1961.04.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 95η

Τρίτη 25 Ἀπριλίου 1961

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.15′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκίλλας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΓΚΙΛΛΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. Μπίστης, ζητεῖ 45θήμερον ἄδειαν ἀπουσίας προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Μακρῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§6Κ. ΜΑΚΡΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἡ ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ λήψεως γενικῶν μέτρων διὰ τὴν ὑποβοήθησιν τῆς ἀναπτύξεως τῆς οἰκονομίας τῆς Χώρας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Ράλλης, Ι. Κοντοβράκης, Μ. Μυριδάκης, Κ. Μανιαδάκης καὶ Α. Φράγκος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 2709) 1953 ὡς καί τινων ἄλλων διατάξεων φορολογικῶν νόμων «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 1007)1958, 1024)1958 καὶ 52)1959 πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἐκ τῶν τελῶν χαρτοσήμου». Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1100) 6.1.61 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Δωδεκανήσου μετὰ τῆς σχετικῆς ποινικῆς Δικογραφίας, κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἐμμανουὴλ Πρωϊμάκη, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. Τὸ αὐτὸ Ὑπουργεῖον διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 11828)6.4.61 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Λαρίσης μετὰ τῆς σχετικῆς Δικογραφίας κατὰ τῶν βουλευτῶν κ. κ. Βασιλείου Μπρακατσούλα καὶ Χρήστου Φιλίππου, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτῶν, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. Τὸ αὐτὸ Ὑπουργεῖον διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 214)6.4.61 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν μετὰ σχετικῆς Δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἐμμανουὴλ Κεφαλογιάννη, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. Τὸ αὐτὸ Ὑπουργεῖον διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 10281)6.4.61 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Αἰγαίου μετὰ τῆς σχετικῆς ποινικῆς Δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Μίμη Γαληνοῦ, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. Τὸ αὐτὸ Ὑπουργεῖον διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 5136)6.4.61 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Θεσσαλονίκης μετὰ τῆς σχετικῆς ποινικῆς δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Δημητρίου Κελτεμλίδη, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. Τὸ αὐτὸ Ὑπουργεῖον διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 12648)6.4.61 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Κρήτης μεθ’ ἁπάντων τῶν σχετικῶν δικαιολογητικῶν περὶ ἄρσεως τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας τοῦ βουλευτοῦ κ. Γεωργίου Παπαγεωργίου, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. Τὸ αὐτὸ Ὑπουργεῖον διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 128572)6.4.61 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ναυπλίου μετὰ σχετικῆς δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Βασιλείου Πανούση, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. Τὸ αὐτὸ Ὑπουργεῖον διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 132649)6.4.61 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν μετὰ τῆς σχετικῆς ποινικῆς Δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἀλεξάνδρου Μπαλτατζῆ, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. Τὸ αὐτὸ Ὑπουργεῖον διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 137390)6.4.61 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Αἰγαίου μετὰ τῆς σχετικῆς Δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Παναγιώτου Γλιγλῆ, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. Τὸ αὐτὸ Ὑπουργεῖον διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 135961)6.4.61 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν μετὰ τῆς σχετικῆς ποινικῆς Δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Γεωργίου Κατσίμπα, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. Τὸ αὐτὸ Ὑπουργεῖον διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 133083)6.4.61 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν μετὰ τῆς σχετικῆς ποινικῆς Δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Μελετίου Κανιάρη, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. Τὸ αὐτὸ Ὑπουργεῖον διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 17619)6.4.61 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν μετὰ τῆς σχετικῆς Δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Νικολάου Καθαροσπόρη, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. Τὸ αὐτὸ Ὑπουργεῖον διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 137389)6.4.61 ἐγγράφου του, διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Αἰγαίου, μετὰ τῆς σχετικῆς δικογραφίας, κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Παναγιώτου Γλιγλῆ, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. Τὸ αὐτὸ Ὑπουργεῖον διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 124429)6.4.61 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν, μεθ’ ὁμοίας τοῦ Ἀνακριτοῦ τοῦ Γʹ Τμήματος Πειραιῶς, περὶ ἄρσεως τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας τοῦ βουλευτοῦ Πειραιῶς κ. Γεωργίου Κατσαφάδου, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπονται ἅπασαι εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 80586)31.3.61 ἀποφάσεώς του παρέσχεν τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν κάλυψιν ἀξίας ἀδιαθέτων ἀδειῶν σπογγαλιείας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Κεφαλληνίας κ. Γ. Μεταξᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Κοινοτήτων περιοχῆς Ἐρρύσου Κεφαλληνίας, αἰτουμένων ἀποστολὴν καθηγητῶν διὰ τὴν τρίτην τάξιν τοῦ Γυμνασίου Μεσοβουνίων κατὰ τὸ προσεχὲς σχολικὸν ἔτος. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐνοριακοῦ Συλλόγου ὁ «Ἅγ. Θωμᾶς» Γουδί, αἰτουμένου ἀνακατασκευὴν τῆς ὁδοῦ Μικρᾶς Ἀσίας– Παπαδιαμαντοπούλου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ν. Ἰντζές, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Κ. Χατζημάρκου, Α. Σίσκου, Α. Γκομέση κλπ. Σχεδιοπλήκτων κατοίκων Δήμου Νιγρίτης, αἰτουμένων τροποποίησιν τοῦ Ν. 4759)1950 ἄρθρ. 29. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Ι. Ἰντζές, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τοῦ 13ου ΚΤΕΛ, αἰτουμένου ὅπως τὰ ἐξαγόμενα προϊόντα ἐπιβαρύνουν τὸν Κρατικὸν προϋπολογισμὸν καὶ οὐχὶ τὸν ἐπαγγελματίαν αὐτοκινητιστὴν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Ι. Ἰντζές, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τοῦ 19ου ΚΤΕΛ, διαμαρτυρομένου δι’ ὑπερτίμησιν λεωφορείων κατὰ 100.000 δραχ. κλπ. Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Σ. Ἀλλαμανῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Φαρσάλων, αἰτουμένης, ὅπως ἐνεργηθῇ Κρατικὴ συγκέντρωσις τοῦ σίτου ἀπεριόριστως μὲ δικαίωμα τοῦ ἐμπορίου νὰ ἀγοράζῃ παραλλήλως μὲ τὰς ὑπὸ τοῦ Κράτους καθορισθησομένας τιμὰς ἀσφαλείας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Δ. Λαντζούνης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Ὀργανώσεων καὶ τῶν Σωματείων τῆς πόλεως Μεσσήνης, αἰτουμένων τὴν Τουριστικὴν ἀνάπτυξιν τῆς περιοχῆς των διὰ τῆς κατασκευῆς περιπτέρου καὶ λυομένων οἰκιῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Δ. Λαντζούνης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ὀργανώσεων τῆς πόλεως Μεσσήνης, αἰτουμένων τὸν διαχωρισμὸν τοῦ μικτοῦ καὶ μοναδικοῦ Γυμνασίου θηλέων εἰς ἀρρένων καὶ θηλέων καὶ ἐπίσης τὸν διορισμὸν καθηγητοῦ ξένων γλωσσῶν, καθηγητοῦ τῶν Φυσικῶν, Τεχνικῶν καὶ Γυμναστικῆς. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Δ. Λαντζούνης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑλληνικῆς Περιηγητικῆς Λέσχης Μεσσήνης, αἰτουμένης τὴν τουριστικὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐν λόγῳ πόλεως δι’ ἐγκαταστάσεως περιπτέρου, λυομένων οἰκημάτων κλπ. πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν λουομένων κατοίκων τῆς πόλεως καὶ τῶν τουριστῶν. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Δ. Λαντζούνης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σ. Σπηλιώτη κατοίκου Θουρίας, αἰτουμένου σύστασιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐκτιμήσεως τῶν ἀπαλλοτριουμένων κτημάτων περιφερείας Θουρίας ἀεροδρομίου ΝΑΤΟ κλπ. διὰ δικαίας τιμῆς μονάδος ἀποζημιώσεως καθ’ ὅσον καθίστανται ἀκτήμονες καὶ ἔχουν ἀξίαν τὰ κτήματά των λόγῳ σμικρότητος τοῦ κλήρου. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Σωτηρίου, Δ. Γιαχνῆς καὶ Ε. Μπενᾶ, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Ἐλευσῖνος, διαμαρτυρομένου ὡς πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἐργατικῆς νομοθεσίας καὶ τὴν προστασίαν τῶν δικαιωμάτων τῶν ἐργατοϋπαλλήλων τῆς περιφερείας κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Σωτηρίου, Δ. Γιαχνῆς καὶ Ε. Μπενᾶ, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τῶν μελῶν τῆς Ἑνώσεως Ἐργατοτεχνιτῶν Τσιμέντων Τιτὰν–Χάλυψ, αἰτουμένων αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐργαζομένων εἰς τὰς τσιμεντοβιομηχανίας κατὰ 20%, μείωσιν τοῦ πρὸς συνταξιοδότησιν ὁρίου ἡλικίας τῶν ἐργαζομένων εἰς βαρέα καὶ ἀνθυγιεινὰ ἐπαγγέλματα. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Ἀράπης, Τ. Βουλόδημος καὶ Δ. Παινέζης, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ὁδηγῶν Αὐτοκινήτων Ταξί, αἰτουμένου τὴν διὰ νόμου κατοχύρωσιν τῆς ὑπαλληλικῆς του ἰδιότητος, τὴν ἄμεσον ὑπογραφὴν τῆς συλλογικῆς συμβάσεως κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Ἀράπης, Τ. Βουλόδημος καὶ Δ. Παινέζης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας πλανοδίων καὶ ὑπαλλήλων λιανοπωλητῶν ἰχθυοπωλῶν Ἑλλάδος, αἰτουμένης τὴν ἵδρυσιν ἀσφαλιστικοῦ προμηθευτικοῦ πιστωτικοῦ συνεταιρισμοῦ «Πανελληνίας» κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Ἀράπης καὶ Γ. Παπαγεωργίου, διαμαρτύρονται διὰ τὴν εἰς Ἅγιον Εὐστράτιον ἐπικρατοῦσαν τραγικὴν κατάστασιν μεταξὺ τῶν ἐξορίστων. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Ἀράπης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Ἐλευσῖνος ἐν ᾗ διευκρινίζονται αἱ μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας σχέσεις. Οἱ βουλευταὶ Καρδίτσης κ. κ. Χ. Φιλίππου καὶ Β. Μπρακατσούλας, διερμηνεύουν ἀγανάκτησιν βαμβακοπαραγωγῶν διὰ καθυστέρησιν χορηγήσεως βαμβακοσπόρου. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Κακογιάννης, Β. Θανασέκου καὶ Α. Τσιάντος, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Ἐπαγγελματοβιοτεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου Αἰτωλοακαρνανίας αἰτουμένου ἀκύρωσιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 6528 ἐ. ἔ. ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου περὶ εἰσαγωγῆς καὶ ἐπανεξαγωγῆς ἐλαιῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Κοντουδάκης, Κ. Χιωτάκης, Ε. Πρωϊμάκης, Γ. Παπαγεωργίου καὶ Ι. Ἀθητάκης, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Γεωργικοῦ Πιστωτικοῦ καὶ Οἰνοποιητικῶν Συνεταιρισμῶν Δραπανιᾶς–Φαλενιανῶν Χανίων, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μελετωμένην ἀνάθεσιν τοῦ ἐργοστασίου φωσφορικῶν λιπασμάτων εἰς Ἑλληνικὰς καὶ ξένας κερδοσκοπικὰς ἐπιχειρήσεις κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Β. Μπρακατσούλας καὶ Χ. Φιλίππου, διαμαρτύρονται διὰ τὸν πνιγμὸν ἐντὸς ἀποχετευτικοῦ αὔλακος ὑδροηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου Μέγδοβα τοῦ Δ. Σακκᾶ κατοίκου Γεωργικοῦ Καρδίτσης κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Αὐγερόπουλος, Α. Μπριλλάκης, Ι. Παπαδημητρίου, Β. Ἐφραιμίδης, Μ. Σβώλου, Β. Θανασέκου καὶ Ε. Μπενᾶ, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν πολιτικῶν κρατουμένων φυλακῶν Αἰγίνης διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἄδικον ἐπὶ 17ετίαν κράτησίν των καὶ αἰτουμένων χορήγησιν γενικῆς ἀμνηστίας κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Τσιγάρας καὶ Σ. Καρασάββας, διαμαρτύρονται διὰ παρακολούθησίν των παρ’ ἀστυνομικῶν ὀργάνων κατὰ τὴν εἰς Δυτικὴν Μακεδονίαν περιοδείαν των κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Παπαγεωργίου καὶ Γ. Ἀράπης, διαμαρτύρονται διὰ τὴν παρὰ τοῦ Ἀνθυπομοιράρχου τοῦ στρατοπέδου Ἁγ. Εὐστρατίου ἀπαγόρευσιν ἀποβιβάσεώς των. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Δ. Παπαθανασόπουλος, διαμαρτύρεται διὰ τὴν εἰς Κόρινθον ἀσκουμένην τρομοκρατίαν εἰς βάρος ὀπαδῶν τῆς Ε.Δ.Α. Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Τσιγάρας, διαμαρτύρεται διὰ τὴν ὑπὸ ἀστυνομικῶν ὀργάνων Γιαννιτσῶν παρακολούθησίν του. Ὁ βουλευτὴς Χανίων κ. Κ. Χιωτάκης, διαμαρτύρεται διὰ ἔντασιν τρομοκρατίας εἰς Νομὸν Χανίων κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ο. Ἀντώνογλου καὶ Θ. Κεραμιτσιόγλου, διαμαρτύρονται διὰ τὸ ὑπὸ τῶν Τούρκων εἰς βάρος τῶν Ἑλλήνων ἁλιέων δημιουργηθὲν νέον ἐπεισόδιον κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Μπριλλάκης, Δ. Καρακουλουξῆς, Ε. Μπενᾶ, Ι. Παπαδημητρίου καὶ Ι. Εὐαγγελίδης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως «Ἡ Πρόοδος» ἐκπροσωπούσης τὰς ὑπερτριάκοντα χιλιάδας κατοίκους τῶν συνοικιῶν Ἁγ. Δημητρίου, Ὑπαπαντῆς, Κοπῆς, Ἁγ. Διονυσίου Πειραιῶς, αἰτουμένης ὅπως ὑποχρεωθῇ ὁ Ὀργανισμὸς Ἀποχετεύσεως Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, εἰς ἀποκατάστασιν τοῦ ἀσφαλτικοῦ τάπητος τῶν ὁδῶν Καλλέργη, Δράμας, Δερβενακίων–Ἁγ. Δημητρίου, Δογάνη κ. ἄ. Ὁ βουλευτὴς Λέσβου κ. Π. Γλιγλῆς, διαμαρτύρεται διὰ τὴν παρὰ τὴν τιμωρίαν τοῦ ἐνωμοτάρχου Α. Κωνσταντίνου, παραμονὴν αὐτοῦ εἰς τὸν αὐτὸν Ἀστυνομικὸν Σταθμὸν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Χανίων κ. Κ. Χιωτάκης, διαμαρτύρεται διὰ σύλληψιν καὶ ἐκτόπισιν Ε. Κρασαδάκη, ὡς καὶ διὰ τὴν παρ’ ἀστυνομικῶν ὀργάνων παρακολούθησιν τῆς οἰκίας του. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Μπριλλάκης, Γ. Πρίφτης, Β. Θανασέκου καὶ Ι. Δραγονέτης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν πολιτικῶν κρατουμένων φυλακῶν Κερκύρας αἰτουμένων τὴν χορήγησιν ἀμνηστίας, τὴν ἀπόλυσιν ἐκ τῶν φυλακῶν τῶν ἀγωνιστῶν Ἀντιστάσεως καὶ τὴν ἀναγνώρισίν της. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Η. Ἠλιοῦ καὶ Π. Γλιγλῆς, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Λέσβου, διαμαρτυρομένης διὰ μελετωμένην ἀνάθεσιν τῆς βιομηχανίας φωσφορικῶν λιπασμάτων εἰς τὸ ἰδιωτικὸν μονοπωλιακὸν κεφάλαιον κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Κελτεμλίδης καὶ Ε. Γιαρένης, διαμαρτύρονται διὰ τὴν παρ’ ἀστυνομικῶν ὀργάνων σύλληψιν καὶ κακοποίησιν τοῦ Ἀθανασίου Φράγκου. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Μ. Σβώλου καὶ Ι. Εὐαγγελίδης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Μαρίας Κατσιώρη κατοίκου Ἀθηνῶν αἰτουμένης ὅπως τύχουν τῆς ἐνδεδειγμένης ἐξετάσεως τὰ εἰς βάρος τοῦ Π.Γ.Α.Π. διατυπούμενα ὑπ’ αὐτῆς παράπονα, τῇ ἀνακοινωθῇ ἁρμοδίως τὸ περιεχόμενον τῆς ὑπ’ ἀριθ. 11)1956 πράξεως προσκυρώσεως διὰ νὰ δυνηθῇ καὶ ἀσκήσῃ ἔνδικα κατ’ αὐτῆς μέσα κλπ. Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Χιωτάκης, διαμαρτύρεται διὰ σύλληψιν τῶν Ρανουργιάκη, Τσατσαρωνάκη καὶ Ε. Κρασαδάκη κλπ. Τὸ Σωματεῖον Τεχνικῶν οἰκοδόμων Ἡγουμενίτσης, αἰτεῖ ἔκτακτον ἐπιδότησιν τῶν ἀνέργων οἰκοδόμων, μείωσιν τοῦ συνταξιοδοτικοῦ ὁρίου ἡλικίας κλπ. Ἡ Ἕνωσις Συνταξιούχων Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν Φθιώτιδος, αἰτεῖ ὅπως δοθῇ εἰς τὸν Κώσταν Πασχάλην προθεσμία ὑποβολῆς αἰτήσεως διὰ νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸν νόμον 2548 τοῦ 21 καὶ λάβῃ σύνταξιν ἀνθυπολοχαγοῦ. Ὁ Λάζαρος Εὐσταθιάδης, πυροπαθής, κάτοικος Καλοχωρίου–Καστοριᾶς, αἰτεῖ πίστωσιν 20.000 δραχμῶν διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς νεοδμήτου οἰκίας του. Ἡ Ἐθνικὴ Ἕνωσις Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Πολέμου Ἐπαρχίας Καρδίτσης, αἰτεῖ ἀναπροσαρμογὴν τῶν συντάξεων, τὴν κρατικὴν ἐνίσχυσιν τοῦ Ταμείου Ἀρωγῆς των κ.λ.π. Οἱ Γ. Αὐγερόπουλος, Δ. Μῖχος, Ι. Πυριόχος κλπ. ἀξιωματικοὶ Ἀντιστάσεως, αἰτοῦσιν ἀπελευθέρωσιν κρατουμένων ἀγωνιστῶν Ἀντιστάσεως καὶ χορήγησιν γενικῆς ἀμνηστίας. Ὁ Διονύσιος Κοκοτός, τραυματίας Ἀλβανικοῦ πολέμου καὶ κάτοικος Ἄργους, αἰτεῖ ὅπως λάβῃ ἀποζημίωσιν ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν Γερμανικῶν ἀποζημιώσεων. Ἡ Ζαφειρία Ἀβραμίδου, κάτοικος Θεσσαλονίκης καὶ συνταξιοῦχος τοῦ Τ.Σ.Α.Τ., αἰτεῖ αὔξησιν τῶν συντάξεων. Ἡ Κοινότης Βουκολιῶν Κισσάμου, διαμαρτύρεται διὰ τὸ παρὰ βουλευτῶν τῆς Ε.Δ.Α. δι’ ἐρωτήσεως ἐπιδειχθὲν αὐθαίρετον ἐνδιαφέρον. Οἱ Πρόεδροι Κοινότητος Ἀναλήψεως καὶ Γεωργικοῦ Πιστωτικοῦ Συνεταιρισμοῦ Εὐαγγελισμοῦ–Νομοῦ Θεσσαλονίκης, διαμαρτύρονται διὰ τὸ παρὰ τῶν βουλευτῶν τῆς Ε.Δ.Α. ἐπιδεικνυόμενον αὐθαίρετον ἐνδιαφέρον κλπ. Ἀπαντήσεις διαφόρων Ὑπουργείων ἐπὶ ἐρωτήσεων τῶν κ.κ. βουλευτῶν. Ι) Τοῦ Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν. αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Γ. Εὐαγγέλου καὶ Α. Παπαδοπούλου. Σχετικῶς πρὸς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 2851)2163)1961 ἔγγραφον ὑμῶν, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡ ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Γ. Εὐαγγέλου καὶ Α. Παπαδοπούλου, περὶ οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τοῦ Δήμου Προσωτσάνης, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι ὁ Δῆμος Προσωτσάνης πραγματοποιεῖ ἐτησίως τακτικὰ καὶ ἔκτακτα ἔσοδα συνολικοῦ ποσοῦ δραχμῶν δύο ἑκατομμυρίων (2.000.000). Οὗτος, ὡς καὶ οἱ λοιποὶ Δῆμοι, εἶναι κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις τοῦ Κώδικος «περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων» ὀργανισμοὶ οἰκονομικῶς αὐτοδύναμοι καὶ ὡς ἐκ τούτου ὑποχρεοῦνται οἱ διοικοῦντες αὐτοὺς ὅπως ἀναλαμβάνουν ὑποχρεώσεις ἐντὸς τῶν οἰκονομικῶν δυνατοτήτων τῶν Ὀργανισμῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον δὲν διαθέτει πιστώσεις, ἵνα ἀντιμετωπίζῃ ἑκάστοτε τὰς εἰς ἕκαστον Δῆμον παρουσιαζομένας προσωρινὰς οἰκονομικὰς δυσχερείας ἢ τὰς δημιουργημένας δαπάνας, πέραν τῶν οἰκονομικῶν δυνατοτήτων τῶν Ὀργανισμῶν. Ἡ Κυβέρνησις, διὰ τῶν ἐξαγγελθέντων μέτρων, θὰ παράσχῃ περαιτέρω τὴν συνδρομήν της εἰς τοὺς Ὀργανισμοὺς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, εἰς οὓς θὰ συμπεριλαμβάνηται καὶ ὁ Δῆμος Προσωτσάνης, ἵνα οὗτοι πληρέστερον ἐκπληρώσουν τὴν κοινωφελῆ ἀποστολήν των. Ἐν Ἀθήναις τῇ 21 Μαρτίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΜΑΚΡΗΣ

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ε. Πρωϊμάκη, Ι. Ἀθητάκη καὶ Ι. Παπαγεωργίου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 668)16.1.61 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1181 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ε. Πρωϊμάκη, Ι. Ἀθητάκη καὶ Ι. Παπαγεωργίου, περὶ ὑδρεύσεως τῆς κωμοπόλεως Ἐπισκοπῆς, ἔχομεν τὴν τιμὴν κατόπιν ἐκθέσεως τοῦ Νομάρχου Ἡρακλείου, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα: Ἡ Κοινότης Ἐπισκοπῆς ἔχει 1.400 κατοίκους, οἱ ὁποῖοι ὑδρεύονται σήμερον ἐξ ὑπαρχόντων ἰδιωτικῶν φρεάτων καὶ ὀμβριοδεξαμενῶν, τὰ ὕδατα τῶν ὁποίων, ὅμως, δὲν ἐπαρκοῦν διὰ τὴν κάλυψιν τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν, ἰδίᾳ κατὰ τοὺς θερινοὺς μῆνας. Ἡ Νομαρχία καταβάλλει ἀπὸ ἐτῶν προσπαθείας διὰ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ προβλήματος ὑδρεύσεως τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει δυσχερείας ἐλλείψει ὕδατος εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Κοινότητος. Οὕτω, μετὰ τὸν ἀποκλεισμὸν τῶν γεωτρήσεων, περὶ ὧν ἀπήντησεν ὑμῖν τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. Υ.Ε.Β. 85088)4101)598)15.2.61 ἐγγράφου αὐτοῦ, τῇ ὑποδείξει τῆς Τ.Υ.Δ.Κ., ἡ Κοινότης προέβη εἰς τὴν καλλιέργειαν μιᾶς πηγῆς ὕδατος, κατὰ τὸ ἔτος 1959. Διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ὑδάτων τῆς πηγῆς ταύτης, ἡ Κοινότης συνῆψε δάνειον 500.000 δραχμῶν παρὰ τοῦ Ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων τὸ ἔτος 1959, τὸ ὁποῖον θὰ διετίθετο διὰ τὴν μεταφορὰν τοῦ ὕδατος, τὴν κατασκευὴν συλλεκτηρίου τάφρου καὶ δεξαμενῆς ἀποθηκεύσεως, ἐπειδὴ ὅμως, μετὰ τὴν καλλιέργειαν τῆς πηγῆς, ἡ ἀπόδοσις αὐτῆς ἐμειώθη ἀντὶ νὰ αὐξηθῇ, ἡ Κοινότης ἠναγκάσθη νὰ διακόψῃ τὴν περαιτέρω συνέχισιν τῶν ἐργασιῶν, καθ’ ὅσον ἐκρίθη ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου ἀσύμφορος. Κατὰ τὰς ἀπόψεις τῆς Νομαρχίας, τὸ πρόβλημα τῆς ὑδρεύσεως τῆς Κοινότητος Ἐπισκοπῆς, θὰ ἐπιλυθῇ μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου ὑδρεύσεως τοῦ Δήμου Ἡρακλείου ἐκ Μαλλίων, διὰ τῆς παραχωρήσεως ποσότητος ὕδατος ἐκ τῶν πηγῶν Ἀστακῶν, ἀπὸ τὰς ὁποίας ὑδρεύεται σήμερον ἡ πόλις Ἡρακλείου. Διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου, ὁ Δῆμος Ἡρακλείου ἔτυχε δωρεᾶς οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως 22.000.000 δραχμῶν τῆς Κυβερνήσεως τῶν Η.Π.Α., ἐγένοντο ἤδη αἱ νόμιμοι διατυπώσεις καὶ ἐπίκειται ἡ ἔναρξις ἐκτελέσεως αὐτοῦ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 31 Μαρτίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΜΑΚΡΗΣ

γʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ι. Σιαφλέκη, Ε. Σκούρα καὶ Α. Τσιάντου. Κατόπιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3806)61 ἐγγράφου ὑμῶν, διαβιβασθέντος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. Δ. 2076)15.3.1961 ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν καὶ ἐν σχέσει πρὸς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 1664)1961 ἐρώτησιν τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ι. Σιαφλέκη κλπ., περὶ χορηγήσεως δανείων εἰς τὸν Δῆμον Βόλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: Διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 5219)28.1.1961 ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου ἐνεκρίθη ὁριστικῶς ἡ ὑπὸ τοῦ Δήμου Βόλου συνομολόγησις συμπληρωματικοῦ δανείου ἐκ δραχμ. ἑνὸς ἑκατομμυρίου δέκα ἓξ χιλιάδων (1.016.000) διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν δημοτικῶν Σφαγείων κατόπιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 77291)5.12.1960 ἐγγράφου τοῦ Ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐκ δραχμ. δύο ἑκατομμυρίων (2.000. 000) δάνειον πρὸς κατασκευὴν λαχαναγορᾶς κατ’ ἀρχὴν ἁρμόδιον, ἵνα ἀποφανθῇ, εἶναι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, συμφώνως πρὸς τὰς κειμένας διατάξεις τοῦ κώδικος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Τοιαύτη ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου δὲν ἔχει ὑποβληθῆ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 31 Μαρτίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΜΑΚΡΗΣ

δʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Α. Κακογιάννη καὶ Γ. Αὐγεροπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4411)23.3.61 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 1744 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Α. Κακογιάννη καὶ Γ. Αὐγεροπούλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι εἰς τὸ Ἀγρονομεῖον Βονίτσης ἐτοποθετήθη Ἀγρονόμος. Ἡ σχετικὴ διαταγὴ ἐστάλη ἤδη πρὸς κοινοποίησιν καὶ ἐκτέλεσιν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 12 Ἀπριλίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΜΑΚΡΗΣ

εʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Α. Χονδρονασίου, Α. Τσιάντου, Ἠλ. Σκυλλάκου, Χ. Παγώνη, Α. Τσιπώρη, Ι. Σιαφλέκη, Β. Μπρακατσούλα καὶ Χ. Φιλίππου. Ἐν σχέσει πρὸς ὑπ’ ἀριθ. 3344)3.3.1961 ὑμέτερον ἔγγραφον, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι εἰς ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1576)1961 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Α. Χονδρονασίου, Α. Τσιάντου κ.ἄ. σχετικῶς πρὸς τὴν μὴ ἔγκρισιν ἀποφάσεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Λαρίσης ἀφορώσης εἰς τὴν ὀνομασίαν ἀνωνύμου ὁδοῦ τῆς πόλεως, εἰς ὁδὸν Κιλελέρ. Διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 15364)9.5.1919 ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν (Φ.Ε.Κ. 29.3.1919) ἐκδοθείσης δυνάμει τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νόμου ΔΝΖʹ τοῦ ἔτους 1912 ὡς ἐτροποποιήθη καὶ συνεπληρώθη διὰ τοῦ νόμου 641)15 καὶ ἐπὶ τῇ βάσει α) τῆς ὑπ’ ἀριθ. 2)28.2.1919 πράξεως τοῦ Κοινοτικοῦ συμβουλίου Κιλελὲρ καὶ β) τῆς ὑπ’ ἀριθ. 302)1919 γνωμοδοτήσεως τῆς ἐπιτροπείας τῶν τοπωνυμίων τῆς Ἑλλάδος ὁ συνοικισμὸς «Κιλελὲρ» μετωνομάσθη «Κυψέλη» καὶ ἡ ὁμώνυμος Κοινότης «Κοινότης Κυψέλης». Κατὰ ταῦτα ἀπὸ τοῦ ἔτους 1919, ἤτοι πρὸ τεσσαράκοντα καὶ ἑνὸς ἐτῶν δὲν ὑφίσταται ἐν τῇ χώρᾳ τοπωνύμιον «Κιλελέρ». Ἐν ὄψει τῶν ἀνωτέρω καὶ τὸ Συμβούλιον Τοπωνυμιῶν διὰ γνωμοδοτήσεώς του ἐκφρασθείσης κατὰ τὴν συνεδρίασιν αὐτοῦ τῆς 26ης Ἰανουαρίου 1961 ἐγνωμοδότησε κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Λαρίσης περὶ ὀνομασίας ἀνωνύμου ὁδοῦ τῆς πόλεως Λαρίσης εἰς ὁδὸν Κιλελέρ, ἐφ’ ὅσον τὸ ὄνομα τοῦτο ὡς ξενικὸν ἔπαυσεν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1919 νὰ ἀποτελῇ Ἑλληνικὸν τοπωνύμιον. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῆς ἀνωτέρω γνωμοδοτήσεως τὸ Ὑπουργεῖον ἐν ὄψει καὶ τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 25 παρ. 1 τοῦ Ν. Δ. 3913)58 δὲν ἐνέκρινε τὴν περὶ ἧς πρόκειται ὀνομασίαν. Οὗτος ὑπῆρξεν ὁ λόγος τῆς μὴ ἐγκρίσεως τῆς ἀνωτέρω ὀνομασίας. Ἐν Ἀθήναις τῇ 31 Μαρτίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΜΑΚΡΗΣ

στʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Σ. Ἠλιοπούλου, Δ. Γιαχνῆ, Μ. Σβώλου, Γ. Αὐγεροπούλου, Ι. Εὐαγγελίδη, Σ. Καρασάββα καὶ Μ. Χριστογεώργου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 653)16.1.1961 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ τῆς κατατεθείσης εἰς τὴν Βουλὴν ὑπ’ ἀριθ. 1164 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Σ. Ἠλιοπούλου κλπ. περὶ κατασκευῆς περιφερειακῆς ὁδοῦ Λυκαβηττοῦ (ὁδὸς Στρατιωτικοῦ Συνδέσμου), ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι κατόπιν ἐκθέσεως τοῦ Νομάρχου Ἀττικῆς, ὅτι ἡ περιφερειακὴ ὁδὸς Λυκαβηττοῦ ἐμελετήθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων εἰς τὸ πλαίσιον ἐξωραϊσμοῦ τοῦ λόφου καὶ θὰ ἐκτελεσθῇ παρ’ αὐτοῦ. Ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἀπήντησεν ἤδη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 5)20.1. 1961 ἐγγράφου αὐτοῦ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 31 Μαρτίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΜΑΚΡΗΣ

ζʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Δ. Κελτεμλίδη, Ε. Γιαρένη καὶ Β. Ἐφραιμίδη. Ἔχομεν τὴν τιμὴν εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3453 ἀπὸ 4.3.1961 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐρώτησις τῶν ἐν περιλήψει κ.κ. βουλευτῶν νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι οἱ ἐν αὐτῇ διατυπούμενοι ἰσχυρισμοί των, περὶ ἀπειλῶν πολιτῶν ὑπὸ ἀστυνομικῶν ὀργάνων Διοικήσεως Χωροφυλακῆς Θεσσαλονίκης ἐλέγχονται ἀνακριβεῖς. Ἐν Ἀθήναις τῇ 15 Ἀπριλίου 1961

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ

ηʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Γ. Αὐγεροπούλου, Μ. Σβώλου, Σ. Ἠλιοπούλου, Δ. Γιαχνῆ, Γ. Εὐαγγελίδη καὶ Η. Μπρεδήμα. Ἔχομεν τὴν τιμὴν εἰς ἀπάντησιν τῶν ὑπ’ ἀριθ. 3455) 4.3.1961 καὶ 3070)599)7.3.1961 ὑμετέρων ἐγγράφων, δι’ ὧν διεβιβάσθησαν ἡμῖν ἐρωτήσεις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Γ. Αὐγεροπούλου, Μ. Σβώλου, Σ. Ἠλιοπούλου, Η. Μπρεδήμα κλπ., ἐν σχέσει μὲ αἰτιάσεις τῶν ἰδιωτῶν Τασσοπούλου Παναγ., Σπυράτου Γεωργ. καὶ Τσαλούκη Δημ. κατὰ τοῦ Διοικητοῦ τοῦ ΚΔʹ Παρ)τος Ἀσφαλείας Ὑπ)μου Αʹ Καραθανάση Χρ. ἐπὶ κακοποιήσει κλπ. νὰ γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι: Ι. Ὡς πρὸς τὸν Τασσόπουλον Παναγιώτην τοῦ Κων)νου γεννηθέντα τὸ 1940 εἰς Κοπανάκιον Τριφυλλίας. Οὗτος προσήχθη τὴν 14.2.1961 εἰς τὸ ΚΔʹ Παράρτημα διότι κατελήφθη παρ’ ὀργάνων τούτου περιφερόμενος ὑπόπτως, χωρὶς νὰ ἔχῃ δελτίον ταὐτότητος. Παρέμεινεν εἰς τὸ Παράρτημα ἐπὶ μίαν ὥραν περίπου πρὸς ἐξακρίβωσιν τῆς ταὐτότητός του καὶ εἶτα ἀφέθη ἐλεύθερος, χωρὶς νὰ κακοποιηθῇ ἢ ἐξυβρισθῇ, παρ’ ὅλον, ὅτι ἡ συμπεριφορά του ὑπῆρξε θρασυτάτη ἔναντι τῶν ἀστυνομικῶν. Τυγχάνει φανατικὸς ὀπαδὸς τοῦ Κ.Κ.Ε., ὁ δὲ πατήρ του ἐπικίνδυνος κομμουνιστὴς ἀποφυλακισθείς. ΙΙ. Ὡς πρὸς τὸν Σπυρᾶτον Γεώργιον τοῦ Σπυρίδωνος, γεννηθέντα τὸ 1936 εἰς Βλαχάτα Κεφαλληνίας. Οὗτος προσήχθη εἰς τὸ ΚΔʹ Παρ)τημα Ἀσφαλείας τὴν 4.1.1961, διότι κατελήφθη ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ ἐν λόγῳ Παραρτήματος προπαγανδίζων ὑπὲρ τοῦ Κ.Κ.Ε. καὶ ἐγένοντο εἰς αὐτὸν συστάσεις, ὅπως παύσῃ νὰ ἐνεργῇ προπαγάνδαν καὶ ἀπασχολῇ τὴν ὑπηρεσίαν, ἀφεθεὶς μετὰ ταῦτα ἐλεύθερος, χωρὶς νὰ κακοποιηθῇ. Κατὰ τὸν χρόνον τῆς προσαγωγῆς τούτου εἰς τὸ ΚΔʹ Παρ)μα ὁ Ὑπαστυνόμος Καραθανάσης Χρ. ἐτέλει εἰς μηνιαίαν κανονικὴν ἄδειαν καὶ δὲν προΐστατο τοῦ Παρ)τος. Τόσον ὁ παραπονούμενος Σπυρᾶτος Γεώργ., ὅσον καὶ ὁ ἀδελφός του Σπυρᾶτος Δημ. μεθ’ οὗ συγκατοικεῖ τυγχάνουν κομμουνισταὶ καὶ ἔχουν ἀπασχολήσει κατ’ ἐπανάληψιν τὴν Ἀστυνομίαν. Τὸ ὅτι τὰ καταγγελθέντα ὑπὸ τούτου, ὅτι ἐκακοποιήθη ὑπὸ τοῦ Καραθανάση τυγχάνουν ἀβάσιμα ἀποδεικνύονται ἀναμφισβητήτως καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι οὗτος ἀπουσίαζεν ἐπ’ ἀδείᾳ. ΙΙΙ. Τέλος, ὅσον ἀφορᾷ τὰ καταγγελθέντα περὶ κακοποιήσεως τοῦ Τσαλούκη Δημητρίου τοῦ Ἰωάν. γεν. τὸ 1911 εἰς Μπαουοὺς Ἰωαννίνων. Ταῦτα ἀνάγονται εἰς παρωχημένην ἐποχὴν καὶ ἀναφέρονται εἰς τὸ περιστατικὸν τῆς γενομένης προσαγωγῆς τούτου εἰς τὸ ΚΔʹ Παράρτημα τὴν 4.3.1959 ἐξ ἀφορμῆς ὑποβληθείσης ἐναντίον του μηνύσεως ἐπὶ ὑπεξαιρέσει μοτοσυκλέττας. Τὰ καταγγελθέντα ὑπὸ τούτου, ὅτι ἐκακοποιήθη καὶ ἐξυβρίσθη ὑπὸ τοῦ Ὑπ)μου Καραθανάση διετυπώθησαν ἀβάσιμα τόσον ἀπὸ διοικητικῆς πλευρᾶς ὅσον καὶ ἀπὸ δικαστικῆς τοιαύτης, δοθέντος, ὅτι ὁ δῆθεν κακοποιηθεὶς ὑπέβαλε μήνυσιν κατὰ τοῦ ρηθέντος Ὑπαστυνόμου ἐφ’ ἧς ὅμως ἐξεδόθη τὸ ὑπ’ ἀριθ. 5228)1959 ἀπαλλακτικὸν βούλευμα τοῦ Συμβουλίου τῶν ἐν Ἀθήναις Πλημμελειοδικῶν. Χαρακτηριστικὸν ἐν προκειμένῳ τυγχάνει τὸ γεγονός, ὅτι τὸ ἐν λόγῳ ἀπαλλακτικὸν βούλευμα ἐβασίσθη κυρίως ἐπὶ τῶν καταθέσεων τῶν προταθέντων ὑπὸ τοῦ μηνυτοῦ τριῶν μαρτύρων, ἐν οἷς περιελαμβάνετο καὶ ὁ γυναικάδελφός του Βασ. Ντάρας, οἵτινες διέψευσαν τοὺς ἰσχυρισμοὺς τοῦ μηνυτοῦ καὶ κατέθεσαν εὐνοϊκῶς ὑπὲρ τοῦ μηνυθέντος Ὑπαστυνόμου. Σημειωτέον ἐπὶ πλέον, ὅτι ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος Τσαλούκης Δ. τυγχάνει ἐπικίνδυνος κομμουνιστής. Κατόπιν τῶν ἐκτεθέντων ἀνωτέρω περιστατικῶν ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ἐξετάσεως καὶ ἄλλων παρομοίας φύσεως τοιούτων ἐξάγεται τὸ συμπέρασμα, ὅτι οἱ κατήγοροι τοῦ Ὑπαστυνόμου Καραθανάση ἐσκεμμένως καὶ ἐκ προθέσεως βάλλουν ἐναντίον του καὶ δημιουργοῦν θόρυβον κατ’ αὐτοῦ ἐπὶ τῷ τέλει, ὅπως ἐπιτύχουν τὴν ἀπομάκρυνσίν του ἐκ τῆς εἰς ἣν ὑπηρετεῖ θέσεως ἵνα μὴ παρεμβάλῃ προσκόμματα κατὰ τὴν ἐπιδίωξιν τῶν σκοπῶν των διότι οὗτος ἐπιδεικνύει ζῆλον καὶ ἔντονον δραστηριότητα ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τῶν νόμων πρᾶγμα ἀσύμφορον εἰς τοὺς κατηγόρους του. Ἡ ὑπηρεσία εἰς πᾶσαν περίπτωσιν καθ’ ἣν ὑπεβλήθησαν παράπονα κατὰ τοῦ εἰρημένου Ὑπαστυνόμου ἐνήργησεν ὅ,τι ἐπεβάλετο, τοὐτέστιν ἠρεύνησεν ἐπιμελῶς τὰ παράπονα καὶ ἐξήτασεν ἐν λεπτομερείᾳ τὰς καταγγελίας, πλὴν ὅμως ἀπεδείχθησαν κατὰ κανόνα ἀβάσιμα καὶ διεπιστώθη, ὅτι οὗτος ἐπετέλεσε τὸ καθῆκον του μετὰ ζήλου καὶ εὐσυνειδησίας καὶ ὡς ἐκ τοῦ λόγου τούτου ἔκρινε σκόπιμον νὰ τῷ ἀπονείμῃ καὶ ἠθικὴν ἀμοιβήν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 15 Ἀπριλίου 1961

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ

θʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Μ. Χριστογεώργου καὶ Ν. Σκοπούλη. Ἔχομεν τὴν τιμὴν εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3263 ἀπὸ 2.3.61 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν κατατεθεῖσα εἰς τὴν Βουλὴν ἐρώτησις τῶν ἐν περιλήψει κ. κ. βουλευτῶν διαμαρτυρομένων διὰ τὴν γενομένην εἰς Ἰωάννινα τὴν 21.2.1961 καὶ ἐπὶ τῇ ἐπετείῳ ἀπελευθερώσεως τῆς πόλεως παρέλασιν τμήματος τοῦ Σώματος Ἐλπιδοφόρων Νέων, τοῦ ἐκεῖσε Παραρτήματος αὐτοῦ, νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι ἡ ἐν λόγῳ ὀργάνωσις λειτουργεῖ νομίμως. Ἐν Ἀθήναις τῇ 15 Ἀπριλίου 1961

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ

ιʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Π. Καπνίση καὶ Ν. Καθαροσπόρη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4407)23.3.1961 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ τῆς κατατεθείσης εἰς τὴν Βουλὴν ὑπ’ ἀριθ. 1840 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Π. Καπνίση καὶ Ν. Καθαροσπόρη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα, ἐπὶ τῶν ἀναγομένων εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου τούτου ζητημάτων: Ἡ χρησιμοποίησις τῶν ἀμιαντοσιμεντοσωλήνων διὰ τὴν κατασκευὴν ὑδραγωγείων ἤρχισε μεταπολεμικῶς νὰ διαδίδεται εἰς εὐρεῖαν κλίμακα. Ἐπειδὴ οἱ σωλῆνες οὗτοι παρουσιάζουν πολλὰ πλεονεκτήματα καὶ εἶναι εὐθηνότεροι τῶν σιδηροσωλήνων καὶ χυτοσιδηροσωλήνων, τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν συνέστησε τὴν ὑπὸ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων χρησιμοποίησιν αὐτῶν διὰ τὰς ὑδρεύσεις των. Πρὸς ἐπίτευξιν καλυτέρων ὅρων προμηθείας ἀπὸ ἀπόψεως τιμῆς καὶ ποιότητος ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον ἀπὸ τοῦ ἔτους 1954 νὰ προμηθεύηται πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον μέσῳ τοῦ Ο.Δ.Ι.Σ.Υ. ἀμιαντοσιμεντοσωλῆνας ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, κατόπιν διαγωνισμῶν καὶ ἔδωσε σχετικὰς ὁδηγίας πρὸς τοὺς κ. κ. Νομάρχας διὰ τὴν ὑπὸ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων προμήθειαν ἀμιαντοσιμεντοσωλήνων. Οὕτω ἤρχισεν ἡ διάδοσις καὶ ἐφαρμογὴ τῶν ἀμιαντοσιμεντοσωλήνων εἰς τὰς ὑδρεύσεις σὺν τῷ χρόνῳ δὲ ἐγεννήθη μεγάλη ζήτησις αὐτῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο διὰ νὰ καλύψῃ εἰς ἀμιαντοσιμεντοσωλῆνας ὑφισταμένας ἀνάγκας τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων προέβη ἐντὸς τοῦ ἔτους 1960 εἰς τὴν προκήρυξιν τριῶν μειοδοτικῶν διαγωνισμῶν, διὰ τὴν προμήθειαν ἀμιαντοσιμεντοσωλήνων διαφόρων διαμέτρων μήκους: α) 1.242.000 μέτρων (διενέργεια διαγωνισμοῦ τὴν 9.4.59), β) 557.500 μ. (διενέργεια διαγωνισμοῦ τὴν 10.11.1960) καὶ γ) 2.000.000 μ. (διενέργεια διαγωνισμοῦ τὴν 10.12. 1960). Οἱ δύο πρῶτοι διαγωνισμοὶ κατεκυρώθησαν εἰς οἴκους τοῦ ἐξωτερικοῦ, αἱ δὲ σχετικαὶ προμήθειαι ἐξετελέσθησαν ἤδη. Διὰ τὰς προμηθείας αὐτὰς δὲν ἐπετρέπετο νὰ ἀναμένωμεν τὴν ἵδρυσιν καὶ κανονικὴν λειτουργίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἐργοστασίου, διότι ὑπῆρχον ἐπείγουσαι ἀνάγκαι καὶ αἰτήσεις ἀνεκτέλεστοι ἀπὸ πολλῶν μηνῶν δι’ ἑκατοντάδας χιλιάδας μέτρων σωλήνων καὶ δὴ εἰς ἐποχὴν ἐγγίζουσαν πρὸς τὴν λῆξιν τοῦ οἰκ. ἔτους καὶ τῶν οἰκείων πιστώσεων. Ἅπαντα τὰ ἀφικνούμενα φορτία σωλήνων κατόπιν ἐλέγχου παραδίδονται ἀμέσως εἰς τοὺς ἔχοντας σειρὰν προτεραιότητος δήμους καὶ κοινότητας χωρὶς νὰ παραμένουν ἀποθέματα. Εἰς τὸν τρίτον διαγωνισμὸν ἔλαβε μέρος καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Βιομηχανία δομικῶν ὑλικῶν ἧς τὸ ἐν Λαμψάκῳ Εὐβοίας ἀνεγερθὲν ἐργοστάσιον ἤρχισε νὰ λειτουργῇ προσφάτως. Τὰ πρακτικὰ τοῦ διαγωνισμοῦ τούτου διεβιβάσθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐμπορίου πρὸς ἔγκρισιν διὰ τὴν σύγκρισιν τῶν τιμῶν, λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν αἱ διατάξεις τοῦ νόμου 3215)1955 «περὶ προστασίας τῶν προϊόντων τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας» ἤτοι αὔξησις τῆς τιμῆς ΤΣΙΦ προμηθείας ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ κατὰ 36% καὶ μείωσις τῆς τιμῆς τοῦ ἐσωτερικοῦ κατὰ 4,8% (Φ.Ε.Κ.). Κατὰ συνέπειαν τῶν ἀνωτέρω φρονοῦμεν, ὅτι τὰ ἐν τῇ ἐρωτήσει διαλαμβανόμενα περὶ ἀσκήσεως ἐξοντωτικῆς μεταχειρίσεως εἰς βάρος τῆς Ἑλληνικῆς Βιομηχανίας Δομικῶν Ὑλικῶν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως διενεργείας διαγωνισμοῦ καὶ προμηθείας ἀμιαντοσιμεντοσωλήνων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν, οὐδόλως εὐσταθοῦν ὡς ἀβάσιμα καὶ ἀνακριβῆ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 12 Ἀπριλίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΜΑΚΡΗΣ

ιαʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Η. Ἠλιοῦ, Θ. Κεραμιτσιόγλου, Ο. Ἀντώνογλου καὶ Α. Λασκαρίδη. Ἔχομεν τὴν τιμήν, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3556 ἀπὸ 7.3.61 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν τηλεγραφικὴ ἐρώτησις τῶν ἐν περιλήψει κ. κ. βουλευτῶν, νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι τὰ ἐν αὐτῇ διαλαμβανόμενα περὶ ἀπειλῶν ὑπὸ ἀστυνομικῶν ὀργάνων Κομοτινῆς τοῦ Σωτηρίου Σιμόγλου, στεροῦνται βασιμότητος. Ἐν Ἀθήναις τῇ 15 Ἀπριλίου 1961

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ

ιβʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Βαλούρδου. Ἐπὶ τοῦ διαβιβασθέντος ἡμῖν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4021) 3192 ἀπὸ 17.3.1961 ἐγγράφου ὑμῶν ἀπὸ 13.3.61 ἐρωτήματος τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Βαλούρδου, ἐν σχέσει μὲ τὴν στέγασιν τοῦ Σ. Χ. Ἀπειράνθου Νάξου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ ἀκόλουθα: Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Σ. Χ. Ἀπειράνθου στεγάζεται ἀπὸ 25ετίας περίπου εἰς τὸ αὐτὸ οἴκημα ἰδιοκτησίας Φραγκίσκου Ι. Φραγκίσκου. Μέχρι τοῦ ἔτους 1957 κατεβάλλετο μηνιαῖον μίσθωμα δραχμῶν 350. Κατὰ τὸ ἔτος 1957 ληξάσης τῆς μισθώσεως τοῦ οἰκήματος τούτου καὶ μὴ ἀνευρισκομένου ἑτέρου καταλλήλου διὰ τὴν μεταστέγασιν τῆς ὑπηρεσίας, ἀνεμισθώθη διὰ μίαν εἰσέτι τριετίαν, ἀντὶ μηνιαίου μισθώματος δραχ. 175. Κατὰ τὴν ἀναμίσθωσιν ἐγένοντο εἰς αὐτὸ ἐπισκευαί, περιωρισμένης ὅμως ἐκτάσεως, λόγῳ ἀφ’ ἑνὸς μὲν οἰκονομικῆς ἀδυναμίας τοῦ ἰδιοκτήτου αὐτοῦ καὶ ἀφ’ ἑτέρου τοῦ ἐλαχίστου μισθώματος, βάσει τοῦ ὁποίου ἐπραγματοποιήθη ἡ ἀναμίσθωσις. Λόγῳ τῆς μὴ ἐκτελέσεως σοβαρῶν ἐπισκευῶν, ἰδίᾳ εἰς τὴν ὀροφὴν τοῦ οἰκήματος, κατὰ τὴν χειμερινὴν περίοδον 1957–1958 εἰσέρρευσαν εἰς αὐτὸ ὄμβρια ὕδατα, δημιουργήσαντα ἀφόρητον κατάστασιν, δι’ ἣν αἰτίαν καὶ πρὸς προστασίαν τῆς ὑγείας τῶν ἐν αὐτῷ διαβιούντων ἀνδρῶν, ἡ Υ. Χ. Νάξου ὤχλησε τὴν ἁρμοδίαν Οἰκον. Ἐφορίαν, ὅπως προκηρύξῃ μειοδοτικὸν διαγωνισμὸν διὰ τὴν ἐξεύρεσιν ἑτέρου καταλλήλου οἰκήματος πρὸς μεταστέγασιν τῆς ὑπηρεσίας ταύτης. Ἡ Οἰκον. Ἐφορία Νάξου, κατόπιν τῆς γενομένης πρὸς αὐτὴν ὀχλήσεως προέβη εἰς τὰς δεούσας ἐνεργείας, συνεκάλεσε δὲ πάραυτα καὶ τὴν ἁρμοδίαν Ἐπιτροπὴν στεγάσεως, ἥτις ἐξετάσασα τὰ μόνα προσφερόμενα οἰκήματα ἰδιοκτησία Φραγκίσκου Ι. Φραγκίσκου καὶ Σοφίας Ζευγώλη ἔκρινεν ἀμφότερα ὡς ἀκατάλληλα τὸ μὲν πρῶτον λόγῳ παλαιότητος, τὸ δὲ δεύτερον λόγῳ στενότητος χώρου. Παρὰ ταῦτα ὑπὸ τῆς Οἰκον. Ἐφορίας Νάξου ἐνηργήθησαν τρεῖς μειοδοτικοὶ διαγωνισμοί. Κατὰ τὸν πρῶτον, τελευταῖος μειοδότης ἀνεδείχθη ὁ Φρ. Ι. Φραγκίσκος προσφέρας τὸ οἴκημά του μὲ μηνιαῖον μίσθωμα δραχ. 150. Τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ διαγωνισμοῦ ἐνεκρίθη παρὰ τῆς Νομαρχίας Κυκλάδων, πλὴν ὅμως ὅτε οὗτος ἐκλήθη διὰ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ μισθωτηρίου συμβολαίου, ὑπανεχώρησεν. Κατόπιν τούτου διενηργήθη δεύτερος μειοδοτικὸς διαγωνισμὸς μὲ μόνους μειοδότας τοὺς Φραγκ. Ι. Φραγκῖσκον καὶ Σοφίαν Ζευγώλη. Ἐκ τούτων, ὁ μὲν πρῶτος ᾐτήσατο μηνιαῖον μίσθωμα δραχ. 500, ἡ δὲ δευτέρα δραχ. 700. Ἡ Ἐπιτροπὴ κατεκύρωσε τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ διαγωνισμοῦ ἐπ’ ὀνόματι τῆς Σοφίας Ζευγώλη, πλὴν ὅμως ἡ Νομαρχία Κυκλάδων δὲν ἐνέκρινε τὰ πρακτικὰ τοῦ διαγωνισμοῦ κρίνασα τὸ μίσθωμα τῶν 700 δραχ. ὡς ὑπερβολικόν. Τὴν 26.2.1961 ἐπανελήφθη καὶ αὖθις ὁ διαγωνισμὸς μὲ μόνην μειοδότριαν τὴν Σοφίαν Ζευγώλη, δεδομένου, ὅτι παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ διαγωνισμοῦ ἀπεκλείσθη ἡ συμμετοχὴ τοῦ Φραγκίσκου Ι. Φραγκίσκου, λόγῳ ἀκαταλληλότητος τοῦ οἰκήματός του, τὸ ἀποτέλεσμα δὲ τοῦ διαγωνισμοῦ κατεκυρώθη ἐπ’ ὀνόματι ταύτης πρὸς δραχ. 700 μηνιαίως, ὑποβληθέντων τῶν σχετικῶν πρακτικῶν πρὸς ἔγκρισιν εἰς τὴν Νομαρχίαν Κυκλάδων. Ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ ἤδη κατεχομένου οἰκήματος Φραγκῖσκος Ι. Φραγκίσκος μετὰ τὸν ἀποκλεισμόν του παρὰ τῆς ἁρμοδίας Ἐπιτροπῆς στεγάσεως, ὑπέβαλεν ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν Νομαρχίαν Κυκλάδων, δήλωσιν δι’ ἧς δηλοῖ, ὅτι λαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν ἐκτελέσεως πάσης ὑποδειχθησομένης ἐπισκευῆς καὶ διαρρυθμίσεως εἰς τὸ οἴκημά του ὥστε τοῦτο νὰ καταστῇ κατάλληλον πρὸς στέγασιν τῆς ἐν λόγῳ ὑπηρεσίας αἰτήσας καὶ μίσθωμα κατὰ 200 δραχ. ὀλιγώτερον τῆς Ζευγώλη. Ἐν Ἀθήναις τῇ 13 Ἀπριλίου 1961

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ

ιγʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ. Ἔχομεν τὴν τιμήν, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4532 ἀπὸ 28.3.1961 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐρώτησις τοῦ ἐν περιλήψει κ. βουλευτοῦ σχετικὴ μὲ τὴν μὴ χορήγησιν πιστοποιητικοῦ κοινωνικῶν φρονημάτων εἰς τὴν Ἀγγελικὴν Ἀκρίδα τοῦ Κωνσταντίνου, νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι ἡ ἐν λόγῳ αἰτήσασα ἐν ἔτει 1958 τὸν διορισμόν της ὡς ὑπαλλήλου εἰς τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης, ἐκρίθη παρὰ τοῦ Συμβουλίου Νομιμοφροσύνης Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Ὑπαλλήλων Νομοῦ Θεσσαλονίκης, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 457 ἀπὸ 22.10.1959 ἀποφάσεώς του, ὡς μὴ νομιμόφρων, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Α. Ν. 516)1948. Ἐν Ἀθήναις τῇ 15 Ἀπριλίου 1961

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ

ιδʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Σ. Ἡλιοπούλου, Γ. Αὐγεροπούλου, Δ. Γιαχνῆ, Μ. Σβώλου, Α. Κακογιάννη καὶ Γ. Βαλούρδου. Ἔχομεν τὴν τιμήν, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4431) 23.3.61 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐρώτησις τῶν ἐν περιλήψει κ. κ. βουλευτῶν, νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι ὡς προέκυψεν ἐκ τῆς γενομένης ἐρεύνης, οἱ εἰς βάρος τῶν Ἀστυνομικῶν ὀργάνων τοῦ Τμήματος Ἀσφαλείας Αἰγάλεω διατυπούμενοι ἰσχυρισμοί των, περὶ δῆθεν παρανόμου καὶ τρομοκρατικῆς ἐπιδρομῆς αὐτῶν κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἀρχαιρεσιῶν τοῦ σπουδαστικοῦ Συλλόγου Αἰγάλεω τῆς 12.3.61, οὐδόλως ἀνταποκρίνονται πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 15 Ἀπριλίου 1961

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ

ιεʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Γ. Αὐγεροπούλου, Ι. Σιαφλέκη, Σ. Ἡλιοπούλου, Α. Τσιπώρη, Β. Μπρακατσούλα καὶ Ι. Φιλίππου. Ἔχομεν τὴν τιμήν, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3741) 11.3.1961 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐρώτησις τῶν ἐν περιλήψει κ. κ. βουλευτῶν νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι τὰ ἐν αὐτῇ διατυπούμενα περὶ κακοποιήσεως καὶ ἀπειλῶν ὑπὸ τοῦ Δ)ντοῦ τοῦ Τμήματος Ἀσφαλείας Τριπόλεως τοῦ ἐκτοπισμένου Ἰωάννου Κουτσιμανῆ, ἐλέγχονται ἀνακριβῆ. Ὁ ἐν λόγῳ τὴν 31.3.1961 μετήχθη εἰς Ἀθήνας πρὸς ἰατρικὴν ἐξέτασιν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 15 Ἀπριλίου 1961

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ

ιστʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Οἰκονομίδη. Εἰς ἀπάντησιν τῆς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 83)62 ἀπὸ 4.1.1961 ἐγγράφου σας διαβιβασθείσης ἡμῖν ἐν ἀντιγράφῳ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Ἀχαΐας κ. Π. Οἰκονομίδη περὶ ἐφοδιασμοῦ τῶν ἀνδρῶν τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας δι’ ἐπισήμου στολῆς, ἣν δέον νὰ φέρωσι κατὰ τὰς ἐπισήμους τελετὰς καὶ ἐν συνεχείᾳ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 45242 ἀπὸ 22.3.1961 πρὸς ὑμᾶς ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων μελετᾶται ἡ καθιέρωσις ἐπισήμου στολῆς, ὡς συμβαίνει καὶ μὲ τοὺς Ἀξιωματικοὺς τῆς Χωροφυλακῆς, οἵτινες εἶναι ἐφωδιασμένοι διὰ τοιαύτης στολῆς. Τὸ μέτρον ὅμως τοῦτο δὲν δύναται νὰ γενικευθῇ δι’ ὅλους τοὺς ἄνδρας τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας, διότι οἱ ἀστυνομικοὶ ἐν τῷ συνόλῳ των ἐκτελοῦσι, κατὰ τὰς τελετὰς καὶ ἄλλας ἐπισήμους ἡμέρας, κανονικῶς τὴν συνήθη ὑπηρεσίαν τάξεως ἢ ἀσφαλείας καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ὡς ἐκ τῆς φύσεως τῆς ἐργασίας των, νὰ διατηρῶσιν ἐμφανίσιμον ἐπίσημον στολήν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 14 Ἀπριλίου 1961

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ

ιζʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Α. Κακογιάννη, Γ. Αὐγεροπούλου καὶ Μ. Χριστογεώργου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1456)4.2.1961 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ τῆς κατατεθείσης εἰς τὴν Βουλὴν ὑπ’ ἀριθ. 1287 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Α. Κακογιάννη, Γ. Αὐγεροπούλου καὶ Μ. Χριστογεώργου, περὶ διαφόρων ζητημάτων τῆς Κοινότητος Πλαγιᾶς Βονίτσης, ἔχομεν τὴν τιμήν, κατόπιν ἐκθέσεως τοῦ Νομάρχου Αἰτωλ)νίας, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα, ἐπὶ τῶν ἀναγομένων εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου τούτου ζητημάτων. Ἡ Κοινότης Πλαγιᾶς εἶναι ὀρεινή, ἔχει τηλέφωνο καὶ συνδέεται δι’ ἁμαξιτῆς ὁδοῦ μὲ τὴν Κοινότητα Περατιᾶς καὶ τὴν Λευκάδα. Ἔχει καθημερινὴν συγκοινωνίαν δι’ αὐτοκινήτου ἡ ὁποία διακόπτεται μόνον ἐπὶ ὀλίγας ἡμέρας τὸν χειμῶνα, κατὰ τὰς ὁποίας καθίσταται ἀδιάβατος ἡ ὁδὸς εἰς μερικὰ σημεῖα αὐτῆς. Ἡ Κοινότης ὑδρεύεται ἐκ μιᾶς κρήνης συνεχοῦς ροῆς καὶ ἑνὸς φρέατος. Ἐδόθησαν ὁδηγίαι πρὸς τὴν Νομαρχίαν, ὅπως μεριμνήσῃ διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς ὡς ἄνω ὁδοῦ, ἵνα μὴ διακόπτεται ἡ συγκοινωνία καὶ ἀφοῦ ἐξετάσῃ τὴν δυνατότητα, ἀρδεύσεως τῶν κτημάτων τῶν κατοίκων, εἰς τὴν πεδινὴν περιοχὴν διὰ γεωτρήσεων, προβῇ εἰς τὰς δεούσας ἐνεργείας. Ἐν Ἀθήναις τῇ 12 Ἀπριλίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΜΑΚΡΗΣ

ιηʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Η. Ἠλιοῦ καὶ Π. Γλιγλῆ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2645)17.2.61 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ τῆς κατατεθείσης εἰς τὴν Βουλὴν ὑπ’ ἀριθ. 1457 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Η. Ἠλιοῦ καὶ Π. Γλιγλῆ, περὶ ἐκτελέσεως διαφόρων ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων, ἔχομεν τὴν τιμήν, κατόπιν ἐκθέσεως τοῦ Νομάρχου Λέσβου, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα: Ἡ ἐκπόνησις τῆς μελέτης διὰ τὴν διευθέτησιν τῆς κοίτης τοῦ χειμάρρου Καρυές, περιφερείας Περάματος– Γέρας, συμπεριελήφθη εἰς τὸ πρόγραμμα μελετῶν τοῦ Ν.Τ. Λέσβου τοῦ τρέχοντος ἔτους, τὴν δὲ ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου θὰ ἀναλάβῃ ὁ Σύνδεσμος Δήμων καὶ Κοινοτήτων Λέσβου. Διὰ τὸν ξηροπόταμον τῆς Κοινότητος Μανδαμάδου, ἔχει διατεθῆ πίστωσις ἐκ τοῦ προγράμματος ΜΚΕ καὶ τὸ ἔργον ἐκτελεῖται ἤδη. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἀντιπλημμυρικὰ ἔργα τοῦ χειμάρρου Σεδοῦντος Πλωμαρίου, ταῦτα ὑπάγονται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Ὑπουργείων Γεωργίας καὶ Συγκ. Δημ. Ἔργων, πρὸς ἅ κοινοποιεῖται τὸ παρὸν μὲ τὴν παράκλησιν, ὅπως ἀπαντήσουν εἰς ἡμᾶς κατὰ λόγον ἁρμοδιότητος. Ἐν Ἀθήναις τῇ 31 Μαρτίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΜΑΚΡΗΣ

ιθʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Χ. Φιλίππου καὶ Β. Μπρακατσούλα. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2175)13.2.61 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ τῆς κατατεθείσης εἰς τὴν Βουλὴν ὑπ’ ἀριθ. 1431 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Χ. Φιλίππου καὶ Β. Μπρακατσούλα, περὶ ἀνεγέρσεως τῶν Δημοτικῶν σχολείων Ζαρχανάδων καὶ Ἁγίας Παρασκευῆς (πρώην Κασνές– Μαγούλας), ἔχομεν τὴν τιμήν, κατόπιν ἐκθέσεως τοῦ Νομάρχου Καρδίτσης, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα: Εἰς τὸ χωρίον Ζαρχανάδες ὑπάρχει μονοθέσιον ξυλόπηκτον διδακτήριον, ἀντισεισμικόν, ἀνεγερθὲν τὸ ἔτος 1954, μετὰ τοὺς ἐν Θεσσαλίᾳ σεισμούς, βάσει σχεδίου τοῦ Ὑπουργείου διὰ κρατικῆς ἀρωγῆς. Τὸ Δημοτικὸν σχολεῖον Ζαρχανάδων μὲ δύο διδασκάλους καὶ 81 μαθητὰς (οὐχὶ 129 ὡς ἀναφέρεται ἐν τῇ ἐρωτήσει) λειτουργεῖ μὲ τὸ ἓν τμῆμα εἰς τὸ διδακτήριον τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶναι κατάλληλον καὶ μὲ τὸ ἕτερον, εἰς μίαν αἴθουσαν ἰδιωτικοῦ οἰκήματος, μισθωθέντος παρὰ τοῦ Δημοσίου. Εἰς τὸ χωρίον Ἁγία Παρασκευὴ ὑπάρχει ἐπίσης ξυλόπηκτον μονοθέσιον κατάλληλον ἀντισεισμικὸν διδακτήριον, ὡς τὸ τῶν Ζαρχανάδων. Τὸ Δημοτικὸν Σχολεῖον μὲ δύο διδασκάλους καὶ 91 μαθητάς, στεγάζεται εἰς τὸ διδακτήριον τοῦτο. Κατὰ τὸ παρελθόν, ἐχορηγήθη πίστωσις, παρὰ τοῦ Νομαρχιακοῦ Ταμείου, οὐχὶ ὡς δάνειον, δραχμ. 90.000 διὰ τῆς ὁποίας καὶ τῇ βοηθείᾳ τῆς Σχολικῆς Ἐφορείας καὶ τῶν κατοίκων, ἀνηγέρθη διθέσιον διδακτήριον, τοῦ ὁποίου ἡ μία αἴθουσα εὑρίσκεται ἐν τῷ περατοῦσθαι. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Νομαρχιακοῦ Ταμείου τοῦ τρέχοντος ἔτους, ἔχει συμπεριληφθῆ μεταξὺ ἄλλων καὶ ἡ ἀποπεράτωσις τοῦ διδακτηρίου τούτου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 31 Μαρτίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΜΑΚΡΗΣ

ΙΙ) Τοῦ Ὑπουργ. Ἐργασίας. αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Δ. Γιαχνῆ, Γ. Αὐγεροπούλου, Σ. Ἡλιοπούλου, Μ. Σβώλου καὶ Ι. Εὐαγγελίδη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 23907)24.3.1961 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1722 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Δ. Γιαχνῆ, Γ. Αὐγεροπούλου, Σ. Ἡλιοπούλου, Μ. Σβώλου καὶ Ι. Εὐαγγελίδη, καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑπὸ στοιχεῖον βʹ θέμα τῆς ἐρωτήσεως, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου 15 παρ. 4 τοῦ Ν. Δ. 3755)57 προβλέπεται ἐνίσχυσις τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἐργατικῆς κατοικίας ἐκ τοῦ Κρατικοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀπὸ τοῦ ἔτους 1958 καὶ ἐφεξῆς ἐτησίως καὶ εἰς βάρος τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ δημοσίων ἐπενδύσεων ἑκάστου ἔτους ἐκ δραχμ. 70.000.000. Ἐν Ἀθήναις τῇ 17 Μαρτίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Μ. Σβώλου, Δ. Γιαχνῆ, Γ. Αὐγεροπούλου καὶ Σ. Ἡλιοπούλου. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4645)28.3.1961 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1787)23.3.1960 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Μ. Σβώλου, Δ. Γιαχνῆ, Γ. Αὐγεροπούλου καὶ Σ. Ἡλιοπούλου, ἐν σχέσει μὲ τὴν ὑπὸ τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἀπασχολήσεως καὶ Ἀσφαλίσεως Ἀνεργίας χρηματοδότησιν τοῦ Δήμου Αἰγάλεω, γνωρίζομεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα: 1) Προκειμένου νὰ χορηγηθοῦν ἐκ τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἀπασχολήσεως καὶ Ἀσφαλίσεως Ἀνεργίας πιστώσεις δι’ ἐκτέλεσιν ἔργων πρὸς ἀπασχόλησιν ἀνέργων δυνάμει τῆς ὑπ’ ἀριθ. 162)60 ΠΥΣ, ὑποβάλλονται αἱ σχετικαὶ μελέται τῶν ἐκτελεστέων ἔργων παρὰ τῶν Δήμων–Κοινοτήτων ἢ τῶν Νομαρχιακῶν Ταμείων εἰς τὸν Ὀργανισμὸν Ἀπασχολήσεως, ἀκολούθως ὑποβάλλεται σχετικὴ πρότασις τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἀπασχολήσεως, ἡ ὁποία ἐγκρίνεται παρ’ ἡμῶν. 2) Ἐν τῇ περιπτώσει τοῦ Δήμου Αἰγάλεω γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 14128)2038)25.2.1961 ἐνεκρίθη πίστωσις δραχμῶν 1.000.000 διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων Δήμου Αἰγάλεω καὶ ὅτι τὴν 4.3.1961 ἀνελήφθη ποσὸν δραχμῶν 200.000 παρὰ τοῦ Νομαρχιακοῦ Ταμείου. Κατόπιν τούτου ἤρξατο ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἐν λόγῳ ἔργων εἰς ἅ ἀπασχολοῦνται ἐπὶ τοῦ παρόντος πλέον τῶν 100 ἐργατῶν. Διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 162)60 ΠΥΣ ἐνεκρίθη ὡς ἀνωτέρω ἀναφέρομεν, ἡ διάθεσις ἐκ κεφαλαίων τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἀπασχολήσεως καὶ Ἀσφαλίσεως Ἀνεργίας ποσοῦ δραχμῶν 100.000.000 διὰ τὴν ἐκτέλεσιν κοινωφελῶν ἔργων πρὸς ἀπασχόλησιν ἀνέργων. Τὸ ποσὸν τοῦτο διετέθη διὰ κοινῆς ἀποφάσεως ἡμῶν καὶ τῶν Ὑπουργῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων, εἰς διαφόρους περιοχὰς τῆς χώρας, αἵτινες μαστίζονται περισσότερον ὑπὸ τῆς ἀνεργίας. Τὸ ἀναφερόμενον ἐν τῇ ἐρωτήσει, ὅτι ὁ Ὀργανισμὸς Ἀπασχολήσεως καὶ Ἀσφαλίσεως Ἀνεργίας ἔχει καταθέσεις ὑπερόγκους εἰς Τραπέζας, δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν πραγματικότητα, διότι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Ὀργανισμοῦ τούτου δὲν ἐπιτρέπουν τὴν δημιουργίαν μεγάλου ἀποθεματικοῦ κεφαλαίου, δοθέντος, ὅτι καλύπτουν πλὴν τῆς παροχῆς ἐπιδομάτων εἰς τοὺς καθισταμένους ἀνέργους καὶ ἄλλας ἀνάγκας, ὅπως ἡ λειτουργία τῶν Γραφείων Εὑρέσεως Ἐργασίας, αἱ Τεχνικαὶ Σχολαὶ Μαθητείας, αἱ ὑποτροφίαι ἐργαζομένων σπουδαστῶν ἢ σπουδαστῶν τέκνων ἐργαζομένων. Ὡς πρὸς τὸν καθορισμὸν τῶν φορέων ἐκτελέσεως τῶν περὶ ὧν πρόκειται ἔργων, τοῦτο τυγχάνει τῆς ἁρμοδιότητος τῆς ὑπὸ τῆς προμνησθείσης κοινῆς ἀποφάσεως εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ὁρίζει τὰς περισσοτέρας ἐγγυήσεις, παρέχοντας φορεῖς. Ἐν Ἀθήναις τῇ 17 Ἀπριλίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

γʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Ἀρβανιτάκι. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1696 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Ἀρβανιτάκι, διαβιβασθείσης ἡμῖν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4026) 3197)17.3.1961 ὑμετέρου ἐγγράφου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι συμφώνως πρὸς τὴν διέπουσαν τὴν ἀσφάλισιν ἀνεργίας νομοθεσίαν ἐπιδότησις τῶν καθισταμένων ἀνέργων χορηγεῖται ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις ὡς αἱ πραγματοποιηθεῖσαι ἡμέραι ἐργασίας ἐπὶ ὡρισμένον χρόνον πρὸ τῆς ἀπολύσεως τοῦ μισθωτοῦ ἐκ τῶν προϋποθέσεων δὲ αὐτῶν ἐξαρτᾶται καὶ ἡ χρονικὴ διάρκεια τῆς ἐπιδοτήσεως. Συνεπῶς παροχὴ ἐκτάκτου ἐπιδοτήσεως ἄνευ προϋποθέσεων δὲν εἶναι δυνατὴ εἰ μὴ μόνον εἰς ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις. Πέραν τῶν ἀνωτέρω ἡ Νομοθεσία προβλέπει καὶ τὴν ἔκτακτον ἐπιδότησιν ἀνέργων ἐκτὸς τῆς τακτικῆς ἐπιδοτήσεως ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι συντρέχουν πρὸς τοῦτο ἐξαιρετικοὶ λόγοι. Πρὸς διακρίβωσιν τῶν παρουσιαζομένων ἑκάστοτε περιπτώσεων ἐκτάκτου ἐπιδοτήσεως διενεργεῖται σχετικὸς ἔλεγχος, διότι ἄλλως, δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ χορήγησις ἐκτάκτου ἐπιδοτήσεως εἰς ἄτομα ἢ ὁμάδας ἀνέργων, χωρὶς νὰ διαπιστωθῇ, ὅτι πράγματι συντρέχει ἐξαιρετικὴ περίπτωσις. Τοῦτο ἐκτὸς τοῦ ὅτι τὸ ἀπαιτεῖ ὁ νόμος, εἶναι ἐπάναγκες, διότι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Ὀργανισμοῦ εἶναι ἀνάλογα πρὸς τὰς ὑπὲρ αὐτοῦ εἰσφορὰς ἐργοδοτικὰς καὶ ἐργατικὰς, τὸ ὕψος τῶν ὁποίων εἶναι ἀνάλογον πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ Ὀργανισμοῦ ὁ ὁποῖος πέραν τῆς ἐπιδοτήσεως καλύπτει καὶ ἄλλας ἀνάγκας ὡς αἱ σχολαὶ Μαθητείας, αἱ ὑποτροφίαι μισθωτῶν ἢ τέκνων μισθωτῶν κλπ. Ἐν τῇ συγκεκριμένῃ περιπτώσει τῆς παροχῆς ἐκτάκτου ἐπιδοτήσεως τῶν κεραμεργατῶν Βασιλικῆς Χαλκίδος, θὰ προηγηθῇ ἔρευνα κατὰ πόσον συντρέχουν οἱ ὡς ἄνω διαγραφόμενοι λόγοι. Ἐν Ἀθήναις τῇ 30 Μαρτίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

δʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Δ. Γιαχνῆ, Ι. Παπαδημητρίου, Ι. Δραγονέτη καὶ Γ. Εὐαγγέλου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3937)15.3.61 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1683 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Δ. Γιαχνῆ, Ι. Παπαδημητρίου, Ι. Δραγονέτη κλπ., ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ἀπὸ ἔτους καὶ πλέον ἡ ὑπηρεσία μας καταβάλλει ὅλως ἰδιαιτέραν προσπάθειαν διὰ τὴν τοποθέτησιν πτυχιούχων ὁδηγῶν ἀνελκυστήρων εἰς τὰ μέγαρα, ἅτινα κυρίως χρησιμοποιοῦνται ὡς Γραφεῖα, ἀνεξαρτήτως ἐὰν ταῦτα στεγάζουν ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις, ἢ δημοσίου Δικαίου ὑπηρεσίας, σημαντικὸς δὲ ἀριθμὸς μηνύσεων ὑπεβλήθη μέχρι σήμερον κατὰ τῶν δυστροπούντων νὰ συμμορφωθοῦν πρὸς τὰς ὑποδείξεις τῶν Ὀργάνων τοῦ Ὑπουργείου μου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν Διατάξεων τῆς ὑπ’ ἀριθ. 43)60 ἀποφ. Π.ΔΔΔ Ἀθηνῶν «περὶ τῶν ὅρων ἀμοιβῆς τῶν Ὁδηγῶν Ἀνελκυστήρων Α.Π.Π.», γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι αὕτη μὴ κηρυχθεῖσα ὑποχρεωτικὴ δι’ ὅλους τοὺς ἐργοδότας, περιφερείας Ἀθηνῶν–Πειραιῶς–Περιχώρων δὲν δύναται νὰ τύχῃ γενικῆς ἐφαρμογῆς μέχρις ὅτου τερματισθῇ ἡ διαδικασία κηρύξεώς της ὡς ὑποχρεωτικῆς δι’ ἅπαντας τοὺς ἐργοδότας τῆς περιφερείας Ἀθηνῶν– Πειραιῶς καὶ Περιχώρων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 21 Μαρτίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

εʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Α. Μπριλλάκη, Δ. Γιαχνῆ, Γ. Εὐαγγέλου, Μ. Σβώλου, Ι. Δραγονέτη καὶ Δ. Σπυρίδη. Εἰς ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3936)15.3.1961 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ τῆς διὰ τούτου διαβιβασθείσης ἀπὸ 11. 3.1961 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Α. Μπριλλάκη, Δ. Γιαχνῆ, Γ. Εὐαγγέλου, Μ. Σβώλου, Ι. Δραγονέτη καὶ Δ. Σπυρίδη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα: Τὸ θέμα τῆς μονιμοποιήσεως τῶν ἐκτάκτων ἐν γένει ὑπαλλήλων ἀπασχολεῖ τὴν Κυβέρνησιν. Διὰ τὴν μονιμοποίησιν εἰδικώτερον τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων τῶν Νομικῶν Προσώπων Δημοσίου Δικαίου ἁρμοδιότητος τοῦ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργείου εἴχομεν προβλέψει τὴν ρύθμισιν τούτου διὰ διατάξεως περιληφθείσης εἰς ἄρθρον 13 εἰς τὸ σχέδιον Νόμου περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς νομοθεσίας περὶ κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων καὶ ἄλλων τινῶν ὀργανωτικῶν καὶ διοικητικῶν διατάξεων τὸ μετὰ τὴν ψήφισίν του λαβὸν ὑπ’ ἀριθ. 4104)60 Ν.Δ. Ἡ ἐν λόγῳ διάταξις, ὅμως, κατόπιν τῶν γενομένων χαρακτηρισμῶν τοῦ μέτρου ὑπὸ βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὡς φαυλοκρατικοῦ, ἐνῷ ἡ ἀποδοχὴ τούτου, ὡς γνωστόν, ἐπρόκειτο νὰ ἱκανοποιήσῃ ἐπιτακτικὴν ἐπαγγελματικὴν καὶ κοινωνικὴν ἀνάγκην. Ἤδη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως μελετᾶται τὸ θέμα τοῦτο πρὸς ὁριστικὴν ρύθμισιν αὐτοῦ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 21 Μαρτίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

στʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Γ. Σπηλιοπούλου, Δ. Παπαθανασοπούλου καὶ Δ. Γιαχνῆ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3548)2815 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ τῆς διαβιβασθείσης ἡμῖν ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Γ. Σπηλιοπούλου, Δ. Παπαθανασοπούλου καὶ Δ. Γιαχνῆ, ἐπὶ θέματος ἐκδηλώσεως τῆς στεγαστικῆς συνδρομῆς τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἐργατικῆς Κατοικίας εἰς τὴν πόλιν τοῦ Αἰγίου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: Διὰ τοὺς ἐργατοϋπαλλήλους Αἰγίου ἔχουσιν ἀνεγερθῆ ὑπὸ τοῦ ἐν λόγῳ Ὀργανισμοῦ τριάκοντα (30) ἐργατικαὶ κατοικίαι διατεθεῖσαι ἤδη εἰς ἰσαρίθμους ἐργατοϋπαλληλικὰς οἰκογενείας. Διὰ τοῦ προγράμματος χορηγήσεως δανείων αὐτοστεγάσεως τοῦ αὐτοῦ Ὀργανισμοῦ χρήσεως 1958–59 ἐστεγάσθησαν ἕτεραι 34 οἰκογένειαι. Ὡσαύτως, διὰ τοῦ προγράμματος χρήσεως 1959–60 ἐχορηγήθησαν ἕτερα 11 δάνεια αὐτοστεγάσεως. Οὕτω ἐν Αἰγίῳ ἐστεγάσθησαν ἐν συνόλῳ 75 ἐργατοϋπαλληλικαὶ οἰκογένειαι, ποσοστόν, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ θεωρηθῇ σημαντικὸν ἔναντι τῆς ἐκδηλωθείσης στεγαστικῆς συνδρομῆς εἰς ἄλλας περιοχὰς τῆς χώρας μὲ σημαντικώτερον ἐργατικὸν δυναμικὸν καὶ ὀξυτέρας στεγαστικὰς συνθήκας. Ἡ μὴ ἔνταξις καὶ αὖθις τῆς πόλεως τοῦ Αἰγίου εἰς τὸ πρόγραμμα χορηγήσεως δανείων αὐτοστεγάσεως παρούσης χρήσεως ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι αἱ οἰκονομικαὶ δυνατότητες τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἐργατικῆς Κατοικίας εἶναι λίαν περιωρισμέναι ὡς ἐκ τῆς μὴ διαθέσεως τῆς ἐκ τῶν Δημοσίων ἐπενδύσεων ἐπιχορηγήσεως τούτου ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰ ἀνωτέρω ἀναγραφόμενα καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐκδηλώσεως τῆς στεγαστικῆς συνδρομῆς αὐτοῦ καὶ εἰς ἑτέρας πόλεις ἐχούσας ὀξείας στεγαστικὰς συνθήκας. Ἐν Ἀθήναις τῇ 23 Μαρτίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

ζʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Γιαρένη. Εἰς ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3348)2616)61 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ τῆς διὰ τούτου διαβιβασθείσης ἀπὸ 27. 2.61 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Γιαρένη περὶ συνυπολογισμοῦ ἐπιδόματος εὐδοκίμου παραμονῆς εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν τοῦ Ἰωάν. Στασινοπούλου διὰ τὴν προσαύξησιν τοῦ παρὰ τοῦ Ταμείου Ἐπικουρικῆς Ἀσφαλίσεως Προσωπικοῦ Ὀργανισμῶν Κοινωνικῆς Ἀσφαλίσεως καταβαλλομένου αὐτῷ περιοδικοῦ βοηθήματος, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα: Καθ’ ἃ ἀνέφερεν ἡμῖν τὸ ἀνωτέρω Ταμεῖον, εἰς τὸν Ἰωάννην Κ. Στασινόπουλον, φέροντα κατὰ τὸν χρόνον ἐξόδου του ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τὸν βαθμὸν γραμματέως βʹ, ἐχορηγήθη μηνιαῖον περιοδικὸν βοήθημα ἴσον πρὸς τὰ 25)50 τοῦ μηνιαίου μισθοῦ ἐνεργείας τοῦ ἀνήκοντος εἰς τὸν βαθμὸν γραμματέως αʹ τάξεως τοῦ τέως Ταμείου Ἀσφαλίσεως Καπνεργατῶν, ἀντιστοίχου μισθολογήσεως πρὸς τὸν τοῦ ὑπουργικοῦ τμηματάρχου βʹ τάξεως. Ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ βοηθήματος ἐγένετο βάσει τοῦ μισθοῦ τοῦ γραμματέως αʹ καίτοι ὁ ἐνδιαφερόμενος εἶχε τὸν βαθμὸν γραμματέως βʹ, ἐπειδὴ εἶχε συμπληρώσει ἐν τῷ τελευταίῳ τούτῳ βαθμῷ 5ετῆ πραγματικὴν ὑπηρεσίαν. Ὁ περὶ οὗ πρόκειται ὑπέβαλεν εἰς τὸ ὡς εἴρηται Ταμεῖον τὸ ὑπ’ ἀριθ. 510007)1958 ἔγγραφον τοῦ Ἱδρύματος Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων, ἐξ οὗ προκύπτει, ὅτι τὸ Ὑπηρεσιακὸν Συμβούλιον τοῦ Ἱδρύματος ἀνεγνώρισε τὴν ὕπαρξιν προϋποθέσεων χορηγήσεως αὐτῷ εὐδοκίμου παραμονῆς ἐκ τοῦ ἡμίσεος τῆς διαφορᾶς μεταξὺ τοῦ μισθοῦ γραμματέως βʹ τοῦ Τ.Α.Κ. καὶ τοῦ γραμματέως αʹ τοῦ Ταμείου καὶ ἐζήτησε τὴν ἀναμόρφωσιν τοῦ διὰ τῆς ἀπὸ 3.3.1955 ἀποφάσεως τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Τ.Ε.Α.Π.Ο.

Κ.Α.

Περαιτέρω τὸ Ἵδρυμα Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων ἐγνώρισεν εἰς τὸ Τ.Ε.Α.Π.Ο.Κ.Α., ὅτι ἡ παρὰ τοῦ Ἱδρύματος καταβαλλομένη σύνταξις τοῦ Ι. Στασινοπούλου δὲν θὰ προσαυξηθῇ λόγῳ τῆς ἀνωτέρω διαφορᾶς ἐπιδόματος, διότι δὲν ὑπάγεται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ Ν. Δ. 3763)57, ἀλλ’ εἰς τὰς τοιαύτας τοῦ νόμου 2348)53. Περαιτέρω τὸ Ταμεῖον ἀνέφερεν ἡμῖν, ὅτι καὶ ἂν ἔτι, ἐχορηγεῖτο εἰς τὸν Ι. Στασινόπουλον τὸ κατὰ τὸ διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 510007)1958 ἐγγράφου τοῦ Ι.Κ.Α. ἀναφερόμενον ἐπίδομα εὐδοκίμου παραμονῆς ἐκ τοῦ ἡμίσεος τῆς διαφορᾶς μεταξὺ τοῦ μισθοῦ τῶν βαθμῶν γραμματέως βʹ καὶ αʹ τοῦ Τ.Α.Κ., τὸ ἐκ τῆς ἐν λόγῳ βελτιώσεως προκῦπτον μηνιαῖον περιοδικὸν βοήθημα μετὰ τῆς προσαυξήσεως τοῦ ἐπιδόματος λόγῳ πολυετοῦς ὑπηρεσίας, θὰ ἦτο μικρότερον τοῦ κατὰ τὴν ἡμερομηνίαν ὑποβολῆς τῆς αἰτήσεως καταβαλλομένου μηνιαίου περιοδικοῦ βοηθήματος συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τῆς παρ. 3 τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ Κανονισμοῦ Παροχῶν τοῦ Ταμείου καὶ τοῦτο διότι μετὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ Ν. Δ. 2953)54, κατὰ τὴν παρ. 1 τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ὁποίου, ἡ ὑπὸ τοῦ Τ.Ε.Α.Π.Ο.Κ.Α. παρεχομένη μηνιαία παροχὴ δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰ 60% τῶν μηνιαίων ἀποδοχῶν. Συνεπῶς ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ βοηθήματος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μισθοῦ γραμματέως αʹ τοῦ Τ.Α.Κ. εἶναι συμφερώτερος διὰ τὸν Ι. Στασινόπουλον τοῦ ὑπολογισμοῦ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μισθοῦ γραμματέως βʹ προσηυξημένου κατὰ τὸ περὶ οὗ πρόκειται ἐπίδομα εὐδοκίμου παραμονῆς ἐκ τοῦ ἡμίσεος τῆς διαφορᾶς τοῦ μισθοῦ γραμματέως βʹ καὶ γραμματέως αʹ τοῦ Τ.Α.Κ. Τὸ Ταμεῖον ἐγνώρισε τὴν ἀπόρριψιν τοῦ αἰτοῦντος εἰς τὸν Ι. Στασινόπουλον διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2146)58)17.2.61 ἐγγράφου του. Ἐν Ἀθήναις τῇ 21 Μαρτίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

ηʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ. Εἰς ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4027)17.3.1961 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ τῶν διὰ τούτου διαβιβασθεισῶν ἀπὸ 14.3.1961 ἐρωτήσεων τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ καὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 64)1086)8.3.1961 ἀναφορᾶς τοῦ Συλλόγου συνταξιούχων ἀναπηρίας Ι.Κ.Α. καὶ συνταξιούχων Τ.Ε. Α.Μ.Κ. Βόλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα: Ὡς καὶ διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 11867)15.2.1961 ἡμετέρου ἐγγράφου ἐγνωρίσαμεν ὑμῖν τὰ αἰτήματα περὶ α) μονιμοποιήσεως τῶν συντάξεως ἀναπηρίας μετὰ 5ετίαν ἀπὸ τῆς ἀσθενείας, β) ἀναγνωρίσεως ὡς ἡμερῶν ἐργασίας ἐν ἀσφαλίσει τῶν ἡμερῶν ἐπιδοτήσεως λόγῳ ἀσθενείας καὶ τῶν ἡμερῶν συνταξιοδοτήσεως λόγῳ ἀναπηρίας, γ) μετατροπῆς τῆς συντάξεως ἀναπηρίας εἰς σύνταξιν γήρατος ἐπὶ τῇ συμπληρώσει τοῦ 55ου ἔτους τῆς ἡλικίας καὶ δ) προστασίας τῶν ἀγάμων θυγατέρων ἠσφαλισμένων τοῦ Ἱδρύματος Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων καὶ μετὰ τὸ 18ον ἔτος τῆς ἡλικίας των δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τύχουν ἀμέσου ἱκανοποιήσεως λόγῳ τῆς σοβαρωτάτης ἐπιβαρύνσεως ἡ ὁποία θὰ προέκυπτεν εἰς τὸ Ἵδρυμα Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων ἐκ τῆς ἀποδοχῆς τῶν αἰτημάτων τούτων. Δὲν παραλείπομεν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι καὶ εἰς τὰς πλείστας τῶν εὐρωπαϊκῶν χωρῶν ἡ σχετικὴ μὲ τὰς κοινωνικὰς ἀσφαλίσεις νομοθεσία, προβλέπει ὡς καὶ παρ’ ἡμῖν, τὴν συνταξιοδότησιν λόγῳ ἀναπηρίας, ἐφ’ ὅσον χρόνον διαρκεῖ αὕτη, μετατρεπομένης τῆς συντάξεως ἀναπηρίας εἰς τοιαύτην γήρατος, μόνον ἐπὶ τῇ συμπληρώσει τοῦ διὰ τὴν σύνταξιν γήρατος προβλεπομένου ὁρίου ἡλικίας. Ἡ προστασία τέκνων τῶν ἠσφαλισμένων μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ 18ου ἔτους τῆς ἡλικίας, δὲν δικαιολογεῖται πλὴν προκειμένου περὶ ἀνικάνων πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν. Διὰ τὴν τελευταίαν ταύτην περίπτωσιν ἡ παροχὴ ἰατροφαρμακευτικῆς περιθάλψεως, εἰς τὰ ἐν λόγῳ τέκνα συνεχίζεται καὶ πέραν τοῦ 18 ἔτους τῆς ἡλικίας των δυνάμει τοῦ ἰσχύοντος Α. Ν. 1846)51. Ἐπὶ τοῦ αἰτήματος καταργήσεως τοῦ δικαιώματος τοῦ Δ)ντοῦ τῶν Ὑπ)των τοῦ Ι.Κ.Α. ὅπως ἀσκῇ ἔφεσιν κατὰ τῶν ἀποφάσεων τῶν Τοπικῶν Διοικητικῶν Ἐπιτροπῶν (καὶ οὐχὶ τῶν Ὑγειονομικῶν τοιούτων ὡς διαλαμβάνεται ἐν τῇ αὐτῇ ἀναφορᾷ) νομίζομεν, ὅτι δὲν εἶναι δεδικαιολογημένον καὶ ὅσον διὰ τῆς ἀσκήσεως ἐφέσεως παρὰ τοῦ Διευθυντοῦ ἡ ὑπόθεσις φέρεται εἰς ἀνώτερον κατὰ βαθμὸν ἀσφαλιστικὸν ὄργανον, τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐφέσεων Πρόεδρος τῆς ὁποίας εἶναι ὁ Ἀρεοπαγίτης ἢ Πρόεδρος Ἐφετῶν ἐγγυουμένης οὕτω τῆς καλυτέρας ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης. Εἰς τοὺς φυματικοὺς ἠσφαλισμένους βοηθηματούχους καὶ συνταξιούχους τοῦ Ἱδρύματος καταβάλλεται καθ’ ἕκαστον ἔτος βοήθημα ἀεροθεραπείας ἐκ 500 δραχμῶν. Τέλος γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι διὰ τοῦ ἐσχάτως δημοσιευθέντος ὑπ’ ἀριθ. 57)1961 Β. Διατάγματος ηὐξήθησαν ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου 1961 αἱ ὑπὸ τοῦ Ἱδρύματος Κοιν. Ἀσφαλίσεων καταβαλλόμεναι συντάξεις ἀπὸ 10% ἕως 12% ἐπὶ τῶν κατωτάτων ὁρίων αὐτῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 28 Μαρτίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

θʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4041)17.3.1961 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ τῆς ἀπὸ 14.3.61 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου περὶ ἀσφαλίσεως τῶν πλανοδίων ἰχθυοπωλῶν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα: Οἱ ὑπάλληλοι ἰχθυοπωλείων, οἱ ἀπασχολούμενοι ἐντὸς ἀσφαλιστικῆς περιοχῆς τοῦ Ἱδρύματος Κοιν. Ἀσφαλίσεων, ὑπάγονται ὡς καὶ οἱ λοιποὶ μισθωτοὶ εἰς τὴν ἀσφάλισιν τοῦ Ἱδρύματος. Οἱ πλανόδιοι λιανοπωληταὶ ἰχθύων δύνανται νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν ἀσφάλισιν τοῦ Ἱδρύματος διὰ σύνταξιν καὶ ἀσθένειαν συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ «περὶ τρόπου ἀσφαλίσεως εἰς τὸ ΙΚΑ τῶν αὐτοτελῶς ἐργαζομένων καὶ ἐνίων κατηγοριῶν προσώπων ἐκ τῶν παρεχόντων ἐργασίαν πρὸς μὴ σταθερὸν ἐργοδότην ἢ πρὸς πλείονας ἐργοδότας, ἐγκριθέντος διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 28899) 1297)28.7.1960 ἀποφάσεως ἡμῶν. Ἡ ἀσφάλισις, τῶν περὶ ὧν πρόκειται προσώπων, δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ ἐφ’ ὅσον ταῦτα συστήσουν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἀνωτέρω Κανονισμοῦ ἀσφαλιστικὸν συνεταιρισμόν, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι ὑπόχρεως ἔναντι τοῦ Ἱδρύματος διὰ τὴν καταβολὴν τῶν ἀσφαλιστικῶν εἰσφορῶν, αἱ ὁποῖαι βαρύνουν ἐξ ὁλοκλήρου τοὺς ἐνδιαφερομένους. Τὰ ἀνωτέρω ἐγνωρίσαμεν εἰς τοὺς Ἐκπροσώπους τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας Πλανοδίων καὶ Ὑπαλλήλων Λιανοπωλητῶν Ἰχθυοπωλῶν, οἱ ὁποῖοι ὅμως ἐδήλωσαν, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἀναλάβουν τὸ βάρος τῶν ἀσφαλιστικῶν εἰσφορῶν καὶ ἐνδιαφέρονται ὅπως ἐπιβληθῇ δεκάλεπτος εἰσφορὰ ἐφ’ ἑκάστου κιλοῦ ἰχθύων ἐκφορτουμένων εἰς τὰς Ἰχθυοσκάλας. Τοῦτο ὅμως ἔρχεται εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ καταναλωτικοῦ κοινοῦ καὶ προκαλεῖ τὰς ἀντιδράσεις τῶν λοιπῶν ἐπαγγελματικῶν τάξεων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 28 Μαρτίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

ιʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3362)2630 ἐ.ἔ. ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ τῆς προσηρτημένης τούτου ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου, ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς διατηρήσεως τῶν φορτοεκφορτωτῶν Ὠρωποῦ εἰς τὰς διενεργουμένας φορτοεκφορτώσεις πυρομαχικῶν εἰς τὸν λιμένα Ὠρωποῦ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα: Εὐθὺς ὡς ἐτέθη ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν τὸ ὡς ἄνω ζήτημα, ἀπεδέχθημεν τὴν ἄποψιν τῆς διεξαγωγῆς τῶν φορτοεκφορτώσεων τῶν ὡς ἄνω φορτίων ὑπὸ τῶν τοπικῶν ἐργατῶν Ὠρωποῦ, ἐφ’ ὅσον βεβαίως οὗτοι κρίνονται κατάλληλοι παρὰ τῆς ἁρμοδίας Στρατιωτικῆς Ἀρχῆς ἀπὸ ἀπόψεως εἰδικότητος καὶ ἀσφαλείας. Ὑπὸ τὸ πνεῦμα τοῦτο παρεσχέθησαν σχετικαὶ ὁδηγίαι πρὸς ἁρμόδιον ὄργανον ἡμῶν, ὅπερ ὡρίσθη ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργείου εἰς συγκροτηθεῖσαν Ἐπιτροπὴν πρὸς μελέτην καὶ ρύθμισιν τοῦ ἐν λόγῳ θέματος. Ἤδη, ὡς ἀνέφερεν ἡμῖν τὸ ὡς ἄνω ὄργανον ἡμῶν, ἡ ἐν λόγῳ Ἐπιτροπή, κατόπιν ἐπανειλημμένων συσκέψεων, ἀπεδέχθη ὅπως ἡ διεξαγωγὴ τῶν τοιούτων φορτοεκφορτώσεων καὶ εἰδικώτερον τῶν ἐργασιῶν κύτους, φορτηγίδων καὶ παραλίας, ἐνεργεῖται ὑπὸ ἐργατῶν τοῦ Σωματείου Φορτοεκφορτωτῶν Λιμένος Ὠρωποῦ, ἐφ’ ὅσον, βεβαίως, οὗτοι κρίνονται κατάλληλοι ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας Στρατιωτικῆς Ἀρχῆς ἀπὸ ἀπόψεως ἀσφαλείας καὶ εἰδικότητος τοῦ Ὀργανισμοῦ Λιμένος Πειραιῶς, ἀναλαμβάνοντος προσωρινῶς τὴν εὐθύνην καὶ ὑποχρέωσιν τῆς εὐρύθμου διεξαγωγῆς τῆς ἐργασίας, διὰ τῆς διαθέσεως ὡρισμένων εἰδικευμένων ἐργατῶν του, διὰ τὸν χειρισμὸν τῶν βαρούλκων τῶν πλοίων, ὁδηγῶν τῆς ἐργασίας, (κουμάντο) καὶ τῶν ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ἐργατῶν διὰ τὴν ἐποπτείαν αὐτῆς. Τόσον ἡ ἀμοιβὴ τῶν φορτοεκφορτωτῶν Ὠρωποῦ, ὅσον καὶ τῶν τοιούτων τοῦ Ο.Λ.Π. θὰ καθορισθῇ κατὰ τὴν νόμιμον διαδικασίαν, προτάσει τῆς οἰκείας Λιμενικῆς Ἀρχῆς, διὰ κοινῆς ἀποφάσεως ἡμῶν καὶ τοῦ ὑπουργοῦ Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, κεχωρισμένως δι’ ἑκάστην τῶν κατηγοριῶν ἐργαζομένων. Σημειωθήτω, ὅτι ἅπαντα τὰ ἀνωτέρω ἐγένοντο ἀποδεκτὰ καὶ παρὰ τοῦ ἐκπροσώπου τῶν φορτοεκφορτωτῶν Ὠρωποῦ. Οὕτω, μετὰ τὴν τακτοποίησιν ὡρισμένων λεπτομερειακῶν θεμάτων καὶ τοιούτων διαδικασίας, ρυθμίζεται ὁριστικῶς τὸ ἐν λόγῳ ζήτημα καὶ μάλιστα κατὰ τρόπον τὸ μὲν διασφαλίζοντα τὴν εὔρυθμον διεξαγωγὴν τῆς ἐργασίας, τὸ δὲ ἱκανοποιοῦντα τοὺς τοπικοὺς ἐργάτας Ὠρωποῦ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 28 Μαρτίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

ιαʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Γ. Ἀράπη, Τ. Βουλοδήμου καὶ Δ. Παινέζη. Εἰς ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς ἀπὸ 15.3.1961 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Γ. Ἀράπη, Τ. Βουλοδήμου καὶ Δ. Παινέζη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι δι’ ἐγγράφου μας πρὸς τὸ Ἵδρυμα Κοιν. Ἀσφαλίσεων ἐζήτησεν ὅπως προβῇ εἰς ἔλεγχον διὰ τὴν ὑπαγωγὴν εἰς τὴν ἀσφάλισιν αὐτοῦ τῶν ὁδηγῶν ἀνελκυστήρων καὶ τὴν ἐπικόλλησιν ἐνσήμων ἐπὶ τῶν ἀσφαλιστικῶν βιβλιαρίων αὐτῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 28 Μαρτίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

ιβʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ε. Πρωϊμάκη, Ι. Ἀθητάκη καὶ Δ. Γιαχνῆ. Ἔχομεν τὴν τιμὴν εἰς ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4033)17.3.1961 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἐν ἀντιγράφῳ ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ε. Πρωϊμάκη, Ι. Ἀθητάκη καὶ Δ. Γιαχνῆ νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι γενικὴ ἀναπροσαρμογὴ τῶν ἐλαχίστων ὁρίων μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων ἐγένετο ἤδη ἀπὸ 1.9.60 διὰ τῶν ἀπὸ 30. 8.1960 ὑπογραφεισῶν Ἐθνικῶν Γενικῶν Συλλογικῶν Συμβάσεων Ἐργασίας, χορηγηθείσης αὐξήσεως ἐπὶ τῶν προϊσχυόντων τοιούτων ἐκ 10%, πέραν δὲ τῆς αὐξήσεως ταύτης τῶν ἐλαχίστων ὁρίων μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων, δι’ εἰδικωτέρων συλλογικῶν συμβάσεων καὶ Διοικητικῶν ἀποφάσεων, ἐγένετο ἀναπροσαρμογὴ εἰς πλείστας περιπτώσεις κατὰ διάφορα ποσοστὰ τῶν κατὰ κλάδους ἰσχυόντων κατωτάτων ὁρίων μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων, ἐνῷ διὰ τὰς περισσοτέρας ἐκ τῶν ὑπολοίπων κατηγορίας ἐργαζομένων, εὑρίσκονται εἰς διάφορα στάδια πρὸς ἐπίλυσιν συλλογικαὶ διαφοραί. Ἐν Ἀθήναις τῇ 28 Μαρτίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

ιγʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ν. Ζορμπᾶ, Γ. Ἀράπη, Τ. Βουλοδήμου, Δ. Παινέζη, Δ. Γιαχνῆ, Ι. Παπαδημητρίου, Ι. Δραγονέτη καὶ Γ. Εὐαγγέλου. Ἔχομεν τὴν τιμὴν σχετικῶς μὲ τὰς διὰ τῶν ἀνωτέρω ἐγγράφων ὑμῶν διαβιβασθείσας ἐρωτήσεις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ζορμπᾶ, Γ. Ἀράπη, Τ. Βουλοδήμου, Δ. Παινέζη, Ι. Παπαδημητρίου, Ι. Δραγονέτη καὶ Γ. Εὐαγγέλου, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ἐπὶ τοῦ ἐν αὐταῖς διατυπουμένου αἰτήματος ἐκ μέρους τοῦ Συνδέσμου Ὁδηγῶν Ἀνελκυστήρων Α.Π. Π. τῆς κηρύξεως ὑποχρεωτικῆς διὰ πάντας τοὺς ἐργοδότας τῆς ὑπ’ ἀριθ. 43)60 ἀποφάσεως τοῦ Π.Δ.Δ.Δ. Ἀθηνῶν «περὶ τῶν ὅρων ἀμοιβῆς τῶν ὁδηγῶν ἀνελκυστήρων Α.Π.Π.» τὰ ἀκόλουθα: Κατὰ τὴν παρ. 2 τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ Νόμου 3239)55 δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐργασίας μετὰ γνώμην τοῦ Ἐθνικοῦ Γνωμοδοτικοῦ Συμβουλίου Κοινωνικῆς Πολιτικῆς, νὰ κηρυχθῇ ὑποχρεωτικὴ διὰ πάντας τοὺς ἐργοδότας ἰσχύουσα συλλογικὴ σύμβασις ἐργασίας ἢ Διοικητικὴ ἀπόφασις ἐφ’ ὅσον διὰ ταύτης δεσμεύονται ἐργοδόται ἀπασχολοῦντες τοὐλάχιστον τὰ ⅗ τῶν μισθωτῶν τοῦ κλάδου, ὃν ἀφορᾷ αὕτη καὶ διὰ τὴν περιφέρειαν ὅπου ἰσχύει. Ἐν προκειμένῳ ἡ ἀνωτέρω ὑπ’ ἀριθ. 43)60 ἀπόφασις τοῦ Π.Δ.Δ.Δ. Ἀθηνῶν κατατεθεῖσα εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον Ἀθηνῶν τὴν 28.1.1961, ἀφ’ ἧς καὶ ἤρξατο ἡ τυπικὴ ἰσχὺς της θὰ ἔδει ἵνα κηρυχθῇ ὑποχρεωτικὴ νὰ ζητηθῇ τοῦτο ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων. Ἤδη, κατόπιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 2220)14.3.1961 σχετικῆς πρὸς τοῦτο ἀναφορᾶς τῆς Γ.Σ.Ε.Ε. ἐζητήθησαν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 20295)4856 ἡμετέρου ἐγγράφου, κοινοποιουμένου καὶ ὑμῖν τὰ ἀπαραίτητα στοιχεῖα διὰ τὴν περαιτέρω προώθησιν κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις τοῦ ζητήματος τούτου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 28 Μαρτίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

ιδʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Δ. Γιαχνῆ, Γ. Αὐγεροπούλου, Μ. Σβώλου, Σ. Ἡλιοπούλου. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 4303)22.3.1961 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Δ. Γιαχνῆ, Γ. Αὐγεροπούλου, Μ. Σβώλου καὶ Σ. Ἡλιοπούλου, ἐν σχέσει μὲ τὴν ἀποζημίωσιν ἀχρηστευθέντων πρὸ 30ετίας καὶ πλέον ὑδροδοτῶν–ὑδροπωλῶν περιφερείας Ταύρου (Σφαγείων), ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τ’ ἀκόλουθα: Ἀφ’ ἧς περιῆλθεν ἡ ὕδρευσις τῆς περιφερείας τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης εἰς τὴν Ἑταιρείαν Ὑδάτων, οὕτως ἠχρηστεύθησαν οἱ εἰς τὴν περιφέρειαν ταύτης διαθέτοντες ὑδροδοτικὰς ἐγκαταστάσεις, ὡς καὶ οἱ τῆς περιφερείας Πόρου Τροιζηνίας, ἐπὶ πλέον δὲ οἱ ἀσκοῦντες τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ὑδροπωλητοῦ ὡς καὶ οἱ φρεατορύκται. Δυνάμει τοῦ Νόμου 6454)1935 συνεστήθη τὸ Ταμεῖον Ἀποζημιώσεως Ὑδροληπτῶν Ὑδροπωλῶν, ἐπὶ σκοπῷ ἀποζημιώσεως τῶν ἐκ τοῦ ἄνω λόγου ἀχρηστευθέντων ὑδροδοτῶν–ὑδροπωλητῶν κλπ. Ὡς πόρος διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τοῦ ἀνωτέρω, ὡρίσθη τέλος δραχ. (0,5) κατὰ κυβικὸν μέτρον καταναλισκομένου ὕδατος εἰς τὴν ἄνω περιφέρειαν. Ἐκ παραλλήλου δὲ ἐκλήθησαν οἱ πληγέντες, νὰ ὑποβάλλουν αἰτήσεις περὶ ἀποζημιώσεώς των, συνοδευομένας ὑπὸ τῶν ἀπαραιτήτων δικαιολογητικῶν. Πράγματι, ἡ ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ ὡς ἄνω Νόμου καὶ τῶν εἰς ἐκτέλεσιν αὐτοῦ ἐκδοθέντων Β. Διαταγμάτων προβλεπομένη ἐκδικαστικὴ ἐπιτροπὴ ἐπελήφθη τοῦ ἔργου της καὶ ἐπεδίκασε διάφορα ποσὰ εἰς τοὺς κατὰ νόμον δικαιουμένους, εὐθὺς δὲ ἀμέσως ἤρχισε καταβαλλομένη τμηματικῶς ἡ ἐπιδικασθεῖσα εἰς ἕνα ἕκαστον ἀποζημίωσις, λόγῳ τοῦ ὅτι τὸ κατὰ μῆνα ἔσοδον ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου ὕδατος δὲν ἐξήρκει διὰ τὴν ἄμεσον καταβολὴν τῶν ἀποζημιώσεων. Μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν ἐξηκολούθησεν ἡ τμηματικὴ καὶ πάλιν καταβολὴ τῶν μὴ ὁλοσχερῶς καταβληθέντων μέχρι τῆς ἐνάρξεως τοῦ πολέμου ἀποζημιώσεως, εἰς τοὺς δικαιούχους, ἐκ τοῦ ἐσόδου καὶ πάλιν τοῦ τέλους ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου ὕδατος. Μεταγενεστέρως, αἱ ἐπιδικασθεῖσαι εἰς τοὺς ἐμπροθέσμως ὑποβαλόντας αἰτήσεις ἀποζημιώσεως ἀναπροσηρμόσθησαν εἰς τὸ 300πλάσιον τοῦ προπολεμικοῦ κι’ εὐθὺς ἀμέσως ἤρξατο ἡ καταβολὴ τῆς ἐκ τῆς ἀναπροσαρμογῆς προκυψάσης διαφορᾶς. Πάντως, εἰς τὸ Ταμεῖον ὑπεβλήθησαν ἐκπροθέσμως αἰτήσεις ὑδροδοτῶν–ὑδροπωλητῶν καὶ φρεατορυκτῶν περὶ ἀποζημιώσεώς των, ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ χωρήσῃ τὸ Ταμεῖον εἰς τὴν ἐκδίκασίν των, δοθέντος, ὅτι τὸ ἐκ τοῦ τέλους ἔσοδον δὲν ἐπήρκει οὐδὲ κἂν διὰ τὴν ἐξόφλησιν τῶν ἐπιδικασθεισῶν ἀποζημιώσεων εἰς τοὺς ἐμπροθέσμως ὑποβαλόντας αἰτήσεις. Ἐπειδὴ ἤδη ἡ ἐξόφλησις τούτων εὑρίσκεται περὶ τὸ τέλος, ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία μελετᾷ τὸ θέμα τῆς ἐκδικάσεως τῶν ἐκπροθέσμων ἐπὶ σκοπῷ λήψεως τῶν ἀναγκαίων μέτρων, ἤτοι ἔκδοσις Β. Διατάγματος διὰ τὴν ρύθμισιν τοῦ θέματος ἀποζημιώσεως καὶ τούτων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 5 Ἀπριλίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

ιεʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3744)3002)11.3.1961 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ ἐπὶ θέματος ἐνισχύσεως τοῦ ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Σαλαμῖνος παρὰ τῆς Ἐργατικῆς Ἑστίας, ἔχομεν τὴν τιμὴν ν’ ἀναφερθῶμεν εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 7391)8918)8.2.1961 πρὸς ὑμᾶς ἡμέτερον ἔγγραφον σχετικὸν μὲ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ ἐν λόγῳ Κέντρου. Συμπληρωματικῶς γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι ἡ παρεχομένη εἰς τὸ ἀνωτέρω Κέντρον παρὰ τῆς Ἐργατικῆς Ἑστίας Οἰκονομικὴ ἐνίσχυσις θεωρεῖται ἐπαρκής. Ἐν Ἀθήναις τῇ 17 Ἀπριλίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

ιστʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ι. Παπαδημητρίου, Δ. Γιαχνῆ, Ι. Δραγονέτη. Εἰς ἀπάντησιν τῆς διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 3748)11.3.1961 ὑμετέρου ἐγγράφου διαβιβασθείσης ἡμῖν ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Παπαδημητρίου κ.λ.π., σχετικῶς μὲ τὴν ἐπίλυσιν διαφόρων αἰτημάτων τῆς Ἑνώσεως Ἐργατοτεχνικοῦ Προσωπικοῦ Ἐλαιουργοσαπωνοποιῶν Πειραιῶς– Ἀθηνῶν καὶ συγκεκριμένως ἐπὶ τοῦ 5 αἰτήματος, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἑξῆς: Παρεμβάσεις τόσον τῶν διοικητικῶν παραγόντων, ὅσον καὶ τῆς Ἀστυνομικῆς Ἀρχῆς, εἰς τὰ τῆς ἐλευθέρας δράσεως τῶν συνδικαλιστικῶν ὀργανώσεων, οὐδέποτε ἐσημειώθησαν δι’ ὀργανώσεις μὴ παρεκτρεποῦσαι τοῦ σκοποῦ των καὶ δρώσας ἐντὸς τῶν διατάξεων τῶν καταστατικῶν των καὶ τῆς κειμένης Σωματειακῆς νομοθεσίας, τῆς ἐλευθερίας των ταύτης οὔσης κατωχυρωμένης ὑπὸ τῶν διατάξεων τῆς κειμένης Νομοθεσίας καὶ τοῦ Συντάγματος. 2) Ὅσον ἀφορᾷ τὴν αἰτουμένην ἀπόλυσιν τῶν ἐν ἐκτοπίσει διατελούντων συνδικαλιστῶν, τὸ θέμα τοῦτο ἐκφεύγει τῆς ἡμετέρας ἁρμοδιότητος ὑπαγομένου εἰς τὴν τοιαύτην τῶν Ὑπουργείων Ἐσωτερικῶν καὶ Δικαιοσύνης. 3) Τέλος, προκειμένου περὶ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 87 καὶ 98 Διεθνῶν Συμβάσεων περὶ συνδικαλιστικῆς ἐλευθερίας καὶ προστασίας τοῦ συνδικαλιστικοῦ δικαιώματος, γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι ἔχει ἤδη περατωθῆ ἡ μελέτη ἐπ’ αὐτῶν, ἐπίκειται δὲ ἡ κατάθεσις τούτων εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ψήφισιν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 17 Ἀπριλίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

ιζʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Α. Λασκαρίδη, Κ. Κωνσταντάρα, Γ. Εὐαγγέλου. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1978)1955 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Α. Λασκαρίδη, Κ. Κωνσταντάρα καὶ Γ. Εὐαγγέλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι δυνάμει τῆς ὑπ’ ἀριθ. 82357)13920)20.12.1960 ἀποφάσεως ἡμῶν καὶ συμφώνως πρὸς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 189)9.12.1960 πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διετέθη παρὰ τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἀπασχολήσεως καὶ Ἀσφαλίσεως Ἀνεργίας ποσὸν 3.500.000 δραχμῶν, ὅπερ διετέθη παρ’ Ἐπιτροπῆς ἐξ ἀνωτέρων δημοσίων ὑπαλλήλων εἰς τὰ Ἐργατικὰ Κέντρα τῆς χώρας, ὡς καὶ ἄλλας ὁμοίας Ὀργανώσεις, πρὸς ἐπιδότησιν μέσῳ αὐτῶν τῶν ἀνέργων ἐργατικῶν στελεχῶν ἢ μελῶν τῆς δυνάμεως ἑκάστου τῶν περὶ ὧν πρόκειται Σωματείων, ἅτινα, ἐργατικὰ μέλη, δὲν ἔτυχον δώρου ἢ ἐπιδόματος ἑορτῶν Χριστουγέννων ἐξ ἄλλης πηγῆς. Εἰς τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον Καβάλας διέθεσεν ἡ ἀνωτέρω Ἐπιτροπὴ δραχμὰς ἑξήκοντα πέντε χιλιάδας (65.000). Ὑπεβλήθησαν δὲ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐργασίας παρὰ τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Καβάλας, ὀνομαστικαὶ καταστάσεις διανομῆς, αἵτινες ἐπεστράφησαν αὐτῷ, προκειμένου νὰ ὑπογράψωσι ταύτας καὶ ἡ Διοίκησις τοῦ Σωματείου ὡς ἐνεργήσασα τὴν διανομήν. Πάντως ἐκ τῶν παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ Ἐργασίας ὑφισταμένων ἤδη στοιχείων, προκύπτει, ὅτι ἐκ τοῦ ἀνωτέρω ποσοῦ ἔλαβον ὡς οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν:

Ἐν Ἀθήναις τῇ 30 Μαρτίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

ιηʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4420 ἐγγράφου ὑμῶν, γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι ἡ ὑπὸ τοῦ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργείου κατηρτίσθη σχέδιον νόμου «περὶ τοῦ Ταμείου Συντάξεων Αὐτοκινητιστῶν», ὅπερ κατετέθη πρὸς ψήφισιν εἰς τὴν Βουλήν. Διὰ τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου προσδοκᾶται ἡ βελτίωσις τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ ὡς εἴρηται Ταμείου καὶ τῆς παρεχομένης παρὰ τούτου ἀσφαλιστικῆς προστασίας. Ἐπὶ τούτοις γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι τὰ διατυπούμενα αἰτήματα καὶ αἱ ἀπόψεις τῶν ἐνδιαφερομένων τάξεων ἠκούσθησαν κατὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου, αἱ διὰ τοῦ ὁποίου καθιερούμεναι τελικαὶ ρυθμίσεις ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὰς οἰκονομικὰς δυνατότητας τοῦ Ταμείου καὶ τὰς ὑγιεῖς ἀσφαλιστικὰς ἀρχάς, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰς ἰδιομορφίας τοῦ ἐπαγγέλματος. Σημειωτέον, ὅτι ἡ διαδικασία τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου ἔχει προχωρήσει, περατωθείσης τῆς ἐπεξεργασίας αὐτοῦ ὑπὸ τῆς οἰκείας Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς Ἐργασίας. Κατὰ τὴν τοιαύτην ἐπεξεργασίαν ἐγένοντο ὡρισμέναι τροποποιήσεις τοῦ ἀρχικοῦ σχεδίου ἐπ’ ὠφελείᾳ ἠσφαλισμένων καὶ τῶν συνταξιούχων. Ἤδη, ἀπομένει ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Ἀπριλίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4420)3502)23.3.1961 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διαβιβάζεται ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1753 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ, ἀναφορικῶς μὲ τὰ αἰτήματα τῶν ὁδηγῶν αὐτοκινήτων ταξί, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: 1) Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ αἴτημα περὶ κατοχυρώσεως τῆς ὑπαλληλικῆς ἰδιότητος τῶν ἐν λόγῳ ἐργαζομένων, γνωρίζομεν τὰ ἑξῆς: Δὲν εἶναι εὐχερὴς ὁ διὰ νόμου χαρακτηρισμὸς τῶν ὁδηγῶν ἰδιωτικῶν ταξὶ ὡς τελούντων ὑπὸ σχέσιν ἐξαρτήσεως ὑπὸ τῶν ἐργοδοτῶν αὐτῶν, καθ’ ὅσον ὡς ἔχει δεχθῆ τὸ Ἀνώτατον Δικαστήριον, ὁ χαρακτηρισμὸς ἐν προκειμένῳ ἐὰν πρόκειται περὶ προσφορᾶς ἐξηρτημένων ὑπηρεσιῶν ἢ μισθώσεως πράγματος, ἐξαρτᾶται κυρίως ἐκ τῆς συμφωνίας τῶν ἐνδιαφερομένων. Καὶ ἐὰν ὅθεν ἐθεσπίζετο διάταξις, δι’ ἧς νὰ ὁρίζηται, ὅτι ἡ σχέσις ἐργασίας ἡ συνδέουσα τοὺς ἰδιοκτήτας πρὸς τοὺς ὁδηγοὺς εἶναι σχέσις ἐξηρτημένης ἐργασίας καὶ ἀποτελεῖ μίσθωσιν ὑπηρεσιῶν καὶ πάλιν ἡ διάταξις αὕτη θὰ εἶχεν ἰσχὺν μόνον εἰς τὰς περιπτώσεις, καθ’ ἃς δὲν θὰ ὑπῆρχε συμφωνία, ὁρίζουσα, ὅτι κατηρτίσθη σχέσις μισθώσεως πράγματος. Ἕνεκα τῶν δυσχερειῶν τούτων καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ὅτε ἐμελετήθη τὸ θέμα ἐπισταμένως, δὲν κατέστη δυνατὸν παρὰ νὰ ληφθοῦν μόνον ἐκεῖνα τὰ μέτρα, δι’ ἃ παρείχετο εὐχέρεια ἤτοι νὰ θεσπισθῇ ἐν παραγρ. 3 τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ Ν. 3789)58 ἡ ἀσφάλισις τῶν ὁδηγῶν ἀγοραίων ἐπιβατικῶν αὐτοκινήτων (ταξὶ) εἰς τοὺς οἰκείους μὲν ὀργανισμούς, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἄλλους κινδύνους εἰς τὸ Ι.Κ.Α. δὲ ὅσον ἀφορᾷ τὸν κίνδυνον τῆς ἀσθενείας. 2) Ὅσον ἀφορᾷ τὸ αἴτημα περὶ «ἀμέσου ὑπογραφῆς Συλλογικῆς συμβάσεως» γνωρίζομεν, ὅτι κατὰ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν (Ν. 3239)55) ἡ ὑπογραφὴ συλλογικῶν συμβάσεων ἐργασίας ἀπόκειται εἰς τὴν ἀποκλειστικὴν πρωτοβουλίαν τῶν ἐνδιαφερομένων ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων ἐργοδοτῶν καὶ μισθωτῶν. Μόνον εἰς περίπτωσιν ἀποτυχίας τῶν πρὸς τοῦτο διαπραγματεύσεων μεταξὺ τῶν ἐνδιαφερομένων, εἶναι δυνατὴ ἡ παρέμβασις τοῦ Ὑπουργείου πρὸς συνδιαλλαγὴν καὶ ὑποχρεωτικὴν διαιτησίαν. Ἀποτυχουσῶν τῶν ἀπ’ εὐθείας μεταξὺ τῶν ἐνδιαφερομένων μερῶν διεξαχθεισῶν διαπραγματεύσεων, ἡ ὑπηρεσία μας παρενέβη ἤδη, καλέσασα ἐκπροσώπους τῶν ἐν διενέξει ἐργοδοτῶν καὶ μισθωτῶν πρὸς συνδιαλλαγήν. Οὗτοι ἐζήτησαν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως πρὸς διεξαγωγὴν ἀρχαιρεσιῶν διὰ τὴν νομιμοποίησίν των. Ἐὰν διαπιστωθῇ τελικῶς ἀσυμφωνία δι’ ὑπογραφὴν τῆς παρὰ τῶν ἐν λόγῳ ἐργαζομένων ἐπιζητουμένης συλλογικῆς συμβάσεως ἐργασίας, ἡ διένεξις θὰ παραπεμφθῇ ἐνώπιον τοῦ ἁρμοδίου Διαιτητικοῦ Δικαστηρίου, ὅπερ θὰ κρίνῃ, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθοῦν τὰ προβλεφθέντα αἰτήματα, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς ἰδιομορφίας τῆς σχέσεως, ἥτις συνδέει τοὺς ὁδηγοὺς ταξὶ μετὰ τῶν ἰδιοκτητῶν αὐτῶν. 3) Συναφὲς πρὸς τὸ ἀνωτέρω αἴτημα τυγχάνει καὶ τὸ τοιοῦτον περὶ «ἀμοιβῆς κατὰ μονάδα τῶν ὁδηγῶν ταξὶ προαστίων». Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Ἀπριλίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

ιθʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Βρανοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τῆς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4812)3823)3.4. 61 ὑμετέρου ἐγγράφου, διαβιβασθείσης ἡμῖν ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Βρανοπούλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τ’ ἀκόλουθα: Διὰ καταρτισθέντος νομοσχεδίου προβλέπεται ἡ ἄμβλυνσις τῆς αὐστηρότητος τῶν διατάξεων τῆς παραγρ. 4 τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ Ν. Διατάγματος 3789)57, εἰς τρόπον ὥστε, ἡ ἐπιβάρυνσις τῶν κεκανονισμένων χρονικῶν ὁρίων ἐργασίας εἰς τὰ καταστήματα, ἅτινα ἀπασχολοῦν ὀλιγάριθμον ἔμμισθον προσωπικὸν καὶ εἰς τὰ μὴ ἀπασχολοῦντα τοιοῦτον, νὰ τιμωρῆται διὰ πρώτην μὲν φορὰν εἰς βαθμὸν πταίσματος, ἐν ὑποτροπῇ δέ, εἰς βαθμὸν πλημμελήματος. Τὸ ἐν λόγῳ σχέδιον Νόμου ἐκκρεμεῖ ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Ἀπριλίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

κʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 923 ὑμετέρου ἐγγράφου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἑξῆς: Ἡ καθ’ ἡμᾶς Ὑπηρεσία ὑπεστήριξεν, ὅτι δὲν δύναται νομίμως νὰ ἀπολυθῇ ὁ πολεμιστής, καθ’ ὅσον ἐτοποθετήθη βάσει τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ Α.Ν. 1836)51 πρὸς πλήρωσιν κενῆς θέσεως ὑπαλλήλου (ὁδηγοῦ αὐτοκινήτου). Ἡ Διοίκησις τοῦ Ταμείου Προνοίας λιμενεργατῶν προέβαλε τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι κατηργήθη ἡ θέσις εἰς ἣν εἶχε τοποθετηθῆ καὶ ναὶ μὲν τὸν διετήρησε μὲ τὰς αὐτὰς ἀποδοχὰς ὡς κλητῆρα, δὲν δέχεται, ὅμως, νὰ τὸν διατηρήσῃ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς πενταετίας. Κατόπιν τῆς ἐπιμονῆς τοῦ Ταμείου ἡ καθ’ ἡμᾶς ὑπηρεσία διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 58284)4301)4.10.60 ἐγγράφου, ἐζήτησε τὴν γνώμην τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου τοῦ Κράτους. Τὸ Νομικὸν Συμβούλιον τοῦ Κράτους διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 900)60 γνωμοδοτήσεώς του καὶ παρὰ τὴν γνώμην τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργείου, ἀπεφάνθη, ὅτι ἡ ἀπόλυσις τοῦ ἀναφερομένου πολεμιστοῦ ὑπὸ τοῦ Ταμείου Προνοίας Λιμενεργατῶν Πειραιῶς ἐνηργήθη νομίμως. Μὴ ἔχοντες εὐχέρειαν ἐκ τῆς κειμένης Νομοθεσίας εἰς οὐδεμίαν προέβημεν ἐνέργειαν. Ἤδη, ὅμως, κατετέθη πρὸς ψήφισιν σχέδιον νόμου, εἰς τὸ ὁποῖον προβλέπεται προστασία τῶν πολεμιστῶν εἰς τὸ διηνεκὲς ὥστε νὰ τοποθετηθῇ εἰς ἐργασίαν ὁ ἀπολυθείς. Ἐν Ἀθήναις τῇ 1 Ἀπριλίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

καʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4819)3.4.61 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ ἐπὶ τῆς δι’ αὐτοῦ διαβιβαζομένης ὑπ’ ἀριθ. 1820)30.3.61 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ, δι’ ἧς ἐρωτώμεθα, τί μέτρα θὰ λάβωμεν πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν αἰτημάτων τῶν παρατιθεμένων ἐν τῷ κατατιθεμένῳ συνημμένῳ ψηφίσματι τῆς Ἑνώσεως Συνταξιούχων καὶ τοῦ Συλλόγου Ἠσφαλισμένων Τ.Ε.Β.Ε., ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, ὑμῖν, τὰ ἀκόλουθα: Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1 αἰτήματος, ὅτι: Εἰς ἀλλεπαλλήλους συσκέψεις ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὰς ὁποίας μετέσχον οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοί, ὑπηρεσιακοὶ παράγοντες τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργείων καὶ ἐκπρόσωποι τῶν ἀνωτάτων Ἐπαγγελματοβιοτεχνικῶν Συνδικαλιστικῶν Ὀργανώσεων τῆς Χώρας, ἐξητάσθησαν θέματα, ἀφορῶντα τὰς τάξεις τῶν Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν. Τὰ αὐτὰ θέματα ἀπησχόλησαν ἐπὶ μακρὸν καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν. Μεταξὺ τῶν θεμάτων τούτων περιελαμβάνετο καὶ τὸ τοῦ κοινωνικοῦ πόρου τοῦ Τ.Ε.Β.Ε. Ἐν σχέσει πρὸς τὸ θέμα τοῦτο, σημειοῦμεν, ὅτι μολονότι τελεῖ ἐν συσχετίσει πρὸς τὸ ὑπὸ μελέτην γενικώτερον θέμα τῶν ὑπὲρ τρίτων φόρων, ἀπεφασίσθη, ὡς ἀνεκοινώθη, καὶ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως μελετηθῇ ἡ περίπτωσις ἀναπροσαρμογῆς τοῦ ὑπὲρ τοῦ Τ.Ε. Β.Ε. τέλους ἐπὶ τῶν συναλλαγματικῶν καὶ γραμματίων καὶ ἡ διαρρύθμισις τοῦ τρόπου εἰσπράξεως αὐτῶν. Ἐπὶ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 2 καὶ 4 αἰτημάτων, ὅτι ὑπὸ συσταθείσης ὑφ’ ἡμῶν Ἐπιτροπῆς Ἐρεύνης διαφόρων θεμάτων τοῦ Τ.Ε.Β.Ε. διεπιστώθη ἡ ἀνάγκη τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ ἐκλογῶν καὶ ὅτι κατόπιν τῆς τοιαύτης διαπιστώσεως ἐζητήσαμεν κατὰ νόμον τὰς ἐπ’ αὐτῆς ἀπόψεις τοῦ Τ.Ε.Β.Ε., ἐν ἀναμονῇ τῶν ὁποίων τελοῦμεν. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3 αἰτήματος, ὅτι τὸ σημερινὸν Δ.Σ. τοῦ Τ.Ε.Β.Ε. εἶναι νομίμως διωρισμένον ἐπὶ ὡρισμένῃ θητείᾳ καὶ ὅτι δὲν παρέχεται ἡ εὐχέρεια ἀντικαταστάσεώς του, πρὸ τῆς λήξεως τῆς θητείας του. Ἐπὶ τούτοις σημειοῦμεν, ὅτι ὁ Πρόεδρος τοῦ Δ.Σ. τοῦ Τ.Ε.Β.Ε. καὶ τὰ ἐν τῷ Δ.Σ. μέλη, τὰ ἐκπροσωποῦντα τοὺς ἠσφαλισμένους, εἶναι αἱρετοὶ ἐκλεγέντες κατὰ τὴν διαδικασίαν τὴν προβλεπομένην ὑπὸ τοῦ οἰκείου ἐν ἰσχύϊ Κανονισμοῦ. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 5 αἰτήματος εὑρίσκεται ἤδη ἐν ἐξελίξει ἡ προσπάθεια ἀναδιοργανώσεως τοῦ Τ.Ε.Β.Ε. ἐπὶ νέων βάσεων. Εἰδικώτερον, ὑπεβλήθη σχέδιον Κανονισμοῦ Ἐσωτερικῆς Ὑπηρεσίας, τὸ ὁποῖον ὑπέστη τὴν δέουσαν ἐπεξεργασίαν, καὶ τοῦ ὁποίου ἡ τελικὴ ἐπιψήφισις δὲν κατέστη εἰσέτι δυνατὴ διὰ τυπικοὺς λόγους. Ἐπὶ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 6, 7, 8, 9, 13, 14, 15 καὶ 16 αἰτημάτων, ἀναφερομένων εἰς τροποποιήσεις τῶν περὶ προϋποθέσεων ὕψους κλπ. παροχῶν, διατάξεων, ὅτι καταβάλλεται συνεχὴς προσπάθεια βελτιώσεως τῆς ὑπὸ τῆς Κ.Α. παρεχομένης γενικῆς προστασίας ἐν τῷ πλαισίῳ τῶν ὑφισταμένων οἰκονομικῶν δυνατοτήτων καὶ βάσει διατάξεων ἐρειδομένων ἐπὶ ὑγιῶν ἀσφαλιστικῶν ἀρχῶν. Ἐπὶ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 10, 11 καὶ 12 αἰτημάτων, ὅτι ταῦτα διαβιβάζομεν εἰς τὸ ΤΕΒΕ, ἵνα ἔχωμεν τὰς ἐπ’ αὐτῶν ἀπόψεις τοῦ Δ. Σ. τούτου, μετὰ τὴν λῆψιν τῶν ὁποίων θέλομεν γνωρίσει ἐπ’ αὐτῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 17 Ἀπριλίου 1961.

