1961.02.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 67η

Τετάρτη, 22 Φεβρουαρίου 1961

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 7.10′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὲ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Βολουδάκης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Γ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Μακρῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Κ. ΜΑΚΡΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Καμβύσης, Π. Σταυρόπουλος, Ν. Λαμπρινάκος καὶ Α. Κοκκέβης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ προσωπικὸν τῆς Ἐθνικῆς Μετεωρολογικῆς Ὑπηρεσίας, ὡς καὶ τὸ προσωπικὸν τῆς Ἑλληνικῆς Βασ. Ἀεροπορίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Χ. Καραπιπέρης, Α. Ταλιαδοῦρος, Π. Βαρδινογιάννης καὶ Δ. Κόπανος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. 3980)59 «περὶ κωδικοποιήσεως τῆς Διοικητικῆς Νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Παναγιώτου Δ. Πανοπούλου, κατοίκου Ἀθηνῶν, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν ἀπόρριψιν τῆς αἰτήσεώς του περὶ παροχῆς συντάξεως συνεπεία ἀσθενείας του, κατὰ τὴν εἰς Ε.Β.Χ. ὑπηρεσίαν του μὲ τὸ δικαιολογητικόν, ὅτι ἀπεμακρύνθη τῆς Χωροφυλακῆς τὴν 28ην Σεπτεμβρίου 1949 καὶ ὄχι τὴν 28ην Νοεμβρίου τοῦ ἰδίου ἔτους. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Χαραλάμπους Σαράτσογλου, τραυματίου πολέμου 1940–41, κατοίκου Τζιτζιφιῶν, αἰτουμένου τὴν συνταξιοδότησίν του. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Γρηγ. Παπατσώρη, ὑπαλλήλου τοῦ Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ, ἀπολυθέντος τὸ 1942 λόγῳ ὁρίου ἡλικίας, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μὴ χορήγησιν ποσοῦ τεσσαράκοντα χιλιάδων δραχ. παρὰ τοῦ Ταμείου Προνοίας. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δ. Κοββαψῆ, ἀντιπροσώπου συνταξιούχων Τραπέζης Χίου, αἰτουμένου ὅπως λάβωσι καὶ οἱ ἐν λόγῳ συνταξιοῦχοι διὰ νόμου τὰ κατώτατα ὅρια συντάξεως τοῦ ΙΚΑ μετὰ τῶν οἰκογενειακῶν βαρῶν. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Σχινᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Δημάρχου, Προέδρου Δικηγορικοῦ Συλλόγου κλπ. Καλαμάτας, αἰτουμένων κατασκευὴν τοῦ τμήματος τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ ἀπὸ Κυπαρισσίας μέχρι Τσακώνας. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Σχινᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Προέδρου Κοινότητος, Προέδρου Ἐμπορικοῦ Συλλόγου κλπ. Διαβολιτσίου–Μεσσηνίας, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν καθυστέρησιν ἐπεκτάσεως δικτύου ΔΕΗ εἰς τὴν ἐν λόγῳ Κοινότητα. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ν. Ἰντζές, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν, Ἰωάννου Ἀγγελοπούλου, Βασιλείου Μαργαρίτη καὶ Γεωργίου Ρόζη, πωλητῶν ὀπτικῶν εἰδῶν, κατοίκων Σερρῶν, διαμαρτυρομένων διὰ παράνομον χορήγησιν ἀδείας πωλήσεως ὀπτικῶν εἰδῶν εἰς τὸν φαρμακοποιὸν Ἀντώνιον Βλάχον καὶ αἰτοῦνται τὴν ἀνάκλησιν ταύτης καὶ ἐπιβολὴν κυρώσεων κατὰ τῶν ὑπευθύνων. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Σχινᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν Ἐπαγγελματοβιοτεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου Καλαμάτας, αἰτουμένου τὴν ἀνακατασκευὴν τῆς ὁδοῦ Κυπαρισσίας μέχρι τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ Καλαμάτας–Ἀθηνῶν. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀναφορὰν μικροκαλλιεργητῶν καπνοῦ Συκουρίου, αἰτουμένων ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ καλλιέργεια καὶ διὰ τὸ 1961 εἰς τὸ ὕψος τῆς περυσινῆς. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χ. Γραμματίδης, καταθέτει ἀντίτυπον ἐφημερίδος «Ἡ Μικρὰ τῆς Ἐλασσόνος», δι’ οὗ ἐπισημαίνεται ὁ κίνδυνος τοῦ διαρκῶς ὀγκουμένου κύματος μεταναστεύσεως εἰς ἐπαρχίαν Ἐλασσόνος. Ὁ βουλευτὴς Δωδεκανήσου κ. Ε. Ζαννῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Φυλάκων Ἀρχαιοτήτων Ρόδου, αἰτουμένης καταβολὴν ἀποζημιώσεως εἰς τὰ μέλη της διὰ τὴν κατὰ τὰς ἐξαιρεσίμους ἡμέρας ἀπασχόλησίν των καὶ ἐφαρμογὴν τῆς ἀποφάσεως Διευθύνσεως Ἀρχαιοτήτων. Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Μ. Χριστογεῶργος, διαμαρτύρεται δι’ ἐγκατάλειψιν ἀγροτῶν πεδιάδος Ἄρτης παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀνάλγητον μεταχείρισιν αὐτῶν παρ’ Ἀγροτικῆς Τραπέζης καὶ αἰτεῖ ἐνίσχυσιν καὶ ἀναστολὴν διώξεων. Ὁ βουλευτὴς Δωδεκανήσου κ. Ε. Ζαννῆς, καταθέτει ἀναφορὰν ὑπαλλήλων Δήμων καὶ Κοινοτήτων Δωδεκανήσου, αἰτουμένων ὅπως ἀναγνωρισθῇ ὡς συντάξιμος ἡ πρὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Δωδεκανήσου προϋπηρεσία των. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Χ. Πιπιλῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Κρεσταίνων, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μελετωμένην ἀπομάκρυνσιν ἁλιευτικοῦ συνεταιρισμοῦ ἐκ τοῦ ἰχθυοτροφείου Ἀγουλινίτσης καὶ αἰτοῦντος παράτασιν ἐκμεταλλεύσεως, διὰ τὸ συμφέρον τόσον τῶν οἰκογενειῶν τοῦ ἑκατονταμελοῦς ἁλιευτικοῦ συνεταιρισμοῦ, ὅσον καὶ τῆς περιφερείας γενικώτερον. Οἱ Ἠλ. Ζαννίας, Α. Σκέντος κλπ., σπουδασταὶ τῆς Σχολῆς Ἐργοδηγῶν «ΝΕΥΤΩΝ» Τρικάλων, αἰτοῦσι τὴν ἀναγνώρισιν τῆς ἰσοτιμίας των πρὸς τοὺς ὑπομηχανικοὺς καὶ τὴν κατοχύρωσιν τῶν δικαιωμάτων τῶν ἐξελθόντων καὶ ἐξερχομένων τῆς Σχολῆς των. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Γ. Μπακατσέλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ἀναπήρων καὶ Συνταξιούχων ΙΚΑ Θεσσαλονίκης, αἰτουμένου αὔξησιν τῶν συντάξεων κατὰ 30%, χορήγησιν δύο μηνιαίων συντάξεων ὡς οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν κλπ. Τὸ Σωματεῖον Καπνεργατῶν Δράμας ἡ «Πρόοδος», αἰτεῖ τὴν κατάργησιν τοῦ Ν. 3239, τὴν παροχὴν ἐπιδόματος ἐθνικῆς παραγωγῆς κλπ. Ὁ Δήμαρχος Ἡγουμενίτσης, ὁ Πρόεδρος Δικηγορικοῦ Συλλόγου κλπ. διαμαρτύρονται, διὰ τὰς μωρίας Καρναβάλου Πατρῶν, διακωμῳδοῦντος πενίαν ἐνδόξου Ἠπείρου.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Θὰ συζητηθῶσιν ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις, ἀπευθυνόμεναι πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Α. Κακογιάννη καὶ Μ. Χριστογεώργου, σχετικῶς μὲ τὴν ἀνακατασκευὴν τῆς ὁδοῦ Μύτικα–Ἀρχοντοχωρίου–Ἀετοῦ–Ξηρομέρου, ὁ κ. Μ. Χριστογεῶργος ἔχει τὸν λόγον.

§6Μ. ΧΡΙΣΤΟΓΕΩΡΓΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁλόκληρος ἡ περιφέρεια τοῦ τέως Δήμου Σουλίου–Ξηρομέρου Αἰτωλοακαρνανίας εἶναι ἀποκεκλεισμένη ἀπὸ τὸν ἄλλον Νομόν, διότι ἡ ὁδὸς Μύτικα–Ἀρχοντοχωρίου–Ἀετοῦ, εὑρίσκεται εἰς ἀθλίαν κατάστασιν. Ἡ ὁδὸς αὕτη, ἔχει συνολικὸν μῆκος 11 περίπου χιλιόμετρα καὶ ἂν καὶ ἔχῃ χαραχθῆ, ἐν τούτοις ὅμως ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ μία διαπλάτυνσις, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ διέρχωνται τροχοφόρα, ἵνα συνδεθοῦν οὕτω οἱ κάτοικοι τῆς ἐν λόγῳ περιοχῆς μὲ τὰς ἄλλας περιφερείας τοῦ Νομοῦ. Τὸ Νομαρχιακὸν Ταμεῖον, δὲν ἔχει ἀτυχῶς, νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν ἀπαιτουμένην δαπάνην διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῆς ὁδοῦ ταύτης. Παρακαλοῦμεν τὸν κ. ὑπουργόν, ὅπως πληροφορήσῃ ποῖα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος ὁδοῦ, ὥστε νὰ ἀποκτήσουν καὶ οἱ κάτοικοι τῆς προκειμένης περιφερείας τῆς ἀπαραιτήτου ὁδοῦ ἐπικοινωνίας μὲ τὸν ἄλλον κόσμον.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων, ἔχει τὸν λόγον.

§8Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Κύριε Πρόεδρε, ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος ὁδὸς ἔχει χαρακτηρισθῆ ἐπαρχιακὴ ὁδὸς καὶ ἑπομένως τὴν εὐθύνην τὴν φέρει τὸ οἰκεῖον ἐπαρχιακὸν Ταμεῖον. Δὲν κατέστη δυνατὸν διὰ νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ εἰδικὸν πρόγραμμα ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας, διότι ἔλαβε σειρὰν προτεραιότητος ὑπ’ ἀριθ. 8. Ἐξ ἄλλου, τὸ μῆκος τῆς ὁδοῦ ταύτης δὲν εἶναι 11 χιλιόμ., ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἀλλὰ 31 καὶ ἀπαιτοῦνται καὶ ἔργα τεχνικά, ὁ δὲ προϋπολογισμὸς τοῦ ὅλου ἔργου προβλέπεται, ὅτι θὰ ἀνέλθῃ εἰς τὰ 16 ἑκατ. δραχμῶν. Καταβάλλεται προσπάθεια, ὥστε, ἂν ὑπάρξουν δυνατότητες εἰς τὰς στρατιωτικὰς μονάδας, νὰ κληθοῦν αὗται νὰ συντελέσουν εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ὁδοῦ ταύτης.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν κ.κ. Μπριλλάκη, Παπαδημητρίου καὶ Καρακουλουξῆ, σχετικῶς μὲ τὴν λῆψιν μέτρων διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν ἐκτελουμένων ἔργων ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Αἰτωλικοῦ τοῦ Πειραιῶς, ὁ κ. Ι. Παπαδημητρίου ἔχει τὸν λόγον.

§10Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ἡ ἐρώτησίς μας, κ. Πρόεδρε, ἀναφέρεται εἰς ὑπόμνημα τῶν λεωφορειούχων Πειραιῶς, οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται διὰ τὴν κατάστασιν τῆς ὁδοῦ Αἰτωλικοῦ–Πειραιῶς, ἡ ὁποία ἔχει καταστῆ ἄβατος, λόγῳ τῆς ἐγκαταλείψεως ταύτης ὑπὸ τῆς ΥΔΡΕΞ, λόγῳ τῶν ἐκτελουμένων ἔργων. Συνεπείᾳ τῆς ἐγκαταλείψεως αὐτῆς τῆς ἐν λόγῳ ὁδοῦ, ἔχουν λάβει χώραν καὶ σοβαρὰ ἀτυχήματα. Εἶναι βεβαίως ἀναγκαῖα τὰ ὑπὸ τῆς ΥΔΡΕΞ ἐκτελούμενα ἔργα, ἀλλὰ θὰ πρέπει αὕτη νὰ ἀποκαθιστᾷ τὰ πράγματα, μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων της, εἰς τὴν προτέραν των κατάστασιν. Θὰ παρεκάλουν νὰ γίνῃ σύστασις πρὸς τὴν ΥΔΡΕΞ νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν ἄρσιν τῶν ὑφισταμένων ἐμποδίων, ἵνα καταστῇ οὕτω δυνατὴ ἡ συγκοινωνία ἐπὶ τῆς ἐν λόγῳ ὁδοῦ.

§11Δ. ΚΑΡΑΚΟΥΛΟΥΞΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε.

§12Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοιν. καὶ Δημ. Ἔργων). Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν ὁδὸν Αἰτωλικοῦ τοῦ Πειραιῶς, ἔχει γίνει σοβαρώτατον ἔργον. Εἴχομεν βεβαίως δυσκολίας ἀπὸ οἰκονομικῆς πλευρᾶς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅμως τὸ θέμα ἔκλεισε. Δὲν ἐγένετο ἐγκαίρως ἡ ἀποκατάστασις τῆς ὁδοῦ, διότι, ὅπως γνωρίζετε, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ προηγηθῇ συμπίεσις τῶν χωμάτων. Δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, ὅτι ἐγένετο δυστύχημά τι διὰ νὰ δώσω σχετικὴν ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς ἐπικρίσεως αὐτῆς.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Μπενᾶ, Παπαδημητρίου, Καρακουλουξῆ καὶ Μπριλλάκη, σχετικῶς μὲ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ δικτύου ὑδρεύσεως εἰς τὴν συνοικίαν Ἀμφιάλης, ὁ κ. Ι. Παπαδημητρίου ἔχει τὸν λόγον.

§14Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ συνοικία Ἀμφιάλης–Πειραιῶς, ὡς γνωστόν, εἶναι πολυάνθρωπος. Οἱ κάτοικοι αὐτῆς, ὑπερβαίνουν τὰς 20.000. Ἡ κατάστασίς των, ἀπὸ ἀπόψεως ὑδρεύσεως, εἶναι δραματική. Ὑδρεύονται ἀπὸ δύο βυτία τοῦ Κερατσινίου καὶ μὲ μερικὰ βαρέλια, ποὺ σύρονται μὲ γαϊδουράκια. Ἀντιλαμβάνεσθε ποίους κινδύνους ἐγκυμονεῖ διὰ τὴν ὑγείαν τῶν κατοίκων ὅλης τῆς περιφερείας ἡ τοιαύτη ὕδρευσις. Οἱ κάτοικοι ἐπεχείρησαν πολλάκις νὰ κάμουν ἰδιωτικὴν σύνδεσιν, ἀλλὰ ἡ Ἑταιρεία Ὑδάτων δὲν ἐπιτρέπει συνδέσεις μικροτέρας τῶν 40 μέτρων. Ἐφ’ ὅσον ἡ Ἑταιρεία ἢ ἡ Κυβέρνησις δὲν μεριμνήσουν διὰ τὴν ὕδρευσιν τῶν κατοίκων τῆς ἐν λόγῳ συνοικίας, οἱ κάτοικοι διατρέχουν σοβαρώτατον κίνδυνον. Ἡ ἰδιωτικὴ σύνδεσις καὶ ἂν ἀκόμη ἦτο δυνατή, θὰ ἀπῄτει τεραστίας δαπάνας. Ἀμέσως, μαζὶ μὲ τὴν αἴτησιν συνδέσεως θὰ κατεβάλλοντο 40 δραχμαί, ἐν συνεχείᾳ θὰ συνετάσσετο προϋπολογισμὸς τῆς δαπάνης, ἡ ὁποία διὰ κάθε μέτρον προβλέπεται 200 ἕως 240 δραχμαί, δηλαδή, διὰ 10 μέτρα περὶ τὶς 2.500 δραχμαί. Πέραν αὐτῶν, ὅταν θὰ γίνῃ ἡ σύνδεσις, θὰ πληρώνῃ 60 δραχμὰς τὸ μέτρον προσαύξησιν καὶ 600 δραχμὰς διὰ τὸν μετρητήν. Δηλαδή, αἱ δαπάναι εἶναι τοιαῦται, τὰς ὁποίας δὲν δύναται νὰ καταβάλῃ οὐδεὶς τῶν κατοίκων τῆς ἐν λόγῳ συνοικίας. Πέραν αὐτῶν, διὰ τῆς φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος καταβάλλεται καὶ φόρος ὑδρεύσεως. Κατεβλήθησαν δαπάναι διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τῆς Ὑλίκης. Θὰ πρέπει, συνεπῶς, ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐνδιαφερθῇ διὰ τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως τῶν κατοίκων τῆς περιοχῆς, ὥστε νὰ μὴ παρουσιάζεται τὸ θέαμα, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται σήμερον.

§15Δ. ΚΑΡΑΚΟΥΛΟΥΞΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα τῆς ὑδρεύσεως τῆς συνοικίας Ἀμφιάλης–Πειραιῶς εἶχεν ἀπασχολήσει τὸ Σῶμα καὶ εἰς ἄλλην, πρὸ ὀλίγου καιροῦ, ἐρώτησίν μας. Δυστυχῶς, ὅμως, μέχρι σήμερον οὐδεμία ἐνέργεια ἐγένετο, ὥστε νὰ ἀποκτήσῃ καὶ ἡ ἐν λόγῳ περιοχὴ τὸ δίκτυον ὑδρεύσεως, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαῖον. Πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἡ περιφέρεια κατοικεῖται ἐν τῇ ὁλότητί της ἀπὸ ἐργάτας, οἱ ὁποῖοι ὑδρεύονται πληρώνοντες μίαν δραχμὴν τὸν τενεκέ. Θὰ πρέπει νὰ ἐπιληφθῇ τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον καὶ νὰ δώσῃ μίαν λύσιν εἰς τὸ θέμα αὐτό.

§16Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοιν. καὶ Δημ. Ἔργων). Κύριοι συνάδελφοι, καὶ πρὸ δύο μηνῶν, ὅτε συνεζητεῖτο ἐδῶ σχετικὸν θέμα, ἐπέμενον νὰ περιληφθῇ διάταξις ἀφορῶσα τὴν ὕδρευσιν τῶν Δήμων τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης. Ἤδη, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι περιελήφθη εἰς τὸ πρόγραμμα ὁ Δῆμος Κερατσινίου, εἰς τὸν ὁποῖον περιλαμβάνεται ἡ συνοικία Ἀμφιάλης, προβλέπεται δὲ ἐπέκτασις 7 χιλιομ. Εἶναι ἕνα σημαντικὸν βῆμα διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ δικτύου ὑδρεύσεως εἰς τὴν ὡς ἄνω περιοχήν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Παπαθανασόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, σχετικῆς μὲ τὴν λῆψιν μέτρων διὰ τὴν τουριστικὴν ἀξιοποίησιν τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν.

§18Δ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐρώτησίς μας ἀφορᾷ πολλὰ Ὑπουργεῖα καὶ καλύπτει ὁλόκληρον τὸ τουριστικὸν πρόβλημα τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν. Καὶ ἡ λέξις «ἐγκατάλειψις» ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ τουριστικοῦ αὐτοῦ χώρου, ἑνὸς ἐκ τῶν πρώτων ἢ ἴσως τοῦ πρώτου σήμερον, ἀποδίδει τὴν πραγματικότητα. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναφέρω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὁ λιμὴν τῶν Πατρῶν, τρίτος κατὰ σειρὰν λιμὴν τῆς χώρας καὶ πρῶτος λιμὴν αὐτῆς πρὸς τὴν Δυτικὴν Εὐρώπην, εἶναι ἐγκαταλελειμμένος. Τὰ ὑπερωκεάνεια ἀγκυροβολοῦν εἰς τὸ ἀνοικτὸν πέλαγος καὶ ἀποβιβάζουν τοὺς ἐπιβάτας των μὲ πλοιάρια καὶ γενικῶς τὸ λιμάνι τῶν Πατρῶν ὁμοιάζει μὲ ἕνα νησιώτικο ἄγονο λιμάνι. Ἀπαιτοῦνται μερικαὶ δεκάδες ἑκατομμυρίων διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ λιμένος καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν φαίνεται νὰ εἶναι διατεθειμένη νὰ κάμῃ τίποτε. Μὲ τὸ ἓν ἢ δύο ποὺ διετέθησαν διὰ τὸ 1960, θὰ ἀπαιτηθοῦν πολλὰ ἔτη διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν. Ἐξ ἄλλου, μὲ τὸ φέρρυ–μπὼτ Ἑλλάδος– Ἰταλίας, χιλιάδες αὐτοκίνητα ἔρχονται σήμερον εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἰς τὴν Ἰταλίαν εἰσέρχονται κἄθε χρόνο 7 ἑκατομμύρια τουρίσται διὰ πολυήμερον διαμονήν. Ἐὰν κατορθώσωμεν νὰ φέρωμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸ 1)20 τοῦ ἀριθμοῦ αὐτοῦ, θὰ ἔχωμεν διπλασιάσει τὸν τουρισμόν. Καὶ ἐν τούτοις, οὐδὲν ἔργον ὑποδοχῆς τῶν ξένων ἐγένετο, ὁ δὲ τελωνειακὸς ἔλεγχος γίνεται σὲ μία παράγκα. Παρά, λοιπόν, τὰς κινητοποιήσεις, τὰς διαμαρτυρίας τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν, δὲν ἐγένετο τίποτε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλοῦμεν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων, νὰ μᾶς εἴπῃ, τὶ πρόκειται νὰ γίνῃ διὰ τὸν λιμένα καὶ τὸ φέρρυ–μπὼτ ποὺ εἶναι τῆς ἁρμοδιότητός του.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐρωτήσεως, ὁ κ. Γ. Σπηλιόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§20Γ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ πόλις τῶν Πατρῶν ὑπῆρξεν ἀνέκαθεν συγκοινωνιακὸς κόμβος μεγάλης τουριστικῆς σημασίας. Μὲ τὴν ἐξέλιξιν, ὅμως, ποὺ παίρνει σήμερον ἡ τουριστικὴ κίνησις, κατόπιν τῆς συνδέσεως τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Ἰταλίας διὰ φέρρυ–μπώτ, ὁ συγκοινωνιακὸς αὐτὸς κόμβος γίνεται πλέον διεθνής. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρουσιάζῃ ὁ λιμὴν τῶν Πατρῶν τὴν εἰκόνα ποὺ παρουσιάζει σήμερον. Εἶναι ἀπαράδεκτος ἡ ἐμφάνισις αὐτή. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως στοιχειωδῶν ἀναγκῶν προσθέτω, ὅτι ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη ἐπιβάλλει, ὅτι πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα χάριν τῆς ἐξυπηρετήσεως τοῦ τουρισμοῦ καὶ τῆς προβολῆς τοῦ ἀρχαιολογικοῦ χώρου ποὺ ἐξυπηρετεῖται ἀπὸ τὸν συγκοινωνιακὸν αὐτὸν κόμβον.

§21Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκ. καὶ Δημοσ. Ἔργων). Κύριε συνάδελφε, νομίζω, ὅτι καίτοι δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ σᾶς ἀπαντήσω εἰς ὅλα τὰ θέματα, δὲν ἔχετε δίκαιον νὰ ἐπικρίνετε καθ’ ὃν τρόπον ἐπεκρίνατε τὴν Κυβέρνησιν, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν Πατρῶν γίνονται συγκοινωνιακὰ ἔργα τοιαύτης ἐκτάσεως, ἐκ τῶν ὁποίων καταφαίνεται τὸ ἰδιάζον ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν λιμένα τῶν Πατρῶν, ὅπως γνωρίζουν οἱ κ. συνάδελφοι, προβλέπεται νὰ κατασκευασθῇ εἰς τρία στάδια. Ἤδη τὰ δύο στάδια ἐτελείωσαν καὶ παραμένει τὸ τρίτον καὶ τελικὸν στάδιον. Τὸ στάδιον αὐτὸ θ’ ἀρχίσῃ λίαν προσεχῶς, ἐντὸς τοῦ 1961 καὶ ὁ λιμὴν τῶν Πατρῶν θὰ εἶναι προσεχῶς προσιτὸς εἰς τὰ ὑπερωκεάνεια. Ἐπὶ πλέον ἐκτελοῦνται σημαντικὰ ὁδικὰ ἔργα. Ἡ ὁδὸς Ἀθηνῶν–Κορίνθου–Πατρῶν, ἡ ὁποία ἤδη κατὰ τὸ πρῶτον αὐτῆς στάδιον Ἀθηνῶν–Κορίνθου ἔχει προχωρήσει, προβλέπει ὕψος δαπάνης 620 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἐπίσης ἡ ὁδὸς Ρίου —Πατρῶν καὶ ἡ ὁδὸς Πατρῶν–Πύργου–Κυπαρισσίας, εὑρίσκονται ἐν τὸ περατοῦσθαι. Ἐρωτῶ, λοιπόν, τοὺς κυρίους συναδέλφους καὶ ἐγώ, πότε ἄλλοτε ἔγιναν τόσα σημαντικὰ ἔργα πρὸς ἀξιοποίησιν τοῦ χώρου τῶν Πατρῶν καὶ πότε ἄλλοτε διετέθησαν τόσα χρηματικὰ μέσα διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῶν Πατρῶν;

§22Δ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψιν τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὅτι τὰ ὑπερωκεάνεια θὰ εἰσέρχωνται ἐντὸς τοῦ 1961 εἰς τὸν λιμένα τῶν Πατρῶν καὶ περατουμένων τῶν ἔργων σημειώνομεν, ἐπίσης, ὅτι διὰ τὰ ἔργα περὶ φέρρυ–μπὼτ δὲν ἀνέφερεν, οὔτε λέξιν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Α. Τσιπώρη, Χ. Φιλίππου καὶ Α. Κολαμπᾶ, περὶ ἀντιμετωπίσεως τοῦ ζητήματος τῶν πλημμυρῶν τοῦ Πηνειοῦ ποταμοῦ, διαγράφεται λόγῳ ἀπουσίας τῶν ἐρωτώντων. Ὁ κ. Γ. Κατσίμπας, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ ἐὰν θὰ ληφθῇ μέριμνα διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς κατασκευῆς τῆς γεφύρας «Κακανοῦς», ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ Ἀμφίσσης πρὸς Ἰτέαν κ.λ.π.

§24Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐρώτησίς μας ἀφορᾷ τὰ ἑξῆς: Ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ ἀπὸ Δελφῶν πρὸς Ἄμφισσαν ὑπάρχει ἡ γέφυρα «Κακανοῦς», ἡ ὁποία ἔχει καταστραφῆ καὶ πρὸ τῆς ὁποίας ἔχει τοποθετηθῆ πινακὶς μὲ τὰς λέξεις «κίνδυνος θάνατος». Εἶναι γεγονός, ὅτι ἀπὸ 3ετίας κατεσκευάσθησαν τὰ βάθρα τῆς γεφύρας αὐτῆς καὶ πρό τινων ἡμερῶν ἀκόμη ἤρχισαν ἐργασίαι ἀποπερατώσεως, ἀλλὰ αἱ ἐργασίαι αὐταὶ γίνονται μὲ πολὺ βραδὺ ρυθμὸν καὶ οὕτω ἡ γέφυρα δὲν παρεδόθη ἀκόμη εἰς τὴν κυκλοφορίαν. Ἐπίσης, διὰ νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ συγκοινωνία μεταξὺ τῶν χωρίων Ἐρατεινῆς–Βιτρινίτσης καὶ κατὰ τοὺς χειμερινοὺς μῆνας, θὰ πρέπει νὰ κατασκευασθῇ ἑτέρα γέφυρα ἀπὸ τὴν ὑπάρχουσαν, ἡ ὁποία κατακλύζεται ἀπὸ τὸν ὑπάρχοντα χείμαρρον. Μεταξὺ τῶν χωρίων Στρώμης καὶ Μουσουνίτσης ἐγένετο βεβαίως ἡ γέφυρα, περὶ ἧς ἡ ἐρώτησις, ἀλλὰ παραμένει τὸ αἴτημα τῆς συνδέσεως τῶν χωρίων Ἄνω καὶ Κάτω Μουσουνίτσης διὰ μέσου τῆς γεφύρας Νταοῦ μὲ τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδόν, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ πρὸς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας, Λιδωρίκιον.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τελειώνετε, παρακαλῶ.

§26Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀρκετὰ τὰ θέματα.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κατσίμπα, ἐὰν τὰ θέματα εἶναι πολλά, νὰ ὑποβληθοῦν πολλαὶ ἐρωτήσεις. Ὁ Κανονισμὸς λέγει, ὅτι ὁ ἐρωτῶν ὁμιλεῖ μόνον πέντε λεπτά. Δὲν θὰ μεταβάλωμεν τὸν Κανονισμόν. Πρέπει νὰ προσαρμοζώμεθα. Ἄλλως τε, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ὑμᾶς, εἶναι νὰ λάβετε ἀπάντησιν. Τὴν ἐρώτησίν σας τὴν ἔχει ὁ κ. Ὑπουργός. Τὸ ὅτι εἶναι πολλὰ τὰ θέματα, δὲν σημαίνει, ὅτι πρέπει νὰ ὁμιλήσετε ἐπὶ πολύ. Τελειώνετε, παρακαλῶ.

§28Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τελειώνω. Λέγω, λοιπόν, ὅτι ὑπάρχει, ἐπίσης, ἡ ἐπαρχιακὴ ὁδὸς ἀπὸ 51 χιλιόμετρον πρὸς Στρώμην–Λιδωρίκιον, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ χρειασθῇ νὰ γίνουν ὡρισμένα τεχνικὰ ἔργα, ὥστε νὰ μὴ καταστραφῇ. Ἐπίσης, ἡ ἐθνικὴ ὁδὸς ἀπὸ Μπράλον πρὸς Ἄμφισσαν, δὲν ἔχει ἐπισκευασθῆ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν καὶ ὑπάρχει κίνδυνος, κατὰ τὴν κυκλοφορίαν τῶν αὐτοκινήτων, τὰ ὁποῖα, λόγῳ ὑπερφορτώσεως διὰ τῶν μεταλλευμάτων βωξίτου, ἔχουν εἰς μέγα βαθμὸν καταστρέψει τὴν ὁδόν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ κ. Β. Θανασέκου ἔχει τὸν λόγον.

§30Β. ΘΑΝΑΣΕΚΟΥ. Συνιστῶ, κ. Πρόεδρε.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων, ἔχει τὸν λόγον.

§32Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκ. καὶ Δημοσ. Ἔργων). Κύριε συνάδελφε, ὅπως καὶ ὁ ἴδιος πρὸ ὀλίγου ὡμολογήσατε, ἡ γέφυρα Κακανοῦς ἐπερατώθη. Ἡ καθυστέρησις νὰ παραδοθῇ αὕτη εἰς τὴν κυκλοφορίαν, ὀφείλεται εἰς τὴν ἀναφυεῖσαν διαφωνίαν διὰ τὰς ἀπαλλοτριώσεις. Αἱ ἐν λόγῳ ὅμως διαφωνίαι ἤρθησαν καὶ οὕτω ἡ γέφυρα θὰ παραδοθῇ συντόμως εἰς τὴν κυκλοφορίαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἄλλας δύο γεφύρας, ποὺ ἀνεφέρατε, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι αὗται εἶναι σημαντικοῦ ἀναπτύγματος καὶ ἀπαιτεῖται μεγάλη δαπάνη. Δι’ αὐτό, πρὸς τὸ παρὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προωθηθοῦν, πρὶν διαμορφωθῇ ὁ χείμαρρος, διὰ νὰ ἴδωμεν ποῖον εἶναι τὸ κατάλληλον σημεῖον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ κατασκευασθοῦν αἱ γέφυραι. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν γέφυραν Νταοῦ, ἐπερατώθη. Ἡ ὁδὸς τὴν ὁποίαν ἀνεφέρατε, ἔχει περιληφθῆ εἰς τὸ πρόγραμμα Μ.Ο.Μ.Α. καὶ θὰ γίνουν ἀπὸ τῆς ἀνοίξεως ἔργα, ὥστε αἱ Μουσουνίτσαι νὰ τυγχάνουν πλεονεκτικῆς ἐξυπηρετήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὁδὸν Ἀμφίσσης–Μπράλου, πράγματι εἶναι κατεστραμμένον ἓν τμῆμα, ἡ καταστροφὴ τοῦ ὁποίου ὀφείλεται εἰς τὴν βαρεῖαν κυκλοφορίαν τῶν αὐτοκινήτων τῆς ἑταιρείας βωξιτῶν. Θὰ πρέπει νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ ἑταιρεία βωξιτῶν νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν ἀνακατασκευὴν καὶ εἰς τὴν συντήρησιν τῆς ὁδοῦ. Ὡς πρῶτον, λοιπόν, μέτρον, ἀπηγόρευσα τὴν ὑπερφόρτωσιν τῶν αὐτοκινήτων τῆς ἑταιρείας. Ἐν συνεχείᾳ καὶ κατόπιν γενομένων συνεννοήσεων, ἡ ἑταιρεία βωξιτῶν προσεφέρθη νὰ συμβάλῃ διὰ τὴν ἀνακατασκευὴν τῆς ὁδοῦ μὲ τὸ ποσὸν τῶν τριῶν ἑκατομμυρίων. Θὰ συμβάλλωμεν καὶ ἡμεῖς καὶ θὰ κατασκευασθῇ ἡ ὁδός, μετὰ ταῦτα δὲ ἡ ἑταιρεία θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ συμβάλῃ, ἐπίσης, καὶ εἰς τὴν συντήρησιν αὐτῆς.

§33Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Καὶ τὸ κομμάτι τῆς Γραβιᾶς;

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κωστῆ, κατὰ τὸν Κανονισμόν, ἀπαγορεύεται οἱαδήποτε ἐπέμβασις. Τὸ γνωρίζετε. Σᾶς παρακαλῶ, νὰ μὴ ἐπεμβαίνετε. Οἱαδήποτε ἐπέμβασις δὲν ἐπιτρέπεται. Ἀπόντος τοῦ κ. Ζίγδη, ἡ ὑπ’ ἀριθ. 7 ἐρώτησις διαγράφεται. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν κ.κ. Ι. Ζαΐμη καὶ Κ. Κωνσταντάρα, δι’ ἧς ζητοῦν νὰ πληροφορηθῶσιν ἐὰν θὰ διατεθῇ πίστωσις διὰ τὴν ἀσφαλτόστρωσιν τῆς ὁδοῦ Καρλοβασίου— πόλεως Σάμου, ὁ κ. Κ. Κωνσταντάρας ἔχει τὸν λόγον.

§35Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ μεγαλύτερον τμῆμα τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ Καρλοβασίου— πόλεως Σάμου εὑρίσκεται εἰς ἀθλιεστάτην κατάστασιν καὶ ὄχι μόνον ταλαιπωρεῖ τοὺς ταξιδεύοντας, ἀλλὰ καὶ καθίσταται ἐπικίνδυνος εἰς τὴν συγκοινωνιακὴν κυκλοφορίαν. Συγχρόνως παρεμποδίζεται ἡ τουριστικὴ ἀξιοποίησις τῆς νήσου, ἡ ὁποία, ὡς γνωστόν, εἶναι κατάφυτος καὶ εἶναι γεμάτη ἀπὸ ὡραιότατα τοπία καὶ ἀπὸ ἐξαιρέτους φυσικὰ καλλονάς. Ὅταν κατὰ τὸ ἔτος 1958 εἶχον ἐπισκεφθῆ τὴν Σάμον διεπίστωσα, ὅτι εἶχεν ἀρχίσει ἡ ἀσφαλτόστρωσις τῆς ὁδοῦ αὐτῆς ἀπὸ Καρλοβασίου καὶ εἶχον πληροφορηθῆ, ὅτι συντόμως ἐπρόκειτο νὰ περατωθῇ καὶ νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὴν κυκλοφορίαν. Ἐν τούτοις, ὅμως, ἐπῆλθεν ἀδικαιολόγητος καθυστέρησις, ἡ ὁποία ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι, ἐνῷ κατὰ τὸ παρελθὸν διετίθετο ἐτησία πίστωσις διὰ τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν, τὸ παρελθὸν ἔτος διετέθη μόνον ποσὸν 300.000 δραχμῶν. Ἐρωτῶμεν, συνεπῶς τὸν κ. Ὑπουργόν, ποῖα μέτρα πρόκειται νὰ ληφθοῦν διὰ τὴν σύντομον ἀσφαλτόστρωσιν τῆς ὁδοῦ Καρλοβασίου— πόλεως Σάμου, ἡ ὁποία θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ μέγιστα συγκοινωνιακῶς τὴν περιοχὴν αὐτὴν καὶ διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν κατοίκων καὶ διὰ τὸν Τουρισμόν.

§36Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκ. καὶ Δημοσ. Ἔργων). Κύριοι συνάδελφοι, ὅπως γνωρίζετε, τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἐφαρμόζομεν εὐρύτατα προγράμματα ὁδοποιΐας, ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη εὑρισκώμεθα εἰς τοιοῦτον προηγμένον σημεῖον τεχνικῆς καὶ πάλιν δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν τὰ προγράμματα αὐτὰ νὰ ἐκτελεσθοῦν ὅλα ταὐτοχρόνως. Ἡ Σάμος ἔχει μίαν μόνον ἐθνικὴν ὁδὸν μήκους 35 χιλιομέτρων, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τῆς ὁποίας τὸ ἕνα τμῆμα εὑρίσκεται εἰς πολὺ καλὴν κατάστασιν καὶ εἶναι ἀσφαλτοστρωμένον. Τὸ ἄλλο τμῆμα εἶναι μὲν ἄνευ ἐπιστρώσεως ἀσφάλτου, μὲ χαλίκι, ἀλλὰ διατηρεῖται εἰς πολὺ καλὴν κατάστασιν καὶ διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ τμήματος αὐτοῦ τὸ παρελθὸν ἔτος διεθέσαμεν ποσὸν 300.000 δραχμῶν, ἐφέτος δὲ διεθέσαμεν ποσὸν 500.000 δραχμῶν. Εἰς τὸ πρόγραμμα τῆς Μ.Ο.Μ.Α. περιελήφθη ἡ κατασκευὴ σημαντικῶν ἐπαρχιακῶν ὁδῶν. Ἐπίσης καὶ διὰ τὰ ἔργα τῶν λιμένων τῆς Σάμου διετέθησαν 4.700.000 δραχμ. καὶ προβλέπεται διὰ τὰ συμπληρωματικὰ ἔργα τὸ ποσὸν 3.250.000 δραχμῶν.

