1960.12.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 37η

Παρασκευὴ 9 Δεκεμβρίου 1960

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.50′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Βολουδάκης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Γ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, ὡς διωρθώθησαν φραστικῶς ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Βαλούρδου. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Μακρῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Κ. ΜΑΚΡΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 288887)4.12.60 ἀποφάσεώς του ἀνακοινοῖ, ὅτι παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος (Ε.Τ.Ε.), παραιτουμένου τοῦ εὐεργετήματος τῆς διζήσεως διὰ τὴν ὑπὸ τῆς Τραπέζης ταύτης χορήγησιν εἰς τὸν Ὑπομοίραρχον Λιαγκάκην Γεώργιον δανείου μέχρι ποσοῦ δραχμῶν τριάκοντα χιλιάδων (30.000), προοριζομένου διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἐκ τῶν πλημμυρῶν τῆς Κομοτινῆς κατὰ τὴν 10.1.60 ἐπενεχθεισῶν εἰς τὴν οἰκοσκευήν του ζημιῶν. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ν. Ἰντζές, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Συντεχνίας Καταστηματαρχῶν Ὑποδηματοποιῶν Σερρῶν, αἰτούσης τὴν ἐξεύρεσιν νέου τρόπου ἀσφαλίσεως τῶν ὑποδηματεργατῶν. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ν. Ἰντζές, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δήμου Ἡρακλείας καὶ τῶν πέριξ 14 χωρίων, αἰτουμένων τὴν ἵδρυσιν Ὑποκαταστήματος ΑΤΕ εἰς τὴν πόλιν τῆς Ἡρακλείας. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ γεωργικῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§6Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω τὰ σχέδια νόμων 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν Εἰδικῶν Ταμείων καὶ Ὑπηρεσιῶν, διὰ τὸ οἰκονομ. ἔτος 1961», καὶ 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν Εἰδικῶν Ταμείων καὶ Ὑπηρεσιῶν, διὰ τὸ οἰκον. ἔτος 1961». Ὅταν, κατὰ τὸν παρελθόντα Φεβρουάριον, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τὸν κρατικὸν προϋπολογισμὸν τοῦ λήγοντος ἔτους, σὺν τῇ ὑπομνήσει τῶν λόγων, οἵτινες κατέστησαν ἀναπόφευκτον τὴν καθυστέρησιν, δὲν παρέλειψα νὰ ἐπισημάνω τὰς δυσχερείας τῆς ἐγκαίρου συντάξεως τοῦ σχεδίου τῆς δημοσιονομικῆς διαχειρίσεως, ἐξ αἰτίας τῶν γνωστῶν συνθηκῶν, ὑπὸ τὰς ὁποίας τελεῖ ἀκόμη ἡ οἰκονομία τῆς χώρας μας. Καὶ συνομολογῶν τότε, κύριοι βουλευταί, τὴν κοινὴν ἀντίληψιν περὶ τῆς σημασίας τῆς ἐγκαίρου καταθέσεως καὶ ψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, προσέθεσα, ὅτι ἡ μακρὰ εἰς τὸν τόπον μας συνήθεια καὶ ἡ ἄνευ ἐξαιρέσεως κρατοῦσα ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τακτικὴ δὲν ἀναιρεῖ τὸ χρέος τῆς προσαρμογῆς πρὸς τὰς συνταγματικὰς διατάξεις. Σήμερον, παραδίδων εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἐπερχομένου οἰκονομικοῦ ἔτους 1961, δύναμαι νὰ διαπιστώσω, ὅτι καὶ ἂν δὲν κατέστη δυνατή, παρὰ τὴν καταβληθεῖσαν προσπάθειαν, ἡ κατὰ τὰς συνταγματικὰς διατάξεις κατάθεσις αὐτοῦ, ἐπραγματοποιήθη ὅμως διὰ πρώτην φοράν, κατὰ τοὺς μεταπολεμικοὺς χρόνους, ἡ ὑποβολὴ αὐτοῦ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς χρήσεως. Καὶ ἡ πρόοδος ὀφείλεται, κυρίως, εἰς τὴν οἰκονομικὴν σταθερότητα, διευκολύνουσαν τὴν ἔγκαιρον πρόγνωσιν περὶ τῆς ἐξελίξεως τῆς οἰκονομίας καὶ σταθερὰν τὴν πρόβλεψιν περὶ τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ δαπανῶν, κατὰ τρόπον ἐπιτρέποντα τὴν κατάστρωσιν προϋπολογισμοῦ, βασιζομένου ἐπὶ θετικῶν δεδομένων. Θεμελίωσις τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ προγράμματος οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως Εἰς τὸ πλαίσιον γενικωτέρας ἰσορροπίας τῆς οἰκονομίας μας, τὴν ὁποίαν ἐξησφάλισεν ἡ πολιτικὴ τῆς οἰκονομικῆς σταθερότητος τῶν τελευταίων ἐτῶν, ἡ Κυβέρνησις ἠδυνήθη νὰ χωρήσῃ ἀποφασιστικῶς εἰς τὴν ἐφαρμογὴν ὡλοκληρωμένου προγράμματος οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς Χώρας. Διὰ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ σκοποῦ τούτου ἐχρησιμοποίησεν ἀποκλειστικῶς τὰς εἰς ὁλόκληρον τὸν ἐλεύθερον κόσμον γνωρίμους δημοκρατικὰς μεθόδους, αἱ ὁποῖαι συντίθενται ἀπὸ τὴν δημιουργίαν παραγωγικῶν κινήτρων καὶ τὴν ἄσκησιν τῆς προσιδιαζούσης νομισματικῆς πολιτικῆς, πρὸς ἐνθάρρυνσιν τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας, περιέλαβε δὲ καὶ τὴν διὰ κρατικῶν ἐπενδύσεων κατασκευὴν ἔργων ὑποδομῆς, ἀκόμη δὲ καὶ παραγωγικῶν μονάδων, ὁ ὄγκος καὶ αἱ δυσχέρειαι τῶν ὁποίων δὲν ἐνθαρρύνουν τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν. Τοιαύτη προσπάθεια, κατ’ ἀνάγκην, πρέπει νὰ βασίζεται ἐπὶ πλήρους καὶ συμφώνου πρὸς τὰ σύγχρονα δεδομένα προγράμματος. Διότι μόνον ἐντὸς τῶν πλαισίων ἑνὸς αὐστηροῦ προγραμματισμοῦ εἶναι δυνατὴ ἡ ἀξιολόγησις τῶν ἀναγκῶν, ἔτι δὲ καὶ ἡ κινητοποίησις τῶν ἀπαραιτήτων διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος μέσων καὶ πόρων. Τὸ πρῶτον βῆμα πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ταύτην ἀπετέλεσε τὸ «προσωρινὸν πενταετὲς πρόγραμμα διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς Χώρας, 1959–1963». Τὸ προσωρινὸν ἐκεῖνο πρόγραμμα ὑπῆρξεν ἡ πρώτη συνθετικὴ καὶ ὡλοκληρωμένη προσπάθεια ἀντιμετωπίσεως τοῦ προβλήματος τῆς οἰκονομικῆς μας ἀναπτύξεως, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὰ ἐμφανισθέντα μεταπολεμικῶς σχέδια, τὰ ὁποῖα προωρίζοντο εἰς τὸ παρελθόν, κυρίως διὰ τὴν προβολὴν τῶν αἰτημάτων παροχῆς ξένης οἰκονομικῆς βοηθείας. Ἡ ἐπεξεργασία τοῦ προσωρινοῦ προγράμματος διεπίστωσε τὴν ἀνάγκην ὡρισμένων συμπληρώσεων, ἀπὸ τὰς ὁποίας προῆλθε τὸ κατ’ Ἀπρίλιον τοῦ 1960 δημοσιευθὲν πενταετὲς πρόγραμμα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, τὸ ὁποῖον καλύπτει βασικῶς τὴν περίοδον 1960–1964, ἐκτείνεται, ὅμως καὶ εἰς προβλέψεις μακροτέρας περιόδου, συνυφασμένας μὲ τὰς ἀναμενομένας διαρθρωτικὰς μεταβολὰς τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Διὰ τὴν ἀποτελεσματικὴν ἄσκησιν πολιτικῆς ἀναπτύξεως ἔχει πρωταρχικὴν σημασίαν καὶ ἡ δημιουργία τοῦ προσφόρου πρὸς τοῦτο ὀργάνου. Ἐπὶ τῷ τέλει τούτῳ, ἡ Κυβέρνησις ἐπεδίωξε τὸν ἐκσυγχρονισμὸν καὶ τὴν ὀρθολογικὴν ὀργάνωσιν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, ἵνα ἀνταποκρίνωνται αὗται εἰς τὰς ἀνάγκας καὶ τὰς ἐπιδιώξεις τῆς εὐρυτέρας ἀποστολῆς τοῦ συγχρόνου Κράτους. Πρὸς ὁλοκλήρωσιν τῆς προσπαθείας θὰ ἀπαιτηθῇ χρόνος καὶ δαπάνη. Δι’ αὐτῆς, καὶ ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰς ἐπιβαλλομένας μεταρρυθμίσεις εἰς τὴν Παιδείαν, θὰ δημιουργηθοῦν αἱ προϋποθέσεις ἐπιτυχοῦς ἐφαρμογῆς τοῦ μακροχρονίου προγράμματος τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην, αἱ σχετικαὶ δαπάναι δύνανται νὰ θεωρηθοῦν ὡς παραγωγικαί, πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ διὰ τὴν πρόοδον ἀπαραιτήτου ἐμψύχου ὑλικοῦ. Ἐναρμόνισις τῆς δημοσιονομικῆς πολιτικῆς Πρὸς τὰς διαγραφείσας γενικὰς ἐπιδιώξεις τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς ἐνηρμονίσθη, κύριοι βουλευταί, ἡ ἀσκηθεῖσα δημοσιονομικὴ πολιτική. Δι’ αὐτῆς ἐπεζητήθη, ὅπως ἐτονίζετο καὶ διὰ τῶν ἀνακοινώσεών μου ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ λήγοντος οἰκονομικοῦ ἔτους, ἡ ἐξυγίανσις τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν, ἡ παγιοποίησις τῆς νομισματικῆς σταθερότητος, τέλος δὲ ἡ ἄμεσος καὶ ἔμμεσος συμβολὴ τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τῆς πολιτικῆς, διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας. Καὶ χωρὶς τὸν κίνδυνον ὑπερβολῆς, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαναληφθῇ, ὅτι ὁ κρατικὸς προϋπολογισμὸς συνιστᾷ πλέον θεμέλιον τῆς νομισματικῆς σταθερότητος καὶ ὅπλον διὰ τὴν κατάκτησιν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Χάρις εἰς τὴν δημοσιονομικὴν σταθερότητα, αἱ ἐξ ἑλληνικῶν πηγῶν εἰσπράξεις τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ, οὐ μόνον καλύπτουν ἐξ ὁλοκλήρου ἀπὸ τοῦ ἔτους 1957 τὰς πληρωμὰς τοῦ τρέχοντος προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ καὶ ἀφήνουν περιθώριον, τὸ ὁποῖον διατίθεται διὰ τὴν χρηματοδότησιν παραγωγικῶν ἐπενδύσεων. Ἡ τοιαύτη ἐξέλιξις ἐξασφαλίζεται διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν ἐξ ἑλληνικῶν πηγῶν κρατικῶν ἐσόδων, ἡ ὁποία προσέλαβε ρυθμὸν ταχύτερον τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ ἀπέδωσε τὰ γνωστὰ ἀποτελέσματα, παρὰ τὰς ἀλλεπαλλήλους ἀπὸ τοῦ ἔτους 1957 μειώσεις τοῦ φόρου καὶ τοῦ ποσοστοῦ τῆς παραλλήλως πρὸς τὴν δημιουργίαν τοῦ εἰσοδήματος πραγματοποιουμένης φορολογίας, τῆς λεγομένης προεισπράξεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος. Καὶ πρέπει νὰ ὑπομνησθῇ, ὅτι ἡ, διὰ τοὺς ἐκτεθέντας λόγους καὶ ἀπὸ τὰς καθιερωθείσας ἀπαλλαγάς, ἀπώλεια ἐσόδων, κατὰ ἕνα μόνον μέρος ἀντισταθμίζεται ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν φορολογικῶν ἐπιβαρύνσεων ἐπὶ τῶν καυσίμων καὶ περιωρισμένου ἀριθμοῦ ἀγαθῶν στενῆς χρήσεως τῶν εὐπορωτέρων εἰσοδηματικῶν τάξεων. Ἡ αὔξησις τῆς ἀποδόσεως τῆς φορολογίας ὀφείλεται, ἑπομένως, εἰς τὴν ἄνοδον τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἐξ οὗ ἀντλεῖται αὕτη καὶ εἰς τὴν ὀργάνωσιν τοῦ ἐλέγχου καὶ τῆς βεβαιώσεως, διὰ τῶν ὁποίων περιεστάλη ἡ ἔκτασις τῆς φοροδιαφυγῆς. Ἀσφαλὴς περὶ τούτων ἔνδειξις παρέχεται, ὅπως ἐτονίζετο καὶ διὰ τῆς εἰσηγήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ λήγοντος ἔτους, ἀπὸ τὴν σύγκρισιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑποβαλλομένων δηλώσεων καὶ τοῦ ὕψους τοῦ δηλουμένου, ἢ καὶ ἐλεγχομένου, κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον εἰσοδήματος. Τὰ ὑποβληθέντα εἰς φόρον ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος φυσικὰ καὶ νομικὰ πρόσωπα κατὰ τὸ ἔτος 1958 ἀνῆλθον εἰς 235.870 διὰ συνολικὸν καθαρὸν εἰσόδημα, ὡς ἐκ τοῦ ἐλέγχου διεμορφώθη, 13.948 ἑκατ. δραχμῶν. Κατὰ τὸ ἔτος 1959 ἐφορολογήθησαν 256.371 πρόσωπα, διὰ συνολικὸν καθαρὸν εἰσόδημα 16.204 ἑκατ. δραχμῶν, ἐνῷ δὲν ἔχει ὁλοκληρωθῆ ἔτι ὁ ἔλεγχος, διὰ δὲ τὸ ἔτος 1960 ὑπεβλήθησαν 277.136 δηλώσεις, ἐβεβαιώθη δὲ μέχρι σήμερον καθαρὸν εἰσόδημα 16.204 ἑκατ. δραχμῶν, ἐνῷ ὑπολείπεται ἀκόμη ὁ ἔλεγχος ἑκατὸν χιλιάδων δηλώσεων. Ἡ συμπλήρωσις τοῦ ἐλέγχου, ἀσφαλῶς θὰ ἐπαυξήσῃ σημαντικῶς τὴν ἐπὶ πλέον διαφοράν. Μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1956–1959 σημειοῦται αὔξησις τοῦ δηλωθέντος μόνον εἰσοδήματος κατὰ 55%, ἐνῷ ἡ κατὰ τὴν ἀντίστοιχον περίοδον ἄνοδος τοῦ καθαροῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ὑπολογίζεται εἰς 18%. Σχέσις ἐθνικοῦ καὶ ὑπαχθέντος εἰς φορολογίαν εἰσοδήματος

Συγκρίσεις τῆς ἀποδόσεως εἰδικῶς τῆς φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος δὲν δύνανται νὰ ὁδηγήσουν εἰς ἀσφαλῆ συμπεράσματα, λόγῳ τῆς ἀπὸ τοῦ ἔτους 1958 μειώσεως τῶν συντελεστῶν καὶ τῆς πρὸς ὄφελος τῶν φορολογουμένων διαρρυθμίσεως τῆς φορολογίας (ὅρια ἐκπτώσεων, φορολογία εἰσοδήματος συζύγων κλπ.), ὡς καὶ τῆς κατὰ τὰ ἔτη 1959 καὶ 1960 διαδοχικῆς μειώσεως τῆς προεισπράξεως. Εἶναι, πάντως, δεδομένον, ὅτι ἡ ἀπόδοσις τῆς φορολογίας διὰ τὸ ἔτος 1957 ἀνῆλθε, μετὰ τὸν ἔλεγχον, εἰς 1.131 ἑκατ. δραχμὰς διὰ τὰ φυσικὰ πρόσωπα καὶ εἰς 1.382 ἑκατομμ. δραχμὰς συνυπολογιζομένων καὶ τῶν νομικῶν προσώπων, ἐνῷ ἤδη, διὰ τὸ ἔτος 1960, ἔχει φθάσει τὰ 1.747 ἑκατομμ. δραχμὰς διὰ τὰ φυσικὰ καὶ νομικὰ πρόσωπα, ὑπολείπεται δὲ ἀκόμη, ὡς ἐλέχθη, σημαντικὸν ἔργον τοῦ ἐλέγχου. Σχέσις ἀμέσου καὶ ἐμμέσου φορολογίας Παρὰ πάντα ταῦτα, ὅμως, καὶ τὴν ἀναμφισβήτητον πρόοδον, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ἡ ἀπόδοσις τῆς ἀμέσου φορολογίας κυμαίνεται πέριξ ποσοστοῦ 19% τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐνῷ ἡ ἔμμεσος φορολογία καλύπτει τὰ 70% περίπου τῶν ἐσόδων. Ἐξαιρετικῶς ἐπιτακτική, ἑπομένως, διαγράφεται ἡ ἀνάγκη τῆς διαμορφώσεως τῶν συνθηκῶν, αἵτινες θὰ καταστήσουν δυνατὴν τὴν ἄμβλυσιν τῆς διαπιστουμένης ἀνωμαλίας. Καὶ ἀποφασιστικὴν ἐν τούτῳ ἐπίδρασιν δύναται νὰ ἔχῃ ἡ ἄνοδος τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ ἡ ἔντασις τῆς προσπαθείας εἰς τὸν τομέα τῆς φοροδιαφυγῆς. Πάντως, ἔχει ἤδη σημειωθῆ βελτίωσις, ἔναντι τῆς προπολεμικῆς περιόδου, ὅτε ἡ ἄμεσος φορολογία συμμετεῖχε κατὰ 16–17% μόνον εἰς τὸ σύνολον τῶν ἐσόδων τῆς φορολογίας, χωρὶς ἀπαλλαγὴν τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος, πλὴν ὅμως, ἡ βελτίωσις αὕτη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ἱκανοποιητική. Θὰ ἠδύνατο ἀκόμη νὰ προστεθῇ, ὅτι ἡ τοιαύτη, μεταξὺ ἀμέσου καὶ ἐμμέσου φορολογίας, δυσαρμονία εἶναι συνήθης εἰς τὰς οἰκονομίας περιωρισμένης ἀναπτύξεως καὶ δὲν ἀποτελεῖ, ἑπομένως, Ἑλληνικὸν ἀποκλειστικῶς φαινόμενον. Εἰς τὴν διαμόρφωσιν ταύτην συντρέχουν, ἐπίσης, καὶ ἰδιομορφίαι τῆς οἰκονομίας μας, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἡ ἀπὸ τῆς ἀμέσου φορολογίας καθολικὴ σχεδὸν ἀπαλλαγὴ τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος, καλύπτοντος τὰ 30% τοῦ συνολικοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Πρέπει, ἐπίσης, νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἐλάχισται καὶ ἐστερημέναι σημαντικοῦ περιεχομένου ὑπῆρξαν αἱ διαρρυθμίσεις εἰς τὴν ἔμμεσον φορολογίαν, ἡ αὔξησις δὲ τῆς ἀποδόσεως ταύτης κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ὀφείλεται κατ’ οὐσίαν εἰς τὴν τόνωσιν τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ κύκλου τῶν συναλλαγῶν. Ἐκ τῆς συγκρίσεως τῆς ἀποδόσεως τῶν ἐξ Ἑλληνικῶν πηγῶν ἐσόδων πρὸς τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, διαπιστοῦται σταθερὰ ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος βελτίωσις τῆς, μεταξὺ τῶν δύο μεγεθῶν, σχέσεως, ὑπὲρ τοῦ πρώτου. Ἡ ἀπόδοσις τούτων, ἀπετέλει τὰ 17,3% τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος κατὰ τὸ ἔτος 1956, τὰ 18,7% κατὰ τὸ ἔτος 1957 καὶ 19% κατὰ τὰ ἔτη 1958 καὶ 1959, μὲ βεβαίαν πρόβλεψιν περαιτέρω ἀνόδου τοῦ ποσοστοῦ, κατὰ τὴν λήγουσαν χρῆσιν. Τὸ ἀκριβὲς ὅμως, ὕψος αὐτοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσδιορισθῇ σήμερον, πρὸ τῆς τελικῆς διαμορφώσεως τῶν ἀντιστοίχων μεγεθῶν. Ἡ καταπολέμησις τῆς φοροδιαφυγῆς–Φορολογικὴ δικαιοσύνη Θὰ ἐπεθύμουν νὰ συμπληρώσω, κύριοι βουλευταί, τὴν εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦτο ἔκθεσίν μου, μὲ τὴν ὑπόμνησιν τῶν ἀπὸ τοῦ Μαρτίου τοῦ τρέχοντος ἔτους νομοθετικῶν μέτρων εἰς τὸν τομέα τῆς συμπιέσεως τῆς φοροδιαφυγῆς, πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν εὐσυνειδήτων καὶ νομοταγῶν φορολογουμένων. Ἡ περιστολὴ τῆς φοροδιαφυγῆς δὲν διευκολύνει μόνον τὴν προσέγγισιν πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς φορολογικῆς ἰσότητος καὶ τὴν κοινωνικὴν δικαιοσύνην, ἀλλ’ ἔτι πλέον ἐνισχύει καὶ τὴν οἰκονομικὴν σταθερότητα καὶ τὴν ἰσορροπίαν τοῦ ἰσοζυγίου τῶν πληρωμῶν, καθιστᾷ δὲ πλέον ἀποτελεσματικὰ τὰ πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας καὶ οὐχὶ χάριν τῶν ἐπωφελουμένων τούτων, παρεχόμενα φορολογικὰ κίνητρα. Παραλλήλως, τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως στρέφεται εἰς τὴν ὁλοκλήρωσιν τῶν προϋποθέσεων διὰ τὴν λειτουργίαν τῶν φορολογικῶν δικαστηρίων, ἀπὸ τὴν ὁποίαν προσδοκᾶται ἄνοδος τῆς φορολογικῆς συνειδήσεως τῶν πολιτῶν καὶ δημιουργία πνεύματος ἐμπιστοσύνης καὶ συνεργασίας μεταξὺ τούτων καὶ τῆς Πολιτείας. Ἡ ἐπιψήφισις τοῦ κατατεθειμένου εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίου θὰ συμπληρώσῃ τὰς ἐλεγχθείσας ἀδυναμίας τοῦ καθιερωθέντος συστήματος καὶ θὰ παράσχῃ εἰς τὰ τακτικὰ φορολογικὰ δικαστήρια, συγκροτούμενα ἐξ ἰσοβίων καὶ ἀνεξαρτήτων δικαστῶν, διαδικαστικὸν σύστημα πρόσφορον διὰ τὴν ὀρθὴν διάγνωσιν τῶν φορολογικῶν διαφορῶν. Ἡ δημοσίευσις τοῦ νόμου θὰ ἐπιτρέψῃ, ἐπίσης, τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ ἔργου τῆς ἐπιλογῆς τῶν δικαστῶν εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμοὺς ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου τῆς Διοικητικῆς Δικαιοσύνης καὶ τὴν ἄμεσον πρόσληψιν τῶν ἐπιτυχόντων εἰς τὸν διαγωνισμὸν ἐμμίσθων παρέδρων, διὰ νὰ ἐπακολουθήσῃ ταχέως ἡ ἔναρξις τῆς λειτουργίας τῶν νέων δικαστηρίων. Καὶ διὰ τὴν ἐξασφάλισιν ταύτης ἔχει ὁλοκληρωθῆ σχεδὸν ἡ μέριμνα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, μὲ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς στεγάσεως καὶ τοῦ ἐξοπλισμοῦ τῶν νέων δικαστηρίων. Ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Ἀπριλίου, ἐτέθη εἰς ἐφαρμογὴν τὸ νέον τελωνειακὸν δασμολόγιον, τὸ ὁποῖον ἔτυχεν ἐν συνεχείᾳ τῆς ἐγκρίσεως τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἡ εἰσαγωγὴ αὐτοῦ δὲν ἀποτελεῖ ἁπλῶς ἐκπλήρωσιν ἀνειλημμένης διεθνοῦς ὑποχρεώσεως, οὐδ’ ἐξασφαλίζει μόνον τεχνικὰ πλεονεκτήματα πρὸς διευκόλυνσιν τῶν συναλλασσομένων. Ἀποσκοπεῖται δι’ αὐτοῦ, ἐπὶ πλέον, ἡ προστασία τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς τῶν γεωργικῶν ἰδίᾳ προϊόντων καὶ ἡ ἀνάπτυξις τῆς βιομηχανίας, διὰ τῆς ἀναγνωρίσεως ἀπαλλαγῶν καὶ πλεονεκτημάτων εἰς τὴν εἰσαγωγὴν μηχανημάτων καὶ πρώτων ὑλῶν. Πρὸς κατοχύρωσιν τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς ἀπὸ τοῦ ἀθεμίτου ἀνταγωνισμοῦ ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς ὁμοειδῶν προϊόντων εἰς τιμὰς DUMPING, ἐκρίθη ἀπαραίτητος ἡ ἀναμόρφωσις τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ

Ν. 4056)1960.

Ἡ ἐξυγίανσις, ἐξ ἄλλου, τῆς δημοσιονομικῆς διαχειρίσεως συνδυάζεται παραλλήλως, μὲ τὴν συγκράτησιν τοῦ ρυθμοῦ τῆς αὐξήσεως τῶν καταναλωτικῶν δαπανῶν τοῦ Δημοσίου, μὲ τελικὸν σκοπὸν τὴν σύμφωνον πρὸς τὴν ἀκολουθουμένην πολιτικὴν διάθεσιν τῶν αὐξανομένων δημοσίων ἐσόδων. Εὐλόγως, ὅθεν, ὑπὸ τὴν ἄμεσον κατεύθυνσιν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀπεδόθη ὅλως ἰδιαιτέρα σημασία εἰς τὴν ἀνάσχεσιν τῆς αὐξήσεως τῶν καθαρῶς καταναλωτικῶν δαπανῶν, μὲ ἐξαίρεσιν τὴν Παιδείαν καὶ τὴν προστασίαν τῆς Γεωργίας, παραλλήλως πρὸς τὴν ἄσκησιν εὐρυτέρας κοινωνικῆς πολιτικῆς, εἰς τὴν ὁποίαν, πλὴν τῶν καθαρῶς δαπανῶν ὑγείας καὶ προνοίας, περιλαμβάνεται ἡ προστασία τῶν γεωργικῶν προϊόντων καὶ ἡ ἐπιδότησις ἀγαθῶν λαϊκῆς καταναλώσεως. Εἰς τὰς δαπάνας τῶν τομέων τούτων ἐσημειώθη αὔξησις, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Αἱ δαπάναι, ὅμως, αὗται δὲν συμβάλλουν ἁπλῶς εἰς ἀναδιανομήν τινα τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος ὑπὲρ τῶν ἀπορωτέρων ὁμάδων τοῦ πληθυσμοῦ, ὑπαγορευόμεναι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην ἀπὸ λόγους κοινωνικῆς δικαιοσύνης, ἀλλὰ συντελοῦν, πρὸς τούτοις, εἰς τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγικότητος τῆς ἐργασίας, ἐναρμονιζόμεναι πρὸς τὰς γενικωτέρας ἐπιδιώξεις τῆς Κυβερνητικῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Ἡ ἐπιτυχία τῆς ἀσκηθείσης πολιτικῆς εἰς τὴν διάθεσιν τῶν δαπανῶν διαπιστοῦται ἐκ τοῦ περιορισμοῦ τῆς ἀναλογίας αὐτῶν ἐπὶ τοῦ ὕψους τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ ἐκ τοῦ ρυθμοῦ τῆς αὐξήσεως ἑκατέρας τῶν δύο κατηγοριῶν. Οὕτως, ἐνῷ τὰ ἔσοδα μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1955–1959 ἀνέρχονται κατὰ 29% (ἔσοδα 1955 δραχμ. 11.090 ἑκατ. καὶ 1959 δραχμ. 14.300 ἑκατομμ.), αἱ δαπάναι αὐξάνονται κατὰ 20% μόνον (δαπάναι 1955 δραχμ. 11.400 ἑκατ. καὶ 1959 δραχμ. 13.620 ἑκατομμ.). Ἰσοσκέλισις τοῦ τακτικοῦ προϋπρλογισμοῦ Συμβολὴ εἰς τὴν χρηματοδότησιν τῶν ἔργων οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως Μέχρι καὶ τοῦ 1956 αἱ καταναλωτικαὶ δαπάναι τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀπερρόφων ἐξ ὁλοκλήρου τὰς εἰσπράξεις καὶ τὸ ἀπομένον ἔλλειμμα ἐκαλύπτετο διὰ τῆς ἀμερικανικῆς βοηθείας. Ἀντιθέτως, ὅπως εἶναι γνωστόν, ἀπὸ τοῦ ἔτους 1957, ὁ τακτικὸς προϋπολογισμὸς κατέστη αὐτάρκης, ἐπὶ πλέον δὲ καταλείπει περιθώρια, τὰ ὁποῖα διατίθενται διὰ τὴν χρηματοδότησιν τῶν ἔργων τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ἡ διὰ τὴν χρηματοδότησιν ταύτης, συμβολὴ τῆς κρατικῆς ἀποταμιεύσεως, μετὰ τῆς ἐκτιμωμένης ἀποδόσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ λήγοντος ἔτους 1960, θὰ ἀνέλθῃ εἰς 2.915 ἑκατομμ. δραχμὰς διὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν. Ἡ ἐξασφάλισις τῆς συμβολῆς τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ, χάρις εἰς τὴν δημοσιονομικὴν ἰσορροπίαν καὶ τὴν νομισματικὴν σταθερότητα, διηύρυνε περαιτέρω τὰς δυνατότητας χρηματοδοτήσεως τῶν κρατικῶν ἐπενδύσεων, κατέστησε δὲ πραγματικότητα τὴν αὔξησιν αὐτῶν εἰς ἐπίπεδα, θεωρούμενα ὡς ἀνέφικτα πρὸ ὀλίγων ἀκόμη ἐτῶν. Αἱ δαπάναι τῶν κρατικῶν ἐπενδύσεων ἐτετραπλασιάσθησαν περίπου κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος τῆς πενταετίας, ἐκτιμώμεναι εἰς 4.000 ἑκατομμ. δραχμὰς κατὰ τὸ ἔτος 1960, ἔναντι πληρωμῶν 1.790 ἑκατομμ. δραχμῶν διὰ τὸ δεκαοκτάμηνον 1955–1956. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἐξησφαλίσθη ἄνευ οἱασδήποτε πληθωρικῆς ἐπιδράσεως ἐπὶ τῆς οἰκονομίας. Ἡ σταθερὰ καὶ ταχεῖα αὔξησις τῶν δαπανῶν τούτων δὲν θὰ ἦτο, ὅμως, δυνατὴ καὶ μετὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν ἀπαιτουμένων κεφαλαίων, ἂν δὲν συνέτρεχεν ἡ συντελουμένη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ ἐπιτελικὴ καὶ στατιστικὴ ἐργασία καὶ ἡ ὑπὸ τὴν ἄμεσον παρακολούθησιν τοῦ προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἔντασις τῆς ἀποδόσεως τῶν τεχνικῶν κρατικῶν ὑπηρεσιῶν. Συνυπολογιζομένων καὶ τῶν, διὰ τῶν δημοσίων ὀργανισμῶν καὶ ἐπιχειρήσεων, ἐκτελουμένων ἔργων, τὸ σύνολον τῶν ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ Κράτους πραγματοποιουμένων ἐπενδύσεων, ἤτοι τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων ὑπολογίζεται νὰ ἀνέλθῃ κατὰ τὸ λῆγον ἔτος εἰς 5.700 ἑκατομμ. δραχμάς. Οὕτω, τὸ σύνολον τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων, κατὰ τὴν αὐτὴν περίοδον ἐμφανίζει αὔξησιν 122% εἰς τρεχούσας τιμάς. (Χειροκροτήματα). Αἱ δημόσιαι ἐπενδύσεις ἀντιπροσωπεύουν ἤδη τὰ 6,5% περίπου εἰς τρεχούσας τιμὰς τοῦ ἀκαθαρίστου ἐθνικοῦ προϊόντος, ἤτοι ποσοστὸν οὐσιωδῶς ἀνώτερον τοῦ σημειουμένου εἰς πολλὰς χώρας τῆς αὐτῆς ἢ καὶ ἀνωτέρας οἰκονομικῆς στάθμης. Ὁ ὄγκος τῶν ὑπὸ τοῦ Κράτους ἐκτελουμένων, ἢ παρ’ αὐτοῦ ἐλεγχομένων ἐπενδύσεων, συγκεντροῦται εἰς ἔργα ὑποδομῆς καὶ οἰκονομικῆς γενικώτερον ἀναπτύξεως, ἤτοι εἰς τὴν παραγωγὴν ἐνεργείας, ἔργα ἐγγείων βελτιώσεων, βασικὰς βιομηχανίας συγκοινωνιακὰ καὶ ἄλλα ἔργα. Ἡ κατὰ κλάδους κατανομὴ αὐτῶν βάσει αὐστηρῶν κριτηρίων παραγωγικότητος, μαρτυρεῖ τὴν ἐπιτευχθεῖσαν οὐσιώδη ποιοτικὴν βελτίωσιν τῆς συνθέσεως τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων καὶ καθιστᾷ ἀνάγλυφον τὴν σταθερὰν ἐπιδίωξιν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν διαρθρωτικὴν βελτίωσιν τῆς οἰκονομίας. Ἡ κατὰ κλάδους κατανομὴ τῶν ἐπενδύσεων τῆς περιόδου 1955–1959 παρέχεται εἰς τὸν ἀκολουθοῦντα πίνακα:

(α) Εἰς τὴν βιομηχανίαν, ἀποκειμένην εἰς τὴν ἰδιωτικὴν κατ’ ἐξοχὴν πρωτοβουλίαν, ἡ κρατικὴ δραστηριότης περιορίζεται εἰς τὴν δημιουργίαν ὡρισμένων βασικῶν μονάδων. Διὰ τῆς προσφόρου, τέλος, γεωγραφικῆς κατανομῆς τῶν κρατικῶν καὶ τῶν παραλλήλων ἐπενδύσεων, ἀπεδόθη ἡ ὀφειλομένη προτεραιότης εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ὑπαίθρου, εἰς τὴν ἔκτασιν τῆς ὁποίας ἐκτελεῖται ὁ ὄγκος τοῦ προγράμματος τῶν ἐπενδύσεων, παραλλήλως δὲ ἤρχισεν ἡ ἐφαρμογὴ καὶ εἰδικοῦ προγράμματος περιφερειακῆς ἀναπτύξεως. Ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων ἐπενδύσεως, ὅπως διαγράφονται εἰς τὸ πενταετὲς πρόγραμμα, θὰ δημιουργήσῃ ἀσφαλῶς τὰς ἀναγκαίας προϋποθέσεις διὰ τὴν ἀνάπτυξιν καὶ τῆς ἰδιωτικῆς δραστηριότητος. Παραλλήλως πρὸς τὰ βασικὰ ἔργα ὑποδομῆς, σημαντικὰ ποσὰ διατίθενται διὰ τά, ὑπὸ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἐκτελούμενα μικρὰ κοινωφελῆ ἔργα, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων ἐγγείων βελτιώσεων, μεταξὺ τῶν ὁποίων προέχουσαν ἔχουν θέσιν τὰ ἀρδευτικὰ τοπικῆς σημασίας, διὰ τὴν ἀπόκτησιν μηχανικοῦ ἐξοπλισμοῦ καὶ ζωϊκοῦ κεφαλαίου καὶ διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τουρισμοῦ. Τὰ ἔργα τῶν τελευταίων τούτων κατηγοριῶν, ὑψηλῆς παραγωγικότητος καὶ ἀμέσου ἀποδόσεως, δημιουργοῦν, παραλλήλως νέας πηγὰς εἰσοδήματος καὶ συμβάλλουν εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν συνθηκῶν διαβιώσεως εἰς τὴν ὕπαιθρον. Εἰδικῶς, κατὰ τὸ διανυόμενον ἔτος, ποσοστὸν 14% τῆς συνολικῆς δαπάνης ἐπενδύσεων, διατίθεται διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων, 8% διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ὀρεινῆς, δασικῆς καὶ γεωργικῆς ἐν γένει οἰκονομίας, 16% πρὸς ἐκτέλεσιν κοινωφελῶν ἔργων διὰ τῶν Νομαρχιακῶν Ταμείων, 24% διὰ συγκοινωνιακὰ ἔργα, 7% δι’ ἔργα πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας καὶ 31% διὰ τὸν τουρισμὸν καὶ τοὺς ἄλλους τομεῖς τοῦ προγράμματος. Εἰς τὸν βιομηχανικὸν τομέα, ἐνισχύθη ἡ προώθησις τῶν μεγάλων ἔργων τοῦ πενταετοῦς προγράμματος, ἡ ἐκτέλεσις τῶν ὁποίων προβλέπεται δι’ ἀμέσων κρατικῶν ἐπενδύσεων καὶ διὰ προσελκύσεως τοῦ ἐνδιαφέροντος τῆς ἑλληνικῆς καὶ ξένης ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας. Μὲ ταχὺν ρυθμὸν προχωρεῖ ἡ κατασκευὴ τῶν ἐργοστασίων ἀζώτου καὶ σακχάρεως, διὰ χρηματοδοτήσεως ἐκ τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπενδύσεων, ὑπεγράφη δέ, ὅπως εἶναι γνωστόν, ἡ σύμβασις πρὸς ἐγκατάστασιν βιομηχανίας ἀλουμινίου ὑπὸ τῆς πρὸς τοῦτο ἱδρυθείσης ἑταιρίας, συμμετέχοντος καὶ τοῦ Ο.Β.Α. Διὰ τῶν ἀποφασισθέντων ἔργων θεμελιοῦται εἰς τὴν χώραν μας, ἀπὸ τοῦ πρώτου ἔτους τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ προγράμματος τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, ἡ βαρεῖα βιομηχανία, ἡ ὕπαρξις τῆς ὁποίας θὰ ἀσκήσῃ εὐεργετικὴν ἐπίδρασιν ἐπὶ τὴν ὅλην ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας. Ἡ πραγματοποίησις τῆς σειρᾶς ταύτης τῶν ἔργων εἶναι φυσικόν, κύριοι βουλευταί, νὰ ἀλλάξῃ τὴν ὄψιν καὶ τὴν ὅλην διάρθρωσιν τῆς οἰκονομίας μας. Ἀντιλαμβάνομαι, κύριοι βουλευταί, ὅτι δὲν εἶναι ἐπαγωγὸς καὶ δὲν παρέχει εὐχαρίστησιν ἡ ἀκρόασις πολλῶν ἀριθμῶν, τοὺς ὁποίους, ὅμως, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ χρησιμοποιήσω, ὡς ἐκ τῆς φύσεως τοῦ θέματος. Καὶ ὅσα θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω, ἐν συνεχείᾳ, βασίζονται, ἀκριβῶς, ἐπὶ τῶν ἀτέγκτων ἀριθμῶν, οἱ ὁποῖοι παρέχουν ἀνάγλυφον τὴν σημερινὴν θέσιν τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας καὶ τῶν δημοσίων, οἰκονομικῶν εἰδικώτερον. Καὶ χρησιμοποιῶ ἀριθμοὺς ἠλεγμένους, τοὺς ὁποίους παρέχουν τὰ μέχρι σήμερον διαθέσιμα ἐπίσημα στοιχεῖα. Ἡ νομισματικὴ πολιτικὴ ὅπλον τῆς οἰκονομικῆς σταθερότητος καὶ ἀναπτύξεως. Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν, κύριοι βουλευταί, νὰ εἴπω, ἐν ἀρχῇ τῆς ὁμιλίας μου, ὅτι πρόσθετον μέσον ἀσκήσεως τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ὅλως ἰδιαζούσης σημασίας, ἀποτελεῖ ἡ νομισματικὴ πολιτική. Ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις, συνιστᾷ αὕτη συμπληρωματικὸν μέσον τῆς δημοσιονομικῆς πολιτικῆς, ἡ χρησιμοποίησις δὲ ἀμφοτέρων τούτων, κατὰ τὸ προσῆκον μέτρον, παρέχει τὰ κύρια μέσα ἐξασφαλίσεως τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, ἄνευ διαταραχῆς τῆς σταθερότητος. Ἡ προσφυγή, ἀντιθέτως, εἰς τὴν νομισματικὴν πολιτικήν, εἰς περίοδον ἀσταθείας οἰκονομικῆς καὶ ἐλλείψεως ἐμπιστοσύνης εἰς τὸ νόμισμα, ἔχει περιωρισμένην ἀποτελεσματικότητα. Ἡ διαπίστωσις αὕτη ἀποκτᾷ ἰδιάζουσαν βαρύτητα, προκειμένου περὶ τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας, ἡ ὁποία ἐγνώρισε τὴν πλήρη κατάρρευσιν τοῦ νομισματικοῦ αὐτῆς συστήματος, κατὰ τὴν περίοδον τῆς ἐχθρικῆς κατοχῆς τῆς Χώρας καὶ ἀλλεπαλλήλους ἐν συνεχείᾳ πληθωρισμούς, κατὰ τὴν μεταπολεμικὴν δεκαετίαν. Εὐλόγως, ὅθεν, ἡ ἀποκατάστασις ὑγιῶν νομισματικῶν συνθηκῶν ἀπετέλεσε βασικὸν αἴτημα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Διότι μόνον διὰ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν συνθηκῶν τούτων θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ ἄσκησις τῆς ἐπιβαλλομένης πολιτικῆς ὑγιοῦς, εὐθηνοῦ καὶ ἀφθόνου χρήματος, διὰ τὴν ἐπιτάχυνσιν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς Χώρας. Σύντονοι κατεβλήθησαν πρὸς τοῦτο προσπάθειαι πρὸς διαφόρους κατευθύνσεις. Ἦτο ἀπαραίτητον νὰ ἐξουδετερωθῇ πρῶτον ὁ φαῦλος κύκλος τῆς δυσπιστίας πρὸς τὸ νόμισμα, τῆς ἀποθησαυρίσεως, τῆς πενιχρότητος τῶν καταθέσεων παρὰ ταῖς Τραπέζαις, τῆς ἀνεπαρκοῦς χρηματοδοτήσεως τῆς οἰκονομίας ἐκ τῆς λαϊκῆς ἀποταμιεύσεως, τῶν ἀπαγορευτικῶν τόκων καὶ τῆς συνεχοῦς προσφυγῆς εἰς τὸ ἐκδοτικὸν προνόμιον. Ἡ Κυβέρνησις ἐπέτυχε νὰ ἀποκαταστήσῃ τελικῶς τὴν φυσιολογικὴν λειτουργίαν τοῦ τραπεζικοῦ συστήματος, οὕτω δὲ ἐξησφαλίσθη εἰς τὴν νομισματικὴν πολιτικὴν ἡ ἀποστολὴ τοῦ ἀποτελεσματικοῦ ἐπηρεασμοῦ τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ἡ πρώτη προσπάθεια ἐξεδηλώθη διὰ τῆς πολιτικῆς τῶν ἐπιτοκίων, πρὸς τόνωσιν τῆς ροπῆς πρὸς ἀποταμίευσιν καὶ τῆς στοργῆς αὐτῆς πρὸς τὰς Τραπέζας. Οὕτως ἐπραγματοποιήθη ποσοτικὴ καὶ ποιοτικὴ βελτίωσις εἰς τὸν ζωτικὸν τομέα τῆς ἀποταμιεύσεως. Αἱ καταθέσεις ηὐξήθησαν ραγδαίως καὶ σταθερῶς, κατὰ τὴν περίοδον 1955–1960. Ἐνῷ αἱ, εἰς τὰς Τραπέζας καὶ τοὺς εἰδικοὺς πιστωτικοὺς Ὀργανισμοὺς πάσης φύσεως, ἰδιωτικαὶ καταθέσεις συνεποσοῦντο τὴν 31ην Δεκεμβρίου τοῦ ἔτους 1955 εἰς 3.102 ἑκατ. δραχμῶν, ἀνέρχονται ἔκτοτε ραγδαίως, διὰ νὰ φθάσουν εἰς δραχ. 13.627 ἑκατ. κατὰ τὸ τέλος τοῦ 1959 καὶ εἰς δραχ. 16.504 ἑκατ. κατὰ τὸ τέλος τοῦ παρελθόντος Ὀκτωβρίου, δηλαδὴ εἰς ὑπερπενταπλάσιον ποσόν. (Χειροκροτήματα). Ἐκδήλωσιν τῆς παγιωθείσης ἐμπιστοσύνης τοῦ κοινοῦ πρὸς τὸ ἐθνικὸν νόμισμα συνιστᾷ καὶ ἡ στροφὴ τῆς λαϊκῆς ἀποταμιεύσεως πρὸς τὰς χρηματιστηριακὰς ἀξίας (δάνεια ΔΕΗ καὶ μακροπρόθεσμον κρατικὸν δάνειον οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως). Ἡ ὑπερκάλυψις τοῦ τελευταίου μακροπροθέσμου δανείου τῶν 750 ἑκατ. δραχμῶν, κατὰ τὰς τελευταίας ἑβδομάδας, ὑπὸ συνθήκας μάλιστα μᾶλλον δυσμενεῖς, λόγῳ τῆς διεθνοῦς κερδοσκοπίας ἐπὶ τοῦ χρυσοῦ, προσλαμβάνει ἐξαιρετικήν, ἀναμφισβητήτως, σημασίαν. Ἀποδεικνύει τὴν ἑδραιωθεῖσαν πίστιν, χάρις εἰς τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ἀξιοποιεῖ τὴν λαϊκὴν ἀποταμίευσιν, διὰ τὸ μέλλον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τὴν ἐπιτυχίαν εἰς τὴν ἐπιδίωξιν τῆς αὐξήσεως τῶν τραπεζικῶν καταθέσεων, ἠκολούθησεν ἡ πολιτικὴ τοῦ εὐθηνοῦ χρήματος. Δι’ αὐτῆς ἐξησφαλίσθη αὐξητικὸς ρυθμὸς τῆς συνολικῆς χρηματοδοτήσεως τῆς οἰκονομίας. Κατὰ τὸ τέλος Σεπτεμβρίου 1960 αἱ πιστώσεις πρὸς τὴν οἰκονομίαν, μὴ περιλαμβανομένων τῶν πιστώσεων πρὸς τὸ Δημόσιον (Κεντρικὴ Διοίκησις), ἀνῆλθον εἰς δραχ. 27.034 ἑκατ., σημειώσασαι αὔξησιν ἐντὸς τοῦ ἐννεαμήνου Ἰανουαρίου–Σεπτεμβρίου κατὰ 2.567 ἑκατ. δραχμῶν ἢ 10,5%, ἔναντι αὐξήσεως ἐκ 1.272 ἑκατ. δραχμῶν, ἢ 5,8% τῆς ἀντιστοίχου περιόδου τοῦ προηγουμένου ἔτους. Χάρις εἰς τὴν ἄνετον συνδρομὴν τῆς ηὐξημένης πιστοδοτήσεως διὰ τῶν διαθεσίμων τοῦ τραπεζικοῦ συστήματος, ἡ ἐκ τοῦ ἐκδοτικοῦ προνομίου τῆς Τραπέζης Ἑλλάδος χρηματοδότησις τῆς οἰκονομίας ἠκολούθησε τὴν συνήθη ἐποχιακὴν κάμψιν. Οὕτως, ἐκ τῶν διαθεσίμων τῶν διαφόρων πιστωτικῶν Ὀργανισμῶν, ἐκ καταθέσεων καὶ ἰδίων κεφαλαίων, ηὐξήθη ἡ χρηματοδότησις τῆς οἰκονομίας κατὰ δραχ. 2.597 ἑκατ., ἐνῷ αἱ ἐκ τῶν κεφαλαίων τοῦ Δημοσίου χορηγήσεις εἰς δάνεια μακροτέρας διαρκείας, ηὐξήθησαν κατὰ 90 ἑκατ. δραχμῶν. Κατανομὴ τῶν πιστώσεων κατὰ κλάδους Σημαντικὸν ἐνδιαφέρον, κύριοι βουλευταί, ἐμφανίζει καὶ ἡ κατανομὴ τῶν νέων πρὸς τὴν οἰκονομίαν πιστώσεων, ἀπὸ ἀπόψεως διαρκείας. Αἱ βραχυπρόθεσμοι χορηγήσεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον αὐξηθῆ κατὰ τὸ ἐννεάμηνον Ἰανουαρίου–Σεπτεμβρίου 1958 κατὰ 1.530 ἑκατ. δραχ. καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα τοῦ ἔτους 1959 κατὰ 250 ἑκατ. δραχμάς, ηὐξήθησαν ἐντὸς τοῦ τρέχοντος ἔτους κατὰ δραχ. 1.270 ἑκατ. Ηὐξήθησαν ἰδίως αἱ πιστώσεις πρὸς τὴν βιοτεχνίαν, τὸ ἐσωτερικὸν ἐμπόριον καὶ τὸ καπνεμπόριον. Ἐνδιαφέρουσα ἐπίσης εἶναι ἡ αὔξησις τῆς βραχυπροθέσμου χρηματοδοτήσεως τῆς βιομηχανίας κατὰ δραχ. 292 ἑκατ., ἐνῷ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἶχε σημειωθῆ κάμψις κατὰ δραχ. 280 ἑκατ. Ἡ κίνησις τῶν μακροπροθέσμων χορηγήσεων κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἀποδεικνύει τὴν ὀρθότητα τῆς ἀσκουμένης πολιτικῆς καὶ τὴν παγίωσιν τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ κοινοῦ πρὸς τὸ οἰκονομικὸν μέλλον τῆς χώρας. Τὸ σύνολον τῶν μακροπροθέσμων πιστώσεων ηὐξήθη ἐντὸς τοῦ ἐννεαμήνου κατὰ 1.297 ἑκατ. δραχ., ἔναντι 1.022 ἑκατ. δραχ. τοῦ ἔτους 1959 καὶ 822 ἑκατ. δραχμῶν τοῦ ἔτους 1958. Ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου, 532 ἑκατ. διετέθησαν ὑπὸ τὴν μορφὴν μακρᾶς διαρκείας δανείων πρὸς τὸν κλάδον τῆς Γεωργίας, 150 ἑκατ. πρὸς τὴν Βιομηχανίαν καὶ 515 ἑκατ. πρὸς τοὺς λοιποὺς κλάδους τῆς οἰκονομίας, περιλαμβανομένων καὶ τῶν μικρῶν κοινωφελῶν ἔργων, τῶν ἐκτελουμένων ὑπὸ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ἡ νομισματικὴ πολιτικὴ ἐπέτυχεν, οὕτως, οὐ μόνον τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἀνέτου καλύψεως τῶν ἀναγκῶν τῆς οἰκονομίας, ἀλλὰ καὶ τὴν μείωσιν τῆς ἐπιβαρύνσεως τοῦ χρήματος. Πρὸς τοῦτο, παραλλήλως πρὸς τὴν μείωσιν τῶν ἐπιτοκίων τῶν καταθέσεων καὶ τὴν διὰ τῆς διευρύνσεως τῶν τραπεζικῶν συναλλαγῶν ἐπιτυγχανομένην μείωσιν τοῦ κόστους τοῦ χρήματος ἐκ τῶν δαπανῶν λειτουργίας τῶν Τραπεζῶν, αἱ νομισματικαὶ ἀρχαὶ προέβησαν εἰς ἀξιολόγους μειώσεις τῶν τραπεζικῶν ἐπιτοκίων χρηματοδοτήσεως. Ἤδη, χάρις εἰς τὰ ληφθέντα μέτρα, τὸ ὕψος τῶν ἐπιτοκίων χορηγήσεων εἶναι τὸ χαμηλότερον μεταπολεμικῶς καὶ δὲν ἀπέχει πλέον οὐσιωδῶς τῶν ἐπιτοκίων, τὰ ὁποῖα ἰσχύουν σήμερον εἰς πλείστας ἀνεπτυγμένας καὶ ἰσχυρὰς οἰκονομίας. Καὶ ἡ συμπίεσις τοῦ κόστους τοῦ χρήματος δύναται νὰ ἀποβῇ πρόσθετος καὶ οὐσιώδης παράγων διὰ τὴν ἔντασιν τῶν παραγωγικῶν ἐπενδύσεων τοῦ ἰδιωτικοῦ τομέως μακρᾶς ἀποδόσεως. Ἡ ἐξέλιξις τῶν τιμῶν Ἡ νομισματικὴ πολιτικὴ οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως ἐπραγματοποιήθη, ὅπως ἤδη ἐλέχθη, μετὰ παραλλήλου ἐξασφαλίσεως τῆς νομισματικῆς σταθερότητος. Ἐκφράζει ταύτην σαφῶς ἡ κίνησις τῶν τιμαρίθμων. Ἐνῷ κατὰ τὰ ἔτη 1955 καὶ 1956 τὸ γενικὸν ἐπίπεδον τῶν τιμῶν ὑφίστατο εἰσέτι τὴν ἐπίδρασιν πληθωρικῶν δυνάμεων, ἀπὸ τοῦ ἔτους 1957 καὶ ἐφεξῆς παρατηροῦνται μικραὶ μόνον αὐξήσεις τῶν τιμαρίθμων, ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ παρελθὸν καὶ πρὸς τὴν κίνησιν τῶν τιμαρίθμων τῶν πλείστων ἐκ τῶν ἄλλων χωρῶν. Εἰς τὸν ἀκολουθοῦντα πίνακα παρέχονται αἱ ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος ποσοστιαῖαι μεταβολαὶ τῶν τιμαρίθμων χονδρικῆς πωλήσεως, κόστους ζωῆς καὶ δείκτου τιμῶν καταναλωτοῦ. Μεταβολαὶ μέσων ἐτησίων ἐπιπέδων τιμαρίθμων

(α) Μ.Ο. ἑνδεκαμήνου Ἰανουαρίου–Νοεμβρίου. (β) Μ.Ο. ἑνδεκαμήνου Ἰανουαρίου–Νοεμβρίου δείκτου τιμῶν καταναλωτοῦ ΕΣΥΕ. Ὁ νέος ἐπίσημος δείκτης τιμῶν καταναλωτοῦ τῆς Ἐθνικῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας παρουσιάζει, ἐντὸς τοῦ ἑνδεκαμήνου Ἰανουαρίου–Νοεμβρίου, ἄνοδον κατὰ 1,4%, ὀφειλομένην κυρίως εἰς τὴν ἀναπροσαρμογὴν ἐλεγχομένων τιμῶν. Ὁ νέος δείκτης τῶν τιμῶν θεωρεῖται διεθνῶς ὡς εἷς ἐκ τῶν πλέον συγχρονισμένων εἰς τὸ εἶδος του καὶ ἀποτελεῖ ὄργανον, διὰ τὴν ἀκριβεστέραν παρακολούθησιν τῶν διακυμάνσεων τοῦ γενικοῦ ἐπιπέδου τῶν τιμῶν. Ὁ τιμάριθμος χονδρικῆς πωλήσεως ἐξ ἄλλου, κατὰ τὸ διάστημα τοῦ ἑνδεκαμήνου, ἐνεφάνισεν αὔξησιν κατὰ 1,9%. Ἡ αὔξησις αὕτη δύναται νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὴν κίνησιν τῶν διεθνῶν τιμῶν καὶ τῶν ναύλων. Αὔξησις τῶν μέσων πληρωμῆς Ἡ κυκλοφορία τραπεζογραμματίων ηὐξήθη μεταξὺ τέλους Δεκεμβρίου 1959 καὶ τέλους Ὀκτωβρίου 1960 κατὰ δραχ. 747 ἑκατ., ἀνελθοῦσα εἰς δραχ. 9.730 ἑκατ., ἔναντι 8.983 ἑκατ. δραχμῶν τοῦ ἔτους 1959. Ἡ διαφορὰ ἀντιστοιχεῖ εἰς ποσοστιαίαν αὔξησιν 8,3%, ἐνῷ ἡ κυκλοφορία εἶχε διογκωθῆ κατὰ δραχ. 1.165 ἑκατ., ἢ κατὰ 14,9%, μεταξὺ τέλους Δεκεμβρίου 1958 καὶ τέλους Δεκεμβρίου 1959, κατὰ δραχμ. 687 ἑκατομμ. ἢ 9,6% ἐντὸς τοῦ 1958 καὶ δραχμ. 981 ἑκατομμ., ἢ 15,9% ἐντὸς τοῦ 1957. Τὸ μέσον, ὅμως, μηνιαῖον ἐπίπεδον κυκλοφορίας τῶν τραπεζογραμματίων κατὰ τὸ πρῶτον δεκάμηνον, ὑπερέβη τὸ ἀντίστοιχον ἐπίπεδον τοῦ προηγουμένου ἔτους κατὰ δραχμ. 1.267 ἑκατομμ., ἤτοι κατὰ 16,7%. Ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία κατὰ τὴν περίοδον 1955–1960 Ἔντασις τῆς παραγωγικῆς δραστηριότητος Ἔκδηλα εἶναι, κατὰ τὴν θεωρουμένην περίοδον, τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀσκουμένης οἰκονομικῆς καὶ τῆς καταβληθείσης προσπαθείας εἰς τὸν τομέα τῶν δημοσίων καὶ τῶν ἰδιωτικῶν ἐπενδύσεων. Καὶ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία, διέρχεται φάσιν ἐντάσεως τῆς παραγωγικῆς δραστηριότητος, αὐξήσεως τῶν συναλλαγῶν καὶ ἀνόδου τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου. Τοῦτο προκύπτει ἀπὸ τὰς ἐξελίξεις τῶν δεικτῶν τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος καὶ κυρίως ἀπὸ τὸ μέγεθος τοῦ καθαροῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἰς σταθερὰς τιμάς, ἤτοι τοῦ ὑπολογιζομένου ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μεταβολῆς τοῦ ὄγκου τῶν παραχθέντων ἀγαθῶν καὶ τῶν παρασχεθεισῶν ὑπηρεσιῶν. Οὕτω, συμφώνως πρὸς προσωρινὴν ἐκτίμησιν, τὸ καθαρὸν ἐθνικὸν εἰσόδημα κατὰ 4,8%, ἔναντι τοῦ 1959, δηλαδὴ κατὰ ρυθμὸν ταχύτερον τοῦ πραγματοποιηθέντος μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1958 καὶ 1959, ὅτε οὗτος ἀνήρχετο εἰς 4,1%. Συνεχὴς ἡ ἄνοδος τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος Πράγματι, τὸ καθαρὸν ἐθνικὸν εἰσόδημα τοῦ τρέχοντος ἔτους, βάσει τῶν μέχρι σήμερον διαθεσίμων στοιχείων, ἐκτιμᾶται εἰς 67.330 ἑκατομμ. δραχμάς, ἔναντι 64.260 ἑκατ. δραχμῶν τοῦ ἔτους 1959, εἰς σταθερὰς τιμάς. Ἡ αὔξησις τοῦ καθαροῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, εἰς σταθερὰς τιμάς, ἀπὸ τοῦ ἔτους 1955 παρέχεται εἰς τὸν ἀκολουθοῦντα πίνακα:

Ἐκ τῆς συγκρίσεως τῶν μεγεθῶν κατ’ ἔτος, προκύπτει, ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ εἰσοδήματος ἀνῆλθε:

Διὰ τὸ λῆγον ἔτος ἐκτιμᾶται, ὡς ἐλέχθη, εἰς 4,8%. Διαπιστοῦται, ἑπομένως, χαλάρωσις τοῦ ρυθμοῦ ἀνόδου κατὰ τὸ ἔτος 1958, ἔναντι τῶν προηγουμένων, ἀνάκαμψις δὲ αὐτοῦ καὶ αὖθις ἀπὸ τοῦ ἔτους 1959. Εἰς τὴν ἔντασιν τῆς ἐν γένει οἰκονομικῆς δραστηριότητος κατὰ τὸ 1960 συνέβαλον ὅλως ἰδιαιτέρως οἱ κλάδοι τῆς δευτερογενοῦς παραγωγῆς καὶ κυρίως ἡ βιομηχανία, ἡ ὁποία ἐκινήθη μὲ ἔντονον ἀνοδικὸν ρυθμὸν καὶ εὐεργετικὰς συνεπείας ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος καὶ τῆς ἀπασχολήσεως. Ἡ ἀνοδικὴ αὕτη κίνησις ἀντικατοπτρίζεται μὲν εἰς τὸν καταρτιζόμενον ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας τῆς Ἑλλάδος ἐπίσημον δείκτην τοῦ ὄγκου τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ εἶναι ἔτι μεγαλυτέρα ἐὰν ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν καὶ αἱ νέαι βιομηχανικαὶ μονάδες, αἱ ὁποῖαι ἀκόμη δὲν περιελήφθησαν εἰς τὸν ἐν λόγῳ δείκτην. Ἐξ ἴσου ἱκανοποιητικὴ εἶναι ἡ πορεία τῆς παραγωγῆς καὶ τῶν εἰσοδημάτων τῶν κλάδων ἐκτελέσεως ἔργων καὶ ἐπιχειρήσεων κοινῆς ὠφελείας. Τέλος, σημαντικωτάτην αὔξησιν ἐμφανίζουν καὶ τὰ εἰσρέοντα ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσοδήματα χάρις εἰς τὴν ὑψηλοτέραν ἀπασχόλησιν ναυτεργατῶν εἰς τὸν κλάδον τῆς ποντοπόρου ναυτιλίας. Ἡ ἔντονος δραστηριότης τῶν ἀνωτέρω παραγωγικῶν κλάδων ἐξουδετέρωσε πλήρως τὴν σημειωθεῖσαν συνεπεία δυσμενῶν καιρικῶν συνθηκῶν συμπτωματικὴν μείωσιν τῶν ἀποδόσεων ὡρισμένων καλλιεργειῶν. Ἡ κατὰ τὰ ἀνωτέρω ἄνοδος τῆς παραγωγῆς καὶ τῶν εἰσοδημάτων ἐπέδρασε κατὰ συνέπειαν εὐνοϊκῶς ἐπὶ τοῦ ὕψους τοῦ κατὰ κεφαλὴν εἰσοδήματος καθὼς καὶ τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου. Οὕτω, συμφώνως πρὸς τὰ ὑφιστάμενα στοιχεῖα, τόσον ἡ κατανάλωσις, ὅσον καὶ αἱ ἐπενδύσεις ἐσημείωσαν ἀξιόλογον αὔξησιν ἔναντι τοῦ προηγουμένου ἔτους. Καὶ ὁ μέσος ἐτήσιος ρυθμὸς αὐξήσεως τοῦ κατὰ κεφαλὴν εἰς σταθερὰς τιμὰς εἰσοδήματος, εἶναι λίαν ὑψηλός, ἐν συγκρίσει πρὸς ἄλλας χώρας, ὡς καταφαίνεται ἐκ τῆς ἀντιπαραβολῆς πρὸς 16 ἄλλας χώρας τῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Βορείου Ἀμερικῆς. Μέση ἐτησία αὔξησις τοῦ κατὰ κεφαλὴν ἐθνικοῦ προϊόντος 1954–1958

Ἐξελίξεις καὶ προοπτικαὶ τῆς ἀγροτικῆς παραγωγῆς Ἡ συμμετοχὴ τοῦ κλάδου τῆς γεωργίας εἰς τὴν δημιουργίαν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἶναι λίαν σημαντικὴ καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν τὸ Κράτος ἐπιδιώκει πολυπλεύρως τὴν ἀνύψωσιν τοῦ εἰσοδήματος τοῦ κλάδου τούτου. Ἡ ἐξέλιξις τοῦ ὄγκου τῆς φυτικῆς παραγωγῆς κατὰ τὴν θεωρουμένην περίοδον παρουσιάζει πολλὰς διακυμάνσεις ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος, ὀφειλομένας κυρίως εἰς τὸν διετῆ κύκλον τῆς ἐλαιοπαραγωγῆς καὶ τὰς καιρικὰς ἐπιδράσεις, ἡ στρεμματικὴ ἀπόδοσις ὅμως τῶν κυριωτέρων καλλιεργειῶν παρουσιάζει σταθερὰν βελτίωσιν. Τὰ ἐκτελεσθέντα ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα, βασικῆς σημασίας διὰ τὴν γεωργίαν, συντελοῦν, κατὰ τὸ δυνατόν, εἰς τὴν ἐξομάλυνσιν τῶν σημειωθεισῶν εἰς τὸ παρελθὸν διακυμάνσεων, ἡ ἐπέκτασις δὲ τούτων θὰ συντελέσῃ, προφανῶς, εἰς τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγικότητος τοῦ ἐδάφους καὶ τὴν ἐπίτευξιν ἀνωτέρου ὁρίου ἀποδόσεως εἰς τὸ μέλλον. Κατεβλήθη προσπάθεια τῆς ἐπεκτάσεως τῆς καλλιεργείας κτηνοτροφῶν, πρὸς βελτίωσιν τοῦ ζωϊκοῦ κεφαλαίου, ὡς καὶ τῶν καλλιεργειῶν ἐξαγωγίμων προϊόντων, πρὸς ἐξασφάλισιν ὑψηλοτέρων καὶ κυρίως σταθεροτέρων εἰσοδημάτων. Κατὰ τὸ ἔτος 1960 ἡ σιτοπαραγωγὴ ἐμφανίζεται μειωμένη κατὰ 5,8%, ἔναντι τοῦ προηγουμένου ἔτους. Μειωμένη, ἐπίσης, ἐκτιμᾶται καὶ ἡ παραγωγὴ ἐλαιολάδου, καπνοῦ, σουλτανίνας, νωπῶν καρπῶν, γλεύκους, ξηρῶν καρπῶν καὶ γεωμήλων. Ἀντιθέτως, ἐμφανίζεται εὐνοϊκὴ ἡ παραγωγὴ τῶν λοιπῶν σιτηρῶν, τῶν ὀσπρίων, τῶν κτηνοτροφῶν, τῆς κορινθιακῆς σταφίδος, τῶν λαχανικῶν καὶ κυρίως τοῦ βάμβακος, ἡ ὁποία ἐσημείωσεν ἄνοδον κατὰ 24,7% περίπου. Ἡ κτηνοτροφικὴ παραγωγὴ θὰ σημειώσῃ, ἐπίσης, ἄνοδον κατὰ 2,5% περίπου. Τὸ ἐκ τῆς ἁλιείας, σπογγαλιείας καὶ δασῶν εἰσόδημα θὰ σημειώσῃ ἄνοδον κυρίως δὲ τῆς ἁλιείας, τὸ ποσὸν τῆς ὁποίας θὰ ἀνέλθῃ, πιθανῶς, εἰς 10%. Ταχὺς ρυθμὸς ἀναπτύξεως εἰς τὴν μεταποίησιν Εἰς τὸν κλάδον τοῦτον παρατηρεῖται ταχύτερος ρυθμὸς αὐξήσεως. Εἰς τοῦτο συνετέλεσεν ἡ ἀνάπτυξις τῆς ἰδιωτικῆς δραστηριότητος, ἐνισχυθείσης ὑπὸ τῶν Κυβερνητικῶν μέτρων. Ὡς ἐκ τῆς φύσεως τοῦ οἰκονομικοῦ μας συστήματος, ὁ κλάδος τῆς μεταποιήσεως ὑπόκειται κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν, διὰ τὸν λόγον δὲ τοῦτον ἡ Κυβέρνησις περιορίζεται εἰς τὴν λῆψιν μέτρων δημιουργίας τοῦ καταλλήλου κλίματος πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς δράσεως τῶν ἰδιωτῶν, ὡς τὰ δασμολογικὰ καὶ φορολογικὰ μέτρα ἐνισχύσεως τῆς ἐπαρχιακῆς βιομηχανίας, τῶν ἐξαγωγῶν, πιστωτικά κλπ. Ἔκτασις καὶ σύνθεσις τῆς ἰδιωτικῆς καταναλώσεως Κατὰ τὴν πενταετίαν 1955–1959, ἡ ἰδιωτικὴ κατανάλωσις, ἤτοι τὸ μέρος τῆς ἐθνικῆς δαπάνης τὸ διατιθέμενον διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν βιοτικῶν ἀναγκῶν τοῦ πληθυσμοῦ, ἐνεφάνισεν αὔξησιν. Αὕτη, ὑπολογιζομένη εἰς τρεχούσας τιμάς, ἀνῆλθε περὶ τὰ 34%, εἰς σταθερὰς δὲ τιμὰς τοῦ ἔτους 1954 εἰς 29% περίπου. Ἡ ἀνωτέρω αὔξησις συνετέλεσεν εἰς βελτίωσιν τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου, καθόσον ἦτο κατὰ πολὺ μεγαλυτέρα τῆς μέσης αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ. Ἐπὶ πλέον δὲ διαπιστοῦται ἡ βελτίωσις αὕτη καὶ ἐκ τῆς ἐπελθούσης ἀναδιαρθρώσεως τῶν ἐπὶ μέρους δαπανῶν, μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1955 καὶ 1959. Οὕτω, κατὰ τὸ ἔτος 1955, αἱ κατηγορίαι διατροφῆς, ποτῶν, καπνοῦ καὶ ἐπενδύσεως, αἵτινες κατὰ τὸ μεγαλύτερον μέρος αὐτῶν ἱκανοποιοῦν βασικὰς ἀνάγκας, ἀπερρόφων τὰ 69% τῆς συνολικῆς δαπάνης. Αἱ αὐταὶ κατηγορίαι ἀπερρόφησαν τὸ 1959 τὰ 67%. Ἐξ ἄλλου, αἱ κατηγορίαι κατοικίας καὶ συναφῶν δαπανῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ ὑπηρεσιῶν ἀφ’ ἑτέρου, μέγα μέρος τῶν ὁποίων ἐξέρχεται τῶν βασικῶν ἀναγκῶν διαβιώσεως, ηὐξήθησαν ἀντιστοίχως ἀπὸ 31 εἰς 33% περίπου. Αἱ μεταβολαὶ δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν, ὡς καὶ διεθνῶς θεωροῦνται, ὡς σαφὴς ἔνδειξις τῆς ἐπελθούσης βελτιώσεως τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ πληθυσμοῦ. Συνολικαὶ ἐπενδύσεις παγίου κεφαλαίου Ὅπως προκύπει ἐκ τῶν προσωρινῶν στοιχείων τῆς Διευθύνσεως Ἐθνικῶν Λογαριασμῶν τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, αἱ συνολικαὶ ἐπενδύσεις παγίου κεφαλαίου τῆς οἰκονομίας, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν πλοίων, ἀπὸ δραχμ. 18.470 ἑκατομμ. τοῦ ἔτους 1959 ἀνῆλθον εἰς δραχμὰς 23.800 ἑκατομμ. τὸ ἔτος 1960 εἰς τρεχούσας τιμὰς καὶ ἀπὸ δραχμ. 17.850 ἑκατομμ. εἰς δραχμ. 23.750 ἑκατομμ. ἀντιστοίχως εἰς σταθερὰς τιμάς, ἤτοι ἐσημείωσαν αὔξησιν κατὰ 29% εἰς τρεχούσας τιμὰς καὶ κατὰ 33% εἰς σταθερὰς τοιαύτας. Αἱ αὐξήσεις ἄνευ πλοίων ἀνέρχονται εἰς 9,1% εἰς τρεχούσας καὶ εἰς 7,8% εἰς σταθερὰς τιμάς. Εἰδικώτερον τὸ Δημόσιον συνέβαλεν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα, εἴτε ἀπαιτοῦν ἄμεσον ἐκτέλεσιν, εἴτε λόγῳ τῆς φύσεώς των ἐκφεύγουν τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας. Ὁμοίως, διὰ τῶν φορολογικῶν καὶ ἄλλων κινήτρων καὶ τῆς ἐπαρκοῦς καὶ εὐθηνῆς χρηματοδοτήσεως, ὑπεβοήθησε τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν πρὸς πραγματοποίησιν μεγαλυτέρων ἐπενδύσεων καὶ πρὸς στροφὴν τούτων εἰς σκοποὺς ἐξυπηρετοῦντας τὸ συμφέρον τοῦ συνόλου. Ἀπασχόλησις καὶ εἰσόδημα τῶν ἐργατῶν καὶ ὑπαλλήλων Ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ ἀποβλέπει, ὡς πρὸς βασικὴν ἐπιδίωξιν, εἰς τὴν βαθμιαίαν ἀπορρόφησιν τῶν ἀνέργων καὶ ὑποαπασχολουμένων, εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ εἰσοδήματος αὐτῶν καὶ εἰς τὴν δημιουργίαν εὐκαιριῶν ἀπασχολήσεως διὰ τὸ ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος ἀνερχόμενον ἐργατικὸν δυναμικόν. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἡ Κυβέρνησις ἐπεζήτησε τὴν αὔξησιν τῶν ἐπενδύσεων εἰς τοὺς διαφόρους τομεῖς τῆς οἰκονομίας μὲ σκοπὸν τὴν πληρεστέραν ἀπασχόλησιν τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ καὶ τὴν ἀπορρόφησιν τοῦ πλεονάζοντος ἐργατικοῦ δυναμικοῦ ὑπὸ τῶν λοιπῶν τομέων, ἰδιαιτέρως δὲ ὑπὸ τοῦ τομέως τῆς δευτερογενοῦς παραγωγῆς. Οὕτω, τὴν ἀνοδικὴν ἐξέλιξιν τοῦ εἰσοδήματος κατὰ τὴν ἐξεταζομένην περίοδον ἠκολούθησε καὶ ἡ ἀπασχόλησις, ὡς προκύπτει ἐκ τῆς στατιστικῆς παρακολουθήσεως τῶν τοποθετήσεων καὶ ἀπολύσεων εἰς ἅπαντας τοὺς κλάδους τῆς οἰκονομίας.