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

κβʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1023 ἐ.ἔ. ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ ἐπὶ τῆς δι’ αὐτοῦ διαβιβαζομένης ἡμῖν ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου, ἀναφερομένης εἰς παράπονα ἐνίων φορτ)τωτῶν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα: Εἰς τὸ Κεφάλαιον Ἀποζημιώσεως Φορτοεκφορτωτῶν Ξηρᾶς Πειραιῶς, ὅπερ σκοπὸν ἔχει τὴν καταβολὴν ἀποζημιώσεως (ἐφ’ ἅπαξ ἢ περιοδικῆς) εἰς τοὺς ἐργάτας φορτοεκφορτωτὰς τοὺς ἀπομακρυνομένους τῆς ἐργασίας κατὰ τὰς ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ Ν. Δ. 1254)1946 ὁριζομένας περιπτώσεις, ὑπάγονται οἱ ἐργάται φορτοεκφορτωταί, οἱ ἐφωδιασμένοι διὰ βιβλιαρίου ἐπαγγελματικῆς ταὐτότητος φορτοεκφορτωτοῦ Ξηρᾶς Πειραιῶς, ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ρυθμίσεως Φορτοεκφορτώσεων Ξηρᾶς Πειραιῶς, κατὰ τὰς περὶ φορτ)τικῶν ἐργασιῶν κειμένας διατάξεις. Ὡς, ὅμως, προκύπτει ἐκ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου καὶ τῆς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἐνεργηθείσης ἀλληλογραφίας μετὰ τῆς Διοικούσης τὸ ὡς ἄνω Κεφάλαιον Ἐπιτροπῆς, πρόκειται περὶ ἐνίων ἐργατῶν ἀποχωρησάντων τῆς ἐργασίας λόγῳ γήρατος, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ μὴ καταβολὴ ἀποζημιώσεως ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι οὗτοι δὲν ἦσαν ἐφωδιασμένοι διὰ τοῦ ὑπὸ τοῦ νόμου προβλεπομένου ἐπαγγελματικοῦ βιβλιαρίου, πρᾶγμα ὅπερ, κατὰ τὰ ἀνωτέρω, ἀποτελεῖ τὴν βασικὴν προϋπόθεσιν διὰ τὴν ἀπόληψιν παροχῆς ἐκ τοῦ Κ.Α.Φ. Ἐν τοσούτῳ, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 10071)3552 ἐ.ἔ. ἡμετέρας διαταγῆς πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Διοικούσης τὸ Κ.Α. Φ. Ξηρᾶς Πειραιῶς, ἐδόθησαν αἱ δέουσαι ὑποδείξεις καὶ ὁδηγίαι πρὸς ἐπανεξέτασιν τοῦ ζητήματος, ἵνα καταστῇ δυνατὴ ἡ χορήγησις παροχῆς τινὸς καὶ εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην τῶν ἐργατῶν ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Ἀπριλίου 1961.

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

κγʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ε. Πρωϊμάκη, Ι. Ἀθητάκη καὶ Δ. Γιαχνῆ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4033)17.3.61 ἐγγράφου ὑμῶν, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1705 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ε. Πρωϊμάκη, Ι. Ἀθητάκη καὶ Δ. Γιαχνῆ, ἐπὶ αἰτημάτων τοῦ Ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Ἡρακλείου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι, ἐν σχέσει μὲ τὰ ὑπὸ στοιχεῖα 6 καὶ 7 αἰτήματα: 1) Ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν κρίνεται ἀναγκαία ἐπιβολὴ ἐργοδοτικῆς εἰσφορᾶς ὑπὲρ τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἐργατικῆς Κατοικίας. Ὁ ἐν λόγῳ Ὀργανισμὸς ἐπιτελεῖ τὸ ἔργον αὐτοῦ καὶ μάλιστα κατ’ ἀξιόλογον τρόπον, βάσει τῶν ὑφισταμένων πόρων του, τῆς εἰσφορᾶς τοὐτέστι τῶν ἐργαζομένων ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ τῆς ἐνισχύσεως τοῦ Κράτους ἐκ τοῦ Λογαριασμοῦ Δημοσίων Ἐπενδύσεων. 2) Διὰ τοὺς ἐργατοϋπαλλήλους Ἡρακλείου ἀνεγέρθησαν καὶ διετέθησαν 73 ἐργατικαὶ κατοικίαι, λίαν δὲ προσεχῶς θέλουσι διατεθῆ αὐτοῖς ἕτεραι 100 ἀποπερατωθεῖσαι ἤδη. Ἐπίσης, ἐχορηγήθησαν αὐτοῖς 75 δάνεια αὐτοστεγάσεως κατὰ δὲ τὸ τρέχον ἔτος θέλουσι χορηγηθῆ ἕτερα 18 δάνεια αὐτοστεγάσεως ὡς καὶ 8 τοιαῦτα διὰ βελτίωσιν ὑφισταμένων κατοικιῶν, ἤτοι ἐν Ἡρακλείῳ ἐστεγάσθησαν ἢ μέλλουσι νὰ στεγασθῶσιν ἐντὸς τοῦ ἔτους 274 ἐργατοϋπαλληλικαὶ οἰκογένειαι. Ὡς ἐκ τούτου ἡ παρασχεθεῖσα διὰ τοὺς ἐργατοϋπαλλήλους Ἡρακλείου ὑπὸ τοῦ Ο.Ε.Κ. στεγαστικὴ συνδρομὴ δύναται νὰ θεωρηθῇ σημαντική. Ἡ κοστολόγησις τῶν κατοικιῶν θὰ ἀφορᾷ τὸ πραγματικὸν κόστος τῶν κατοικιῶν, περιλαμβανομένης εἰς αὐτὸ τῆς ἀξίας τοῦ ἀναλογοῦντος ἑκάστῃ κατοικίᾳ οἰκοπέδου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Ἀπριλίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

κδʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Η. Ἡλιοῦ καὶ Π. Γλιγλῆ. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1659 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Η. Ἡλιοῦ κλπ. (ὑπ’ ἀριθ. πρωτ. 20691)16.3.1961 Ὑπουργείου Ἐργασίας) καὶ καθ’ ὃ μέρος ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς ἀνεργίας εἰς τὴν νῆσον Λέσβον, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ἡμῖν τὰ κάτωθι: Ι. Ἡ Κυβέρνησις ἐνδιαφερομένη ζωηρῶς διὰ τὸ θέμα τῆς ἀνεργίας λαμβάνει πάντοτε τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα ἐντὸς τῶν πλαισίων τῆς οἰκονομικῆς της δυνατότητος διὰ τὴν ἀπασχόλησιν τῶν ἀνέργων εἰς τὴν ἀγορὰν ἐργασίας τῆς χώρας μας. Οὕτω ἐκ τοῦ διατεθέντος παρὰ τοῦ Ο.Α.Α.Α. ποσοῦ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν παρὰ τῶν διαφόρων Δήμων τῆς Χώρας χωματουργῶν καὶ λοιπῶν κοινωφελῶν ἔργων ποσὸν 1.500.000 διετέθη διὰ τὸν Νομὸν Λέσβου, ἤτοι 1.300.000 διὰ τὴν περιφέρειαν Μυτιλήνης καὶ ποσὸν 200.000 διὰ τὴν νῆσον Λῆμνον. Πέραν, ὅμως, τούτου καὶ διὰ τῶν γενικωτέρων οἰκονομικῶν μέτρων καὶ τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ ἐκτελουμένου πενταετοῦς προγράμματος, αὐξάνεται συνεχῶς ἡ παραγωγικότης διὰ τῆς ἱδρύσεως βασικῶν βιομηχανιῶν καὶ ἐκτελέσεως μεγάλων παραγωγικῶν ἔργων δημιουργουμένων οὕτω συνεχῶς δυνατοτήτων ἀπασχολήσεως. ΙΙ. Ὡς πρὸς τὸ θέμα τῆς ἀμέσου καὶ ἄνευ περιορισμοῦ χορηγήσεως ἐπιδομάτων ἀνεργίας εἰς ἅπαντας τοὺς ἀνέργους ἐργατοϋπαλλήλους, τῆς δυνάμεως τοῦ Ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Λέσβου, γνωρίζομεν, ὅτι συμφώνως πρὸς τὴν κειμένην περὶ ἀσφαλίσεως ἀνεργίας νομοθεσίαν οἱ καθιστάμενοι ἄνεργοι δικαιοῦνται ἐπιδοτήσεως, ἐφ’ ὅσον πληροῦν ὡρισμένας προϋποθέσεις ἐξ ὧν ἐξαρτᾶται τὸ ὕψος καὶ ἡ χρονικὴ διάρκεια τῆς ἐπιδοτήσεως. Συνεπῶς, ἐπιδότησις ἄνευ προϋποθέσεων δὲν εἶναι δυνατὴ ἐπὶ τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἀπασχολήσεως, ὁ ὁποῖος καλύπτει καὶ ἄλλους τομεῖς κοινωνικῆς δράσεως ὡς σχολαὶ μαθητείας, ὑποτροφίαι κλπ. εἶναι περιωρισμένα καὶ ἀνάλογα καὶ ἀνάλογα πρὸς τὰ ἔσοδα ἐκ τῆς ὑπὲρ αὐτοῦ εἰσφορᾶς τῶν ἐργοδοτῶν καὶ τῶν μισθωτῶν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ αὐξηθῇ πέραν τῶν ὁρίων, τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπουν τὴν κάλυψιν τῶν τακτικῶν ἀναγκῶν τοῦ Ὀργανισμοῦ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Ἀπριλίου 1961

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

§7Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ χθὲς καὶ σήμερον, ἀνεκοινώθησαν διάφοροι ἀναφοραὶ πολιτῶν διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μελετωμένην ἀνάθεσιν τῆς βιομηχανίας φωσφορικῶν λιπασμάτων εἰς ἰδιωτικὴν ἑταιρείαν. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἔχομεν καταθέσει σχετικὴν πρότασιν ἀπὸ καιροῦ ἡ ὁποία, ὅμως, δὲν ἀνεκοινώθη εἰσέτι εἰς τὸ Σῶμα. Παρακαλῶ, ὅπως θελήσητε καὶ ἀνακοινώσητε εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους εἰς τοὺς ὁποίους ὀφείλεται ἡ μὴ ἀνακοίνωσις τῆς προτάσεώς μας αὐτῆς.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε ἐκπρόσωπε τῆς ΕΔΑ, θὰ ἐξετάσω τὴν περίπτωσιν καὶ ἂν δὲν ἀνεκοινώθη, θὰ ἀνακοινωθῇ αὔριον.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Θὰ συζητηθοῦν αἱ ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων. Ἡ κ. Μ. Σβώλου, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς της ἀναφερομένης εἰς τὴν διάθεσιν πιστώσεως διὰ τὴν ἀσφαλτόστρωσιν ὁδῶν τοῦ Δήμου Καισαριανῆς.

§9Μ. ΣΒΩΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς ἔχω ἰδίαν ἀντίληψιν, οἱ δρόμοι τοῦ Δήμου Καισαριανῆς, εἰς οὓς ἀναφέρεται ἡ ἐρώτησίς μας εἶναι ἀπὸ τοὺς κεντρικωτέρους δρόμους, ἔχουν δὲ περιληφθῆ ὑπὸ τοῦ Δήμου εἰς τὸ πρόγραμμα ἀσφαλτοστρώσεώς των. Δυστυχῶς, ὅμως, μετὰ τὴν μείωσιν τῶν πόρων τῶν Δήμων καὶ εἰδικῶς μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ πενταλέπτου ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων, τὸ ὁποῖον περιέρχεται εἰς τὸ Ταμεῖον Μονίμων Ὁδοστρωμάτων, οἱ Δῆμοι ἀδυνατοῦν νὰ κάμουν καὶ τὸ παραμικρὸν ἔργον. Ἐρωτῶμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων, ὅπως μᾶς πληροφορήσῃ ἐὰν ἔχῃ προγραμματίσει ἢ σκοπεύει νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἀσφαλτόστρωσιν τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος κεντρικῶν δρόμων τοῦ Δήμου Καισαριανῆς.

§10Γ. ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ὑπὲρ τοῦ δικαίου αἰτήματος τῶν κατοίκων Καισαριανῆς.

§11Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, κ. συνάδελφοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπωμισθῇ τὴν εὐθύνην τῆς κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως τῶν ὁδῶν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Εἰσπράττεται πράγματι ἕνα ποσὸν ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων τῶν λεωφορείων τὸ ὁποῖον ποσὸν περιέρχεται εἰς τὸ Ταμεῖον Μονίμων Ὁδοστρωμάτων τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπιφορτισμένον μὲ τὴν συντήρησιν τῶν βασικῶν ὁδῶν ὁλοκλήρου τοῦ λεκανοπεδίου, τὸ ὁποῖον δέχεται καὶ τὸ μεγαλύτερον βάρος τῆς κυκλοφορίας. Ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ, τὸ Ὑπουργεῖον βοηθεῖ καὶ τοὺς Δήμους, ὅπως π. χ. καὶ τὸν Δῆμον Καισαριανῆς εἰς τὸν ὁποῖον ἔχει διαθέσει περὶ τὰς 430.000 δραχμῶν. Ἐξ ἄλλου ἡ βασικὴ ἀρτηρία τοῦ Δήμου Καισαριανῆς εὑρίσκεται εἰς καλὴν κατάστασιν. Παρὰ τὴν καλήν μας διάθεσιν ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαθέσωμεν πιστώσεις διὰ τὴν ἐκτέλεσιν δημοτικῶν ἔργων.

§12Μ. ΣΒΩΛΟΥ. Τὸ θέμα, κ. Ὑπουργέ, ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ἀνοικτὸν καὶ ὄχι μόνον διὰ τὴν Καισαριανὴν ἀλλὰ καὶ δι’ ὅλους τοὺς πέριξ Δήμους ἀλλὰ καὶ τὸν Δῆμον Ἀθηναίων, διότι λόγῳ τῆς ἀφαιρέσεως τῶν πόρων των οἱ δρόμοι καὶ οἱ κεντρικώτεροι τῶν Ἀθηνῶν, ὅπως ἡ ὁδὸς Σόλωνος, εὑρίσκονται εἰς ἀθλίαν κατάστασιν. Ἐφ’ ὅσον οἱ Δῆμοι δὲν ἔχουν χρήματα νὰ ἐκτελέσουν τὰ ἀπαραίτητα αὐτὰ ἔργα, θὰ πρέπει νὰ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος τὴν ἐκτέλεσιν τούτων.

§13Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Δὲν δυνάμεθα νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ὅλας τὰς ἀνάγκας ὁδοποιΐας τῶν Δήμων.

§14Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἡ ἄποψίς μας ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν τῶν διαφόρων Δήμων συνίσταται εἰς τοῦτο: Ἐφ’ ὅσον οἱ Δῆμοι ἀπεστερήθησαν τῶν πόρων των γενικῶς καὶ διὰ τῆς περικοπῆς τελευταίως τοῦ πενταλέπτου ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων, τὸ ὁποῖον περιέρχεται νῦν εἰς τὸ Ταμεῖον Μονίμων Ὁδοστρωμάτων ἐπιφορτισμένον μὲ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν τοῦ λεκανοπεδίου, ἀπομένει τὸ θέμα τῆς ἱεραρχήσεως τῶν διαφόρων ὁδικῶν ἀναγκῶν καὶ ἔργων τῶν διαφόρων Δήμων. Κατὰ τὴν ἄποψίν μας προτιμῶνται ἔργα πολυτελείας, ἔργα βιτρίνας, τὰ ὁποῖα εἶναι γνωστὰ καὶ δὲν ἱκανοποιοῦν βασικῶς ἀμέσους ἀνάγκας τῶν κατοίκων. Ἐφ’ ὅσον συνεπῶς προτιμῶνται τοιαῦτα ἔργα εἶναι φυσικὸν νὰ μὴ ὑπάρχουν τὰ ἀπαραίτητα χρήματα διὰ τὴν ἐπισκευὴν καὶ συντήρησιν τῶν ὁδῶν αἱ ὁποῖαι ἐξυπηρετοῦν τοὺς κατοίκους. Θὰ ἔλεγα νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν Τουρισμοῦ τὰ ἔργα βιτρίνας, αἱ δαπάναι δὲ τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν νὰ διατίθενται διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἀπαραιτήτων ἔργων τῶν Δήμων.

§15Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα νὰ πληροφορήσω τοὺς κ. συναδέλφους, ὅτι δὲν ἐπιλέγονται οἱ δρόμοι τοὺς ὁποίους κατασκευάζομεν ἄνευ ἐπισταμένης μελέτης. Τριάκοντα εἶναι οἱ βασικοὶ δρόμοι, οἱ ὁποῖοι δέχονται τὸ μέγιστον φορτίον τῆς ἡμερησίας κυκλοφορίας ἐπὶ ἑκάστου τῶν ὁποίων κυκλοφοροῦν ἄνω τῶν 10.000 ὀχημάτων. Ἐξ αὐτῶν ἔχομεν ἐπέμβει εἰς τοὺς 21. Κατὰ συνέπειαν, δὲν νομίζω, ὅτι οἱ δρόμοι αὐτοὶ ἀποτελοῦν ἔργα βιτρίνας, ἀλλὰ τοὐναντίον εἶναι ἔργα ἀπολυτοτάτης ἀνάγκης.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ κ. Μ. Σβώλου, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς της ἀπευθυνομένης πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, δι’ ἧς ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται τὸ θέμα τῆς καλύψεως τοῦ ρέμματος Ἠριδανοῦ, τῆς περιφερείας Δήμου Καισαριανῆς.

§17Μ. ΣΒΩΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τὴν κάλυψιν τοῦ ρέμματος Ἠριδανοῦ, περιφερείας Δήμου Καισαριανῆς, εἴχομεν κάμει ἐρώτησιν τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1959 καὶ μᾶς ἐδόθη ἡ ἀπάντησις, ὅτι ἐντὸς τοῦ ἔτους 1959 θὰ ἐξετελοῦντο τὰ ἔργα καλύψεως τοῦ ἐν λόγῳ ρέμματος. Παρῆλθεν τὸ ἔτος 1959, ὁλόκληρον καὶ τὸ ἔτος 1960. Εἴμεθα εἰς τὸ 1961 καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ὑφίσταται ἡ ἰδία οἰκτρὰ κατάστασις νὰ μείνῃ ἀκάλυπτον τὸ ρέμμα Ἠριδανοῦ, εἰς πυκνοκατῳκημένον τμῆμα τῆς Καισαριανῆς, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀποβῆ μόνιμος ἑστία ἀκαθαρσιῶν καὶ μολύνσεων. Ἐρωτᾶται ὁ κ. Ὑπουργός, ἐὰν σκέπτεται νὰ προβῇ εἰς τὴν κάλυψιν τοῦ ρέμματος Ἠριδανοῦ, καθὼς καὶ τῶν τοιούτων εἰς τὴν περιοχὴν Πολυγώνου, Γαλατσίου κλπ. ποὺ εἶχεν ὑποσχεθῆ νὰ καλύψῃ τὸ ταχύτερον.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Γιαχνῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§19Δ. ΓΙΑΧΝΗΣ. Συνιστῶ, κ. Πρόεδρε.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἠλιόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§21Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ, κ. Πρόεδρε.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Αὐγερόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§23Γ. ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ κι’ ἐγώ, κ. Πρόεδρε.

§24Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Κύριε Πρόεδρε, πράγματι, εἶναι ἀνάγκη νὰ καλυφθῇ τὸ ρέμμα Ἠριδανοῦ. Ὑπάρχουν δύο κλάδοι. Εἰς τὸν κλάδον τῆς Καισαριανῆς ἐξετελέσθη τὸ ἔργον καὶ δὲν ἀπομένουν εἰμὴ μερικὰ φρεάτια. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἄλλον κλάδον παρουσιάζονται δυσκολίαι, τὰς ὁποίας ἡ Ὑπηρεσία προσπαθεῖ νὰ παρακάμψῃ. Ὑφίστανται οἰκίαι, αἱ ὁποῖαι ἀνηγέρθησαν αὐθαιρέτως. Ἐπίσης ἀπαιτοῦνται ἀπαλλοτριώσεις. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν κάλυψιν τοῦ ρέμματος Γαλατσίου, ἕνα τμῆμα τοῦ ρέμματος αὐτοῦ ἐκαλύφθη ἤδη. Εἰς τὸ λοφῶδες ὅμως μέρος δὲν θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἐπέμβωμεν εἰς τὸ λίαν προσεχὲς μέλλον. Ἐπίσης ἡ κάλυψις τοῦ ρέμματος Πολυγώνου Ἑπταλόφου, συνεπληρώθη πέρυσι καὶ ὑπολείπεται τὸ ρέμμα Βαφειοχωρίου, τὸ ὁποῖον ἐλπίζεται, ὅτι θὰ ἐνταχθῇ τὸ ταχύτερον εἰς τὸ πρόγραμμα.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Σιαφλέκης, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως σχετικῆς μὲ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς ἀνακατασκευῆς καὶ ἐπισκευῆς τοῦ ἐθνικοῦ ὁδικοῦ δικτύου Βόλου Πηλίου.

§26Ι. ΣΙΑΦΛΕΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατέθεσα δύο ἐρωτήσεις, δηλαδὴ τὴν 7ην καὶ τὴν 8ην καὶ παρακαλῶ νὰ συζητηθοῦν ταὐτοχρόνως. Ἡ μία ἀφορᾷ τὸ ἐπαρχιακὸν δίκτυον τοῦ Νομοῦ Μαγνησίας, τοῦ ὁποίου εἶναι γνωστὴ ἡ οἰκτρὰ κατάστασις. Τελευταίως ἡ Κυβέρνησις κατήρτισε 5ετὲς πρόγραμμα διὰ τὴν ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν. Διὰ τὸν Νομὸν Μαγνησίας προβλέπεται δαπάνη 20 ἑκατομμυρίων καὶ ἑτέρων 9 ἑκατομμυρίων ἀπὸ τὸ Νομαρχιακὸν Ταμεῖον διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἀναγκῶν τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας. Τὸ καταρτισθὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως πρόγραμμα εἶναι ἐλλειπές, διότι πλέον τῶν ὁδῶν αἱ ὁποῖαι συμπεριελήφθησαν εἰς τὸ πρόγραμμα αὐτὸ ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι, αἱ ὁποῖαι εἶναι βασικῆς σημασίας καὶ αἱ ὁποῖαι ἔμειναν ἔξω τοῦ προγράμματος καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἰδίᾳ ἐπὶ τοῦ ὁδικοῦ δικτύου τῆς ἐπαρχίας Ἁλμυροῦ διὰ τὸ ὁποῖον οὐδεὶς λόγος γίνεται εἰς τὸ 5ετὲς πρόγραμμα. Ἡ ἐπαρχία Ἁλμυροῦ στερεῖται οὐσιαστικῶς ὁδικοῦ ἐπαρχιακοῦ δικτύου μὲ θλιβερὰς ἐπιπτώσεις ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς καὶ παραγωγικῆς ἀναπτύξεως τῆς ὀρεινῆς καὶ ἡμιορεινῆς περιοχῆς τοῦ Ἁλμυροῦ. Ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ ἐθνικοῦ δικτύου ὁδοποιΐας εἶναι ἀπολύτως γνωστὴ ἡ κατάστασις τοῦ Νομοῦ Μαγνησίας καὶ αἱ διαμαρτυρίαι αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐκ μέρους τῶν τουριστῶν οἱ ὁποῖοι μᾶς τιμοῦν διὰ τῆς ἐπισκέψεώς των εἰς τὸ ὡραῖον Πήλιον καθὼς καὶ τῶν κατοίκων τῆς περιοχῆς, διὰ τὰς ταλαιπωρίας καὶ τοὺς κινδύνους τοὺς ὁποίους ὑφίστανται ἐκ τῆς κακῆς καταστάσεως τοῦ ἐθνικοῦ δικτύου ὁδοποιΐας. Θὰ ἤθελα νὰ ὑπομνήσω διὰ μίαν τελευταίαν φοράν, ὅπως περιληφθῇ ἀμέσως εἰς τὸ πρόγραμμα ὁδοποιΐας ἡ ἀνακατασκευὴ τῆς ὁδοῦ πρὸς Ζαγορὰν διότι εἶναι ἀπαράδεκτον, νομίζω, νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ τουρισμοῦ ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἄνετον καὶ συγχρονισμένον κυκλοφοριακὸν κύκλωμα ὁδοποιΐας διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν τουριστῶν. Ἐπίσης ἐπιθυμῶ νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν ἔδωσε τόσον αὐτὸς ὅσον καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν τελευταίαν ἐπίσκεψίν των εἰς τὸν Βόλον διὰ τὴν σύντομον κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ πρὸς Φάρσαλα. Παρὰ τὴν ὑπόσχεσιν αὐτὴν δύο ἔτη ὁλόκληρα παρῆλθον χωρὶς οὐδεμία ἔναρξις ἔργου νὰ πραγματοποιηθῇ. Ἐπιθυμῶ ἐπίσης νὰ ὑπομνήσω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν εἶχε δώσει, ὅτι ἡ μεγάλη ὁδὸς Ἀθηνῶν–Συνόρων θὰ διήρχετο διὰ τοῦ Ἁλμυροῦ. Ἐπληροφορήθην ἐσχάτως, ὅτι ἡ ἀναγγελθεῖσα δημοπρασία διὰ τὴν δημοπράτησιν τοῦ ἔργου ἀνεβλήθη καὶ πάλιν καὶ εὐλόγως ὅλα αὐτὰ τὰ θέματα τὰ ἀφορῶντα τὸ πρόγραμμα τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας προκαλοῦν μίαν ἀνησυχίαν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην. Τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ πρέπει νὰ διατεθῇ διὰ τὴν συντήρησιν καὶ ὁλοκλήρωσιν τοῦ δικτύου ἐθνικῆς ὁδοποιΐας ἀναβιβάζεται εἰς 50 ἑκατομμύρια δραχμῶν καὶ ὄχι εἰς τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἔχει καθορισθῆ εἰς τὸν τρέχοντα προϋπολογισμόν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὸ ὁδικὸν δίκτυον τοῦ Νομοῦ Μαγνησίας, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τύχῃ ἰδιαιτέρας προσοχῆς, ἐκ τοῦ λόγου, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀποδίδει ἰδιάζουσαν σημασίαν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ Τουρισμοῦ εἰς τὸ Πήλιον καὶ διαθέτει ποσὰ διὰ τὴν ἀνέγερσιν ξενοδοχείων, ξενώνων καὶ λουτρικῶν ἐγκαταστάσεων, αἱ ὁποῖαι σχεδιάζονται εἰς τὰς πλὰζ τοῦ Βόλου καὶ Πηλίου. Ἄνευ ὅμως τῆς ὑπάρξεως ὁδικοῦ δικτύου συγχρονισμένου δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπτυχθῇ ὁ Τουρισμὸς καὶ νὰ ἀξιοποιηθοῦν τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα διαθέτει τὸ Κράτος πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν. Ἐὰν πράγματι ἡ Κυβέρνησις πιστεύῃ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ Τουρισμοῦ ὀφείλει νὰ προβῇ ἀμέσως εἰς τὴν λῆψιν ἀμέσων καὶ ἐπαρκῶν μέτρων διὰ τὸ δίκτυον ἐθνικῆς καὶ ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας καὶ τὴν συντήρησιν αὐτοῦ. Καὶ ἐπ’ εὐκαιρίᾳ ἐπιθυμῶ νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου, ὅτι δὲν δικαιολογεῖται ἡ δαπάνη διαθέσεως ποσοῦ 6 ἑκατομμυρίων δραχ. διὰ τὴν διάνοιξιν ὁδοῦ ἀπὸ Τσαγκαράδες πρὸς Μυλοπόταμον, καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ Πήλιον εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἀποβλέπει τουριστικῶς δὲν ἔχει ὁλοκληρωμένον τοὐλάχιστον τὸ ὁδικόν του κύκλωμα, χωρὶς νὰ ἐναντιοῦμαι διὰ τὴν διάνοιξιν αὐτῆς τῆς ὁδοῦ, διαπιστῶ ἔλλειψιν ἀξιολογήσεως τῶν ἀναγκῶν τῆς ὁδοποιΐας.

§27Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Διὰ νὰ ἠμπορέσω νὰ τακτοποιήσω τὰ θέματα, διότι ἀνεπτύχθησαν καὶ πολλὰ θέματα, τὰ ὁποῖα δὲν εὑρίσκονται εἰς τὴν ἐρώτησίν σας, θὰ ἀκολουθήσω καὶ ἐγὼ μίαν σειράν, ἡ ὁποία μοῦ ἔρχεται κἄπως πλέον ἱκανοποιητική, διὰ νὰ σᾶς δώσω σχετικὴν ἀπάντησιν. Θὰ ὁμιλήσω πρῶτον διὰ τὸ ἐθνικὸν δίκτυον διὰ τὸ ὁποῖον καταβάλλεται μία προσπάθεια, πραγματικῶς, ἄνευ προηγουμένου. Καὶ μόνον ὁ ἐφετεινὸς προϋπολογισμὸς τοῦ 1961 προβλέπει διὰ κατασκευὰς καὶ ἀνακατασκευὰς τοῦ πρωτεύοντος καὶ δευτερεύοντος ὁδικοῦ δικτύου 1200 ἑκατομμύρια. Ὅπως σᾶς εἴχομεν ἀνακοινώσει τότε εἰς τὸν Βόλον, ὁ δρόμος τῶν Ἀθηνῶν–Συνόρων θὰ διήρχετο δι’ Ἁλμυροῦ. Δὲν ἔγινε καμμία τροποποίησις αὐτοῦ καὶ δὲν ξεύρω πῶς ἐθέσατε ζήτημα, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ τὸν δημοπρατήσωμεν αὐτὰς τὰς ἡμέρας. Δὲν εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ τὸν δημοπρατήσωμεν ἀκόμη. Ἐλπίζω νὰ τὸν δημοπρατήσωμεν κατὰ τὸ θέρος, Ἰούνιον ἢ Ἰούλιον, ἀφοῦ συμπληρώσωμεν τὰς ἐδαφοτεχνικὰς ἐρεύνας αἱ ὁποῖαι μᾶς ἀναγκαιοῦν. Πάντως ἐντὸς τοῦ ἔτους πρόκειται νὰ δημοπρατηθῇ ἕνα σημαντικώτατον τμῆμα τοῦ δρόμου αὐτοῦ. Ἄλλον μεγάλον ἐθνικὸν δρόμον ἡ περιοχὴ τοῦ Βόλου, ἔχει τὸν δρόμον Βόλου–Λαρίσης, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς πολὺ καλὴν κατάστασιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δίκτυον Πηλίου, ὁμιλῶ πάντοτε, ἀπὸ πλευρᾶς ἐθνικῆς ὁδοῦ, διετέθη, ὅπως ξεύρετε ἀπὸ πέρυσι καὶ ἐφέτος ποσὸν περίπου 13.400.000 δραχ. Δι’ αὐτοῦ συνεπληρώθη καὶ ὁ δρόμος μέχρι Τσαγκαράδας καὶ προωθήσαμεν καὶ τὸν δρόμον μέχρι τῆς παραλίας, ὄχι καταναλώσαντες τὰ 6.000.000 ποὺ εἴπατε, ἀλλὰ πολὺ μικρότερον ποσόν, τὸ δὲ ὑπόλοιπον τῶν 6.000.000 πρόκειται ἐπίσης νὰ διατεθῇ διὰ συμπλήρωσιν ἀναγκῶν τῶν ὁδῶν τοῦ Πηλίου. Δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν, δυστυχῶς, ὅπως θὰ ἐπιθυμούσαμεν, νὰ ὁλοκληρώσωμεν τὸ δίκτυον, δεδομένου, ὅτι ἀπαιτοῦνται σημαντικαὶ δαπάναι. Ἡ ὁδὸς ἡ ὁποία θὰ θέση εἰς ἐπικοινωνίαν τὸν Βόλον μὲ τὰ Φάρσαλα, τὰ ὁποῖα ἐθίξατε, εἶναι ἤδη ὑπὸ μελέτην. Δυστυχῶς, ἔχομεν ἀναπτυχθῆ ἤδη εἰς τοιαύτας ἐργασίας καὶ μελέτας ἐπίσης, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν τὰς μελέτας εἰς τὸν χρόνον τὸν ὁποῖον θὰ ἐπιθυμούσαμεν διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἐπέμβωμεν, εἰς τὰ σημεῖα ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἠθέλαμεν νὰ ἐπέμβωμεν. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἄλλους δρόμους, τοὺς ὁποίους ἐθίξατε, μοῦ φαίνεται ἕνα μεμονωμένον χωρίον τὸ ὁποῖον δὲν ἐπικοινωνεῖ μὲ τὴν ἐπαρχίαν Ἁλμυροῦ, αὐτό, ὅπως ξέρετε, διότι εὑρίσκεται εἰς τὰς νοτίας ὑπωρείας τῆς Ὄθρυος ἐπικοινωνεῖ μὲ τὴν Λαμίαν. Καὶ δι’ αὐτὸ παρουσιάζει ἕνα μόνιμον αἴτημα νὰ ἑνωθῇ μὲ τὴν Λαμίαν. Ἐὰν ἠθέλαμεν νὰ τὸ ἑνώσωμεν μὲ τὸν Βόλον θὰ ἔπρεπε νὰ κάμωμεν ἕνα δρόμον 35 χιλιομέτρων εἰς ὀρεινὸν μέρος καὶ ὅπως καταλαβαίνετε καὶ σεῖς δὲν εἶναι εὔκολον πρᾶγμα αὐτό. Πάντως θὰ κάμωμεν τὸ πᾶν διὰ νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὴν ὡραίαν ἐκείνην περιοχήν.

§28Ι. ΣΙΑΦΛΕΚΗΣ. Δὲν μὲ ἱκανοποιεῖ ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, κ. Πρόεδρε, διότι δυστυχῶς διαβλέπω καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων μίαν ἔλλειψιν συντονισμοῦ. Δὲν ὑπάρχει καμμία συνεννόησις μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως. Ὁμολογῶ, ὅτι μένω κατάπληκτος ἀπὸ τὰς ἀπαντήσεις τὰς ὁποίας μᾶς ἔδωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν σχέσει μὲ τὸ ὁδικὸν κύκλωμα Πηλίου. Ἀνέμενον νὰ ἀκούσω ἀπόψε μίαν ὑπόσχεσιν, ἀλλὰ ἤκουσα......

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Σιαφλέκη, ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι εἶναι ἐρώτησις καὶ δὲν κάμνετε ἔλεγχον. Σᾶς ἐδόθη ἀπάντησις.

§30Ι. ΣΙΑΦΛΕΚΗΣ. Ἐδῶ δίδομεν ἑκατομμύρια ὁλόκληρα διὰ κατασκευὴν ξενοδοχείων τουριστικῶν καὶ ἄλλων τουριστικῶν ἐγκαταστάσεων εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ Πηλίου καὶ καλοῦμεν τὸν κόσμον νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ Πήλιον. Ἐν τούτοις δὲν τοῦ παρέχομεν τὰ μέσα νὰ ἐπικοινωνήσῃ μὲ αὐτὸ τὸ ὀρεινὸν Πήλιον. Αὐτὸ εἶναι τὸ καταπληκτικόν, διὰ τὴν θεραπείαν τοῦ ὁποίου δὲν βλέπω νὰ ὑπάρχῃ συντονισμὸς μεταξὺ τῶν Ὑπουργείων Προεδρίας Κυβερνήσεως καὶ Δημοσίων Ἔργων. Θὰ ἤθελα νὰ ἐπιστήσω διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν τὴν προσοχὴν τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτρεπτὸν πλέον νὰ γίνεται αὐτό. Δὲν ἀποδίδουν τὰ χρήματα, κ. Ὑπουργέ, τὰ ὁποῖα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐπενδύομεν ἐκεῖ. Θὰ πρέπει ἀμέσως νὰ ἀποφασισθῇ ἡ κατασκευὴ τοῦ ὁδικοῦ κυκλώματος τῆς περιοχῆς αὐτῆς.

§31Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ γενικεύετε τὸ θέμα καὶ νὰ λέγετε, ὅτι δὲν ὑπάρχει συντονισμὸς μεταξὺ τοῦ Τουρισμοῦ καὶ τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων. Ἐπὶ 200 ἐνδεχομένως τουριστικῶν ἔργων ὅπου γίνονται οἱ σχετικοὶ δρόμοι, πιθανὸν νὰ παρουσιάσθη καὶ κἄποια μικρὰ ἔλλειψις εἰς ἓν ὡρισμένον σημεῖον. Ἀλλὰ μὲ αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγετε, ὅτι δὲν ὑπάρχει συντονισμός.

§32Ι. ΣΙΑΦΛΕΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ......

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε πλέον νὰ ὁμιλήσετε ἄλλο, κ. Σιαφλέκη. Ἐρώτησις εἶναι. Ὡμιλήσατε πολύ. Σᾶς ἔκαμα μεγάλην παραχώρησιν. Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του σχετικῆς μὲ τὴν σύνδεσιν τῆς Κρήτης μὲ τὴν Πελοπόννησον διὰ φέρρυ μπότ.

§34Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸ θέμα νὰ μεταφερθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Προεδρίας Κυβερνήσεως, διότι ἐκείνου ἁρμοδιότητος εἶναι.

§35Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπηύθυνα τὴν ἀναφοράν μου αὐτὴν πρὸ πολλῶν μηνῶν ὄχι μόνον πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, διότι τὸ θέμα ἅπτεται τῆς ἁρμοδιότητος αὐτοῦ. Τὸ ζήτημα τῆς συνδέσεως τῆς Κρήτης διὰ φέρρυ μπώτ, μὲ τὴν ἠπειρωτικὴν Ἑλλάδα συγκινεῖ ἰδιαιτέρως τὸν λαὸν τῆς Κρήτης. Καὶ μέχρι τῆς σήμερον, ἀκόμη καὶ μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς, ποὺ συζητοῦμεν τὴν ἀναφοράν, δὲν εἶναι γνωστὸν ποῦ τελικῶς κατέληξεν ἡ Κυβέρνησις, μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ πορίσματος τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία συνεστήθη. Ἐὰν ὁ παριστάμενος κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων δὲν εἶναι ἁρμόδιος καὶ δὲν εἶναι ἐνημερωμένος, παρακαλῶ θερμῶς ἡ ἐρώτησίς μου νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὰς ἐρωτήσεις τοῦ Ὑπουργείου Προεδρίας Κυβερνήσεως, διὰ νὰ δοθῇ μία ὑπεύθυνος ἀπάντησις.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐγγεγραμμένη εἰς τὰ Ὑπουργεῖα Προεδρίας Κυβερνήσεως καὶ Συντονισμοῦ. Συνεπῶς, ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις. Παρελθούσης τῆς ὥρας τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων,

εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὴν ἐπαρχίαν.

§37Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, χθὲς ἐλήφθη μία ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία καὶ εἶναι καταχωρημένη εἰς τὴν σελίδα 18 τῶν πρακτικῶν, περὶ καθορισμοῦ τοῦ τετάρτου εἰς τὰς ὁμιλίας τῶν ἀγορητῶν. Ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις εἰς τὰς 7.30′ καὶ λέγει, ὅτι περιορίζεται ὁ χρόνος ἐπὶ τέλους, τῆς χρονησάσης ὑπερμέτρως, ἐπερωτήσεως εἰς τὸ τέταρτον. Μετὰ 3½ ὧρες διεκόπη ἡ συνεδρίασις ὁμιλησάντων 3 μόνον ἀγορητῶν. Ἐνῷ θὰ ἔπρεπε, γενομένης σεβαστῆς τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς νὰ εἶχον ὁμιλήσει 12–14. Νομίζω, ὅτι ὑπερέβη κάθε μέτρον παρελκύσεως αὐτὴ ἡ ἐπερώτησις καὶ πρέπει νὰ τὴν τερματίσωμεν ἀπόψε. Νὰ κάμωμεν ὅλοι μίαν προσπάθειαν νὰ τερματισθῇ ἀπόψε. Ἄλλως ἡμεῖς θὰ περιμένωμεν εἰς κἄποιαν ἄλλην αἴθουσαν τῆς Βουλῆς νὰ μᾶς εἴπετε πότε θὰ τελειώσῃ.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πάντως ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο, ὅτι μεταξὺ τῶν ἐγγεγραμμένων νὰ ὁμιλήσουν βουλευτῶν, οὐδεὶς εἶναι ἐκ τῆς συμπολιτεύσεως καὶ θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸν κατάλογον: «Νόβας, Κοθρῆς, Ζορμπᾶς,...... (ἀναγινώσκει)......». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, ἔχει τὸν λόγον.

§39Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Κοιν. Προνοίας). Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν χθεσινοβραδυνὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, ἐν ἀπουσίᾳ ἐμοῦ ἐλέχθησαν τινὰ θίγοντα καὶ ἐμὲ καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ ὁποίου προΐσταμαι. Θὰ ἤθελα δι’ ὀλίγων νὰ ἀνασκευάσω ὡρισμένας ἀνακριβείας, αἱ ὁποῖαι ἐλέχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος. Ὁμιλῶν ὁ κ. Χούτας, εἶπεν: «ὁ καταγόμενος ἐκεῖθεν Ὑπουργὸς τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας, κ. Στρᾶτος, ὑπέδειξε νὰ ὑποβληθοῦν παρὰ τῶν κατοίκων αἰτήσεις διὰ νὰ χορηγηθοῦν στεγαστικὰ δάνεια μὲ τὴν αἰτιολογίαν, ὅτι ἦσαν σεισμόπληκτοι....». (Ἀναγινώσκει ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν). Καὶ περαιτέρω: «ἡ Αἰτωλοακαρνανία ἔχει ἐλαχίστους σεισμοπλήκτους μόνον εἰς τὸ Μεσολόγγι». Ὁ κ. βουλευτὴς μολονότι κατάγεται ἐκ τῆς ἐν λόγῳ περιφερείας, φαίνεται, ὅτι τὴν ἀγνοεῖ. Ὅταν, κ. βουλευταί, κατεστράφησαν ἐκ τῶν σεισμῶν αἱ Ἰόνιοι Νῆσοι, ἐκ τῶν αὐτῶν σεισμῶν ὑπέστη καταστροφὰς καὶ ἡ ὑπόλοιπος Ἑλλάς, ἀλλοῦ ὁμαδικῶς καὶ ἀλλοῦ σποραδικῶς. Ὅταν τὸ 1958 ἀνέλαβα τὸ Ὑπουργεῖον Κοινωνικῆς Προνοίας, ἕκαστος διευθυντὴς μοῦ ὑπέβαλε σημείωμα διὰ τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἀφεώρων τὴν Διεύθυνσίν του. Συγκεκριμένως δὲ ὁ κ. Καλλέργης μοῦ παρέδωσε σημείωμα διὰ τὰς ζημίας ἐκ τῶν σεισμῶν, πλὴν τῶν Ἰονίων Νήσων, τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς Θήρας. Βάσει τοῦ ὑποβληθέντος πίνακος ἡ Αἰτωλοακαρνανία ἔρχεται τρίτη κατὰ σειράν, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ὁλοσχερῶς καταστραφείσας οἰκίας. Τοῦτο δὲ ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι ἐκ τῶν προηγηθεισῶν, πρὶν ἐγὼ ἀναλάβω τὸ Ὑπουργεῖον, τεσσάρων χρηματοδοτήσεων διὰ σεισμοπλήκτους, ἡ Αἰτωλοακαρνανία ἔλαβεν 7½ ἑκατομμύρια δραχμῶν περίπου, ὅπερ σημαίνει, ὅτι εἶχε σημαντικὰς καταστροφὰς ὅπως καὶ ἡ Ἠλεία, ἡ Μεσσηνία, ἡ Πρέβεζα, ἡ Λευκὰς καὶ ὅλαι αἱ περιοχαὶ αἱ κείμεναι ἔναντι τῶν Ἰονίων Νήσων. Συνεπῶς, εἶναι ἀνακριβῆ τὰ λεχθέντα, ὅτι ἐλάχιστοι εἶναι οἱ σεισμόπληκτοι εἰς τὴν Αἰτωλοακαρνανίαν. Αἱ ἐκ τῶν σεισμῶν ζημίαι δὲν ἀφοροῦν μόνον τὸ Μεσολόγγι, ἀλλὰ ὁλόκληρον τὸν Νομὸν καὶ εἰδικώτερον τὴν Ἀκαρνανίαν, ἥτις ἐφάπτεται τῆς Λευκάδος. Δεύτερον, εἶπεν ὁ κ. Χούτας, ὅτι ἐχορήγησα δάνεια. Δὲν γνωρίζω τὶ ἐγίνετο εἰς τὴν ἐποχήν του, ἀλλὰ σήμερα ὁ Ὑπουργὸς δὲν χορηγεῖ δάνεια. Ὁ Ὑπουργὸς ἐξευρίσκει τὰς πιστώσεις, κάμνει τὴν κατανομὴν κατὰ Νόμον καὶ ἡ Νομαρχιακὴ ἐπιτροπὴ στεγάσεως κατανέμει τὰ ποσὰ εἰς τὰς πόλεις, τὰ χωριὰ καὶ τὰ ἄτομα. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας, οὐδὲν ἔχει δικαίωμα νὰ χορηγήσῃ ὁ ἴδιος προσωπικῶς δάνειον. Ἑτέρα ἀνακρίβεια εἶναι τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Χούτα, ὅτι εἰς τὴν περιφέρειαν Ἀμφιλοχίας διετέθησαν 17 δάνεια σεισμοπαθείας, ἐνῷ πρόκειται περὶ 13. Ἀναγράφεται εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι ἐδόθησαν δάνεια εἰς μέλη τῆς οἰκογενείας Πυκνιᾶ. Διὰ νὰ ὑπάρξῃ διευκρίνησις πρόκειται, ὄχι περὶ οἰκογενείας Πυκνιᾶ, ἀλλὰ Τσικνιᾶ.

§40Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Μάλιστα, κ. Ὑπουργέ, πρόκειται περὶ τοῦ Τσικνιᾶ, ἐξαδέλφου τοῦ πατρός σας.

§41Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Κοιν. Προνοίας). Κύριε συνάδελφε, ἐὰν ἐρευνήσητε καὶ πληροφορηθῆτε περὶ τῶν λαβόντων δάνεια σεισμοπαθῶν, θὰ ἴδητε, ὅτι πολλοὶ εἶναι συγγενεῖς σας. Τὶ νὰ κάμωμεν, εἰς τὰς ἐπαρχίας, ποιὸς λίγο, ποιὸς πολὺ εἴμεθα συγγενεῖς, πάντως στενοὺς συγγενεῖς δὲν ἔχω. Καὶ λέγει ὁ κ. Χούτας, ὅτι ἐδόθη δάνειον εἰς τὴν μητέρα, τὴν κόρην καὶ τὸν υἱόν. Τοῦτο εἶναι ἀνακριβὲς καὶ θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω, ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος ὑπέβαλεν ἐρώτησιν ὁ συνάδελφος κ. Κακογιάννης καὶ ἀπὸ διμήνου ἔχει κατατεθῆ ὁ σχετικὸς φάκελλος εἰς τὴν Βουλήν. Ἐκ τῆς ἐρεύνης τὴν ὁποίαν ἔκαμα προέκυψεν, ὅτι πράγματι ἐδόθησαν δύο δάνεια καὶ ὄχι τρία. Ἓν εἰς τὴν μητέρα καὶ ἓν εἰς τὸν υἱόν, διότι ἀποτελοῦν ξεχωριστὰς οἰκογενείας. Ὄχι, ὅμως, κ. συνάδελφοι, δάνεια σεισμοπαθείας, ἀλλὰ δάνεια πολεμοπαθείας ἐκ τῶν πιστώσεων πολεμοπαθείας τοῦ 1957. Ἐὰν ὁ Νομάρχης, ὅστις προεδρεύει τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς, ἔπταισε χορηγήσας τὰ δάνεια, κατόπιν τῆς ἐρεύνης τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἀναλαμβάνω ἐγὼ τὴν εὐθύνην. Ὅταν κατὰ τὸ 1948 οἱ κομμουνιστοσυμμορῖται ἐπετέθησαν κατὰ τῆς Ἀμφιλοχίας, εἰς τὰς οἰκίας Τσικνιᾶ, ἥδρευε τὸ τάγμα τοῦ ἐθνικοῦ στρατοῦ, ποὺ τὴν ὑπερήσπιζε. Τὸ τάγμα διελύθη, ἀλλὰ ἐνεθυμήθησαν, ὅτι ἐλησμόνησαν τὰ ἀρχεῖα καὶ διετάχθη ἀντιτορπιλλικὸν νὰ ἀνατινάξῃ τὰς οἰκίας ὅπερ καὶ ἐγένετο. Ἐάν, κ. συνάδελφοι, ἦσαν εὔποροι οἱ καταστραφέντες, ἴσως θὰ ἐζήτουν δικαστικῶς νὰ λάβουν πλήρη ἀποζημίωσιν. Ἐζήτησαν δάνειον καὶ ἐπῆραν δάνειον αἱ τρεῖς οἰκογένειαι, τῶν ὁποίων αἱ οἰκίαι κατεστράφησαν, 18.000 δραχμῶν ἑκάστη. Ἡ μία δὲν εἶχεν οὐδεμίαν σχέσιν μὲ ἐμέ. Ἐάν, κύριοι, εἰς αὐτὸ ἔπταισεν ὁ κ. Νομάρχης, ὡς Πρόεδρος τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς, χορηγήσας δάνεια ἐκ κονδυλίων πολεμοπαθείας, ἐπαναλαμβάνω, ἔχω τὴν πρᾶξιν ἐνώπιόν μου, ἡ ὁποία εἶναι κατατεθειμένη καὶ δύναται νὰ τὴν ἴδῃ ὁ κ. Κακογιάννης, ἐὰν κακῶς ἔπραξε, λυποῦμαι, ἀλλὰ ἐγὼ τότε ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην τῆς πράξεώς του αὐτῆς.

§42Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Ὀρθῶς ἔπραξε καὶ συγχαρητήρια.

§43Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Κοιν. Προνοίας). Τέλος, ἔχω νὰ τονίσω, ὅτι τὰ δάνεια εἰς τοὺς σεισμοπαθεῖς δίδονται, ἐφ’ ὅσον αἱ οἰκίαι των ὑπέστησαν ζημίας καὶ ὄχι ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχουν. Συνεπῶς, εἶναι ἀνακριβὲς τὸ λεχθέν, ὅτι δίδονται δάνεια εἰς πτωχοὺς ἀστέγους. Πῶς θὰ δοθῇ δάνειον σεισμοπαθείας εἰς πτωχὸν ἄστεγον; Εἰς αὐτὸν δίδεται λαϊκὴ κατοικία. Ταῦτα ἤθελον νὰ εἴπω, διὰ νὰ θέσω τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των. Εἶμαι εὐτυχής, διότι δὲν ὡμίλησα, διὰ νὰ ἀνασκευάσω ἀνακριβείας, ἀπόντος ἐκείνου, ὁ ὁποῖος τὰς εἶπεν. Πάντως, νομίζω, ὅτι τὸ βῆμα τοῦτο πρέπει νὰ χρησιμοποιῆται μετὰ περισσοτέρας σοβαρότητος.

§44Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Κύριοι βουλευταί, γνωρίζω τὸν ἄνδρα, ἀνέμενον πράγματι, ὅτι θὰ προσπαθήσῃ νὰ διαψεύσῃ τὰ ἀδιάψευστα. Ἀλλὰ σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι αὐτά, τὰ ὁποῖα ἤκουσα ἀπόψε, αὐτὴν τὴν παραποίησιν καὶ τὴν διαστροφήν, τὴν ὁποίαν —σᾶς βεβαιῶ εἰλικρινῶς καὶ ἐν τιμῇ— δὲν ἀνέμενον. Καὶ θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως περὶ τίνος πρόκειται. Εἶπον ἐγώ, ὁμιλῶν χθὲς ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου, διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς ἐπαρχίας. «Ἡ Αἰτωλοακαρνανία —ἐπαναλαμβάνω τὰ ὅσα ἀνέγνωσεν ἐκ τῶν πρακτικῶν ἀπόψε ὁ κ. Ὑπουργὸς— ἔχει μόνον ..... (ἀναγινώσκει).....». Αὐτὰ εἶπον χθές. Ὁ κ. Στράτος ἠμφισβήτησε πρῶτον τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἐπιστοποίησα, ὅτι δὲν ὑπῆρξαν σεισμόπληκτοι εἰς τὸν Βάλτον. Ἀλλὰ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον ἐδίστασεν ὀλίγον καὶ δὲν ὡμίλησε ἀπόψε μὲν περὶ σεισμοπλήκτων εἰς τὸν Βάλτον, ἀλλὰ περὶ σεισμοπλήκτων εἰς τὴν Ἀκαρνανίαν. Δὲν ἐτόλμησε νὰ εἴπῃ, ὅτι ὑπάρχουν σεισμόπληκτοι εἰς τὸν Βάλτον, διότι πράγματι δὲν ὑπάρχουν. Εἶπεν, ὅμως, ὅτι δὲν ἐχορήγησεν δάνεια αὐτὸς προσωπικῶς, διότι δὲν ἔχει δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου. Ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἐγὼ ἐπεκαλέσθην χθὲς εἶναι ὁ 3488)55 καὶ ὁ ὁποῖος ἐν ἄρθρῳ 2 γράφει τὰ ἑξῆς: «Ἡ Ἐθνικὴ Κτηματικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος ἀναλαμβάνει..... (ἀναγινώσκει).....». Ἔχει, λοιπόν, τὸ δικαίωμα ὁ Ὑπουργός. Τώρα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠθέλησε νὰ κατοχυρωθῇ εἰς μίαν ἐκδοθεῖσαν, πιθανῶς, ἀπόφασίν του, διὰ τῆς ὁποίας τὸ κατὰ νόμον δικαίωμα αὐτὸ ἐχορήγησεν εἰς ἄλλους. Πράγματι, ὑπάρχει μία Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία κρίνει καὶ ἀποφασίζει διὰ τὴν χορήγησιν τῶν δανείων, ἀπαρτιζομένη ὑπὸ τοῦ Δ)ντοῦ τοῦ τοπικοῦ Κέντρου Προνοίας, τὸν Νομομηχανικὸν καὶ τὸν Διευθυντὴν τῆς Νομαρχίας. Δὲν ὑπῆρχεν, ὅμως, λόγος νὰ ἐπιδείξῃ τὴν γενναιότητα αὐτὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην τῆς πράξεως αὐτῆς ἀπέναντι τοῦ Σώματος ὁ ἴδιος, διότι τὴν εὐθύνην τὴν φέρει φυσικὰ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, καὶ ὄχι ὁ Δ)ντὴς τοῦ Κέντρου Κοινωνικῆς Προνοίας Ἀμφιλοχίας.

§45ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ Νομάρχης.

§46Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ὁ Νομάρχης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπερωτηθῇ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Πρὸ παντὸς δὲ ἡ εὐθύνη αὐτὴ βαρύνει ἐξ ὁλοκλήρου τὸν Ὑπουργὸν καὶ προσωπικῶς, ὅταν τὰ δάνεια αὐτὰ ἐχορηγήθησαν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν του περιφέρειαν, εἰς τὴν πόλιν τῆς Ἀμφιλοχίας ἐκ τῆς ὁποίας κατάγεται καὶ μάλιστα εἰς συγγενεῖς καὶ φίλους του, ὡς ἐτόνισα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶ καὶ νομίζω, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῇ οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν εἰλικρινῶς, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτή, ὁ Δ)ντὴς τοῦ Κέντρου Προνοίας, τὸν ὁποῖον ἀνέφερον καὶ χθὲς, ἀνεῦρε τοὺς στενοὺς συγγενεῖς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τοὺς φίλους αὐτοῦ, εὐπόρους ὄντας καὶ τοὺς ἐχορήγησε δάνεια ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἐν ἀγνοίᾳ του ἐχορηγήθησαν, πάλιν ἡ εὐθύνη του εἶναι τεραστία, διότι δὲν ἤλεγξε τὴν πρᾶξιν αὐτὴν τοῦ ὑφισταμένου του, ὁ ὁποῖος ἐχορήγησε τὰ δάνεια εἰς συγγενεῖς καὶ φίλους του, πλουσίους, ὡς ἐτόνισα, μὴ σεισμοπλήκτους καὶ πολεμοπαθεῖς.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τελειώνετε, σᾶς παρακαλῶ, κ. Χούτα. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§48Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Δημιουργεῖται, κ. συνάδελφοι, θέμα ἠθικῆς τάξεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ νὰ λέγωνται ἀνακρίβειαι καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν αὐτὰς τὰς ἀνακριβείας, ὡς ἀληθείας. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχουν οἱ ἀριθμοὶ τῶν ἀποφάσεων. Διὰ τῶν ἀποφάσεων 94203, 94207, 94202 κλπ., αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐν συνόλῳ 17 καὶ ὅλαι ταὐτόχρονοι, ἐχορηγήθησαν ποσὰ εἰς ἄλλους 18.000 δραχμῶν καὶ εἰς ἄλλους 12.000 δραχμῶν. Μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τοιαῦτα δάνεια εἶναι: 1) Ἡ Βασιλικὴ χήρα Δημητρίου Τσικνιᾶ, στενὴ συγγενὴς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. 2) Ὁ υἱὸς τῆς Βασιλικῆς Τσικνιᾶ, ὁ ὁποῖος ἔχει οἰκίαν διώροφον, κ. βουλευταί, εἰς τὸν κέντρον τῆς πόλεως. Αὐτοὶ δὲν ἦσαν πολεμοπαθεῖς. Ὑπῆρξε πολεμοπαθὴς οἰκογένεια Τσικνιᾶ. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ προσπάθεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ παραπλανήσῃ τὸ Σῶμα, ὁμιλῶν περὶ οἰκογενείας Τσικνιᾶ. Βεβαίως, ἔλαβε καὶ ἡ οἰκογένεια αὐτὴ τοῦ Καλλικράτους Τσικνιᾶ δάνειον διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 94201 ἀποφάσεως. Εἶναι ἡ οἰκογένεια ἐκείνη τῆς ὁποίας κατεστράφη κατὰ τρόπον ποὺ πρὸ ὀλίγου ἐξιστόρησεν ὁ κ. Ὑπουργός. Ἡ οἰκία, ὅμως, τῆς οἰκογενείας αὐτῆς, ἡ ὁποία κατεστράφη εἶναι μακρὰν τῆς οἰκίας τῆς Βασιλικῆς χήρας Δημητρίου Τσικνιᾶ, ἡ ὁποία οὐδὲν ἔπαθε. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀπαράδεκτον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ προσπαθοῦν νὰ συσκοτίσουν τὰ πράγματα καὶ νὰ παραπλανήσουν τὴν Βουλὴν διὰ τοιούτων μεθόδων ἐκμεταλλευόμενοι μίαν ἁπλῆν συνωνυμίαν. Ἐπαναλαμβάνω 18.000 δραχμαὶ ἐδόθησαν εἰς τὴν μητέρα Τσικνιᾶ, 18.000 δραχμαὶ εἰς τὸν υἱὸν αὐτῆς καὶ 18.000 δραχμαὶ εἰς ἕτερον μέλος τῆς ἰδίας οἰκογενείας. Πέραν αὐτῶν, ὅπως εἶπον καὶ χθὲς ἐδόθησαν δάνεια καὶ εἰς ἄλλους συγγενεῖς καὶ στενοὺς φίλους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 94202 ἀποφάσεως ἐχορηγήθησαν 18.000 δραχμαὶ εἰς τὸν Ὀδυσσέα Μάργαρην στενὸν συγγενῆ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρ’ ὅλον, ὅτι οὗτος κατέχει ὡραίαν οἰκίαν ἐκ 5 δωματίων κειμένην εἰς τὸ κέντρον τῆς πόλεως καὶ παρ’ ὅλον, ὅτι ἡ οἰκία αὐτοῦ οὐδὲν ἔπαθεν. Ἐπίσης ἐδόθη δάνειον εἰς τὸν Παναγιώτην Ν. Λούτζην ἐπίσημον ἀντιπρόσωπον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς τὴν Ἀμφιλοχίαν καὶ συνοδεύοντα τὸν κ. Ὑπουργὸν εἰς ὅλας τὰς περιοδείας του. Ἐδόθη δάνειον εἰς τὴν Μαρίαν χήραν Δ. Μπακαγιάννη μητέρα ἰδιαιτέρου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§49Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Κοιν. Προνοίας). Πόσον εἶναι τὸ ποσὸν τοῦ δανείου αὐτοῦ; Νομίζω εἶναι δραχμαὶ 3.000.

§50Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Εἶναι δραχμ. 5.400. Δὲν ἔχει, ὅμως, οὐδεμίαν σημασίαν τὸ ποσόν. Σημασίαν ἔχει, ὅτι τὰ δάνεια ἐχορηγήθησαν μὲ κριτήρια κομματικά, καὶ εἰς συγγενεῖς κυρίως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργός, εἶπεν, ὅτι τὰ δάνεια δὲν ἐδόθησαν ἐκ τοῦ κονδυλίου τῶν σεισμοπαθῶν, ἀλλὰ τῶν πολεμοπαθῶν. Δὲν εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, διότι, δραχμαὶ 244.000 προέρχονται ἐκ τοῦ κονδυλίου τῶν σεισμοπαθῶν, ἀλλὰ καὶ δραχμαὶ 64.000 ἀνήκουν εἰς τὸ κονδύλιον τῶν ἐπενδύσεων. Ἐπαναλαμβάνω δὲ καὶ πάλιν, ὅτι ἡ περιοχὴ τοῦ Βάλτου δὲν ἔχει σεισμοπαθεῖς. Καὶ ἐγώ, κ. βουλευταί, ὑπῆρξα Ὑπουργὸς καὶ ἡ πρώτη μου διαταγὴ ἦτο νὰ μὴ γίνῃ οὐδεμία διάκρισις μεταξὺ τῶν δικαιούχων καὶ πρὸ παντὸς νὰ μὴ δοθῇ τίποτε εἰς συγγενεῖς μου.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτά, τελειώνετε. Ὁμιλεῖτε ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος, καὶ δὲν δύνασθε ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς ἀνασκευάσεως ἐκείνων ποὺ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀναπτύξητε ἐπερώτησιν.