§37Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐπειδὴ ἔλειψα ὀλίγην ὥραν καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἀπουσίας μου ἐξεφωνήθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. 7, μοῦ ἐπιτρέπετε, κ. Πρόεδρε, νὰ τὴν ἀναπτύξω δι’ ὀλίγων;

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμόν, ὄχι. Ἠμπορεῖτε, ὅμως, νὰ ὁμιλήσητε. Δὲν γεννᾶται θέμα διὰ 10 λεπτά.

§39ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§40Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἀπὸ κανένα συνάδελφον;

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην. Ὁρίστε, κ. Ζίγδη.

§42Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ νῆσος Κάρπαθος, εἶναι μία ἐκ τῶν νοτιωτέρων καὶ πλέον ἀπομεμακρυσμένων νήσων τοῦ Δωδεκανησιακοῦ συμπλέγματος. Ὡς γνωρίζετε, αἱ συγκοινωνίαι μὲ τὸν ἔξω κόσμον εἶναι ἀπὸ τὰς ἀπαθλιεστέρας. Διότι ἕνα πλοῖον προσεγγίζει μόνον ἐὰν τὸ ἐπιτρέψῃ ὁ καιρός. Ἡ νῆσος αὐτὴ διαιρεῖται εἰς δύο τμήματα καὶ τὸ μὲν νότιον τμῆμα ἔχει ἓν ὁδικὸν δίκτυον, τὸ δὲ βόρειον τμῆμα, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκονται τρεῖς Κοινότητες, εὑρίσκεται εἰς συνθήκας ἐπικοινωνίας ἐντελῶς πρωτογόνους. Ἄν ἔλθῃ κανεὶς εἰς τὸν Ὄλυμπον, χρειάζεται νὰ μεταχειρισθῇ μουλάρι καὶ νὰ διακινδυνεύσῃ τὴν ζωήν του. Τὰ χωρία Σπόα καὶ Μεσοχώριον, εὑρίσκονται ἀποκεκλεισμένα ἀπὸ τὸν ἔξω κόσμον. Ἄν ἀσθενήσῃ κανεὶς καὶ εἶναι ὀξεῖα ἡ κατάστασίς του, εἶναι ἀσφαλὴς ὁ θάνατός του. Τὸ 1959, κατόπιν ἐπανειλημμένων διαβημάτων μας, ὁ Νομάρχης Δωδεκανήσου διέθεσεν ὡρισμένας πιστώσεις, διὰ τῶν ὁποίων ἤρχισεν ἡ διάνοιξις τριῶν ὁδῶν. Μία ἀπὸ τὴν Διάφανον εἰς τὸν Ὄλυμπον, μία ἀπὸ τὶς Σπηλιὲς εἰς τὸ Μεσοχώριον καὶ μία ἀπὸ τὸ Σπόα εἰς τὸν λιμένα τοῦ Ἁγίου Νικολάου. Διὰ τῶν ἔργων αὐτῶν, κατὰ τὸ 1959 καὶ 1960, ὁ πληθυσμὸς διεσώθη ἀπὸ πεῖναν, διότι ἡ παραγωγὴ τοῦ ἔτους ἐκείνου ἦτο ἀθλία καὶ εἴχομεν μίαν τεραστίαν ἀνεργίαν καί, πράγματι, ἐπλησιάζαμεν εἰς τὸν λιμόν. Ἀποτόμως, ὅμως, ἀπὸ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1960 ὅλαι αἱ πιστώσεις ἐκόπησαν. Ἐπέρασεν ἕνα καλοκαῖρι, τὸ ἐφετεινὸ καλοκαῖρι. Τὸ καλοκαῖρι τοῦ 1960 καὶ αἱ τρεῖς Κοινότητες ἦσαν εἰς ἀθλίαν κατάστασιν. Ἐπεσκέφθην τὰς Κοινότητας, εἶδον τὴν κατάστασιν, τὴν ἀνέφερον εἰς τὸν Νομάρχην, ἀνέφερον καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐδημιουργήθη μία κατάστασις ἐξόχως ἐπικίνδυνος, ἀπὸ πάσης ἀπόψεως. Διὰ τοῦτο ἐνόμισα ὑποχρέωσίν μου, ἐφ’ ὅσον αἱ προσωπικαὶ ἐπαφαὶ μὲ τὸν Νομάρχην καὶ ἡ ἀλληλογραφία μὲ τὰ Ὑπουργεῖα δὲν ἀπέδωσαν, νὰ φέρω τὸ θέμα εἰς τὴν Βουλήν, καὶ νὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν ὑπεύθυνον ἐπὶ τῶν Συγκοινωνιῶν Ὑπουργόν, ὅπως ἐπιδείξῃ κάποιον ἐνδιαφέρον δι’ αὐτούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ λησμονημένοι τῆς Ἑλληνικῆς ἐπικρατείας. Σημειωθήτω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι εἰς τὰς Κοινότητας αὐτὰς ἔχομεν πολλοὺς Ἑλληνοαμερικανούς, οἱ ὁποῖοι, ἂν ἔβλεπον ὀλίγον κρατικὸν ἐνδιαφέρον, θὰ συνεπλήρωναν, κατὰ μέγα βαθμόν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ζίγδη, ὡμιλήσατε ἐπὶ 10 λεπτά. Τελειώνετε, τέλος πάντων. Σᾶς ἐκάμομεν αὐτὴν τὴν εὐκολίαν.

§44Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ταπεινῶς σᾶς ἱκετεύω, κ. Πρόεδρε, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ τελειώσω τὴν φράσιν μου. Ἄν κ. Πρόεδρε, ἐπεδείκνυεν ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ ἐπιδείξῃ, ἡ συμβολὴ τῶν Ἑλληνοαμερικανῶν, θὰ ἦτο ὠφελιμωτάτη διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν τεραστίων ἀναγκῶν αὐτῶν τῶν ἀποκλήρων Κοινοτήτων. Διὰ τοῦτο, παρακαλῶ, νὰ τὸ λάβῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπὸ σημείωσιν καὶ νὰ προβῇ εἰς τὰς δεούσας ἐνεργείας.

§45Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκ. καὶ Δημοσ. Ἔργων). Νομίζω, ὅτι ἐπιδεικνύεται, ἤδη, ἐνδιαφέρον διὰ τὴν νῆσον, δεδομένου, ὅτι ἡ μεγαλυτέρα ἀπὸ τὰς νήσους ποὺ ἀνεφέρατε περιλαμβάνεται ἤδη εἰς τὸ πρόγραμμα ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκτελεσθῇ ἀπὸ μονάδας στρατοῦ. Ἡ ἄλλη ὑπάγεται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Νομαρχιακοῦ Ταμείου, τὸ ὁποῖον, ἀναλόγως τῶν δυνατοτήτων του, θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἐπέμβῃ. Ἐπίσης, εἰς τὸν λιμένα ἔχουν γίνει ἀρκετὰ ἔργα. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἀνέρχονται τὰ ἐκτελεσθέντα ἔργα μὲ τὰς προεκτάσεις τοῦ μώλου εἰς 5.900.000 δραχμάς. Ἐπομένως, ἐπιδεικνύεται κἄποια κατανόησις, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀνάγκας τῆς νήσου.

§46Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὡμίλησα διὰ τὴν Κάρπαθον τὴν Βόρειον, ποὺ εἶναι ἐντελῶς διαφορετικὴ ἀπὸ τὴν Νότιον. Ἄν ἡ κατασκευὴ τοῦ δρόμου γίνῃ, διὰ τοῦ στρατοῦ, αὐτὸ σημαίνει, ὅτι θὰ στερηθοῦν τοῦ ἡμερομισθίου οἱ κάτοικοι αὐτῶν τῶν χωρίων, ἀπὸ τὴν μόνην πηγὴν εἰσοδήματος.

§47Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπουργ. Συγκ. καὶ Δημοσ. Ἔργων). Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό, διότι οἱ ἐργάται θὰ χρησιμοποιηθοῦν. Προβλέπεται, ἄλλως τε, δαπάνη δι’ αὐτὴν τὴν ὁδὸν 9.290.000 δραχμῶν.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, παρελθούσης τῆς ὥρας συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων, εἰσερχό-

μεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Γ. Μαῦρος, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του ἀπευθυνομένης πρὸς τοὺς κ. κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν Συντονισμοῦ, ἀναφορικῶς μὲ τὴν λῆψιν τῶν ἀναγκαίων μέτρων διὰ τὴν τόνωσιν τῶν ἐπαρχιῶν καὶ τὴν ἰσόρροπον ἀνάπτυξιν πόλεως καὶ ὑπαίθρου.

§49Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ. Κύριε Πρόεδρε, ἤδη, πρῶτον, πρὸ ἡμερῶν, ἐξαντλουμένου τοῦ καταλόγου τῶν προτετιμημένων, κατὰ τὸ ἄρθρον 51 τοῦ Κανονισμοῦ, ἐπερωτήσεων, εἶχε γίνει μία συμφωνία ἡ ὁποία, ὑποθέτομεν, ἀπέληξε εἰς μίαν σιωπηράν, εἰς μίαν ρητὴν συμφωνίαν, ὅτι αἱ ἐπερωτήσεις δὲν θὰ χρονίζουν, ἀλλὰ θὰ περατοῦνται ἐντὸς 2–3 συνεδριάσεων. Δεύτερον, ἡ ἐπερώτησις, τὴν ὁποίαν ἤρχισαν νὰ ἀναπτύσσουν προχθὲς καὶ πρόκειται νὰ συνεχίσῃ ὁ κύριος βουλευτὴς ἐξ Ἀθηνῶν, εἶναι συναφὴς μὲ ἄλλας ἐπερωτήσεις βουλευτῶν τῆς παρατάξεώς μας, ὅπως καὶ ἄλλων παρατάξεων. Συγκεκριμένως, ἡ ὑπ’ ἀριθ. 40, 146, 151. Κατὰ τὴν κρατοῦσαν πρακτικήν, διὰ νὰ μὴ ὑποχρεοῦται ἡ Κυβέρνησις δὶς καὶ τρὶς καὶ πολλάκις νὰ ἐπανέρχεται καὶ νὰ δίδῃ τὰς αὐτὰς περίπου ἐξηγήσεις, διὰ νὰ μὴ ὑποχρεοῦνται οἱ βουλευταὶ τῶν διαφόρων παρατάξεων ἢ ἀνεξαρτήτων παρατάξεων, οἱ καταθέτοντες συναφεῖς ἐπερωτήσεις, νὰ ἐπαναφέρουν εἰς τὴν Βουλὴν θέματα, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγων συνεδριάσεων ἀπετέλεσαν ἀντικείμενον ἐλέγχου, κατὰ τὴν κρατοῦσαν πρακτικήν, πρέπει νὰ ὁρισθῇ, ὅτι θὰ συζητηθοῦν ὅλαι αὐταὶ αἱ συναφεῖς ἐπερωτήσεις μαζί. Ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τῆς τηρήσεως τῆς συμφωνίας αὐτῆς τῆς συντομεύσεως τῆς συζητήσεως τῶν ἐπερωτήσεων καὶ ἐφ’ ὅσον θὰ ἀπαγγελθῇ ἡ ἑνιαία συζήτησις πασῶν τῶν συναφῶν, βεβαίως, ἡμεῖς θὰ συμμορφωθῶμεν πρὸς μίαν, ἐξυπακουομένην, ἄλλως τε, καὶ ρητῶς ἀναληφθεῖσαν ὑποχρέωσιν ὅλων τῶν κομμάτων, νὰ περιορίσουν εἰς λογικὸν ἀριθμὸν τοὺς ὁμιλητὰς ἐπὶ ἑκάστης ἐπερωτήσεως. Παρακαλῶ, ὅμως, αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νὰ διευκρινισθῇ, ἂν ὑπάρχῃ συμφωνία περὶ τούτου.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτά ἐκ Λέσβου, ὅσον ἀφορᾷ τὸ Προεδρεῖον, ἔχω νὰ παρατηρήσω τοῦτο: Ὅτι ἡ ὑπ’ ἀριθ. 40 ἐπερώτησις, τὴν ὁποίαν, νομίζω, ὑπογράφετε καὶ ὑμεῖς, δὲν συμπίπτει ἀπολύτως μὲ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 14, ἥτις ἔχει σειρὰν νὰ συζητηθῇ, ὅπως καὶ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 146. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 151 ἐπερώτησις, ἡ ὁποία εἶναι τοῦ τέως Ἀγροτικοῦ Κόμματος, μᾶλλον συμπίπτει, κατὰ τὴν γνώμην μου. Ἐπίσης διὰ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 203, ἔχω ἀμφιβολίας εἰς τὸ θέμα αὐτό. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 211, ἡ ὁποία εἶναι πάλιν ἀπὸ τὴν παράταξίν σας, συμπίπτει, ἡ δὲ 217 ἀφορᾷ ἓν τμῆμα μόνον τοῦ ὅλου θέματος. Δεδομένου, ὅτι ὁ Κανονισμὸς οὐδαμοῦ ὁμιλεῖ περὶ «συζητήσεως», τοῦτο εἶναι θέμα ἀποφάσεως. Ἔχετε, ὅμως, ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι οἱ ἐπερωτῶντες εἰς τὰς ἓξ αὐτὰς ἐπερωτήσεις ἀνέρχονται εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν 44 βουλευτῶν, καὶ βεβαίως, ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ κατευθυνθῇ ἡ συζήτησις, ἂν ληφθῇ ἀπόφασις, πρέπει νὰ κατευθυνθῇ, ὄχι μόνον ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον, τὸ ὁποῖον ἀπὸ οὐδένα δύναται νὰ ἀφαιρέσῃ τὸν λόγον, ἀλλὰ κυρίως ἀπὸ τοὺς ἐπερωτῶντας, κατ’ ἀριθμὸν καὶ διάρκειαν ἀγορεύσεως. Θὰ ἤθελα, ἐν προκειμένῳ, νὰ ἔχω καὶ τὴν γνώμην τῆς πλειοψηφίας.

§51Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α., ὡμίλησε περὶ γενομένης συμφωνίας. Δὲν παριστάμην κατὰ τὴν συνεδρίασιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφέρεται, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πρακτικῶν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὅσων μοῦ ἐλέχθησαν, συνάγω τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ συμφωνία δὲν ἐγένετο, οὔτε εἶναι ἄλλως τε νοητή. Εἶναι ὑπόθεσις αὐτῆς ταύτης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ ὁποία καὶ ἀσκεῖ τὸν ἔλεγχον, νὰ περιορίσῃ τὴν ἔκτασιν τοῦ ἐλέγχου ἀπὸ ἀπόψεως χρόνου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον, ὅπως ἄλλως τε εἶχα ἄλλοτε τὴν εὐκαιρίαν νὰ τονίσω, τὸ εὔχεται ἡ Κυβέρνησις, διότι ἐπιθυμεῖ νὰ ἐλέγχεται εἰς περισσοτέρας πράξεις καὶ εἰς περισσοτέρους τομεῖς τῆς πολλαπλῆς δραστηριότητός της. Συμφωνία θὰ ἦτο νοητή, μόνον ἐὰν ἦτο ἀμφοτεροβαρής, ἐὰν δηλαδὴ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐξησφάλιζεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν δυνατότητα τῆς ἐξ ἴσου ταχείας διεκπεραιώσεως τοῦ νομοθετικοῦ ἔργου. Τότε μόνον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὁμιλήσωμεν περὶ συμφωνίας, ὅταν ἡ συμφωνία αὐτὴ θὰ εἶχε αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, τῆς ἐπιταχύνσεως ἀμφοτέρων τῶν λειτουργιῶν τοῦ Σώματος. Τοιαύτη, λοιπόν, συμφωνία δὲν ἐγένετο. Εὐτυχὴς θὰ ἦτο ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐπιθυμεῖ νὰ γίνεται ὅσον τὸ δυνατὸν ταχυτέρα ἡ διεκπεραίωσις τοῦ νομοθετικοῦ ἔργου, μὲ τὸ ὁποῖον εἶναι συνυφασμένη ἡ μεγάλη της προσπάθεια, εὐτυχὴς θὰ ἦτο νὰ ἐπήρχετο μία τοιαύτη συμφωνία. Ἀλλά, δὲν ἔχει ἐπέλθει. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ εἰδικὸν θέμα, τὸ ὁποῖον ἐθίξατε, κ. Πρόεδρε, ἢ μᾶλλον τὸ ἔθιξεν ὁ κ. Ἡλιοῦ, ἐπ’ αὐτοῦ ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ συσχέτισις τῶν συναφῶν ἐπερωτήσεων, σημαίνει, ὅτι θὰ εἶναι 45 οἱ βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀσκήσουν τὸν ἔλεγχον, ἡ δὲ Κυβέρνησις θὰ πρέπει νὰ ἀπαντᾷ μόνον διὰ δύο ἢ τριῶν Ὑπουργῶν της. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ εἶναι πολὺ ὀρθότερον νὰ γίνῃ γενίκευσις, καὶ ὄχι μόνον ὀρθότερον, ἀλλὰ θὰ εἶναι καὶ ἠθικώτερον. Διότι, δὲν εἶναι δυνατὸν 45 ἄνθρωποι ἀπὸ τὴν μίαν μεριὰ καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη δύο–τρεῖς οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοί, νὰ παλαίουν μεταξὺ των, ἂν καὶ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι οἱ δύο–τρεῖς θὰ εἶναι ἱκανώτατοι νὰ παλαίσουν, ὄχι μόνον ἐναντίον 45, ἀλλὰ καὶ πολὺ μεγαλυτέρου ἀριθμοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως φυσικῆς ἀντοχῆς, δὲν εἶναι ὀρθόν. Θὰ ὁμιλήσουν, λοιπόν, οἱ 45 ἀντιπολιτευόμενοι καὶ μόνον ὡρισμένοι Ὑπουργοί: Ἢ θὰ ἐπιτραπῇ καὶ εἶναι δικαίωμα τῆς πλειοψηφίας νὰ διεκδικήσῃ αὐτὴν τὴν συμμετοχὴν εἰς τὴν συζήτησιν ἢ θὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν πλειοψηφίαν, γενικευομένης τῆς συζητήσεως, νὰ λάβῃ μέρος; Ἀσφαλῶς, πρέπει νὰ γίνῃ τὸ δεύτερον. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνδυάσωμεν ἓξ–ἑπτὰ ἐπερωτήσεις μὲ 45 ἐπερωτῶντας βουλευτάς, χωρὶς νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις. Ἐὰν ἐξ ἄλλου γενικευθῇ, τότε δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ συσχετίσωμεν τὰς ἐπερωτήσεις, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγγραφοῦν οἱ ἐπερωτῶντες βουλευταὶ καὶ νὰ ὁμιλήσουν. Νομίζω, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη ὀρθὴ λύσις. Ἢ θὰ περιορίσωμεν τὴν συζήτησιν εἰς μίαν ἢ δύο ἐπερωτήσεις, ἢ θὰ γενικεύσωμεν τὴν συζήτησιν.

§52Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγώ, νομίζω, ὅτι ἐὰν δὲν διετυπώθη συμφωνητικόν, ἐλήφθη, ὅμως, μία κατ’ ἀρχὴν ἀπόφασις, πρᾶγμα περὶ τοῦ ὁποίου, κ. Πρόεδρε, ὑπάρχουν καὶ προηγούμενα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην νομοθετικὴν περίοδον. Κατ’ ἐπανάληψιν δὲ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου καὶ ἡ Κυβέρνησις, εἶχον ἐπισημάνει τὸ ὅτι, ἐὰν δὲν ἐψηφίσθη ἀκόμη ἕνας νέος Κανονισμός, ὁ ὁποῖος θὰ ὥριζεν ἄλλως τὰ τῆς διαρκείας τῆς ἐπερωτήσεως, δύναται καὶ πρέπει νὰ αὐτοπεριορίζωνται. Ἡ πρότασις ἡ ἰδική μου ἦτο, ἐπαναφέρω εἰς μνήμην τῶν συναδέλφων, τὴν γενομένην συζήτησιν, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐκφρασθῆ, νομίζω, ἐὰν δὲν πλανῶμαι, καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου καὶ οἱ ἐπερωτῶντες συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι τότε δὲν συναπήρτιζον ἑνιαῖον μετ’ αὐτοῦ Κόμμα, ἡ πρόθεσις ἡ ἰδική μου ἦτο νὰ ὑπενθυμίσω τὰ λεχθέντα τότε καὶ νὰ συνδυάσω τὴν ὑπόμνησιν αὐτὴν μὲ τὴν σαφῆ ἐξήγησιν καὶ δήλωσιν, ὅτι ἔχομεν τὴν πρόθεσιν, ἐὰν πρόκειται νὰ τηρηθῇ τοῦτο, ἔχομεν τὴν πρόθεσιν νὰ περιορίσωμεν εἰς λογικόν, εἰς μικρὸν ἀριθμὸν τὸν μεγάλον ἀριθμὸν τῶν ἐγγεγραμμένων εἰς τὰς συναφεῖς ἐπερωτήσεις μας. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται, διότι ἄλλως, μία ἐπερώτησις εἰς κἄθε βουλευτικὴν περίοδον, μία ἐπερώτησις γενικευομένη καὶ παρατεινομένη, ἀποτελματώνει, ὡς εἶναι γνωστόν, τὸν ἔλεγχον. Αὐτὸ συνέβη καὶ εἰς τὴν προηγουμένην σύνοδον καὶ εἰς τὴν προπροηγουμένην. Εἶναι γνωστὰ τὰ πράγματα αὐτά. Καὶ ὁ συμψηφισμὸς μιᾶς βοηθείας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν καὶ βοηθείας τῆς Συμπολιτεύσεως εἰς τὴν ταχεῖαν περαίωσιν τοῦ ἐλέγχου, ὁ συμψηφισμὸς ὁ προτεινόμενος μὲ ὕφος πιθανὸν ἀδικουμένου ἐκ μέρους τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, δὲν μὲ εὑρίσκει σύμφωνον κατὰ τοῦτο, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ μόνον, δυστυχῶς, ἡ Ἀντιπολίτευσις εἰς κἄθε συνεδρίασιν νομοθετικῆς ἐργασίας, φθάνει εἰς τὴν μία καὶ ἕως τὰς δύο τὸ πρωΐ, ἐνῷ αἱ συνεδριάσεις ἐλέγχου τερματίζονται εἰς τὰς 9, 9.30′, τὸ πολὺ εἰς τὰς 10. Ἑπομένως, δὲν ὑπάρχει περίπτωσις καθ’ ἣν ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν συμβάλλει εἰς τὴν πρόοδον τοῦ νομοθετικοῦ ἔργου. Ἐὰν κἄποτε, κἄποτε σὲ ζητήματα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἕκαστος πρέπει νὰ ἀναλάβῃ τὰς εὐθύνας του καὶ ἑπομένως ἀπαιτεῖται ὀνομαστικὴ ψηφοφορία, εὑρίσκονται νὰ εἶναι 3 ἢ 5 Κυβερνητικοὶ βουλευταὶ παρόντες, δὲν πρέπει νὰ αἰτιᾶσθε διὰ τοῦτο τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ τελευταῖον θέμα τοῦ συσχετισμοῦ, αἱ σχετικαὶ ἐπερωτήσεις δὲν εἶναι λογοκλοπὴ ἐπερωτήσεων. Αἱ ἐπερωτήσεις αἱ ἰδικαί μας δίδουν ἀκριβῶς τὴν λύσιν τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ χειρισθοῦν καταλλήλως καὶ οἱ ἐπερωτῶντες εἰς τὴν πρώτην ἐπερώτησιν. Ἐὰν θέλωμεν νὰ τὸ ἀποφύγωμεν καὶ προτιμῶμεν τὴν ὁδὸν τῆς γενικεύσεως καὶ δι’ αὐτῆς τὴν ἀποτελμάτωσιν τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς, παραλειπομένων τόσων ἄλλων σοβαρῶν θεμάτων, ζήτημα, βεβαίως, τῆς πλειοψηφίας εἶναι νὰ τὸ ἐπιχειρήσῃ καὶ αὐτό. Ἀλλὰ καὶ πάλιν ἐγὼ θὰ ἤθελα νὰ τονίσω, ὅτι καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ὄχι εὐτυχῆ ἀπόφασιν, ἐνδεχομένως, πρέπει νὰ βροῦμε τὸν τρόπον νὰ θέσωμεν περιορισμοὺς καὶ τὰ κόμματα διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ἀναπτύξουν τὰς ἐπερωτήσεις καὶ ἡ Κυβέρνησις, νὰ συμβάλλουν ἀντιστοίχως.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγώ, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς μίαν καλὴν ἐκτίμησιν. Καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ρητόρων νὰ περιορισθῇ καὶ ὁ χρόνος τῶν ἀγορεύσεων καὶ φυσικά, ἐὰν εἶναι ἀνάγκη, νὰ ὁμιλήσουν καὶ τινες ἐκ τῆς ἄλλης πτέρυγος. Νομίζω, ὅτι μὲ μίαν καλὴν θέλησιν ἐξ ὅλων τῶν πλευρῶν ἠμποροῦμε νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ νὰ συντομευθῇ ἡ διάρκεια τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς, χωρὶς νὰ χάνωμεν χρόνον διὰ τὸν τρόπον οἰκονομίας. Δὲν βλέπω ποίας κυρώσεις ἠμπορεῖ νὰ ἔχω ἐγὼ εἰς τὸ θέμα αὐτό. Διὰ τοῦτο κρίνω σκόπιμον νὰ προχωρήσωμεν κατὰ τὸ ρητὸν «βλέποντας καὶ κάμνοντας». Ἀλλὰ μὲ τὴν καλὴν πρόθεσιν ὅλων μας, νὰ συμβάλλωμεν εἰς τὴν ταχυτέραν περαίωσιν τῆς ἐπερωτήσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδική μου ἄποψις, κ. Ἠλιοῦ.

§54Η. ΗΛΙΟΥ. Δηλαδή, πρόκειται καὶ οἱ ἑπτὰ ἐπερωτῶντες νὰ ἀναπτύξουν τὴν ἐπερώτησιν;

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἀντίθετον εἶπον, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὅλοι τὴν καλὴν πρόθεσιν νὰ συμβάλλωμεν. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι δὲν θὰ πρέπει νὰ ὁμιλήσουν καὶ οἱ ἑπτὰ ἐγγεγραμμένοι ἐπὶ τῆς πρώτης ἐπερωτήσεως. Νομίζω, ὅτι ἤκουσα, ὅτι θὰ ὁμιλήσουν δύο, τρεῖς, ἢ τὸ πολὺ τέσσαρες ἀπὸ σᾶς. Αὐτοί, λοιπόν, οἱ δύο, τρεῖς ἐξ ἑκάστης παρατάξεως, ἐὰν φθάσουν ἐν συνόλῳ τοὺς δέκα, ἐλπίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ τελειώσωμεν εἰς τρεῖς συνεδριάσεις. Ἔτσι, νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις, μὲ ἐλπίδας συντομεύσεως. Ἀλλ’ αὐτό, βεβαίως, δὲν εἶναι ἰδικόν μου θέμα.

§56Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Τόσον εἶναι βέβαιον, τόσον εἶναι γεγονός, ὅτι συνεφωνήθη ἀπὸ ὅλας τὰς πλευράς, ὅτι ἡ ἐπερώτησις θὰ κρατήσῃ δύο ἢ τρεῖς συνεδριάσεις, ὥστε ἐγὼ εἶχα ὑπομνήσει εἰς τὸ Προεδρεῖον, ὅτι ἐκκρεμεῖ ἀκόμη πρὸς συζήτησιν ἐπερώτησις ἰδική μας, προτεταγμένη δυνάμει τοῦ Κανονισμοῦ.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γνωρίζω, τὶ θέλετε νὰ εἴπητε, κ. συνάδελφε. Ὅταν ἤρχισεν ὁ κ. Μαῦρος τὴν ἀγόρευσίν του ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς, ὁ κ. Ἀβέρωφ ἔλειπεν. Ἤρχισεν ἡ πρώτη. Μόλις τελειώσῃ, θὰ συζητηθῇ ἡ περὶ ἧς ὁμιλεῖτε, καθὼς καὶ ὅσαι τυχὸν ἄλλαι ὑπάρχουν προτεταγμέναι κατὰ τὸ ἄρθρον 51. Διότι, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ θὰ εἶναι καὶ ἄλλαι προτεταγμέναι.

§58Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἡ ἰδική μας, εἶχεν ἤδη ἐγγραφῆ. Πράγματι, ἀπουσίαζεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ ἦτο παρὼν ὁ ἀναπληρωτής του. Πέραν αὐτοῦ πρὶν ἀκόμη ὁμιλήσῃ ὁ κ. συνάδελφος, εἶχα ὑπομνήσει, ὅτι ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις εἰς δύο συνεδριάσεις ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἕνα εἶδος συμφωνίας, ὅτι δὲν ἐπιμένομεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς προτεταγμένης δυνάμει τοῦ Κανονισμοῦ μετὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἑπομένως, κανονικῶς ἔπρεπε νὰ συζητήσωμεν τὴν προτεταγμένην, ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι δὲν πρόκειται ἡ ἐπερώτησις νὰ κρατήσῃ πέραν τῶν τριῶν συνεδριάσεων. Μάλιστα......

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν τελειώσῃ ἡ παροῦσα, ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ προτεταγμένη, θὰ συζητηθοῦν ἀναμφισβητήτως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀλλέως.

§60Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ὁ κ. Μαῦρος εἶπεν, ὅτι τὸ Κόμμα του καὶ οἱ ἐπερωτῶντες, συμφωνοῦν, ὅτι δὲν θὰ ὁμιλήσῃ ἄλλος καὶ δι’ αὐτὸ θὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις εἰς δύο ἢ τρεῖς συνεδριάσεις. Ἐὰν τώρα πρόκειται νὰ μακροημερεύσῃ διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἄλλο θέμα ἐλέγχου, δὲν γνωρίζω.

§61Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτὸ τὸ νὰ «μὴ δικονομήσωμεν» καὶ «βλέποντας καὶ κάνοντας», νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσῃ μεγαλυτέρας παρατηρήσεις καὶ μεγάλην χρονοτριβὴν καὶ ἀντιδικίαν εἰς ἄλλας συνεδριάσεις. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τελειώνωμεν. Συσχετίζονται ἢ δὲν συσχετίζονται; Γενικεύεται ἢ δὲν γενικεύεται ἡ συζήτησις;

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ συσχετισθοῦν. Ἡ γενίκευσις εἶναι θέμα τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ ἀναγγέλλω ταύτην.

§63Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ παρατείνεται ἄνευ λόγου. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ συνεφώνησεν, ὅτι αἱ ἐπερωτήσεις πρέπει νὰ τερματίζωνται εἰς δύο ἢ τὸ πολὺ τρεῖς συνεδριάσεις. Αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν ἀνειλημμένην ἠθικὴν πολιτικήν, θὰ ἔλεγα ὑποχρέωσιν ὅλων ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι παριστάμεθα ἐδῶ μέσα, διότι ἄλλην τινὰ δέσμευσιν δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι οἱ πάντες θὰ θελήσουν νὰ τηρήσουν τὴν βασικὴν αὐτὴν κατεύθυνσιν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως.......

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν προκύπτει, ὅτι ἔχει ληφθῆ ἀπόφασις. Αὐτὸ εἶπα καὶ ἐγώ. Ἐὰν ὁμιλήσουν ἀπὸ κάθε Κόμμα ἀνὰ τρεῖς, τότε τελειώνομεν. Ἀλλὰ ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἐπερωτῶντες 44.

§65Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, ἤθελα νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιφυλάσσει εἰς ἑαυτὴν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τὴν γενίκευσιν, ἐὰν διαπιστώσῃ, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον τοῦτο. Δὲν τὸ ζητοῦμεν αὐτὴν τὴν στιγμήν. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν δικαιοῦνται ὁ ἐπερωτώμενος Ὑπουργὸς ἢ 10 βουλευταὶ νὰ ζητήσουν τὴν γενίκευσιν, ὁπότε αὕτη ἀποφασίζεται. Ἐπιφυλασσόμεθα. Δὲν τὸ ζητοῦμεν σήμερον. Θὰ ἴδωμεν πῶς θὰ ἐξελιχθῇ ἡ συζήτησις, καὶ θὰ ἀποφασίσωμεν.

§66Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα δημιουργεῖ ἡ παροῦσα ἐπερώτησις, πρὶν ἀκόμη ἀρχίσῃ κἂν ἡ συζήτησις, ἀποδεικνύουν πόσον ἐπείγουσα ἦτο ἡ ἀνάγκη μεταρρυθμίσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Διότι ἐπὶ τῶν προβλημάτων αὐτῶν, τὸ σχέδιον ἔχει εἰδικὰς διατάξεις. Εἶναι λυπηρόν, ὅτι, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη τόσον πανηγυρικῶς, ὅτι θὰ συμβάλῃ εἰς τὴν τροποποίησιν τοῦ Κανονισμοῦ, ἐγκατέλειψε τὴν ἰδέαν αὐτὴν καθ’ ὁδόν. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἐπερώτησις, ἡ ὁποία ἔρχεται σήμερον διὰ τὴν ἑλληνικὴν ἐπαρχίαν, εἶναι οὐσιαστικῶς ἡ δευτέρα κατὰ σειρὰν τῶν τακτικῶν ἐπερωτήσεων τῆς παρούσης Συνόδου. Καὶ διανύομεν ἤδη τὸν πέμπτον μῆνα τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνόδου αὐτῆς. Συνεπῶς εἶναι ἀνάγκη νὰ τερματισθῇ ἐντὸς τῶν τριῶν συνεδριάσεων ὡς συνεφωνήθη. Καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς μὲν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἡμεῖς θὰ κάμωμεν τὸ καθῆκον μας. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔπρεπε νὰ ἀπειλήσῃ γενίκευσιν τῆς ἐπερωτήσεως, τῆς ὁποίας συνέπεια θὰ ἦτο ἡ παρέλκυσις εἰς περισσοτέρας συνεδριάσεις. Ὅταν ἐπερωτᾶται ἡ Κυβέρνησις, βεβαίως εἶναι εἰς θέσιν καὶ ἡ ἰδία νὰ ἀπαντήσῃ. Καὶ θὰ ἔβλεπα μετ’ εὐχαριστήσεως οἱονδήποτε βουλευτὴν τῆς Συμπολιτεύσεως ἀνερχόμενον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ συμμετάσχῃ τῆς ἐπιθέσεως ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς ἐπαρχίας, ὅπως ἄλλωστε ἔπραξε καὶ ὁ κυβερνητικὸς τύπος. Ἀλλὰ νὰ ἀγορεύσουν δεκάδες κυβερνητικῶν βουλευτῶν ὑπερασπιζόμενοι τὴν Κυβέρνησιν, αὐτὸ δὲν τὸ ἀντιλαμβάνομαι καὶ νομίζω, ὅτι δὲν βοηθεῖ εἰς τὴν κατοχύρωσιν τῆς μείζονος ἀποδόσεως τοῦ Σώματος.

§67Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐὰν τοῦτο συμβάλλῃ εἰς τὴν ἀποκάλυψιν τῆς ἀληθείας νομίζετε, ὅτι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ δὲν πρέπει νὰ ἐπιχειρῆται; Ἐὰν δηλαδὴ λεχθοῦν ὡρισμένα πράγματα, τὰ ὁποῖα βουλευταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως, γνωρίζοντες τὴν ἐπαρχίαν των καλῶς, θελήσουν νὰ διαψεύσουν, δὲν ἔχουν τάχα τὸ δικαίωμα νὰ ἀνέλθουν εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ τὰ διαψεύσουν; Δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ διεκδικήσουν τὴν ἐπικράτησιν τῆς ἀληθείας ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ; Πῶς καταρτίζετε μίαν τοιαύτην θεωρίαν, ἡ ὁποία ἀντίκειται ἀπολύτως πρὸς τὴν πολιτικὴν τάξιν; Ἀσφαλῶς δὲν εἴχατε τὴν πρόθεσιν αὐτήν, ἀλλ’ ἐκεῖ καταλήγει ἡ θεωρία σας, ὅτι δὲν πρέπει τὸ ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως λεγόμενον, ὅταν εἶναι ἀνακριβὲς νὰ τυγχάνῃ ἀντικρούσεως παρὰ μόνον ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν. Ὄχι, ἀγαπητὲ κ. συνάδελφε. Θὰ τυγχάνῃ ἀντικρούσεως καὶ ἐκ μέρους βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι, γνωρίζοντες τὴν πραγματικότητα ὡρισμένων ἐπαρχιῶν, θὰ διαψεύσουν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τυχὸν θὰ ἰσχυρισθοῦν πράγματα ἀνακριβῆ.

§68Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, γεγονὸς εἶναι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κλείσῃ ἡ Σύνοδος μὲ τὴν συζήτησιν δύο μόνον ἐπερωτήσεων ἀπὸ τὴν σειρὰν τῶν τακτικῶν, πλὴν τῶν προτεταγμένων. Καὶ εἰς αὐτὸ σᾶς παρακαλῶ νὰ συμβάλητε. Εἴχατε εἴπει, ὅτι οἱ παριστάμενοι τρεῖς ὑπουργοὶ εἶσθε εἰς θέσιν νὰ ἀντικρούσητε ὄχι 45 βουλευτὰς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ ἑκατόν. Ἀπὸ ἐκεῖ ὑπέθεσα, ὅτι εἶσθε εἰς θέσιν νὰ ἀνασκευάσητε τὰ πράγματα, χωρὶς νὰ προσφύγητε εἰς βουλευτάς. Ὄπισθεν τῶν θέσεων τῶν Ὑπουργῶν ὑπάρχει ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θὰ παράσχῃ ὅλα τὰ στοιχεῖα ποὺ χρειάζονται.