(α) Πρῶτον ἑξάμηνον. Ἡ ἀμοιβὴ τῆς ἐργασίας τῶν εἰς ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις ἀπασχολουμένων ρυθμίζεται βάσει ἐθνικῶν καὶ κλαδικῶν συμβάσεων, ὡς καὶ τῶν ἀποφάσεων τῶν διαιτητικῶν δικαστηρίων. Αἱ ἀπὸ τοῦ 1955 καὶ ἐντεῦθεν γενόμεναι αὐξήσεις, βάσει τῶν ἀνωτέρω συμβάσεων καὶ ἀποφάσεων, ἀπεικονίζονται εἰς τὸν κατωτέρω πίνακα: Ποσοστὰ αὐξήσεων μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων διαφόρων κατηγοριῶν μισθωτῶν μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1955–1960

Αἱ ἐν λόγῳ αὐξήσεις ὑπερβαίνουν σημαντικῶς τὴν αὔξησιν τῶν τιμῶν κατὰ τὴν ἀντίστοιχον περίοδον καὶ συνιστοῦν πραγματικὴν βελτίωσιν τῆς ἀγοραστικῆς δυνάμεως τῆς ἀμοιβῆς. Τὸ ἐκ μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων εἰσόδημα ἐκ τῆς ἀπασχολήσεως εἰς τοὺς διαφόρους κλάδους τῆς οἰκονομίας, πλὴν τῆς γεωργίας, ὑπολογιζόμενον εἰς 18.964 ἑκατομμ. δραχμὰς διὰ τὸ ἔτος 1955, ηὐξήθη εἰς 29.700 ἑκατομμ. δραχ. κατὰ τὸ ἔτος 1959 (α) εἰς τρεχούσας τιμὰς καὶ ἐσημείωσεν, οὕτω, μεταξὺ τῶν αὐτῶν ἐτῶν ἄνοδον 57% περίπου, ἐνῷ τὸ συνολικὸν ἐθνικὸν εἰσόδημα, κατὰ τὴν αὐτὴν περίοδον, ηὐξήθη κατὰ 38%. Ἡ αὔξησις, ἑπομένως, τοῦ ἐκ μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων εἰσοδήματος ὑπῆρξεν ἀνωτέρα καὶ ταχυτέρα τῆς αὐξήσεως τοῦ συνολικοῦ εἰσοδήματος. Κατόπιν τῆς ἐξελίξεως ταύτης, ἡ συμμετοχὴ τῆς ἀμοιβῆς τῆς ἐργασίας (πλὴν γεωργίας) εἰς τὸ μέγεθος τοῦ συνολικοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ὑπολογιζομένη εἰς τὸ 34,7% διὰ τὸ ἔτος 1955, ἀνῆλθεν εἰς 39,4% κατὰ τὸ ἔτος 1959. Τὸ ὕψος τοῦ ἐργατικοῦ εἰσοδήματος διὰ τὸ τρέχον ἔτος θὰ ὑπολογισθῇ μετὰ τὴν συγκέντρωσιν πάντων τῶν σχετικῶν στοιχείων. Εἰς τὴν διαμόρφωσιν, ὅμως, αὐτοῦ, ἐπιδροῦν εὐνοϊκῶς αἱ παρασχεθεῖσαι αὐξήσεις εἰς τὰς ἀμοιβὰς τῶν ἐργατοϋπαλλήλων, ἀνώτεραι τῶν ἀντιστοίχων μεταβολῶν τοῦ τιμαρίθμου καὶ ἡ αὔξησις τῆς ἀπασχολήσεως τοῦ ἐργατικοῦ δυναμικοῦ. Καὶ ἐκ τῆς συμβολῆς τῶν δύο τούτων παραγόντων δικαιολογεῖται τὸ συμπέρασμα, ὅτι τὸ ἐργατικὸν εἰσόδημα θὰ πραγματοποιήσῃ κατὰ τὸ λῆγον ἔτος καὶ νέαν, ἱκανοποιητικὴν αὔξησιν, ἀνωτέραν τῆς αὐξήσεως τοῦ συνολικοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ἐξέλιξις εἰσοδήματος ἐκ μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων τῶν ἐργαζομένων εἰς ἅπαντας τοὺς κλάδους τῆς οἰκονομίας, πλὴν γεωργίας (Ἑκατ. δραχμῶν εἰς τρεχούσας τιμὰς)

(α) Προσωρινὰ στοιχεῖα. Ἡ Κυβέρνησις, παραλλήλως, ἔθεσεν εἰς ἐφαρμογὴν τὸ σύστημα τῆς παροχῆς οἰκογενειακῶν ἐπιδομάτων, βάσει δέ τούτου καταβάλλονται ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου τοῦ λήξαντος ἔτους οἰκογενειακὰ ἐπιδόματα εἰς 146.500 μισθωτοὺς καθ’ ὅλην τὴν χώραν. Προβλέπεται, ὅτι, κατὰ τὸ λῆγον ἔτος θὰ καταβληθῇ δι’ ἐπιδόματα τῆς κατηγορίας ταύτης ποσὸν 163 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Τὸ ἰσοζύγιον πληρωμῶν Ἰσχυρὰ ἡ συναλλαγματικὴ θέσις τῆς Χώρας Ἡ Κυβέρνησις ἐπεδίωξε τὴν περιφρούρησιν τῆς ἰσορροπίας τοῦ ἰσοζυγίου τῶν πληρωμῶν, ἡ ὀργανικὴ ἐξυγίανσις τοῦ ὁποίου προσδοκᾶται ἀπὸ τὰς προγραμματισθείσας διαρθρωτικὰς βελτιώσεις τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας. Ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῶν γνωστῶν μακροχρονίων ἀδυναμιῶν τοῦ ἰσοζυγίου τῶν πληρωμῶν τῆς χώρας (συνεχὴς ἐλλειμματικότης τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου καὶ τῶν τρεχουσῶν συναλλαγῶν, κλπ.) καὶ ὑπὸ τὸ καθεστὼς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν, ὡς καὶ ποικίλων ἐπιδράσεων ἐκ τῆς διεθνοῦς οἰκονομικῆς δραστηριότητος, ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἀπέβλεπεν εἰς τὴν συγκράτησιν τῶν εἰσαγωγῶν εἰς λογικὰ ἐπίπεδα, τὴν προώθησιν τῶν ἐξαγωγῶν, τέλος δὲ τὴν αὔξησιν τῆς εἰσροῆς ἀδήλων πόρων καὶ ἀλλοδαποῦ κεφαλαίου, κρατικοῦ καὶ ἰδιωτικοῦ, διὰ παραγωγικὰς ἐπενδύσεις. Ἀπὸ τοῦ ἔτους 1956 καὶ ἐντεῦθεν, μὲ μοναδικὴν ἐξαίρεσιν τὸ 1959, ἡ συνεχὴς ἄνοδος τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος καὶ τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου ὡδήγησαν εἰς ταχυτάτην ἄνοδον τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου, ἥτις μέχρι τοῦ 1957 συνεπήγετο ἀντίστοιχον διεύρυνσιν τοῦ ἐμπορικοῦ ἐλλείμματος. Χάρις ὅμως εἰς τὴν σταθερὰν ἄνοδον τῶν ἀδήλων πόρων καὶ τὴν ηὐξημένην εἰσροὴν κεφαλαίων, συνεπεία τῆς ἐμπεδώσεως τῆς διεθνοῦς ἐμπιστοσύνης πρὸς τὸ οἰκονομικὸν μέλλον τῆς Χώρας, ἡ σημερινὴ συναλλαγματικὴ θέσις ἐμφανίζεται ἀρκούντως ἰσχυρά. Τοῦτο ἐπέτρεψεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀποκατάστασιν μερικῆς μετατρεψιμότητος τῆς δραχμῆς, καταλεγομένης ἤδη μεταξὺ τῶν ἰσχυρῶν διεθνῶς νομισμάτων. Αἱ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἐξελίξεις τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν, βάσει τῶν διαθεσίμων προσωρινῶν στοιχείων Ἰανουαρίου–Ὀκτωβρίου, ἐμφανίζονται εὐνοϊκαὶ ἐν τῷ συνόλῳ. Ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον Ἐξαιρετικῶς ἰσχυρὰ ὑπῆρξεν ἡ ἐπίδρασις τοῦ ρυθμοῦ τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος ἐπὶ τοῦ ὕψους τῶν εἰσαγωγῶν. Ὀφείλεται τοῦτο εἰς τὴν σύνθεσιν τῶν εἰσαγωγῶν (κυρίως κεφαλαιουχικὰ ἀγαθά, βασικὰ τρόφιμα, πρῶται ὗλαι καὶ καύσιμα), ἥτις καθιστᾷ ἄμεσον τὴν ἐπίδρασιν τοῦ ρυθμοῦ τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἀτομικῶν εἰσοδημάτων, προκαλοῦσαν ταχυτέραν διόγκωσιν τῶν εἰσαγωγῶν καταναλωτικῶν ἀγαθῶν, λόγῳ τῆς ἀνεπαρκείας τῆς ἐγχωρίου προσφορᾶς. Ἡ συνεχὴς ἄνοδος τῶν εἰσαγωγῶν ἀνεκόπη τὸ 1959 διὰ τῆς συνδρομῆς διαφόρων ἐκτάκτων παραγόντων. Ἀξιόλογον ἐνδιαφέρον παρουσιάζει ἡ κίνησις τῶν εἰσαγωγῶν, κατὰ κατηγορίας καὶ εἴδη ἐμπορευμάτων. Χαρακτηριστικὴ εἶναι ἡ κίνησις τῶν πρώτων ὑλῶν καὶ καυσίμων, ἡ ὁποία ἀντικατοπτρίζει τὴν ἐνταθεῖσαν παραγωγικὴν δραστηριότητα. Ἡ αὔξησις τῆς εἰσαγωγῆς τροφίμων καὶ βιομηχανικῶν εἰδῶν καταναλώσεως ἀποτελεῖ ἔνδειξιν ἀνόδου τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου. Καθ’ ὅλην τὴν περίοδον ταύτην διετηρήθη, κατ’ ἀρχήν, τὸ καθεστὼς τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν, ὅπερ καὶ ἀποτελεῖ πάντοτε βασικὴν κατεύθυνσιν τῆς ἐξωτερικῆς ἐμπορικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Παραλλήλως, καθιερώθη σύστημα συναλλαγματικῶν περιθωρίων (ποσοστώσεων) ἐπὶ σειρᾶς εἰδῶν εἰσαγομένων ἐκ χωρῶν, μεθ’ ὧν ἡ πληρωμὴ ἐγένετο εἰς ἐλεύθερον συνάλλαγμα. Τὰ κατὰ τὸ παρελθὸν ἰσχύσαντα εἰς τὸν τομέα τοῦτον μέτρα, δὲν ἀπέβλεπον εἰς τὸν περιορισμὸν τῶν εἰσαγωγῶν, ἀλλὰ εἰς τὸν γεωγραφικὸν προσανατολισμὸν ἑνὸς μέρους τῶν εἰσαγωγῶν, ἵνα καταστῇ δυνατὴ ἡ αὔξησις τῆς εἰς ἑλληνικὰ προϊόντα ἀπορροφητικότητος ἀγορῶν, μεθ’ ὧν συνδεόμεθα διὰ διμερῶν συμβάσεων. Ἡ σημερινὴ θέσις τῶν ἐξαγωγῶν ὀφείλεται εἰς ὀργανικῆς φύσεως δυσχερείας, στενῶς συνδεομένας πρὸς τὸν ἀνταγωνισμὸν ὁμοειδῶν ξένων προϊόντων καὶ πρὸς τὴν ὑφισταμένην διάρθρωσιν τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Κατ’ ἀνάγκην, ὅθεν, ἡ ἀσκουμένη ἐξαγωγικὴ πολιτικὴ καὶ ἡ ἐπιτυχία αὐτῆς ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ταχυτέρας ἀναπροσαρμογῆς τῆς συνθέσεως τῶν ἐξαγωγῶν. Αὕτη ὅμως προϋποθέτει ἐντόνους καὶ μακρὰς προσπαθείας. Πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς σημερινῆς καταστάσεως, ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκει τὴν διάνοιξιν νέων ἀγορῶν διὰ τὰ ἐκ παραδόσεως ἐξαγώγιμα προϊόντα, καθὼς καὶ τὴν αὔξησιν τῶν ἐξαγωγῶν εἰς τὰς καθιερωμένας ἀγορὰς τοποθετήσεως τῶν προϊόντων μας. Πρὸς τούτοις, ἐπιδιώκει τὴν βελτίωσιν τῶν ὅρων προσφορᾶς τῶν ἐξαγωγίμων προϊόντων καὶ τὴν προσαρμογὴν τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς πρὸς τὴν διεθνῆ ζήτησιν. Ἡ ἐπιδίωξις αὕτη στηρίζεται εἰς τὴν ἀναδιάρθρωσιν τῶν καλλιεργειῶν πρὸς αὔξησιν τῆς παραγωγῆς προϊόντων, ὅπως ὁ βάμβαξ, αἱ νωπαὶ ὀπῶραι καὶ τὰ ἑσπεριδοειδῆ. Παραλλήλως, ἡ Κυβέρνησις ἐπελήφθη τῆς ὀργανωτικῆς βελτιώσεως τῶν ἐξαγωγικῶν φορέων. Σημαντικαὶ μεταβολαὶ ἐσημειώθησαν εἰς τὸν γεωγραφικὸν προσανατολισμὸν τῶν ἑλληνικῶν ἐξαγωγῶν. Ἰδιαιτέρως, ἡ Κυβέρνησις ἀπέβλεψεν εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τῆς διαθέσεως προϊόντων εἰς τὰς Ἀνατολικὰς Χώρας. Πρὸς τοῦτο, διεξήχθησαν ἐπιτυχεῖς διαπραγματεύσεις καὶ ὑπεγράφησαν διμερεῖς συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐξασφαλίζουν ἱκανοποιητικὸν ὕψος συναλλαγῶν. Ἄδηλοι πόροι Ἀξιολόγους μεταβολὰς ἀπὸ ἀπόψεως ὕψους καὶ συνθέσεως, ἐσημείωσαν οἱ ἄδηλοι πόροι κατὰ τὴν περίοδον 1955–1960. Ἡ πορεία τῶν ἀδήλων πόρων ἐσημείωσε σταθερὰν ἄνοδον, πλὴν προσωρινῆς κάμψεως αὐτῶν, κατὰ τὸ 1958. Αἱ ἐξελίξεις ἐνισχύουν τὰς αἰσιοδόξους προβλέψεις περὶ τῆς ἀξιολόγου σταθερότητος τῶν ἀδήλων πόρων, ἥτις δέον νὰ ἀποδοθῇ τὸ μὲν εἰς τὴν μεταπολεμικὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῶν πλουσίων χωρῶν, τὸ δὲ εἰς τὴν ἑλληνικὴν πολιτικὴν οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως μετὰ σταθερότητος. Κατὰ τὴν περίοδον ταύτην, ἡ συμβολὴ τῶν ἀδήλων πόρων εἰς τὴν κάλυψιν τοῦ συνόλου τῶν εἰς συνάλλαγμα τρεχουσῶν δαπανῶν τῆς χώρας, ηὐξήθη ἀπὸ 40% τοῦ ἔτους 1955 εἰς 51% κατὰ τὸ δεκάμηνον τοῦ τρέχοντος ἔτους. Ἡ κίνησις τῶν ἀδήλων πόρων κατὰ τὸ τρέχον ἔτος σημειοῖ ἰδιαιτέρως ἐνθαρρυντικὰς ἐξελίξεις, ἤτοι αὔξησιν κατὰ 14,2%, ἔναντι τῆς ἀντιστοίχου περιόδου τοῦ 1959. Ἡ ἄνοδος ὀφείλεται, κυρίως, εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ναυτιλιακοῦ συναλλάγματος, λόγῳ τῆς συνεχιζομένης ραγδαίας αὐξήσεως τοῦ ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν ἐμπορικοῦ στόλου καὶ τῆς ἀναζωογονήσεως τῆς δραστηριότητος τῆς παγκοσμίου ποντοπόρου ναυτιλίας. Ηὐξημένη εἶναι, ἐπίσης, ἡ κίνησις τῶν λοιπῶν ἀδήλων πόρων (τουρισμοῦ, μεταναστευτικῶν ἐμβασμάτων). Κίνησις κεφαλαίων Βασικὸν χαρακτηριστικὸν τῆς πενταετίας 1956–1960 ἀποτελεῖ ἡ αὔξουσα σημασία τῆς συνολικῆς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ χρηματοδοτήσεως τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς Χώρας. Ἡ ἐπιτυχία τῆς προσπαθείας ταύτης δύναται νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὴν καθιέρωσιν τῶν καταλλήλων κινήτρων προσελκύσεως τοῦ ἀλλοδαποῦ κεφαλαίου, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν πραγματοποιηθεῖσαν δημοσιονομικὴν καὶ οἰκονομικὴν ἐξυγίανσιν, ἥτις καὶ παρεσκεύασε τὸ κλῖμα τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ ξένου κεφαλαίου εἰς τὸ μέλλον τῆς Χώρας. Ὁ ἀπὸ τοῦ τέλους τοῦ παρελθόντος ἔτους σημειωθεὶς ὑψηλὸς ρυθμὸς εἰσροῆς ξένων κεφαλαίων διατηρεῖται καὶ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, ὡς προκύπτει, ἐκ τῶν στοιχείων τοῦ συναλλαγματικοῦ ἰσοζυγίου τῆς Χώρας. Οὕτω, κατὰ τὸ δεκάμηνον Ἰανουαρίου–Ὀκτωβρίου τὰ εἰσρεύσαντα κεφάλαια ἀνῆλθον εἰς 58,4 ἑκατ. δολλ., ἔναντι 60 ἑκατ. δολλαρίων τῆς ἀντιστοίχου περιόδου τοῦ προηγουμένου ἔτους. Συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα Συνισταμένη τῶν εὐνοϊκῶν τούτων ἐν συνόλῳ ἐξελίξεων ὑπῆρξεν ἡ περαιτέρω ἐνίσχυσις τοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος. Κατὰ τὴν περίοδον 1955–59, τὸ ὕψος αὐτοῦ ἐσημείωσε συνεχεῖς διακυμάνσεις. Μετὰ τὴν κάμψιν τοῦ ἔτους 1958, ἀνῆλθε τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1959 εἰς 207,6 ἑκατ. δολλάρια, αὐξηθὲν κατὰ 45,9 ἑκατ. δολλάρια ἐντὸς τοῦ ἔτους ἐκείνου. Κατὰ τὸ δεκάμηνον Ἰανουαρίου–Ὀκτωβρίου τὸ συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα ἐσημείωσε περαιτέρω ἄνοδον κατὰ 29,6 ἑκατ. δολλάρια. Ἡ οὐσιαστικὴ βελτίωσις εἶναι ἔτι μείζων, ἐκτιμωμένης καὶ τῆς ἐξελίξεως τῶν βραχυπροθέσμων πρὸς τὴν ἀλλοδαπὴν ὑποχρεώσεων. Ἡ ἐξέλιξις τῆς συναλλαγματικῆς θέσεως τῆς Ἑλλάδος παρέχεται εἰς τὸν ἀκόλουθον πίνακα:

(α) Περιλαμβάνονται αἱ βραχυπρόθεσμοι πιστώσεις (Π, Π1, Π3) καὶ αἱ καθαραὶ καταθέσεις τοῦ Ν. 2687) 1953. (β) Προσωρινὰ στοιχεῖα.