§52Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, χθὲς ἀφήσατε κυβερνητικὸν βουλευτὴν νὰ ὁμιλῇ ἐπὶ δύο ὥρας διὰ τὴν συγκέντρωσιν τοῦ ἐλαίου ποὺ ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1951. Καὶ τώρα τόσον πολὺ ἐπείγεσθε, ὥστε προτρέπετε τὸν κ. βουλευτὴν νὰ τελειώσῃ;

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε ἐκπρόσωπε τῆς Κ.Ε.Α., ὡμίλησε χθὲς καὶ ἀνέπτυξε τὰς ἀπόψεις του ἐπὶ ἐπερωτήσεως διὰ τὴν ἐπαρχίαν ἐπὶ μίαν ὥραν καὶ πλέον. Ἤδη ὁμιλεῖ ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος καὶ δι’ αὐτὸ τοῦ ἔδωσα πάλιν τὸν λόγον. Ἐὰν θέλῃ νὰ ὁμιλήσῃ διὰ τὴν ἐπαρχίαν νὰ ἐγγραφῇ καὶ θὰ ὁμιλήσῃ μὲ τὴν σειράν του.

§54Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Σώματος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μοῦ περιορίσῃ τὸν λόγον, διότι εἶμαι ἐκ τῶν ἐπερωτώντων καὶ δικαιοῦμαι νὰ ὁμιλήσω, ἐφ’ ὅσον χρόνον νομίζω ἐγώ, ὅτι πρέπει νὰ ὁμιλήσω.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Χούτα, δὲν σᾶς περιώρισα τὸν λόγον. Ἁπλῶς σύστασιν σᾶς ἔκαμα καὶ νομίζω, ὅτι ἔχω τοιοῦτον δικαίωμα, διότι ἤδη ἔχετε τὸν λόγον μόνον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος καὶ οὐχὶ διὰ νὰ ἀναπτύξητε τὴν ἐπερώτησιν.

§56Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι συνεχίζεται ἡ χθεσινὴ συζήτησις. Διετύπωσα ὡρισμένας κατηγορίας εἰς βάρος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Κοινωνικῆς Προνοίας καὶ μετὰ τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ κ. Ὑπουργός, συνεχίζω τὴν χθεσινὴν συζήτησιν, καθ’ ὃ δικαίωμα ἔχω ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν θέλετε νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως, θὰ ἐγγραφῆτε καὶ θὰ λάβητε τὸν λόγον μὲ τὴν σειράν σας. Τώρα πρέπει νὰ περιορισθῆτε μόνον εἰς τὸ προσωπικὸν ζήτημα.

§58Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κ. Πρόεδρε, τὴν περισσοτέραν ὥραν ποὺ εὑρίσκομαι εἰς τὸ βῆμα τὴν κατηναλώσατε ὑμεῖς. Ἀφῆστε με, ἐπὶ τέλους, καὶ ἐντὸς ὀλίγου θὰ τελειώσω. Εἴδατε, κ. βουλευταί, εἰς ποίους ἐχορηγήθησαν στεγαστικὰ δάνεια.

§59Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Ἐκ τοῦ κονδυλίου τῆς πολεμοπαθείας.

§60Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Σᾶς εἶπα, ὅτι εἶναι ἐκ τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἔχω ἐκ τῶν ἁρμοδίων Ὑπηρεσιῶν. Τὸ ποσὸν αὐτὸ προέρχεται ἀπὸ τὸ κονδύλιον τῶν σεισμοπαθῶν καὶ τῶν ἐπενδύσεων καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον προσεπάθησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ παραπλανήσῃ τὸ Σῶμα, ὅπως καὶ προηγουμένως προσεπάθησε νὰ παραπλανήσῃ τὸ Σῶμα, ὁμιλῶν περὶ τοῦ Α. Τσικνιᾶ, ἐκμεταλλευόμενος τὴν συνωνυμίαν τῶν δύο λαβόντων δάνειον οἰκογενειῶν. Καταθέτω τὸν κατάλογον αὐτὸν εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ παρακαλῶ νὰ σημειωθοῦν τὰ ὀνόματα, ὡς ἔχουν, νὰ σημειωθῇ καὶ ἡ παραπομπή, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, ὅτι τὸ ποσὸν δὲν προέρχεται ἐκ τοῦ κονδυλίου τῶν πολεμοπαθῶν, ἀλλὰ ἐκ τοῦ κονδυλίου τῶν σεισμοπαθῶν, ὅπως ὑπεστήριξα χθές, καὶ ἕνα μέρος, τὸ ὁποῖον προέρχεται ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῶν ἐπενδύσεων. Αὐτὰ εἶναι στοιχεῖα ἠλεγμένα. Ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι δὲν ἐχορήγησεν αὐτὰ τὰ δάνεια, ἀλλ’ ὅτι τὰ ἐχορήγησαν οἱ ὑπάλληλοι εἰς τοὺς συγγενεῖς καὶ φίλους του, νομίζω, ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην, οὔτε κἂν ἀντικρούσεως ἐκ μέρους μου. Εἶναι γνωστὸν πῶς χορηγοῦνται τὰ δάνεια ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους καὶ προκειμένου, μάλιστα, ὅταν ἀφοροῦν πρόσωπα συγγενικὰ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, εἶναι ἀπολύτως βέβαιον. Μάλιστα, πιστεύω, συντόμως νὰ καταθέσω καὶ ὡρισμένας ἐπιστολὰς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διὰ τῶν ὁποίων φαίνεται, ὅτι εἰς κἄθε ἕνα ἐχορήγησε δάνειον. Ἀλλὰ καὶ τὰς ἐπιστολάς, ποὺ δὲν ἔχω μαζί μου αὐτὴν τὴν στιγμήν, δὲν νομίζω, νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ποὺ νὰ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῆς Προνοίας Ὑπουργός, ἔκαμε κατάχρησιν τοῦ ἀξιώματός του πρὸς ἐξυπηρέτησιν, ὄχι τῶν πραγματικῶν δικαιούχων, ἀλλὰ τῶν συγγενῶν του καὶ φίλων του.

§61Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Κοιν. Προνοίας). Δὲν θὰ μακρυγορήσω, διότι δὲν ὑπάρχει καὶ λόγος κἂν ἀπαντήσεως. Ἁπλῶς, ἔχω νὰ παρατηρήσω δύο τινά. Ἔχω τὸ πρακτικὸν τῆς συνεδριάσεως, βάσει τῆς ὁποίας ἐχορηγήθησαν ὡρισμένα τῶν δανείων. Συνεδρίασις 64. «Πρόεδρος.......(ἀναγινώσκει).......». Αὐτὰ εἶναι κατατεθειμένα ἐδῶ, δι’ αὐτὸ δὲν τὰ ξανακατέθεσα. Δεύτερον, ὁ κ. Κ. Τσικνιᾶς, ὀπαδὸς καὶ ἀντιπρόσωπος τοῦ κ. Χούτα, ὁ ὁποῖος ἔλαβε καὶ τὰ δάνεια, διότι δὲν ἔλαβον δάνεια οἱ συγγενεῖς μου. Εἶναι εἰς τὸ πρακτικὸν 201. Ἐκ τῶν 17, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον δάνειον, οἱ 6 ἦσαν ὀπαδοὶ τοῦ κ. Χούτα. Τρίτον, ἀναμφισβητήτως, δὲν ἀνεμίχθην, ὅπως καὶ δὲν ἀναμιγνύομαι εἰς αὐτὰ τὰ ζητήματα. Ἴσως, ὁ κ. συνάδελφος, ἐνθυμεῖται τὴν ἐποχὴν ποὺ ἔδιδε τὰ πάντα μὲ ἕνα ἁπλοῦν σημείωμά του. Σήμερον ἰσχύει κἄποιο Κράτος, τὸ ὁποῖον σεβόμεθα ὅλοι μας, πολὺ δὲ περισσότερον ἐγώ, ὁ ὁποῖος κατά τι, ἔστω κατὰ τὸ ἓν χιλιοστόν, συνέβαλον, διὰ νὰ ἐπικρατήσῃ αὐτὸ τὸ Κράτος. Τέλος, κατὰ τὰ τρία αὐτὰ χρόνια ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας ἐχρηματοδοτήθησαν διὰ σεισμούς, διὰ πολεμοπάθειαν καὶ διὰ στέγασιν αἱ ἐπαρχίαι διὰ δραχμῶν 120 ἑκατομμυρίων, περίπου ἐκ 10 χιλιάδων δανείων. Κύριε Πρόεδρε, ἂν ἔκαμα λάθος ἐκ τῶν 10 χιλιάδων δανείων εἰς τὰ 14 καὶ ἐπέτυχα εἰς τὰ 9.986, νομίζω, ὅτι πρέπει ἔπαινος νὰ μοῦ δοθῇ.

§62Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε καὶ κύριοι βουλευταί, ὅπως εἴδατε, ὁ κ. Ὑπουργός, ἀφοῦ ἐφωράθη καὶ ἀπεδείχθη πρὸ ὀλίγου, ὡς προσπαθήσας νὰ παραπλανήσῃ τὸ Σῶμα, ἐκμεταλλευόμενος τὴν συνωνυμίαν τῶν δύο οἰκογενειῶν καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐσιώπησε, ἐπεκαλέσθη κἄτι ἄλλο, διὰ νὰ ἐλαφρύνῃ τὴν θέσιν του, εἶπεν, ὅτι μεταξὺ τῶν 17 λαβόντων δάνειον εἰς τὴν Ἀμφιλοχίαν, —χαριστικῶν δανείων, διότι ἐπαναλαμβάνω, δὲν ὑπῆρξαν σεισμόπληκτοι, οὔτε ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐκ δευτέρου ἀπετόλμησε νὰ τὸ ἰσχυρισθῇ αὐτὸ— ὑπῆρξαν καὶ 2–3, ὄχι 5–6, φίλοι μου. Γεγονὸς εἶναι, ὅτι μεταξὺ τῶν 17, εἰς τοὺς ὁποίους ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας διένειμε τὰ χρήματα αὐτὰ τῶν σεισμοπαθῶν καὶ τῶν ἐπενδύσεων, ὑπάρχουν καὶ δύο–τρεῖς φίλοι μου, πρὸς τοὺς ὁποίους, ὅμως, δὲν ἐχορήγησε τὰ δάνεια, διότι ὑπῆρξαν φίλοι μου, ἀλλὰ τὰ ἐχορήγησε διὰ νὰ ἐξαγοράσῃ τὴν συνείδησίν των. Εἰς ἕνα δὲ ἐξ αὐτῶν καὶ ἀφοῦ προηγουμένως οἱ κομματικοί του ἀντιπρόσωποι (βεβαίως εἶναι ἀδύνατον διὰ πολλοὺς ἐξ ὑμῶν νὰ συλλάβετε τὸ μέγεθος τῆς φαυλότητος) ἀφοῦ τὸν ὑπεχρέωσαν νὰ κάμῃ μίαν ἐπιστολήν, ὅτι δηλοῖ φιλίαν, τότε καὶ μόνον ἐδόθη ἡ ἔγκρισις τοῦ δανείου. Καὶ εἰς ἄλλο χωρίον ἦλθε πρὸ ἡμερῶν ἕνας καὶ μοῦ εἶπεν, ὅτι σήμερον ἔλαβε καὶ τὸ τρίτον δάνειον καὶ ἐδήλωσεν εἰς τὸν κ. Στράτον, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ μείνῃ μαζύ του. «Λεπτὰ τοῦ Δημοσίου μοῦ ἔδωσαν», εἶπε. «Μὲ ὑπεχρέωσαν νὰ τοὺς γράψω, ὅτι θὰ εἶμαι φίλος τους. Ἀλλὰ θὰ ἐπανέλθω ἐκεῖ ὅπου ἡ φωνὴ τῆς συνειδήσεώς μου μὲ ὁδηγεῖ».

§63Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Κοιν. Προνοίας). Ἂν οἱ ὀπαδοί σας ἐξαγοράζωνται μὲ δάνεια, τότε τὶ περίεργοι ὀπαδοὶ εἶναι;

§64Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, ὅτε συνεχίζετο ἡ ἐπερώτησις περὶ ἐπαρχίας καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν συνέπεσε νὰ ἀπουσιάζω διότι εὑρισκόμην εἰς Κρήτην καὶ μόλις πρὸ ὀλίγου ἐπανῆλθον, ἔλαβε τὸν λόγον ἕνας ἐκ τῶν συναδέλφων, ὁ ὁποῖος προκειμένου νὰ ὁμιλήσῃ περὶ ἐπαρχίας, λησμονῶν τὸ περιεχόμενον τῆς ὁμιλίας, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ κάμῃ, τὴν ἀφιέρωσε μὲ ἀποκλειστικότητα διὰ μίαν ἐπίκρισιν εἰς βάρος τοῦ προσώπου μου. Νομίζω, ὅτι θὰ ἔχετε λάβει γνῶσιν τῶν πρακτικῶν, τῶν ὁποίων καὶ ἐγὼ πρὸ ὀλίγης ὥρας ἔλαβα γνῶσιν. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει προσωπικὸν θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου, βάσει τοῦ Κανονισμοῦ, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσω τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον καὶ παρακαλῶ νὰ μοῦ τὸν δώσετε.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πολυχρονίδη, νομίζω, ὅτι ἤλθατε καὶ ἐζητήσατε καὶ ἐνεγράφητε διὰ νὰ ὁμιλήσετε. Λοιπὸν ἐκ τῶν ὑστέρων βλέπω, ὅτι προβάλλετε τὸ προσωπικὸν ζήτημα. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ μὴ δεχθῶ τὴν ἄποψίν σας δεδομένου, ὅτι θὰ ὁμιλήσετε ἐν ἐκτάσει.

§66Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶχα λάβει γνῶσιν τῶν πρακτικῶν, διότι ἀπουσίαζα, ὅπως εἶπα, εἰς Κρήτην. Τώρα λαμβάνω γνῶσιν τῶν πρακτικῶν. Βλέπω ἐκ τῶν πρακτικῶν, ὅτι ἡ ὅλη ὁμιλία τοῦ κ. συναδέλφου ἀφιερώνεται εἰς τὸ πρόσωπόν μου καὶ ὅτι δὲν εἶχε καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν ἐπερώτησιν. Συνεπῶς, εἶναι κλασσικὴ περίπτωσις ὑπάρξεως προσωπικοῦ θέματος. Νομίζω δέ, ὅτι ἀπὸ σεβασμὸν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν πρὸς τὴν ὁποίαν ἀπετολμήθη, ἐν ἀπουσίᾳ προσώπου, κατὰ τοῦ ὁποίου ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ ὁμιλήσῃ, ἡ διατύπωσις αὐτῆς τῆς ἀσυστόλου ἀνακριβείας καὶ διότι εἶναι κλασσικὴ περίπτωσις ποὺ προβλέπεται ἀπὸ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς καὶ ἡ ὁποία παρέχει τὸ δικαίωμα ἀμέσως εἰς τὸν θιγόμενον νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον διὰ τὴν ἐπανόρθωσιν τῆς ἀληθείας, διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ζητῶ τὸν λόγον αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§67Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἂς δοθῇ ὁ λόγος εἰς τὸν κ. συνάδελφον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Κ.Ε.Α., ὁ κ. Πολυχρονίδης ἦλθεν ἐδῶ πρὶν ἀρχίσῃ ἡ συνεδρίασις καὶ μοῦ εἶπε, ὅτι ἐνῷ χθὲς ἀπουσίαζε εἰς Κρήτην, κἄποιος συνάδελφος ἠσχολήθη μὲ τὸ πρόσωπόν του καὶ δι’ αὐτὸ θέλει νὰ ἐγγραφῇ νὰ τοῦ ἀπαντήσῃ. Συνεπῶς, δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνακριβὲς αὐτό, ἀλλὰ κατὰ κἄποιον τρόπον ἐτακτοποιήθη τὸ θέμα, ἐνεγράφη νὰ ὁμιλήσῃ καὶ θὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὸν κ. Βολουδάκην. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ καταδικάζωμε τὸν κ. Νόβαν, ὁ ὁποῖος χθὲς δὲν ὡμίλησε καὶ θέλει τώρα νὰ ὁμιλήσῃ. Ὁ κ. Γ. Ἀθανασιάδης–Νόβας, ἔχει τὸν λόγον.

§69Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας σταυροφορία, τὴν ὁποίαν ἐπροκάλεσεν ἡ ἐπερώτησίς μας, καθὼς καὶ αἱ συναφεῖς ἐπερωτήσεις τῶν ἄλλων ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἀπετέλεσαν αἰσθητὴν ἠθικὴν ἐνθάρρυνσιν γιὰ τοὺς ἐπαρχιακοὺς πληθυσμούς, ποὺ τόσο σκληρὰ ἐργάζονται γιὰ τὸν ἐπιούσιον τῶν οἰκογενειῶν των, ἀλλὰ καὶ γιὰ τὴν ἐπαύριον ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους. Θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι πέραν τῆς ἠθικῆς αὐτῆς ἐνθαρρύνσεως θὰ συντελέσῃ καὶ στὴν ἀποκόμισι θετικῶν συμπερασμάτων, ἐνισχυτικῶν τῆς καταβαλλομένης γιὰ τὴν ἀνάπτυξι τῶν ἐπαρχιῶν κρατικῆς προσπαθείας. Ἀπορῶ μάλιστα γιατὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔμεινε καὶ αὐτὴ εἰλικρινῶς εὐχαριστημένη ἀπὸ τὴν εὐρεῖα, ἐμπεριστατωμένη καὶ ἐπὶ ὑψηλοῦ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἐπιπέδου συγκρατηθεῖσα συζήτησι, ἀλλὰ ἐξεδήλωσεν, ὑπὸ τὸ κράτος ἀδικαιολογήτου ἐκνευρισμοῦ, ἔλλειψι ψυχραιμίας καὶ κατανοήσεως. Ὡς εἶχα τὴν εὐκαιρία νὰ παρατηρήσω καὶ ἄλλοτε, κατέχεται ἀπὸ τὴν ψύχωσι τοῦ ἀλαθήτου καὶ ἀδυνατεῖ νὰ ἐπωφεληθῇ τῶν βοηθημάτων ποὺ τῆς προσφέρει ἑκάστοτε ὁ καλόπιστος ἔλεγχος τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ἕνα ἀπὸ τὰ προτερήματα τῆς Κυβερνήσεως, (διότι ἐγὼ δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι ἔχει καὶ τοιαῦτα), εἶναι ἡ αἰσιοδοξία της. Τὸ κακὸν ὅμως εἶναι, ὅτι αὕτη ἔχει καταστῆ παθολογικῶς ὑπερτροφικὴ καὶ ὡς ἐκ τούτου αὐτοκαταστρέφεται. Φέρουσα συνεχῶς ἡ Κυβέρνησις τὸ ρόδινο φακὸ τῆς αἰσιοδοξίας, βλέπει συνήθως παραμορφωμένη τὴ ζῶσα πραγματικότητα καὶ ὑπερπηδῶσα τὴ ροή της, ἐπαναπαύεται μὲ τὴ συλλογὴ εὐπλάστων στατιστικῶν στοιχείων ἐπὶ τῆς ἄμμου τῶν ὁποίων οἰκοδομεῖ τὴν εὐδαιμονία της, ποὺ δὲν συμπίπτει, ἀτυχῶς, νὰ εἶναι πάντοτε καὶ εὐδαιμονία τοῦ λαοῦ. Ὁ μῦθος τῆς εὐημερίας, ποὺ διασαλπίζουν Ὑπουργοὶ καὶ ραδιόφωνα, βρίσκεται σὲ πλήρη διαφωνία μὲ τὴν πραγματικὴ κατάστασι τὴν ὁποία, φυσικά, πιστότερα ἀπεικονίζουν ἐπίσημες ἐκθέσεις, ὅπως π. χ. ἡ ἐμπιστευτικὴ ἔκθεσι τῆς Εἰδικῆς Ἀποστολῆς τοῦ «Διεθνοῦς Νομισματικοῦ Ταμείου», συνταχθεῖσα τὸν Μάρτιον τοῦ 1960. Δὲν θὰ ἀποπειραθῶ νὰ εἰσέλθω στὸ στατιστικὸ λαβύρινθο, διότι, ἄλλωστε, οἱ ἀριθμοὶ ἐχρησιμοποιήθησαν «κατὰ κόρον», σὰν βαρὺ πυροβολικὸ στὶς κύριες φάσεις τῆς μάχης. Τώρα, ὑποχρεωμένος νὰ διεξαγάγω ἕνα εἶδος μάχης ὀπισθοφυλακῶν, πρέπει νὰ χρησιμοποιήσω ἀγχέμαχα ὅπλα, τὰ ὁποῖα θὰ δανεισθῶ ἀπὸ τὴν παρατήρησι τῆς τρεχούσης ζωῆς καὶ ἀπὸ τὴν καθημερινὴ πεῖρα. Θὰ προσπαθήσω ἄλλωστε νὰ μὴ ἐπαναλάβω ὅσα οἱ προηγηθέντες ρήτορες πλέον ἢ ἐπαρκῶς ἀνέπτυξαν. Γιὰ τὴν ἀπεικόνισι τῆς πραγματικῆς καταστάσεως εἰς ἐμὲ ἀρκοῦν οἱ ἁπλοῖ ἀριθμοὶ τοῦ μέσου ἀγρότη, οἱ ὁποῖοι ἐκφράζουν εὐγλώττως καὶ πειστικῶς τὸ σημερινό του παράπονο: «Πρῶτα ἤθελα ἕνδεκα ὀκάδες καλαμπόκι γιὰ ν’ ἀγοράσω ἕνα ντρίλινο παντελόνι. Τώρα θέλω πενῆντα καὶ δὲν φθάνουν». Πρῶτα μοῦ περίσσευαν καὶ πενῆντα δραχμὲς νὰ τὶς βάλω στὸ Ταμιευτήριο. Τώρα, ποὺ μεγάλωσαν καὶ τὰ παιδιὰ καὶ δουλεύουν κι’ αὐτά, δὲ μποροῦμε νὰ χορτάσουμε ψωμί». «Πρῶτα εἴχαμε τὴν ὀκᾶ τετρακόσια δράμια τώρα τὴν ἔχουμε τριακόσια». Γνωρίζω, ὅτι τὸ κλείσιμο τῆς περίφημης ψαλίδας δὲν εἶναι εὔκολο. Καὶ μοῦ φαίνεται ἀπίστευτο, ὅτι ἀπὸ ὅλον τὸν κόσμο, μόνον στὴ Νέα Ζηλανδία ἔχει ἐπιτευχθῆ τὸ θαυματουργικὸ κλείσιμο! Ὀρθὰ ἔχει λεχθῆ, ὅτι ἡ ἰσοτιμία τοῦ βιομηχανικοῦ καὶ τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος ἔχει γίνει σήμερα τὸ περιπαθὲς ὄνειρο τῆς γενεᾶς μας, ὅπως τῶν πατέρων μας, ἦταν ἡ ἰσοτιμία χρυσοῦ καὶ χαρτονομίσματος. Τὸ ζήτημα εἶναι νὰ μὴν ἀνοίγεται, ὅπως, δυστυχῶς, συμβαίνει ἐδῶ σ’ μᾶς, ὅλο καὶ περισσότερον ἡ ψαλίς, μὲ κίνδυνο νὰ ξεβιδωθῇ κἄποτε ἀπὸ τὸ πολὺ ἄνοιγμα καὶ τὸ σκέλος της τὸ βιομηχανικό, πλήξῃ θανάσιμα τὸν ἀγρότη! Συμπέρασμα, κύριοι, τῶν οὐσιαστικῶν ἀγορεύσεων τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ποὺ προηγήθηκαν ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου, καὶ τῶν μακρῶν ἀπαντήσεων τῶν ἀξιοτίμων κ.κ. Ὑπουργῶν, συμπέρασμα ἀκόμη καὶ τοῦ φωνογραφικῶς ἀποδοθέντος ἐμὲ παραπόνου τοῦ μέσου ἀγρότη, εἶναι, ὅτι ἡ ὕπαιθρος διέρχεται κρίσι δεινή. Πίπτει ἡ γεωργικὴ παραγωγή. Πίπτουν οἱ τιμὲς τῶν προϊόντων της. Πίπτει τὸ γεωργικὸ εἰσόδημα. Πίπτει τὸ βιοτικὸ ἐπίπεδο. Ἀνεργία μαστίζει τὴ νεολαία. Ὑποαπασχόλησι μαραίνει τὸν πληθυσμό. Ὑποσιτισμὸς λυμαίνεται τὴν ὕπαιθρο. Πανικὸς φυγῆς κυριαρχεῖ στὸν ἀγροτικὸν κόσμο. Ἀποδεκατίζονται τὰ χωριά. Ρημάζουν τὰ σπίτια. Ἀγριεύουν τὰ χωράφια... Ἡ εἰκόνα δὲν εἶναι καθόλου εὐχάριστη. Καὶ ὁ κίνδυνος προσλαμβάνει διαστάσεις κινδύνου ἐθνικοῦ. Δὲν λέγω, ὅτι ἐνώπιον τοῦ κινδύνου αὐτοῦ τὸ Κράτος ἀναισθητεῖ. Καὶ στοργὴ ἐκδηλώνεται καὶ μέριμνα λαμβάνεται. Δὲν λέγω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀδιαφορεῖ καὶ ἀδρανεῖ ἀναλγήτως. Καὶ δρᾶ καὶ λαμβάνει μέτρα. Λέγω, ὅμως, ὅτι ἡ δραστηριότης της εἶναι ἀνοργάνωτη ἢ κακῶς ὀργανωμένη. Λέγω, ὅτι τὰ μέτρα της, ὅπως τὰ ἔχει μεθοδεύσει, εἶναι ἐμβαλωματικὰ καὶ ἀνεπαρκῆ. Οἱ δαπάνες εἶναι σεβαστές, τὰ ἀποτελέσματα πενιχρά. Δὲν ὑπάρχει οὔτε πνεῦμα, οὔτε πρᾶξις νοικοκυρωσύνης καὶ μάλιστα νοικοκυρωσύνης δημιουργικῆς. Στὴν περίστασι ποὺ περνᾶμε καὶ στὸν κίνδυνο ποὺ διατρέχουμε, δὲν ἀρκεῖ ἕνα τυπικὸ κυβερνητικὸ ἐνδιαφέρον. Χρειάζεται ἔνθερμος ζῆλος. Χρειάζεται ἀνώτερος οἶστρος. Τὸ ἐνδιαφέρον πρέπει νὰ ὑψωθῇ σὲ πάθος. Ἂν ὑπῆρχε τὸ ὑψηλὸν πάθος, πρῶτα–πρῶτα θὰ εἶχαν ἀναπλασθῆ οἱ ἐκτελεστικοὶ ὀργανισμοί, διὰ μέσου τῶν ὁποίων λειτουργεῖ τὸ Κυβερνητικὸν ἐνδιαφέρον. Τὴν ὀπισθοδρομικὴν γραφειοκρατία θὰ εἶχεν ἀντικαταστήσει ἐμπνευσμένη πρωτοβουλία μὲ θάρρος εὐθύνης καὶ ὀργασμὸ δημιουργίας. Ὁ καθυστερημένος Μανδαρινισμὸς θὰ εἶχε παραχωρήσει τὴ θέσι του σὲ συγχρονισμένο Κρατικὸ μηχανισμό. Ἀπὸ τοὺς ἁρμοδιωτέρους παράγοντες τονίζεται ἡ ἀνάγκη τῆς ριζικῆς ἀναμορφώσεως τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ, ἰδίως αὐτοῦ ποὺ ἀπασχολεῖται μὲ τὰ οἰκονομικὰ προβλήματα. Ὅλοι οἱ κρατικοὶ καὶ παρακρατικοὶ θεσμοὶ ἀπαιτοῦν σήμερα βασικὴ μεταρρύθμισι. «Ἄνευ θεσμολογικῆς ἐπαναστάσεως καμμιὰ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξι δὲν εἶναι δυνατή», διάβαζα τελευταῖα σὲ σοβαρὸ οἰκονομικὸ περιοδικό. Καὶ τὸ προσυπογράφω. Θὰ ἰσχυρισθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι καταρτίζεται μελέτη ἀναδιοργανώσεως τῶν κρατικῶν ὑπηρεσιῶν. Στὴν ἐποχὴ τῶν διαπλανητικῶν πυραύλων, πρόοδος ἐποχουμένη ἀραμπᾶ ἀποτελεῖ παρωδίαν. Χωρὶς ἰσχυρὴ ἀναδημιουργικὴ πνοή, χωρὶς παλμὸ ἡφαιστειώδη, δὲν γίνονται ἐπαναστατικὲς μεταρρυθμίσεις! Ἂν δὲν τροφοδοτήσουμε καὶ πάλι τὶς ἑλληνικὲς καλένδες, φοβοῦμαι ὅτι θὰ προχωρήσουμε ἄλλη μιὰ φορὰ σὲ ἁπλῆ νομικοποίησι τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν! Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτὸ ποὺ μᾶς λείπει, οὔτε αὐτὸ ποὺ μᾶς χρειάζεται, εἶναι κἄτι ἀντίθετο ἴσως. Καὶ χωρὶς νὰ θέλω νὰ θίξω τοὺς ἀσχολουμένους μὲ τὴ μελέτη τῆς ἀναδιοργανώσεως —οὔτε ἐνθυμοῦμαι εἰς ποίους ἔχει ἀνατεθῆ— κρίνω, ὅτι θὰ ἦτο ἀπείρως σκοπιμώτερο νὰ εἶχεν ἀνατεθῆ σὲ μιὰ Διακομματικὴ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τὸ ἔργον. Αὐτὴ νὰ ἐκλέξῃ τὸ ἐπιτελεῖο της καὶ αὐτὴ νὰ τοῦ ἐμπνεύσῃ ἀνανεωτικὸ ζῆλο. Γιὰ νὰ ἔχουν λείψει οἱ ἀπαιτούμενες ψυχικές, ἐπιστημονικὲς καὶ ὀργανωτικὲς προϋποθέσεις, τὸ Κυβερνητικὸ ἔργο, στὸν τομέα τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, δὲν πῆρε τὶς διαστάσεις ποὺ ἔπρεπε, δὲν πῆρε τὴν ἔξαρσι ποὺ ἀπαιτεῖτο. Ἀντὶ νὰ λάβῃ τὴ μορφὴ δημιουργικῆς ἐξορμήσεως, ἔμεινε στὴν ἀμορφία σπασμωδικῶν μέτρων. Καὶ ὄχι κἂν μέτρων, ἀλλὰ ἡμιμέτρων. Εἶναι φανερό, ὅτι δὲν εἶχε συλληφθῆ ξάστερα καὶ δὲν εἶχε συνειδητοποιηθῆ ὁλοκληρωμένα οὔτε τὸ νόημα, οὔτε τὸ περιεχόμενο τοῦ πελωρίου προβλήματος, οὔτε κἂν τὸ γενικό του περίγραμμα. Γιὰ τοῦτο ὁ προγραμματισμὸς ὑπῆρξε βραδὺς καὶ ἀτελής. Γιὰ τοῦτο δὲν κατωρθώθηκε ἀποσαφήνισι τῶν σκοπῶν. Γιὰ τοῦτο ἡ ἱεράρχησι τῶν ἀναγκῶν ἀγνοήθηκε. Γιὰ τοῦτο ἡ καταβαλλόμενη προσπάθεια δὲν ἀνταποκρίνεται στὸ μέγεθος τοῦ ἔργου. Γιὰ τοῦτο ἡ ἐκτέλεσι γίνεται κατὰ τρόπο πλημμελῆ, μολονότι ὑπὲρ τὸ δέον πολυδάπανο. Γιὰ τοῦτο ἡ ἀπόδοσι καθυστερεῖ ἐπικινδύνως γιὰ τὴν οἰκονομικὴ τύχη τῆς Χώρας. Γνωρίζετε πολὺ καλύτερα ἀπὸ ἐμέ, ποίους κινδύνους συσσωρεύει ἡ ἀναμφισβήτητη καθυστέρησι τοῦ γεωργικοῦ τομέως. Τὴν τελευταία τριετία ἡ ἀγροτικὴ οἰκονομία σημειώνει ὄχι ἁπλῶς στασιμότητα ἀλλὰ κάμψι. Ἐκεῖ ὅμως, δηλαδὴ στὴν πρωτογενῆ παραγωγή, θεμελιώνονται τὰ βάθρα τῆς οἰκονομίας μας. Καὶ ὅταν αὐτὰ κλονίζωνται, κλονίζεται ὅλο τὸ οἰκονομικό μας οἰκοδόμημα. Ἡ ἀναταραχὴ εἶναι ἐμφανής. Καὶ δὲν μποροῦσε νὰ μὴ εἶναι. Σὲ μιὰ χώρα ὑποανάπτυκτη, ὅπως ἡ δική μας, οἱ ἐπενδύσεις ἔπρεπε νὰ εἶναι ταχύτερα καὶ πολὺ περισσότερο ἀποδοτικὲς σὲ παραγωγικότητα. Δυστυχῶς ὁ ἀριθμὸς αὐξήσεως τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων καὶ αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἶναι πολὺ διαφορετικός. Τὸ ἴδιο συμβαίνει στὶς πιστοδοτήσεις. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα μᾶς πληροφορεῖ ὅτι τὸ τοποθετημένο καὶ δουλεῦον στὴ Γεωργία κεφάλαιο ὑπερδιπλασιάσθη ἀπὸ τὸ Σεπτέμβριο τοῦ 1955 ἕως τὸ Σεπτέμβριο τοῦ 1960. Ἦταν τότε 3.356,2 ἑκατομμύρια δραχμαί, ἦταν ἀντιστοίχως πέρυσι 7.687,9 ἑκατομμύρια δραχ. Ἀνέρχεται τώρα σὲ 8.500 περίπου ἑκατ. δραχ. Ἐρωτᾶται: Ὑπερδιπλασιάσθηκε καὶ τὸ γεωργικὸ εἰσόδημα; Αὐξήθηκε ἔστω, σὲ βαθμὸ ἱκανοποιητικό; Δυστυχῶς ἡ ἀπάντησις εἶναι ἀρνητική... Ὅπως κριτήριο τῆς ἐπιτυχίας τῶν ἐπενδύσεων εἶναι ἡ αὔξησι τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἔτσι καὶ κριτήριο ἐπιτυχίας τῶν ἀγροτικῶν πιστοδοτήσεων πρέπει νὰ εἶναι ἡ αὔξησι τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος. Χωρὶς αὐτὴν ὁδηγούμεθα σὲ ἀδυναμία ρευστοποιήσεως τοῦ κεφαλαίου, ὁδηγούμεθα σὲ πάγωμα τῶν πιστώσεων. Σὲ πολλὰ διαμερίσματα (ὅπως λ.χ. στὴν Κέρκυρα), ἔχομε ἤδη ὑπερβῆ κάθε ὅριο πιστωτικῆς ἀντοχῆς. Μπορεῖ νὰ συνεχισθῇ ὁ ὑπερδανεισμός, μὲ τὸν ὁποῖο ἕως τώρα ἐτονώσαμε τὴν ὕπαιθρο — καὶ τὴν ἐτονώσαμε, τὸ πιὸ πολύ, πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς καταναλωτικῆς της δυνάμεως; Ἀσφαλῶς ὄχι! Βλέπω τυχαίως στὸ πρόσφατο «Δελτίον Ἀγροτικῆς Τραπέζης» ὅτι 42 παραγωγοὶ τῆς Νάξου ἐνισχύθησαν μὲ μεσοπρόθεσμα δάνεια συνολικοῦ ποσοῦ 665.000 δραχ. δι’ ἐκβαθύνσεις καὶ ἐντοιχίσεις φρεάτων, κατασκευὴν ὑδατοδεξαμενῶν κλπ. Στὸ ἴδιο νησὶ 14 ἀκτήμονες καὶ ἡμιακτήμονες παραγωγοὶ ἐνισχύθηκαν μὲ δάνειο μεσοπρόθεσμο 244.000 δραχ. γιὰ τὴν ἐξαγορὰ γαιῶν πρὸς γεωργική των ἀποκατάστασι. Ἐπίσης στὴν Ἐπαρχία Κορινθίας ἐνισχύθηκαν προσφάτως μὲ δάνεια μεσοπρόθεσμα 195 καὶ 150 χιλιάδων δραχμῶν ἀντιστοίχως δύο γαλακτοκομικοὶ συνεταιρισμοί. Στὴν ἴδια περιφέρεια, τὸν παρελθόντα Δεκέμβριο, ἔγιναν χορηγήσεις μεσοπροθέσμου πίστεως δι’ ἀρδευτικὰς βελτιώσεις δραχ. 550.000, διὰ ποιμνιοστάσια δραχ. 100.000, διὰ πτηνοτροφεῖα δραχ. 91.000, δι’ ἀγορὰν πευκοτεμαχίων δραχ. 130.000 (ἀκτήμονες 11). Στὴν ἴδια περιφέρεια Κορινθίας (Λυκοποριὰ) ἐχορηγήθη δάνειον μέσης διαρκείας δραχ. 250.000 γιὰ τὴν ἐπένδυσι ὑδραυλάκων. Τέλος στὸ Δερβένι Κορινθίας, ἐχορηγήθησαν τελευταίως ἀνάλογα δάνεια μακρᾶς διαρκείας γιὰ τὴν ἀνέγερσι πέντε νέων πτηνοτροφείων. Χωρὶς νὰ παρεξηγηθῶ, ὅτι ὑπαινίσσομαι ἰδιαίτερη εὔνοια πρὸς τὶς ἰδιαίτερες ἐκλογικές των περιφέρειες, ἐπειδὴ οἱ κ.κ. Ὑπουργοὶ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ τῆς Γεωργίας εἶναι οἱ κυρίως ἐπερωτώμενοι, τοὺς ἐρωτῶ ἁπλῶς: Νομίζουν, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ξαναδανείσουν καὶ τὸ ἑπόμενο ἔτος τὰ ποσὰ αὐτὰ στοὺς συμπολίτες των, ἐὰν συνεχισθῇ σ’ ὅλη τὴ Χώρα ἡ κάμψι τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς καὶ ἡ χαμηλὴ ἀπόδοσι; Πολὺ περισσότερο δέ, θὰ μποροῦν νὰ ἐλπίζουν καὶ ἄλλες ἐπαρχίες, ὀλιγώτερον ἕως τώρα εὐνοημένες, ὅτι θὰ εὐνοηθοῦν εἰς τὸ προσεχὲς μέλλον σὲ τέτοιο ὕψος δανειοδοτήσεως, ἐὰν συνεχισθῇ ἡ σημερινὴ γενικὴ κατάστασι τῆς ἀγροτικῆς μας οἰκονομίας; Ἡ ὑπερεπιδότησις μοιραίως θὰ περιορισθῇ ἀνάλογα μὲ τὴν πτῶσι τοῦ ρυθμοῦ τῆς ρευστοποιήσεως. Ἄν δὲν ἐσημειώνετο μικρὴ ἀνάπτυξι τῆς κτηνοτροφίας καὶ τῆς ἁλείας, ἡ κάμψις τῆς φυτικῆς παραγωγῆς θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς εἶχε τρομοκρατήσει ὅλους καὶ πρωτίστως τὴν Ἀγροτικὴ Τράπεζα.

§70Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπ. Γεωργίας). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς δώσω στοιχεῖα, διὰ νὰ ἴδητε, τί ἔκαμε τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας εἰς τὴν ἰδιαιτέραν σας περιφέρεια, τὰ ὁποῖα εἶναι περισσότερα ἀπὸ αὐτά, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὴν ἔκθεσιν. Σᾶς πληροφορῶ δέ, ὅτι εἰς τὸν προγραμματισμὸν τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, ὅσον ἀφορᾷ τὸ 1961, ἀναγράφονται πολὺ περισσότερα ποσά, διότι μὲ τὴν χρηματοδότησιν καὶ τὴν ἐνίσχυσιν τὴν ὁποίαν ἐκάμαμε εἰς ὅλα αὐτὰ τὰ χρόνια, δὲν νομίζομεν, ὅτι ἐπετελέσθη πλήρως ὁ ἐπιδιωκόμενος σκοπός, εἰς ὃ σημεῖον ἐλπίζομεν. Ἑπομένως διὰ τὸ 1961 ἔχομεν προγραμματίσει πολὺ μεγαλύτερον ποσὸν καὶ μὴ ἀνησυχῆτε.

§71Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Χαίρω ποὺ τὸ ἀκούω. Δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἀμφισβητήσω, ἐφ’ ὅσον τὸ λέγετε, ὅτι θὰ προγραμματίσετε μεγαλύτερα ποσά. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ αὐτό. Ἡ ἀπορρόφησις ἐνδιαφέρει. Ἔχει σπάσει ἡ ἀντοχὴ τοῦ κόσμου, διότι δὲν πραγματοποιοῦνται ποτὲ ἐξ ὁλοκλήρου τὰ προγραμματιζόμενα διὰ τὰ ὁποῖα ἐπὶ πλέον δὲν ἱεραρχοῦνται δικαίως αἱ ἀνάγκαι. Διανέμονται σὰν κόλλυβα μεγάλα ἢ μικρὰ ποσὰ δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ καὶ κατὰ κανόνα σπαταλῶνται χωρὶς νὰ ἀποπερατώνωνται ὅλα τὰ ἔργα. Ὅπου δὲ γίνεται καὶ δανεισμός, εἰσπράττονται πιεστικῶς τὰ δανεισθέντα, ἐνῷ τὸ ἔργον εἶναι εἰσέτι ἡμιτελὲς καὶ οὐδὲν ἀπέδωσε. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅμως, ἐπειδὴ ἔχω διαρθρώσει τὴν ὁμιλίαν μου εἰς κεφάλαια, νὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ συνεχίσω ἄνευ διακοπῶν, νὰ ὁλοκληρώσω τὸν ἔλεγχον καὶ εἰς τὸ τέλος μοῦ δίδετε ἀπάντησιν.

§72Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Τὸ ἀγροτικὸν εἰσόδημα τὰ δύο τελευταῖα χρόνια, ἠλαττώθη ἢ ηὐξήθη;

§73Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Ἠλαττώθη.

§74Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπ. Γεωργίας). Οἱ ἀριθμοὶ οἱ ὁποῖοι ἀνεφέρθησαν κατ’ ἐπανάληψιν καὶ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν Συντονισμοῦ καὶ ἀπὸ τοὺς ἀγορητὰς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως — ἀξιολόγους οἰκονομολόγους — ἀπὸ τὸν κ. Μαῦρον καὶ ἄλλους, λέγουν, ὅτι ἀπὸ τὸ 1955...

§75Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Τώρα ἔχομεν τὸ 1958–60.

§76Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπ. Γεωργίας). Τὸ 1958– 60 εἴχομεν μίαν κρίσιν τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος εἰς διεθνὲς ἐπίπεδον. Ἔχομεν, λοιπόν, μίαν αὔξησιν πολὺ μικράν, ἀλλὰ ἐν συνεχεία...

§77Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Παρέρχεται ἡ ὥρα καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ μὴ δεχθῶ ἄλλας διακοπάς, διότι θὰ καταστῇ ἀδύνατον νὰ ἀναπτύξω τὴν ἐπερώτησιν. Προχωρῶ: Τὸ φλέγον κεντρικό μας ζήτημα εἶναι: ἡ αὔξησι τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος μὲ ταχὺ ρυθμό. Ἐφ’ ὅσον ὁ ταχὺς αὐτὸς ρυθμὸς δὲν ἐπιτυγχάνεται ἡ οἰκονομία μας θὰ νοσῇ ἐπικινδύνως. Κριτήρια τῆς προόδου μας δὲν εἶναι τὰ ποσὰ τῶν ἐπενδύσεων καὶ τῶν πιστοδοτήσεων, εἶναι ἡ σύγκρισι τοῦ ρυθμοῦ τῆς αὐξήσεως παραγωγῆς μὲ τὰ ἄλλα Κράτη. Ἂς κατανοήσωμεν βαθύτερα τὴν οὐσία τοῦ προβλήματος καὶ ἂς μὴ ἐξευτελίζωμεν, ὅπως τόσες ἄλλες ἔννοιες στὸν τόπο μας, καὶ τὴν ἔννοια τοῦ προγραμματισμοῦ. Μὲ κομματικοὺς φανατισμοὺς καὶ εὔκολα χειροκροτήματα δὲν λύονται τὰ πελώρια προβλήματα ποὺ μᾶς πολιορκοῦν. Μεγαλαυχεῖ ἡ Κυβέρνησις γιὰ τὸν κατασκευαστικὸν ὀργασμό, ποὺ παρατηρεῖται. Ἡμεῖς ἀνησυχοῦμε, ὅπως ἀντελήφθητε, διότι ὁ ὀργασμὸς αὐτὸς δὲν προσλαμβάνει δημιουργικὸν χαρακτῆρα. Τὴν διαφορὰ μεταξὺ τοῦ κατασκευάζειν καὶ τοῦ δημιουργεῖν φαίνεται ὅτι δὲν τὴν ἀντιλαμβάνεται ἢ δὲν τὴν ἐκτιμᾶ δεόντως ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἔχει προσβληθῆ ἀπὸ ἕνα ἀθεράπευτον ἐθισμό. Ὅταν δὲν μπορῇ ν’ ἀρνηθῇ πλέον ὅτι ἕνα πρᾶγμα πηγαίνει κακά, συνηθίζει ν’ ἀπαντᾶ ὅτι τὰ ἴδια συμβαίνουν παντοῦ. Ἀλλ’ ἂν τὰ κακά, τὰ ἀσύμφορα, τὰ ἀπαράδεκτα συμβαίνουν παντοῦ, αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ μᾶς καθησυχάζῃ. Ἀπεναντίας πρέπει νὰ μᾶς ἀνησυχῇ περισσότερον. Καὶ πρέπει νὰ πολλαπλασιάζῃ τὴν δύναμι τῆς ἀντιδράσεώς μας. Προσφιλὴς εἶναι, στὸν κ. Ὑπουργὸ τῆς Προεδρίας ἰδιαιτέρως, ἡ ἀναδρομὴ στὴν Ἱστορία, ὡσεὶ γιὰ νὰ δικαιολογήσουν ἀπὸ τοὺς τάφους οἱ τεθνεότες πρόγονοι, ὅσα ἀδυνατοῦν νὰ δικαιολογήσουν ἐπὶ τοῦ στίβου τῆς βιοπάλης οἱ ζῶντες ἐπίγονοι, «Ἂς μὴ ἀνησυχοῦμε γιὰ τὴν αἱμορραγία τῆς μεταναστεύσεως, διότι ἀπὸ 30 αἰῶνες αὐτὸ εἶναι ἡ μοῖρα τῆς Φυλῆς μας!». Ὡσὰν νὰ μπορῇ νὰ γίνῃ σύγκρισι τῆς σημερινῆς ἀναγκαστικῆς φυγομανίας τῶν ἀλκιμωτέρων νέων μας στὰ πέρατα τῆς γῆς, μὲ τὴν ἀποικιακὴ ἐξάπλωσι τῶν Ἀρχαίων Ἑλληνικῶν Πόλεων πρὸς τὴν Μεσόγειο καὶ τὸν Εὔξεινο Πόντο, ἢ μὲ τὴν κοσμογονικὴ ἐξόρμησι τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου στὴν Ἀσία, ἢ μὲ τὴν αὐτοκρατορικὴ προβολὴ τοῦ Βυζαντίου στὶς γειτονικές του περιοχές! Τότε ξεχυνόμαστε νικηφόροι νὰ μεταδώσουμε τὸν πολιτισμό μας σὲ λαοὺς ὑποδεέστερους. Τώρα μεταναστεύουμε πτωχοπρόδρομοι νικημένοι καὶ κακῶς ἔχοντες σὲ χῶρες πιὸ πολιτισμένες γιὰ νὰ ἐξασφαλίσουμε τὸ μεροδοῦλι μας καὶ τὸ μεροφάϊ μας. Ποιὰ σύγκρισι μπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ μεταξὺ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου; Ὅταν, μάλιστα, στὴν σημερινὴ ἐποχὴ σὰν ὕψιστο ἐθνικὸ συμφέρον προβάλλῃ ἡ ἀνάγκη νὰ διατηρηθῇ ἡ δυναμικότης καὶ τὸ σφρῖγος καὶ ἡ γονιμότης τῶν Ἐπαρχιῶν, ἰδίᾳ τῶν βορείων, γιατὶ ἀλλοιῶς κινδυνεύει αὐτὴ αὕτη ἡ ἐπιβίωσι τῆς Φυλῆς! «Δὲν εἶναι τόσον ὀξὺ τὸ δημογραφικὸ πρόβλημα», ἐδογμάτισεν ὁ φιλαπόδημος κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας. Πρώτη φορὰ βλέπω θεράποντα ἰατρόν, ὁ ὁποῖος ἐπισκεπτόμενος πυρέσσοντα καὶ ἀλγοῦντα καὶ ἐξαντλημένον ἀσθενῆ, τὸν νοσηλεύει μὲ τὴν διάγνωσιν, ὅτι ἡ νόσος του δὲν εἶναι ἀκόμη πολὺ ὀξεῖα! Ἀλλ’ ὅταν γίνῃ ἀκόμη ὀξύτερη θὰ εἶναι ἀδύνατο πλέον νὰ σωθῇ ὁ ἀσθενής, ὁσονδήποτε εὔστροφος καὶ ἂν εἶναι ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας! Ἐν τῷ μεταξὺ ὁ ἀριθμὸς τῶν μονίμως μεταναστευσάντων ἐξ Ἑλλάδος κατοίκων της, ὑπερδιπλασιάσθη ἐντὸς ἑνὸς ἔτους. Ἀπὸ 23.684 τοῦ 1959, ἔφθασε 47.768 τὸ 1960! Ἀγωνιζόμεθα ὅλοι γιὰ τὴν σωτηρία καὶ τὴν ἐπιβίωσι καὶ τὴν ἀνάπτυξι τῆς Ἐπαρχίας. Μὲ τὸν ὅρο Ἐπαρχία ἐννοοῦμε, φυσικά, τὸ σύνολο τοῦ ἐκτὸς τῆς Πρωτευούσης Ἑλληνικοῦ χώρου. Ὁ χῶρος αὐτὸς διαιρεῖται ἀπὸ φυσικὲς καὶ κοινωνικὲς συνθῆκες σὲ ἐπαρχιακὰ ἀστικὰ κέντρα, σὲ πεδινὲς περιοχὲς καὶ σὲ περιοχὲς ἡμιορεινὲς καὶ ὀρεινές. Σὲ ὅλες αὐτὲς τὶς περιοχὲς τοῦ ἐπαρχιακοῦ χώρου, ἡ οἰκονομική, κοινωνικὴ καὶ πνευματικὴ ἀνάπτυξι καθυστερεῖ. Κάθε ἄλλο παρὰ ἰσόμετρη εἶναι μὲ τὴν ταυτόχρονη ἀνάπτυξι τῆς Πρωτευούσης. Στὴν ἀναμφισβήτητη αὐτὴ διαφορὰ ἔγκειται ἡ μεγάλη ἀδικία, ποὺ προσγίνεται στὴν Ἐπαρχία. Καὶ τοῦτο ἀκριβῶς εἶναι τὸ κεντρικὸ κατηγορῶ τοῦ ἐλέγχου μας. Ἂν ὁ ὑδροκεφαλισμὸς ἦτο καθεστὼς ἀλγεινὸ μὲν ἀλλὰ ὑγιὲς καὶ ὠφέλιμο γιὰ τὴν βιωσιμότητα τοῦ Ἔθνους, ἡ θυσία τῆς Ἐπαρχίας θὰ εἶχε τὴν δικαίωσί της. Ἀτυχῶς, ὁ ὑδροκεφαλισμὸς ἀποτελεῖ βαρύτατη νόσο, ποὺ ἀφοῦ νεκρώσῃ πρῶτα τὴν Ἐπαρχία, θὰ νεκρώσῃ ἔπειτα πολὺ σύντομα καὶ τὸν ὅλον ἐθνικὸ Ὀργανισμό. Ὑποστηρίζεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησι, ὅτι ὁ οὐρμπανισμὸς εἶναι διεθνὲς φαινόμενο. Κανεὶς δὲν τὸ ἀμφισβητεῖ. Ἀλλὰ πουθενὰ δὲν ἔχει τὴν ἰδιάζουσα, τὴν αὐτόχρημα θανάσιμη μορφὴ ποὺ ἔχει στὴν Χώρα μας. Γιατὶ σ’ ἐμᾶς ἡ ἀσφυκτικὴ συσσώρευσι γίνεται σχεδὸν μόνον ἐδῶ στὴν Ἀθήνα, ἐνῷ ἀλλοῦ σκορπίζεται σὲ πολλὰ μεγάλα ἀστικὰ κέντρα. Στὴν γειτονική μας π.χ. Ἰταλία, ἀπὸ τὸ 1951 ἕως τὸ 1957 ἔφυγαν ἀπὸ τὴν ὕπαιθρο 1.200.000 ἀγρότες. Ὑπολογίζουν δὲ ὅτι κάθε τρία λεπτὰ τῆς ὥρας ἕνας ἄνθρωπος ἐγκαταλείπει τοὺς ἀγρούς, γιὰ νὰ προσέλθῃ στὶς πόλεις. Ἀλλὰ ἐκεῖ, πρῶτον, δὲν πηγαίνουν ὅλοι στὴν Ρώμη. Πᾶνε καὶ στὸ Μιλάνο καὶ στὸ Τορίνο καὶ στὴν Μπολώνια καὶ στὴν Γένοβα καὶ στὴν Νεάπολι καὶ σὲ πολλὲς ἄλλες πόλεις. Δεύτερον, ἐκεῖ ποὺ πᾶνε θὰ χρησιμοποιηθοῦν ἀμέσως σὲ δευτερογενῆ παραγωγὴ καὶ δὲν θὰ πάψουν νὰ συνεισφέρουν στὴν οἰκονομικὴ ἀνάπτυξι τῆς Χώρας των. Ἐνῷ ἐδῶ σ’ ἐμᾶς συμφοροῦνται ὅλοι στὴν Ἀθήνα καὶ παραμένουν ἐπὶ πολὺ ἄνεργοι, γιὰ νὰ γίνουν στὸ τέλος μεταπρατίσκοι τοῦ ποδαριοῦ, «πλασιέδες», «δοσάδες», ὀνειροπόλοι τῆς μεταναστεύσεως στὸ ἐξωτερικό. Ἀλλὰ μὴ νομίσετε, ὅτι καὶ στὶς ἄλλες πλουσιώτερες χῶρες δὲν ἀγωνιοῦν γιὰ τὴν ἀφαιμάτωσι αὐτὴ τῆς ὑπαίθρου. Ὅσο κι’ ἂν τὴν θεωροῦν ἀναπόφευχτη θυσία τῶν ἀγρῶν πρὸς τὸν ἀστικὸ Μινώταυρο τῆς βιομηχανίας, θυσία ποὺ ἐξυψώνει ἀκόμη πιὸ πολὺ τὴν ἠθικὴ ἀξία τῆς Ἐπαρχίας σὰν πηγῆς ἐθνικῶν δυνάμεων, ὅμως παντοῦ δυσανασχετοῦν γιὰ τὸ φαινόμενο. Γιατὶ παντοῦ ἡ ἔξοδος ἀπὸ τοὺς ἀγρούς, σὰν φαινόμενο δυναμικὸ ποὺ εἶναι, παρασύρει τοὺς πιὸ ἱκανούς, τοὺς πιὸ τολμηρούς, τοὺς πιὸ προικισμένους. Καὶ ἀφήνει πίσω τοὺς ὑποδεέστερους. Ἀκόμη καὶ ἀπὸ πολιτικὴ ἄποψι δυσαρεστεῖ ἔξω ἡ ἀστυφιλία. Σὲ ὅλες τὶς ἀστικὲς χῶρες ὑπάρχει περισσότερη ἐμπιστοσύνη στὸν ἀγρότη, παρὰ στὸν ἐργάτη. Ἐξ ἄλλου στοὺς ἀγρότες δευτέρας ἐπιλογῆς, ποὺ παραμένουν στὰ χωράφια, δὲν μπορεῖ νὰ στηριχθῇ μὲ βεβαιότητα ἡ προσπάθεια οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς ὑπαίθρου, ποὺ ἀποτελεῖ παντοῦ τὸ κύριο μέλημα τῆς Δημοκρατίας. Ἐνθυμούμενοι τὸν Βιργίλιο, ποὺ γράφει ὅτι οἱ γεωργοὶ θὰ ἦσαν εὐτυχεῖς ἂν ἐγνώριζαν τὴν ἰδίαν των εὐτυχίαν, οἱ σημερινοὶ Ἰταλοὶ λένε ὅτι οἱ ἀγρότες τους θὰ ἦσαν εὐτυχεῖς ἐὰν δὲν ἐγνώριζαν τὴν ἑλκυστικώτερη εὐτυχία τῶν ἄλλων, δηλαδὴ τῶν ἀστῶν... Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀσχέτως πρὸς ποῖον βαθμὸν ὀξύτητος παραδέχεται ὁ κ. Τσάτσος, τὸ δημογραφικὸ πρόβλημα εἶναι σοβαρώτατο καὶ ἂν δὲν ἀνασχεθῇ τὸ ρεῦμα τῆς φυγῆς τῶν νέων ἀπὸ τὰ χωριά, ματαιοπονοῦμε προγραμματιζόμενοι καὶ ἐπιχειροῦντες τὴν οἰκονομική τους ἀνάπτυξι. Πῶς θὰ δώσουμε μάχη χωρὶς μαχητάς; Πῶς θὰ ἀναζωογονήσουμε τὰ χωριά, ὅταν δὲν ὑπάρχουν χωριανοί; Καὶ δυστυχῶς τὸ ἐργατικὸ δυναμικὸ τῶν χωριῶν μας, ἰδίᾳ τῶν ὀρεινῶν, ἔχει μειωθῆ στὸ ἕνα τρίτο. Θὰ παρακαλοῦσα τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς νὰ προσέξουν ἕνα μικρὸ τεῦχος, ἐκδοθὲν πέρυσιν ἀπὸ τὸν ἰατρὸ κ. Ἀλεξ. Κρῖκο. Ὅσα γράφει γιὰ τὴν ὀρεινή του γεννέτειρα Κερασιὰ τῆς Δωρίδος, ἰσχύουν γιὰ ὅλα τὰ ὀρεινὰ χωριά. Τὸ 1900 ἡ Κερασιὰ ἔχει 112 οἰκογένειες, 645 κατοίκους. Τὸ 1942, 76 οἰκογένειες, 340 κατοίκους. Τὸ 1960, 53 οἰκογένειες, 164 κατοίκους. Τὸ 1914 ἀπὸ τοὺς 594 κατοίκους ποὺ εἶχε τότε, δούλευαν στὰ χωράφια οἱ 319 ἐπὶ 9 μῆνες καὶ ἐπὶ 15 ὧρες τὴν ἡμέρα. Τώρα δουλεύουν 90 μόνον καὶ αὐτοὶ θὰ εἶναι, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, γέροι. Τοὺς βλέπει κανείς, ἀπομεινάρια τῆς καλῆς ἐποχῆς τῶν βουνῶν μας, νὰ δουλεύουν ὣς τὰ βαθειά τους γεράματα ἀκούραστοι, θυμόσοφοι, χαριτολόγοι. «Δουλεύεις ἀκόμα, παπούλη, σ’ αὐτὴ τὴν ἡλικία;!», ρώτησαν πέρυσι στὴν Εὐρυτανία ἕναν ἐννενηκονταετῆ γέροντα σκυμένον στὰ χωράφια. Κι’ ἐκεῖνος ἀπάντησε: «Ἐγὼ δούλευα πέρυσι ποὔημαν μικρότερος καὶ δὲ θὰ δουλέψω φέτο, ποὺ μεγάλωσα!». Στὴν ἰδιαίτερή μου ἐπαρχία, τὴ Ναυπακτία, ὑπάρχουν χωριά, ποὺ δὲν ἔχει μείνει οὔτε ἕνας νέος. Τὰ κορίτσια μένουν ἀνύπαντρα, τὰ σπίτια νεκρώνονται τὰ σχολειὰ ἀραιώνονται... Μερικὰ κινδυνεύουν νὰ καταργηθοῦν. Εἶχα τὴν εὐτυχία νὰ βρεθῶ γιὰ τὴν ἐθνική μας ἑορτὴ στὰ Καλάβρυτα. Πληροφορήθηκα, ὅτι στὴν τελευταία ἀπογραφὴ ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ χωριὰ παρουσίασαν αἰσθητὴ μείωσι τοῦ πληθυσμοῦ. Ἄκουσα πὼς σὲ κάποιο χωριό, ἂν θυμοῦμαι καλὰ στὴν Κέρτεζη, φοιτοῦσαν ἄλλοτε στὸ Δημοτικὸ Σχολεῖο 310 μαθητὲς καὶ τώρα φοιτοῦν μόνον 140! Στὴ Φθιώτιδα οἱ ἀριθμοὶ εἶναι ἀπαισιώτεροι. Θὰ μείνωμεν ἀπαθεῖς ἐνώπιον αὐτῆς τῆς καλπαζούσης φυματιώσεως; Γιὰ τὰ πολυτελῆ ἔργα, ποὺ γίνονται στὴν Ἀθήνα, ἔναντι τῶν εὐτελῶν τῆς Ἐπαρχίας, ἡ Κυβέρνησις προβάλλει τὴν δικαιολογία, ὅτι τἄχα γίνονται ἀπὸ τοπικοὺς πόρους. Ἀλλὰ πῶς μπορεῖ νὰ θεωρηθοῦν τοπικοὶ οἱ πόροι τῶν Ἀθηνῶν, ὅταν ἀπορρέουν ἀπὸ τὸν μόχθο καὶ τὸ ὑστέρημα ἑκατοντάδων χιλιάδων ἐπαρχιωτῶν, ποὺ συρρέουν καθημερινῶς ἐδῶ, ἄλλοι γιὰ νὰ ἐγκατασταθοῦν καὶ ἄλλοι γιὰ νὰ διεκπεραιώνουν τὶς ὑποθέσεις των; Ἡ Ἀθήνα εἶναι ἡ κεντρικὴ δεξαμενὴ τῆς ἰκμάδας ὅλης τῆς Ἑλλάδος. Ὅλοι πληρώνουμε ἁδρὰ τὸ φόρο τῆς ὑποτελείας μας. Πρωτεύουσά μας εἶναι. Ὅλοι τὴν ἀγαποῦμε καὶ ὅλοι τὴν ἔχουμε καμάρι μας. Ἀλλ’ ὅταν ἀκοῦμε, οἱ ἐπαρχιῶτες, ὅτι ξοδεύονται πολλὲς δεκάδες ἑκατομμυρίων ὄχι γιὰ νὰ ἐξωραϊσθῇ, ἀλλὰ γιὰ ν’ ἀσχημήνῃ ἡ Πλατεῖα Ὁμονοίας, ἐνῷ μὲ τὰ ἴδια χρήματα θὰ εἶχε διανοιγῆ μία νέα ἐθνικὴ ὁδός, ποὺ θὰ ἔσωζε κἄποια ἐπαρχία, ἔ, τότε, μὲ τὸ δίκῃο μας, νομίζω, παραπονούμεθα καὶ διαμαρτυρόμεθα. Διότι, πράγματι, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀπολύτως ἰσομετρία ἀναγκῶν καὶ σκοπιμοτήτων καὶ δαπανῶν! Ὑποχρεοῦμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω δύο–τρία χτυπητὰ παραδείγματα, ποὺ ἀποδεικνύουν τὴν τεραστία διαφορά, ποὺ ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ ὁδοποιητικοῦ ὀργασμοῦ τῆς πρωτεύουσας καὶ τοῦ συγκοινωνιακοῦ ἀποκλεισμοῦ τῶν ἐπαρχιῶν. Μιὰ ὁλόκληρη περιοχὴ τῆς Ἐπαρχίας Ξηρομέρου εἶναι φυλακισμένη μεταξὺ τῆς παραλίας τοῦ Ἰονίου Πελάγους καὶ τῶν Ἀκαρνανικῶν ὀρέων Περγαντὶ καὶ Μπούμστου. Δὲν ἔχει ἐπικοινωνία οὔτε μὲ τὴν ὑπόλοιπη ἐπαρχία, οὔτε μὲ τὸ Μεσολόγγι, ποὺ εἶναι διοικητικὴ πρωτεύουσα, οὔτε μὲ τὸ Ἀγρίνιο, ποὺ εἶναι ἐμπορικὸ κέντρο. Τὸ 1951, ἐπὶ Κυβερνήσεως Δημοκρατικοῦ Κέντρου, ἔγινε διάνοιξις δημοσίας ὁδοῦ μήκους 30–35 χιλιομέτρων, ποὺ ἐξυπηρετεῖ τὰ ἀπομεμονωμένα χωριὰ Μύτικα, Κανδήλα, Ἀρχοντοχῶρι. Ἀετὸ καὶ Μπαμπίνι, πληθυσμὸν 6.000 περίπου κατοίκων, καθὼς καὶ τὴ νῆσο Κάλαμο, μὲ 2.000 περίπου κατοίκους. Ἡ ὁδὸς αὐτή, ποὺ εἶναι μέσον πραγματικῆς ἀπελευθερώσεως φυλακισμένων πληθυσμῶν, παραμένει ἐπὶ μακρὰ χρόνια —καὶ δὴ χρόνια ἀφειδοῦς σπατάλης— τελείως ἐγκαταλειμένη καί, φυσικά, ἀδιάβατη ἀπὸ αὐτοκίνητο. Ματαίως διαμαρτύρονται οἱ πληθυσμοί, τοὺς ὁποίους, ἀπομονωμένους ἔξω τόπου καὶ χρόνου, συνδέει μὲ τὴν ἄλλην Ἑλλάδα τὸ βαπόρι τῆς ἀγόνου γραμμῆς, ποὺ περνάει κἄθε βδομάδα, ἐπιχορηγούμενο μὲ σημαντικὸ ποσό, ποὺ ἂν χρησίμευε σὰν τοκοχρεωλύσιο, θὰ μποροῦσε νὰ ἐξευρεθῇ ἀμέσως τὸ κεφάλαιο ποὺ χρειάζεται γιὰ τὴν ἀποπεράτωσι τοῦ δρόμου. Ἄλλη περίπτωσι εἶναι ἡ ἐσωτερικὴ ὁδὸς Ἀνθοφύτου– Γαύρου–Γολεμίου–Καταφυγίου–Ἀναβρυτῆς τῆς Ναυπακτίας. Ἡ ὁδὸς αὐτὴ ἀρχίζει ἀπὸ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 24 ἐπαρχιακὴν Ναυπάκτου–Πλατάνου καὶ μέχρι μὲν τοῦ Γαύρου ἔχει χαρακτηρισθῆ ὡς διακλάδωσις τῆς ἐπαρχιακῆς, ἡ δὲ ὑπόλοιπος τυγχάνει κοινοτική. Τὸ συνολικό της μῆκος εἶναι 20 περίπου χιλιόμετρα καὶ ἔχει κατὰ καιροὺς καὶ κατὰ διαστήματα διανοιγῆ μὲ προσωπικὴ ἐργασία τῶν κατοίκων σὲ πλάτος 4–5 μέτρων. Μέχρις Ἀνθοφύτου τὸ καλοκαῖρι μπορεῖ νὰ φθάσῃ δυσκόλως αὐτοκίνητο. Ἐδῶ καὶ τρία χρόνια τὸ Κράτος ἐνδιαφέρθηκε γιὰ τὸν ἡμιτελῆ δρόμο, ποὺ θὰ ἀνακουφίσῃ πέντε ὀρεινὰ κτηνοτροφικὰ χωριά, πλουσίας παραγωγῆς εὐζώνων! Ἐδόθηκαν μερικὰ χρήματα ἀπὸ τὸ πρόγραμμα Μ.Κ.Ε., ἀναγγέλθηκε, ὅτι τὸ δρόμο θὰ τὸν τελειώσῃ ὁ στρατός. Καὶ ἐπὶ τρία συνεχῆ χρόνια, κύριοι βουλευταί, ἐλησμονήθηκεν ἐκεῖ ἕνας λοχίας κι’ ἕνα κομπρεσσέρ, ποὺ ὑποτίθεται, ὅτι μὲ τὴ βοήθεια ἐνίοτε καὶ 2–3 στρατιωτῶν, κατασκευάζουν δρόμο. Ἀρχικὰ εἶχε σταλῆ καὶ μία μπολτόζα, πού, γιὰ νὰ χρησιμοποιηθῇ ἀλλοῦ, δὲν ξαναφάνηκε! Ἐρωτῶ, ἂν αὐτὸ δὲν ἀποτελῇ ἐμπαιγμὸ πρὸς τοὺς ἀτυχεῖς πληθυσμούς, τί ἀποτελεῖ; Ἴσως σαδιστικὸ μαρτύριο Ταντάλου! Σημειωτέον, ὅτι σύμφωνα μὲ ἐπίσημη ἀναφορὰ ἁρμοδίας Ἀρχῆς, γιὰ τὴν ἀποτελείωσι τοῦ δρόμου μὲ κατασκευὴ γεφύρας μεταξὺ Ἀνθοφύτου καὶ Γαύρου, ἀνοίγματος 10 μέτρων καὶ μὲ κατασκευὴ τοίχων ἀντιστηρίξεως ἐκ ξηρολιθοδομῆς, ἀπαιτοῦνται μόνον 800.000 δραχμαί. Πόσον στοιχίζει ἐπὶ τρία χρόνια ὁ ἐξορισθεὶς ἐκεῖ Λοχίας, μὲ τοὺς ἐναλλασσομένους στρατιῶτες του καὶ τὸ μονομαχοῦν κατὰ τῶν βράχων κομπρεσσέρ, δὲν γνωρίζω. Ἀλλ’ οὔτε καὶ τὸ γνωρίζει, πιστεύω, ἄλλος κανείς. Τρίτη περίπτωσις, εἶναι ἡ ἀδικαιολογήτως χρονίζουσα σύνδεσις τῆς Ναυπακτίας μὲ τὴν Εὐρυτανία. Στὸν ὀρεινὸ συνοριακὸ κόμπο τῶν δύο ἐπαρχιῶν, οἱ κάτοικοι τῶν γειτονικῶν χωρίων Κρικέλλου, Δομνίστης, Νεοχωρίου, Ἀραχώβης, Κλεπᾶς, Ἁγίου Δημητρίου, μὲ προσωπικὴ ἐργασία καὶ μὲ εἰσφορὲς ἀποδήμων χωριανῶν ἀπὸ τὴν Ἀμερική, ἔχουν διανοίξει ἁμαξιτοὺς δρόμους διαβατοὺς τὸ καλοκαῖρι. Ἔχει βοηθήσει ἑκασταχοῦ καὶ τὸ Κράτος, ἰδίως σὲ τεχνικὰ ἔργα. Ἀπομένει ἕνα μικρὸ κομμάτι μεταξὺ Ἁγίου Δημητρίου, Νεοχωρίου καὶ Ἀραχώβης, γιὰ νὰ ἑνωθοῦν οἱ δρόμοι καὶ ἀποκατασταθῇ ἡ ἐσωτερικὴ συγκοινωνία τῶν δύο ἐπαρχιῶν, ποὺ συναποτελοῦν μία ἐκκλησιαστικὴ περιφέρεια, ἀλλ’ ἐπικοινωνοῦν μεταξύ τους ἢ μέσῳ Ἀγρινίου ἢ μέσῳ Ἀμφίσσης–Λαμίας. Ἡ ἕνωσις τῶν διανοιγέντων δρόμων θὰ διευκόλυνε πολὺ τοὺς νομαδικοὺς πληθυσμοὺς τῆς Εὐρυτανίας, ποὺ μετακινοῦνται πρὸς τοὺς κάμπους τοῦ Μεσολογγιοῦ καὶ ποὺ ἀναγκάζονται τώρα νὰ ἀνεβοκατεβαίνουν στὰ χωριά τους μέσον Ἀγρινίου–Καρπενησίου, κάνοντας διπλάσια διαδρομή. Ἕνα ἢ δύο τὸ πολὺ χιλιόμετρα ὑπολείπονται νὰ κατασκευασθοῦν καὶ ἕνα μόνο σημαντικὸ τεχνικὸ ἔργο παρεμβάλλεται, μία γέφυρα παραποτάμου. Οἱ κάτοικοι εἶναι πάντοτε ὁλοπρόθυμοι νὰ προσφέρουν προσωπικὴ ἐργασία, δεδομένου μάλιστα, ὅτι τὰ ἐξυπηρετούμενα χωριὰ τῆς Ναυπακτίας–Ἀράχωβα, Νεοχῶρι καὶ Ἅϊ–Δημήτριος— δὲν μετακινοῦνται τὸν χειμῶνα, ἀλλὰ παραμένουν ἐπὶ τόπου. Καὶ ὅμως τὰ καλοκαίρια ἔρχονται καὶ παρέρχονται χωρὶς τὰ λίγα μέτρα καὶ τὸ ἕνα γεφύρι νὰ μποροῦν, ἐπὶ τέλους, νὰ κατασκευασθοῦν! Τὸ ἴδιο συμβαίνει καὶ μὲ τὸν δρόμο πρὸς Ριγάνι καὶ Λουτρὰ Στάχτης Ναυπακτίας. Γιὰ ἐλάχιστα χιλιόμετρα δρόμου, σταματημένου ἀπὸ τὸ 1952, καταδικάζεται σὲ ἀπομόνωσι ὁλόκληρη περιφέρεια. Ἐπὶ ἐννέα χρόνια δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ διανοιγοῦν τὰ ἀπαιτούμενα 3 ἢ 4 χιλιόμετρα, ὥστε νὰ ἀποδεσμευθοῦν ἀπὸ τοὺς βράχους οἱ ἀτυχεῖς πληθυσμοί. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι σὲ πολλὲς ἄλλες ἐπαρχίες, ἂν ὄχι σὲ ὅλες, παρουσιάζονται παρόμοιες περιπτώσεις δρόμων, ποὺ ἀρχίζουν κάποτε γιὰ λόγους δημοκοπικοὺς καὶ παραμένουν ἡμιτελεῖς γιὰ λόγους ἀνοικοκύρευτης πολυπραγμωσύνης ἢ ἐπὶ τὸ λαϊκώτερον κρατικῆς «τσαπατσουλιᾶς».