§69Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἤθελα νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἦτο βάσιμος ἡ ἀρχή, ὅτι ἡ Συμπολίτευσις πρέπει νὰ ἐπεμβαίνῃ πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς ἀληθείας, ὁ Κανονισμὸς δὲν θὰ ὥριζεν, ὅτι ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως περιορίζεται μεταξὺ τοῦ ἐπερωτῶντος καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ. Θὰ ἄφηνεν ἐλευθερίαν καὶ εἰς ἄλλους διὰ τὴν ἀποκάλυψιν τῆς ἀληθείας. Ἀλλ’ ἡ ἔννοια τῆς ἐπερωτήσεως εἶναι, ὅτι ἐπερωτᾶται ἡ Κυβέρνησις, ὄχι, ὅτι ἀναζητεῖται ἡ ἀλήθεια διὰ τῆς παρεμβάσεως τῆς Συμπολιτεύσεως ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως.

§70Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Πράγματι, δὲν κατανοῶ τὴν παρέμβασιν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου. Ἐὰν ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει εἶναι ὀρθή, τότε δὲν θὰ εἶχε νόημα ἡ συνέχεια τῆς διατάξεως. Ἡ συνέχεια τῆς διατάξεως τί λέγει; λέγει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἢ 10 βουλευταὶ —ἄρα καὶ βουλευταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως— εἶναι δυνατὸν νὰ ζητήσουν τὴν γενίκευσιν. Ἑπομένως, ἡ ἔννοια τῆς ἐπερωτήσεως δὲν εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἐδώσατε αὐτὴν τὴν στιγμήν. Διότι ἐὰν ἦτο αὐτό, τότε θὰ ἀπεκλείετο ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ ἡ δυνατότης 10 βουλευτῶν τῆς Συμπολιτεύσεως νὰ ἐζήτουν τὴν γενίκευσιν. Θὰ τὴν ἐζήτουν, διὰ νὰ ὁμιλήσουν οἱ ἀντίθετοι; Τὴν ζητοῦν διὰ νὰ ὁμιλήσουν οἱ ἴδιοι. Ἄρα, ἐφ’ ὅσον ρητῶς αὐτὸ μνημονεύεται ἐν τῇ διατάξει, αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐν τῇ διατάξει μνημονεύεται, ἔρχεται εἰς ἀντίθεσιν μὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου εἴπατε.

§71Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ φύσις τῆς ἐπερωτήσεως, κατὰ τὸν Κανονισμόν, εἶναι ἔλεγχος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Διὰ πρώτην φορὰν ὑποστηρίζεται, ὅτι ἐλέγχεται καὶ ἡ Συμπολίτευσις κατ’ ἄτομον καὶ ὅτι ὀφείλει ἑπομένως νὰ παρέμβῃ ἡ Συμπολίτευσις, ὑπερασπίζουσα ἰδικάς της εὐθύνας. Ἡ ἔννοια τοῦ Κανονισμοῦ εἶναι, ὅτι οἱ βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐλέγχουν τὴν Κυβέρνησιν, ὡς ὑπεύθυνον καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπαντᾷ. Αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἔχει ἡ κανονικὴ λειτουργία τῆς ἐπερωτήσεως. Αὐτὸ ἠθέλησα νὰ τονίσω, ὅτι δὲν ἀναζητεῖται ἡ ἀλήθεια διὰ τῆς παρεμβάσεως τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ τῆς ἀπαντήσεως τῆς Κυβερνήσεως.

§72Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν αὐτό, τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζεται ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, ἦτο ὀρθόν, τότε θὰ ἀπεκλείετο ἡ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἢ ἐκ μέρους τοῦ ἐπερωτωμένου Ὑπουργοῦ πρότασις περὶ γενικεύσεως. Διότι θὰ ἦτο παράλογον, ὁ Ὑπουργὸς νὰ ζητήσῃ γενίκευσιν, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ νὰ πληθυνθῇ ὁ ἀριθμὸς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπετίθεντο κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ Ὑπουργὸς ζητεῖ γενίκευσιν, διὰ νὰ ὁμιλήσουν καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑποστηρίξουν τὴν Κυβέρνησιν. Ἑπομένως ἐν αὐτῇ ταύτῃ τῇ διατάξει ὑπάρχει ἡ ἀντίκρουσις τῆς θεωρίας σας, κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου.

§73Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπειδὴ ὡμίλησεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς γενναιότητος τῶν Ὑπουργῶν, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἀμφιβάλλω, ὀφείλει νὰ δώσῃ τὴν ἑρμηνείαν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ζητεῖ τὴν γενίκευσιν, ὄχι διὰ νὰ ζητήσῃ ἐπικουρίαν, ἀλλὰ διὰ νὰ δώσῃ εὐκαιρίαν περισσοτέρου ἐλέγχου καὶ ἀσφαλεστέρου θριάμβου τῆς Κυβερνήσεως.

§74Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν χρειάζεται, κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου νὰ δώσω ἀπάντησιν, διότι αὐτὰ τὰ ὁποῖα αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἴπατε, τὰ ἀποδέχομαι ὁπωσδήποτε.

§75Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις αἰσθάνεται τόσον τὴν ἀνάγκην τῆς συνηγορίας τῶν βουλευτῶν τῆς Συμπολιτεύσεως δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ τὴν ἀπεμπολήσωμεν. Ὁ λόγος ὁ ὁποῖος προεκάλεσε, κύριοι βουλευταί, τὴν ἐπερώτησιν διὰ τὴν Ἑλληνικὴν ἐπαρχίαν καὶ τὴν Ἑλληνικὴν ὕπαιθρον εἶναι ἡ αὔξουσα ἀνησυχία εὐρυτάτων στρωμάτων τῆς κοινῆς γνώμης διὰ τὸν μαρασμὸν καὶ τὴν ἐρήμωσιν τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαρχίας. Ἔχει διαπιστωθῆ, ὅτι τὸν τελευταῖον καιρὸν ἔχει ἐνταθῆ ἡ φυγὴ τῶν κατοίκων πρὸς τὰ ἀστικὰ κέντρα καὶ τὴν πρωτεύουσαν, πρὸς τὴν μετανάστευσιν καὶ συνεπείᾳ τούτου δημιουργεῖται ὀξὺ δημογραφικὸν πρόβλημα διὰ τὴν χώραν μας. Ἡ ἐπικράτησις τῆς παρούσης ἐπερωτήσεως, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀναμφισβήτητος, ἀποδεικνύεται ἄλλωστε ἀπὸ τὴν ἀρθρογραφίαν ὅλων ἀνεξαιρέτως τῶν ἐφημερίδων ἀνεξαρτήτως τῆς πολιτικῆς των τοποθετήσεως, εἶναι δὲ πρὸς τιμὴν ἐγκύρων ὀργάνων τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν παρέλειψαν νὰ μετάσχουν τῆς ἐπιθέσεως, ἡ ὁποία διεξάγεται διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς Ἑλληνικῆς ὑπαίθρου. Ὅπως εἶπον καὶ πρὸ ὀλίγου, ἡ κρίσις ἔχει ἐσχάτως φθάσει εἰς σημεῖον διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει προηγούμενον. Ἤδη μία ἀνθοῦσα ἄλλοτε ἐπαρχία τοῦ Ἡρακλείου Κρήτης ὑπέστη ἐρήμωσιν προχθὲς συνεπείᾳ γενικῆς ἀπεργίας 14 χιλιάδων ἐπαγγελματιῶν καὶ βιοτεχνῶν. Γνωστὸς εἰσαγωγεὺς ηὐτοκτόνησεν, ἄλλος ἐσύρθη εἰς τὰς φυλακὰς καὶ ἀπέθανεν ἐκ συγκοπῆς. Ἀντιμετωπίζει, κύριοι βουλευταί, ἡ ἄλλοτε ἀκμάζουσα ἐπαρχία τοῦ Ἡρακλείου δεινὴν οἰκονομικὴν κρίσιν. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί, εὑρίσκεται ἓξ ἔτη περίπου εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ συνεπῶς κρίνεται δι’ ὅσα ἔπραξεν ἢ δι’ ὅσα... (δὲν ἠκούσθη)... κατὰ τὴν ἑξαετίαν, ἡ ὁποία διέρρευσεν ἀπὸ τῆς παρόδου της εἰς τὴν ἀρχήν. Τὸ θέμα τῆς ἐπερωτήσεως ἀφορᾷ τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν ἔλαβε τὰ κατάλληλα μέτρα, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν σύμμετρον ἀνάπτυξιν τῶν διαφόρων διαμερισμάτων τῆς χώρας. Κύριοι βουλευταί, ἡ σύμμετρος ἀνάπτυξις ἡ οἰκονομικὴ διαφόρων χωρῶν παρουσιάζεται εἰς ἐπίπεδον διεθνές, ὡς ἕνα πρόβλημα ἀναπτύξεως τῶν ὑπαναπτύκτων περιοχῶν τῆς γῆς ἐν γένει καὶ εὐλόγως χαρακτηρίζεται ὡς τὸ πρόβλημα τοῦ αἰῶνος. Οὐδεμία χώρα εἰς οἱονδήποτε ὑψηλὸν ἐπίπεδον τεχνικοῦ πολιτισμοῦ ἢ οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως καὶ ἐὰν εὑρίσκεται δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τοὺς κατοίκους της τὴν ἀπόλαυσιν τῶν ἀγαθῶν αὐτοῦ τοῦ πολιτισμοῦ, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν περιφέρειαι εἰς τὴν γῆν ὅπου ἄνθρωποι ζοῦν εἰς συνθήκας ὑπαναπτύκτους καὶ φοβερᾶς ἀπαθλιώσεως. Διὰ τοῦτο θεωρεῖται σήμερον καθῆκον τῶν προηγμένων τεχνικῶς καὶ οἰκονομικῶς χωρῶν νὰ ἀναλάβουν αἱ ἴδιαι τὴν εὐθύνην τῆς ἀναπτύξεως τῶν ὑπαναπτύκτων περιοχῶν τῆς γῆς. Ἀλλὰ τὸ ἴδιον πρόβλημα παρουσιάζεται καὶ εἰς πλαίσιον ἐθνικὸν ὡς πρόβλημα ἀναπτύξεως τῶν διαμερισμάτων τῆς ἰδίας χώρας. Κλασσικὸν παράδειγμα ἀποτελεῖ ἡ Νότιος Ἰταλία, διὰ τὴν ὁποίαν γνωρίζετε ὅλοι, ὅτι ἔχουν ἐκπονηθῆ πολλὰ σχέδια μὲ ἀντικειμενικὸν σκοπὸν νὰ ἀναβιβάσουν τὸ οἰκονομικὸν ἐπίπεδον ἀπασχολήσεως τοῦ Νότου εἰς ἐγγύτερον σημεῖον πρὸς τὴν Μέσην καὶ Βόρειον Ἰταλίαν. Ἀλλὰ τὸ ἴδιον πρόβλημα παρουσιάζεται ἀκόμη καὶ εἰς τὰ πλαίσια μιᾶς πόλεως τῆς ὁποίας ὅλα τὰ διαμερίσματα πρέπει νὰ ἀναπτύσσωνται συμμέτρως. Ἕνα κλασσικὸν παράδειγμα ἀσυμμετρίας καὶ ἀνωμαλίας εἰς τὴν ἀνάπτυξιν μιᾶς πόλεως εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ ἡ πρωτεύουσα τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία ἐνθυμίζει τὰς πρωτευούσας παλαιῶν ἀποικιῶν. Ἓν τμῆμα κεντρικὸν παρέχει τὴν μορφὴν μεγάλης πόλεως τῆς Δύσεως μὲ ἀπαστράπτοντα καὶ μεγάλα κτίρια αἰθούσας ξενοδοχείων, δρόμους, πάρκα. Αὐτὸ προορίζεται διὰ τοὺς ξένους. Ἐκεῖ ποὺ τελειώνει τὸ τμῆμα αὐτὸ ἀρχίζουν ἀραιοκατοικημένοι πληθυσμοί, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται ὁδικοῦ δικτύου, στεροῦνται δικτύου ὑδρεύσεως, φωτισμοῦ καὶ ἄλλων στοιχειωδῶν ἀνέσεων. Διότι αὐτὰ προορίζονται διὰ τοὺς ἐθνογενεῖς. Αἱ Ἀθῆναι ὁμοιάζουν ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως μὲ τὴν Καζαμπλάνκαν ἢ τὸ Κάϊρον, αἱ ὁποῖαι εἶχον οἰκοδομηθῆ ἀκριβῶς διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν λευκῶν κατοίκων, οἱ ὁποῖοι ἐξεμεταλλεύοντο τὰς ἀποικίας. Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς χώρα ὑπανάπτυκτος. Ἔχει μὲν τὸ χαμηλότερον εἰσόδημα ἐν Εὐρώπῃ ἢ ἀπὸ τὰς χώρας τῆς Δυτικῆς συμμαχίας, ἀλλὰ τὸ εἰσόδημα αὐτὸ κατὰ κεφαλὴν εἶναι ὑψηλότερον ἀπὸ τὸ εἰσόδημα τὸ ὁποῖον ἔχουν αἱ χῶραι τῆς Ἀσίας καὶ Ἀφρικῆς. Ἐὰν ὅμως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ κατὰ γεωγραφικὰ διαμερίσματα καὶ κατηγορίας πληθυσμοῦ κατανομὴ αὐτοῦ τοῦ εἰσοδήματος καὶ συγκεκριμένως μεταξὺ τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ καὶ πληθυσμοῦ τῶν πόλεων, τότε εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι μέσα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν χῶρον ὑπάρχουν περιοχαί, αἱ ὁποῖαι βιοῦν εἰς καθεστὼς δραματικῆς ὑπαναπτύξεως καὶ ἀπιθάνου ἀπαθλιώσεως. Περιοχαί, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς σημεῖα κατώτερα καὶ ἀπὸ τὰς περισσότερον καθυστερημένας περιοχὰς τῆς Ἀφρικῆς καὶ τῆς Ἀσίας, τὸν τελευταῖον καιρὸν προεκάλεσεν πολὺ αἴσθησιν ἐδῶ, ἀλλὰ καὶ συγκίνησιν εἰς τὴν παγκόσμιον κοινὴν γνώμην. Ἕνας ἀνταποκριτὴς ἐξ Ἠπείρου πρὸς τοὺς «Τάϊμς» τῆς Νέας Ὑόρκης γράφει μεταξὺ ἄλλων, ὅτι: «Οἱ ἀνθρωπολόγοι θεωροῦν τὴν περιοχὴν αὐτὴν τῆς ὑδρογείου ὡς τὴν πλέον ὀπισθοδρομικὴν τῆς Εὐρώπης, ἂν ὄχι ὅλου τοῦ κόσμου. Οἱ κάτοικοι —προσθέτει— εἶναι πάμπτωχοι, στεροῦνται ἰατρικῆς περιθάλψεως, φαρμακευτικῆς καὶ σχολείων. Οὐδεὶς ἄνω τῶν 30 ἐτῶν γνωρίζει ἀνάγνωσιν καὶ γραφήν. Αἱ ἀσθένειαι εἶναι συχναί: Ἡ παιδικὴ θνησιμότης ὑψηλή. Τὰ ἐπιζῶντα παιδιὰ εἶναι καχεκτικὰ καὶ ἐπὶ τοῦ παρόντος βοήθεια παρέχεται μόνον ἀπὸ τὴν παγκόσμιον ὀργάνωσιν περιθάλψεως. Εἰς τὰ σπίτια εἶναι φοβερὸν τὸ θέαμα τῶν στεγαζομένων εἰς αὐτὰ ἀνθρωπίνων ὑπάρξεων. Ρακένδυτοι, ἔχουν ὑποβιβασθῆ εἰς κατάστασιν ζωώδη. Στεροῦνται δὲ καυσίμων, διὰ νὰ μαγειρεύσουν τὴν μόνην τροφήν των, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ φασόλια καὶ καλαμπόκι». Αὐτὸ δὲν τὸ ἠρνήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἀλλὰ εἰς ἐπιστολήν του δημοσιευθεῖσαν εἰς τὸν ἡμερήσιον Τύπον τῆς 25.1.61 λέγει, ὅτι ὄχι μόνον ἡ περιοχὴ τοῦ Σουλίου εἶναι ἔτσι, ἀλλὰ καὶ ἄλλαι περιοχαὶ τῆς Ἐπικρατείας.

§76Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Θὰ μοῦ κάμετε τὴν χάριν νὰ διαβάσητε τὴν ἀπάντησιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας.

§77Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις λέγει, ὅτι λαμβάνει ὡρισμένα μέτρα. Ἐν συνεχείᾳ τοῦ λόγου μου θὰ ἀναπτύξω καὶ θὰ ἀπαντήσω εἰς ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα, ἕνα πρὸς ἕνα. Ποίαν θέσιν θὰ λάβετε, κ. Ὑπουργέ, ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου τὴν γνωρίζω, διότι ἔχετε προβῆ εἰς δηλώσεις ἐπὶ ὅλων τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὴν παροῦσαν ἐπερώτησίν μου.

§78Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Νομίζω, ὅτι εἶναι σύστημα τάξεως ὅταν ἐπικαλῆσθε τὴν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ τὴν ἀναγνώσητε καὶ ὅταν μάλιστα σᾶς προκαλῇ πρὸς τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργός. Ὁ κ. Ὑπουργὸς σᾶς λέγει, ὅτι δὲν λέγει εἰς τὴν ἐπιστολήν του αὐτὰ τὰ πράγματα ποὺ λέγετε.

§79Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Εἶναι ἀληθές...

§80Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Ἀποφεύγετε νὰ λέγετε τὴν ἀλήθειαν.

§81Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἀφήσατε αὐτὲς τὶς ἀηδίες.

§82Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Σεῖς ἀφήσατε τὶς ἀηδίες καὶ μὴ ὁμιλῆτε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§83Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἡ κατάστασις τῆς σημερινῆς ἐπαρχίας χαρακτηρίζεται ἀπὸ μίαν συνεχῆ ἐγκατάλειψιν ἐνῷ παραλλήλως παρατηρεῖται διόγκωσις τοῦ πληθυσμοῦ τῆς πρωτευούσης. Μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1940–1951 ὁ πληθυσμὸς τῆς χώρας —ὁ συνολικὸς— ηὐξήθη κατὰ 166 χιλιάδας. Ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς φαίνεται μικρός, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι συμπίπτει ὁ πόλεμος, ἡ κατοχή, ὁ Δεκέμβριος, ὁ συμμοριτοπόλεμος, κατὰ τὸν ἴδιον χρόνον ὁ πληθυσμὸς τῆς πρωτευούσης ηὐξήθη κατὰ 255 χιλιάδας, δηλαδὴ ἡ πρωτεύουσα ἀπερρόφησεν ὁλόκληρον τὸν ἀριθμὸν τῆς αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ καὶ ἐπὶ πλέον 100 χιλιάδας. Μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1951–1959 ὁ πληθυσμὸς ηὐξήθη κατὰ 612 χιλιάδας. Στατιστικὰ στοιχεῖα περὶ τῆς κινήσεως αὐτοῦ τοῦ πληθυσμοῦ δὲν ὑπάρχουν. Τοῦτο εἶναι ἄτοπον, διότι εὑρισκόμεθα εἰς μίαν περίοδον ὁμαλότητος ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ πληθυσμὸς ἐγκατέλειψε τὴν ὕπαιθρον χώραν καὶ συνέρευσε καὶ αὐτὸς εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα καὶ ἰδίως εἰς τὴν πρωτεύουσαν. Ἡ Ἑλληνικὴ Ἑταιρεία Προγραμματισμοῦ ἐδημοσίευσε προχθὲς μίαν μελέτην ἀπὸ τὴν ὁποίαν προκύπτει, ὅτι 355 χιλιάδες ἄτομα ἐγκατέλειψαν τὴν ὕπαιθρον ἐντὸς δεκαετίας καὶ ἦλθον εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα. Ἡ μελέτη τῆς Ἑταιρείας αὐτῆς ὀφείλεται εἰς δειγματοληψίαν ἐπὶ 250 Κοινοτήτων καὶ δὲν ἀπεικονίζει τὴν ὑφισταμένην κατάστασιν. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ὁ ἀριθμὸς εἶναι πολὺ μεγαλύτερος ἐκείνου, τὸν ὁποῖον δίδει ἡ Ἑλληνικὴ Ἑταιρεία Προγραμματισμοῦ. Ὁλόκληρος ὁ πληθυσμὸς τῆς ὑπαίθρου, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ ἀνεύρῃ ἀπασχόλησιν, καταφεύγει εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα καὶ ἰδίως εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τελικῶς καταφεύγει εἰς τὴν μετανάστευσιν. Κύριοι βουλευταί, θὰ προσπαθήσω νὰ δώσω μίαν εἰκόνα τῆς Ἑλληνικῆς πρωτευούσης ἐν παραβολῇ πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν ὕπαιθρον καὶ πρὸς τοῦτο θὰ χρησιμοποιήσω στοιχεῖα ἐπίσημα ἀπὸ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1958 τὴν βιομηχανικὴν καὶ ἀπὸ τὰ στοιχεῖα τῆς Ἐθνικῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας 1959–60. Ὁ τόμος τοῦ 1958 εἶναι ἕνα ἀξιόλογον ἔργον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ σταλῆ εἰς ὅλα τὰ μέλη τοῦ Κοινοβουλίου. Ἔχει ὀκτὼ ἀστικὰ κέντρα μαζὶ μὲ τὰς Ἀθήνας καὶ λέγει, ὅτι λειτουργοῦν 40.000 καταστήματα τοῦ κλάδου μεταποιήσεως καὶ ἠλεκτρισμοῦ, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν 260.000 ἐργατοϋπαλλήλους καὶ μηχανήματα ἱπποδυνάμεως 727.000. Ἐξ αὐτῶν, εἰς τὴν περιοχὴν Πρωτευούσης εὑρίσκονται τὰ 65% τῶν καταστημάτων, τὰ 72% τῶν ἐργαζομένων καὶ τὰ 78% τῶν μηχανημάτων. Ἕνα ἄλλο δεῖγμα συγκεντρώσεως, ἐπικίνδυνον εἰς τὴν Πρωτεύουσαν, εἶναι ἡ ἀναλογία τῆς οἰκοδομικῆς δραστηριότητος. Μεταξὺ 1951–58 ἔχουν οἰκοδομηθῆ 686.000 δωμάτια ὡς προκύπτει ἀπὸ τὰ στοιχεῖα τῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας. Ἐξ αὐτῶν, 380.000, δηλαδὴ πλέον τοῦ ἡμίσεος, εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Πρωτευούσης. Ἐπὶ 189.000 κατοικιῶν, αἱ ὁποῖαι ᾠκοδομήθησαν, 105.000 εἶναι εἰς τὴν Πρωτεύουσαν. Ὁ ἀριθμὸς αὐτός, δίδει πλήρη εἰκόνα τῆς ἐπεκτάσεως τῶν οἰκοδομικῶν ἐπενδύσεων. Διότι τόσον ὁ ὄγκος τῶν οἰκοδομῶν εἰς τὴν Πρωτεύουσαν ὅσον καὶ ἡ ποιότης, εἶναι πολὺ μεγαλύτερος, εἶναι πολὺ ὑψηλότερος ἀπὸ τὸν ὄγκον καὶ τὴν ποιότητα τῶν οἰκοδομῶν εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Ἀκριβεστέραν εἰκόνα μᾶς δίδει τὸ ὕψος τῶν συναλλαγῶν εἰς ἑκατομμύρια ἐπὶ οἰκοδομῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο. Τὸ 1959 ἐγένοντο ἐπὶ ἀκινήτων συναλλαγαὶ εἰς ὅλην τὴν χώραν 3.700 ἑκατομμύρια. Εἰς τὴν περιφέρειαν Ἐφετείου Ἀθηνῶν, ἐγένοντο συναλλαγαὶ 2.835 ἑκατομμυρίων καὶ αἱ ὑπόλοιπαι συναλλαγαί, 935 ἑκατομμυρίων, εἰς τὴν ὑπόλοιπον χώραν. Ὅταν λέγωμεν περιφέρειαν Ἐφετείου Ἀθηνῶν, ἐννοοῦμεν ἀκριβῶς τὴν περιφέρειαν τῆς Πρωτευούσης. Ἀκόμη καὶ τὰ εἰσοδήματα ἐκ τοῦ ἑνιαίου φόρου, κατὰ ποσοστὸν 67%, πραγματοποιοῦνται εἰς τὸν χῶρον αὐτόν. Εἰς τὴν Πρωτεύουσαν εὑρίσκεται συγκεντρωμένος ὁλόκληρος σχεδὸν ἡ ἐκπαιδευτικὴ δραστηριότης τῆς χώρας. Ἐὰν ρίψετε ἕνα βλέμμα εἰς τὸν κυκλοφορήσαντα χθὲς τηλεφωνικὸν κατάλογον, θὰ ἴδητε εἰς 20 στήλας καταχωρημένας τὰς διαφόρους Σχολάς. Τὸ ὅτι μεταξὺ αὐτῶν εὑρίσκονται ἰδιωτικαὶ Σχολαί, αὐτὸ ἀποτελεῖ μεγάλην ἀπόδειξιν χρεωκοπίας τῆς ἐκπαιδευτικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ δὲν ἀναφέρω τοῦτο διὰ νὰ τονίσω πόσον μεγάλος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἰδιωτικῶν Σχολῶν, ἐν σχέσει μὲ τὰς δημοσίας, ἀλλὰ διὰ νὰ τονίσω, ὅτι εἰς τὴν πρωτεύουσαν λειτουργοῦν ὅλαι αἱ κρατικαὶ Σχολαί ὡς καὶ αἱ Σχολαί, αἱ ἀνήκουσαι εἰς νομικὰ πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου. Αἱ Σχολαὶ τῆς Ἀεροπορίας, τῶν Δοκίμων, τῶν Εὐελπίδων, αἱ Σχολαὶ τῶν διαφόρων ὅπλων, αἱ Σχολαὶ Ἐθνικῆς Ἀμύνης κλπ. Ὅλαι αὐταὶ λειτουργοῦν ἐν Ἀθήναις. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ Χωροφυλακὴ ἔχει ἁρμοδιότητα εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν, ἐνῷ εἰς ὡρισμένα ἀστικὰ κέντρα ἔχει ἁρμοδιότητα ἡ Ἀστυνομία Πόλεων. Ἐν τούτοις, δὲν εὑρέθη μία ἄλλη πόλις διὰ νὰ τοποθετηθῇ ἡ Σχολὴ Χωροφυλακῆς, παρὰ λειτουργεῖ καὶ αὐτὴ εἰς τὴν πρωτεύουσαν. Εἰς τὴν πρωτεύουσαν ἐγκατεστάθη προσφάτως ἡ Σχολὴ Τουριστικῶν Ἐπαγγελμάτων καὶ εἰς ἀπόστασιν ὀλίγων λεπτῶν ἀπὸ τῆς Πλατείας Συντάγματος, εἶναι ἐγκατεστημένη ἡ Ἀνωτάτη Γεωπονικὴ Σχολή. Μοῦ ἔλεγε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ξένος εἰδικός, ὅτι ἡ Γεωπονικὴ Σχολὴ ἐγκατεστάθη εἰς μικρὰν ἀπόστασιν ἀπὸ τῆς ἀσφάλτου, ὅπου τὰ καυσαέρια καὶ ἡ σκόνη προσβάλλουν τὰ φυτὰ καὶ οὐσιαστικῶς ἔχει μεταβληθῆ εἰς Ἰνστιτοῦτον Φυτοπαθολογικόν, διότι εἶναι ἀδύνατος ἡ ἐκπαίδευσις, ὅταν ὅλα τὰ φυτὰ ἔχουν προσβληθῆ ἀπὸ ἀσθενείας, λόγῳ τῆς γειτνιάσεως πρὸς τὴν ἄσφαλτον καὶ τῆς προσβολῆς τῶν φυτῶν ἀπὸ τὰ καυσαέρια καὶ τὴν σκόνην. Αὐτὴ ἡ συγκέντρωσις τῶν πάσης φύσεως διοικητικῶν ἐκπαιδευτικῶν καὶ οἰκονομικῶν δραστηριοτήτων εἰς τὴν πρωτεύουσαν ἐδημιούργησεν αὐτὸ τὸ πολεοδομικὸν τέρας, τὸ ὁποῖον λέγεται πρωτεύουσα τῆς Ἑλλάδος, Ἀθῆναι. Οὐσιαστικῶς, αἱ Ἀθῆναι ἐκτείνονται ἀπὸ τὸ Κερατσίνι, προχωροῦν πρὸς τὴν Γλυφάδα, Βούλα, Χαλάνδρι, Κηφισιά, Ἑκάλη, Χαϊδάρι. Εἶναι ἕνας ἀπίθανος χῶρος, ὁ ὁποῖος ὑπελογίσθη κἄποτε ἀπὸ τεχνικούς, ὅτι, ἐὰν εἶχεν οἰκοδομηθῆ ἀπὸ τριωρόφους οἰκοδομὰς ὁ χῶρος αὐτός, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ στεγάσῃ τὸν πληθυσμὸν τοῦ Λονδίνου καὶ τῆς Νέας Ὑόρκης ἀνέτως. Εἰς τὸν χῶρον αὐτὸν συρρέουν ἀπὸ τὰ πέρατα τῆς Ἐπικρατείας, ὅσοι δὲν δύνανται νὰ εὕρουν ἀπασχόλησιν εἰς τὴν ὕπαιθρον καὶ ζοῦν παρασιτικῶς. Ἤδη, ἡ οἰκοδομικὴ κίνησις ἔχει μίαν τάσιν φυγῆς πρὸς τὰ ἄκρα. Αἱ παράνομοι καὶ αἱ νόμιμοι οἰκοδομαὶ ἐμφανίζονται εἰς τὰ βουνά. Κάποτε θὰ καλυφθοῦν ἡ Πάρνης καὶ ὁ Ὑμηττός. Μὲ τὴν σημερινὴν πορείαν τῆς αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ, ὁ κ. Δοξιάδης εἰς μελέτην τὴν ὁποίαν ἐδημοσίευσε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὑπολογίζεται, ὅτι ὁ πληθυσμὸς τῆς πρωτευούσης μετὰ 40 ἔτη θὰ ἀνέλθῃ εἰς 7.000.000 κατοίκους, ἐὰν συνεχισθῇ ὁ ρυθμὸς τῆς αὐξήσεως κατὰ 3,4%, ὡς εἶναι σήμερον. Ἡ ζωὴ δὲ μιᾶς πόλεως τῶν 40 ἐτῶν εἶναι ἀσήμαντος. Μὴ λησμονῆτε δέ, ὅτι ἔχουν παρέλθει ἤδη 40 ἔτη ἀπὸ τὸ 1920 καὶ κατὰ τὴν διαδρομὴν τῶν 40 ἐτῶν κατεστράφη οὐσιαστικῶς ἡ πρωτεύουσα. Ὁ κ. Δοξιάδης ὑποστηρίζει, ὅτι πρέπει ἡ πρωτεύουσα νὰ μετατεθῇ πρὸς Τατόϊ, ὁ δὲ καθηγητὴς κ. Κυδωνιάτης, λέγει, ὅτι ἡ πρωτεύουσα εἶναι χαμένη ὑπόθεσις καὶ πρέπει νὰ τεθῶμεν εἰς ἀναζήτησιν νέας πρωτευούσης, τὴν ὁποίαν ἐνδεχομένως νὰ τοποθετήσωμεν βορειότερον. Κύριοι βουλευταί, ἡ συγκέντρωσις τόσον μεγάλου ποσοστοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ εἰς τὸν χῶρον αὐτὸν δημιουργεῖ μίαν σειρὰν οἰκονομικῶν, πολιτικῶν, κοινωνικῶν καὶ ἐθνικῶν προβλημάτων. Ὅσοι ἔρχονται ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν, διὰ νὰ ζήσουν εἰς τὴν πρωτεύουσαν, διὰ νὰ ἀνεύρουν τύχην, ζοῦν παρασιτικῶς καὶ αὐξάνουν τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς καὶ ζοῦν ὑπὸ συνθήκας ἀθλίας καὶ δὲν ἔχουν τὴν δύναμιν ἀντιστάσεως εἰς τοὺς πειρασμοὺς τῆς μεγαλουπόλεως. Δέν εἶναι ἄμοιρον αὐτῆς τῆς συγκεντρώσεως τοῦ πληθυσμοῦ ἡ παρατηρουμένη αὔξησις τῆς ἐγκληματικότητος, τὰ κρούσματα γκαγκστερισμοῦ καὶ ἡ δημιουργία ὅλων τῶν εὐρυτέρων τάξεων τοῦ ὑποκόσμου. Πρὸς αὐτὸν κύριοι βουλευταί, τὸν χῶρον συγκεντροῦνται ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν ὅσοι δὲν δύνανται νὰ εὕρουν ἐκεῖ ἀπασχόλησιν, διότι ἅπασα αἱ διοικητικαὶ δραστηριότητες, ἡ οἰκονομική, ἡ ἐκπαιδευτικὴ καὶ ἡ πολιτιστική, ἔχουν συγκεντρωθῆ περὶ τὸν χῶρον αὐτόν. Εἶναι εὔλογον νὰ ἐκπλήσσωνται οἱ ἐπαρχιῶται, ὅταν βλέπουν τὸ κέντρον τῆς πόλεως νὰ ἀπαστράπτῃ ἀπὸ τὸν φωτισμὸν καὶ εἶναι εὔλογον νὰ θέλουν νὰ ζήσουν ἐδῶ, ὅταν ἡ ἐπαρχία εἶναι βυθισμένη εἰς τὸ σκότος. Μὲ αὐτὴν τὴν ἐμφάνισιν τοῦ κέντρου ἐξαπατῶμεν αὐτὸν τὸν πληθυσμὸν τῆς ὑπαίθρου, ἀλλὰ καὶ τοὺς ξένους τουρίστας, οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι ἡ χώρα αὐτὴ εὐημερεῖ. Κύριοι βουλευταί, ἡ συγκέντρωσις τόσον μεγάλου ἀριθμοῦ κατοίκων εἰς τὴν πρωτεύουσαν, δημιουργεῖ ἕνα δημογραφικὸν πρόβλημα ὀξύτατον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ἄνευ ἀναβολῆς. Ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ δημογραφικοῦ προβλήματος ἐννοοῦμεν τὴν δυσαναλογίαν ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ ἐμψύχου ὑλικοῦ καὶ ἀψύχων μέσων παραγωγῆς. Τὸ δημογραφικὸν πρόβλημα ἔχει ὡς συνέπειαν τὴν ὑποαπασχόλησιν, τὴν μετανάστευσιν καὶ ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει τὴν ἐλάττωσιν τὸ πληθυσμοῦ. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου θὰ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Κύριοι βουλευταί, ὁ πληθυσμὸς τῆς χώρας ἐλαττοῦται, Αὐτὸ δὲ ἔχει ἐπισημανθῆ μέχρι σήμερον. Κρούω τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου. Ἐὰν ρίψετε ἕνα βλέμμα εἰς τὰ στοιχεῖα τῆς Ἐθνικῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας θὰ ἰδῆτε, ὅτι μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1950–1960 παρουσιάζεται κἄποια αὔξησις τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ. Πῶς συμβιβάζεται αὐτὸς ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι ὁ πληθυσμὸς τῆς χώρας βαίνει ἐλαττούμενος; Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ὁ πληθυσμὸς μιᾶς χώρας ἀκολουθῇ τὴν ἀνιοῦσαν ἢ ὄχι, αὐτὸ κρίνεται ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν τῶν γεννήσεων. Τὸ 1928, ἐπὶ πληθυσμοῦ 6.000.000 περίπου κατοίκων, εἴχομεν 190.000 γεννήσεις τὸ ἔτος. Τὸ 1940 μὲ πληθυσμὸν 7.350.000 εἴχομεν 179.000 γεννήσεις καὶ τὸ 1958 μὲ πληθυσμὸν 8.300.000 ὁ ἀριθμὸς τῶν γεννήσεων κατῆλθεν εἰς τὰς 155.000. Εἰς τὴν Στατιστικήν, ἡ σύγκρισις γίνεται δι’ ὑπολογισμοῦ, πόσας γεννήσεις εἴχομεν ἐπὶ 1.000 κατοίκων. Τὸ 1928 ἐπὶ 1.000 κατοίκων εἴχομεν 30 γεννήσεις. Τὸ 1958 ἐπὶ 1.000 κατοίκων εἴχομεν 19 γεννήσεις. Τοῦτο θὰ ὁδηγήσῃ ἀφεύκτως εἰς ἐλάττωσιν τοῦ πληθυσμοῦ ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν. Ἐὰν δὲν παρουσιάζεται μία ἐλάττωσις τοῦ πληθυσμοῦ, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν θανόντων λόγῳ τῶν καλυτέρων συνθηκῶν διαβιώσεως καὶ λόγῳ τῆς χρήσεως τῶν ἀντιβιοτικῶν, ἕνεκα τῶν ὁποίων παρετάθη κἄπως τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας. Καὶ ἐμφανίζεται ἀπατηλῶς ὁ ἀριθμὸς τοῦ πληθυσμοῦ αὐξανόμενος, ἐνῷ εἰς τὴν πραγματικότητα μειοῦται καὶ μετὰ 4–5 ἔτη ὁ πληθυσμὸς θὰ εὑρίσκεται πλέον εἰς ἐλάττωσιν. Κύριοι βουλευταί, τὸ πρᾶγμα ἔχει μεγίστην ἐθνικὴν σημασίαν, διότι εἰς τὰς γειτονικὰς χώρας δὲν παρουσιάζεται αὐτὸ τὸ πρόβλημα. Ἐκεῖ ὁ ἀριθμὸς τῶν γεννήσεων εἶναι ὑψηλότερος ἀπὸ ὅ,τι εἶναι εἰς τὴν χώραν μας. Ἰδιαιτέρως ὀξὺ παρουσιάζεται τὸ δημογραφικὸν πρόβλημα εἰς τὰς ὀρεινὰς καὶ νησιωτικὰς ἐπαρχίας. Ὑπάρχουν, κύριοι βουλευταί, περιοχαὶ ὀρειναὶ καὶ νησιωτικαί, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἀπώλεσαν τὸ ἥμισυ τοῦ πληθυσμοῦ των. Τελευταίως, ἀπὸ τὰ ὀρεινὰ χωρία μετηνάστευσαν μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1952–1959, 12.000 πολῖται. Μεταξὺ τῶν μεταναστῶν, σημαντικὸν ποσοστὸν καταλαμβάνουν οἱ ἄρρενες ἡλικίας 19–35 ἐτῶν. Εἶναι χρήσιμον, κύριοι βουλευταί, νὰ ὑπομνησθῇ ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον γίνεται ἡ στρατολογία τῶν μεταναστῶν. Εἰδικαὶ ὑπηρεσίαι τῶν ξένων χωρῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀνάγκην ἐργατικοῦ δυναμικοῦ, ἔχουν ἐγκατασταθῆ εἰς τὴν χώραν καὶ κάμνουν αὐστηροτάτην ἐπιλογὴν τῶν μεταναστῶν. Ἐκλέγουν τὰ ἰσχυρότερα κύτταρα τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας ἀπὸ ἀπόψεως καὶ ἤθους καὶ ὑγείας καὶ τεχνικῆς ἐπιδόσεως. Εἰς τὸν Τύπον ἐξήρθη τὸ ὕψος τῆς μεταναστεύσεως τοῦ παρελθόντος ἔτους, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐπροκάλεσε δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τονίσαντος, ὅτι δὲν δικαιολογεῖται οὐδεμία ἀνησυχία, διότι τὸ ὕψος τῆς μεταναστεύσεως εἶναι τὸ κανονικόν, εἶναι τὸ σύνηθες. Κύριοι βουλευταί, δὲν νομίζω, ὅτι τὸ πρόβλημα τῆς μεταναστεύσεως, ἡ σημασία τοῦ προβλήματος τῆς μεταναστεύσεως, θὰ κριθῇ ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον ἀπὸ τὸ ὕψος τὸ ὁποῖον λαμβάνει εἰς συγκεκριμένον ἔτος ἡ μετανάστευσις, διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν μεταναστῶν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ὕπαρξιν χωρῶν, αἱ ὁποῖαι δέχονται μετανάστας καὶ ἀπὸ τὴν ὕπαρξιν μέσων, τὰ ὁποῖα διαθέτουν οἱ ὑποψήφιοι μετανάσται διὰ νὰ μεταβοῦν εἰς τὰς χώρας ἐκείνας καὶ διὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν τὴν πρώτην των ἐγκατάστασιν. Εἶναι δυνατόν, εἰς δεδομένην στιγμήν, εἴτε διότι αἱ χῶραι, αἱ ὁποῖαι δέχονται μετανάστας, ἀντιμετωπίζουν μίαν οἰκονομικὴν κρίσιν καὶ ἀπαγορεύουν εἰς ὡρισμένον χρόνον τὴν εἴσοδον μεταναστῶν, εἶναι δυνατόν, εἰς ὡρισμένην περίπτωσιν, νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ἔξοδος, ὁπότε θὰ ἠδύνατο νὰ ἰσχυρισθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι οὐδεὶς μετηνάστευσε, διότι ἀπαγορεύεται καὶ ἀπὸ ἔξω καὶ ἀπὸ ἐδῶ ἡ ἀναχώρησις. Τὸ πρόβλημα δὲν εἶναι ἐκεῖ, σήμερον τὸ πρόβλημα εἶναι πρόβλημα δυνατότητος τῆς οἰκονομίας, νὰ ἀπασχολήσῃ τὸν πληθυσμὸν εἰς τὴν χώραν. Ἐφ’ ὅσον τοῦτο δὲν τὸ κατορθώσῃ ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία, ἔχομεν καθῆκον νὰ διευκολύνωμεν τὴν μετανάστευσιν· εἶναι βεβαίως ἡ χειροτέρα λύσις, ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ νὰ ἔχωμεν τὸν πληθυσμὸν ἐδῶ ἄνεργον, εἶναι προτιμότερον νὰ διευκολύνωμεν τὴν μετανάστευσιν εἰς ἄλλας χώρας, διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ ἐργάζωνται. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, ἦσαν ἀνοικταὶ αἱ ὁδοὶ μεταναστεύσεως αἱ καθιερωμέναι εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀπὸ τὴν παρελθοῦσαν γενεὰν καὶ ὑπῆρχον δυνατότητες, ὑπῆρχον τὰ βασικὰ οἰκονομικὰ μέσα, τὰ ὁποῖα χρειάζεται ὁ οἱοσδήποτε μετανάστης διὰ νὰ πληρώσῃ τὸ ναῦλον καὶ νὰ ἐγκατασταθῇ, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἓν ἑκατομμύριον ἀπὸ τὸν πληθυσμὸν τῆς χώρας θὰ εἶχε λάβει τὴν ὁδὸν τῆς μεταναστεύσεως. Ὁ ἀριθμὸς τὸν ὁποῖον ἀνέφερον, δὲν εἶναι αὐθαίρετος, στηρίζεται εἰς ἕνα ὑπολογισμὸν καὶ ὑπολογισμὸς εἶναι κυβερνητικός. Κατὰ τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἐχρησιμοποίησε, τοὐλάχιστον εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διὰ τὴν ἀπασχόλησιν εἰς τὴν ὕπαιθρον εἰς ἐποχὰς αἰχμῆς, ὑπάρχει πληθυσμὸς 750.000 ἐργατῶν εἰς τὴν ὕπαιθρον εἰς ἐποχὰς αἰχμῆς...

