1961.01.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 44η

Δευτέρα 16 Ἰανουαρίου 1961

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.50′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ἐλήφθησαν τὰ ἑξῆς τηλεγραφήματα: Ἐκ Καΐρου τῆς 28 Δεκεμβρίου 1960 Πρὸς

Τὸν Κον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς

ΑΘΗΝΑΙ–ΕΛΛΑΣ

Τὸ Προεδρεῖον τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως τῆς Ἡνωμένης Ἀραβικῆς Δημοκρατίας, ἐδέχθη μὲ τὴν πλέον ζωηρὰν ἀνησυχίαν τὰς εἰδήσεις περὶ τῶν σοβαρῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν τελευταίως ἐν Ἀλγερίᾳ καὶ περὶ τῶν φοβερῶν σφαγῶν, αἱ ὁποῖαι διεπράχθησαν ὑπὸ τῶν Γάλλων Στρατιωτικῶν ἐναντίον τοῦ λαοῦ τῆς Ἀλγερίας, ὁ ὁποῖος μάχεται διὰ τὸ δικαίωμά του, τῆς Αὐτοδιαθέσεως, τῆς Ἐλευθερίας καὶ τῆς Ἀνεξαρτησίας. Στόπ. Θὰ θελήσητε ἀναμφιβόλως νὰ συμφωνήσητε μεθ’ ἡμῶν, ἵνα ἀποδοκιμάσωμεν ἐνεργῶς αὐτὴν τὴν ἀνθρωποσφαγήν, τὴν ὁποίαν διαπράττουν οἱ Γάλλοι ἀποικιοκράται ἀπὸ ἓξ καὶ πλέον ἐτῶν καὶ ἡ ὁποία ἔχει δημιουργήσει πλέον τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου θυμάτων ἐντὸς τῶν κόλπων τοῦ ἡρωϊκοῦ λαοῦ τῆς Ἀλγερίας καὶ τοῦτο ἐν ὀνόματι τῶν ἀρχῶν καὶ ἀνθρωπίνων ἰδεωδῶν εἰς τὰ ὁποῖα ἔχομεν ὅλοι πίστιν, ἐν ὀνόματι τῆς Εἰρήνης εἰς τὴν ὁποίαν ὅλοι πιστεύομεν καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ἀποθνήσκομεν καὶ ἐν ὀνόματι τῶν θεμελιωδῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀναγνωρισθῆ δι’ ὅλων τῶν Διεθνῶν Συμφώνων. Στόπ. Ποιούμεθα ἔκκλησιν πρὸς ὑμᾶς καὶ πρὸς τὰ ἀξιότιμα Μέλη τοῦ Κοινοβουλίου σας, ἵνα θελήσητε νὰ ὑποστηρίξητε ἔτι πλέον τὸν λαὸν τῆς Ἀλγερίας εἰς τὸν ἀγῶνα του ἐναντίον τῶν Δυνάμεων τοῦ Κακοῦ καὶ τῆς ἐπιθέσεως, αἱ ὁποῖαι ἀπειλοῦν δι’ ἐξοντώσεως τὸν Ἀλγερινὸν λαὸν καὶ θέτουν ἐν κινδύνῳ τὴν Διεθνῆ Εἰρήνην καὶ Ἀσφάλειαν. Στόπ. Ποιούμεθα, ἐπίσης, ἔκκλησιν πρὸς ὑμᾶς καὶ ἐπιζητοῦμεν τὰς ἀξιεπαίνους προσπαθείας σας διὰ τὴν ἀναγνώρισιν τῆς Προσωρινῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἀλγερινῆς Δημοκρατίας, ἡ ὁποία ἀντιπροσωπεύει ἀληθῶς τὸν λαὸν τῆς Ἀλγερίας καὶ ὅπως τῷ παρασχεθῇ μεγαλυτέρα ὑλικὴ καὶ ἠθικὴ ὑποστήριξις εἰς τὸν ἀγῶνα του διὰ τὴν Ἐλευθερίαν του καὶ τὴν Ἀνεξαρτησίαν του. ANWAR EL SADAT Πρόεδρος τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως τῆς Ἡνωμένης

Ἀραβικῆς Δημοκρατίας

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΝΔΙΑΣ

ΔΙΑ ΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗΝ

Πρόεδρος DIWAN CHAMAN LALL Μέλος τοῦ Κοινοβουλίου. 8, WINDSOR PLACE, NEW DELHI.

