1961.04.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 98η

Παρασκευὴ 28 Ἀπριλίου 1961

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.10′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Βολουδάκης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§2Γ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει τροπολογίας ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων 1) «περὶ μέτρων διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς κινηματογραφίας ἐν Ἑλλάδι» καὶ 2 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῆς κειμένης, περὶ προστασίας τῶν πολεμιστῶν Νομοθεσίας καὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 23)1956 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. Πρωτ. 82113)21.4.1961 ἀποφάσεώς του παρέσχε τὴν ἀντεγγύησιν δι’ ἐγγυητικὰς ἐπιστολὰς Τραπέζης Ἑλλάδος καλυπτούσας τὰ 90% τῆς ἀξίας τοῦ Ἐργοστασίου σακχάρεως Θεσσαλονίκης πλέον τόκων. Ὁ βουλευτὴς Φωκίδος κ. Β. Κρῖκος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Εὐθυμίου Δερβέναγα, ἀναπήρου πολέμου 1912– 1922, αἰτουμένου, ὅπως τύχῃ τῶν εὐεργετημάτων τῶν Ν. 2588 καὶ 709. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Φ. Ζαΐμης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ὑπαλλήλων Ἑστιατορίων–Ζυθεστιατορίων κλπ. Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, αἰτουμένης συνεχῆ 8ωρον ἐργασίαν, μείωσιν τοῦ ὁρίου ἡλικίας πρὸς συνταξιοδότησιν, ὑπαγωγὴν εἰς τὸν νόμον 2112 κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. Κοθρῆς καὶ Π. Πολυχρονίδης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἐθνικῆς Συνομοσπονδίας Παντοπωλῶν Ἑλλάδος, αἰτουμένης εὐρεῖαν πιστοδότησιν μὲ ἠλαττωμένον τόκον διὰ τοὺς ἐπαγγελματοβιοτέχνας καὶ ἐμπόρους Σητείας, τὴν ἀπαλλαγὴν αὐτῶν κατὰ 50% ἐκ τῆς δημοσίας καὶ δημοτικῆς φορολογίας κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. Κοθρῆς καὶ Π. Πολυχρονίδης, καταθέτουσι ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου ἐργατοτεχνιτῶν Οἰκοδόμων καὶ Λατόμων Νεαπόλεως–Βέλλου, αἰτουμένου ἐπιδότησιν τῶν ἀνέργων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Χ. Πιπιλῆς, καταθέτει ἀναφορὰν ἁπασῶν τῶν Ὀργανώσεων Ἠλείας, αἰτουσῶν ἐνίσχυσιν Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς Κατακώλου ἐκ τῶν Δημοσίων Ἐπενδύσεων, ἵδρυσιν Μουσείου εἰς Πύργον, ἵδρυσιν Ὀλυμπιακοῦ Σταδίου εἰς Ἀρχαίαν Ὀλυμπίαν καὶ κατασκευὴν ΜΟΤΕΛ εἰς ἀκτὴν Ἁγίου Ἀνδρέα κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Β. Μπρακατσούλας καὶ Χ. Φιλίππου, διαμαρτύρονται δι’ ἀσκουμένην παρ’ ἀστυνομικῶν ὀργάνων τρομοκρατίαν κατὰ ὀπαδῶν Ε.Δ.Α. Νομοῦ Καρδίτσης. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Γιαχνῆς, Ι. Εὐαγγελίδης, Γ. Αὐγερόπουλος, Σ. Ἡλιόπουλος καὶ Μ. Σβώλου, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Γεν. Συνελεύσεως τοῦ Συνδέσμου Τεχνιτῶν, Μαγείρων καὶ λοιποῦ προσωπικοῦ κουζίνας Ἀθηνῶν– Περιχώρων, αἰτουμένης ἄμεσον ἐφαρμογὴν τοῦ συνεχοῦς 8ώρου ἐργασίας εἰς τὸν κλάδον των. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Εὐαγγελίδης, Γ. Αὐγερόπουλος, Μ. Σβώλου, Σ. Ἡλιόπουλος καὶ Δ. Γιαχνῆς, καταθέτουσιν ἀναφορὰν τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Γαλατσίου, αἰτουμένου τὸν τερματισμὸν ὅλων τῶν λεωφορείων τῆς γραμμῆς Γαλατσίου εἰς τὸ νέον τέρμα, πύκνωσιν τῶν δρομολογίων καὶ ἰδίως κατὰ τὰς ὥρας τῆς συχνοτέρας κινήσεως. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Β. Ἐφραιμίδης, Δ. Κελτεμλίδης καὶ Ε. Γιαρένης, καταθέτουσι ἀναφορὰν τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Θεσσαλονίκης, αἰτουμένου τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀποζημιώσεως θυμάτων Γερμανικῆς Κατοχῆς. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Γαβριηλίδης, Σ. Καρασάββας καὶ Κ. Τσιγάρας, καταθέτουσι ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῶν χωρίων Μυλοχωρίου, Γαύρας, Μαναληθιοῦ καὶ Ἀντιγονείας Κιλκίς, αἰτουμένων τὴν ἀπόλυσιν ἐκ τοῦ στρατοπέδου πολιτικῶν ἐξορίστων Ἁγίου Εὐστρατίου τοῦ συμπατριώτου των Ἀλεξάνδρου Κωνσταντινίδου, προστάτου δεκαμελοῦς οἰκογενείας. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Καρακουλουξῆς, Ε. Μπενᾶ, Ι. Παπαδημητρίου καὶ Α. Μπριλλάκης, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ τοπικοῦ Συλλόγου Δήμου Κερατσινίου «Ἡ Πρόοδος», διαμαρτυρομένου διὰ τὴν σύλληψιν τῶν 5 προσφύγων Δραπετσώνας, τὴν ἄρνησιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πρόβλημα τῶν προσφύγων Δραπετσώνας διὰ τῆς ἐπὶ τόπου αὐτοστεγάσεως αὐτῶν κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Σωτηρίου, Δ. Γιαχνῆς καὶ Μ. Σβώλου, καταθέτουσι ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ἐργατῶν καὶ Τεχνικῶν Μεταλλωρύχων Λαυρίου, αἰτουμένου τὴν ἀνάκλησιν τῆς ἀντισυνταγματικῆς καὶ ἀντεργατικῆς ἀποφάσεως τοῦ Νομάρχου Ἀττικῆς, διὰ τῆς ὁποίας ἐκηρύχθησαν ἔκπτωτοι τοῦ ἀξιώματός των, οἱ μονίμως ἐκλεγμένοι Πρόεδρος, Γραμματεὺς καὶ Ταμίας τῆς Διοικήσεως τῆς ἐν λόγῳ ἐργατικῆς Ὀργανώσεως καὶ τὴν ἀποκατάστασιν αὐτῶν. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Σιαφλέκης, Α. Τσιάντος καὶ Ε. Σκούρας, καταθέτουσι ἀναφορὰν τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Βόλου, αἰτουμένου, ὅπως ἡ ἐκδίκασις τῶν αἰτήσεων θυμάτων ναζισμοῦ ἐνεργεῖται ἐν τῇ ἕδρᾳ ἑκάστου Πρωτοδικείου καὶ ὄχι ἀποκλειστικῶς ὑπὸ τῶν ἐν Ἀθήναις δικαστηρίων. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Α. Ἀγγελίδη, δικηγόρου, κατοίκου Ἀθηνῶν, αἰτουμένου ἀνάκλησιν τοῦ ἀπὸ 14.1.60 Β. Δ. «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ρυμοτομικοῦ σχεδίου Ἀθηνῶν κλπ.». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Β. Ἐφραιμίδης, Γ. Αὐγερόπουλος, Γ. Πρίφτης καὶ Ι. Σιαφλέκης, καταθέτουσι ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως Ὁμήρων Ἰσραηλιτῶν, αἰτουμένης ὅπως αἱ διατυπούμεναι ἀπόψεις της, ἀναφορικῶς μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀποζημιώσεως τῶν θυμάτων τοῦ ναζισμοῦ, ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν καὶ τὴν τελικὴν διατύπωσιν τοῦ νομοθετήματος τούτου. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Σωτηρίου, Δ. Γιαχνῆς καὶ Ε. Μπενᾶ, καταθέτουσι ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Ἐλευσῖνος, αἰτουμένου αὔξησιν τῆς πρὸς αὐτὸ μηνιαίας ἐπιχορηγήσεως, καθὼς καὶ τὴν παροχὴν ἐφ’ ἅπαξ βοηθήματος ἐκ δραχμ. 15.000 πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν στεγαστικῶν του ἀναγκῶν. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Χιωτάκης, Ε. Πρωϊμάκης, καὶ Ι. Κοντουδάκης, καταθέτουσι ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ὁμήρων Γερμανικῶν στρατοπέδων Νομοῦ Ρεθύμνης, διαμαρτυρομένης κατὰ τῶν ἀδίκων καὶ ἀπαραδέκτων διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, περὶ ἀποζημιώσεως τῶν θυμάτων τοῦ ναζισμοῦ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Δ. Παπαθανασόπουλος, διαμαρτύρεται διὰ τὴν εἰς Ζάκυνθον εἰς βάρος ὀπαδῶν τῆς Ε.Δ.Α. ἀσκουμένην τρομοκρατίαν. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Τσιπώρης, Β. Μπρακατσούλας καὶ Χ. Φιλίππου, καταθέτουσι ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Σαρακίνης Τρικάλων, αἰτουμένων ἀπόλυσιν τοῦ ἀπὸ 14ετίας πολιτικοῦ κρατουμένου συμπατριώτου των Σωτηρίου Φορτούνη, ἐκ Φυλακῶν Αἰγίνης. Ὁ βουλευτὴς Χανίων κ. Κ. Χιωτάκης, διαμαρτύρεται διὰ συνέχισιν παρανόμων ἐνεργειῶν ὀργάνων τάξεως Χανίων. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Αὐγερόπουλος, Μ. Σβῶλου, Σ. Ἡλιόπουλος, Δ. Γιαχνῆς καὶ Ι. Εὐαγγελίδης, καταθέτουσι ἀναφορὰν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κοινότητος Ἁγ. Δημητρίου (Μπραχαμίου), διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μελετωμένην ἵδρυσιν εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Κοινότητός του ἐργοστασίου ἐπεξεργασίας ἀπορριμμάτων κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Τσιπώρης, Χ. Φιλίππου καὶ Β. Μπρακατσούλας, καταθέτουσι ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Κλινὲς Καλαμπάκας–Τρικάλων, αἰτουμένων τὴν ἀπόλυσιν τοῦ ἀπὸ 16ετίας πολιτικοῦ κρατουμένου συμπατριώτου των Χρήστου Δήμτσα, ἐκ τῶν φυλακῶν Αἰγίνης. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Μπριλλάκης, Ι. Παπαδημητρίου, Ε. Μπενᾶ, Γ. Ἀράπης, Δ. Καρακουλουξῆς καὶ Δ. Παινέζης, καταθέτουσι ἀναφορὰν τῶν ἐργατικῶν Σωματείων Πειραιῶς Ὁδηγῶν Λεωφορείων, Ἀμυλοζακχάρου, Εἰσπρακτόρων λεωφορείων κλπ., διαμαρτυρομένων κατὰ τῶν ὀργάνων τῆς Ἀσφαλείας Πειραιῶς, τὰ ὁποῖα ἐγκατασταθέντα ἔξωθι τῶν Γραφείων των ἐλέγχουν πάντα εἰσερχόμενον καὶ ἐξερχόμενον αὐτῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Βόλου κ. Α. Τσιάντος, αἰτεῖ ὅπως ἐνισχυθῇ τὸ Ὑφαντουργεῖον Παπαγεωργίου, δι’ ἀπρόσκοπτον λειτουργίαν του πρὸς ἱκανοποίησιν αἰτημάτων προσωπικοῦ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Κωστόπουλος, Μ. Στεφανίδης, Ε. Κοθρῆς, Φ. Πιτούλης καὶ Π. Πολυχρονίδης, καταθέτουσι ἀναφορὰν τοῦ ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Ἐλευσῖνος, αἰτουμένου αὔξησιν τῆς μηνιαίας ἐπιχορηγήσεως πρὸς τὸ ἐν λόγῳ Ἐργατικὸν Κέντρον. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Κωστόπουλος, Μ. Στεφανίδης, Ε. Κοθρῆς, Φ. Πιτούλης, Σ. Χούτας, Κ. Μαρῆς, Π. Πολυχρονίδης καὶ Π. Βαρδινογιάννης, καταθέτουσι ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Γεωργ. Συνεταιρισμῶν Ἀμφίσσης, διαμαρτυρομένης διὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου περὶ εἰσαγωγῆς ἐλαιῶν ξένων χωρῶν κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Κωστόπουλος, Σ. Χούτας, Φ. Πιτούλης καὶ Ε. Κοθρῆς καταθέτουσιν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἐλαιουργικῶν Συνεταιρισμῶν Στυλίδος διαμαρτυρομένης διὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου περὶ εἰσαγωγῆς βρωσίμων ἐλαιῶν ἐκ ξένων χωρῶν κ.λ.π. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Κωστόπουλος, Μ. Στεφανίδης, Ε. Κοθρῆς καὶ Φ. Πιτούλης καταθέτουσι ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Συλλόγου Ἐμπόρων Ἐλαιῶν Ἀγρινίου διαμαρτυρομένου διὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου περὶ εἰσαγωγῆς ἐλαιῶν ἐκ ξένων χωρῶν. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Κωστόπουλος, Ε. Κοθρῆς, Μ. Στεφανίδης, Φ. Πιτούλης καὶ Π. Βαρδινογιάννης καταθέτουσι ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Ἑνώσεων Ἐλευθέρων καὶ Μονίμων Φορτοεκφορτωτῶν Θαλάσσης καὶ Ξηρᾶς Ἐλευσῖνος, αἰτουμένου τὴν ἀκύρωσιν πάσης παρανόμου ἐνεργείας τοῦ Προέδρου τῆς Ε.Ρ.Φ.Ξ., ὡς καὶ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς κ.λ.π. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Κωστόπουλος, Μ. Στεφανίδης, Φ. Πιτούλης καὶ Ε. Κοθρῆς καταθέτουσι ἀναφορὰν τῶν σιτοκαλλιεργητῶν ἐπαρχίας Φαρσάλων, αἰτουμένων ὅπως ἐνεργηθῇ ἀπεριόριστος Κρατικὴ συγκέντρωσις σίτου μὲ δικαίωμα τοῦ ἐμπορίου ὅπως ἀγοράζῃ παραλλήλως εἰς τὰς ὑπὸ τοῦ Κράτους καθορισθησομένας τιμὰς ἀσφαλείας κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Κωστόπουλος καὶ Φ. Πιτούλης, καταθέτουσιν ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Γαλατσίου–Ἀττικῆς, αἰτουμένης τὴν ἐξαγορὰν τῆς Ἑλληνικῆς Ἑταιρείας Ὑδάτων ὑπὸ τῶν Ὀργανισμῶν Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης. Ὁ Πρόεδρος τῆς Σχολικῆς Ἐφορίας Σιδηροχωρίου Παγγαίου διαμαρτύρεται δι’ ἐπιδειχθὲν αὐθαίρετον ἐνδιαφέρον βουλευτῶν ΕΔΑ δι’ ἐπέκτασιν τοῦ σχολικοῦ διδακτηρίου τοῦ ἐν λόγῳ χωρίου κλπ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Θ. Κεραμιτσιόγλου ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως σχετικῶς μὲ τὴν κατασκευὴν γεφύρας ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Ἄρδα κλπ.

§4Θ. ΚΕΡΑΜΙΤΣΙΟΓΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ πολλὰ χρόνια καθυστερεῖ ἡ κατασκευὴ γεφύρας ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Ἄρδα καίτοι ἡ κατασκευή της εἶναι ζήτημα σημαντικώτατον διὰ τὴν ἐπικοινωνίαν 17 καὶ πλέον χωρίων τῆς περιφερείας, οἱ κάτοικοι τῶν ὁποίων ταλαιπωροῦνται ἐξ αἰτίας τῆς καθυστερήσεως αὐτῆς. Κατὰ τὴν σύμβασιν, ἡ γέφυρα θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε παραδοθῇ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1960 καὶ ὄχι μόνον δὲν παρεδόθη, ἀλλὰ ὅπως πληροφορούμεθα, αἱ ἐργασίαι ἐσταμάτησαν συνεπείᾳ ἀπροβλέπτων ἐμποδίων, ὅπως τὸ ὕψος τῆς δαπάνης κλπ. Θὰ ἔπρεπε αἱ διαφοραὶ αὐταὶ νὰ τακτοποιηθοῦν κατὰ κάποιον τρόπον, ὥστε νὰ συνεχισθῇ ἡ κατασκευὴ τῆς γεφύρας. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν τῆς κατασκευῆς τῆς γεφύρας ἤρχισεν τὸ 1955 καὶ ὅτε εὑρίσκετο περὶ τὸ τέλος, τὸ ὅλον ἔργον παρεσύρθη ἀπὸ τὰ ὕδατα. Ἡ καθυστέρησις αὐτὴ εἶναι ἀδικαιολόγητος καὶ εἶναι δικαία ἡ ἀγανάκτησις τῶν κατοίκων τῶν πέριξ χωρίων. Παρακαλοῦμεν, τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ μᾶς εἴπῃ, διατὶ καθυστερεῖ ἡ ἀποπεράτωσις τῆς γεφύρας αὐτῆς, ἐὰν ὑπάρχουν εὐθῦναι διὰ τὴν καθυστέρησιν καὶ ἂν ἐπεβλήθησαν κυρώσεις, καὶ τέλος, ποῖα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς γεφύρας αὐτῆς.

§5Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Πράγματι, παρουσιάζονται δυσκολίαι διὰ τὴν θεμελίωσιν τῆς γεφύρας τοῦ Ἄρδα. Εἶναι γεγονός, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁ ποταμὸς οὗτος εἶναι ἐξαιρετικὰ ὁρμητικὸς καὶ εἰς αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον ὀφείλονται καὶ αἱ δυσκολίαι, αἱ ὁποῖαι ἀνέκυψαν. Ἡναγκάσθημεν νὰ προβῶμεν εἰς νέας μελέτας ἐδαφοτεχνικὰς καὶ ἐπὶ πλέον νὰ ἐπικαλεσθῶμεν καὶ τὴν συνδρομὴν ἐμπείρων τεχνικῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἡ ὅλη προεργασία ἤδη εὑρίσκεται εἰς τὸ πέρας της καὶ πιστεύω, ὅτι συντόμως θὰ ἐξαγγελθῇ ἡ ἔναρξις τῆς κατασκευῆς τῆς γεφύρας τοῦ ποταμοῦ Ἄρδα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Σιαφλέκης εἰς τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως σχετικῶς μὲ τὴν καθυστέρησιν τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν διὰ τὴν χάραξιν τῆς ὁδοῦ Βόλου–Φαρσάλων.

§7Ι. ΣΙΑΦΛΕΚΗΣ. Ἡ ἐρώτησίς μου, κύριε Πρόεδρε, ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν ἑνὸς ἔργου ὁδοποιΐας σοβαρωτάτης σημασίας, δι’ ὁλόκληρον τὸν Νομόν. Ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου τούτου θὰ ἀναζωογονήσῃ οἰκονομικῶς ὁλόκληρον τὴν περιοχήν. Εἶναι εὐχάριστον γεγονός, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεγνώρισε τὴν σημασίαν τοῦ ἔργου κατὰ τὴν τελευταίαν περιοδείαν του εἰς τὸν Βόλον καὶ ὑπεσχέθη ἐπισήμως, ἐν ἔτει 1959, ὅτι θὰ ἤρχιζεν ἀμέσως ἡ κατασκευὴ τῆς ὁδοῦ Βόλου–Φαρσάλων. Ἔκτοτε, ὅμως, παρῆλθον δύο ἔτη, καὶ ἡ ἔναρξις δὲν ἐγένετο. Ὑπάρχει μία παλαιὰ χάραξις τῆς ὁδοῦ ταύτης, ὑφίστανται δὲ καὶ ὡρισμένα τεχνικὰ ἔργα, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον θέλει διευκολύνει τὴν ταχυτέραν πρόοδον τοῦ ἔργου. Πληροφοροῦμαι, μετὰ μεγάλης ἱκανοποιήσεως, ὅτι τοπογραφικὸν συνεργεῖον ἤρχισε νὰ ἀσχολῆται μὲ τὴν χάραξιν τῆς ὁδοῦ, ἀλλὰ παρὰ ταῦτα, οὐδεμία ἄλλη σοβαρὰ ἐργασία ἔχει γίνει. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων, νὰ λάβῃ ὅλα τὰ ἐνδεδειγμένα μέτρα διὰ τὴν ταχυτέραν ἔναρξιν καὶ ἀποπεράτωσιν τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ἔργου.

§8Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ ἀπολύτως μὲ τὴν χρησιμότητα τοῦ ἔργου. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι τὸ ἔργον εὑρίσκεται εἰς τὸ στάδιον τῆς μελέτης. Ἤδη, Τοπογραφικὸν Συνεργεῖον ἐργάζεται ἐπιτοπίως. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ λεχθὲν ὅτι ὑπῆρξεν ἐπίσημος δήλωσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ ἔργον θὰ ἤρχιζε τὸ 1959 εἰς τὸν Βόλον, ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τοῦτο δὲν τὸ ἀντελήφθην, καίτοι τὸν συνώδευον κατὰ τὴν περιοδείαν ἐκείνην. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἀνεγνώρισεν, ἁπλῶς, τὴν σημασίαν τοῦ ἔργου καὶ ἔδωκεν ἐντολὴν διὰ τὴν ἐκτέλεσίν του. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ἐπισπευσθοῦν αἱ ἀπαιτούμεναι ἐργασίαι, οὕτως ὥστε νὰ προχωρήσωμεν ταχέως εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ πράγματι χρησιμωτάτου τούτου ἔργου.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Σιαφλέκης, ἔχει τὸν λόγον, ἐπὶ ἐρωτήσεως σχετικῶς μὲ τὸ σύνολον τῶν πιστώσεων, τὸ ὁποῖον διετέθη διὰ τὰ ἀντιπλημμυρικὰ ἔργα Βόλου κλπ.

§10Ι. ΣΙΑΦΛΕΚΗΣ. Ἡ ἐρώτησίς μου, κ. Πρόεδρε, ἀφορᾷ εἰς ἕνα σοβαρὸν θέμα, δηλαδὴ εἰς τὴν ἀντιπλημμυρικὴν προστασίαν τῆς πόλεως τοῦ Βόλου. Ἡ πόλις τοῦ Βόλου πλαισιοῦται ἀπὸ δύο χειμάρρους, τὸν Ἄναυρον καὶ τὸν Κραυσίδωνα. Ἡ πόλις εὑρίσκεται ἀκριβῶς εἰς τὴν λεκάνην τῶν δύο χειμάρρων, ἡ ὁποία, μάλιστα, ἔχει καταληφθῆ ὁλόκληρος πλέον ἀπὸ κατοικίας μὲ ἀποτέλεσμα τὸ πρόβλημα τῆς ἀντιπλημμυρικῆς προστασίας νὰ καταστῇ ἔτι ὀξύτερον, διότι τὰ κατερχόμενα ἐκ τῶν ὀρέων ὕδατα δὲν ἀπορροφῶνται ἀπὸ ἐλεύθερον χῶρον, ἀλλὰ συνεπείᾳ τῶν κατοικιῶν, εἰσρέουν εἰς τὴν πόλιν. Ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὰ τραγικὰ συμβάντα τοῦ 1954, κατὰ τὰ ὁποῖα ἐθρηνήσαμεν ἄνω τῶν 50 θυμάτων ἐκ τῶν πλημμυρῶν, ἀπεφάσισε νὰ λάβῃ ὡρισμένα μέτρα διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ὅμως δυστυχῶς, δὲν ὡλοκληρώθησαν, μετὰ πάροδον 7 ἐτῶν. Ἤδη ὁ Βόλος διατρέχει ἄμεσον κίνδυνον ἀπὸ ἐνδεχομένας πλημμύρας, διότι τὰ ἐκτελεσθέντα ἔργα εἶναι περιωρισμένης ἐκτάσεως. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ ἐπὶ ἑνὸς ἄλλου σοβαρωτάτου ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ζωὴν 7.000 κατοίκων, τοῦ Συνοικισμοῦ τῆς νέας Δημητριάδος. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ζητοῦν τὴν κατασκευὴν ἀντιπλημμυρικῆς τάφρου διὰ νὰ προστατευθοῦν ἀπὸ τὰ ὕδατα. Τὸ αἴτημα ἐκκρεμεῖ ἀπὸ μακροῦ ἤδη καὶ ἔχει υἱοθετηθῆ. Τὸ θέμα τῆς ἀντιπλημμυρικῆς προστασίας τῆς πόλεως τοῦ Βόλου, κ. Πρόεδρε, εἶναι σοβαρώτατον καὶ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων πρέπει νὰ ὁλοκληρωθῇ. Ἀλλὰ πέραν τῆς κατασκευῆς ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων, εἶναι ἀπαραίτητος ἡ κατασκευὴ ὑδρονομικοῦ ἔργου εἰς τὴν ὀρεινὴν περιοχήν, διὰ τὴν διευθέτησιν τῶν ὑδάτων τῶν χειμάρρων. Ἄνευ τοῦ ἔργου τούτου, οὐδεμία προστασία οὐσιαστικὴ θὰ προκύψῃ διὰ τὴν πόλιν τοῦ Βόλου.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Σκούρας ἔχει τὸν λόγον.