§84Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὄχι ὑποαπασχολουμένων.

§85Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἡ πλήρης ἀνεργία, κ. Πρόεδρε. Βάσει αὐτοῦ τοῦ ὑπολογισμοῦ, ἡ Κυβέρνησις ἐξετίμησε κἄποτε τὸ ἔλλειμμα τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας εἰς ἀπασχόλησιν εἰς 1 ἑκατομμύριον, δηλαδή, διὰ νὰ ἀπασχοληθῇ ὁλόκληρος ὁ πληθυσμός, χρειάζεται ἡ δημιουργία 1 ἑκατομμυρίου νέων ἐργασιῶν. Ἐφ’ ὅσον ἔχομεν δεδομένον, ὅτι αὐτὸ τὸ ἑκατομμύριον ἀναζητεῖ καὶ δὲν εὑρίσκει ἐργασίαν, εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ ἔχῃ λάβει τὴν ὁδὸν πρὸς τὴν μετανάστευσιν. Βεβαίως, ἕνας κίνδυνος μέγας, ὁ ὁποῖος ἀπειλεῖ τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας, εἶναι ἡ μετανάστευσις, ἡ ὁποία θὰ ἀκολουθήσῃ τὴν ἔνταξίν μας εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Δὲν ὑπάρχει, κύριοι βουλευταί, καμμία δύναμις, ἡ ὁποία νὰ συγκρατήσῃ τὸν Ἑλληνικὸν πληθυσμὸν ἀπὸ τοῦ νὰ μεταβῇ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ νὰ ἐπιτύχῃ μεγαλύτερα ἡμερομίσθια, εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι τὰ ἡμερομίσθια ποὺ καταβάλλονται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εἰς εἰδικευμένους καὶ ἀνειδικεύτους ἐργάτας, εἶναι πολὺ ὑψηλότερα τῶν ἡμερομισθίων ποὺ καταβάλλονται εἰς τὴν χώραν μας. Δὲν γνωρίζω κατὰ ποῖον τρόπον ἀντιμετωπίζει τὸ πρόβλημα ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, διότι ὁ κίνδυνος νὰ στερηθῇ ἡ Ἑλληνικὴ βιομηχανία τοῦ συνόλου τῶν εἰδικευμένων ἐργατῶν εἶναι ἄμεσος. Ἡ Ἑλληνικὴ βιομηχανία θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ πληρώσῃ τοὺς μισθοὺς τῶν εὐρωπαϊκῶν βιομηχανιῶν. Ἀλλά, ἐὰν τὸ πράξῃ τοῦτο, θὰ ἔχῃ παρασκευασθῆ, διὰ νὰ εἶναι συναγωνίσιμος; Εἶναι ὅλα αὐτὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχουν ἀντιμετωπισθῆ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις ἐννοεῖ νὰ χειρίζεται τὸ θέμα τῆς εἰσόδου μας εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ, ὡς νὰ ἐπρόκειτο περὶ ἀτομικῆς ὑποθέσεως τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ οὐχὶ περὶ ὑποθέσεως, ἡ ὁποία ἀφορᾷ αὐτὸ τοῦτο τὸ μέλλον τῆς χώρας. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἐλέγχωμεν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαρχίας, τὸ πράττομεν διὰ δύο λόγους: Πρῶτον, διότι ἡ Κυβέρνησις, ὅπως εἶπον πρὸ ὀλίγου, ἔχει ἤδη 6 χρόνια καὶ συνεπῶς λογοδοτεῖ, ἔχει παρελθόν, καὶ δεύτερον, διότι μὲ τὰς σημερινὰς ἐξελίξεις τῆς τεχνικῆς καὶ τῆς ἐπιστήμης, οὐσιαστικῶς δὲν ὑπάρχουν προβλήματα ἄλυτα, ὅλα τὰ προβλήματα λύονται σήμερον, ἀρκεῖ νὰ ὑπάρχῃ ὁ κατάλληλος προγραμματισμὸς καὶ τὸ κατάλληλον σχέδιον, ἡ φαντασία καὶ ἡ θέλησις νὰ ἀντιμετωπισθοῦν τὰ προβλήματα. Θὰ ἠδυνάμην νὰ μνημονεύσω τὸ παράδειγμα μιᾶς μικρᾶς γείτονος χώρας, τοῦ Ἰσραήλ, ἡ ὁποία εἰς διάστημα 10 ἐτῶν —διότι μόνον 10 ἐτῶν ζωὴν ἔχει— κατώρθωσε νὰ πραγματοποιήσῃ εἰσόδημα κατὰ κεφαλὴν τριπλάσιον τοῦ Ἑλληνικοῦ, ἔχει πλήρη ἀπασχόλησιν, παράγει ἐτησίως ἠλεκτρισμὸν ὅσον καὶ ἡ Ἑλλάς, καὶ τὸ ὕψος τῶν ἐξαγωγῶν τοῦ 1960, εἶναι ὑψηλότερον τῶν ἑλληνικῶν ἐξαγωγῶν. Αὐτὸ ἔγινεν εἰς μίαν χώραν, ἡ ὁποία ἤρχισε πρὸ 10ετίας ἀπὸ τὸ μηδέν, ἔχει πληθυσμὸν τὸ ¼ τοῦ Ἑλληνικοῦ, ἔχει ἔκτασιν τὸ ⅙ τοῦ ἑλληνικοῦ χώρου καὶ ἀπὸ αὐτὴν τὸ 50% εἶναι ἔρημος. Θέλω μὲ αὐτὸ νὰ καταδείξω, ὅτι ὅλα τὰ προβλήματα, ὅταν ὑπάρχῃ ἡ θέλησις, ἡ γνῶσις καὶ ὁ κατάλληλος προγραμματισμὸς καὶ σχεδιασμός, ὅλα τὰ προβλήματα λύονται. Ἀλλὰ τὰ προβλήματα, κύριοι βουλευταί, λύονται ὅταν ὑπάρχῃ ἡ ὑψηλὴ συνείδησις εὐθύνης εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὰ διαχειρίζονται. Λύονται δι’ ἐργασίας, διὰ σχεδίου, διὰ προγράμματος, δὲν λύονται μὲ ἁπλᾶς διακηρύξεις, ὅτι ἡ χώρα εὐημερεῖ, ἢ ὅτι ἀκολουθεῖ σταθερῶς ἀνοδικὴν πορείαν. Δὲν ἀντιλαμβάνομαι διὰ ποῖον λόγον ἐννοεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιδεικνύῃ ἑκάστοτε ἱκανοποίησιν διὰ τὴν πορείαν τῶν Ἑλληνικῶν πραγμάτων καὶ νὰ ἐπαγγέλλεται URBI ET ORBI εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία προχωρεῖ καὶ ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς στάδιον ἀνοδικῆς πορείας, ὅταν εἰς μὲν τὸ ἐσωτερικὸν οὐδένα πείθει, εἰς δὲ τὸ ἐξωτερικὸν εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλέσῃ καὶ βλάβην. Κύριοι βουλευταί, ὁσάκις παρέχωμεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ψευδῆ εἰκόνα τῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὴν χώραν, ζημιοῦμεν τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Ὑπενθυμίζω κἄτι, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν πρὸ ὀλίγων μηνῶν, ὅταν ὁ μὲν Πρόεδρος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων, διεκήρυσσεν, ὅτι τὸ ὕψος τῶν δαπανῶν ἀμύνης τῆς Ἑλλάδος εἶναι τὸ ὑψηλότερον ὅλων τῶν Κρατῶν τοῦ κόσμου, ὁ δὲ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος, ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, προσεπάθησε νὰ πείσῃ, ὅτι εἶναι τὸ χαμηλότερον. Παλαιότερον, κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις εἶχε μίαν εὔκολον συνταγήν, ἀποκρούουσα κἄθε ἐπίκρισιν, ὅταν εἰς παλαιοτέραν ἐποχὴν ἠμφισβητήσαμεν τοὺς ἀριθμοὺς τῆς Κυβερνήσεως, ἀντιμετωπίσαμεν τὴν ἀντίρρησιν, ὅτι ὅλα αὐτὰ γίνονται διότι θέλομεν νὰ ὑπονομεύσωμεν τὸ ἐθνικὸν νόμισμα, καὶ τὴν νομισματικὴν σταθερότητα καὶ ὅτι προέρχονται ἀπὸ κύκλους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὕποπτοι. Νομίζω, ὅτι σήμερον ἡ Κυβέρνησις τοιοῦτον τι δὲν δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ, διότι εἰς τὴν ἐπίθεσιν διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς ἐπαρχίας μετέχουν τὰ ἐγκυρότερα ὄργανα τοῦ κυβερνητικοῦ Τύπου. Καὶ ἐὰν φθάσωμεν εἰς τὸ νὰ χαρακτηρισθοῦν ὡς ἐθνικῶς ὕποπτοι πάντες οἱ ἀμφισβητοῦντες τοὺς ἰσχυρισμοὺς τῆς Κυβερνήσεως, θὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος εἶναι ἐθνικῶς ὕποπτον. Ἡ «Ἀκρόπολις», ἰδού τὶ γράφει: Ὅτι ἡ Ἀθήνα κατεδίκασε εἰς θάνατον τὴν ὕπαιθρον καὶ ὅταν λέγῃ τὴν Ἀθήνα, δὲν ἐννοεῖ τὴν Ἀκρόπολιν τῶν Ἀθηνῶν, ἐννοεῖ τὴν ψυχήν, διότι ἡ Ἀθήνα εἶναι ἡ ψυχὴ τῆς χώρας. Καὶ ἰδοὺ τὶ γράφει: Διερωτώμεθα, ἐὰν θὰ ἀντιληφθῇ κάποτε τὸ Κράτος, ὅταν συνεχισθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις...... (ἀναγινώσκει). Κύριοι βουλευταί, τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἐγράφη ἐξ ἀφορμῆς προαγωγῆς ἐκπαιδευτικῶν, οἱ ὁποῖοι ἠρνήθησαν νὰ μεταβοῦν εἰς τὴν θέσιν των καὶ παρῃτήθησαν τῆς προαγωγῆς, καὶ ζητεῖ ἡ ἐφημερὶς νὰ ληφθοῦν σύντονα μέτρα ὑπὲρ τῆς καταδικασθείσης ἐπαρχίας. Ὅταν ὁ φίλος ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας ἀπήντησεν εἰς τὴν ἐφημερίδα...

§86Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐκ μέρους τῶν Ἀθηνῶν ἢ τῆς Κυβερνήσεως;

§87Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ὑποθέτω, ὅτι ἀπήντησεν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἄλλωστε, εἶναι βουλευτὴς τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἐφημερὶς τὸν κοσμεῖ μὲ καταιγισμὸν ἐπιθέσεων. Κύριοι βουλευταί, τὴν παροῦσαν ἐπερώτησιν κατεθέσαμεν διὰ νὰ λάβωμεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὑποδείξωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὡρισμένα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐφαρμοζόμενα, θὰ ἀνακόψουν ἐν ἀρχῇ αὐτὸν τὸν προϊόντα μαρασμὸν τῆς ἐπαρχίας καὶ ἐν συνεχείᾳ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ βελτιώσουν τὴν κατάστασιν. Διὰ νὰ μὴ δευτερολογήσω, ἀπαντῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, θὰ ἀποκρούσω αὐτὴν τὴν στιγμὴν τοὺς ἰσχυρισμούς της, διότι τοὺς γνωρίζω. Ἡ Κυβέρνησις τοὺς ἐξέθεσεν εἰς τὸν Τύπον κατ’ ἐπανάληψιν. Τὶ λέγει ἡ Κυβέρνησις; Ὅτι, πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς κρίσεως τῆς ἐπαρχίας, προσήρμοσα τὸ πρόγραμμα τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπαίθρου. Καὶ ἀναφέρεται εἰς τὰ ἔργα ὑδρεύσεως, τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας καὶ τὰ ἔργα τοῦ ἐξηλεκτρισμοῦ. Ἀναγινώσκω, κ. βουλευταί, κυβερνητικὸν κείμενον. Δεύτερον, ἰσχυρίζεται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι προέβη εἰς εὐρυτέραν ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγικῆς δραστηριότητος τῆς ὑπαίθρου καὶ ἀναλύει: Πρῶτον, ἔλαβε σημαντικὰ μέτρα διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας καὶ ἀναφέρεται ἡ δανειοδότησις, ἡ ηὐξημένη κατὰ κεφαλὴν ἐπιδότησις τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων καὶ ἡ μείωσις τῶν τόκων τῶν ἀγροτικῶν δανείων. Δεύτερον, ἔλαβε μέτρα διὰ τὴν ἐκβιομηχάνισιν τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαρχίας.

§88Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπιστολὴ τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§89Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Μάλιστα.

§90Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄρα ἡ αἰτίασις, ὅτι δολίως ἀπεκρύψατε, ἀποδεικνύεται ὡς ἀναληθής. Αὐτὸ διὰ τὴν τάξιν, διὰ νὰ ἀποστομωθοῦν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι σᾶς ἐπετέθησαν.

§91Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἂν ἔχω κάμει καὶ καμμίαν παράλειψιν, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μὲ συμπληρώσῃ. Λέγει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἔλαβε μέτρα διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῆς βιομηχανικῆς δραστηριότητος εἰς τὴν ὕπαιθρον καὶ ἀναφέρεται εἰς τὴν ἵδρυσιν κρατικῶν βιομηχανιῶν, ὡς εἶναι τὰ ἐργοστάσια σακχάρεως καὶ ἐν συνεχείᾳ ὅτι καθιέρωσε κέντρα διὰ τὴν ἐγκατάστασιν ἰδιωτικῶν βιομηχανιῶν εἰς τὴν ἑλληνικὴν ἐπαρχίαν. Ἐν συνεχείᾳ ἰσχυρίζεται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι προέβη εἰς εὐρείας ἐκτάσεως ἐπενδύσεις εἰς τὸν τουρισμόν, ὅτι ὡργάνωσε τὸ ἐμπόριον τῶν ὀπωροκηπευτικῶν, ὅτι ἔλαβε μέτρα κοινωνικῆς προνοίας καὶ μεταξὺ αὐτῶν ἀναφέρει τὴν ἀγροτικὴν ἀσφάλισιν καὶ τὴν ἀγροτικὴν περίθαλψιν τῶν ἀγροτῶν. Ἐν συνεχείᾳ ἡ Κυβέρνησις ἐπικαλεῖται τὰ προγράμματα τῆς τοπικῆς ἀναπτύξεως, τὰ ὁποῖα γίνονται διὰ τῶν Νομαρχιακῶν Ταμείων καὶ τελικῶς ἡ Κυβέρνησις ἀνεκάλυψε καὶ τὴν ἰδέαν τῶν προγραμμάτων περιφερειακῆς ἀναπτύξεως, ἐπικαλεῖται μάλιστα, ὅτι πρὸ ὀλίγων ἑβδομάδων ἱδρύθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ εἰδικὴ Ἐπιτροπὴ περιφερειακῆς ἀναπτύξεως. Ὅπως βλέπετε, κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίζεται, ὅτι ἔκαμεν ἔργα περιοδικῶς καὶ ἔργα εἰδικῶς τῶν κατηγοριῶν, τὰς ὁποίας ἀνέφερα. Νομίζω, ὅτι δὲν παρέλειψά τι.

§92Α. ΖΑΚΚΑΣ. Τοὺς κονίκλους.

§93Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κατ’ ἀρχήν, ἡ Κυβέρνησις λέγει, ὅτι ἔκαμεν ἔργα. Ἔργα ἔγιναν ἀναμφισβητήτως. Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ γίνουν ἔργα; Εὑρίσκεται ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ ἑξαετίαν εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ διεχειρίσθη διὰ τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν προϋπολογισμῶν τῶν νομικῶν προσώπων Δημοσίου Δικαίου, τὰ ὁποῖα κατευθύνει, εἰς τὸ διάστημα τῶν ἓξ ἐτῶν, κεφάλαιον τὸ ὁποῖον ὑπερβαίνει τὰ 4 δισεκατομμύρια δολλάρια. Βεβαίως, ἕνα τμῆμα αὐτῶν ἀφορᾷ δαπάνας καταναλώσεως, ἀλλὰ ἕνα σημαντικὸν τμῆμα ἀφορᾷ ἐπενδύσεις καὶ βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ γίνουν ἔργα καὶ ἔγιναν ἔργα. Ἀλλὰ τὸ πρόβλημα εἶναι τὶ ἔργα ἔγιναν καὶ τὶ ἀπέδωσαν τὰ ἔργα αὐτά. Τὸ ἔργον, κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι αὐτοσκοπός. Ἕνα ἔργον δὲν γίνεται διὰ νὰ γίνῃ ἕνα ἔργον. Νομίζω, ὅτι μόνον οἱ πίδακες τῆς Ὁμονοίας ἀποτελοῦν αὐτοσκοπόν, ἱκανοποιήσεως τῶν αἰσθητικῶν ἀναγκῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὸ ἔκαμαν. Ἀλλὰ ὅλα αὐτά, κύριοι βουλευταί, τὰ ἔργα ἐξυπηρετοῦν ὡρισμένους σκοπούς. Καὶ ἐρωτᾶται, ποίους σκοποὺς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδιώξουν τὰ ἔργα, ὅσα ἐξ αὐτῶν ἔχουν σκοπὸν τὴν τοποθέτησιν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἐπαρχίαν; Ποῖον εἶναι τὸ πρόβλημα τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαρχίας; Τὸ πρόβλημα εἶναι τὸ χαμηλὸν ἐπαρχιακὸν εἰσόδημα ἐν σχέσει μὲ τὸ εἰσόδημα τῶν ἄλλων διαμερισμάτων τῆς Ἑλλάδος, δηλαδὴ ὑπάρχει ἀνάγκη ἐξυψώσεως πρὸς ἐξίσωσιν; Τὸ πρόβλημα εἶναι πρόβλημα ἀπασχολήσεως τοῦ πληθυσμοῦ τῆς ὑπαίθρου, ὁ ὁποῖος, ἐξισοῦται εἰς ἕνα ἐργατοαγροτικὸν προλεταριᾶτον κατ’ ἔτος. Ἐπέτυχε εἰς τὸν σκοπόν του τὸ ἔργον αὐτὸ τῆς Κυβερνήσεως; Μᾶς λέγουν, ὅτι κάμνουν ἔργα εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Βεβαίως καὶ ὁ Μέγδοβας καὶ ὁ Λοῦρος καὶ ἡ Πτολεμαΐς, μολονότι δὲν εἶναι ἔργα τὰ ὁποῖα ἔγιναν ἐπὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, οὔτε ὑπ’ αὐτῆς ἐπρογραμματίσθησαν, τὰ ἔργα αὐτὰ ἔγιναν εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Ποῦ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν αὐτὰ τὰ ἔργα; Ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχουν αἱ πηγαὶ τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας. Τὸ πρόβλημα δὲν εἶναι ποῦ γίνεται τὸ ἐργοστάσιον τοῦ Ἠλεκτρισμοῦ, ἀλλὰ ποῦ καταναλίσκεται ὁ παραγόμενος ἠλεκτρισμὸς καὶ εἶναι εἰς ὅλους γνωστόν, ὅτι τὸ μέγιστον ποσοστὸν τῆς παραγομένης ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας καταναλίσκεται εἰς τὴν πρωτεύουσαν καὶ ἐλάχιστον ἐξ αὐτοῦ ἐπωφελεῖται ἡ Ἑλληνικὴ ὕπαιθρος καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Ἐπαρχία. Ἡ Κυβέρνησις λέγει, ὅτι ἠκολούθησε πολιτικὴν προωθήσεως τῆς ἀναπτύξεως τῆς ὑπαίθρου. Ἐρωτῶ: Ηὐξήθη τὸ ἀγροτικὸν εἰσόδημα κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτῶν τῶν ἐτῶν, ἢ μήπως ἐμειώθη; Διότι τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν, κ. βουλευταί, λέγουν, ὅτι μεταξὺ 1957 ἕως 1960 τὸ ἀγροτικὸν εἰσόδημα ὑφίσταται μίαν ἐλάττωσιν κατ’ ἔτος κατὰ κεφαλὴν λόγῳ τῆς αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ. Μήπως ηὐξήθη ἡ ἀπασχόλησις; Ὄχι. Αἱ Κυβερνητικαὶ ἐφημερίδες καταγγέλλουν, ὅτι ἡ μετανάστευσις ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας ἔχει λάβει τὴν μορφὴν ἐξόδου. Αὐτοὶ εἶναι οἱ τίτλοι τοὺς ὁποίους ἔχουν αἱ Κυβερνητικαὶ ἐφημερίδες καὶ ὄχι τὰ ὄργανα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐγένοντο, βεβαίως, ἐπενδύσεις καὶ εἰς τὸν Τουρισμόν. Ἀλλὰ μήπως ἐγένετο ἱεράρχησις ὡς ἔπρεπε, κ. βουλευταί; Δὲν γνωρίζω, πόσα ἑκατομμύρια θὰ στοιχίσῃ τὸ ξενοδοχεῖον, τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τὴν Πάρνηθα, ἢ πόσο ἐστοίχισε τὸ ξενοδοχεῖον, τὸ ὁποῖον ἔγινε εἰς τὸ μεγάλο βουνὸ τῆς Κεφαλληνίας. Γνωρίζω τοῦτο, ὅτι ἡ πόλις τῆς βορείου Ἑλλάδος, ἡ ὁποία εἶναι πόλις διεθνοῦς ἐκθέσεως, δὲν ἔχει ἕνα τουριστικὸν ξενοδοχεῖον. Λέγει εἰς μίαν κατακλεῖδα τῆς ἐπιστολῆς του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ πρόβλημα τῆς ἀναπτύξεως τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαρχίας εἶναι πρόβλημα μακροπρόθεσμον, δὲν γίνεται ἀπὸ τῆς μιᾶς ἡμέρας εἰς τὴν ἄλλην ἡμέραν. Δὲν ζητοῦμεν τοῦτο. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἤδη μακρὰν προθεσμίαν εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ πληροφορηθῶ ἀπὸ ὑπευθύνου Κυβερνητικοῦ στόματος, εἰς ποῖον ποσὸν φθάνει σήμερον τὸ γεωργικὸν εἰσόδημα κατὰ κεφαλὴν καὶ πόσον εἶναι τὸ ποσοστὸν τῆς ἀπασχολήσεως εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ὕπαιθρον.

§94Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ὑπάρχουν τὰ στοιχεῖα;

§95Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι περίεργον Εἴμεθα ἡ μόνη χώρα τῆς Εὐρώπης, ἡ ὁποία δὲν δίδει στοιχεῖα ἀπασχολήσεως. Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν καὶ ἄλλοτε νὰ τονίσω, ὅτι ἔχω καταλήξει εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι δὲν θέλει ἡ Κυβέρνησις νὰ δίνῃ στοιχεῖα, δὲν θέλει νὰ ἔχῃ στοιχεῖα. Ὅταν οἱ κ.κ. Ὑπουργοὶ θὰ λάβουν τὸν λόγον μετ’ ὀλίγον θὰ ἀναφέρουν ἀριθμοὺς ἔργων. Αὐτὰ γίνονται μόνον εἰς τὰς χώρας τὰς ὑποαναπτύκτους. Θὰ ἀναφέρουν 150–200 ἔργα. Αὐτὸ εἶναι χαρακτηριστικὸν μιᾶς χώρας ὑποαναπτύκτου. Εἰς ἄλλας ἀνεπτυγμένας χώρας δὲν δίδεται ποτὲ ἀριθμὸς ἔργων. Οὐδέποτε θὰ διαβάσετε δηλώσεις μόνον Ὑπουργοῦ, ὅτι ἔκαμα τὰ ἔργα. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον δίδεται ἑκάστοτε ἀπὸ μόνην ὑπεύθυνον Κυβέρνησιν, εἶναι τὸ ὕψος τῆς ἀπασχολήσεως, τοῦ εἰσοδήματος. Τὰ ἔργα κρίνονται ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων, τὶ ἀποτελέσματα ἔφερον. Ἠμπορεῖ νὰ γίνουν ἔργα χιλιάδες τὰ ὁποῖα νὰ μὴ φέρουν κανένα ἀποτέλεσμα καὶ ἐπικρίνεται ἡ Κυβέρνησις, διότι κατεσπατάλησεν ἐθνικὰ κεφάλαια εἰς ἔργα τὰ ὁποῖα οὐδὲν ἀπέδωσαν. Διότι ἐνῷ ἔγινε μία δαπάνη 8.000.000 δολλαρίων κατωρθώσαμεν, ὥστε τὸ ἀγροτικὸν εἰσόδημα νὰ εἶναι μικρότερον ἀπὸ ὅ,τι ἦτο καὶ ἡ ἐνέργεια καὶ ὑποαπασχόλησις νὰ φθάσῃ εἰς τὰ ἐπίπεδα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν εἶχε φθάσει ποτὲ προηγουμένως. Κύριοι βουλευταί, αὐτὸ σᾶς εἶπον ποῦ ὀφείλεται. Εἰς τὴν ἀποτυχίαν τῆς Κυβερνήσεως. Ὅλα τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐξετέλεσεν ἡ Κυβέρνησις, τὰ ἐξετέλεσε κατὰ τρόπον ἀμελέτητον. Δὲν ἐμελέτησε προσθέτως τὸν μηχανισμὸν τῆς παραγωγῆς. Τὸ ἔργον τοῦ Ἀχελώου, ἐπρόκειτο νὰ ἀρδεύσῃ ἔκτασιν 400.000 στρεμμάτων. Τὸ ἔργον τοῦ Ἁλιάκμονος εἶχεν ὡς σκοπὸν νὰ ἀρδεύσῃ 250.000 στρέμματα καὶ τὸ ἔργον τοῦ Μέγδοβα εἶχε προγραμματισθῆ διὰ τὴν ἄρδευσιν 115.000 στρεμμάτων. Τὶ συνέβη εἰς τὴν πραγματικότητα; Τὰ νερὰ χύνονται εἰς τὴν θάλασσαν καὶ δὲν ἀρδεύονται αἱ ἐκτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀνάγκην ὕδατος, διότι τὰ ἔργα εἶναι ἀτελῆ. Δὲν ἔγιναν τὰ δευτερεύοντα καὶ τὰ τριτεύοντα ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ φέρουν τὰ νερὰ ἐκεῖ ποὺ πρέπει νὰ τὰ φέρουν. Συνεπῶς, ἐδαπανήθησαν τεράστια ποσὰ ἀντιοικονομικῶς. Ἤδη τὸ ἔργον τοῦ Μέγδοβα λειτουργεῖ ἀπὸ ἱκανοῦ χρόνου καὶ δὲν ἀρδεύεται, οὔτε ἕνα στρέμμα. Διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ ἐκτιμήσῃ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐκτελοῦνται τὰ ἔργα αὐτά, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτῆς τῆς συζητήσεως— καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ πράξῃ, ἐφ’ ὅσον θὰ θελήσῃ, διότι τὰ στοιχεῖα ὑπάρχουν— νὰ καταθέσῃ στοιχεῖα δι’ ἕκαστον τῶν μεγάλων ἔργων, στοιχεῖα τὰ ὁποῖα νὰ παρέχουν: πρῶτον, τὸ προβλεφθὲν κόστος. Δεύτερον, τὸ πραγματοποιηθὲν κόστος. Τρίτον, τὸν χρόνον ἐντὸς τοῦ ὁποίου προεβλέφθη, ὅτι θὰ ἐξετελεῖτο τὸ ἔργον. Τέταρτον, τὸν χρόνον ἐντὸς τοῦ ὁποίου πράγματι ἐξετελέσθη. Πέμπτον, εἰς ποῖον σκοπὸν ἀπέβλεπε τὸ ἔργον καὶ προκειμένου περὶ ἔργων ἐγγειοβελτιωτικῶν ἢ ἀρδευτικῶν, πόσην ἔκτασιν στρεμμάτων ἐπρόκειτο νὰ ἀρδεύσῃ, καὶ ἕκτον, πόσην πράγματι ἔκτασιν ἀρδεύουν σήμερον τὰ κατασκευασθέντα ἔργα.

§96Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ ἐρωτήματα τὰ ὁποῖα διατυπώνει ὁ κ. συνάδελφος ἀπὸ τὸ βῆμα εἶναι συγκεκριμένα καὶ οὐσιώδη καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἔχω μίαν ἀπάντησιν τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν εἶναι διατεθειμένη ἐντὸς τῶν προσεχῶν ἡμερῶν, ἐντὸς τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος νὰ καταθέσῃ πλήρη στοιχεῖα εἰς τὰ ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα τίθενται. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπαντᾶ. Ἔχει καλῶς, δὲν ὑπάρχει Κυβέρνησις. Ὑπάρχει Βουλή, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει Κυβέρνησις.

§97Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δικαιούμεθα νὰ συμπεράνωμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ δώσῃ τὰ στοιχεῖα αὐτά.

§98Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δυνάμεθα νὰ συμπεράνωμεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει. Διότι, ἐὰν ὑπῆρχεν, ἢ θὰ ἔδιδε τὰ στοιχεῖα, ἢ δὲν θὰ τὰ ἔδιδε. Ἁπλῶς δὲν ὑπάρχει. Προχωρήσατε.

§99Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ συμπέρασμα.....

§100Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπανειλημμένως, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπευθυνόμενος πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἐζήτησε νὰ ὑπάρχῃ ἀμοιβαῖος σεβασμός, νὰ ἐξυψοῦται τὸ ἐπίπεδον τῶν συζητήσεων μὲ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἀλλὰ ἡ σιωπὴ τῆς Κυβερνήσεως ἀποτελεῖ ἀσέβειαν πρὸς τὴν Βουλήν.

§101Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἔσπευσεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου νὰ ἐξοργισθῇ, καθ’ ὃν τρόπον ἐξωργίσθη. Διότι ἡ ἀπάντησις πότε θὰ δοθῇ δὲν εἶναι ὑπόθεσις ἰδική του, ἀλλὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις, ὅταν κρίνῃ, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὰ ζητήματα, θὰ ἀπαντήσῃ. Ἐὰν πάλιν, κρίνῃ, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀπαντήσῃ, δὲν θὰ ἀπαντήσῃ. Ποῦ εἶναι ἡ ἔλλειψις σεβασμοῦ πρὸς τὴν Βουλήν;

§102Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον, καθιεροῦται ἡ ἀρχή, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπευθύνωνται ἐρωτήματα ἀπὸ ἡγέτην τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ σιωπᾷ, ἀρνουμένη νὰ δώσῃ ἀπάντησιν.

§103Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ ἀπαιτήσῃ νὰ ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις ἀμέσως εἰς τὰ τιθέμενα ἐρωτήματα. Αὐτὸ δὲν θέλει νὰ τὸ ἀντιληφθῇ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου. Καὶ αὐτὸ ἐγὼ εἶπον. Εἶπον προηγουμένως, ὅτι εἶναι δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀπαντήσῃ, ὅταν ἐκείνη νομίσῃ, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαντήσῃ. Καὶ ἐπίσης, εἶναι δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀπαντήσῃ ἢ νὰ μὴ ἀπαντήσῃ.

§104Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὑπάρχουν δικαιώματα καὶ ἁβρότητες, αἱ ὁποῖαι διέπουν τὴν Κοινοβουλευτικὴν ζωήν. Κανεὶς δὲν ἔχει δικαίωμα ἐπὶ τοῦ ἄλλου νὰ ἀξιώσῃ ἀπάντησιν, νομικὸν δικαίωμα. Ἀλλὰ ὑπάρχει ἡ ἁβρότης σχέσεων, τὴν ὁποίαν παρεβιάσατε. Ὑπάρχει τὸ Κοινοβουλευτικὸν ἦθος. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ κατηγορία τὴν ὁποίαν σᾶς ἀπευθύνομεν.