ΕΚΚΛΗΣΙΣ

Ἡ ἑπομένη ἔκκλησις ἔχει ὑπογραφῆ ἀπὸ 100 περίπου Μέλη τοῦ Κοινοβουλίου: «Ἡμεῖς, τὰ Μέλη τοῦ Ἰνδικοῦ Κοινοβουλίου, ἐκθύμως ἐπικυροῦμεν τὴν Ἔκκλησιν τὴν γενομένην ἀπὸ τὰ Μέλη τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως τῆς Ἡνωμένης Ἀραβικῆς Δημοκρατίας πρὸς τὴν Ὀργάνωσιν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν καὶ πρὸς τὰ Κοινοβούλια ὁλοκλήρου τοῦ Κόσμου διὰ τὴν ἄμεσον ἀπελευθέρωσιν τοῦ κ. PATRICE LUMUMBA, τοῦ νομίμου Πρωθυπουργοῦ τοῦ Κογκό. Παρέχομεν τὴν πλήρη ὑποστήριξίν μας εἰς τὰς προτάσεις τὰς γενομένας ὑπὸ τοῦ Πρωθυπουργοῦ NEHRU εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη ἐν σχέσει μὲ τὸ Κογκό, ἀξιοῦντος τὴν λειτουργίαν τοῦ ἐκλεγέντος Κοινοβουλίου. Ἐνδιαφερόμενοι τὰ μάλα διὰ τὰς ἐξελίξεις εἰς τὸ Κογκό, ποιούμεθα ἔκκλησιν πρὸς τοὺς κοινοβουλευτικοὺς ὅλων τῶν Χωρῶν ν’ ἀσκήσουν τὴν ἐπιρροήν των ἐπὶ τῶν Κυβερνήσεων καὶ τῶν λαῶν των, διὰ νὰ ἐμποδίσουν τὴν χειροτέρευσιν τῆς καταστάσεως ἔτι περαιτέρω εἰς τὸ Κογκό, νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ τὸ νόμιμον Κοινοβούλιον αὐτοῦ, νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἄμεσος διάλυσις τῶν Ἐνόπλων Ὁμάδων τῶν ὁδηγουμένων ἀπὸ τὸν Συνταγματάρχην MOBU-TU, νὰ ἐκδιωχθοῦν ἀπὸ τὴν Χώραν ὅλοι οἱ Βέλγοι καὶ νὰ τεθῇ ἓν τέρμα εἰς τὴν ἐπέμβασιν τῶν Βέλγων καὶ τῶν ἄλλων ξένων εἰς τὸ Κογκό». Ἐπίσης, κ. βουλευταί, πρὸς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ἀπεστάλη ἡ ἑξῆς ἐπιστολή: «Πρὸς Τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς Παρακαλοῦμεν, ὅπως ἡ κατωτέρω δήλωσις ἡμῶν ἀναγνωσθῇ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ καταχωρηθῇ εἰς τὰ Ἐπίσημα Πρακτικά. Οἱ ὑπογεγραμμένοι, ἐκ τῶν ἱδρυτικῶν μελῶν τοῦ Κόμματος τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, προβαίνομεν εἰς τὴν ἀκόλουθον δήλωσιν: «Τὴν Δημοκρατικὴν Ἕνωσιν ἐθεμελιώσαμεν ἐπὶ τῶν ἀρχῶν, τὰς ὁποίας διεκηρύξαμεν κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958 καὶ αἱ ὁποῖαι ἐδέσμευσαν καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ δεσμεύουν ἡμᾶς ἔναντι τοῦ λαοῦ, ὅστις μᾶς περιέβαλε μὲ τὴν τιμητικὴν ἐντολὴν τῆς ἐκπροσωπήσεώς του. Μία τῶν ἀρχῶν τούτων ὑπῆρξεν ἡ κοινὴ ἡμῶν πίστις εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς συνεργασίας ὅλων τῶν δημοκρατικῶν δυνάμεων, ὁπουδήποτε ἐντεταγμένων πολιτικῶς, πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς πλήρους, οὐσιαστικῆς καὶ ὁμαλῆς λειτουργίας τοῦ δημοκρατικοῦ ἡμῶν πολιτεύματος καὶ πραγματοποίησιν τῆς ὑπὸ τοῦ λαοῦ ἀξιουμένης Ἀλλαγῆς. Κατόπιν τῶν προσφάτων ἐξελίξεων εἰς τὴν Δημοκρατικὴν Ἕνωσιν καὶ τῆς ληφθείσης περὶ ἡμῶν ἀποφάσεως ὑποχρεούμεθα νὰ παραμείνωμεν, ἐπὶ τοῦ παρόντος, ἀνεξάρτητοι τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ νὰ δηλώσωμεν, ὅτι θὰ συνεχίσωμεν προασπίζοντες, ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, τὰς ἀρχὰς ταύτας καί, ὑπὸ τὰς διαμορφωθείσας ἀπό τινος χρόνου νέας πολιτικὰς συνθήκας, ἰδίᾳ τὴν ἀνάγκην τῆς εὐρυτέρας, ὑπὸ τὸ ἀνωτέρω πνεῦμα, δυνατῆς συνεργασίας τῶν δημοκρατικῶν δυνάμεων, συμπράττοντες μὲ πᾶν Κόμμα ἢ πολιτικὴν ὁμάδα, πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ταύτην. Ἐν Ἀθήναις τῇ 16 Ἰανουαρίου 1961 Οἱ βουλευταὶ Γεώργιος Ἀράπης, Γεώργιος Βαλοῦρδος, Ἀναστάσιος Βουλόδημος, Σπῦρος Διβάρης, Μιχαὴλ Κύρκος, Δημήτριος Παινέζης, Κομνηνὸς Πυρομάγλου». Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Παυλόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§2Α. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμμ.). (Ἀναγινώσκει). Οἱ κ.κ. Σ. Γκίκας (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων), Κ. Παπακωνσταντίνου (Ὑπ. Οἰκονομικῶν) καὶ Α. Δημητρᾶτος (Ὑπ. Ἐργασίας), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ Ο.Λ.Π. καὶ Λιμενικῶν Ταμείων κειμένων διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Πρίφτης, Μ. Χριστογεῶργος, Ι. Σιαφλέκης, Ε. Πρωϊμάκης, Μ. Κανιάρης, Ι. Κοντουδάκης, Α. Κολαμπᾶς, Β. Ἐφραιμίδης, Λ. Κελτεμλίδης, Γ. Κατσίμπας, Δ. Παπαθανασόπουλος, Α. Κακογιάννης, Η. Ἠλιοῦ, Κ. Δεσποτόπουλος, Μ. Σβώλου, Κ. Χιωτάκης, Ν. Καθαροσπόρης, Ε. Ρήγας, Α. Τσιάντος καὶ Ο. Ἀντώνογλου, κατέθεσαν εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς τὴν 4ην Ἰανουαρίου ἐ.ἔ., συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 35 τοῦ Συντάγματος, πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. 4087)60 «περὶ ἱδρύσεως ἑταιρίας ἐξαγωγῆς ἰδίᾳ νωπῶν προϊόντων, διευκολύνσεως τῆς διαθέσεως πορτοκαλίων, συμπληρώσεως τοῦ τεχνικοῦ ἐξοπλισμοῦ τῆς χώρας, ἀξιοποιήσεως τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ Α.Τ.Ε. νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Β. Ἐφραιμίδης, Κ. Κωνσταντάρας, Γ. Κατσίμπας, Σ. Ἠλιόπουλος, Γ. Παπαγεωργίου, Μ. Σχώλου, Γ. Πρίφτης, Μ. Κανιάρης, Α. Κακογιάννης, Γ. Αὐγερόπουλος, Ι. Ἀθητάκης, Χ. Μπούσιος, Κ. Τσιγάρας, Ο. Ἀντώνογλου, Σ. Καρασάββας, Μ. Χριστογεῶργος, Ε. Πρωϊμάκης, Κ. Χιωτάκης καὶ Γ. Σπηλιόπουλος, κατέθεσαν εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς τὴν 9ην Ἰανουαρίου ἐ.ἔ., συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 35 τοῦ Συντάγματος, πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. 4089)60 «περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικούς, πολεμιστὰς, ἀγωνιστὰς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως καὶ ἀναπήρους καὶ θύματα πολέμου». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Η. Ἠλιοῦ, Γ. Αὐγερόπουλος, Κ. Δεσποτόπουλος, Ι. Εὐαγγελίδης, Γ. Εὐαγγέλου, Β. Θανασέκου, Σ. Καρασάββας, Γ. Κατσίμπας, Α. Κολαμπᾶς, Κ. Κωνσταντάρας, Χ. Μπούσιος, Δ. Παπαθανασόπουλος, Ν. Σκοπούλης, Κ. Σωτηρίου, Κ. Χιωτάκης καὶ Δ. Χονδρονάσιος, κατέθεσαν εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς τὴν 28ην Δεκεμβρίου π.ἔ. πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐνίων διατάξεων τοῦ Ν. Δ. 3850)58 «περὶ στρατολογίας τῶν ἐνόπλων δυνάμεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Μπριλλάκης, Σ. Καρασάββας, Ι. Εὐαγγελίδης, Μ. Σβώλου, Σ. Ἠλιόπουλος, Γ. Αὐγερόπουλος, Δ. Γιαχνῆς, Β. Ἐφραιμίδης, Ι. Παπαδημητρίου, Ε. Μπενᾶ, Ε. Γιαρένης καὶ Ε. Πρωϊμάκης, κατέθεσαν εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς τὴν 3ην Ἰανουαρίου ἐ.ἔ. πρότασιν νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἐνεργηθείσης τὴν 7ην Ἀπριλίου 1951 γενικῆς ἀπογραφῆς τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 32 τοῦ ἀπὸ 10)12 Ἀπριλίου 1958 Β.Δ. «περὶ κωδικοποιήσεως τῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων τῆς νομοθεσίας περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Βαλοῦρδος, καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἐνεργηθείσης τὴν 7ην Ἀπριλίου 1951 γενικῆς ἀπογραφῆς τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 32 τοῦ ἀπὸ 10)12 Ἀπριλίου 1958 Β. Δ. «περὶ κωδικοποιήσεως τῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων τῆς νομοθεσίας περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Βαρδινογιάννης, Σ. Κωστόπουλος, Φ. Πιτούλης, Σ. Στεφανόπουλος καὶ Μ. Στεφανίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ προστασίας ἀναπήρων πολέμου καὶ εἰρηνικῆς περιόδου Στρατιωτικῆς Νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Βαλοῦρδος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς παραγρ. 1 τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ Ν. Δ. 2939)1954 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ στεγάσεως ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου ἰσχυούσης Νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Σταμάτης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 69)1960 καὶ 132) 1960 πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀφορωσῶν εἰς τὴν ἀνύψωσιν βαθμῶν ἐκπαιδευτικῶν». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Η. Ἠλιοῦ, Κ. Τσιγάρας, Δ. Κελτεμλίδης, Γ. Σπηλιόπουλος, Μ. Σβώλου, Α. Κακογιάννης, Ε. Ρήγας, Β. Ἐφραιμίδης καὶ Γ. Πρίφτης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ γεωργικῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Η. Ἠλιοῦ, Κ. Τσιγάρας, Α. Κακογιάννης, Γ. Σπηλιόπουλος, Ι. Ζαΐμης, Β. Μπρακατσούλας, Γ. Πρίφτης καὶ Β. Ἐφραιμίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ γεωργικῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ν. Καθαροσπόρης, Α. Κακογιάννης, Κ. Δεσποτόπουλος, Γ. Βαλοῦρδος, Η. Ἠλιοῦ, Π. Γλιγλῆς, Κ. Κωνσταντάρας, Α. Λασκαρίδης, Ι. Ζαΐμης, Α. Τσιάντος, Κ. Χιωτάκης καὶ Δ. Παπαθανασόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ γεωργικῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Σπηλιόπουλος, Κ. Σωτηρίου, Η. Ἠλιοῦ, Ε. Πρωϊμάκης, Κ. Τσιγάρας, Γ. Βαλοῦρδος, Μ. Σβώλου, Σ. Καρασάββας, Α. Κολαμπᾶς, Ι. Κοντουδάκης, Ο. Ἀντώνογλου καὶ Χ. Παγώνης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ γεωργικῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Η. Ἠλιοῦ, Κ. Τσιγάρας, Α. Τσιάντος, Κ. Χιωτάκης, Δ. Παπαθανασόπουλος, Μ. Σβώλου καὶ Σ. Καρασάββας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ γεωργικῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Πρίφτης, Μ. Σβώλου, Β. Θανασέκου, Ε. Μπενᾶ, Κ. Σωτηρίου καὶ Ε. Πρωϊμάκης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ γεωργικῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Η. Ἠλιοῦ, Α. Λασκαρίδης, Κ. Τσιγάρας, Α. Κακογιάννης καὶ Β. Μπρακατσούλας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ γεωργικῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Βαλοῦρδος, Μ. Σβώλου, Β. Θανασέκου, Ε. Μπενᾶ, Α. Τσιάντος, Α. Λασκαρίδης καὶ Ε. Πρωϊμάκης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ γεωργικῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Πρίφτης, Ι. Γαβριηλίδης, Π. Γλιγλῆς, Γ. Εὐαγγέλου, Γ. Κατσίμπας, Δ. Κελτεμλίδης, Θ. Κεραμιτσιόγλου, Α. Κολαμπᾶς, Χ. Μπούσιος, Γ. Παπαγεωργίου, Α. Παπαθανασίου καὶ Ν. Σκοπούλης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ γεωργικῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Η. Ἠλιοῦ, Β. Ἐφραιμίδης, Κ. Τσιγάρας, Α. Κακογιάννης, Μ. Σβώλου, Γ. Πρίφτης, Γ. Σπηλιόπουλος καὶ Ε. Ρήγας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ γεωργικῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Η. Ἠλιοῦ, Α. Κακογιάννης, Ι. Ζαΐμης, Γ. Πρίφτης, Κ. Τσιγάρας, Γ. Σπηλιόπουλος, Β. Μπρακατσούλας καὶ Β. Ἐφραιμίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ γεωργικῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Η. Ἠλιοῦ, Ι. Εὐαγγελίδης, Σ. Ἠλιόπουλος, Γ. Σπηλιόπουλος, Ν. Σκοπούλης, Γ. Παπαγεωργίου, Κ. Σωτηρίου, Ν. Καθαροσπόρης, Ν. Κωνσταντάρας, Α. Μπριλλάκης, Χ. Μπούσιος, Χ. Φιλίππου, Ι. Σιαφλέκης, Α. Τσιπώρης, Φ. Περισσοράτης, Ι. Ἀθητάκης, Ι. Κοντουδάκης, Θ. Κεραμιτσιόγλου, Ο. Ἀντώνογλου, Π. Γλιγλῆς, Ι. Ζαΐμης καὶ Β. Θανασέκου, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ γεωργικῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Η. Ἠλιοῦ, Κ. Δεσποτόπουλος, Σ. Ἠλιόπουλος, Α. Μπριλλάκης, Μ. Σβώλου, Π. Καπνίσης, Α. Χονδρονάσιος, Σ. Καρασάββας, Β. Ἐφραιμίδης, Ι. Παπαδημητρίου, Μ. Χριστογεῶργος, Δ. Παπαθανασόπουλος, Χ. Φιλίππου, Ε. Πρωϊμάκης καὶ Δ. Σπυρίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ γεωργικῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Η. Ἠλιοῦ, Ι. Γαβριηλίδης, Π. Καπνίσης, Χ. Φιλίππου, Κ. Χιωτάκης, Δ. Σπυρίδης, Χ. Παγώνης, Ε. Σκούρας, Γ. Κατσίμπας, Μ. Κανιάρης, Ι. Δραγονέτης, Ε. Πρωϊμάκης, Β. Θανασέκου, Γ. Αὐγερόπουλος καὶ Γ. Παπαγεωργίου, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ γεωργικῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Η. Ἠλιοῦ, Α. Λασκαρίδης, Γ. Εὐαγγέλου, Α. Παπαδόπουλος, Χ. Μπούσιος, Μ. Χριστογεῶργος, Α. Χονδρονάσιος, Α. Τσιάντος, Β. Θανασέκου, Ν. Καθαροσπόρης, Α. Κολαμπᾶς, Ε. Πρωϊμάκης, Γ. Παπαγεωργίου καὶ Ι. Δραγονέτης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ γεωργικῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Χ. Γραμματίδης, Χ. Ζησιάδης, Κ. Γιαννούσης, Ε. Ἀθανασάκος καὶ Δ. Γρίβας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῶν Ταμείων Συντάξεων Αὐτοκινητιστῶν». Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 135406) 13.1.61 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰς τῶν Εἰσαγγελέων, Ἐφετῶν καὶ Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν μετὰ ποινικῆς δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Μ. Κύρκου, αἰτουμένων τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 135407) 31.12.60 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰς τῶν Εἰσαγγελέων, Ἐφετῶν καὶ Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν μετὰ τῆς σχετικῆς δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Μ. Κύρκου, αἰτουμένων τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 213)13. 1.61 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν μετὰ σχετικῆς δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Μ. Κύρκου, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 115928) 7.12.60 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Πρωτοδικῶν Κατερίνης μετὰ σχετικῆς δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Χαριλάου Μπουσίου, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 114942) 7.12.60 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Αἰγαίου μετὰ σχετικῆς δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Γλιγλῆ, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 110295) 7.12.60 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Θεσσαλονίκης μετὰ τῆς προσηρτημένης αὐτῇ ποινικῆς δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἐπ. Ρήγα, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 106026) 7.12.60 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Θεσσαλονίκης μετὰ σχετικῆς ποινικῆς δικογραφίας κατὰ τῶν βουλευτῶν κ.κ. Δ. Κελτεμλίδη καὶ Κ. Τσιγάρα, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτῶν, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 114945) 7.12.60 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν μετὰ σχετικῆς ποινικῆς δικογραφίας κατὰ τῶν βουλευτῶν κ.κ. Βασιλείου Ἐφραιμίδου καὶ Ἰωάννου Παπαδημητρίου, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτῶν, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 212)13. 1.61 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν μετὰ σχετικῆς δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ Ἀθηνῶν κ. Ἠλία Μπρεδήμα, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 6030) 16.1.61 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Θεσσαλονίκης μετὰ σχετικῆς ποινικῆς δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ Ἀθηνῶν κ. Ἠλία Μπρεδήμα, αἰτουμένου τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 133301) 28.12.60 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰς τῶν Εἰσαγγελέων Ἐφετῶν καὶ Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν μετὰ σχετικῆς δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ Ἀθηνῶν κ. Ἠλία Μπρεδήμα, αἰτουμένων τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 134791) 28.12.60 διαβιβάζει ἀναφορὰς τῶν Εἰσαγγελέων Ἐφετῶν καὶ Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν μετὰ σχετικῆς δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ Ἀθηνῶν κ. Ἠλία Μπρεδήμα, αἰτουμένων τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 134792) 28.12.60 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν καὶ ὁμοίαν τοῦ Εἰσαγγελέως Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν μετὰ σχετικῆς δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ Ἀθηνῶν κ. Ἠλία Μπρεδήμα, αἰτουμένων τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§4Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Κύριοι βουλευταί, ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἐπεκταθεῖσα, περιέλαβεν, ὡς ἦτο φυσικόν, ὁλόκληρον τὸ πολιτικὸν θέμα τῆς Χώρας. Τοῦτο, μοῦ παρέχει τὴν εὐκαιρίαν νὰ διατυπώσω ὡρισμένας σκέψεις, αἱ ὁποῖαι δυνατὸν νὰ ἀποβοῦν ὠφέλιμοι διὰ τὴν περαιτέρω ἐξέλιξιν τῶν πολιτικῶν μας πραγμάτων. Κατὰ τὴν συζήτησιν, οἱ πλεῖστοι ἐκ τῶν ὁμιλητῶν, ἀφοῦ ἐπετέθησαν, καὶ πάλιν, κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ μὴ λησμονήσουν τὸν «ρόλον» των, ὡς ἀντιπολιτευομένων, ἀπέδωσαν τὴν πολιτικὴν κακοδαιμονίαν τῆς Χώρας μας εἰς τὰ διάφορα ἐκλογικὰ συστήματα! Δὲν ἠδυνήθησαν, ὅμως, οἱ ἐπικριταὶ τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μᾶς ὑποδείξουν, τὸ θαυματουργὸν ἐκεῖνο σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐθεράπευε τὴν νόσον, ἀπὸ τὴν ὁποίαν πάσχει ἡ δημοσία μας ζωή. Καὶ δὲν ἠδυνήθησαν, διότι, ἁπλούστατα, τὸ ἰδανικὸν αὐτὸ σύστημα, δὲν ὑφίσταται. Ἀπόδειξιν τούτου ἀποτελεῖ τὸ γεγονός, ὅτι εἰς τὴν Χώραν μας ἐδοκιμάσθησαν, κατὰ καιροὺς, ὅλα τὰ ἐκλογικὰ συστήματα καὶ ὅλα ἀπεδοκιμάσθησαν τὴν ἑπομένην τῆς ἐφαρμογῆς των ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπώλεσαν τὰς ἐκλογάς! Χωρὶς νὰ παραγνωρίζω τὴν ἐπίδρασιν τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ἐκλογικὸς νόμος, ἐπὶ τῆς διαμορφώσεως τῆς πολιτικῆς ζωῆς ἑκάστης χώρας, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ πολιτικὴ κακοδαιμονία τῆς χώρας, ὀφείλεται εἰς βαθύτερα αἴτια. Τὸ πολιτικὸν πρόβλημα τῆς χώρας μας εἶναι σχεδὸν μόνιμον. Καὶ εἶναι μόνιμον, διότι ἡ πολιτική μας ζωὴ διαμορφώνεται καὶ ἐξελίσσεται ἐν μέσῳ μιᾶς συνεχοῦς ἀνωμαλίας. Δὲν ἔχομεν, παρὰ νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὸ παρελθόν, διὰ νὰ διαπιστώσωμεν τὴν ἀλήθειαν αὐτήν. Ὁμιλῶν πρὸ τινος εἰς τὰς Πάτρας, εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ τονίσω, ὅτι, κατὰ τὰς τελευταίας 10ετίας ἐσημειώθησαν εἰς τὴν πολιτικήν μας ζωήν, τόσαι ἀνωμαλίαι, ὅσαι δὲν ἐσημειώθησαν εἰς ἄλλας χώρας ἐπὶ αἰῶνας ὁλοκλήρους. Κινήματα, ἐπαναστάσεις καὶ ἀντεπαναστάσεις, πολιτικαὶ μεταβολαὶ καὶ δικτατορίαι, ἀλλεπάλληλοι ἐκλογαὶ καὶ ἀναρίθμητοι κυβερνητικαὶ κρίσεις καὶ πολλὰ ἄλλα θλιβερὰ καὶ ἀπίθανα γεγονότα. Καὶ ἦσαν ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀνωμαλίαι τοιαύτης μορφῆς καὶ τοιαύτης ἐκτάσεως, ὥστε νὰ ἐμφανίζουν τὴν χώραν μας σχεδὸν ἀναρχουμένην. Ὅλοι γνωρίζομεν πόσον ἔβλαψαν τὴν χώραν αἱ ἀνωμαλίαι αὗται. Καὶ ὅλοι, ἐπίσης γνωρίζομεν, ὅτι ἐὰν ἀντὶ τῶν ἀνωμαλιῶν, τὰς ὁποίας ἀνέφερα, ἐπεκράτει, κατὰ τὴν περίοδον αὐτήν, εἰς τὴν χώραν μας, ὁμαλὸς καὶ ἤρεμος πολιτικὸς βίος, ἀναμφισβητήτως θὰ εἶχε πραγματοποιηθῆ ἐν τῷ μεταξὺ εἰς τὸν τόπον αὐτόν, μεγίστη πρόοδος. Λυποῦμαι, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαπιστώσω, ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀνωμαλίαι, τὰς ὁποίας ἀνέφερον, δὲν ὀφείλονται εἰς αὐτὸ ἢ ἐκεῖνο τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, ἀλλὰ ὀφείλονται εἰς μίαν νοσηρὰν νοοτροπίαν, ἡ ὁποία κυριαρχεῖ εἰς τὴν δημοσίαν μας ζωήν. Λυποῦμαι, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω τὰς δυσαρέστους αὐτὰς διαπιστώσεις, ἀλλὰ προτιμῶ νὰ ἀποδοκιμάζωμαι, συμβουλεύων τὰ ὀρθά, παρὰ νὰ ἐπιδοκιμάζωμαι, δημαγωγῶν καὶ ὑποκρινόμενος. Πολλαὶ ὑπῆρξαν αἱ ἐκδηλώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπιβεβαιώνουν τὴν ὕπαρξιν τῆς νοσηρᾶς αὐτῆς νοοτροπίας. Μία ἐξ αὐτῶν, εἶναι ἡ ἔλλειψις ἐπαρκοῦς προσηλώσεως εἰς προηγμένας βασικὰς ἀρχὰς τοῦ πολιτεύματος, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμοῦμεν νὰ προσαρμόζεται εἰς τὰς ἑκάστοτε προσωπικὰς ἢ κομματικὰς μας ἐπιδιώξεις καὶ ὅταν δὲν προσαρμόζεται, ἐπιχειροῦμεν νὰ τὸ παραβιάσωμεν! Ἀναφέρω μερικὰ παραδείγματα: Τὸ Ἑλληνικὸν Σύνταγμα, ὁρίζει, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκλέγεται διὰ μίαν τετραετίαν. Παρὰ ταῦτα, καὶ ἐξ ὅσων ὅλοι ἐνθυμούμεθα, οὐδεμία Βουλὴ εἰς τὴν χώραν μας ἐξήντλησε τὸν χρόνον, διὰ τὸν ὁποῖον ἐξελέγη καὶ τοῦτο, διότι τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν, ἡ ἑκάστοτε Ἀντιπολίτευσις, ζητεῖ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν προκήρυξιν νέων ἐκλογῶν καὶ ἐν συνεχείᾳ νεωτέρων καὶ πάλιν νέων ἐκλογῶν, ἕως ὅτου ἔλθῃ ἡ ἰδία εἰς τὴν ἐξουσίαν! Τὸ Σύνταγμά μας, δὲν προβλέπει τὸν θεσμόν, τῆς μεταβατικῆς ἢ ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, παρὰ ταῦτα πολλάκις ὑποστηρίζομεν τὴν λύσιν αὐτήν, ὅταν πρόκειται δι’ αὐτῶν νὰ πλήξωμεν τὴν νόμιμον Κυβέρνησιν τῆς Χώρας. Ὑπεραμυνόμεθα μετὰ φανατισμοῦ τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ πολιτεύματος, ἀλλὰ ὅταν πρόκειται περὶ παραβάσεων τυπικῶν ἢ ἀσημάντων ἢ ἐπιβληθεισῶν ἐνίοτε ἐκ τῶν πραγμάτων, ὅλοι δὲ διστάζομεν νὰ εἰσηγηθῶμεν πολιτικὰς λύσεις, αἱ ὁποῖαι κατὰ κανόνα ἔρχονται εἰς ἀντίφασιν πρὸς τὰς βασικὰς καὶ θεμελιώδεις διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Ἄλλη ἐκδήλωσις εἶναι, ὁ πολυκομματισμός, ὁ ὁποῖος, ὄχι μόνον δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν πολιτικὴν ἀνάγκην, ἀλλὰ περιέπλεξε τὸ πολιτικόν μας πρόβλημα καὶ τὸ καθιστᾷ σχεδὸν ἄλυτον. Ἡ διάσπασις ὑφισταμένων Κομμάτων καὶ ἡ δημιουργία νέων τοιούτων, γίνεται μὲ τόσην εὐκολίαν, ὥστε νὰ μὴ δύναται ὁ λαὸς νὰ παρακολουθῇ τὰς πολιτικάς μας μεταμορφώσεις. Καὶ αὐτὸ ἀποδεικνύει, δυστυχῶς, ὅτι εἰς τὴν χώραν μας αἱ προσωπικαὶ φιλοδοξίαι εἶναι ἐπικρατέστεραι ἀπὸ τὸ καθῆκον. Ἄλλη ἐκδήλωσις εἶναι, ἡ ἔλλειψις σταθερᾶς γραμμῆς εἰς τὴν πολιτικὴν ὡρισμένων Κομμάτων, τὰ ὁποῖα περιπλανώμενα ἀπὸ τῆς Ἄκρας Δεξιᾶς ἰδεολογικῶς μέχρι τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς, προκαλοῦν τὴν δυσπιστίαν τοῦ λαοῦ καὶ ἐπιτείνουν τὴν σύγχυσιν, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ εἰς τὴν πολιτικὴν μας ζωήν. Ἄλλη τέλος ἐκδήλωσις, εἶναι, ὁ ἀδίστακτος διασυρμὸς πολιτικῶν προσώπων ἀπὸ μερίδα τοῦ τύπου, τὴν ὁποίαν πολλάκις ἐνθαρρύνουν καὶ τὰ Κόμματα, μὴ ἀναλογιζόμενα, ὅτι διὰ τῆς τακτικῆς αὐτῆς κινδυνεύουν νὰ περιέλθουν εἰς καθολικὴν ἀνυποληψίαν. Εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι θύματα τῆς θλιβερᾶς αὐτῆς συνηθείας ὑπῆρξαν κατὰ καιροὺς ὅλοι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες τῆς χώρας. Αὐτοῦ τοῦ νοσηροῦ κλίματος καὶ τῆς ρευστότητος τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς ἐπωφελεῖται κατὰ κανόνα ὁ κομμουνισμός, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὴν μεγάλην ἀνωμαλίαν τῆς συγχρόνου δημοκρατίας. Ἀνωμαλία, ἡ ὁποία εἰς τὴν χώραν μας πέραν τοῦ κοινωνικοῦ, προσλαμβάνει διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους γνωρίζετε, καὶ τὸν χαρακτῆρα ἐθνικοῦ κινδύνου. Αὐτὴ εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, ἡ πολιτικὴ κατάστασις τῆς χώρας. Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναμένωμεν σοβαρὰν βελτίωσιν αὐτῆς, ἐὰν δὲν καθιερώσωμεν ἥμερα πολιτικὰ ἤθη, χαλιναγωγοῦντες τὰ πάθη μας καὶ πειθαρχοῦντες τὰς φιλοδοξίας μας εἰς τὸ γενικώτερον συμφέρον τῆς χώρας. Ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ ἐν συνδυασμῷ μὲ αὐτόν, τὸν τελευταῖον καιρὸν γίνεται πολὺς λόγος περὶ πολώσεως τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς. Καὶ πόλωσις μὲν, ὅπως ἐτόνισα καὶ ἄλλοτε, δὲν ὑφίσταται καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ πόλωσις ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει χῶρος ἐπιτρέπων τὴν δημιουργίαν πολιτικοῦ σχηματισμοῦ ἀσφαλῶς ἰσχυροτέρου, κατὰ πολὺ ἰσχυροτέρου τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς. Δὲν νομίζω, ὅτι ἔχω ἀνάγκην νὰ ἀποδείξω μαθηματικῶς τὸν συλλογισμὸν αὐτόν, διότι γνωρίζετε ὅλοι τοὺς ἀριθμούς, οἱ ὁποῖοι ἀπεικονίζουν τὴν δύναμιν τῶν διαφόρων Κομμάτων. Ὑπάρχει, ὅμως, ὁ κίνδυνος τῆς πολώσεως. Καὶ ὑπάρχει ὁ κίνδυνος τῆς πολώσεως, ἐὰν τὰ Κόμματα τῆς ἐθνικόφρονος Ἀντιπολιτεύσεως δὲν κατορθώσουν νὰ δημιουργήσουν τὴν δύναμιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν τοὺς ἐπιτρέπει τὸ λαϊκόν των ἔρεισμα. Θὰ ἀπέφευγα νὰ ἀπευθύνω τὴν σύστασιν αὐτήν, ἐὰν ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν κατελόγιζεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν εὐθύνην διὰ τὸν κίνδυνον τῆς πολώσεως. Ἡ ἐθνικόφρων Ἀντιπολίτευσις διαθέτει δοκιμασμένους ἀρχηγούς, καὶ στελέχη ἀξιόλογα. Εἶναι ἔργον ἰδικόν της καὶ ὄχι τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀξιοποιήσῃ τὴν δύναμιν αὐτήν. Εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι ἐὰν κατορθώσῃ καὶ τὴν ἀξιοποιήσῃ, καὶ τὸ πολιτικόν μας πρόβλημα θὰ ἁπλοποιηθῇ καὶ ἡ ὁμαλότης εἰς τὴν ἐξέλιξιν τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς θὰ διασφαλισθῇ. Ἐπικρίνετε τὴν Κυβέρνησιν διὰ σφάλματα καὶ παραλείψεις. Ἀλλὰ τὰ σφάλματα τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐὰν ὑπάρχουν, εἶναι ἀσήμαντα μπροστὰ εἰς τὸ σφάλμα τὸ ἰδικόν σας, τοῦ νὰ δύνασθε καὶ νὰ μὴ θέλετε νὰ ἀποτρέψητε τὴν πόλωσιν καὶ τοὺς ἐξ αὐτῆς προερχομένους κινδύνους. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἔλθω ἤδη εἰς τὸ συγκεκριμένον θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ὅπως εἶπον προηγουμένως ἰδανικὸν ἐκλογικὸν σύστημα δὲν ὑπάρχει. Ὅλα τὰ συστήματα ἔχουν μειονεκτήματα καὶ πλεονεκτήματα, ἀναλόγως τοῦ χρόνου καὶ τοῦ τόπου εἰς τὸν ὁποῖον ἐφαρμόζονται. Τὸ καλλίτερον πάντως σύστημα εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν διάρθρωσιν τῆς πολιτικῆς ζωῆς μιᾶς χώρας καὶ τὸ ὁποῖον δύναται νὰ δώσῃ βιώσιμον Κυβέρνησιν καὶ νὰ διασφαλίσῃ ὁμαλὴν καὶ ἀβίαστον λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος. Ἐπεκρίθησαν οἱ ἐκλογικοὶ νόμοι τοῦ 1956 καὶ τοῦ 1958, οἱ ὁποῖοι, ἐπιθυμῶ νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Βουλήν, κατηρτίσθησαν ὑπὸ τὸ ἀνωτέρω πνεῦμα καὶ δὲν μὲ ἐκπλήσσει τὸ γεγονός, ὅτι ἐπεκρίθησαν, διότι ὅπως εἶπα καὶ προηγουμένως, συνήθως εἰς τὸν τόπον μας διαβάλλονται τὰ ἐκλογικὰ συστήματα ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι χάνουν τὰς ἐκλογάς. Μὲ ἐκπλήσσει, ὅμως, τὸ γεγονός, ὅτι ὁ τελευταῖος νόμος, ὄχι μόνον ἐπεκρίθη ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἀλλὰ ἐχαρακτηρίσθη καὶ ἀνέντιμος, καὶ ἐχαρακτηρίσθη ἀνέντιμος ἀπὸ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὸν εἰσηγήθησαν καὶ συνέπραξαν εἰς τὴν καθιέρωσίν του. Πέραν αὐτοῦ, ὅμως, θὰ εἶχα νὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἔντιμος ἢ ἀνέντιμος νόμος. Ὅλοι οἱ νόμοι, οἱ ὁποῖοι ψηφίζονται ἀπὸ τὴν Βουλὴν κατὰ τὸ Σύνταγμα, εἶναι ἔντιμοι. Φαντασθῆτε τὶ θὰ συνέβαινεν εἰς τὴν χώραν αὐτήν, ἐὰν ἕκαστος πολίτης, πιστεύων, ὅτι ἀδικεῖται ἀπὸ οἱονδήποτε νόμον— καὶ εἶναι φυσικὸν νὰ ἀδικῆται, διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξουν νόμοι, οἱ ὁποῖοι νὰ δικαιώνουν ὅλον τὸν κόσμον— ἐπεκαλεῖτο τὴν ἀνεντιμότητα τοῦ νόμου. Θὰ ἐφθάνομεν εἰς κατάστασιν ἀναρχίας. Ἀλλά, κ. συνάδελφοι, ἂς ἀφήσωμεν τὸ παρελθὸν καὶ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ μέλλον, διότι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὸν λαὸν καὶ πρέπει νὰ ἐνδιαφέρῃ ὅλους ἡμᾶς, εἶναι τὸ μέλλον. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ, ἀκριβῶς, ἐπιθυμῶ νὰ καθορίσω τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει τὴν πρόθεσιν νὰ ἐπισπεύσῃ τὰς ἐκλογάς. Αὐτὸ ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον της, ἀλλὰ καὶ τὸ συμφέρον τῆς χώρας. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Θεωρεῖ, ὅμως εὔλογον τὸ αἴτημα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὅπως γνωρίζῃ ἐγκαίρως τὸ ἐκλογικὸν σύστημα μὲ τὸ ὁποῖον θὰ διεξαχθοῦν αἱ προσεχεῖς ἐκλογαί. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν προτίθεται κατὰ τὸν προσεχῆ Μάρτιον νὰ ἀναλάβῃ πρωτοβουλίαν συζητήσεων διὰ τὸν καθορισμὸν τοῦ συστήματος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκρίνετο ὡς ἐξυπηρετοῦν τὰ συμφέροντα τῆς Χώρας. Ὁμιλῶν, κ. συνάδελφοι, ἐπὶ τῆς πολιτικῆς καταστάσεως τῆς Χώρας, δὲν δύναμαι νὰ μὴ ἀναφερθῶ καὶ εἰς τὰς φήμας, αἱ ὁποῖαι κατὰ καιροὺς τίθενται εἰς κυκλοφορίαν, περὶ πολιτικῶν κρίσεων, περὶ μεταβατικῶν Κυβερνήσεων, περὶ ἀγώνων τῶν πεζοδρομίων καὶ νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ ἐκτρέψῃ τὴν πολιτικήν μας ζωὴν ἀπὸ τὴν φυσικήν της κοίτην. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Ἐὰν πρόκειται, κ. συνάδελφοι, αὐτὸς ὁ τόπος νὰ εἰσέλθῃ κἄποτε εἰς νέας περιπετείας, τὴν εὐθύνην τῶν περιπετειῶν αὐτῶν θὰ τὴν ἀναλάβῃ ὁ ἴδιος ὁ λαὸς, ὅταν θὰ κληθῇ νὰ ἀποφασίσῃ διὰ τὰς τύχας του. Ἐν τῷ μεταξὺ καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑπεύθυνος ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἶναι ἀποφασισμένη νὰ προστατεύσῃ τὴν γαλήνην καὶ τὸ πολίτευμα τοῦ τόπου αὐτοῦ κατὰ πάσης ἐπιβουλῆς. Αὐτὸ δὲ ὀφείλουν νὰ τὸ γνωρίζουν καλῶς οἱ νοσταλγοὶ τοῦ παρελθόντος. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Α. Μπαρότσης. Ἐὰν ὅμως, θέλῃ τις ἄλλος ἐκ τῶν κ.κ. Ἀρχηγῶν νὰ ὁμιλήσῃ........