§12Ε. ΣΚΟΥΡΑΣ. Ἀναλογίζομαι, κ. Πρόεδρε, μὲ τρόμον τὰ γεγονότα, τοῦ 1954, τὰ ὁποῖα μᾶς στιγματίζουν ὡς Ἔθνος, διότι ἐντὸς τῆς πόλεως τοῦ Βόλου, τὴν πέμπτην πόλιν τῆς Ἑλλάδος, 55 ἄτομα ἔχασαν τὴν ζωήν των ἐξ αἰτίας μιᾶς νεροποντῆς. Ἐὰν ὑπεχώρει καὶ ὁ Κραυσίδων, τὰ θύματα θὰ ἦσαν πολλαπλάσια. Ὀφείλομεν νὰ ἀναλογισθῶμεν τὸ δρᾶμα τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ τὰς εὐθύνας μας διὰ νὰ μὴ θρηνήσωμεν νέα θύματα. Ὀφείλομεν νὰ μεριμνήσωμεν τὸ ταχύτερον διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ τὴν ὁλοκλήρωσιν τῶν ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων τῆς πόλεως.

§13Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Εἶναι γνωστόν, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1958 ἐκτελοῦνται ἀντιπλημμυρικὰ ἔργα εἰς τὸν Ἄναυρον καὶ Κραυσίδωνα. Κατὰ τὰ ἔτη 1958–60 διετέθησαν πιστώσεις 6 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, καὶ ἀναμένεται κατ’ αὐτάς, ἡ ὁλοκλήρωσις τοῦ ἔργου. Ὡς πρὸς τὴν τάφρον, περὶ τῆς ὁποίας ἀνεφέρατε, δὲν ἐνθυμοῦμαι, ἐὰν πρόκειται περὶ τῆς νέας Δημητριάδος, ἐνθυμοῦμαι, ὅμως, ὅτι διετέθη πίστωσις ἐξ 600.000 δραχμῶν, διὰ τὴν κατασκευὴν ἀντιπλημμυρικῆς τάφρου καὶ ὑποθέτω, ὅτι θὰ πρόκειται περὶ αὐτοῦ τοῦ ἔργου.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Κακογιάννης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του σχετικῶς μὲ τὴν μελετωμένην κατάργησιν τοῦ γραφείου μηχανικῶν Τριχωνίδος.

§15Α. ΚΑΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατόπιν τῆς προσωρινῆς ματαιώσεως τῆς μελετηθείσης καταργήσεως τοῦ γραφείου μηχανικῶν Τριχωνίδος, ἡ ἐρώτησίς μου εἶναι ἄνευ ἀντικειμένου. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ εἶναι νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως ἡ ματαίωσις τῆς καταργήσεως τοῦ ὡς ἄνω γραφείου εἶναι ὁριστική, λόγῳ τῆς τεραστίας ἐκτάσεως τοῦ ἔργου, ὅπερ ἔχει τὸ ἐν λόγῳ γραφεῖον.

§16Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργ.). Κύριε συνάδελφε, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἔχομεν δύο ἐτῶν περιθώριον καὶ θὰ ἐξετάσωμεν τὴν περίπτωσιν. Ἐὰν ὑπάρχουν ἀνάγκαι θὰ παραμείνῃ, ἄλλως θὰ συγχωνευθῇ μὲ τὸ γραφεῖον μηχανικοῦ Μεσολογγίου. Πάντως, ἐπὶ τοῦ παρόντος, καὶ ἐπὶ μίαν διετίαν, δὲν ὑπάρχει θέμα.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Χριστογεῶργος, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως, σχετικῶς μὲ τὴν πλημμελῆ κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ Ἰωαννίνων–Ἡγουμενίτσης, κλπ.

§18Μ. ΧΡΙΣΤΟΓΕΩΡΓΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς γνωστόν, ἡ ὁδὸς Ἰωαννίνων–Ἡγουμενίτσης ἐπρόκειτο νὰ ἀποτελέσῃ τὴν μοναδικὴν ὁδὸν προσπελάσεως, διοχετεύσεως τουριστικοῦ ρεύματος διὰ τοῦ φέρρυ — μπόουτ Ἰταλίας–Ἡγουμενίτσης εἰς ὁλόκληρον τὴν χώραν. Εἶχε δὲ προγραμματισθῆ, ὅτι ἡ ὁδὸς αὕτη θὰ παρεδίδετο εἰς τὴν κυκλοφορίαν τὴν 1.1.1960. Ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν κατόπιν τῆς ληφθείσης ἀποφάσεως ἡ κατάστασις μετετράπη εἰς βάρος τῆς περιοχῆς Ἡγουμενίτσης–Ἰωαννίνων, τῆς ὁποίας οἱ κάτοικοι δοκιμάζουν πικρίαν ἐκ τῆς αἰτίας ταύτης, ἡ ὁδὸς αὕτη ἐπρόκειτο βάσει τοῦ σκοποῦ διὰ τὸν ὁποῖον εἶχε προγραμματισθῆ τῆς διοχετεύσεως δηλονότι τουριστικοῦ ρεύματος εἰς τὴν Χώραν μας, μέσῳ Ἰταλίας, νὰ παραδοθῇ τὴν 1ην Ἰανουαρίου 1960. Καὶ παρεδόθη μὲν τὴν 1ην Ἰανουαρίου, ἀλλὰ ἡμιτελὴς καὶ εἰς πολλὰ σημεῖα τελείως ἀδιαμόρφωτος μὲ ἀποτέλεσμα νὰ προκαλέσῃ σχόλια εἰς τὸν τύπον καὶ διαμαρτυρίαν τοῦ Συνδέσμου Μηχανικῶν καὶ Ἐργοληπτῶν. Ἐρωτῶμεν, συνεπῶς, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων, τὰ ἑξῆς: 1) Εἰς ποίους λόγους ὀφείλεται ἡ μὴ ἔγκαιρος παράδοσις τῆς ὁδοῦ ταύτης καὶ ἡ πλημμελὴς κατασκευή της. 2) Ποῖον εἶναι τὸ κόστος κατασκευῆς τμήματος τῆς ὁδοῦ ταύτης ὑπὸ τῶν ΜΟΜΑ καὶ ποῖον τὸ κόστος τῆς ὁδοῦ τῆς ἐκτελεσθείσης ὑπὸ διαφόρων ἐργολάβων καὶ ἐργοληπτῶν. Καὶ ἀκόμη, ποῖαι δαπάναι θὰ ἀπαιτηθοῦν διὰ τὴν ἀνακατασκευὴν τῆς ὁδοῦ εἰς διάφορα σημεῖα, τὰ ὁποῖα κατεστράφησαν, λόγῳ πλημμελοῦς κατασκευῆς. Ὡσαύτως, ἐὰν καὶ ποῖα μέτρα πρόκειται νὰ ληφθοῦν κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προέβησαν εἰς τὴν πλημμελῆ ταύτην κατασκευήν.

§19Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργ.). Νομίζω, κ. συνάδελφε, ὅτι αἱ παρασχεθεῖσαι πληροφορίαι σας δὲν εἶναι ἀκριβεῖς. Ἡ ὁδὸς Ἡγουμενίτσης–Ἰωαννίνων παρεδόθη εἰς τὴν κυκλοφορίαν ἐγκαινιασθεῖσα παρ’ ἐμοῦ τὴν 1ην Αὐγούστου 1960. Μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἡ ἀπόστασις διαδρομῆς Ἡγουμενίτσης–Ἰωαννίνων ἀπῄτει χρονικὸν διάστημα 4½ ὡρῶν, ἐνῷ διὰ τῆς κατασκευῆς τῆς ὁδοῦ τὸ χρονικὸν τοῦτο ὅριον περιωρίσθη εἰς δύο μόνον ὥρας. Παρεδόθη βεβαίως εἰς τὴν κυκλοφορίαν πρὸ τῆς ἐξ ὁλοκλήρου ἀποπερατώσεώς της, πρᾶγμα, ἄλλως τε, τὸ ὁποῖον συμβαίνει καὶ εἰς πολλὰς ἄλλας ὁδοὺς ὅπως τῆς ὁδοῦ Τεμπῶν, διότι ἐφ’ ὅσον δὲν ἐμποδίζεται ἡ κυκλοφορία καὶ ἡ ἀσφάλεια, οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει νὰ μὴ παραδοθῇ τὸ συντομώτερον εἰς τὴν κυκλοφορίαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς κακοτεχνίας τῆς ὁδοῦ ταύτης, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνεφέρθητε, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι δὲν ὑφίστανται κακοτεχνίαι. Φυσικά, μικροφθοραὶ καὶ μικρορωγμαί, αἱ ὁποῖαι ἐσημειώθησαν εἶναι ἄνευ σημασίας, ἐπιδιορθούμεναι ἄνευ ἰδιαιτέρας προσθέτου δαπάνης, ὁ δὲ δρόμος εὑρίσκεται εἰς καλὴν κυκλοφοριακὴν κατάστασιν καὶ ἀποτελεῖ ἕνα ἐπίτευγμα τῆς ὁδοποιΐας.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Ρήγας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως σχετικῶς μὲ τὴν λῆψιν μέτρων διὰ τὴν ἀπόφραξιν καὶ ἐκβάθυνσιν τοῦ πορθμοῦ τῆς Χερσονήσου Κασσάνδρας–Χαλκιδικῆς.

§21Ε. ΡΗΓΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐρώτησίς μας ἀφορᾷ τὴν διώρυγα τοῦ Ἰσθμοῦ Κασσάνδρας–Χαλκιδικῆς, ἐκ τοῦ ὁποίου διήρχοντο ἱστιοφόρα πλοῖα μέχρις 100 τόννων καὶ ἁλιευτικὰ τοιαῦτα. Ἡ διώρυξ αὐτὴ κατεσκευάσθη κατὰ τὸ ἔτος 1935, ἔκτοτε ὅμως ἔχει παραμεληθῆ μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε καὶ ἀπὸ τὰς δύο ὄχθας νὰ ὑποστῇ πρόσχωσιν, μὲ ἀποτέλεσμα τὸ πλάτος τῶν 40 μέτρων νὰ περιορισθῇ σήμερον εἰς τὰ 20 μόνον μέτρα. Πέραν ὅμως αὐτῶν καὶ εἰς τὰ δύο στόμια τῆς διώρυγος πρὸς τὴν πλευρὰν τῆς θαλάσσης ἔχει ἐπέλθει ἐκ τοῦ χρόνου πρόσχωσις ἐκ τῆς ἄμμου, μὲ ἀποτέλεσμα ἐνῷ πρότερον διήρχοντο ἱστιοφόρα πλοῖα 100 τόννων, σήμερον νὰ διέρχωνται μόνον τῶν 25 τόννων. Ἐκτὸς τούτου, παρεμποδίζεται καὶ ἡ κυκλοφορία τοῦ πορθμείου. Ἐρωτῶ, συνεπῶς, τὸν κ. Ὑπουργόν, ποῖα μέτρα πρόκειται νὰ λάβῃ, τόσον διὰ τὴν ἐκβάθυνσιν, ὅσον καὶ διὰ τὴν ἀπόφραξιν τῆς διώρυγος. Ἐπίσης, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, ἐὰν πρόκειται νὰ γίνῃ ἡ γέφυρα, ἡ ὁποία κυκλοφοριακῶς θὰ συνδέσῃ τὴν Θεσσαλονίκην μὲ τὴν Κασσάνδραν. Εἶναι ἓν ἔργον λίαν ὠφέλιμον, τὸ ὁποῖον τὰ μέγιστα θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν περιοχήν.

§22Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργ.). Κύριε συνάδελφε, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διώρυγα, συμφωνῶ καὶ ἐγώ, ὅτι αὕτη δὲν εὑρίσκεται σήμερον εἰς καλὴν κατάστασιν. Πρέπει ὅμως νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι τὸ ἔτος 1958 ἐξετελέσθησαν ὡρισμέναι ἐργασίαι καὶ ἐγένετο ἡ ἐγκατάστασις τοῦ πορθμείου, δαπανηθέντος ποσοῦ δραχμ. 550.000. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἀντιμετωπίζεται τὸ θέμα ἐκβαθύνσεως τῆς διώρυγος ὑπὸ τοῦ ΜΟΜΑ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς φύρας, τὸ ὁποῖον ἐθίξατε, μέχρι στιγμῆς δὲν ἀντιμετωπίζεται, εἶναι ὅμως δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ εἰς τὸ ἀμέσως προσεχὲς μέλλον.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Λαντζούνης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ, ἐὰν θὰ ληφθοῦν μέτρα διὰ τὴν κατασκευὴν ἀποστραγγιστικῶν καὶ ἀρδευτικῶν ἔργων εἰς περιοχὰς τοῦ Νομοῦ Μεσσηνίας.

§24Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ της νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀξιοποίησιν τῆς κάτω Μεσσηνίας, ἀνέθεσε πρὸ δύο ἐτῶν, εἰς εἰδικευμένους ὑδραυλικούς, μηχανικούς, τὴν σύνταξιν καὶ ἐκπόνησιν μελέτης διὰ τὴν διαρρύθμισιν τῶν ὑδάτων τοῦ ποταμοῦ Παμμίσου τὰ ὁποῖα πηγάζουν ἀπὸ τὴν πηγὴν τοῦ Ἁγίου Φλώρου. Ἔχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἡ μελέτη αὕτη ἐγένετο ἤδη ἀπὸ δύο ἀρίστους μηχανικούς, εἰδικευμένους περὶ τὰ ὑδραυλικά. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ σύνταξις τῆς μελέτης καὶ ἡ ἐν συνεχείᾳ ἔγκρισις ταύτης ἐντὸς τῶν ὑπὸ τῆς συμβάσεως προθεσμιῶν, ἡ ἔγκρισις πιστώσεως καὶ ἡ ἐντὸς τοῦ ἔτους 1961 ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν τοῦ σοβαρωτάτου τούτου ἔργου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἀξιοποιήσῃ 30.000 στρέμματα γῆς, τὰ ὁποῖα σήμερον εἶναι ἄγονα. Ἀποτέλεσμα τῆς ἀξιοποιήσεως ταύτης, θὰ εἶναι ἡ αὔξησις τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος τῶν κατοίκων τῆς περιοχῆς εἰς τὸ διπλάσιον. Πρόκειται περὶ ἔργου λίαν ὠφελίμου καὶ μεγίστης ἀποδόσεως καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως ἐπιμεληθῇ τὴν σύνταξιν τῆς ἐν λόγῳ μελέτης καὶ τὴν χρηματοδότησιν τοῦ ἔργου.

§25Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργ.). Κύριε συνάδελφε, ὑπῆρξε, πράγματι, ἐπιβράδυνσις τῆς μελέτης, ἀλλὰ τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι οἱ ἐκτελοῦντες τὴν μελέτην ταύτην, ἐπρότειναν τὴν ἐπέκτασίν της, προκειμένου νὰ περιληφθοῦν καὶ ἀξιοποιηθοῦν περισσότερα στρέμματα γῆς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἔχω τὴν ὑπόσχεσίν των, ὅτι ἐντὸς τοῦ μηνὸς Μαΐου θὰ παραδοθῇ εἰς τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων ἡ μελέτη καὶ μετὰ τοῦτο θὰ ἐπακολουθήσῃ ἐν συνεχείᾳ ἡ χρηματοδότησις διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἐν λόγῳ ἔργου.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κωστόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§27Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι, διότι θὰ παρέμβω. Εὔχομαι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ συνεχισθῇ ἡ μελέτη, ἀλλὰ ἔχω σφοδροὺς λόγους νὰ ἀμφιβάλλω περὶ αὐτοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν γνωρίζει τὴν προϊστορίαν τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἤδη ἀπὸ τὸ 1956, ἀπὸ τὴν ἡμέραν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως εἶχε προκηρυχθῆ δημοπρασία, προφανῶς ἄνευ μελέτης, ἀφοῦ ἡ μελέτη γίνεται σήμερον. Εὔχομαι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας, κ. Ὑπουργέ, νὰ ἴδωμεν συντελουμένην τὴν μελέτην καὶ εὔχομαι πάλιν, κ. Ὑπουργέ, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας, κάποτε, νὰ προκηρυχθῇ δημοπρασία. Πάντως, εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Μεσσηνίας, ὅλαι αἱ διαβεβαιώσεις, αἱ σχετικαὶ πρὸς μελέτην ἢ δημοπρασίαν, οὐδεμίαν εὑρίσκουν ἀπήχησιν καὶ οὐδεμίαν κάμουν ἐντύπωσιν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ἀράπης ἔχει τὸν λόγον, ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, σχετικῶς μὲ τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν Νομοῦ Ἄρτης κλπ.

§29Γ. ΑΡΑΠΗΣ. Τὸ πρόβλημα τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας τοῦ Νομοῦ Ἄρτης ἔχει καταστῆ ἄλυτον. Τριάντα περίπου χωριὰ τῆς ὀρεινῆς περιοχῆς τῶν Τζουμέρκων καὶ τῶν Ραδοβιζίων ἀπὸ τοῦ φθινοπώρου μέχρι τοῦ Μαΐου δὲν δύνανται νὰ ἐπικοινωνήσουν μετὰ τῆς πρωτευούσης τοῦ Νομοῦ. Ἡ Δροσοπηγὴ καὶ τὰ Ἄγναντα, δύο κωμοπόλεις τῆς ὀρεινῆς περιοχῆς μὲ γυμνάσια, ταχυδρομεῖα καὶ λοιπὰς ὑπηρεσίας, ταλαιπωροῦνται κατὰ τὴν φθινοπωρινὴν καὶ χειμερινὴν περίοδον, καθὼς ἐπίσης ταλαιπωρεῖται καὶ ὁ πληθυσμὸς τῶν 25.000 κατοίκων τῶν πέριξ τῶν δύο αὐτῶν κωμοπόλεων κοινοτήτων. Ἡ Κυβέρνησις ἐξήγγειλε κατὰ τὸν Ἰανουάριον 1960, ὅτι θὰ ἀποκαταστήσῃ καὶ θὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν βατότητα τῶν ὁδῶν τῆς περιοχῆς αὐτῆς. Νομίζω, ὅτι πέραν ἐλαχίστων τεχνικῶν ἔργων, τίποτε ἀπολύτως δὲν ἔγινε κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἔτους. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι νὰ καταταλαιπωροῦνται οἱ 30.000 κάτοικοι τῆς περιοχῆς αὐτῆς μέχρι σήμερον. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐὰν πρόκειται, ἐπὶ τέλους, νὰ δοθοῦν αἱ δέουσαι πιστώσεις, ὥστε κατὰ τὸ τρέχον ἔτος νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ χειμερινὴ βατότης τῶν ὁδῶν αὐτῶν καὶ νὰ παύσῃ ἡ ταλαιπωρία τῶν 30.000 κατοίκων τῆς περιοχῆς ταύτης.

§30Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Αἱ δύο ὁδοὶ Ἄρτης–Ἀγνάντων καὶ Ἄρτης–Πηγῶν περιελήφθησαν εἰς τὸ 5ετὲς πρόγραμμα καὶ θὰ κατασκευασθοῦν ὑπὸ τῶν ΜΟΜΑ. Μάλιστα, αἱ ἐν λόγῳ ὁδοὶ ἔχουν λάβει ὑψηλὴν προτεραιότητα. Νομίζω, ὅτι ἤδη εὑρισκόμεθα εἰς τὸ πέρας τῶν μελετῶν. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν τρίτην ὁδόν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τμῆμα τῆς ὁδοῦ Ἄρτης–Τρικάλων, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἤδη ἔχει χρηματοδοτηθῆ ἡ κατασκευὴ τῆς ὁδοῦ αὐτῆς μὲ 8.000.000 δραχ. καὶ ἤδη ἐργάζονται ἐκεῖ στρατιωτικαὶ μονάδες καὶ προχωροῦν ὅσον εἶναι δυνατὸν μὲ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα διαθέτουν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκίλλας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§32Α. ΓΚΙΛΛΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρελθούσης τῆς ὥρας διὰ τὰς ἀναφορὰς καὶ ἐρωτή-

σεις, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

§34Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὰς 22 Μαρτίου κατετέθη εἰς τὸ Προεδρεῖον μία πρότασις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ πολλῶν συναδέλφων, διὰ τῆς ὁποίας ἐζητεῖτο ἡ σύστασις ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, ἵνα αὕτη φέρῃ εἰς φῶς τὰ αἴτια τὰ ὁποῖα δυσχεραίνουν τὴν ἐπίλυσιν τῶν αἰτημάτων τῆς ἐργατικῆς τάξεως. Ἡ αἴτησις αὐτή, κύριε Πρόεδρε, παρ’ ὅλον, ὅτι ἔκτοτε παρῆλθε μὴν καὶ πλέον, δὲν ἀνεκοινώθη εἰς τὸ Σῶμα. Τοῦτο, ἐπιτραπήτω μοι νὰ εἴπω, ὅτι ἀποτελεῖ περιφρόνησιν καὶ ἐχθρικὴν στάσιν πρὸς τὴν καταπιεζομένην ἐργατικὴν τάξιν, ὅπως, περιφρόνησιν καὶ ἐχθρικὴν στάσιν, ἀποτελεῖ καὶ ἡ ἀπαγόρευσις τῆς συγκεντρώσεως τῶν ἐργατῶν νὰ ἑορτάσουν τὴν Πρωτομαγιά. Τὸ μέτρον εἶναι πρωτοφανές. Εἰς ὅλον τὸν κόσμον τὴν Δευτέραν οἱ ἐργάται θὰ συγκεντρωθοῦν διὰ νὰ ἑορτάσουν τὴν ἡμέραν των, νὰ διαδηλώσουν τὴν ἀλληλεγγύην των καὶ νὰ διεκδικήσουν τὰ δίκαιά των. Καὶ εἰς τὴν χώραν μας πάντοτε ἐπετρέπετο καὶ πέρυσιν ἐπετράπη ὁ ἑορτασμός. Ἐφέτος ἡ ἀστυνομικὴ ἀρχὴ διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως ἐπικαλεῖται κινδύνους ἀνωμαλίας. Ἡ ἐκδήλωσις τῶν ἐργαζομένων δὲν ἀποτελεῖ ἀνωμαλίαν. Ἀνωμαλίαν ἀποτελεῖ ἡ ἀπαγόρευσις. Ἀλλὰ εἰς τὸν κατήφορον τῶν ἀστυνομικῶν ἀπαγορεύσεων, εἰς τὸν ὁποῖον τελεῖ ὁ δημόσιος βίος, σημειώνομεν καὶ ἄλλην ἐθνικῶς ἀπαράδεκτον. Τὴν ἀπαγόρευσιν εἰς τὸ σωματεῖον τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἐκτελεσθέντων ἐπὶ κατοχῆς, νὰ καταθέσουν στέφανον διὰ τὰ θύματα τῶν ναζί, μετὰ τὸ Κυριακάτικο μνημόσυνο ποὺ θὰ γίνῃ εἰς τὴν Καισαριανήν. Αἱ ἀπαγορεύσεις αὐταί, κ. Πρόεδρε, εἶναι ἀπαράδεκτοι καὶ ἀποτελοῦν πρόκλησιν διὰ τὴν ἐργατικὴν τάξιν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἐφ’ ὅσον δὲ ἀπουσιάζουν οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοί, παρακαλῶ ὅπως τὸ Προεδρεῖον διαβιβάσῃ εἰς αὐτοὺς τὴν ἀνάγκην ἀμέσου ἄρσεως τῶν ἀπαγορεύσεων.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς δώσω ἀπάντησιν, κύριε ἐκπρόσωπε τῆς ΕΔΑ, μόνον ἐπὶ τοῦ πρώτου θέματος, διὰ τὸ ὁποῖον ἔχω ἁρμοδιότητα. Πράγματι, ἡ πρότασις πρὸς σύστασιν Ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς δὲν ἀνεκοινώθη. Τοῦτο, ὅμως, δὲν ὀφείλεται, ὡς ἐλέχθη, εἰς ἀδιαφορίαν καὶ πολὺ περισσότερον εἰς περιφρόνησιν πρὸς τὸ Σῶμα, ἀλλὰ εἰς τὸ ὅτι παρενεβλήθησαν αἱ διακοπαὶ τοῦ Πάσχα. Ὑπεστηρίχθη, ἄλλως τε, ἀπὸ μέρους τοῦ Προεδρείου, ὅτι ἀποτελεῖ ἀνωμαλίαν ἡ ὑποβολὴ τοιούτων προτάσεων, βάσει τοῦ ἄρθρου 32 τοῦ Κανονισμοῦ, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως, δυνάμενον νὰ ἀσκηθῇ διὰ τῆς καταθέσεως σχετικῶν ἐπερωτήσεων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, σᾶς γνωρίζω, ὅτι ἡ πρότασίς σας αὐτὴ θὰ ἀνακοινωθῇ.