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΙΣ

Ἡ προηγηθεῖσα ἐπισκόπησις ἔχει ἤδη παράσχει, κύριοι βουλευταί, τὴν εἰκόνα τῆς συνολικῆς ἐξελίξεως τῆς οἰκονομίας τῆς Χώρας, ἐκ τῆς ὁποίας ἀντλοῦνται τὰ ἔσοδα τῆς δημοσιονομικῆς διαχειρίσεως καὶ ἔχει ἐπισημάνει, ἐπίσης, τὰς ἀνάγκας καὶ τοὺς σκοπούς, τοὺς ὁποίους καλεῖται νὰ ὑπηρετήσῃ ὁ κρατικὸς προϋπολογισμός. Ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ 1960 Ἐπαλήθευσις προβλέψεων Κατὰ τὴν εἰς τὴν Βουλὴν κατάθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς ληγούσης χρήσεως, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ πρῶτον ἔτος τοῦ πενταετοῦς προγράμματος οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐπισημάνω τὴν καταβληθεῖσαν προσπάθειαν διὰ τὴν ἐναρμόνισιν αὐτοῦ πρὸς τὰς γενικωτέρας ἐπιδιώξεις τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Ἡ μέχρι τοῦδε ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀπέδειξεν, ὅτι οὗτος ἀπέβη, πράγματι, ἀποτελεσματικὸν ὄργανον ἐπιτυχοῦς προωθήσεως τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς εἰς τὸν τομέα τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως τῆς Χώρας. Ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτρέπει τὴν συμβολὴν αὐτοῦ εἰς τὴν χρηματοδότησιν τοῦ προγράμματος τῶν κρατικῶν ἐπενδύσεων, διὰ ποσοῦ ὑπερτέρου κατὰ τὸ τρίτον τῆς ἀρχικῶς προβλεφθείσης, μετὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν προβλεπομένων ὑποχρεώσεων καὶ τὴν ἀντιμετώπισιν ἄλλων ἐπιτακτικῶν ἀναγκῶν, διὰ τῶν ὁποίων συνεχίζεται ἡ ἀρξαμένη ἀπὸ διετίας ἐξυγίανσις τῆς ὅλης δημοσιονομικῆς διαχειρίσεως. Τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο ἐξησφαλίσθη ἀπὸ τὴν ὑπεραπόδοσιν τῶν εἰσπράξεων καὶ τὴν συγκράτησιν τῆς αὐξητικῆς τάσεως τῶν δαπανῶν, ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν ἀρχικῶν προβλέψεων τοῦ προϋπολογισμοῦ, μαρτυρεῖ δὲ τὴν σταθερὰν ἀποδοτικότητα τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς ἐπὶ τοῦ δημοσιονομικοῦ τομέως καὶ τὴν ὀργανικὴν σύνδεσιν αὐτοῦ πρὸς τὴν παραγωγικὴν δραστηριότητα τῆς Χώρας. Αἱ προβλέψεις περὶ ηὐξημένης κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἀποδόσεως τῶν ἐσόδων ἐβασίζοντο, κυρίως, εἰς τὴν ἀπὸ τῶν τελευταίων μηνῶν τοῦ ἔτους 1959 διαπιστωθεῖσαν ἐπιτάχυνσιν τοῦ ρυθμοῦ ἀνόδου τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος καὶ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ τὴν πρόβλεψιν περὶ τῆς συνεχίσεως τούτων, καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τοῦ τρέχοντος ἔτους. Ἡ πρόβλεψις ἐπηλήθευσε πλήρως. Τὰ ἔσοδα τοῦ τρέχοντος προϋπολογισμοῦ δι’ ὁλόκληρον τὴν χρῆσιν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μέχρι τοῦδε διαθεσίμων στοιχείων, ἐκτιμῶνται εἰς ποσὰ οὐσιωδῶς ἀνώτερα, οὐ μόνον τῶν ἀντιστοίχων εἰσπράξεων τῆς παρελθούσης χρήσεως, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν τῶν ἀρχικῶν προβλέψεων τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς ληγούσης χρήσεως. Οὕτω, τὰ τακτικὰ ἔσοδα τῆς χρήσεως ὑπολογίζεται, ὅτι θὰ ἀνέλθουν τελικῶς εἰς 14.640 ἑκατ. δραχμῶν, ἔναντι ἀντιστοίχων ἐσόδων 13.690 ἑκατ. τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1959 καὶ δραχ. 14.314 ἑκατ. προβλέψεων τοῦ κατατεθέντος προϋπολογισμοῦ. Θὰ σημειώσουν, ἑπομένως, αὔξησιν κατὰ 950 ἑκατ. δραχμῶν ἢ 6,9%, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ ἔσοδα τῆς παρελθούσης χρήσεως καὶ κατὰ 326 ἑκατ. ἢ 2,3%, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς ἀρχικὰς προβλέψεις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Καίτοι ἡ εὐνοϊκὴ αὕτη ἐξέλιξις τῶν δημοσίων ἐσόδων ὀφείλεται, κατὰ τὸ πλεῖστον, εἰς τὴν ἄνοδον τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος καὶ τῶν εἰσοδημάτων, δὲν εἶναι ἐν τούτοις ἀσήμαντος καὶ ἡ συμβολὴ τῆς καταβληθείσης προσπαθείας διὰ τὴν καλλιτέραν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν αὐτῶν. Οἱ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο δημιουργηθέντες νέοι πόροι ἐκ τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ μονοπωλίου πετρελαίου καθ’ ἅπασαν τὴν Ἐπικράτειαν, πλὴν τῆς Δωδεκανήσου (40 ἑκατ.) καὶ ἐκ τῆς διαρρυθμίσεως τοῦ φόρου καταναλώσεως τῶν ὑγρῶν καυσίμων (130 ἑκατ.), μόλις καλύπτουν τὴν ἀπώλειαν ἐσόδων τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἐκ τῆς κατὰ τὸ ἔτος 1959 ἐξαντλήσεως τοῦ ἀπομένοντος πρὸς εἴσπραξιν φόρου εἰσοδήματος τοῦ τρίτου ἑξαμήνου τοῦ ἔτους 1955–56 (ἀπώλεια 93 ἑκατ. δραχμῶν), ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ἐπιδράσεων τῆς διαδοχικῆς μειώσεως τοῦ ποσοστοῦ προεισπράξεως τοῦ φόρου εἰσοδήματος. Ηὐξημένα τὰ ἔσοδα χρήσεως 1960 Αἱ ηὐξημέναι εἰσπράξεις τῆς ληγούσης χρήσεως προῆλθον ἐκ τῆς ἀνωτέρας ἀποδόσεως τῶν ἐκ φορολογίας τακτικῶν ἐσόδων, ἥτις ὑπερεκάλυψε τὴν μείωσιν τῶν εἰσπράξεων ἐκ φόρων παρελθόντων ἐτῶν καὶ ἐξ ἐκτάκτων ἐσόδων. Οὕτω, παραλλήλως πρὸς τὴν αὔξησιν τῶν ἐσόδων, σημειοῦται καὶ ἀξιόλογος βελτίωσις τῆς συνθέσεως αὐτῶν, ἥτις ἐπιτρέπει τὴν κάλυψιν μεγαλυτέρου μέρους τῶν κρατικῶν δαπανῶν ἐκ τῶν τακτικῶν ἐσόδων, ἡ ἐξέλιξις τῶν ὁποίων εἶναι συνάρτησις τῆς πορείας τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ἄμεσος φορολογία Αἱ εἰσπράξεις ἐξ ἀμέσων φόρων θὰ ἀνέλθουν, τελικῶς, κατὰ τὰς γενομένας ἐκτιμήσεις, εἰς 2.290 ἑκατ. δραχμάς, ἤτοι εἰς ἐπίπεδον κατὰ δραχ. 47 ἑκατ. ἀνώτερον τῶν ἀρχικῶς προϋπολογισθεισῶν. Ἔναντι τοῦ 1959, ἡ αὔξησις ἐκτιμᾶται εἰς 222 ἑκατ. δραχμῶν, ἤτοι εἰς ποσοστὸν 11%. Οἱ παρεχόμενοι εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἀριθμοὶ περιλαμβάνουν τὸ σύνολον τῶν ἐτησίων εἰσπράξεων, ἄνευ ἐκπτώσεως τῶν ἐπιστροφῶν δι’ ἀχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά. Εἰδικώτερον, ἐκ τοῦ φόρου εἰσοδήματος φυσικῶν προσώπων προβλέπονται ηὐξημέναι εἰσπράξεις κατὰ 50 ἑκατ. δραχμῶν, ἔναντι τῆς ἀρχικῆς ἐκτιμήσεως καὶ κατὰ 160 ἑκατ. περίπου, ἢ 11,7%, ἔναντι τῆς τελικῆς ἀποδόσεως τοῦ ἔτους 1959. Ἡ αὔξησις ὀφείλεται ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς τὴν σημειωθεῖσαν ἄνοδον τῶν εἰσοδημάτων μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1958 καὶ 1959, ἔτι δὲ καὶ εἰς τὴν ταχυτέραν αὔξησιν αὐτῶν μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1959 καὶ 1960, ἥτις ὡδήγησεν εἰς σημαντικὴν αὔξησιν τῆς ἀποδόσεως τοῦ διὰ παρακρατήσεως εἰσπραττομένου φόρου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς τὴν καλλιτέραν σύλληψιν τῆς φορολογητέας ὕλης εἰς βάθος καὶ ἔκτασιν. Σαφῆ ἔνδειξιν περὶ τῆς σημειωθείσης πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ταύτην προόδου ἀποτελεῖ ἡ μνημονευθεῖσα ἤδη αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑποβληθεισῶν δηλώσεων καὶ τοῦ δηλωθέντος φορολογητέου εἰσοδήματος, ἀναλυτικὰ στοιχεῖα τῶν ὁποίων ἐδόθησαν προηγουμένως. Ἡ ἀπόδοσις τῶν λοιπῶν κατηγοριῶν τῶν ἀμέσων φόρων προβλέπεται, ὅτι θὰ εἶναι σημαντικῶς ἀνωτέρα τῆς ἀντιστοίχου τοῦ ἔτους 1959, μὲ ἐλαφρὰς μόνον ἀποκλίσεις ἐπὶ πλέον ἢ ἔλαττον, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς ἀρχικὰς ἐκτιμήσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Πλέον σημαντικὴ εἶναι ἡ αὔξησις τοῦ φόρου εἰσοδήματος ἐκ πλοίων, ὀφειλομένη εἰς τὴν ἀνάκαμψιν τῆς δραστηριότητος τῆς ποντοπόρου ἑλληνικῆς ναυτιλίας, κατόπιν τῆς ἀπὸ τῶν τελευταίων μηνῶν τοῦ 1959 βελτιώσεως τῶν συνθηκῶν τῆς διεθνοῦς ναυλαγορᾶς. Ἀντιθέτως, αἱ εἰσπράξεις ἐκ φόρου εἰσοδήματος νομικῶν προσώπων ἐπηρεάσθησαν δυσμενῶς ἐκ τοῦ ρυθμοῦ ἀνόδου τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος κατὰ τὸ ἔτος 1959, περισσότερον δὲ ἴσως ἐκ τῶν διὰ τὴν ἐνθάρρυνσιν τῆς ἰδιωτικῆς ἐπενδυτικῆς δραστηριότητος καθιερωθέντων ἀπὸ τοῦ ἔτους 1957 καὶ ἐντεῦθεν φορολογικῶν κινήτρων. Τὰ ἔσοδα ἐξ ὀφειλῶν παρελθουσῶν χρήσεων προβλέπονται κατὰ 20 ἑκατ. δραχμῶν κατώτερα, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς ἀρχικὰς προβλέψεις. Ἡ μείωσις τῆς ἀποδόσεως, ἀναφερομένη κατὰ ἕνα μέρος εἰς τὰς εἰσπράξεις ἐκ τῆς ἀμέσου φορολογίας, ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι τὰ καταλειφθέντα πρὸς εἴσπραξιν ὑπόλοιπα βεβαιωθέντος φόρου εἰσοδήματος τοῦ ἔτους 1959 ὑπελείφθησαν τῆς ἀρχικῆς ἐκτιμήσεως, συνεπεία τῆς ὑπὸ τῶν ὀφειλετῶν ἐκπληρώσεως τῶν φορολογικῶν αὐτῶν ὑποχρεώσεων εἰς μεγαλυτέραν ἢ κατὰ τὸ παρελθὸν ἀναλογίαν ἐντὸς τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους, εἰς τὸ ὁποῖον αὗται ἀνήκουν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει ἄνοδον τῆς συνειδήσεως τοῦ φορολογικοῦ καθήκοντος καὶ μείζονα ἀπόδοσιν τοῦ ἔργου τῆς εἰσπράξεως ἀλλὰ καὶ τόνωσιν τῆς φοροδοτικῆς ἱκανότητος. Ἔμμεσος φορολογία Αἱ πάσης φύσεως τελωνειακαὶ εἰσπράξεις ὑπολογίζεται, ὅτι θὰ ὑπερβοῦν τὰς ἀρχικῶς προβλεφθείσας κατὰ 180 ἑκατομμ. δραχμῶν περίπου, τὰς δὲ ἀντιστοίχους εἰσπράξεις τοῦ ἔτους 1959 κατὰ 284 ἑκατομμ. δραχμῶν, ἤτοι κατὰ 8,6%. Ἡ αὔξησις θὰ ἦτο ἀνωτέρα ἐὰν αἱ εἰσπράξεις ἐκ τοῦ εἰδικοῦ φόρου καταναλώσεως σακχάρεως δὲν ὑπελείποντο τῶν ἀρχικῶν προβλέψεων κατὰ 85 ἑκατομμ. δραχμῶν, λόγῳ τῆς μειώσεως τῶν εἰσαγωγῶν κατόπιν τῆς ρευστοποιήσεως κρατικῶν ἀποθεμάτων. Ἐκ τῆς ἐν λόγῳ αὐξήσεως, 130 ἑκατομμ. δραχμῶν περίπου προέρχονται ἐκ τῆς μετὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ γενομένης διαρρυθμίσεως τοῦ φόρου καταναλώσεως ὑγρῶν καυσίμων. Τὸ ὑπόλοιπον ὀφείλεται, κυρίως, εἰς τὴν σημειωθεῖσαν αὔξησιν τῶν εἰσαγωγῶν. Ἡ ἀπόδοσις τῶν λοιπῶν ἐμμέσων φόρων ὑπολογίζεται, ὅτι θὰ εἶναι κατὰ 192 ἑκατομμ. δραχμῶν ἀνωτέρα τῶν ἀρχικῶν προβλέψεων καὶ κατὰ 466 ἑκατομμ., ἢ κατὰ 8,2%, τῶν ἀντιστοίχων εἰσπράξεων τοῦ ἔτους 1959. Ἡ αὔξησις ὀφείλεται εἰς τὴν ἔντασιν τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος. Δέον νὰ σημειωθῇ ἰδιαιτέρως, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν εἰσπράξεων ἐκ τοῦ φόρου κύκλου ἐργασιῶν καὶ τῶν φόρων καὶ τελῶν ἐπὶ τῶν συναλλαγῶν, ἡ ἀπόδοσις τῶν ὁποίων εἶναι ἐνδεικτικὴ τῆς ἐξελίξεως τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος, ὑπολογίζεται, ὅτι θὰ ἀνέλθῃ εἰς 10% περίπου, ἔναντι τοῦ 1959. Εἰδικώτερον, ἡ αὔξησις τῆς ἀποδόσεως τοῦ φόρου κύκλου ἐργασιῶν ἐπὶ τῶν βιομηχανικῶν καὶ βιοτεχνικῶν ἐπιχειρήσεων θὰ πλησιάσῃ τὰ 15%. Εἰς 14,2% ἐκτιμᾶται ἡ ὑπεραπόδοσις τῶν τελῶν ψυχαγωγίας, ἅτινα σημειοῦν συνεχῆ κατ’ ἔτος αὔξησιν πέριξ τοῦ 10%. Ἡ ἐξέλιξις τῶν λοιπῶν ἐσόδων Ἐκ τῆς ἐξελίξεως ταύτης τῶν ἐκ τῆς φορολογίας ἐσόδων προκύπτει, ὅτι αἱ διατυπωθεῖσαι κατὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ προβλέψεις περὶ ἀνακάμψεως τοῦ ρυθμοῦ τῆς οἰκονομικῆς ἀνόδου ἐδικαιώθησαν πλήρως. Μεταξὺ τῶν λοιπῶν τακτικῶν ἐσόδων, πρέπει νὰ σημειωθῇ ἡ ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος συντελουμένη βελτίωσις τῆς ἀποδόσεως τῶν ἐσόδων ἐκ τῆς ταχυδρομικῆς ἐκμεταλλεύσεως, αὐξηθεῖσα κατὰ τὸ δεκάμηνον τοῦ 1960 κατὰ 22 ἑκατομμ. δραχμάς, ἔναντι τῆς τοῦ ἔτους 1959 καὶ κατὰ 51 ἑκατομμ. δραχμάς, ἔναντι τῆς τοῦ 1958. Πρὸς ἐνημέρωσιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας προστίθεται, εἰδικῶς ὡς πρὸς τὰ ἔκτακτα ἔσοδα, ὅτι ἐκ τῆς κυκλοφορίας τῶν μεταλλικῶν κερμάτων ὑπελογίσθη, κατὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, σημαντικὸν ἔκτακτον ἔσοδον, ἐκτιμηθὲν διὰ τὸ ἔτος 1960 εἰς δραχμ. 260 ἑκατομμ., ἐξ ὧν 60 ἑκατομμ. ἐκ τῆς κυκλοφορίας δεκαδράχμων καὶ μικροτέρας αὐτῶν ἀξίας καὶ 200 ἑκατομμ. ἐκ τῶν ὑπὸ κατασκευὴν εἰκοσαδράχμων. Ἔναντι τῆς προβλέψεως ταύτης, ἀνεγράφη ἀντιστοίχως εἰς τὸν προϋπολογισμὸν πίστωσις δραχμ. 82 ἑκατομμ. διὰ δαπάνας κατασκευῆς καὶ μεταφορᾶς τῶν κερμάτων. Λόγῳ ὅμως, τῆς καθυστερήσεως τῆς προμηθείας τῶν νέων εἰκοσαδράχμων κερμάτων, δὲν καθίσταται δυνατὴ ἡ ἐντὸς τοῦ ἔτους 1960 παράδοσις τοῦ συνόλου τούτων καὶ συνεπῶς, ἡ πραγματοποίησις ὁλοκλήρου τοῦ προβλεφθέντος εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐσόδου τῶν δραχμ. 200 ἑκατομμ. Μέχρι τέλους Δεκεμβρίου 1960 ὑπολογίζεται, ὅτι θὰ παραδοθῇ τμῆμα μόνον τῆς παραγγελίας ἐκ πέντε ἑκατομμυρίων τεμαχίων, ὀνομαστικῆς ἀξίας 100 ἑκατομμ. δραχμῶν, θέλει δὲ πραγματοποιηθῇ ἀντίστοιχον ἰσόποσον ἔσοδον. Συμπίεσις τῶν δαπανῶν τῆς χρήσεως 1960 Ἡ διαμόρφωσις τῶν πιστώσεων τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπηρεάσθη ἀποφασιστικῶς ἐκ τῶν ληφθέντων κατὰ τὸ παρελθὸν μέτρων βελτιώσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν ὀργάνων τῆς κρατικῆς διοικήσεως καὶ τῶν συντάξεων, μεταρρυθμίσεως τῆς παιδείας, ἀναδιοργανώσεως τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, καθώς, ἐπίσης, καὶ ἐκ τῶν ηὐξημένων δαπανῶν ἐξυπηρετήσεως τοῦ μεταπολεμικοῦ δημοσίου χρέους καὶ τοῦ διευρυνθέντος ἐλλείμματος ἐκ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν σιδηροδρομικῶν δικτύων. Οὕτω, παρὰ τὴν αὐστηρὰν περικοπὴν τῶν ἐπιδεκτικῶν μειώσεως καταναλωτικῶν δαπανῶν, προεβλέπετο, διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ λήγοντος ἔτους, αὔξησις τῶν πληρωμῶν, ἔναντι τοῦ 1959, κατὰ 570 ἑκατομμ. δραχμῶν. Ἡ αὐστηρὰ ἀρχὴ συγκρατήσεως τῆς αὐξητικῆς τάσεως τῶν καταναλωτικῶν δαπανῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐτηρήθη σταθερῶς καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς χρήσεως. Κατὰ τὰς τελευταίας ἐκτιμήσεις, βασιζομένας εἰς τὴν μέχρι καὶ τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, προβλέπεται, ὅτι αἱ δαπάναι τῆς χρήσεως, περιλαμβανομένων καὶ τῶν νέων ὑποχρεώσεων ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν καὶ τῶν συντάξεων ἀπὸ τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου, μετὰ τῆς προσθέτου παροχῆς ἐπὶ ταῖς ἑορταῖς, θὰ εἶναι ἐλαφρῶς κατώτεραι τῶν προβλέψεων τοῦ προϋπολογισμοῦ, παρὰ τὴν διάθεσιν ἐκ τοῦ ἀποθεματικοῦ ποσοῦ 110 ἑκατομμ. δραχμῶν διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν ἀπροβλέπτων ὅλως δαπανῶν, ὡς ἡ ἔκτακτος εἰσφορὰ πρὸς τὸ Ταμεῖον Ἀλληλοβοηθείας Ἀξιωματικῶν Στρατοῦ 50 ἑκατομμ. δραχμῶν διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ ἐθελουσίας ἐξόδου, ἡ δαπάνη ἐκδόσεως τοῦ δανείου οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως ἐκ δραχμ. 12,3 ἑκατομμ., ἡ κάλυψις τῆς ζημίας ἐκ τῆς διαθέσεως καταναλωτικῶν ἀγαθῶν εἰς τοὺς πληγέντας ἀγρότας Κρήτης ἐκ δραχμ. 17,5 ἑκατομμ., ἡ συμπληρωματικὴ καταβολὴ 30 ἑκατομμ. δραχμῶν, βάσει τοῦ διακανονισμοῦ τῆς πρὸς τὴν ἑταιρείαν SOCOBELGE ὀφειλῆς, δεσμευμένης πρὸς διάθεσιν εἰς ἐπενδύσεις ἐν Ἑλλάδι καὶ ἄλλαι. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκτελέσεως τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ 1960 Βάσει τῆς διαγραφείσης ἐκτιμήσεως τῆς συνολικῆς ἐκτελέσεως τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ τελικὸν ἀποτέλεσμα ἐμφανίζεται ὡς ἀκολούθως:

Τὸ πλεόνασμα τοῦτο θὰ βελτιωθῇ κατὰ τὸ ποσὸν τῶν δραχμ. 400 ἑκατομμ. εἰς ὃ ὑπολογίζεται ν’ ἀνέλθουν τὰ κατὰ τὴν λῆξιν τῆς χρήσεως ἀδιάθετα ὑπόλοιπα τῶν χορηγηθεισῶν πιστώσεων, ὡς καὶ κατὰ 60 ἑκατομμ. δραχμὰς ἀκόμη, λόγῳ μὴ χρησιμοποιήσεως πιστώσεως διὰ καταβολὴν ἀποζημιώσεων εἰς τοὺς κατόχους κατὰ τὸν πόλεμον κατασχεθέντων φορτίων. Συνεπῶς, τὸ πλεόνασμα τοῦ προϋπολογισμοῦ 1960 θὰ βελτιωθῇ κατὰ 460 ἑκατομμ. δραχμάς, διὰ νὰ διαμορφωθῇ τελικῶς εἰς τὸ ποσὸν τῶν δραχμ. 850 ἑκατομμ. Ἔναντι τούτου, ὁ κατατεθεὶς προϋπολογισμὸς 1960 προέβλεψε πλεόνασμα ἐκ δραχμ. 600 ἑκατομμ. Ἡ ἐκτέλεσις, συνεπῶς, τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους ἐβελτίωσε τὴν πρόβλεψιν κατὰ δραχμ. 250 ἑκατομμ. Καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο διατίθεται, ἐπίσης, πρὸς χρηματοδότησιν τοῦ προγράμματος ἐπενδύσεων διὰ συνολικοῦ πλέον ποσοῦ δραχμ. 850 ἑκατομμ., ἀντὶ τοῦ ἀρχικῶς προβλεφθέντος ποσοῦ 600 ἑκατομμ. δραχμῶν. Κατὰ ταῦτα αἱ προβλεπόμεναι τελικαὶ εἰσπράξεις τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ 1960 (15.040 ἑκατομμ.) ἐμφανίζουν αὔξησιν, ἐν σχέσει πρὸς τὰς ἀντιστοίχους εἰσπράξεις τοῦ 1959 (14.300 ἑκατομμ.), κατὰ 5,1%. Αἱ πληρωμαί, ἐξ ἄλλου, τοῦ ἔτους 1960 προβλέπονται τελικῶς εἰς δραχμ. 14.190 ἑκατομμ., ἔναντι δραχμ. 13.620 ἑκατομμ. τοῦ ἔτους 1959, ἤτοι ἐμφανίζουν αὔξησιν κατὰ 4,18% ἔναντι προβλεφθείσης ὑπὸ τοῦ πενταετοῦς προγράμματος μέσης ἐτησίας τοιαύτης ἐκ 5,2%. Τὸ ἀποτέλεσμα ἐξασφαλίζεται χάρις εἰς τὴν ἄγρυπνον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως παρακολούθησιν τοῦ δημοσιονομικοῦ τομέως. Καὶ ἡ διαχείρισις αὐτοῦ κατέστησε δυνατὴν τὴν ταχυτέραν ἔναντι τῆς ἀνοδικῆς πορείας τῆς οἰκονομίας βελτίωσιν τῶν δημοσίων εἰσπράξεων, ἐκράτησε δὲ ἠλαττωμένην τὴν αὔξησιν τῶν καταναλωτικῶν δαπανῶν ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς ἐκ τῶν ἐγχωρίων πόρων χρηματοδοτήσεως τοῦ προγράμματος τῶν κρατικῶν ἐπενδύσεων. Αἱ κρατικαὶ ἐπενδύσεις κατὰ τὸ 1960 Εἰς τὸν κατατεθέντα προϋπολογισμὸν τοῦ λήγοντος ἔτους 1960 προεβλέποντο πιστώσεις διὰ κρατικὰς ἐπενδύσεις 5.280 ἑκατομμ. δραχμῶν, τελικαὶ δὲ πληρωμαὶ 4.430 ἑκατομμ. Εἰς ἐκτέλεσιν τοῦ προγράμματος ἐπενδύσεων, αἱ πληρωμαὶ κατὰ τὸ δεκάμηνον Ἰανουαρίου–Ὀκτωβρίου ἀνῆλθον εἰς 3.010 ἑκατομμ. δραχμάς. Παρὰ τὴν ἀναμενομένην ἐπιτάχυνσιν τοῦ ρυθμοῦ ἐκτελέσεως τοῦ προγράμματος κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας τοῦ ἔτους καὶ τὰς πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ταύτην καταβαλλομένας προσπαθείας, ὑπολογίζεται, ὅτι αἱ πληρωμαὶ δὲν θὰ ὑπερβοῦν τελικῶς τὰ 4.000 ἑκατομμ. δραχμάς, θὰ εἶναι δὲ οὕτω τελικῶς ἀνώτεραι τῶν πληρωμῶν τοῦ παρελθόντος ἔτους κατὰ δραχμ. 600 ἑκατομμ., περίπου, ἢ 17,7%. Ἔναντι τῶν ἀμέσως προηγουμένων ἐτῶν 1958 καὶ 1957, αἱ προβλεπόμεναι πληρωμαὶ τοῦ τρέχοντος ἔτους παρουσιάζουν αὔξησιν ἀντιστοίχως κατὰ 54% καὶ 80%. Πίναξ κρατικῶν ἐπενδύσεων 1957–1960

Ὁ διπλασιασμὸς σχεδὸν τῶν πληρωμῶν διὰ τὰς κρατικὰς ἐπενδύσεις, κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν ἀποτελεῖ ἰδιαιτέρως σημαντικὸν ἐπίτευγμα καὶ ἀποδεικνύει τὴν συνεχῆ καὶ σταθερὰν αὔξησιν τῆς ἀποδόσεως τῶν ἐπιφορτισμένων μὲ τὸ ἔργον τοῦτο κρατικῶν ὑπηρεσιῶν. Παρὰ τὴν ἐπιτελεσθεῖσαν, ὅμως, πρόοδον, ὑφίστανται ἐν τούτοις εἰσέτι ὀργανωτικαὶ ἀδυναμίαι καὶ τεχνικαὶ ἐλλείψεις, αἱ ὁποῖαι ἐπιδρῶσιν ἀνασταλτικῶς ἐπὶ τῆς ταχείας ἐκτελέσεως τοῦ διευρυνομένου ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος προγράμματος. Διὰ τὴν ἄρσιν τῶν ὑφισταμένων δυσχερειῶν καὶ πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν ἀναγκαίων προϋποθέσεων διὰ τὴν ταχεῖαν ἐκτέλεσιν τῶν προγραμματιζομένων ἐπενδύσεων, ἐκτὸς τῶν λαμβανομένων μέτρων διὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ τεχνικοῦ δυναμικοῦ, ἐλήφθη καὶ σειρὰ διοικητικῶν μέτρων ἁπλουστεύσεως τῆς διαδικασίας ἐκτελέσεως τῶν ἔργων. Οὕτως, ἡ ἁρμοδιότης τῆς διαθέσεως τῶν ἀναγκαίων πιστώσεων περιωρίσθη εἰς μόνον τὸν ὑπεύθυνον διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἑκάστου ἔργου Ὑπουργόν, ἐνῷ πρότερον ἀπῃτεῖτο ἡ μετ’ αὐτοῦ σύμπραξις τῶν Ὑπουργῶν Συντονισμοῦ καὶ Οἰκονομικῶν. Ὁμοίως, μετετέθη ἀπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ οἰκείου Ὑπουργείου ἡ ἐκκαθάρισις καὶ ἡ καταβολὴ τῶν ἀποζημιώσεων διὰ τὰς πραγματοποιουμένας χάριν τῶν ἔργων ἀπαλλοτριώσεις καὶ μετεβιβάσθησαν εἰς τοὺς Νομάρχας αἱ ἁρμοδιότητες τῶν Ὑπουργῶν διὰ τὴν μελέτην καὶ ἐκτέλεσιν ἔργων χρηματοδοτουμένων μέσῳ τῶν Νομαρχιακῶν Ταμείων. Τὰ μέτρα ταῦτα συμπληροῦνται διὰ τῆς συστάσεως παρὰ τοῖς Ὑπουργείοις Γεωργίας, Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων, Βιομηχανίας, Κοινωνικῆς Προνοίας καὶ Παιδείας γραφείων παρακολουθήσεως τῆς ἐκτελέσεως τοῦ προγράμματος κρατικῶν ἐπενδύσεων, μὲ σκοπὸν τὴν διαρκῆ μέριμναν διὰ τὴν ταχεῖαν χρηματοδότησιν τῶν ἔργων καὶ τὴν ἐνημέρωσιν τῶν Ὑπουργῶν περὶ τῆς πορείας τῆς ἐκτελέσεως καὶ τῆς ὑποδείξεως τῶν ληπτέων ἑκάστοτε μέτρων. Ἐκ τῶν διὰ τὴν χρηματοδότησιν τοῦ προγράμματος ἐπενδύσεων προβλεπομένων ἀρχικῶς πόρων, ὑπολογίζεται, ὅτι δὲν θὰ πραγματοποιηθοῦν τελικῶς κατηγορίαι τινες συνολικοῦ ποσοῦ 700 περίπου ἑκατομμ. δραχμῶν. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον, κυρίως, οἱ ἀρχικῶς προβλεφθέντες ἐκτὸς προϋπολογισμοῦ πόροι χρηματοδοτήσεως τοῦ προγράμματος τῶν κρατικῶν ἐπενδύσεων τοῦ ἔτους 1960 ἐκ δραχμ. 2.147 ἑκατομμ., ὑπολογίζεται, ὅτι θὰ ἀνέλθουν εἰς τὸ ποσὸν τῶν δραχμ. 1.603 ἑκατομμ. Ἀπομένει, οὕτως, ἄνοιγμα 2.397 ἑκατομμ. δραχμῶν μεταξὺ τοῦ τελικοῦ τούτου ποσοῦ τῶν πόρων τοῦ προγράμματος καὶ τῶν ὑπολογιζομένων μέχρι τέλους τοῦ 1960 τελικῶν πληρωμῶν τῶν ἔργων (4.000–1.603). Τὸ ἄνοιγμα τοῦτο καλύπτεται κατὰ δραχμ. 850 ἑκατομμ. ὑπὸ τοῦ πλεονάσματος τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ, κατὰ δραχμ. 530 ἑκατομμ. ἐκ τῶν εἰδικῶν ἐσόδων ἐπενδύσεων καὶ κατὰ τὸ ὑπόλοιπον ἐξ ἐντόκων γραμματίων, τὸ ἐκ τῶν ὁποίων προϊὸν διὰ τὸ 1960 θ’ ἀνέλθῃ εἰς δραχμ. 1.000–1.020 ἑκατομμ. περίπου, ἔναντι ἀρχικῶς προϋπολογισθέντος ποσοῦ 983 ἑκατομμ. δραχμῶν. Ἔσοδα:

Δαπάνας:

Πρὸς κάλυψιν τοῦ ἀνοίγματος, προεβλέπετο ἰσόποσος ἐσωτερικὸς δανεισμός. Ἡ ἐκτιμωμένη ἤδη ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἔχει ὡς ἀκολούθως: Εἰσπράξεις:

Ἡ κάλυψις τοῦ τελικοῦ τούτου ἀνοίγματος ἀντιμετωπίζεται ἀπὸ ἰσόποσον ἐσωτερικὸν δανεισμόν. (Δι’ ἐντόκων γραμματίων). Δημοσιονομικὸν ἰσοζύγιον καὶ ὕψος τῶν κρατικῶν ἐπενδύσεων Ἐκ τῶν ἐκτεθέντων καταφαίνεται, ὅτι τὸ ἄνοιγμα τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ, πρὸ βοηθείας καὶ δανεισμοῦ, ἀνέρχεται εἰς 2.620 ἑκατ. δραχμῶν περίπου, ἔναντι ἀντιστοίχου ἀνοίγματος 2.151 ἑκατ. δραχμῶν τοῦ ἔτους 1959. Ἡ ἐπὶ πλέον διαφορὰ ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν ἐξ ἐπενδύσεων. Τὸ ποσὸν ταύτης ἀνέρχεται εἰς 600 ἑκατ. δραχμάς, πλὴν ὅμως τὸ πρόσθετον ἄνοιγμα, περιωρίσθη εἰς 470 ἑκατ. δραχμάς, χάρις εἰς τὴν κατὰ δραχ. 130 ἑκατ. αὔξησιν τοῦ πλεονάσματος τοῦ τρέχοντος προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν εἰδικῶν ἐσόδων ἐξ ἐπενδύσεων (1380–1250). Οὕτω, κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἡ συμβολὴ τῶν ἐξ ἑλληνικῶν πηγῶν ἐσόδων τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὴν χρηματοδότησιν τοῦ προγράμματος ἐπενδύσεων προβλέπεται, ὅτι θὰ ἀνέλθῃ εἰς 37% περίπου, ἔναντι 36,6% τοῦ ἔτους 1959. Τὸ μετὰ τὴν βοήθειαν ἄνοιγμα τοῦ ἑνιαίου κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ καλύπτεται, ὅπως ἤδη ἐλέχθη, διὰ δανεισμοῦ, εἰς τρόπον ὥστε ἡ ἐτησία διαχείρισις δὲν πρόκειται νὰ καταλείπῃ ἀκάλυπτον ἔλλειμμα. Καὶ ἐν τούτῳ, νομίζω, ὅτι δικαιολογεῖται ἡ ὑπόμνησις διαπιστώσεως ἀνεπιδέκτου ἀμφισβητήσεως, ὅτι ἡ πραγματοποίησις τοῦ προγράμματος τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, ἐπὶ τοῦ ὁποίου βασίζεται ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας, ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὸ ἄγχος τῆς ἀνεργίας καὶ τῆς ὑποαπασχολήσεως καὶ ἡ ἄνοδος τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, προϋποθέτει αὔξουσαν συνεχῶς συμβολὴν τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὴν χρηματοδότησιν τῶν ἐπενδύσεων. Καὶ ἡ ἐξασφάλισις ταύτης ἀποτελεῖ σταθερὰν ἐπιδίωξιν τῆς Κυβερνητικῆς πολιτικῆς, διότι δι’ αὐτῆς δημιουργεῖται τὸ μέλλον, ἄνευ κινδύνων διαταράξεως τῆς νομισματικῆς ἰσορροπίας καὶ ὑπερμέτρου δανειακῆς ἐπιβαρύνσεως.

Ο ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΝ.

ΕΤΟΥΣ 1961

Εὐοίωνοι προβλέψεις Ἡ κατάθεσις τοῦ νέου προϋπολογισμοῦ ἀκολουθεῖ τὴν ἐξαγγελίαν ἱστορικῆς σημασίας Κυβερνητικῆς ἀποφάσεως εἰς τὸν τομέα τῆς κοινωνικῆς πολιτικῆς. Τῆς ἀποφάσεως διὰ τὰς «ἀγροτικὰς κοινωνικὰς ἀσφαλίσεις». Ἡ πραγματοποίησις τοῦ Κυβερνητικοῦ σχεδίου θὰ παράσχῃ ἄμεσον συνδρομὴν εἰς τοὺς καταπεπονημένους ἀπομάχους τῆς σκληρᾶς ἀγροτικῆς ζωῆς, μὲ πρόσθετον ἀποτέλεσμα τὴν ἀξιόλογον ἀνακατανομὴν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Καὶ προώρισται ἀκόμη, νὰ ἔχῃ μακροχρονίους οἰκονομικὰς ἐπιδράσεις ἐπὶ τῆς ἀγοραστικῆς δυνάμεως καὶ τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ ἡμίσεος καὶ πλέον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ ὁ νέος προϋπολογισμός, συνεπὴς πρὸς τὰς διαγραφείσας βασικὰς ἀρχὰς τῆς Κυβερνητικῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, συνιστᾷ ἀποφασιστικὸν παράγοντα εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τῆς ἐπιζητουμένης οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Διὰ πέμπτον ἤδη, κατὰ σειράν, ἔτος, ὁ τακτικὸς προϋπολογισμὸς καλεῖται νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν κρατικῶν ἐπενδύσεων διὰ τοῦ περιθωρίου, τὸ ὁποῖον ἐξασφαλίζει ἡ διαμόρφωσις αὐτοῦ βάσει τῶν προβλεπομένων πόρων. Διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς συμβολῆς ταύτης, ἡ κατάστρωσις τοῦ νέου προϋπολογισμοῦ ἠκολούθησε καὶ πάλιν τὴν ἀρχὴν τῆς συγκρατήσεως τῶν καταναλωτικῶν δαπανῶν. Ἡ σταθερῶς διευρυνομένη ἀποστολὴ τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπιτείνει τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἀόκνου ἐπαγρυπνήσεως ἐπὶ τῆς διαμορφώσεως τούτων. Διότι ὁ προϋπολογισμὸς τῆς νέας χρήσεως καλεῖται νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς ηὐξημένας ὑποχρεώσεις, ἐνῷ παραλλήλως θὰ ἀποστερηθῇ εἰδικῶν τινων ἐσόδων τοῦ λήγοντος ἔτους. Καὶ παρὰ τὰς ἐπιπτώσεις τῶν δύο τούτων συντελεστῶν, πρέπει νὰ συμβάλῃ, τελικῶς, εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προγράμματος τῶν ἐπενδύσεων. Διὰ τὸ νέον ἔτος, εἰς τὰ τακτικὰ περισσεύματα τοῦ προϋπολογισμοῦ, προστίθεται καὶ τὸ προϊὸν τοῦ νέου ἐσωτερικοῦ δανείου. Αἱ νέαι προβλέψεις βασίζονται, ὅπως εἶναι φυσικόν, εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ ἐκτελουμένου προϋπολογισμοῦ καὶ εἰς τὰς ἐκτιμήσεις περὶ τοῦ ὕψους τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ τῆς ἐξελίξεως τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος ἀπὸ τοῦ προσεχοῦς ἔτους. Ὁ νέος προϋπολογισμὸς βαρύνεται μὲ πρόσθετον δαπάνην 400 περίπου ἑκατομμ. δραχμῶν ἀπὸ τὰ τελευταῖα μέτρα τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν καὶ τῶν συντάξεων, ὡς καὶ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς ὑγειονομικῆς περιθάλψεως εἰς τὴν σύζυγον τοῦ συνταξιούχου, περὶ ἧς λαμβάνεται μέριμνα διὰ προβλέψεως εἰς τὸ ἀποθεματικόν, ἐν ἀναμονῇ τῆς νομοθετικῆς κυρώσεως τῆς ληφθείσης ἀποφάσεως. Νέον πρόσθετον βάρος, 130 ἑκατομμ. δραχμῶν, ὀφείλεται εἰς τὰς ηὐξημένας ὑποχρεώσεις τῆς ὑπηρεσίας τοῦ, χάριν τῶν κρατικῶν ἐπενδύσεων, σταθερῶς διευρυνομένου μεταπολεμικοῦ δημοσίου χρέους. Ἀκόμη, ἡ ἐφαρμογὴ τῶν προσφάτων νομοθετικῶν μέτρων διὰ τὴν μεταρρύθμισιν τῆς Παιδείας καὶ τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς Γεωργίας καὶ τὴν συνυφασμένην πρὸς ταύτην ἐνίσχυσιν τοῦ τεχνικοῦ ἐπιστημιονικοῦ προσωπικοῦ, ἔτι δὲ καὶ διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς νοσηλευτικῆς περιθάλψεως τῶν ἀπόρων τοῦ ἀστικοῦ καὶ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ, δημιουργεῖ πρόσθετον ἐπιβάρυνσιν 225 ἑκατ. δραχμῶν. Πρόβλεψις ἐσόδων Ἡ ἐπὶ τῶν ἐσόδων τῆς χρήσεως πρόβλεψις ἔχει διαμορφωθῆ, ὅπως ἦτο φυσικόν, μὲ γνώμονα τὴν διαπιστουμένην ἐξέλιξιν τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Διότι, ἀναμφισβητήτως, ἡ αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ ἡ ἔντασις τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος θὰ ἔχουν, κατ’ ἀνάγκην, ἄμεσον ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς ἀποδόσεως τῆς φορολογίας. Ἐκ τῆς ἀμέσου φορολογίας (μετὰ τῶν εἰσπράξεων ἐξ ὀφειλῶν ἀπὸ παρελθούσας χρήσεις) ὑπελογίσθη ἔσοδον 2.872 ἑκατ. δραχμῶν. Εἰδικώτερον, περιελήφθη πρόβλεψις εἰσπράξεων 2.103 ἑκατ. δραχμῶν ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος, ἔναντι τῆς ἐκ 1.878 ἑκατ. δραχμῶν ἐκτιμωμένης διὰ τὸ λῆγον ἔτος ἀποδόσεως. Ἀπὸ τοὺς λοιποὺς ἀμέσους φόρους ἀναμένονται ἔσοδα 769 ἑκατ. δραχμῶν, ἔναντι τῆς κατ’ ἐκτίμησιν ἀποδόσεως τοῦ λήγοντος ἔτους ἐξ 738 ἑκατ. δραχμῶν. Ἐξ ἄλλου, τὰ ἐκ τῆς ἐμμέσου φορολογίας ἔσοδα ὑπελογίσθησαν εἰς 11.350 ἑκατ. δραχμάς, ἔναντι προβλεπομένης κατὰ τὸ λῆγον ἔτος ἀποδόσεως 10.821 ἑκατ. δραχμῶν. Εἰς 4.828 ἑκατ. δραχμάς, συγκεκριμένως, ὑπελογίσθη ἡ ἀπόδοσις τῶν δασμῶν καὶ τῶν συναφῶν ἐπιβαρύνσεων, ὡς καὶ τῶν εἰδικῶν φόρων καταναλώσεως, ἔναντι ἐκτιμωμένης ἀποδόσεως 4.596 ἑκατ. δραχμῶν διὰ τὸ λῆγον ἔτος. Ἡ πρόβλεψις ἀνταποκρίνεται ἀπολύτως πρὸς τὴν ἐξέλιξιν τῶν εἰσαγωγῶν, ἀπὸ τῶν τελευταίων μηνῶν τοῦ παρελθόντος ἔτους καὶ τὴν προσδοκωμένην διὰ τὸ προσεχὲς ἔτος κίνησιν, ἐπηρεαζομένην ἀπὸ τὴν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος, ὡς καὶ τὸν περιορισμὸν τῶν κρατικῶν ἀποθεμάτων. Εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν αὐτῶν συντελεστῶν ἐβασίσθη καὶ ἡ πρόβλεψις ἐκ τῶν λοιπῶν φόρων καταναλώσεως, εἰδικώτερον δὲ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ κύκλου ἐργασιῶν, ἀποτελοῦντος ἀκριβῆ δείκτην τῆς θέσεως τῆς οἰκονομίας. Ἡ ἐκ τούτων ἀπόδοσις ὑπελογίσθη εἰς 768 ἑκατ. δραχμάς, ἔναντι τῆς μετὰ βεβαιότητος εἰς 710 ἑκατ. δραχμὰς ὑπολογιζομένης ἀποδόσεως κατὰ τὸ λῆγον ἔτος. Οἱ ἐξ ἐκτάκτων ἐσόδων πόροι τοῦ προϋπολογισμοῦ περιορίζονται κυρίως εἰς τὴν ἀξίαν τοῦ ἀπομένοντος ὑπολοίπου τμήματος ἐκ τῆς παραγγελίας τῶν εἰκοσαδράχμων μεταλλικῶν κερμάτων, ἡ παράδοσις τῶν ὁποίων θὰ πραγματοποιηθῇ κατὰ τὴν νέαν χρῆσιν, ὡς καὶ εἰς τὴν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου εἰσφορὰν ἐπὶ τῆς ἀποζημιώσεως τῶν κατασχεθέντων κατὰ τὴν ἐχθρικὴν τῆς χώρας κατοχὴν φορτίων. Πρόσθετος ἀπόδοσις διὰ τὸ νέον ἔτος, πέραν τῶν εἰσπράξεων τῆς ληγούσης χρήσεως, ἀναμένεται:

Διὰ τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐπενδύσεων, προβλέπονται τὰ ἀκόλουθα ἔσοδα ἐκ τῶν ἐκτελουμένων ἔργων:

Ἡ ἀπόδοσις τῶν εἰδικῶν τούτων πόρων τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπενδύσεων ἀνέρχεται σταθερῶς, εἶναι δὲ φυσικὸν νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν ἔκτασιν τοῦ ἐκτελουμένου προγράμματος, κυρίως δὲ τὴν παραγωγικὴν ἀνάπτυξιν καὶ ἐκμετάλλευσιν αὐτοῦ. Ἐκ τῆς αἰτίας ταύτης εἰσεπράχθησαν δραχ. 166 ἑκατ. κατὰ τὸ ἔτος 1957, δραχ. 221 ἑκατ. κατὰ τὸ ἔτος 1958, δραχ. 428 ἑκατ. κατὰ τὸ ἔτος 1959, ἐνῷ ἡ ἀπόδοσις κατὰ τὸ λῆγον ἔτος ἐκτιμᾶται εἰς δραχ. 530 ἑκατ., ἔναντι προβλέψεως 700 ἑκατ. δραχμῶν. Πρόβλεψις δαπανῶν Διὰ τὴν διαμόρφωσιν τοῦ ὕψους τῶν πιστώσεων ἐξετιμήθησαν, ὅπως ἤδη ἐλέχθη, ηὐξημέναι ἢ νέαι ἐξ ὁλοκλήρου ὑποχρεώσεις τῆς τρεχούσης χρήσεως. Πέραν τῶν ἤδη μνημονευθεισῶν διὰ τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν καὶ τῶν συντάξεων, τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ μεταπολεμικοῦ χρέους καὶ τοῦ στρατιωτικοῦ ἀποσπάσματος Κύπρου, εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην ἐμπίπτουν καὶ ἄλλαι οὐσιώδεις πρόσθετοι ὑποχρεώσεις, οὕτω δὲ τὸ σύνολον τῶν νέων ὑποχρεώσεων τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπολογίζεται εἰς 1.477 ἑκατ. δραχμῶν. Αἱ κυριώτεραι τῶν νέων ὑποχρεώσεων, πλὴν τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀντιστοιχοῦντος εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ ἀποθεματικοῦ τῆς ληγούσης χρήσεως, εἶναι αἱ ἀκόλουθοι:

Ὁ νέος ὅμως προϋπολογισμὸς θὰ ἀπαλλαγῇ δαπανῶν τινων τῆς ληγούσης χρήσεως συνολικοῦ ποσοῦ 360,1 ἑκατ. δραχμῶν. (α) Συνεκτιμωμένης τῆς ἐντεῦθεν μειώσεως τῶν ὑποχρεώσεων, τὸ ὁλικὸν ποσὸν τῆς προσθέτου ἐπιβαρύνσεως θὰ περιορισθῇ εἰς 1.117 ἑκατομμ. δραχμάς. (α) Εἰς αὐτὰς περιλαμβάνονται: α. Μὴ ἐπαναλαμβανόμεναι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους 1961 δαπάναι τοῦ ἔτους 1960:

β. Φυσιολογικὴ μείωσις πιστώσεων 1960:

Ἡ διάρθρωσις τοῦ νέου προϋπολογισμοῦ Ἐπὶ τῇ βάσει πάντων τούτων, ὁ νέος τακτικὸς προϋπολογισμὸς προσλαμβάνει τὴν παρατιθεμένην ἐν συνεχείᾳ εἰς γενικὰς κατηγορίας διάρθρωσιν: Ἔσοδα ἐξ Ἑλληνικῶν πηγῶν.

Εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν παρασχεθέντων στοιχείων δὲν ἔχουν περιληφθῇ αἱ συνέπειαι τῆς ψηφίσεως τοῦ συζητουμένου εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίου περὶ γεωργικῶν ἀσφαλίσεων. Διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ, ὁ κρατικὸς προϋπολογισμὸς θὰ ἀποστερηθῇ τῆς εἰς 40 ἑκατομμ. δραχμῶν ἐκτιμωμένης ἀποδόσεως τοῦ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, περιλαμβανομένης εἰς τὰς γενομένας προβλέψεις τῶν ἐσόδων, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐψηφίσθη ἀκόμη τὸ καταργοῦν τὸν δημόσιον φόρον νομοσχέδιον. Καὶ ἀντιθέτως, ὁ κρατικὸς προϋπολογισμὸς θὰ πραγματοποιήσῃ ἔσοδον 100 ἑκατομμ. δραχμῶν ἐκ τῆς προβλεπομένης ἀποδόσεως ἀπὸ τὸν συνιστώμενον Ὀργανισμὸν Ἀγροτικῶν Ἀσφαλίσεων, ἔναντι δαπανῶν ἰατροφαρμακευτικῆς περιθάλψεως τῶν ἀγροτῶν. Τὸ ποσόν, ὅμως, τῆς προβλεπομένης ἀποδόσεως, μειούμενον φυσικά, κατὰ τὸ ποσὸν τοῦ διαγραφομένου ἐσόδου ἐκ τοῦ ἐγγείου φόρου, δὲν θὰ ἀποβῇ εἰς ὄφελος τοῦ κρατικοῦ προϋ)σμοῦ, παρὰ μόνον καθ’ ὃ μέρος δὲν θὰ αὐξηθοῦν αἱ κρατικαὶ δαπάναι ἐκ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς ὑγειονομικῆς καθόλου περιθάλψεως πέραν καὶ τῶν προβλέψεων τοῦ νέου προϋπολογισμοῦ. Ἤδη, ὁ κατατεθεὶς προϋπολογισμὸς προβλέπει ηὐξημένας δαπάνας κοινωνικῆς προνοίας καὶ ὑγιεινῆς κατὰ 94 ἑκατομμ. δραχμάς, ἔναντι τῆς τελικῆς διαμορφώσεως τῶν πιστώσεων τοῦ λήγοντος ἔτους. Κρατικαὶ ἐπενδύσεις 1961 Τὸ ἐκ τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ ἀπομένον διαθέσιμον ποσὸν θὰ χρησιμεύσῃ καὶ πάλιν διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν μέρους τῶν δαπανῶν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, πρὸς προπαρασκευὴν καλλιτέρου μέλλοντος, θεμελιουμένου ἐπὶ τῆς σταθερᾶς βάσεως αὐτοδυνάμου καὶ ἀνεπτυγμένης οἰκονομίας. Διὰ τὴν δημιουργίαν τῶν προϋποθέσεων ταύτης, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ κινητοποιήσῃ τοὺς πόρους καὶ τὰς δυνατότητας τῆς Χώρας. Διότι αὐτὴ ἀποτελεῖ τὴν ἀσφαλῆ ἐγγύησιν τῆς ἱκανοποιήσεως ὅλων τῶν ἐπὶ μέρους ἀναγκῶν καὶ τῆς ἀνυψώσεως τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τῶν μοχθούντων Ἑλλήνων. Πρέπει, ὅμως, νὰ ἀναγνωρισθῇ, ὅτι ἡ συμβολὴ τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὸ ἔργον τοῦτο δὲν εἶναι ἐπαρκὴς καὶ ἀκόμη, ὅτι δὲν ἱκανοποιεῖ τὰς κυβερνητικὰς προσπαθείας. Ἀνυπέρβλητοι δυσχέρειαι κατέστησαν ἀδύνατον μεγαλυτέραν συμμετοχὴν τῆς κρατικῆς ἀποταμιεύσεως εἰς τὸ ἐπιτελούμενον ἔργον. Συνδέονται αὗται μὲ τὰς μᾶλλον ἀκάμπτους ἀνάγκας τῆς λειτουργίας τῆς διοικήσεως, μὲ τὰς δαπάνας τῆς ἐσωτερικῆς ἀσφαλείας καὶ τῆς ἐθνικῆς ἀμύνης, μὲ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ὁ πόλεμος καὶ ἡ ἀνταρσία τοῦ κομμουνισμοῦ ἐπεσώρευσαν εἰς τὴν Χώραν. Ὁ περιορισμὸς ἐξ ἄλλου, τῆς ἀμερικανικῆς βοηθείας, τῆς ὁποίας ὅμως τὸ ὕψος διὰ τὸ νέον ἔτος εἶναι ὁπωσδήποτε ἀνώτερον, μειώνει καὶ τὴν ἐκ τῆς πηγῆς ταύτης συμβολήν, οὕτω δὲν ἀποβαίνει ἀναπόφευκτος ἡ αὔξουσα προσφυγὴ εἰς τὸν ἐσωτερικὸν καὶ τὸν ἐξωτερικὸν δανεισμόν. Εἰς τὸ ἐπερχόμενον ἔτος ἐπιφυλάσσεται ἡ ἀποστολὴ τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ μεγαλυτέρου μέχρι σήμερον προγράμματος κρατικῶν ἐπενδύσεων, ὕψους 6.650 ἑκατομμ. δραχμῶν, μὲ πρόβλεψιν πληρωμῶν 5.000 ἑκατομμ. δραχμῶν, εἰς τὰς ὁποίας περιλαμβάνονται 250 ἑκατομμ. δραχμαὶ ἐκ τῆς συνεισφορᾶς τρίτων εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, ἔναντι πληρωμῶν 4.000 ἑκατομμ. δραχμῶν τοῦ λήγοντος ἔτους. Ἡ κάλυψις τῶν πληρωμῶν τοῦ προγράμματος τούτου, ἀντιμετωπίζεται διὰ τῶν ἀκολούθων πόρων:

Ἐκ πάντων τούτων καλύπτονται πληρωμαὶ 2.265 ἑκατ. δραχμῶν ἐν συνόλῳ, ἢ 2.515 ἑκατομμ. δραχμῶν μετὰ τῆς συνεισφορᾶς τῶν τρίτων. Εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο προστίθεται καὶ ἡ συμβολὴ τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ ἐξ 700 ἑκατ. δραχμῶν. Κατὰ ταῦτα, ἀπὸ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ κρατικοῦ προγράμματος ἐπενδύσεων προβλέπεται ἄνοιγμα 1.785 ἑκατομμ. δραχμῶν, ἡ κάλυψις τοῦ ὁποίου εἶναι ἐξησφαλισμένη ἀπὸ τὴν συνεισφορὰν τῆς λαϊκῆς ἀποταμιεύσεως, ἐκφραζομένην διὰ τοῦ προϊόντος τοῦ προσφάτως ἐκδοθέντος ὁμολογιακοῦ δανείου ἐκ δραχμ. 750 ἑκατομμ. καὶ κατὰ τὸ ὑπόλοιπον τῶν 1.035 ἑκατομμ. δραχμῶν, ἀπὸ πρόσθετον ὑπὸ πᾶσαν μορφὴν δανεισμόν, περιλαμβανομένων καὶ τῶν ἐντόκων γραμματίων. Παράλληλοι ἐπενδύσεις Καὶ πέραν τούτων, θὰ ἤθελα νὰ σημειώσω, ὅτι εἰς τὸ ὕψος τοῦ κρατικοῦ προγράμματος τῶν ἐπενδύσεων προστίθενται καὶ ἄλλαι 2.880 ἑκατομμ. δραχμῶν, διὰ τὰς παραλλήλους ἐπενδύσεις τῶν ὑπὸ τοῦ Κράτους ἐλεγχομένων δημοσίων ὀργανισμῶν καὶ ἐπιχειρήσεων. Τελικὴ διαμόρφωσις προϋπολογισμοῦ Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς παρασχεθείσης ἀναλύσεως τοῦ τακτικοῦ καὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐπενδύσεων, ὁ προϋπολογισμὸς τῆς νέας χρήσεως διαμορφοῦται ὡς ἀκολούθως: Ἔσοδα:

Ἐλέχθη, ἤδη, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο καλύπτεται ἐκ τῶν 750 ἑκατομμ. δραχμῶν τοῦ ἐσωτερικοῦ δανείου καὶ ἐξ ἐντόκων γραμματίων ἢ ἄλλου δανεισμοῦ. Γενικὴ μορφὴ τοῦ νέου προϋπολογισμοῦ Τὸ σύνολον τῶν δαπανῶν τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ δύναται νὰ διακριθῇ, ὡς ἐκ τοῦ σκοποῦ αὐτῶν, εἰς τὰς ἀκολούθους μεγάλας κατηγορίας:

Μὲ βάσιν ἐξ ἄλλου, τὴν φύσιν τῶν δαπανῶν, καὶ τὸν βαθμὸν τῆς ἀνελαστικότητος αὐτῶν, εἶναι δυνατὴ ἡ κατάταξις τῶν πιστώσεων τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ, εἰς τὰς ἀκολούθους ὁμάδας:

Ἀποδοχαὶ καὶ συντάξεις Ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον ἐμφανίζει τὸ ἀπόλυτον ὕψος τῶν δι’ ἀμοιβὰς τοῦ προσωπικοῦ καὶ συντάξεις πιστώσεων καὶ ἡ σχέσις αὐτῶν πρὸς τὸ σύνολον τῶν δαπανῶν τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ.

Τὸ σύνολον τῶν δαπανῶν τούτων ἀνέρχεται οὕτως εἰς 8.716 ἑκατ. δραχμάς, καλύπτει δὲ 55% τοῦ συνόλου τῶν πιστώσεων καὶ 54,7% τῶν συνολικῶν ἐσόδων τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ. Αἱ λοιπαί, πλὴν τῆς κατηγορίας ταύτης, πιστώσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ, κατανέμονται:

Εἰς ὅσα ἤδη ἐλέχθησαν περὶ τοῦ ὕψους τῶν πιστώσεων διὰ τὰς ἀποδοχάς, πρέπει νὰ προστεθῇ, ὅτι, διὰ τὴν καταβολὴν τεχνικοῦ ἐπιδόματος εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν ἔργων ἐπενδύσεων, ἐγγράφεται εἰς τὸν οἰκεῖον προϋπολογισμὸν πίστωσις 35 ἑκατ. δραχμῶν. Ποσόν, ἐξ ἄλλου, 6 ἑκατ. δραχμῶν καταβάλλεται, ἐκ τοῦ λογαριασμοῦ καταναλωτικῶν ἀγαθῶν, εἰς ὑπαλλήλους τῶν ἐπιτροπῶν παραλαβῆς ἐφοδίων καὶ τοῦ συνεργείου ἐκκαθαρίσεως λογαριασμῶν. Ἐκ τοῦ συνόλου τῶν πιστώσεων δι’ ἀποδοχὰς τοῦ προσωπικοῦ τῆς κρατικῆς ὑπηρεσίας 408 ἑκατ. δραχμῶν διατίθενται διὰ τὴν καταβολὴν γενικῆς μορφῆς κλαδικῶν ἐπιδομάτων εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις καὶ τὰ Σώματα Ἀσφαλείας, 435 δὲ ἑκατ. δραχμ. διὰ τὰ γενικὰ καὶ κλαδικὰ ἐπιδόματα καὶ προσθέτους ἀμοιβὰς τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων (ἐπιδόματα δικαστικῶν λειτουργῶν, ἐκπαιδευτικῶν, τεχνικῶν, οἰκονομικῶν, ταχυδρομικῶν κλπ.). Πρόκειται, κατὰ κανόνα, περὶ ἀμοιβῆς προσθέτων ὑπηρεσιῶν, ἢ περὶ ἀντισταθμίσματος τῶν κατὰ κλάδον εἰδικῶν συνθηκῶν ὑπηρεσίας καὶ ἐξελίξεως, συνιστοῦν δέ, κατὰ ἕνα τμῆμα, βελτίωσιν τοῦ μισθοῦ, μὴ συνυπολογιζομένην εἰς τὴν διαμόρφωσιν τοῦ ὕψους τῆς συντάξεως. Βελτίωσιν, ὅμως, τῶν συντάξεων, παράλληλον πρὸς τὴν αὐτομάτως πραγματοποιουμένην διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθολογίου, ἐξασφαλίζει εἰς τοὺς ἀπομάχους τῆς κρατικῆς ὑπηρεσίας ὁ κανονισμὸς πλέον τῆς συντάξεως, βάσει τῶν ὀγδοήκοντα ἑκατοστῶν τῶν συνταξίμων ἀποδοχῶν, συμφώνως πρὸς τὴν τελευταίαν κυβερνητικὴν ἀπόφασιν. Αἱ ἀποφασισθεῖσαι προσφάτως αὐξήσεις, ἀντιπροσωπεύουσαι εἰς τὴν τελικὴν αὐτῶν ἔκφρασιν ποσὸν 720 ἑκατ. δραχμῶν, ἐκλιμακώθησαν χρονικῶς, διότι δὲν καθίστατο δυνατὴ ἡ ἀπὸ τοῦ πρώτου ἔτους ἀνάληψις ὑπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὁλοκλήρου τῆς δαπάνης. Δὲν θὰ ἦτο περιττόν, κύριοι βουλευταί, νὰ διευκρινισθῇ καὶ πάλιν ὅτι, ἐκ τοῦ συνολικοῦ ποσοῦ τῶν προσθέτων ἀμοιβῶν, 26 ἑκατ. δραχμῶν προβλέπονται δι’ ἀμοιβὰς τῆς λειτουργίας πάντων τῶν συμβουλίων καὶ ἐπιτροπῶν τῆς διοικήσεως, περιλαμβανομένων καὶ τῶν κατὰ συνταγματικὴν ἐπιταγὴν συγκροτουμένων ὑπηρεσιακῶν συμβουλίων. Διὰ τὴν λειτουργίαν, ἐπίσης, τῶν ἐπιτροπῶν καὶ συμβουλίων τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας, ἐνεγράφη πίστωσις 2 ἑκατ. δραχμῶν. Τόν, εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦτο, ἔλεγχον τῆς ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρ. 102 τοῦ Συντάγματος, διασφαλίζει ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ Ν.Δ. 4021 τοῦ ἔτους 1959. Διὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν τῆς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἐκθέσεως, προσθέτω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ καταθέσῃ ταχέως εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν τὰς ἀποφάσεις, διὰ τῶν ὁποίων ἀντιμετωπίζεται ἐπὶ μακρὰν ἤδη σειρὰν ἐτῶν ἡ ἀναπροσαρμογή, ἀλλὰ καὶ ἡ οὐσιαστικὴ βελτίωσις τῶν ἀποδοχῶν καὶ τῶν συντάξεων. Διὰ τῶν μέχρι σήμερον ληφθέντων μέτρων, ἔχει ἐξασφαλισθῆ βελτίωσις τῶν ἀποδοχῶν εἰς ὅλους τοὺς κλάδους καὶ τοὺς βαθμούς, πέραν τῆς αὐξήσεως τοῦ τιμαρίθμου καὶ εἰς ὕψος μεγαλύτερον τῶν προπολεμικῶν τιμαριθμικῶν μισθῶν καὶ προσθέτων ἀμοιβῶν. Αἱ παρασχεθεῖσαι ἑκάστοτε αὐξήσεις, περιωρισμέναι καθ’ ἑαυτάς, συνιστοῦν ἐν τούτοις οὐσιαστικὸν καὶ σημαντικὸν βάρος τῆς κρατικῆς οἰκονομίας, κατ’ ἀναλογίαν πρὸς τὸν μεγάλον ἀριθμὸν τῶν ἐργαζομένων καὶ τῶν συνταξιούχων τοῦ Δημοσίου. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει, ὅτι καὶ σήμερον δὲν ἱκανοποιοῦνται εἰς τὸ ἀκέραιον αἱ ἀνάγκαι τοῦ Ἕλληνος πολίτου, εἰς τὸ πλαίσιον τῆς ἐν ἀναπτύξει τελούσης ἑλληνικῆς οἰκονομίας, ἂν καὶ τὸ σύνολον τῶν νέων ἐντεῦθεν βαρῶν, συνεπεία τῶν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1956 μέτρων, θὰ ὑπερβῇ τὰ 2.400 ἑκατ. δραχμῶν ἐτησίως. Ἀκριβῶς δέ, ἡ διαπίστωσις αὕτη ἐπιτείνει τὴν εὐθύνην διὰ τὴν ταχεῖαν δημιουργίαν τῶν αὐτονοήτων προϋποθέσεων, αἵτινες θὰ ἐπιτρέψουν τὴν ἀνύψωσιν τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐγκατάλειψις τῆς γραμμῆς ταύτης εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ μᾶς ἐπανέφερε καὶ πάλιν εἰς τὸ καθεστὼς τῶν ἐλλειμματικῶν προϋπολογισμῶν, μὲ μοιραίαν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς οἰκονομίας τῆς Χώρας. Καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην πράξεων, αἵτινες θὰ ἐματαίουν, ἀπὸ ἀσυγχώρητον σπουδήν, τὴν ἱκανοποίηση τῶν θυσιῶν καὶ τοῦ μόχθου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν ἐδίστασεν ὅμως νὰ προβῇ εἰς τὰς γνωστὰς σήμερον παραχωρήσεις, μὲ τὴν σκέψιν, ὅτι ἡ μεγάλη ἀποστολὴ τῶν δημοσίων λειτουργῶν καὶ ἡ συμβολὴ αὐτῶν εἰς τὴν γενικὴν προσπάθειαν διὰ τὴν δημιουργίαν τοῦ μέλλοντος, κατέστησαν ἀναπόφευκτα τὰ ληφθέντα μέτρα. Αἱ πιστώσεις κατὰ τομεῖς–Ἀνελαστικότης τοῦ προϋπολογισμοῦ Ἀνάλυσιν τῶν πιστώσεων εἰς τοὺς κατ’ ἰδίαν τομεῖς δὲν θὰ ἐπιχειρήσω σήμερον, κύριοι βουλευταί, περιοριζόμενος εἰς τὴν γενικὴν διαπίστωσιν, ὅτι διὰ τοῦ νέου προϋπολογισμοῦ αἱ πιστώσεις προβλέπονται εἰς τὸ διαμορφωθὲν ἤδη ὕψος τῶν πιστώσεων τοῦ ἐκτελουμένου προϋπολογισμοῦ τοῦ λήγοντος ἔτους, ἐξαιρέσει εἰδικῶν τινων περιπτώσεων, ἰδίᾳ δὲ τῆς παιδείας, γεωργίας, κοινωνικῆς προνοίας καὶ ὑγείας κλπ., δι’ ἃς παρεσχέθησαν αἱ ἀπαιτούμεναι πρόσθετοι πιστώσεις διὰ τὴν πραγματοποίησιν νομοθετημένων μέτρων, ὡς καὶ διὰ τὴν λειτουργίαν νέων συγχρονισμένων κρατικῶν νοσοκομείων καὶ ἱδρυμάτων προνοίας. Λεπτομερὴς ἀνάλυσις πάντων τούτων περιλαμβάνεται εἰς τὴν κατατεθεῖσαν καὶ εἰς τὴν διάθεσιν ὑμῶν τελοῦσαν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ νέου προϋπολογισμοῦ. Εἰς γενικὰς γραμμάς, ὅμως, θὰ ἠδύνατο νὰ λεχθῇ, ὅτι αἱ πιστώσεις Κοινωνικῆς Προνοίας καὶ Ὑγείας εἶναι ηὐξημέναι κατὰ 94 ἑκατομμ. δραχμάς, ἔναντι τῶν τελικῶς διαμορφωθησομένων πιστώσεων τοῦ λήγοντος ἔτους, τῆς Παιδείας ηὐξημέναι, ἐπίσης, κατὰ 87 ἑκατομμ. δραχμὰς καὶ τῆς Γεωργίας κατὰ 53 ἑκατομμ. δραχμάς. Ἀντιθέτως, αἱ πιστώσεις τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης διεμορφώθησαν εἰς 138 ἑκατομμ. δραχμὰς ἐπὶ ἔλαττον τῶν τελικῶς προβλεπομένων πληρωμῶν τοῦ ἐκτελουμένου προϋπολογισμοῦ, εἰς 88 ἑκατομ. δὲ δραχμὰς ἐπὶ ἔλαττον, ἐὰν δὲν ὑπολογισθῇ τὸ ἔκτακτον βάρος δραχμ. 50 ἑκατομμ. ἐκ τῆς κατὰ τὸ λῆγον ἔτος ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ ἐθελουσίας ἐξόδου τῶν ἀξιωματικῶν ξηρᾶς. Αἱ πιστώσεις διὰ τὴν λειτουργίαν τῶν σωμάτων ἀσφαλείας ηὐξήθησαν κατὰ 38 μόνον ἑκατομμ. δραχμάς, συνεπεία τῆς ἀπὸ τοῦ ἔτους 1958 ἀποφασισθείσης αὐξήσεως τῆς δυνάμεως καὶ τῆς βελτιώσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν κατωτέρων ὀργάνων, ἄνευ συνυπολογισμοῦ τοῦ προσθέτου βάρους ἐκ τῆς προσφάτου αὐξήσεως τῶν μισθῶν. Ἐνδιαφέροντα στοιχεῖα περὶ τοῦ ὕψους τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν καὶ τῆς σχέσεως τούτων πρὸς τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, ἐν συγκρίσει μάλιστα μὲ τὰ κρατοῦντα εἰς πλείστας χώρας καὶ τῶν δύο συνασπισμῶν, παρέσχεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρό τινων ἡμερῶν. Καὶ ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐκείνων στοιχείων καὶ ἐκ τῆς διαπιστώσεως τοῦ γεγονότος, ὅτι αἱ στρατιωτικαὶ δαπάναι τῶν ὁμόρων κρατῶν εἶναι πολὺ ὑψηλότεραι, καταδεικνύεται, ὅτι ἡ Χώρα μας εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπιβαρύνῃ τὴν οἰκονομίαν της μὲ τὸ ἀσφάλιστρον τῆς εἰρηνικῆς διαβιώσεως καὶ ἀναπτύξεως τοῦ λαοῦ της καὶ τῆς ἀκεραιότητος τοῦ ἐθνικοῦ ἐδάφους, κατὰ τὸν τρόπον τὸν ὁποῖον προσδιορίζει ἀποφασιστικῶς ἡ γεωγραφική της θέσις καὶ ἡ ἱστορία. Αἱ προβλέψεις τῶν ἐσόδων καὶ τῶν δαπανῶν διετυπώθησαν ἐπὶ τῇ βάσει ὅλων τῶν διαθεσίμων στοιχείων καὶ μετ’ ἀκριβῆ αὐτῶν ἐκτίμησιν, ὅπως ἐγένετο καὶ προκειμένου περὶ τῶν προϋπολογισμῶν τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν, 1959 καὶ 1960, διὰ νὰ μὴ περιλάβω καὶ τὸν μεσούσης τῆς χρήσεως ὑποβληθέντα προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους 1958. Ἡ ἐκτέλεσις τῶν προϋπολογισμῶν ἐκείνων, κύριοι βουλευταί, ἐδικαίωσε τὰς γενομένας προβλέψεις καὶ ἐπιτρέπει εἰς τὸν εἰσηγούμενον τὸν νέον προϋπολογισμὸν τὴν προσδοκίαν τῆς, ὑπὸ τὴν ἐπιφύλαξιν ὁμαλῶν γενικωτέρων συνθηκῶν, πραγματοποιήσεως καὶ τῶν νέων προβλέψεων. Ἡ σύνθεσις τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ ἀποτελεῖ οὐσιώδη παράγοντα ἀδυναμίας του. Ποσοστὸν 70% τῶν πιστώσεων αὐτοῦ εἶναι ἀφιερωμένον εἰς τὰς δαπάνας τῆς ἐσωτερικῆς ἀσφαλείας καὶ τῆς προστασίας τῆς εἰρήνης καὶ τῆς ἀκεραιότητος τοῦ ἐθνικοῦ ἐδάφους, ὡς καὶ εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ μισθολογίου καὶ τῶν συντάξεων. Ὑπὸ τὰς συνθήκας ταύτας εἶναι, προφανῶς, λίαν περιωρισμένα τὰ περιθώρια ἱκανοποιήσεως τῶν ἀναγκῶν ὅλων τῶν ἄλλων κλάδων τῆς διοικήσεως. Καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι, ὅταν ἀπὸ τὸ περιωρισμένον ἐθνικὸν εἰσόδημα ἀφαιροῦνται σημαντικὰ ποσά, κατὰ τὸ μεγαλύτερον δὲ ποσοστὸν διὰ τῆς ἐμμέσου φορολογίας, ἀποβαίνει καὶ ἐπικίνδυνος ἡ αὔξησις τῶν κρατικῶν καταναλωτικῶν δαπανῶν, ἐνῷ ὅλα τὰ ὑπάρχοντα μέσα εἶναι ἀνάγκη νὰ διατίθενται διὰ σκοποὺς παραγωγικούς, ἢ ὡς ἐπιστροφαὶ πρὸς τὰς ἀπορωτέρας λαϊκὰς ὁμάδας, ὑπὸ μορφὴν ὑπηρεσιῶν καὶ κρατικῶν λειτουργῶν. Ἄμετρος, ἑπομένως, ἐνθάρρυνσις τῶν καθαρῶς καταναλωτικῶν δαπανῶν δὲν θὰ ἀπέβαινε μόνον ἐπὶ ζημίᾳ τῶν κρατικῶν ἐπενδύσεων, ἀλλὰ θὰ ἤσκει, ἐπὶ πλέον, ἐπιδράσεις ἐπὶ τῆς ἐπιζητουμένης δικαιοτέρας ἀνακατανομῆς τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Πρὸς ὁλοκλήρωσιν τῆς δημοσιονομικῆς ἐξυγιάνσεως Ἡ συντελουμένη ἐξυγίανσις τῆς δημοσιονομικῆς διαχειρίσεως ἐκδηλοῦται καὶ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν ἐκκρεμῶν, ἐκ τοῦ παρελθόντος, ὑποχρεώσεων τοῦ Δημοσίου Ταμείου πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, ἀπὸ προκαταβολὰς πληρωμῶν πέραν τῶν ἐγγεγραμμένων εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς πιστώσεων. Διὰ τῶν ὑπογραφεισῶν μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος δύο συμβάσεων, ἀπὸ 6 Νοεμβρίου 1959 καὶ 15 Σεπτεμβρίου 1960, διεκανονίσθη ἡ ἄνετος εἰς δόσεις ἐξόφλησις τῆς ὀφειλῆς τοῦ Δημοσίου. Πρὸς τὸν σκοπόν, ἐπίσης, τῆς καθολικῆς εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐμφανίσεως τῶν δημοσίων δαπανῶν, ἐγγράφονται ἤδη αἱ ἀπαιτούμεναι πιστώσεις πρὸς κάλυψιν τῶν καταλειπομένων ἐλλειμμάτων τοῦ Δημοσίου Ταμείου ἐκ τῆς διαχειρίσεως καταναλωτικῶν ἀγαθῶν, ἢ τῶν δημιουργουμένων κατὰ τὴν διαχείρισιν τῶν συγκεντρουμένων ἐγχωρίων προϊόντων ἢ ἐκ τῆς ἐπιδοτήσεως αὐτῶν. Τέλος, εἰς τὸν νέον προϋπολογισμὸν ἀναγράφεται πίστωσις δραχμ. 300 ἑκατομμ., ἔναντι τῆς εἰς τοὺς προηγουμένους προϋπολογισμοὺς πιστώσεως 200 ἕως 250 ἑκατομμ. δραχμῶν, πρὸς ταχυτέραν ἐκκαθάρισιν ὑποχρεώσεων τοῦ Δημοσίου ἐκ παρελθόντων οἰκον. ἐτῶν. Ἡ ἀποφυγὴ δημιουργίας νέων εἰς τὸ μέλλον ὑποχρεώσεων, μὴ καλυπτομένων δι’ ἀναγραφῆς πιστώσεως εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν μνημονευθέντων μέτρων, συνάπτονται ἀμέσως μὲ τὴν ἐπιτυχίαν τῆς γενικῆς δημοσιονομικῆς πολιτικῆς. Διαπιστώσεις Τὸ κατ’ ἔτος ἐκτελούμενον ὕψος τοῦ προγράμματος τῶν κρατικῶν ἐπενδύσεων, ὅπως ἤδη ἐξετέθη, εἶναι σημαντικῶς ἀνώτερον τῶν διαθεσίμων τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐπὶ πλέον διαφορὰ ἀποτελεῖ τὸ ἐτήσιον ἄνοιγμα τῆς συνολικῆς δημοσιονομικῆς διαχειρίσεως, καλύπτεται δὲ διὰ τῆς παρεχομένης ὑπὸ τῆς Ἀμερικανικῆς Συμπολιτείας βοηθείας καὶ διὰ δανεισμοῦ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ. Ἡ Κυβέρνησις ἐξησφάλισεν, ὑπὸ λίαν συμφέροντας ὅρους, δάνεια ἐκ τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως, ἐκ διαφόρων ξένων ὀργανισμῶν, τέλος δὲ τὸ Γερμανικὸν δάνειον τῶν 200 ἑκατομμ. μάρκων. Τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐπιτυγχανόμενα δάνεια, πέραν τῆς ἀξιολόγου συμβολῆς κεφαλαίων εἰς τὰς παραγωγικὰς ἐπενδύσεις, συνιστοῦν καὶ ἀδιάσειστον ἀπόδειξιν τῆς διεθνοῦς ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν οἰκονομικὴν εὐρωστίαν τῆς Χώρας καὶ τὴν ὀρθότητα τῆς ἀσκουμένης πολιτικῆς. Πλὴν τοῦ ἐξωτερικοῦ δανεισμοῦ, ἡ Κυβέρνησις κινητοποιεῖ τὴν ἐγχώριον ἀποταμίευσιν ὑπὸ μορφὴν ὁμολογιακῶν δανείων μακρᾶς διαρκείας καὶ βραχυπροθέσμων ἐντόκων γραμματίων. Χαρακτηριστικὸν τῆς σημειωθείσης μεταστροφῆς τῆς καταστάσεως εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι τὰ ἀπὸ τοῦ 1958 καὶ ἐντεῦθεν, συναπτόμενα δάνεια δι’ ἐντόκων γραμματίων, συνιστῶντα βραχυπρόθεσμον κυμαινόμενον χρέος, καλύπτονται κυρίως διὰ τῆς παραγωγικῆς χρησιμοποιήσεως τῆς εἰς τὰς Τραπέζας συσσωρευομένης λαϊκῆς ἀποταμιεύσεως. Ἡ σύναψις μακροπροθέσμων ἐσωτερικῶν δανείων ἐπιτρέπει, διὰ τῆς τοκοχρεωλυτικῆς ἐξοφλήσεως, τὴν ἀνάληψιν μέρους τῶν βαρῶν ὑπὸ ἐκείνων, οἵτινες θὰ μετάσχουν τῶν ὠφελημάτων ἐκ τῶν ἐκτελουμένων ἔργων, χωρὶς νὰ συνεισφέρουν σήμερον. Ταῦτα πάντα, ὅμως, δὲν σημαίνουν, βεβαίως, ὅτι δὲν ὑπάρχουν ὅρια καὶ εἰς τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ δανεισμοῦ διὰ τὴν χρηματοδότησιν τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων. Τοιαῦτα ὅρια τίθενται, προκειμένου περὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ δανεισμοῦ, ἐκ τῶν δυνατοτήτων τῆς ἀγορᾶς καὶ τῆς διαθεσίμου ἀποταμιεύσεως, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰς εἰς κεφάλαια ἀνάγκας τοῦ ἰδιωτικοῦ τομέως τῆς οἰκονομίας. Ἀκόμη δανεισμός, μὴ ἀξιοποιούμενος παραγωγικῶς, δύναται, ἐπίσης, νὰ ὁδηγήσῃ εἰς ὑπερβολικὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἔτι δὲ καὶ τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν, προκειμένου περὶ ἐξωτερικοῦ δανεισμοῦ καὶ νὰ καταστήσῃ δυσχερῆ τὴν ἐξισορρόπησιν τῶν ἐξωτερικῶν πληρωμῶν τῆς Χώρας. Ὅπως εἶπον καὶ ἀρχόμενος τῆς ὁμιλίας μου, ἡ μετὰ σταθερότητος οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις ἀπετέλεσε βασικὸν σκοπὸν τῆς ἀσκηθείσης, κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον, οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Καὶ τώρα, ὅτε αὕτη ἀποτελεῖ ἀναμφισβήτητον πραγματικότητα, πρέπει νὰ διακηρυχθῇ, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ σταθερότης δὲν ἐπεδιώχθη ὡς αὐτοσκοπός, ἀλλὰ ὡς βασικὴ καὶ ἀπαραίτητος προϋπόθεσις διὰ τὴν τελεσφόρον ἄσκησιν πολιτικῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, αἱ ἀποδόσεις τῆς ὁποίας ἀποτελοῦν οὐσιαστικὴν πλέον κατάκτησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον, κύριοι βουλευταί, ἡ μετὰ σταθερότητος ἀνάπτυξις τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας ἀπέβη τὸ κύριον γνώρισμα τῆς ἀσκουμένης κατὰ τὴν τελευταίαν πενταετίαν οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Βασικῶς, ἐπιδιώκεται δι’ αὐτῆς ἡ ταχυτέρα αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ καὶ τοῦ κατὰ κεφαλὴν εἰσοδήματος καὶ ἡ ἐξασφάλισις ὑψηλοτέρου ἐπιπέδου ἀπασχολήσεως. Καὶ δι’ αὐτῆς μόνον, εἶναι δυνατὴ ἡ ἱκανοποίησις τῶν ἀναγκῶν, αἵτινες προστίθενται καθημερινῶς ἀπὸ τὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τὴν ἐπιβαλλομένην ἀνύψωσιν τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ ἀπορωτέρου πληθυσμοῦ. Ἡ ἐπιτυχία τῆς ἀσκουμένης πολιτικῆς δύναται ἀκόμη νὰ παράσχῃ τὴν ἀπαραίτητον δημοσιονομικὴν βάσιν διὰ τὴν ἄσκησιν εὐρυτέρας κοινωνικῆς πολιτικῆς, ἀνταποκρινομένης εἰς τὴν ἀποστολὴν τοῦ σημερινοῦ Κράτους. Δὲν εἶναι, ὅμως, εὐχερὴς ἡ ἄσκησις τῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία συνδέει τὴν ἀνάπτυξιν μετὰ τῆς σταθερότητος. Ἡ πεῖρα, τῶν πλουσίων καὶ τῶν πτωχῶν χωρῶν, ἀποκαλύπτει καθ’ ἡμέραν τὴν φύσιν καὶ τὴν ἔκτασιν τῶν ἀνακυπτουσῶν δυσχερειῶν. Καὶ εἶναι αὗται δυσκαταγώνιστοι εἰς τὰς ἐλευθέρας οἰκονομίας, ὅπου ἡ ἐπιδίωξις τῆς ἀναπτύξεως βασίζεται κατὰ κύριον λόγον ἐπὶ τῆς δημοσιονομικῆς καὶ νομισματικῆς πολιτικῆς, ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει ἄμεσος κρατικὴ ἀνάμιξις καὶ ἐπιβολὴ εἰς τὴν ἰδιωτικὴν οἰκονομικὴν ζωήν. Ἐν ὄψει τῶν δυσχερειῶν τούτων, μόνον εἶναι δυνατὴ ἡ ἀντικειμενικὴ κριτικὴ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς προσφάτου περιόδου καὶ κατ’ ἀξίαν ἐκτίμησις τῶν πραγματικῶν καὶ οὐσιαστικῶν ἀποτελεσμάτων αὐτῆς. Ὑπολείπεται, παρὰ ταῦτα, ἔργον δυσχερὲς καὶ μακρᾶς πνοῆς πρὸς ἐξουδετέρωσιν ἰδίᾳ διαρθρωτικῶν ἀδυναμιῶν τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Ἡ ἐπιτέλεσις τοῦ ἔργου τούτου, κύριοι βουλευταί, προϋποθέτει μεγαλυτέραν ἐναρμόνισιν καὶ ἔντασιν τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας. Κυρίως, ὅμως, ἐπιβάλλει τὴν διαφύλαξιν τοῦ δημιουργηθέντος κλίματος σταθερότητος καὶ ἐμπιστοσύνης, χάρις εἰς τὸ ὁποῖον ἀξιοποιοῦνται οἱ ἐθνικοὶ πλουτοπαραγωγικοὶ πόροι. Ἡ ἐπιτάχυνσις τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως ἀποτελεῖ ζωτικὴν ἀνάγκην τῆς Χώρας μας. Ταύτην δὲν ἐπαγγέλλεται ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ πραγματοποιεῖ σταθερῶς ἡ Κυβέρνησις, χάρις εἰς τὴν συμπαράστασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἶναι, ὁμολογουμένως, εὐνοϊκαὶ σήμερον αἱ δημιουργηθεῖσαι ἀντικειμενικαὶ συνθῆκαι διὰ τὴν προώθησιν τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Εἶναι, ὅμως, ἀπαραίτητον ὅπως μὴ διασαλευθῇ, οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον, ἡ διὰ τόσων θυσιῶν κτηθεῖσα κοινὴ ἐμπιστοσύνη ἐπὶ τὸ μέλλον τῆς Χώρας. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ὁμάδος τῶν Ἀγροτῶν–Ἐργαζομένων κ. Ε. Μπαλτατζῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§8Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, ἐκλήθην νὰ ὁμιλήσω, ἀλλὰ ἐλύσατε τὴν συνεδρίασιν. Παρακαλῶ νὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ὁμιλήσητε ἀμέσως κατόπιν.