§6Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις, κ. Πρόεδρε.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§8Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ οὐσία, νομίζω, τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, ὅτι ὑφίσταται θέμα ἐκλογικοῦ νόμου καὶ ὀρθῶς, ἑπομένως, ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐζήτησεν ὅπως ἐγκαίρως καταστῇ γνωστὸν τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ὑπὸ τὸ ὁποῖον θὰ ἐνεργηθοῦν αἱ προσεχεῖς ἐκλογαί. Ἡμεῖς τοὐλάχιστον, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς μας δὲν ἐζητήσαμεν ἐπίσπευσιν τῶν ἐκλογῶν. Δὲν εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον μᾶς ἀφορᾷ. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἐτονίσαμεν εἶναι τοῦτο: ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τελῇ καὶ ἰδίως τὸ τελευταῖον ἔτος τῆς βουλευτικῆς περιόδου, ἐν ἀγνοίᾳ, ὁ πολιτικὸς κόσμος καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, τοῦ συστήματος ὑπὸ τὸ ὁποῖον θὰ πρόκειται νὰ ἐνεργηθοῦν αἱ προσεχεῖς ἐκλογαί. Διότι ἐπεκράτησεν αὐτὴ ἡ συνήθεια, τὴν ὁποίαν ἰδιαιτέρως ἔχομεν ἐπισημάνει, εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, καὶ σύμφωνα μὲ τὰς τότε κρατούσας περιστάσεις, νὰ καταρτίζεται ὁ ἐκλογικὸς νόμος καὶ νὰ ἐπιβάλλεται ἕνα ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον καλῶς ἢ κακῶς, καλῶς μᾶλλον παρὰ κακῶς, θεωρεῖται ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι ἔχει κοπῇ σύμφωνα μὲ τὰ μέτρα τοῦ κρατοῦντος Κόμματος. Ἡμεῖς ἄλλοτε ἐτονίσαμεν, ὅτι σύστημα ἄριστον, σύστημα ἰδεῶδες, δὲν ὑπάρχει. Οὔτε εἶναι δυνατὸν μάλιστα τοιοῦτον σύστημα νὰ ἀναζητήσωμεν εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, διότι εὑρισκόμεθα, ἐπαναλαμβάνω, εἰς τὸ τελευταῖον ἔτος τῆς βουλευτικῆς περιόδου. Τοιοῦτον σχετικῶς καλῶς σύστημα, τοιοῦτον σύστημα, γενικώτερον ἀνεκτόν, μόνον τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν μπορεῖ νὰ ἀναζητηθῇ, ὅσοι θὰ ἐπιζήσουν ἀπὸ τὰς νέας ἐκλογάς, αὐτοὶ ὀφείλουν νὰ ἀντιληφθοῦν, ὅτι ἔχουν ἐπὶ τέλους τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συνέλθουν τὴν ἑπομένην καὶ κατὰ τὸ δυνατόν, νὰ ἐξετάσουν τὰς προϋποθέσεις ἐκείνας ὑπὸ τὰς ὁποίας θὰ ἦτο δυνατόν, ἓν σύστημα, ἱκανοποιητικῶς νὰ λειτουργήσῃ, καὶ δεύτερον, νὰ καταλήξουν, μὲ μίαν γενικωτέραν συμφωνίαν, ἐπὶ τοῦ συστήματος αὐτοῦ. Τοιαῦται προϋποθέσεις εἶναι τὸ θέμα φερ’ εἰπεῖν, τῶν ἐκλογικῶν περιφερειῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ὑφισταμένη ἀνισότης, οὔτε ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρίσκεται εἰς τὸ ὕψος τῶν τριακοσίων. Αἱ προϋποθέσεις, ὅμως, αὐταί, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐξετασθοῦν τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν. Καὶ ἐφ’ ὅσον ὅλοι συνειδητοποιοῦμεν τὸ γεγονός, ὅτι θὰ πρέπει ἐγκαίρως νὰ εἶναι γνωστὸν τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, δὲν θὰ πρέπει νὰ λησμονήσουν ὅσοι θὰ ἐπιζήσουν τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν, ὅτι ἔχουν τὴν ὑποχρέωσιν τὸ ταχύτερον νὰ ἀναζητήσουν τὴν κατάρτισιν ἑνὸς τοιούτου γενικωτέρας ἀποδοχῆς ἐκλογικοῦ νόμου. Ὑπάρχουν, ὅμως καὶ ἄλλοι λόγοι, ἐκτὸς ἐκείνων ποὺ ἀνέφερεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, οἱ ὁποῖοι συμβάλλουν εἰς τὴν ὑφισταμένην πολιτικὴν ἀνωμαλίαν. Εἶναι, ἀτυχῶς, γεγονός, ὅτι διὰ πολλοὺς δὲν εἶναι οὔτε αἱ ἰδεολογίαι, οὔτε αἱ πολιτικαὶ ἀρχαί, οὔτε τὸ πρόγραμμα, ἀλλὰ εἶναι ὁ ἐκλογικὸς νόμος καὶ τὸ ἐξ αὐτοῦ ἐκλογικὸν συμφέρον, τὸ ὁποῖον ἐκ τούτου προκύπτει καὶ ἐξ αὐτοῦ καθορίζουν μελλοντικῶς τὴν θέσιν αὐτῶν. Καὶ ἀντιλαμβάνεσθε, ποία ρευστότης τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς ἐξ αὐτοῦ προκύπτει καὶ πόσον ἐκπίπτει ὁ ἡγέτης ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀναμένει καιροσκοπῶν, τὴν τελευταίαν στιγμήν, ἀναλόγως τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, νὰ καθορίσῃ τὴν θέσιν του εἰς τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην παράταξιν. Καὶ εἴδομεν τοιαῦτα παραδείγματα εἰς τὸ παρελθόν. Εἴδομεν μεταστάσεις ἀπὸ τὴν Ἄκραν Ἀριστερὰν εἰς τὴν Ἄκραν Δεξιὰν καὶ ἀπὸ τὴν Ἄκραν Δεξιὰν εἰς τὴν Ἄκραν Ἀριστεράν. Πῶς τὸ σημεῖον αὐτὸ εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ παραγνωρίζῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν νομίζει, ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἰδιαιτέρως, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, νὰ κατοχυρώσωμεν καὶ νὰ διαφυλάξωμεν τὸ κῦρος τῶν βουλευτῶν; Διότι, ὅταν καιροσκοποῦμεν ἡμεῖς καὶ παρουσιάζομεν τοιαύτην ρευστότητα συνειδήσεων, πῶς θέλετε ὁ λαός, ὁ ὁποῖος μᾶς βλέπει οὕτω συμπεριφερομένους, νὰ μὴ μᾶς παρακολουθῇ καὶ εἰς τὰ διδάγματα αὐτὰ καὶ εἰς τὴν συμπεριφορὰν αὐτήν; Εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ βασικὰ αἴτια τῆς ὑφισταμένης πολιτικῆς ἀνωμαλίας, τὸ γεγονός, ὅτι τὴν τελευταίαν στιγμὴν λαμβάνουν χώραν πολιτικαὶ ἀνακατατάξεις, αἱ ὁποῖαι ὁδηγοῦν εἰς περιφρόνησιν καὶ εἰς παραβίασιν κἄθε ἰδεολογίας καὶ κἄθε πολιτικῆς ἀρχῆς. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἡμεῖς θεωροῦμεν συνυφασμένην τὴν ἔγκαιρον γνῶσιν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος μὲ μίαν κατ’ ἀρχὴν ἀποκατάστασιν ὁμαλότητος εἰς τὴν πολιτικήν μας ζωήν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἐφ’ ὅσον αὔριον ἢ μεθαύριον, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἀναλάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν αὐτῶν τῶν συζητήσεων διὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ τὴν ἑπομένην, ὅπως θὰ διαπιστώσῃ, νὰ ἐπακολουθήσῃ εἰς τὸν πολιτικόν μας βίον μία ἀνακατάταξις, ἡ ὁποία θὰ ἐγγυᾶται, ὅτι ὁμαλωτέρα θὰ εἶναι ἡ πολιτικὴ ἐξέλιξις εἰς τὸ μέλλον. Ἀλλ’ εἶπον ἄριστον σύστημα δὲν ὑπάρχει, καὶ τὸ καλλίτερον σύστημα δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ ἀναζητήσωμεν εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν. Αὐτὸ εἶναι θέμα τοῦ μέλλοντος. Σήμερα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀναζητήσωμεν εἶναι τὸ σύστημα τὸ κατ’ ἐξοχὴν ἀδιάβλητον, τὸ ὀλιγώτερον διαβλητόν. Καὶ ποῖον εἶναι τὸ σύστημα αὐτό; Εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν πρόκειται νὰ κοπῇ σύμφωνα μὲ τὰ μέτρα οἱουδήποτε κρατοῦντος ἢ οἱουδήποτε διαθέτοντος μίαν πλειοψηφίαν. Εἶναι τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον θὰ παρέχῃ τὴν ἐγγύησιν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἐφηρμόσθη εἰς τὸ παρελθὸν, ἀποτελεῖ ἐγγύησιν διὰ τὸ μέλλον. Δι’ αὐτὸ καὶ ἡμεῖς διὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Κ.Ε.Α. ὑπεστηρίξαμεν, ὅτι σήμερον, ὅπως ἔχουν τὰ πράγματα, ἐὰν θέλῃ πράγματι ἡ Κυβέρνησις νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν ὁμαλότητα τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς καὶ νὰ μὴ κατηγορηθῇ εἰς τὸ μέλλον, ὅτι προσέθεσε νέον σύστημα εἰς τὰ τόσα ὑπάρχοντα τραγελαφικά, ἓν ἔχει νὰ κάμῃ. Μεταξὺ τῶν τριῶν συστημάτων, τὰ ὁποῖα ἐφηρμόσθησαν εἰς τὸ παρελθόν, νὰ ἐκλέξῃ ἓν καὶ νὰ τὸ ψηφίσωμεν ἐδῶ χωρὶς μεταβολὰς καὶ χωρὶς τροποποιήσεις. Ὑπάρχει τὸ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, τὸ πλειοψηφικὸν τῆς στενῆς περιφερείας καὶ τὸ τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς τοῦ 1951. Δὲν ἐξετάζω τὸ ποῖον ἐξ αὐτῶν εἶναι τὸ καλλίτερον καὶ ποῖον παρουσιάζει ὀλιγώτερα ἐλαττώματα ἢ περισσότερα προτερήματα. Αὐτὰ μᾶς ἀφήνουν ἀδιαφόρους, ὅταν ἀποβλέπωμεν εἰς τὴν πλευρὰν τοῦ ἀδιαβλήτου. Καὶ ἐξ αὐτῶν ἡμεῖς λ.χ., ὑποστηρίζομεν τὸ σύστημα τοῦ 1951, τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη μὲ τὰ ποσοστὰ μὲ τὰ ὁποῖα τότε ἐφηρμόσθη καίτοι δὲν ἀποκρούομεν καὶ τὰ ἄλλα. Ἐὰν ἔλθῃ σήμερον ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐπαναφέρῃ τὸ σύστημα ἐκεῖνο μὲ ἄρθρον μόνον, εἶμαι βέβαιος, ὅτι οὐδεὶς θὰ εἴπῃ εἰς αὐτήν, ὅτι προσπαθεῖ καὶ πάλιν διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου νὰ ὑφαρπάσῃ τὴν πλειοψηφίαν ἢ ὅτι προσπαθεῖ νὰ ἐνισχύσῃ τὴν πόλωσιν περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ εἶναι τὸ σύστημα τοῦτο τὸ κατ’ ἐξοχὴν ἀδιάβλητον, τὸ ὁποῖον θὰ συμβάλῃ εἰς τὴν ὁμαλωτέραν ἐξέλιξιν τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς. Θὰ εἶναι μία πραγματικὴ εἰσφορὰ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ὁμαλότητα, ἐὰν δέν, θὰ θελήσῃ καὶ πάλιν νὰ ἐφεύρῃ νέους τραγελαφικοὺς συνδυασμοὺς καὶ νὰ κατασκευάσῃ τοὺς ἀπιθάνους ἐκλογικοὺς νόμους εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ λέγῃ ὁ καθεὶς ὁ ὁποῖος θὰ ἀποτυγχάνῃ, νὰ λέγῃ, ὅτι τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ὑπῆρξεν ἀνέντιμον. Ἐὰν ὅμως, ἐφαρμοσθῇ ἓν ἐκ τῶν τριῶν γνωστῶν συστημάτων, εἶμαι βέβαιος, ὅτι τοιοῦτόν τι δὲν θὰ συμβῇ καὶ οὕτω θὰ καταστῇ δυνατόν, ὥστε ὁ τόπος νὰ ἀποβλέπῃ μὲ ἠρεμίαν εἰς τὴν ἐξέλιξιν τῶν πολιτικῶν πραγμάτων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον, ἐπίσης, παρέλειψεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ τονίσῃ, ὡς ἀποτελοῦν μίαν ἀφορμὴν τῆς ἀρρυθμίας, ἡ ὁποία ὑφίσταται εἰς τὰ πολιτικὰ πράγματα, εἶναι καὶ τοῦτο. Εἶναι μία ἀναμφισβήτητος διαπίστωσις εἰς τὴν ὁποίαν ὅλοι οἱ κύριοι συνάδελφοι θὰ ἔχουν ἤδη προβῆ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἐπικρατεῖ μία τραγικὴ δυσφορία εἰς τὰς λαϊκὰς μάζας, τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκαλύψωμεν, οὔτε μὲ ἀριθμούς, οὔτε μὲ στατιστικάς. Ὑφίσταται μία τοιαύτη δυσφορία διὰ ποικίλους λόγους καὶ διὰ λόγους πραγματικοὺς καὶ διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν, ἡ ὁποία γίνεται. Ἀλλὰ μὴ προσθέτωμεν εἰς τὴν λαϊκὴν αὐτὴν δυσφορίαν καὶ τὴν πικρίαν εἰς τὸν λαόν, ὅτι δὲν εἶναι κύριος τοῦ οἴκου του. Καὶ θὰ τὸ αἰσθάνεται αὐτό, ἐὰν αὔριον ἐφεύρωμεν ἕνα νέον ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον, ἴσως, νὰ εἶναι τὸ ἄριστον, ἀλλὰ ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας θὰ εἶναι τὸ χείριστον διὰ τὸν λαόν, θὰ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατεσκευάσθη διὰ νὰ ἐκβιασθῇ ἡ ἐκλογική του θέλησις. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέλαβε τὴν πρωτοβουλίαν τὴν ὁποίαν ἐπικροτοῦμεν, θὰ ἔπρεπε νὰ προχωρήσῃ καὶ εἰς τὸ δεύτερον βῆμα: εἰς τὴν ἐκλογὴν ἑνὸς συστήματος ἀδιαβλήτου, ὁπότε πραγματικῶς θὰ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι κατόπιν τῆς ἀποψινῆς του ἀναγνωρίσεως, ὅτι ὑφίσταται θέμα ἐκλογικοῦ νόμου, θὰ ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὁ λαὸς θὰ δύναται νὰ προσβλέψῃ ἐφ’ ἑξῆς μὲ ἠρεμίαν εἰς τὴν ἐξέλιξιν τῶν πολιτικῶν πραγμάτων τῆς Χώρας.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ἀθανασιάδης–Νόβας, ἔχει τὸν λόγον.