§36Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ τακτικὴ αὐτὴ νὰ ἔρχωνται ὡρισμένα θέματα πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, χωρὶς νὰ εἰδοποιῆται ἡ Κυβέρνησις, δὲν εἶναι ἡ ὀρθοτέρα. Ἐπὶ τῶν θεμάτων τὰ ὁποῖα ἀνεκίνησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ, δὲν θὰ δώσω ἀπάντησιν, διότι οὐδεμίαν ἁρμοδιότητα ἔχω καὶ δὲν συμβαίνει νὰ τὰ γνωρίζω. Νομίζω, ὅμως, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβάλλωνται εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ὡρισμένα ζητήματα, χωρὶς νὰ εἰδοποιῆται προηγουμένως ἡ Κυβέρνησις, ὥστε νὰ παρίστανται οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ νὰ δώσουν τὰς ἀναγκαίας ἐξηγήσεις.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς ἐπαρχίας. Ὁ κ. Θ. Δεσύλλας ἔχει τὸν λόγον.

§38Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συζητεῖται ἡ ὑπ’ ἀριθ. 14 ἐπερώτησις καὶ αἱ συναφεῖς πρὸς αὐτήν. Συμπίπτει νὰ εἶμαι μεταξὺ τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρώτην ἐπερώτησιν, τὴν ὑπ’ ἀριθ. 14. Κατὰ τὴν προηγουμένην Συνεδρίασιν ὡμίλησεν ὁ συνάδελφος κ. Νόβας, ὅστις ἔχει ὑπογράψει καὶ ἐκεῖνος τὴν ὑπ’ ἀριθ. 14 ἐπερώτησιν πρὸ ἐμοῦ. Θὰ ἔπρεπε, συνεπῶς, νὰ μοῦ δοθῇ ὁ λόγος ἀμέσως μετὰ τὸν κ. Νόβαν, δηλαδὴ σήμερον. Δὲν ἐπιθυμῶ βεβαίως νὰ ἀντιδικήσω μὲ τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος συνάδελφον κ. Δεσύλλαν, ὁ ὁποῖος ἐλάχιστα ἀπασχολεῖ τὴν αἴθουσαν ταύτην. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ἔχω σειρὰν νὰ ὁμιλήσω καὶ θὰ πρέπει νὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον ἀμέσως μετὰ τὸν κ. Δεσύλλαν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπερώτησις αὐτὴ εἶναι πολυπαθὴς καὶ ἐξ αὐτῆς ἐδεινοπάθησε καὶ τὸ Σῶμα. Ὡς ἦτο φυσικόν, αἱ ἐπιπτώσεις αὐταὶ ἔφθασαν καὶ μέχρι τοῦ Προεδρείου. Κατ’ ἀρχήν, ὡς θὰ ἐνθυμεῖσθε, ἐλήφθη ἀπόφασις διὰ νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης, νὰ ὁμιλήσουν δύο ἐξ ἑκάστου Κόμματος. Ἡ ἀπόφασις αὕτη ἐματαιώθη διὰ τῆς γενικεύσεως τῆς συζητήσεως. Καὶ ἐν συνεχείᾳ αἱ λαμβανόμεναι ἀποφάσεις δὲν ἐτηροῦντο. Ἐλήφθη ἐν συνεχείᾳ ἀπόφασις περιορισμοῦ τῶν συζητήσεων διὰ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ τετάρτου, διὰ νὰ μὴ τηρηθῇ ἀπὸ τῆς πρώτης συνεδρίας ἄνευ εὐθύνης φυσικὰ τὸ Προεδρεῖον, τὸ ὁποῖον, ὡς μὴ ἔχον ἀποτελεσματικὴν ἁρμοδιότητα, ἀρκεῖται εἰς τὸ νὰ ἀπευθύνῃ συστάσεις πρὸς τοὺς διαφόρους ὁμιλητὰς περὶ συντομεύσεως. Τὸ Προεδρεῖον κατ’ ἐπανάληψιν ἔκαμε συστάσεις εἰς διαφόρους ρήτορας διὰ τὸν περιορισμὸν τῶν ἀγορεύσεων. Κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν, ἐμέτρησα δέκα τοιαύτας συστάσεις πρὸς σεβαστὸν ρήτορα ὁμιλήσαντα πλέον τῶν δύο ὡρῶν. Τί θέλετε νὰ κάμῃ τὸ Προεδρεῖον; Πράγματι, ὁ κ. Ἀλλαμανῆς εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 14, ἐνῷ οἱ κ.κ. Κοθρῆς καὶ Δεσύλλας εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 203. Λοιπόν, μετὰ τὸν κ. Δεσύλλαν θὰ κληθῇ νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ἀλλαμανῆς, διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἡ τάξις.

§40Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ἔχω μίαν ἐκτίμησιν εἰς τὸν κ. Ἀλλαμανῆν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἰς τοιοῦτον θέμα πρέπει νὰ ἐπικρατῇ μία τάξις. Ὁ κ. Ἀλλαμανῆς ὑπέγραψε τὴν ἐπερώτησιν τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ποὺ ἐδήλωσεν, ὅτι θὰ ὁμιλήσουν δύο ὁμιληταί. Ἡμεῖς διεφωνήσαμεν. Πάντως, ἐξεφωνήθησαν τὰ ὀνόματα τοῦ Κόμματος καὶ οἱ κ.κ. Ἀλλαμανῆς καὶ Νόβας δὲν ἦσαν παρόντες καὶ διεγράφησαν. Ἐκ τῶν ὑστέρων εἴπαμεν νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Νόβας καὶ ἐδέχθην νὰ παραχωρήσω τὸν λόγον εἰς τὸν κ. Νόβαν. Σήμερον ἐμφανίζεται ὁ κ. Ἀλλαμανῆς ἐξ ἀπίνης καὶ θέλει νὰ ὁμιλήσῃ. Ἐφ’ ὅσον ἦσαν ἐπερωτῶντες καὶ δὲν ἦσαν παρόντες, κατὰ τὴν ἐκφώνησιν τῶν ὀνομάτων, διαγράφονται τῆς ἐπερωτήσεως καὶ δύνανται νὰ ἐγγραφῶσιν ἐκ νέου.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κοθρῆ, δὲν ἐξεφωνήθη ὁ κ. Ἀλλαμανῆς καὶ οὐδέποτε διεγράφη. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ δηλώσω αὐτό. Ἠρκέσθη μόνον εἰς τὴν συμφωνίαν καὶ δὲν ὡμίλησεν. Ἀνετράπη ἡ συμφωνία καὶ ἐπανέρχεται.

§42Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ἐγγεγραμμένος νὰ ὁμιλήσω;

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὸν κ. Δεσύλλαν νὰ ὁμιλήσῃ, ποὺ εἶναι ἐπὶ τοῦ βήματος, καὶ ὕστερα τὰ συζητοῦμεν.

§44Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Δὲν θὰ ἀνηρχόμην, κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ βῆμα, ἐὰν ὁ ἐκ Κερκύρας κυβερνητικὸς συνάδελφος δὲν εἶχε παρουσιάσει τὰ πράγματα, διὰ τὴν Κέρκυραν ἐντελῶς διάφορα, ἀπ’ ὅ,τι πράγματι εἶναι. Εἶπεν, ὁ κύριος συνάδελφος, ὅτι οἱ Κερκυραῖοι εἶναι εὐχαριστημένοι ἀπὸ τὴν κυβερνητικὴν δραστηριότητα καὶ μόνον παραπονοῦνται ὅταν πληροφοροῦνται, ὅτι εἰς ἄλλας περιφερείας γίνονται ὡρισμένα ἔργα. Τὰ πράγματα, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἐντελῶς διάφορα. Ὁλόκληρος ἡ Κέρκυρα ὑποφέρει ἀπὸ μίαν πρωτοφανῆ δυσπραγίαν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ φύσις τῶν καλλιεργειῶν εἰς τὴν Κέρκυραν συντελεῖ εἰς τὴν οἰκονομικὴν καχεξίαν τῶν κατοίκων τῆς νήσου. Τὸ 65% τῶν κατοίκων εἶναι ἀγρόται καὶ ὑποφέρουν οἰκονομικῶς. Κύριοι βουλευταί, θέλω νὰ εἶμαι ἀντικειμενικός. Δὲν ὑποστηρίζω, ὅτι τίποτε δὲν ἔγινε εἰς τὴν Κέρκυραν. Ἐκ τῆς κυβερνητικῆς παρατάξεως διὰ νὰ διασκεδασθῇ ἡ πεποίθησις, ὅτι δὲν ἐγένοντο εἰς τὴν ἐπαρχίαν ὅσα ἔπρεπε νὰ γίνουν, ἐπεχειρήθη μία σύγκρισις τῆς σημερινῆς περιόδου μὲ τὰς παλαιοτέρας τοιαύτας. Λησμονοῦν, ὅμως, οἱ κύριοι ἀγορηταί, ὅτι κατὰ τὴν περίοδον 1946–1950 ὁ προϋπολογισμὸς ἦτο ἀνεπαρκής, αἱ ἀνάγκαι μεγάλαι, εἴχομεν τὸν ἀνταρτοπόλεμον, εἴχομεν 770.000 πρόσφυγας. Συνεπῶς, κακῶς ὡρισμένοι συνάδελφοι, συνέκριναν τὴν περίοδον τοῦ 1946–1950 μὲ τὴν περίοδον τοῦ 1950–1960, διότι αἱ συνθῆκαι ἐκείνης τῆς ἐποχῆς ἦσαν διάφοροι. Κατὰ τὴν περίοδον 1950–1960 ἔχομεν ἕνα προϋπολογισμὸν δυσθεώρητον καὶ τὴν χρηματικὴν εὐχέρειαν. Τὸ ἐπιχείρημα, λοιπόν, τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἔκαμε ἔργα, δὲν εὐσταθεῖ, διότι κἄτι ἔπρεπε νὰ κάμῃ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὸ σφάλμα συνίσταται εἰς τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐμελέτησε τὸ θέμα καὶ δὲν ἐνήργησε ὡς καλὸς οἰκογενειάρχης πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν ἀναγκῶν ὅλων τῶν τέκνων καὶ τῆς ἐπαρχίας γενικώτερον. Τὰ ἔργα ποὺ γίνονται σήμερον εἰς τὴν Κέρκυραν, εἶναι ἔργα ποὺ εἶχον ἀρχίσει ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων, ὅπως εἶναι τὰ ἔργα Λιμένος καὶ Ἀεροδρομίου. Βέβαια, διὰ τὸν Τουρισμὸν ἔγιναν ὡρισμένα ἔργα, ἰδιαιτέρως εἰς τὸν τομέα τῶν δρόμων καὶ φαίνεται, ὅτι ὑπάρχει διάθεσις νὰ προχωρήσουν εἰς τὸν τομέα αὐτόν. Ἀπὸ πλευρᾶς ξενοδοχείων ἐπίσης ἔγινε ἕνα ξενοδοχεῖον τουριστικὸν καὶ ἕνα–δύο περίπτερα. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τὸν Τουρισμὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποζήσῃ ὁλόκληρος ὁ πληθυσμὸς τῆς νήσου. Θὰ εἰσφέρῃ, βεβαίως, ὁ Τουρισμός, συνάλλαγμα, ἀλλὰ θὰ ἀποζήσουν 5–10 χιλιάδες ἄνθρωποι. Τί θὰ γίνουν ὅμως οἱ 110.000 κάτοικοι τῆς νήσου; Εἰδικῶς οἱ ἀγρόται δυστυχοῦν. Δὲν κάμνω καμμίαν ὑπερβολὴν ἐὰν εἴπω, ὅτι πένονται. Ὑπάρχουν ἄνθρωποι εἰς τὴν ὕπαιθρον τῆς Κερκύρας, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται καὶ τὸ ψωμὶ καὶ τὸ λάδι. Βεβαίως, φαινομενικῶς φαίνεται κἄποια ἄνοδος, τὸ σύνολον, ὅμως, τῶν ἀγροτῶν ὑποφέρει. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἤθελα νὰ ἐπισημάνω δι’ ἄλλην μίαν φορὰν ἕνα γεγονός. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν Κέρκυραν ἔχομεν τὴν μονοκαλλιέργειαν τῆς ἐλαίας. Παλαιότερα εἴχαμε καὶ τὸν οἶνον. Ἀλλά, ἡ ἐλαία τῆς Κερκύρας, ἡ ὁποία ἤρχισεν ἀναπτυσσομένη ἐπὶ Ἑνετοκρατίας, μετεβλήθη μὲ τὴν πάροδον τῶν ἐτῶν εἰς δάση. Λόγῳ, λοιπόν, τῆς πυκνότητος τὰ δένδρα ἔφθασαν εἰς ὕψος 30 καὶ 70 μέτρων. Χρειάζεται, λοιπόν, εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ κἄποια μελέτη, κἄποιο πρόγραμμα ποὺ θὰ ἀλλάξῃ τὸ σημερινὸν καθεστὼς τῆς ἐλαίας. Εἶχα καὶ ἄλλοτε παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅπως θελήσῃ καὶ διαθέσῃ ὡρισμένον χρόνον διὰ νὰ ἐπισκεφθῇ τὴν Κέρκυραν καὶ ἐπὶ τόπου νὰ ἀντιληφθῇ αὐτὰ τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα δὲν λύονται ἐκ τοῦ μακρόθεν, ἀλλ’ οὔτε καὶ μόνον μὲ ὑπαλλήλους. Ὑποβάλλω ἐκ νέου τὴν παράκλησίν μου πρὸς τὸν ἀξιότιμον κύριον Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, διότι ἡ κατάστασις γίνεται δραματικωτέρα κἄθε παρερχομένην στιγμήν. Πέραν αὐτῶν, ὑπάρχουν αἱ ἀσθένειαι τῆς ἐλαίας. Βέβαια καταβάλλεται κἄποια προσπάθεια διὰ τὴν καταπολέμησιν τῶν ἀσθενειῶν τούτων, ἀλλὰ τὸ μέτρον δὲν εἶναι ριζικόν. Εἶναι καὶ αὐτὸς ἕνας πρόσθετος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον θὰ πρέπει ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ ἐπισκεφθῇ τὴν Κέρκυραν, διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν ἐπὶ τόπου καὶ νὰ δώσῃ λύσιν εἰς τὸ θέμα. Θὰ πρέπει νὰ διαθέσῃ ὀλίγον χρόνον διὰ νὰ μελετήσῃ τὰ προβλήματα καὶ ὄχι ὡς γίνεται μὲ τὰς ἐπισκέψεις ὑπουργῶν μὲ ἕνα ἐπιτελεῖον διὰ νὰ παραμείνουν ἐλάχιστον χρονικὸν διάστημα καὶ χωρὶς νὰ ἔλθουν εἰς ἐπαφὴν μὲ τοὺς ἁρμοδίους παράγοντας.

§45Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Κύριε συνάδελφε, ὀρθῶς ἐθέσατε τὸ θέμα, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ὑπαίθρου τῆς Κερκύρας εἶναι ζήτημα ἐλαιοκαλλιεργείας. Δὲν ξέρω ἂν εἰς σᾶς ἔχω ἀνακοινώσει, ἀλλὰ εἰς ἄλλους συναδέλφους ἐκ Κερκύρας ἔχω ἀνακοινώσει, ὅτι ἡ μελέτη, τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἐπὶ τοῦ θέματος κατέληξε, κατ’ ἀρχήν, εἰς τὸ ὅτι ἀπαιτεῖται καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀραιωθοῦν τὰ ἐλαιόδενδρα. Διότι, πράγματι, τὰ ἐλαιόδενδρα εἰς τὴν Κέρκυραν ἔχουν τὴν μορφὴν δάσους. Ἄνευ τῆς ἀραιώσεως τῶν ἐλαιοδένδρων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν ἀπόδοσιν καλυτέραν, ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἤδη. Πρὸς τοῦτο, τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, διὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἐχρηματοδότησε τοὺς καλλιεργητὰς νὰ προβοῦν εἰς τὴν τοιαύτην ἀραίωσιν. Καὶ ἀκόμη προπαγανδίζει τὴν τοιαύτην ἀραίωσιν. Ἀλλ’ ὅπως γνωρίζετε καλλίτερον ἀπὸ ἐμέ, τὸ νὰ μεταβάλῃ ὁ γεωργὸς τὰς ἀντιλήψεις, τὰς ὁποίας ἀπὸ τόσων ἐτῶν ἔχει, εἶναι πολὺ δύσκολον. Ἐλπίζω, ὅτι γρήγορα θὰ ἀντιληφθοῦν, ἀφοῦ καὶ ὅλοι οἱ παραγωγοὶ τῆς νήσου Κερκύρας θὰ θελήσουν νὰ βοηθήσουν ἀπὸ αὐτῆς τῆς πλευρᾶς τοὺς ἐλαιοκαλλιεργητὰς καὶ τὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου, ὅτι πρέπει νὰ προπαγανδίσουν καὶ ἐκεῖνοι νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀραίωσις, ποὺ εἶναι ἀπαραίτητος. Ὅπως καὶ ἄλλοτε εἶχον εἴπει ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, καταβάλλεται ἰδιαιτέρα προσπάθεια, ἰδίως εἰς τὰς περιοχὰς ποὺ ὑπάρχει μονοκαλλιέργεια, νὰ ἀναπτυχθῇ ἕνα παλαιὸν εἰσόδημα, καὶ τὸ καταλληλότερον καὶ ἀποδοτικώτερον ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς εἶναι ἡ ἐπέκτασις τῆς κτηνοτροφίας. Αἱ πληροφορίαι δέ, τὰς ὁποίας ἔχω, ἰδίᾳ ὅσον ἀφορᾷ τὰς πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι διατίθενται ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν διὰ τὴν ἀγορὰν ζώων εἶναι διὰ τὴν Κέρκυραν, μπορεῖ νὰ εἴπῃ κανείς, εὐχάριστοι, διότι ἤρχισε νὰ ἀντιλαμβάνεται ὁ ἀγροτικὸς κόσμος τῆς Κερκύρας, ὅτι ἡ ἀνάπτυξις τῆς κτηνοτροφίας εἶναι ἐκείνη, ποὺ θὰ τοῦ δώσῃ ἓν εἰσόδημα ἐπὶ πλέον.

§46Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Ὀρθὰ εἶναι αὐτά, κ. Ὑπουργέ, ἀλλὰ καλύτερον θὰ ἦτο νὰ μεταβῆτε ἐπὶ τόπου διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε τὴν κατάστασιν καὶ διὰ τῆς αὐτοπροσώπου παρουσίας σας θὰ λύσητε πολλὰ θέματα. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν οἰκόσιτον κτηνοτροφίαν, καλὴ εἶναι ἡ προσπάθεια, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ὁ ἀγρότης καταβάλλει ἐξ ἰδίων, δηλαδὴ προσωπικὴν ἐργασίαν καὶ προϊόντα ἐκ τῶν κτημάτων, τὸ 40%. Ἤδη, κύριοι συνάδελφοι, ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα τῆς βιομηχανίας καὶ λυποῦμαι, διότι δὲν εἶναι παρὼν ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας. Μᾶς λέγετε, ὅτι προστατεύετε τὴν ἐπαρχιακὴν βιομηχανίαν. Καμμιὰ προστασία δὲν παρέχεται εἰς τὴν ἐπαρχιακὴν βιομηχανίαν.

§47Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Κύριε συνάδελφε, δὲν ἔχω ἁρμοδιότητα εἰς τὰ θέματα τῆς βιομηχανίας. Ἔχω ὅμως ἁρμοδιότητα δι’ ἕνα θέμα. Ὅπως θὰ ἐμάθατε, ἱδρύεται εἰς τὴν Κέρκυραν ἓν ἐργοστάσιον γάλακτος.

§48Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Δὲν ἔγινεν ἀκόμη.

§49Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Εὑρίσκεται ὑπὸ κατασκευὴν καὶ ἐπιδοτεῖται ἀπὸ τὸ Κράτος μὲ τὸ 40% ἐπὶ τῆς ἀξίας του.