§78Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Κύριε συνάδελφε, θὰ σᾶς ἀπαντήσω μετὰ τὸ πέρας τῆς ὁμιλίας σας.

§79Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπ. Γεωργίας). Κύριε συνάδελφε, ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ἐπειδὴ ἀνεφέρθητε εἰς τὴν ὀρεινὴν Ναυπακτίαν, ὅτι κατὰ τὰ ἔτη 1957, 1958 καὶ 1959...

§80Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Ἐννοεῖτε τοὺς δασικοὺς δρόμους;

§81Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπ. Γεωργίας). Ἀκριβῶς. Ἔγιναν δὲ εἰς τὴν περιφέρειαν, τὴν ὁποίαν ἀνεφέρατε, τὰ ἑξῆς: Διηνοίγησαν μέχρι καὶ ἐντὸς τῶν δασῶν δασικοὶ δρόμοι: εἰς τὴν ἐπαρχίαν Βάλτου 20 χιλόμ., εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἀγρινίου 27 χιλιόμ., εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεσολογγίου 21 χιλιόμ. καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ναυπακτίας 43 χιλιόμ. Ἐδαπανήθησαν δὲ ἐν συνόλῳ δραχ. 12.776.000. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι διὰ τὸ ἔτος 1961 ὑπάρχει πρόγραμμα διανοίξεως ὁδῶν, τὸ ὁποῖον θὰ στοιχίσῃ 6 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Τὸ πρόγραμμα περιλαμβάνει τὴν συμπλήρωσιν τῶν ἤδη διανοιχθεισῶν καὶ τὴν διάνοιξιν νέων. Κατὰ συνέπειαν ἐγένετο ἓν σοβαρὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον παρελείψατε νὰ ἀναφέρητε. Τὸ ἔργον τοῦτο ὠφέλησε τὴν περιφέρειάν σας καὶ οἰκονομικῶς καὶ ἐκπολιτιστικῶς, ἐνισχύθη δὲ καὶ θὰ ἐνισχυθῇ τὸ εἰσόδημα τῶν ὀρεινῶν κατὰ τὰ ἄνω ποσά, κατὰ τὰ 90%, τῶν ὁποίων ἀντιπροσωπεύονται ἡμερομίσθια τοῦ ὀρεινοῦ πληθυσμοῦ.

§82Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Εἶναι εὐχάριστοι αἱ πληροφορίαι σας διὰ τὸ μέλλον. Ἀλλὰ ὁπωσδήποτε ὑπάρχει τὸ παρόν. Καὶ ὡς πρὸς τὸ παρόν, ὀφείλω νὰ τονίσω, ὅτι οὐδεμία ἱεράρχησις τῶν ἀναγκῶν ὑφίσταται. Οἱ δρόμοι τοὺς ὁποίους ἀνεφέρατε, ὅτι διηνοίχθησαν, ἀποτελοῦν βέβαια ἔργον σημασίας, ἀλλά, ἐν τούτοις, δὲν εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ προτιμηθοῦν. Καὶ αὐτὸ ἐννοῶ, ὅταν λέγω, ὅτι δὲν ὑφίσταται ἱεράρχησις τῶν ἀναγκῶν. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ναυπακτίας, ὁ σπουδαιότερος τῶν διανοιγέντων δρόμων ἔγινε μὲ δάνειον τοῦ Βασιλικοῦ Ἱδρύματος. Δυστυχῶς δὲ ἡ ἀπόδοσις πολλῶν ἐξ αὐτῶν, δὲν εἶναι μέχρι τῆς ὥρας ἡ προσδοκηθεῖσα. Φοβοῦμαι, ὅτι δὲν θὰ ἐξασφαλισθοῦν σοβαροὶ μόνιμοι πόροι. Ἀλλὰ περὶ τῆς ὀρεινῆς οἰκονομίας θὰ ὁμιλήσω ἐν ἐκτάσει μετ’ ὀλίγον.

§83Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργίας). Κύριε συνάδελφε, θὰ πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ διάνοιξις αὐτῶν τῶν ὁδῶν γίνεται πρὸ παντὸς διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ δασικοῦ μας πλούτου καὶ εἶναι τεραστία ἡ ὠφέλεια τῶν παρυδασικῶν πληθυσμῶν, διότι ἐργάζονται καὶ εἰσπράττουν τὰ ἡμερομίσθια. Δὲν παραλείπομεν, ὅμως, νὰ ἐξυπηρετοῦμεν καὶ τὸν κοινωνικὸν παράγοντα καὶ ὑποβαλλόμεθα εἰς δαπάνας προκειμένου νὰ ἐξυπηρετήσωμεν κοινωνικῶς διάφορα χωρία, τὰ ὁποῖα συνδέομεν μὲ τὸ κέντρον.

§84Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Γνωρίζω καὶ ἐγκρίνω τὸν σκοπόν. Ὁμολογῶ, ὅτι οἱ δασικοὶ δρόμοι διανοίγονται ταχέως, καλῶς καὶ μὲ κόστος μικρό. Ἡ δασικὴ ὑπηρεσία εἶναι ἀξιέπαινη διὰ τοῦτο, ὅσον δὲν εἶναι ἐν συγκρίσει ἡ ὑπηρεσία Δημοσίων Ἔργων. Βεβαίως ἀκολουθεῖται κἄποια τοπικὴ σκοπιμότης, ἀλλὰ τὴν διασπᾶ τὸ ἀσυντόνιστον τῶν ἐκτελουμένων ἔργων.

§85Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκοιν. καὶ Δημ. Ἔργων). Κύριε συνάδελφε, νομίζω, ὅτι ὑπάρχει συντονισμός, ὁ ὁποῖος συνεδέθη καὶ ἔχει ἐκδηλωθῆ μὲ τὸ 5ετὲς πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον καθωρίσθη καὶ ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν ὁδικοῦ δικτύου 6.000 χιλιομέτρων. Ἡ μελέτη τῶν ἔργων αὐτῶν ἐγένετο ἀπὸ τὰς ἁρμοδίας Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Δημ. Ἔργων καὶ Γεωργίας καὶ ἐτέθη ὑπ’ ὄψει τῶν Ὑπουργῶν καὶ τελικῶς ὑπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ κατασκευὴ τῶν ἔργων αὐτῶν ἀνελήφθη ἀπὸ στρατιωτικὰς μονάδας. Κατὰ συνέπειαν ὑπάρχει συντονισμός. Εἰς τὸ 5ετὲς πρόγραμμα προβλέπεται δαπάνη 50 ἑκατομμυρίων δραχμῶν διὰ τὴν ἐπαρχίαν σας. Γίνεται ἐπὶ πλέον ὁ τεράστιος δρόμος Ἀντιρίου–Ἡγουμενίτσης, ὅστις στοιχίζει ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων.

§86Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Ὁ ὁποῖος εἶναι ἀδιάβατος. Διὰ τὸν δρόμον αὐτὸν δυσφημούμεθα καὶ προκαλοῦμεν τὰς διαμαρτυρίας τοῦ Ἰταλικοῦ Τουρισμοῦ. Χθές, ἀκριβῶς, ἐταξίδευσα καὶ ἐμαρτύρησα κυριολεκτικῶς διερχόμενος ἀπὸ τὸν δρόμον αὐτόν, διότι διηνοίχθη εἰς πολλὰ σημεῖα. Καὶ ποῖος ξεύρει πότε θὰ τελειώσῃ.

§87Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκοιν. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἔχομεν τὴν φιλοδοξίαν νὰ παραδώσωμεν τὸν δρόμον αὐτὸν κατὰ τὸ τμῆμα Ἰωάννινα–Ἀγρίνιον εἰς ἀρχικὴν κυκλοφορίαν εἰς τὸ τέλος τοῦ 1961.

§88Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν θὰ τελειώσῃ, οὔτε τὸ 1963.

§89Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκοιν. καὶ Δημ. Ἔργων), Κύριε συνάδελφε, πέστε μου ἕνα δρόμον, ὁ ὁποῖος δὲν παρεδόθη ἐντὸς τῆς δηλωθείσης παρ’ ἐμοῦ προθεσμίας.

§90Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, διεκρίναμεν καὶ ἡμεῖς τὴν δυσπιστίαν τῶν Ἰταλῶν, ὡς πρὸς τὴν δυνατότητα ἐγκαίρου χρησιμοποιήσεως τοῦ ὁδικοῦ δικτύου Ἠπείρου–Αἰτωλοακαρνανίας. Καὶ ἀντὶ νὰ προγραμματίσητε κατασκευὴν ὑπερπολυτελῶν δρόμων, ὅπως εἶναι ἡ ὁδὸς Σουνίου–Χαλκίδος, θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθῇ φροντὶς ἀποπερατώσεως τῆς ἐγκαταλελειμένης ὁδοῦ Ναυπάκτου–Ἀμφίσσης.

§91Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκοιν. καὶ Δημ. Ἔργων). Συμφωνῶ μὲ τὴν χρησιμότητα τῆς ὁδοῦ αὐτῆς. Τὸ τρέχον ἔτος, ἐλπίζω, νὰ φθάσωμεν μέχρι Λιδωρικίου.

§92Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἀπηυθύνθην καὶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος μοῦ εἶπεν «θέλεις νὰ ἀφήσωμεν τὸν δρόμον Ἀθηνῶν–Θεσσαλονίκης, ὁ ὁποῖος ὁδηγεῖ μέχρι τὰ σύνορα, διὰ νὰ κάμωμεν τὸν δρόμον αὐτόν;». Τοῦ ἀπήντησα, ὅτι πρέπει νὰ γίνουν καὶ οἱ δύο δρόμοι. Ἄλλωστε μὲ τὴν δρομολόγησιν καὶ τοῦ ἑτέρου φέρρυ–μπὼτ καλοῦμεν χιλιάδας τουριστῶν νὰ ἐπισκεφθοῦν τὴν χώραν μας. Τὶ θὰ συμβῇ; Θὰ τοὺς ὑποχρεώνωμεν νὰ ἐπιστρέψουν πίσω διὰ νὰ πᾶνε μέσω Πατρῶν; Διότι ὁ δρόμος αὐτὸς (Δελφῶν– Ναυπάκτου) εἶναι ἄβατος.

§93Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκοιν. καὶ Δημ. Ἔργων). Νομίζω, κ. συνάδελφε, ὅτι εἶναι ὑπερβολὴ αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε, ὅτι ὁ δρόμος αὐτὸς εἶναι ἄβατος. Ἐγὼ ἐπῆρα τὸ αὐτοκίνητόν μου, τὸ ὁποῖον εἶναι χαμηλὸν καὶ ἐκινήθη μεταξὺ Ἀμφίσσης–Ναυπάκτου μὲ ταχύτητα 40 χιλιομέτρων τὴν ὥραν. Δὲν εἶναι, λοιπόν, τὰ πράγματα ὅπως τὰ παριστάνουν. Βεβαίως, ὁ δρόμος παρουσιάζει ἀρκετὰς ἐλλείψεις καὶ μόνιμος σκέψις μας εἶναι νὰ τὸν ἀνακατασκευάσωμεν τὸ ταχύτερον. Δὲν εἶναι, ὅμως, ἀδιάβατος.

§94Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Εὔχομαι ἡ μόνιμος σκέψις σας νὰ γίνῃ τὸ ταχύτερον καὶ γόνιμος. Ὀφείλω, ὅμως, νὰ συνεχίσω τὸν ἔλεγχον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς σημερινῆς πραγματικότητος. Ἐπαίρεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας γιὰ τὰ τουριστικά του ἔργα. Δὲν ἀρνούμεθα τὴν ἀρχοντικὴ ἁπλοχεριά του, περὶ τῆς ὁποίας ἐπίκειται εἰδικὸς ἔλεγχος στὴ Βουλὴ καὶ δὲν θέλω νὰ προεξοφλήσω τίποτε. Ἀρνούμεθα ὅμως, ὅτι ἡ ἁπλοχεριά του ἐξεδηλώθη δαψιλῶς ὑπὲρ τῶν ἐπαρχιῶν. Ἐπαρχιακὲς ἀρτηρίες βασικῆς τουριστικῆς σημασίας, ὅπως ἡ ὁδὸς Ἀντιρίου–Δελφῶν, ποὺ συμπληρώνει τὸν περιηγητικὸ κύκλο τῆς Κεντρικῆς Ἑλλάδος, ἔχουν διαγραφῆ ἀπὸ τὸ τουριστικὸ «Πιστεύω» τῆς Κυβερνήσεως, μὲ ἀνυπολόγιστη ζημία τοῦ κεφαλαίου τῆς βιομηχανίας τῶν ξένων, ὅπως θὰ καταφανῇ στὸ μέλλον. Διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ δυσφορήσῃ καὶ νὰ μὴ κακομιλήσῃ ὁ Τουρίστας, ποὺ θὰ κάμῃ τὸ γῦρο τῆς Κεντρικῆς Ἑλλάδος, ὅταν φθάσῃ στοὺς Δελφοὺς καὶ δὲν μπορεῖ ἀπὸ ἐκεῖ νὰ κατεβῇ, διὰ μέσου τῆς γραφικῆς Δωρίδος, στὸ Ἀντίριο, ποὺ ἀπέχει 1300 χιλιόμετρα, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐπιστρέψῃ καὶ πάλι ἀπὸ τὸν ἴδιο δρόμο ποὺ ἦλθε, δηλαδὴ μέσῳ Ἀθηνῶν, κάνοντας τριπλάσιο δρόμο. Καὶ δρόμο γνωστὸν ἤδη σ’ αὐτόν. Τοῦτο εἶναι βαρὺ σφάλμα γιὰ ὅσους κατέχουν τὴν τουριστικὴν ψυχολογία, ποὺ ἀναζητεῖ διαρκῶς τὸ ἄγνωστο καὶ τὸ νέο, ὅσο τὸ δυνατὸ σὲ περισσότερη ἔκτασι. Μόλις διάβασα πρὸ τινων ἡμερῶν στὶς ἐφημερίδες τὴν εἴδησι, ὅτι πρόκειται νὰ κατασκευασθῇ νέα λεωφόρος Σουνίου–Χαλκίδος, ἀναγκάσθηκα νὰ διαμαρτυρηθῶ τηλεγραφικῶς γιὰ τὴν ἀνάλγητη καταδίκη τῆς ὁδοῦ Δελφῶν — Ἀντιρίου. Ἡ διαμαρτυρία μου ἔμεινε, ὡς εἰκὸς διὰ τὴν Κυβέρνησιν, χωρὶς ἀπάντησι!! Κάνω ἐκ νέου θερμὴ ἔκκλησι πρὸς τὴν Κυβέρνησι νὰ ἀναθεωρήσῃ τὴν ἀδικαιολογήτως ἔμμονη δυσμένειά της κατὰ τῆς ὁδοῦ Δελφῶν–Ἀντιρίου καὶ νὰ διατάξῃ τὴν ἄμεση ἐπισκευὴ τοῦ τμήματος τούτου, ὥστε νὰ γίνῃ ἀνέτως διαβατό. Μέχρις ὅτου καταστῇ δυνατὴ ἡ κατασκευὴ νέας παραλιακῆς ὁδοῦ ἐπὶ τῆς βορείας πλευρᾶς τοῦ Κορινθιακοῦ, ποὺ θὰ εἶναι πολὺ συντομώτερη καὶ ἀπὸ πολλὲς ἀπόψεις χρησιμώτατη στὴ Χώρα μας. Τὴν ἔκκλησή μου πρὸς τὴν Κυβέρνησι ἐπεκτείνω ἀπὸ τοῦ βήματος τοῦτο καὶ πρὸς τοὺς κ.κ. συναδέλφους Βοιωτίας, Φωκίδος καὶ Αἰτωλοακαρνανίας. Εἶμαι βέβαιος, γιὰ τὸ ἐνδιαφέρον ὅλων, ἀσχέτως πρὸς τὴν πολιτική των ἀπόχρωσι. Γνωρίζω, ὅτι μετὰ τὴν ἐκτροπὴ τῆς ὁδοῦ Ἀθηνῶν–Θεσσαλονίκης πρὸς Ὀρχομενὸ καὶ Καμμένα Βοῦρλα, ἡ συντήρησις τῆς παλαιᾶς μέσῳ Λεβαδείας–Ἀραχώβης ὁδοῦ, μόνον μὲ τὴν προέκτασί της ἀπὸ Δελφοὺς πρὸς Ἀντίριο θὰ ἐξασφαλίσῃ ὁλοκληρωμένον ἐνδιαφέρον. Ἐάν, κ. συνάδελφοι τῆς Βοιωτίας, τῆς Φθιώτιδος καὶ τῆς Αἰτωλοακαρνανίας, ἀποδεχθοῦμε τὴν διάνοιξι νέας πολυτελοῦς ὁδοῦ ἀπὸ τὸ Σούνιο πρὸς τὴν Χαλκίδα, προτοῦ ἀποκατασταθῇ στὴν ἁρμοδιότητα ποὺ πρέπει ἡ μεγάλη τουριστικὴ ἀρτηρία Ἀθηνῶν–Λεβαδείας–Δελφῶν–Ἀντιρίου, θὰ προδώσωμε βαρέως ὅλοι τὴν ἐντολὴ τῶν ἐκλογέων μας, ἀλλὰ καὶ τὸ πραγματικὸ τουριστικὸ συμφέρον ὁλοκλήρου τῆς Χώρας. Ἄν ἡ Κυβέρνησι μυωπάζῃ, ἔχομε τὴ δύναμι, ἂν θέλωμε, νὰ τῆς ἀνοίξωμε τὰ μάτια. Ὄταν ἡ ὁδὸς αὐτὴ γίνῃ διαβατή, μόνον τότε τὸ τουριστικὸ ρεῦμα, ποὺ προσδοκοῦμε νὰ δημιουργήσουν τὰ πορθμεῖα «Ἐγνατία» καὶ «Ἀππία», καθὼς καὶ τὰ ὡραῖα ἐπιβατηγά μας τῆς Ἀδριατικῆς, μόνον τότε τὸ ρεῦμα τοῦτο θὰ ἀποκτήσῃ φυσιολογικὴ λειτουργία καὶ ὁλοκληρωτικὴ ἀπόδοσι. Ὄταν ἡ ὁδὸς αὐτὴ καταστῇ χρησιμοποιήσιμη εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ μοναδικὸς ἐλαιῶνας τῆς Ἀμφίσσης καὶ οἱ εἰδυλλιακὲς Δωρικὲς κοιλάδες, θὰ συμπληρώνουν ἱκανοποιητικὰ τὴν εὐχάριστη αἴσθησι τοῦ Ἑλληνικοῦ τοπίου, ποὺ θὰ ἔχουν δημιουργήσει στοὺς ξένους τουρίστες ἡ Ἤπειρος, ἡ Πελοπόννησος καὶ ἡ Ἀττική. Ἡ δὲ διέλευσίς των ἀπὸ τὴ Ναύπακτο, ὅλων καὶ ἰδιαιτέρως τῶν Ἰταλῶν, ὅπου τὸ «Λέπαντο» εἶναι πασίγνωστο λόγῳ τῆς κοσμοϊστορικῆς Ναυμαχίας τοῦ 1571, θὰ ἐνισχύσῃ μὲ τὴν καλλονὴ τοῦ τοπίου καὶ μὲ τὴ γραφικότητα τῶν μεσαιωνικῶν κάστρων, τὸ θησαυρὸ τῶν εὐχάριστων ἐντυπώσεών των ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα. Ἄς μὴ λησμονοῦν οἱ Ἄρχοντες τοῦ Τουρισμοῦ, ὅτι ἡ γεωμετρικὴ πρόοδος τῆς τουριστικῆς κινήσεως, ποὺ προσδοκοῦμε, ἐξαρτᾶται κατὰ κύριο λόγο ἀπὸ τὸ βαθμὸ ἱκανοποιήσεως τῶν πρώτων ἐπισκεπτῶν μας, οἱ ὁποῖοι ἐπιστρέφοντες στὶς πατρίδες των, θὰ μᾶς ἐξαποστείλουν μὲ τοὺς καλοὺς των λόγους τὰ ἐπακολουθοῦντα κύματα ἐπισκεπτῶν. Ἡ βιτρίνα τῆς Ἀθήνας καὶ τῶν περιχώρων της, μπορεῖ νὰ διαφημίζῃ περισσότερο τοὺς κυβερνητικοὺς ὁδοποιούς. Ἀδικεῖ, ὅμως, ὄχι μόνον τὴν ἐπαρχιακὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ τὴν ὅλην τουριστική μας ἀνάπτυξι ὁ ἐξαντλητικὸς καλλωπισμὸς τῆς βιτρίνας αὐτῆς καὶ μόνον. Ἡ ἀποκατάστασι ἰσομέτρου ὁδικοῦ ἐνδιαφέροντος καὶ γιὰ τὶς ἐπαρχίες εἶναι πλέον ἢ ἀναγκαία καὶ δὴ κατεπειγόντως. Σὲ πολλὲς ἐπαρχίες προγραμματισμένα ἀπὸ ἐτῶν ἀπαραίτητα ξενοδοχειακὰ ἔργα διεγράφησαν μυστηριωδῶς καὶ ἀνεξηγήτως τὴν τελευταίαν στιγμήν. Ἄλλα δὲ ἀπὸ αὐτά, ἐκτελεσθέντα, ὅπως τὰ ξενοδοχεῖα Μεσολογγίου καὶ Καρπενησίου, ἔγιναν τόσο στενόχωρα, ὥστε νὰ εἶναι ἀντιοικονομικά, καθὼς ἀπέδειξεν ἡ λειτουργία των.

§95Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκοιν. καὶ Δημ. Ἔργων). Κύριε συνάδελφε, θέλω νὰ σᾶς διακόψω, διὰ νὰ σᾶς εἴπω τὰ ἑξῆς: Δὲν εἶμαι, βέβαια, τελείως ἐνήμερος δι’ ὅσα λέγετε. Ἀπὸ ὅσα, ὅμως, γνωρίζω, εἰς ὡρισμένα ξενοδοχεῖα, ὅπως π.χ. τοῦ Μεσολογγίου, εἶναι δυνατὴ ἡ ἐπέκτασίς του μέχρι διπλασιασμοῦ τῶν δωματίων του. Αὐτὸ προβλέπεται εἰς τὰ σχέδιά του, ὅπως ἐπίσης ἔχουν ἀφήσει καὶ ἕνα χῶρον διὰ νὰ συγκεντρώνωνται οἱ Μεσολογγῖται καὶ δέχωνται τοὺς φίλους των.

§96Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Μποροῦσε νὰ λείψῃ τὸ ὑπερπολυτελὲς ξενοδοχεῖο τῆς Πάρνηθος καὶ νὰ ἔχουν γίνει εὐρυχωρότερα τὰ ἐπαρχιακὰ ξενοδοχεῖα. Ὡς πρὸς τὴν ἀρτιότητα τῆς κατασκευῆς των, δι’ αὐτὰ μὲν ποὺ ἀνέφερα, δὲν ἔχω ἀκούσει παράπονα. Ἀκούω, ὅμως, π.χ., ὅτι τὸ ἀπὸ ἔτους λειτουργοῦν καὶ ἀκόμη μὴ παραληφθὲν ξενοδοχεῖον τῆς Σύρου, ἔχει πλημμελῆ κατασκευήν. Ἕνα κἄποιο δικαίωμα ἀνεξελέγκτου, ἕνα κἄποιο προνόμιο ἀσυδοσίας τείνει νὰ καθιερώσῃ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Τουρισμοῦ, ὅπως ἀποδεικνύει καὶ ἡ ἀνέγερσι τοῦ ξενοδοχείου Σουνίου, παρὰ τὴν ἀπόφασι τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Ἀλλὰ πᾶσα πάντως ἀσυδοσία εἶναι ἀπαράδεκτη, ἰδίως μετὰ τὶς διαπιστούμενες ἀταξίες καὶ ὑπερβάσεις. Τὸ ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον μου γιὰ τὸν Τουρισμὸ εἶναι γνωστὸ καὶ ὅσα λέγω, δὲν εἶναι, παρὰ ξεχείλισμα πόνου. Ἡ πρόοδος καὶ ἡ εὐημερία τῶν ἐπαρχιακῶν ἀστικῶν κέντρων ἐξαρτᾶται κατὰ κύριο λόγο ἀπὸ τὴν παραγωγικότητα καὶ τὴν εὐημερία τῆς ἀγροτικῆς ἐνδοχώρας των, κατὰ δεύτερο λόγο δὲ ἀπὸ τὴν ἀνάπτυξι τοπικῶν βιομηχανιῶν καὶ βιοτεχνῶν. Ἐπειδὴ ἔγινε στὶς προηγούμενες συνεδριάσεις πολὺς λόγος γιὰ τὸ νόμο περὶ προστασίας τῆς ἐπαρχιακῆς βιομηχανίας, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι εἶμαι ὁ πατήρ της, ὅτι εἶχα ἐγὼ τὴν τιμὴ νὰ εἰσηγηθῶ καὶ νὰ ἐπιμεληθῶ τὴν ἐπιψήφισί του, ὡς Ὑπουργὸς τότε τῆς Βιομηχανίας. (Καθὼς ἐπίσης καὶ τοῦ νόμου περὶ μεταλλευτικῶν ἐρευνῶν γιὰ τὴν ἀξιοποίησι τοῦ ὑπεδάφους μας). Λυποῦμαι, διότι ἐκ τῆς μετέπειτα ἐφαρμογῆς του, (μολονότι, ὡς ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, τὸν ἐγιγάντωσε τἄχα διὰ τροποποιήσεως τὸν νόμον ἐκείνου τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου), δὲν ἀπέδωσε μέχρι τοῦδε ὅλους τοὺς καρποὺς ποὺ προσδοκούσαμε. Χωρὶς ὀρθολογισμένη ἐγκατασπορά, κ. βουλευταί, τῶν νέων βιομηχανιῶν στὰ διάφορα ἐπαρχιακὰ κέντρα, ποτέ δὲν θὰ ἀποκατασταθῇ δικαιότερη κατανομὴ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ ποτὲ ἡ Ἐπαρχία δὲν θὰ ζωογονηθῇ! Ἐὰν ἡ οἰκονομικοκοινωνικὴ ἀνάπτυξι τῶν ἄλλων Εὐρωπαϊκῶν χωρῶν ἔφθασε ἀνέτως ἐκεῖ ποὺ ἔφθασε καὶ ἀνέτως ἐξελίσσεται πρὸς συνεχῆ ἄνοδο, τοῦτο δὲν ὀφείλεται μόνο στὴν ταχεῖα ἐκβιομηχάνισι, ἀλλὰ καὶ στὴν ταυτόχρονη ἀποκέντρωσι τῆς βιομηχανικῆς δραστηριότητος. Μεγάλες, καθὼς ξέρετε, βιομηχανίες ἔχουν ἔξω στὶς ἄλλες χῶρες τὶς ἐγκαταστάσεις των σὲ δευτερεύουσες πόλεις ἢ καὶ σὲ ἀσήμαντες πολίχνες. Ἐξαιρετικὰ εὐχάριστο θὰ εἶναι ἐὰν ὅλες οἱ νέες βιομηχανίες ἐγκατασταθοῦν ἐφεξῆς στὶς ἐπαρχίες μας, ὅπως ὑπαγορεύουν ἐν πολλοῖς καὶ τὰ πράγματα. Ἡ βιομηχανία π.χ. τῆς σόδας, ποὺ προώρισται νὰ καλύψῃ ἐμπορικὲς ἀνάγκες ὅλης τῆς Μέσης Ἀνατολῆς καὶ τῆς Ἄπω ἀκόμη, δὲν συμφέρει νὰ ἱδρυθῇ ἀλλοῦ παρὰ στὸ Μεσολόγγι. Ἡ βιομηχανία τοῦ ἀζώτου καὶ τὰ ζαχαροποιεῖα θὰ εὐεργετήσουν ὡρισμένες περιφέρειες καὶ τὸ σημειώνομε μὲ ἰδιαίτερη εὐχαρίστησι, μολονότι ὡς πρὸς τὰ τελευταῖα ἐσημειώθηκαν ἀδικίες σέ βάρος τευτλοπαραγωγικῶν περιφερειῶν. Στὸ σημεῖο αὐτὸ θὰ ἤθελα νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἕως τώρα, ὄχι μόνον δὲν ὠφελεῖτο ὅσο θὰ ἔπρεπεν ἡ Ἐπαρχία ἀπὸ τὴ βιομηχανική μας ἀνάπτυξι, ἀλλά, δυστυχῶς, αὐτή, σὰν ἀπόπαιδο τῆς Δημοκρατίας μας, πληρώνει ὅλα τὰ σπασμένα μὲ τὴ διατήρησι δασμοβιώτων βιομηχανιῶν. Στὴν Ἐπαρχία καὶ στοὺς ἀγρότες της ἐπιπίπτει τὸ οἰκονομικὸ βάρος. Ἀκριβοπληρώνονται ὅλα τὰ μέσα παραγωγῆς, καθὼς πολλάκις ἔχει ἀναγραφῆ καὶ σ’ ἐπίσημες ἐκθέσεις ἁρμοδίων παραγόντων. Ἄν τὰ γεωργικὰ προϊόντα μας δὲν μποροῦν ν’ ἀποκτήσουν συναγωνιστικὸ κόστος, τοῦτο κατὰ μέγα μέρος ὀφείλεται στὸ ὑψηλὸ κόστος τῶν μέσων παραγωγῆς — μηχανῶν, ἐργαλείων, λιπασμάτων. Καὶ τὸ ὑψηλὸ κόστος τούτων ὀφείλεται στὴ δασμολογικὴ προστασία τῶν ἀντιστοιχουσῶν βιομηχανιῶν. Πάντοτε, πανταχόθεν τὰ πάντα στὴν καμπούρα τοῦ ἀγρότη! Καὶ κατόπιν ἐκπλησσόμεθα γιατὶ δὲν μπορεῖ νὰ ἀνακτήσῃ τὸ σφρῖγος της ἡ Ἐπαρχία! Ἡ μέχρι τοῦδε βιομηχανικὴ μας ἀνάπτυξι δὲν κατατάσσεται, ἀτυχῶς, στὰ μέτρα προστασίας τῆς Ἐπαρχίας, ἀλλὰ στὰ μέσα ἐξοντώσεώς της. Εὐχόμεθα ν’ ἀντιστραφοῦν εἰς τὸ μέλλον οἱ ὅροι. Καὶ θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς ἂν ἡ ἀντιστροφὴ τῶν ὅρων ἀρχίσῃ ἀπὸ τὴ μελετωμένη ἵδρυσι βιομηχανίας φωσφορικῶν λιπασμάτων. Ἐντόνως συνιστῶ στὴν Κυβέρνησι νὰ λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ ἱκανοποιήσῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὰ δίκαια αἰτήματα τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν. Ἀλλοίμονον ἂν καὶ ἡ βιομηχανία αὐτὴ ἐξυπηρετήσῃ μόνον τὰ συμφέροντα τῶν ἀστῶν κεφαλαιούχων καὶ ὄχι μὲ κάθε δυνατὴ προτίμησι τὰ συμφέροντα τῶν δεινοπαθούντων ἀγροτῶν. Δὲν ἐπεκτείνομαι περισσότερον, ἀφοῦ ἐζητήθη εἰδικὴ συζήτησις περὶ τοῦ θέματος. Ἐπὶ Κυβερνήσεως Κέντρου, ἀπεφασίσθη ἡ χρηματοδότησις τῶν λιπασμάτων πρὸς μείωσιν τῆς τιμῆς των, ἀλλὰ περιορίζομεν συνεχῶς τὴν χρηματοδότησιν αὐτὴν καὶ ἐὰν αἱ πληροφορίαι μου εἶναι ἀκριβεῖς, ἐφέτος τὴν διεγράψατε ὁλοτελῶς.

§97Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργίας). Κύριε συνάδελφε, ἡ χρηματοδότησις διὰ τὰ λιπάσματα ἐξακολουθεῖ κατὰ 50% εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, εἰδικῶς δὲ ὅσον ἀφορᾷ τὸν πληθυσμὸν τῶν ὀρεινῶν περιοχῶν ποὺ σᾶς ἐνδιαφέρει περισσότερον, προβλέπεται χρηματοδότησις εἰδικωτέρα πέραν τοῦ 50% διὰ τὴν χορήγησιν τῶν λιπασμάτων.

§98Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Εὔχομαι νὰ εἶναι ἀκριβεῖς αἱ ἰδικαί σας πληροφορίαι καὶ ὄχι αἱ ἰδικαί μου. Τὸ λαμβάνω ὑπὸ σημείωσιν, διὰ νὰ ἐλέγξω τὴν πηγὴν τῶν ἰδικῶν μου πληροφοριῶν. Ἀλλὰ καὶ περὶ βιοτεχνίας καὶ χειροτεχνίας ἔγινε λόγος γιὰ νὰ ἀποδειχθῇ ἡ εὐεργετικὴ πρόνοια τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τῆς Ἐπαρχίας. Στὸν τομέα αὐτὸ ἔγινε ὄντως κἄποια ἀρχὴ ἐκτελέσεως. Θὰ ἐνθυμῆται ἡ Βουλὴ τὰς παρατηρήσεις μου, ὅταν ἐψηφίζετο νομοσχέδιον περὶ προστασίας τῆς βιοτεχνίας καὶ χειροτεχνίας. Ἐπειδὴ εἴχαμε πεῖρα ἀπὸ προγενέστερες ἀσκόπους κατασπαταλήσεις ὑλικοῦ καὶ χρήματος, ἐπιστήσαμε τὴν προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως γιὰ νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ τὸ φαινόμενο. Δυστυχῶς, δὲν εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὸ φαινόμενο δὲν ἐπαναλαμβάνεται. Εἶπα ἔκτοτε καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ θέμα τῆς βιοτεχνίας καὶ χειροτεχνίας προτοῦ ἀποκτήσῃ ἐμπορικὸ χαρακτῆρα, ἔχει χαρακτῆρα λαογραφικό, καλλιτεχνικό, αἰσθητικό. Καὶ ἂν δὲν θεμελιωθῇ στὸ φυσικό του πρωτογενῆ χαρακτῆρα, ποτὲ δὲν θὰ προκόψῃ, γιατὶ δὲν θὰ προσφέρῃ στὴν ἀγορὰ —ἐσωτερικὴ καὶ διεθνῆ— γνήσια πρωτότυπα προϊόντα διαφορετικὰ ἀπὸ τῶν ἄλλων χωρῶν. Ὡς τοιαῦτα μόνον θὰ ζητοῦνται καὶ θὰ ἀπορροφῶνται τὰ προϊόντα τῆς βιοτεχνίας μας. Ἡ προσπάθεια γιὰ τὴν ἀνάπτυξι τῆς βιοτεχνίας καὶ χειροτεχνίας ἀπαιτεῖ λαογραφικὴ ἐπιστημοσύνη, λεπτὴ καλαισθησία καὶ ζωντανὴ φαντασία. Δὲν ξέρω κατὰ πόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας, ἀνεζήτησε τὸ ἐπιτελεῖον τοῦ Ἱδρύματος μεταξὺ προσώπων διαθετόντων τὰ προσόντα ταῦτα. Ἐκεῖνο ποὺ ξέρω εἶναι, ὅτι ὅταν ἵδρυε τὸν Ὀργανισμὸν μᾶς ἀνεκοίνωσε στὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅτι θὰ ἔθετεν ἐπὶ κεφαλῆς αὐτοῦ τὸν ἄλλοτε Διευθυντὴ τοῦ Ὀργανισμοῦ Βάμβακος. Δὲν γνωρίζω τὸν κύριον καὶ δὲν ἐνθυμοῦμαι, οὔτε τὸ ὄνομά του. Ἐνθυμοῦμαι, ὅμως, ὅτι ἐρωτήσας τότε πολλοὺς συναδέλφους, συνέλεξα περὶ αὐτοῦ τὰς καλλιτέρας πληροφορίας. Ἀλλ’ ὁ Διευθυντὴς ἐκεῖνος δὲν ἐτοποθετήθη, δὲν ξέρω διὰ ποίους λόγους. Καὶ ἀκούω, ὅτι τέσσερες Διευθυνταὶ διέπουν τὸν Ὀργανισμόν, ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τοῦ ὁποίου παρῃτήθησαν ἢ ἀπέχουν τὰ ἁρμοδιώτερα πρόσωπα. Τὸ γεγονὸς, ὅτι Πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου εἶναι, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ κ. Πόγγης, πρόσωπον ἐξαιρετικῶν προσόντων, ἀποτελεῖ, βεβαίως, μίαν ἐγγύησιν. Ἀλλὰ δὲν ξέρω, λόγῳ τῶν πολλῶν του ἀσχολιῶν, ἂν διαθέτῃ ὑπὲρ τοῦ Ὀργανισμοῦ ἐπαρκῆ χρόνο. Ἡ διαφημισθεῖσα ἐπιτυχὴς ἔκθεσις προϊόντων στὸ Παρίσι (καίτοι ἀμφισβητεῖται ἡ ἐπιτυχία της) μᾶς εὐχαριστεῖ, ἀλλὰ δὲν μᾶς καθησυχάζει. Δὲν θὰ ἤθελα νὰ ὑπάρχουν καθόλου ἀμφιβολίες γιὰ τὴν ἐπιτυχία τοῦ σκοποῦ, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου, ὅπως θὰ ἐνθυμῆσθε, διαθέσαμε γενναιοδώρως ἀρκετὰ ἑκατομμύρια ἐτησίως μὲ τὸ νόμο περὶ φορολογίας ½% ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ ἐμπορευμάτων διὰ νὰ προωθήσωμε τὴν ἐξαγωγὴν τῶν ἰδικῶν μας προϊόντων. Ἡ ἀνάπτυξι τῆς Βιοτεχνίας καὶ Χειροτεχνίας θὰ ἔχῃ σπουδαῖες γιὰ τὶς ἐπαρχίες συνέπειες. Θὰ δώσῃ σὲ χιλιάδες ἀνθρώπους, ἰδίᾳ κορίτσια, καὶ δουλειὰ καὶ χρῆμα καὶ ἱκανοποίησι ἐθνική. Θὰ τονώσῃ τοὺς δεσμοὺς μας μὲ τὴν παράδοσι καὶ θὰ ἐπιρρώσῃ τὴ συνειδητοποίησι τῆς λαϊκῆς μας τέχνης. Ἡ οἰκονομικὴ ἐνίσχυσι θὰ ὑποβοηθήσῃ τὴν ὑλικὴ ἐπιβίωσι τῆς Φυλῆς μας. Ἀλλὰ τὴν ἐπιβίωσί της θὰ τὴν ὡραιοποιήσῃ καὶ θὰ τὴν ἐξάρῃ ἡ ἀξιοποίησι τῶν ἠθικῶν θησαυρῶν τῆς ἐθνικῆς κληρονομίας.

§99Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργίας). Κύριε συνάδελφε, ξέρετε μὲ πόσην στενοχώριαν ἀναγκάζομαι νὰ κάμω μίαν διακοπήν. Τὸ θέμα αὐτὸ δὲν εἶχε γίνει ἀντικείμενον προσοχῆς μέχρι τῆς τελευταίας Κυβερνήσεως Καραμανλῆ ἀπὸ κανέναν. Ἤδη ἔχει ἐπισημανθῆ καὶ ἀνεξαρτήτως τῶν σφαλμάτων, ὅσον ἀφορᾷ τὰ πρόσωπα, δὲν γνωρίζω καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ εἴπω ὑπευθύνως τὴν γνώμην μου, ἔχει ἱδρυθῆ Διεύθυνσις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας, ἔχει γίνει εἰδικὸς Ὀργανισμός, διατίθενται χρήματα καὶ γνωρίζω καὶ ὁ ἴδιος, διότι προεδρεύω μιᾶς Ἐπιτροπῆς τῆς προόδου τῆς ὀρεινῆς οἰκονομίας εἰς τὴν ὁποίαν συμμετέχουν καὶ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας τοῦ κλάδου τῆς βιοτεχνίας καὶ οἰκοτεχνίας, ἔχει δηλαδὴ σημειωθῆ σημαντικὴ πρόοδος. Σεῖς δὲ ὡς καλλιτέχνης πραγματικὸς γνωρίζετε, ὅτι ὑπάρχει ἡ παράδοσις, ἰδίως εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Θὰ πρέπει νὰ περάσῃ μία χρονικὴ περίοδος διὰ νὰ δημιουργηθοῦν αἱ κατάλληλοι συνθῆκαι καὶ νὰ ἔχωμεν ἀπόδοσιν. Ἐπειδὴ γνωρίζω τὴν καλήν σας πίστιν καὶ τὴν σοβαρότητα τῶν λόγων σας, ἐπερίμενα νὰ εἴπητε λόγια κολακευτικὰ καὶ ἐπαίνους διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εἶχε τὴν πρωτοβουλίαν νὰ κάμῃ αὐτά, τὰ ὁποῖα ἔκαμε. Καὶ πρέπει νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι μὲ τὴν βοήθειαν ὅλων ὁ κλάδος αὐτὸς ἀσφαλῶς θὰ σημειώσῃ σημαντικὴν πρόοδον, ὥστε νὰ ὑποβοηθήσῃ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας μας.

§100Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Ὑπῆρχε! Δὲν εἶναι πρωτότυπος ἡ σύλληψις τῆς Κυβερνήσεως. Πρὸ πολλῶν δεκαετηρίδων ἔχει ἀρχίσει ἡ σταυροφορία ὑπὲρ τῆς Λαϊκῆς Τέχνης καὶ διεσώθησαν τὰ μοτίβα τῶν θησαυρῶν της.

§101Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργίας). Οὐδεμία, ὅμως, ἄλλη Κυβέρνησις δὲν εἶχε τὴν πρωτοβουλίαν.

§102Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Οὔτε πρωτότυπος εἶναι ἡ σύλληψις, οὔτε ἐκ τοῦ μηδενὸς ἐδημιουργήθη. Προϋπῆρχε καὶ ὁ πυρὴν τοῦ Κυβερνητικοῦ ἐνδιαφέροντος.

§103Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργίας). Ἡ πρωτοτυπία δὲν συνίσταται εἰς τὴν σύλληψιν. Ἡ πρωτοτυπία συνίσταται εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ κάμῃ αὐτό, τὸ ὁποῖον δὲν ἔκαμε μέχρι τοῦδε οὐδεμία Κυβέρνησις. Δι’ αὐτὸ λέγω, ὅτι ὀφείλεται ἔπαινος εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§104Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Φυσικὸν εἶναι νὰ κάμετε τὴν ὑπόμνησιν, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας προωθήθησαν πολλὰ ἔργα. Διότι σεῖς κυβερνᾶτε μακαρίως εἰς τὴν ὥραν τῶν εὐκόλων ἀποφάσεων. Ἡμεῖς ἐκυβερνήσαμεν ἐν μέσῳ ἐρειπίων εἰς τὰς σκληρὰς ὥρας τῆς ἐκκαθαρίσεως καὶ τῆς προπαρασκευῆς. Ἐὰν σεῖς, κυβερνῶντες ἐπὶ 9 ἔτη γαλήνης καὶ εὐεξίας, δὲν ἐλαμβάνατε οὔτε κἂν αὐτὰς τὰς ἀποφάσεις, τότε οὐαὶ καὶ ἀλλοίμονον διὰ τὴν χώραν μας.

§105Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργ.). Ὅλοι μας ἀναγνωρίζομεν τὴν καλὴν πίστιν σας καὶ τὴν σοβαρότητα καὶ ἐπεριμέναμεν νὰ μᾶς ἀναγνωρίσητε ὡρισμένα πράγματα. Μὲ τὴν πολιτικὴν σταθερότητα εἶχε τὸν καιρὸν ἡ Κυβέρνησις, πολιτευομένη ὀρθῶς ἀπὸ πλευρᾶς οἰκονομικῆς, νὰ ἐξασφαλίσῃ οἰκονομικὴν καὶ δημοσιονομικὴν σταθερότητα. Δὲν εἴχομεν οἰκονομικὴν κρίσιν. Ὡς ἠξεύρετε ἡ βοήθεια ἐξ Ἀμερικῆς εἶναι ἀπολύτως περιωρισμένη. Ὑπάρχουν, ὅμως, ἄφθονα τὰ μέσα, λόγῳ τοῦ αἰσθήματος τῆς ἐμπιστοσύνης, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησεν ὁ Καραμανλῆς πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν δραχμήν.

§106Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Διὰ τὴν σταθεροποίησιν τῆς δραχμῆς εἴχομεν λάβει ἡμεῖς πρῶτοι αὐστηρὰ μέτρα. Ἐπὶ ἐκείνου τοῦ θεμελίου οἰκοδομεῖτε. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπαναλάβω προηγουμένην μου παρατήρησιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκαταλείψω τὸν εἱρμὸν τῆς ὁμιλίας μου καὶ τὰ θέματα τοῦ ἐλέγχου μου διὰ νὰ παρασυρθῶ εἰς γενικὴν πολιτικὴν συζήτησιν. Πάντως, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ὑπενθυμίζωμεν ἑκάστοτε καὶ ἡμεῖς τὰ πραγματικὰ γεγονότα καὶ τὸν ροῦν τῆς ἐξελίξεώς των. Σεῖς νομίζετε, ὅτι τὰ πάντα ἀρχίζουν ἀπὸ σᾶς! Ἡ μακρὰ ἄσκησις τῆς ἐξουσίας, σᾶς ἐδημιούργησεν ὡρισμένα ψυχολογικὰ συμπλέγματα, ἄκρως νοσηρά, ἀπὸ τὰ ὁποῖα θὰ προσπαθήσωμεν νὰ ἀπαλλάξωμεν καὶ σᾶς καὶ τὸν τόπον διὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς κρίσεως.

§107Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργίας). Σεῖς συστηματικῶς ἀρνεῖσθε, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἔχει ἐργασθῆ. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ παράπονον τὸ ἰδικόν μας καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι ἀναγνωρίσατε ὅτι ἐκάμαμεν κἄτι. Σεῖς μᾶς ἀρνεῖσθε τὰ πάντα. Δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι δὲν ἔχομεν κάμει τίποτε.