§10Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Κύριοι βουλευταί, μετὰ τὴν ἀποψινὴν δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπαναλάβω ἐνώπιον τοῦ Σώματος, μίαν δήλωσιν τὴν ὁποίαν εἶχον κάμει καὶ ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν διακοπῶν, ὅτι ἡ Ν.Π.Κ. αἰσθάνεται ἱκανοποίησιν, διότι ἐγγράψασα τὴν ἐπερώτησιν περὶ τοῦ ἐκλαγικοῦ νόμου, προεκάλεσεν εὐρυτάτην συζήτησιν καὶ διαφώτισιν τοῦ Σώματος, καὶ ἐπέκτασιν τῆς συζητήσεως, ὡς εἶπεν καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐφ’ ὅλου τοῦ πολιτικοῦ προβλήματος τῆς Χώρας. Θέλω νὰ πιστεύετε, ὅτι αἰσθάνομαι πολὺ εὐχαρίστησιν, διότι ἀπόψε εἴμεθα σύμφωνοι εἰς μέγα μέρος ἐπὶ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τοὐλάχιστον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαπίστωσιν τῆς βαθυτέρας πληγῆς τοῦ πολιτικοῦ μας προβλήματος. Ἀναπτύσσων, κύριοι, τὴν περίπτωσιν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, εἶχον προβῆ εἰς τὴν ἰδίαν διαπίστωσιν, διὰ νὰ μὴ δημιουργηθῇ μάλιστα καὶ παρεξήγησις, ὅτι ἀνεφερόμην μόνον εἰς τὸ πρόσφατον παρελθόν, ἀφ’ ἧς ἡ Ἑλλὰς ἐπέτυχε τὴν ἀνεξαρτησίαν της, διὰ νὰ καταλήξω εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι πράγματι ὑπῆρξεν ἓν ἐκ τῶν βαθυτέρων αἰτίων τῆς πολιτικῆς μας κακοδαιμονίας τὸ γεγονός, ὅτι μεταβάλλομεν ἑκάστοτε τὸ ἐκλογικὸν σύστημα εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ πλειοψηφοῦντος τὴν στιγμὴν ἐκείνην Κόμματος. Ἡμεῖς ἐτονίσαμεν τὴν ἀνάγκην ὑπάρξεως ἐγκαίρως τιμίου ἐκλογικοῦ νόμου εὐρείας ἀποδοχῆς καὶ μακρᾶς ἐφαρμογῆς. Οὔτε ἐπίσπευσιν τῶν ἐκλογῶν ἐζητήσαμεν, οὔτε προσεδιορίσαμεν χρονικῶς τὸ ὅριον ἐκεῖνο κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν νέος ἐκλογικὸς νόμος. Θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι αἱ ἀποψιναὶ δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀποτελοῦν ἀναγνώρισιν, ὅτι ὁ ἐν νεκροφανείᾳ ὑπάρχων σήμερον ἐκλογικὸς νόμος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νεκραναστηθῇ καὶ νὰ χρησιμοποιηθῇ ἐκ νέου εἰς τὸν τόπον μας. Μὲ τὴν ἀναληφθεῖσαν πρωτοβουλίαν, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ εὕρωμεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ καταλήξωμεν εἰς ἕνα ἐκλογικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι ἀπηλλαγμένος οἱουδήποτε τεχνάσματος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἡ πολιτική μας ἱστορία ἔχει γνωρίσει ἐπανειλημμένως. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς εἶπεν περαιτέρω, ὅτι καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει εὐθύνην, διότι δὲν κατορθώνει νὰ ἑνοποιήσῃ τὰς δυνάμεις της καὶ νὰ δημιουργήσῃ ὁμαλὴν πολιτικὴν διαδοχὴν εἰς τὸν τόπον. Τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἐγὼ δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ διαφωνήσω ἐν προκειμένῳ. Θεωρῶ ὡμολογημένον, ὅτι καὶ τὸ ἰδικόν μας καθῆκον εἶναι νὰ παραμερίσωμεν κἄθε προσωπικὴν φιλοδοξίαν καὶ ἀποβλέποντες εἰς τὸ συμφέρον τοῦ τόπου νὰ ὀργανώσωμεν ἑνιαῖον Κόμμα προοδευτικόν, τὸ ὁποῖον θὰ δώσῃ τὸ ταχύτερον τὴν δέουσαν διαδοχὴν εἰς τὸν τόπον. Ἀλλά, ἐκ τῶν πραγμάτων, κύριοι, τὸ θέμα εἶναι ὄντως δυσχερές. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅμως ἡ πτέρυξ ἐκείνη νὰ κατηγορήσῃ τὴν πτέρυγα τὴν ἰδικήν μας, διότι ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὸ πρόσφατον παρελθόν, θὰ ἴδωμεν, ὅτι δὲν ἠδυνήθη καὶ ἡ πτέρυξ ἐκείνη νὰ δημιουργήσῃ πάγιον Κόμμα ἀρχῶν. Μετὰ τὸν πόλεμον, κύριοι, ἐνεφανίσθητε ὡς λαϊκὸν Κόμμα. Τὸ ἐγκατελείψατε ὅμως καὶ κατόπιν ἐνεφανίσθη ἡ περίπτωσις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, τὸν ὁποῖον ἡμεῖς εἴχομεν περιβάλει μὲ ὅλας τὰς ἐπιβαλλομένας τιμάς, τὴν ὑπογραφὴν δὲ καὶ ἐμοῦ φέρουν τὰ Διατάγματα, τὰ ὁποῖα ἀνεγνώρισαν μίαν ἐξέχουσαν θέσιν ἐν τῷ Ἔθνει εἰς τὸν Στρατάρχην Παπάγον. Εἶχον τὴν γνώμην, ὅμως, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπεν οὗτος νὰ κατέλθῃ εἰς τὸν πολιτικὸν στίβον, ὡς κατῆλθε, συγκρατήσας τὴν Δεξιὰν προσωρινῶς. Ἀποθανόντα τὸν ἀντικατεστήσατε ὁλοσχερῶς καὶ διελύσατε τὸν Συναγερμόν.