§50Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Μοῦ δίδετε ἐπιχείρημα, κ. Ὑπουργέ, μὲ τὴν διακοπήν σας. Ἐτόνισα, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμιὰ προστασία τῆς ἐπαρχιακῆς βιομηχανίας καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι, ὅτι οὐδὲν ἐργοστάσιον εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἔχει ἱδρυθῆ, ἐκτὸς βεβαίως τῶν μεγάλων ὑδροηλεκτρικῶν ἐργοστασίων, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἠδύνατο ἄλλως νὰ γίνῃ. Ἡ διακοπὴ τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἀποδεικνύει, ὅτι μὲ μίαν θυσίαν 30% ἐπιτυγχάνεται ἡ λειτουργία ἑνὸς ἐργοστασίου παστεριώσεως γάλακτος. Ἐπὶ ἔτη ἡ ἐπαρχία μειονεκτεῖ. Πρὸ τῆς ἑνιαίας ρυθμίσεως τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος, τὸ ρεῦμα ἐστοίχιζε πολὺ ἀκριβὰ καὶ ὀφείλεται βεβαίως ἔπαινος εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ ἑνιαίου ρεύματος εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Ὁ συνάδελφος ἐκ Κερκύρας κ. Λύχνος, ἐτόνισεν εἰς τὴν ἀγόρευσίν του, ὅτι αἱ βιομηχανίαι ἱδρύονται κατὰ κανόνα ἐκεῖ ὅπου ἔχουν συμφέρον. Ἀσφαλῶς σύμφωνοι. Ἀλλὰ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἀπαντῶ, δὲν ὑπάρχει ὑποστήριξις τῆς ἐπαρχιακῆς βιομηχανίας. Διότι συμφέρει ἡ ἵδρυσις βιομηχανιῶν πέριξ τῆς πρωτευούσης. Εἰς τὴν Σερβίαν π.χ., ἔχουν δημιουργηθῆ βιομηχανικὰ συγκροτήματα εἰς διαφόρους περιοχάς. Θεωρητικῶς βεβαίως εἶναι γνωστόν, ὅτι αἱ βιομηχανίαι ἱδρύονται πλησίον τῶν χώρων ὅπου ὑπάρχουν αἱ πρῶται ὗλαι ἢ τὰ καύσιμα ἢ προκειμένου περὶ βιομηχανιῶν καταναλώσεως, πλησίον τῶν κέντρων καταναλώσεως. Ἀλλ’ ἐδῶ λέγομεν νὰ προστατεύσωμεν τὴν ἐπαρχίαν διὰ νὰ ἱδρυθοῦν κέντρα βιομηχανικά. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας εἶχεν ὑποσχεθῆ, ὅτι θὰ καταθέσῃ ὡλοκληρωμένον νομοσχέδιον προστασίας τῆς ἐπαρχιακῆς βιομηχανίας. Παρῆλθον δύο ἔτη ἀπὸ τῆς ὑποσχέσεώς του καὶ δὲν κατετέθη οὔτε πρόκειται, φρονῶ, νὰ κατατεθῇ τοιοῦτον νομοσχέδιον. Συνέπεια ἡ ἀνεργία, ἥτις εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου περιφέρειαν εἶναι μεγάλη. Ὁ ἀριθμὸς δὲ τῶν Κερκυραίων, οἵτινες μεταναστεύουν, ἢ ἔρχονται εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ ζητοῦν ἐργασίαν, εἶναι πολὺ μεγάλος. Ἐπίσης πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ ὑποαπασχόλησις. Σᾶς δίδω μίαν εἰκόνα τῆς καταστάσεως. Εἰς τὴν Κέρκυραν ἤκμαζον πολλαὶ βιομηχανίαι, αἱ ὁποῖαι ἐχρησιμοποίουν μέγαν ἀριθμὸν ἐργατῶν. Σήμερον ὑπάρχουν δύο ἕως τρία ἐργοστάσια τὰ ὁποῖα φυτοζωοῦν. Ἀλλὰ ὁ κ. Λύχνος, ἔθιξε καὶ τὸ φαινόμενον τῆς μετακινήσεως τῶν πληθυσμῶν. Τὸ φαινόμενον ὅμως αὐτὸ εἶναι φυσικὸν καὶ παρατηρεῖται παντοῦ. Ἡ χρησιμοποίησις μηχανικῶν μέσων καὶ ἡ αὔξησις τοῦ πληθυσμοῦ δημιουργεῖ μοιραίως ἀνεργίαν καὶ εἶναι ἀνάγκη τοῦ Κράτους καὶ τῆς Πολιτείας νὰ δημιουργήσῃ ἐργασίαν διὰ νὰ ἀπορροφήσῃ τὰς πλεοναζούσας ἐργατικὰς χεῖρας. Δι’ αὐτὸ ἐπιβάλλεται νὰ ἱδρυθοῦν κέντρα παραγωγῆς καὶ κέντρα ἐργασίας. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις δὲν τὸ ἀντιμετωπίζει μετὰ τῆς δεούσης σοβαρότητος καὶ οὕτω ἐνισχύεται ἐπικινδύνως ὁ ὑδροκέφαλος τῶν Ἀθηνῶν. Δι’ αὐτὸ κατηγοροῦμεν τὴν Κυβέρνησιν. Ἐλέχθη, ὅτι ἐγένοντο ἀρδευτικὰ ἔργα καὶ ὅτι οἱ ἀγρόται δὲν τὰ συντηροῦν. Δὲν τὰ συντηροῦν διότι δὲν ἔχουν τὰ μέσα καὶ διότι πολλάκις τὰ ἔργα αὐτὰ ἔχουν κατασκευασθῆ πλημμελῶς. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ ζήτημα διανοήσεως. Ἡ Κέρκυρα ὑπῆρξεν ἡ πλέον ἄτυχος. Ὅπως γνωρίζετε, εἰς τὴν Κέρκυραν ὑπῆρχε παλαιότερον ἡ Ἰόνιος Ἀκαδημία, δηλαδὴ Πανεπιστήμιον, ἔπειτα ὑπῆρχεν Ἀρσάκειον, Σχολὴ Ἐφέδρων Ἀξιωματικῶν, Σχολὴ Ἀστυνομίας Πόλεων, Ἱερατικὴ Σχολὴ καὶ ἕδρα Μεραρχίας. Σήμερον οὔτε μία τεχνικὴ σχολὴ διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν νέων ὑπάρχει. Ὑπάρχει ἓν οἰκοτροφεῖον καὶ καταβάλλεται προσπάθεια νὰ ἀπομακρυνθῇ καὶ τοῦτο, διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προνοίας δὲν πείθεται νὰ διαθέσῃ τρία–τέσσαρα ἑκατομμύρια διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ κτιρίου εἰς τὸ ὁποῖον νὰ στεγασθῇ. Εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῇ ὁ Κερκυραϊκὸς λαός, ὅτι δὲν εὑρίσκονται 3 ἑκατ. δραχμαὶ διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἐν λόγῳ κτιρίου, ὅταν προγραμματίζωνται τοσοῦτα καὶ τοιαῦτα ἔργα πολυτελείας; Δὲν τὰ κατηγορῶ τὰ ἔργα αὐτὰ ἐφ’ ὅσον θὰ εἴμεθα πλούσιοι, ἐφ’ ὅσον ὅμως δὲν ἔχομεν τὰ στοιχειώδη δὲν δικαιολογεῖται ἡ διάθεσις χρημάτων διὰ πολυτελῆ ἔργα. Ἂς τὰ κατασκευάσῃ ἡ μέλλουσα γενεά. Ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην ἑνὸς νυκτερινοῦ γυμνασίου. Καὶ τὴν ἀξίωσίν μας αὐτὴν ὑποβάλλομεν πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν Παιδείας. Ὑπάρχει ἀνισότης μεταξὺ τῶν κατοίκων τῶν Ἀθηνῶν ποὺ εἶναι δυνατὸν ἕνα παιδὶ νὰ ἐργάζεται τὴν ἡμέραν καὶ τὸ βράδυ νὰ σπουδάζῃ εἰς τὸ Γυμνάσιον. Ἐπίσης ἐπιβάλλεται, ὡς εἶπον καὶ προηγουμένως, ἡ ἵδρυσις μιᾶς Τεχνικῆς Ἐπαγγελματικῆς Σχολῆς. Παλαιὸν ἐπίσης παράπονον ἡμῶν τῶν Κερκυραίων εἶναι ἡ μὴ ἐγκατάστασις εἰς τὴν Κέρκυραν μιᾶς Ἀνωτάτης Σχολῆς. Μετὰ τὸν βομβαρδισμὸν τῆς Κερκύρας, ὁ ἀριθμὸς τῶν κτιρίων ἔχει μειωθῆ εἰς βαθμὸν ἀπίστευτον καὶ δι’ αὐτὸ ὑπάρχει ἀκόμη εἰς τὴν Κέρκυραν καὶ συστέγασις. Καὶ ἐν τούτοις, ἔρχονται ἐπιπολαίως αἱ ὑπηρεσίαι τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ὑπηρεσίας νὰ προτείνουν τὴν κατεδάφισιν κτιρίου, ὅπου ἤδη στεγάζεται τὸ Οἰκοτροφεῖον. Ἔχω νὰ κάμω μίαν ὑπόδειξιν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως μὴ γίνῃ ὄργανον κακῶν εἰσηγήσεων καὶ μὴ θελήσῃ νὰ κατεδαφισθῇ κτίριον 8 περίπου ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον εἶναι πάντοτε χρήσιμον ὡς αἴθουσα διαλέξεων κλπ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως ἐπεσκέφθη τὴν Κέρκυραν μὲ κουστωδίαν ὑπαλλήλων, δὲν ἤκουσεν ὅμως καὶ τὴν ἀντίθετον γνώμην ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ ἀναφέρω τοῦτο πρὸς τιμήν του, ὅταν τοῦ ἀνεφέρθη ἡ ἰδέα τῆς κατεδαφίσεως τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος κτιρίου, εἶπε: «Σᾶς περισσεύουν τὰ κτίρια καὶ θέλετε νὰ τὸ κρημνίσετε»; Ἀλλὰ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρακολουθῇ ὅλα αὐτὰ τὰ θέματα καὶ δι’ αὐτὸ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ Προεδρίας Κυβερνήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Γεωργίας, ὑπάρχει τὸ θέμα τῆς ἱδρύσεως μιᾶς οἰνοποιίας, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει πολὺ τὴν Νῆσον τῆς Κερκύρας. Ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ τοιαύτη εἰς Λευκίμμην πρὸ τριετίας, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω τῇ εἰσηγήσει ποίου κακοῦ δαίμονος ἐγκατελείφθη τὸ ἔργον. Ἔχουν ἀνάγκην τὰ χωρία τηλεφώνων, τῶν ὁποίων στερεῖται ἡ ὕπαιθρος διὰ κἄθε ἀνάγκην, ἀλλὰ καὶ δι’ ἕνα γιατρό. Ὑπάρχουν καὶ πλεῖστα ἄλλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθοῦν, λόγῳ διατυπώσεων. Ὑπάρχει τὸ θέμα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν λεμβούχων, οἵτινες δὲν ὑπερβαίνουν τοὺς τριάκοντα. Θὰ ἦτο δυνατὸν ὅμως νὰ καταβληθῇ ἡ ἀποζημίωσίς των διὰ μιᾶς διαταγῆς πρὸς τὸ Ταμεῖον Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων καὶ ἐν τῷ μεταξὺ νὰ ἐδίδετο ἡ ὁριστικὴ λύσις.

§51Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δ. Ἔργων). Εὑρισκόμεθα εἰς τὸ στάδιον τῶν συνεννοήσεων μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐμπ. Ναυτιλίας. Ἔχομεν προχωρήσει ἀρκετά. Ἐλπίζω νὰ δώσωμεν τὴν ἁρμόζουσαν λύσιν διὰ τῆς καταθέσεως νομοσχεδίου.

§52Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Ὑπάρχει καὶ ἄλλο θέμα βασικόν, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων. Εἶναι ἡ κατασκευὴ τῆς ὁδοῦ τῆς ἀγούσης ἀπὸ Ἡγουμενίτσης εἰς Παραμυθιὰν καὶ Ἀρχάγγελον. Λυποῦμαι, διότι οἱ κυβερνητικοὶ συνάδελφοι δὲν ἐπέτυχον τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ. Κατ’ ἐπανάληψιν ὤχλησα τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὁ ὁποῖος μοῦ εἶπεν, ὅτι πρόκειται περὶ προγραμματισμένης ὁδοῦ πλάτους εἴκοσιν ἢ 30 μέτρων. Πρόκειται περὶ 80 χιλιομ. διὰ τῆς κατασκευῆς τῶν ὁποίων θὰ συντομευθῇ ἡ ὁδὸς πρὸς Ἀθήνας ἀπὸ Ἡγουμενίτσης κατὰ 3 ὥρας. Δὲν θέλομεν νέαν χάραξιν. Νὰ ἀσφαλτοστρωθῇ εἰς τὸ σημερινόν της πλάτος, πρὸς τὸ παρόν.

§53Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δ. Ἔργων). Ἔχετε λάθος, πρόκειται περὶ ὁδοῦ 80 χ)μέτρων. Δὲν πρόκειται περὶ μικροῦ ἔργου καὶ ἀπαιτεῖται δαπάνη λίαν σημαντική. Εἰς τὴν περιοχὴν ἐκείνην ἔχομεν ἱεραρχήσει τὰ ἔργα καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρὰ θὰ γίνῃ καὶ αὐτὴ ἡ ὁδός. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ προτίμησις τοῦ ἔργου αὐτοῦ εἰς βάρος ἄλλων ἔργων.

§54Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Τουλάχιστον θὰ πρέπει νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα μὲ μίαν ἁπλῆν σκυρόστρωσιν, δὲν ἔχομεν τὴν ἀπαίτησιν νὰ γίνῃ ἄσφαλτος. Πάντως τὸ λεχθέν, ὅτι αἱ ἐπαρχίαι εὐημεροῦν δὲν εἶναι ἀληθές. Περαίνων θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ μελετήσῃ σοβαρῶς τὸ ζήτημα τῆς ἐπαρχίας καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ περάσῃ μίαν ἑβδομάδα εἰς τὴν Κέρκυραν διὰ νὰ ἀντιληφθῇ τὴν πραγματικότητα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἔχει τὸν λόγον.

§56Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δ. Ἔργων). Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς συζητουμένης ἐπερωτήσεως ἠσκήθη ἔντονος κριτικὴ κατὰ τῶν ἐνεργειῶν τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ὑπαίθρου. Ἠσκήθη ἐντονωτάτη κριτικὴ καὶ εἰς τὸν τομέα τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων καὶ θὰ πρέπει νὰ δοθοῦν ὡρισμέναι ἀπαντήσεις ἐπὶ τῶν λεχθέντων. Θὰ ἤθελα νὰ σημειώσω, ὅτι ἕνας μεγάλος ἀριθμὸς ὁμιλητῶν ἐπεσήμανεν ὡρισμένα δυσμενῆ σημεῖα καὶ δυσμενεῖς καταστάσεις, τὰς ἀπεμόνωσεν ἀπὸ ὅ,τι γίνεται γύρω ἀπὸ αὐτὰ καὶ εἰς ὅλην τὴν χώραν καὶ ἀπὸ τὰς οἰκονομικὰς καὶ τεχνικὰς δυνατότητας καὶ τὰς παρουσίασεν ὡς ἀποδείξεις στηριζούσας τὰς ἐπικρίσεις. Βεβαίως κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσκηθῇ κριτικὴ καὶ διὰ τὰ συμβαίνοντα εἰς οἱανδήποτε χώραν καὶ εἰς τὰς πλέον προηγμένας καὶ οἰκονομικῶς πλουσιωτέρας, διότι εἰς ὅλας τὰς χώρας, τόσον εἰς τὸ κέντρον ὅσον καὶ εἰς τὴν ὕπαιθρον ὑφίστανται ἐλλείψεις πρὸς συμπλήρωσιν καὶ ἀνάγκαι πρὸς ἱκανοποίησιν. Καὶ ἐν Ἑλλάδι ὑφίστανται, ὡς εἶναι φυσικόν, πλεῖσται ἐλλείψεις καὶ ἀνάγκαι, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἡ χώρα μας διῆλθε δυσκόλους περιόδους, ὑπῆρξε πτωχὴ καὶ δὲν εἶχε ποτὲ τὸν ἁρμόζοντα τεχνικὸν ὁπλισμόν. Παρὰ τὰς καταβληθείσας προσπαθείας καὶ τὰ ἐπιτεύγματα τῶν τελευταίων ἐτῶν ἀνάγκαι θὰ ὑφίστανται ἐπὶ μακρὸν καὶ θὰ ἀναμένουν τὴν ἱκανοποίησίν των. Θὰ ἦτο ὀρθότερον καὶ ἡ κριτικὴ θὰ ἦτο δικαιοτέρα, ἐὰν ἐλαμβάνετο ὑπ’ ὄψιν ἡ Ἑλληνικὴ πραγματικότης καὶ ἡ Ἑλληνικὴ δυνατότης. Ἐὰν ἐλαμβάνετο τοῦτο ὑπ’ ὄψει, τότε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀσκηθῇ καλόπιστος κριτικὴ εἰς τὸ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἤσκησε τὴν πρέπουσαν πολιτικὴν εἰς τὸν τομέα τῶν δημοσίων ἔργων καὶ εἰδικώτερον εἰς τὴν κατανομὴν τῆς προσπαθείας, ἂν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει της τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπαίθρου κατ’ ἀπόλυτον προτεραιότητα. Θὰ ἐπιχειρήσω ἐπὶ τῶν θεμάτων τὰ ὁποῖα ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, νὰ παράσχω τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι εἰς τὸν τομέα τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς ὑπαίθρου ἡ Κυβέρνησις κατέβαλε πᾶσαν δυνατὴν προσπάθειαν καὶ ἠκολούθησε τὴν ἐνδεδειγμένην ὁδόν. Θὰ ἀναφερθῶ εἰς συγκεκριμένους ἀριθμούς. Ὁ προϋπολογισμὸς τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων, ὅσον ἀφορᾷ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Δημοσίων Ἔργων, τοῦ 1961, ἀνέρχεται εἰς 2.353 χιλιάδες ἑκατομμύρια. Τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι περίπου τὸ 50% τοῦ ὅλου προϋπολογισμοῦ δημοσίων ἐπενδύσεων. Εἶναι προφανές, ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτός, ἐὰν συγκριθῇ μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν 560 ἑκατομμυρίων ποὺ ἀναφέρονται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων τοῦ 1954, παρουσιάζει διαφορὰν ἀρκετὰ σημαντικήν, ἀποδεικνύουσαν τὴν ἔντασιν τῆς προσπαθείας, τὴν ὁποίαν κατέβαλεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν. Καὶ ἤδη, κύριοι βουλευταί, θὰ ἀναφερθῶ εἰς τὴν κατανομὴν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, ἵνα καταφανῇ καὶ ἡ κατανομὴ τῆς κυβερνητικῆς προσπαθείας. 1.192 ἑκατομμύρια προβλέπονται διὰ τὴν ὁδοποιΐαν καὶ γεφυροποιΐαν. 160 ἑκατομμύρια προβλέπονται διὰ τὴν συντήρησιν τῆς ἐθνικῆς καὶ ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας, 33 ἑκατομμύρια διὰ λιμενικὰ ἔργα, 207 ἑκατομμύρια διὰ ἔργα τῆς πολιτικῆς ἀεροπορίας καὶ 667 δι’ ἔργα ἐγγείου βελτιώσεως. Ἐντὸς τοῦ 5ετοῦς προγράμματος προβλέπεται ἡ κατασκευὴ τῶν ὁδῶν τοῦ βασικοῦ δικτύου. Ἡ ἱεράρχησις ἐγένετο βάσει ἀντικειμενικῶν κριτηρίων καὶ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἑξῆς φάσιν ἀπὸ πλευρᾶς προόδου τοῦ προγράμματος. Διὰ τὴν ἐθνικὴν ὁδὸν Ἀθηνῶν–Συνόρων, τὸ τμῆμα Ἀθηνῶν–Λαμίας εὑρίσκεται ὑπὸ κατασκευήν. Ἐπίσης εὑρίσκεται ὑπὸ κατασκευὴν τὸ τμῆμα τῆς ὁδοῦ Λαρίσης–Κοζάνης. Ὑπὸ γενικὴν ἀνακατασκευὴν εὑρίσκεται ἡ ἀρτηρία Θεσσαλονίκης–Ἀλεξανδρουπόλεως, ὑπὸ κατασκευὴν δὲ ἡ ὁδὸς Ἀθηνῶν–Κορίνθου, καθὼς καὶ ἡ ὁδὸς Πύργου–Κυπαρισσίας–Καλαμῶν καὶ ἡ ὁδὸς Ἰωαννίνων–Ἀντιρρίου. Μεγάλα τμήματα τῶν ὁδῶν αὐτῶν πρόκειται νὰ ἀποδοθοῦν εἰς τὴν κυκλοφορίαν ἐντὸς τοῦ 1961. Ἀκόμη, ἐντὸς τοῦ 1961 προβλέπεται ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν εἰς τὸ τμῆμα μεταξὺ Λαμίας–Λαρίσης τῆς ὁδοῦ Ἀθηνῶν–Συνόρων καὶ εἰς τὴν ὁδὸν Ἰωαννίνων–Λαρίσης. Γενικώτερον, δύναμαι νὰ διαπιστώσω, ὅτι, ἐφ’ ὅσον συνεχισθῇ ὁ σήμερον τηρούμενος ρυθμός, ἐντὸς τῶν προβλεπομένων προθεσμιῶν θὰ ἔχῃ ὁλοκληρωθῆ τὸ 5ετὲς πρόγραμμα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν. Τὸ αὐτὸ ἰσχύει καὶ διὰ τοὺς ἄλλους τομεῖς τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων. Πλὴν τῶν βασικῶν αὐτῶν ὁδῶν, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται ὑπὸ κατασκευὴν ἢ ἀνακατασκευὴν γίνονται ἐργασίαι καὶ ἐπὶ δευτερευουσῶν ἐθνικῶν ὁδῶν, αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται εἰς 19. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς γεφύρας, ἀποβλέπομεν μέχρι τὸ 1964 νὰ ἀποκτήσωμεν 5.500 γεφύρας ἄνω τῶν 4 μέτρων. Ἐπιθυμῶ νὰ σημειώσω, ὅτι μέχρι τοῦ 1954 αἱ ὑπάρχουσαι γέφυραι ἦσαν 2.700. Αἱ 2.800 νέαι γέφυραι πείθουν ἐπὶ τῆς μεγάλης προσπαθείας. Διὰ τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν ἔχει γίνει εἰδικὸν πρόγραμμα καὶ ἐνεγράφη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν Δημοσίων Ἐπενδύσεων ποσὸν 90 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, τὸ ὁποῖον ἐνισχυόμενον ἐξ ἄλλων πηγῶν ὑπολογίζεται εἰς 360 ἑκατομμύρια. Προβλέπεται ἡ βελτίωσις 209 ἐπαρχιακῶν ὁδῶν, κυρίως ὀρεινῶν, ἀπὸ δὲ τοῦ 1960 γίνονται αἱ ἐργασίαι διὰ τῶν στρατιωτικῶν μονάδων. Θὰ ἤθελα νὰ βεβαιώσω, ὅτι εἰς τὸν τομέα τῆς ὁδοποιΐας ἔχει συντελεσθῆ ἐξαιρετικῶς σημαντικὸν ἔργον. Ἤδη, ἀπεκτήσαμεν νέας ὁδοὺς ἐθνικὰς ἐπὶ μήκους 400 χιλιομέτρων, ἐπαρχιακὰς ἐπὶ 5.000 χιλιομέτρων καὶ κοινοτικὰς ἄνω τῶν 3.000 χιλιομέτρων. Ἐπίσης ἐπετύχομεν τὴν βελτίωσιν τῆς κινήσεως ἐπὶ ἐθνικῶν ὁδῶν μήκους 4.100 χιλιομέτρων. Δέον νὰ σημειωθῇ, ὅτι τὰ γεωμετρικὰ στοιχεῖα εἰς ὁδοστρώματα τῶν ὁδῶν ποὺ προϋπῆρχον δὲν ἦσαν κατασκευασμένα διὰ νὰ δεχθοῦν τὸ βάρος τῶν νέων ὀχημάτων καὶ τὴν αὔξουσαν συνεχῶς κυκλοφορίαν. Αὐτὸ ἀποδεικνύει τὴν ἔντασιν τῆς καταβληθείσης προσπαθείας. Ἤδη, αἱ συγκοινωνίαι καὶ αἱ μεταφοραὶ γίνονται εὐχερέστερον καὶ οἱ παραγωγοὶ μεταφέρουν τὰ προϊόντα των εἰς τὰ κέντρα καταναλώσεως, ἐκεῖθεν δὲ τὰ δι’ αὐτοὺς προοριζόμενα ἀγαθὰ μὲ χαμηλὸν κόμιστρον, παρὰ τὴν ἐπιβάρυνσιν τῶν καυσίμων καὶ τῶν εἰδῶν τῶν ἐχόντων σχέσιν μὲ τὸ αὐτοκίνητον. Ἐπειδὴ ἔγινε σύγκρισις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατανομὴν μεταξὺ κέντρου καὶ ὑπαίθρου, θέλω νὰ σημειώσω, ὅτι διὰ τὰ τμήματα δύο ὁδῶν ἐθνικῶν ποὺ διέρχονται ἐξ Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης, ἡ δαπάνη δὲν ἐπιβαρύνει τὸν προϋπολογισμὸν ἀλλὰ ἰδιαιτέρως τοὺς κατοίκους τοῦ λεκανοπεδίου Ἀττικῆς. Διὰ τὰ ἔργα πολιτικῆς ἀεροπορίας διατίθενται διὰ τὸ ἔτος 1961 ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπενδύσεων 207 ἑκατομμύρια. Προβλέπεται ἡ βελτίωσις τῶν ἀεροδρομίων Ἀθηνῶν, Θεσσαλονίκης, Ρόδου, Κερκύρας, Ἀλεξανδρουπόλεως καὶ λοιπῶν. Ἐδῶ γίνεται κάποια ἐξαίρεσις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν τακτικὴν τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων, καὶ ἐκ τοῦ ὅλου ποσοῦ τὰ 136 ἑκατομμύρια διατίθενται διὰ τὸ ἀεροδρόμιον Ἑλληνικοῦ. Τοῦτο συμβαίνει, διότι διὰ τοῦ ἀεροδρομίου τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐξυπηρετοῦνται γενικώτερον ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ διότι ἔχει διογκωθῆ ἡ κίνησίς του. Εἴχομεν, διὰ νὰ σᾶς φέρω ἕνα παράδειγμα, 457.000 ἐπιβάτας τὸ 1956 καὶ 968.000 τὸ 1961. Ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ 199.000 τὸ 1956, 477.000 τὸ 1961. Ὁ ἀριθμὸς τῶν τουριστῶν ηὐξήθη ὑπερβαλλόντως καὶ οἱ χρησιμοποιοῦντες τὸ ἀεροπλάνον τουρίσται ἀντιστοιχοῦν εἰς τὸ ποσοστὸν 46% τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ. Διὰ τὰ λιμενικὰ ἔργα προβλέπεται κονδύλιον ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπενδύσεων 32 ἑκατομμυρίων. Τὸ ποσὸν ἐκ πρώτης ὄψεως φαίνεται μικρόν, ἀλλὰ ὑπάρχει χρηματοδότησις ἐπὶ πλέον τῶν εἰδικῶν λιμενικῶν Ταμείων ἐκ 40 ἑκατομμυρίων ἐτησίως παρὰ τοῦ κανονικοῦ προϋπολογισμοῦ, πλὴν αὐτῶν δὲ τὰ λιμενικὰ Ταμεῖα ἔχουν καὶ ἄλλους πόρους, ἀρκετὰ δὲ ἐξ αὐτῶν τὰ ἔσοδα ἐκ τῆς προσαυξήσεως τῶν εἰσιτηρίων τῶν ἐπιβατῶν. Διὰ τῶν πόρων αὐτῶν ἔγιναν ἔργα σημαντικώτατα εἰς 59 λιμένας, ἐκ τῶν ὁποίων 13 ἀνήκοντας εἰς τὴν Ἠπειρωτικὴν Ἑλλάδα καὶ 46 ἀνήκοντας εἰς τὰς νήσους. Πέραν αὐτοῦ, ἡ κατάστασις ὡρισμένων λιμένων ἐβελτιώθη καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιβιβάσεως καὶ ἀποβιβάσεως καὶ ἀπὸ ἀπόψεως φορτώσεως. Ἐπὶ τοῦ τομέως τῶν ἐγγείων βελτιώσεων ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1960 προβλέπει 668 ἑκατομμύρια μόνον δι’ ἔργα τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων. Γνωρίζετε, ὅτι ἡ ἐκτέλεσις ἔργων ἐγγείου βελτιώσεως ὑπάγεται καὶ χρηματοδοτεῖται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, πλὴν τῶν ἀντιπλημμυρικῶν καὶ τεχνικῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ὑπάγονται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων, διὰ τὰ ὁποῖα μόνον διετέθη τὸ ποσὸν τῶν 668 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Φυσικὰ καὶ τὰ ἔργα αὐτὰ εἶναι συνδεδεμένα ἀπολύτως μὲ τὴν ὕπαιθρον. Τὰ σχετικὰ προγράμματα προβλέπουν τὴν κατασκευὴν ἢ τὴν ἀποπεράτωσιν 36 ἔργων, ἐξ ὧν 19 ἀντιπλημμυρικά. Μεταξὺ τῶν τελευταίων περιλαμβάνεται καὶ τὸ ἀντιπλημμυρικὸν ἔργον τοῦ Ἔβρου, τὸ ὁποῖον θὰ προστατεύσῃ 250.000 στρέμματα. Ἐπειδὴ ἐλέχθη ὑπό τινων συναδέλφων, ὅτι ἡ ἀποπεράτωσις τοῦ ἔργου τούτου καθυστερεῖ, ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ἀναφέρω ἁπλῶς, ὅτι εὕρομεν μεγάλας δυσκολίας πάσης φύσεως τεχνικάς, ἐλλείψεως ἐπαρκοῦς πείρας, ἀπαλλοτριώσεων κλπ. Ἡ ἀντίδρασις τῶν ἀγροτῶν εἰς τὰς ἀπαλλοτριώσεις, ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ὑπῆρξε μεγάλη καὶ ἀπῃτήθη πολλάκις ὑπερδιετία, ἵνα ἀρθοῦν αἱ δυσχέρειαι. Εὑρίσκομαι ὅμως εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν, καὶ ἀντιλαμβάνομαι τὴν εὐχαρίστησιν ὅλων σας, πληροφορῶν τὸ Σῶμα, ὅτι κατὰ τὸ 1961 ἀρχίζει ἡ μαζικὴ ἀπόδοσις τῶν ἔργων. Οὕτω, 80.000 στρέμματα πλήρους ἀρδευτικοῦ δικτύου ἀποδίδονται εἰς τὴν καλλιέργειαν εἰς τὴν πεδιάδα τῆς Θεσσαλονίκης καὶ 20–30 χιλιάδων στρεμμάτων εἰς τὴν πεδιάδα τοῦ Μεσολογγίου.