§10Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ ἐκαλέσατε κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν νὰ ὁμιλήσω, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ μοῦ δώσητε τὸν λόγον πρῶτον σήμερον.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ὁμιλήσητε εὐθὺς ἀμέσως μετὰ τὸν κ. Μπαλτατζῆν.

§12Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπαναλαμβάνω, ἐκλήθην νὰ ὁμιλήσω κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν καὶ ἑπομένως, εἶναι ἡ σειρά μου νὰ ὁμιλήσω πρῶτος. Ἄλλως τε ὁ κ. Μπαλτατζῆς δὲν εἶναι Ἀρχηγὸς Κόμματος, ὥστε νὰ παρεμβληθῇ.

§13Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν ἐζήτησα νὰ ὁμιλήσω, ὡς ἀντίλογος, ἀλλ’ ὁ κ. Ἀρβανιτάκις εἶπεν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν τοῦτο, δεδομένου, ὅτι θὰ ὡμίλει ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Ἀγροτῶν κ. Μπαλτατζῆς. Τότε τὸν ἀνεγνώριζε τὸν κ. Μπαλτατζῆν ὡς Ἀρχηγὸν Κόμματος καὶ τώρα δὲν θέλει νὰ τὸν ἀναγνωρίσῃ.

§14Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. Μπαλτατζῆς θὰ ἀγνοῇ, ὅτι ὁ κ. Ἀρβανιτάκις ἐκλήθη νὰ ὁμιλήσῃ κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, διότι ἦτο ἡ σειρά του. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἐκλήθη νὰ ὁμιλήσῃ, δὲν εἶναι νοητὴ ἡ παρέμβασις οἱουδήποτε καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. Μπαλτατζῆς θὰ παραχωρήσῃ τὴν θέσιν του εἰς τὸν κ. Ἀρβανιτάκιν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Ἀρβανιτάκις, ἐκλήθη νὰ ὁμιλήσῃ, ἀλλὰ δὲν ἐδέχθη.

§16Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκλήθην νὰ ὁμιλήσω καὶ ἐνῷ ἀνερχόμην εἰς τὸ βῆμα, πολλοὶ συνάδελφοι ἐζήτησαν, λόγῳ τῆς ἑορτῆς τοῦ Ἁγίου Νικολάου, νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν, πρᾶγμα ὅπερ καὶ ἐγένετο. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραβιάζετε τὸν Κανονισμὸν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρβανιτάκι, δὲν ἔχετε δίκαιον. Ἄλλως τε θὰ ὁμιλήσητε εὐθὺς μετὰ τὸν κ. Μπαλτατζῆν.

§18Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν καὶ δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ θίξω τὸ θέμα, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω εἰς συναδέλφους προερχομένους ἀπὸ Κόμματα τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, δι’ αὐτοῦ τοῦ εἴδους παρεμβάσεις καὶ ἐμπόδια εἰς τὸ νὰ λάβω τὴν σειράν μου νὰ ὁμιλήσω καὶ νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Ὅτι, ἀσχέτως τοῦ τυπικοῦ μέρους ἐὰν ἐκπροσωποῦμεν ἢ δὲν ἐκπροσωποῦμεν μίαν αὐτοτελῆ πολιτικὴν ὁμάδα, ἡ ὁποία ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ποὺ διεξάγεται ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτῆς τῆς ἐπερωτήσεως, οὐδεὶς συνάδελφος ἔλαβε μέχρι τῆς στιγμῆς τὸν λόγον διὰ νὰ ἐκθέσῃ τὰς ἀπόψεις του ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου παρουσιάζει ἐντελῶς ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον ἡ συζήτησις διὰ τὴν ἰδικήν μας ὁμάδα, ἡ ἀνάγκη νὰ ἐκθέσῃ τὰς ἀπόψεις της. Ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ τοῦ γεγονότος πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ, κύριοι βουλευταί, ἡ ἰδιάζουσα θέσις τῆς ἰδικῆς μας ὁμάδος καὶ ἐὰν μὲν κατὰ τὸν Κανονισμὸν καὶ ἀπὸ τυπικῆς ἀπόψεως δὲν εἶναι Κόμμα, ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλή, τώρα ἀπὸ πολλὰ χρόνια ἀνεγνώρισεν, ὅτι οὐσία τὸ Κόμμα ἐνεφάνισεν μίαν πολιτικὴν ὀντότητα καὶ δύναμιν ποὺ δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Σῶμα καὶ εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς νὰ στηρίζεται εἰς πεπαλαιομένους Κανονισμούς, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν καὶ ἀναγνωρίζουν Κόμματα οὐσιαστικῶς ἀνύπαρκτα καὶ θέλουν νὰ παραγνωρίζουν Κόμματα, τὰ ὁποῖα ἐπέδειξαν, ὅτι ἔχουν μίαν δύναμιν μέσα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Εἶναι καὶ τοῦτο ἕνα σημεῖον τῶν καιρῶν, ποὺ διέρχονται τὰ Κόμματα μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Αὐτὰ δυστυχῶς, ἀλλὰ ἂς σταματήσωμεν καὶ ἂς εἰσέλθωμεν εἰς τὸ θέμα τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ αὐτὴν τὴν στιγμήν. Κύριοι βουλευταί, ἐζήτησα καὶ ἔλαβον τὸν λόγον, κατὰ καθῆκον, διότι, ὅπως ἤδη ἐτόνισα, μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς οὐδεὶς ἐκ μέρους τῆς ὁμάδος τῆς ἰδικῆς μας ἔλαβε τὸν λόγον διὰ νὰ ἐκθέσῃ τὰς ἀπόψεις μας ἐπὶ τῆς συζητουμένης ἐπερωτήσεως. Καὶ ἔλαβον τὸν λόγον ὄχι μὲ πολὺ ἐνθουσιασμόν, διότι ἡ ἐπερώτησις, ἡ ὁποία τώρα καὶ ἀρκετὸν χρόνον ἀπασχολεῖ τὸ Σῶμα, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἔχει ἰδιαιτέραν σοβαρότητα, διότι ἀπὸ τὴν ὀρθὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, βάσει τοῦ ὁποίου θὰ διεξαχθοῦν αἱ μέλλουσαι ἐκλογαί, ἐξαρτᾶται ἡ πολιτικὴ ζωὴ τοῦ τόπου, παρὰ τὸ γεγονός, λέγω, ὅτι αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ τὸ θέμα ἔχει ἰδιαιτέραν σοβαρότητα, ἐν τούτοις, δὲν εἴμεθα πολὺ ἐνθουσιασμένοι, διότι ἀμφιβάλλομεν πολύ, ὅτι εἶναι δυνατὴ ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία διεξάγεται δι’ ἕνα τόσον ζωτικὸν πρόβλημα, νὰ ἀποδώσῃ θετικοὺς καρπούς, νὰ μὴ περιορισθῇ ἁπλῶς καὶ μόνον εἰς τὴν κριτικήν, εἰς τὴν ἀνταλλαγὴν ἀπόψεων τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ νὰ καταλήξῃ εἰς ἓν οὐσιαστικὸν συμπέρασμα, εἰς ἕνα σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ συνεννοηθῇ ἐπὶ τέλους ὁ πολιτικὸς κόσμος, Κυβέρνησις καὶ Ἀντιπολίτευσις ἤ, τοὐλάχιστον, ἕνα μέρος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ Κυβερνήσεως εἰ δυνατὸν καὶ ὁλόκληρος, ἐπαναλαμβάνω, ὁ πολιτικὸς κόσμος εἰς τὸ νὰ ξεκαθαρισθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, βάσει τοῦ ὁποίου θὰ διεξαχθοῦν αἱ προσεχεῖς βουλευτικαὶ ἐκλογαί. Πάντοτε, κύριοι βουλευταί, τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ δικαίως, ζητοῦν τὴν ἔγκαιρον ψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ πάντοτε δυστυχῶς αἱ Κυβερνήσεως κρατοῦν αὐτὸ τὸ μέτρον εἰς τὴν διάθεσίν των, διὰ νὰ ἀσκήσουν τὴν τελευταίαν στιγμὴν τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχουν, λόγῳ τῆς Κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας, τὴν ὁποίαν διαθέτουν, νὰ εἰσηγοῦνται ἓν ἐκλογικὸν μέτρον, τὸ ὁποῖον ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς τὴν θέλησιν τῆς πλειοψηφίας. Δυστυχῶς, αὐτὰ γίνονται πάντοτε. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ τὸ ἀντιμετωπίζει καὶ πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι καὶ αὐτὴν τὴν φορὰν τὸ ἴδιον πρᾶγμα θὰ γίνῃ. Βεβαίως, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ σοβαρότης τοῦ ζητήματος, ἡ ἐπίδρασις τὴν ὁποίαν θὰ ἀσκήσῃ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ἐπὶ τῆς ἐξελίξεως τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς, ἐπιβάλλει εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ ἐξεύρουν ἕνα τρόπον συνεννοήσεως, ποὺ πραγματικὰ θὰ ἀποτελέσῃ μίαν χειρονομίαν καὶ ἀπὸ τὴν κυβερνητικὴν πλευρὰν καὶ γενικῶς καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, μίαν χειρονομίαν, τὴν ὁποίαν ἡ κοινὴ γνώμη θὰ τὴν ἀναγνωρίσῃ καὶ θὰ τὴν τιμήσῃ, ἀλλὰ πρὸ παντὸς θὰ διευκολύνῃ τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ μας Πολιτεύματος. Ἀλλὰ ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία διεξήχθη, δὲν ἔθιξε μόνον τὸ πρόβλημα τῆς ἐγκαίρου ψηφίσεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Δὲν ἐξέθεσαν τὰ Κόμματα μόνον τὴν προτίμησιν τὴν ὁποίαν ἔχουν ἔναντι τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων, ἀλλά, ὡς ἦτο φυσικόν, ἔθιξαν καὶ τὰ ἐκλογικὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα ἐφηρμόσθησαν κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον καὶ ἰδιαιτέρως τὰ ἐκλογικὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα ἐφηρμόσθησαν τὸ 1956 καὶ τὸ 1958 καὶ ἐθίγη καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἐπιδράσεως, ἡ ὁποία διεπιστώθη ἐπὶ τῆς πολιτικῆς ζωῆς τοῦ τόπου καὶ αἱ ἐπιπτώσεις, τὰς ὁποίας εἶχον αὐτὰ τὰ δύο ἐκλογικὰ συστήματα εἰς τὴν πολιτικὴν διάρθρωσιν τοῦ τόπου μας. Καὶ ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως, τὸ πρᾶγμα βεβαίως παρουσιάζει ἀκόμη μεγαλύτερον ἐνδιαφέρον, διότι ἀφορᾷ κατὰ πολὺ τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου, τὰ ὁποῖα μὲ τὰ ἐκλογικὰ αὐτὰ συστήματα συνεθλίβησαν καὶ εἶναι ἕνα ζήτημα ἐξαιρετικῆς σπουδαιότητος, ποὺ πράγματι ὀρθῶς ἀπησχόλησε τοὺς ὁμιλητὰς καὶ τὸ Σῶμα. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἐκθέσω τὰς ἀπόψεις μας πρῶτα– πρῶτα ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζομεν καὶ εἰς τὸ ὁποῖον πιστεύομεν, ὅτι πράγματι ἐξυπηρετεῖ τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου, ἐξυπηρετεῖ τὸ Κοινοβουλευτικόν μας Πολίτευμα. Πάντοτε ἡμεῖς ὑπεστηρίξαμεν τὴν ἀνάγκην τῆς καθιερώσεως τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς καὶ νομίζω καὶ σήμερον, ὅτι ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ ἀποτελεῖ πράγματι τὸ δικαιότερον ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ. Τὰ προτερήματα τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς πολλάκις ἐξετέθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἀπὸ ἄλλους ὁμιλητὰς καὶ ἀπὸ ἡμᾶς παλαιότερον καὶ εἶναι περιττὸν νὰ τὰ ἐπαναλάβω. Ἀλλὰ ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἀναλογικὴ προσιδιάζει πρὸς τὸν ἀντιπροσωπευτικὸν χαρακτῆρα τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ μας Πολιτεύματος, διότι ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ ἐπιτρέπει τὴν δικαίαν ἐκπροσώπησιν τῶν πολιτικῶν μερίδων καὶ τὴν ἔκφρασιν τῶν ροπῶν τῶν κοινωνικῶν καὶ τῶν πολιτικῶν, ποὺ ὑπάρχουν μέσα εἰς τὸν λαόν. Ἀλλ’ ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, κύριοι βουλευταί, ἐπὶ πλέον, ἐξυπηρετεῖ τὴν πολιτικὴν ὁμαλότητα τοῦ τόπου, διότι προλαμβάνει τὴν ἔκρηξιν τῶν πολιτικῶν ἀντιθέσεων καὶ τῶν κοινωνικῶν ἀντιθέσεων καὶ ἐπὶ πλέον, καλλιεργεῖ τὰ Κόμματα, τὰ ὁποῖα ἐκφράζουν ἰδεολογικὰς τάσεις, τὰ Κόμματα, τὰ ὁποῖα στηρίζονται ἐπάνω εἰς δημοκρατικὴν διοίκησιν καὶ καταπολεμοῦν τὸν προσωπικὸν χαρακτῆρα τῶν Κομμάτων. Νομίζω, ὅτι, εἰς τὸν τόπον μας ἰδιαιτέρως, ὁ προσωπικὸς χαρακτὴρ τῶν Κομμάτων, πράγματι ἦτο καὶ εἶναι μία ἀνωμαλία εἰς τὴν πολιτικήν μας ζωὴν καὶ βλέπετε αὐτὸ εἰς τὴν συχνὴν ἐναλλαγὴν τῶν Κομμάτων. Ὅταν μοῦ ἐδόθη πέρυσιν ἡ εὐκαιρία νὰ μεταβῶ εἰς Δανίαν καὶ ἠρώτησα, πόσων ἐτῶν εἶναι τὸ νεώτερον Κόμμα, μοῦ εἶπον, ὅτι τὸ νεώτερον Κόμμα εἶναι 50–60 ἐτῶν, τὰ ἄλλα δὲ Κόμματα εἶναι 80, 100 καὶ μέχρι 120 ἐτῶν. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅλα τὰ Κόμματα εἶναι τῆς τελευταίας πενταετίας καὶ τὸ πολὺ τῆς τελευταίας δεκαετίας. Αὐτὸ ἀκριβῶς ἐπιμαρτυρεῖ τὸν ἔντονον προσωπικὸν χαρακτῆρα, ποὺ ἔχουν τὰ Κόμματα ὄχι μόνον εἰς τὴν ἡγεσίαν, εἰς τὴν κορυφήν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ μέσον. Καὶ οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων καὶ οἱ βουλευταί, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν βάσιν ἀκόμη, οἱ κομματάρχαι συνθέτουν προσωπικὰς καταστάσεις καὶ δημιουργοῦν τὰ προσωπικὰ Κόμματα, τὰ ὁποῖα νομίζομεν, ὅτι δὲν ἐξυπηρετοῦν τὸν τόπον, δὲν ἐξυπηρετοῦν τὰ πραγματικὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους. Ἐνῷ ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ ἐπιτρέπει τὴν δημιουργίαν, τὴν στερέωσιν Κομμάτων ἀρχῶν, Κομμάτων ἰδεολογικῶν, Κομμάτων τὰ ὁποῖα ἔχουν δημοκρατικὴν διοίκησιν καὶ Κομμάτων, τὰ ὁποῖα εἰς τὸ διηνεκὲς ἠμποροῦν νὰ ὑπηρετοῦν τὸν λαόν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, εἰς τὰς πολιτισμένας χώρας τοῦ ἐξωτερικοῦ βλέπετε τὰ Κόμματα ἀρχῶν νὰ εὑρίσκωνται ἐν ἀκμῇ, ἐνῷ εἰς αὐτὸν ἐδῶ τὸν τόπον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν Κόμματα ἀρχῶν. Αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, κατὰ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μας, δὲν ὀφείλεται μόνον εἰς τὸν προσωπικὸν χαρακτῆρα τῶν Κομμάτων, εἰς τὴν παράδοσιν, εἰς τὸν ἀτομικιστικὸν χαρακτῆρα τῶν Ἑλλήνων, δὲν ὀφείλεται μόνον εἰς τὴν διαπαιδαγώγησιν τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, ἀλλ’ ὀφείλεται καὶ εἰς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Βεβαίως, ἴσως, ὑστεροῦμεν ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς μορφώσεως καὶ αὐτὸ συντελεῖ εἰς τὸ νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις. Ἀλλά, ἐὰν καθιερώνετο μὲ σταθερότητα ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, εἶμαι βέβαιος, ὅτι, κατὰ πολὺ θὰ ἐβοηθοῦντο αἱ προσπάθειαι δημιουργίας Κομμάτων ἀρχῶν, Κομμάτων ποὺ διοικοῦνται κατὰ τρόπον δημοκρατικόν, ποὺ ἀποτελεῖ ἀνάγκην ζωτικὴν διὰ κάθε Δημοκρατικὸν καὶ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα. Ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ συμβάλλει περαιτέρω, εἰς τὴν πολιτικὴν διαπαιδαγώγησιν καὶ εἰς τὴν μόρφωσιν τοῦ λαοῦ. Ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ συντελεῖ εἰς τὸ νὰ ἀποφεύγωνται συνεργασίαι, αἱ ὁποῖαι προσκρούουν εἰς τὸ κοινὸν αἴσθημα. Ἔχομεν πολλάκις καὶ ἀθέμιτες ἀκόμη συνεργασίες, αἱ ὁποῖαι ἐκ τῶν πραγμάτων ἐπιβάλλονται διὰ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Αὐτὰ τὰ πράγματα ἀποφεύγονται, ἀπαλύνουν τὰ πολιτικά μας ἤθη καὶ διευκολύνεται ἡ πολιτικὴ μας ζωὴ καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἶναι δυνατὸν ὁ πολιτικὸς κόσμος νὰ προσφέρῃ μεγαλυτέρας ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον μας. Λέγεται, ὅτι ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ δὲν ὑποβοηθεῖ εἰς τὸν σχηματισμὸν σταθερῶν Κυβερνήσεων. Ἴσως αὐτό, μέχρις ἑνὸς σημείου, νὰ εἶναι ἀκριβές. Δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀκριβές, διότι ἔχομεν εἰς τὴν πρᾶξιν περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἐφηρμόσθη ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ καὶ ἔδωσε σταθερὰν καὶ ἀκόμη καὶ μονοκομματικὴν Κυβέρνησιν. Ἡ περίοδος τοῦ 1946–50 εἶναι πρόσφατος καὶ γνωρίζομεν, ὅτι, ἕνα Κόμμα οὐσιαστικὰ εἶχε τὴν πλειοψηφίαν μέσα εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλά, ἐὰν δὲν ἠμπορῇ νὰ δώσῃ τὴν πλειοψηφίαν τῶν ἑδρῶν, διότι δὲν ἔχει τὴν πλειοψηφίαν εἰς τὸ ἐκλογικὸν Σῶμα, τὸ οἱοδήποτε Κόμμα, αὐτὸ δὲν εἶναι, νομίζω, κακόν. Διότι, εἰς τὰς σημερινὰς στιγμὰς ποὺ διερχόμεθα, αἱ Κυβερνήσεις πρέπει νὰ στηρίζωνται ὄχι μόνον ἐπὶ τῆς πλειοψηφίας τοῦ Σώματος τῶν βουλευτῶν, ἀλλὰ ἐπὶ τῆς λαϊκῆς πλειοψηφίας. Ὁ ἀγών, ὁ ὁποῖος διεξάγεται διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν, διὰ τὴν πρόοδον τοῦ τόπου, διὰ τὸν πολιτισμὸν καὶ δι’ ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν ἐθνικήν μας δραστηριότητα, ἀπαιτοῦν Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ στηρίζωνται ἐπὶ εὐρυτέρας λαϊκῆς βάσεως καὶ ἐὰν ὑπάρχουν Κόμματα, τὰ ὁποῖα συγκεντρώνουν αὐτὴν τὴν λαϊκὴν πλειοψηφίαν, τόσον τὸ καλλίτερον, καὶ ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ πλειοψηφία, τὸ γεγονός, ὅτι θὰ ὑπάρξουν συμμαχικαὶ Κυβερνήσεις, αὐτὸ δὲν νομίζω, ὅτι ἀποτελεῖ ἀδυναμίαν διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἀντιθέτως, ἀποτελεῖ μίαν δύναμιν.

§19Β. ΚΡΙΚΟΣ. Τὸ 1946 δὲν ὑπῆρχε πλειοψηφία ἀπὸ ἕνα Κόμμα. Ἀλλὰ ἦτο τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ τὸ Κόμμα τοῦ Γονατᾶ ποὺ εἶχαν πλειοψηφίαν εἰς τὴν Βουλήν.

§20Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Οὐσιαστικῶς εἶχε τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, διότι τὸ Κόμμα τοῦ Γονατᾶ εἶχεν ἀπορροφηθῆ ἀπὸ τὸ Λαϊκόν. Πάντως, ὑπῆρχε σταθερότης κυβερνητική, ἡ ὁποία ἦτο μόνον ἡ Κυβέρνησις τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ δὲν ἦτο Κυβέρνησις συνεργασίας. Ἐπίσης, ὁ συνασπισμὸς αὐτὸς κατέβηκεν ἡνωμένος εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν ποὺ ἐπέτρεπε τὸν διαχωρισμὸν τῶν Κομμάτων καὶ δὲν εὐνοοῦσε τὴν συνεργασίαν. Ἐν τούτοις, ὑπῆρχε ταὐτότης ἀπόψεων τῶν Κομμάτων αὐτῶν καὶ δι’ αὐτὸ καὶ ἐκλογικῶς συνειργάσθησαν.

§21Β. ΚΡΙΚΟΣ. Ὅταν ἀπεχώρησεν ὁ Γονατᾶς ἔχασε τὸ Λαϊκὸν τὴν πλειοψηφίαν καὶ ἔφεραν τὸν Μάξιμον.

§22Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἐπέβαλεν ἡ ἐσωτερικὴ κατάστασις, διότι ἐφθάσαμεν τότε εἰς τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν, μὲ Πρόεδρον τὸν ἀείμνηστον Σοφούλην. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο θέμα. Αὐτὸ δὲν ὠφείλετο εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἀδυναμίαν τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ ὠφείλετο εἰς τὴν γενικωτέραν σκοπιμότητα τῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος. Εἶναι ἐντελῶς ἄλλοι οἱ λόγοι. Τὸ γεγονός, πάντως, ὅτι μὲ ἁπλῆν ἀναλογικὴν κατέβηκεν ὁ Γονατᾶς συνεργαζόμενος μὲ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ἀποτελεῖ ἔνδειξιν ταὐτότητος ἰδεολογικῶν σημείων καὶ κατευθύνσεων καὶ αὐτὴ ἡ ταὐτότης ἐσυνεχίσθη μὲ τὴν κυβερνητικὴν συνεργασίαν ἀμέσως μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1946. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ προσφέρεται περισσότερον ἀπὸ οἱοδήποτε ἄλλο ἐκλογικὸν σύστημα, διὰ νὰ ὑπηρετήσῃ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν ἐξημέρωσιν τῶν πολιτικῶν μας ἠθῶν, εἰς τὴν διαπαιδαγώγησιν τοῦ λαοῦ καὶ ἀκόμη περισσότερον εἰς τὴν μεγαλυτέραν ἀπόδοσιν τῶν Κυβερνήσεων ποὺ θὰ προκύψουν ἀπὸ πραγματικὴν πλειοψηφίαν τοῦ λαοῦ καὶ τῆς Βουλῆς. Αὐτά, κύριοι βουλευταί, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι πράγματι ἐξυπηρετεῖ ἀκόμη καὶ σήμερον τὸν τόπον μας. Δὲν παραγνωρίζω, ὅτι ὑπάρχουν βεβαίως καὶ ἄλλαι ἀξιόλογοι ἀπόψεις δι’ ἄλλα ἐκλογικὰ συστήματα. Ἠμπορεῖ βέβαια νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἀκόμη καὶ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα καὶ ἀκόμη καὶ τὸ μονοεδρικὸν πλειοψηφικόν. Ἐξαρτᾶται καὶ τὶ εἴδους πλειοψηφικόν. Ἡμεῖς πιστεύομεν εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς καθιερώσεως τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Εἶναι δυνατὸν καὶ ἄλλα συστήματα νὰ συγκεντρώνουν ὡρισμένα πλεονεκτήματα καὶ εἰς ἄλλας χώρας νὰ ἀποδίδουν, διότι καὶ ἡ ὀργάνωσις ἐκεῖ τῆς πολιτικῆς ζωῆς εἶναι τοιαύτη, ὥστε καὶ μὲ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα νὰ ὑπάρξῃ πολιτικὴ ὁμαλότης, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἰς τὸν τόπον μας προσφέρεται καὶ περισσότερον ἐξυπηρετεῖ ἡ ἀναλογική. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, πέραν τούτου, κατὰ τὴν συζήτησιν ἐθίγησαν καὶ τὰ ἐκλογικὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα ἐφηρμόσθησαν τὸ 1956 καὶ τὸ 1958. Ἐλέχθησαν πολλὰ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἐκ μέρους ὅλων σχεδὸν τῶν συναδέλφων καὶ πρέπει νὰ εἴπω καὶ ἐγώ, ὅτι τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τοῦ 1956 καὶ τοῦ 1958, ἡμεῖς τοὐλάχιστον, ὅταν ἐψηφίσθησαν, τὰ κατεπολεμήσαμεν καὶ εἴχομεν προβλέψει, ὅτι αἱ ἐπιπτώσεις θὰ εἶναι δυσμενεῖς ἐπὶ τῆς πολιτικῆς ζωῆς τοῦ τόπου. Πράγματι, χωρὶς νὰ προχωρήσωμεν περαιτέρω εἰς ἀνάλυσιν τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων αὐτῶν, οἱ νόμοι αὐτοὶ συνετέλεσαν, ὥστε νὰ συνθλιβοῦν τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου καὶ σήμερον βλέπετε, ὅτι ἀντιμετωπίζομεν μίαν πολιτικὴν κρίσιν. Ὅλοι λέγουν, ὅτι ὑπάρχει κἄποια ἀνωμαλία. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος τοῦ 1958 ηὐνόησε βέβαια τὴν κυβερνητικὴν παράταξιν καὶ τὴν Ἄκραν Ἀριστερὰν καὶ ἔχομεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὴν Ἄκραν Ἀριστερὰν ὡς ἀξιωματικὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἡ ὁποία ὅμως τελεῖ ὑπὸ μίαν ἰδιάζουσαν κατάστασιν. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ θίξω αὐτὸ τὸ κεφάλαιον, διότι ὅλοι μας ἀντιλαμβανόμεθα αὐτὴν τὴν ἰδιάζουσαν ἀδυναμίαν, ἡ ὁποία ὑπάρχει καὶ εἶναι ἀντικείμενον συζητήσεως ἡ κατάστασις αὐτὴ μέσα εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου μας. Τὸ Κέντρον, ὅπως ἐλέχθη, ἔλαβε τὸ 35% τῶν ψήφων καὶ ἐν τούτοις, λόγῳ τῆς κατατμήσεως, λόγῳ τοῦ δυσμενοῦς τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, αὐτὸ τὸ 35% συνετρίβη, ἐνῷ ἡ Ἄκρα Ἀριστερὰ ἔλαβε τὸ 24% καὶ ἔλαβεν ὑπερδιπλάσιον ἀριθμὸν βουλευτῶν καὶ ἑδρῶν, ἐν σχέσει μὲ τὸ Δημοκρατικὸν Κέντρον. Ἐλέχθησαν, κύριοι, ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς πολλὰ πράγματα διὰ τὴν ἑνότητα τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος καὶ ἐγώ, ἐφ’ ὅσον τὸ κεφάλαιον αὐτὸ ἐθίγη κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς νὰ εἴπω μερικὰ πράγματα, ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ ΚΑΕ, διότι εἴμεθα ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατ’ ἐπανάληψιν συνειργάσθησαν μὲ τὰ Κόμματα τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι τὸ Κόμμα μας ἔχει ἰδιαίτερον χρῶμα, ὡς στηριζόμενον εἰς τὴν ἀγροτικὴν τάξιν καὶ τοὺς ἐργαζομένους, καίτοι ὅμως ἔχει, ὡς εἶπον, ἰδιαιτέραν τοποθέτησιν, διὰ νὰ ὑπηρετήσωμεν τὰ γενικώτερα συμφέροντα τοῦ τόπου, κατ’ ἐπανάληψιν συνειργάσθημεν. Δὲν θέλω νὰ ἀνατρέξω εἰς τὰς συνεργασίας τοῦ 1952 καὶ 1958. Θέλω ὅμως νὰ εἴπω, ὅτι ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958, διότι προέχει τὸ ζήτημα τῆς ἑνότητος τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, εἴχομεν ἐπαφὰς μὲ ἐπιτελικὰ στελέχη τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, τὰ ὁποῖα εἶχον ἀναλάβει πρωτοβουλίαν, ἀναδιοργανώσεως τοῦ Κέντρου. Εἰς τὰς ἀρχὰς Ἰουνίου ἦλθον εἰς ἐπαφὴν μαζί μας ἐπιτελικὰ στελέχη τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ κατονομάσω, ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦ παρόντος τοῦτο, καὶ μᾶς ἐβολιδοσκόπησαν, ὡς πρὸς τὸ κατὰ πόσον εἴμεθα διατεθειμένοι ἡμεῖς οἱ ἀγροτικοὶ νὰ βοηθήσωμεν εἰς τὴν προσπάθειαν ἀνασυγκροτήσεως τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου. Καὶ τὸν πρῶτον μῆνα μετὰ τὰς ἐκλογὰς παρὰ τὴν πλάνην τὴν ὁποίαν ἠκολούθησαν τὰ κύρια Κόμματα τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου ἔναντι τῶν ἄλλων Κομμάτων, ἐν τούτοις ἐδέχθημεν τὴν συζήτησιν καὶ προθύμως ἠθελήσαμεν νὰ βοηθήσωμεν εἰς τὴν προσπάθειαν ἀνασυγκροτήσεως τοῦ Κέντρου. Ἀλλὰ καὶ τὸν Σεπτέμβριον–Ὀκτώβριον τοῦ 1951, ὅταν ἐγένετο συζήτησις διὰ τὴν ἑνοποίησιν τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου ἡμεῖς ἠθελήσαμεν νὰ συμβάλωμεν εἰς τὴν ἑνότητα τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, καὶ μέχρι τελευταίως ἐγένοντο αἱ προσπάθειαι αὐταί, αἱ ὁποῖαι ὅμως δὲν ἀπέδωσαν τίποτα τὸ οὐσιαστικόν. Πρέπει νὰ τὸ εἴπω αὐτό, διότι ἐθίγη τὸ Σῶμα καὶ πρέπει νὰ ξεκαθαρίσωμεν τὴν στάσιν μας, ἀπέναντι τῆς προσπαθείας αὐτῆς, ἡ ὁποία κατὰ κοινὴν ἀναγνώρισιν ὑπηρετεῖ τὸ γενικώτερον συμφέρον τοῦ Ἔθνους, διότι θὰ συμβάλῃ εἰς τὴν ἐξυγίανσιν τῆς πολιτικῆς ζωῆς τοῦ τόπου.