§11ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος. (Φωναὶ — θόρυβος).

§12Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Ἐπειδή, κύριοι, εἰς τὰς διαπιστώσεις εἴμεθα σύμφωνοι καὶ δυνατὸν νὰ διαφωνοῦμεν εἰς τὰ συμπεράσματα, δὲν θὰ ἤθελα νὰ προκαλέσω ὀξύτητα εἰς τὴν συζήτησιν. Ἀλλὰ ἐὰν εὑρεθῶμεν εἰς τόσην ἀδυναμίαν καὶ ἡμεῖς νὰ πράξωμεν τὸ πολιτικόν μας καθῆκον διὰ τῆς ἑνώσεως, τὴν ὁποίαν ἐξακολουθῶ νὰ θεωρῶ δυνατήν, δὲν θὰ καταφύγωμεν εἰς ὑμᾶς διὰ νὰ μᾶς ἀποκαλύψητε τὸ μυστικὸν μὲ τὸ ὁποῖον κατωρθώσατε νὰ μὴ διαιρεθῆτε καὶ νὰ εὑρίσκεσθε ἡνωμένοι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἡ συνταγὴ διὰ τῆς ὁποίας τὸ ἐπετύχατε εἶναι γνωστή, ἀλλὰ δὲν ζητοῦμεν νὰ τὴν ἀντιγράψωμεν. Συνεπῶς, δὲν δύνασθε νὰ καυχᾶσθε, ὅτι σεῖς ὑπηρετεῖτε τὸν τόπον μὲ συνέπειαν καὶ ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν δυνάμεθα νὰ συνεννοηθῶμεν μεταξύ μας, διότι ἄλλως τε εἶναι γεγονός, ὅτι ἡμεῖς ἐμφορούμεθα ἀπὸ ἰδέας ζωτικωτέρας καὶ πλέον συγχρονισμένας, διὰ τοῦτο δὲ καὶ περισσότερον διασπαστικοί. (Φωναὶ — θόρυβος).

§13Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. ... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος) ...

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Νόβα, προχωρήσατε.

§15Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἀνέμενον αὐτὰς τὰς διαμαρτυρίας. Καὶ ἄλλην φορὰν ἔκαμα σχετικὴν νύξιν καὶ δὲν εἶδον νὰ διαμαρτύρεσθε. Εἶναι πρὸς τιμήν σας, διότι ἀποτελεῖτε ἕνα Κόμμα συντηρητικῶν ἀρχῶν, διότι ἡ συντηρητικότης ἐνέχει καὶ αὐτὴ δυνάμεις ζωογόνους καὶ ἰσχυράς. Ἄλλο τὸ ζήτημα, ἐὰν αἱ συντηρητικαὶ ἀρχαὶ αὗται δὲν εἶναι ἱκαναὶ νὰ ὁδηγήσουν εἰς τὴν πρόοδον τῆς Δημοκρατίας. Συνεπῶς, δὲν βλέπω τὸν λόγον νὰ διαμαρτύρεσθε ἐπὶ τῇ ἁπλῇ διαπιστώσει, ὅτι εἶσθε Κόμμα συντηρητικῶν ἀρχῶν καὶ νὰ διαμφισβητῆτε τὴν ἰδικήν μας περισσότερον ἐξελικτικὴν ἰδεολογίαν. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπεστηρίξαμεν καὶ ἐξακολουθοῦμεν νὰ ὑποστηρίζωμεν, καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας, ὅτι ἡμεῖς μὴ ζητήσαντες οὔτε ἐπίσπευσιν τῶν ἐκλογῶν, οὔτε συγκεκριμένην χρονολογίαν τακτὴν ὑποβολῆς τοῦ νέου πολιτικοῦ νόμου, ἐζητήσαμεν τοῦτο: Ὁ ἐκλογικὸς νόμος νὰ ψηφίζεται ἐφεξῆς εἰς χρόνον ἀφιστάμενον ἐπαρκῶς ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν. Δὲν νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ αὐτὰς τὰς διαπιστώσεις ποὺ ἔκαμεν ἐκ τοῦ παρελθόντος καὶ μὲ τὴν διάγνωσιν ὡρισμένων πληγῶν τοῦ πολιτικοῦ μας βίου, δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ἤθελον νὰ συνεχισθῇ τὸ ὑπάρχον ἱστορικὸν περὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καθεστώς, τὸ ὁποῖον δὲν ἐδίστασα καὶ δὲν διστάζω νὰ τὸ χαρακτηρίσω ὡς ἐπιζήμιον, διότι ἀναμφισβητήτως ἀνακόπτει τὴν πολιτικήν μας ἐξέλιξιν. Δὲν νομίζω, ὅτι ὡς συμπέρασμα ὅλης τῆς μακρᾶς συζητήσεως εἶναι δυνατὸν νὰ συναχθῇ ἀπὸ οἱονδήποτε συνάδελφον ἡ γνώμη, ὅτι αὐτὸ τὸ καθεστὼς πρέπει νὰ τὸ συνεχίσωμεν ἔτσι, ὥστε νὰ ἐπιτρέπεται εἰς τὰ πολιτικὰ Κόμματα τὰ πλειοψηφοῦντα ἑκάστοτε κυβερνῶντα, ὅσα ἔχουν διανύσει πλέον τὸν φυσικόν των βίον καὶ ἔχουν φθαρῆ, τότε, εἰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν νὰ ὑποβάλλουν καὶ νὰ ἐπιβάλλουν τὸν ἐκλογικὸν νόμον τῆς ἀρεσκείας των. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ διακόψωμεν μὲ βαθεῖαν τομὴν τὸν ἀπαράδεκτον τοῦτον ἐθισμὸν καὶ ὅλοι ἀπὸ συμφώνου νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι δὲν εἶναι ὠφέλιμον γενικώτερον εἰς τὴν Χώραν νὰ καραδοκῶμεν μέχρι τῆς παραμονῆς τῶν ἐκλογῶν πότε θὰ ἀποκρυσταλλωθοῦν τὰ ρευστὰ κομματικά μας συμφέροντα, διὰ νὰ ὑποβάλωμεν τὸν συμφέροντα κομματικῶς ἐκλογικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος νὰ ἀποτελῇ ἕνα σωσίβιον τοῦ Κόμματός μας καὶ μόνον. Ὁ νέος ἐκλογικὸς νόμος, ὑπὸ τὰς σημερινὰς ἰδιαίτατα περιστάσεις, πρέπει νὰ εἶναι σωσίβιον τοῦ κινδυνεύοντος νὰ καταποντισθῇ Κοινοβουλευτισμοῦ καὶ τῆς ἀπειλουμένης νὰ καταβυθισθῇ Δημοκρατίας. Δὲν δύνανται, τὴν Κοινοβουλευτικὴν Δημοκρατίαν νὰ τὴν σώσουν πλέον καθεστωτικῆς μορφῆς παρατάξεις, ὅσον καὶ ἐὰν ἀπορροφήσουν ἐν ὀνόματι τοῦ ἀντικομμουνιστικοῦ ἀγῶνος ὅλας τὰς κρατικὰς δυνάμεις. Τὴν Δημοκρατίαν θὰ τὴν σώσῃ ἡ ἀποκρυστάλλωσις πολιτικῶν ἰδεῶν παγίων, θὰ τὴν σώσῃ ἡ ὀργάνωσις πολιτικῶν Κομμάτων ὑγιῶν μὲ σταθερὰς πολιτικὰς ἀρχάς. Θὰ τὴν σώσῃ ἡ σταθερὰ καὶ ἀπρόσκοπτος ἐξέλιξις ἀπὸ τὴν πολιτικὴν μορφὴν τὴν ὁποίαν ἔχει σήμερον, εἰς μορφὴν συγχρονισμένης πολιτικῆς καὶ οἰκονομικῆς Δημοκρατίας. Ἐὰν τοῦτο ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι πρέπει ἀπὸ κοινοῦ νὰ υἱοθετήσωμεν νέον ἐκλογικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος, διὰ ρητῆς συμφωνίας κυρίων, νὰ ἰσχύσῃ ἐπὶ πολλὰς καὶ μακράς, ἀλλεπαλλήλους ἐκλογικὰς περιόδους. Διότι αὐτὴ ἡ ἀνάπλασις τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς, τὴν ὁποίαν ὅλοι ἐπιθυμοῦμεν, αὐτὴ ἡ ἐξυγίανσις τοῦ δημοσίου μας βίου, τὴν ὁποίαν ὅλοι ἐπαγγελλόμεθα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ, σύμφωνα μὲ τὴν μέχρι τοῦδε παράδοσίν μας καὶ τὴν μέχρι τοῦδε ἐκλογικήν μας τακτικήν. Οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ εἰς τὸ διάστημα μιᾶς κοινοβουλευτικῆς 4ετίας. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐδόθησαν ἐσχάτως ἀφορμαὶ ἀναταραχῆς, λόγῳ ἀδιστάκτου, ὅπως τὸν ἐχαρακτήρισε, διασυρμοῦ. Ὅλοι καταδικάζομεν τὸν ἀδίστακτον διασυρμὸν καὶ ἀλλοίμονον, ἐὰν ἦτο κανεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὁ ὁποῖος νὰ υἱοθετήσῃ τοιαύτην μέθοδον διεξαγωγῆς τῶν πολιτικῶν ἀγώνων. Ἐκπλήσσομαι ὅμως ὀλίγον ἀπὸ ἱστορικῆς ἀπόψεως, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸ γεγονὸς αὐτὸ τὸ θεωρεῖ ὡς πρωτοφανὲς καὶ μόνον εἰς αὐτὸν ἐπισυμβαῖνον. Ὅποιος εἰσέρχεται εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν γνωρίζει, ὅτι εἶναι πιθανώτατον νὰ ἀντιμετωπίσῃ αὐτὰς καὶ ἄλλας δεινοτέρας συμφοράς. Δὲν θὰ ἤθελα νὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Σᾶς εἶπα καὶ ἄλλοτε, ὅτι εἰς τὸ ἰδικόν μας τὸ παρελθὸν δὲν ὑπάρχει περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἐξετοξεύθη ἐναντίον ἄλλης πολιτικῆς παρατάξεως ὁ ρύπος τοῦ διασυρμοῦ. Ἀλλὰ σεῖς ἠνέχθητε νὰ παραπεμφθῇ ἡ ἰδική μας πολιτικὴ διαχείρισις εἰς δικαστικὰ πρόσωπα, χωρὶς νὰ δημοσιευθῇ ποτὲ τὸ ἀποτέλεσμα.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ θέμα, κ. Νόβα, εἴμεθα ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου.

§17Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Ἀναφέρομαι, ἐπὶ πλέον, καὶ εἰς τὴν κατηγορίαν περὶ φοροδιαφυγῆς τοῦ ἀειμνήστου Καρτάλη. Ὅλαι αὐταὶ αἱ ὑπερβολαὶ εἶναι μέχρις ἑνὸς σημείου ἀνθρώπιναι καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλείψουν ὁλοσχερῶς. Ἀλλὰ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰς κατηγορῇ ἡ κυβερνῶσα παράταξις εἰς βάρος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅταν τὸ ἰδικόν της παρελθὸν εἶναι βεβαρυμένον μὲ ἀναλόγους πράξεις βαρυτέρας εὐθύνης. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι καταδικάζομεν ἀδιστάκτως πάντα ἀδίστακτον διασυρμόν, ἀπαιτοῦντες ὅμως ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν νὰ ὑπάρχῃ μία διστακτικὴ εὐθιξία, οὕτως ὥστε νὰ μὴ λαμβάνῃ ἀνεπίτρεπτον ἔκτασιν οἱαδήποτε βάσιμος κρίσις ἢ ἐπίκρισις καὶ νὰ μὴ τροφοδοτοῦνται περαιτέρω αἱ ἐγειρόμεναι ὑπόνοιαι ἐκ τῆς κακῆς διαχειρίσεως ὡρισμένων θεμάτων, νὰ καυτηριάζωνται δὲ αὐθωρεὶ ὅλαι αἱ σκανδαλώδεις παραβάσεις. Καὶ θὰ ἤθελον, καταλήγων, ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου νὰ ὑπενθυμίσω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀείμνηστος Ντεσανέλ, ὁ Πρόεδρος τῆς Γαλλικῆς Δημοκρατίας, ὅτι δηλαδὴ ὁ πολιτικὸς ἀνὴρ ἠμπορεῖ νὰ πλήττῃ μὲ τὸ μέτωπόν του τὰ ἄστρα, ἀλλὰ συχνὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ βαδίζῃ μὲ τὰ πόδια βυθισμένα εἰς τὴν λάσπην. Μέσα εἰς αὐτὴν τὴν πραγματικότητα ὑπάρχουν εὐρέα περιθώρια, ὥστε νὰ ρυθμίσωμεν τὴν πολιτικήν μας ζωὴν ἐπὶ ὑγιεστέρων βάσεων. Πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος, κύριοι συνάδελφοι, θέλω νὰ ἐκφράσω καὶ πάλιν τὴν ἱκανοποίησίν μου, διότι ἡ ἐπερώτησίς μας ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς τὴν εὐρεῖαν αὐτὴν συζήτησιν καὶ εἰς τὰς ἀποψινὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἴσως θὰ εἶναι δυνατὸν καὶ προτιμητέον ἡ προεργασία καὶ αἱ ἐπερωτήσεις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου νὰ ἀρχίσουν ἀμέσως τώρα, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατυπωθῇ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ σοβαρὰ ἀντίρρησις. Δυνάμεθα νὰ ἀναμείνωμεν μέχρι τοῦ Μαρτίου, ἀρκεῖ νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ ἡ προσφιλὴς τακτικὴ τῶν παρελκύσεων. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελα νὰ τονίσω καὶ πάλιν ἔτι περισσότερον, εἶναι, ὅτι πράγματι, ὅπως καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω, ὑπέλαβε, πρέπει νὰ κατανοήσωμεν πλέον, ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος δὲν εἶναι ἀποκλειστικὸν ἰδιοπαρασκεύασμα τῆς κομματικῆς μας κουζίνας, οὔτε τῆς ἰδικῆς μας, οὔτε τῆς ἰδικῆς σας. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος εἶναι ὁ μόνος πολιτικὸς νόμος, ὁ κατ’ ἐξοχὴν πολιτικὸς νόμος. Αὐτὸς καὶ μόνον ζωοποιεῖ καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸ Κράτος καὶ τὴν Πολιτείαν. Αὐτὸς εἶναι ὁ νόμος «μήτρα», ὁ ὁποῖος περιέχει, ἐν σπέρματι, ὅλους τοὺς ἄλλους νόμους. Σπεύδω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι οἱ χαρακτηρισμοὶ αὐτοὶ δὲν εἶναι ἐφευρήματα ἰδικά μου. Ἔχουν διατυπωθῆ ἀπὸ διασήμους σοφοὺς Συνταγματολόγους, οἱ ὁποῖοι εἶναι σύμφωνοι, ὅτι δὲν εἶναι τίμιον, δὲν εἶναι ἠθικὸν—τὸ χαρακτηρίζουν ἐπαχθές, τὸ χαρακτηρίζουν ἐπιζήμιον— τὸ νὰ ἐναλλάσσωνται τὰ ἐκλογικὰ συστήματα συχνά. Συμφωνῶ, λοιπόν, μὲ τὴν διαπίστωσιν ποὺ ἔκαμε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μᾶς χρειάζεται, ἐὰν θέλωμεν νὰ κάμωμεν βαθεῖαν τομὴν εἰς τὴν μέχρι τοῦδε πολιτικήν μας, ἀκαταστασίαν, εἶναι νὰ ψηφίσωμεν ἕνα ἀδιάβλητον ἐκλογικὸν νόμον κοινῆς συμφωνίας, δυνάμενον νὰ ἰσχύσῃ ἐφ’ ἑξῆς εἰς μακρὰν σειρὰν περιόδων. Ὁ νέος ἐκλογικὸς νόμος πρέπει νὰ ἀποσοβήσῃ τὴν πόλωσιν, πρέπει νὰ ἀποτρέψῃ τὴν συγκρότησιν εὐκαιριακῶν μετώπων, τὰ ὁποῖα συνοθυλεύουν τὸ λαϊκὸν φρόνημα καὶ φθείρουν τὸ Πολίτευμα, πρέπει νὰ μᾶς δώσῃ πιστὴν ἀπογραφὴν τῶν πολιτικῶν δυνάμεων τῆς Χώρας καὶ ἐναργῆ ἀπεικόνισιν τῶν πραγματικῶν ροπῶν τῆς κοινῆς γνώμης. Ἐλέχθη, κύριοι συνάδελφοι, προσφυῶς, ὅτι ὁ Καταστατικὸς Χάρτης, τὸ Σύνταγμα ἑκάστης χώρας, εἶναι ἡ Κοινωνία ἐν ἀναπαύσει, ὁ δὲ ἐκλογικὸς νόμος εἶναι ἡ Κοινωνία ἐν πορείᾳ. Ἂς συνεργασθῶμεν ὅλοι μαζί, ὥστε νὰ κατευθύνωμεν τὴν πορείαν τῆς Ἑλληνικῆς Κοινωνίας, ὄχι πρὸς τοὺς χρονίζοντας φατριασμοὺς καὶ οὔτε πρὸς τὴν νάρκην τοῦ ἐλλοχεύοντος ὁλοκληρωτισμοῦ, ἀλλὰ νὰ τὴν κατευθύνωμεν πρὸς τὸν αἴθριον ὁρίζοντα τῆς ἀληθοῦς κοινωνικῆς καὶ οἰκονομικῆς Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα).