§57ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὶ ἐκάματε μὲ τὰς ἀποζημιώσεις τῶν ἀγροτῶν;

§58Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημοσίων Ἔργων). Γνωρίζετε, ὅτι ἀνέκαθεν ὑφίστατο δικαστικὴ διαδικασία, τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρακάμψωμεν ὁσονδήποτε καλὴν θέλησιν καὶ ἂν ἔχωμεν. Εἶναι ἐπίσης γνωστόν, ὅτι αἱ Δικαστικαὶ Ὑπηρεσίαι εἶναι ἐξαιρετικὰ φορτισμέναι καὶ ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι, ὅτε εἰσήλθομεν εἰς τὸ ἔτος 1961 ὑπῆρχον ἤδη ἐκκρεμεῖς ὑποθέσεις ἐκκαθαρίσεως λογαριασμῶν 25 χιλιάδων προσώπων, τῶν ὁποίων αἱ ἐκτάσεις ἀπηλλοτριώθησαν. Εἶναι δὲ φυσικὸν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ διεκδικοῦν τὰ δικαιώματά των. Ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε, τὸ θέμα δὲν εἶναι εὔκολον, ἀλλὰ ἡ διαδικασία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κινηθῇ ταχύτερον. Μόλις προσφάτως ἐψηφίσθη ὑπὸ τοῦ Σώματος τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀφεώρα εἰς τὴν ἁπλούστευσιν τῆς διαδικασίας καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ὑπῆρξε πράγματι ἱκανοποιητικόν. Πρὸς συντονισμὸν τῶν ἐνεργειῶν συνεννοήθημεν μετὰ τοῦ συναδέλφου μου ἐπὶ τῆς Γεωργίας, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἐπιτύχωμεν καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ταύτης ἐπιτάχυνσιν εἰς τὸν χρόνον. Ἐπὶ πλέον ἤδη ἐχρησιμοποιήσαμεν εἰς εὐρεῖαν κλίμακα τὰ Καναλέτα πρὸς μείωσιν τῶν ἀπαλλοτριουμένων γαιῶν.

§59Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Ὀφείλω νὰ τονίσω, κ. Πρόεδρε, ὅτι εἰς τὴν πεδιάδα τοῦ Ἀγρινίου ἐκινήθη μὲ ταχύτατον ρυθμὸν ἡ διαδικασία διὰ τὴν καταβολὴν ἀποζημιώσεων συνεπεία ἀπαλλοτριώσεων.

§60Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Εἰς τὸ ἀεροδρόμιον Ρόδου, ὅμως παρουσιάσθη τὸ φαινόμενον νὰ καθυστεροῦν αἱ ἐπιδικασθεῖσαι ἀποζημιώσεις καὶ νὰ καταβληθοῦν αἱ μεταγενέστεραι τοιαῦται.

§61Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκοιν. καὶ Δημ. Ἔργων). Διὰ τῶν Καναλέτων, κ. συνάδελφοι, περιορίζεται σημαντικῶς ἡ ἔκτασις τῶν ἀπαλλοτριωτέων ἐδαφῶν, ἐπὶ πλέον δὲ γίνεται σημαντικὴ οἰκονομία ὕδατος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὰ ἔργα ἐγγείου βελτιώσεως ὑπάγονται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. Παραλλήλως, ὅμως, εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων τούτων ἐσημειώθησαν ὡρισμένα τεχνικὰ ἐπιτεύγματα, διὰ τὰ ὁποῖα ἂν καὶ ἐνεφανίσθησαν ὡρισμέναι ἐλλείψεις, ἐν τούτοις ἐπραγματοποιήθησαν ἀπὸ Ἕλληνας τεχνικούς, πρὸς τοὺς ὁποίους ὀφείλονται συγχαρητήρια. Ἂς μὴ λησμονῶμεν, ὅτι εἰς πολὺ προηγμένα Κράτη σημειοῦνται καταστροφαὶ καὶ παρατηροῦνται ἐλλείψεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐσημειώθησαν μέχρι τοῦδε εἰς τὴν Ἑλλάδα. Μεταξὺ τῶν ἐπιτευγμάτων μας, ἀναφέρω τὰ φράγματα τοῦ Ἀλιάκμονος, τοῦ Ἀξιοῦ, τοῦ Ἀχελώου καὶ τὰ ὑπὸ ἀποπεράτωσιν ἐντὸς τοῦ τρέχοντος ἔτους, ἴσως, φράγματα τοῦ Καλαμᾶ καὶ τοῦ Νέστου, ὡς ἐπίσης καὶ τὸ προσφάτως κατακυρωθὲν φράγμα τοῦ Πηνειοῦ τῆς Ἠλείας. Εἰς τὸ ἐνεργητικὸν τῶν τελευταίων προσπαθειῶν, κ. συνάδελφοι, εἶναι καὶ ἡ ἀντιμετώπισις τῶν σεισμοπλήκτων περιοχῶν. Σημειώνω, ὅτι τὸ ἔργον τοῦτο ἦτο πολὺ δύσκολον, ὅτε δὲ εὑρέθην ὡς στρατιωτικὸς εἰς τὴν περιοχὴν τῶν Ἰονίων Νήσων, ἀντιμετώπισα μεγάλας δυσκολίας, ἰδίως τὴν πρώτην περίοδον. Ἀναλόγως τῶν τεχνικῶν μας μέσων καὶ τῆς Κρατικῆς μας ὀργανώσεως, ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι τὸ ἐπιτελεσθὲν ἔργον ὑπῆρξε σημαντικόν. Κατεσκευάσθησαν πλὴν ἔργων μεγάλων πάσης φύσεως, οἰκίαι ὡς ἀκολούθως: «.... (ἀναγινώσκει) ....». Ἡ συνολικὴ δαπάνη ἀνῆλθεν εἰς 2.891 ἑκατομμύρια, ἐκ τούτων 2.426 ἑκατομμύρια προῆλθον ἀπὸ τὸν Κρατικὸν προϋπολογισμόν, 375 ἑκατομμύρια ἐκ τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας καὶ 90 ἑκατομμύρια ἐξ ἐράνων. Βεβαίως, ἡ ἀντιμετώπισις ἑνὸς τόσον εὐρυτάτου προγράμματος ἀπῄτησε σειρὰν μέτρων ὀργανωτικῶν καὶ διοικητικῶν. Αἱ κεντρικαὶ Ὑπηρεσίαι ἔλαβον ἐπιτελικὴν μορφὴν καὶ ἐνισχύθησαν αἱ Ὑπηρεσίαι Ἐλέγχου, Μελετῶν, Ἐρεύνης καὶ Στατιστικῶν Στοιχείων, οὕτως ὥστε τὰ προγράμματα νὰ εἶναι πλήρως μελετημένα καὶ νὰ τυγχάνουν καὶ μιᾶς προπαρασκευαστικῆς ἐργασίας διὰ νὰ ἔχουν τὴν πλήρη δικαιολόγησίν των καὶ νὰ εἶναι ἐφαρμόσιμα. Ὑπάρχουν εἰδικαὶ μονάδες, τεχνικῆς καὶ διοικητικῆς ἐκθέσεως, αἱ ὁποῖαι ἀσχολοῦνται μὲ τὴν πρόοδον ἑνὸς ἑκάστου τῶν μεγάλων ἔργων. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ ἐδώσαμεν εὐρύτατα δικαιώματα εἰς τὰς περιφερειακὰς Διοικήσεις, οὕτως ὥστε τὰ δημιουργούμενα προβλήματα νὰ λύωνται ἐπιτοπίως. Ἐπὶ πλέον συνετελέσαμεν εἰς τὴν καλυτέραν ὀργάνωσιν τῶν ἐργοληπτικῶν ἑταιρειῶν, δεδομένου, ὅτι καὶ αὗται ἠναγκάσθησαν νὰ ἐνισχύσουν τὸν ἐξοπλισμόν των διὰ νὰ ἀποδίδουν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον. Ὠργανώσαμεν ἐπίσης ὑπηρεσίας παρακολουθήσεως καὶ ἀνωτέρου τεχνικοῦ ἐλέγχου, αἱ ὁποῖαι νὰ ὑπάγωνται ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ Δημ. Ἔργων. Προσπάθειά μας, συνεπῶς, ἦτο νὰ παρουσιάσωμεν ἀπὸ κυβερνητικῆς πλευρᾶς ὡρισμένα στοιχεῖα εἰς τὸν τομέα τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς χώρας καὶ ἰδίᾳ τῆς ὑπαίθρου. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα ὑπερήφανοι διὰ τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἐπραγματοποιήσαμεν. Εἶναι ἔργον τὸ ὁποῖον ἀποδίδει καὶ θὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸ ἐγγὺς μέλλον. Βεβαίως, ἡμεῖς, θεωροῦμεν ἑαυτοὺς ἱκανοποιουμένους ἀπὸ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τούτων. Ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὅμως, ἔχει ἀντίθετον γνώμην εἰς τὸ θέμα αὐτό. Διὰ νὰ ἐξαχθῇ ἕνα συμπέρασμα, παραδεκτὸν ἀπὸ ὅλους, πρέπει νὰ προταθῇ μίαν ἄλλην ἐποχήν, ὥστε διὰ τῆς συγκρίσεως τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μὲ τὴν σημερινὴν δημιουργίαν νὰ κριθῇ ἐὰν πράγματι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ὑστέρησε εἰς τὸ καθῆκον τῆς ἔναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Νομίζω, ὅμως, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄλλη ἐποχὴ ἴσης ἀποδόσεως. Τέλος, εἶμαι ὑποχρεωμένος ἐπειδὴ ἐπανειλημμένως ἐγένοντο, κατὰ τὰς ὁμιλίας ἀξιοτίμων συναδέλφων τῆς ἀντιπολιτεύσεως, κρίσεις ἐπὶ τῶν ἐκτελεσθέντων ἔργων εἰς τὸ κέντρον, τὰ ὁποῖα ἀπεκλήθησαν ἔργα βιτρίνας, πρῶτον νὰ παράσχω τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι τὰ ἔργα αὐτὰ τοῦ κέντρου, οὐδεμίαν ἔχουν σχέσιν μὲ τὰς ἐπενδύσεις, ὅσον ἀφορᾷ τοὐλάχιστον τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων. Τὰ ἔργα αὐτὰ ἐξετελέσθησαν διὰ τῶν ἐσόδων τῶν προερχομένων ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ 3%, ἡ ὁποία ἐπιβαρύνει τὰ εἰσοδήματα ἐξ ἐνοικίων τοῦ λεκανοπεδίου τῆς Ἀττικῆς καὶ ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τῶν εἰσιτηρίων τῶν λεωφορείων. Διὰ τῶν δύο αὐτῶν καὶ μόνον πόρων, τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων ἐπραγματοποίησε καὶ πραγματοποιεῖ τὰ ἔργα τῆς Πρωτευούσης. Οἱ Ἀθηναῖοι, συνεπῶς, ὑπέστησαν τὴν θυσίαν αὐτὴν καὶ τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα γίνονται εἰς τὴν Πρωτεύουσαν, γίνονται παρ’ αὐτῶν τῶν ἰδίων μὴ ἐπιβαρυνομένου τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὁ ὁποῖος ὡς ἐκ τούτου μεταφέρεται καὶ διατίθεται ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὴν ὕπαιθρον. Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς δώσω ὡρισμένα στοιχεῖα ἐπὶ τῶν πραγματοποιηθέντων ἐσόδων τῶν δύο αὐτῶν πόρων, καθὼς καὶ τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Πρωτευούσης. Εἰσεπράχθησαν συνολικῶς 1.000 περίπου ἑκατομμύρια δραχμῶν κατὰ τὰ ἔτη 1954–60. Διετέθησαν 300 ἑκατομμύρια διὰ τὴν ὕδρευσιν τῆς Πρωτευούσης καὶ 400 διὰ τὴν ἀποχέτευσιν. Ὅπως βλέπετε, κ. συνάδελφοι, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τὸ 70% καὶ πλέον διετέθη διὰ τὴν ὕδρευσιν καὶ ἀποχέτευσιν τῆς Πρωτευούσης, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον, νομίζω, οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ. Ὅπως, ἐπίσης, οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν ἀξίαν τῶν ἔργων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἶναι ἔργα ὑπόγεια καὶ ὁπωσδήποτε, ὄχι βιτρίνας. Ὑπολείπεται ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 1.000 ἑκατομμυρίων, ἕνα ποσὸν 300 ἑκατομμυρίων περίπου. Τὸ σύνολον σχεδὸν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ διετέθη διὰ τὴν κατασκευὴν βασικῶν ὁδῶν καὶ κυκλοφοριακῶν κόμβων ἐξυπηρετούντων τὰ 85% τῶν συγκοινωνιακῶν ἀναγκῶν τῶν κατοίκων τῶν χρησιμοποιούντων λεωφορεῖα. Δὲν νομίζω, ὅτι μὲ αὐτὰ τὰ δεδομένα εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρίζωνται τὰ ἔργα αὐτὰ ὡς ἔργα ἀνωφελῆ. Ἄνευ τῶν ἔργων αὐτῶν, δὲν θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν μονοδρόμων καὶ αὐτομάτου σηματοδοτήσεως καὶ θὰ εἴχομεν σήμερον εἰς τὴν Πρωτεύουσαν κυκλοφοριακὴν ἀναρχίαν. Δύναμαι νὰ σᾶς πληροφορήσω ὑπευθύνως, ὅτι βάσει τῶν μέτρων αὐτῶν, ἡ Πόλις τῶν Ἀθηνῶν ἔχει ἐπιτύχει μεγαλυτέραν ταχύτητα εἰς τὸ κέντρον της, ἐκείνης, ἥτις ἐπετεύχθη εἰς τὸ κέντρον τῆς Ρώμης. Ἐπὶ πλέον, διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ ἐπετεύχθη ὑπὲρ τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας ὄφελος ἐτησίως 66 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Βλέπετε, λοιπόν, κ. συνάδελφοι, ὅτι τὰ ἔργα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἀπεκλήθησαν ἔργα βιτρίνας, ἀπέβλεπαν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ λαοῦ καὶ τὸ ὄφελος, τὸ ὁποῖον προέκυψεν ἐκ τῶν ἔργων αὐτῶν, οὐδεὶς δύναται νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ. Ἄλλως τε, ἡ Πόλις τῶν Ἀθηνῶν, εἶναι ἐμφανές, ὅτι ἐξειλίχθη ραγδαίως εἰς σύγχρονον Εὐρωπαϊκὴν Πόλιν. Εἶναι, βεβαίως, ἀληθές, ὅτι ἕνα μικρὸν μέρος ἐκ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ τῶν 300 ἑκατομμ. διετέθη καὶ δι’ ἐξωραϊστικὰ ἔργα εἰς τὴν Πρωτεύουσαν. Καὶ τοιαῦτα ἔργα ἦσαν τὰ ἐκτελεσθέντα περὶ τὴν Ἀκρόπολιν, εἰς τὸ μνημεῖον Φιλοπάππου καὶ εἰς τὰς στήλας τοῦ Ὀλυμπίου Διός, πιστεύω δέ, ὅτι ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἤθελον τὸν ἐξωραϊσμὸν αὐτόν, διότι αἱ περιοχαί, τὰς ὁποίας ἀνέφερον, εἶχον μεταβληθῆ εἰς σκουπιδότοπους καὶ εἰς χώρους συναντήσεων τῶν πλέον ὑπόπτων ὑποκειμένων. Ἀντιλαμβάνομαι, βεβαίως, ὅτι ἔχομεν ἀκόμη πολλὰς ἐλλείψεις καὶ ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι χρήζουν ἱκανοποιήσεως, ἀλλὰ τοῦτο δὲν συμβαίνει μόνον εἰς τὴν ἰδικήν μας χώραν. Παντοῦ ὑπάρχουν ἐλλείψεις καὶ ἀνάγκαι. Καὶ εἰς χώρας πολὺ τεχνικῶς προηγμένας ἀπὸ ἡμᾶς καὶ πλουσιωτέρας ὅπως π.χ. ἡ Ἑλβετία καὶ ἡ Δ. Γερμανία ὑπάρχουν καὶ ἐκεῖ προγράμματα μακρᾶς πνοῆς διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν ἀναγκῶν τῆς ὁδοποιΐας καὶ ὄχι διὰ τὴν ὁλοκλήρωσίν των καὶ συνεπῶς, δὲν εἶναι δυνατὸν ὅταν τὰ κράτη αὐτὰ καταρτίζουν πρόγραμμα 10ετοῦς καὶ 15ετοῦς χρονικῆς διαρκείας νὰ ζητῶμεν τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων ἀπὸ τὴν μίαν ἡμέραν εἰς τὴν ἄλλην, εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἀκολουθοῦμεν τὸν ὀρθὸν δρόμον, ὁ ὁποῖος θὰ μᾶς δώσῃ καλλιτέρας ἡμέρας διὰ τὴν αὔριον. Νομίζω, ἐξ ἄλλου, ὅτι ἡ καλλιέργεια ἑνὸς πνεύματος ἀπαισιοδοξίας καὶ αὐταπάτης δημιουργεῖ κινδύνους τόσον, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ρυθμὸν τῆς ἀνασυγκροτήσεως καὶ ἰδιαιτέρως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἠρεμίαν τοῦ τόπου καὶ τὸ πρᾶγμα αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ προσέξωμεν ἰδιαιτέρως. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κοθρῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§63Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἐπερώτησις τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν, εἶναι ἐπερώτησις, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπικαίρως, διότι πάντοτε εἶναι ἐπίκαιρος ὁ ἔλεγχος τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας. Δυνάμεθα, ὅμως, νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ ἐπερώτησις αὐτὴ παρουσίασε τὸ ἑξῆς ἐλάττωμα. Ἦτο τόσον εὐρεῖα, εἶχε τόσον εὐρὺ περιεχόμενον, ὥστε νὰ ἦσαν ὑποχρεωμένοι οἱ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἐπρόκειτο νὰ λάβουν τὸν λόγον νὰ ἐπεξεργασθοῦν ὁλόκληρον τὴν κυβερνητικὴν πολιτικὴν μὲ ἀποτέλεσμα νὰ χρονίσῃ ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ ἐγκαταλείψεως τῆς ἐπαρχίας, ἐννοοῦμεν ἐγκατάλειψιν τῶν 9)10 τῆς χώρας μας, δηλαδή, κατ’ οὐσίαν ὁλόκληρον τὴν χώραν καὶ φυσικὸν εἶναι τὸ θέμα νὰ μᾶς συγκινῇ ἰδιαιτέρως καὶ λόγῳ τῆς σοβαρότητος τοῦ θέματος καὶ αὐτὸς ἀκόμη ὁ κυβερνητικὸς τύπος δὲν ἠδυνήθη νὰ τὸ ἀγνοήσῃ. Πράγματι, ὁλόκληρος ὁ Τύπος ἠσχολήθη μὲ τὸ σοβαρὸν τοῦτο θέμα, ἡ δὲ ἐφημερὶς «Ἀκρόπολις», μία ἀπὸ τὰς πλέον ἐγκύρους κυβερνητικὰς ἐφημερίδας, εἰς κύριον πολύστηλον ἄρθρον της ἀνέγραψεν, ὅτι πράγματι αἱ Ἀθῆναι, φυσικὰ ἡ Κυβέρνησις τῶν Ἀθηνῶν, κατεδίκασεν εἰς θάνατον τὴν ἐπαρχίαν καὶ καλεῖ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ἐπείγοντα μέτρα. Ἀποτελεῖ τοῦτο μίαν ἐπὶ πλέον ἀπόδειξιν, ὅτι ὁ ἔλεγχος, τὸν ὁποῖον ἀσκοῦμεν, εἶναι καλόπιστος καὶ ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν πραγματικότητα. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, διότι τὸ θέμα πράγματι ἔχει ἀναπτυχθῆ πλήρως ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας κ. κ. συναδέλφους τῆς ἀντιπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι μὲ συγκεκριμένα στοιχεῖα ἀπέδειξαν τὴν δραματικὴν κατάστασιν τῆς ὑπαίθρου καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἐγκαταλείψει πράγματι τὴν ὕπαιθρον. Ἐὰν ἔλαβον τὸν λόγον εἰς τὴν ἐπερώτησιν αὐτὴν τὸ ἔπραξα, διότι κατὰ τὰς διακοπὰς τοῦ Πάσχα ἐπεσκέφθην τὴν ἰδιαιτέραν μου περιφέρειαν καὶ ἔζησα καὶ ἐγὼ ἐπ’ ὀλίγον τὸ δρᾶμα τῆς ὑπαίθρου καὶ ἀνέλαβα τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ὁλόκληρος ὁ Νομὸς μαστίζεται ἀπὸ δεινὴν οἰκονομικὴν κρίσιν, ὀφειλομένην εἰς τὴν πτῶσιν τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος τῆς περιοχῆς ταύτης. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δυσπραγίας τῶν κατοίκων τοῦ Νομοῦ Λασηθίου δὲν εἶναι μόνον ἀποτέλεσμα τῆς κακῆς ἐσοδείας. Εἶναι πρὸ πάντων ἀποτέλεσμα τῆς κακῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς. Σᾶς φέρω παράδειγμα τὴν περιφέρειαν τῶν καμένων χωρίων τῆς Ἱεραπέτρας, εἶναι μία περιφέρεια κατ’ ἐξοχὴν παραγωγική, καὶ ἐν τούτοις διέρχεται πρωτοφανῆ οἰκονομικὴν κρίσιν, ἡ ὁποία ὠθεῖ τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν τῆς περιφερείας ταύτης νὰ ἐγκαταλείψῃ τὰ χωρία καὶ νὰ ἐγκατασταθῇ εἰς τὴν πρωτεύουσαν πρὸς ἀνεύρεσιν ἐργασίας. Ἀπὸ 4ετίας ἤρχισεν ἐκεῖ ἕνα ἀρδευτικὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον δὲν πρόκειται νὰ τελειώσῃ. Ἐὰν τὸ ἔργον αὐτὸ ἐτελείωνε θὰ ἐλύετο τὸ ζήτημα τῆς παραγωγῆς τῆς πράγματι παραγωγικῆς περιφερείας. Αὐτό, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ τόσα παραδείγματα ποὺ θὰ δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω. Αὐτὸ ἀσφαλῶς θὰ συμβαίνῃ καὶ εἰς ἄλλας περιοχὰς τῆς χώρας. Δυστυχῶς, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν δὲν ἐδόθη ἡ δέουσα σημασία διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῶν τοπικῶν πόρων, ὥστε νὰ ἀνέλθῃ τὸ βιοτικὸν ἐπίπεδον τοῦ λαοῦ. Ἤκουσα πρὸ ὀλίγου τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἀναπτύσσοντα τὸ συγκοινωνιακὸν πρόγραμμα. Ὁ κ. Ὑπουργός, ὅμως, δὲν μοῦ ἀπήντησεν εἰς μίαν ἐπερώτησίν μου σχετικὴν μὲ τὴν ὁδοποιΐαν τοῦ Νομοῦ Λασηθίου. Δὲν μοῦ ἀπήντησεν διατὶ δὲν γίνεται ἡ κεντρικὴ ὁδὸς Ἁγίου Νικολάου–Ἱεραπέτρας–Σητείας, ἡ ὁποία ἔχει προγραμματισθῆ ἀπὸ τὸ 1953. Ἐπίσης, διατὶ δὲν γίνεται ἡ ζωτικὴ ἀρτηρία Ἡρακλείου–Βιάνου–Ἱεραπέτρας– Σητείας. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἐπεχείρησε νὰ μετατοπίσῃ τὸ θέμα ἀπὸ τὴν βάσιν του. Ἡ Κυβέρνησις, δηλαδή, ἐν τῇ προσπαθείᾳ της νὰ δώσῃ ἀπάντησιν εἰς τὰς ἐπικρίσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀπηρίθμησε τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἔκαμε, ἀνέπτυξε τὴν κυβερνητικὴν πολιτικὴν καὶ ἐνεφάνισε τὴν σωρείαν τῶν πιστώσεων, τὰς ὁποίας διέθεσε. Ἡμεῖς, κ. βουλευταί, αὐτὰ τὰ πράγματα δὲν τὰ ἀμφισβητοῦμεν. Δὲν ἀμφισβητοῦμεν, δηλαδή, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει χρήματα καὶ ὅτι διέθεσε χρήματα πρὸς ὅλους τοὺς τομεῖς. Αὐτὸ ἀκριβῶς, εἶναι εἰς βάρος καὶ ὅτι ἐνῷ διατίθενται χρήματα δι’ ἐκτέλεσιν ἔργων, ἐξ αἰτίας τῆς ἀνικανότητος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ βιοτικὸν ἐπίπεδον τοῦ λαοῦ παραμένει χαμηλόν. Εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς, κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἀπέτυχε, πρὸ πάντων ὅμως, ἀπέτυχε εἰς τὴν γεωργικήν της πολιτικήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἀνέπτυξε τὴν κυβερνητικὴν πολιτικὴν κατὰ τρόπον σαφῆ καὶ ἀρκετὰ συμπαθῆ. Δὲν μᾶς ἔπεισε, ὅμως, μὲ ὅσα εἶπε, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ δυσπραγία τῆς ὑπαίθρου, συνεπεία τῆς ὁποίας εἶναι ἡ μετανάστευσις τῆς ἀλκίμου νεολαίας εἰς τὸ ἐξωτερικόν, πρὸς ἀνεύρεσιν τύχης, δὲν ὀφείλεται εἰς τὸ χαμηλὸν κατὰ κεφαλὴν γεωργικὸν εἰσόδημα, οὔτε μᾶς ἀπέδειξεν, ὅτι τὰ προβληθέντα παρὰ προλαλησάντων συναδέλφων στοιχεῖα, σχετικῶς μὲ τὴν διαθεσιμότητα τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν, δὲν εἶναι ἀκριβῆ. Ἄλλως τε τὴν χρεωκοπίαν, τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιβεβαιώνει καὶ ὁ διοικητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν ὁμιλίαν «περιφερειακὸς προγραμματισμὸς καὶ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις» διαπιστώνει, ὅτι «παρὰ τὴν καταβληθεῖσαν μεγάλην προσπάθειαν διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς Γεωργίας, αὕτη ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ εἰς κατάστασιν ἡμιανάπτυκτον καὶ τὸ γεωργικὸν εἰσόδημα νὰ εἶναι χαμηλὸν καὶ προτείνει τὸν περιφερειακὸν προγραμματισμὸν ἀντὶ τοῦ γενικοῦ προγραμματισμοῦ, ὁ ὁποῖος, κατὰ τὴν γνώμην του, δὲν ἀπέδωσε». Ὅταν, λοιπόν, ἔχωμεν αὐτὴν τὴν ἐπίσημον διαπίστωσιν τοῦ Διοικητοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, τὶ χρείαν ἔχομεν ἄλλων ἀποδείξεων;