§108Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Πῶς δὲν ἐκάματε! Ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις κάμνουν. Ἀκόμη καὶ ἄνευ βοηθείας τῶν Κυβερνήσεων, ἔξω αὐτῶν, δημιουργεῖ ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία, δημιουργεῖ ὁ λεγόμενος αὐτοματισμὸς τῆς οἰκονομίας. Ὅταν κάμωμεν αὐτὰς τὰς ἐκπτώσεις, τότε θὰ μείνῃ τὸ ἀληθὲς ἐνεργητικόν σας πρὸς ἐκτίμησιν, ἀλλὰ ἀφοῦ θὰ κάμωμεν καὶ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς κακῆς ἱεραρχήσεως τῶν ἀναγκῶν καὶ τῆς ἀλογίστου ἐν πολλοῖς σπατάλης. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, λυποῦμαι, διότι μὲ τὰς διακοπὰς παρατείνω τὴν ὁμιλίαν μου. Διὰ νὰ ἐξαντλήσω τὸ θέμα τῆς βιοτεχνίας ἔχω ἀκόμη νὰ εἴπω, ὅτι δὲν θὰ κατακρίνω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Βιομηχανίας γιὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ πρώτη Βιοτεχνικὴ Σχολὴ ἱδρύθη στὴν γεννέτειρά του Μουσθένη τῆς Καβάλας, θὰ ἤθελα, ὅμως, νὰ πληροφορηθῶ, ἂν ἱδρύθησαν ἢ θὰ ἱδρυθοῦν καὶ ἄλλες σχολὲς σὲ περιοχὲς ὅπου ἡ λαϊκή μας τέχνη ἔχει καὶ ρίζες παραδόσεως καὶ καρποὺς καλλιεργείας, ὅπως π.χ. εἶναι ἡ Ἤπειρος, τὰ Δωδεκάνησα κ.ἄ. Ἐξαιρετικὰ σοβαρὴ ἐθνικὴ σκοπιμότης ἐπιβάλλει τὸν ἐμπλουτισμὸ τῶν ἐπαρχιακῶν κέντρων μὲ πνευματικὰ ἐνδιαφέροντα. Εἶναι συγκινητικὴ καὶ παρήγορη ἡ δίψα τῆς ἐπαρχίας γιὰ πνευματικὴ τροφή. Παντοῦ ὑπάρχουν φιλολογικοὶ καὶ καλλιτεχνικοὶ μορφωτικοὶ σύλλογοι, παντοῦ ἱδρύονται βιβλιοθῆκες —καὶ τὸ οὐσιαστικὸ εἶναι: βιβλιοθῆκες πολυσύχναστες— παντοῦ ὀργανώνονται ἐνδιαφέρουσες ἐπιστημονικὲς ἢ λογοτεχνικὲς διαλέξεις, ζωγραφικὲς ἐκθέσεις, τοπικὲς συναυλίες μὲ πληθωρικὰ ἀκροατήρια. Ἀποδείχνει τοῦτο ἀνώτερες ψυχικὲς ἀνησυχίες, ὑγιέστατη ἔφεσι ἀνόδου σὲ ψηλότερο πολιτιστικὸ ἐπίπεδο. Στὸν τομέα αὐτὸ πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι παρέχει σημαντικὴ βοήθεια τὸ Κράτος, μὲ τὴν ἀποστολὴ βιβλίων, μὲ τὴν περιοδεία κινητῶν βιβλιοθηκῶν, μὲ τὴν ἐνίσχυσι θεάτρων. Ἡ ἵδρυσις τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου Θεσσαλονίκης καὶ ἡ ἐπιτυχὴς διοικητικὴ καὶ καλλιτεχνική του πλαισίωσι εἶναι ἕνα ἀξιόλογο βῆμα προόδου. Ἡ παρουσία τοῦ κ. Θεοτοκᾶ καὶ τοῦ κ. Καραντινοῦ ἀποτελοῦν ἐγγύησι. Ἐπίσης ἐπαινετὴ εἶναι ἡ οἰκονομικὴ ἐνίσχυσι τῆς Ἑταιρείας Λογοτεχνῶν, ποὺ θὰ ἐπιτρέψῃ τὴ συχνότερη μετάβασι κορυφαίων λογογράφων στὶς ἐπαρχίες γιὰ τὴν ὠφελιμώτατη ἐπικοινωνία τους μὲ τὸ διψασμένο κοινό. Ἐλπίζω νὰ προικοδοτηθοῦν ἀναλόγως καὶ οἱ ἄλλες Λογοτεχνικὲς Ἑταιρίες. Γιὰ νὰ θεμελιωθῇ ὅμως βαθύτερα ἡ πνευματικὴ ἀνύψωσι τῆς Ἐπαρχίας, γιὰ νὰ ἀκτινοβολήσῃ εὐρύτερα καὶ ἀσφαλέστερα ὁ πολιτιστικὸς φάρος, πρέπει νὰ δημιουργηθοῦν στὰ κυριώτερα σημεῖα τοῦ ἐπαρχιακοῦ μας ὁρίζοντος μονιμώτερες ἑστίες ἐπιστημονικῆς καὶ αἰσθητικῆς καλλιεργείας. Χαίρω διότι ἡ Κυβέρνησις ἐβεβαίωσεν, ὅτι μελετᾷ τὴν ἵδρυσιν Ἀνωτάτων Σχολῶν εἰς Ἐπαρχιακὰ Κέντρα. Ἡ πνευματικὴ καὶ καλλιτεχνικὴ ἀποκέντρωσι προώρισται ν’ ἀποδώσῃ πολυτίμους καρποὺς γιὰ τὴν ποθούμενη πολιτιστικὴ ἔξαρσι τῆς Χώρας. Μεταξὺ τῶν πρώτων μέτρων πρέπει νὰ εἶναι καὶ ἡ ἀνέγερσι Δημοτικῶν Θεάτρων στὶς κυριώτερες πόλεις, ποὺ λείπουν. Τὸ καλὸ θέατρο προσελκύει καλοὺς θιάσους. Ἐπείγουσα ἀνάγκη εἶναι νὰ ἀποκτήσῃ ὑπεύθυνη ὀρθὴ κατεύθυνσι τὸ διάχυτο σ’ ὅλες τὶς ἐπαρχίες φίλαθλο πνεῦμα τῆς νεολαίας, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι δὲν καλλιεργεῖται οὔτε ὑγιῶς, οὔτε ἐπαρκῶς, μὲ τὴν ποδοσφαιρομανία καὶ μὲ τὴν προποκερδομανία μόνον!... Προσφέρεται στὸν ἀθλητικὸ τομέα ἐκλεκτὸ ὑλικό, καὶ σωματικὸ καὶ ψυχικό. Μεγάλο θὰ εἶναι τὸ ἐθνικὸ κέρδος ἂν τὸ διαπλάσωμε καὶ τὸ ἀξιοποιήσωμε. Στὴ χώρα, ὅπου ἐκπηγάζει τὸ ὀλυμπιακὸ φῶς, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἔχωμε τόσο χαμηλὴ ἀπόδοσι στὸν διεθνῆ στίβο. Περιέσωσε τὸ Ἑλληνικὸ γόητρο στὴν τελευταία Ὀλυμπιάδα ἡ λαμπρὰ νίκη τῆς Α. Υ. τοῦ Διαδόχου Κωνσταντίνου. Τὸ παράδειγμά του πρέπει νὰ μᾶς κεντρίσῃ πρὸς εὐρύτερες ἐπιδιώξεις. Προτοῦ κλείσω τὸ κεφάλαιον τῶν πνευματικῶν, καλλιτεχνικῶν καὶ ἀθλητικῶν ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας ὑποχρεώσεων, ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὅλες αὐτὲς οἱ εἰδικὲς προσπάθειες δὲν πρόκειται νὰ εὐοδωθοῦν καὶ νὰ καρποφορήσουν ἂν δὲν ἐξυγιανθῇ καὶ ἂν δὲν στερεωθῇ ἡ θεμελιώδης βάσις των. Καὶ βάσις των θεμελιώδης εἶναι τὸ σχολεῖο. Μὲ πόνο καρδιᾶς ἄγομαι νὰ εἴπω, ὅτι τὸ σχολεῖο μας ἀπέχει πολὺ ἀπὸ τὸ νὰ ἔχῃ φθάσει στὴν ἁρμόζουσαν περιωπὴν ἀκμῆς. Παρὰ τοὺς ἀόκνους καὶ ἀξίους παντὸς ἐγκωμίου μόχθους τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τόσον τῆς Στοιχειώδους ὅσον καὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, ἡ ἐκπαιδευτική μας ἀπόδοσις ὑστερεῖ. Καὶ πῶς νὰ μὴ ὑστερῇ ἀφοῦ ἐν ἔτει 1961 ἰσχύουν ἀκόμη —ἄκουσον, ἄκουσον!— τὰ ἀναλυτικὰ προγράμματα τοῦ 1914 διὰ τὰ Δημοτικὰ Σχολεῖα καὶ τοῦ 1935 γιὰ τὰ Γυμνάσια!! Ὑστερεῖ ἀκόμη διότι ἀνεπαρκὴς εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν διδασκόντων, ἀνεπαρκῆ εἶναι τὰ διδακτικὰ κτίρια, ἀνεπαρκῆ τὰ ἐποπτικὰ ὄργανα, ἀνεπαρκῆ τὰ σχολικὰ βιβλία, ἀνύπαρκτος ὁ ἐπαγγελματικὸς προσανατολισμός, ἄγνωστος ἡ ἀγωγὴ τοῦ πολίτου. Καὶ μόνον γιὰ τὸ καθεστὼς τῶν σχολικῶν βιβλίων θὰ μποροῦσε νὰ χαρακτηρισθῇ ἀξιοθρήνητος ἡ ἐκπαιδευτική μας κατάστασι. Ὑπάρχει, κ. βουλευταί, καθὼς ξέρετε, ὁ Ὀργανισμὸς Ἐκδ. Σχολ. Βιβλίου. Ὀργανισμὸς μὲ βέβαιη πελατεία 1.500.000 ἀγοραστῶν τὸ χρόνο, θὰ ἔπρεπεν ὄχι ἁπλῶς νὰ ἔχῃ εὐδοκιμήσει ἀλλὰ νὰ ἔχῃ μεσουρανήσει ἀπὸ ἠθικὴ καὶ οἰκονομικὴ ὀλβιότητα!... Θὰ ἔπρεπεν ὄχι μόνον νὰ ἐκδίδῃ τὰ καλύτερα σχολικὰ βιβλία τοῦ κόσμου, ἀλλὰ νὰ ἔχῃ ἐπεκτείνει τὴν ἐκδοτική του δραστηριότητα καὶ πρὸς τὰ ἐπιστημονικὰ συγγράμματα γιὰ τὴν εὔωνο προμήθειά των ἀπὸ τοὺς φοιτητάς. Θὰ ἔπρεπεν ἀκόμη νὰ ἔχῃ προχωρήσει καὶ στὴν ἔκδοσι εὐθηνῶν λογοτεχνικῶν βιβλίων τῆς Γραμματείας μας. Ἀντὶ τούτου, φυτοζωεῖ. Καθ’ ἣν ἐποχὴν τὸ Ἵδρυμα Εὐγενίδη ἐκδίδει ὡραιότατα ἀπὸ πάσης ἀπόψεως καὶ φθηνὰ βιβλία — ἔργον ποὺ ἀξίζει νὰ ἐξαρθῇ καὶ ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο. Ἐπιχείρησα ὅταν ἤμουν ὀλιγόμηνος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας τὸ 1950 νὰ ἐξυγιάνω τὸν Ο.Ε.Σ.Β., ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν μὲ ἐβοήθησεν —καὶ τὸ λέγω μὲ παράπονον ἔντονον— οὔτε ἡ Διοίκησι, οὔτε ἡ συμπράττουσα στὸ Συμβούλιο τοῦ Ὀργανισμοῦ Δικαιοσύνη. Καὶ ἐπέπρωτο μετὰ ἔτη πολλὰ νὰ δικαιωθῇ ἡ διάγνωσί μου μὲ δικαστικὲς καταδίκες... Ἤδη ὁ Ὀργανισμὸς διοικεῖται καλύτερον, ἀλλὰ δὲν ἔχει ἀκόμη ἐπιδοθῆ μὲ τὴν ἀπαιτουμένην δημιουργικότητα στὸν προορισμό του. Δὲν ἀμφισβητῶ τὸν ζῆλον τοῦ νῦν κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας γιὰ τὴν βελτίωσι τῆς καταστάσεως στὸν τομέα τοῦτον τῆς ἁρμοδιότητός του. Ἀλλὰ δὲν κατώρθωσεν, ἀτυχῶς, παρὰ τὴν μακρὰν θητείαν του, νὰ δαμάσῃ τὰ πράγματα. Χρησιμοποιοῦνται ἀκόμη, κ. βουλευταί, στὰ σχολεῖα μας βιβλία γραφέντα πρὸ δεκαπέντε καὶ εἴκοσι ἐτῶν, βιβλία θλιβερῶς καθυστερημένα καὶ γελοίως ἀναχρονιστικά. Βιβλία, ποὺ ἀγνοοῦν τὸν μεγάλο Πόλεμο, ἀρνοῦνται τὶς ἐπιστημονικὲς κατακτήσεις, περιφρονοῦν τὴν ἀνθρώπινη πρόοδο. Ὁ ἐθνικὸς καὶ πολιτικὸς ἀναδασμὸς τῆς Ὑδρογείου ἀποκρύπτεται πεισμόνως ἀπὸ τὰ σχολικά μας βιβλία. Ἡ ἵδρυσι τόσων νέων Κρατῶν, ποὺ ἀνάκυψαν ἀπὸ τοὺς πολέμους, δὲν ἔχει ἀκόμη ἐπικυρωθῆ ἀπὸ τὸν Ὀργανισμὸ Ἐκδ. Σχολ. Βιβλίων, ἀφοῦ ἐπιμένει νὰ διδάσκεται ἡ προπολεμικὴ γεωγραφία! Οὔτε τῆς πυρηνικῆς ἐπιστήμης τὰς προόδους ἔχει ἀκόμη ἀναγνωρίσει. Ἀλλ’ οὔτε κἂν τὶς ἰδικές μας ἐσωτερικὲς συναλλακτικὲς μεταβολές! Τὰ σχολικά μας βιβλία ἀπεχθάνονται τὰ κιλὰ καὶ ἐπιμένουν, ὅτι τὸ μετρικό μας σύστημα ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ἡ ὀκᾶ καὶ τὰ δράμια, ὁ πῆχυς καὶ τὰ ρούπια! Ὅπως ἐπίσης δὲν ἐγκρίνουν τὴν ἀναπροσαρμογὴ τῆς δραχμῆς καὶ τιμολογοῦν μὲ τὰ παληὰ ἑκατομμύρια. Καγχάζουν δὲ οἱ εὐφυέστατοι μικροὶ μαθητὲς τῶν χωριῶν μας ὁσάκις ἐκφωνοῦνται ἀπὸ τὰ βιβλία τους προβλήματα ἀναφερόμενα σὲ ὀκάδες καὶ δράμια, σὲ πήχεις καὶ ρούπια, σὲ ἑκατομμύρια τῆς κατοχικῆς ἐποχῆς! Κἄτι παραπλήσιο συμβαίνει μὲ τὰ βιβλία τῆς Ἱστορίας. Ὁ καθηγητὴς κ. Ἠλ. Γεωργίου ἀποκαλύπτει σωρείαν ἱστορικῶν ἀνακριβειῶν τους, δημοσιεύσας πρὸς τοῦτο εἰδικὸ τεῦχος ἀπὸ 100 περίπου σελίδας! Τὰ σχολικά μας ἐγχειρίδια θεωροῦνται στὴ Γερμανία κατώτερα καὶ ἐκείνων τοῦ Μαρόκου! Εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀπίστευτη, ἀπαραδειγμάτιστη καὶ ἐξοργιστικῶς ἀπαράδεκτη ἡ συνεχιζομένη κωμικοτραγικὴ αὐτὴ κατάστασι; Καὶ ὅμως, ἀντὶ νὰ καοῦν σωρηδὸν τὰ προκατακλυσμιαῖα αὐτὰ σχολικὰ βιβλία, ἔχω τὴν πληροφορία, ὅτι ἔγιναν πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ὁλοκαύτωμα τοῦ πυρὸς ἄλλα βιβλία, ποὺ εἶχαν τὸ ἐγκληματικὸ περιεχόμενο νὰ γράψουν τὸ ὠὸν αὐγὸ καὶ τὴν ὄρνιθα κόττα! Τῆς μάνας μας ἡ ζωντανὴ γλῶσσα μᾶς ἐνοχλεῖ. Τὰ ἀχρηστευμένα σταθμὰ τῶν παππούληδών μας δὲν μᾶς ἐνοχλοῦν. Ἡ ὀκᾶ, ὀκᾶ, ἀλλὰ τὸ αὐγὸ ὠόν!... Γιὰ νὰ εἶμαι σαφέστερος καὶ δικαιότερος πρέπει νὰ προσδιορίσω, ὅτι ὁ Ὀργανισμὸς ἐκδίδει ὅλα τὰ βιβλία τῶν Γυμνασίων, γιὰ τὴ Στοιχειώδη ὅμως Ἐκπαίδευσι μόνον τὰ Ἀναγνωστικὰ καὶ τὴ Γραμματική. Ἀνατυπώνει δὲ συνεχῶς παλαιά, καθυστερημένης ὕλης βιβλία, διότι δὲν ἔχουν ἐγκριθῇ νεώτερα. Διαγωνισμὸς πρὸς συγγραφὴν Γεωγραφίας ἀπέτυχε πρὸ διετίας, διότι ἀπὸ τὰ 70 ὑποβληθέντα συγγράμματα δὲν ἐνεκρίθη κανένα! Ὅπως δὲν ἐνεκρίθη κανένα ἀπὸ τὰ 20 ὑποβληθέντα ἐγχειρίδια «Ἀγωγῆς τοῦ Πολίτου». Ἐρωτᾶται: Εἶναι προτιμότερο νὰ διατηροῦμε τὴν ἀγεωγράφητη Γεωγραφία τοῦ 1935 ἢ νὰ εἴχαμε μίαν, ὄχι τελείαν ἔστω, γεωγραφίαν τοῦ 1960; Ἐρωτᾶται: Διετάχθη ἐπανάληψι τοῦ διαγωνισμοῦ γιὰ τὴ συγγραφὴ της ἢ ὄχι; Ἐρωτᾶται, τέλος: Ἀφοῦ τόσον ὑπολείπονται οἱ σχολικοί μας συγγραφεῖς, γιατὶ δὲν συγκροτοῦνται ἐπιτροπὲς συγγραφέων; Ὑπεστηρίχθη, ὅτι θὰ ἦτο ἀντισυνταγματικὴ ἡ συγγραφὴ βιβλίων ὑπὸ ἐπιτροπῆς. Τὸ ἀρκετὰ καλὸ βιβλίο γιὰ τοὺς ἀναλφαβήτους τὸ συνέγραψε, νομίζω, ἐπιτροπή. Ἐπίσης τὸ περίφημο ἀναγνωστικὸ «Ἥλιος» τὸ εἶχε συγγράψει ἐπιτροπή. Ἦταν ἔξοχο καὶ ὑποδειγματικώτατο στὸ εἶδος του, ἰσάξιο μὲ τὰ «Ψηλὰ Βουνὰ» τοῦ Ζαχ. Παπαντωνίου. Γιατὶ δὲν ἀνατυπώνεται; Ἀφοῦ μάλιστα ἀποτελεῖ ἰδιοκτησία τοῦ Κράτους; Ἀλλὰ ποιὰ μπορεῖ νὰ εἶναι ἡ ἀντισυνταγματικότης δυνάμει τῆς ὁποίας στραβώνονται τὰ παιδιὰ τοῦ λαοῦ; Ἐδῶ πιστοποιεῖται καθημερινῶς ἀπὸ τὸ Συμβούλιο Ἐπικρατείας σωρεία ἀντισυνταγματικῶν παραβάσεων ἐπὶ σοβαρωτέρων θεμάτων. Καὶ φοβούμεθα μόνον τὴν δῆθεν ἀντισυνταγματικότητα τῆς συγγραφῆς ἀρτίων σχολικῶν βιβλίων ἀπὸ ἐπιτροπές; Φοβούμεθα δηλαδὴ μήπως κατὰ τὴ γνωστὴ παροιμία, στάξη ἡ οὐρὰ στὸ πηγάδι!... Μιλῶντας γιὰ τὰ σχολικὰ βιβλία καὶ γιὰ τὴν ἀνάγκη τῆς βελτιώσεως τοῦ ποιοῦ των, ἐν σχέσει πάντοτε μὲ τὴν ἐθνική μας μέριμνα γιὰ τὴν πνευματικὴ ἐνίσχυσι τῆς ἐπαρχίας, δὲν μπορῶ νὰ παραλείψω τὴ σύστασι, ὅπως ληφθῇ εἰδικὴ πρόνοια γιὰ τὴ λεπτομερέστερη διδασκαλία τῆς τοπικῆς ἱστορίας σὲ κάθε περιφέρεια. Τοῦτο θὰ τονώσῃ τοὺς δεσμοὺς μὲ τὴ γενέτειρα, ποὺ τόσο εὔκολα χαλαρώνονται στὴν ἐποχή μας. Εἶναι ἀπαράδεκτο νὰ γεννιοῦνται καὶ νὰ ζοῦν τὰ παιδιά μας σὲ ἱεροὺς ἱστορικοὺς χώρους τῆς Πατρίδος μας καὶ ν’ ἀγνοοῦν, συνήθως, ὅλως διόλου, τὴν ἱστορία τους. Ἀπαράδεκτο εἶναι νὰ μὴ λένε ὅσα πρέπει στὴν ψυχή τους τὰ κάστρα μας, τὰ μνημεῖα μας, οἱ ναοί μας, τὰ βουνά μας, ὅπου ἔγιναν ἔνδοξες μάχες, οἱ θάλασσές μας, ὅπου ἔγιναν κοσμοϊστορικὲς ναυμαχίες. Ἀπαράδεκτο εἶναι ἀκόμα νὰ ἀγνοῆται ἡ βιογραφία τῶν ἐντοπίων διαπρεπῶν προσώπων, ποὺ ἀναδείχτηκαν μέσα στὸ Ἔθνος, ξεκινημένα πολλὲς φορὲς ἀπὸ μιὰ ταπεινὴ καλύβα τῆς ἐπαρχίας... Ἡ τοπικὴ ἱστορία πρέπει νὰ ριζώσῃ βαθειὰ στὶς ψυχὲς τῶν νέων γιὰ νὰ γίνῃ πιὸ συνειδητὸς ὁ δεσμός τους μὲ τὸν τόπο ποὺ γεννήθηκαν. Τὸ τοπικὸ παράδειγμα, κατάλληλα μεταδομένο στὶς τρυφερὲς ψυχές, ἀποτελεῖ ἠθικὴ καταβολὴ βασικῆς ἀξίας. Ὁ σκοπός μας δὲν εἶναι νὰ ἐπιβιώσῃ ἡ ἐπαρχία σὰν οἰκονομικοκοινωνικὴ μονάς, ἀλλὰ καὶ σὰν ἠθικὸ κεφάλαιο, σὰν ψυχικὸ μέγεθος. Ὁ σκοπός μας δὲν εἶναι νὰ κάνωμε τοὺς ἐπαρχιῶτες κοσμοπολίτες, ἀλλὰ νὰ τοὺς διατηρήσουμε ἐπαρχιῶτες, ὅμως συνειδητούς, μορφωμένους, πολιτισμένους. Καὶ τὸ μάθημα τῆς Λαογραφίας πρέπει νὰ διδάσκεται συστηματικὰ στὰ σχολεῖα μας γιὰ νὰ συνδέῃ συνειδητὰ τὴ σύγχρονη ζωή μας μὲ τὴ ζωὴ τῶν πατέρων μας.

§109Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργίας). Ἀποδίδω μεγάλην σημασίαν εἰς ὅσα εἴπατε διότι εἶσθε νομίζω ὁ ἁρμοδιώτερος παράγων νὰ ἀσχοληθῆτε μὲ τὸ θέμα αὐτὸ τῆς Παιδείας γενικῶς, καὶ εἶναι πολύτιμοι αἱ συμβουλαὶ καὶ αἱ ὑποδείξεις τὰς ὁποίας κάνετε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ δὲν νομίζετε, ὅτι τὸ θέμα αὐτό, ὅπως ἀναλυτικῶς τὸ ἀναπτύσσετε, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ θέσιν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως περὶ ἐπαρχίας; Χάνει τὴν ἀξίαν του. Θὰ εἶχε ἀποτέλεσμα πολὺ ἱκανοποιητικώτερον ἐὰν εἴχετε τὴν καλωσύνην ὑποβάλλοντες μίαν ἐπερώτησιν, ὅλα αὐτὰ τὰ θέματα τὰ ἀπευθύνατε πρὸς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν.

§110Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Ἄν μὲ ἀφήνατε νὰ τελειώσω, θὰ ἐπείθεσθε, ὅτι ἔθιξα καὶ ἐρεύνησα τὸ θέμα τῆς Παιδείας σὲ συσχετισμὸ μὲ τὴν οἰκονομικὴ προσπάθεια τοῦ Κράτους καὶ τῆς Κυβερνήσεώς σας, ποὺ τὸ ἐκπροσωπεῖ σήμερα, σὲ συσχετισμὸ μὲ τὴ δαπανηρὴ ἐκστρατεία γιὰ τὴν οἰκονομική μας ἀνασυγκρότησι ποὺ δὲν μπορεῖ ποτὲ νὰ ἐπιτύχῃ ἄνευ τῆς ἐπαρκοῦς τονώσεως τῶν ἐπαρχιῶν. Διαφεύγει ὅμως ἀπὸ τὴν Κυβέρνησι, ὅτι ἡ ὑποδομὴ τῆς οἰκονομίας εἶναι ἡ Παιδεία, ὅτι ὅσα καὶ ἂν ἐπιχειρηθοῦν στοὺς ἄλλους τομεῖς, ὅσα καὶ ἂν πραγματοποιηθοῦν ἀκόμη στὴ Γεωργία ἢ στὴ Βιομηχανία, ἂν αὐτὰ δὲν στηριχθοῦν σὲ μία Παιδεία φωτισμένη, ἐμπνευσμένη, συγχρονισμένη, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ στερεωθοῦν, νὰ ριζώσουν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους καὶ νὰ καρποφορήσουν. Εἶναι τραγικὸ γεγονὸς νὰ διαπιστώνεται, ὅτι δὲν κατωρθώσαμε ἀκόμη νὰ δώσωμε στὴν Παιδεία τὴν προτεραιότητα, ἡ ὁποία τῆς ἀνήκει. Καὶ μὲ ἀναγκάζετε νὰ βεβαιώσω κἄτι ποὺ ἐδιάβασα καὶ προσφάτως στὶς ἐφημερίδες, ὅτι δηλαδὴ ἡ πρόοδος τῆς Ρωσίας ὀφείλεται στὴν ἀπόλυτη προτεραιότητα ποὺ ἔδωσε στὴν Παιδεία. Εἶναι ἀκριβέστατον. Τὸ διεπίστωσα ὁ ἴδιος, ὅταν εἶχα ἐπισκεφθῆ σὰν Ἀκαδημαϊκὸς τὴ Μόσχα, ὅτι πράγματι κατώρθωσαν ἐκεῖ νὰ ἐξαλείψουν καθ’ ὅλη τὴν ἀχανῆ τους χώρα τὸν ἀναλφαβητισμὸν μὲ τὸ νὰ ὀργανώσουν κατ’ ἀπόλυτη προτεραιότητα τὴν Παιδεία καὶ νὰ παράσχουν τόσες διευκολύνσεις στὰ παιδιὰ τοῦ Λαοῦ, προικοδοτοῦντες τὰ ἄριστα μεταξὺ τούτων, ὥστε ἐντὸς ὀλίγου χρόνου νὰ ὑψωθῇ σὲ ἀπίστευτο βαθμὸ τὸ μορφωτικὸ καθεστὼς τῆς χώρας. Πρέπει καὶ ἡμεῖς οἱ ὑποανάπτυκτοι, οἱ ὑστεροῦντες ἕως τώρα σὲ συγχρονισμένη μόρφωσι, νὰ χωνέψωμε, νὰ πιστέψωμε βαθειά, ὅτι ὅσα καὶ ἂν λέμε μὲ χοντρὰ λόγια γιὰ προγραμματισμοὺς καὶ γιὰ μεγαλεπήβολα ἔργα, ὅλα εἶναι αὐθαίρετα, ἐὰν δὲν στηριχθοῦν πρὸ παντὸς ὄχι σὲ ὑλικὰ ἀλλὰ σὲ μορφωτικὰ κεφάλαια μὲ τὸν συγχρονισμὸ τῆς Παιδείας καὶ μὲ τὴν σύντονη ἱκανοποίησι τῶν ἐπειγόντων αἰτημάτων τῆς ἐξυψώσεώς της. Ἄνευ Παιδείας φωτεινῆς, Παιδείας ποὺ νὰ οἰστρηλατῇ καὶ νὰ ἐμπνέῃ καὶ νὰ πλουτίζῃ ὄχι μόνον μὲ γνώσεις ἀλλὰ καὶ μὲ ἦθος καὶ μὲ φρόνησιν καὶ μὲ πίστι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιήσωμεν ἔργα μεγάλα καὶ σταθερά. Ἡ Παιδεία, κ. συνάδελφοι, εἶναι ἡ σκοπιμότερη καὶ ἀσφαλέστερη ἐπένδυσις. Ὅλας τὰς ἄλλας ἐπενδύσεις ἐνδέχεται νὰ τὰς χάσωμε διότι μπορεῖ νὰ μὴ ἀποδώσουν τὰ προσδοκώμενα. Κάθε ἐπένδυσις ὅμως ποὺ δίδεται πρὸς ἀνάπτυξι τῆς Παιδείας δὲν χάνεται ποτέ. Διότι ὁ θησαυρὸς τῆς μορφώσεως ποὺ ἀποκτᾶ κάθε ἄνθρωπος, εἶναι ἀναφαίρετος ἐφ’ ὅρου ζωῆς. Τὴν ἀναμφισβήτητη αὐτὴ ἀλήθεια ἔχει διδάξη πρῶτος ὁ δικός μας ὁ Πλούταρχος, γράφοντας, ὅτι πόλεμος, αἰχμαλωσία, ἀσθένεια μπορεῖ νὰ μᾶς ἀφαιρέσουν καὶ πλοῦτον καὶ δόξαν καὶ μεγαλεῖον καὶ ὅλα τὰ ἐπὶ τῆς γῆς ἀγαθὰ ἀλλὰ ὄχι ποτὲ καὶ τὴν παιδείαν, ὄχι τὸ φῶς τῆς διανοίας μας, ποὺ εἶναι ἀναφαίρετον ἀπὸ οἱανδήποτε καταδρομὴν τῆς τύχης ἀπὸ οἱανδήποτε ἐχθρικὴν βίαν. Ἰδοὺ διατὶ κάθε μας προσπάθεια βιωτική, κοινωνική, ἐθνικὴ πρέπει νὰ ἀρχίζῃ καὶ νὰ τελειώνῃ μὲ τὴν Παιδείαν. Θὰ ἦταν ἴσως περιττὸ νὰ τονίσω πόσον ἐγώ, λόγω τῶν ἄλλων ἰδιοτήτων μου, εἶμαι θερμότατος ὑπέρμαχος ἀπεριορίστων ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας πνευματικῶν ἐκχωρήσεων, ποὺ θὰ θρέψουν ἀνὰ τὰ πέρατα τῆς χώρας μας ἁγνὲς ἑλληνικὲς ψυχές, θὰ ζωογονήσουν γνήσια ἐθνικὰ κύτταρα καὶ θὰ καλλιεργήσουν αὐθόρμητα ταλέντα μέσα ἀπὸ τὰ σπλάχνα τοῦ λαοῦ μας. Ἀλλὰ ἡ πρώτη μου ἀξίωσι εἶναι νὰ δώσουμε στὴν ἐπαρχία καλὰ σχολεῖα, φωτεινὰ βιβλία, ἐξυψωμένους ἐπαγγελματικὰ δασκάλους. Καὶ ποτὲ δὲ θὰ εἶναι ἐξυψωμένοι ἂν δὲν τοὺς ἱκανοποιήσουμε καὶ ἠθικὰ καὶ μισθολογικά. Πρέπει ἀκόμη νὰ δώσουμε ἀποτελεσματικὴ περίθαλψι στὰ γυμνὰ καὶ πεινασμένα παιδάκια τοῦ χωριοῦ, ποὺ τόσο σπαραξικάρδια περιγράφουν τὴν ἐξαθλίωσί τους πολλὲς ἐπίσημες ἐκθέσεις. Εἶναι ἀνηλεὴς καὶ ἀνοικτίρμων εἰρωνία νὰ μιλᾶμε περὶ εὐημερίας ὅταν διαπιστοῦνται τόσα θύματα γυμνητείας καὶ ὑποσιτισμοῦ ἀνάμεσα στὰ σχολαρούδια τῶν χωριῶν μας, τοὺς αὐριανοὺς αὐτοὺς εὐζώνους τῆς ἀειμάχου πατρίδος μας... Πρὸ μηνός, ποὺ εἶχα τὴν εὐχαρίστησι νὰ βρεθῶ στὰ Καλάβρυτα, παρετήρησα μὲ πολλὴ χαρά, ὅτι οἱ μικροὶ μαθηταὶ εἶχαν ἱκανοποιητικὰ καλὴν ὄψι. Μὲ πληροφόρησαν, ὅτι στὴν πόλι λειτουργεῖ ὑπηρεσία τοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ, ποὺ τροφοδοτεῖ ἐπαρκῶς τὸ πρωϊνὸ συσσίτιο τῶν παιδιῶν. Στὰ χωριὰ ὅμως, ποὺ προσφέρεται μόνον γάλα, καὶ τὸ ψωμί, ἔστω καὶ καλαμποκίσιο, εἶναι λιγοστὸ στὶς περισσότερες οἰκογένειες, ὁλοφάνερες εἶναι σ’ αὐτὰ οἱ δυσμενεῖς συνέπειες τοῦ ὑποσιτισμοῦ τῶν παιδιῶν. Προτοῦ κλείσω τὸ κεφάλαιο τοῦτο τῆς ὁμιλίας μου, θὰ ἤθελα νὰ ἐπαναλάβω ἀκόμα μιὰ φορά, ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο, ὅτι διαπράττομε βασικὸν ὀλέθριο σφάλμα μὲ τὸ νὰ μὴ δίνουμε ἀπόλυτη προτεραιότητα στὸ θέμα τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας. Εἶπα καὶ ξαναλέγω, ὅτι ἡ Παιδεία ἀποτελεῖ τὴν ὑποδομὴν τῆς ὑποδομῆς στὴν προσπάθεια τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Ἐὰν ἡ Παιδεία μας δὲν ἐκσυγχρονισθῇ καὶ δὲν ὑψωθῇ σὲ ἀνώτατο ἐπίπεδο, ἡ ἀνασυγκρότησις εἶναι μαθηματικῶς βέβαιο, ὅτι θὰ ἀποτύχῃ. Ἐγκληματοῦμε κατὰ τῆς Πατρίδος μας ἀφήνοντας τὴν Παιδεία νὰ φυτοζωῇ μὲ χαμηλότατο ὑπὲρ αὐτῆς ποσοστὸ δημοσίας δαπάνης, καὶ μὲ ἀδυναμία προσαρμογῆς στὶς σύγχρονες ἀπαιτήσεις. Στὸν τομέα τῆς Γεωργίας ἔχομε σύγχρονη πολιτικὴ παράδοσι, γιὰ τὴν ὁποία μποροῦμε νὰ εἴμαστε ὑπερήφανοι. Ἀπὸ τὰ χρόνια τοῦ Καποδίστρια καὶ τοῦ Ὄθωνα ἕως τὰ σημερινά, τὸ μεγάλο πρόβλημα τῆς ἀγροτικῆς οἰκονομίας ἀντιμετωπίστηκε ἀπὸ τοὺς πολιτικούς μας μὲ φωτεινὸ πνεῦμα, μὲ πρακτικὴ σκέψι καὶ μὲ θαρραλέα μέτρα. Γιὰ νὰ ἐνθυμηθῶ τὰ χρονικῶς πλησιέστερα, θ’ ἀναφέρω ἐνδεικτικά, ὅτι μὲ τὴ διανομὴ τῶν τσιφλικιῶν στοὺς ἀκτήμονες ἐπὶ Κυβερνήσεως Βενιζέλου στὰ 1917, μὲ Ὑπουργὸ Γεωργίας τὸ Γεώργιο Καφαντάρη, μεγάλον κοινοβουλευτικὸν ἄνδρα, ποὺ δὲν τιμήθηκε ὅσο πρέπει ἡ μνήμη του, προηγηθήκαμε ἀπὸ πολλὲς ἄλλες Εὐρωπαϊκὲς χῶρες στὴν ἀποκατάστασι τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης στοὺς ἀγρούς, ἀλλὰ καὶ στὴν οὐσιαστικὴ ἀξιοποίησι τῆς γῆς μας ἀπὸ τὰ τίμια χέρια στὰ ὁποῖα εἶναι ἐμπιστευμένη ἀπὸ γενεὲς γενεῶν... Ἡ ἀπορρόφησι κατόπιν ἑνάμισυ ἑκατομμυρίου ἀδελφῶν μας ξερριζωμένων ἀπὸ τὶς προαιώνιες Πατρίδες τῆς Ἀνατολῆς καὶ τῆς Θράκης, ἀποτέλεσεν ἕνα πραγματικὸ θαῦμα. Σημαντικὸς σταθμὸς γιὰ τὴν πρόοδο τῆς Γεωργίας μας ὑπῆρξεν ἡ ἵδρυσι τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Ἐμπνευσμένοι ἀπόστολοι τῆς γεωργικῆς Ἰδέας, σὰν τὸν ἀλησμόνητο Σπῦρο Χασιώτη, δὲν ἔλειψαν. Συνεχὴς ἦταν ὁ εἰλικρινὴς πόνος καὶ ἡ ἐνδελεχὴς φροντίδα γιὰ τὴ βελτίωσι τῆς γεωργικῆς μας παραγωγῆς, γιὰ τὴν ἀνύψωσι τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τῆς ὑπαίθρου. Μεταπολεμικὰ ὁ βαθμὸς καὶ ὁ ρυθμὸς τοῦ ἐνδιαφέροντος ἐντάθηκε: Ἡ ἀμερικανικὴ βοήθεια καὶ σὲ ἐπιστημονικὴ καθοδήγησι καὶ σὲ οἰκονομικὰ μέσα καὶ σὲ προμήθειες μηχανικῶν ἐφοδίων καὶ σὲ τεχνικὲς ἐφαρμογές, ἦταν πολύτιμη. Σήμερα ὅλος ὁ κόσμος, φυσικὰ δὲ καὶ ἐμεῖς, βρισκόμαστε μπροστὰ σὲ μιὰ νέα φάσι τοῦ γεωργικοῦ φαινομένου. Ἡ μηχανοποίησι ἀπὸ τὴ μιὰ μεριὰ καὶ ἡ ἐμποροποίησι ἀπὸ τὴν ἄλλη τείνουν ν’ ἀλλάξουν τὴ γνώριμη μορφὴ τοῦ γεωργικοῦ βίου. Βέβαια ἡ εἰδυλλιακὴ ἐποχὴ τοῦ Ἡσιόδου καὶ τοῦ Βιργιλίου, ἡ ἐποχὴ τῆς αὐτοκαλλιεργείας καὶ τῆς αὐτοκαταναλώσεως ἔχει πρὸ πολλοῦ παρέλθει. Ἀλλὰ πολὺ πέραν τούτου, ἀκούονται σήμερα νεωτεριστικὰ συνθήματα παράτολμα. Ὅπως π. χ. «Γεωργία ἰδιωτικὴ — κεφάλαια κρατικά». Ἢ «Δὲν πωλεῖται ὅ,τι παράγεται, ἀλλὰ παράγεται ὅ,τι πωλεῖται». Ἀκούονται παραδοξολογίες, ὅπως «Γεωργία χωρὶς γῆ», ποὺ ἐννοοῦν, φυσικά, τὰ θερμοκήπια πρωΐμου παραγωγῆς. Προτείνεται ἀκόμη καὶ αὐτὴ ἡ ἀλλαγὴ τοῦ ὀνόματος: Ὄχι πλέον «AGRICULTURE» ἀλλὰ «AGRIBUSINESS», λένε στὴν Ἀμερική. Ὄχι πλέον «AGRICOLTURA» ἀλλὰ «AGRI-AFFARI» ἢ «AGRIGIRO», λένε στὴν Ἰταλία. Γεωργία δὲν εἶναι πλέον ἡ φυτικὴ παραγωγὴ ἀλλὰ ὁλόκληρος ὁ κύκλος τῶν οἰκονομικῶν δραστηριοτήτων, ποὺ συνδέεται ἀμέσως ἢ ἐμμέσως μὲ τὴν παραγωγὴ τῆς γῆς. Τὸ ἐμπόριο ἐπιβάλλει τὴν κυριαρχία του. Αὐτὸ κατὰ κύριο λόγο ρυθμίζει σήμερα τὴν ἀγροτικὴ πολιτική. Ὄχι ἡ παραγωγὴ τῶν προϊόντων ἀλλὰ ἡ ἐμπορική των τοποθέτησι προσδιορίζει τὴν βιωσιμότητα τῆς γεωργίας. Ὁ γεωργὸς χάνει ὅλο καὶ πιὸ πολὺ τὴν αὐτονομία του καὶ τὴν αὐτάρκειά του. Τὸ νὰ περιμένῃς τὴ σωτηρία μόνο ἀπὸ τοὺς ἀγροὺς καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν κυκλοφόρησι τῶν προϊόντων, θεωρεῖται πλέον σήμερα φαντασιοκοπία καὶ αὐταπάτη. Ἡ δίψα τῆς γῆς ἔχει κατευνασθῆ. Τὴν ἀναπληρώνει ἡ δίψα τοῦ προϊόντος. Παρατηρεῖται, ὅτι αὐτοὶ οὗτοι οἱ Γάλλοι ἀγρότες, τόσο συνδεμένοι μὲ τὸ πατροπαράδοτο ἐπάγγελμά τους, δὲν ἔχουν πλέον τὸ μάτι καρφωμένο στὴ γῆ, ἀλλὰ στὰ προϊόντα της. Στὴν Ἰταλία ἀποκαταστάθηκε ὡς διὰ μαγείας ἡ «Κοινωνικὴ εἰρήνη τῆς ὑπαίθρου». Ἡ οἰκονομικοτεχνικὴ ἐξέλιξι καὶ ἡ ἀραίωσι τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ ἔχουν καταστήσει πολὺ εὐχερέστερη τὴ λύσι τῶν ἐγγείων προβλημάτων — ἀλλὰ τοὺς ἐλαττώνουν τὴ σημασία. Τὰ τελευταῖα δώδεκα χρόνια μοίρασε τὸ Κράτος στοὺς ἀγρότες —ὁμιλῶ πάντοτε γιὰ τὴν Ἰταλία— 621.000 ἐκτάρια, ἀγόρασαν δὲ οἱ ἴδιοι ἀπὸ μεταπωλήσεις μὲ δικά τους οἰκονομικὰ μέσα ἄλλο 1.000.000 ἐκτάρια. Κορεσμός! «Κανεὶς δὲν ἔχει πιὰ δίψα γιὰ γῆ», παρατηροῦν εἰδικοὶ Ἰταλοί. Ζητήματα τῆς ἐγγείου ἰδιοκτησίας, ἱκανὰ νὰ ρίξουν πρὸ ὀλίγων χρόνων Κυβερνήσεις, ἔχουν τελείως κατασιγασθῆ. Ἀπὸ τὸν ἐμπορικὸν ὁρίζοντα κυρίως μειδιοῦν τώρα αἱ ἐλπίδες ἢ ἀπειλοῦν οἱ κίνδυνοι...

§111Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργίας). Ἡ Κυβέρνησις ἀντελήφθη τὴν νέαν αὐτὴν μορφὴν τῆς γεωργικῆς οἰκονομίας καὶ ἐπ’ αὐτῆς ἐβάσισε τὸ πενταετὲς γεωργικὸν της πρόγραμμα. Αὐτὸ ἐπιδιώκει τὸ πρόγραμμα ἀναδιαρθρώσεως τῶν καλλιεργειῶν, ὥστε νὰ παράγωνται προϊόντα, τὰ ὁποῖα ἀποδίδουν ὑψηλότερον εἰσόδημα καὶ εἶναι ἐξαγώγιμα. Ὅπως καὶ ἡ ἐπιβαλλομένη πειθάρχησις διὰ τοῦ νόμου 4053 εἰς τὰ ὀπωροκηπευτικά.

§112Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Μόνον, κ. Ὑφυπουργέ, ποὺ δὲν βλέπομε νὰ πραγματοποιῆται ὄντως τὸ βῆμα πρὸς τὴν ἀναδιάρθρωσιν μὲ ρυθμὸν ἱκανοποιητικόν. Δὲν συζητεῖται, ὅτι ἡ προστασία τοῦ ἐδάφους, ἡ ἀρδευτικὴ ἐπάρκεια, ἡ τελειοποίησι τῆς καλλιεργείας, ἡ αὔξησι τῆς ἀποδόσεως, ἡ βελτίωσι τῆς ποιότητος τῶν προϊόντων θὰ παραμείνουν πάντοτε βασικὲς ἐγγυήσεις τῆς ἱκανοποιήσεως τοῦ ἀγροτικοῦ μόχθου. Ἀλλὰ δὲν ἀρκοῦν! Γιὰ νὰ καταστοῦν οἱ ἀγροὶ πλουτοφόροι δὲν φτάνουν πιὰ ὁ χρηματοδότης, ὁ γεωπόνος καὶ ὁ ἀγροφύλαξ. Χρειάζονται καὶ ὁ ἀγορανόμος καὶ ὁ μεταφορεὺς καὶ ὁ... ἐμποροφύλαξ! Χαρακτηριστικὰ ἔχει γραφῆ: «Ἂν μιὰ φορὰ ἡ διανομὴ τῶν ἀγαθῶν ἔδινε τὴν ἐντύπωσι ἑνὸς δικτύου διωρύγων, ὅπου τὰ νερὰ ἔτρεχαν μόνα τους μὲ φυσικὴ ροή, τώρα δίνουν τὴν ἐντύπωσι ἑνὸς συμπλέγματος σωλήνων ἀναγκαστικῆς διοχετεύσεως, ποὺ ἐξαποστέλλουν τὸ νερὸ στὸ ἔδαφος μὲ ὑψηλὴ πίεσι». Ἐθεώρησα χρήσιμο νὰ ἐπεκταθῶ ὡς ἀνωτέρω γιὰ νὰ τονίσω τὴν ἀνάγκη τῆς ἄγρυπνης παρακολουθήσεως τῶν ἐξελίξεων καὶ τῆς ἔγκαιρης προσαρμογῆς μας σ’ αὐτές. Τὸ σύμπλεγμα τῶν σωλήνων ἀναγκαστικῆς μὲ ὑψηλὴ πίεσι διοχετεύσεως τῶν ἀγαθῶν τῆς γῆς παρουσιάζεται σὰν ἕνα ἀποτρόπαιο μηχανικὸ τέρας, ποὺ θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς τρομάζῃ πολύ, γιατὶ θὰ ἦταν δύσκολο νὰ ἐξοικειωθοῦν μαζύ του οἱ δοκιμασμένες ἤδη ἀνεπαρκεῖς ἱκανότητες τῆς ἰδικῆς μας Κυβερνήσεως. Διαφοροποιεῖ τὴν προοπτικὴ ἡ εἴσοδός μας στὴν Κοινὴ Ἀγορά. Δὲν μᾶς ἀνακοινώθηκαν ἀκόμα οἱ λεπτομέρειες τῶν συμφωνηθέντων. Γενικώτατα κρίνοντες δὲν ἐπικρίνουμε, φυσικά, τὴν εἴσοδο, ἀπεναντίας ἐπικρίνουμε τὴν καθυστέρησί της καὶ τὴν μὴ ὁλοκληρωτικὴν εἰσδοχήν μας, ἐπισείουμε δὲ τὸν κίνδυνο τῆς συνθλίψεώς μας λόγῳ μὴ ἐπαρκοῦς, ἐνδεχομένως, συναγωνιστικότητος. Ἀλλὰ στὸ σημεῖο τοῦτο προτιμῶ, παρ’ ὅλους τοὺς δικαιολογημένους φόβους, νὰ εἴμαστε αἰσιόδοξοι κι’ ἐλπιδοφόροι... Ἑδραία πεποίθησίς μας πρέπει νὰ παραμείνῃ, ὅτι παρ’ ὅλες αὐτὲς τὶς μεγάλες μεταμορφώσεις, ἡ Γεωργία παντοῦ, καὶ πολὺ περισσότερο ἐδῶ σ’ ἐμᾶς, θὰ ἐξακολουθήσῃ ν’ ἀποτελῇ τὴ βάσι τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας. Οὔτε τοῦ Ξενοφῶντος τὸ ἀξίωμα: «Εὖ μὲν γὰρ φερομένης τῆς γεωργίας ἔρρωνται καὶ αἱ ἄλλαι τέχναι ἅπασαι, ὅπου δ’ ἂν ἀναγκασθῇ ἡ γῆ χερσεύειν, ἀποσβέννυνται καὶ αἱ ἄλλαι τέχναι σχεδόν τι καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλατταν», θέλει ποτὲ ἀτονήσει. Οὔτε τοῦ Μάρκου Αὐρηλίου τὸ ἀπόφθεγμα: «Τὸν ὑπήκοο ποὺ θὰ μοῦ κάμῃ τὸν ἕνα στάχυ δύο θὰ τὸν τιμήσω περισσότερο ἀπὸ τὶς πνευματικὲς κορυφὲς τοῦ βασιλείου μου», θὰ πάψῃ νὰ ἔχῃ ἰσχύν. Ἀπὸ τὴν Γεωργία θὰ ξεκινᾶ καὶ σ’ αὐτὴν θὰ ἐπιστρέφῃ πᾶσα προσπάθεια οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Στὴ σιωπηλὴ Γῆ καὶ στοὺς ἁπλοϊκοὺς ἐργάτες της θὰ λογοδοτοῦν ἐσαεὶ ὅλοι οἱ λαλίστατοι καὶ βαθυστόχαστοι μεγιστάνες τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης. Λυδία λίθος τῆς ἐπιτυχίας τοῦ ἔργου πάσης Κυβερνήσεως θὰ εἶναι ἡ ἀκμὴ τῆς Γεωργίας καὶ ἡ εὐημερία τῶν γεωργῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἐπαίρεται, ὅτι ἡ γεωργική της πολιτικὴ στέφεται ὑπὸ ἐπιτυχίας. Ἡμεῖς τὸ ἀμφισβητοῦμε. Ἡ μακρὰ συζήτησι, ποὺ διεξήχθη, διεπίστωσε κάμψι τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, μείωσι τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος, ὑπεραύξησι τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν. Αὐτὰ δὲν συνιστοῦν ἐπιτυχία. Ἐρωτῶ ἔτσι παραδειγματικά: Ὑπάρχει κανεὶς στὴν αἴθουσα τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος μπορεῖ νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι τὴ στιγμὴ αὐτὴ εὐημεροῦν λ. χ. οἱ καπνοπαραγωγοὶ τοῦ Ξηρομέρου, τῆς Τριχωνίας, τῆς Μακρυνείας, ποὺ τοὺς ἀφαιρέθηκε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησι καὶ αὐτὸ τὸ σχηματισμένο στὴν Ἀγροτικὴ Τράπεζα κεφάλαιο αὐτοχρηματοδοτήσεως, ἀνερχόμενο σὲ 220, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἑκατομμύρια δραχμῶν; Ἢ μήπως εὐημεροῦν οἱ 3000 καπνεργάτες τοῦ Ἀγρινίου, ποὺ μὲ τὴν ἀποφασισθεῖσα μεταφορὰ τῶν καπνῶν πρὸς ἐπεξεργασία σὲ ἄλλες πόλεις, τοὺς κόβεται κυριολεκτικὰ τὸ ψωμί; Ἢ, κατὰ πολὺ περισσότερο, εὐημεροῦν, δῆθεν, οἱ ἀπόκληροι τῶν ὀρεινῶν χωριῶν τῆς Ἠπείρου, τῆς Δωρίδος, τῆς Εὐρυτανίας, τῆς Ναυπακτίας, ὅπου κανένα, σχεδόν, προϊὸν δὲν ἐκχρηματίζεται, ἀλλὰ καὶ ἂν ἐκχρηματίζεται, ὅπως π. χ., τὸ γάλα τοῦτο πωλεῖται πρὸς 2,30 δραχ. τὸ κιλό, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ καφὲς πληρώνεται πρὸς δύο δραχμὲς τὸ φλυντζάνι; Καὶ ὅμως οἱ πληθυσμοὶ αὐτοὶ τοῦ ἐλαχίστου μέσα στὸν πολιτισμένο κόσμο κατὰ κεφαλὴν εἰσοδήματος, ἀκοῦνε κάθε μέρα ἀπὸ τὰ ραδιόφωνα καὶ ἀπὸ τὸν κυβερνητικὸ Τύπο, ὅτι εὐημεροῦν!! Ἄν ἡ Κυβέρνησις δὲν μπορεῖ νὰ συλλάβῃ τὸ νόημα καὶ τὴ μορφὴ ἄλλης εὐημερίας, παρὰ μόνον αὐτῆς ποὺ δοκιμάζουν σήμερα οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοί, τότε θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπελπιστοῦμε ὁλότελα γιὰ τὴ δυνατότητα ἐπιβιώσεως τῆς Φυλῆς μας. Ἀλλά, βέβαια, δὲν εἶναι ἔτσι! Καὶ εἶναι εὐτύχημα, ὅτι πλησιάζει ἡ ὥρα τῆς ἐκλογικῆς εὐημερίας, ποὺ ἀσφαλῶς θὰ δώσῃ στὴ χώρα νέα Κυβέρνησι ὀλιγώτερον αἰσιόδοξη στὰ ραδιόφωνα καὶ περισσότερον ἀποδοτικὴ στὴν πραγματικότητα.

§113Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργίας). Πέραν τῶν ἀδυναμιῶν, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ οἰκονομία μας ἐξ ἀντικειμένου, δὲν εἴχομεν προετοιμασίαν τεχνικήν. Ὑπάρχει, ὡς γνωρίζετε ἐδῶ, καὶ ἕνας ὑποκειμενικὸς παράγων, τὸν ὁποῖον προσπαθοῦμεν νὰ κατανικήσωμεν καὶ εἰς τὸν ὁποῖον ἠμπορεῖτε ὅλοι σας νὰ βοηθήσετε. Εἶναι ἡ παράδοσις τοῦ Ἕλληνος ἀγρότου, ὁ ὁποῖος, ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι μετὰ δυσκολίας, παρὰ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα χρησιμοποιεῖ καὶ τὴν πειθὼ καὶ τὴν προπαγάνδαν καὶ τὰ οἰκονομικὰ κίνητρα, δὲν θέλει νὰ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τὴν παράδοσίν του, δηλαδὴ νὰ πάῃ σὲ νέες καλλιέργειες ποὺ νὰ παράγῃ προϊόντα, τὰ ὁποῖα νὰ δύνανται νὰ διατεθοῦν εὐκόλως καὶ βεβαιωθεῖτε, ἐπειδὴ γνωρίζετε καὶ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν τὴν παράδοσιν τὴν ἑλληνικὴν καὶ ἀπὸ τὸ φιλοσοφικόν σας πνεῦμα καὶ τὴν φιλοσοφικήν σας ἀντίληψιν, ὅτι εἶναι ὁ παράγων αὐτὸς ὁ πλέον δύσκολος, τὸν ὁποῖον προσπαθοῦμεν νὰ κατανικήσωμεν. Σᾶς φέρω ἕνα παράδειγμα. Εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου περιφέρειαν τὴν Καρδίτσαν, καθυστερεῖται ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἀρδευτικῶν ἔργων τοῦ Μέγδοβα ἐξ αἰτίας ἀνταρσίας καὶ ἀντιδράσεως τῶν ἀνθρώπων, τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἡ ἄρδευσις. Αὐτὸ εἶναι βεβαιωμένον καὶ δὲν ξεύρω ἐὰν ὑπάρχουν συνάδελφοι ἐδῶ ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου νὰ βεβαιώσουν τοῦ λόγου τὸ ἀληθές. Δύω χρόνια καθυστέρησις καὶ τοῦτο διότι ἔχομεν μίαν πραγματικὴν δημοκρατίαν καὶ δὲν ἐννοοῦμεν διὰ τοῦ Συντάγματος νὰ λαμβάνωμεν μέτρα διὰ νὰ ἐξουδετερώσωμεν αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἀντιδροῦν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν.

§114Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν ἔχετε ἐξασφαλίσει μέχρι τῆς στιγμῆς τὴν συνεργασίαν τοῦ ἀνθρωπίνου παράγοντος. Ἡ ἀντίδρασις συνεπεία προσκολλήσεως εἰς τὴν παράδοσιν δὲν ἀρκεῖ νὰ δικαιολογήσῃ ἐξ ὁλοκλήρου τὸ γεγονός. Τὰ ἔργα ἔχουν διαβληθῆ λόγῳ τῆς σπατάλης, ποὺ παρατηρεῖται καὶ τῶν καθυστερήσεων. Ὑπερβάσεις δαπανῶν καὶ ὑπερβάσεις χρονικῶν ὁρίων, ἔλλειψις ἐγκαίρου καὶ πειστικοῦ ἀποτελέσματος, ἔχουν δυσφημίσει τὰ ἔργα. Δὲν τὰ ἔχει ἀγαπήσει ὁ λαὸς διότι δὲν τὰ ἔχει πιστέψει. Διασαλπίζονται τὰ μεγάλα ἐγγειοβελτικὰ ἔργα: Φράγματα ἀνεγείρονται, ποταμοὶ τιθασσεύονται, ἀλλὰ τὰς πεδιάδας καταρδεύουν ἕως τὴν ὥρα μόνον τὰ ἑκατομμύρια τῶν ὑπερβάσεων! Τὸ ἔργον τοῦ Ἀχελώου προϋπολογίσθη 45.000.000 δραχ. καὶ ἐστοίχισε 66.000.000. Τὸ ἔργον τοῦ Ἀξιοῦ προϋπολογίσθη διὰ 38.000.000 καὶ ἐστοίχισε 110.000.000, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἐξασφαλισμένη παροχὴ ὕδατος! Τὸ φράγμα τοῦ Ἀχελώου ἀνηγέρθη πρὸ 4ετίας χωρὶς νὰ προηγηθῇ ἐδαφολογικὴ ἔρευνα, ποὺ ἔπρεπε ν’ ἀποτελέσῃ τὸ πρῶτο κεφάλαιο τῆς μελέτης. Αὐτὴ ἐκτελεῖται μόλις τώρα ἐκ τῶν ὑστέρων ὑπὸ Ἰταλικῆς Ἑταιρείας μὲ γεωτρήσεις παρὰ τὰ θεμέλια καὶ θὰ στοιχίσῃ, ὡς λέγεται, δύο ἕως τρία ἑκατομμύρια δραχμῶν. Τίς οἶδεν πόσα θὰ στοιχίσῃ ἡ ἐνίσχυσις τῶν θεμελίων, ἂν χρειασθῇ νὰ γίνῃ, ὅπερ ἀπεύχομαι.

§115Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Νὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν. Εἶχε γίνει πλήρης τεχνικὴ ἔρευνα καὶ μάλιστα ἔγινε κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ δύναται νὰ δεχθῇ καὶ ἐπὶ πλέον καὶ μίαν γέφυραν, ἡ ὁποία, ὅπως ξεύρετε, κατασκευάζεται τώρα. Ἀλλὰ πάντοτε εἰς τὰ φράγματα παρουσιάζονται ἀνωμαλίαι κατὰ ὡρισμένας περιόδους. Εἶχε παρουσιασθῆ εἰς ἕνα φρᾶγμα τῆς Κερκίνης μία ἀνωμαλία καὶ πραγματικῶς ἐκάμαμεν ἕνα ἐντονώτατον ἀγῶνα διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν σταθεροποίησιν τοῦ φράγματος καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ποὺ εἴχομεν φέρει τοὺς εἰδικοὺς ἐκείνους τεχνικοὺς ἐσκέφθημεν νὰ κάμωμεν μίαν ἔρευναν ἡ ὁποία θὰ μᾶς ἔδιδε τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα νὰ γνωρίζωμεν ὡς προμηθεῖς ἐὰν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπέμβωμεν διὰ νὰ ἐνισχύσωμεν ἢ ὄχι τὸ φράγμα. Δὲν εἴχομεν καμμίαν ἀπόδειξιν, ὅτι δὲν εἶχον πραγματοποιηθῆ ἐκεῖνα ποὺ ἔπρεπε νὰ γίνουν.

§116Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Ἡ ἐδαφολογικὴ ἐξέτασις ἔγινε κατόπιν. Γίνεται μόλις τώρα.

§117Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἐφηρμόσαμεν τὰ σχέδια τῆς Ἀμερικανικῆς Ἑταιρείας καὶ ἡ μελέτη ἔγινεν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, τὸ 1950 ἢ 1951.

§118Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Πάντως αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν λεπτομέρειαν σημαντικὴν βέβαια. Ἀλλὰ ἔχουν ἐγερθῆ ἀμφιβολίαι καὶ διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ ὅλου ἔργου. Θὰ ἐπιτελέσῃ τὸν σκοπόν του; Ὅταν ἀπεφασίζετο τὸ ἔργον ἐφαντασιοκοπούσαμε ὅτι θὰ ἀξιοποιήσῃ 500.000 στρέμματα. Μέχρι τῆς ὥρας, δὲν ἀρδεύονται παρὰ ἐλάχιστα μόνον στρέμματα, ὅσα περίπου καὶ πρὸ τοῦ φράγματος, ἀναμένεται ὅμως, ὅτι μέχρι τέλους Ἀπριλίου θὰ ἔχῃ παραδοθῆ ἀρδευτικὸ δίκτυο γιὰ 25.000 στρέμματα. Ἀλλὰ θὰ παραδοθῇ; Σημειωτέον, ὅτι τὸ ὅλον ἔργο, σύμφωνα μὲ τὸ σημερινό του ρυθμό, δὲν πρόκειται νὰ ἀποπερατωθῇ πρὸ τοῦ 1970 τοὐλάχιστον!

§119Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Δὲν εἶμαι βέβαιος διὰ τὸ τέλος Ἀπριλίου, ἀλλὰ προβλέπεται, ὅπως παραδώσωμεν 20 χιλ. στρέμματα πρὸς ἄρδευσιν ἐντὸς αὐτῆς τῆς περιόδου. Ἐκεῖνο τὸ θέμα διὰ τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἀσυμφωνία, τρόπον τινά, μεταξὺ τῶν ὑπηρεσιῶν μας καὶ τῶν ἀγροτῶν τῆς περιοχῆς εἶναι τὸ ὅτι παρουσιάζουν δυσκολίας εἰς τὸ νὰ ἀρχίσωμεν ἐφέτος τὸ καλοκαίρι ὅσον ἀφορᾷ τὰ δευτερεύοντα δίκτυα, καὶ τοῦτο διότι θὰ ἠμποδίζοντο ὡρισμέναι καλλιέργειαι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς θὰ ἀσχολούμεθα μὲ τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων. Ἀλλὰ εἶναι ἀδύνατον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νὰ ἐπιτευχθῇ. Δηλαδὴ νὰ ἐπιτευχθοῦν καὶ τὰ δύο ταυτοχρόνως, καὶ ἡμεῖς νὰ κατασκευάσωμεν τὸ ἔργον καὶ αὐτοὶ νὰ καλλιεργήσουν. Πέρυσι ὑπεχωρήσαμεν, ἀλλὰ ἐφέτος νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ προχωρήσωμεν διὰ νὰ τελειώσῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἀρχίζει ἡ ἀπόδοσις τῶν μεγάλων αὐτῶν ἔργων ἀπὸ ἐφέτος, τόσον εἰς τὴν πεδιάδα τῆς περιοχῆς σας, ὅσον καὶ εἰς τὴν πεδιάδα τῆς Θεσσαλονίκης καὶ νομίζομεν, ὅτι ἐφ’ ἑξῆς θὰ βαίνουν μὲ αὔξουσαν πρόοδον, διότι τὸ 1961 εἶναι τὸ ἔτος ποὺ ἀποδίδονται πλήρη ἀρδευτικὰ ἔργα.

§120Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Πρὸ ἑνὸς περίπου ἔτους καὶ ἀκριβῶς τὴν 15 Μαΐου 1960 εἶχε τεθῆ σὲ δοκιμαστικὴ λειτουργία ἡ ὀγδόη διῶρυξ τοῦ δικτύου, ἡ ὁποία προβλέπεται νὰ ἐξυπηρετήσῃ περὶ τὰ 30.000 στρέμματα. Μετὰ μεγάλης δυσκολίας ἀρδεύτηκαν τότε περίπου 2.000 στρέμματα διαφόρων καλλιεργειῶν καὶ 500 στρέμματα ὀρύζης. Ἀπὸ τὴ δοκιμαστικὴ ἐκείνη λειτουργία δὲν εἶχαν μείνει καθόλου ἱκανοποιημένοι οἱ γεωργοί. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὁ Τ.Ο.Ε.Β.Π. Ἀγρινίου εἶχεν ἀποστείλει στοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς καὶ σ’ ἐμᾶς τοὺς βουλευτὰς ἔντονη τηλεγραφικὴ διαμαρτυρία γιὰ τὴν «ἐσφαλμένη κατασκευὴ τῶν ἀρδευτικῶν ἔργων συνεπείᾳ τῆς ὁποίας θὰ καταστῇ ἀδύνατος ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν καλλιεργειῶν εἰς ὕδωρ». Κατὰ τὴν τελευταίαν μου ἐπίσκεψιν στὸ Ἀγρίνιο ἐπεκοινώνησα μὲ ἁρμοδίους παράγοντες καὶ βεβαιώθηκα, ὅτι ἡ ἀνησυχία τῶν πληθυσμῶν ἐξακολουθεῖ νὰ ὑφίσταται, παρὰ τὰ διαβήματα ποὺ εἶχαν προηγηθῆ ἐδῶ στὴν Ἀθήνα, ὁπότε εἶχεν ἐπανεξετασθῆ τὸ ὅλον θέμα, σὲ κοινὴ σύσκεψι τῶν ἁρμοδίων ἐπιτελῶν τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας καὶ τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων, παρισταμένων καὶ κυβερνητικῶν βουλευτῶν. Ἔχω γνῶσιν τῆς τελευταίας γραπτῆς διαβεβαιώσεως τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, ποὺ περιέχεται στὸ ὑπ’ ἀριθ. 6608)705 ἀπὸ 8.2.61 ἔγγραφό του. Μὲ τὸ ἔγγραφο αὐτὸ παρέχεται ἡ διαβεβαίωσις τῆς καλῆς λειτουργίας τοῦ δικτύου καὶ τῆς ἀσφαλοῦς ἐξυπηρετήσεως ἁπασῶν τῶν καλλιεργειῶν, «ἐφ’ ὅσον τηρηθῆ ἡ προϋπόθεσις συστηματοποιήσεως τῶν ἐδαφῶν». Ἐν τῷ μεταξὺ ἔχει ἐπέλθη πλήρης καλλιεργητικὴ ἀναστάτωσι στὴν πεδιάδα τοῦ Ἀγρινίου, ὅπου, ζοῦν οἱ γεωργοὶ μὲ τὴν ἀποζημίωσι τῶν χωραφιῶν ποὺ τοὺς ἔκοψαν καὶ πού, φυσικά, ἐφαγώθηκε πλέον. Χωρὶς νὰ τοὺς δοθῇ ἀκόμα νερό, προτοῦ λειτουργήσει δηλαδὴ ἀκόμα τὸ ἔργον, τοὺς ζητοῦν ἐκ τῶν προτέρων νὰ πληρώσουν τὶς χρηματικὲς εἰσφορές τους! Ἐπίκειται μάλιστα ἡ ἵδρυσι εἰδικοῦ Ὀργανισμοῦ γιὰ τὴν εἴσπραξι τῶν εἰσφορῶν τούτων. Χθὲς ἀκόμα μοῦ ἐτηλεφώνησαν ἀπὸ τὸ Ἀγρίνιο, ὅτι ἐκρηκτικὸς ἀναβρασμὸς ἐπικρατεῖ στὴν περιοχὴ τῶν ἔργων. Τὸ χειρότερο εἶναι, ὅτι σύμφωνα μὲ ὡρισμένες πληροφορίες, ποὺ εὔχομαι νὰ μὴ εἶναι ἀληθινές, ἀπειλεῖται ὁλικὴ ἀποτυχία τοῦ ἔργου, διότι ὑπάρχει, ὡς λέγεται, φόβος νὰ μὴ ἐξασφαλισθῇ παροχὴ ἐπαρκοῦς ὕδατος. Ἔφθασε μέχρι τοῦ πληθυσμοῦ ἡ φήμη, ὅτι μεταξὺ τῶν Ὑπουργείων Γεωργίας καὶ Δημοσίων Ἔργων ἔχει ἐκδηλωθῆ διαφωνία γιὰ τὴν ἐπιτυχία ἢ ὄχι τοῦ ἔργου καὶ τὸ ἕνα ἐπιρρίπτει εὐθῦνες στὸ ἄλλο. Ἀλλὰ ἐὰν ἡ γεωργοοικονομικὴ μελέτη δὲν ἦταν ὄντως ἀρτία, οὔτε ἡ τεχνικὴ ἐκτέλεσι ὑπῆρξε τελεία. Ἀπόδειξι, ὅτι ἐκτελεῖται ἐκ τῶν ὑστέρων ἐδαφομηχανικὴ μελέτη τῶν θεμελίων τοῦ φράγματος. Ἀπόδειξι, ὅτι μόνον ἡ κατασκευαστικὴ πλευρὰ ἐπισπεύθηκε ὑπὸ τὴν πίεσι τῶν μεγάλων ἐργολάβων καὶ ἕως ἐκεῖ ποὺ ἐνδιαφέροντο αὐτοί. Δηλαδὴ ἕως ἐκεῖ ποὺ φθάνει τὸ τσιμέντο, τὸ ἔργο προχώρησε ταχύτερα, ἐνῷ τὰ συμπληρωματικὰ ἔργα, δηλαδὴ τὰ δευτερεύοντα καὶ τριτεύοντα ἀρδευτικὰ δίκτυα, ποὺ θὰ ἀξιοποιήσουν τὸ συλλεκτικὸ φράγμα, καρκινοβατοῦν. Λέγεται, ἐκεῖ, ἐπὶ τόπου, ὅτι μετὰ τρία ἔτη θὰ εἶναι δυνατόν, συμπληρουμένων τῶν ἀρδευτικῶν ἔργων, νὰ ποτίζωνται τὰ 40% τῶν γεωργικῶν ἐδαφῶν καὶ ὅτι τὰ ὑπόλοιπα θὰ μείνουν διὰ παντὸς ξερικά. Ἀντιλαμβάνεσθε ὁποῖος ἐφιάλτης βαρύνει τὰ στήθη τῶν χωρικῶν. Ὑπάρχουν δὲ βάσιμες ἐνδείξεις, ὅτι δὲν ἐπῆγαν καλὰ τὰ ἔργα. Διότι ἐνῷ ἡ μεγάλη ἐλπὶς τῶν ἀγροτῶν ἦταν νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἐπέκτασι τῆς ὀρυζοκαλλιεργείας, τώρα τοὺς γίνεται ἐπίμονος προπαγάνδα νὰ τραποῦν πρὸς τὴν βαμβακοκαλλιέργεια ἢ νὰ σπείρουν τριφύλλια καὶ φασόλια. Ἀλλὰ τὰ τριφύλλια τῆς Ναυπάκτου καὶ τοῦ Γαλατᾶ μένουν ἀπώλητα, ὅπως τὰ φασόλια μας μένουν στὶς ἀποθῆκες καὶ εἰσάγομε ἀπὸ τὴν Αἰθιοπία! Ἐνῷ δὲ πέρυσι τὰ φασόλια τῆς Παραχελωΐτιδος ἐπωλήθησαν 8 δραχ. τὸ κιλό, ἐφέτος προσφέρονται μόνον 3,80 δραχ.! Πῶς νὰ πάρῃ κουράγιο ὁ παραγωγὸς μὲ τὶς ἀλλοπρόσαλλες αὐτὲς καθοδηγήσεις; Καὶ πῶς νὰ μὴ φοβηθῇ ἀποτυχία τοῦ ἔργου ὅταν βλέπῃ μὲ τὰ μάτια του, ὅτι ἐγκαταλείπεται ἡ ἵδρυσι ὑδροηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου μεταξὺ Ζαπαντίου καὶ Δοκιμίου, ἐνῷ προεβλέπετο τοῦτο καὶ ἐνῷ ἔγιναν δαπανηρότατες πρὸς τοῦτο ἀπαλλοτριώσεις ἐντὸς τοῦ Ζαπαντίου καὶ ἐνῷ ἐκόστισε βαρύτατα εἰς τεχνικὰ ἔργα ἡ πρόβλεψίς του; Διατὶ ἐγκατελείφθη τόσον ἀργά, ὕστερα ἀπὸ τόσες δαπανηρὲς θυσίες; Ἀλλὰ μήπως δὲν συμβαίνει τὸ ἴδιο καὶ μὲ τὴν σήραγγα τῆς Λυσιμαχίας; Καὶ ἐκεῖ προεβλέπετο στὴν ἔξοδό της ὑδροηλεκτρικὸ ἐργοστάσιο, ἡ δὲ πρόβλεψίς μου κατέστησε ἐξ ἀρχῆς δαπανηρότερο τὸ ἔργο. Διατί, ὡς λέγεται, ἐματαιώθη;

§121Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκοιν. καὶ Δημ. Ἔργων). Νομίζω, ὅτι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ ὑδροηλεκτρικοῦ ἔργου, θὰ ἔπρεπε νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι αὐτὸ δὲν ἦτο ἀπὸ τὰ κύρια ἔργα τὰ ὁποῖα συνεπάγονται προσθέτους ἐργασίας. Ἐγένετο σκέψις, δεδομένου, ὅτι αὐτὸ θὰ γίνῃ ὁπωσδήποτε, διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἀξιοποιηθοῦν τὰ 40.000 στρέμματα, ἂν θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ κατασκευὴ ἑνὸς ὑδροηλεκτρικοῦ ἔργου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐπίσης εἶναι δυνατόν. Δὲν ἐχάσαμεν τὸ πλεονέκτημα, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀπεφασίσαμεν νὰ κατασκευάσωμεν τὸ ὑδροηλεκτρικὸν ἔργον. Ὁ ἀρχικὸς προϋπολογισμὸς ἦτο 135 ἑκατ. δραχμ. Καὶ προεβλέπετο εἰς τὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία ἔγινε μὲ τὴν ἐργοληπτικὴν Ἑταιρίαν, δεδομένου, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξακριβωθῇ τὸ ὑπέδαφος εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκετο, ὅτι ἐὰν ἦτο τῆς τάδε συνθέσεως, ἦτο τῆς τάδε τιμῆς, ἐὰν ἦτο τῆς ἄλλης συνθέσεως, τῆς τάδε τιμῆς. Ἐὰν ἦτο τῆς κατηγορίας τὴν ὁποίαν συνηντήσαμεν εἰς τὴν ἀρχήν, καὶ ἐλπίζομεν νὰ μὴ συνεχισθῇ, τότε θὰ γίνουν τὰ ἔργα ἀπολογιστικῶς. Αὐτὸ εἶναι ἕνα πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ προβλέψῃ κανείς, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν παρουσιάζονται μερικὰ ἀπρόοπτα τοῦ ὑπεδάφους.