§18Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί, πράγματι, ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον ἀπέδωσε δύο ἀγαθά. Πρῶτον, ἀπέδειξεν, ὅτι τὸ σύνολον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, μὲ μικρὰς ἢ μεγάλας παραλλαγάς, ἔχει ταχθῆ κατὰ βάσιν ὑπὲρ τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος. Καὶ τοῦτο εἶναι ἕνα κέρδος. Δεύτερον κέρδος εἶναι, ὅτι, περίπου εἰς τὸ τέρμα τῆς συζητήσεως, ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀναγνωρίζει, ὅτι ὑπάρχει θέμα ἐκλογικοῦ νόμου καὶ ὥρισε καὶ τὴν ἡμερομηνίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ γίνῃ ἔναρξις σχετικῆς συζητήσεως. Δὲν γνωρίζω, διατὶ ἡ συζήτησις δὲν ἀρχίζει ἀμέσως, ὡς ὤφειλεν, ἀλλὰ ἐξελέγησαν οἱ εἰδοὶ τοῦ Μαρτίου, διὰ νὰ ἀρχίσῃ. Ἴσως, διὰ μέσου τῶν φιλοσοφικοποιητικῶν ἐρευνῶν του, τῶν ὁποίων ἐλάχιστα ψιχία ρίπτονται καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὑπὸ τὸν τύπον παραινέσεων πρὸς τὸν πολιτικὸν κόσμον, νὰ ὡδηγήθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ ἐκλέξῃ τὴν ἡμερομηνίαν αὐτήν, διότι εἶναι γνωστὴ ὡς ἡμερομηνία τῆς πτώσεως τοῦ Ἰουλίου Καίσαρος. Γνωρίζει, ἴσως, ὅτι μὲ οἱονδήποτε ἐκλογικὸν σύστημα, πλὴν αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἰσχύει, ἡ πτῶσις του εἶναι ἀναπόφευκτος καὶ εἶναι —παραδέχομαι— πολὺ εὐχάριστον νὰ δύναται τοὐλάχιστον...

§19Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Ἐγὼ πιθανὸν νὰ πέσω, ἀλλὰ σεῖς ἐπέσατε ἤδη. (Χειροκροτήματα).

§20Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Νὰ δύναται τοὐλάχιστον εἰς τὴν πτῶσιν του νὰ παραβάλῃ τὸν ἑαυτόν του μὲ ἕνα μεγάλον ἄνδρα, ὡς ὁ Ἰούλιος Καῖσαρ.

§21Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀφήσετε τὰς εἰρωνείας. Νὰ ἐκτιμήσητε τὴν ἰδικήν σας κατάστασιν καὶ νὰ ἀφήσετε τὴν κριτικὴν διὰ τὴν ἰδικήν μου. Ὁμιλῶν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἀποδεικνύετε, ὅτι δὲν ἔχετε συνείδησιν τῆς καταστάσεώς σας.

§22Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θὰ ἔλθω ἀμέσως εἰς τὴν ἰδικήν μου κατάστασιν. Ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὑποφαινόμενος οὐδέποτε ἰσχυρίσθη οὔτε ἄλλοτε, οὔτε τώρα, ὅτι ἀντιπροσωπεύει μέγα τμῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν δύναται νὰ τὸ πράξῃ μέχρι τῶν ἐκλογῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀποδείξουν τὶ ἕκαστον Κόμμα ἀντιπροσωπεύει σήμερον. Ἀλλὰ ἰσχυρίσθην πάντοτε, ὅτι διὰ τὰς ἰδέας του ἐννοεῖ νὰ ἀγωνίζεται καὶ ἐπὶ τῶν ἰδεῶν του ἐννοεῖ νὰ πίπτῃ. Καὶ αὐτοῦ τοῦ πράγματος δείγματα ἔδωκα καὶ εἰς τὸ παρελθὸν καὶ τώρα.

§23Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Ὑπάρχουν δείγματα περὶ τοῦ ἀντιθέτου.

§24Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θὰ ἦτο δεῖγμα ἡμέρων πολιτικῶν ἠθῶν, τὰ ὁποῖα διδάσκετε, ἂν ὄχι δημοσίᾳ, ἀλλὰ τοὐλάχιστον μέσα σας ἀνεγνωρίζατε, ὅτι ὑπάρχει κἄποια ἀνωτερότης καὶ κἄποιον ψυχικὸν μεγαλεῖον εἰς τὸν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἐννοεῖ νὰ στέκεται καὶ νὰ πίπτῃ ἐπὶ τῶν ἰδικῶν του ἰδεῶν καὶ μόνον.

§25Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Διατὶ δὲν τὸ ἐκάματε κατὰ τὸ παρελθόν; Θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἐφ’ ὅσον ἐπιθυμῆτε νὰ ἐξάρετε τὴν πολιτικήν σας προσωπικότητα καὶ τὴν πολιτικήν σας γραμμήν, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν ἐρώτησιν: Ἐξελέγητε ὡς μέλος τῆς ΕΔΑ ἢ ὡς συνεργαζόμενον Κόμμα;

§26Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὡς συνεργαζόμενον.

§27Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Τότε, παρεβιάσατε τὸν ἐκλογικὸν νόμον.

§28Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Φαίνεται, ὅτι δὲν γνωρίζετε οὔτε τὸν νόμον, οὔτε τὴν νομολογίαν.

§29Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Καὶ τοῦτο, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Ἐὰν μὲν ἦσθε συνεργαζόμενος, τότε ἀπεκρύψατε τὴν συνεργασίαν, διὰ νὰ περιγράψητε τὸν νόμον· ἐὰν πάλιν ἐξελέγητε ὡς μέλος τῆς ΕΔΑ, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἐμφανίζεσθε ὡς αὐτοτελὲς Κόμμα. Ἢ εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν ἢ εἰς τὴν ἄλλην περίπτωσιν, ἐκάματε πολιτικὴν ἀπάτην. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§30Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εὐχαριστῶ πολὺ διὰ τὸν χαρακτηρισμὸν καὶ εὐχαριστῶ καὶ τοὺς κυρίους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἀποδέχονται τὸν χαρακτηρισμὸν μὲ τὰ χειροκροτήματά των. Ἀλλά, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, θὰ σᾶς ὁδηγήσω μετ’ ὀλίγον νὰ ζητήσητε μόνος σας, νὰ διαγραφῇ ἀπὸ τὰ πρακτικὰ ἡ λέξις, τὴν ὁποίαν εἴπατε.

§31Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Προκαλεῖτε κατὰ τρόπον ἀνεπίτρεπτον καὶ ἔχετε τὸ θάρρος νὰ διαμαρτύρεσθε. Ἐγὼ σᾶς ἔθεσα ἓν ἐρώτημα, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἀπαντᾶτε.

§32Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θὰ ἀπαντήσω ἀμέσως.

§33Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Νὰ ἀπαντήσητε.

§34Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀκριβῶς, ἐπειδὴ θὰ ἀπαντήσω, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ζητήσητε μόνος σας, νὰ διαγραφῇ ἀπὸ τὰ Πρακτικὰ ἡ λέξις αὐτή. Οὐδέποτε ἀπέκρυψα, ὅτι μετέχω εἰς τὸν συνδυασμὸν τῆς ΕΔΑ ὡς ἀνεξάρτητος συνεργαζόμενος καὶ οὐχὶ ὡς μέλος τοῦ Κόμματος αὐτοῦ. Δημοσίᾳ, τόσον ἐγώ, ὅσον καὶ οἱ κύριοι βουλευταί, οἱ ὁποῖοι παραμένουν εἰς τὴν Δημοκρατικὴν Ἕνωσιν, καὶ οἱ κύριοι βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν δήλωσιν ἀνεξαρτησίας ἀπόψε, ἐδηλώσαμεν, ὅτι μετέχομεν εἰς τοὺς συνδυασμοὺς τῆς ΕΔΑ, ὡς ἀνεξάρτητοι συνεργαζόμενοι. Δημοσίᾳ, καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ κατὰ τὴν ὥραν τῆς συμμετοχῆς μας εἰς τοὺς συνδυασμοὺς καὶ κατὰ τὴν ἐκλογικὴν περιοδείαν μας, παντοῦ, εἰς ὅλας τὰς πόλεις τῆς Ἑλλάδος —ζητήσατε τὰς ἐφημερίδας, διὰ νὰ τὸ ἴδητε— ἐδηλώσαμεν, ὅτι μετέχομεν ὡς συνεργαζόμενοι, συμφωνοῦντες μὲ τὴν ΕΔΑ, εἰς ὡρισμένα σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἦσαν πασίγνωστα, ἐκ τῆς ἐπιστολῆς, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀποστείλει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς ΕΔΑ πρὸς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν. Τὸ Ἐκλογοδικεῖον δὲν ἔκρινεν, ὅτι ἡ συμμετοχὴ ἀνεξαρτήτων εἰς τοὺς συνδυασμούς της μετέβαλε τὴν Ε. Δ.Α. εἰς συνασπισμόν. Ἐξέδωκεν ἀπόφασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶπεν, ὅτι ἡ συμμετοχὴ μικροῦ ἢ μεγάλου ἀριθμοῦ ἀνεξαρτήτων συνεργαζομένων δὲν σημαίνει συνασπισμόν. Ἐγνώριζε τὰ γεγονότα τὸ Ἐκλογοδικεῖον καὶ ἀπεφάνθη κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἐὰν ὀρθῶς ἢ μὴ ἀπεφάνθη, εἶναι ἄλλο ζήτημα. Δὲν ἐξηπατήθη, ὅμως, μὲ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν εἴχαμεν κάμει ἡμεῖς, διότι οὐδέποτε ἐδηλώσαμεν, ὅτι εἴμεθα μέλη τῆς ΕΔΑ. Ὅταν, λοιπόν, ὡς ἀνεξάρτητοι συνεργαζόμενοι εἰσήλθαμεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ κατόπιν ἀπεφασίσαμεν, ὄντως ἀνεξάρτητοι, τὴν ἵδρυσιν ἰδίου Κόμματος, δὲν ἐξηπατήσαμεν οὔτε τοὺς ἐκλογεῖς μας, διότι δὲν τοὺς εἴπαμεν, ὅτι εἴμεθα μέλη τῆς ΕΔΑ, οὔτε τὸ Ἐκλογοδικεῖον, διότι δὲν τοῦ εἴπαμεν, ὅτι εἴμεθα μέλη τῆς ΕΔΑ. Ἰδού, ὅτι δὲν διεπράξαμεν πολιτικὴν ἀπάτην. Καὶ ἐὰν μεταξύ μας ὑπῆρξε διαφωνία καὶ ἐὰν ἐξ αἰτίας τῆς διαφωνίας αὐτῆς ἔγιναν ὡρισμέναι ἐνέργειαι ἐκ μέρους συναδέλφων, αἱ ὁποῖαι ἐκρίθησαν ἐκ μέρους τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Κόμματος, ὅτι ἦσαν ἄξιαι ὡρισμένων κυρώσεων, καὶ δὴ τῆς θέσεως ἐκτὸς Κόμματος, τοῦτο εἶναι πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἡμᾶς καὶ τὰς μεταξύ μας σχέσεις, δὲν ἀφορᾷ ὅμως τὴν τοποθέτησίν μας ἔναντι τοῦ λαοῦ καὶ ἔναντι τοῦ νόμου. Δι’ αὐτὸ τὸ τελευταῖον, πρέπει νὰ ὁμολογήσητε, ἐὰν εἶσθε καλῆς πίστεως, ὅτι ἀπάτη δὲν διεπράχθη. Ἐὰν δὲν σᾶς ἤρεσεν ἡ συμμετοχή μας εἰς τοὺς συνδυασμοὺς τῆς ΕΔΑ καὶ τὸ Κόμμα, τὸ ὁποῖον ἱδρύθη, δὲν εἶναι τῆς ἀρεσκείας σας, αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Καὶ αὐτὸ ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ριζικὴν πολιτικήν μας ἀντίθεσιν. Ἀλλὰ ὀφείλετε νὰ ὁμολογήσητε, ὅτι ἀπάτην δὲν διεπράξαμεν, οὔτε ἔναντι τοῦ λαοῦ, οὔτε ἔναντι τοῦ νόμου καὶ νὰ ἀποσύρετε τὸν χαρακτηρισμόν.

§35Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερν.). Εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, κατετέθη δήλωσις ἀπὸ μέρους τῆς ΕΔΑ, ὅτι ἀποτελεῖ ἑνιαῖον Κόμμα. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν πρέπει αὐτὸ νὰ τὸ χαρακτηρίσω ἀπάτην, ὑπάρχει ὁπωσδήποτε περιγραφὴ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, εἴτε ἐκ μέρους τῆς ΕΔΑ, εἴτε ἐκ μέρους ὑμῶν.