§23Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Δὲν εἴπατε ὅμως, ποῦ προσέκρουσαν αἱ προσπάθειαι;

§24Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Σκοπός μου δὲν εἶναι νὰ δημιουργήσω ἀντιθέσεις μεταξὺ τῶν Κομμάτων, σκοπός μου εἶναι νὰ εἴπω τὴν ἄποψίν μου. Βεβαίως δὲν ὑποτιμῶ τὴν καλὴν πίστιν οὐδενός, ἀλλά, ὡς γνωρίζητε, ὑπῆρξαν ἀντιθέσεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον προσωπικὰ ἐλατήρια καὶ οὐχὶ ἰδεολογικά. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις. Ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον αὐτὰ ἀνήκουν πλέον εἰς τὴν ἱστορίαν, πρέπει νὰ μᾶς ἐνδιαφέρῃ τὸ παρὸν καὶ τὸν μέλλον τοῦ τόπου. Δι’ αὐτὰ πρέπει ὅλοι μας νὰ ἀναμετρήσωμεν τὰς εὐθύνας μας καὶ νὰ πράξωμεν τὸ καθῆκον μας, ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, τὸν ὁποῖον ἐκπροσωποῦμεν καὶ ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους, διότι ἡ κατάστασις αὐτή, δημιουργεῖ ἕνα ἀδιέξοδον, καὶ μίαν σύγχυσιν εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου, καὶ ἔχομεν ὑποχρέωσιν, ὁ κάθε ἕνας μὲ τὴν δύναμίν του νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν αὐτῆς τῆς καταστάσεως. Δύο εἶναι τὰ ζητήματα. Τὸ πρῶτον εἶναι ἡ καθιέρωσις ἐκλογικοῦ συστήματος, βάσει τοῦ ὁποίου θὰ διεξαχθοῦν αἱ μέλλουσαι ἐκλογαί, καὶ δεύτερον εἶναι, ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀκόμη δυνατὸν ἡ ἀνασύνταξις, ἡ ἑνοποίησις τῶν δυνάμεων τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου. Νομίζω, ὅτι καὶ τὰ δύο αὐτὰ ζητήματα, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθοῦν κατὰ τρόπον ἀποτελεσματικόν, ἐὰν ἐπικρατήσῃ ἀντικειμενικότης σκέψεως μεταξύ μας, ἐὰν θέσωμεν ὑπεράνω ὅλων τὸ γενικώτερον συμφέρον τοῦ Ἔθνους. Καὶ πιστεύω, ὅτι ἕνα Κόμμα, τὸ ὁποῖον φιλοδοξεῖ νὰ ὑπηρετήσῃ τὸν τόπον, ἐφ’ ὅσον πεισθῇ, ὅτι διὰ μιᾶς χειρονομίας του εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετηθῇ τὸ γενικώτερον συμφέρον, νομίζω, ὅτι μέσα εἰς τὸ γενικώτερον συμφέρον ἐξυπηρετεῖται καὶ τὸ στενώτερον κομματικὸν συμφέρον. Ἐάν, κύριοι, ὑπάρξῃ αὐτὴ ἡ ἔξαρσις, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθοῦν κατὰ τρόπον ἀποτελεσματικόν, τὰ σοβαρὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα αὐτὴν τὴν στιγμὴν βασανίζουν τὸν τόπον. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, θὰ δώσῃ τὴν δέουσαν, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, προσοχήν. Βεβαίως αὐτό, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν εἶναι κἄτι τὸ ἐξαιρετικόν, τὸ ὁποῖον μέχρι σήμερον δὲν ἔτυχεν ἐφαρμογῆς, διότι εἶναι γεγονός, ὅτι ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις τὸ ζήτημα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τὸ κρατοῦν ὡς ἐφεδρείαν διὰ τὴν τελευταίαν στιγμήν. Θὰ ἦτο ὅμως, μία γενναιοτέρα χειρονομία τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία διαθέτει τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς νὰ ξεκαθαρίσῃ τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Δὲν γνωρίζω εἰς ποῖον ἐκλογικὸν σύστημα θὰ συμπέσῃ ἡ προτίμησίς της. Εὔχομαι αὐτὸ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα νὰ εἶναι ἀποτέλεσμα κοινῆς συνεννοήσεως Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως. Ἀλλά, καὶ ἐὰν ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις μονοπλεύρως θὰ ἤθελε νὰ ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προχωρήσῃ εἰς αὐτὴν τὴν ρύθμισιν, νὰ ἔχωμεν μίαν ξεκαθαρισμένην κατάστασιν. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίζεται καὶ λέγει, ὅτι ὑπάρχει ἐκλογικὸς νόμος καὶ πράγματι ὑπάρχει ἐκλογικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος μάλιστα δὲν ἐψηφίσθη μόνον ἀπὸ τὴν Κυβερνητικὴν πλειοψηφίαν, ἀλλὰ τότε ἐψηφίσθη καὶ ἀπὸ τὴν ἀξιωματικὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἀπὸ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1958. Πράγματι, ὑπάρχει αὐτὸς ὁ ἐκλογικὸς νόμος καὶ αὐτὸν τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ἴσως, αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἐὰν τὸ κρίνῃ ἡ Κυβέρνησις μὲ στενὰ κριτήρια, νὰ τῆς συμφέρῃ κομματικῶς νὰ τὸν διατηρήσῃ καὶ νὰ τὸν ἐφαρμόσῃ κατὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Ἀλλὰ πρέπει νὰ τὸ ξεκαθαρίσῃ. Θὰ συνεχίσῃ αὐτὸν τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ἢ θὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ψήφισιν νέου ἐκλογικοῦ νόμου. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις εἶπεν, ὅτι ἀναμένει καὶ ἐν καιρῷ θὰ προέλθῃ εἰς συνεννοήσεις καὶ μὲ τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ὅτι θὰ ἐπανεξετάσῃ ἀπὸ κοινοῦ τὸ ὅλον θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ἀλλὰ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐν τῷ συνόλῳ της ἔχει θέσει τὸ ζήτημα καὶ ζητεῖ νὰ φύγωμεν ἀπὸ τὸν ὑπάρχοντα ἐκλογικὸν νόμον. Ἐπαναλαμβάνω, διὰ νὰ εἴμεθα ἀντικειμενικοὶ καὶ δίκαιοι, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις πάντοτε τὸ κρατοῦν εἰς τὴν διάθεσίν των τὴν τελευταίαν στιγμήν, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἐξυπηρετεῖ τὸν τόπον καὶ εἶναι ἀναγκαῖον ὁπωσδήποτε νὰ ξεκαθαρισθῇ αὐτὸ τὸ θέμα καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο μία θετικὴ ὑπηρεσία εἰς τὸν τόπον, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ξεκαθαρίσῃ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα βάσει τοῦ ὁποίου θὰ γίνουν αἱ προσεχεῖς ἐκλογαί. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι πράγματι ὁ τόπος μας ἀντιμετωπίζει σοβαρὰ οἰκονομικά, κοινωνικὰ προβλήματα. Βλέπομεν καθημερινῶς μεγάλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα συγκινοῦν τὴν κοινὴν γνώμην, νὰ προβάλλωνται ἐνώπιον τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ νὰ φθάνουν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν κατ’ ἕνα τρόπον περισσότερον ἀποτελεσματικόν, χρειάζεται ἐκκαθάρισις τῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία μάλιστα θὰ παράσχῃ τὴν δυνατότητα διεξαγωγῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος κατὰ τρόπον περισσότερον ὁμαλόν, καὶ θὰ ἐξασφαλίσῃ μίαν συνεννόησιν, διὰ τῆς ὁποίας ὑπηρετεῖται τὸ γενικώτερον συμφέρον τοῦ τόπου. Πιστεύω, ὅτι ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ ἐκλογικοῦ θέματος καὶ ἡ καθιέρωσις ἑνὸς ἐκλογικοῦ συστήματος θὰ ἀποτελέσῃ ἕνα θετικὸν βῆμα πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν. Νομίζω, περαιτέρω, ὅτι καὶ ἡ κατάστασις μέσα εἰς τὸ Δημοκρατικὸν Κέντρον καὶ μέσα εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀντιμετωπισθῇ μὲ μεγαλυτέραν ἔξαρσιν καὶ μεγαλυτέραν συναίσθησιν τῆς εὐθύνης, τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀπέναντι τοῦ τόπου. Ἡ ἐκκαθάρισις αὐτῆς τῆς καταστάσεως καὶ ἐντὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως θὰ προσφέρῃ ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ ἐπὶ πλέον θὰ προσφέρῃ καὶ μίαν οὐσιώδη περαιτέρω ὑπηρεσίαν εἰς τὸν τόπον. Νομίζω, ὅτι παρὰ τὰς δυσκολίας τὰς ὁποίας ἀντιμετωπίζομεν, εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν θετικὰ βήματα πρὸς τὴν πρόοδον. Δὲν ἀμφισβητῶ τὴν καλὴν πίστιν, ὅπως ἐδήλωσα, οὐδενός. Πιστεύω, εἰς τὸ ἦθος καὶ τὸν πατριωτισμὸν καὶ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ τῆς ἡγεσίας τῆς πολιτικῆς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου εἰδικώτερον, διότι περὶ αὐτοῦ γίνεται ἡ συζήτησις. Ἀλλά, ὅπως ἐλέχθη, δυστυχῶς, προσωπικοὶ καθαρῶς λόγοι συντελοῦν εἰς τὸ νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ἀνωμαλία καὶ αὐτὴ ἡ κατάστασις εἰς τὸν χῶρον αὐτόν. Ἄς εὐχηθῶμεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ σημειωθῇ μία πρόοδος, ἡ ὁποία πράγματι θὰ προσφέρῃ θετικὴν ὑπηρεσίαν, διότι ἡ ἀνασύνταξις τῶν πολιτικῶν δυνάμεων ἐπιβάλλεται διὰ γενικωτέρους λόγους. Ἡ κρισιμότης τῶν στιγμῶν ἐπιβάλλει εἰς ὅλους μας νὰ ἐπανεξετάσωμεν τὴν κατάστασιν, ἐπιβάλλει εἰς ὅλους μας νὰ σταθμίσωμεν τὰς εὐθύνας τὰς ὁποίας ἔχομεν ἔναντι τοῦ τόπου. Ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ὀφείλει νὰ κάμῃ τὸ καθῆκον του, ὅπως βεβαίως ἡ συνείδησίς του τὸ ἐπιβάλλει, ὅπως νομίζῃ ὅτι ὑπηρετεῖ τὸ γενικώτερον συμφέρον τοῦ τόπου καὶ νὰ κάμῃ τὸ καθῆκον του εἰς τὸ ἀκέραιον ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα).

§25Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Θλίβομαι, κύριοι συνάδελφοι, καὶ θλίβομαι δικαίως διὰ τὴν συμπεριφορὰν τοῦ κ. Προέδρου, ὅστις, ἐνῷ εἶχον σειρὰν νὰ ὁμιλήσω, ἐκάλεσεν ἕτερον ρήτορα ἐπὶ τοῦ βήματος. Τὰ πρακτικὰ τῆς παρελθούσης συνεδριάσεως ἐμφαίνουν τὸν Προεδρεύοντα κ. Καμβύσην, λέγοντα, τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ἀρβανιτάκις «....(ἀναγινώσκει) ....». Αὐτὸ καλεῖται διδάσκαλε ποὺ δίδασκες καὶ νόμον δὲν ἐτήρεις. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλῃ καὶ νὰ τηρῇ τὸν Κανονισμόν, ὅταν συμπεριφέρεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰς βουλευτὴν ποὺ ἔχει ἐγγραφῆ νὰ ὁμιλήσῃ; Καὶ θλίβομαι περισσότερον, διότι παρίσταντο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, οἱ ὁποῖοι, ἐνῷ εἶδον, ὅτι παρεβιάσθη ὁ Κανονισμὸς δὲν διεμαρτυρήθησαν, ἐνῷ εἰς ἄλλας περιπτώσεις, ὅταν τοὺς συμφέρῃ νὰ διαμαρτύρωνται, διαμαρτύρονται.

§26Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Κύριε συνάδελφε, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀγροτικῶν ἀσφαλίσεων, ἐκλήθητε ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς νὰ ὁμιλήσητε. Λόγῳ ὅμως, τοῦ ὅτι εἶχε παρέλθη ἡ ὥρα εἴπατε, ὅτι δὲν ὁμιλῶ, ὁπότε σᾶς διέγραψεν ὁ κ. Πρόεδρος καὶ ἐκάλεσε τὸν ἑπόμενον καὶ μεθεπόμενον καὶ ἐν συνεχείᾳ ἐκλήθην ἐγώ, ἂν καὶ εἶχε παρέλθει ἡ ὥρα. Ὅταν παρέρχεται ἡ ὥρα δὲν θέλετε νὰ ὁμιλῆτε καὶ θέλετε νὰ ὁμιλῆτε.....

§27Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Φαίνεται, ὅτι δὲν ἀντιλαμβάνεσθε τὶ λέγεται ἐδῶ. Ἐγὼ εἶπον τότε, ὅτι παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, καθ’ ὃ ἔχω δικαίωμα ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ. Ὁ Κανονισμὸς ρητῶς ὁρίζει, ὅτι ἔχω δικαίωμα νὰ παραιτηθῶ καὶ νὰ ἐγγραφῶ ἐκ νέου καὶ νὰ λάβω τὴν νέαν σειράν. Αὐτὸ καὶ ἔπραξα εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων τῶν ἀγροτῶν».

§28Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Κύριε Ἀρβανιτάκι, ἐννοεῖτε νὰ ταλαιπωρῆτε τὸ Σῶμα, παρ’ ὅλον ὅτι σᾶς ἐδόθησαν ἐξηγήσεις. Δὲν εἶναι πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν ταλαιπωρεῖτε τὴν Βουλὴν δι’ ἀνύπαρκτα θέματα. Δὲν νομίζετε, ὅτι ὑπάρχουν συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀντιλαμβάνονται τὶ λέγετε, αὐτὰ ἀφορᾷ κυρίως σᾶς, ὁ ὁποῖος μᾶς ἀπασχολεῖτε μὲ ἀνύπαρκτα θέματα. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). Ἀπασχολεῖτε τὸ Σῶμα μὲ θέματα, τὰ ὁποῖα ἐξηντλήθησαν καὶ τὰ ἐπαναλαμβάνετε... (Θόρυβος).

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε τὸν κύριον ὁμιλητήν.

§30Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Ὁμιλεῖ περὶ ἀνυπάρκτων θεμάτων ὁ κ. ἐκπρόσωπος τῆς Ἀγροτικῆς Κινήσεως, ὅπως τὴν λέγει. Ἐὰν ὁμιλῆτε περὶ ἀνυπάρκτων θεμάτων δὲν αἰσθάνεσθε τὸ καθῆκον σας. Ἐὰν θέλετε, μίαν ἡμέραν τὸ συζητοῦμεν, κ. συνάδελφε, διὰ νὰ σᾶς εἴπω ποῖος εἶσθε καὶ τὶ ἐκμετάλλευσιν κάμνετε τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου. Ὁμιλῶ πάντοτε ἐντίμως.

§31Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. (Ὁμιλεῖ ἐν μέσῳ θορύβου, μὴ ἀκουόμενος).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρβανιτάκις διὰ τὸ Προεδρεῖον ὡμίλησε, δὲν ἔθιξε κανένα.

§33Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Ἐὰν θέλετε νὰ εἶσθε ἐν τάξει, ὁρίσατε συνεδρίασιν, νὰ σᾶς εἴπω ποῖος εἶσθε. Ταλαιπωρεῖτε τὸν κόσμον, διότι δὲν εἶσθε ἐν τάξει ἀπέναντι ἐκείνων ποὺ ἔπρεπε νὰ εἶσθε.

§34Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Δὲν ἤκουσα τὶ ἀκριβῶς εἶπεν ὁ κ. Ἀρβανιτάκις. Πάντως, δὲν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ ὁμιλήσητε διὰ τὴν ἰδικήν μας στάσιν. Δὲν εἶσθε εἰς θέσιν, διότι οὔτε ἡ ἱστορία σας, οὔτε οἱ ἀγῶνες σας σᾶς τὸ ἐπιτρέπουν. Ἐστεγάσθητε πάντοτε κάτω ἀπὸ ταμπέλες, αἱ ὁποῖαι σᾶς ἀνέδειξαν βουλευτήν. Εἶσθε ἀνάξιος νὰ ὁμιλῆτε διὰ τοιαῦτα πράγματα σεῖς.

§35Κ. ΜΑΡΗΣ. Κάθησε κάτω, οἱ ἀγροτοπατέρες ἦλθαν ἐδῶ διὰ νὰ μᾶς κάνουν μαθήματα. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ 5′.

(Ὥρα 9.15′ μ.μ.)

(ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ)

(Ὥρα 9.30′ μ.μ.)

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Παρακαλεῖται ὁ κ. Ε. Ἀρβανιτάκις, ὅπως συνεχίσῃ τὸν λόγον του.

§38Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§39Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Ὅταν τελειώσω.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Μπαλτατζῆν, ὅταν τελειώσῃ ὁ κ. Ἀρβανιτάκις.

§41Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Δὲν ἠμποροῦν νὰ μᾶς ἀποκαλοῦν ἐκμεταλλευτὰς τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου. Ἐὰν ἀνεγράφη τοιοῦτόν τι εἰς τὰ πρακτικά, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ λάβω τὸν λόγον. Ὁ κ. Μαρῆς, χωρὶς νὰ προκληθῇ, μοῦ ἀπηύθυνε βαρυτάτας ὕβρεις.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, μετὰ τὸν κ. Ἀρβανιτάκιν θὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον.

§43Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι ἀνέντιμον τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, εἶναι ἔντιμον, ὅπως καὶ ἔντιμον εἶναι νὰ λέγωμεν εἰλικρινῶς τὰς σκέψεις μας καὶ ἐφ’ ὅσον ἔντιμον εἶναι νὰ λέγωμεν εἰλικρινῶς τὰς σκέψεις μας, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ τὴν σκέψιν μου ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος ποὺ ἐφηρμόσθη ἑκάστην φοράν. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἀπὸ τὰς ὁμιλίας τὰς ὁποίας ἤκουσα μέχρι σήμερον, ὅτι οὐδείς, μὰ ἀπολύτως οὐδείς, δὲν ὡμίλησεν ἀντικειμενικά, ὅλοι ὡμίλησαν ὑποκειμενικὰ καὶ ὅλοι ἐφρόντιζον πῶς θὰ τακτοποιήσουν τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ ταιριάζῃ εἰς τὰ μέτρα τους, καὶ κυρίως ἡ Κυβέρνησις, καὶ εἶναι γεγονὸς αὐτό, ἔχομεν καταντήσει εἰς τὸ σημεῖον νὰ ἔχωμεν συνταυτίσει τὸ Κόμμα μὲ τὸ Ἔθνος, τὰ συμφέροντα τοῦ Κόμματος νὰ εἶναι ταὐτοχρόνως καὶ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους, καὶ δι’ αὐτὸ ἔχομεν καταντήσει ἐκεῖ ποὺ ἔχομεν καταντήσει. Γεγονὸς εἶναι, ὅτι καὶ τὰ δύο συστήματα ἔχουν μεγάλα μειονεκτήματα καὶ μεγάλα πλεονεκτήματα. Ἀπόδειξις τὸ παρελθόν. Μὲ πλειοψηφικὸν σύστημα τὸ 1920 ἤλλαξαν τόσες Κυβερνήσεις ὅσες καὶ μὲ τὴν ἀναλογικὴν τὸ 1951–52, τὶς ὁποῖες ἀνέφερε προχθὲς ὁ κ. Βουρδουμπᾶς. Κυβέρνησις Ράλλη, Γούναρη, Γούναρη–Στράτου, Καλογεροπούλου, μέσα σὲ 1½ χρόνο. Νά, λοιπόν, ποὺ καὶ τὸ πλειοψηφικὸν φτιάνει Κυβερνήσεις πάρα πολλές. Καὶ εἴχομεν, ἀντιθέτως, σταθερὰν Κυβέρνησιν μὲ τὴν ἀναλογικὴν τὸ 1926, ἡ ὁποία ἐθαυματούργησεν. Ἤμβλυνε τὰ πάθη καὶ τὰ μίση μεταξὺ τοῦ λαοῦ, τὰ ὁποῖα ἦσαν σὲ μεγάλην ἔξαρσιν, ἐπέβαλε τὴν πειθαρχίαν εἰς τὸν στρατὸν καὶ ἄφησεν ὁλόκληρα ἑκατομμύρια περίσσευμα εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Καὶ ξεύρετε ποῖοι ἦσαν Ὑπουργοί, εἰς τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν; Μιχαλακόπουλος Ἐξωτερικῶν, Καφαντάρης Οἰκονομικῶν, Παπαναστασίου Γεωργίας, Τσαλδάρης Ἐσωτερικῶν, Μεταξᾶς Δημοσίων Ἔργων «...... (ἀναγινώσκει) ......». Ἄν εἶχα τέτοιους ὑπουργοὺς καὶ τέτοιο Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἂς ἄλλαζε κάθε τρεῖς μῆνες ἡ Κυβέρνησις! Νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι ἀπὸ μιὰ τέτοια Κυβέρνησιν θὰ εἶχεν ἀφάνταστον συμφέρον τὸ Ἔθνος. Ἔχει κανεὶς ἀμφιβολία ὅτι, ἂν εἶναι τέτοιο τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, δὲν θὰ ἔβλαπτε τὴν Πατρίδα, ἔστω καὶ ἂν ἄλλαζε κάθε τρεῖς μῆνες; Ποιὸ σύστημα δίδει τέτοιες Κυβερνήσεις; Ἄν τὶς δίδῃ τὸ πλειοψηφικόν, τάσσομαι ὑπὲρ αὐτοῦ. Ἄν τὶς δίδῃ ἡ ἀναλογική, τάσσομαι ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς. Ἀλλ’ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ἂν θέλετε τίμια καὶ εἰλικρινὰ νὰ συζητήσωμεν, θὰ σᾶς πῶ ὅτι, ὅποτε ἦταν σύστημα πλειοψηφικὸν ἢ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, εἴχαμεν ἐθνικὲς συμφορές. Ἔτσι ἔγινε τὸ 1920 μὲ τὸ πλειοψηφικόν, τὸ ἴδιο τὸ 1958 μὲ τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν. Εἶμαι βέβαιος ὅτι, ἂν τὸ 1920 ἦταν μία Συμμαχικὴ Κυβέρνησις, κἄποιος θὰ βρισκόταν ποὺ δὲν θὰ ἄφηνε νὰ πιοῦμε τὸ ποτῆρι μέχρι τὴν τελευταίαν σταγόνα. Καὶ τὸ 1958, ἂν εἴχαμε μιὰ τέτοια πάλιν Κυβέρνησιν, ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἐπέτρεπε νὰ ἁλυσσοδέσωμεν τὴν Κύπρον εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Δὲν θ’ ἁλυσσοδέναμε γιὰ πάντα τοὺς ἀδελφούς μας τῆς Κύπρου, αὐτοὺς τοὺς Ἕλληνας, ποὺ ἡ Κυβέρνησίς μας εἶχε τὸ θράσος νὰ χαρακτηρίσῃ ὡς ὄχι Ἕλληνας, ἀλλ’ ὡς ὁμιλοῦντας μίαν παρεφθαρμένην Ἑλληνικήν!... Αὐτὰ τὰ πράγματα θὰ ἐξετάσωμεν, κύριοι, γιὰ νὰ ἰδοῦμε ποιὸ ἐκλογικὸ σύστημα συμφέρει εἰς τὸν τόπον. Εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι φταίει τὸ Κέντρον, ποὺ δὲν συσπειρώνεται ὑπὸ ἕνα ἡγέτην διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ διεκδικήσῃ τὴν ἐξουσίαν καὶ τὸ 31% νὰ τὸ κάμῃ 41 καὶ 45%. Ἔχει κἄποιο δίκῃο. Ἄν πράγματι τὸ Κέντρον ἦτο ὠργανωμένον μὲ ἕνα ἡγέτην, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὄχι μόνον θὰ διεκδικοῦσε τὴν ἐξουσίαν, ἀλλὰ θὰ τὴν ἔπαιρνε πολλὲς φορές. Διατὶ δὲν γίνεται αὐτό; Εἶναι οἱ εὐγενεῖς φιλοδοξίες, ποὺ ἀναμφισβήτητα πρέπει νὰ ὑπάρχουν πάντοτε, ἡ αἰτία ποὺ δὲν ἑνώνεται τὸ Κέντρον ἢ μήπως φταίει τίποτε ἄλλο; Ἄς ἐρευνήσωμεν τὸ ζήτημα, διὰ νὰ δοῦμε ποῦ βρίσκεται ἡ αἰτία. Κύριοι, τὸ 1951–52 ἦταν Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου. Καὶ ὑπῆρξε τότε ὑπουργός, ὅπως θὰ γνωρίζετε πολλοί, μέσα ἀπὸ τὴν ἴδια τὴν Κυβέρνησιν, ὁ ὁποῖος τὴν ἐπρόδιδε, στέλνοντας ἔγγραφα μυστικὰ καὶ ἐπίσημα σὲ ξένες Πρεσβεῖες, εἰς τὰ ὁποῖα κατηγοροῦσε τὴν Κυβέρνησίν του καὶ τὰ μέτρα ποὺ ἐλάμβανεν! Ἄρα, ἀπὸ τότε ἑτοίμαζαν τὴν διάλυσιν τοῦ Κέντρου. Δὲν ἦταν τυχαῖο τὸ πρᾶγμα, διότι δὲν φαντάζομαι ποτέ, ὅτι Ἕλλην ὑπουργὸς θὰ ἔκαμνε τέτοια πράξη, νὰ στέλνῃ μυστικὰ ἔγγραφα σὲ Πρεσβεῖες ξένων χωρῶν, μὲ τὰ ὁποῖα νὰ διαβάλλῃ τὴν Κυβέρνησίν του, νὰ συκοφαντῇ τὸν Πρωθυπουργὸν καὶ τοὺς ἄλλους ὑπουργοὺς καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, νὰ λέγῃ, ὅτι δὲν λαμβάνονται τὰ κατάλληλα μέτρα καὶ ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι προωρισμένη νὰ χαθῇ μὲ τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν. Ἀπὸ ἐκεῖ, ἀπὸ τότε, τὰ ἀφεντικά, τὰ ξένα καὶ τὰ ντόπια, ἄρχισαν νὰ φτιάνουν τὸ ζυμάρι. Καὶ ὁ ὑπουργὸς ἐκεῖνος, ποὺ ἔκαμνεν αὐτὰ τὰ πράγματα, ἔχει τὴν πρώτην θέσιν εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν!...

§44ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος εἶναι;

§45Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Ρωτῆστε τὴν Κυβέρνησιν νὰ σᾶς τὸν πῇ. Ἔτσι, λοιπόν, ἄρχισαν καὶ σιγὰ–σιγὰ ἔφευγαν ἀπὸ ἐδῶ καὶ μεταπηδοῦσαν ἐκεῖ, εἰς τὴν ἄλλην παράταξιν. Γιατί; Μήπως δὲν συμφωνοῦσαν ἰδεολογικῶς ἀπὸ ἐδῶ; Ἢ ἐγὼ ἤμουν κουτὸς καὶ αὐτοὶ πιὸ ἔξυπνοι; Δὲν ἐβλέπαμε κι’ ἐμεῖς, ὅτι ὁ στρατάρχης Παπάγος θὰ ἤρχετο παμψηφεὶ τότε; Ἐπῆγε κι’ ὁ Ἀρχηγός μου, ὁ Τσουδερός, καὶ μὲ παρεκάλεσε νὰ πάω κι’ ἐγὼ ἀπὸ κεῖ. Δὲν ἐπῆγα, ὅμως, διότι ἡ θέσις μου εἶναι ἐδῶ. Ἐνῷ ἠμποροῦσα νὰ πάω. Ἀφοῦ ἐπῆγεν ὁ Ἀρχηγός μου, θὰ πήγαινα κι’ ἐγὼ κοντά, δὲν μποροῦσε νὰ μοῦ πῇ κανεὶς τίποτε. Ἄλλοι ὅμως ἐπῆγαν. Δηλαδή, προτοῦ κάμῃ νερὰ τὸ πλοῖο, μὲ τὸν πρῶτον κλυδωνισμόν. Ἀλλὰ ποῖοι φεύγουν πρῶτοι ἀπὸ τὰ πλοῖα, κύριοι συνάδελφοι; Οἱ ἀρουραῖοι. Ἑπομένως, ἀπ’ ἐκεῖ εἶναι οἱ ἀρουραῖοι καὶ ὄχι ἀπ’ ἐδῶ, ὅπως ἔλεγεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἂς μὲ κάμουν καὶ μένα Πρωθυπουργὸν ἀπόψε, ἂς ἐπιβάλλουν εἰς τοὺς βουλευτὰς νὰ ἔλθουν μαζί μου αὔριον τὸ πρωΐ, νὰ βγάλω καὶ μερικὲς φωτογραφίες «ἀν– φὰς» καὶ «προφὶλ» καὶ ἂν πᾶμε σὲ ἐκλογὲς σὲ τρεῖς μῆνες καὶ δὲν τοὺς διαλύσω ὅλους, νὰ μὴ μὲ λένε Ἀρβανιτάκι!

§46Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Εὐτυχῶς ποὺ μεταβάλλετε τὸ πρᾶγμα εἰς εὔθυμον.