§105Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι θέμα ἁβρότητος νὰ δοθῇ ἄμεσος ἀπάντησις εἰς τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου. Διότι, νομίζω, ὅτι ὑπενόει τὸ δεύτερον μέρος τῆς ἐπερωτήσεως, δηλαδή, ἐὰν εἶναι διατεθειμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Μαῦρος. Διατὶ δὲν ἀνέμενε νὰ λάβῃ ἀπάντησιν, ὅταν θὰ λάβῃ τὸν λόγον, ἓν τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ εἶχε τὴν ἀπαίτησιν νὰ λάβῃ ἀμέσως ἀπάντησιν; Δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ἔλλειψις ἁβρότητος. Καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι, χαρακτηριστικὸν τῆς ἁβρότητος εἶναι, ἡ ἐν ἠρεμίᾳ συζήτησις καὶ ὄχι ἡ ἐν ὀργῇ συζήτησις.

§106Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ ἠρεμία εἶναι ἀδύνατος μὲ τοιαύτην συμπεριφοράν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ἐπιθυμῇ νὰ εἶναι Κυβέρνησις κωφαλάλων, ἂς ἐπιμείνῃ εἰς τὴν σιωπήν της.

§107Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Αὐτὸ εἶναι μετατόπισις τοῦ ἐπιπέδου, τὸ ὁποῖον καθίσταται ἀσυμβίβαστον, νομίζω, πρὸς τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν συνήθως λαμβάνει ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου. Ἐδῶ τὸ θέμα εἶναι σαφές. Ἔχει ἢ δὲν ἔχει ἡ Κυβέρνησις τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαντήσῃ, ὅταν ἐκείνη νομίζῃ;

§108Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἠμπορεῖτε νὰ ἔχετε τὴν γνώμην σας διὰ τοὺς τρόπους συμπεριφορᾶς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Διαφωνοῦμεν καὶ ἡ κοινὴ γνώμη καὶ ἡ Βουλὴ θὰ κρίνουν.

§109Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Δὲν ἀντιλαμβάνομαι, διατὶ ἐπιμένει ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, νὰ προεξοφλῇ τὴν σιωπήν.

§110Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Διαπιστώνω τὴν σιωπήν.

§111Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἡ διαπίστωσις, ὅμως αὐτὴ προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι δὲν ἔδωσα ἀμέσως ἀπάντησιν. Ἐξ αὐτοῦ, ὅμως, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ συναγάγητε, ὅτι δὲν θὰ λάβητε καὶ ἀπάντησιν.

§112Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, δὲν δικαιοῦται νὰ μὴ παράσχῃ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησα. Ἔχει ὑποχρέωσιν νομικήν. Δὲν πρόκειται περὶ ἰδιωτικῶν ὑποθέσεων τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, ἐδῶ πρόκειται περὶ διαχειρίσεως δημοσίων ὑποθέσεων. Εἴμεθα βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀσκοῦμεν ἔλεγχον, ζητοῦμεν πληροφορίας καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ δώσῃ τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ζητοῦμεν. Φυσικά, ἐὰν δὲν τὰ ἔχῃ σήμερον, ἐλπίζω, ὅτι θὰ τὰ καταθέσῃ αὔριον.

§113Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Προσδιορίστε τὰ ἔργα.

§114Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἐζήτησα στοιχεῖα διὰ τὰ ἔργα Μέγδοβα, Ἀξιοῦ, Ἀλιάκμονος καὶ Ἀχελώου. Δὲν θέλω νὰ ὑποβάλω τὴν Κυβέρνησιν εἰς μεγάλον κόπον. Περιορίζομαι εἰς τὰ τέσσαρα αὐτὰ ἔργα. Κύριοι βουλευταί, τὸ μακροπρόθεσμον πρόβλημα τῆς Ἑλληνικῆς Οἰκονομίας εἶναι, ὡς γνωστόν, ἡ ἐξεύρεσις ἀπασχολήσεως διὰ τὸν πληθυσμὸν μὲ παράλληλον αὔξησιν τοῦ κατὰ κεφαλὴν εἰσοδήματος. Τὸ σύνθημα δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἐπάνοδος εἰς τοὺς ἀγροὺς μὲ οἱανδήποτε ἐξέλιξιν τῆς ἀγροτικῆς μας πολιτικῆς. Ἡ γεωργία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπασχολήσῃ τὸν πληθυσμόν. Θὰ αὐξηθῇ ἡ γεωργικὴ παραγωγή, ἀναμφισβητήτως, διότι χρησιμοποιοῦνται καλύτεραι μέθοδοι, εἰσάγεται ἡ μηχανοκαλλιέργεια, χρησιμοποιοῦνται βελτιωμένοι σπόροι, γίνεται καταπολέμησις τῶν νόσων τῶν φυτῶν. Ὅλα αὐτὰ ὁδηγοῦν εἰς τὴν αὔξησιν τῆς γεωργικῆς μας παραγωγῆς. Ἀλλὰ αὐτὰ εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθοῦν μὲ μικρότερον ἀριθμὸν ἀπασχολουμένων εἰς τὴν γεωργίαν. Συνεπῶς, ὑπάρχει ἕνα βασικὸν πρόβλημα, τὶ θὰ γίνῃ μὲ τὸ πλεόνασμα τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν περίοδον τῆς αἰχμῆς ἀναβιβάζει εἰς 750.000 ἀγρότας. Πρέπει νὰ εὑρεθοῦν ἀπασχολήσεις εἰς τὴν ἐπαρχίαν καὶ αὐταὶ θὰ εὑρεθοῦν μόνον, ἐφ’ ὅσον ἐφαρμοσθῇ εἰς εὐρεῖαν κλίμακα πρόγραμμα περιφερειακῆς ἀναπτύξεως τῆς Ἑλληνικῆς ὑπαίθρου. Τὸ θέμα τῆς περιφερειακῆς ἀναπτύξεως ἀνεκινήθη ἐσχάτως ἀπὸ τὸν Διοικητὴν τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος εἰς ὁμιλίαν του, διεπίστωσε τὴν ἀποτυχίαν τοῦ ἐφαρμοσθέντος μέχρι σήμερον συστήματος καὶ εἰσηγήθη ἀλλαγὴν μεθόδων. Ὁ καθηγητὴς κ. Ζολώτας, εἶπεν, ὅτι τὸ σύστημα τοῦ καθολικοῦ προγραμματισμοῦ ἀπέτυχεν εἰς τὴν χώραν μας, δὲν ἐπέφερε τὰ προσδοκώμενα ἀποτελέσματα, διότι οἱ συντελεσταὶ τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως εἶναι περιωρισμένοι καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθοῦν ταὐτοχρόνως εἰς ὁλόκληρον τὴν ἔκτασιν. Εἰσηγοῦνται, λοιπόν, τὴν μεταβολὴν μεθόδου καὶ τὴν καθιέρωσιν τῶν περιφερειακῶν προγραμμάτων οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Νομίζω, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν πολιτικὴν προσχωρεῖ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ ἵδρυσε Γενικὴν Διεύθυνσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ. Τὸ λυπηρὸν εἶναι, ὅτι ἐχρειάσθη 6ετίαν διὰ νὰ καταλήξῃ εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτὸ καὶ νὰ διαπιστώσῃ τὴν ἀποτυχίαν τῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία ἠκολουθήθη μέχρι σήμερον. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, οἱαδήποτε πολιτικὴ ἀναπτύξεως τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, θὰ ἀποτύχῃ, ἐὰν δὲν ἀκολουθηθῇ ὑγιεστέρα οἰκονομικὴ πολιτική. Πῶς θέλετε νὰ αὐξήσουν τὴν παραγωγὴν οἱ ἀγρόται, ὅταν δὲν εἶναι ἐξησφαλισμένη ἡ ἀγορὰ τοποθετήσεως τῶν προϊόντων των; Τὴν τελευταίαν τριετίαν, κύριοι βουλευταί, ἡ πορεία τῶν Ἑλληνικῶν ἐξαγωγῶν ἀκολουθεῖ τὴν κατιοῦσαν. Μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1958–60 ἔχομεν μίαν μείωσιν τοῦ ὕψους τῶν ἐξαγωγῶν, 35 ἑκατομμ. δολλαρίων καὶ ἀντίστοιχον μείωσιν ἕνεκα τούτου τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος. Τὸ πρᾶγμα ἔχει ἐξαιρετικὴν σημασίαν, διότι εἶναι φαινόμενον, τὸ ὁποῖον συναντᾶται μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἔχω εἰς χεῖρας μου πίνακα τῆς πορείας τῶν ἐξαγωγῶν πολλῶν χωρῶν τῆς Εὐρώπης. Τὰ στοιχεῖα ἔχω λάβει ἀπὸ τὸ κυκλοφορῆσαν πρὸ ὀλίγου, δελτίον τοῦ Διεθνοῦς Νομισματικοῦ Ταμείου. Τὰ στοιχεῖα θὰ καταθέσω διὰ νὰ περιληφθοῦν εἰς τὰ πρακτικά. Ἀπὸ αὐτά, κύριοι βουλευταί, προκύπτει, ὅτι εἰς ὅλας τὰς χώρας τῆς Εὐρώπης αἱ ἐξαγωγαὶ μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1957, 1958, 1959 καὶ 1960 σημειοῦν συνεχῆ ἄνοδον, ἐνῷ εἰς τὴν Ἑλλάδα αἱ ἐξαγωγαὶ ἀκολουθοῦν τὴν κατιοῦσαν. Ἐὰν τὸ πρόβλημα τοῦτο δὲν λυθῇ, θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀκολουθήσωμεν πολιτικὴν ἀναπτύξεως τῆς παραγωγῆς τῆς γεωργικῆς, διότι οὐδεὶς ἀγρότης θὰ ἀποδυθῇ εἰς τὸν κόπον νὰ αὐξήσῃ τὴν παραγωγήν του, ὅταν ἤδη τὴν ἠλαττωμένην δὲν δύναται, νὰ τὴν τοποθετήσῃ. Κύριοι βουλευταί, διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν προβλημάτων τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαρχίας, εἶναι ἀνάγκη λήψεως σειρᾶς μέτρων διοικητικῶν, οἰκονομικῶν, βιομηχανικῶν, ἐκπαιδευτικῶν καὶ πολιτιστικῶν. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἀναπτύξω πῶς ἀντιλαμβάνομαι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ σταματήσῃ τὸν μαρασμὸν τῆς Ἑλληνικῆς ὑπαίθρου. Πρῶτον, κύριοι βουλευταί, πρέπει νὰ καθορίσωμεν τὶ εἶναι Ἑλληνικὴ Ἐπαρχία. Διότι αὐτὸς ὁ ὅρος δὲν ἔχει καθορισθῆ ἀκόμη. Διὰ τὴν Ἑλληνικὴν νομοθεσίαν καὶ διὰ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, Ἑλληνικὴ Ἐπαρχία, εἶναι ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς πλὴν τοῦ Νομοῦ Ἀττικῆς. Ὅλα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς Ἐπαρχίας, ὅπως τὰ κίνητρα τὰ οἰκονομικά, ἐδημιούργησαν χάος, διότι δὲν ἦσαν προγράμματα τῶν Ἐπαρχιῶν. Τὶ συνέβη; Δίδομεν κίνητρα πρὸς ἀνάπτυξιν τῶν ἰδιωτικῶν ἐπενδύσεων εἰς τὴν βιομηχανίαν καὶ ὁρίζομεν ὡς ὅρον μίαν ἀπόστασιν 25 χιλιομ. ἀπὸ τῆς πλατείας Ὁμονοίας. Ἀποτέλεσμα· ἐγκατεστάθησαν εἰς τὴν περιφέρειαν ἐργοστάσια ὡς ἐπαρχιακά, ἀπολαύουν τῶν προνομίων, ἐργάζονται ὑπὸ συνθήκας σχεδὸν ὁριακάς, διότι μεταφέρουν τὸ προσωπικὸν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας. Ἡ πρωτεύουσα τείνει νὰ ἐπεκταθῇ πρὸς τὴν ἀκτῖνα τῶν 25 χιλιομ. καὶ νὰ ἐπιδεινωθῇ ἀκόμη περισσότερον τὸ ἤδη ὀξὺ πρόβλημα τῆς πρωτευούσης. Διότι, κύριοι βουλευταί, ὅ,τι εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι εἰς τὴν πρωτεύουσαν ζῇ πληθυσμὸς πέραν ἐκείνου, ὁ ὁποῖος δικαιολογεῖται καὶ ὅτι τοῦτο εἶναι ἀντιοικονομικόν, διότι ἐπιβαρύνει τὴν παραγωγήν, ἠννόουν, ὅτι ἡ συγκέντρωσις μεγάλου ἀριθμοῦ πληθυσμοῦ μὴ παραγωγικοῦ, ἐργαζομένου εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ὑποχρεώνει τὸ Κράτος εἰς μίαν σειρὰν ἀντιπαραγωγικῶν ἐπενδύσεων, ἡ ὁποία ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει, ἐπιβαρύνει τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς. Ἐνῷ εἰς τὰς Ἀθήνας ζοῦν λ.χ. 500 ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐργάζονται παραγωγικῶς, τὸ Κράτος εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὸν οἰκισμόν, πρέπει νὰ κάμῃ δρόμους, πρέπει νὰ μεταφέρῃ τὸν φωτισμόν, τὴν ὕδρευσιν. Ὅλαι αὐταὶ αἱ δαπάναι ἐπιβαρύνουν τὴν οἰκονομίαν καὶ τὸ κόστος παραγωγῆς, ἐνῷ ὁ πληθυσμὸς τὸν ὁποῖον ἀφοροῦν δὲν εἶναι ἐντεταγμένος εἰς τὸν μηχανισμὸν τῆς παραγωγῆς. Οἱαδήποτε πολιτική, ἀφορῶσα τὴν ἐπαρχίαν, πρέπει νὰ ἐντοπίζεται εἰς ὡρισμένην ἐπαρχίαν, τῆς ὁποίας πρέπει προηγουμένως νὰ ἔχωμεν κάμει διερεύνησιν τοῦ ἐδάφους. Τὰ μέτρα τὰ διοικητικά, ἀφοροῦν πρὸ παντός, κύριοι βουλευταί, τὴν ἐφαρμογὴν εὐρέως συστήματος ἀποκεντρώσεως. Σήμερον, ὅλαι αἱ ἐξουσίαι, εὑρίσκονται συγκεντρωμέναι εἰς τὰ Ὑπουργεῖα τῆς Πρωτευούσης. Ἀκόμη ἡ κεντρικὴ ἐξουσία σφετερίζεται ἁρμοδιότητας τῶν ὀργάνων τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Τοῦτο συνεπάγεται δύο μειονεκτήματα: Πρῶτον, ὅτι ἐπιβαρύνει ἤδη τὴν ἀρκετὰ βεβαρημένην κεντρικὴν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία μετὰ κόπου ἀντιμετωπίζει τὴν τρέχουσαν ὑπηρεσίαν καὶ δεύτερον μειονέκτημα τοῦ σφετερισμοῦ ἁρμοδιοτήτων, ποὺ θὰ ἀνήκουν εἰς ὄργανα ἀποκεντρωμένα ἢ εἰς ὄργανα τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, εἶναι ὅτι τὸ κέντρον δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἱεραρχήσῃ τὰ ἔργα ἢ νὰ κρίνῃ μὲ τὰ προσήκοντα κριτήρια, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπεκταθοῦν, ἐὰν ἡ κρίσις θὰ ἀνῆκεν εἰς ὄργανα τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἢ εἰς ἀποκεντρωμένας κρατικὰς ὑπηρεσίας. Κύριοι βουλευταί, ποῖος Δήμαρχος Ἀθηναίων, θὰ εἶχε τολμήσει νὰ κάμῃ ἐπένδυσιν 70 ἑκατομμυρίων εἰς τὰ ἔργα τῆς Ὁμονοίας, ὅταν ὑπάρχουν οἰκισμοὶ ἄνευ ὑδρεύσεως; Ἐν τούτοις αὐτὸ τὸ ἀπετόλμησεν ἡ κεντρικὴ ἐξουσία, διότι ἔχει ἄλλα κριτήρια. Βεβαίως, διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἀποκέντρωσις, προϋποτίθεται μία ἐπανεξέτασις τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως τῆς χώρας. Ὁ Νομός, καὶ ἡ ἀνωτάτη διοικητικὴ μονάς, ἔχει ἀποτύχει. Εἶναι μικρά. Ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ διαιρεθῇ ἡ χώρα εἰς μείζονα διαμερίσματα, 6–10 καθοριζόμενα μὲ κριτήρια πληθυσμιακὰ καὶ γεωοικονομικά, διαμερίσματα, τὰ ὁποῖα νὰ ἔχουν ἐπιδείξει διαμερίσματα μὲ ἁρμοδιότητας, μὲ ἐξουσίας, μὲ τὰ οἰκονομικὰ μέσα, διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ ἐφαρμόσουν περιφερειακὰ προγράμματα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Εἰς τὴν πρωτεύουσαν ἑνὸς συγχρόνου Κράτους, συγκεντροῦνται μόνον αἱ ἐπιτελικαὶ ὑπηρεσίαι καὶ οὐδέποτε καὶ ἐκτελεστικαί. Θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀναφέρω δύο κλασσικὰ παραδείγματα τῆς συγχρόνου ἐποχῆς. Τὴν πρωτεύουσαν τῆς Δυτικῆς Γερμανίας, τὴν Βόννην. Πρόκειται περὶ μικρᾶς εἰδυλλιακῆς πόλεως 25.000 κατοίκων, εἰς τὴν ὁποίαν ἑδρεύουν εἰς 5 κτίρια ὀλίγοι δημόσιοι ὑπάλληλοι. Εἰς τὴν πόλιν αὐτήν, ἔχει καταστρωθῆ τὸ οἰκονομικὸν σχέδιον τῆς ἀναπτύξεως τῆς μεταπολεμικῆς Γερμανίας, τὸ ὁποῖον ἐσημείωσε τόσην μεγάλην ἐπιτυχίαν. Αὐτὴ ἀκόμη ἡ νέα Πρωτεύουσα τῆς Βραζιλίας, ἡ Μπραζίλια, ἔχει προγραμματισθῆ διὰ μέγιστον ἀριθμὸν 500.000 κατοίκων καὶ ἐν τούτοις ἀφορᾷ μίαν χώραν, ἡ ὁποία αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχει 70 ἑκατομμύρια πληθυσμὸν καὶ 20 ἑκατομμύρια τετραγωνικὰ χιλιόμετρα. Αὐτὸ τὸ εἶδος τῆς πόλεως τέρατος, ὡς εἶναι αἱ Ἀθῆναι, ἡ ὁποία μετὰ 40 ἔτη θὰ συγκεντρώνῃ τὰ 70 ἑκατοστὰ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας, εἶναι σήμερον ἀπαράδεκτον καὶ ἀντιοικονομικόν. Ἀλλά, διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἀποκέντρωσις πρέπει πρῶτον νὰ λειτουργήσῃ κατὰ τρόπον περισσότερον ἀποτελεσματικὸν ἡ διοίκησις. Χρειάζεται ἐκ βάθρων ἀναμόρφωσις τοῦ διοικητικοῦ μηχανισμοῦ τῆς χώρας. Σήμερον τὸ διοικητικόν μας σύστημα εἶναι τοῦ 19ου αἰῶνος. Κινούμεθα μὲ τὸν ρυθμὸν τοῦ ἀραμπᾶ. Χρειάζονται 3 ὧραι διὰ νὰ πάῃ κανεὶς εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ 8 ἡμέραι διὰ νὰ πάρῃ διαβατήριον. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἀντέχω εἰς τὸν πειρασμόν, νὰ καταγγείλω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν περίπτωσιν μέλους τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ὀνομάσω— τὸ γνωρίζετε πιθανῶς ὅλοι—καὶ τὸ ὁποῖον ἐπενόησε ποῖον σύστημα νομίζετε διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν κομματικῶν του συμφερόντων; Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει μέλος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ἔχει συλλάβει τὴν πρωτοφανῆ ἰδέαν καὶ ἐκτελεῖ, νὰ μὴ ὑπογράψῃ κανένα ἀπολύτως ἔγγραφον ἐξ ὅσων τοῦ ὑποβάλλουν αἱ ὑπηρεσίαι. Ἔχει παραλύσει τὸ μέγα Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον διευθύνει, τὰ δὲ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα ἔχουν συσσωρευθῆ ἐκεῖ περνοῦν τὸ μπόϊ του καὶ ἀναμένει διὰ νὰ τὰ ὑπογράψῃ τὴν ὄχλησιν βουλευτοῦ ἢ Ὑπουργοῦ. Ὅταν παρῃπονέθη κάποτε εἰς συνομιλίαν μου μὲ μέλος τῆς Κυβερνήσεως μοῦ εἶπε: «Τὶ τραβᾶμε καὶ ἡμεῖς ἀπὸ αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον»!! Θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἐκπαραθυρωθῆ ὁ κ. Ὑπουργὸς αὐτός, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀναπνεύσῃ τὸ πλῆθος ἀπὸ τὸν σαδιστὴν Ὑπουργόν. Εἶπον, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ φθάσωμεν εἰς ἕνα καλύτερον τρόπον λειτουργίας τῆς διοικητικῆς μηχανῆς. Καὶ αὐτὸ προϋποθέτει ριζικὴν μεταβολὴν τῶν ἐφαρμοζομένων μεθόδων διοικήσεως. Ποῖαι εἶναι αὗται, θὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν περίληψιν περιγραφῆς, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν Ἀρχηγὸς ξένης ἀποστολῆς, μεταβὰς εἰς μέγα Ὑπουργεῖον, διὰ νὰ συζητήσῃ ὑπόθεσιν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν χώραν του καὶ τὴν Ἑλλάδα. Εἶναι ἀναφορὰ πρὸς ἀρχηγὸν ξένου Κράτους, ἀπεσταλμένου του εἰς τὴν χώραν αὐτὴν πρὸς συνάντησιν Ἕλληνος Ὑπουργοῦ. Λέγει: «Πρώτη μου ἐντύπωσις, ὅταν ἔφθασα........ (ἀναγινώσκει)......». Μὲ αὐτὰ τὰ δύο περιστατικὰ ἠθέλησα νὰ δείξω, ὅτι εἶναι μεγίστη πολυτέλεια νὰ ὁμιλῶμεν περὶ ἀναδιοργανώσεως τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαρχίας καὶ περὶ ἀναπτύξεως περιφερειῶν, ὅταν τὸ κέντρον λειτουργῇ τόσον πλημμελῶς. Πλὴν τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως καὶ τῆς ἐνισχύσεως τῆς αὐτοδιοικήσεως εἶναι ἀνάγκη νὰ κάμωμεν βιομηχανικὴν ἀποκέντρωσιν, ἀλλὰ ὄχι μὲ κέντρα ἀπεριόριστα, ὡς γίνεται σήμερον, τὰ ὁποῖα φέρουν τὰς βιομηχανίας εἰς ἀκτῖνα ὀλίγων χιλιομέτρων ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν, διότι θὰ κληθῶμεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν πρόβλημα ὑποαπασχολήσεως. Πρόβλημα ἀνάλογον ἀντεμετώπισαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἰδοὺ τὶ ἔκαμεν ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, διὰ νὰ ἐνισχύσῃ ὡρισμένας περιοχάς, αἱ ὁποῖαι ἀντιμετώπιζαν ὀξὺ πρόβλημα ὑποαπασχολήσεως. Καθώρισαν συγκεκριμένα κέντρα δι’ αὐτὴν τὴν ἐπαρχίαν καὶ ἐχρηματοδότησαν μικρὰς βιομηχανίας τοῦ κέντρου, τὰς ἥνωσαν εἰς μεγαλυτέρας μονάδας, διηυκόλυναν τὴν ἀπόκτησιν συγχρόνου μηχανικοῦ ἐξοπλισμοῦ, ἐπεδόθησαν τὰ μηχανήματα, δηλαδή, προκειμένου περὶ μηχανημάτων ἀξίας ὡρισμένων ἑκατομμυρίων, ἀνέλαβεν ὁ προϋπολογισμὸς ἀνεπιστρεπτὶ νὰ καλύψῃ ὡρισμένα ποσὰ τῆς ἐπενδύσεως, ἵνα δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου καταστήσῃ τὴν παραγωγὴν περισσότερον συναγωνίσιμον. Καὶ ἐσημείωσεν ἀπόλυτον ἐπιτυχίαν. Ὑπάρχει ἀνάγκη κατὰ τὴν καθιέρωσιν τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως νὰ μεταβληθῇ ἀμέσως τὸ ἀκολουθούμενον σύστημα τοῦ χαρακτηρισμοῦ ὡς ἐπαρχίας ὅλης τῆς Ἑλλάδος καὶ νὰ ἐντοπίσωμεν τὰ προβλήματα εἰς τὰ ἐπαρχιακὰ κέντρα. Κύριοι βουλευταί, ἡ μεγαλυτέρα συγκέντρωσις εἰς τὴν πρωτεύουσαν καὶ ἡ μεγαλυτέρα ἐνδεικνυομένη ἀποκέντρωσις ἀφορᾷ τὸν τομέα τῆς ἐκπαιδεύσεως. Νομίζω, ὅτι αἱ περισσότεραι τῶν Σχολῶν, αἱ ὁποῖαι ἑδρεύουν εἰς τὴν πρωτεύουσαν, εἶναι δυνατὸν νὰ μετατεθοῦν εἰς τὰς ἐπαρχίας. Εἶναι ἀπαράδεκτον ἡ Σχολὴ τῶν Εὐελπίδων νὰ εὑρίσκεται εἰς τόσον κεντρικὸν σημεῖον τῆς πρωτευούσης καὶ νὰ ἀσκοῦνται οἱ εὐέλπιδες εἰς τὴν σκοποβολὴν ἢ τὴν ἱππασίαν εἰς οἰκόπεδα μεγάλης ἀξίας. Βάσει ἑνὸς προγράμματος δεκαετοῦς, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μετακινηθοῦν ὅλαι αἱ στρατιωτικαὶ Σχολαί. Ποία θὰ εἶναι ἡ συνέπεια αὐτῶν τῶν μετακινήσεων, εἶναι προφανές. Κύριοι βουλευταί, ἡ παρουσία τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων εἰς ἕνα ἐπαρχιακὸν κέντρον, εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ ἀπασχόλησιν εἰς 2.000 οἰκογενείας, λόγῳ τῶν πολλαπλασιαστικῶν φαινομένων τῆς ἀπασχολήσεως. Ἡ παρουσία τῶν Εὐελπίδων καὶ τῶν καθηγητῶν θὰ δημιουργήσῃ ἀπασχόλησιν διὰ 1.000 οἰκογενείας τοὐλάχιστον εἰς τὴν ἐπαρχίαν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἐγκατασταθῇ. Ἕνας ἄλλος τομεύς, εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀφορᾷ τὴν πολιτιστικὴν ἀποκέντρωσιν. Κύριοι βουλευταί, αἱ Ἀθῆναι εἶναι τὸ μοναδικὸν κέντρον πνευματικῶν ἐκδηλώσεων. Καὶ αὐτὴ ἀκόμη ἡ πρωτεύουσα τῆς Β. Ἑλλάδος, ἡ Θεσσαλονίκη, εἶναι οὐσιαστικῶς μία πόλις νεκρά. Ἔγινε, βεβαίως, προσφάτως ἕνα ἀξιόλογον βῆμα μὲ τὴν ἵδρυσιν τοῦ Βασιλικοῦ Θεάτρου Θεσσαλονίκης, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι ἔγινε κατὰ τὸν προσήκοντα τρόπον, διότι φοβοῦμαι, ὅτι θὰ καταλήξῃ εἰς ἐπαρχιακὸν θίασον δευτέρας ποιότητος καὶ θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ Βόρειος Ἑλλὰς νὰ κατέχεται ἀπὸ τὸ σύμπλεγμα κατωτερότητος ἔναντι τῆς πρωτευούσης. Ὁσονδήποτε καὶ ἐὰν ἐνισχυθῇ οἰκονομικῶς αὕτη, δὲν θὰ καταστῇ βιώσιμος, δὲν θὰ γίνῃ πόλις ὄψεως, ἐὰν τὸ πνευματικόν της ἐπίπεδον διατηρηθῇ χαμηλόν, ὡς εἶναι σήμερον. Εἰς τὴν Θεσσαλονίκην δὲν ἐπετύχαμεν ἀκόμη νὰ κάμωμεν τὸ Πανεπιστήμιον νὰ ριζώσῃ. Ὑπάρχουν ἕδραι εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης, αἱ ὁποῖαι εἶναι κεναὶ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν καὶ δὲν ὑπάρχουν ὑποψήφιοι. Οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι ἱπτάμενοι. Εἶναι κάτοικοι Ἀθηνῶν καὶ πολλοὶ μεταβαίνουν ἀεροπορικῶς διὰ νὰ διδάξουν. Κἄτι συμβαίνει. Πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ πρόβλημα κατὰ τρόπον ριζικόν. Ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ἀντιμετωπισθῇ βάσει σχεδίου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκπονηθῇ εἰς τὸ κέντρον. Τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον φαντάζομαι διὰ τὴν πνευματικὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπαρχίας, συνίσταται εἰς τοῦτο: Εἰς ἕκαστον τῶν 6 ἢ 8 μεγαλυτέρων διαμερισμάτων νὰ ἱδρυθοῦν Ἱδρύματα, κτίρια πνευματικῶν ἐκδηλώσεων, τῶν ὁποίων, βάσει σχεδίου, νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἐπάνδρωσις καὶ ἡ ἀπασχόλησις διὰ 200 ἡμέρας τοὐλάχιστον τὸν χρόνον. Ἡ χώρα διαθέτει ἀφθονίαν καλλιτεχνικῶν στελεχῶν. Θὰ ἦτο δυνατὸν τὸ Βασιλικὸν Θέατρον, ἡ Λυρικὴ Σκηνὴ καὶ ἡ Κρατικὴ Ὀρχήστρα νὰ διανεμηθοῦν εἰς ἰσοτίμους ὁμάδας, αἱ ὁποῖαι νὰ περιέρχωνται τὴν χώραν, ὡς συμβαίνει μὲ τὰ μεγάλα θέατρα. Εἰς τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν τὸ Θέατρον Μπολσόϊ ἐργάζεται ὡρισμένον χρόνον εἰς τὴν Μόσχαν καὶ τὸν ὑπόλοιπον περιέρχεται τὴν χώραν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναζωογονηθῇ ἡ ἐπαρχία. Ἀλλὰ δι’ αὐτὸ χρειάζεται ἀπόφασις τοῦ κέντρου νὰ θεωρήσῃ τὴν ἐπαρχίαν ἰσότιμον, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον, κύριοι βουλευταί, δὲν συμβαίνει σήμερον. Θὰ ἀναφέρω ἕνα παράδειγμα. Ἡ ἑορτὴ τῆς 28ης Ὀκτωβρίου, ἡ ὁποία ἄλλοτε ἑωρτάζετο εἰς τὰς Ἀθήνας, μετεκινήθη ἐξ Ἀθηνῶν, ὀρθῶς, διότι δὲν εἶναι πρέπον μία μεγάλη πόλις νὰ παραλύῃ μὲ δύο ἐθνικὰς ἑορτάς. Ἀλλὰ διατὶ ἐστάλη εἰς τὴν Θεσσαλονίκην αὐτὴ ἡ ἐθνικὴ ἑορτή; Ἡ Θεσσαλονίκη ἔχει ἤδη τὴν 26ην Ὀκτωβρίου, τὴν μεγάλην ἰδικήν της ἐπέτειον. Θὰ ἦτο δυνατὸν μόνον αὐτὴ ἡ ἐπέτειος νὰ ἑορτάζεται ἐκεῖ καὶ ἡ 28η Ὀκτωβρίου νὰ ἑορτάζεται εἰς ἕνα ἄλλο κέντρον, ὡς φέρ’ εἰπεῖν εἰς τὰ Ἰωάννινα, τὴν Ἤπειρον, ἡ ὁποία —νομίζω— καὶ δικαιοῦται, διότι ἐκεῖ ἐδόθη ἡ ἀπάντησις εἰς τὴν Ἰταλικὴν εἰσβολήν. Κύριοι βουλευταί, ὅταν διαιρέσωμεν τὴν χώραν εἰς 6 ἢ 8 μείζονας περιφερείας, τὰς ἐφοδιάσωμεν μὲ ἐπαρκῆ ἐξουσίαν, διὰ τῆς ἀποκεντρώσεως προχωρήσωμεν εἰς τὴν βιομηχανικήν, τὴν ἐκπαιδευτικὴν καὶ τὴν οἰκονομικὴν ἀποκέντρωσιν, τότε θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν πολιτικὴν περιφερειακοῦ προγραμματισμοῦ. Ὁ περιφερειακὸς προγραμματισμὸς θὰ ἀποβλέπῃ, βασικῶς, εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας, θὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν ἀξιοποίησιν τῶν ἐδαφῶν τὰ ὁποῖα δὲν καλλιεργοῦνται σήμερον, εἰς τὸν ἀναδασμὸν τῆς γῆς, εἰς τὴν συμπλήρωσιν τῶν ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων, εἰς τὴν ἀναδιάρθρωσιν τῶν καλλιεργειῶν, εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς κτηνοτροφίας καὶ εἰς τὴν τεχνικὴν ἐκπαίδευσιν τῶν ἀγροτῶν. Ὅλα αὐτά, κύριοι βουλευταί, θὰ ἐπιτευχθοῦν μόνον ἐφ’ ὅσον μελετηθοῦν τοπιακῶς εἰς τὰ πλαίσια μιᾶς μείζονος ἐπαρχίας, ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν συνιστᾷ σήμερον ὁ Νομός. Τὸ δεκαετὲς πρόγραμμα ἀναπτύξεως τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαρχίας, τὸ ὁποῖον ἀντιλαμβανόμεθα ἀνεξάρτητον καὶ παράλληλον πρὸς τὰ γενικὰ προγράμματα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, στηρίζεται ἐπὶ τῶν ἑξῆς βασικῶν γραμμῶν: Πρῶτον, διαίρεσις τῆς χώρας εἰς διαμερίσματα μείζονα τοῦ Νομοῦ. Δεύτερον, ἐφαρμογὴ ἀποκεντρώσεως οἰκονομικῆς, βιομηχανικῆς, ἐκπαιδευτικῆς καὶ πολιτιστικῆς. Τρίτον, μετακίνησις ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν εἰς τὴν ἐπαρχίαν, βάσει σχεδίου, ὅλων ἐκείνων τῶν δραστηριοτήτων, τῶν ὁποίων ἡ παρουσία εἰς τὴν πρωτεύουσαν δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία. Τὸ σύνθημα θὰ εἶναι: Εἰς τὴν πρωτεύουσαν θὰ μείνῃ ὅ,τι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πάῃ εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Εἰς ὅλα τὰ ἔργα ἐμφανίζεται ἀπαράσκευος, ἔχει ἤδη ἀπὸ ἑξαετίας προγραμματίσει ὡρισμένα μεγάλα ἔργα καὶ δὲν ἔχει εὕρει τοὺς φορεῖς ἐγκαίρως. Τελευταίως ἀνεκάλυψε πρὸ διετίας, ὅτι ὑπάρχει ἕνα πρόβλημα φορέων τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως καὶ ἵδρυσεν εἰδικὸν Ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος ἔχει ὡς σκοπὸν τὴν κατασκευὴν τῶν φορέων, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ Ὀργανισμὸς παρουσιάζει εἰς τὴν λειτουργίαν του μίαν βασικὴν ἀνωμαλίαν, τὴν ὁποίαν, κ. Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, θεωρῶ ἀδυναμίαν ἠθικῆς τάξεως καὶ ἀναμένω ἐπ’ αὐτοῦ νὰ ἀκούσω ποία εἶναι ἡ στάσις, τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις. Ὁ ΟΒΑ, περὶ αὐτοῦ ὁμιλῶ, διοικεῖται, κύριοι βουλευταί, ἀπὸ ὁμάδα ἀνδρῶν ἀξιολόγων καὶ ἱκανῶν, οἱ ὁποῖοι συνέρχονται ἐπὶ τῷ αὐτῷ, καὶ ἀποφασίζουν διὰ τὴν ἵδρυσιν φορέων οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως εἰς τὴν χώραν μὲ συμμετοχὴν τοῦ ΟΒΑ ἢ κατ’ ἄλλον τρόπον. Ἀλλὰ αὐτὰ τὰ ἀξιόλογα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα μετέχουν εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ Ὀργανισμοῦ, ἔχουν ἤδη ἀτομικὰ συμφέροντα εἰς τὰ ἐκτελούμενα ἔργα. Διὰ κάθε προγραμματιζόμενον ἔργον, διὰ τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκεται ἡ κατασκευὴ ἑνὸς φορέως, τὰ πέντε ἢ ἓξ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὸν Ὀργανισμὸν Βιομηχανικῆς Ἀναπτύξεως, ἔχουν ἴδια συμφέροντα. Ἄλλος ἐκπροσωπεῖ τὴν Πεσινέ, ἄλλος ἐκπροσωπεῖ τὸν Κρούπ, ἄλλος τὸν τάδε Ἰταλικὸν ἢ Ἀγγλικὸν Οἶκον. Καὶ διερωτῶμαι, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθοῦν ἀποφάσεις, ὅταν οἱ διοικοῦντες τὸν Ὀργανισμὸν Βιομηχανικῆς Ἀναπτύξεως ἔχουν ἴδια καὶ ἀντικρουόμενα συμφέροντα; Ὑπῆρξε μάλιστα περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἕνα μέλος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ ΟΒΑ ἐξεπροσώπει ταὐτοχρόνως δύο διαπληκτιζομένους δι’ ἀνάληψιν ὡρισμένου ἔργου. Διερωτῶμαι, ἐὰν αὐτὴ πρέπει νὰ εἶναι ἡ σύνθεσις ΟΒΑ καὶ ἐφ’ ὅσον μετέχοντα πρόσωπα εἰς τὴν διοίκησιν ἔχουν ἀτομικὰ συμφέροντα, διερωτῶμαι ποῖος θὰ προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου.

§115Η. ΗΛΙΟΥ. Νομίζω, ἐν ὄψει αὐτῶν τῶν καταγγελιῶν, αἱ ὁποῖαι ἄλλωστε εἰς πολλοὺς δὲν εἶναι κἄτι τι τὸ μυστικὸν καὶ τὸ καινούργιον, ἔχετε χρέος νὰ κατονομάσετε πρόσωπα καὶ ἀντιπροσωπευομένους οἴκους.