§36Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Χαίρω πολύ, διότι ἀπὸ τὴν ἀπάτην ἤλθατε ἐπὶ τέλους εἰς τὴν «ἡμερωτέραν» ἔκφρασιν τῆς περιγραφῆς τοῦ νόμου. Ἀλλὰ δὲν ὑπῆρξεν οὔτε ἡ ἐλαφροτέρα περιγραφὴ τοῦ νόμου. Πράγματι, ὁ νόμος ἔλεγεν, ὅτι τὸ ἑνιαῖον Κόμμα πρέπει νὰ ἀποκτήσῃ 25% διὰ νὰ μπῇ εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Ὅταν δὲ συνασπίζωνται δύο Κόμματα καὶ πλέον, τὸ ποσοστὸν πρέπει νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ 35%. Τὸ ἐκλογοδικεῖον ὅμως ἔκρινεν, ὅτι ἡ συμμετοχὴ ἀνεξαρτήτων συνεργαζομένων εἰς τοὺς συνδυασμοὺς ἑνὸς Κόμματος, δὲν ἀποτελεῖ περιγραφὴν τοῦ νόμου καὶ δὲν μεταβάλλει τὸν χαρακτῆρα τοῦ ἑνιαίου Κόμματος.

§37Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ὑπάρχει ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἐκλογοδικείου καὶ ἡ δήλωσις τῆς ΕΔΑ —αὐτὰ εἶναι δύο σταθερὰ γεγονότα— ὅτι εἶναι ἑνιαῖον Κόμμα. Τὰ δύο γεγονότα: τῆς δηλώσεως τῆς ΕΔΑ ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἐκλογοδικείου ἀφ’ ἑτέρου, ἡ ὁποία ἀποδέχεται ὡς ὀρθὴν τὴν δήλωσιν τῆς ΕΔΑ. Ποίαν ἰσχὺν ἀπέναντι τῶν δύο γεγονότων ἠμπορεῖ νὰ ἔχουν ἄλλαι δηλώσεις; Αὐτὸ ἀποδεικνύει, ὅτι ἐπισήμως, βάσει αὐτῆς ταύτης τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἐκλογοδικείου, ἀνεγνωρίσθη ἡ ἑνότης τῆς ΕΔΑ, ὡς Κόμματος.

§38Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐπιτρέψατέ μου μίαν διακοπήν: Ἐπειδὴ ἠμφισβητήθη ἡ εὐθύνη τῆς ΕΔΑ, περὶ τῆς ὁποίας ἐλέχθη, ὅτι ἐνδεχομένως ἐξ αὐτῆς νὰ προέρχεται ἡ περιγραφὴ τοῦ νόμου, ὑπενθυμίζω, ὅτι, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἡ ΕΔΑ σταθερῶς κατεπολέμησεν, ἐχαρακτηρίσθη, πέραν τοῦ συνασπισμοῦ τῶν Κομμάτων, τὰ ὁποῖα προσδιώρισεν ὁ ἐκλογικὸς νόμος, πότε θεωροῦνται Κόμματα, ὁ συνασπισμὸς Κομμάτων καὶ ἡ συμμετοχὴ μεγάλου ἀριθμοῦ συνεργαζομένων ἀνεξαρτήτων ὑποψηφίων, πρῶτον. Καὶ δεύτερον, ὑπενθυμίζω, ὅτι ἡ ΕΔΑ τὸ 1951 ἱδρύθη ὡς συνασπισμὸς Κομμάτων. Ἐπ’ αὐτοῦ ἐθεμελιώθη καὶ ἡ ἔνστασις ἐνώπιον τοῦ Ἐκλογοδικείου, ἐναντίον τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς βʹ κατανομῆς. Ὑπενθυμίζω, ὅτι τὸ 1956 εἰς ἀνύποπτον χρόνον ἡ Ε. Δ.Α., ἀναθεωροῦσα τὸ Καταστατικόν της, ἡνοποιήθη εἰς ἑνιαῖον Κόμμα. Τότε, κατέθεσεν ἰδίαν δήλωσιν εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, τὴν ὁποίαν ἐπανέλαβε κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1958, ὅτι ἀπετέλει ἑνιαῖον Κόμμα. Τὸ ἑνιαῖον τοῦτο Κόμμα, δηλαδὴ ἡ ΕΔΑ, διακινδυνεύουσα τὴν κρίσιν τοῦ Ἐκλογοδικείου, συνέπραξε μὲ πολλοὺς ἀνεξαρτήτους ὑποψηφίους βουλευτάς. Μὲ τόσους, ὥστε νὰ ἐκλεγοῦν βουλευταὶ 20 ἀνεξάρτητοι, μὴ ἀνήκοντες εἰς τὸ ἑνιαῖον Κόμμα τῆς ΕΔΑ. Ἐξ αὐτῶν, βραδύτερον, οἱ 12 συνέπτυξαν Κόμμα ὑπὸ τὸν κ. Τσιριμῶκον. Ἄλλοι 4 ἔμειναν ἀνεξάρτητοι, συνεργαζόμενοι μὲ τὴν ΕΔΑ καὶ ἄλλοι 4 συνέπτυξαν τὴν Ὁμάδα τῆς Νέας Ἀγροτικῆς Κινήσεως. Τὸ Ἐκλογοδικεῖον, ἐκτιμῶν τὸν ἀριθμὸν τῶν συμμετασχόντων εἰς τὴν ΕΔΑ ἀλλὰ μὴ ἀνηκόντων εἰς αὐτὴν βουλευτῶν, εἶπεν, ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν δὲν ἀποτελεῖ, κατὰ τὴν δικαστικὴν ἐπὶ τῆς οὐσίας κρίσιν τοῦ Ἐκλογοδικείου, τὸν μέγαν ἀριθμόν, τὸν ὁποῖον ὁ νόμος ἐχαρακτήριζεν ὡς καλύπτοντα συνασπισμόν Κομμάτων, ἀπέρριψε τὴν ἔνστασιν κατὰ τῆς βʹ κατανομῆς. Νομίζω, ὅτι δὲν πρόκειται, σήμερον, ἡ Βουλή, νὰ γίνῃ Δευτεροβάθμιον Δικαστήριον, ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων τοῦ Ἐκκλογοδικείου. Οὕτως ἔχει τὸ ζήτημα.

§39Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ διακοπὴ ἀπέδειξεν, ὅτι ἡ ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως παραίνεσις, πρὸς ἡμερώτερα πολιτικὰ ἤθη, εἶχε τὴν θέσιν της, ἀπευθυνομένη, ὅμως, πρὸς τὸν ἴδιον τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Προχωρῶ, ὅμως, διὰ νὰ τερματίσω τὴν ἀγόρευσίν μου. Κύριοι βουλευταί, τὸ ὅτι τὸ σύνολον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τάσσεται, ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς καὶ τὸ ὅτι ἀναγγέλλεται, ὅτι θὰ γίνῃ σκέψις ἀντιμετωπίσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, τὸν Μάρτιον, εἶπον, ὅτι ἀποτελοῦν δύο θετικὰ κέρδη τῆς συζητήσεως. Πιστεύω προσωπικῶς, ὅτι, ἀπὸ ὁπουδήποτε καὶ ἐὰν ξεκινήσωμεν, ἐὰν θέλωμεν, πράγματι, νὰ ἐπιβληθῇ εἷς ἐκλογικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος νὰ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας τοῦ Ἔθνους, δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ δεχθῶμεν τὴν βάσιν τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος, εἴτε μὲ μακράν, εἴτε μὲ μεγάλην ἐνίσχυσιν. Διότι, μέχρι σήμερον, ἡ ἐντελῶς ἀρνητικὴ τοποθέτησις, βάσει τῆς ὁποίας ἀνεζητούσατε ἐκλογικὸν νόμον— καὶ αὐτὴ ἦτο ἡ προσπάθεια τοῦ περιορισμοῦ τῆς δυνάμεως τῆς Ε.Δ.Α.— ἀπέδειξεν, ὅτι τὸ μόνον τὸ ὁποῖον κάμνετε εἶναι, νὰ ἐνισχύετε τὸ Κόμμα, ἐναντίον τοῦ ὁποίου, τὸ ἐκλογικὸν σύστημα αὐτὸ ἐστρέφετο, νὰ ζημιώσητε τὸ Κέντρον καὶ νὰ δώσητε εἰς τὸν λαὸν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὑπάρχει μία παράταξις, ἡ ἰδική σας, ἡ ὁποία δὲν ἐννοεῖ νὰ ἐπιτρέψῃ μεταβολὴν κυβερνῶντος Κόμματος καὶ νὰ παράσχῃ τὴν δυνατότητα ἀλλαγῆς Κυβερνήσεων διὰ τῆς ἀνόδου εἰς τὴν ἐξουσίαν ἄλλου Κόμματος. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῶν μέχρι σήμερον ἰσχυσάντων ἐκλογικῶν συστημάτων. Πέραν τούτου, βεβαίως, τὰ αἴτια τῆς κακοδαιμονίας εἰς ἕνα τόπον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναζητηθοῦν ποτὲ μόνον εἰς τὰ ἐκλογικὰ συστήματα. Βεβαίως, καὶ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα προστίθεται εἰς αὐτὰ, διότι καὶ ἡ ἀναζήτησις ἑνὸς ἐκλογικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον νὰ στραγγαλίζῃ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ, ἀποτελεῖ ταὐτοχρόνως καὶ ἀποτέλεσμα καὶ αἴτιον τῆς κακοδαιμονίας. Ἀλλὰ τὸ αἴτιον τῆς κακοδαιμονίας, κυρίως, εἶναι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἔχει κυβερνηθῆ ἡ χώρα αὐτή. Ἡ οἰκονομικὴ πολιτική, ἡ ὁποία ἐφηρμόσθη καὶ ἠκολουθήθη καὶ ἀκολουθεῖται, διὰ τῆς ὁποίας οἱ πτωχοὶ γίνονται πτωχότεροι καὶ οἱ πλούσιοι πλουσιώτεροι. Τὰ αἴτια τῆς κακοδαιμονίας εἶναι, ὅτι ὑπάρχει μία παράταξις ἡ ὁποία εὐνοεῖ τὸ Κοινοβούλιον ὡς θεσμὸν ἐξασφαλίζοντα τὴν μονοκρατορίαν της. Πέραν αὐτοῦ, εἶναι εὔκολον νὰ ἐνθυμῆται ἡ Κυβέρνησις τοὺς θεσμοὺς τῆς Δημοκρατίας καὶ νὰ λέγῃ, ὅτι ὑπάρχει ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, παραγνώρισις τοῦ νοήματος διατάξεών τινων τοῦ Συντάγματος. Ἀλλὰ τὸν τόνον εἰς τὴν κατάστασιν τὸν δίδει ἡ Κυβέρνησις, ὅταν ἐνῷ ὁμιλῇ περὶ σεβασμοῦ τῶν Δημοκρατικῶν θεσμῶν, πρώτη αὐτή, μὲ τὴν τακτικὴν τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν σέβεται τίποτε. Εἶναι ὀρθὸν τὸ ὅτι ἡ πλειοψηφία ἐκλέγεται ἀπὸ τὸν λαὸν διὰ νὰ κυβερνήσῃ ἐπὶ μίαν τετραετίαν. Εἴθε νὰ μένῃ κάθε Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ἐπὶ 4 καὶ ἐπὶ 8 ἔτη. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι χῶραι, εἰς τὰς ὁποίας τὸ Κυβερνῶν Κόμμα κυβερνᾶ ἐπὶ 4 καὶ 8 ἔτη, δίχως νὰ προκαλῇ ὀξύτητας ἀδημονίας. Διότι ἐκεῖνο ποὺ ἔχει σημασίαν εἶναι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις κυβερνᾷ συμφώνως πρὸς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους. Ἕνα τοιοῦτον ἰσχυρισμὸν δὲν δύναται ἡ παροῦσα Κυβέρνησις νὰ τὸν προβάλλῃ. Νομίζω, ὅτι θὰ ἔκαμε καλλίτερον ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἀντιληφθῇ, ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀδημονία διὰ τὴν ἀντικατάστασίν της, καὶ ἀναμφισβήτητα ἰδική της ἀδυναμία, νὰ ἀντισταθῇ εἰς τὸ ρεῦμα, τὸ ὁποῖον ὁδηγεῖ εἰς τὴν ἀντικατάστασίν της τοῦτο ὀφείλεται, ὄχι μόνον εἰς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν της, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ γεγονός, ὅτι πρώτη αὐτὴ δίδει τὸ παράδειγμα τῆς ἐλλείψεως σεβασμοῦ πρὸς τοὺς δημοκρατικοὺς θεσμοὺς καὶ πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, αἱ ὁποῖαι ρυθμίζουν τοὺς θεσμούς, καθὼς καὶ τὰς ἐγγυήσεις τοῦ σεβασμοῦ τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις θεωρῇ τὸ Σύνταγμα ἰδιοκτησίαν της καὶ νομίζῃ, ὅτι δύναται νὰ τὸ μεταχειρίζεται κατὰ τὸ δοκοῦν, δὲν δύναται νὰ ἀπορῇ, διατὶ ὁ τόνος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως γίνεται ὀξύτερος καθημερινῶς καὶ ὁ ἐρεθισμὸς τῆς κοινῆς γνώμης αὐξάνει καθημερινῶς καὶ διατὶ ἡ ὀξύτης τῆς πολιτικῆς διαμάχης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμβλυνθῇ. Θὰ ἦτο τοῦτο εὔκολον, βεβαίως, ἀλλὰ πρέπει πρώτη νὰ δώσῃ τὸ παράδειγμα ἡ Κυβέρνησις, ἀποκαθιστῶσα τοὺς δημοκρατικοὺς θεσμοὺς καὶ τὰς δημοκρατικὰς ἐλευθερίας καὶ δίδουσα διέξοδον εἰς τὴν ἀγανάκτησιν τῆς κοινῆς γνώμης, δι’ ἑνὸς ἐκλογικοῦ συστήματος, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἁμιλλῶνται ἐλευθέρως τὰ πολιτικὰ Κόμματα, μὲ οὐσιαστικὴν ἐλπίδα νὰ καταλάβουν τὴν ἐξουσίαν. (Χειροκροτήματα).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§41Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρηκολούθησα μὲ ἰδιαιτέραν προσοχὴν τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐπιθυμῶ νὰ διαβεβαιώσω καὶ ἐγὼ τὸ Σῶμα, ὅτι ἤκουσα μὲ ἱκανοποίησιν τὰς κυβερνητικὰς δηλώσεις, περὶ ἀναλήψεως πρωτοβουλίας, διὰ τὴν ρύθμισιν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ θέματος εἶχον τὴν εὐκαιρίαν πρό τινος διὰ μακρῶν ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ ὁμιλήσω καὶ συνεπῶς, σήμερον δὲν πρόκειται, οὔτε κἂν νὰ τὰ ἐπαναλάβω, ἔστω καὶ συνοψίζων τὰς ἀπόψεις μου ἐκείνας. Ἀναμένω, ὅταν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀναλάβῃ τὴν σχετικὴν πρωτοβουλίαν νὰ ἀκούσω τὰς ἀπόψεις του καὶ κατόπιν νὰ ἐκθέσω τὰς ἰδικάς μου, συμφωνῶν, ἢ ἐνδεχομένως, τροποποιῶν ταύτας. Ἐπὶ τῶν ἄλλων θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν πρόκειται νὰ ἀπαντήσω σήμερον. Δὲν ἀντέχω, ὅμως, εἰς τὸν πειρασμὸν νὰ μὴ εἴπω τοῦτο μόνον: ὅτι ἐνῷ ἐν πολλοῖς εἶχε δίκαιον, ἐν πολλοῖς ὑπερέβαλεν. Ὄταν ζητοῦν ἐνίοτε τὰ Κόμματα τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῶν ἐκλογῶν, τοῦτο δὲν εἶναι ὁ κανών, ἁπλῶς συμβαίνει ἐνίοτε. Τὸ ὅτι δέ, ἡ Βουλὴ σπανιώτατα πλὴν 2–3 περιπτώσεων διήνυσεν ὅλον τὸν τετραετῆ βίον της, εἶναι τοῦτο ἀληθές, ἀλλὰ δὲν ἀπαντᾶται τοῦτο μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἶναι ἀντιθέτως κανὼν εἰς τὴν μητέρα τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ τὴν Ἀγγλίαν, ὅπως ὅλοι γνωρίζετε. Καὶ συμβαίνει καὶ εἰς ἄλλας Εὐρωπαϊκὰς χώρας. Τὸ ὅτι ἡ χώρα ὑποφέρει ἀπὸ πολυκομματισμόν, εἶναι ἐνίοτε ἀληθές, ὄχι ὅμως πάντοτε. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι μοναδικὸν Ἑλληνικὸν φαινόμενον. Τοὐναντίον εἶναι εἰς πολὺ μεγαλυτέραν ἔκτασιν σύνηθες εἰς Εὐρωπαϊκὰς χώρας, διακρινομένας διὰ τὴν πνευματικήν των καὶ γενικῶς πολιτικήν των προαγωγήν. Μάλιστα αἱ σκέψεις αὐταὶ ὁδηγοῦν εἰς ἓν ἄλλο συμπέρασμα, ὅτι ὅσοι ἐξ ἡμῶν ἀπέδωσαν πολλὰ κακὰ εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον, δὲν ὑπεστήριξαν, ὅτι ὁ καλύτερος ἐκλογικὸς νόμος— καὶ ἐπ’ αὐτοῦ συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἄριστος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ— λέγω, ὅτι ὁ καλύτερος ἐκλογικὸς νόμος θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ πανάκειαν δι’ ὅλα τὰ μεγάλα Ἑλληνικὰ πολιτικὰ προβλήματα. Ἀλλὰ εἶναι δύσκολον νὰ ἀμφισβητηθῇ, ὅτι ἐὰν δὲν ἀποτελῇ ὁ ἐκλογικὸς νόμος πανάκειαν, ἀποτελεῖ ἓν ἀπὸ τὰ βασικώτερα στοιχεῖα διὰ τὴν ὁμαλὴν ἢ μὴ ὁμαλὴν ἐξέλιξιν τοῦ πολιτικοῦ βίου μιᾶς χώρας. Καὶ τοῦτο εἶναι καὶ ἱστορικῶς ἀποδεδειγμένον καὶ παγκοίνως καὶ ἐπιστημονικῶς παραδεδεγμένον. Ἀκριβῶς, δὲ λέγω, ὁ ἐκλογικὸς νόμος, διότι βλέπομεν ἀκόμη, ὅτι εἰς τὰς χώρας ἐκείνας εἰς τὰς ὁποίας παρατηροῦνται περιπτώσεις ὀλιγωτέρων Κομμάτων, τοῦτο εἶναι ἀποτέλεσμα καὶ μακρᾶς παραδόσεως, ἀλλὰ καὶ ἐκλογικοῦ νόμου. Κλασσικὸν παράδειγμα εἶναι ἡ ἀντίθεσις, ὅπως εἶχα τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναπτύξω μεταξὺ τῆς διαμορφώσεως τῆς πολιτικῆς ζωῆς εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ τῆς διαμορφώσεως τῆς πολιτικῆς ζωῆς εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Ἐπὶ τοῦ σημείου τῆς ὀξύτητος τῶν παθῶν μὲ εὑρίσκει ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπολύτως σύμφωνον. Νομίζω, ὅτι κάθε περίπτωσις ἠμπορεῖ κάλλιστα νὰ ἀναπτύσσεται· καὶ νὰ ἐξηγῆται, εἴτε ὡς ἐρώτησις, εἴτε ὡς ἐπερώτησις, εἴτε ὡς ἀπάντησις εἰς, ὅσον τὸ δυνατόν, πνεῦμα ἠρεμίας. Διότι ἡ ὀξύτης βεβαίως οὐδέποτε ἐξυπηρετεῖ τὸ Κοινοβούλιον. Ἐπειδὴ εἶμαι ἐκ τῶν ταλαιπωρημένων δύναμαι νὰ ὁμιλῶ ἀφόβως καὶ νὰ τονίζω, ὅτι ἡ τραχύτης καὶ δὴ ἐπὶ προσωπικῶν θεμάτων, οὐδέποτε ὑπῆρξεν ὁδηγὸς διὰ καλὰ ἀποτελέσματα. Δὲν συνεκράτησα αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν μνήμην μου ὅσα ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέφερε καὶ οὔτε ἐπιθυμῶ νὰ κουράσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ θεμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπῄτουν εὐρυτέραν ἀνάπτυξιν, ἡ ὁποία, ὅμως, θὰ εὑρίσκετο ἐκτὸς θέματος. Καὶ ἔρχομαι καὶ ἐγὼ εἰς τὸν ἰδικόν μου ἐπίλογον, διὰ νὰ ἐκφράσω ἐκ νέου τὴν ἱκανοποίησίν μου, διότι εἰσερχόμεθα εἰς τὸ στάδιον συζητήσεως Κυβερνήσεως καὶ Κομμάτων ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ἀλλά, κύριοι, πρέπει νὰ εἴμεθα εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο μετρίως εὐχαριστημένοι, διότι ὅ,τι θέλομεν νὰ λέγωμεν, εἰς τὸ προεκλογικὸν πλέον ἔτος 1961 δὲν ὑπάρχει ἡ ἐγκαιρότης ἐκείνη διὰ νὰ ἐπιλέξῃ τις τὸ σχετικῶς καλύτερον ἐκλογικὸν σύστημα, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴμεθα ἄκρως ἱκανοποιημένοι, ἂν συμφωνήσωμεν εἰς τὸ σχετικῶς περισσότερον ἀδιάβλητον ἐκλογικὸν σύστημα. Αὐτὴν τὴν εὐχὴν ἐκφράζω καὶ ἐὰν πραγματοποιηθῇ, χωρὶς ἀμφιβολία, θὰ ἔχῃ προσφερθῆ ἀνεκτίμητος ὑπηρεσία εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ μέρους τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, κατὰ εἰδικὴν ἐξουσιοδότησιν, τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος.