§64Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Διατί, κ. συνάδελφε, ἐπικαλεῖσθε τὰς γνώμας τοῦ ἀναρμοδίου ἐπὶ τοῦ προκειμένου Διοικητοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ δὲν μεταδίδετε εἰς τὸ Σῶμα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τὴν περιφέρειάν σας; Καὶ ἐπειδή, κ. συνάδελφε, ἀποφεύγετε νὰ εἴπητε εἰς τὸ Σῶμα τὶ γίνεται εἰς τὴν περιφέρειάν σας, σεῖς, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ τὸ εἴπω ἐγώ. Εἰς τὸν Νομὸν Λασηθίου, κ. βουλευταί, ὁ μέσος ὅρος παραγωγῆς σουλτανίνας κατὰ στρέμμα, χάρις εἰς ἓν ἀρδευτικὸν ἔργον ποὺ ἐκάμαμεν, ἀνέρχεται εἰς 600 κιλά. Γνωρίζετε πόση εἶναι ἡ μέση ἀπόδοσις σουλτανίνας εἰς τὴν πλουσίαν Κορινθίαν; Μόνον 250–300 κιλὰ κατὰ στρέμμα. Εἰς τὴν Ἱεράπετραν χάρις εἰς τὰ κυβερνητικὰ μέτρα, ἀνεπτύχθη ἡ καλλιέργεια τῶν πρωΐμων λαχανικῶν μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἐξασφαλισθῇ διὰ τὴν περιφέρειαν ταύτην ἕνα πλουσιώτατον εἰσόδημα. Ἡ τιμὴ τῆς τομάτας εἰς τὸ ἐσωτερικὸν εἶναι τόσον μεγάλη, ὥστε δὲν δύναται νὰ ἐξαχθῇ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Διατί, λοιπόν, κ. συνάδελφε, δὲν λέγετε αὐτὰ τὰ πράγματα, ἀλλὰ ἐπικαλεῖσθε τὴν γνώμην τοῦ Διοικητοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος;

§65Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Εἶπον, κ. Ὑπουργέ, ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου ὅτι προέρχομαι ἀπὸ μίαν παραγωγικὴν περιφέρειαν, ἡ ὁποία, ὅμως, ἐξ αἰτίας τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς ἔχει περιέλθει εἰς κατάστασιν λιμοῦ. Χάρις εἰς τὰς προσπαθείας τῶν παραγωγῶν καὶ εἰς τὴν εὐφορείαν τοῦ ἐδάφους, ἔχομεν πράγματι εἰς τὴν ἐπαρχίαν Σητείας τοῦ Νομοῦ Λασηθίου μίαν καλὴν παραγωγήν. Λησμονεῖ, ὅμως, ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι τὸ προϊὸν ἐπωλήθη εἰς ἐξευτελιστικὰς τιμὰς μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἔχωμεν μίαν γενικὴν οἰκονομικὴν ἐξαθλίωσιν ἀποτέλεσμα τῆς ὁποίας εἶναι τὰ τελευταῖα διοργανωθέντα εἰς τὴν Σητείαν καὶ Ἡράκλειον συλλαλητήρια κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὴν Ἱεράπετραν, χάρις εἰς τὰς προσπαθείας τῶν παραγωγῶν ἔχομεν ἀναπτύξει τὴν καλλιέργειαν τῆς πρωΐμου τομάτας καὶ λαχανικῶν. Μέχρι τοῦδε, ὅμως, δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ὀργανωθῇ ἐξαγωγὴ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀξία λόγου, καὶ εἶναι γεγονὸς καὶ τὸ διεπίστωσα προσωπικῶς κατὰ τὴν ἐπίσκεψίν μου κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἰς τὰς χώρας τῆς Κεντρικῆς Εὐρώπης, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπορροφηθῇ ὁλόκληρος ἡ παραγωγὴ τομάτας καὶ γενικῶς ὀπωροκηπευτικῶν τῆς Χώρας ἀπὸ τὰς Χώρας αὐτάς. Ἀλλὰ ἔπρεπε ἡ Κυβέρνησις νὰ βοηθήσῃ εἰς τὴν ὀργάνωσιν τῆς ἐξαγωγῆς τὴν μείωσιν τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς, τὴν διευκόλυνσιν τῆς μεταφορᾶς κλπ. θέματα ποὺ δὲν ἔχουν τὴν δυνατότητα οἱ παραγωγοὶ νὰ τὰ λύσουν μόνοι των. Διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίζει τὰ προβλήματα αὐτὰ ἡ Κυβέρνησις, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι τῆς ἐζήτησαν οἱ παραγωγοὶ σπόρον τομάτας καὶ ἔφερε σπόρον τομάτας ἀπὸ τὴν Ἰταλίαν χαλασμένον. Ἐπὶ ἕνα καὶ ἥμισυ ἔτος καταβάλλεται προσπάθεια νὰ γίνῃ εἰς τὴν Ἱεράπετραν εἷς σταθμὸς διὰ τὴν μελέτην καὶ παραγωγὴν τοῦ καταλλήλου διὰ τοὺς παραγωγοὺς τοματοσπόρου καὶ δὲν κατέστη δυνατὸν ἐξ αἰτίας τῶν ἀντιδικιῶν περὶ τὴν ἐκλογὴν τοῦ καταλλήλου κτήματος, λόγῳ τῶν πιέσεων τῶν κομματικῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως. Ἐνῷ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἴχομεν κατακτήσει μὲ τὰ πρώϊμα λαχανικὰ ὅλας τὰς ἀγορὰς τῆς Εὐρώπης, ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τόσα ἔτη κυβερνῶσα, κατώρθωσε ἐλάχισται ποσότητες νὰ ἐξάγωνται καὶ νὰ ἔρχωνται εἰς τὰς Ἀθήνας, τὸ δὲ μεγαλύτερον μέρος τῆς παραγωγῆς τῆς τομάτας νὰ καταστρέφεται ἐπὶ τόπου. Δυστυχῶς, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδυνήθη ἀκόμη νὰ ἀξιοποιήσῃ ὅπως πρέπει τὸ πολύτιμον αὐτὸ προϊόν.

§66Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Ὁ κ. συνάδελφος, κ. βουλευταί, μοῦ εἶναι συμπαθὴς καὶ μοῦ κάμνει εὐχαρίστησιν νὰ τὸν διαφωτίσω. Ἡ κατωτάτη τιμὴ τῆς σουλτανίνας, κ. βουλευταί, κατὰ τὴν περίοδον τῆς κρίσεως, ἡ ὁποία κρίσις ἤρχισεν ἀπὸ τὸ 1959 ἐξ αἰτίας ἀλλοπροσάλλου πολιτικῆς τῆς Τουρκίας ἐπὶ τῆς σουλτανίνας, εἶναι 7 δραχμαὶ κατὰ κιλόν. Δηλαδὴ ἡ ἀπόδοσις ἑνὸς στρέμματος σουλτανίνας εἰς τὸν Νομὸν Λασηθίου ἀνέρχεται εἰς 4.200 δραχμάς. Τὸ βαμβάκι, κ. βουλευταί, ποὺ θεωρεῖται μία καλὴ προσοδοφόρος καλλιέργεια, ἀποδίδει μόνον 1.300 δραχμὰς κατὰ στρέμμα.

§67Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Τότε διατὶ κάμνουν συλλαλητήρια;

§68Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Διότι τοὺς ὑποκινεῖ ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος κ. συνάδελφος καὶ ὑμεῖς. Ἐπίσης, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ, θὰ δώσω εἰς τὸν κ. συνάδελφον καὶ τὴν ἑξῆς πληροφορίαν διὰ τὸν τόπον του, τὴν ὁποίαν προφανῶς δὲν γνωρίζει. Πληροφορῶ, λοιπόν, τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι ἱδρύσαμεν εἰδικὴν ὑπηρεσίαν τυποποιήσεως τοῦ προϊόντος τῆς τομάτας τῆς Ἱεραπέτρας καὶ χάρις εἰς τὰς ἐνεργείας τῶν ἐμπόρων ἐκεῖ κατωρθώσαμεν νὰ περάσωμεν ἀπὸ τὴν εἰδικὴν Ὑπηρεσίαν τῆς Τυποποιήσεως, ἡ ὁποία, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι γνωστόν, τὸ ἔχω εἴπει πολλὲς φορές, ποίαν σπουδαίαν σημασίαν ἔχει διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῶν προϊόντων, ἡ τυποποίησις, ἰδίᾳ τῶν νωπῶν προϊόντων. Τὸ μέγιστον μέρος τῆς παραγωγῆς, χάρις εἰς τὰς ἀντιδράσεις, δὲν ξεύρω μήπως εἶναι καὶ πολιτικοὶ φίλοι τοῦ κ. Κοθρῆ αὐτοί, δὲν ἠμπόρεσε νὰ περάσῃ ἀπὸ τὴν τυποποίησιν αὐτήν. Τὸν παρακαλῶ καὶ τὸν παρακινῶ νὰ φροντίσῃ καὶ αὐτὸς νὰ λείψῃ αὐτὴ ἡ ἀντίδρασις τῶν συμπατριωτῶν του, οὕτως ὥστε νὰ ἐπιτύχῃ ἡ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα νὰ αὐξήσῃ ἔτι περισσότερον τὸ εἰσόδημα τῶν συμπατριωτῶν του.

§69Γ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν διακοπὴν.........

§70Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Κύριε συνάδελφε, σεῖς, εἰδικῶς, ἔχετε ἕνα κώλυμα, διότι ὑποκινεῖτε τὰ συλλαλητήρια.

§71Γ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, γνωρίζετε, ὅτι ὅλοι οἱ ἀγρόται κινοῦνται πρὸς δημιουργίαν συλλαλητηρίων, διότι πράγματι ὑποφέρουν καὶ εἰδικὰ οἱ κάτοικοι καὶ τοῦ Νομοῦ Λασηθίου εὑρίσκονται εἰς τραγικὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν τυποποίησιν τῆς τομάτας ἡμεῖς, ὄχι μόνον δὲν ἀντιδροῦμεν, ἀλλὰ καὶ βοηθοῦμεν, ἡ ἱκανοποιητικὴ δὲ τιμὴ ὀφείλεται εἰς τὰς περιωρισμένας ποσότητας προϊόντος αὐτὴν τὴν ἐποχὴν λόγῳ τῆς καταστροφῆς τῆς παραγωγῆς. Θὰ πρέπει δὲ νὰ τονισθῇ, ὅτι παρὰ τὰ ὅσα ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς περὶ εὐημερίας εἶναι ἐκ διαμέτρου ἀντίθετα πρὸς τὴν πραγματικότητα. Οἱ τοματοκαλλιεργηταὶ εὑρίσκονται σὲ ἀπόγνωσιν καὶ ὁ ἀγροτικὸς κόσμος ὁλόκληρος, δι’ αὐτὸ καὶ κατῆλθε σὲ συλλαλητήριον τὴν 7.1.61. Τὸ φυσικὸν θερμοκήπιον τῆς περιοχῆς Ἱεράπετρας–Σητείας, παραμένει ἀναξιοποίητον λόγῳ μὴ ἐκτελέσεως τῶν ὑποδειχθέντων ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων, ὡς καὶ τοῦ ὁδικοῦ δικτύου. Τέλος, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Σητείαν θὰ πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι δὲν ἔχει ἀξιοποιηθῆ καὶ ἡ περιοχή, διότι δὲν ἔχουν γίνει τὰ ἔργα ποὺ πρέπει. Διὰ νὰ ἀναπτυχθῇ, λοιπόν, ἡ περιοχή, ἡ ὁποία εἶναι μεγάλη, θὰ πρέπει νὰ κατασκευασθοῦν τὰ ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀξιοποιήσουν μίαν ἔκτασιν 11.000 στρεμμάτων.

§72Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος κύριος Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὡμίλησε διὰ τὸ ἀρδευτικὸν ἔργον τῆς Σητείας, τὸ ὁποῖον ἤρχισε κατασκευαζόμενον ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας καὶ ἐτελείωσεν ἐπὶ τῆς ὑπουργίας του. Δὲν μᾶς ὡμίλησε, ὅμως, διὰ τὰ ἀρδευτικὰ ἔργα τῶν πυροπαθῶν χωρίων καὶ τῆς λοιπῆς περιοχῆς τῆς Ἱεράπετρας, τῶν ὁποίων ἡ ἐκτέλεσις θὰ εἶχε λύσει τὸ οἰκονομικὸν πρόβλημα τοῦ πληθυσμοῦ τῆς περιοχῆς. Δὲν μᾶς εἶπεν ἀκόμη ὁ κ. Ὑπουργὸς Συγκοινωνιῶν διατὶ δὲν ἔγινεν ὁ δρόμος Ἁγίου Νικολάου–Σητείας, ὁ ὁποῖος εἶναι ζωτικὸς διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ Νομοῦ. Δὲν ἀρνοῦμαι, κύριοι συνάδελφοι, τὴν καλὴν πρόθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ἀλλὰ ὑπάρχει μόνον πρόθεσις, εἰς τὴν πρᾶξιν ἡ πολιτική του ἀπέτυχεν εἰς ὅλα τὰ γεωργικὰ προϊόντα. Ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν πολιτικήν της ἔπληξε τὸ σταφιδεμπόριον τοῦ Ἡρακλείου τῆς Κρήτης, καλλίτερον ὠργανωμένον εἰς ὅλην τὴν Χώραν καὶ σήμερον ἀκόμη δὲν ἔχει χαράξει διαφορετικὴν πολιτικήν. Ἐπὶ ἓξ ἔτη κυβερνᾶ τὴν Χώραν καὶ δὲν δύναται ἀκόμη νὰ χαράξῃ, καίτοι εὑρισκόμεθα εἰς τὰς παραμονὰς νέας ἐσοδείας, συγκεκριμένην σταφιδικὴν πολιτικήν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν θέλει νὰ ἀναγνωρίσῃ ἡ Κυβέρνησις εἶναι, ὅτι ἀπέτυχεν εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν βασικῶν οἰκονομικῶν προβλημάτων καὶ κατ’ ἀκολουθίαν εἰς τὴν ὅλην κυβερνητικὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν της. Τοῦτο δὲ διότι ἔχει ἐμπλακῆ εἰς πολιτικὴν κομματικὴν καὶ δὲν ἔχει τὴν δύναμιν νὰ θραύσῃ τὰ δεσμά της. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς κουράσω περισσότερον, διότι τὸ θέμα ἔχει ἐξαντληθῆ. Θὰ ἤθελα, ὅμως, πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος νὰ εἴπω εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ ἑξῆς: Ὅτι δὲν ἀρκεῖ ἡ καλὴ πρόθεσις, δὲν ἀρκεῖ νὰ ἐξοδεύωνται χρήματα καὶ νὰ γίνωνται ἔργα, ἀλλὰ πρέπει νὰ συλλάβῃ τὸ πραγματικὸν νόημα τοῦ πολιτικοῦ καὶ οἰκονομικοῦ προβλήματος τῆς Χώρας, τὴν ὁποίαν κυβερνᾶ. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ταυτίσει τὸ κόμμα μὲ τὴν ἔννοιαν τοῦ Κράτους. Καὶ οὐδὲν πολιτικὸν πρόγραμμα καὶ πρόγραμμα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως δύναται νὰ ἐπιτύχῃ χωρὶς τὴν εὐρεῖαν λαϊκὴν συμπαράστασιν. Ἡ προχειρότης καὶ ἡ ἀδυναμία χειρισμοῦ τοῦ μεγάλου οἰκονομικοῦ θέματος ἀπεδείχθη καὶ εἰς τὸ θέμα τῆς Κοινῆς ἀγορᾶς, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦ 1957 ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ ἔχῃ ἀντιμετωπίσει κατὰ τρόπον ἐπωφελῆ διὰ τὴν Χώραν καὶ νὰ μὴ ἀναγκάζεται σήμερα νὰ δέχεται λύσιν ἀμφιβόλου ὠφελείας. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις εἶναι προσηλωμένη εἰς τὸ κόμμα καὶ ὄχι εἰς τὸ Κράτος θὰ ἀποτύχῃ. Τὴν καλοῦμεν νὰ συνέλθῃ καὶ νὰ λύσῃ τὰ κομματικά της δεσμὰ καὶ ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει της, ὅτι δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ ἀραμπᾶ, ἀλλὰ εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ διαστήματος. (Χειροκροτήματα). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. Κρῖκος).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§74Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, φαίνεται, ὅτι δὲν ἔγινε νοητὴ ἡ σημασία τοῦ προβλήματος, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν. Καὶ ἡ παρατηρουμένη ἀδιαφορία προδίδει, δυστυχῶς, ὅτι δὲν ἔχομεν ἀντιληφθῆ ἀκόμη, ὅτι, ὅπως ἐξελίσσεται τὸ δημογραφικὸν πρόβλημα τῆς Ἑλλάδος, πολὺ συντόμως θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ τραγικοῦ ἀδιεξόδου καὶ θὰ θρηνήσωμεν συμφορὰν ἀνιστόρητον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ἀφορμὴν λαβὼν ἀπὸ τὰ συζητηθέντα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης, μᾶς εἶπε νὰ μὴ δυσφοροῦμεν, ἀλλὰ νὰ αἰσιοδοξοῦμεν καὶ νὰ μὴ μᾶς ἀπασχολῇ, οὔτε νὰ μᾶς δυσαρεστῇ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ πρωτεύουσα τῆς Ἑλλάδος κατέστη ὑδροκέφαλος, κατέστη πολυάνθρωπος, χωρίς, δυστυχῶς, νὰ καταστῇ καὶ εὐδαίμων. Καὶ διὰ νὰ μᾶς πείσῃ μᾶς ἔφερε παραδείγματα πρωτευουσῶν ἄλλων Εὐρωπαϊκῶν Χωρῶν. Μᾶς εἶπεν, ὅτι καὶ τὸ Παρίσι καὶ τὸ Λονδῖνον ἔχουν ἀπὸ 7.000.000 κατοίκους. Καὶ ὅτι αἱ Χῶραι αὐταὶ δὲν ἀνησυχοῦν. Τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας τοὺς δεχόμεθα ὡς ἀκριβεῖς. Ἀλλὰ τὸ Παρίσι ἔχει 7.000.000 κατοίκους ἐπὶ μιᾶς Χώρας, τῆς ὁποίας ὁ πληθυσμὸς ὑπερβαίνει τὰ 42.000.000 κατοίκων, δηλαδὴ ἔχει τὸ ⅙ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Χώρας. Τὸ ἴδιο ἰσχύει καὶ διὰ τὴν περίπτωσιν τοῦ Λονδίνου. Αἱ Ἀθῆναι, ὅμως, αἱ ὁποῖαι καλύπτουν ὁλόκληρον τὸ λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς, συγκεντρώνουν σήμερον πλέον τῶν 2.000.000 κατοίκων καὶ ἐὰν ὑπολογίσωμεν, ὅτι ὁ πληθυσμὸς τῆς Χώρας ἀνέρχεται εἰς 8.000.000 ἡ πρωτεύουσα συγκεντρώνει τὸ ¼ τοῦ συνόλου τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Χώρας. Εἶναι, συνεπῶς, ἡ ἀπόστασις πολὺ μεγάλη ἀπὸ τοῦ ποσοστοῦ ¼ τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ ποσοστοῦ ⅙ τοῦ Λονδίνου καὶ τῶν Παρισίων, καὶ πρέπει τὸ πρόβλημα νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ σοβαρῶς. Τὸ Παρίσι, τὸ ὁποῖον συγκεντρώνει τὸ ⅙ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Γαλλίας εἶναι μία πρωτεύουσα παγκόσμιος, ἡ ὁποία συγκεντρώνει τὸ ἐνδιαφέρον πολλῶν Χωρῶν. Τὸ Λονδῖνον εἶναι ἐπίσης πρωτεύουσα παγκοσμίου προβολῆς καὶ ἐνδιαφέροντος. Αἱ πτωχαὶ Ἀθῆναι δὲν ἔλαβον ἀκόμη κανένα χαρακτῆρα. Λέγεται, ὅτι θὰ γίνουν πόλις, ποὺ θὰ καταστῇ τουριστικὸν κέντρον, ἀλλὰ ὀπισθοδρομοῦμεν καὶ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν, καὶ οὐδεμίαν προσπάθειαν καταβάλλομεν διὰ τὴν ὀργάνωσίν τους. Χωρὶς λοιπὸν νὰ ἔχωμεν δώσει κανένα χαρακτῆρα καὶ κανένα σκοπὸν εἰς τὰς Ἀθήνας, κατωρθώσαμεν νὰ αὐξήσωμεν τὸν πληθυσμόν τους εἰς τὸ ¼ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος. Καὶ αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, δὲν μᾶς ἀνησυχεῖ. Καὶ ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας καὶ μᾶς λέγει νὰ μὴ ἀνησυχοῦμεν. Ἡμεῖς ὅμως ἀνησυχοῦμεν καὶ συζητοῦμεν καὶ θὰ συζητοῦμεν ἐν παντὶ καὶ πάντοτε τὸ πρόβλημα τοῦτο, διότι τὸ θεωροῦμεν σοβαρώτατον διὰ τὴν Χώραν. Αἱ Ἀθῆναι ἐγέμισαν ἀπὸ κατοίκους εἰς βάρος τῆς Ἐπαρχίας. Τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον Χίου συνέταξε τὸ ἐφετεινόν του πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἐξετυπώθη δαπάναις τοῦ συμπολίτου μου καθηγητοῦ κ. Στρατῆ Ἀνδρεάδη, καὶ ἐξ ἐκθέσεως ἐπ’ αὐτοῦ καταφαίνεται ἡ ἐπικρατοῦσα εἰκὼν εἰς τὸν Νομὸν Χίου. Ἔγινε δειγματοληψία τοῦ πληθυσμοῦ εἰς πέντε χωρία καὶ ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ὁ ἀριθμὸς τῶν γεννηθέντων κατὰ τὰ ἔτη 1932–1936 καὶ 1940–1944. Ἐκ τῶν στατιστικῶν ἀριθμῶν ἐμφαίνονται τὰ ἑξῆς: Εἰς τὰ χωρία Βολισσός, Ποταμιά, Ἀμάδες, Βίκη καὶ Καμπιὰ ἐγεννήθησαν ἀπὸ τοῦ 1932–1936, 135 ἄτομα καὶ παραμένουν ἤδη ἐκεῖ μόνον τὰ 40. Εἰς τὰ αὐτὰ χωρία κατὰ τὴν περίοδον 1940–1944 ἐγεννήθησαν 154 ἄτομα καὶ παραμένουν ἤδη μόνον τὰ 27. Ἐὰν αὐτὴ ἡ εἰκὼν δὲν πρέπει νὰ μᾶς ἀνησυχήσῃ, ἀλλὰ πρέπει νὰ μᾶς κάμῃ νὰ αἰσιοδοξοῦμεν, νομίζω, ὅτι ἐχάσαμεν τὴν ἔννοιαν τῶν γεγονότων καὶ τῶν φαινομένων. Τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον Χίου σημειώνει περαιτέρω εἰς τὴν ἔκθεσίν του τὰ αἴτια ποὺ προκαλοῦν τὴν σοβαρὰν αὐτὴν διαρροὴν τοῦ πληθυσμοῦ τῆς ὑπαίθρου Χίου. Καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἶχε περιορισθῆ ἡ διαρροὴ αὕτη ἐὰν ἐγκαίρως ἐλαμβάνοντο μέτρα προστασίας καὶ ἀπασχολήσεως τοῦ πληθυσμοῦ τῆς ὑπαίθρου. Αὐτὴ ἡ τραγικὴ διαπίστωσις, ὅτι ἡ ὕπαιθρος ἐρημοῦται καὶ ὑπερπληροῦται ἡ περιοχὴ τῆς Πρωτευούσης, ἔχει ἐπὶ πλέον ὡς συνέπειαν τὴν αὔξησιν τῆς ἐγκληματικότητος καὶ τὴν διαστροφὴν τῶν χαρακτήρων καὶ τῶν ἐν γένει συνηθειῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ὁ κίνδυνος ἀποβαίνει ἐθνικὸς καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι τὰ αἴτια ὀφείλονται καὶ εἰς παρωχημένας ἐποχάς. Ἡ ἐγκατάστασις τῶν προσφύγων τοῦ 1922 ἔγινε κατὰ τρόπον ὄχι ὀρθόν. Ἐκ μέρους τῶν Κυβερνήσεων δὲν ἐδόθη ἡ δέουσα προσοχή, ὅτι μετὰ τὸν Βʹ Παγκόσμιον Πόλεμον ἤλλαξεν ἡ νοοτροπία τῶν νέων ποὺ ἦλθον εἰς ἐπαφὴν μὲ τοὺς ξένους στρατοὺς καὶ δὲν ἦτο πλέον δυνατὸν νὰ προσαρμοσθοῦν πρὸς τὰς Ἑλληνικὰς συνηθείας, ἀναγκασθέντες νὰ ἀναζητήσουν ἄλλους τόπους ἐργασίας ὥστε νὰ ἱκανοποιήσουν τὰς ἀνάγκας τῶν συνηθειῶν, τὰς ὁποίας ἀπέκτησαν. Ἀφήσαμεν τὴν πρόοδον τῆς παραγωγῆς στάσιμον, ἐνῷ αὐξάνουν αἱ ἀνάγκαι τοῦ λαοῦ. Δὲν ἐπροσέξαμεν, ὅτι μετὰ τὸν Βʹ Παγκόσμιον Πόλεμον ἀπασχολεῖται εἰς τὴν ἐργασίαν ὁ θῆλυς πληθυσμὸς ὥστε νὰ δημιουργήσωμεν ἀναλόγους μονάδας ἀπασχολήσεως. Δὲν μᾶς συνεκίνησε τὸ πρόβλημα τῆς ἀπασχολήσεως τῆς νεολαίας, ἡ ὁποία παίρνει μίαν μόρφωσιν ἄνευ εἰδικότητος, καθίσταται μὴ παραγωγικὴ καὶ ἕρμαιος σέρνεται εἰς τὴν κοινωνίαν. Ἐνῷ ὅλα τὰ Κράτη ἀπέδωσαν σημασίαν εἰς τὴν τεχνικὴν πρόοδον, ἡμεῖς βυζαντινολογοῦμεν, σχεδιάζομεν, ἀλλὰ οὐδὲν θετικὸν μέτρον λαμβάνομεν διὰ νὰ βοηθήσωμεν τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας μας. Καὶ μέσα εἰς αὐτὴν τὴν ἐθνικὴν ἀταξίαν καὶ τὴν ἄρρυθμον κίνησιν τῆς παραγωγικῆς μηχανῆς, ἔχομεν τὴν παρέμβασιν τῆς Κυβερνήσεως, πού, ἀντὶ νὰ βοηθῇ εἰς τὴν καλὴν ὀργάνωσιν τῆς παραγωγῆς, κάμνει τὸ πᾶν διὰ νὰ νοθεύῃ ὅλα τὰ συστήματα. Παράδειγμα, τὰ μικρὰ κοινωφελῆ ἔργα. Ἔγιναν μέσον χειρίστης κομματικῆς συναλλαγῆς καὶ ἔδωσαν ἀφορμὴν μιᾶς φαυλοκρατίας καὶ διαφθορᾶς συνειδήσεως ἀνὰ τὴν ὕπαιθρον. Τὰ προβλήματα τῆς ἐπαρχίας ποὺ ἔρχονται εἰς τὴν Πρωτεύουσαν περνοῦν εἰς τὰ στάδια τῆς μελέτης μὲ βραδύτατον ρυθμὸν καὶ πρέπει νὰ ἐπιστρατευθῇ ὁ Νομάρχης καὶ ὁ πολιτικὸς τῆς περιφερείας διὰ νὰ κινηθῇ ἡ κρατικὴ μηχανή.