§122Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, ἀκριβῶς, κ. Ὑπουργέ, ἀπέφυγα ἐπιμελῶς νὰ ἐπικρίνω τὴν βραδεῖαν πρόοδον τοῦ ἔργου καὶ τὰ ἀτυχήματα τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ. Ἐκτιμῶ δεόντως τὰς ἀντικειμενικὰς συνθήκας. Ἀλλὰ γενικώτερα τὸ ὅλον ἔργον δὲν μοῦ φαίνεται, ὅτι ἐμελετήθη ἐπαρκῶς ἀπὸ οἰκονομοτεχνικῆς πλευρᾶς. Ἡ κατασκευὴ τῆς σήραγγος Λυσιμαχίας, ἤρχισε τὸ θέρος 1959. Θὰ ἔχῃ ὁλικὸν μῆκος 6,5 χιλιόμετρα. Ἐδημοπρατήθη καὶ κατεκυρώθη γιὰ 80.000.000 δραχμ. συνολικῆς δαπάνης. Μέχρι τοῦδε ἔχει διανοιγῆ ὀλιγώτερον ἀπὸ ἕνα χιλιόμετρο, —920 μέτρα. Γι’ αὐτὰ ἐκαλύφθη ἤδη δαπάνη 40–50.000.000 δραχμῶν. Δηλαδὴ τὸ ἥμισυ καὶ πλέον τῆς προϋπολογισθείσης γιὰ ὅλο τὸ ἔργο δαπάνης. Ἤτοι, σύμφωνα μὲ τὴν ἀπὸ τὰ πράγματα βγαλμένη πλέον τώρα πρόβλεψι, τὸ ὅλον ἔργο θὰ στοιχίσῃ 250 ἢ καὶ 300, ἴσως, ἑκατομμύρια δραχμ., ποσὸν ὑπερτριπλάσιον τῆς προϋπολογισθείσης δαπάνης. Ὑπέρβασις 300%!! Ἐρωτῶ τοὺς ὑπευθύνους: Τὸ προσδοκώμενον ἀποτέλεσμα δικαιολογεῖ τὸ ὕψος τῆς δαπάνης; Ἡ γεωργοοικονομικὴ μελέτη θὰ τὸ ἐπρότεινεν ὡς λυσιτελὲς μὲ πρόβλεψι δαπάνης 300 ἑκατομμ. δραχμῶν; Φοβοῦμαι πολύ, ὅτι θὰ ἀναγκασθῆτε νὰ διακόψετε τὸ ἔργον... Ἤθελα νὰ γνωρίζω ἂν συγκινεῖται ἢ ὄχι ἡ Κυβέρνησι ἀπὸ αὐτὸν τὸν κατακλυσμὸ τῶν ὑπερβάσεων, ποὺ παρακολουθεῖ ὅλα τὰ ἐκτελούμενα ἔργα. Οἱ ὑπερβάσεις αὐτὲς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι αὐθαίρετες ἔτσι ὡσὰν πρωτάκουστα φυσικὰ φαινόμενα! Κἄπου ὀφείλονται, κἄποιες αἰτίες ἔχουν. Καὶ ἡ λογικὴ λέγει, ὅτι ὀφείλονται ἢ σὲ ἀπροβλέπτους παράγοντας, ποὺ κατὰ κακή μας τύχη, ἀπίστευτον ἐπενήργησαν πανομοιοτύπως εἰς ὅλα τὰ ἔργα, ἢ σὲ μελέτες ἐλλιπεῖς, πρᾶγμα γιὰ τὸ ὁποῖο κἄποιοι πρέπει νὰ εὐθύνωνται, ἢ σὲ κακὸ σύστημα ἐκτελέσεως, γιὰ τὸ ὁποῖο πάλι κἄποιοι εὐθύνονται. Ἐρευνᾶ ἄραγε νὰ ἀνεύρῃ τὶς εὐθῦνες ἡ Κυβέρνησι, ἢ ὁ παράγων Κόμμα, δὲν τὸ ἐπιτρέπει; Τὰ περισσότερα ἔργα, ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει, γίνονται ἀπολογιστικῶς.

§123Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκοιν. καὶ Δημ. Ἔργων). Εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ἰσχύει μόνον, ἐφ’ ὅσον εὑρίσκετο αὐτῆς τῆς κατηγορίας ὑπέδαφος. Ἐὰν εὑρεθῇ καλλίτερον, καὶ ἐλπίζομεν νὰ εὑρεθῇ καλλίτερον, τότε ἰσχύουν αἱ ἐργοληπτικαὶ τιμαί.

§124Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Τὸ ἀπολογιστικὸ σύστημα εὐνοεῖ περισσότερο τὸ κυβερνητικὸ κόμμα, διότι ἐπιτρέπει τὸν διορισμὸ ὑπεραρίθμων ἐπιστατῶν, ἀποθηκαρίων, σημειωτῶν καὶ ἐργατῶν... Οὐδεὶς ἐργάτης προσλαμβάνεται ἄνευ σημειώματος ἰσχύοντος βουλευτοῦ!

§125Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκοιν. καὶ Δημ. Ἔργων). Δὲν ὑπάρχει ἀπολογιστικὸν σύστημα. Σᾶς εἶπον, ὅτι αὐτὸ ἰσχύει μόνον κατὰ τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ὑπέδαφος θὰ ἦτο καταρρέον, ὁπότε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προβλεφθοῦν αἱ ἴδιαι τιμαί. Τότε καὶ μόνον θὰ εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Ἑταιρεία νὰ τὸ κάμῃ, ὑπὸ τὸν ἔλεγχόν μας κατὰ τρόπον ἀπολογιστικόν.

§126Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Ἐν τούτοις καὶ εἰς τὸ φράγμα Ἀχελώου ἔγιναν ἐργασίαι ἀπολογιστικῶς. Ἀλλὰ δὲν ἔχω τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον νὰ ἐπεκταθῶ περαιτέρω ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν μεγάλων ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων. Παρατηρῶ μόνον, ὅτι ἂν σημειοῦται τοσαύτη καὶ τοιαύτη ἀκαταστασία εἰς τὰ μεγάλα ἔργα, μποροῦμε νὰ φαντασθοῦμε εὐκόλως τὶ γίνεται εἰς τὰ ἀπειροπληθῆ μικρά, διὰ τὰ ὁποῖα, ἐλπίζω, νὰ μιλήσω κατωτέρω. Ἂς ἐξετάσωμεν τώρα τὴ διοικητικὴ καὶ τὴ μορφωτικὴ πλευρὰ τῆς γεωργικῆς μας πολιτικῆς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας κατέβαλε φιλοτίμους προσπαθείας νὰ παρουσιάσῃ τὰ πάντα καλῶς ἔχοντα στὸν τομέα τῆς εὐθύνης του. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τὸ ἀμφισβητήσω. Ἀπὸ τὴν ἐπαρχιακὴ σκοπιὰ θεωροῦνται καθαρότερα οἱ πραγματικὲς καταστάσεις. Ἐκεῖνο, ποὺ βλέπομε ἐμεῖς οἱ ἐπαρχιῶτες, δὲν ἐμφανίζει καθόλου τὴν εἰκόνα ἑνὸς συστήματος διοικήσεως μελετημένου, ὠργανωμένου, λειτουργοῦντος μὲ ρυθμὸ κεντρικὸ καὶ μὲ παλμὸ ἑνιαῖο. Οἱ βασικὲς ὀργανωτικὲς ἀδυναμίες τῆς Διοικήσεως εἶναι κατάδηλες. Καὶ συνιστοῦν κλασσικὴ μορφὴ ἀποδιοργανώσεως! Ἐν ὀνόματι τοῦ συντονισμοῦ ἐπέρχεται πλήρης ἀποσυντόνισις. Ἐν ὀνόματι τῆς εἰδικότητος ἐπέρχεται πλήρης διάσπασις τῆς διοικήσεως. Φυσικὸν ἐπακόλουθον εἶναι σπατάλη χρόνου, σπατάλη χρήματος, ἀναπηρία τοῦ ἔργου. Ξέρετε ποιὰ εἶναι ἡ σύνθεσις ἢ μᾶλλον ἡ ἀποσύνθεσις τῶν γεωργικῶν ὑπηρεσιῶν σ’ ἕνα Νομό, στὸ Νομὸ Αἰτωλοακαρνανίας, ἂς ποῦμε; Ὑπάρχει ὁ Διευθυντὴς Γεωργίας στὸ Μεσολόγγι. Ὑποτίθεται, ὅτι εἶναι ὁ φορεὺς τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους, πλὴν ὅμως δὲν ἔχει ἁρμοδιότητα ἐποπτείας ἐπὶ τῶν ἄλλων σχετικῶν ὑπηρεσιῶν, οὔτε ἑνιαία διαχείρισιν ἔχει. Τὸ σύστημα τῶν Γεωργικῶν Ταμείων ἐγκατελείφθη κακῶς, κατὰ τὴ γνώμη μου, ἐνῷ εἶχεν ἀποδώσει. Ἐντελῶς ἀνεξάρτητο, ὑπαγόμενο στὸ Ἰνστιτοῦτο Θεσσαλονίκης, εἶναι τὸ Κέντρο Σιτοπαραγωγῆς... Ὑπάρχει ἡ Ὑπηρεσία Ἐγγείων Βελτιώσεων στὸ Ἀγρίνιο μὲ δική της αὐτόνομη συγκρότησι καὶ δική της οἰκονομικὴ ἐξυπηρέτησι. Ὑπάρχουν τὰ Γραφεῖα Ὀργανισμῶν Βάμβακος καὶ Καπνοῦ. Ὅλα αὐτὰ ἀποτελοῦν καπετανᾶτα, χωρὶς καμμιὰ σύνδεσι μεταξύ τους. Στὴν ἰδιαιτέρα μου πατρίδα Ναύπακτο ὑπάρχει ἐπαρχιακὸς γεωπόνος, προϊστάμενος τοῦ ἑαυτοῦ του. Ὑπάρχει γεωπόνος τοῦ Κέντρου Σιτοπαραγωγῆς ἐντελῶς ἀνεξάρτητος. Ὑπάρχουν δύο γεωπόνοι ἐφαρμογῶν, δρῶντες αὐτοτελῶς. Ὑπάρχουν δύο ὑπάλληλοι Ἀγροτικῆς Οἰκοκυρικῆς. Ὅλοι αὐτοὶ δὲν ἔχουν καμμία ἀλληλοεξάρτησι. Πρόκειται περὶ ἱκανῶν καὶ φιλοτίμων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι κάνουν ὅ,τι μποροῦν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι τί μποροῦν νὰ κάμουν, μὲ αὐτὲς τὶς ἀποσυνθετικὲς συνθῆκες. Δὲ μοῦ φαίνεται νοητὸ νὰ καταβάλλεται ἐπὶ τόπου μιὰ Κρατικὴ προσπάθεια βελτιώσεως τῆς σιτοπαραγωγῆς καὶ ὁ ἁρμόδιος Διευθυντὴς τῆς Γεωργίας νὰ μὴν ἔχῃ κανένα δικαίωμα ἐποπτείας καὶ παρακολουθήσεως! Σπαταλᾷ τὸ χρόνο του σὲ ἀτομικὲς διδασκαλίες ὁ γεωπόνος σιτοπαραγωγῆς, γιατὶ δὲν ὑπάρχει φορεὺς ποὺ νὰ ἀναλάβῃ ὁμαδικὰ τὴ συμβουλευόμενη ἀλλαγὴ τῆς ποικιλίας σταριοῦ. Οἱ γεωπόνοι ἐφαρμογῶν καταβάλλουν κι’ αὐτοὶ ἀτομικὲς προσπάθειες. Οἱ τοπικὲς ἐπιτροπὲς ἐφαρμογῶν, ποὺ ἔχουν συσταθῆ, εἶναι γραμμένες στὰ χαρτιά. Δὲν συνέρχονται σχεδὸν ποτὲ κι’ ἂν συνέρχωνται λαμβάνουν μέρος μόνο τὰ μέλη ποὺ εἶναι τοπικὲς Ἀρχὲς καὶ σπανιώτατα προσέρχονται οἱ ἰδιῶτες. Κανεὶς δὲν ὑποτιμᾷ τὴ βασικὴ σημασία ποὺ ἔχει ἡ ἐπιμόρφωσι τῶν ἀγροτοπαίδων. Στὰ χαρτιὰ φαίνεται, ὅτι ἔχουν συγκροτηθῆ μορφωτικοὶ σύλλογοι, ἀποτελούμενοι ἀπὸ τοὺς ἀποφοίτους τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου ἀγροτόπαιδας. Στὴν πραγματικότητα, οὐσιαστικὴ μετεκπαίδευσι δὲν γίνεται. Πηγαίνουν οἱ γεωπόνοι, συμπράττουν οἱ δημοδιδάσκαλοι, ἐπιτυγχάνεται κάποια συνάθροισι, δελεάζουν συχνὰ τὰ παιδιὰ μὲ τίποτε μικρὰ δῶρα, τὰ παρασύρουν σὲ καμμιὰ ἐκδρομή, ἀλλὰ συστηματική, πραγματική, οὐσιαστικὴ ἐπιμορφωτικὴ ἐργασία δὲν γίνεται.

§127Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργ.). Νομίζω, ὅτι ἔχομεν σημαντικὰς προόδους, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δὲν διαθέτομεν καὶ τὸ ἐπαρκὲς προσωπικόν, ἀπὸ ἀπόψεως γεωπόνων. Αὐτὸ δὲν εἶναι διότι ἐλλείπει ἡ διάθεσις εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐλλείπουν καὶ τὰ μέσα τὰ ἀνάλογα. Ὅπως ξέρετε, μὲ τὰς γεωργικὰς ὀργανώσεις λειτουργοῦν σχολεῖα μικρᾶς διαρκείας, τριῶν μηνῶν.

§128Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Ἡ φοίτησις δὲν εἶναι ὑποχρεωτική, εἶναι ἐθελουσία. Πηγαίνουν παιδιὰ ἀπὸ 12– 22 ἐτῶν. Ἡ διαφορὰ ἡλικίας διασπᾷ τὴν ἑνότητα τῆς προσπαθείας.

§129Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργ.). Προσπαθοῦμεν νὰ πείσωμεν τὰ παιδιὰ νὰ πᾶνε. Εἴπομεν, ὅτι ἔχομεν Δημοκρατίαν.

§130Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Ἐπὶ δέκα περίπου χρόνια καταβάλλεται αὐτὴ ἡ προσπάθεια. Ἔχουμε δημιουργήσει στελέχη ἀγροτοπαίδων μὲ φωτεινότερη συνείδησι, μὲ πλουσιώτερη πεῖρα, μὲ φλογερώτερο ζῆλο; Δὲν νομίζω, ὅτι χωρεῖ ἀπάντησι καταφατική. Πρέπει νὰ διαταχθῇ αὐστηρὴ ἀξιολόγησι τῆς δεκάχρονης αὐτῆς ἐργασίας καὶ νὰ ἐξακριβωθῇ ὑπευθύνως ἂν ἀπέδωσεν ἢ ὄχι. Νὰ βεβαιωθῇ, ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι, γιὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἀπέδωσε. Γιατὶ ἡ κρατοῦσα γνώμη εἶναι, ὅτι δὲν «τὸ πιάσαμε» τὸ θέμα τῶν ἀγροτοπαίδων. Μπορεῖ νὰ φταίῃ ἡ μεγάλη διαφορὰ ἡλικίας μεταξὺ τῶν παιδιῶν, ποὺ ποικίλλει ἀπὸ 13–20, 21 χρόνων. Πάντως, ποτὲ δὲν ἐπανέρχονται στὰ ὑποτιθέμενα δεκαπενθήμερα μαθήματα τὰ ἴδια ἀκριβῶς παιδιά. Ἀλλάζει συνεχῶς ἡ σύνθεσι τῶν παρόντων. Ἐρωτῶ: Χωρὶς συνέχεια, κ’ ἔτσι στ’ ἁρπαχτά, μπορεῖ νὰ τοὺς μείνῃ πραγματικὸ μορφωτικὸ κέρδος; Κατὰ τὴ γνώμη μου, τὸ ἀκολουθούμενο σύστημα ἐπιμορφώσεως τῶν ἀγροτοπαίδων πρέπει νὰ μεταβληθῇ γιατί, ὡς λειτουργεῖ, δὲν ἀποδίδει. Ἂν θὰ εἶναι προτιμότερο νὰ γίνεται ἡ ἐπιμόρφωσι στὰ σχολεῖα ἢ ἂν πρέπει νὰ ἐπανασυσταθοῦν τὰ κατώτερα γεωργικὰ σχολεῖα τοῦ Χασιώτη, δὲν τὸ ξέρω. Πρέπει νὰ μελετηθῇ ἀπὸ τοὺς εἰδικούς. Πάντως ἡ ἐπὶ τόπου γενικὴ ἀγροτικὴ ἐπιμόρφωσι δὲν ἀποδίδει. Ματαιοπονοῦμε. Σκοπιμώτερο θὰ ἦταν νὰ παρασκευάζαμε λιγώτερους ἐπιμορφωμένους ἀγροτόπαιδας, ἀλλὰ μὲ πραγματικὸ ἐξοπλισμό. Ἴσως θὰ ἔπρεπε νὰ πληθυνθοῦν αἱ Σχολαὶ τοῦ τύπου Πατρῶν, Βέλλο, Λαρίσης, ποὺ νὰ μᾶς προμηθεύσουν τοὺς ἀπαραιτήτους γεωργοτεχνίτες.

§131Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργ.). Ὅπως ξέρετε, πέραν τῶν σχολείων μικρᾶς διαρκείας, εἶναι τὰ λεγόμενα κινητὰ σχολεῖα. Δηλαδὴ σὲ κάθε σχολεῖον, καὶ κατὰ ὡρισμένην χρονικὴν περίοδον, ὅλοι οἱ Γεωπόνοι πηγαίνουν νὰ παραδίδουν μαθήματα εἰς τὰ σχολεῖα. Ἐπίσης, γίνονται μαθήματα εἰς τοὺς ἐνήλικας μὲ τὸν σκοπὸν διαπαιδαγωγήσεως. Ἐπίσης, γίνονται καλλιέργειαι, αἱ ὁποῖαι ἀνήκουν εἰς διαφόρους γεωργούς, τοὺς ὁποίους παρακολουθοῦν οἱ Γεωπόνοι.

§132Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Ὁ κ. Ξ. Ζολώτας, στὴν τελευταία του μελέτη, προτείνει τὴν ἵδρυσι τριταξίων ἢ διταξίων ἀγροτικῶν σχολείων ὑποχρεωτικῆς φοιτήσεως ὅλων τῶν ἀποφοίτων τῶν Δημοτικῶν Σχολείων τῆς ὑπαίθρου, τὴν ἵδρυσιν Μέσων Ἀγροτικῶν Σχολῶν, τὴν ἀποστολὴ ἀγροτοπαίδων σὲ ἀγροκτήματα τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§133Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργ.). Κάμνομεν ἐκθέσεις καὶ καθιερώνομεν καὶ βραβεῖα, διὰ νὰ τοὺς κολακεύσωμεν καὶ νὰ κινήσωμεν τὸν ζῆλον καὶ τὴν ἅμιλλαν.

§134Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Εὐχαρίστως εἶδα, ὅτι διατίθεται πίστωσι 25, ἑκατ. δρχ. γιὰ τὴν ἀποπεράτωσι κτιρίων σὲ κέντρα γεωργικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ γιὰ τὸν ἐξοπλισμό τους μὲ τὸ ἀναγκαῖο ὑλικό. Προβλέπεται, μὲ τὴν ἴδια πίστωσι, ἀνέγερσις καὶ ἐξοπλισμὸς 12 νέων κέντρων ἐπαγγελματικῆς γεωργικῆς ἐκπαιδεύσεως πρὸς ἐφαρμογὴν βελτιωμένων μεθόδων καλλιεργείας. Εὔχομαι νὰ πραγματοποιηθοῦν τὸ ταχύτερον τὰ ἐπαγγελλόμενα. Ὅσα ὑλικὰ κεφάλαια καὶ ἂν δαπανηθοῦν, ὅσοι γεωπόνοι κι’ ἂν ἐπιστρατευθοῦν, ὅσα τεχνικὰ μέσα κι’ ἂν διατεθοῦν, χωρὶς ἕνα πλούσιο στέλεχος ἀπὸ εἰδικευμένους νέους ἀγρότες, ἡ ἀνάπτυξι τῆς ἀγροτικῆς οἰκονομίας δὲν εὐοδοῦται. Αὐτοὶ θὰ ἔχουν στὸν ἀγῶνα τῆς βελτιώσεως τὴ θέσι καὶ τὴ χρησιμότητα ποὺ ἔχουν οἱ ὑπαξιωματικοὶ στὸ στράτευμα. Ἂν μπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ στράτευμα, χωρὶς ὑπαξιωματικούς, ἄλλο τόσο μπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ἀγροτικὴ ἀνάπτυξι χωρὶς προπαρασκευασμένα τοπικὰ στελέχη.

§135Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργ.). Γίνεται προσπάθεια διαφωτίσεως τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου ἀπὸ ραδιοφώνου.

§136Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Ἂς μὴ θίξωμε τὸ ζήτημα τοῦ ραδιοφώνου. Διότι ἡ μονοπώλησίς του ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἔχει καταλύσει τὴν δημοκρατικὴν ἀρχὴν τῆς ἰσότητος. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, προσωπικῶς, δὲν τὸ χρησιμοποιῶ καθόλου διὰ ν’ ἀποφεύγω τὴν ἀγανάκτησιν ποὺ μοῦ προκαλεῖ ὁ ἀποκλειστικὸς καὶ μονότονος λιβανωτὸς τῶν ἔργων καὶ ἡμερῶν τῆς Κυβερνήσεως. Προτιμῶ νὰ συνεχίσω τὴν ὁμιλίαν μου. Εἶναι βεβαιωμένο, ὅτι μέσα στὸν ἀγροτικὸ κόσμο δὲν ἐκδηλώνεται προθυμία νὰ μορφωθοῦν τὰ παιδιά του, γιὰ νὰ μείνουν ἀγρότες. Ἡ ἔννοια τῆς μορφώσεως συμπίπτει σὲ αὐτοὺς μὲ τὴν ἔννοια τῆς λυτρώσεως ἀπὸ τὸν ἀγροτικὸ μόχθο, τῆς ἀλλαγῆς τρόπου ζωῆς, τῆς λαμπρότερης σταδιοδρομίας. Χαρακτηριστικὸ εἶναι ἕνα ἀνέκδοτο ποὺ μοῦ ἔχουν διηγηθῆ: Σ’ ἕνα χωριὸ τῆς Ρούμελης φοιτοῦσαν ἀρκετοὶ ἀγροτόπαιδες στὴν ἐπιμόρφωσι καὶ μεταξὺ αὐτῶν διέπρεπεν ἕνας καλὸς μαθητής. Κάποτε ποὺ ξαναπῆγε ὁ Γεωπόνος δὲν τὸν βρῆκε καὶ ρώτησε τὸν πατέρα του, γιατὶ ἔλλειπε τὸ παιδὶ ἀπ’ τὸ μάθημα: — Σ’ εὐχαριστῶ πολύ, κὺρ–Γεωπόνε, τοῦ ἀπάντησε ὁ πατέρας. Σ’ εὐχαριστῶ ποὺ τ’ ἄνοιξες καλὰ τὰ μάτια τοῦ παιδιοῦ μου καὶ πέτυχε πρῶτος στὴ Στρατιωτικὴ Σχολὴ Ὑπαξιωματικῶν! Ἀπὸ τὴν καριέρα τοῦ Ὑπαξιωματικοῦ τῆς ὑπαίθρου, προτίμησε τὴν καριέρα τοῦ Ὑπαξιωματικοῦ τοῦ λόχου. Κάτι περισσότερο ἀποδίδει ἡ διαφώτισι ποὺ γίνεται στὰ ἀγροτοκόριτσα. Αὐτὰ παρακολουθοῦν μὲ περισσότερη προθυμία τὰ μαθήματα οἰκοτεχνίας, μαγειρικῆς, ὑγιεινῆς, ὑφαντουργίας, λαχανοκομίας, οἰκονομικῆς διαρρυθμίσεως τοῦ χώρου τοῦ σπιτιοῦ, μαθήματα ποὺ τοὺς δίνουν, περιοδεύοντας, δασκάλες ἀγροτικῆς οἰκοκυρικῆς. Ἡ φοίτησι εἶναι καὶ γιὰ τὰ κορίτσια ἐθελοντικὴ καὶ ἄταχτη. Οὔτε καθωρισμένο πρόγραμμα ὑπάρχει. Οἱ δασκάλες, ἄλλες ἔχουν δίπλωμα εἰδικῶν σχολῶν, ὅπως εἶναι ἡ Χαροκόπειος, ὅπως εἶναι τὸ «Ἑλληνικὸ Σπίτι» τῆς Κας Ἀγγελικῆς Χατζημιχάλη, (ποὺ πολὺ δίκαια ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας μὲ τελευταία τροπολογία, ἐπεξέτεινε τὴν ἰσχὺν τῶν τίτλων του, γιατὶ πραγματικὰ εἶναι ἄριστο σχολεῖο), ἄλλες εἶναι ἁπλῶς τελειόφοιτες τοῦ Γυμνασίου, μὲ μετεκπαίδευσι ἐπὶ ἕνα χρόνο στὴ Γεωπονικὴ Σχολὴ Θεσσαλονίκης. Πληρώνονται κατὰ 50% ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ κατὰ 50% ἀπὸ τὶς Κοινότητες. Τώρα τελευταῖα, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἀνέλαβε τὰ 75% τῆς δαπάνης τὸ Κράτος. Ἡ ἀπόφασι εἶναι ὀρθή. Μολονότι οἱ ἀγροτοδασκάλες αὐτὲς δὲν ἔχουν, βέβαια, ὁλοκληρωμένη μόρφωσι, ἐν τούτοις, μὲ τὴ φιλοτιμία ποὺ ἔχουν, πολλὲς ἀπὸ αὐτές, ἀποβαίνουν χρήσιμες στὰ χωριά. Γιατί, ἄλλωστε, εἶναι πολὺ προσφορώτερο τὸ πεδίο τῆς δράσεώς των: τὸ σπίτι καὶ ὁ κῆπος του, ὅπου οἱ χωριατοποῦλες βρίσκονται σὲ διαρκῆ καρποφόρο δρᾶσι ὑπὸ συνθῆκες εὐνοϊκώτερες. Ἐνῷ τὰ ἀγροτόπαιδα, πολλὲς φορές, καὶ νὰ θέλουν, δὲν μποροῦν νὰ χρησιμοποιήσουν τὰ φῶτα ποὺ τοὺς μεταδίδει ὁ Γεωπόνος. Ὁ κλῆρος εἶναι μικρός, τὸ ἔδαφος ἄγονο, ὅλες οἱ συνθῆκες δυσμενεῖς. Δὲν πρέπει νὰ παραλείψω νὰ παρατηρήσω, ὅτι καὶ αἱ Ἀγροτικές μας βιβλιοθῆκες δὲν ἐκπληροῦν κανένα σχεδὸν προορισμό. Συσσωρεύονται ἐκεῖ βιβλία, ποὺ κατὰ 99% μένουν ἀδιάβαστα. Ἂν τύχῃ στὸ χωριὸ κανένας συνταξιοῦχος τὰ ξεφυλλίζει... Ἐρωτῶ, ἂν μὲ τέτοιες συνθῆκες ἀξίζει τὸν κόπο καὶ τὸ χρῆμα νὰ γίνωνται αὐτὲς οἱ ἀποστολὲς βιβλίων. Καὶ ἐρωτῶ, ἀκόμα, μήπως θὰ ἦταν χρησιμώτερο νὰ μοιράζωνται μικρὰ ἐντυπωσιακὰ φυλλάδια ἀπὸ 1–4 σελίδες, μὲ κατάλληλη ἑλκυστικὴ ἐκτύπωσι. Ἔχω τὴν ἐντύπωσι, ὅτι ἡ δημιουργημένη κατάστασι ἀπογοητεύει τοὺς εὐσυνειδήτους γεωπόνους καὶ τοὺς μαραίνει τὸ ζῆλο. Κατατρίβονται χωρὶς ἀποτέλεσμα. Πολλοὶ θέλουν νὰ φύγουν. Θὰ συνιστοῦσα στὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ συγκαλέσῃ ἕνα εὐρὺ συνέδριο ἐμπείρων γεωπόνων ἀπὸ τοὺς χιλίους, περίπου, ποὺ αὐλακώνουν τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἀπὸ τοὺς 600 ποὺ βρίσκονται συγκεντρωμένοι στὰ ἐπιτελεῖα τῶν Ἀθηνῶν, καὶ νὰ ἐπανεξετάσῃ ἐκ βάθρων τὸ θέμα γενικώτερα μὲν τῆς ὅλης ὀργανώσεως τῶν γεωργικῶν ὑπηρεσιῶν, εἰδικώτερα δὲ τῆς ἐπιμορφωτικῆς προσπαθείας. Πολλὰ ἐλέχθησαν γιὰ τὴν ἀποτυχία τοῦ γενικοῦ προγραμματισμοῦ τῆς γεωργικῆς ἀναπτύξεως καὶ γιὰ τὴν ἀνάγκη ἐφαρμογῆς περιφερειακοῦ προγραμματισμοῦ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι δὲν εἴχαμε οὔτε τόσο βαθειὰ ἀνάσα, οὔτε τόσο γερὰ κότσια γιὰ νὰ ἐπιχειρήσουμε ταυτόχρονη γεωργικὴ ἀνάπτυξι ὅλου τοῦ Ἑλληνικοῦ χώρου. Μία τέτοιας ἐκτάσεως προσπάθεια ἦταν τόσο ἀντιοικονομικὴ καὶ τόσο ὑπερδυναμική, γιὰ μᾶς, ὥστε ἑπόμενο ἦταν νὰ μὴ σημειώσῃ ἐπιτυχία. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησί μας θέλγεται πάντοτε ἀπὸ τὰ μεγάλα ἔργα καὶ περιφρονεῖ τὰ μικρότερα. Θέλετε ἀπόδειξι; Ἐνῷ ἦταν στὸ χέρι της νὰ ἐκτελέσῃ ὥριμα, μελετημένα, χρησιμώτατα μικρότερα ἔργα, δὲν τὰ ἐπροτίμησε. Δὲν ὁμιλῶ γιὰ τὸ ἔργο τῆς πεδιάδος τοῦ ποταμοῦ Μόρνου, ἐπειδὴ ἐνδιαφέρει καὶ τὴν ἰδιαιτέραν μου ἐπαρχία καὶ δὲν θέλω νὰ νομισθῇ, ὅτι ἐπιχειρῶ δημαγωγία. Ἐν τούτοις, πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι διὰ τὸ ἔργο αὐτὸ ἔγινε ἀναγνωριστικὴ μελέτη, νομίζω, ἀπὸ τὸ τεχνικὸ γραφεῖο Κραντονέλη. Ἔχουν περάσει ἔκτοτε πέντε χρόνια καὶ καμμιὰ δὲν ἐδόθηκε συνέχεια. Πολὺ περισσότερο δὲν ὁμιλῶ γιὰ τὸ ἔργο ἀρδεύσεως τῶν περὶ τὴν Ναύπακτον μικρῶν παιδιάδων, ποὺ ἐπίσης ἔχει μελετηθῆ, ἀλλὰ παραμένει ἀνεκτέλεστο. Προτιμῶ νὰ μιλήσω γιὰ τὸ ἔργο τῆς Κοιλάδος τοῦ Βουραϊκοῦ, ποὺ ἐχάρηκα ὁ ἴδιος τὴ φυσική της ὀμορφιὰ πρὸ μηνὸς περίπου, Τὸ 1946 ἔγινε πλήρης μελέτη ἀπὸ ἀμερικανικὸ μηχανικὸ συνεργεῖο. Ἐπὶ 15 χρόνια δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ προωθηθῇ τὸ ἔργο στὴν ἐκτέλεσι! Στὰ 1956 ἐγνώσθη, ὅτι ἀπεφασίσθη ἡ ἐκτέλεσι. Ἀλλὰ πάλι σκάλωσε. Στὰ 1958 ἀκούστηκε, ὅτι πρόκειται νὰ ξαναμελετηθῇ. Καὶ ἀπὸ τότε πάλι σταμάτησε κάθε ἐνέργεια. Ἀφοῦ ὑπάρχει ἀμερικανικὴ συγχρονισμένη μελέτη, ποίου εἴδους καὶ ποίου κύρους ἄλλη μελέτη χρειάζεται; Τί νὰ μελετηθῇ; Τὸ πρόβλημα κραυγάζει: Ἀποστράγγισι! Στὸ πεδινὸ τμῆμα τῆς λεκάνης, ποὺ ὑπολογίζεται σὲ 10.000 στρέμματα, τὰ 5–6.000 πάσχουν ἀπὸ ὑγρασία. Ἀποστραγγίξτε τα ἐπὶ τέλους! Ἀλλά, μήπως δὲν βοοῦν στεντωρείως ὅλα τὰ ἀπαραίτητα ἔργα ὑποδομῆς; Νερό! βοοῦν. Αὐτὸ εἶναι ποὺ λείπει. Δῶστε το! Ἀρχίστε ἀπὸ τὸ νερό. Δῶστε το ἄφθονο καὶ ἀδιαφορῆστε τί θὰ ποτίσῃ. Τρέχοντας τὸ νερὸ θὰ καθορισθοῦν καὶ τὰ ὑπόλοιπα. Δόξα τῷ Θεῷ, γεωτρύπανα ἔχομε τώρα ἄφθονα. Γιατί δὲν ἀνοίγουν ἀδιάκοπα τὶς κάθετες, ζωογόνες τομές τους; Θὰ μοῦ πῆτε λείπουν οἱ μελέτες. Ἀπαραίτητες εἶναι οἱ μελέτες, ἀλλὰ νὰ μὴ γίνωνται καὶ τροχοπέδες! Ἔπειτα δὲν φαίνεται νὰ ὑπάρχῃ τεχνικὴ δυσχέρεια γιὰ τὶς μελέτες. Ἡ γενναιόδωρη μόδα νὰ κάνουν τὶς μελέτες ὄχι οἱ ὑπηρεσίες τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ οἱ ἰδιωτικοὶ τεχνικοὶ οἶκοι, μόδα ποὺ μᾶς στοιχίζει ἀκριβά, διευκολύνει τὰ πράγματα. Ὑπάρχουν δέ, δόξα τῷ Θεῷ, ἑξακόσιοι γεωπόνοι ὅλων τῶν εἰδικοτήτων στὸ ἐν Ἀθήναις Ἐπιτελεῖο τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ἱκανοὶ νὰ ἐλέγξουν παραχρῆμα τὶς καλοπληρωμένες ἰδιωτικὲς μελέτες. Ἂν καὶ θὰ ἦταν ἀρκετὸ ἐπὶ τοῦ παρόντος ν’ ἀρχίσουν νὰ ἐκτελοῦνται ἔστω καὶ μόνον οἱ ὑπάρχουσες μελέτες, ποὺ μουχλιάζουν στὰ συρτάρια τοῦ Ὑπουργείου. Ὅρα καὶ Βουραϊκό! Ἡ Κυβέρνησι, ἀναγκασθεῖσα νὰ παραδεχθῇ, ὅτι πρέπει νὰ προτιμηθοῦν τὰ περιφερειακὰ προγράμματα, σύμφωνα καὶ μὲ τὴν ὑπόδειξι τοῦ κ. Ζολώτα, ἐμνημόνευσε τὶς προγραμματισμένες μελέτες τῶν 7 λεκανῶν ἀπορροῆς. Ἀλλά, ἡ περίπτωσι πρέπει νὰ ἐγγραφῇ στὸ παθητικό της καὶ ὄχι στὸ ἐνεργητικό της. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω αὐτὴ τὴ στιγμὴ ἂν καλῶς ἢ κακῶς προτιμήθηκαν αὐτὲς οἱ λεκάνες ποὺ προτιμήθηκαν, οὔτε μὲ σκανδαλίζει τὸ γεγονός, ὅτι 3 ἐπὶ τῶν 7 ἀνήκουν σὲ ἐκλογικὲς περιφέρειες ἰσχυρῶν Ὑπουργῶν. Ἡ μία, π.χ., εἶναι στὴν περιφέρεια τῆς Νάξου, ἡ ἄλλη στῆς Φλωρίνης (Σακολέβα), ἡ ἄλλη στῆς Καβάλας. Θὰ μποροῦσα νὰ παρατηρήσω, χωρὶς νὰ μὲ παρεξηγήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας, ὅτι ἡ περιφέρεια Καβάλας δὲν ἔχει, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὀρεινὴ οἰκονομία ὑπὸ ἔντονη μορφή. Ἀλλά, τὰ ὑποδειγματικὰ αὐτὰ ἔργα ἀποφασίστηκαν γιὰ τὴν ἐξυπηρέτησι τῆς ὀρεινῆς μόνον οἰκονομίας. Καὶ πῶς δὲν θὰ ἦταν δίκαιο τὸ παράπονο τῆς ὑπερορεινῆς Δωρίδας, ποὺ ἀγνοήθηκεν ὁλωσδιόλου; Οἱ ἄλλες τέσσερες λεκάνες εἶναι τοῦ Μικροῦ Δερείου, τῆς περιφερείας Ἕβρου, Τερπύλου τοῦ Κιλκίς, Καρπενησιώτη τῆς Εὐρυτανίας καὶ τοῦ Βουραϊκοῦ, ποὺ σᾶς ἐξιστόρησα. Ἀπὸ δύο χρόνια ἔχουν προτιμηθῆ οἱ 7 αὐτὲς λεκάνες καὶ γιὰ τὶς ἓξ δὲν ἔχει γίνει ἀκόμη οὔτε μία ὄχι μελέτη, ἀλλ’ οὔτε κἂν προμελέτη! Ἴσως ἔχουν γίνει μόνον ἀναγνωρίσεις ἀπὸ «ὁμάδας μελετητῶν», ποὺ δὲν εἶμαι βέβαιος ἂν συμμετέσχον σ’ αὐτές, ὡς ἔδει, δασολόγος καὶ γεωπόνος ἢ ἐνεπιστεύθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ ἔργον εἰς προχείρως χειροτονηθέντας «οἰκονομολόγους» ἀποφοίτους τῆς Ἀνωτάτης Ἐμπορικῆς Σχολῆς. Διότι, ἂν ἡ πληροφορία μου εἶναι ἀκριβής, διωρίσθησαν, ἄνευ διαγωνισμοῦ, φυσικά, μερικὲς δεκάδες ἐξ αὐτῶν, ὅπως καὶ πολλοὶ τελειόφοιτοι, ἁπλῶς, τοῦ Γυμνασίου. Χαίρω εἰλικρινῶς, ὅταν ἀκούω, ὅτι βρίσκουν ἀπασχόλησι τόσοι νέοι ἄνθρωποι. Ἔπαψα πλέον νὰ δυσανασχετῶ, διότι ἡ ἐπιλογὴ γίνεται μόνον ἀπὸ τὸ Κόμμα. Θὰ μοῦ ἀρκοῦσε νὰ ἐκπληρώνεται μόνον ὁ σκοπὸς τῆς δαπάνης. Ἀλλὰ ἐκπληρώνεται μὲ αὐτὸ τὸν τρόπο; Ἔχουν ἀποδώσει τίποτε αὐτὰ τὰ παιδιά; Μετέβησαν κἂν ἐπὶ τόπου; Συνέλεξαν καὶ ἁπλᾶ, ἔστω, στοιχεῖα; (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Λ. Μπατρῖνος).

§137Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργ.). Ὅλα τὰ συνεργεῖα ἀποτελοῦνται ἀπὸ δασολόγους πεπειραμένους, ἀπὸ μηχανολόγους, ἀπὸ οἰκονομολόγους τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, μὲ πεῖραν καὶ μόρφωσιν. Αὐτὰ δὲ τὰ παιδιά, περὶ τῶν ὁποίων ὡμιλήσατε, εἶναι βοηθητικοὶ παράγοντες τῶν συνεργείων. Ἐπειδὴ ἐξετιμήσατε τὴν προσπάθειαν αὐτήν, διὰ τὴν ἐπιτελικὴν ἐργασίαν, πρέπει νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τέρμα τῆς ὑποβολῆς τῶν ἐκθέσεων ἐπὶ ὅλων τῶν λεκανῶν.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Νόβα, μὲ ὅλον τὸν σεβασμόν, τὸν ὁποῖον ἔχω πρὸς ὑμᾶς, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἠρεμήσετε.

§139Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Τὸ γεγονὸς εἶναι, πάντως, ὅτι μετὰ δύο ὁλόκληρα χρόνια δὲν ἔχομε οὔτε κἂν προμελέτες γιὰ τὶς 6 λεκάνες. Καὶ δύο χρόνια εἶναι ὑπερανώτατο ὅριο γιὰ τὴ μελέτη ἑνὸς περιωρισμένου τοπικοῦ ἔργου. Ἀλλὰ μήπως καὶ γιὰ τὴν τόσο ἐπαρκῶς μελετημένη λεκάνη τοῦ Βουραϊκοῦ ἔγινε τίποτε; Ἡ Κυβέρνησι θὰ ἦταν σὲ πλεονεκτικώτερη θέσι σήμερα ἂν μποροῦσε νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ: Ἰδού: Σὲ ἑφτὰ ἐπαρχίες ἔλυσα τὸ παραγωγικό τους πρόβλημα! Παρὰ ποὺ μᾶς ἀπαντᾷ παρατάσσοντας τὰς ἑκατοντάδας ἑκατομμύρια δαπάνης τῶν μεγαλεπηβόλων ἔργων της, ποὺ ἐπὶ τοῦ παρόντος, ἐπλούτισαν μόνον τοὺς ἐργολάβους καὶ ὄχι τοὺς γεωργούς! Τὸ θέμα τῶν 7 λεκανῶν μᾶς ἔφερε στὸ κεφάλαιο τῆς ὀρεινῆς οἰκονομίας. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ ἐνδιατρίψω λίγο. Καθὼς εἶναι γνωστό, ἡ Χώρα μας ὑπολογίζεται, ὅτι ἔχει ἔκτασι 132.562.000 στρεμμάτων. Ἀπὸ αὐτὰ μόνον τὰ 17.000.000, δηλαδὴ τὸ 12.81% εἶναι πεδινά. Ἡ ἡμιορεινὴ ἔκτασι, ὕψους μέχρι 500 μέτρων, ἀντιπροσωπεύει 34.123.000 στρέμματα, ἤτοι 25.74%, ὅπου ζοῦν τὰ 17.8% τοῦ πληθυσμοῦ. Ἡ ὀρεινὴ ἔκτασι, ὕψους μέχρι 1.000 μέτρων, περιλαμβάνει 36.357.000 στρέμματα, ἤτοι τὰ 27.43%, ὅπου ζοῦν τὰ 16. 8% τοῦ πληθυσμοῦ. Μένει ἡ ὑπὲρ τὰ 1.000 μέτρα ἔκτασι τῆς λεγομένης ὑποαλπικῆς καὶ ἀλπικῆς ζώνης, ποὺ ὑπολογίζεται σὲ 15.000.000 περίπου στρέμματα μὲ τὸ 3.5% τοῦ πληθυσμοῦ. Βάσει τῶν ἀριθμῶν αὐτῶν, μποροῦμε νὰ εἰποῦμε, ὅτι τὰ 65% τῆς Χώρας, ὅπου ζοῦν τὰ 38.1% τοῦ πληθυσμοῦ, ἤτοι περίπου 3.100.000 ψυχές, ἀποτελοῦν τὸν ὀρεινό μας χῶρο. Ἐδῶ τὰ προβλήματα εἶναι περισσότερο ποικίλα, περισσότερο εὐαίσθητα, περισσότερο δύσλυτα. Τὰ προβλήματα τῶν πεδινῶν περιοχῶν γενικεύονται ἀφ’ ἑαυτῶν, συνάπτονται ἀμέσως μὲ τὰ σπουδαιότερα οἰκονομικὰ καὶ ἐμπορικὰ θέματα τῆς Χώρας, ἐπιδέχονται λύσεις, καθολικάς, μὲ ὀλίγα μεγάλα, βασικὰ τεχνικὰ ἔργα. Ἡ τύχη τῶν κυρίων ἐξαγωγικῶν μας προϊόντων θὰ σφραγίσῃ καὶ τὴν τύχη τῶν πεδινῶν διαμερισμάτων. Ἕνας ἀνώτερος βαθμὸς εὐημερίας εἶναι καὶ ὁρατὸς καὶ ἐφικτός. Δὲν συμβαίνει ὅμως τὸ ἴδιο μὲ τὰ ὀρεινὰ διαμερίσματα. Ἐδῶ ὁ πλοῦτος δὲν πρόκειται νὰ εἰσελάσῃ ποτέ. Πρόκειται, ἁπλῶς, νὰ φύγῃ ἡ πεῖνα καὶ ἡ γύμνια, ὥστε νὰ μείνῃ ἡ φτώχεια σὲ μορφὴ ἀνθρωπινότερη, σὲ βαθμὸ ὑποφερτό. Πρόκειται περὶ τοῦ πῶς θὰ πάψῃ ἡ λιτότης νὰ εἶναι ἀθλιότης, πῶς θὰ πάψῃ ἡ ὀλιγάρκεια νὰ εἶναι λιμοκτονία! Θὰ ἐχρειάζοντο ἄλλες τόσες συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, ἐὰν ἠθέλαμε νὰ συζητήσωμε εὐσυνείδητα, σὲ ὅλη του τὴν ἔκτασι, μὲ τὶς ἀπειράριθμες λεπτομέρειες ποὺ ἔχει, τὸ ζήτημα τῆς ὀρεινῆς οἰκονομίας, ἢ μᾶλλον τὸ ζήτημα τῶν ὀρεινῶν πληθυσμῶν. Διότι ἔτσι πρέπει νὰ τεθῇ. Σὰν ζήτημα ὀρεινῶν πληθυσμῶν. Καὶ γι’ αὐτὸ δὲν εἶναι ζήτημα Κρατικό. Εἶναι ζήτημα Ἐθνικό. Δὲν εἶναι οὔτε ζήτημα Κρατικοῦ Προϋπολογισμοῦ, οὔτε ζήτημα ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου. Εἶναι ζήτημα φυλετικοῦ δυναμισμοῦ, εἶναι ζήτημα Ἑλληνικῆς ἱστορίας, Ἑλληνικῆς διαρκείας. Θὰ τοὺς διατηρήσωμε τοὺς ὀρεινοὺς πληθυσμοὺς ἐκεῖ ἐπάνω στὰ ἀπόρθητα κάστρα τῆς Φυλετικῆς ἀντοχῆς, ἐκεῖ ἐπάνω στὰ ἀπρόσβλητα Ἀραρὰτ τῆς Ἐθνικῆς Κιβωτοῦ; Ναὶ ἢ ὄχι; Φυσικά, ἡ ἱστορικὴ ἠχὼ τριῶν χιλιάδων χρόνων, πολλαπλασιασμένη ἀπὸ τὸ 1821, ἀνανεωμένη ἀπὸ τὴν ἐθνικὴ ἀντίστασι τοῦ 1941–1942, ἀπαντᾷ μ’ ἕνα κατηγορηματικὸ «ναί». Ἂν τὸ «ναὶ» αὐτὸ τὸ υἱοθετήσῃ ἡ πολιτική μας εὐθύνη, τότε οἱ ὑποχρεώσεις μας εἶναι βαρειές. Δὲν μποροῦμε ν’ ἀφήσουμε οὔτε ἕνα δευτερόλεπτο ἐπὶ πλέον τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους στὴ σημερινή τους ἀπερίγραπτη ἀθλιότητα, στὴ σημερινή τους ἀκατάσχετη φθορά! Κρίνων τὶς Κυβερνητικὲς δηλώσεις τοῦ 1958, εἶχα παρατηρήσει, ὅτι σχετικὰ μὲ τὸ θέμα τῶν ὀρεινῶν πληθυσμῶν, ἦσαν πολὺ πιὸ στενές, πολὺ πιὸ ψυχρὲς ἀπὸ τὰς δηλώσεις τῆς πρώτης Κυβερνήσεως Καραμανλῆ τὸ 1956. Καὶ τὰ πράγματα μὲ ἐδικαίωσαν. Διότι, ἐλέγχων σήμερα τὴν τριετῆ πολιτεία της ἔναντι τῶν ὀρεινῶν πληθυσμῶν, εἶμαι ὑποχρεωμένος ν’ ἀποφανθῶ, ὅτι ὅσα ὑπὲρ αὐτῶν ἔπραξε δὲν εἶναι ἐπαρκῆ, δὲν εἶναι ἀνάλογα πρὸς τὸ μέγεθος τῆς ἐθνικῆς ἀνάγκης. Ἂς ἴδωμεν πῶς ἀντιμετώπισεν ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ συνόλῳ τὸ ζήτημα τῆς ὀρεινῆς οἰκονομίας. Πρὸ δυόμισυ ἐτῶν συνέστησε μίαν δωδεκαμελῆ ἐπιτροπὴν ἀπὸ ὑπαλλήλους τῶν τριῶν Ὑπουργείων–Συντονισμοῦ, Βιομηχανίας καὶ Γεωργίας. Ὑποτίθεται, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ ἔπρεπε νὰ συνεδριάζῃ κάθε Τρίτην, ἀλλ’ ἐπὶ μακροὺς μῆνες, οὐδέποτε συνεδρίασεν, διότι, εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, οὐδεμία ἀποζημίωσι προεβλέφθη διὰ τὰ μέλη της. Δὲν ἐπρόκειτο ἄλλωστε, ν’ ἀσχοληθῇ κατ’ ἀποκλειστικότητα διὰ τὸ σπουδαιότατο ἔργο, ποὺ τῆς ἀνετέθη, ἀλλὰ παρεπιμπτόντως. Ἐχάθη μὲ τὴν ἀτυχῆ αὐτὴν ἐπιτροπὴ πολύτιμος χρόνος. Εἰς αὐτὴν ὀφείλεται καὶ ἡ ἀποκέντρωσις τῆς προσπαθείας τῶν 7 λεκανῶν, ἀλλὰ δὲν θὰ ἐπιμείνω περισσότερον ἐλέγχων τὴν ἀποτυχίαν της, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπείσθη ἐν τέλει περὶ αὐτῆς καὶ εἰσήγαγε, ψηφισθέντα ὑπὸ τῆς Βουλῆς, νόμον, περὶ ἱδρύσεως εἰδικῆς Διευθύνσεως Ὀρεινῆς Οἰκονομίας. Αὐτὸ ἔπρεπε νὰ εἶχε γίνει εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐὰν ὑπῆρχε σύλληψις τοῦ θέματος, βαθύτερος πόνος καὶ ζωηρότερον ἐνδιαφέρον γιὰ τοὺς ὀρεινοὺς πληθυσμούς. Πρέπει νὰ παρατηρήσω, ὅτι καὶ μετὰ τὴν ψήφισι τοῦ νόμου, ἐσημειώθη χρονοτριβὴ ἀδικαιολόγητη, μέχρις ὅτου τοποθετηθῇ Διευθυντὴς καὶ ἐμφανισθῇ ἡ λειτουργία τῆς σπουδαίας αὐτῆς ὑπηρεσίας. Ἂν ἔχῃ ἤδη συγκροτηθῇ εὔχομαι νὰ ἀνταποκριθῇ ἐπαρκῶς στὶς μεγάλες ἀπαιτήσεις τῶν ἁρμοδιοτήτων της. Ἀλλὰ δὲν μπορῶ νὰ μὴ δηλώσω, ὅτι ἐμὲ τοὐλάχιστον, οὔτε αὐτὴ ἡ λύσι μὲ ἱκανοποιεῖ καὶ μὲ καθησυχάζει. Εἶναι τόσης σπουδαιότητος τὸ ἔργο τῆς ἐπιβιώσεως τῶν ὀρεινῶν πληθυσμῶν, ὥστε θὰ ἐπρότεινα νὰ ἱδρυθῇ εἰδικὸν Ὑφυπουργεῖον δι’ αὐτούς. Ὠνόμασε σὲ προηγούμενη συνεδρίασι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, τὸν παρ’ αὐτῷ συνάδελφόν του, «Ὑφυπουργὸν Δασῶν». Διατί νὰ μὴ εἶναι Ὑφυπουργὸς τῆς Ὀρεινῆς Οἰκονομίας; εἰς τὸν ὁποῖον, φυσικά, νὰ ὑπάγωνται καὶ τὰ Δάση καὶ ἡ Κτηνοτροφία... Ἄλλη βαρύτητα θὰ ἔπαιρνε ἡ προσπάθεια καὶ ἄλλη πνοὴ θὰ ἐμφυσοῦσε, ἄλλον παλμὸ θὰ μετέδιδε ἕνα πολιτικὸ πρόσωπο, ποὺ θὰ ἐπωμίζετο αὐτὴν καὶ μόνον ἀποκλειστικῶς τὴν εὐθύνην, Τὴν εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ὀρεινῆς Οἰκονομίας! Εἶπα προηγουμένως, ὅτι δὲν ἀπέδωσεν ἡ μέχρι τοῦδε, ὑπὲρ τῶν ὀρεινῶν πληθυσμῶν, μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως. Γιὰ νὰ παραδεχτοῦμε, ὅτι ἀπέδωσε ἔπρεπε νὰ ἔχῃ αὐξηθῆ τὸ εἰσόδημά τους, ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ὑψωθῆ αἰσθητῶς τὸ βιοτικό τους ἐπίπεδο, ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἀναχαιτισθῆ ἡ φυγὴ πρὸς τὴν Ἀθήνα. Ἀλλὰ τίποτε ἀπὸ αὐτὰ δὲν συνέβη. Στὴν ψυχὴ τῶν ὀρεινῶν δὲν ἐνισχύθη ἡ δύναμις ἀντοχῆς, δὲν ἔπεσε κἂν ὁ σπόρος τῆς ἐλπίδας γιὰ ἕνα καλύτερο μέλλον. Δὲν τοὺς συγκίνησεν, ὅσο θὰ ἔπρεπε, ἡ φροντίδα τῆς πολιτείας γιὰ τὴν κατάστασί τους καὶ τὴν τύχη τους. Δὲν τοὺς ἱκανοποίησαν σὲ ἀρκετὸ βαθμὸ τὰ ληφθέντα μέτρα. Δὲν τοὺς ἐθέρμαναν τὴν ἀγάπη γιὰ τὰ δυστυχοῦντα χωριά των. Θὰ μοῦ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός: Δὲν ἐπιδοτήσαμε τὰ πεζούλια, δὲν ἐπιδοτήσαμε τὰ ψυχανθῆ, τὰ φουντούκια, τὰ οἰκόσιτα ζῶα; Δὲν ἐκτελέσαμε μικρὰ ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα; Δὲν κατασκευάσαμε δασικοὺς δρόμους; Δὲν συνεχίσαμε τὴν Πρόνοια–Ἐργασία; Καὶ θά... μᾶς ἀποστομώσῃ μὲ τὴν παράταξι μερικῶν ἑκατομμυρίων δραχμῶν ποὺ ξοδεύτηκαν. Γιὰ ὅλα αὐτὰ τὰ ἐρωτηματικὰ καὶ γιὰ ὅλα αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια ὑπάρχουν ἀπαντήσεις. Ἀλλ’ ἡ ἁπλούστερη εἶναι τούτη: Παρ’ ὅλα αὐτὰ δὲ μπορέσατε νὰ ἐπιδοτήσετε μὲ νέον θάρρος τὴν ψυχὴν τοῦ ὀρεινοῦ ἀγρότη! Καὶ ὅταν αὐτὸ δὲν ἐπιτευχθῇ, τίποτε δὲν κατορθώνεται. Σκοποὶ βρέθηκαν εὐκόλως καὶ χρήματα ξοδεύτηκαν ἀφειδῶς. Ἀποτελέσματα ἀνάλογα δὲν πραγματοποιήθηκαν. Γιατὶ δὲν ὑπῆρξεν —ἐπαναλαμβάνω— οὔτε καλομελετημένος προγραμματισμός, οὔτε ἀποσαφήνισι σκοπῶν, οὔτε ἱεράρχησι ἀναγκῶν. Ἔχω στὰ χέρια μου τὰ δημοσιευθέντα προγράμματα δημοσίων ἐπενδύσεων ὀρεινῆς οἰκονομίας καὶ κατανομῆς τῶν πιστώσεων. Ἡ πραγματικότης ἀποδεικνύει, ὅτι τὰ χρήματα μοιράζονται σὰν κόλλυβα γιὰ νὰ ἐξυπηρετοῦνται τὰ κομματικὰ πρωτίστως συμφέροντα. Οἱ ἐπαρχικὲς ἐφημερίδες εἶναι γεμάτες ἀπὸ ἀνακοινώσεις βουλευτῶν, ὅτι «τῇ ἐνεργείᾳ των» ἐνεκρίθη αὐτὴ ἢ ἐκείνη ἡ πίστωσι, τὸ ὁποῖον σημαίνει, ὅτι ἄνευ τῆς ἐνεργείας των δὲν θὰ ἐνεκρίνετο ἢ ὅτι θὰ ἐπροτιμᾶτο ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας ἄλλη ἀλλαχοῦ διάθεσις. Παντοῦ καὶ πάντοτε τὰ πάντα χορηγεῖ μόνον τὸ Κόμμα! Τὸ Κράτος, ἡ Πολιτεία οὐδέποτε ἀνταποδίδει ἢ καὶ εὐεργετεῖ. Τὸ Κράτος στέλνει μόνον τοὺς χωροφύλακες καὶ τοὺς εἰσπράκτορες. Αὐτοὶ δὲν πηγαίνουν «τῇ ἐνεργείᾳ» τῶν βουλευτῶν. Πηγαίνουν ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸ «μυσαρὸν» Κράτος! Δὲν διάβασα ποτὲ ὅτι «τῇ ἐνεργείᾳ» τοῦ τάδε βουλευτοῦ εἰσπράχτηκαν διά... προσωπικῆς κρατήσεως τόσα χρήματα ἀπὸ τόσους χρεωφειλέτες τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης!... Τὸ Κόμμα ὁλοένα μόνον δίνει, τὸ Κράτος ὁλοένα μόνον εἰσπράττει! Τὸ Κόμμα εὐκολύνει, τὸ Κράτος καταδυναστεύει! Ἡ Πατρίδα ταλαιπωρεῖ τὸ Λαὸ μὲ ὅ,τι πιὸ δυσάρεστο. Τὰ εὐχάριστα τὰ χορηγεῖ μόνον ὁ Κυβερνητικὸς βουλευτής! Αὐτὰ διδάσκομε στὸ Λαὸ μὲ τὴν πολιτική μας συμπεριφορά. Κ’ ἔπειτα περιμένομε νὰ τὸ ἀγαπήσῃ ὁ Λαὸς τὸ Κράτος! Κ’ ἔπειτα παραπονούμεθα γιατὶ καθυστερεῖ ἡ ἀγωγὴ τοῦ πολίτου... Ὡσὰν δὲ νὰ μὴ τοῦ ἔφθαναν τοῦ ἀτυχοῦς ὀρεινοῦ ἀγρότη ὁ χωροφύλακας κι’ ὁ δασικός, τώρα τοῦ στέλνομε καὶ τὸν οἰκονομικὸ ἔφορο νὰ ἐλέγξῃ τὰ κατώγεια του καὶ τὰ κοτέτσια του, γιὰ νὰ τοῦ προσδιορίσῃ τὸ τεκμαρτό του εἰσόδημα καὶ τοῦ φορολογήσῃ μὲ 3% τὸ κλωτσοτύρι του καὶ τὸν τραχανᾶ του! Δηλαδὴ τοῦ ξαναλέμε ἄλλη μιὰ φορὰ ἀκόμα, καὶ μάλιστα μὲ περισσότερη ἐνοχλητικότητα: «Παράτα τα καὶ φύγε, εὐλογημένε, αὐτὰ τὰ ἀχάριστα βουνά!!». Κύριοι ὑπουργοί, κύριοι βουλευταί, Μᾶς λείπει ἡ στοιχειώδης κατανόησι τῆς εὐπαθείας τοῦ ὀρεινοῦ ἀγρότη. Μᾶς λείπει, κατὰ ἕναν τρόπο, ἡ εἰλικρινὴς συμπόνια γιὰ τὴ δυστυχία του. Περιώδευσα σὲ ἀρκετὰ χωριὰ τώρα τὶς ἡμέρες τοῦ Πάσχα καὶ μπορῶ νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι ἐματαιοπονήσατε ψηφίζοντες, ὅπως τὸν ἐψηφίσατε, τὸν νόμο περὶ Ἀγροτικῶν Ἀσφαλίσεων καὶ Συντάξεων. Οἱ χωρικοὶ — πολὺ δικαίως — ὄχι μόνον δὲν τὸν ἀναγνωρίζουν, ἀλλὰ τὸν μισοῦν καὶ τὸν ἀπεχθάνονται, ἢ τὸν εἰρωνεύονται καὶ τὸν σαρκάζουν. Τὸ 3% ἐπὶ τοῦ τεκμαρτοῦ εἰσοδήματος θὰ ἐπαναστατοῦσε τοὺς ἀγρότες ἐὰν δὲν μεσολαβοῦσε ἡ δήλωσις τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, ὅτι ἐρχόμενος εἰς τὴν ἐξουσίαν θὰ τὸ καταργήσῃ.

§140Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Γεωργ.). Δὲν γίνεται πλήρης διαφώτισις τῶν ἀγροτῶν ἐπὶ τοῦ νόμου αὐτοῦ. Διότι ἀναφέρεται ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μόνον ἡ φορολογία, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει καὶ δὲν ἀναφέρεται τὶ παρέχει εἰς τοὺς ἀγρότας ὁ νόμος αὐτός. Δὲν ἀναφέρεται οὔτε ἡ ἀσφάλεια τοῦ εἰσοδήματος, οὔτε ἡ ἰατροφαρμακευτικὴ περίθαλψις, οὔτε ἡ καθολικὴ ἀσφάλεια τοῦ γήρατος ὅλων τῶν μελῶν τῆς οἰκογενείας τοῦ ἀγρότου. Ὡρισμένοι μάλιστα βουλευταί, εἶπαν, ὅτι ἡ φορολογία ἀνέρχεται εἰς 6 ἢ 9% διὰ νὰ δημιουργήσουν ἀντίδρασιν.

§141Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Ἐπανέρχομαι στὸ θέμα τῶν ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων, γιὰ τὰ ὁποῖα σκορπίζονται σὰν κόλλυβα οἱ πιστώσεις, καταντᾷ δὲ νὰ διανέμωνται καὶ μὲ καυγάδες διαρπαγῆς ἀκόμη. Ἤκουσα, ὅτι στὴ Λέσβο ἐπενέβη ἡ Ἀστυνομία διὰ νὰ ἐπιβάλῃ τὴ δικαιότερη ἢ τὴν ἀδικώτερη διανομὴ τῶν πιστώσεων. Κατὰ κανόνα, ἄλλωστε, οἱ πιστώσεις χορηγοῦνται τμηματικὰ καὶ μὲ ἐπιβράδυνσι πάντοτε μεγάλη. Τὶς περισσότερες φορὲς φθάνουν τὴν τελευταία στιγμὴ τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους καὶ οἱ Νομάρχες νὰ σπεύσουν νὰ τὶς διαθέσουν ὅπως–ὅπως μὴ τύχῃ καὶ δὲν «ἀπορροφηθοῦν». Γιατὶ ἡ ἁπλῆ «ἀπορρόφησι» ἀποτελεῖ τὸ κριτήριο τῆς ἱκανότητος τῶν Ὑπηρεσιῶν. Καὶ ὄχι ἡ σκόπιμος, ἡ ἐπωφελὴς ἀπορρόφησις. Αὐτὴ σχεδὸν δὲν τὴν ἐλέγχει κανείς. Ξοδεύτηκαν ὅλα τὰ χρήματα; Ἔγινε τὸ ξόδεμα σύμφωνα μὲ τὰς διατάξεις τοῦ Δημοσίου Λογιστικοῦ; Αὐτὸ μᾶς φθάνει. Ἀλλὰ καὶ ὅταν δὲν γίνεται τὸ ξόδεμα πολὺ τίμια, ἀρκεῖ μία ἰσχυρὴ ἐπέμβασις γιὰ νὰ σκεπαστοῦν ὅλα! Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι καὶ μὲ τὴν εὐσυνείδητη σύμπραξη τῶν τοπικῶν παραγόντων πολλὰ μικρὰ ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα ἄγονται σὲ πέρας. Τὰ σημαντικώτερα ὅμως καθυστεροῦν, φθείρονται προτοῦ τελειώσουν καὶ σπανίως ἀποδίδουν ὅ,τι ἐπροσδοκήθη. Εἶναι εὔκολο νὰ κομπορρημονοῦμε ξοδεύοντας, ἀλλὰ εἶναι δύσκολο νὰ νοικοκυρευθοῦμε εἰσπράττοντας. Ὅταν ἀποδεικνύεται —ἄς τὸ ἐπαναλάβω— ὅτι ἡ Κυβέρνησι ἔχει χάσει τὸν ἔλεγχο τῶν τριῶν–τεσσάρων–πέντε μεγάλων ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διατηρήσῃ τὸν ἔλεγχο τῶν ἑκατονταπλασίων, τῶν χιλιοπλασίων μικρῶν; Στὰ κουτουροῦ πᾶμε καὶ ὅπου τὸ βγάλει ἡ ἄκρη. Στὸ κάτω–κάτω, ἂς εἶναι καλὰ καὶ ὁ αὐτοματισμὸς τῆς οἰκονομίας, ἂς εἶναι καλὰ καὶ ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία ποὺ μᾶς βγάζουν ἀσπροπρόσωπους...

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Νόβα, καὶ πάλιν μὲ τὸν ὀφειλόμενον σεβασμὸν πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι πρέπει νὰ τελειώνετε, διότι διαμαρτύρονται οἱ συνάδελφοί σας.