§43Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶχε κοινολογηθῆ σήμερον, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ προέβαινεν εἰς δηλώσεις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου: Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ ἰδικοῦ μας Κόμματος, κ. Παπανδρέου, ἕνεκα οἰκογενειακῆς ἀνάγκης, τὴν ὁποίαν δὲν ἠδύνατο νὰ παρίδῃ, μετὰ λύπης του, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν καὶ μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μὲ ἐξουσιοδοτήσῃ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, ἀναφορικῶς πρὸς τὰς σκέψεις τοῦ ἰδικοῦ μας Κόμματος ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Κύριε Πρόεδρε, ἡ σημερινὴ ἡμέρα, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ σημειωθῇ ὡς συνεδρίασις τῆς Βουλῆς ἐξαίρουσα τὸ ἔργον τοῦ νομοθετικοῦ Σώματος, τόσον ἀπὸ πλευρᾶς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅσον καὶ ἀπὸ πλευρᾶς Κυβερνήσεως. Ἡ φύσις τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, τάσσει τὴν Κυβέρνησιν ὡς κυβερνῶσαν τὸν τόπον, ὡς διευθύνουσαν τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν καὶ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν. Τάσσει, ὅμως, καὶ τὴν Ἀντιπολίτευσιν ὡς ἐπιτελοῦσαν ἐθνικὴν ἀποστολὴν διττήν, ἀπὸ ἀπόψεως ἐλέγχου τῆς δράσεως τῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρὸς τὴν παρ’ αὐτῆς διεύθυνσιν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας καὶ τάσσει τὴν Ἀντιπολίτευσιν ὡς συμπαραστάτην τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐργασίας τοῦ Νομοθετικοῦ Σώματος. Σημειῶ μὲ ἰδιαιτέραν εὐχαρίστησιν, ἀλλὰ καὶ ὡς μέλος τῆς Βουλῆς μὲ προσωπικὴν ὑπερηφάνειαν τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, διότι ἀπέδειξεν, ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἐν τῷ συνόλῳ της ἐξετέλεσεν ἕνα καθῆκον ἔναντι τοῦ λαοῦ μας καὶ ἔναντι τοῦ Ἔθνους, καὶ ἰδιαιτέρως ἐσημείωσα τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις, διὰ τοῦ στόματος τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀνεγνώρισεν. Τὶ εἶναι τὸ ἔργον αὐτό; Ἐπὶ μῆνας συζητεῖται ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ὀρθῶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι κατὰ τὴν μακρὰν αὐτὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως, ἐγένοντο ὑπερβολαί, ὑπερβολαὶ καὶ λόγου καὶ χρόνου, ἐγένοντο ὑπερβολαὶ καὶ περιεχομένου κατὰ τὸ ὅτι πολλάκις ἐγένοντο συζητήσεις ἔξω τοῦ περιεχομένου τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ἓν ὅμως, ἦτο τὸ κύριον περιεχόμενον τῆς ἐπερωτήσεως: Ἡ ἀνάγκη τοῦ καθορισμοῦ, ὅσον τὸ δυνατὸν ἐνωρίτερον τοῦ ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου θὰ ἐνεργηθοῦν αἱ προσεχεῖς ἐκλογαί. Αὐτὸ ἦτο τὸ κύριον περιεχόμενον τῆς συζητουμένης ἐπερωτήσεως. Αὐτό, λοιπόν, ἦτο τὸ μόνον περιεχόμενον τῆς συζητουμένης ἐπερωτήσεως. Καὶ εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι ὡς Ἕλλην βουλευτὴς ὑπερηφανεύομαι, διότι ἡ ἐπερώτησις αὐτὴ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔφερεν τὸ ποθούμενον ἀποτέλεσμα, διότι ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σήμερον ἐβεβαίωσεν, ὅτι τὸν Μάρτιον θὰ ἐπιληφθῇ τοῦ θέματος καὶ θὰ φέρῃ τὰς ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Καὶ διὰ τῶν δηλώσεων τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, χαρακτηρίζω, ἐπισημαίνω τὸ δεύτερον εὐχάριστον σημεῖον τῆς κοινοβουλευτικῆς συζητήσεως, δηλαδὴ τὴν ἀναγνώρισιν ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τῆς ὀρθότητος, κατ’ ἀρχὴν τῆς συζητουμένης ἐπερωτήσεως καὶ τὴν δήλωσίν του, ὅτι θὰ μεταβάλῃ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, τὸν ὑφιστάμενον. Κύριε Πρόεδρε, σημειῶ, ὅτι ἄλλως ἤρχισαν αἱ συζητήσεις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ κατ’ ἄλλον εὐτυχῆ, εὐτυχέστατον τρόπον τερματίζονται σήμερον καὶ θεωρῶ ὑποχρέωσίν μου, ὅπως δηλώσω τὴν ὑπερηφάνειάν μου διὰ τὸ ἔργον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ νὰ δηλώσω καὶ τὰ συγχαρητήριά μου πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι εἶχε τὴν ἀνωτερότητα ὡς Ἀρχηγὸς τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ Ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως, νὰ δηλώσῃ, ὅτι ἀναγνωρίζει τὴν ἀνάγκην νέου ἐκλογικοῦ νόμου, ὅτι ἀναγνωρίζει ἀκόμη περισσότερον τὴν ἀνάγκην τῆς ταχείας γνώσεως ἐκ μέρους τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ ποῖος θὰ εἶναι ὁ ἐκλογικὸς νόμος. Καὶ εἶπεν, ὅτι τὸν Μάρτιον θὰ λάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς διατυπώσεως πλέον τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, χωρὶς νὰ καθορίζῃ ποσῶς, οὔτε νὰ δεσμεύῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν πλειοψηφίαν ποῖον θὰ εἶναι τὸ περιεχόμενον τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ, χωρὶς νὰ θελήσω ποσῶς νὰ ὑπεισέλθω εἰς πολιτικὴν συζήτησιν, ἀκόμη καὶ ἐπὶ τῶν μερικωτέρων θεμάτων τὰ ὁποῖα συνεζητήθησαν σήμερον ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῶν δηλώσεων τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ καὶ εἰδικώτερον ἀπευθύνομαι πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ εἴπω, ὅτι τὸ ἰδικόν μας Κόμμα, μικρὸν βέβαια τὸν ἀριθμὸν ἐντὸς τῆς Βουλῆς, πιστεύομεν, ὅμως, μεγαλύτερον ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιρροῆς εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, ἐμμένει εἰς τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος ἐξέφερεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπανειλημμένως καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος ἐπερωτήσεως. Καὶ δέχεται τὸ Κόμμα οἱονδήποτε ἐκ τῶν τριῶν ἐφαρμοσθέντων μέχρι τοῦδε ἐκλογικῶν συστημάτων, πλειοψηφικόν, ἁπλῆν ἀναλογικήν, ἐνισχυμένην ἀναλογικήν, παρ’ ὅλην τὴν θεωρητικὴν προτίμησιν τοῦ Κόμματος πρὸς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Δὲν δεχόμεθα οἱονδήποτε ἄλλο σύστημα, ὄχι ἀπὸ ἐγωϊσμὸν πίστεως πρὸς τὰς ἰδικάς μας ἀπόψεις, ἀλλὰ διότι μετ’ ὀλίγον πρόκειται νὰ ἔχωμεν ἐκλογάς. Τὸ μετ’ ὀλίγον εἶναι χρονικὸν ὅριον σχετικόν. Αἱ ἐκλογαὶ ἀναμφισβητήτως θὰ συμπέσουν μεταξὺ Ὀκτωβρίου καὶ Μαΐου. Ποῖος θὰ θεωρηθῇ προσφορώτερος χρόνος διὰ τὰς ἐκλογάς, δὲν τὸ λέγω. Θέλετε νὰ πάρωμεν τὸ ἀπώτερον χρονικὸν σημεῖον τοῦ Μαΐου; Ἐν πάσῃ περιπτώσει πρὸ τοῦ Μαΐου τοῦ 1961 δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἐκλογικὸν νόμον. Δὲν εἶναι δυνατόν, νέον ἐκλογικὸν σύστημα, καινοφανὲς διὰ τὸν λαόν, νὰ τὸ ἀντιληφθῇ ὁ λαός, νὰ τὸ χωνεύσῃ καὶ νὰ ἠμπορέσῃ ὁ πολιτικὸς κόσμος νὰ προσαρμοσθῇ εἰς τὸ νέον σύστημα καὶ ὁ λαὸς νὰ γνωρίζῃ τὶ ψηφίζει. Καὶ πρὸ παντὸς φοβοῦμαι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οἱονδήποτε ἐκλογικὸν σύστημα, εἴτε τῶν συγγενῶν Κομμάτων, τὸ ὁποῖον αἰωρεῖται, εἴτε οἱονδήποτε ἄλλον δὲν θὰ ἔχῃ τὸ πλεονέκτημα τοῦ ἀδιαβλήτου. Διὰ τοῦτο, παρακαλῶ νὰ ἐπιτραπῇ νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν Ὑμῶν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὡς φέροντος τὴν κυρίαν εὐθύνην ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Θέλομεν ὅλοι ἕνα ἀδιάβλητον ἐκλογικὸν σύστημα, ἐμμένομεν εἰς τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Παπανδρέου καὶ ἀποδεχόμεθα οἱονδήποτε ἐκλογικὸν σύστημα. Ὑπερηφανευόμεθα ὡς Ἀντιπολίτευσις, διότι ἡ ἐπερώτησις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔφερε τὸ ποθούμενον ἀποτέλεσμα. Χαιρόμεθα, διότι καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρ’ ὅλην τὴν μέχρι τοῦδε ἀντίθετον πορείαν τῆς συζητήσεως ἔφερεν εἰς τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν πλέον ὡς τέρμα τὴν ἐπερώτησιν περὶ τῆς ὁποίας ἐγένετο λόγος.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν δι’ αὔριον;

§45ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§46ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ λήξῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, κ. Πρόεδρε.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι βουλευταί, νὰ θεωρηθῇ λήξασα ἡ συζήτησις, δεδομένου, ὅτι ὑπάρχουν ἐγγεγραμμένοι βουλευταὶ διὰ νὰ ὁμιλήσουν. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ ἀντικείμενον Ἡμερησίας Διατάξεως, Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. (Ὥρα 8.40′ μ.μ.)