§116Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι ἔχω χρέος νὰ κατονομάσω πρόσωπα καὶ οἴκους, ὡμίλησα ἀπολύτως σαφῶς. Τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα συνθέτουν τὴν διοίκησιν τοῦ ΟΒΑ εἶναι γνωστά. Ὅτι τὰ ἴδια πρόσωπα ἐμφανίζονται ἐκπρόσωποι συμφερόντων ξένων Οἴκων καὶ αὐτὸ ἐπίσης δὲν εἶναι μυστικόν. Τὸ ἄτοπον εὑρίσκεται εἰς τὸ ὅτι ἡ νομοθεσία τὸ ἐπέτρεψεν αὐτὸ καὶ δι’ αὐτὸ ἐλέγχω τὴν Κυβέρνησιν.

§117Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Εἴπατε προηγουμένως, διὰ τοὺς διοικοῦντας τὸν ΟΒΑ, ὅτι εἶναι ἀξιόλογα καὶ ἱκανὰ πρόσωπα.

§118Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Βεβαίως.

§119Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐρωτῶ, κατὰ τὴν γνώμην σας, εἶναι πρόσωπα ἀπολύτως ἔντιμα, ναὶ ἢ ὄχι;

§120Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ ἀμφισβητήσω τὴν ἐντιμότητα οὐδενὸς ἐκ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὸν ΟΒΑ, πολλὰ τῶν ὁποίων καὶ προσωπικῶς γνωρίζω ὁ ἴδιος, ἀλλὰ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἔθεσα εἶναι ἄλλο. Φέρ’ εἰπεῖν, ὁ ἄλφα εἶναι ἐντιμότατον πρόσωπον, τὸ ὁποῖον μετέχει τοῦ Ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ λάβῃ ἀπόφασιν διὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ φορέως ὡρισμένου μεγάλου ἔργου οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ὅταν αὐτὸ τὸ πρόσωπον λαμβάνῃ μέρος εἰς τὰς συζητήσεις ὑπὸ δύο ἰδιότητας, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διχασθῇ ἡ προσωπικότης του αὐτὴ κατὰ τὸ ἕνα τμῆμα νὰ προστατεύῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, κατὰ δὲ τὸ ἄλλο νὰ προστατεύῃ τὰ συμφέροντα τοῦ ξένου οἴκου, τὸν ὁποῖον ἐκπροσωπεῖ καὶ τοῦ ὁποίου μετέχει ὁ ἴδιος;

§121Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἡ ἐντιμότης τὶ ἐπιβάλλει εἰς τὰ πρόσωπα αὐτὰ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν;

§122Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νομίζω, ὅτι εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει, δὲν εἶναι νὰ εἶναι κανεὶς μόνον ἔντιμος, ἀλλὰ πρέπει καὶ νὰ φαίνεται εἰς τὸ κοινόν, ὅτι εἶναι ἔντιμος. Ἐγὼ δέχομαι, ὅτι ὅλα τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα μετέχουν τοῦ ΟΒΑ εἶναι ἀνώτερα πάσης ὑπονοίας, ἀλλὰ πῶς θὰ πείσητε τὰ 8.500.000 Ἑλλήνων, ὅτι ὡρισμένον μέλος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ὑπὸ τὴν μίαν ἰδιότητα λαμβάνει ἀποφάσεις διὰ τὴν ἵδρυσιν φορέως καὶ ὑπὸ τὴν ἄλλην ἰδιότητα εἶναι αὐτὸς οὗτος ὁ ἐνδιαφερόμενος ἐκπρόσωπος τοῦ ξένου ἐπιχειρηματίου ἢ καὶ τοῦ ἰδικοῦ του κεφαλαίου;

§123Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουρ. Συντονισμοῦ). Σεῖς εἴπατε, ὅτι δὲν ἔχετε καμμίαν ὑπόνοιαν διὰ τὴν ἐντιμότητα τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Ἡ ἐντιμότης, λοιπόν, αὐτή, κατὰ τῆς ὁποίας δὲν ἔχετε οὐδεμίαν ὑπόνοιαν, ἐπιβάλλει εἰς τὰ πρόσωπα αὐτά, τὰ ὁποῖα μετέχουν τῆς διοικήσεως τοῦ ΟΒΑ νὰ λησμονήσουν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν προβαίνουν εἰς ἀποφάσεις σχετικὰς μὲ τὸν Ο. Β.Α., νὰ λησμονήσουν οἱανδήποτε ἄλλην ἰδιότητά των.

§124Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ μεταχειρισθῶ ἕνα ἄλλο παράδειγμα. Διὰ τοὺς βουλευτὰς δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπίσης νὰ ὑπάρξῃ προκαταβολικῶς ἀμφισβήτησις ἐντιμότητος. Καὶ ὅμως, τὸ Σύνταγμα προβλέπει: «Τὰ καθήκοντα τοῦ βουλευτοῦ εἶναι ἀσυμβίβαστα πρὸς τὰ ἔργα τοῦ διευθυντοῦ ἢ ἄλλου ἀντιπροσώπου...... (ἀναγινώσκει)......». Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσῃ κανείς, ὅτι βουλευτὴς ἀσκῶν αὐτὰ τὰ καθήκοντα θὰ ἦτο ὕποπτος καὶ θὰ ἐπρόκειτο νὰ ἀσκήσῃ τὴν ἐπιρροήν του ἐπὶ τῆς Διοικήσεως ἢ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς ὑποθέσεις του; Καὶ ὅμως, τὸ Σύνταγμα καθιερώνει τὸ ἀσυμβίβαστον. Διὰ νὰ μὴ δημιουργῆται καχυποψία εἰς τὴν κοινὴν γνώμην. Αὐτὸ πρέπει νὰ ἰσχύσῃ διὰ τὸν ΟΒΑ.

§125Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνατεθῇ ἡ διοίκησις τοῦ Ο.Β.Α. εἰς πρόσωπα μὴ ἀπολύτως ἐπιτυχόντα εἰς τὰς δραστηριότητας ὡς ἰδιωτικοὶ ἐπιχειρηματίαι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοποθετήσωμεν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ΟΒΑ, τὸν οἱονδήποτε λίαν διακεκριμένον ἰατρὸν ἢ τὸν οἱονδήποτε φαρμακοποιὸν ἢ δικηγόρον. Ἔπρεπε νὰ τεθοῦν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ΟΒΑ ἐκ τῶν δραστηριοτέρων βιομηχάνων, τοὺς ὁποίους διέθετεν ἡ χώρα, καὶ ἐπελέγησαν ἐντιμότατοι ἄνθρωποι, διὰ τοὺς ὁποίους ἐγὼ τοὐλάχιστον εἶμαι βέβαιος καὶ ἀντιλαμβάνομαι, ὅτι δὲν ἀμφιβάλλει κανεὶς ὅτι ὅταν πρόκειται νὰ λάβουν ἀπόφασιν σχετιζομένην μὲ τὴν δρᾶσιν τοῦ ΟΒΑ λησμονοῦν τὰ ἰδιωτικά των συμφέροντα πλήρως.

§126Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε Μαῦρο, μίαν λέξιν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι πρωτότυπος ἡ θεωρία κατὰ τὴν ὁποίαν οἱονδήποτε ἔκδηλον ἠθικὸν καὶ οὐσιαστικὸν ἀσυμβίβαστον καλύπτεται διὰ τῆς δηλώσεως περὶ ἐντιμότητος τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος εἰς τὸ ἀσυμβίβαστον αὐτὸ ἐργάζεται, εἴτε βιομήχανος εἶναι, εἴτε βουλευτής, εἴτε ὁ,τιδήποτε ἄλλο. Ἐν προκειμένῳ ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἕνας ἐπιτυχὼν βιομήχανος καὶ ἐντιμότατος ἄνθρωπος. Εἶναι ὅμως ἀπολύτως ἀπαράδεκτον ὁ ἴδιος βιομήχανος νὰ ἐκφράζῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Ο.Β.Α. καὶ ταὐτοχρόνως νὰ ἐξυπηρετῇ τὰ συμφέροντά του. Οἱοσδήποτε καὶ ἂν εἶναι, ὁ ἐντιμότερος τῶν ἀνθρώπων εἶναι ὕποπτος, ὅτι ἐξυπηρετεῖ τὰ ἰδικά του συμφέροντα.

§127Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Ὁ ἀξιότιμος κ. Τσιριμῶκος θεωρεῖ ὕποπτον πολὺ κόσμον καὶ τοῦτο λόγῳ τῆς πολιτικῆς του τοποθετήσεως.

§128Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἡ κοινὴ γνώμη δὲν δέχεται, ὅτι ἐπειδὴ εἶναι ἔντιμος ὁ συγκεκριμένος βιομήχανος, δύναται νὰ εἶναι ἐπικεφαλῆς τοῦ ὀργανισμοῦ καὶ νὰ θέλῃ νὰ ἐξυπηρετῇ καὶ τὰ ἰδικά του συμφέροντα καὶ νὰ θέλῃ νὰ ἔχῃ γνώμην εἰς τὴν δρᾶσιν αὐτῶν τῶν φορέων· εἶναι ἀδύνατον. Ἐὰν τοῦτο συμβαίνῃ εἶναι ἀπαράδεκτον διὰ τὴν κοινὴν γνώμην αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμφανίζωμεν πάντα ἄνθρωπον ὡς ὑπεράνθρωπον, διὰ νὰ καλύψωμεν ἕνα ἔκδηλον ἀσυμβίβαστον μεταξὺ αὐτῶν τῶν δύο ἰδιοτήτων.

§129Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Εἶναι γενικῶς παραδεδεγμένος κανὼν εἰς τὴν διεθνῆ οἰκονομίαν, ὅτι ὅταν δημιουργῆται Ὀργανισμὸς δημόσιος τὸν ὁποῖον θὰ ἐπανδρώσουν ἄνθρωποι διακριθέντες εἰς τὴν βιομηχανικὴν καὶ οἰκονομικὴν ζωήν, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ὡς πρώτην πρᾶξιν των ἔχουν νὰ παραιτηθοῦν ἀπὸ τὰ συμφέροντα μὲ τὰ ὁποῖα συνδέονται. Δὲν ὑπάρχει ἐξαίρεσις τοῦ κανόνος αὐτοῦ παρὰ μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ οὐδεὶς ὑπάρχει ἀπολογητὴς ἐφαρμογῆς τοῦ κανόνος αὐτοῦ ἐκτὸς ἀπὸ τὸν Ἕλληνα Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ. Πρέπει νὰ σᾶς παρατηρήσω, κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἑξῆς: Ἡ ἔννοια τοῦ ἀσυμβιβάστου αὐτοῦ ἰσχύει ὄχι μόνον διὰ τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας καὶ κρατικοὺς ὀργανισμούς, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις ἀκόμη. Ἡ Κράϊσλερ, μία ἀπὸ τὰς μεγαλυτέρας ἐπιχειρήσεις αὐτοκινήτων, ἔπαυσε τὸν πρόεδρόν της, διότι ἀπεκαλύφθη, ὅτι εἶναι μέτοχος Ἑταιρείας ἡ ὁποία ἐπρομήθευεν εἰς τὴν Κράϊσλερ ὡρισμένα ὑλικά. Ἐθεωρήθη καὶ εἰς τὴν ἰδιωτικὴν οἰκονομίαν ἀπαράδεκτον αὐτὸ τὸ γεγονός, εἰς τὴν δημοσίαν οἰκονομίαν καὶ τὴν δημοσίαν ζωὴν εἶναι ἀκατανόητον. Ἀπόδειξις ὁ Οὐΐλλιαμς, Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τοῦ Προέδρου Ἀϊζενχάουερ, ὅταν ἐκλήθη νὰ ὑπηρετήσῃ τὸν τόπον του παρῃτήθη ἀπὸ τὴν Προεδρίαν τῆς Τζένεραλ–Μότορς καὶ ἐπώλησε τὰς μετοχάς του. Εἶναι ἄπειρα τὰ παραδείγματα καὶ τὸ τελευταῖον κλασσικώτερον παράδειγμα τοῦ νῦν Προέδρου τῶν Η.Π.Α. κ. Κένεντυ. Δὲν ὑπάρχει περίπτωσις εἰς ὅλην τὴν Δυτικὴν Εὐρώπην καὶ τὴν Ἀμερικὴν ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι καλοῦνται ἀπὸ τὴν διωτικὴν οἰκονομίαν νὰ διευθύνουν ὀργανισμοὺς δημοσίου συμφέροντος, οἱ ὁποῖοι διὰ πανηγυρικῆς πράξεως νὰ μὴ ἀπέκοψαν τὰς σχέσεις των μὲ τὰ ἰδιωτικὰ συμφέροντα. Ἐπομένως καὶ ἡ πρᾶξις καὶ ἡ θεωρία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ ἀποτελεῖ καινοτομίαν, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἠξεύρω ἐὰν πρέπει νὰ εἶναι ὑπερήφανος ἡ Βουλὴ καὶ ἡ ἐποχή μας.

§130Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Ἐδῶ, μὲ τὴν συζήτησιν ποὺ ἔγινεν, ἐδημιουργήθη μία ἐντύπωσις εἰς βάρος τῶν μελῶν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Ο.Β.Α.

§131Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ὄχι.

§132Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Ἢ τείνει νὰ δημιουργηθῇ, ἐν πάσῃ περιπτώσει, πρὸ παντὸς μὲ ὅσα τελευταίως εἶπεν ὁ κ. Ζίγδης. Ἀλλὰ ἂς ἐξετάσωμεν τὰ πρόσωπα τοῦ Δ.Σ. τοῦ Ο.Β.Α. Ὁ Διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἔχετε τὴν ἀπαίτησιν νὰ παραιτηθῇ διότι εἶναι μέλος τοῦ Δ.Σ. τοῦ Ο.Β.Α. ὁ διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἀπὸ τὴν διοίκησιν τῆς Τραπέζης; Ὁ διοικητὴς τῆς Ἐμπορικῆς Τραπέζης— εἶναι ἐκ τῶν κυριωτέρων μετόχων αἱ Τράπεζαι αὐταὶ εἰς τὸν Ο.Β.Α. — ὁ κ. Οἰκονομόπουλος, ὡς προσωπικότης, ἀπὸ ποῦ νὰ παραιτηθῇ; Εἶναι ὁ κ. Σπέντζας, ὁ ὁποῖος εἶναι διευθυντὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ἀπὸ ποῦ νὰ παραιτηθῇ; Εἶναι ὁ κ. Τσάτσος. Εἶναι βιομήχανος. Ἔχετε καμμίαν ἀμφιβολίαν διὰ τὴν ἐντιμότητα τοῦ ἀνδρός; Ὑπάρχει καμμία πρᾶξις, ἡ ὁποία νὰ ὑποδηλοῖ, ὅτι ὁ κ. Ἀλέξ. Τσάτσος ἔχει παραμελήσει τὰ συμφέροντα τοῦ Ο.Β.Α., χάριν τοῦ συμφέροντος τῆς ἰδικῆς του βιομηχανίας, ἡ ὁποία, ἂς σημειωθῇ, δὲν εἶναι ἐξ ὁλοκλήρου ἰδική του; Ὁ κ. Σινιόσογλου, ὡς βιομήχανος καὶ ὡς ἄνθρωπος ἀπὸ τοὺς πλέον διακεκριμένους ποὺ ἔχομεν, ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὰ προβλήματα τοῦ Ο.Β.Α., ἡ βιομηχανία του; Ὁ κ. Συριώτης, ὁ ὁποῖος ἐκπροσωπεῖ τοὺς ἰδιώτας μετόχους, εἶναι, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἕνας. Δὲν νομίζω, ὅτι μὲ θεωρίας καὶ ὑπονοούμενα εἶναι δυνατὸν νὰ θίγωνται ὑπολήψεις ἀνθρώπων, ὡς αὐτῶν, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα.

§133Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Τὸ θέμα τὸ ἀνεκίνησα ἐγὼ καὶ ἔλαβε διαστάσεις, πέραν ἐκείνων, τὰς ὁποίας εἶχα τὴν πρόθεσιν νὰ κάμω, ὅταν τὸ ἀνεκίνησα. Ἂν τὸ ἔθεσα τὸ θέμα, τὸ ἔθεσα, διότι ἠθέλησα νὰ δώσω ἀφορμὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπωφεληθῇ τοῦ προγράμματος, διότι κινδυνεύει νὰ ἀποτύχῃ ὁ Ο.Β.Α. ἐκ τῆς συνθέσεώς του καὶ ἐξηγοῦμαι. Ὅταν πρὸ ἡμερῶν ὁ Ο.Β.Α. προέβη εἰς ἕνα διαγωνισμὸν διὰ τὴν ἐξεύρεσιν φορέως διὰ τὴν κατασκευὴν ὡρισμένων ἔργων, νομίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσουν οἱ διαγωνισμοὶ καὶ θὰ ἔλθῃ ὁ οἱοσδήποτε ξένος, ὅταν γνωρίζῃ, ὅτι εἰς τὸν κλειστὸν χῶρον τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Ο.Β.Α. μετέχουν, ἕνας ἢ δύο ἐκπρόσωποι ἀνταγωνιστῶν; Πῶς θὰ παραδεχθῇ τὴν κρίσιν ἀγωνιστῶν του; Ἐγὼ εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν ἔχετε καμμίαν πρόθεσιν νὰ ἐνισχύσετε ὑπονοίας εἰς βάρος τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἐγὼ θεωρῶ ἀνώτερα πάσης ὑποψίας.

§134Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Εἰς ἐμὲ τὰ λέγετε αὐτά; Μὲ συγχωρῆτε, κ. Μαῦρο, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε, ὅτι ἐγὼ ἔχω τοιαύτην πρόθεσιν.

§135Γ. ΜΑΥΡΟΣ. ... Νὰ ἀφήσητε νὰ δημιουργῆται ἡ ἐντύπωσις, ὅτι τὰ πρόσωπα αὐτὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀμερόληπτα. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι εἶναι. Κύριε Ὑπουργέ, πῶς θὰ πείσητε τοὺς ξένους βιομηχάνους ποὺ καλοῦνται διὰ μιᾶς διεθνοῦς διακηρύξεως νὰ συμμετάσχουν διαγωνισμοῦ, ὅταν γνωρίζουν, ὅτι συμμετέχουν εἰς τὸ Συμβούλιον πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀντιπροσωπεύουν συμφέροντα ἀνταγωνιστῶν;

§136Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐκ τῆς ἀφορμῆς αὐτῆς ἐθέσατε ζήτημα ἀρχῆς καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν εἶναι ἀπολύτως ἐνδιαφέρουσα ἡ πρότασίς σας. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν συγκεκριμένων προσώπων, διὰ τὴν ἐντιμότητα τῶν ὁποίων οὐδεὶς ἀμφιβάλλει. Τίθεται, ὅμως, θέμα γενικωτέρας ἀρχῆς. Ἂν ἐξυπηρετοῦν πραγματικὰ τὰ συμφέροντα οἱ ὀργανισμοὶ μὲ τοιαύτην σύνθεσιν. Καὶ ἐπίσης, ἂν διαλύεται ἡ καχυποψία τῆς Κοινῆς Γνώμης, ὅτι ὑπάρχουν μικτὰ συμφέροντα, δημόσια καὶ ἰδιωτικά. Ἡ πρώτη ὑπόθεσις τῆς Δημοκρατίας εἶναι τὸ ἀδιάβλητον τῶν ἀρχόντων. Καὶ θὰ πρέπει ἀκόμη καὶ μὲ ζημίας νὰ διαλύωμεν καχυποψίας, διὰ νὰ τηρῆται ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ λαοῦ εἰς τὴν ἀρετὴν τῶν ἀρχόντων, ἀκόμη καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ ζημιώσῃ ἡ τήρησις αὐτῆς τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει ὁ κ. Μαῦρος, ἐγὼ δέχομαι τὰς ζημίας, φθάνει εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ νὰ μὴ ὑπάρξῃ καχυποψία.

§137Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Θὰ εἶναι ἐνδιαφέρον ἐὰν ἔχῃ καμμίαν ὑποψίαν ὁ κ. Μαῦρος ἔναντι αὐτῶν τῶν προσώπων.

§138Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι θεωρῶ ὅλα τὰ πρόσωπα ἀνώτερα πάσης ὑποψίας. Ἀλλὰ πρέπει νὰ πείσετε ὄχι ἐμὲ περὶ αὐτοῦ, ἀλλὰ τὸ πλῆθος τῶν ξένων βιομηχάνων, τοὺς ὁποίους καλεῖτε νὰ συμμετάσχουν εἰς ἕνα διεθνῆ διαγωνισμόν.

§139Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν ἡ συνεννόησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεως, διότι, προκειμένου περὶ τοιαύτης φύσεως καὶ ἐκτάσεως οἰκονομικοῦ ὀργανισμοῦ, κατὰ ποῖον τρόπον ἀντιμετωπίζεται ὅταν πρόκειται περὶ ἰδιωτικῆς ἐπιχειρηματικῆς δραστηριότητος καὶ κατὰ ποῖον τρόπον καὶ βάσει ποίων ἀρχῶν ἀντιμετωπίζονται δραστηριότητες, τὰς ὁποίας ἐκφράζουν αἱ λαϊκαὶ καὶ ἐργαζόμεναι τάξεις. Ἂν ἔχετε αὐτὴν τὴν ἀρχήν, ὅτι ἡ ἐντιμότης καὶ μόνον τῶν προσώπων εἶναι ἀρκετή, διὰ νὰ προσδιορίσῃ τὴν συγκρότησιν τῆς διοικήσεως ὀργανισμῶν, πρέπει τότε νὰ ἔχωμεν ἴσην μεταχείρισιν τῶν οἰκονομικῶν ὀργανισμῶν, ποὺ ἐκφράζουν αἱ ἐργατικαὶ καὶ ἀγροτικαὶ τάξεις καὶ ἔναντι ὀργανισμῶν, ποὺ ἀντιπροσωπεύουν τεράστια δημόσια συμφέροντα καὶ συμπλέκονται, κατὰ κἄποιον τρόπον, μὲ τὰ ἰδιωτικὰ συμφέροντα. Ἐδῶ, προκειμένου περὶ τῶν ὀργανώσεων τῶν συνεταιριστικῶν καὶ τῶν ἀγροτικῶν καὶ τῶν ἐργατικῶν ὑπάρχουν ὡρισμένα κριτήρια καὶ ἀσυμβίβαστα. Ὑπάρχουν ἀρχαὶ γενικώτεραι, αἱ ὁποῖαι στηρίζονται εἰς τὸ ἀσυμβίβαστον μὲ μίαν κατεύθυνσιν, τῆς προστασίας τοῦ δημοσίου συμφέροντος. Προκειμένου ὅμως περὶ ἰδιωτικῆς δραστηριότητος, βλέπω τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ νὰ ἐπεμβαίνῃ, διὰ νὰ ἐκμαιεύσῃ μίαν δήλωσιν ἐκ μέρους τοῦ ἐπὶ τοῦ βήματος εὑρισκομένου συναδέλφου διὰ τὴν ἐντιμότητά των, τί θέλετε νὰ σᾶς εἴπῃ, ἐδῶ ἀντιπροσωπεύονται συμφέροντα ἰδιωτικά, τὰ ὁποῖα συμπλέκονται μὲ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπαλτατζῆ, τελειώνετε, σᾶς παρακαλῶ, διαμαρτύρεται καὶ ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος συνάδελφος.

§141Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ὅπως πολὺ ὀρθῶς ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἀγροτικῆς Φιλελευθέρας Ἑνώσεως τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου ἐπεσήμανεν, ὅτι ἡ ἀρετὴ τῶν δημοσίων ἀνδρῶν καὶ αἱ ἀρχαὶ πρέπει νὰ τίθενται ὡς γενικώτεροι κανόνες, διὰ νὰ κατοχυρώσωμεν καὶ τὰ δημόσια συμφέροντα καὶ τὴν Κοινὴν Γνώμην. Αὐτὴ ἡ ἀντινομία εἰς τὴν μεταχείρισιν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν λαϊκὴν οἰκονομικὴν ὀργάνωσιν, ἐν σχέσει μὲ τὴν ὀργάνωσιν, ἡ ὁποία κηδεμονεύεται ἀπὸ μεγάλα ἰδιωτικὰ συμφέροντα, αὐτὴ ἡ ἄνισος μεταχείρισις διὰ τὴν σημερινήν μας ἐποχήν, εἶναι ἀπαράδεκτος.

§142Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, ἐπανέρχεται τὸ θέμα πάλιν διὰ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Μπαλτατζῆ ἢ τῆς διακοπῆς του, ἐὰν θέλετε. Ἐγὼ ἀντελήφθην, ἀπὸ τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου καὶ ἀπὸ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Μαῦρος, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ὑποψία περὶ τῆς ἐντιμότητος τῶν ἀνθρώπων ποὺ ἀποτελοῦν τὸν Ο.Β.Α. Σεῖς, κ. Μπαλτατζῆ, ἔχετε καμμίαν ἀντίρρησιν;

§143Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Λυποῦμαι, ὁμολογῶ, διὰ λογαριασμὸν τῆς Κυβερνήσεως, ἐξ ὀνόματος τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε, κ. Ὑπουργέ, νὰ ἐπιμένετε νὰ ἐκμαιεύσητε αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς δηλώσεις. Αὐτὰς εἶναι εὔκολον νὰ τὰς δώσωμεν καὶ εἰς ὅποιον τόνον θέλετε. Ἀλλὰ τὸ μόνον ἐπιχείρημα, τὸ ἰδικόν σας, εἶναι, ὅτι ἐπεκαλέσθητε τὴν ἐντιμότητα τῶν προσώπων. Εἶναι δυνατόν, ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, σεβόμενοι τὸν ἑαυτόν των, νὰ ἔρχωνται ἐδῶ καὶ νὰ ἀναφέρουν ὀνόματα καὶ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἔχουν διακεκριμένην θέσιν εἰς τὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου καὶ νὰ λέγουν, ὅτι δὲν εἶναι ἔντιμοι; Ποῖος ἐνταῦθα εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλήσῃ κατὰ τὸν τρόπον αὐτόν; Ἐγὼ σᾶς ἀπαντῶ, οὐδείς. Σᾶς λέγω, ὅτι εἶναι ἔντιμοι. Ἀλλὰ βάσει ποίας ἀρχῆς ἡ Κυβέρνησις ἀντιμετωπίζει τὸ μέγα πρόβλημα τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας, ἐπὶ τῆς ὁποίας τοποθετοῦμεν τὴν εὐημερίαν καὶ τὸ μέλλον τοῦ λαοῦ μας; Εἶναι δυνατὸν μὲ αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰ κριτήρια καὶ αὐτὴν τὴν σύνθεσιν ἑνὸς ὀργανισμοῦ, πρὸς τὸν ὁποῖον στρέφονται αἱ ἐλπίδες τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἐκπροσωποῦνται κοινωνικὰ συμφέροντα ὠργανωμένων μαζῶν; Διότι γνωρίζετε, ὅτι ὑπάρχουν καὶ συνεταιριστικαὶ ὀργανώσεις, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται μέσα εἰς τὴν οἰκονομικὴν δραστηριότητα τοῦ τόπου καὶ ἐν τούτοις δὲν ἐκφράζονται καὶ δὲν ἐκπροσωποῦνται εἰς τὸν Ο.Β.Α. Ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτῶν, δὲν εἶναι θέμα προσώπων, εἶναι θέμα ἀρχῆς.

§144Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, φοβοῦμαι, ὅτι ὁ Ο. Β.Α. ἔχει γίνει μὲ κάποιαν σπουδήν. Ἡ συζήτησις ὑπῆρξεν ὠφέλιμος καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶμαι βέβαιος θὰ ἐξετάσῃ τὸ θέμα καὶ θὰ εἰσηγηθῇ μίαν πιθανὴν βελτίωσιν τοῦ τρόπου τῆς διοικήσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ διὰ νὰ μὴ δημιουργοῦνται τοιαῦται συζητήσεις. Ἀναζητῶ ἀπὸ μακροῦ νὰ εὕρω τὰς βασικὰς γραμμὰς τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ εἴπω, ὅτι τὸ κατώρθωσα. Διότι ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ ποὺ ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀντίκτυπον τῆς ὁποίας ὑφίσταται ἡ ὕπαιθρος καὶ ἡ ἐπαρχία εἶναι πολιτικὴ συνεχῶς μεταβαλλομένη, εἶναι ὅπως εἶπον κἄποτε εἰς τὴν Βουλήν, πολιτικὴ διὰ τὸ «Σαββατοκύριακον καὶ βλέπομεν». Τριάντα φορὰς τοὐλάχιστον μετεβλήθη ἡ πολιτικὴ ἐπὶ τῶν εἰσαγωγῶν. Καὶ ἔχομεν σήμερον ἕνα σύστημα ἐλευθερίας εἰσαγωγῶν μαζὺ μὲ διμερεῖς συμβάσεις, μαζὺ ποσοστώσεις, ποσοτικοὺς περιορισμοὺς καὶ συγχρόνως μὲ ἐξάρτησιν ἀπὸ προηγουμένην ἄδειαν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπὶ πέντε χρόνια, κ. βουλευταί, διεξάγεται μία κερδοσκοπία εἰς τὰ διεθνῆ χρηματιστήρια περὶ τὸ θέμα τοῦ Δημοσίου χρέους, καὶ οὐδεὶς γνωρίζει ποία εἶναι ἡ πολιτικὴ ποὺ ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ θέματος. Διαπραγματεύεται ἡ Κυβέρνησις ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ τὴν ἔνταξίν μας εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία δὲν γνωρίζει ὑπὸ ποίους ὅρους πρόκειται νὰ γίνῃ αὐτό. Φοβοῦμαι, ὅτι θὰ ὑποστῶμεν αἰφνιδιασμὸν ἀνάλογον μὲ ἐκεῖνον ποὺ ὑπέστημεν μετὰ τὴν συμφωνίαν τῆς Ζυρίχης. Κύριοι βουλευταί, μετὰ πολλὰ ἔτη, μετὰ ἑξαετῆ παραμονὴν εἰς τὴν ἀρχὴν ἀνεκάλυψεν ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀνάγκην δημιουργίας ὅρων οἰκοδομικῆς ἀναπτύξεως καὶ ἐδημιούργησε τὸ χάος περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησα πρὸ ὀλίγου. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἐστηρίχθη εἰς ἕνα τρίπτυχον οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Τὸ τρίπτυχον, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη πάντοτε, ὑπῆρξεν: Ἡ νομισματικὴ σταθερότης, ἡ αὔξησις τῶν καταθέσεων καὶ τὸ μεγάλον συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα τῆς χώρας. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, νὰ καταθέσῃ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως ἕνα πίνακα τῶν μεταπολεμικῶν ὑποχρεώσεων τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διὰ νὰ ἴδωμεν ποία εἶναι ἡ ἔκτασις τῶν συναλλαγματικῶν ἀποθεμάτων τῆς χώρας. Ἐὰν τὰ χρέη, τὰ ὁποῖα ἔχωμεν ἀναλάβει εἰς τὸ ἐξωτερικόν, χρέη μεσοπρόθεσμα καὶ βραχυπρόθεσμα, δι’ εἰσαγωγὰς αἱ ὁποῖαι ἐπραγματοποιήθησαν καὶ κατηναλώθησαν εἶναι μεγάλα, ὡς ἐγὼ γνωρίζω, τότε θὰ πληροφορηθῇ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὅτι τὰ συναλλαγματικὰ ἀποθέματα τῆς χώρας σήμερον εἶναι ὀλιγώτερα ἀπ’ ὅ,τι ἦσαν τὸ 1951. Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἀνακινῶ εἶναι μεγίστης ἐπικαιρότητος. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀφίνει εὐκαιρίαν διὰ νὰ τονίσῃ τὴν ἀφθονίαν τῶν συναλλαγματικῶν ἀποθεμάτων. Τοῦτο δὲ ἐπαναλαμβανόμενον, καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπάρχουν ἐκκρεμεῖς διαπραγματεύσεις διὰ τὴν ρύθμισιν τοῦ Δημοσίου χρέους, εἶναι δυνατὸν νὰ πληρωθῇ πολὺ ἀκριβὰ ἀπὸ τὸν κρατικὸν προϋπολογισμόν. Εἶναι ἀδύνατον νὰ διεξάγεται διεθνὴς διαφήμησις εὐημερίας καὶ περισσείας συναλλαγματικῶν μέσων, ὅταν εὑρισκώμεθα εἰς διαπραγματεύσεις δημοσίου χρέους, διαφήμησις δέ, ἡ ὁποία ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ πράγματα. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀνάγκη νὰ συμπεράνω: Τὸ πρόβλημα τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαρχίας εἶναι τὸ σκληρότερον ἐκ τῶν προβλημάτων, τὰ ὁποῖα ὀρθώνονται ἐνώπιον τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς χώρας. Ἐὰν τεθῇ εἰς ἐνέργειαν ἕνα πραγματικὸν πρόγραμμα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς Ἑλληνικῆς ὑπαίθρου μὲ τὴν γραμμὴν ποὺ ἐχάραξα πρὸ ὀλίγου, εἶναι βέβαιον, ὅτι ἐντὸς ὀλίγου ἡ Ἑλληνικὴ ὕπαιθρος θὰ μεταβάλῃ φυσιογνωμίαν. Τοῦτο εἶναι κἄτι, τὸ ὁποῖον ὀφείλει ὁ πολιτικὸς κόσμος εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἐπαρχίαν. Ἡ Ἑλληνικὴ ἐπαρχία ὑπῆρξε πάντοτε ἡ δεξαμενή, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνανεοῦντο τὰ κύτταρα τοῦ Ἔθνους τὰ κουρασμένα ἀπὸ τὴν ζωὴν τῶν μεγαλουπόλεων. Ἡ Ἑλληνικὴ ἐπαρχία εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία διετήρησε τὴν δύναμιν ἀντιστάσεως τοῦ Ἔθνους εἰς ὅλους τοὺς ἀγῶνας, κατὰ τὴν διαδοχὴν τῶν τελευταίων 100 ἐτῶν. Πρὸς τὴν ἑλληνικὴν ἐπαρχίαν εἶναι ἀνάγκη νὰ στρέψωμεν τὴν προσοχήν μας. Λυποῦμαι, διότι ἡ Κυβέρνησις, εὑρισκομένη ἐπὶ μίαν ἑξαετίαν εἰς τὴν ἀρχήν, δὲν κατώρθωσε νὰ πείσῃ τὸν ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι εἶναι εἰς θέσιν νὰ πράξῃ τι ὑπὲρ τῆς ἑλληνικῆς ἐπαρχίας. Διὰ τὸν σημερινὸν μαρασμὸν τῶν ἐπαρχιακῶν κέντρων, διὰ τὴν μετανάστευσιν, διὰ τὴν σημερινὴν ἐρήμωσιν καὶ τὴν συγκέντρωσιν τοῦ πληθυσμοῦ εἰς τὰ μεγάλα ἀστικὰ κέντρα, διὰ τὴν φυγὴν τῶν κατοίκων τῆς ὑπαίθρου πρὸς τὴν μετανάστευσιν, ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην φέρει ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. (Χειροκροτήματα).