§75Α. ΜΙΧΑΣ. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι βλέπετε τὰ πράγματα κατὰ ἕνα τρόπον τελείως ξένον τῆς πραγματικότητος. Καὶ ἡμεῖς ζῶμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ ξέρομεν, ὅτι τὰ Νομαρχιακὰ Ταμεῖα συνέρχονται κάθε ἐποχὴν ποὺ ἔχουν διαθέσιμα χρήματα ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἀπὸ τὰς ἐπενδύσεις καὶ λαμβάνουν γνῶσιν ἀπὸ ἐκθέσεις τῶν νομιάτρων διὰ τὰ ὑγειονομικὰ ζητήματα, τῶν διευθυντῶν Γεωργίας διὰ τὰ γεωργικὰ ἔργα καὶ τῶν μηχανικῶν διὰ τὰ τεχνικὰ ἔργα. Καὶ ἡμεῖς ὡς κυβερνητικοὶ βουλευταί, ἀλλὰ καὶ ἐσεῖς οἱ ἀντιπολιτευόμενοι, ἐὰν ὑποδείξετε εἰς τὸν Νομάρχην ποῖα εἶναι τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ περιληφθοῦν εἰς τὸ πρόγραμμα, θὰ περιληφθοῦν. Ποῦ βλέπετε αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὴν κομματικὴν ἐκμετάλλευσιν, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἠμπορῶ νὰ τὴν ἀντιληφθῶ καὶ θὰ ἤθελε νὰ μᾶς δώσετε καὶ εἰς ἡμᾶς νὰ τὸ καταλάβωμεν.

§76Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἤμην διατεθειμένος νὰ χειροκροτήσω τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἐδήλωνεν, ὅτι διὰ τὸ παρελθὸν τίθεται τέρμα καὶ ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς δὲν θὰ συμβῇ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Εἶναι ἀποδεδειγμένη ἡ κομματικὴ ἐπέμβασις τῶν κομματικῶν στελεχῶν τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα παρακολουθοῦν τὰς συνεδριάσεις τῶν νομαρχιακῶν συμβουλίων καὶ τηλεγραφοῦν κατόπιν εἰς τὰς κοινότητας. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπὸ ἐδῶ καὶ πέραν λάβῃ μέτρα, ὥστε αὐτὴ ἡ ἀσχημία νὰ λείψῃ καὶ εἰς τὸ ἑξῆς πράγματι τὰ Νομαρχιακὰ Ταμεῖα νὰ κάνουν ἐκεῖνο ποὺ λέγουν αἱ ὑπηρεσίαι...

§77Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργ.). Εὐχαριστῶ τὸν κύριον συνάδελφον, διότι θέλει νὰ μὲ κάμῃ καὶ χωροφύλακα τῶν βουλευτῶν. Δὲν ἠμπορῶ νὰ γίνω ὅμως. Αὐτὸ ποὺ κάνουν οἱ ἄλλοι βουλευταὶ ἠμπορεῖτε νὰ τὸ κάνετε καὶ σεῖς, ἠμπορεῖτε νὰ παρακολουθῆτε καὶ σεῖς τὰς συνεδριάσεις τῶν Νομαρχιακῶν Ταμείων καὶ νὰ τηλεγραφῆτε εἰς τὰς κοινότητας. Ἀλλὰ θὰ ἀπαντήσω καὶ εἰς τὸν ἐπὶ τοῦ Βήματος συνάδελφον, διότι ἔχω πολλὰς ἀποδείξεις περὶ τῆς ἀντικειμενικότητος καὶ τῆς ἐκτελέσεως ἀκομματίστου πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν νομόν του καὶ ἰδιαιτέρως ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. Ἐν τούτοις, ὅμως, ἐνῷ ἔχω τὰς ἀποδείξεις αὐτάς, ἐνῷ κατ’ ἰδίαν μοῦ τὰ λέγει αὐτὰ τὰ πράγματα, ἀπὸ τοῦ Βήματος λέγει ἄλλα.

§78Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Δηλαδή, κύριε Ὑπουργέ, ἀποδοκιμάζετε αὐτὴν τὴν τακτικήν. Αὐτὸ μὲ ἱκανοποιεῖ.

§79Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Εἰς μὲν τὸν κ. Μίχαν ἔχω νὰ ἀπαντήσω τὸ ἑξῆς: ὅτι τὴν Μεγάλην Πέμπτην, ποὺ ἐσταυρώνετο ὁ Θεάνθρωπος, ἐσταυρώθησαν καὶ τὰ τηλέφωνα τῆς Χώρας, διότι συνωθοῦντο εἰς τὰ τηλεφωνικὰ κέντρα καὶ εἰς τὸ τηλεγραφεῖον τῶν Ἀθηνῶν τὰ τηλεγραφήματα τῶν συναδέλφων τῆς Συμπολιτεύσεως πρὸς τοὺς δημάρχους καὶ κοινοτάρχας τῆς περιφερείας των, ὅτι κατόπιν ἀγώνων καὶ κόπων πολλῶν, ἀπέσπασαν ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸν πολὺ δύσκολον, πιστώσεις διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν νομῶν των. Ἔτυχε κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν νὰ πάω μίαν μικρὰν ἐκδρομὴν εἰς πολλοὺς νομοὺς καὶ εἶδα περιχαρεῖς τοὺς δημάρχους καὶ τοὺς συναδέλφους τῆς Συμπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι ἔστειλαν αὐτὰ τὰ εὐχάριστα μηνύματα. Ἐὰν εἷς τῶν βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔλαβε κανένα τοιοῦτον τηλεφώνημα ἀπὸ τὸ γραφεῖον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ νομοῦ τῆς περιφερείας του, ἂς μοῦ τὸ εἴπῃ, διότι δὲν θὰ ὑπάρξῃ κανείς.

§80Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργ.). Ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐπληροφορήθην τὰς ἐνισχύσεις τῶν δήμων ἀπὸ ἀνακοίνωσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε εἰς τὸν Τύπον, τὴν ἰδίαν ἡμέραν, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ αἱ ἐνισχύσεις ἦσαν ἐπὶ τῇ βάσει κριτηρίων ἀντικειμενικῶν, ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ. Τὴν ἄλλην ἡμέραν τὸ πρωΐ ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὸν Τύπον τὰ κριτήρια ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἔγινεν ἡ ἐνίσχυσις τῶν δήμων.

§81Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐσεῖς ἀναμφιβόλως λέτε τὴν ἀλήθειαν καὶ τὸ δέχομαι, ἀλλὰ ὁ τοπικὸς βουλευτὴς εἰς τὴν περιφέρειάν μου ἐτηλεγράφησεν ἐκ τῶν πρώτων, ὅτι αἱ ἐνισχύσεις, αἱ δοθεῖσαι ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τοὺς δήμους τῆς περιφερείας, ἐδόθησαν μόνον τῇ ἐνεργείᾳ του.

§82Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργ.). Ἀφοῦ ἐδημοσιεύθη ἡ ἀνακοίνωσις εἰς τὸν Τύπον, μὲ ἀντικειμενικὰ κριτήρια ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§83Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τῆς Γεωργίας, ἐπειδὴ εἴπατε, ὅτι κατ’ ἰδίαν σᾶς εἶπα μερικὰ πράγματα, θὰ σᾶς ἀπαντήσω, ἀλλὰ ἐπειδὴ μοῦ εἴπατε, ὅτι οἰκεῖτε καὶ δὲν παροικεῖτε, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι αἱ ἐφημερίδες τοῦ Βόλου, Λαρίσης, Θεσσαλονίκης καὶ Χίου, διότι αὐτοὺς τοὺς νομοὺς τοὺς περιώδευσα κατὰ τὴν περίοδον τῶν διακοπῶν τοῦ Πάσχα, βρίθουν ἀπὸ τηλεγραφήματα τῶν Κυβερνητικῶν βουλευτῶν, ὅτι κατόπιν ἐνεργειῶν των ἐδόθησαν αὐταὶ αἱ πιστώσεις. Καὶ ἦλθε μετὰ δέκα ἡμέρας μετὰ τὸ Πάσχα ἡ ἀνακοίνωσις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ ὁποία πρὸ τεσσάρων ἕως πέντε ἡμερῶν ἐδημοσιεύθη, ἀφοῦ ἐγὼ ὑπεχρεώθην μετὰ ἀπὸ τὴν ἐμφάνισιν αὐτῶν τῶν τηλεγραφημάτων τῶν κυβερνητικῶν βουλευτῶν, νὰ καταθέσω ἐρώτησιν διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ μοῦ εἴπῃ μὲ ποῖα κριτήρια ἔγινεν ἡ κατανομὴ αὐτῶν τῶν πιστώσεων, καὶ ἐὰν ἔγινεν κατόπιν πιέσεως τῶν κυβερνητικῶν βουλευτῶν, καὶ φαίνεται, ὅτι μετὰ τὴν ἐρώτησιν, τὴν ὁποίαν κατέθεσα πρὸ δεκαπέντε ἡμερῶν, προέβη εἰς ἀνακοίνωσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἡ διάθεσις τῶν πιστώσεων αὐτῶν ἐγένετο ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ. Αὐτὸ ἐγένετο δέκα ἡμέρας μετὰ τὴν δημοσίευσιν τῶν τοπικῶν ἐφημερίδων.

§84Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργ.). Ἡ ἐρώτησίς σας δὲν ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν αὐτοῦ τοῦ ἰσχυρισμοῦ σας, τοὐναντίον, ἀποτελεῖ τὸ ἀντίθετον, διότι σεῖς, λόγῳ τῆς ἐξαιρετικῆς δραστηριότητος, τὴν ὁποίαν ἔχετε, δὲν ἀφίνετε θέμα χωρὶς νὰ καταθέσετε ἐρώτησιν καὶ χωρὶς νὰ λάβετε τὸν λόγον. Ἡ δραστηριότης σας ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα, ὅτι κατεθέσατε τὴν ἐρώτησιν, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ σας.

§85Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ὅταν βλέπω εἰς τὴν «Ἐλευθερίαν» τῆς Λαρίσης κατὰ τὰς ἡμέρας τοῦ Πάσχα καὶ γράφει, ὅτι «οἱ Κυβερνητικοὶ βουλευταί, κατόπιν ἐνεργειῶν των, ἐδόθησαν αἱ πιστώσεις», ἠρώτησα τὸν Ὑπουργόν, οἱ βουλευταὶ πρέπει νὰ σᾶς πιέζουν διὰ νὰ δίδετε τὰ χρήματα ἢ ὑπάρχει κανών; Ὡς πρὸς τὴν ἰδιωτικὴν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα μὲ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι ἰδιαιτέρως τοῦ λέγω ἄλλα, καὶ ἄλλα ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, πράγματι ἰδιαιτέρως τοῦ εἶπα, ὅτι ἐὰν ὑπῆρχε μία καλὴ καὶ ὀρθῶς λειτουργοῦσα ὑπηρεσία εἰς τὸν Νομόν μου, ἦτο ἡ Διεύθυνσις Γεωργίας, χάρις εἰς ἕνα φωτισμένον πράγματι καὶ περίφημον γεωπόνον, διευθυντήν, ὁ ὁποῖος μετετέθη πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν. Ἐγὼ μὲν πιστεύω, διότι εἶχε πολυχρόνιον ὑπηρεσίαν καὶ ἐδικαιοῦτο νὰ μετατεθῇ, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας μοῦ εἶπεν, ὅτι μετετέθη, διότι μοῦ ἔκαμνε τὰ ρουσφέτια, χαριτολογῶν τὸ εἶπεν αὐτό, ἐνῷ τὸν ἄνθρωπον δὲν τὸν ἠνόχλησα ποτὲ διὰ τὰ ρουσφέτια, ἀσφαλῶς θὰ μετετέθη διὰ ὑπηρεσιακοὺς λόγους.

§86Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργ.). Ὁ διευθυντὴς τῆς Γεωργίας Χίου μετετέθη, διότι ἀκριβῶς ἦτο ἐξαιρετικὸς ὑπάλληλος καὶ ἐτοποθετήθη εἰς ἐξαιρετικὴν θέσιν ἀκριβῶς διὰ νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του εἰς γενικωτέρους τομεῖς.

§87Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐγὼ τὸ εἶπα, ὅτι μετετέθη δι’ ὑπηρεσιακοὺς λόγους.

§88Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργ.). Ὄχι διὰ λόγους ὑπηρεσιακούς, διὰ νὰ ἀμειφθῇ διὰ τὴν ἐξαιρετικήν του δραστηριότητα. Ὁ διευθυντὴς Γεωργίας Χίου θὰ σᾶς εἴπω τί ἔχει κάμει. Δὲν ἐξυπηρέτησε τὸν κ. Ζορμπᾶν, ἐξυπηρέτησε τὴν Χίον, διότι εἰς τὴν Χίον πραγματικῶς ἐφηρμόσθη ἕνα πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει τὴν δραστηριότητα τοῦ διευθυντοῦ Γεωργίας. Ἐφηρμόσθη τὸ πρόγραμμα τῶν ἀναδασμῶν, τὸ ὁποῖον ἔδωσεν ἑκατοντάδας στρεμμάτων εἰς τὴν καλλιέργειαν καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν εἰς τοὺς ἀγρότας τῆς Χίου. Μπορῶ δὲ νὰ εἴπω, ὅτι, βεβαίως, σὺν τῇ συνδρομῇ τῶν Κεντρικῶν Ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας ἔγινεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, διὰ τῶν πιστώσεων αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν. Εἶναι καὶ αὐτὸ μία ἀπόδειξις τῆς λεγομένης ἐγκαταλείψεως τῆς ἐπαρχίας. Διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ προγράμματος τῶν ἀναδασμῶν, ἀπεδόθησαν εἰς τὴν καλλιέργειαν καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν χιλιάδες στρεμμάτων καὶ ηὐξήθη ἡ παραγωγή.

§89Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἂν ὑπῆρχεν ἄλλο πνεῦμα διοικήσεως καὶ λειτουργίας τῶν Κεντρικῶν Ὑπηρεσιῶν, αὐτὸς ὁ πραγματικὰ ὑπέροχος καὶ ἐξαιρετικὸς ἄνθρωπος, τὸν ὁποῖον ὁλόκληρος ὁ Χιακὸς λαὸς ἐλυπήθηκεν, ὅταν ἔφυγε, ἀλλὰ ἐδικαιώθη ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ποὺ μετετέθη καὶ ἠμείφθη διὰ τὴν ἀπόδοσίν του, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποδώσῃ ἀκόμη μεγαλύτερον ἔργον, ἂν ἡ Κρατικὴ μηχανὴ ἐλειτούργει, κατὰ τὸν τρόπον ποὺ εἴπομεν. Ὅσον ἀφορᾷ ἄλλην παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Μίχας, ὅτι τάχα λειτουργεῖ εὔρυθμα ἡ Κρατικὴ μηχανή, θέλω νὰ τοῦ φέρω ἕνα ἀκόμη παράδειγμα ἀπὸ τὴν περιφέρειάν μου, ὅτι ἑνάμισυ χρόνο τώρα παιδευόμεθα, κατόπιν συμβουλίων τοῦ Νομαρχιακοῦ Ταμείου τῆς Χίου, νὰ πάρωμεν ἕνα δάνειον, νὰ κατασκευάσωμεν τοὺς δρόμους μας. Τώρα ὑπεγράφη ἡ κοινὴ ἀπόφασις τῶν Ὑπουργῶν. Διὰ νὰ γίνῃ ἡ ἔγκρισις νὰ δοθοῦν τὰ λεπτά, θὰ περάσουν 6 μῆνες. Ἐνῷ, ἂν ὑπῆρχεν ἄλλος τρόπος λειτουργίας τῆς Κρατικῆς μηχανῆς, ἐφ’ ὅσον ἀπεφασίσθη, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει εὐχέρεια, θὰ εἶχε δοθῆ πρὸ καιροῦ.

§90Α. ΜΙΧΑΣ. Κύριε Ζορμπᾶ, ἐγὼ ἕνα πρᾶγμα θὰ ἤθελα νὰ ξεχωρίσω. Ἄλλο εἶναι ὁ κομματισμός, τὸν ὁποῖον καταγγέλλετε, καὶ ἄλλο ἂν δὲν εἶναι ἀπολύτως εὔρυθμος ἡ λειτουργία τῆς Κρατικῆς μηχανῆς. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον, νομίζω, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἀναφέρετε, περὶ κομματισμοῦ, δὲν εἶναι ὀρθόν, διότι ὡς γνωστόν, ὑπάρχουν Δῆμοι ἀντίπαλοι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ὅμως, ἔχετε μίαν περίπτωσιν ποὺ νὰ μὴ ἐδόθη αὐτὴ ἡ ἐνίσχυσις; Συνεπῶς, ὡς πρὸς τὸ πρῶτον θέμα, δὲν ὑπάρχει κομματισμός.

§91Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ὁ Δῆμος Ἀθηναίων ἔχει διαλυθῆ.

§92Α. ΜΙΧΑΣ. Ὁμιλοῦμεν διὰ τὴν ἐπαρχίαν. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον θέμα διὰ τὴν κακὴν διάρθρωσιν τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ τὴν κακὴν διοίκησιν, εἶμαι πρόθυμος νὰ συνομολογήσω, ὅτι ἡ Κρατικὴ μηχανὴ δὲν ἔχει φθάσει εἰς τὸ σημεῖον τῆς ἀποδόσεως, ποὺ ἀπαιτεῖ ὁ 20ὸς αἰών. Καὶ ἡμεῖς διαμαρτυρόμεθα, καὶ ἡμεῖς ἔχομεν παράπονα, ὅτι τὸ Κράτος τοῦ 1960 ἔπρεπε νὰ ἦτο καλλίτερα ὠργανωμένον καὶ αἱ πιστώσεις νὰ ἐδίδοντο ταχύτερον καὶ αἱ ἀποφάσεις νὰ ἐλαμβάνοντο συντομώτερον. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν εἶναι κομματισμὸς καὶ δὲν βαρύνει μίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία, ἀφ’ ἧς ἔλαβε τὴν ἐξουσίαν, προσεπάθησε δι’ ἀλλεπαλλήλων μέτρων νὰ βελτιώσῃ τὴν διοίκησιν.

§93Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε συνάδελφε, μὴ θέλετε νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει κομματισμός. Ὑπάρχει ἀφόρητος κομματισμός. Ὑπάρχουν Κοινότητες, τῶν ὁποίων οἱ πρόεδροι εἶναι ἀντίπαλοι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν μποροῦν νὰ πάρουν οὔτε μίαν δεκάραν πίστωσιν καὶ ὑπάρχουν Κοινότητες, ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ὁποίων εἶναι φίλοι τῆς Κυβερνήσεως, ποὺ παίρνουν ἀφειδῶς χρήματα καὶ τὰ σπαταλοῦν. Ἂν κάμωμεν δὲ ἕνα ὑπολογισμὸν τῶν διατεθεισῶν πιστώσεων κατὰ τὰ 5–6 ἔτη τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ἰδικῆς σας, δι’ αὐτὰ τὰ μικρὰ κοινωφελῆ ἔργα καὶ τὰ συγκρίνωμεν πρὸς τὴν ἀπόδοσίν των, ἡ ἀπόδοσίς των θὰ εἶναι μηδέν. Ἔπρεπε νὰ περάσῃ ἀπὸ τὰ Καρδάμυλα τῆς Χίου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, πρὸ ἑνὸς ἔτους, νὰ ἀκούσῃ τὰς ἀνάγκας τῶν παραγωγῶν καὶ τῶν φιλικῶν εἰσηγήσεων ἑνὸς φίλου συμπολίτου μου, διὰ νὰ δώσῃ ἐντολὴν ἐπὶ τόπου, διὰ νὰ κατασκευασθῇ ἕνα μικρὸν τμῆμα ὁδοῦ ποὺ συνέδεσε τοὺς δύο συνοικισμοὺς Καρδαμύλων. Τὰ ἔδωσε τὰ χρήματα, ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ ὁ κ. Σταῦρος Λιβανός, νὰ τὸν παρακαλέσῃ νὰ κάμῃ αὐτὸ τὸ μεγάλο ρουσφέτι. Εἶναι τρόπος λειτουργίας τῆς κρατικῆς μηχανῆς, ὁ κ. Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων νὰ εὑρίσκεται ἐν παντί;

§94Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δ. Ἔργων). Πρόκειται περὶ μιᾶς μικρᾶς ἐνισχύσεως διὰ κατασκευὴν μιᾶς πλατείας, ἀλλὰ παρουσιάσθη μία ὁμὰς συμπολιτῶν μὲ ἐπὶ κεφαλῆς ἕνα δημοδιδάσκαλον, συμπολεμιστήν μου, ἡ ὁποία ἐνεφάνισε ὡς μόνιμον αἴτημα τῆς περιοχῆς τὴν διευθέτησιν τῆς μικρᾶς αὐτῆς πλατείας.