§143Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Οἱ Κοινότητες εἶναι καταχρεωμένες καὶ οὐδέποτε θὰ μπορέσουν νὰ ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ τὰ χρέη τους. Ἔχω καταθέσει στὴ Βουλὴ ἀπόφασιν «Ἀναγκαστικῆς Παραιτήσεως» τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Ἀραχώβης Ναυπακτίας, μιᾶς ἀπὸ τὶς πλέον προοδευτικὲς καὶ τὶς πιὸ μονίμως κατοικούμενες ὀρεινὲς Κοινότητες. Μὲ τὴν κατακράτησι τῶν χρεῶν της ἀπὸ τὸ Δημόσιο Ταμεῖο εἶναι ἀδύνατον νὰ συντηρηθῇ. Τὸ ἴδιο συμβαίνει μὲ ὅλες, σχεδόν, τὶς Κοινότητες. «Ἐλᾶτε νὰ σηκώσετε τὰ ἔργα σας καὶ νὰ μᾶς τὰ πάρετε πίσω! Δὲν μποροῦμε νὰ πληρώσουμε χρέη!» φωνάζουν τὰ χωριά, καὶ μὲ τὸ δίκηο τους. Γιατὶ συμβαίνει κἄτι ἀνάποδο. Τὰ μεγάλα ἔργα τῶν πεδιάδων τὰ χρηματοδοτεῖ ἐξ ὁλοκλήρου τὸ Κράτος. Τὰ μικρὰ τῶν βουνῶν πρέπει νὰ τὰ πληρώσουν καὶ οἱ κάτοικοι. Θὰ μοῦ πῆτε: «Μὰ τὰ μεγάλα θὰ ἀποδώσουν πολλὰ ὑπὲρ τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας!». Θὰ σᾶς ἀπαντήσω: «Ναί, μὰ τὰ μικρὰ θὰ ἀποδώσουν ἐλάχιστα. Πῶς θὰ μπορέσουν οἱ φτωχοὶ νὰ τὰ ξεπληρώσουν»; Καὶ πράγματι: Ἐλάχιστα μπορεῖ νὰ βελτιωθῇ στὰ ὀρεινὰ ἡ ἀπόδοσι. Τὸ 100 μπορεῖ νὰ γίνῃ 120. Περισσότερο ὄχι! Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονοῦμε, ὅτι ἡ ἀνάγκη νὰ συγκρατηθῇ ὁ ὀρεινὸς πληθυσμὸς στὰ βουνά του δὲν εἶναι θετικὰ οἰκονομική, εἶναι ἀρνητικὰ οἰκονομικὴ καὶ θετικὰ ἐθνική. Ἄν κατέβουν ὅλοι κάτω, τὶ γίνεται ἡ πεδινὴ οἰκονομία, τὶ γίνεται ἡ ἀστικὴ οἰκονομία, πῶς ἐξισορροποῦνται καὶ πῶς γαληνεύουν καὶ πῶς εὐσταθοῦν; Καὶ τὶ γίνεται τὸ Γένος χωρὶς τὶς ὀρεινὲς πηγὲς καθαροῦ αἵματος;

§144Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Γεωργίας). Κύριε Νόβα, ἀνέφερα ὡρισμένα στοιχεῖα εἰς τὴν ὁμιλίαν μου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν περιφέρειάν σας, θὰ σᾶς ἀναφέρω στοιχεῖα καὶ ἀριθμοὺς καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι πράγματι μᾶς ἀδικεῖτε: Ἱδρύσαμεν Διεύθυνσιν Ὀρεινῆς Οἰκονομίας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἀλλ’ ὁ ἀποψινὸς ἀγορητὴς προχωρεῖ ἔτι περαιτέρω καὶ λέγει, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἱδρυθῇ καὶ Ὑφυπουργεῖον διὰ τὴν ὀρεινὴν οἰκονομίαν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ ὀρεινὴ οἰκονομία δὲν ἐβελτιώθη σημαντικὰ εἰς ὡρισμένας μάλιστα περιοχάς, ὅπου συνδυάζεται ἡ οἰκονομία μὲ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν δασῶν.

§145Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Ἔχετε ὀλίγην ὑπομονὴν καὶ θὰ πληροφορηθῆτε τὴν γνώμην μου διὰ τὸ μέγα θέμα τῆς ὀρεινῆς οἰκονομίας. Διαφημίζεται σὰ μεγάλη ἐπαναστατικὴ πρᾶξι ἡ ἀναδιάρθρωσι τῶν καλλιεργειῶν. Ὅπως καὶ εἶναι. Μὰ δὲν διαγράφονται στὸν ὁρίζοντα οἱ ἀποφασιστικὲς ἐκεῖνες κινήσεις ποὺ θὰ τὴν ἐπιβάλλουν. Δὲν βλέπομε καμμία προεργασία νὰ κατεβοῦν τὰ χωράφια στοὺς παχειοὺς κάμπους καὶ ν’ ἀνέβουν τ’ ἀμπέλια στὶς φτενὲς βουνοπλαγιές. Ὅπως καὶ ἡ περὶ Ἠπείρου εἰδικὴ ἔκθεσις ὀρθῶς ἐπρότεινε. Θὰ σᾶς ἐκούραζα πολὺ ἂν ἔμπαινα στὶς λεπτομέρειες τῆς ἀναρχούμενης πολυπραγμοσύνης, μὲ τὴν ὁποία νομίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὀργανώνει δῆθεν τὴν ὀρεινὴ οἰκονομία. Αὐτὸ ποὺ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὸν παλμὸ δημιουργικοῦ ὀργασμοῦ, δὲν εἶναι παρὰ μιὰ ἐπιφανειακὴ ἀναμπουμπούλα. Ἐπειδὴ πολὺ ἐκράτησα τὸ βῆμα καὶ μαντεύω, ὅτι τὸ αὐστηρότερο ἐρώτημα ποὺ μποροῦσε νὰ μοῦ ἀπευθυνθῇ εἶναι: «Τὶ προτείνετε σεῖς, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ;», σπεύδω νὰ παρατρέξω ἄλλες παρατηρήσεις, ποὺ εἶχα νὰ κάνω, καὶ νὰ δώσω ἀπάντησι στὸ ἀναμενόμενο ἐρώτημα: Προτείνω, ὅπως εἶπα προηγουμένως, νὰ ἱδρυθῇ Ὑπουργεῖον Ὀρεινῆς Οἰκονομίας μὲ φωτεινὸ καὶ πεπειραμένο ἐπιστημονικὸ ἐπιτελεῖο, ποὺ θ’ ἀσχοληθῇ κατ’ ἀπόλυτη ἀποκλειστικότητα μὲ τὰ προβλήματα τοῦ ὀρεινοῦ μας χώρου. Τῶν πορβλημάτων αὐτῶν πρέπει νὰ συλληφθῇ ξάστερα ἡ πραγματικὴ οὐσία. Καὶ μὲ δυνατὴ φαντασία, ἐμπνευσμένη ἀπὸ τὰ ἔλατα καὶ ὄχι ἀπὸ τὰ χαρτοκούμπια τῶν ὑπηρεσιακῶν φακέλλων, μὲ πρακτικὸ πνεῦμα, ἐμπλουτισμένο ὄχι μόνον ἀπὸ τὰ ἀλλαχοῦ κρατοῦντα, ἀλλὰ κυρίως ἀπὸ τὰ παρ’ ἡμῖν βιούμενα, νὰ καταστρωθῇ ἐναρμονισμένο, ἱεραρχημένο, πειθαρχημένο πρόγραμμα. Θὰ μελετηθῇ προσεκτικὰ τὸ τοπίον, τὸ ἔδαφος, τὸ κλῖμα, τὰ ἐπιχώρια ἤθη καὶ ἔθιμα, ἡ ψυχολογία τῶν κατοίκων, ἡ ἀποθησαυρισμένη ἀπὸ αἰῶνες μόχθου ἐμπειρία των. Προτοῦ ζητηθοῦν καὶ διατεθοῦν χρηματικαὶ πιστώσεις, θὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ψυχικὴ πίστωσι, ποὺ μόνον ἡ ἀγάπη καὶ ἡ ἐμπιστοσύνη τῶν πληθυσμῶν μπορεῖ νὰ χορηγήσῃ. Οἱ ὀρεινοὶ πληθυσμοὶ πρέπει νὰ πεισθοῦν, ὅτι κἄτι ἀλλοιώτικο, κἄτι σοβαρώτερο, κἄτι θετικώτερο ἐπιχειρεῖται. Πρέπει νὰ διαλυθῇ στὴ συνείδησι τῶν χωρικῶν ἡ ἀντίληψι, ὅτι τὰ χρήματα, ποὺ ξοδεύει τὸ Κράτος εἶναι μόνο γιὰ φάγωμα ἀπὸ τοὺς μηχανικοὺς καὶ ἀπὸ τοὺς ἐργολάβους. Αὐτοὶ οἱ ἴδιοι πρέπει νὰ πάψουν νὰ λένε κοροϊδευτικὰ γιὰ τὸ «Πρόνοια–Ἐργασία»: «Πᾶμε νὰ φᾶμε τὰ λεφτά», καὶ νὰ ποῦν: «Πᾶμε νὰ ἀξιοποιήσουμε τὰ λεφτά». (Παρένθεσι: Θὰ προτιμοῦσα γιὰ τοῦτο, τὰ χρήματα αὐτὰ τοῦ «Πρόνοια–Ἐργασία», νὰ τοὺς δίδωνται σὰν ἐπιδότησι τοῦ ἡμερομισθίου τους γιὰ τὴν ἴδια τους ἀτομικὴ ἐργασία στὴν ἰδιωτική τους μικρὴ ἰδιοκτησία). Οἱ χωρικοὶ πρέπει νὰ συνεργασθοῦν φιλικά, ἀδελφικὰ μὲ τὸ Δημόσιο καὶ νὰ πάψουν νὰ τὸ θεωροῦν ἐχθρό τους καὶ ἀντίδικό τους. Πρέπει ν’ ἀγαπήσουν τὴν προστατευτικὴ παρέμβασι τοῦ Δημοσίου, ὅπως ἀγαποῦν τὴν εὐεργετικὴ παρουσία τοῦ Βασιλικοῦ Ἱδρύματος ἢ τὶς ὑπηρεσίες τοῦ Καναδοαμερικανικοῦ Ἱδρύματος Ἀναπτύξεως, ποὺ ἐργάζονται ἀθόρυβα, ὅμως ἀποτελεσματικά, σὲ πολλὰ βουνήσια διαμερίσματα, ὅπου κατακτοῦν πρὶν ἀπὸ τὴν ὑλικὴ ἐπιτυχία τοῦ σκοποῦ των, τὴν ἠθικὴ ἐκτίμησι τοῦ πληθυσμοῦ. Ἕνας Ὑφυπουργὸς τῆς Ὀρεινῆς Οἰκονομίας μὲ φαντασία, μὲ πόνο, μὲ πεῖρα, ἐκλέγοντας ἐπιτυχῶς τὸ ἐπιτελεῖο του, γρήγορα θὰ ἐπείθετο, ὅτι ἡ προσπάθεια ἀναπτύξεως τῆς ὀρεινῆς ζώνης σὲ δύο κυρίως φορεῖς, σὲ δύο κυρίως συντελεστὲς πρέπει νὰ στηριχθῇ: Στὶς Κοινότητες καὶ στοὺς Συνεταιρισμούς. Μόνον ἔτσι μπορεῖ νὰ εὐδοκιμήσῃ. Οἱ Κοινότητες πρέπει νὰ ἐξυγιανθοῦν καὶ νὰ πέσουν στὰ καταλληλότερα χέρια. Σήμερα εἶναι ζήτημα ἂν τὸ ἕνα τρίτο τῶν Προέδρων εἶναι στὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς των. Οἱ Συνεταιρισμοὶ πρέπει νὰ εἶναι γενικοί. Δὲν ὑπάρχουν ἐπαρκῆ πρόσωπα νὰ πλαισιώσουν εἰδικοὺς συνεταιρισμοὺς στὰ χωριά. Ὁ καλὸς Πρόεδρος τῆς Κοινότητος καὶ ὁ καλὸς Πρόεδρος τοῦ Συνεταιρισμοῦ, ἐπειδὴ ἡ προσπάθεια ἔχει καὶ πολιτιστικὸ χαρακτῆρα, ἔχει καὶ ἐθνικὸ περιεχόμενο, πρέπει νὰ ἔχουν συμπαραστάτες τὸν καλὸν ἱερέα, τὸν καλὸ δημοδιδάσκαλο, τὸν καλὸ γιατρό, τὸν καλὸ γραμματέα τῆς κοινότητος. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχει ἀποδειχθῆ καὶ ἔχει ἀναγνωρισθῆ διεθνῶς, ὅτι ἐπένδυσις σὲ προσωπικὸ κεφάλαιο, σὲ ἀνθρώπινο κεφάλαιο εἶναι ἀπὸ τὶς πιὸ ἀποδοτικές. Σὰν τὴν καλύτερη ἐπένδυσι γιὰ τὰ ὀρεινά μας διαμερίσματα θεωρῶ τὴν ἱκανοποιητικὴ μισθοδοσία τοῦ ἐφημερίου, τοῦ δημοδιδασκάλου, τοῦ γραμματέως τῆς κοινότητος. Ἄλυτο παραμένει τὸ ζήτημα τῆς μισθοδοσίας τοῦ κλήρου. Διαρκῶς ἀναβάλλεται ἡ βασίμως διεκδικούμενη βαθμολογικὴ καὶ μισθολογικὴ ἐξίσωσι τῶν ἐκπαιδευτικῶν μὲ τοὺς ἄλλους δημοσίους ὑπαλλήλους. Ἐσχάτως παρεχωρήθη ἀσήμαντη «σταδιακὴ» αὔξησι τῶν μισθῶν. Δὲν ἀρκεῖ! Καταντᾷ ἐμπαιγμός! Ρητὲς ὑποσχέσεις ἔχουν λάβει οἱ κοινοτικοὶ ὑπάλληλοι, ὅτι θὰ συσταθῇ εἰδικὸς λογαριασμὸς ἑνιαίου Ταμείου μισθοδοσίας των, ἀλλὰ τίποτε δὲν ἐπραγματοποιήθη. Θὰ ἐτολμοῦσα ν’ ἀπομονώσω τοὺς ἱερεῖς, τοὺς δημοδιδασκάλους, τοὺς κοινοτικοὺς γραμματεῖς τῶν ὀρεινῶν διαμερισμάτων γιὰ νὰ ζητήσω εἰδικὴ ὑπὲρ αὐτῶν ἄμεση μισθολογικὴ αὔξησι. Οἱ κοινοτικοὶ γραμματεῖς εἶναι ἡ ψυχὴ τῶν κοινοτήτων καὶ πρέπει ὁ κλάδος των νὰ ὀργανωθῇ καὶ νὰ σταθεροποιηθῇ. Δὲν ἔχομε καμμία ἐγγύησι, ὅτι Πρόεδροι τῆς Κοινότητος θὰ ἐκλέγωνται οἱ καλύτεροι, ἀλλὰ μποροῦμε νὰ ἐξασφαλίσουμε ἐγγυήσεις, ὅτι θὰ ἔχουμε τοὺς καλυτέρους γραμματεῖς Κοινότητος, ἂν τὸ ἐπιδιώξωμε. Τὸ ζήτημα τῶν γιατρῶν εἶναι ἐπίσης σημαντικώτατο, ὄχι μόνο γιὰ τὴν προστασία τῆς ὑγείας τῶν πληθυσμῶν, ἀλλὰ καὶ γιὰ τὴν πολιτιστική τους πρόοδο. Οἱ γιατροὶ πρέπει νὰ πυκνωθοῦν στὰ ὀρεινὰ χωριὰ καὶ νὰ ριζώσουν ἐκεῖ. Μὲ τὰ κοινοτικὰ καὶ ἀγροτικὰ ἰατρεῖα δὲν τὸ ἐλύσαμε τὸ ζήτημα. Σχεδὸν ἀνεξέλεγκτα ἐργάζονται ἐκεῖ πάνω στὰ βουνὰ οἱ ξένοι γιατροί. Κρούσματα βασίμων παραπόνων γιὰ ἔλειψι προθυμίας ἀκούονται. Ὅλοι ἐπιζητοῦν νὰ φύγουν μὲ τὴν πρώτη εὐνοϊκὴ εὐκαιρία, ποὺ θὰ τοὺς παρουσιασθῇ. Πολλοὶ στὰ χωριὰ πεθαίνουν ἀνοσήλευτοι γιατὶ δὲν ἔχουν χρήματα νὰ στείλουν ζῶο νὰ φέρουν τὸ γιατρό. Πολλὲς λεχῶνες γεννοῦν ἀκόμα σήμερα κρεμασμένες μὲ καναβιδιὲς ἀπὸ τὰ πάτερα τῆς στέγης. Πρέπει ν’ ἀποκτήσουμε ἕνα στέλεχος νέων γιατρῶν ἐντοπίων, ἀποφασισμένων, ἢ μᾶλλον ὑποχρεωμένων νὰ ἐγκατασταθοῦν καὶ νὰ μείνουν στὰ χωριά των. Ὅπως ἐπιλέγονται καὶ σπουδάζουν δωρεὰν ἐπίλεκτα παιδιὰ τοῦ λαοῦ στὴ Στρατιωτικὴ Ἰατρικὴ Σχολὴ Θεσσαλονίκης κι’ ἔτσι ἔχει μονίμους καλοὺς γιατροὺς τὸ στράτευμα. Θὰ ἐπρότεινα νὰ καλέσῃ ἡ Πολιτεία καὶ ἄλλα τόσα φτωχὰ παιδιὰ ἀπὸ τὰ ὀρεινὰ διαμερίσματα, νὰ τὰ σπουδάσῃ δωρεὰν καὶ νὰ τὰ ὑποχρεώσῃ νὰ παραμείνουν μὲ μακρὰ θητεία στὰ χωριὰ τῆς καταγωγῆς των. Μόνον ἔτσι θὰ ἔχωμε ἄρτιο στέλεχος ἐθελοντῶν τῆς ὑγείας, ἀλλὰ καὶ τῆς πολιτιστικῆς ἀναπτύξεως τῶν ὀρεινῶν χωριῶν. Ἀνακεφαλαιώνω καὶ ἱεραρχῶ τὴν πρότασί μου ὑπὲρ τῆς ὀρεινῆς ἐπαρχίας: Ἵδρυσις Ὑφυπουργείου Ὀρεινῆς Οἰκονομίας. Βασικὲς οἰκονομικὲς μονάδες καὶ φορεῖς τῆς ἀναπτύξεως: ἡ Κοινότης καὶ ὁ Συνεταιρισμός. Ἀπαραίτητοι συμπαραστάτες: Ὁ παπᾶς, ὁ δάσκαλος, ὁ γιατρός, ὁ γραμματεὺς τῆς Κοινότητος. Διὰ μέσου αὐτῶν θὰ καταστῇ πολὺ εὐκολώτερο τὸ ἔργο τοῦ γεωπόνου, τοῦ δασοκόμου, τοῦ κτηνιάτρου κλπ., πού, βέβαια, πρέπει νὰ ἀνεβαίνουν αὐτοπρόσωπα στὸ βουνὸ καὶ νὰ μὴ τὸ βομβαρδίζουν μὲ χαρτιὰ ἀπὸ τὶς πόλεις. Γιατὶ ἕως τώρα εἶναι βέβαιον, τι ἡ Κρατικὴ ὑπηρεσία καὶ μέριμνα ἐκφυλίζεται ὅσο προχωρεῖ πρὸς τὰ ὀρεινά. Πρώτη γενικὴ ἐπιδίωξι: Πλῆρες, στερεό, ὁλόχρονου χρησιμοποιήσεως συγκοινωνιακὸ δίκτυο ἁμαξιτῶν δρόμων. Οἱ καλοὶ δρόμοι εἶναι τὰ ἰσχυρότερα σιδεροστεφάνα ποὺ μποροῦν νὰ σταματήσουν τὴ διαρροὴ τῶν ὀρεινῶν πληθυσμῶν καὶ νὰ τοὺς περισφίξουν μὲ σχετικὴ ἄνεσι στὰ χωριά τους. Παράλληλα δέ, καὶ τὴν ἐπάνοδο τῶν ξενητεμένων κατὰ τὶς θερινὲς διακοπὲς θὰ διευκολύνουν καὶ τὸν ἐσωτερικὸ τουρισμὸ θὰ προσελκύσουν. Χωρὶς καλοστρωμένους καὶ στερεοὺς δρόμους, περιττὸ εἶναι νὰ μιλοῦμε γιὰ ἐπιβίωσι καὶ περαιτέρω ἀνάπτυξι τῆς ὀρεινῆς κοινωνίας. Δευτέρα γενικὴ ἐπιδίωξι: Ἐξηλεκτρισμὸς καὶ ὁριστικὴ συμφιλίωσι μὲ τὸ νερό, ὥστε νὰ πάψῃ νὰ εἶναι καταστροφικὸς ἐχθρὸς καὶ νὰ γίνῃ πολύτιμος φίλος τῶν ὀρεινῶν. Ὑπάρχουν παντοῦ στὰ βουνά μας ἀρκετὰ νερὰ καὶ γιὰ ὕδρευσι καὶ γιὰ ἄρδευσι. Ἔτσι ποὺ ρέουν τώρα ἀδάμαστα μόνον καταστροφὲς διαβρώσεως κάνουν. Τὸ αἴτημα τῆς παροχῆς ἠλεκτρικοῦ ρεύματος καὶ στὴν ὕπαιθρο πρέπει νὰ δικαιωθῇ τὸ ταχύτερο. Τρίτη γενικὴ ἐπιδίωξι: Διανομὴ στὰ χωριὰ ἐφοδίων ὄχι μόνο γεωργικῶν, ἀλλὰ καὶ ἐπισιτιστικῶν. Σκέπτομαι πόσο ἀνηλεῶς ἄδικο εἶναι νὰ συγκεντρώνωμε τὸ στάρι μὲ τόσες αἰσχροκέρδειες τῶν ἐκμεταλλευτῶν τῆς συγκεντρώσεως, ποὺ καταγγέλθηκαν ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο, νὰ τὸ φτηνοπωλοῦμε ἔξω γιὰ κτηνοτροφές, καὶ οἱ ὀρεινοὶ πληθυσμοὶ νὰ τὸ ἀκριβοπληρώνουν καὶ νὰ μὴ τὸ βρίσκουν. Τὸ ἴδιο συμβαίνει καὶ μὲ τὸ λάδι. Αὐτὰ τὰ δύο βασικὰ ἐπισιτιστικὰ ἐφόδια θὰ μποροῦσε νὰ διοχετεύωνται στὰ χωριὰ ἀπὸ τὶς ἀποθῆκες τῶν συγκεντρώσεων διὰ τῶν συνεταιρισμῶν σὲ προσιτὲς τιμές. Ἡ ἀνακούφισις τῶν ὀρεινῶν θὰ εἶναι οὐσιαστική. Κατὰ τὸν ἴδιο τρόπο μποροῦσε νὰ διατίθενται καὶ ἐφόδια ἱματισμοῦ. Ὅπως γίνεται σήμερα μὲ τὰ λιπάσματα, ποὺ φτάνουν στὰ χωριὰ μὲ ἑνιαία τιμή. Αὐτὴ —τῶν λιπασμάτων— ἦταν ἡ αἰσθητότερη ἀνακούφισι, ποὺ χάρισε τὸ Κράτος ἐπὶ Δημοκρατικοῦ Κέντρου στοὺς ἀγρότες. Πλὴν ὅμως καὶ αὐτὴν πάει νὰ τὴν μειώσῃ ἡ Κυβέρνησις, περικόπτουσα συνεχῶς τὴ σχετικὴ ἐπιδότησι. Ἐφέτος, νομίζω, τὴν κατάργησεν ὅλως διόλου. Ὡσὰν νὰ τὸ ἔχουμε κατάρα νὰ μὴ φθάσῃ ποτὲ στὰ χωριά μας φτηνὸ κανένα χρήσιμο εἶδος!... Ὅταν οἱ προϋποθέσεις αὐτὲς πραγματοποιηθοῦν, ὅλα τὰ ἄλλα θὰ ἐπακολουθήσουν μονάχα τους. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι μὲ τέτοια ὀργάνωσι καὶ τέτοια ἐποπτεία δὲν θὰ γίνωνται ἀψυχολόγητα πειράματα, ὅπως π.χ. μὲ τὸ σύνθημα: «Ἐλᾶτε πᾶρτε μηλιὲς καὶ φυτέψτε ἄφθονες!». Οἱ χωρικοὶ ἐπίστεψαν, ὅτι τὰ δενδρύλλια τοὺς δίδονται χάρισμα. Κ’ ἔπειτα τοὺς ἦρθε ἡ πανταχοῦσα, ὅτι θὰ πληρώσουν τὴν ἀξία τους. Ἐνῷ δὲ ἡ μηλίτσα καρποφορεῖ μετὰ δέκα σχεδὸν χρόνια, ἀπαιτήθηκε μόλις μετὰ δύο χρόνια ἡ πληρωμὴ τῶν δενδρυλλίων. Ἀπὸ ποιὸ εἰσόδημα θὰ ἔβγαζεν ὁ χωρικὸς αὐτὸ τὸ νέο, τὸ παραπανίσιο ἔξοδο; Ἀφῆστε πού, στὸ ἀναμεταξύ, βλέπουν οἱ νεοφώτιστοι, ὅτι οἱ προηγηθέντες μηλοκόμοι δὲν καλοπωλοῦν τὸ προϊόν τους... καὶ μαραίνονται οἱ ἴδιοι πρὶν ἀπὸ τὰ μῆλα τους! Σοβαρὸ θέμα τοῦ ὀρεινοῦ χώρου εἶναι ἡ ἐκμετάλλευσι τῶν δασῶν. Ὁ νόμος 4173 ποὺ ἀποβλέπει στὴν ὀργάνωσι τοῦ ὀρεινοῦ χώρου δὲν ἐτέθη σὲ πραγματικὴ ἐφαρμογή. Παρ’ ὅλα δὲ ὅσα ἐβεβαίωσαν οἱ κ.κ. ὑπουργοί, ἡ ἐκμετάλλευσι τῶν δασῶν γίνεται μέχρι τοῦδε πρὸς ὄφελος τοῦ Κράτους καὶ τῶν μεγαλοεπιχειρηματιῶν, ὄχι πρὸς ὄφελος τοῦ πτωχοῦ ὀρεινοῦ ἐργάτη. Οἱ δασικοὶ συνεταιρισμοὶ χρεωκοποῦν. Καὶ πῶς μποροῦσε νὰ τὸ ἀποφύγουν ἀφοῦ τοὺς δίδεται ἡ ἐκμετάλλευσι μὲ τόσο ὑψηλὸ μίσθωμα, ὅπως εἶναι οἱ 350 δραχμὲς τὸ κυβικό! Προσθέστε τὴν ἐπισήμανσι καὶ πολλῶν παλαιῶν σάπιων δέντρων, προσθέστε τὶς διαφορὲς στὸν κυβισμό, προσθέστε τὶς καθυστερήσεις τοῦ Δασάρχη γιὰ τὴν ἐκκαθάρισι κλπ. καὶ θὰ βγάλετε τὸ συμπέρασμα, ὅτι οἱ δασεργάτες δουλεύουν σκληρότατα γιὰ ἕνα πολὺ χαμηλὸ ἡμερομίσθιο, 30–40 δραχμῶν, κόβοντας ἕνα κυβικὸ τὴν ἡμέρα. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ μίσθωμα ἐμειώθη ἐφέτος σὲ 320 καὶ σὲ 280 δραχμὲς τὸ κυβικὸ στὴ Ναυπακτία, σὲ 220 στὴ Δωρίδα. Ἀλλὰ μὴ νομίσετε, ὅτι στὶς ὀρεινὲς ἐπαρχίες ποὺ ἀνέφερα, πρόκειται περὶ μεγάλων ποσοτήτων ξυλείας. Ἐνδεικτικὰ ἀναφέρω, ὅτι ἐφέτος π.χ. ἔχουν ἐγκριθῆ 300 κυβικὰ στὴν Ἀρτοτίνα, 180 στὸ Κροκύλειο, 180 στὸ Ζοριάνου. Στὴ Ζαρούχλα τῶν Καλαβρύτων, ποὺ ἔχουν ὑλοτομηθῆ 3.000 κυβικά, παραμένουν ἐπὶ τρία χρόνια ἀπώλητα καὶ φθείρονται μέσα στὰ δάση, γιατὶ δὲν συμφέρει στοὺς δασεμπόρους. Ἡ ξυλεία αὐτὴ τοῦ ἐλάτου, εἶναι κατωτέρας ἀξίας καὶ μικρὸ μέρος της χρησιμοποιεῖται ὡς οἰκοδομήσιμη. Ἡ κυρία της χρησιμοποίησι εἶναι γιὰ σταφιδοκιβώτια. Δυστυχῶς ἐπροτιμήσαμε νὰ φέρνωμε χάρτινα κιβώτια ἀπὸ τὸ ἐξωτερικό, πληρώνοντας μὲ συνάλλαγμα, παρὰ νὰ χρησιμοποιοῦμε τὰ αὐτόχθονα ἔλατά μας. Τὰ κιβωτοεργοστάσια τῶν Πατρῶν ἔκλεισαν. Καὶ οἱ ἐργοστασιάρχες τους ἔγιναν εἰσαγωγεῖς χαρτοκιβωτίων. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ προσέξῃ τὴν περίπτωσιν αὐτή, γιατὶ 25.000 κυβικὰ ἐγχωρίου ξυλείας τὸ χρόνο εἶναι τώρα ἀζήτητα. Ἀκόμη σπουδαιότερο εἶναι τὸ θέμα τῆς ὀρεινῆς κτηνοτροφίας, ἀφ’ ὅτου μάλιστα σὰν πρῶτο δασοπονητικὸ μέτρο ἐπροτάθη ἡ κατάργησι τῆς γιδοβοσκῆς. Λυπᾶμαι ποὺ μοῦ εἶναι ἀδύνατο στὴν ἀποψινὴ συνεδρίασι νὰ ἀναπτύξω τὸ θέμα τοῦτο, ὅπως τὸ εἶδα πρόσφατα τὸ περυσινὸ καλοκαίρι ἐξελισσόμενο στὰ βουνὰ τῆς Ρούμελης. Ἄσχετα πρὸς τὴν ἀπαραποίητη πραγματικότητα, ὅτι στὰ πουρναροτόπια τῆς Ἠπείρου, τῆς Δωρίδος, τῶν Καλαβρύτων, τῆς Ναυπακτίας, τῆς Εὐρυτανίας καὶ ἄλλων ἐπαρχιῶν εἶναι ἀδύνατο νὰ φτουρήσῃ τὸ πρόβατο καὶ μόνον τὸ γίδι μπορεῖ νὰ διατηρηθῇ, ἄσχετα καὶ πρὸς τὸ εἰδικὸ θέμα τῆς κλαδονομῆς, ποὺ πρέπει νὰ συνδιαλλαγῇ ἡ ἐπιστημονικὴ ἀκαμψία μὲ τὴν ποιμενικὴ πεῖρα, τὸ ζήτημα τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς αἰγοβοσκῆς θὰ ἔπρεπε νὰ μεθοδευθῇ σκοπιμώτερα. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τὴ μιὰ ὥρα ἕως τὴν ἄλλη νὰ ἐξαφανισθῇ ἡ γίδα χωρὶς νὰ ἐξασφαλισθῇ ἄλλος πόρος ζωῆς γιὰ τοὺς γιδοβοσκούς. Ὁ Ἑλβετὸς ὀργανωτὴς Ρυζιὲρ εἶχεν ἐκφράσει πέρυσι στὰ Καλάβρυτα τὴν ἔκπληξί του γιὰ τὴν ἀπότομη καρατόμησι τῆς γίδας χωρὶς νὰ προηγηθῇ ἄλλη ἀποκατάστασι τοῦ γιδοβοσκοῦ καὶ ἔλεγεν, ὅτι, ἂν αὐτὸ συνέβαινε στὴν εἰρηνικώτατη Ἑλβετία θὰ ξεσηκωνόταν ἐπανάστασι! Τὸ σύνθημα, δέον νὰ εἶναι τοῦτο: Νὰ φύγῃ ἡ γίδα ἀπὸ ὅσα βουνὰ πρέπει νὰ φύγῃ, ἀλλὰ νὰ μείνῃ ὁ βοσκός. Γιατὶ ἂν μαζὶ μὲ τὴ γίδα φύγῃ καὶ ὁ βοσκός, φεύγουν καὶ τὰ βουνὰ τὰ ἴδια! Καὶ ὅπως ἔλεγε κάποιος γερο–τσοπάνος: «Καλὰ εἶναι τὰ δέντρα, ἀλλὰ γιὰ ποιὸν θὰ τὰ φκιάσετε; Ἐμεῖς θὰ φύγουμε ἀπ’ τὰ βουνὰ καὶ πρέπει νὰ βρῆτε ἀνθρώπους νὰ στείλετε νὰ καμαρώνουν τὰ ὄμορφα δέντρα»! Ὁ πλουτοπαραγωγικὸς κλάδος τῆς κτηνοτροφίας πρέπει νὰ ἀναπτυχθῇ μὲ ταχύτερο ρυθμό: «Ἡ ἀνάπτυξίς του ἀποτελεῖ βασικὴ προϋπόθεσι γιὰ τὴν ἐντατικοποίησι τῆς ἀγροτικῆς οἰκονομίας», γράφει ὁ κ. Ζολώτας. Τὰ κτηνοτροφικὰ προϊόντα, περισσότερο ἀπὸ οἱοδήποτε ἄλλο ἀγροτικὸ προϊόν, ἀντιμετωπίζουν δυναμικὴ ζήτησι στὴν ἐσωτερικὴ ἀγορά. Βεβαιότατη εἶναι ἡ προοδευτικὴ αὔξησι τῆς καταναλώσεώς των ἐφ’ ὅσον θὰ βελτιοῦται ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς χώρας. «GAGNER SON BIFTEK» εἶναι τὸ νέο σύνθημα, ποὺ κυριαρχεῖ σήμερα στὴν Εὐρώπη. Μόλις κερδίζεται τὸ ψωμί, ἔρχεται ἡ ὥρα νὰ κερδιστῇ καὶ τὸ μπιφτέκι! Τούτων οὕτως ἐχόντων, πῶς δικαιολογεῖται νὰ διατηροῦμε κτηνοτροφικὴ παραγωγὴ κατώτερη καὶ τῶν σημερινῶν ἀκόμη ἀναγκῶν τῆς ἐσωτερικῆς καταναλώσεως; Πῶς δικαιολογεῖται ἡ εἰσαγωγὴ τόσων ποσοτήτων κρέατος καὶ γαλακτοκομικῶν προϊόντων ἀπὸ τὸ ἐξωτερικό; Ἕνα ἀπὸ τὰ χαρακτηριστικώτερα ὀξύμωρα σχήματα τῆς οἰκονομίας μας εἶναι καὶ αὐτό. Γιὰ τὴν ἀνάπτυξι τῆς κτηνοτροφίας πρέπει νὰ καταβληθῇ κατεπειγόντως προσπάθεια ὅσον ἔνεστι πιὸ σύντονη. Ἡ κατάστασις τῆς ἐρημώσεως τῶν ὀρεινῶν χωρίων, ἐπειδὴ φεύγουν μᾶλλον οἱ εὐπορώτεροι καὶ μένουν οἱ φτωχότεροι, παρουσιάζει καὶ τοῦτο τὸ ἀντίξοο φαινόμενο. Νὰ εἶναι ἀκατοίκητα καὶ νὰ ρεύουν τὰ σχετικῶς καλὰ σπίτια τῶν ἀποδημησάντων, ἐνῷ οἱ παραμένοντες στὰ χωριά τους ἄποροι κατοικοῦν σὲ πρωτόγονες καλύβες καὶ ταράτσες μὲ χωματοσκεπή. Καὶ ἐνῷ ἀπὸ τοὺς τελευταίους αὐτοὺς λείπει γεωργικὸς κλῆρος, τὰ χωράφια τῶν μετοικησάντων μένουν ἀκαλλιέργητα καὶ φθείρονται καὶ λογγώνουν. Δὲν πρόκειται γιὰ περίπτωσι ἀσήμαντη. Ἕνα ἀπὸ τὰ πρῶτα μέτρα ποὺ θὰ ληφθοῦν γιὰ τὴ διάσωσι τῶν ὀρεινῶν χωριῶν πρέπει νὰ εἶναι ἡ διάθεσι τῶν χέρσων χωραφιῶν τῶν ἀπόντων σ’ ἐκείνους ποὺ παρέμειναν. Τολμῶ νὰ προτείνω νὰ τ’ ἀγοράσῃ τὸ Κράτος καὶ νὰ τὰ διαθέσῃ στοὺς πένητες. Θὰ εἶναι τὸ πρῶτο βῆμα τοῦ ἀναδασμοῦ τῆς γῆς, ποὺ προτείνει ὁ κ. Ζολώτας καὶ ποὺ στὰ ἀνώμαλα ὀρεινὰ ἐδάφη εἶναι δυσκολώτατο νὰ ἐπιχειρηθῇ ἐπιτυχῶς σὲ κλίμακα εὐρύτερη. Παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψετε μιὰ μικρὴ ὑποσημείωσι στὴν τελευταία σελίδα τῆς Ἱερεμιάδος τῶν ὀρεινῶν. Πρόκειται γιὰ τοὺς γεωργοεργάτες, γιὰ τοὺς ἐνδεεῖς βουνήσιους, ποὺ κατεβαίνουν στοὺς κάμπους τῆς Ἀμφίσσης, τοῦ Ἀγρινίου, τοῦ Αἰγίου, νὰ ἀργατευτοῦν στὰ χωράφια, στ’ ἀμπέλια, στὰ ληοστάσια καὶ νὰ γυρίσουν μὲ ἕνα τσουβάλι στάρι ἢ μὲ ἕνα τενεκὲ λάδι στὰ χωριά τους. Καμμιὰ προστατευτικὴ πρόνοια δὲν λαμβάνεται γι’ αὐτούς. Ἄνδρες καὶ γυναῖκες, ὑπὸ ἀθλιέστατες συνθῆκες στοιβάζονται τὸν χειμῶνα σὲ ἐλεεινὲς ἀποθῆκες, κακοτρῶν, κακοκοιμοῦνται, κακοδασκαλεύονται, χάνουν τὴν ὀρεινή τους παρθενιά, χάνουν τὴν περηφάνεια τους, τὴν ἀξιοπρέπειά τους, τὴν ὑγεία τους. Ἐφέτος στὴν Ἄμφισσα πολλὰ μπουλούκια ἀπὸ τέτοιους Θεσσαλοὺς γεωργοεργάτες ἔμειναν ἐπὶ πολλὲς μέρες ἄνεργοι, ἐδεινοπάθησαν νηστικοὶ καὶ ἄστεγοι, ὅσο ποὺ ἀναγκάστηκεν ἡ Ἀστυνομία νὰ τοὺς ἐπισιτίσῃ καὶ νὰ τοὺς ἐπαναπατρίσῃ μὲ φορτηγὰ αὐτοκίνητα. Χρειάζεται νὰ ληφθῇ εἰδικὴ πρόνοια γιὰ τὴν κατηγορία αὐτὴ τοῦ ἐργατικοῦ μας δυναμικοῦ, ποὺ ἀποτελεῖται ἀπὸ ἀρκετὲς χιλιάδες ψυχές. Αἰσθάνομαι, ὅτι σᾶς ἐκούρασα καὶ ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ... καταστρέψω τὸν λόγον, ὅπως ἔλεγαν οἱ παλαιότεροι. Ἀλλὰ δὲν μπορῶ νὰ τὸ κάμω προτοῦ θίξω ἄλλο σπουδαῖο ἐθνικὸ θέμα, ποὺ ἔχει ἄμεση σχέσι μὲ τὴν παντοειδῆ φθορὰ τῆς ἐπαρχίας, καὶ συνδέεται μὲ τὴν πρότασί μας γιὰ τὴν πνευματικὴ ἀποκέντρωσι. Εἶναι τὸ ἐθνογραφικό, τὸ λαογραφικό μας θέμα. Ἡ πίεσι τῆς πολιτιστικῆς ἐξελίξεως, τὸ ἀστυφιλικὸ ρεῦμα, ποὺ ἐρημώνει τὰ χωριά μας, κάνει συγχρόνως καὶ ἕνα ἄλλο μεγάλο κακό: Φθείρει καὶ ἀλλοιώνει τὶς κατὰ παράδοσι μορφὲς τοῦ ἐθνικοῦ μας βίου. Τὸ θησαυροφυλάκιο τοῦ ἐθνικοῦ μας πολιτισμοῦ δὲν τὸ σχηματίζουν μόνον οἱ πολεμικές μας νίκες, οἱ πνευματικοί μας θρίαμβοι, τὰ καλλιτεχνικά μας ἐπιτεύγματα. Τὸ σχηματίζουν καὶ τῆς καθημερινῆς ζωῆς τοῦ λαοῦ οἱ ἐκδηλώσεις, τὰ διὰ μέσου τῶν αἰώνων διαπλασθέντα ἤθη του καὶ ἔθιμά του, οἱ τέχνες του, τὰ τραγούδια του, οἱ χοροί του, ὁ οἰκιακός του βίος, ὁ ἐπαγγελματικός του βίος, ὅλον τὸ οἰκοδόμημα τοῦ τρόπου τῆς ζωῆς του. Θεματοφύλακες τῆς ζωντανῆς αὐτῆς ἐθνικῆς κληρονομίας ἦσαν οἱ ἐπαρχιακοὶ καὶ ἰδίως οἱ ὀρεινοὶ πληθυσμοί. Τώρα ποὺ αὐτοὶ ἀποσυντίθενται καὶ μεταμορφώνονται, ὁλοφάνερος εἶναι ὁ κίνδυνος νὰ διασπασθῇ ἡ παράδοσι, νὰ διακοπῇ ἡ συνέχεια καὶ νὰ ἀλλοιωθῇ ἡ μορφὴ τῆς Ἑλληνικῆς διαρκείας. Ἀμείλικτος, φυσικά, εἶναι τῆς ἐξελίξεως καὶ τῆς προόδου ὁ νόμος, ἀπηνής, ἀκαταμάχητος. Ὅμως κᾶθε δυνατὴ ἀντίδρασι ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ. Ἡ κρίσι τοῦ χωριοῦ δὲν εἶναι μόνον οἰκονομική. Εἶναι καὶ πνευματικὴ καὶ κοινωνική. Ὁ λαὸς τῆς ἐπαρχίας ἔχασε τὴν πίστι του πρὸς τὸν ἑαυτό του, δηλαδὴ πρὸς τὸν ἐκ παραδόσεως πολιτισμόν του. Ἔπαψε νὰ ἔχῃ ἀξία γι’ αὐτὸν ἡ ζωὴ ὅπως τὴν ἐγνώρισεν ἀπὸ τοὺς προγόνους του. Τὸν ἐκθαμβώνουν οἱ νέες μορφὲς τῆς ἀστικῆς ζωῆς. Ποιὸς ἔδειξε τὸ ἀπαιτούμενον ἐνδιαφέρον γιὰ τὴν σύνδεσι τῶν νέων αὐτῶν μορφῶν τοῦ βίου πρὸς τὴν ἐθνική μας παράδοσι; Καὶ ὅμως ἡ ἐθνική μας παράδοσι ἔχει ἀκόμα πάμπολλα βιώσιμα καὶ γόνιμα στοιχεῖα, δοκιμασμένα ἀπὸ τὴ λαϊκὴ ἐμπειρία πολλῶν αἰώνων. Τὰ στοιχεῖα αὐτὰ τοῦ λαϊκοῦ πολιτισμοῦ μας πρέπει νὰ διασωθοῦν. Ὄχι μόνο γιατὶ ἔχουν σοβαρὴ ἐπιστημονικὴ ἀξία γιὰ τὴν ἱστορία τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ καὶ γιατὶ θὰ βοηθήσουν πολὺ γιὰ τὴν ἀναστήλωσι τῆς κλονισμένης πίστεως τοῦ λαοῦ στὴν ἀξία τῆς δικῆς τους πατροπαράδοτης ζωῆς, γιατὶ θὰ τονώσουν ξανὰ τὴν ἀγάπη τοῦ καθενός μας πρὸς τὸν τόπον τῶν πατέρων του. Ἀποτελεῖ καθῆκον ἱερὸν νὰ περισωθοῦν, ὅσον εἶναι καιρὸς ἀκόμα, ὅσον ζοῦν οἱ γεροντότεροι, ποὺ ἀποτελοῦν τὶς μοναδικὲς πηγές, νὰ περισωθοῦν ὅλοι οἱ θησαυροὶ τῆς λαογραφίας μας ἕως τὸ τελευταῖο τραγοῦδι, ἕως τὸ τελευταῖο παραμύθι. Μέσα σ’ αὐτοὺς τοὺς λαογραφικοὺς θησαυροὺς κρύβονται οἱ ἀψευδέστερες ἀποδείξεις τῆς ἀδιάσπαστης ἑνότητας τοῦ ἱστορικοῦ βίου τῆς Φυλῆς μας, κρύβονται τὰ αὐθεντικώτερα πιστοποιητικὰ τοῦ ἐθνικοῦ μας ὁμοουσίου. Ἡ Ἑλληνικότης μας δὲν κυροῦται μόνον ἀπὸ τοὺς παπύρους τῶν βιβλιοθηκῶν καὶ ἀπὸ τὰ μάρμαρα τῶν μνημείων, κυροῦται ἀπὸ τὴν καθημερινὴ ἀνάσα, τὸν καθημερινὸ παλμὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ στήθους. Πῶς ἡ Ἀρχαία Ἑλλὰς ἔγινε Βυζάντιο καὶ πῶς τὸ Βυζάντιο ἔγινεν ἡ σύγχρονη Ἑλλάδα, πειστικώτερα ἀπὸ κᾶθε ἄλλο τίτλο τὸ βροντοφωνοῦν τὰ λαογραφικά μας στοιχεῖα. Καὶ τὰ στοιχεῖα πρέπει νὰ τὰ περισώσουμε, ὅπως εἶναι ἀκόμα ὁλοζώντανα μέσα στοὺς ἁγνοὺς πληθυσμοὺς τῆς ἐπαρχίας. Δὲν μπορεῖτε νὰ φαντασθῆτε πόσον ἔντονος ἀγώνας γίνεται στὶς γειτονικές μας χῶρες γιὰ νὰ ἀμφισβητηθοῦν καὶ νὰ διεκδικηθοῦν τὰ κληροδοτήματα τοῦ Βυζαντινοῦ πολιτισμοῦ. Ἡ πρόοδος στὴν συλλογὴ καὶ στὴν ἐπεξεργασία τοῦ λαογραφικοῦ ὑλικοῦ εἶναι καταπληκτικὴ σ’ ὅλες τὶς ἄλλες Βαλκανικὲς χῶρες. Καὶ μὴ ἀμφιβάλλετε, ὅτι ἡ ἐπεξεργασία καὶ ἡ παρουσίασι τοῦ ὑλικοῦ δὲν εἶναι πάντοτε ἄδολη, ἀνυστερόβουλη. Κάθε προσπάθεια καταβάλλεται νὰ ἀποχρωματισθῇ ἡ Ἑλληνοβυζαντινὴ ἐπίδρασι καὶ νὰ προβληθῇ ὁ σλαυϊκὸς χαρακτῆρας σ’ ὅλες τὶς πολιτιστικὲς ἐκδηλώσεις. Ἡμεῖς ὑστεροῦμε πολύ. Ὑστεροῦμε τόσον, ὥστε δὲν ἔχουμε κἂν Λαογραφικὸ Μουσεῖο στὴν Ἀθήνα, ἐνῷ ὑπάρχουν σ’ ὅλες τὶς ἄλλες Βαλκανικὲς πρωτεύουσες, καὶ σὲ πολλὲς δεύτερες πόλεις, ὅπως λ.χ. στὰ Σκόπια καὶ στὴν Ἀχρίδα... Ἔρχονται ξένοι μελετητὲς καὶ ρωτοῦν ποῦ κεῖται τὸ Λαογραφικό μας Μουσεῖο καὶ ἀποροῦν γιὰ τὴν ἔλλειψί του. Μιὰ ποὺ ἔτυχε νὰ τὸ ἀναφέρω, κάνω ἔκκλησι, τώρα ποὺ ἐρρυθμίστηκε τὸ ζήτημα τοῦ Ἐθνολογικοῦ Μουσείου, νὰ προχωρήσουμε ἀποφασιστικὰ στὴν ἵδρυσι μεγάλου Λαογραφικοῦ Μουσείου στὴν Ἀθήνα καὶ μικρότερων στὴν Θεσσαλονίκη, στὰ Γιάννενα, στὴν Πάτρα, στὴν Κέρκυρα, στὴν Κομοτινή, στὴν Κρήτη. Συνιστῶ στοὺς κ.κ. ὑπουργοὺς τῆς Παιδείας καὶ Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως νὰ προσέξουν ἕνα περισπούδαστο ἄρθρο τοῦ ὑφηγητοῦ κ. Γ. Σπυριδάκη στὴν «Καθημερινὴ» τῆς 1ης Φεβρουαρίου ἐ.ἔ. Καθὼς βλέπετε, ἡ ἐπαρχία δὲν ζητάει μόνον νὰ μεταλαμπαδευθοῦν σ’ ἐκείνην πνευματικὰ φῶτα ἀπὸ τὴν Πρωτεύουσα, ζητάει νὰ προσφέρῃ κι’ αὐτὴ πολιτιστικὲς ἀξίες στὴν πρωτεύουσα. Ἡ ἀφαιμάτωσι τῆς ἐπαρχίας δὲν ἀφαιρεῖ ἀπὸ τὸν ἐθνικὸν ὀργανισμὸν μόνον ζωϊκὰ κύτταρα, ἀφαιρεῖ καὶ ἠθικὰ κεφάλαια. Πρέπει τὸ ταχύτερο νὰ ὀργανώσουμε σ’ εὐρύτερη βάσι τὴ λαογραφική μας ἀντεπίθεσι. Ἀλλοιῶς σὲ λίγες δεκαετηρίδες μέσα, ἡ ξένη κοινὴ γνώμη θὰ ἔχῃ παραπλανηθῆ καὶ θὰ ἔχῃ πιστέψει, ὅτι δὲν ὑπῆρξε στὰ Βαλκάνια ἐπιδρῶσα, κυριαρχοῦσα Βυζαντινὴ Τέχνη, ἀλλὰ μόνον πρωτότυπη Σλαυϊκή! Πρέπει νὰ προσθέσω πρὸς καθησύχασή σας, ὅτι ἔντονη καὶ συστηματικὴ ἐργασία διεξάγεται στὸ Λαογραφικὸ Ἀρχεῖο τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ προσωπικὴ πρὸ διετίας ἐπέμβασι τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, κατόπιν αἰτήσεώς μου, ὑποστηριχθεῖσα καὶ ὑπὸ τοῦ ἁπλοῦ τότε βουλευτοῦ κ. Κανελλοπούλου, ἐνίσχυσε τοὺς πόρους τῆς Ἀκαδημίας εἰς τρόπον ὥστε, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, καὶ τὸ φυτοζωοῦν ἕως τότε Λαογραφικό της Ἰνστιτοῦτο, ἀνέκτησε ζωὴ καὶ δρᾶσι. Πλουτισθέν, ἀσθενῶς καὶ πάλιν μὲ προσωπικὸ καὶ μὲ μηχανήματα, ἄρχισε νὰ ἀνταποκρίνεται στὴ σπουδαία του ἀποστολή. Τυπώνονται αὐτὴ τὴ στιγμὴ τόμος ἐπιλογῆς Δημοτικῶν Τραγουδιῶν καὶ τόμος Μουσικῆς Λαογραφίας, ποὺ θὰ συνοδευθῇ καὶ μὲ δίσκους γραμμοφώνου. Δὲν θὰ πρωτοτυπήσουμε σὲ τοῦτο. Μᾶς ἔχουν προλάβει ἄλλες Βαλκανικὲς χῶρες. Θὰ συνιστοῦσα στοὺς κ.κ. ὑπουργοὺς Παιδείας καὶ Προεδρίας νὰ προτιμηθοῦν ἀπολύτως οἱ λαογραφικὲς ἐκδόσεις τῆς Ἀκαδημίας στὴν ἀγορὰ ἀπὸ τὸ Κράτος χρησίμων βιβλίων καὶ νὰ διανεμηθοῦν σ’ ὅλες τὶς βιβλιοθῆκες καὶ σ’ ὅλα τὰ σχολεῖα. Ἀκόμα δὲ νὰ ἀποσταλοῦν σὲ κάθε πνευματικὴ ἑστία τοῦ ἀποδήμου Ἑλληνισμοῦ. Προσθέτω, ὅτι ἐπιβάλλεται ἔτι μεγαλυτέρα οἰκονομικὴ ἐνίσχυσις τοῦ Λαογραφικοῦ Ἀρχείου τῆς Ἀκαδημίας, ὥστε νὰ ἐγκατασταθῇ σὲ ἀνετώτερο οἴκημα (διότι τώρα εἶναι στοιβαγμένο στὰ ὑπόγεια τῆς Ἀκαδημίας), ἐπὶ πλέον δὲ νὰ ἐνισχυθῇ καὶ μὲ προσωπικὸ εἰδικευμένο καὶ μὲ μηχανήματα τελειοποιημένα γιὰ τὴν ἐκπλήρωσι τῆς ἐθνικῆς του ἀποστολῆς. Ἀποστολῆς, ποὺ εἶναι περισσότερο σοβαρὴ ἀπὸ ὅσον ἐκ πρώτης ὄψεως ἢ ἀκοῆς μπορεῖ νὰ νομισθῇ. Ἐπροσπάθησα, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἶμαι ἐπαγωγότερος εἰς τὸ τέλος τῆς ὁμιλίας μου. Καὶ θὰ καταλήξω μὲ τὴν ἔκκλησι, ὅπως ἀπὸ τὴν μακρὰ συζήτησι ποὺ ἔγινε λησμονηθοῦν ὡρισμένες ὀξύτητες καὶ παραμείνῃ ὡς ἐπωφελὲς γιὰ ὅλους μας συμπέρασμα, ὅτι ἡ εὐρωστία τῆς ἐπαρχίας πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ ἱερὸ σκοπὸ κοινῆς ἐκτιμήσεως καὶ κοινῆς δραστηριότητος. Ἡ ἀνάπτυξις τῶν ἐπαρχιακῶν δυνάμεων, πλουτοπαραγωγικῶν, ἠθικῶν καὶ πνευματικῶν, μαζὶ μὲ τὴν προστασία τῆς ἐθνικῆς νεολαίας ποὺ ἐκεῖ στὶς ἐπαρχίες ἔχει τὰ μεγάλα της φυτώρια, πρέπει νὰ προβληθῇ ὡς ἡ νέα Μεγάλη Ἰδέα τοῦ Ἔθνους, ὅπως ἔχει ἐξαγγείλει ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου. Πολὺ εὐρύτερα ἀπὸ τὰ γεωγραφικὰ σύνορα τοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος εἶναι στὴν ψυχική μας ἐνδοχώρα τὰ ἀπέραντα ὅρια τῆς Ἑλληνικῆς ζωτικότητος. Αὐτὴ τὴ ζωτικότητα πρέπει νὰ καλλιεργήσουμε ἐντατικὰ καὶ νὰ ἀξιοποιήσουμε δημιουργικά. Οἱ μεγάλοι κρατῆρες τῶν ζωπήρων τῆς Φυλῆς ἀνοίγονται μέσα στὰ σπλάχνα τῆς ὑπαίθρου. Ἀπὸ μιὰ πρόσφατη μελέτη τοῦ κ. Ι. Ἐμμ. Τσουδεροῦ «Τοπικὴ Ἀνάπτυξι καὶ Ἀγροτικὴ Πολιτική», ἀποσπῶ τὴν φράσι «Πιστεύομεν, ὅτι ὁ δυναμισμὸς τῆς Φυλῆς μας ὑπάρχει ἀκόμα ἀνόθευτος ἐκεῖ ὅπου εἶναι συγκεντρωμένο καὶ τὸ μεγαλύτερο μέρος τοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας, δηλαδὴ στὴν ἀγροτικὴ οἰκονομία τῆς Ἑλλάδος....». Καὶ παρακάτω γράφει: «Μὲ λίγα λόγια, πρέπει νὰ προσπαθήσουμε νὰ ἀξιοποιήσουμε στὴ μεγαλύτερη δυνατὴ ἔκτασι τὸ ἀργὸ καὶ ἀχρησιμοποίητο δυναμικό μας, δηλαδὴ τὴν Ἑλληνικὴ ὕπαιθρο». Ἡ ἀνάπτυξις ὅμως τῆς Ἑλληνικῆς ὑπαίθρου δὲν εἶναι μόνον οἰκονομικὸν καὶ τεχνικὸν θέμα. Εἶναι καὶ θέμα ψυχολογικό, εἶναι καὶ θέμα ἠθικόν. Ἰδοὺ γιατὶ χρειάζεται ἡ ἐθνικὴ συνεργασία ὅλων μας, ὥστε παράλληλα πρὸς τὴν οἰκονομικὴν θυσίαν τῆς Πολιτείας νὰ δημιουργηθῇ καὶ τὸ ψυχολογικὸν στερέωμα καὶ τὸ ἠθικὸν κρηπίδωμα, ποὺ εἶναι ἀπαραίτητον γιὰ τὴν συγχρονισμένη ἀνοικοδόμησι τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας. Οἱ ἀριθμοὶ ὁμιλοῦν εὐγλώττως! κραυγάζει ἡ Κυβέρνησις ξεφυλλίζουσα τὰ δεφτέρια της. Τὰ πράγματα τοὺς διαψεύδουν! βοᾷ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἀντιπαραθέτουσα τὰς ἐπισήμους ἐκθέσεις ξένων παρατηρητῶν. Ἂς μὴ ἀντιδικοῦμεν ματαίως. Ἂς συνδιαλλάξωμεν τὴν ρευστὴν εὐγλωττίαν τῶν ἀριθμῶν μὲ τὴν ἄκαμπτη ἀντίρρησι τῶν πραγμάτων γιὰ νὰ ἀναδιοργανώσουμε τὴν ὅλη προσπάθεια ἐπὶ νέων βάσεων σκοπιμωτέρας μεθοδολογίας καὶ ἀσφαλεστέρας ἀποδόσεως. Ὅταν ὑποστηρίζωμεν, ὅτι τὰ ἐπιτευχθέντα μέχρι τοῦδε ἀποτελέσματα δὲν ἔχουν ἀνακουφίσει ἐπαρκῶς, δὲν ἔχουν συγκινήσει κἂν αἰσθητῶς τὶς λαϊκὲς τάξεις, πρέπει νὰ τὸ λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις. Γιατὶ χωρὶς τὴν ὁλοπρόθυμη, τὴν ἐγκάρδια συνεργασία τοῦ ἀνθρωπίνου παράγοντος, τοῦ λαϊκοῦ δυναμικοῦ, εἶναι ἀδύνατο νὰ ριζώσῃ καὶ νὰ καρποφορήσῃ ἡ ἐπιχειρούμενη ἀνάπτυξι. Ὁ λαὸς διαισθάνεται ἐκεῖνο ποὺ οἱ ἐπιστήμονες ἐρευνοῦν καὶ διαπιστώνουν καὶ προγραμματίζουν. Θὰ χρησιμοποιήσω καὶ ἄλλη περικοπὴ ἀπὸ τὸ βιβλίο τοῦ κ. Ι. Ἐμμ. Τσουδεροῦ πρὸς ἐπίρρωσι, ἢ μᾶλλον πρὸς ἐπιστημονικώτερη ἔκφρασι, ἐκείνου ποὺ διαισθάνεται ὁ λαὸς καὶ ἐκείνου ποὺ ἀποτελεῖ τὸν πυρῆνα τοῦ ἰδικοῦ μας ἐλέγχου. Γράφει ὁ κ. Τσουδερός: «Ἴσως τὰ παραπάνω νὰ ἀποτελοῦν μιὰ μεγάλη γενίκευσι τῶν δυνατοτήτων τῆς χώρας, ἀναφέρονται ὅμως, γιατὶ εἶναι ἐνδεικτικὰ τοῦ τὶ νομίζομεν, ὅτι σημαίνει ὑγιὴς ἀγροτικὴ πολιτική, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὰ μέτρα ποὺ ἐφαρμόζονται σήμερα, μέτρα ἐμβαλωματικά, μέτρα ποὺ καταλήγουν σὲ ἐπιδοτήσεις καταναλώσεως καὶ σὲ αὔξησι τοῦ κόστους, χωρὶς φαντασία, χωρὶς προοπτική, χωρὶς ἀντίστοιχη αὔξησι στὴν παραγωγικότητα καί, ἑπομένως, χωρὶς ἀποτέλεσμα». Αὐθεντικώτερα, λόγω τοῦ ἀξιώματός του, ἀποφαίνεται ὁ κ. Ζολώτας: «... Διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ὁ ἀπαιτούμενος ὑψηλὸς ρυθμὸς ἀναπτύξεως τοῦ γεωργικοῦ τομέως, ἐπιβάλλεται ἕτερος τρόπος ἀντιμετωπίσεως τοῦ προβλήματος, βασικῶς διάφορος ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἠκολουθήθη ἕως τώρα». Ἡ νέα διαδικασία, ποὺ προτείνει ὁ κ. Ζολώτας, εἶναι, ὡς γνωστὸν, ὁ περιφερειακὸς καθολικὸς προγραμματισμός, μὲ ὅλας τὰς συμπαρομαρτούσας μεθοδεύσεις. Κύριον δὲ φορέα τῆς νέας διαδικασίας γιὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξι, θεωρεῖ, ὀρθῶς, τὸν πληθυσμόν. Τίποτε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ ἂν δὲν βελτιωθῇ μὲ ραγδαῖο ρυθμὸ ἡ ποιότης τοῦ ἀνθρωπίνου παράγοντος. Ἂν δὲν μεταβληθῇ ὁ ἀγρότης ἀπὸ παθητικὸ δέκτη σὲ φορέα ἐνσυνείδητο τῆς προσπαθείας ἀναπτύξεως. Ἔχοντας ἄμεση γνώση τῶν ἀντικειμενικῶν συνθηκῶν τῆς ζωῆς, ὅπως καὶ τῆς ψυχολογίας καὶ τῆς νοοτροπίας τῶν ἐπαρχιακῶν πληθυσμῶν, τοῦτο ἀκριβῶς ὑποστηρίξαμεν μὲ τὴν σημερινή μας ὁμιλία κ’ ἐμεῖς. Ἂς ἀφήσῃ, λοιπόν, ἡ Κυβέρνησις τὸν ἄχαρι ρόλον τῆς πείσμονος ὑπερασπίσεως ὅλων ἀνεξαιρέτως τῶν τομέων τῆς πολιτικῆς της, ἀκόμη καὶ ἐκείνων εἰς τοὺς ὁποίους ὀφθαλμοφανῶς ἀπέτυχεν. Ἂς παύσῃ νὰ διατυμπανίζῃ τὰ πάντα ὡς καλῶς ἔχοντα, καὶ ὡς καλῶς βαίνοντα. Ἐμμένουσα μὲ ἰσχυρογνωμοσύνη στὴν ἐγωπάθειά της, ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν ἔχει τὴν ἐσωτερικὴ δυνατότητα νὰ μεταβάλλῃ πρόγραμμα, μεθόδους σύστημα. Ἀλλὰ τότε πρέπει νὰ παραχωρήσῃ τὴν θέσιν της σὲ ἄλλη Κυβέρνησι μὲ ζωηρότερη φαντασία, μὲ πνεῦμα προοδευτικώτερο, μὲ παλμὸ δημιουργικώτερο. Διότι ἡ ἐξαθλίωσις καὶ ἡ ἐρήμωσις τῶν ἐπαρχιῶν δὲν ἐπιδέχεται περαιτέρω ἐπιδείνωσι. Ἡ εἰκόνα, ποὺ παρουσιάζουν σήμερα οἱ ἐπαρχίες μας, τείνει νὰ λάβῃ τὰ γνωρίσματα τῆς παρακμῆς τῆς Ἑλλάδος, ἀπὸ τοῦ 2ου π.Χ. αἰῶνος καὶ κατόπιν. Εἶναι γνωστὲς οἱ μοιραῖες συνέπειες ποὺ ἐπέφερε τότε εἰς βάρος τοῦ Γένους μας ἡ μετανάστευσι τῶν πληθυσμῶν τῆς ἐπαρχίας. Ἕνεκα τῆς ἀραιώσεως τῶν ἐπαρχιακῶν πληθυσμῶν, μᾶς καθυπόταξαν εὐκόλως ἐκ Δυσμῶν οἱ Ρωμαῖοι καί, ἄλλο τόσον εὐκόλως, μᾶς διέβρωσαν ἀργότερον ἀπὸ Βορρᾶ οἱ Σλαῦοι. Καὶ σήμερα, ἂν δὲν ἀναχαιτίσουμεν τὴν φυγή, ἡ ἐρήμωσι τῶν ἐπαρχιῶν θὰ ἔχῃ, ἀσφαλῶς, στὸ ἐγγὺς μέλλον βαρύτατες ἐπιπτώσεις ἐπὶ τῆς πορείας τοῦ Ἔθνους. Ὁ κώδων τοῦ κινδύνου ἀκούεται εὐκρινῶς. Ὀφείλομεν, μὲ πολὺ ταχύτερον ρυθμόν, νὰ ἀναζωογονήσωμεν οἰκονομικῶς, πνευματικῶς, ψυχικῶς τὴν ἐπαρχία. Ὀφείλομεν, ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερα, νὰ πείσωμεν τὸν ἐπαρχιώτη, ὅτι ἡ ἱερὴ γῆ τῆς ἐπαρχίας του ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ὄχι μόνον ὁ ἀβεβήλωτος τῶν προγόνων του τάφος, ἀλὰ καὶ τὸ ἀσφαλέστερον λίκνον τῶν τέκνων του. Ἂν ἐξακολουθήσῃ στὶς ἐπαρχίες μας ἡ διάσπασι τῆς ἑνότητος γῆς καὶ ἀνθρώπου, στὸ χάσμα αὐτὸ ποὺ ἀνοίγεται ἀσυναισθήτως σήμερα θὰ κατακρημνισθῇ αὔριον τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον. (Χειροκροτήματα).

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Ἡλιοῦ εἰς τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν διεμαρτυρήθη, διότι δὲν ἀνεκοινώθη εἰς τὴν Βουλὴν πρότασις περὶ φωσφορικῶν λιπασμάτων. Ἐπιθυμῶ νὰ τὸν πληροφορήσω, ὅτι ἡ ἀνακοίνωσις ἐγένετο τὴν 1ην Μαρτίου 1961 καὶ ὑπάρχει ἀναγεγραμμένη εἰς τὰ πρακτικά. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§147ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 11.30′ μ.μ.)