§145Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα τῆς καλλιτερεύσεως τῆς ζωῆς, τῆς βελτιώσεως τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου εἰς τὴν ἑλληνικὴν ἐπαρχίαν εἶναι, προφανῶς, ὑψίστης ἐθνικῆς σημασίας. Δὲν εἶναι δὲ ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἀσχολεῖται μὲ τὸ θέμα τῆς ἑλληνικῆς ἐπαρχίας. Θεωρῶ, ὅτι καλῶς ἔπραξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος νὰ δώσῃ ἀφορμήν, διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς του, εἰς τὴν ἐκ νέου συζήτησιν τοῦ θέματος αὐτοῦ εἰς τὴν Βουλήν. Νομίζω, ὅμως, ὅτι κακῶς ἔπραξε νὰ δώσῃ τόσον ἀντιπολιτευτικὸν τόνον εἰς τὴν ἀγόρευσίν του. Ὑπῆρξαν στιγμαὶ κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του, κατὰ τὰς ὁποίας, ἐγὼ τοὐλάχιστον, εἶχον τὴν συναίσθησιν, ὅτι μόλις συνεκράτει τὸ ἀντιπολιτευτικόν του πάθος. Δὲν νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ ὑπόθεσις τῆς ἑλληνικῆς ἐπαρχίας πρέπει νὰ μᾶς διαιρῇ. Πιστεύω, ἀντιθέτως, ὅτι ἡ ὑπόθεσις τῆς ἑλληνικῆς ἐπαρχίας, ὡς ὑπόθεσις ἱερά, πρέπει νὰ μᾶς ἑνώνῃ. Θὰ προσπαθήσω τὸ κατ’ ἐμὲ νὰ μὴ ἀπαντήσω μὲ τὸν ἴδιον τόνον καὶ μὲ τὸ ἴδιον πνεῦμα εἰς τὸν κ. Μαῦρον. Δὲν θὰ ἀπασχοληθῶ μὲ τὸ τὶ ὁ ἴδιος ἔκαμεν, ὁ κ. Μαῦρος, ὡς μέλος Κυβερνήσεων, κατὰ τὴν ἐποχὴν τῶν ἐτῶν 1950, 1951 καὶ 1952, οὔτε θὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὴν δρᾶσιν ἢ τὴν ἀδράνειαν τῶν Κυβερνήσεων ἐκείνων, ὡς πρὸς τὴν ἑλληνικὴν ἐπαρχίαν καὶ ὕπαιθρον. Θὰ προσπαθήσω, ἐπαναλαμβάνω, καὶ εἰλικρινῶς τὸ ἐπιθυμῶ, ἐὰν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ ἐδῶ καὶ ἐμπρὸς ἡ συζήτησις νὰ κρατηθῇ εἰς ἐπίπεδον ὑψηλότερον ἀπὸ τὴν συνήθη κομματικὴν διαμάχην. Νομίζω, ὅτι τὸ θέμα ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσῃ μίαν τοιαύτην τοποθέτησιν. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι τὸ θέμα εἶναι γενικωτάτου ἐνδιαφέροντος καὶ ὡς τοιοῦτον, νομίζω, πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ καὶ ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ὁ κ. Μαῦρος προσεπάθησε νὰ διεκτραγῳδήσῃ τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ ἑλληνικὴ ἐπαρχία. Οὐδεὶς ὑποθέτω, θὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ληφθοῦν καὶ περαιτέρω μέτρα ὑπὲρ τῆς ἑλληνικῆς ἐπαρχίας. Ὑποθέτω, ὅτι ὅλοι ὅσοι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, καὶ βεβαίως ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Συμπολίτευσις, ὄχι ὀλιγώτερον ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἴδωμεν τὴν ζωὴν εἰς τὴν ἑλληνικὴν ἐπαρχίαν οὐσιωδῶς βελτιωμένην. Δὲν νομίζω, ὅτι ὁ τόνος τὸν ὁποῖον ἔδωσεν ὁ κ. Μαῦρος, ὁ τόνος τῆς τραγῳδίας, ὅτι ἀνταποκρίνεται ἀληθῶς εἰς τὴν πραγματικότητα. Κύριοι βουλευταί, ἂς μὴ ἐξετάσωμεν ποία ἦτο ἡ κατάστασις τῆς ἑλληνικῆς ὑπαίθρου πρὸ τοῦ πολέμου. Ἂς ἴδωμεν ὅμως καὶ ἂς ἀναλογισθῶμεν εἰς ποίαν κατάστασιν περιήγαγεν τὴν ἑλληνικὴν ἐπαρχίαν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ ἐχθρικὴ κατοχή, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὁ συμμοριτοπόλεμος τῶν κομμουνιστῶν. Γνωρίζομεν ὅλοι, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ ἑλληνικὴ ἐπαρχία, τὸ 1950 εὑρίσκετο εἰς μίαν κατάστασιν ὑλικῆς ἀπαθλιώσεως ἄνευ προηγουμένου. Ὄχι δὲ μόνον ὑλικῆς ἀπαθλιώσεως, ἀλλὰ κατείχετο ἀπὸ τὸν τρόμον τῶν τόσων ἐγκλημάτων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν προηγουμένην 10ετίαν εἶχεν ὑποστῆ. Εὐτυχῶς, ὀλίγον κατ’ ὀλίγον, ἀποκατεστάθη εἰς τὴν ἑλληνικὴν ἐπαρχίαν ἡ ἀσφάλεια, ἐθνικὴ καὶ πολιτική, πολιτικὴ μὲ τὴν εὐρεῖαν τῆς λέξεως ἔννοιαν, καὶ ἐδημιουργήθη τὸ ἀπαραίτητον διὰ πᾶσαν προσπάθειαν δημιουργικὴν αἴσθημα ἀσφαλείας. Λυποῦμαι, διότι ὁ ἀξιότιμος κ. Μαῦρος δὲν φαίνεται νὰ ἀποδίδῃ σημασίαν εἰς τὸ αἴσθημα ἀσφαλείας, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει σήμερον εἰς τὴν ἐπαρχίαν καὶ τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ οὐσιώδη προϋπόθεσιν διὰ πᾶσαν προσπάθειαν ἀναπτύξεως. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ λόγος περὶ τῆς ἀσφαλείας εἰς τὴν ἐπαρχίαν καὶ τὴν ὕπαιθρον, καὶ τοῦ αἰσθήματος ἀσφαλείας, χωρὶς νὰ ἐξαρθῇ ἡ συμβολὴ τῶν ἐνόπλων δυνάμεων καὶ τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας, τὰ ὁποῖα ὡς ὄργανα τῆς θελήσεως τοῦ Ἔθνους εἶναι ἐγγυηταὶ αὐτῆς τῆς ἀσφαλείας. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἤρκει μόνον ἡ ἐθνικὴ καὶ πολιτικὴ ἀσφάλεια, διότι διὰ πᾶσαν ἀνάπτυξιν, προϋπόθεσιν ἀποτελεῖ τὸ αἴσθημα τῆς οἰκονομικῆς ἀσφαλείας καὶ σταθερότητος. Σήμερον εὐτυχῶς, παρὰ τὰς προσπαθείας αἱ ὁποῖαι ἔγιναν —καὶ ἀπέτυχον οἰκτρῶς— κατὰ τοῦ κλονίσματος, ἔχομεν οἰκονομικὴν σταθερότητα, ἡ ὁποία, μαζὶ μὲ τὴν ἐθνικὴν πολιτικὴν ἀσφάλειαν, ἀπετέλεσε τὸ ξεκίνημα διὰ τὴν βελτίωσιν τοῦ βασικοῦ ἐπιπέδου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἔπρεπε, πρῶτον, νὰ ὑπάρξουν αὐταὶ αἱ προϋποθέσεις διὰ νὰ ἠμπορῇ κατόπιν νὰ γίνῃ ὁ προγραμματισμός. Καὶ ὁ προγραμματισμὸς δὲν εἶναι ὑπόθεσις ὀλίγων μηνῶν ἢ καὶ ὀλίγων ἐτῶν, ἐχρειάσθη πρῶτον νὰ ὑπάρξῃ ἀσφάλεια καὶ σταθερότης, ἐθνική, πολιτικὴ καὶ οἰκονομική, νὰ γίνῃ ἔρευνα καὶ ὀργάνωσις τοῦ οἰκονομικοῦ προγραμματισμοῦ διὰ τῆς γνωστῆς ἀποφάσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὸ 1957, ἐχρειάσθη νὰ γίνῃ πρῶτα τὸ προσωρινὸν πρόγραμμα, ὡς μία πρώτη σύλληψις, καὶ κατόπιν ἐπεξεργασίας νὰ φθάσωμεν τελικῶς εἰς τὸ 5ετὲς πρόγραμμα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας, εἰς τὸ γενικὸν πρόγραμμα. Εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ κανείς, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν εἰς περιφερειακὸν προγραμματισμὸν χωρὶς τὸ γενικὸν πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον νὰ προγραμματίζῃ τὴν ὅλην οἰκονομίαν τῆς χώρας; Ὁ περιφερειακὸς προγραμματισμός, κατ’ ἀνάγκην, ἕπεται τοῦ γενικοῦ. Αὐτὸ εἶναι αὐτονόητον. Διὰ τὸν περιφερειακὸν προγραμματισμὸν χρειάζεται ἡ συγκέντρωσις τῶν ἀπαραιτήτων στοιχείων. Σημειώσατε, ὅτι εἶναι πολὺ δυσχερέστερον νὰ ἐξακριβωθοῦν τὰ στοιχεῖα τῶν περιφερειῶν ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ Κράτους, παρὰ νὰ ἐξακριβωθοῦν στοιχεῖα ἀναφερόμενα εἰς ὁλόκληρον τὸ Κράτος. Ἡ ἐργασία αὐτὴ ἔχει ἀρχίσει καὶ ἔχει ἀρχίσει ἀπὸ τὴν Διεύθυνσιν Ἐθνικῶν Λογαριασμῶν, ἤδη ἀπὸ τὸ 1956. Ἡ Κυβέρνησις δὲν προέβη εἰς σχετικὰς ἀνακοινώσεις, οὔτε καὶ σήμερον θὰ προβῇ εἰς σχετικὰς ἀνακοινώσεις, διότι τὰ στοιχεῖα αὐτὰ πρέπει νὰ ἐλεγχθοῦν, διὰ νὰ εἶναι ἄξια ἀνακοινώσεως. Εἰς τὸ πενταετὲς ὅμως πρόγραμμα, τὸ ὁριστικὸν πενταετὲς πρόγραμμα, ὑπάρχει εἰδικὸν κεφάλαιον, τὸ κεφάλαιον δεύτερον τοῦ τρίτου μέρους, τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν ἐπικεφαλίδα: «Ἡ πολιτικὴ τῆς περιφερειακῆς ἀναπτύξεως». Τὸ πρόγραμμα αὐτὸ ἔχει διανεμηθῆ καὶ πρὸς ὑμᾶς, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, καὶ γνωρίζετε ἐξ αὐτοῦ, ποία εἶναι ἐν προκειμένῳ ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐκδηλοῦται, ἐν πάσει περιπτώσει, διὰ τοῦ κειμένου αὐτοῦ, εἶναι ἀκριβῶς ἡ ὀργάνωσις καὶ τῶν περιφερειακῶν προγραμματισμῶν. Πρὸς τοῦτο δὲ καὶ εἰς τὸν τελευταῖον Ὀργανισμὸν τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸς ἐδημοσιεύθη εἰς τὸ φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, τῆς 16ης Σεπτεμβρίου 1960, ὑπάρχει εἰς τὴν Διεύθυνσιν ἐπεξεργασίας προγράμματος. Τμῆμα τρίτον, ἐπεξεργασία καὶ κατάρτισις, ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῆς Ὑπηρεσίας τῆς ΙΙ Γενικῆς Διευθύνσεως, τῶν σχεδίων περιφερειακῶν προγραμμάτων ἀναπτύξεως. Δὲν ἐπεριμέναμεν, λοιπόν, βεβαίως, τὴν ὁμιλίαν τοῦ ἀγαπητοῦ κατὰ τὰ λοιπὰ φίλου κ. Ζολώτα, διὰ νὰ ὁδηγηθῶμεν πρὸς περιφερειακὸν προγραμματισμὸν καὶ ἡ μόνη ἐξήγησις τὴν ὁποίαν καλὸν θὰ ἦτο νὰ ἀναζητήσῃ ὁ κ. Μαῦρος ἀπὸ τὸν ἴδιον τὸν κ. Ζολώτα, ἐν σχέσει μὲ τὴν ὁμιλίαν του, εἶναι, ὅτι ὅσα εἶπε περὶ περιφερειακοῦ προγραμματισμοῦ, τὰ εἶπεν ἐπικροτῶν ἀκριβῶς τὴν ἤδη γνωστὴν πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐρωτᾶται ὅμως, κύριοι βουλευταί, ἐφ’ ὅσον δὲν εἴχομεν ἀκόμη τὸν περιφερειακὸν προγραμματισμόν, ἐφ’ ὅσον δὲν εἴχομεν ἀκόμη προγραμματισμὸν διὰ τὰς διαφόρους περιφερείας τοῦ Κράτους, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναμένωμεν τὴν κατάρτισιν τῶν προγραμμάτων καὶ ὕστερα νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων; Καὶ ἐρωτᾶται, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅπως καὶ εἶναι ἀκριβές, ὅτι ἡ ἔλλειψις προγραμματισμοῦ δημιουργεῖ ὡρισμένας ἀμφιβολίας ὡς πρὸς τὴν ἀξιολόγησιν τῶν ἐκτελεστέων ἔργων, ἐάν, λέγω, δὲν εἶναι ὀρθότερον νὰ δεχθῇ κανεὶς τὴν ἐκ τούτου ζημίαν, παρὰ τὴν ζημίαν, ἡ ὁποία θὰ προέκυπτεν ἐκ τῆς καθυστερήσεως τῆς ἐκτελέσεως ἔργων; Θὰ ἤθελον, ἐν πάσει περιπτώσει, προτοῦ προβῶ εἰς σύγκρισιν τῆς θέσεως τῆς ἐπαρχίας τὸ 1955, ἔτος, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀνέλαβε τὴν Κυβέρνησιν ὁ Κωνσταντῖνος Καραμανλῆς καὶ τῆς σήμερον, νὰ ἀποσαφηνίσωμεν ἀπὸ συμφώνου ὡρισμένας ἐννοίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται σύγχυσις μεταξὺ ἑλληνικῆς ἐπαρχίας καὶ ἑλληνικῆς ὑπαίθρου. Εἶναι δύο ἔννοιαι διάφοροι. Ἡ ἑλληνικὴ ἐπαρχία περιλαμβάνει καὶ τὰς ἐπαρχιακὰς πόλεις. Ἡ ἑλληνικὴ ὕπαιθρος, ὅταν λέγω ἐγὼ τοὐλάχιστον ἑλληνικὴ ὕπαιθρος, ἐννοῶ τὸ τμῆμα τῆς ἐπαρχίας ἐκτὸς τῶν ἐπαρχιακῶν πόλεων.

§146Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Αὐτὸ ἐννοοῦμεν ὅλοι.

§147Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Διότι, κατὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Μαύρου, διεπίστωσα, ὅτι ἐγένετο χρῆσις, ἄλλοτε μὲν τοῦ ὅρου «ἑλληνικὴ ἐπαρχία» καὶ ἄλλοτε τοῦ ὅρου «ἑλληνικὴ ὕπαιθρος», ἀδιακρίτως.

§148Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ὑπάρχουν προβλήματα κοινὰ καὶ τῆς ὑπαίθρου καὶ τῆς ἐπαρχίας.

§149Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ὑπάρχουν προβλήματα γενικῶς τῆς ἐπαρχίας καὶ ὑπάρχουν καὶ προβλήματα εἰδικώτερον τῆς ὑπαίθρου. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Χαίρω, ἐν πάσει περιπτώσει, ὅτι κάμνομεν αὐτὴν τὴν διάκρισιν αὐτῶν τῶν ἐννοιῶν. Ἄλλη ἔννοια, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀποσαφηνίσωμεν, εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ εἰσοδήματος τῆς ἐπαρχίας, δὲν ἐννοοῦμεν μόνον τὸ ἐκ τῆς γεωργίας εἰσόδημα. Ἐκ τῆς ἐρεύνης π.χ. αὐτῆς, περὶ τῆς ὁποίας σᾶς εἶπον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ προβῇ ἀκόμη εἰς ἀνακοινώσεις, προκύπτει, ὅτι καὶ εἰς πλείστας τῶν περιφερειῶν, πλὴν τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος καὶ Εὐβοίας, τὸ εἰσόδημα τὸ ἐξ ἄλλων πηγῶν, ἐκτὸς τῆς γεωργίας, εἶναι, κατὰ χονδρικὸν μέσον ὅρον, περίπου ἴσον μὲ τὸ εἰσόδημα τὸ ἐκ τῆς γεωργίας προερχόμενον. Ὁμιλῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν περὶ τῆς ἑλληνικῆς ἐπαρχίας καὶ ὄχι περὶ τῆς ὑπαίθρου μόνον. Ἔχει δὲ σημασίαν τοῦτο, διότι εἶναι βεβαίως γνωστὸν καὶ ἀναφέρεται καὶ εἰς τὸ πενταετὲς πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι αἱ συνθῆκαι τῆς ἐργασίας εἰς τὴν γεωργίαν, γενικώτερον λαμβανομένην, πρέπει καὶ ἠμποροῦν καὶ θὰ ἐπιδιωχθῇ νὰ βελτιωθοῦν. Εἰς τὰς ἐπιδιώξεις τοῦ πενταετοῦς προγράμματος, μία οὐσιώδης εἶναι, ἡ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐκ τῆς γεωργίας εἰσοδήματος. Προβλέπεται, ὅμως, ὅτι τὸ πλεονάζον ἐργατικὸν δυναμικὸν τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, κατ’ ἀνάγκην θὰ πρέπει νὰ μετακινηθῇ ἐπαγγελματικῶς εἰς τὴν δευτερογενῆ καὶ τριτογενῆ παραγωγήν, εἰς τὴν βιομηχανίαν, τουριστικὰ ἐπαγγέλματα, ναυπηγίαν κλπ. Καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς, κατὰ διάφορον τρόπον πρέπει νὰ ἐκτιμηθῇ ἡ μετακίνησις, ἀπὸ τὰ χωριὰ πρὸς τὰς ἐπαρχιακὰς πόλεις καὶ κατὰ διάφορον τρόπον ἡ μετακίνησις τῶν πληθυσμῶν ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας πρὸς τὴν πρωτεύουσαν καὶ πρὸς τὸ ἐξωτερικόν. Ἡ μετακίνησις ἀπὸ τὰ χωριὰ πρὸς τὰς ἐπαρχιακὰς πόλεις, εἶναι μετακίνησις ἐπιβαλλομένη. Καὶ ἀκριβῶς ἡ προσπάθεια, ἡ ὅλη ἐπιδίωξις ἡ περιλαμβανομένη καὶ ἀποσαφηνιζομένη εἰς τὸ πρόγραμμα ἀποβλέπει ἀκριβῶς πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν, δηλαδὴ πῶς θὰ δημιουργηθοῦν πόλοι ἕλξεως, κέντρα πολιτισμοῦ εἰς τὰς ἐπαρχίας, τὰ ὁποῖα νὰ συγκρατήσουν τὸν πληθυσμὸν εἰς τὰς ἐπαρχίας, τὸν πληθυσμὸν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν ὕπαιθρον καὶ νὰ μετακινηθῇ πρὸς τὰς πόλεις. Ἐπειδὴ ὁ κ. Μαῦρος ἀνέφερεν αὐτὴν τὴν ἔρευναν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν αὐτὴ ἡ ἑταιρεία προγραμματισμοῦ, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ καὶ περὶ αὐτῆς. Πρῶτον, ὑποθέτω, ὅτι συμφωνοῦμεν ὅλοι, συμπεριλαμβανομένων καὶ ὑμῶν, ὅτι μία ἔρευνα ἐνεργουμένη ἀπὸ ἕνα ἰδιωτικὸν Ὀργανισμὸν μὲ τὰ κατ’ ἀνάγκην περιωρισμένα μέσα, δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ μᾶς ἐμπνεύσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην ποὺ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπνεύσῃ μία ἔρευνα, ἡ ὁποία ἐκτελεῖται ἀπὸ ἕνα δημόσιον Ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος ἔχει ὡς στήριγμα τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Δημοσίου. Ἀντιλαμβάνομαι, ὅτι καὶ ὁ κ. Μαῦρος δὲν συμφωνεῖ μὲ τὰ συμπεράσματα αὐτῆς τῆς ἰδιωτικῆς ἐρεύνης. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀξίζει νὰ προσέξωμεν αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀναφέρει ἡ ἔρευνα, ὅτι 2,6% ἐκ τῆς ἐπαρχίας μετεκινήθη εἰς τὴν περιοχὴν τῶν Ἀθηνῶν καὶ 2,3% ἐκ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς ὑπαίθρου μετεκινήθη εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Δηλαδή, ἔχομεν 4,9% τοῦ πληθυσμοῦ τῆς ὑπαίθρου, ὁ ὁποῖος μετεκινήθη εἴτε πρὸς τὴν πρωτεύουσαν, εἴτε πρὸς τὸ ἐξωτερικόν. Ἀντιθέτως, 4,3% ἐκ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς ὑπαίθρου μετεκινήθη πρὸς ἐπαρχιακὰς πόλεις. Τὴν τελευταίαν ταύτην μετακίνησιν, ἐγὼ τοὐλάχιστον τὴν θεωρῶ ὑγιᾶ καὶ ἐπιβαλλομένην. Ἀνησυχητικὴ θὰ ἠδύνατο νὰ εἶναι ἡ μετακίνησις ἐκ τῆς ὑπαίθρου πρὸς τὴν πρωτεύουσαν ἀφ’ ἑνὸς καὶ πρὸς τὸ ἐξωτερικὸν ἀφ’ ἑτέρου. Αὐτὴ ἀνῆλθεν εἰς 4,9%, σύμφωνα μὲ τὴν ἔρευναν, διὰ τὰ ἀποτελέσματα τῆς ὁποίας ἔχω ἀμφιβολίας, ὡς προεῖπον. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν δεχθῶμεν καὶ συζητήσωμεν βάσει αὐτῆς, τὶ σημαίνει τὸ 4,9%; Εἶναι τὸ ἥμισυ τῆς αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ τῆς ὑπαίθρου, κατὰ τὴν αὐτὴν χρονικὴν περίοδον. Δηλαδή, ὁ πληθυσμὸς τῆς ἐπαρχίας, παρὰ τὴν μετακίνησιν αὐτοῦ τοῦ 5% ἐκ τῆς ὑπαίθρου πρὸς τὴν πρωτεύουσαν καὶ τὸ ἐξωτερικόν, παρουσιάζει αὔξησιν κατὰ 4,2% ἢ 4,3%. Δὲν πρόκειται, λοιπόν, περὶ ἐρημώσεως, διότι περὶ ἐρημώσεως καὶ φυγῆς ὡμίλησεν ὁ κύριος Μαῦρος. Θὰ ἦτο, ὅμως, ἐνδιαφέρον, κύριοι βουλευταί, νὰ πληροφορηθῆτε τὸ ἑξῆς: Ὅπως γνωρίζετε, οἱ μαθηταὶ τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου εἶναι ἕνα μέτρον διὰ τὸν πληθυσμὸν γενικώτατον. Διότι ὁ μαθητὴς ἑνὸς Δημοτικοῦ Σχολείου εὑρίσκεται πάντοτε ἐκεῖ, ὅπου εὑρίσκονται οἱ γονεῖς του, οὔτε εἶναι ἀνάγκη ὁ μαθητὴς τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου νὰ φύγῃ ἀπὸ τὸ χωρίον του διὰ νὰ μεταβῇ εἰς τὴν πόλιν ἢ ἀντιστρόφως. Ὅπου εἶναι οἱ γονεῖς τοῦ παιδιοῦ, ἐκεῖ εἶναι καὶ τὸ παιδὶ καὶ εἰς ἐκεῖνο τὸ Δημοτικὸν Σχολεῖον πηγαίνει. Κατὰ στατιστικήν, τὴν ὁποίαν ἔχω ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας, οἱ μαθηταὶ τῶν Δημοτικῶν Σχολείων ὁλοκλήρου τῆς χώρας, πλὴν τῆς περιοχῆς τῆς πρωτευούσης, ἀνήρχοντο τὸ 1955 εἰς 772.772. Τὸ 1959 ἀνήρχοντο εἰς 804.609. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι οἱ μαθηταὶ τῶν Δημοτικῶν Σχολείων, τῶν εὑρισκομένων ἐκτὸς τῆς περιοχῆς πρωτευούσης, ηὐξήθησαν κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ κατὰ 4,1%. Δηλαδή, κατὰ τὸ αὐτὸ ἀκριβῶς ποσοστόν, κατὰ τὸ ὁποῖον φυσιολογικῶς ηὐξήθη καὶ ὁ πληθυσμὸς τῆς ἐπαρχίας. Χαρακτηριστικὸν ἐν προκειμένῳ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, ὅτι, ἐνῷ οἱ μαθηταὶ τῶν Δημοτικῶν Σχολείων κατὰ τὴν τετραετίαν αὐτὴν ηὐξήθησαν κατὰ 4,1%, τὸ διδακτικὸν προσωπικὸν τῶν Δημοτικῶν Σχολείων ηὐξήθη κατὰ 24,4%. Αὐτὸ τὸ λέγω παρεμπιπτόντως, διότι ἄλλο εἶναι τὸ θέμα μου.

§150Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Ὁ μικρὸς ἀριθμὸς μαθητῶν τὸ 1955 εἶναι ἀποτέλεσμα τῶν μειωμένων γεννήσεων κατὰ τὴν Κατοχήν.

§151Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Θὰ προτιμοῦσα νὰ μὴ γίνωνται διακοπαί.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἢ τοὐλάχιστον αἱ διακοπαὶ νὰ γίνωνται τῇ ἀδείᾳ σας καὶ τῇ ἀδείᾳ μου.

§153Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Τὰ συμπεράσματα περὶ τῶν γεννήσεων τῆς Κατοχῆς, θὰ πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ὄχι προχείρως. Ἀλλ’ ἀσχέτως αὐτοῦ, ὁ κ. συνάδελφος, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπομονὴν νὰ ἀκούσῃ καὶ ἐμέ, διότι καὶ ἡμεῖς ὅλοι εἴχομεν τὴν ὑπομονὴν νὰ ἀκούσωμεν τὸν κ. Μαῦρον. Ἐὰν ἐπιθυμῇ νὰ ὁμιλήσῃ, ἔχει τὴν δυνατότητα νὰ ζητήσῃ τὴν γενίκευσιν τῆς συζητήσεως. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ γίνωνται αἱ νευρικαὶ διακοπαί, ὅταν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ἰδικῆς μας ἐδηλώθη, ὅτι ἐπιθυμία καὶ πρόθεσίς μας εἶναι νὰ κρατήσωμεν τὴν συζήτησιν ὑπὲρ ἄνω τῆς συνήθους κομματικῆς διαμάχης. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ στενοχωρούμεθα κάθε φορὰν ποὺ ὑπάρχει ἕνα εὐχάριστον περιστατικὸν διὰ τὴν ἐπαρχίαν. Θὰ εἴπω καὶ ἄλλα εὐχάριστα περιστατικὰ διὰ τὴν ἐπαρχίαν καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὰ εἴπω, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ ἡ ἐντύπωσις τῆς ἀπογοητεύσεως καὶ τῆς ἀπελπισίας, ποὺ ἐπεδίωξε νὰ δημιουργήσῃ ὁ κ. Μαῦρος. Ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως, κ. Πρόεδρε, δὲν ὑπάρχει οὐδείς, ὑποθέτω, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ πολὺ ὀλιγώτερον ἡ Κυβέρνησις, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ πιστεύῃ, ὅτι ἡ ἑλληνικὴ ἐπαρχία δικαιοῦται καλλιτερεύσεως τῆς ζωῆς της. Εἰς αὐτὸ εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι. Δὲν συμφωνῶ, ὅμως, εἰς τὴν σχεδὸν τραγικὴν εἰκόνα, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ κ. Μαῦρος. Τὰ πράγματα δὲν εἶναι τόσον ἄσχημα εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Ἠμπορεῖ νὰ γίνουν καλλίτερα, πρέπει νὰ γίνουν καλλίτερα, θὰ γίνουν καλλίτερα, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν φθάσει εἰς σημεῖον ἀπελπισίας. Ἐνδιαφέρον εἶναι νὰ ἴδωμεν, λοιπόν, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις καταβάλλῃ τὴν οἵαν καταβάλλει προσπάθειαν, διὰ τὸν περιφερειακὸν προγραμματισμόν, ποῦ ἐξειλίχθη ἡ ζωὴ εἰς τὴν ἐπαρχίαν, κατὰ τὴν τελευταίαν πενταετίαν. Προτοῦ, ὅμως, φθάσω ἐκεῖ, θὰ ἤθελα νὰ τονίσω, σχετικῶς μὲ τὴν πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως, ποία εἶναι ἡ κατανομὴ τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων τῶν προβλεπομένων εἰς τὸ πενταετὲς πρόγραμμα. Ὅπως γνωρίζετε, τὸ πενταετὲς πρόγραμμα προβλέπει δημοσίας ἐπενδύσεις 35 δισεκατομμυρίων δραχμῶν. Ἐξ αὐτῶν, ἀφαιρουμένων μερικῶν, διότι ἤδη προβλέπεται νὰ τὰ ἀναλάβουν ἢ τὰ ἀνέλαβεν ἤδη ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία, παραμένει ἕνα κονδύλιον 32,6 δισεκατ. Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ αὐτὰ τὰ 32½ δισεκατ., πόσα προβλέπεται νὰ δαπανηθοῦν εἰς τὴν πρωτεύουσαν καὶ πόσα εἰς τὴν ἐπαρχίαν; Ἀπὸ τὰ 32½, τὰ 29.850.000.000, προβλέπεται νὰ δαπανηθοῦν εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Περισσότερον ἀπὸ τὸ 90% τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων ποὺ προβλέπει τὸ πενταετὲς πρόγραμμα, προβλέπεται νὰ δαπανηθοῦν εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Καὶ ξεύρετε τὶ σημαίνει αὐτό; Πέραν τῆς καλλιτερεύσεως τῆς ζωῆς εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ποὺ θὰ προέλθῃ ἀπὸ τὰ ἔργα αὐτά, ὅταν θὰ εἶναι ἕτοιμα πλέον, καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατασκευῆς τῶν ἔργων, κατὰ τὴν διάρκειαν, δηλαδή, τῆς πενταετίας, τῆς ὁποίας τὸ πρῶτον ἔτος παρῆλθεν, θὰ ὑπάρξῃ ὠφέλεια διὰ τὴν ἐπαρχίαν. Πόσοι νομίζετε, ὅτι θὰ ἐργασθοῦν εἰς τὰ ἔργα αὐτὰ εἰς τὴν ἐπαρχίαν; Κατὰ μέσον ὅρον 98.000 ἐργάται κατ’ ἔτος. Καί, ὅταν λέγω 98.000, ἔχει γίνει ἀναγωγὴ μὲ 300 ἐργασίμους ἡμέρας δι’ ἕκαστον ἐργαζόμενον. Ἐάν, δηλαδή, ὑπολογίσωμεν, ὅτι αὐτὰ τὰ ἔργα ἢ αὐτοὶ οἱ ἐργάται θὰ ἀπασχολοῦνται, φέρ’ εἰπεῖν, διὰ τὸ ½ τοῦ ἔτους, ὅπως εἶναι πιθανόν, διὰ 150 ἡμέρας, σημαίνει αὔξησιν τῆς ἐτησίας ἀπασχολήσεως κατὰ 200.000 ἀνθρώπους. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, μήπως αὐτὰ ἀποτελοῦν μόνον πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως; Ἡ πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως, τὶ ἐκδηλώνει; Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ πολλοὺς ἀριθμοὺς καὶ θὰ σᾶς εἴπω μόνον πῶς κατανέμονται μὲ ποσοστὰ αἱ δημόσιαι ἐπενδύσεις τῶν ἐτῶν 1955 ἕως καὶ 1961, τὸ 1960 καὶ τὸ 1961, βάσει τῶν προγραμμάτων, τὰ δὲ προηγούμενα ἔτη, βάσει πραγματικῶν πληρωμῶν, μεταξὺ πρωτευούσης, ἀφ’ ἑνός, καὶ ἐπαρχιῶν, ἀφ’ ἑτέρου. Μαζὶ μὲ τὸ ἔτος 1961, τὸ συνολικὸν ὕψος τοῦ προγράμματος τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων, ἀπὸ τοῦ 1955 ἕως 1956, ἀνῆλθεν εἰς 21.843 ἑκατ. Ἐξ αὐτῶν, εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐδαπανήθησαν τὰ 18, ἤτοι 83%, εἰς τὴν πρωτεύουσαν τὸ 10,9%, τὰ δὲ ὑπόλοιπα 6,2%, εἶναι δαπάναι ἀφορῶσαι ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα καὶ συνεπῶς, κατ’ ἀναλογίαν πάλιν, τὴν ἑλληνικὴν ἐπαρχίαν. Μὲ τὸ πρόγραμμα αὐτὸ ποὺ σᾶς ἀνέπτυξα, τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον συνετελέσθη, δηλαδὴ μέχρι καὶ τοῦ ἔτους 1960, ἐδημιουργήθησαν νέαι ἀπασχολήσεις εἰς τὴν ἐπαρχίαν, νέαι εὐκαιρίαι ἐργασίας, μὲ προϋπόθεσιν πάντοτε 300 ἡμερῶν ἐργασίας δι’ ἕκαστον ἐργαζόμενον κατ’ ἔτος, δηλαδή, μὲ ἀναγωγὴν τῶν ἡμερομισθίων, ὡς ἐὰν οἱ ἐργαζόμενοι νὰ εἰργάσθησαν 300 ἡμέρας κατ’ ἔτος, ἐδημιουργήθησαν αἱ ἑξῆς νέαι ἀπασχολήσεις: Τὸ μὲν 1955 αἱ δημόσιαι ἐπενδύσεις ἀπησχόλησαν 14.870 ἐργάτας. Ὁ ἀριθμὸς αὐτός, κατὰ τὸ 1960, βάσει προσωρινῶν στοιχείων, ἀνῆλθεν εἰς 62.000, δηλαδὴ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς 5ετίας ἢ 6ετίας, ὅπως τὴν θέλει ὁ κ. Μαῦρος, ἡ ἀπασχόλησις εἰς τὰ ἔργα δημοσίων ἐπενδύσεων, τὰ ἡμερομίσθια, δηλαδή, τὰ ὁποῖα κατεβλήθησαν, ἐτετραπλασιάσθησαν καὶ πλέον. Τί δὲ νὰ εἴπωμεν διὰ τὰ μικρὰ καὶ μέσα κοινωφελῆ ἔργα; Ὅσοι ἐξ ὑμῶν, κύριοι βουλευταί, πολιτεύεσθε ἐπὶ ἱκανὸν χρονικὸν διάστημα, ὅπως ἐγὼ ἔχω τὴν καλὴν τύχην, ἂν θέλετε, νὰ πολιτεύωμαι καὶ πρὶν ἀπὸ τὸν πόλεμον, θὰ ἐνθυμῆσθε βεβαίως, πόση καὶ ὁποία μεγάλη ἐξυπηρέτησις ἐθεωρεῖτο ἀπὸ ἕνα βουλευτήν, ὅταν ἐλάμβανε μίαν ὑπόσχεσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας τότε, ὅτι θὰ τοῦ κατασκευάσῃ ἕνα γεφυράκι. Τὸ ἐνθυμεῖσθε, κύριοι βουλευταί, ὅσοι εἶσθε ἐξ ὑμῶν παλαιοί. Καὶ σήμερον, κύριοι βουλευταί, ὁμιλοῦμεν περὶ δεκάδων χιλιάδων τοιούτων μικρῶν ἔργων. Κατὰ τὴν 5ετίαν 1955–1960, κατεσκευάσθησαν εἰς τὴν ἑλληνικὴν ἐπαρχίαν 66.000 μικρὰ κοινωφελῆ ἔργα.

§154Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Τὰ ὁποῖα, ὅμως, μὲ τὴν πρώτην νεροποντὴν κατεστράφησαν.

§155Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, δὲν στενοχωροῦμαι, διότι στενοχωρεῖται ὁ κ. Ζορμπᾶς. Ἀντιπολιτευόμενος εἶναι. Ἔχω πλήρη ἀνάλυσιν, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ ἀπασχολήσω σήμερον τὴν Βουλήν, ἔχω πλήρη στοιχεῖα. Καὶ παρ’ ὅλον, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος ἠθέλησε νὰ προκαταλάβῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία μοιραῖον εἶναι, ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται τὴν ἐπίθεσιν, ὅπως τὴν ὠνόμασεν ὁ ἴδιος, διότι δύο φορὰς εἴπατε, ὅτι ἐπίθεσιν ὑφίσταται ἡ Κυβέρνησις...

§156Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἔλεγχον.

§157Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Παρ’ ὅλον, ὅτι εἴπατε τὴν λέξιν αὐτὴν δύο φορὰς καὶ τὴν ἤκουσα καὶ δὲν μὲ ἐξένισεν, ἄλλωστε ἦτο καὶ τὸ ὕφος καὶ ὁ τόνος σας τοιοῦτος...

§158Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἐπίθεσιν κάνει ὁ κυβερνητικὸς Τύπος.

§159Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Περὶ ἐπιθέσεως εἴπατε, μοῦ ἔκαμε καὶ ἐντύπωσιν, διότι ἡ διάθεσίς μου εἶναι πᾶν ἄλλο ἢ διάθεσις διενέξεως ἐπὶ ἑνὸς τοιούτου θέματος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, παρ’ ὅλον ὅτι ἠθέλησεν ὁ κ. Μαῦρος, προεξοφλῶν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἤθελε νὰ εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις, προεξοφλῶν τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἴπῃ ἐκεῖνο ποὺ θέλει καὶ πρέπει νὰ εἴπῃ, διότι ἡμεῖς βεβαίως θὰ τὰ εἴπωμεν καὶ θὰ τὰ ἀκούσετε κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτῆς τῆς συζητήσεως πολλὰς φορὰς καὶ ἴσως αὐτὸ θὰ σᾶς εἶναι χρήσιμον, διὰ νὰ σᾶς ἐντυπωθοῦν καλὰ–καλὰ αὐτὰ ποὺ θὰ ἀκούσετε. Τὰ δάνεια τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἀπὸ 2.910 ἑκατ. τὸ 1955, ηὐξήθησαν εἰς 5.628 ἑκατ. τὸ 1960, παρουσιάζεται, δηλαδή, μία αὔξησις 93%. Ἐκεῖνο, ὅμως, ποὺ ἔχει μεγάλην σημασίαν διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπαρχίας καὶ ἰδίᾳ τῆς ὑπαίθρου χώρας, εἶναι τὸ ποσοστὸν τῆς αὐξήσεως τῶν δανείων μέσης καὶ μακρᾶς προθεσμίας. Αὐτὰ δὲ ηὐξήθησαν, ἐν συγκρίσει μὲ τὸ 1955–56 κατὰ 613%, ἑπταπλασιάσθησαν δηλαδή. Καὶ δὲν εἶναι αὐτὰ μέτρα ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας καὶ εἰδικώτερον τῆς ὑπαίθρου, λαμβανόμενα; Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον μὲ τὸ θέμα τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔχει λάβει ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν γεωργίαν. Ἴσως ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐπὶ τῆς Γεωργίας θελήσῃ νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Δὲν γνωρίζω, καὶ ὑποθέτω, ὅτι ἐκεῖνος θὰ σᾶς εἴπῃ περισσότερα, τὰ ὁποῖα ἄλλωστε ὅλοι γνωρίζομεν, ἀλλὰ καὶ τὰ ὁποῖα δὲν βλάπτει νὰ λέγωνται ἐπανειλημμένως, διότι ὑπάρχουν πολλοὶ δυστυχῶς, οἱ ὁποῖοι ἠθελημένως τὰ λησμονοῦν. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἕνας ἄλλος χαρακτηριστικὸς ἀριθμός, ὁ τῶν δανείων τοῦ Ο.Χ.Ο.Α. Τὰ δάνεια τοῦ Ο.Χ.Ο.Α., ὅπως γνωρίζετε, διατίθενται διὰ τὴν ἀνάπτυξιν κυρίως τῆς Βιομηχανίας, ἢ ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ τῆς γεωργίας, ἀλλὰ καὶ τὴν γεωργο–βιομηχανικὴν ἐκμετάλλευσιν, ὅπως εἶπον. Ὁ Ο.Χ.Ο.Α., ὡς γνωστόν, ὑφίσταται ἀπὸ τὸ 1954, τὰ δὲ δάνεια τὰ ὁποῖα ἐχορήγησεν εἶναι ἀπὸ τὸ ἔτος 1955. Κατὰ σύμπτωσιν εἶναι ἡμερομηνία, ἡ ὁποία μὲ διευκολύνει εἰς τοὺς συλλογισμοὺς καὶ τὰς συγκρίσεις ποὺ θέλω νὰ κάμω. Ἀπὸ τοῦ 1955, λοιπόν, μέχρι καὶ τοῦ 1960 ὁ Ο.Χ.Ο.Α. διέθεσε δάνεια 65.200.000 δολλαρίων. Ἐξ αὐτῶν, κ. βουλευταί, εἰς τὴν ἐπαρχίαν διετέθησαν 42.780.000 δολλαρίων, τὰ ⅔ δηλαδὴ τῶν δανείων, ποὺ διέθεσεν ὁ Ο.Χ.Ο.Α., διετέθησαν εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Ἀντιθέτως, καὶ τὸ λέγω αὐτό, διότι ἐδόθη τόσον ὀξὺς ἀντιπολιτευτικὸς τόνος εἰς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Μαύρου, ἀντιθέτως τὰ δάνεια τῆς Κ.Ε.Δ., ἐνθυμεῖσθε, κ. βουλευταί, τὴν Κεντρικὴν Ἐπιτροπὴν Δανείων, τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν κυρίως κατὰ τὰ ἔτη 1950–51 καὶ 1952 κατὰ τὰ ἔτη δηλαδὴ κατὰ τὰ ὁποῖα ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν καὶ τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου ἐκυβέρνων τὸν τόπον, κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην συνολικῶς διετέθησαν 73.000.000 δολλάρια, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ 43.000.000 διετέθησαν εἰς τὴν Πρωτεύουσαν καὶ μόνον τὰ 30.000.000 δολλάρια διετέθησαν εἰς τὴν ἐπαρχίαν.