§95Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, πρὶν φθάσετε σεῖς εἰς τὰ Καρδάμυλα, τὸ αἴτημα αὐτὸ ὑπῆρχεν. Ἔπρεπε νὰ φθάσετε ἐπὶ τόπου καὶ νὰ παρουσιασθῇ ὁ συμπολεμιστής σας, διὰ νὰ τὸ ἐγκρίνητε;

§96Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δ. Ἔργων). Μὴ προβάλλετε ὀνόματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν. Σεῖς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα μπορεῖτε νὰ τὸ πληροφορηθῆτε πῶς ἔγινεν. Ἔγινε τῇ παρουσίᾳ μεγάλου ἀριθμοῦ.

§97Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ, διότι ἔγινεν, ἀλλὰ δὲν εἶναι τρόπος λειτουργίας τῆς Κρατικῆς μηχανῆς. Ἂν τὸ ἀνέφερα αὐτό, τὸ ἀνέφερα, διὰ νὰ κακίσω τὴν νοοτροπίαν τοῦ Κράτους. Δὲν εἶναι τρόπος αὐτός, νὰ παρουσιάζεται ἐπὶ τόπου ὁ κ. Ὑπουργός. Εἶναι ἔργον τοῦ Κράτους, τῆς Κυβερνήσεως, τῶν Ὑπηρεσιῶν τῶν Κεντρικῶν, νὰ προγραμματίζωνται τὰ ἔργα καὶ νὰ ἐκτελοῦνται μὲ γρήγορον ρυθμόν, χωρὶς νὰ χρειάζωνται ἐπερωτήσεις.

§98Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΑΣ. Πέρυσιν, ὁ κ. Ὑπουργός, πιεσθεὶς ἀπὸ ἐνεργείας ποὺ ἔγιναν, μετέβη διὰ νὰ κάμῃ αὐτοψίαν τῆς ὁδοῦ Ἀμφίονος καὶ διῆλθεν διὰ τοῦ Λιδωρικίου, ἀλλὰ δὲν παρέμεινεν εἰς τὴν πόλιν, ποὺ τὸν ἐπερίμενεν ὁ κόσμος. Ἐν συνεχείᾳ, παρεπονέθη ὁ πρόεδρος Λιδωρικίου, διατὶ δὲν εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ παραμείνῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ νὰ ἀκούσῃ τοὺς Δωριεῖς. Ἡ ἀπάντησις ἦτο ἡ ἑξῆς: Ἐδόθη ἐντολὴ εἰς τὴν Ἀστυνομίαν νὰ ἐξετάσῃ τὰ φρονήματα τοῦ προέδρου τοῦ Λιδωρικίου, γεγονός, τὸ ὁποῖον ἐξέθεσεν ὁ ἴδιος ὁ πρόεδρος τοῦ Λιδωρικίου.

§99Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Δημ. καὶ Δ. Ἔργων). Ἤλπιζα, ὅτι δὲν θὰ εὑρίσκετο ἄνθρωπος νὰ μοῦ δώσῃ τοιαύτην μομφήν.

§100Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΑΣ. Δὲν εἶσθε σεῖς αὐτός, ὁ ὁποῖος διετάξατε.

§101Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δ. Ἔργων). Πάντως, δὲν ἐσταμάτησα πράγματι εἰς τὸ Λιδωρίκι. Ὄχι διότι δὲν μὲ ἐπερίμενεν ὁ κόσμος. Ὁ κόσμος ἦτο προσηλωμένος εἰς κάποιον ὁμιλητὴν καὶ εἶδα διερχόμενος ἀπὸ ἐκεῖ, ὅτι δὲν ὑπῆρχεν οὔτε ἕνας ἄνθρωπος διὰ νὰ μὲ ὑποδεχθῇ. Δὲν ξεύρω τί συγκέντρωσις ἦτο. Ὁ σκοπὸς τῆς διελεύσεώς μου ἦτο πράγματι ἡ αὐτοψία. Διότι μοῦ ἀρέσει νὰ ἐξετάζω μόνος μου τὰ πράγματα καὶ νὰ κάνω μόνος μου τὴν αὐτοψίαν. Δὲν ἠσχολήθην δηλαδὴ μὲ τὸ τί φρονήματα ἔχει ὁ πρόεδρος. Διότι αὐτὸ δὲν εἶναι τοῦ χαρακτῆρος μου.

§102Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΑΣ. Δὲν ὑπαινισσόμεθα ὑμᾶς κ. Ὑπουργέ. Πάντως, τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι ὁ πρόεδρος ἐκλήθη εἰς τὴν Ἀστυνομίαν καὶ τοῦ ἐζητήθη νὰ δηλώσῃ τὰ κοινωνικά του φρονήματα.

§103Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἐγὼ ἔχω παράπονον μᾶλλον κατὰ τῆς Ἀστυνομίας, διότι εἶχον τὴν ἀξίωσιν νὰ ὑπάρχῃ ἕνας χωροφύλαξ διὰ νὰ μὲ ὑποδεχθῇ.

§104Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἀνέφερα τὴν λεπτομέρειαν αὐτὴν τὸ ἔκαμα διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Πρὸ ἑνὸς ἔτους, ὁ συμπολίτης ἐφοπλιστὴς κ. Λιβανός, εἶπεν, ὅτι θὰ καταβάλῃ ὅλα τὰ χρήματα ποὺ χρειάζονται, ὥστε τὸ Γυμνάσιον θηλέων νὰ μεταβληθῇ καὶ νὰ γίνῃ Γυμνάσιον ξένων γλωσσῶν, ὥστε νὰ βγαίνουν ἀπὸ ἐκεῖ νέαι εἰδικευμέναι ὡς γραμματεῖς τῶν ἐπιχειρήσεων. Ἀκόμη εἶπεν, ὅτι θὰ στείλῃ καὶ εἰδικοὺς καθηγητὰς ὥστε νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ δώσωμεν ἕναν προσανατολισμὸν καὶ μίαν καλλιτέραν κατεύθυνσιν εἰς τὰ κορίτσια. Παρ’ ὅλον ὅμως, ὅτι προσεφέρθη νὰ πληρώσῃ ὁ κ. Λιβανὸς διὰ τὴν ἀλλαγὴν τοῦ χαρακτῆρος καὶ τῆς ἀποστολῆς τοῦ Γυμνασίου, ἐν τούτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ παρὰ τὴν γνωμάτευσιν τοῦ Α.Σ.Ε.Π. ἔχει εἰς τὸ συρτάρι του ἐπὶ μῆνας τὸ Διάταγμα καὶ δὲν τὸ δημοσιεύει, διότι κατέχεται ἀπὸ ἕνα πάθος ἔναντι τῆς περιφερείας μου. Πρὸς μηνὸς εἴχαμεν πλημμύρας καὶ κατεστράφησαν πολλοὶ ἄνθρωποι. Ἐτηλεγράφησα εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ νὰ λάβῃ καὶ διὰ τοὺς πλημμυροπαθεῖς αὐτοὺς τὰ μέτρα ποὺ ἔλαβε διὰ τοὺς πλημμυροπαθεῖς τῆς Κομοτινῆς. Διότι ὅμως παρεκάλεσα ἐγώ, ἀντιπολιτευόμενος βουλευτής, ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, διέταξε νὰ μὴ δοθῇ βοήθεια. Ἐὰν εἴχαμεν Κράτος εὔρυθμον, Κράτος σοβαρὸν καὶ ὄχι Κράτος μὲ τοιαύτην νοοτροπίαν, θὰ ἔπρεπε ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ νὰ μὴ κάμῃ τὴν σκέψιν αὐτήν, νὰ μὴ ἀποτρέψῃ τὴν ἔγκρισιν τῆς πιστώσεως, διὰ νὰ πάρουν δάνειον οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ καὶ νὰ ἀποκατασταθοῦν.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Δεσποτόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§106Κ. ΔΕΣΠΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδή, κύριε Πρόεδρε, ὁ συνάδελφος κ. Μίχας ἔκαμεν τὴν περίεργον παρατήρησιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει κομματισμὸς περὶ τὸν χειρισμὸν τῶν δημοσίων ζητημάτων ἢ ὑποθέσεων, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω τοῦτο. Εἰς τὸ βιβλίον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος, περιέχονται ἐργασίαι καὶ ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον ἀπὸ τοὺς προϊσταμένους διαφόρων ὑπηρεσιῶν, διότι ὁ τότε Νομάρχης εἶχεν προκαλέσει μίαν εὐρυτάτην σύσκεψιν. Εἰς τὴν εὐρυτάτην αὐτὴν σύσκεψιν ἐκλήθη ὁ κυβερνητικὸς βουλευτής, καὶ ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος συνάδελφος κ. Ζορμπᾶς, ὡς ἀνήκων εἰς τὸ Κέντρον, καὶ ἀπεκλείσθην ἐγώ, ὡς ἀνήκων εἰς τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα. Δὲν εἶναι κομματισμὸς αὐτός, καὶ μάλιστα τοῦ χειροτέρου εἴδους, κύριε συνάδελφε; Ἐπίσης ὁ προϊστάμενος τῆς Γεωργικῆς Ὑπηρεσίας Χίου, τὸν ὁποῖον πολλάκις τόσον ὁ κ. Ὑπουργός, ὅσον καὶ ὁ συνάδελφος σᾶς ἀνέφερε, μὲ ἱκέτευσε νὰ μὴ προσέρχωμαι εἰς τὴν Ὑπηρεσίαν του, διότι ἡ Ἀσφάλεια καὶ ὁ κ. Νομάρχης τοῦ εἶπαν νὰ μὴ μοῦ παρέχῃ οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν. Δὲν εἶναι καὶ αὐτὸ κομματισμὸς καὶ μάλιστα τοῦ χειροτέρου εἴδους;

§107Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐὰν ἀνέφερα τὰ συγκεκριμένα αὐτὰ παραδείγματα, ἦτο διὰ νὰ ἀποδείξωμεν, ὅτι τὸ Κράτος μας λειτουργεῖ μὲ πνεῦμα μὴ κατανοήσεως τῶν ἀναγκῶν, μὲ πνεῦμα κακόν, ὅτι πράγματι συγχέεται τὸ κόμμα μὲ τὸ Κράτος, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐξεμεταλλεύθη δύο ἀγαθὰ ποὺ εἶχεν εἰς τὰς χεῖρας της: Τὸν χρόνον ποὺ ἦτο μακρὺς καὶ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα κατὰ ἕνα τρόπον εἰσπράττει ἀπὸ τὸν λαὸν καὶ διαχειρίζεται. Ἡ Κυβέρνησις εἰσέπραξε πολλὰ χρήματα καὶ διέθεσε πιστώσεις. Ἀλλὰ ἐὰν συγκρίνωμεν τὸ παραχθὲν ἔργον καὶ τὰς πιστώσεις θὰ ἴδωμεν, ὅτι εἶναι τελείως δυσανάλογα. Θὰ ἦτο δυνατὸν κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν ποὺ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὑπέστη τόσας θυσίας, ἐὰν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Κράτους εὑρίσκετο Κυβέρνησις μὲ πληρεστέραν κατανόησιν τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπαίθρου, τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, Κυβέρνησις μὲ νοῦν, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀναδιαρθρώσῃ καὶ νὰ ὀργανώσῃ τὰς διοικητικὰς ὑπηρεσίας καὶ νὰ ἐμπνεύσῃ εἰς τὰς Κρατικὰς ὑπηρεσίας τὸ πνεῦμα τῆς ἐκτελέσεως τοῦ καθήκοντος μὲ γοργότητα καὶ μὲ ἀνταπόκρισιν τῶν συγχρόνων ἀναγκῶν τοῦ λαοῦ. Ἡ Κυβέρνησις πράγματι δὲν ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκον της καὶ πράγματι δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἱκανοποιημένη. Διότι ἡ Κυβέρνησις εὑρεθεῖσα ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δὲν ἐξετέλεσε τὸ καθῆκον της, ἀλλ’ ἔκαμε τὸ πᾶν διὰ νὰ διαβρώσῃ τὰς Κρατικὰς ὑπηρεσίας. Καθένας ποὺ δὲν εἶναι φίλος της παραμερίζεται. Καὶ αὐτὸν ἀκόμα τὸν στρατόν, δὲν ἠμποροῦμεν βέβαια νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὸν διέλυσε, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὸν ἔπληξε διὰ τῆς ἀθρόας ἀπολύσεως πολλῶν στελεχῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, εὑρισκόμεθα εἰς μίαν καμπὴν τοῦ ἐθνικοῦ μας βίου μεγάλην. Ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε μίαν ἱστορικῆς σημασίας ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ὅμως δὲν ἐξετίμησε δεόντως. Συνέδεσε τὴν χώραν μὲ τὴν Εὐρωπαϊκὴν Κοινὴν Ἀγορὰν χωρὶς νὰ προπαρασκευάσῃ τὸν λαὸν εἰς τὴν μεγάλην αὐτὴν ἐξόρμησιν, καὶ εἰς τὸν μεγάλον καὶ σκληρὸν ἀγῶνα, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ γίνῃ, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ προσαρμοσθῶμεν εἰς τὸ πνεῦμα τῆς Κοινῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἀγορᾶς καὶ νὰ προσαρμόσωμεν τὴν οἰκονομίαν μας εἰς τὴν κοινὴν αὐτὴν ἀγοράν, διὰ νὰ ἠμπορῇ ἡ Ἑλλὰς νὰ εἶναι εἰς μίαν θέσιν ἰσοτιμίας καὶ νὰ μὴ εἶναι ὁ πτωχὸς συγγενής, ἡ παραδουλεύτρα τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Δὲν κατενόησε τὴν σημασίαν καὶ τὸ κακὸν ποὺ γίνεται ἀπὸ τὴν στιγμὴν ποὺ φεύγουν κατὰ στρατιὰς ὁλοκλήρους, κατὰ μυριάδας οἱ ἐργάται μας ἀπὸ τὴν ὕπαιθρον καὶ μεταβαίνουν εἰς τὸ Βέλγιον καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ μεταβάλλονται εἰς βιομηχανικοὺς ἐργάτας. Καὶ ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν: Ἐὰν αὔριον παρατηρηθῇ ἀνεργία εἰς τὸ Βέλγιον καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν, ἢ ἀλλάξῃ ἡ πολιτικὴ τῶν χωρῶν αὐτῶν, καὶ αἱ χῶραι αὐταὶ ζητήσουν νὰ φύγουν οἱ ξένοι ἐργάται καὶ μαζὶ καὶ οἱ Ἕλληνες, αὐτὰς τὰς μυριάδας τῶν ἐργατῶν ποὺ στέλλομεν ἐκεῖ, τί θὰ τοὺς κάνωμεν;

§108Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργ.). Ὁμιλεῖτε περὶ Κοινῆς Ἀγορᾶς, ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι δὲν ἔχετε συλλάβει τὸ πνεῦμα τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Μεταξὺ τῶν σκοπῶν ποὺ ἐπιδιώκει, εἶναι καὶ ἡ κίνησις περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε.

§109Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Φαίνεται, κ. Ὑπουργέ, ἐκ τῶν λεγομένων σας, ὅτι σκοπὸς τῆς συνδέσεώς μας μὲ τὴν ΕΚΑ εἶναι νὰ παρέχωμεν ἐφεξῆς εἰς τοὺς ξένους ἑταίρους καὶ νὰ μὴ εἴμεθα ἰσότιμοι συνεταῖροι. Ἔχετε χρέος νὰ προπαρασκευάσητε τὰς παραγωγικὰς τάξεις, οὕτως ὥστε νὰ ἀποκτήσουν τὴν συναίσθησιν τῆς ἀνάγκης, ὅπως τὰ προϊόντα των εἶναι προσιτὰ εἰς τὰς Χώρας τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς. Ἡ Κυβέρνησις, καὶ δι’ αὐτὸ τὴν κατηγορῶ, ὤφειλε νὰ εἶχε κινητοποιήσει τὴν Κρατικὴν μηχανὴν διὰ νὰ ἔχῃ προετοιμάσει τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν πρὸς αὐτὴν τὴν νέαν πολιτικήν της. Οὐδὲν ὅμως ἔπραξε καὶ ὁ λαὸς ἀκινητεῖ καὶ αἱ παραγωγικαὶ τάξεις καθεύδουν. Παρίσταται ἀνάγκη ἡ κρατικὴ μηχανὴ καὶ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι νὰ μάθουν νὰ ἐργάζωνται καὶ νὰ κινοῦνται ἐπὶ τῇ βάσει ὀργανώσεως καὶ μελέτης, μὲ πνεῦμα σύγχρονον, μὲ πνεῦμα κατανοήσεως, καὶ ἀναγκῶν, μὲ ταχὺν ρυθμόν. Ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν νὰ κυβερνώμεθα ἀπὸ τὸ σημερινὸν πνεῦμα τῆς ἀνωμαλίας καὶ ἀδιαφορίας καὶ ἀρρυθμίας, δὲν θὰ ἀργήσῃ νὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐκσπάσῃ ἐθνικὴ κρίσις. Ἤδη, ὁ κίνδυνος ἤρχισε νὰ διαφαίνεται ἀπὸ τὰ ἀποτελέσματα τῆς τελευταίας ἀπογραφῆς. Ἡ Κυβέρνησις φέρει ἱστορικὴν εὐθύνην. Τὸ πρόβλημα τῆς ἐπαρχίας θὰ λυθῇ, ἐὰν ἀναζωογονηθῇ ὁ ρυθμὸς τῆς λειτουργίας τῆς κρατικῆς μηχανῆς, ἐὰν ἀλλάξῃ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Κράτους, ἐὰν εὑρεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ κράτους Κυβέρνησις μὲ κατανόησιν τοῦ σημερινοῦ παγκοσμίου πνεύματος γοργότητος. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ ἄλλα Κράτη νὰ κινοῦνται μὲ τὸν ρυθμὸν τῶν πυραύλων καὶ ἡμεῖς μὲ τὸν ρυθμὸν τοῦ ἀραμπᾶ. Ὀφείλομεν νὰ ἐπιταχύνωμεν τὸ βῆμα μας, ὀφείλομεν νὰ ὀργανωθῶμεν, διὰ νὰ ἀντιδράσωμεν εἰς τὴν σημερινὴν κρίσιν ποὺ προδίδεται μὲ τὴν νωχέλειαν καὶ ἀδιαφορίαν μας. Ἐὰν δὲν προλάβωμεν τὴν κρίσιν ποὺ μᾶς ἀπειλεῖ, ἀλλὰ τὴν ἀφίσωμεν νὰ ξεσπάσῃ, τότε ὁ σώζων ἑαυτὸν σωθήτω. (Χειροκροτήματα).

§110Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Κύριε Πρόεδρε, διαμαρτύρομαι, διότι ἐνῷ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν εἶχα ζητήσει νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος, βάσει τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Κανονισμοῦ καὶ ἐνῷ τὸ Προεδρεῖον μοῦ ὑπέδειξε νὰ ἐγγραφῶ, διὰ νὰ ὁμιλήσω καὶ ἐνῷ συνεμορφώθην μὲ τὰς συστάσεις τοῦ Προεδρείου διὰ νὰ ἀποφύγω τὴν περαιτέρω συζήτησιν, αἰφνιδίως σήμερον βλέπω, ὅτι ἐνῷ εἶχον σειρὰν 4ην ἢ 5ην εἰς τὸν παρὰ τοῦ Προεδρείου τηρούμενον κατάλογον, ἡ σειρά μου μεταβάλλεται καὶ ἐμφανίζομαι 10ος. Καλῶ τὸν κ. Πρόεδρον, ὡς ἔχοντα ἠθικὸν χρέος, ἔναντι τοῦ Σώματος, νὰ ἐκφωνήσῃ τὸν κατάλογον καὶ νὰ διαγράψῃ τοὺς συστηματικῶς ἀπουσιάζοντας βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι, ἐνῷ ἀπουσιάζουν, τυγχάνουν τῆς εὐνοίας τοῦ Προεδρείου καὶ ὑπερπηδοῦν ἐγγεγραμμένους ἤδη συναδέλφους.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἔργον τοῦ Προεδρείου καὶ ὄχι ὑμῶν, κ. συνάδελφε. Ἐγὼ εὗρον τὸν κατάλογον αὐτὸν καὶ καλοῦμαι νὰ τὸν ἐφαρμόσω. Πρέπει νὰ συνεννοηθῶ διὰ νὰ μορφώσω γνώμην ἐπὶ τῆς αἰτιάσεως, τὴν ὁποίαν μοῦ ἀπευθύνετε.

§112Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Τὸ Προεδρεῖον ἔχει χρέος νὰ ἀναγνώσῃ τὸν κατάλογον. Ἄλλως εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπευθύνω μομφὴν κατὰ τοῦ Προεδρείου.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δικαίωμά σας εἶναι νὰ ἀπευθύνετε μομφὴν κατὰ τοῦ Προεδρείου. Τὸ Προεδρεῖον ὅμως οὐδέποτε σᾶς ἔδωσεν ἀφορμήν, ὥστε νὰ ἀπευθύνετε τοιαύτην μομφήν.

§114Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται περὶ θέματος, ἔχοντος ἀνάγκην ἑρμηνείας. Ἡ συνεδρίασις συνεχίζεται καὶ ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ ἐκφωνήσετε τὸν κατάλογον τῶν ἐγγεγραμμένων νὰ ὁμιλήσουν. Ὅσοι δὲ ἀπουσιάζουν, εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ τοὺς διαγράψετε. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ ἡ τακτικὴ αὐτὴ καὶ νὰ ὑπάρχουν βουλευταὶ πρώτης καὶ δευτέρας κατηγορίας.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πολυχρονίδη, δὲν ἔχετε κανένα δικαίωμα νὰ ἀξιώσητε τὴν ἐκφώνησιν τοῦ καταλόγου καὶ νὰ κατευθύνετε σεῖς τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος. Τὸ Προεδρεῖον εἶναι εἰς θέσιν νὰ κατευθύνῃ τὰς ἐργασίας καὶ νὰ κρίνῃ ἐὰν ὑπάρχῃ ἀπαρτία διὰ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Εἶναι δυνατὸν ἐνώπιον τριῶν βουλευτῶν νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις;

§116Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζετε, ὅτι μὲ τὸ νὰ λύσετε τὴν συνεδρίασιν θὰ ἐξέλθετε ἀπὸ τὸ ἀδιέξοδον; Διαρκῶς ἡ Συμπολίτευσις καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἐκφράζει τὸ παράπονον, ὅτι αἱ συνεδριάσεις τοῦ Σώματος λύονται πάντοτε ἐξ ἀφορμῆς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἡμεῖς ἀντιθέτως, παραμένομεν εἰς τὰς συνεδριάσεις καὶ ἀπουσιάζει ἡ Συμπολίτευσις καὶ ἀπόψε ἀκριβῶς ζητοῦμεν νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις διὰ νὰ λήξῃ ἡ ἐπερώτησις.

§117Γ. ΠΡΙΦΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ὑπομνήσω, ὅτι ὅταν ἤρχισεν ἡ συζήτησις τῆς παρούσης ἐπερωτήσεως, εἶχε συμφωνηθῆ μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Κομμάτων καὶ τοῦ Προεδρείου ἀφ’ ἑτέρου, νὰ περαιωθῇ ἡ συζήτησις ἐντὸς τριῶν ἕως τεσσάρων συνεδριάσεων, μάλιστα συνεφωνήθη νὰ ὁμιλήσουν δύο ἕως τρεῖς βουλευταὶ ἐξ ἑκάστου Κόμματος διὰ νὰ ἀναπτύξουν ἐν ἐκτάσει τὸ θέμα. Ἐν τούτοις παρῆλθεν ὁλόκληρος μὴν καὶ εἰσήλθομεν εἰς τὸν δεύτερον μῆνα καὶ δὲν πρόκειται νὰ τελειώσῃ ἡ ἐπερώτησις. Σᾶς ἐρωτῶ, ἰσχύει ἢ ὄχι ἡ συμφωνία αὐτή, ἡ ὁποία ὡς μηδέποτε καταγγελθεῖσα εἶναι φυσικὸν νὰ ἰσχύῃ; Διερωτῶμαι, διατὶ τηρεῖται ἡ τακτικὴ αὐτή; Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τηρηθῇ ἡ συμφωνία καὶ νὰ περαιωθῇ ἡ ἐπερώτησις.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῖος πταίει, κ. συνάδελφε, διὰ τὴν παραβίασιν τῆς συμφωνίας; Τὴν συμφωνίαν τὴν παρεβίασαν τὰ ἴδια τὰ Κόμματα. Ἐγὼ τοὐλάχιστον προσωπικῶς ἐκάλεσα συναδέλφους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως πρὸς τοὺς ὁποίους ἀνεκοίνωσα τὴν ὕπαρξιν τῆς συμφωνίας αὐτῆς καὶ τοὺς παρεκάλεσα νὰ μὴ ἐγγραφοῦν διὰ νὰ ὁμιλήσουν, διότι θὰ ὡμίλουν οἱ ἐκπρόσωποι τῶν κομμάτων των. Μοῦ ἐδήλωσαν, ὅτι οὐδεμίαν συμφωνίαν ἀναγνωρίζουν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ νὰ λύσω τὴν συνεδρίασιν. Ἐλλείψει ἀπαρτίας, λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως, νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 11.30′ μ.μ.)