§160Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Διετέθησαν εἰς τὴν Πρωτεύουσαν καὶ ἐσχηματίσθησαν αἱ παγωμέναι πιστώσεις.

§161Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἡ ἀναλογία κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, τὴν πρὸ τοῦ 1953, ἦτο ἀντίστροφος ἀπὸ τὴν ἀναλογίαν ἡ ὁποία ὑφίσταται ἀπὸ τότε ποὺ τὴν Ἑλλάδα κυβερνᾷ ὁ Κωνσταντῖνος Καραμανλῆς. Θὰ σᾶς εἴπω ὅμως καὶ μερικοὺς ἀριθμούς, οἱ ὁποῖοι προκύπτουν ἀπὸ τὴν ἔρευναν, ἡ ὁποία συστηματικῶς γίνεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ ἐπὶ τῷ σκοπῷ τῆς συλλογῆς τοῦ ἀπαραιτήτου ὑλικοῦ διὰ τὸν περιφερειακὸν προγραμματισμόν. Βεβαίως δὲν ἔφερα ὅλα τὰ στοιχεῖα, διότι θὰ ἦτο κουραστικὸν διὰ τὴν Βουλὴν νὰ τὰ ἀκούῃ. Κατὰ τὸ 1955 εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Πρωτευούσης ἐδόθησαν συνολικῶς ἄδειαι ἱδρύσεως καὶ ἐπεκτάσεως βιομηχανιῶν 1542. Τὸ 1960 τοιαῦται ἄδειαι ἱδρύσεως καὶ ἐπεκτάσεως βιομηχανιῶν εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Πρωτευούσης ἐδόθησαν 1858. Αὐτὰ εἶναι στοιχεῖα ποὺ τὰ ἔχω ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας. Παρουσιάζεται δηλαδὴ αὔξησις τῶν χορηγηθεισῶν ἀδειῶν ἱδρύσεως καὶ ἐπεκτάσεως βιομηχανιῶν εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Πρωτευούσης ἴση πρὸς 20%. Εἰς τὰς ἐπαρχίας, κ. βουλευταί, αἱ χορηγηθεῖσαι ἄδειαι τὸ 1955 ἀνῆλθον εἰς 1.462 καὶ τὸ 1960 εἰς 5.319. Αὔξησις δηλαδὴ 263%. Θὰ μοῦ εἰπῆτε, τὰ ἴδια πράγματα ἔγιναν; Ἠμπορεῖ νὰ ἔγιναν μικρότερα καταστήματα, ἠμπορεῖ νὰ ἔγιναν μικρότεραι ἐπεκτάσεις. Ἔγιναν ὅμως καὶ τεράστια ἔργα εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν ὑπῆρχεν ἄλλο μέτρον, θὰ τὸ ἐπεκαλούμην, ἀλλὰ δυστυχῶς τὸ σύνολον τῶν ἐπενδύσεων τῶν κατανεμηθεισῶν εἰς τὸ κέντρον καὶ τὰς ἐπαρχίας, δὲν τὸ ἔχω. Εἶναι, λοιπόν, αὐτὸς ἕνας χαρακτηριστικὸς ἀριθμός, ὄχι τῆς σημερινῆς καταστάσεως τῆς ἐπαρχίας, διὰ τὴν ὁποίαν ὅλοι λέγομεν καὶ πιστεύομεν, ὅτι πρέπει νὰ καλλιτερεύσῃ καὶ τὸ πιστεύομεν βαθύτατα, εἶναι χαρακτηριστικὸν τῆς ἐξελίξεως τῆς καταστάσεως ἀπὸ τὸ 1955 μέχρι τὸ 1960. Διότι, ἐὰν περιοριζώμεθα κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτὴν εἰς τὸ ποία εἶναι ἡ κατάστασις τῆς ἐπαρχίας σήμερον καὶ τί πρέπει νὰ γίνῃ διὰ νὰ τὴν βελτιώσωμεν, θὰ περιωριζόμην καὶ ἐγὼ εἰς αὐτὰ ποὺ εἶπον. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἐπεξετάθη ἡ συζήτησις καὶ ἐλέχθη, ὅτι κατὰ τὴν πενταετίαν ἢ ἑξαετίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν κυβερνᾷ ὁ Κωνσταντῖνος Καραμανλῆς τὸν τόπον, δὲν ἔγινε τίποτε, εἶμαι ὑποχρεωμένος ν’ ἀναφέρω τοὺς ἀριθμούς, διὰ ν’ ἀποδείξω, ὅτι κἄτι ἔγινε καὶ πολὺ σημαντικὸν μάλιστα. Ἀνέφερεν ὡς χαρακτηριστικὸν τῆς ὀπισθοδρομήσεως τῆς ἐπαρχίας ὁ κ. Μαῦρος καὶ τὰ δωμάτια τὰ οἰκοδομηθέντα εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἐν συγκρίσει μὲ τὰ δωμάτια τὰ οἰκοδομηθέντα εἰς τὴν Πρωτεύουσαν καὶ εἶπεν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὅτι δὲν εἶναι μόνον ἡ διαφορὰ τοῦ ἀριθμοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡ διαφορὰ τῆς ποιότητος, ἡ ὁποία εἶναι πολὺ ἀνωτέρα εἰς τὴν Πρωτεύουσαν, ἀπ’ ὅ,τι εἶναι εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Ἐπαναλαμβάνω, δὲν ὑποστηρίζω ἐγώ, ὅτι ἡ κατάστασις εἰς τὴν ἐπαρχίαν εἶναι ἐκείνη ποὺ πρέπει νὰ εἶναι. Πρέπει νὰ καλυτερεύσῃ. Ἂς ἴδωμεν μὲ τὸ ἴδιον μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐχρησιμοποίησεν ὁ κ. Μαῦρος, μὲ μέτρον, τί ἄδειαι ἀνοικοδομήσεως ἐδόθησαν καὶ πῶς ἦτο ἡ κατάστασις τὸ ἔτος 1955 καὶ τὸ ἔτος 1960. Εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Πρωτευούσης τὸ 1955 ἐδόθησαν συνολικῶς 16.221 ἄδειαι ἀνοικοδομήσεως καὶ τὸ 1959 18.924. Παρουσιάζεται δηλαδὴ αὔξησις τῶν ἀδειῶν ἀνοικοδομήσεως εἰς τὴν Πρωτεύουσαν 16,7%. Εἰς τὰς ἐπαρχιακὰς πόλεις αἱ ἄδειαι ἀνοικοδομήσεως ποὺ ἐδόθησαν τὸ 1955 ἦσαν 25.378 καὶ τὸ 1959 33.772. Αὔξησις 33%. Εἰς χαμηλότερον ἐπίπεδον, συμφωνοῦμεν, ἡ ἐπαρχία ἀπὸ τὴν Πρωτεύουσαν, ἀλλὰ μὲ ρυθμὸν ταχύτερον ἀπὸ τὴν Πρωτεύουσαν παρουσιάζεται ἡ αὔξησις τῶν ἀστικῶν ἀνοικοδομήσεων. Καὶ ἂς μὲ συγχωρήσῃ ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος τῆς Προεδρίας ποὺ θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν περιοχήν του. Ἔχω ἕνα ἄλλο στοιχεῖον: τὸν ἀριθμὸν τῶν συνδρομητῶν τοῦ ραδιοφώνου, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τέλους εἶναι χαρακτηριστικὸς μιᾶς κἄποιας μικρᾶς εὐημερίας. Διότι προκειμένου περὶ τῆς ὑπαίθρου, ὅπου ἡ ἀπόκτησις ἑνὸς ραδιοφώνου εἶναι μία πολυτέλεια, δὲν εἶναι μία ἁπλῆ ὑπόθεσις, ὅπως ἐνδεχομένως διὰ τὸν εὔπορον κάτοικον τῆς Πρωτευούσης. Τὸ 1955 ἡ περιοχὴ τῆς Πρωτευούσης εἶχε 244.500 συνδρομητὰς καὶ τὸ 1960 290.000, τὸ ὁποῖον σημαίνει μίαν αὔξησιν 18%. Ἡ λοιπὴ χώρα, ἀπὸ 245.000 τὸ 1956, ἀνῆλθε τὸ 1960 εἰς 370.000, δηλαδὴ μὲ αὔξησιν 51%. Καὶ ἐν προκειμένῳ δηλαδή, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι παρ’ ὅλον, ὅτι εὑρίσκεται εἰς χαμηλότερον, δυστυχῶς, ἐπίπεδον ἡ ἐπαρχία ἀπὸ τὴν Πρωτεύουσαν, παρουσιάζει ὅμως βελτίωσιν μὲ ἐντονώτερον ρυθμὸν ἀπὸ τὴν Πρωτεύουσαν. Ἠλεκτρικὴ ἐνέργεια: Ὁ ἀριθμὸς τῶν ἠλεκτροδοτουμένων χωρίων ἀπὸ τοῦ 1955 μέχρι τοῦ 1960 ἐτριπλασιάσθη. Κύριοι βουλευταί, ἔχω ἀκόμη ἐδῶ καὶ ἄλλα στοιχεῖα καὶ θὰ ἠδυνάμην νὰ ἐπεκτείνω τὴν ἀγόρευσίν μου παρέχων πρὸς ὑμᾶς πολλὰς πληροφορίας αὐτῆς τῆς μορφῆς. Ἴσως κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως μοὶ δοθῇ πάλιν ἡ εὐκαιρία νὰ ὁμιλήσω καὶ συμπληρώσω τὰ ὅσα λέγω σήμερον. Καὶ ἴσως συμπληρώσουν καὶ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐν τῇ Κυβερνήσει. Ἐὰν ἀνέφερα αὐτοὺς τοὺς ἀριθμοὺς δὲν τοὺς ἀνέφερα διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι ἡ κατάστασις εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἐπαρχίαν εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἐπιθυμοῦμεν. Τὸ ἐτόνισα εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς. Ἡ Κυβέρνησις, πιστεύει, ὅτι πρέπει νὰ βελτιωθῇ ἡ ζωὴ εἰς τὴν ἐπαρχίαν καὶ δὲν τὸ διεκδικῶ αὐτὸ ὡς προνόμιον τῆς Κυβερνήσεως. Δέχομαι, ὅτι τὴν ἰδίαν ἐπιθυμίαν ἔχουν ὅλα τὰ μέλη τῆς Βουλῆς. Ἤμην, ὅμως, ὑποχρεωμένος, ἐφ’ ὅσον ἔγινεν ἐπίθεσις, ὅπως τὴν ὠνόμασεν ὁ κ. Μαῦρος, κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα δῆθεν δὲν ἔχει λάβει διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπαρχίας, ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ ἐκθέσω πρὸς ὑμᾶς τὶ ἐγένετο κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτῆς τῆς πενταετίας καὶ ποῖα ἀποτελέσματα εἴχομεν ἐκ τῶν ἔργων αὐτῶν, ἐκ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, διότι σᾶς ἀνέφερα ἐπίσης, καὶ ποῖαι εἶναι αἱ προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὸ μέλον τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαρχίας. Καὶ σᾶς ὡμίλησα καὶ περὶ τοῦ πενταετοῦς προγράμματος, καὶ περὶ τῆς ὀργανώσεως τοῦ περιφερειακοῦ προγραμματισμοῦ. Κύριοι βουλευταί, ὁμολογῶ, ὅτι ἔχω πολλὴν ἐκτίμησιν διὰ τὸν κ. Μαῦρον. Ἀλλ’ ἡ ἐκτίμησίς μου ἐξειλίχθη εἰς θαυμασμόν, ὅταν ἐπληροφορήθην, ὅτι ἠθέλησε νὰ ἐλέγξῃ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ αὕτη εἰς τὸ θέμα τῆς ἀναπτύξεως τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαρχίας. Ἐχρειάσθη, πράγματι, πρέπει νὰ τὸ ἔχῃ, πολὺ θάρρος ὁ κ. Μαῦρος διὰ νὰ ἐπικρίνῃ τὴν Κυβέρνησιν δι’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα κάμνει ὑπὲρ τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαρχίας. Εἶναι τόσον φανερὸν καὶ φωνάζουν μόνα των τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα γίνονται εἰς τὴν ἐπαρχίαν σήμερον, ὥστε δὲν θὰ ἐχρειάζετο ν’ ἀναφέρῃ κανείς, οὔτε ἀριθμούς, οὔτε ἔργα. Ἡ ἐπαρχία, ἡ Ἑλληνικὴ ἐπαρχία, κύριοι βουλευταί, εἶναι δι’ ἡμᾶς, ὄχι ὀλιγώτερον ἀπὸ ὅ,τι εἶναι διὰ τοὺς ἄλλους ἀγαπητὴ καὶ ἀκριβή! «Ἀγαπητή», διότι ὅλοι τὴν αἰσθανόμεθα ὡς μητέρα, καὶ «ἀκριβή», διότι εἶναι παγία, ἀνεξάντλητος ἐθνικῆς δυνάμεως. (Χειροκροτήματα). Περισσότερον δὲ ἀπὸ ὅλους ἔχει συναίσθησιν τῆς ἐθνικῆς σημασίας τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαρχίας, ὁ κ. Κωνσταντῖνος Καραμανλῆς! (Χειροκροτήματα). Καὶ τὸ ἀπέδειξε. (Χειροκροτήματα).

§162Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ εἴπω μόνον ὀλίγας λέξεις. Κατὰ τὴν πορείαν τῆς συζητήσεως, ἴσως, λάβω καὶ πάλιν τὸν λόγον διὰ νὰ ἀναπτύξω εὐρύτερον τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ θέματος. Θὰ ἤθελον σήμερον νὰ προσδιορίσω ὡρισμένα γενικὰ σημεῖα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, κατὰ τὴν παγίαν συνήθειάν του, ἀνεφέρθη καὶ εἰς τὰ ἔτη 1950–52. Ἐπιθυμῶ νὰ τὸν πληροφορήσω, ὅτι ἐκεῖνα τὰ ἔτη ἦσαν ἑπόμενα τοῦ συμμοριτοπολέμου, ὅτι ὑπῆρχον περίπου 1.000.000 συμμοριόπληκτοι, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς οἰκίας των. Ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀνοικοδομηθοῦν τὰ ἐρείπια καὶ ὑπῆρχε ταὐτοχρόνως καὶ ὁ ἄνεμος τῆς Κορέας, ὁ ὁποῖος ὑπεχρέωνε τοὺς Ἀμερικανοὺς τῆς Ἀποστολῆς, νὰ μετατοπίζουν εἰς τὴν ἄμυναν τὰς δαπάνας, ἀντὶ τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Καὶ ὅμως, συνετελέσθησαν ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις τῶν δύο ἐκείνων ἐτῶν αἱ ὁποῖαι προέκυψαν ἀπὸ δύο ἐκλογάς, ἔργα ἀξιόλογα. Ὅλα τὰ ἐνεργειακὰ ἔργα φέρουν τὴν σφραγῖδα ἐκείνων τῶν δύο ἐτῶν. Ἐὰν θέλῃ περισσοτέρας πληροφορίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἀντὶ νὰ καταπονοῦμεν τὴν Βουλήν, ἠμπορεῖ νὰ ἐρωτήσῃ τὸν συνάδελφόν του κ. Κ. Τσάτσον, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐνήμερος. Αὐτὰ διὰ τὰ ἔτη 1950–52. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι ὁ συνάδελφος κ. Μαῦρος, ἔδωσε τόνον τραγικόν. Τὸν τόνον τὸν τραγικὸν τὸν ἔδωσεν ὁ Κυβερνητικὸς τύπος. Καὶ τὸν ὅρον «ἐπίθεσις» τὸν ἐχρησιμοποίησεν ὁ Κυβερνητικὸς τύπος. Ὁ κ. Μαῦρος ἐχρησιμοποίησε τὸν ὅρον τοῦ ἐλέγχου καὶ ἤσκησε καθ’ ὃ εἶχε καθῆκον, ἔλεγχον. Θὰ ἐπεθύμουν, ἐπίσης, νὰ προσδιορίσω τοῦτο: Ὅτι ὅταν ἀσκοῦμεν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως, ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα αὐστηροί, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι πρόσφατος. Ἔχει ἱστορίαν 6 ἐτῶν. Αὐτὸ εἶναι τὸ προνόμιόν της, ἀλλὰ ἐπίσης, ἐπαυξάνει καὶ τὰς εὐθύνας της. Διότι ἐπὶ 6 ἔτη εἰς ὁμαλοὺς καιρούς, δὲν εἶχε ποτὲ συνεχῶς κυβερνηθῆ ἡ χώρα. Ὀφείλομεν, ἑπομένως, καὶ ὄχι μόνον δικαιούμεθα, νὰ εἴμεθα αὐστηροὶ εἰς τὸν ἔλεγχον, νὰ κρίνωμεν τὰς μέχρι τοῦδε ἀποδόσεις. Δὲν ὑπάρχουν ἀκόμη ἐπαρκῆ στατιστικὰ στοιχεῖα, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, διὰ τὰς μετακινήσεις τοῦ πληθυσμοῦ ἀπὸ τὴν ὕπαιθρον πρὸς τὰς πόλεις. Μόνον ἡ γενικὴ ἀπογραφὴ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ προσφέρῃ. Ἕως τότε, ὅλοι ὀφείλομεν νὰ ἀντλῶμεν τὰς πληροφορίας μας ἀπὸ τὴν προσωπικήν μας ἐμπειρίαν. Καὶ δὲν ὑπάρχει κανείς, οὔτε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, οὔτε ἐκτὸς αὐτῆς, ὁ ὁποῖος νὰ ἀμφιβάλλῃ, ὅταν ἐπισκέπτεται τὰ Ἑλληνικὰ χωρία, τὴν Ἑλληνικὴν ἐπαρχίαν. Ὅσοι ὑποστηρίζουν τὸ ἀντίθετον, παρακαλῶ μεταβαίνοντες εἰς τὰ χωρία νὰ ὑποστηρίξουν, ὅτι ἐκεῖ ὑπάρχει εὐημερία καὶ μεταβαίνοντες εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἐπίσης, νὰ ὑποστηρίξουν, ὅτι καὶ ἐκεῖ ὑπάρχει εὐημερία. Θὰ λάβουν ἐπὶ τόπου τὴν ἀπάντησιν. Ὁ ἔλεγχος, τὸν ὁποῖον ἀσκοῦμεν εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι, ὅτι δὲν διέθεσε χρήματα καὶ ὅτι δὲν ἔκαμεν ἔργα. Διότι οἱ ἀριθμοὶ βεβαιώνουν, ὅτι διετέθησαν χρήματα καὶ ἔγιναν ἔργα. Θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ γίνῃ ἀμφισβήτησις ἀριθμῶν καὶ πραγματικῶν γεγονότων. Θὰ ὑπῆρχε κακὴ πίστις. Ποῖος εἶναι ὁ ἔλεγχος, τὸν ὁποῖον ἀπευθύνομεν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως: Εἶναι πρῶτον, ὁ τρόπος τῆς ἐκτελέσεως. Καὶ ἐζήτησεν ὁ φίλος κ. Μαῦρος στοιχεῖα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ εἶπεν, ὅτι θὰ ἐξέλεγεν ἐκεῖνος τὸν χρόνον τῆς ἀπαντήσεως. Θεωρεῖ, φαίνεται, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ γόητρον, νὰ μὴ ἀπαντᾷ, ὅταν ἐρωτᾶται, ἀλλὰ νὰ ἀπαντᾷ, ὅταν θέλῃ. Ἀλλὰ δὲν ἀπήντησεν, οὔτε ὅταν ἀνεμένετο νὰ ἀπαντήσῃ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ὁμιλίας του. Δὲν ἀπήντησεν εἰς τὰ συγκεκριμένα ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα ἔθεσεν ὁ κ. Μαῦρος. Καὶ ἡ ἄρνησις τῆς ἀπαντήσεως μᾶς ὑποχρεώνει νὰ εἴπωμεν, μὲ ὅλην τὴν καλὴν πίστιν, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ γνωρίζει, ὅτι διαθέτομεν, ὅτι ὀφείλεται εἰς φόβον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἀποκάλυψιν τῶν εὐθυνῶν της μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Περαιτέρω, ὁ ἔλεγχος, τὸν ὁποῖον ἀσκοῦμεν, μετὰ τὸ κεφάλαιον τῆς ἐκτελέσεως, εἶναι ὁ ἔλεγχος τῆς ἀποδόσεως. Καὶ ἐκεῖ εὑρίσκεται τὸ μέγα θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον ἀσκοῦμεν τὸν ἔλεγχον. Θέτομεν ἐνώπιον τῆς Κυβερνήσεως τὸ ἐρώτημα: Τὸ σύνολον τῶν ἐπενδύσεων, αἱ ὁποῖαι διετέθησαν, ποίαν ἀπόδοσιν εἶχεν ἐντὸς αὐτῶν τῶν ἐτῶν; Ποία σχέσις ὑπάρχει μεταξὺ ἐπενδύσεων καὶ αὐξήσεως ἐθνικοῦ εἰσοδήματος; Αὐτὸ εἶναι τὸ καίριον θέμα. Ἐπανειλημμένως ἡ Κυβέρνησις ἐκφράζει ἱκανοποίησιν καὶ περίπου ἔπαρσιν, ὅτι οὐδέποτε εἰς τὸ παρελθὸν εἶχε δημιουργηθῆ τόση αὔξησις ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τῆς ὑπενθυμίσω, ὅτι ὀφείλει νὰ ἀποσύρῃ αὐτὴν τὴν ἔπαρσιν, διότι οἱ ἀριθμοὶ τὴν διαψεύδουν. Ἐὰν γίνῃ ἡ σύγκρισις δύο πενταετιῶν 1950–55 καὶ 1956–1960, θὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι κατὰ τὴν πρώτην πενταετίαν ὁ μέσος ὅρος τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος κατ’ ἔτος ἦτο 7.2 καὶ εἰς τὴν δευτέραν πενταετίαν 4.9. Ὅταν αὐτοὶ εἶναι οἱ ἀριθμοί, δὲν δικαιοῦται, βεβαίως, ἡ Κυβέρνησις νὰ ὁμιλῇ μὲ ἔπαρσιν διὰ τὴν ἄνοδον τῆς εὐημερίας, διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ἐρωτᾶται, ἐπίσης: Ποία ὑπῆρξεν ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον. Ἔχομεν συνεχῆ πτῶσιν τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος εἰς τὰς ἡμέρας της. Ἔχομεν εἰς τὸ ἔτος 1957–58 πλὴν 5,6%, τὸ 1959 καὶ πάλιν πλὴν 5% καὶ ἀνάλογος πτῶσις προβλέπεται διὰ τὸ 1960. Τὰ στοιχεῖα εἶναι ἐπίσημα. Ἐπομένως, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ εἰσόδημα τῶν ἀγροτῶν ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἰσχυρίζεται, ὅτι μεριμνᾷ ἡ Κυβέρνησις, ἔχει ἐπιτύχει τὴν μείωσίν του. Αὐτὸ παραμένει ἀναμφισβήτητον. Ἔχομεν, λοιπόν, πρῶτον, μείωσιν τοῦ γενικοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος τῆς πενταετίας τοῦ σημερινοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐν σχέσει πρὸς τὴν προηγουμένην πενταετίαν.

§163Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Δὲν εἴπατε αὐτὸ καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας. Εἴπατε, ὅτι ἔχομεν μείωσιν τοῦ εἰσοδήματος.

§164Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μείωσιν τοῦ ρυθμοῦ τῆς ἀνόδου τοῦ εἰσοδήματος.

§165Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Μείωσιν τοῦ ρυθμοῦ αὐξήσεως.

§166Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μάλιστα. Οὐδέποτε ὑπέθεσα, ὅτι σεῖς θὰ ἐνεπίπτατε εἰς μίαν πλάνην τοιαύτης ἑρμηνείας τοῦ λόγου μου.

§167Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Μὰ ἀφοῦ αὐτὸ εἴπατε.

§168Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Διότι ἤμουν βέβαιος, ὅτι εἶσθε εἰς θέσιν νὰ τὸ ἐννοήσητε.

§169Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἔ, ὄχι.

§170Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτὴν τὴν ἐμπιστοσύνην τὴν ἔχω. Ἑπομένως, ἔχομεν μείωσιν τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος, ἔπειτα ἀπὸ αὐτὸ τὸ πλῆθος τῶν ἐπενδύσεων. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ μέγα θέμα τῆς ἀπεργίας καὶ ὑποαπασχολήσεως. Διότι οἱαδήποτε πολιτικὴ οἰκονομικὴ εἰς τὴν χώραν μας, ἐὰν δὲν πρόκειται νὰ δώσῃ μίαν γενναίαν λύσιν εἰς τὰ προβλήματα τῆς ἀνεργίας καὶ τῆς ὑποαπασχολήσεως, ὄχι μόνον ἔχει ἀποτύχει, ἀλλὰ θὰ ὁδηγήσῃ εἰς καταστροφήν. Σκοτεινὴ θὰ εἶναι ἡ μοῖρα τοῦ τόπου, ἐάν, εἰς τὰ θέματα τῆς ἀνεργίας καὶ τῆς ὑποαπασχολήσεως, δὲν δοθῇ γενναία λύσις. Τὶ ἔχει συμβῆ; Εἰς τὸν τομέα τῆς βιομηχανικῆς ἀπασχολήσεως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν, ἔχομεν στασιμότητα τοῦ ἀριθμοῦ τῆς ἀπασχολήσεως, ἐνῷ διαθέτομεν ἑκατοντάδας χιλιάδας ἀνέργων καὶ ἕνα τοὐλάχιστον ἑκατομμύριον ὑποαπασχολουμένους εἰς τὴν ὕπαιθρον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ μὲ ὑπερηφάνειαν καὶ χειροκροτούμενος, ἀνεκοίνωσεν, ὅτι εἰς τὰ δημόσια ἔργα κατὰ τὴν πενταετίαν ἀπὸ 14.000 εἰργάσθησαν 60.000. Καὶ εἶναι ἀληθῶς καταπληκτικόν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν αἴσθησιν θριάμβου διὰ τὴν μετάβασιν ἐπὶ μίαν πενταετίαν ἀπὸ τὴν δεκάδα εἰς τὰς δεκάδας, ἐνῷ ἀπειλούμεθα ἀπὸ ἑκατοντάδας χιλιάδων ἀνέργων καὶ ἀπὸ ἑκατομμύριον ὑποαπασχολουμένων. Καὶ ἀφοῦ ὑπάρχει ὁ θαυμασμὸς δι’ αὐτὴν τὴν αὔξησιν καὶ ἐφ’ ὅσον αὐτὸς πρόκειται νὰ εἶναι ὁ ρυθμὸς τοῦ μέλλοντος, ἡ Ἑλλὰς ὑπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν θὰ ἔχῃ ἀπολεσθῆ. Γνωρίζω πόσον οἱ ἀριθμοὶ εἶναι ἀχάριστοι εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν. Προσφέρονται εἰς τὴν ὅρασιν, ἀλλὰ ὄχι εἰς τὴν ἀκοήν. Θὰ χρησιμοποιήσω ἐλαχίστους ἀριθμοὺς μόνον ἀκόμη, διὰ νὰ προσδιορίσω τὴν σχέσιν τῶν ἐπενδύσεων μὲ τὴν ἀπόδοσιν τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀκαθαρίστου ἐγχωρίου προϊόντος. «Εἰς τὰ 1955, πρὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, εἴχαμεν ἐπενδύσεις 7.705 καὶ αὔξησιν ἀκαθαρίστου ἐγχωρίου προϊόντος 4.059. Ἔκτοτε ἀρχίζει ἡ ἀπόδοσις τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Ἔτος 1956 ἐπενδύσεις 9.359, αὔξησις 2.910. Ἔτος 1957 ἐπενδύσεις 9.605, αὔξησις εἰσοδήματος 5.190. Ἔτος 1958 ἐπενδύσεις 11.174 αὔξησις 1.774. Ἔτος 1959, ἐπενδύσεις 12.984, αὔξησις 2.442. Ἔτος 1960 ἐπενδύσεις 14.000 αὔξησις 2.214. Ἰδού, κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς καὶ κύριοι συνάδελφοι, ποία εἶναι ἡ ἀπόδειξις τῆς κατηγορίας, τὴν ὁποίαν ἀπευθύνομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἔκαμεν ἐπενδύσεις, ἔκαμεν ἔργα, ἀλλὰ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων ὑπῆρξεν ἐλαττωματικὴ καὶ πρέπει νὰ ὑποστῇ ἔλεγχον. Καὶ ἡ ἀπόδοσις τῶν ἔργων δὲν εὑρίσκεται εἰς καμμίαν ἀναλογίαν μὲ τὸ ποσὸν τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα διετέθησαν. Αὐτὸ ἀποδεικνύει τὴν ἔλλειψιν προγράμματος, τὴν ἔλλειψιν ἱεραρχήσεως, ἀξιολογήσεως τῶν ἀναγκῶν. Καὶ ἀποδεικνύει χρεωκοπίαν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν μεγάλην εὐθύνην της. Καὶ αὐτὴν τὴν μεγάλην εὐθύνην θὰ τὴν καταλογίσωμεν ἐνώπιον τοῦ λαοῦ.

§171Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν δεχθῇ κανεὶς τὰ ὅσα ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, εἶπε, διὰ τὰς ἀποδόσεις τῶν ἐπενδύσεων κατὰ τὰ διάφορα ἔτη, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ τοῦ παρατηρήσῃ καὶ νὰ διαφύγουν τῆς ἀντιλήψεώς του τὰ ἑξῆς: Πρῶτον, ὅτι, ἐφ’ ὅσον καὶ καθ’ ὃ μέτρον προοδεύει μία οἰκονομία, τόσον ἡ ἀπόδοσις τῶν νέων ἐπενδύσεων εἶναι ποσοστιαίως μικροτέρα. Καὶ δεύτερον, ὅτι ἀπὸ τὰς ἐπενδύσεις, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτῆς τῆς πενταετίας, δὲν ἔχουν ὅλαι φθάσει ἀκόμη εἰς τὸ σημεῖον τῆς ὁλοκληρώσεως καὶ συνεπῶς, καὶ τῆς πλήρους ἀποδόσεώς των. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπειδὴ αὐτὴ ἡ συζήτησις, ὅπως βλέπω, θὰ συνεχισθῇ καὶ εἰς ἄλλας συνεδριάσεις, θὰ φέρω ἀριθμοὺς λεπτομερεστέρους εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, παρ’ ὅλον, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι τὸ εἰδικὸν θέμα, ποὺ συζητοῦμεν, ἀλλὰ περισσότερον θέμα γενικῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Ἐπίσης, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀπήντησεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου διὰ τὸ θέμα ποὺ ἔθιξα ἐγώ, τῶν δανείων τῆς Κ.Ε.Δ. Εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου καὶ παρακαλῶ νὰ μοῦ συγχωρήσῃ ἂν δὲν ἀποδίδω τὴν φράσιν, ὅπως τὴν εἶπεν, ὅτι εἶχεν ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης νὰ ἀντιμετωπίσῃ δυσχερείας, τὰς Α, Β, Γ. Δὲν ἀρνοῦμαι ἐγώ, ὅτι ὑπῆρχον ὡρισμέναι δυσχέρειαι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ὅπως δὲν θὰ ἀρνηθῇ καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, ὅτι ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια, τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἀνήρχετο εἰς ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Ἐκεῖνο, ὅμως, ποὺ εἶναι ἐνδιαφέρον, εἶναι ποία ἦτο ἡ κατανομὴ τῶν δανείων τῆς Κ.Ε.Δ. Τὰ ἀνέφερον ἐγὼ καὶ εἶπον, ὅτι, ἐνῷ τὰ δάνεια τοῦ Ο.Χ.Ο.Α. ἀπὸ τοῦ 1955 ἐδίδοντο κατὰ τὰ δύο τρίτα εἰς τὴν ἐπαρχίαν καὶ κατὰ τὸ ἕνα τρίτον εἰς τὴν Πρωτεύουσαν, κατὰ τὴν ἐποχὴν ποὺ ἐχορηγήθησαν τὰ δάνεια τῆς Κ.Ε.Δ., ἡ ἀναλογία ἦτο ἡ ἀντίστροφος. Καὶ ἄλλοτε ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου εἶχε κάμει τὴν σύγκρισιν τοῦ ρυθμοῦ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἐπαναλαμβάνω, τοῦ ρυθμοῦ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Καὶ ἄλλοτε εἶχεν ὑποστηρίξει, ὅτι κατὰ τὴν πενταετίαν ἢ τριετίαν, ἐν πάσῃ περιπτώσει τὴν χρονικὴν περίοδον πρὸ τοῦ 1955 ἢ τοῦ 1957, δὲν ἐνθυμοῦμαι ποῖον ἦτο τότε, ἀκριβῶς, τὸ θέμα, ἦτο ἐντονώτερος ὁ ρυθμὸς τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος ἀπὸ ὅ,τι μεταγενεστέρως καὶ λαμβάνει τοὺς μέσους ὅρους τῆς μιᾶς πενταετίας μὲ τὴν ἄλλην. Δὲν ἠμπορεῖ, ὅμως, νὰ διαφεύγῃ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου τὸ γεγονός, ὅτι κατὰ τὴν δευτέραν αὐτὴν πενταετίαν εἴχομεν μίαν παγκόσμιον οἰκονομικὴν κρίσιν, ἡ ὁποία ἐπηρέασεν, ὅπως μοῦ ἐδόθη ἄλλοτε ἡ εὐκαιρία νὰ ἀναπτύξω, βεβαίως καὶ τὴν οἰκονομίαν τῆς Ἑλλάδος. Ἐνῷ δὲ εἰς πλείστας χώρας, τότε εἴχομεν μείωσιν τοῦ ἐθνικοῦ των εἰσοδήματος, εἰς τὴν Ἑλλάδα τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἴχομεν, ἁπλῶς, μείωσιν τοῦ ρυθμοῦ καὶ ὄχι μείωσιν τοῦ εἰσοδήματος. Ἐν τέλει, ἀντελήφθην ἀπὸ ὅσα εἶπε περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς παροχῆς στοιχείων διὰ τὰ ἐκτελεσθέντα ἔργα καὶ ἀπὸ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον τὰ εἶπεν, ὅτι ἡ σιωπή μου εἰς τὰς ἐρωτήσεις ποὺ ἔθεσεν, σχετικῶς μὲ τὸ θέμα αὐτό, πολὺ τὸν ἠνώχλησε καὶ λυποῦμαι δι’ αὐτό, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν θὰ μὲ ἀγάγῃ εἰς τὸ νὰ ἀλλάξω τακτικήν.

§172Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν μὲ ἠνώχλησεν ἡ σιωπὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ ἐνοχλοῦμαι. Ἁπλῶς ἐσχημάτισα τὴν γνώμην, ὅπως ἀσφαλῶς θὰ τὴν ἔχῃ σχηματίσει καὶ ὁλόκληρος ἡ Βουλή. Καὶ ἀποτελεῖ τοῦτο δικαίωμά μου. Ἤκουσα εὐχαρίστως τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ ὁποῖος οὐδένα ἀριθμὸν καὶ οὐδένα συλλογισμόν μου ἠδυνήθη νὰ ἀμφισβητήσῃ.

§173Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Τὸ ἴδιον θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀπαντήσω καὶ ἐγὼ εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου–Α.Φ.Ε. Ὅτι οὐδὲν ἐκ τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξα ἐγώ, ἠμπόρεσε νὰ ἀνατρέψῃ ἢ νὰ ἀμφισβητήσῃ ὁ ἴδιος ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου–Ἀγροτικῆς Φιλελευθέρας Ἑνώσεως.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα θὰ λάβῃ τὸν λόγον, εἷς ἐκ τῶν ἐπερωτώντων τῆς ὑπ’ ἀριθ. 40 ἐπερωτήσεως. Ποῖος θὰ ὁμιλήσῃ;

§175ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὁμιλήσῃ τοὐλάχιστον ὁ πρῶτος ἐπερωτῶν.

§177ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Νὰ διακόψωμεν.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ συνεχίσωμεν. Ἐπιμένω δέ, διότι ἰσχυρίσθησαν τινές, ὅτι λύεται ἐνωρὶς ἡ συνεδρίασις, ὁσάκις πρόκειται περὶ ἐλέγχου. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ζητεῖται καὶ ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, νὰ λυθῇ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§179ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως, Νομοθετικὴν Ἐργασίαν. (Ὥρα 11.45′ μ.μ.)