§47Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Ἐὰν καὶ σεῖς ὑποχρεωθήκατε νὰ πᾶτε ἐκεῖ, κατὰ τὸν τρόπον ποὺ ἀνέφερα καὶ τὸ νομίζετε, ὅτι εἶναι εὔθυμον, τότε τὶ νὰ σᾶς πῶ; Τὸ βράδυ σήμερα νὰ ὑπογράφετε, 100 περίπου βουλευταί, πρωτόκολλον τιμῆς, ὅτι δὲν θεωρεῖτε ἄξιον τὸν Πρωθυπουργὸν αὐτὸν καὶ στὶς 8 τὸ πρωΐ τῆς ἄλλης ἡμέρας νὰ τὸν ἐκλιπαρῆτε νὰ σᾶς δεχθῇ, μὲ συγχωρῆτε πολύ, κ. συνάδελφε, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι οὔτε εὔθυμον, οὔτε γελοῖον. Εἶναι, ἁπλούστατα, ἡ πικρὴ ἀλήθεια. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας εἶπε νὰ μιλήσωμεν εἰλικρινά. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Εἶναι αὐτὸ ἀλήθεια ἢ ὄχι; Κἄποτε, εἰς τὰ παληὰ χρόνια, ὑπῆρχεν ἕνα Λαϊκὸν Κόμμα, ἔχει περάσει πολὺς καιρὸς καὶ δὲν θὰ τὸ θυμᾶσθε! Τὸ Κόμμα αὐτὸ ἔφερε, μὲ ἀναλογικήν, πλειοψηφίαν καὶ ἔκαμε Κυβέρνησιν. Μ’ ὅλον τοῦτο, δὲν ἐστάθη ἱκανὸν νὰ φθάσῃ ὡς τὸ τέλος καὶ ἐζήτησε τὴν συμμαχίαν ἄλλου Κόμματος καὶ ἔβαλε Πρωθυπουργὸν ἄνθρωπον μὲ 25 βουλευτάς, διότι αὐτὸς ἀντιπροσώπευεν ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος τὴν κρίσιμον ἐκείνην στιγμήν. Βλέπετε, ὅτι εἰς τὶς κρίσιμες στιγμὲς ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος χρειάζεται νὰ εἶναι ἡνωμένον, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ τὶς ἀντιμετωπίσῃ. Καὶ κρίσιμος στιγμὴ ἦτο καὶ τὸ Κυπριακὸν καὶ δὲν ᾐσθάνθη τὴν ἀνάγκην, νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι κρίσιμος στιγμὴ καὶ χρειάζεται νὰ σώσωμεν τὸ Ἔθνος. Καὶ εἶναι πρὸς τιμὴν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον εἶχεν 170 βουλευτὰς καὶ ἐδέχθη νὰ γίνῃ Πρωθυπουργὸς ὁ ἀείμνηστος Σοφούλης μὲ 25 βουλευτὰς καὶ τὸ ἐδέχθη, διότι αἱ ἀνάγκαι τοῦ Ἔθνους τὸ ἐπέβαλον. Εἰς τὸ Κυπριακόν, διατὶ δὲν τὸ ἐπέβαλον αἱ ἀνάγκαι τοῦ Ἔθνους; Τὸ ἐπέβαλον, ἀλλὰ ἐπειδὴ ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς χώρας δὲν ἦτο ἀκόμη ἀνεγνωρισμένος Ἀρχηγὸς ἀπὸ τὸν λαόν, ἀλλ’ ἦτο ἑτερόφωτος, δὲν ἐννοοῦσε νὰ παραιτηθῇ καὶ νὰ ἀπευθυνθῇ εἰς τὸν λαόν. Ἐφοβεῖτο μήπως τὸ σταμάτημα τοῦ Κυπριακοῦ τὸν ἐζημίωνεν. Οὔτε κἂν ἀνέφερεν, ὅτι ἔλυσε τὸ Κυπριακόν. Αὐτὰ δὲν πρέπει νὰ λέγωνται εἰς τὸν λαόν. Καὶ εἰπῆτε μου: Τὸ ἔλυσε, ναὶ ἢ ὄχι; Τὸ ἔλυσεν ἢ ἁλυσσόδεσεν ἐσαεὶ τὸν Κυπριακὸν λαόν; Εἶναι τόσον δύσκολα τὰ ζητήματα, ὅσον δύσκολος ἦτο ἀπόψε ὁ προϋπολογισμός, τὸν ὁποῖον ἠκούσατε. Ὁ λαὸς ὅμως τὰ γνωρίζει ὅλα καὶ γνωρίζει, ὅτι εἰς τὴν οὐσίαν συνεχῶς τοῦ παίρνουν καὶ ὄχι τοῦ προσφέρουν.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ συζητουμένου θέματος, παρακαλῶ. Ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ.

§49Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Τίμιον ἐκλογικὸν σύστημα ἀπὸ πάσης πλευρᾶς θὰ πρέπει νὰ ἐκλέξωμεν. Ἰσχυρίζονται μερικοί, ὅτι τὸ ἀναλογικὸν σύστημα δὲν δίδει ἰσχυρὰς Κυβερνήσεις, ἀλλὰ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται κατόπιν συμβιβασμῶν. Τὸ ἴδιον ὅμως γίνεται καὶ μὲ τὸ πλειοψηφικόν, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι οἱ ὅροι καὶ οἱ συμβιβασμοὶ εἰς τὸ πλειοψηφικὸν γίνονται προεκλογικῶς, κατὰ τὴν σύμπραξιν τῶν διαφόρων Κομμάτων, διὰ τὴν κάθοδον εἰς τὰς ἐκλογάς. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τίθενται ὅροι, γίνονται παραχωρήσεις καὶ ἀβαρίες, ὅπως καὶ εἰς τὸ ἀναλογικόν. Νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ προσέξωμεν ποῖον ἐκλογικὸν σύστημα ὠφελεῖ τὸ Ἔθνος καὶ τίμια καὶ ἀντικειμενικὰ νὰ καθιερώσωμεν αὐτὸ τὸ σύστημα καὶ ὄχι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὠφελεῖ τὸ Κόμμα. Δὲν πρέπει νὰ καθιερώσετε ἐκλογικὸν σύστημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συμφέρει εἰς τὸ Κόμμα σας, διὰ νὰ κάμετε σεῖς τὴν δουλειά σας. Ὅταν τὸ Κέντρον συνέπραξε μὲ τὴν ΕΔΑ, ἐνόμιζεν, ὅτι ὠφελεῖ τὸ Ἔθνος. Ἐὰν σεῖς ἐνομίζατε, ὅτι αὐτὴ ἡ σύμπραξις βλάπτει τὸ Ἔθνος, τότε θὰ ἔπρεπε νὰ ἀλλάξετε τὸ σύστημα, διὰ νὰ μὴ γίνῃ αὐτὴ ἡ σύμπραξις, ἀφοῦ βλάπτει τὸ Ἔθνος. Δηλαδή, ἐμεῖς θὰ κρατᾶμε τὴν ἐθνικοφροσύνην καὶ σεῖς τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν νομίζετε, ὅτι εἶσθε πολὺ εὐφυεῖς; Ἐκατηγορήσατε τὸν κ. Παπανδρέου, διότι ὑπέγραψε τὸν τελευταῖον νόμον. Ἀλλὰ τὶ νὰ ἔκαμεν, ἀφοῦ τὸν ἐθέσατε πρὸ τοῦ διλήμματος, ἢ μὲ τὸν προηγούμενον νόμον ἢ μὲ αὐτόν; Δὲν μᾶς ἐδώσατε ἄλλην λύσιν. Ἢ τὸ προηγούμενον ἢ αὐτὸ τὸ ἐξάμβλωμα καὶ ἀντὶ νὰ ρίξωμεν στὸν λάκκο τὴν ΕΔΑ, πέσαμε ἐμεῖς. Προσέξατε νὰ μὴ πάθετε καὶ σεῖς τὸ ἴδιον. Σεῖς θέλετε ὅποιο σύστημα σᾶς συμφέρει κομματικῶς, διὰ νὰ ἐπιτύχετε καὶ ἡμεῖς νὰ βαρᾶμε χειροκροτήματα. Τέλειωσαν τὰ ψέμματα. Μόνον ὁ ἀείμνηστος στρατηγὸς Πλαστήρας, κατὰ τὸ 1952, καθιέρωσε τὸ πλειοψηφικόν, διότι ἐπίστευεν, ὅτι αὐτὸ σώζει τὸ Ἔθνος καὶ ἠθέλησε τὸ σύστημα αὐτό, καίτοι τοῦ εἶπαν ὅλοι, ὅτι θὰ ἀποτύχῃ. Μάλιστα τοῦ εἴπαμε νὰ θέσῃ ὑποψηφιότητα εἰς τὴν Καρδίτσα καὶ ὄχι εἰς τὰς Ἀθήνας, διότι θὰ ἀποτύχῃ καὶ μᾶς ἀπήντησεν, ὅτι, ἐφ’ ὅσον ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ ἀντιπάλου Κόμματος ἐκθέτει ὑποψηφιότητα εἰς τὰς Ἀθήνας, θὰ πρέπει ἐκεῖ νὰ τὸν ἀντιμετωπίσω καὶ ἐγώ. Καὶ τότε, ὅπως καὶ τὸ 1928, καθιερώθη τὸ πλειοψηφικόν, διότι αὐτὸ ἀπήτει τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους. Καὶ ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1928 ἀπέδωσε καὶ ἀφῆκε μίαν παράδοσιν. Τὶ ἀπέδωκεν ἡ ἰδική σας Κυβέρνησις; Λέτε, ὅτι αἱ δαπάναι αἱ στρατιωτικαὶ εἶναι μικραί, ἐν συγκρίσει μὲ τὴν Ἀμερικήν. Μὰ γίνεται σύγκρισις στὰ ἀσύγκριτα; Τὸ κατὰ κεφαλὴν εἰσόδημα εἶναι 280 δολλάρια ἐδῶ, ἐνῷ εἰς τὴν Ἀμερικὴν εἶναι 3.000 δολλάρια. Εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ σύγκρισις καὶ μάλιστα, ὅταν ἐδῶ τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα ἔχει περιέλθει εἰς ὀλίγους καὶ οἱ πλεῖστοι δὲν ἔχουν οὔτε 10 δολλάρια εἰσόδημα; Ἐὰν τὰ 3.000 δολλάρια τῶν Ἀμερικανῶν γίνουν 2.800, δὲν στεροῦνται οἱ πολῖται ἐκεῖ, ἐὰν ὅμως τὰ 280 ἢ τὰ 50 τὰ ἰδικά μας γίνουν μισά, στεροῦνται οἱ πολῖται, πεινοῦν καὶ εἶναι ἀνυπόδητοι. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρβανιτάκι, περιορισθῆτε ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ.

§51Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτὰ ἐλέχθησαν ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Εἴπατε, ὅτι ἐσταθεροποιήσατε τὴν δραχμήν. Μήπως ὁ ἀείμνηστος Καρτάλης δὲν ἔγινεν ὁλοκαύτωμα τῆς δραχμῆς; Διατὶ ὅμως δὲν λέγετε, ὅτι τὴν ἔμεσον φορολογίαν ἀπὸ 75 τὴν ἀναβιβάσατε εἰς 82 καὶ τὴν ἄμεσον φορολογίαν ἀπὸ 25 τὴν καταβιβάσατε εἰς τὸ 18. Αὐτὸ εἶναι ὅλον τὸ ζήτημα, κατεβάζετε τὴν ἄμεσον γιατὶ αὐτοὶ σᾶς διώρισαν.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρβανιτάκι, σᾶς παρακαλῶ καὶ πάλιν νὰ περιορισθῆτε εἰς τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου.

§53Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Κύριε Πρόεδρε, λέγω τὶ ἀπέδωσεν ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία προῆλθεν ἀπὸ αὐτὸ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ἀπὸ τὸ ὁποῖον προῆλθε μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀπέτυχε καὶ μερικοὶ ὑπουργοὶ ἀπέτυχον καὶ ἐξ αὐτῶν ἄλλοι παρῃτήθησαν καὶ ἄλλοι δὲν παρῃτήθησαν ἀκόμη καὶ ἀπορῶ πῶς μένουν ἀκόμη εἰς τὰς θέσεις των. Θὰ πᾶμε εἰς τὰς ἐκλογὰς μὲ ἕνα σύστημα ἐκλογικὸν τίμιον καὶ δὲν θὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ τὴν συμφέρῃ, οὔτε θὰ προσκαλῇ τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα εἰς κυνήγιον εἰς τὸ Βέρμιον, δηλαδὴ τὴν περιφέρειαν τῆς Πατρίδος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ... (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). Δὲν σᾶς φαίνεται παράξενον καὶ τὸ ὅτι μεταβαίνει εἰς τὴν Ἤπειρον ἡ Μεγαλειοτάτη καὶ ἐκφωνεῖ λόγον, μετὰ ἀπὸ δοθὲν γεῦμα, ἐνώπιον τοῦ λαοῦ; (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§54Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος ρήτωρ ἠμπορεῖ νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι μὲ σεβασμὸν καὶ προσοχὴν ἠκούσαμεν τὰς ὀξυτάτας κρίσεις, τὰς ὁποίας ἐξέφερε κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ θὰ συνεχίσωμεν νὰ τὸν ἀκούωμεν μὲ τὴν αὐτὴν ὑπομονὴν καὶ τὴν αὐτὴν προσοχήν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς νὰ ἀσκῆται ἔλεγχος ἐναντίον τοῦ ἀνευθύνου Ἀνωτάτου Ἄρχοντος. Αὐτὰ ἀποτελεῖ βαρύτατον παράπτωμα καὶ ἀπευθύνω ἔκκλησιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, ὅπως συστήσῃ εἰς τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος ρήτορα, νὰ περιορίσῃ τὴν κριτικήν του κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ τὴν κάμῃ ὅσον θέλει ὀξεῖαν, ἀλλὰ νὰ μὴ τὴν ἐπεκτείνῃ ἐκεῖ, ὅπου ἡ ἄσκησις κριτικῆς ἀποτελεῖ πρᾶξιν, ἀντιβαίνουσαν πρὸς τὰς κοινοβουλευτικὰς παραδόσεις καὶ πρὸς τὸ Πολίτευμα. Καὶ πάλιν, παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὅπως ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἀπευθύνῃ σύστασιν εἰς τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος ρήτορα.

§55Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν νομίζω, ὅτι ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος συνάδελφος, ἔχει τὴν πρόθεσιν νὰ θίξῃ τὸ πρόσωπον τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος. Πάντως, θὰ τὸν παρεκάλουν νὰ μὴ συνεχίσῃ τὴν κριτικήν του, τοὐλάχιστον διὰ τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα, ὁ ὁποῖος θεωρεῖται, ὅτι εἶναι ἀνεύθυνον πρόσωπον.

§56Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν ἔκρινα οὔτε τὸν Μεγαλειότατον, οὔτε τὴν Μεγαλειοτάτην, διότι εἶναι πρόσωπα ἀνεύθυνα διὰ τὰς πράξεις των. Κρίνω καὶ ἐπικρίνω τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν. Διότι, ὅπως γνωρίζω ἀπὸ τὸ Σύνταγμα, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐκφωνεῖ ὁ Μεγαλειότατος. Διὰ τὴν Μεγαλειοτάτην, δὲν γνωρίζω. Μάλιστα, ὅπως ἔμαθα καὶ ἐδιάβασα, ὁμιλοῦσα ἡ Μεγαλειοτάτη εἶπεν, ὅτι ὡμίλει ἐνώπιον ὑπουργοῦ καὶ ὅτι ὁ ὑπουργὸς εἶναι ὑπεύθυνος δι’ ὅσα εἶπε. Δὲν πιστεύω, ὅτι, ὅταν ἐπῆγεν εἰς τὸ Βέρμιον ὁ Μεγαλειότατος διὰ κυνήγιον ἐπῆγε μόνος του καὶ δὲν τοῦ τὸ ὑπέδειξε κἄποιος.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρβανιτάκι, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀναφέρεσθε εἰς ἀνεύθυνα πρὸς πολιτικὴν πρόσωπα καὶ νὰ χρησιμοποιῆτε τὸ ὄνομα τῆς Βασιλίσσης.

§58Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Λέγω, λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐντίμως ὅλοι θὰ πρέπει νὰ προσφύγωμεν εἰς τὴν κρίσιν τοῦ λαοῦ μὲ τὰ ἴδια ὅπλα καὶ μὲ τὰ ἴδια ἐφόδια καὶ ὁ κυρίαρχος λαὸς νὰ κρίνῃ τὴν πολιτείαν μας. Ἄς μὴ σκάπτωμεν τὸν λάκκον ἄλλων Κομμάτων, διότι τότε εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ πέσωμεν πρῶτοι ἡμεῖς εἰς αὐτόν, διότι ἔχομεν τὸ ἀδιάψευστον παράδειγμα τῆς ΕΔΑ εἰς τὰς προηγουμένας ἐκλογάς. Μὲ τίμιον, λοιπόν, ἐκλογικὸν σύστημα καὶ μὲ τὰ ἴδια ὅπλα, ἀλλοιῶς θὰ μετανοήσετε.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Λύχνος, ἔχει τὸν λόγον.

§60Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας τὴν τελευταίαν 10ετίαν συνεζητήθη εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τὸ ζήτημα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἔλαβον τὸν λόγον διὰ νὰ ὑποστηρίξω σταθερῶς τὴν ἀνάγκην ἑνὸς ἐκλογικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδίδῃ Κυβέρνησιν καὶ πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ στηρίζεται ἡ Κυβέρνησις αὐτή, εἰς ὅσον τὸ δυνατὸν μακρύτερον χρονικὸν διάστημα διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ ἔργον της, δηλαδή, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἐφαρμόσῃ ἕν ἐνδεδειγμένον πολιτικὸν πρόγραμμα. Τὰς αὐτὰς ἰδέας διατηρῶ καὶ αὐτὰς θὰ ἀναπτύξω καὶ ἀπόψε. Ἠκούσθη εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ πάλιν ἡ κατηγορία ἐναντίον τῶν συστημάτων, τὰ ὁποῖα ἀποδίδουν σταθερὰν καὶ ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν εὐνοοῦν τὸν σχηματισμὸν Κομμάτων ἀρχῶν. Ἐάν, λέγουν, ἔχωμεν ἁπλῆν ἀναλογικήν, αἱ ἰδέαι, αἱ πολιτικαὶ ἀρχαί, θὰ κατορθώσουν νὰ ἐπιπλεύσουν καὶ νὰ γνωρίζωμεν ποῖον Κόμμα ἔχει ἕν ὡρισμένον πρόγραμμα. Ἐνῷ μὲ τὸ πλειοψηφικὸν ἢ μὲ τὰ ἄλλα συστήματα, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦν τὰ μεγάλα Κόμματα, τὰ Κόμματα τῶν ἀρχῶν ἐξαφανίζονται. Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχουν πολὺ περισσότερα Κόμματα ἀπὸ τὰς ἀρχάς, ἀπὸ τὰς ἰδεολογίας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐνσωματωθοῦν εἰς τὰ Κόμματα. Εἶπε, νομίζω, ὁ κ. Τσιριμῶκος, ὅτι χάρις εἰς τὰ ἐφαρμοζόμενα εἰς τὴν Ἑλλάδα συστήματα, ὑπάρχει μία Δεξιὰ πολιτικὴ παράταξις καὶ ὅτι ἐνῷ πέραν αὐτῆς ὑπάρχει ἕνας ἀμέτρητος ἀριθμὸς ἰδεολογικῶν διαβαθμίσεων, κατασπαράσσονται καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμφανισθοῦν. Ἡ ἀλήθεια, κύριοι, εἶναι ἄλλη. Εἰς ὅλας τὰς Κοινωνίας, καὶ τὰς σημερινὰς καὶ τὰς παλαιοτέρας, δὲν ὑπάρχουν παρὰ τρεῖς ἰδεολογίαι βασικαὶ εἰς τὸν κόσμον. Ἡ μία εἶναι ἡ συντηρητικὴ ἰδεολογία, ἡ ἄλλη εἶναι ἡ ἐξελικτικὴ ἰδεολογία καὶ ἡ τρίτη εἶναι ἡ ἐπαναστατικὴ ἰδεολογία. Εἰς πᾶσαν Κοινωνίαν δύο ἢ τρία Κόμματα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνσωματωθοῦν καὶ νὰ ἐκπροσωπήσουν τὰς βασικὰς ἰδέας, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν εἰς τὴν Κοινωνίαν αὐτήν. Ἐὰν κἄθε πολιτευόμενος νομίζῃ, ὅτι δύναται αὐτὸς νὰ ἀνακαλύψῃ ἰδικήν του ἰδεολογίαν, ἰδικόν του πρόγραμμα, ἰδικάς του ἀρχάς, τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι, ὅτι ὁ λαὸς δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν παρακολουθήσῃ, ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν αἱ ἀρχαὶ αὐταί, αἱ ἰδεολογίαι αὐταί, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν πραγματικῶς τὴν ἰδεολογίαν ἢ τὰς ἀρχὰς ἑνὸς προσώπου ἢ μιᾶς μόνον Ὁμάδος προσώπων, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν αὐτὴ ἡ ἰδεολογία νὰ ὑπάρξῃ ὡς ἕνα χωριστὸν Κόμμα. Καὶ αὐτὸ γίνεται ἤδη εἰς τὴν Ἑλλάδα. Γίνεται, δηλαδή, ὅτι, ἐνῷ αἱ ἰδεολογίαι εἰς τὸν κόσμον εἶναι δύο ἢ τρεῖς, ἐδῶ θέλομεν νὰ ἔχωμεν 20 ἰδεολογίας, 15 ἰδεολογίας, 30 ἰδεολογίας καὶ ὅλας αὐτὰς τὰς ἰδεολογίας νὰ τὰς ἐνδύωμεν εἰς ἰσάριθμα ἰδιαίτερα Κόμματα. Τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε μὲ τὴν ἀναλογικήν, οὔτε μὲ οἱονδήποτε ἄλλο σύστημα. Τιμῶ καὶ σέβομαι τὴν μνήμην τοῦ ἀειμνήστου Ἀλεξάνδρου Παπαναστασίου καὶ ἀναγνωρίζω τὴν μεγάλην συμβολήν, τὴν ὁποίαν εἶχεν εἰς τὴν πολιτικὴν ἐξέλιξιν τῆς Ἑλλάδος. Γνωρίζω, ὅτι αὐτὸς ἦτο ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος εἰσηγήθη εἰς τὴν χώραν μας τὸ ἀναλογικὸν σύστημα καὶ γνωρίζω, ὅτι πρὸς στιγμὴν τὸ ἐπέβαλεν. Ἀλλὰ διότι ὁ Ἀλέξανδρος Παπαναστασίου ἦτο μία μεγάλη φυσιογνωμία καὶ ἦτο ἕνας πολιτικός, ὁ ὁποῖος ὠφέλησε τὸν τόπον καὶ τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος, αὐτὸ τὸ γεγονὸς δὲν μοῦ δικαιολογεῖ νὰ πιστεύω, ὅτι, ἐπειδὴ ἐκεῖνος εἰσηγήθη καὶ εἰσήγαγε τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἶναι καὶ τὸ καλλίτερον. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος ὑπῆρξε πάντοτε ὑπερβολικὸς καὶ ὅτι ἐνῷ κατώρθωσε νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν χώραν τὸ ἁπλοῦν ἀναλογικόν, ἐζητοῦσε ταὐτοχρόνως καὶ τὴν ἑνιαίαν Κυβέρνησιν. Δὲν εἶναι δυνατόν, λοιπόν, τιμῶντες τὴν μνήμην τοῦ ἀνδρός, νὰ τιμήσωμεν καὶ ὅλας τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἐκεῖνος ἐκαλλιέργησε, διότι ὁ θεσμός, ἡ ἰδέα, ἡ ἀντίληψις μιᾶς ἑνιαίας Κυβερνήσεως σημαίνει, κύριοι, τὶ ἄλλο; Τὴν κατάργησιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν ἐναλλαγὴν ὅλων ἡμῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὄχι καὶ εἰς τοὺς Πρωθυπουργικοὺς θώκους Ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ὁ ὁποῖος ἦτο πολὺ περισσότερον ρεαλιστὴς ἀπὸ τὸν Ἀλέξανδρον Παπαναστασίου, ἐχαρακτήρισε τὴν ἀναλογικὴν ὡς ἕνα σύστημα, τὸ ὁποῖον κονιορτοποιεῖ τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς χώρας, καὶ δὲν εἶχε καθόλου ἄδικον. Βεβαίως ἀνεφέρθησαν ἐδῶ παραδείγματα, κατὰ τὰ ὁποῖα ἐφαρμοσθείσης τῆς ἀναλογικῆς ἐσχηματίσθησαν συμμαχικαὶ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐξυπηρέτησαν τὸν τόπον. Ὁμολογῶ καὶ ἐγώ, ὅτι μία τοιαύτη Κυβέρνησις, ἦτο τοῦ 1926–1928, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις αὐτή, κύριοι, δὲν ἐσχηματίσθη διὰ νὰ κυβερνήσῃ τὴν χώραν. Ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ἐσχηματίσθη διὰ νὰ λύσῃ ἕνα πρόβλημα εἰδικόν, τὸ ζήτημα τῶν ἀποτάκτων ἀξιωματικῶν, τὸ ὁποῖον συνεκίνει τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὴν Ἑλλάδα, τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος καὶ εἶχον συμφωνήσει τότε τὰ Κόμματα νὰ τὸ ρυθμίσουν κατὰ ἕνα τρόπον καὶ νὰ τὸ κλείσουν διὰ νὰ μὴ μένῃ ἡ πληγὴ αὐτὴ ὡς θανατηφόρος αἰτία διὰ τὴν Ἑλλάδα. Τὸ 1946, ἐπίσης, ἔγιναν αἱ ἐκλογαὶ μὲ τὴν ἀναλογικὴν καὶ πράγματι τὸ 1946 ἡ ἀναλογικὴ ἔδωσε πλειοψηφίαν εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ τὰ μετ’ αὐτοῦ συνεργαζόμενα. Ἀλλὰ εἶναι πράγματι ἀληθές, ὅτι τὴν πλειοψηφίαν ἔλαβε τότε τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἢ τὴν ἔλαβεν ὁ Βασιλικὸς θεσμός, διότι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ψηφίζοντας ἕνα ὡρισμένον Κόμμα, ἐψήφιζε τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ Βασιλέως μετὰ τὸν δεύτερον παγκόσμιον πόλεμον καὶ ἐζήτει νὰ γίνῃ τὸ δημοψήφισμα διὰ τὴν Βασιλικὴν ἐπιστροφήν; Ἀλλὰ καὶ πάλιν, κύριοι, τὴν ἐποχὴν ἐκείνην μόνον ἕνα εἰδικὸν ζήτημα τῆς Ἑλλάδος, ὁ συμμοριτικὸς πόλεμος καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς ἀντιμετωπίσεώς του, ἐδημιούργησαν τὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας συνειργάσθησαν τὰ πολιτικὰ κόμματα διὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν τὸν κίνδυνον. Ἐπιμένω δὲ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, διότι ἀπὸ πολλοὺς ρήτορας ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἐλέχθη, ὅτι ἰδοὺ τὶ πράττει ἡ ἀναλογική, ἑνώνει τὰ Κόμματα. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν, κύριοι, μὲ τὸν πόλεμον τοῦ 1939 ὅπου ἡ Βουλὴ εἶχεν ἐκλεγῆ μὲ τὸ πλειοψηφικὸν καὶ τὸ μονοεδρικὸν σύστημα τὰ Κόμματα συνησπίσθησαν, τὸ Συντηρητικόν, τὸ Ἐργατικὸν καὶ τὸ Φιλελεύθερον διὰ νὰ ἀποκρούσουν τὴν Γερμανικὴν ἐπιδρομήν. Καὶ αὐτὸ κάμουν πάντοτε τὰ Κόμματα εἰς ὅλας τὰς χώρας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἐθνικὴν συνείδησιν καὶ ἀγωνιστικὴν διάθεσιν, ὅταν ὑπάρχῃ ἕνας μεγάλος κίνδυνος, περὶ τῆς συνεργασίας τῶν Κομμάτων, δὲν ἀποφασίζει τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, μὲ τὸ ὁποῖον ἔχει σχηματισθῆ ἡ Βουλή, ἀποφασίζει ἡ θέλησις, ἡ ἀπαίτησις τοῦ λαοῦ τῆς χώρας νὰ ἀποκρούσῃ καὶ νὰ ἀντισταθῇ εἰς τὸν κίνδυνον. Θὰ σημειώσω ἐδῶ μίαν παρατήρησιν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὁ ὁποῖος ἀφοῦ ἀνέφερεν τὸ πῶς ἡ ἀναλογικὴ ὠφέλησε τὴν Ἑλλάδα τὸ 1926 μέχρι τοῦ 1928, καὶ πῶς, ἐπίσης, κατὰ τὸ 1946 ἥνωσε εἰς συνεργασίαν τὰ Κόμματα, ἀνεφέρθη καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1936 καὶ εἶπεν, νομίζω, τὴν φράσιν: «Καὶ τότε ἡ ἀναλογικὴ δὲν ἐζημίωσε τὴν Ἑλλάδα». Δὲν ἐζημίωσεν, ἴσως, τὴν Ἑλλάδα, ἐζημίωσεν ὅμως, τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς Ἑλλάδος, διότι αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1936, ἡ Βουλὴ ποὺ προῆλθεν ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1936 μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα ὡδήγησαν εἰς τὴν δικτατορίαν καὶ ὡδήγησαν— δὲν πρέπει νὰ τὸ ἀποκρύπτωμεν— ὡδήγησαν εἰς φασισμόν, τὸν ὁποῖον δὲν γνωρίζω ἐπὶ πόσα ἔτη θὰ μποροῦσε νὰ ὑποφέρῃ αὐτὴ ἡ χώρα, ἂν δὲν ἐπήρχετο ὁ δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος. Ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῶν πολλῶν Κομμάτων, τὰ βλέπομεν, κύριοι, εἰς τὴν Γαλλίαν. Τὸν πόλεμον τοῦ 1940 ἡ Γαλλία τὸν ἔχασε, διότι δὲν εἶχε σοβαρὰν Κυβέρνησιν. Τὸ 1958 τὰ πολλὰ Κόμματα ὡδήγησαν εἰς τὸν στρατηγὸν Ντὲ Γκώλ, καὶ δὲν γνωρίζω, ἂν ὑπὸ τὸν στρατηγὸν Ντὲ Γκώλ, ὑπάρχει κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Εἰς τὴν Γερμανίαν ὡδήγησαν εἰς τὸν Χίτλερ καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν ὡδήγησαν εἰς τὸν Μουσολίνι. Ὁ κ. Μαρκεζίνης, ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, εἶπεν, ὅτι ἐκεῖνο ποὺ τὸν φοβίζει εἶναι αἱ μεταβατικαὶ Κυβερνήσεις. Αἱ μεταβατικαὶ Βουλαὶ δὲν τὸν φοβίζουν. Καὶ συνέστησε νὰ γίνουν αἱ ἐκλογαὶ διὰ τὴν ἀνάδειξιν τῆς ἑπομένης Βουλῆς μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, μὲ τὴν βεβαιότητα, ὅτι ἡ Βουλὴ αὐτὴ θὰ εἶναι μεταβατική. Ἀλλὰ θὰ λύσῃ πολλὰ ζητήματα καὶ θὰ λύσῃ καὶ τὸ ζήτημα τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Θὰ λύσῃ τὸ περίφημον ζήτημα τοῦ ποῖος εἶναι ἀρχηγὸς καὶ ποῖος δὲν εἶναι ἀρχηγὸς εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν. Δὲν εἶναι αὐτὴν τὴν στιγμὴν παρὼν ὁ κ. Μαρκεζίνης καὶ δὲν θὰ ἤθελα νὰ ἐκταθῶ εἰς τὴν κριτικὴν αὐτὴν περισσότερον. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι μία χώρα δὲν κάμνει ἐκλογὰς διὰ νὰ ἀναδείξῃ μίαν μεταβατικὴν Βουλήν, ἐν γνώσει, ὅτι αὐτὴ δὲν θὰ ζήσῃ, ὅτι δὲν θὰ σχηματίσῃ Κυβέρνησιν, ἀλλὰ μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ τακτοποιήσῃ τὰ θέματα τῆς προτεραιότητος μεταξὺ τῶν πολιτικῶν ἀρχηγῶν. Δὲν ὑπάρχει, κύριοι, δευτέρα γνώμη, ὅτι ἡ ἀναλογική, ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ διαλύει τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῶν λαῶν, διαλύει τὴν πολιτικὴν δύναμιν τῶν χωρῶν καὶ ὁδηγεῖ τὰς χώρας εἰς τὴν ἀκυβερνησίαν καὶ ἡ ἀκυβερνησία δὲν ἀντιμετωπίζεται, ἀλλὰ προσκαλεῖται μὲ τὰς συμμαχικὰς Κυβερνήσεις. Ἄν, κύριοι, θέλωμεν ἡ Ἑλλὰς νὰ κυβερνᾶται, ἂν θέλωμεν ἡ Ἑλλὰς νὰ ἐφαρμόσῃ ἓν ὡρισμένον πολιτικὸν πρόγραμμα, βασιζομένου ἐπὶ τῆς θελήσεως καὶ τῆς συγκαταθέσεως τοῦ λαοῦ, ὀφείλομεν ν’ ἀποβλέπωμεν εἰς ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον σχηματίζει Κυβέρνησιν, τὸ ὁποῖον στερεώνει Κυβέρνησιν. Αὐτό, ἄλλωστε τὸ παρεδέχθη, προτοῦ ὑποπέσῃ εἰς τὸ λάθος, τὸ ὁποῖον ἀνέφερον, ὁ κ. Μαρκεζίνης, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι τὰ ἐκλογικὰ συστήματα ὑπάρχουν, καὶ ἐκλογαὶ γίνονται διὰ νὰ ἀναδεικνύωνται Κυβερνήσεις. Ἄν, λοιπόν, θέλωμεν Κυβέρνησιν νὰ ἔχῃ ὁ τόπος αὐτός, θὰ ἔχωμεν σύστημα ἐκλογικόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἀναδεικνύῃ πλειοψηφίαν εἰς τὴν Βουλὴν ποὺ αὐτὴ νὰ σχηματίζῃ μίαν σταθερὰν Κυβέρνησιν. Ἐλέχθη, ὅτι ἡ φύσις τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πνεύματος, ἡ ἱστορία τῆς Εὐρώπης εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ εἰς τὰς χώρας της νὰ διατηροῦν ὀλίγα Κόμματα, ἀντίθετα πρὸς ὅ,τι συμβαίνει εἰς τὸν Ἀγγλοσαξωνικὸν κόσμον. Σᾶς λέγουν ἔχει ἡ Ἀγγλία δύο Κόμματα. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ζήτημα παραδόσεως. Ἔχει ἡ Ἀμερικὴ δύο Κόμματα, ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ζήτημα ἱστορικῶν συνθηκῶν τοῦ τόπου ἐκείνου. Πῶς εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἰς τὴν Ἰταλίαν, εἰς τὴν Γαλλίαν νὰ ἔχωμεν ὀλίγα Κόμματα, ἀφοῦ δὲν ἔχομεν τὰς αὐτὰς παραδόσεις; Ποῖαι εἶναι αἱ παραδόσεις, τὰς ὁποίας ἔχομεν εἰς τὴν Ἑλλάδα; Μέχρι καὶ τοῦ 1926, μέχρι τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1926 μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, ὑπῆρχον εἰς τὴν Ἑλλάδα δύο Κόμματα. Δὲν ὑπῆρχον ποτὲ πρωτήτερα περισσότερα Κόμματα. Μπορεῖ νὰ ὑπῆρχε καὶ μία μικρὰ διαφοροποίησις, κἄποια παραλλαγὴ ἑνὸς Κόμματος πρὸς ἄλλον, διὰ νὰ γίνουν 3 ἢ 4 Κόμματα, ἀλλὰ δὲν ὑπῆρξαν ποτὲ 15 Κόμματα. Ἐφ’ ὅσον ἐφηρμόζετο τὸ πλειοψηφικόν, τὰ Κόμματα ἦσαν δύο. Δὲν ξέρω ἂν ἦσαν ἰδεολογικὰ ἢ προσωπικὰ Κόμματα, ἀλλὰ ἐκπροσωποῦσαν τὰς δύο ἢ τρεῖς τάξεις πάσης κοινωνίας καὶ ἑπομένως καὶ τῆς Ἑλληνικῆς. Τὴν συντηρητικὴν μερίδα, τὴν προοδευτικήν, καὶ τὴν ἐπαναστατικὴν μερίδα. Αὐτὸ συνέβαινε μέχρι τοῦ 1926. Μετὰ τὸ 1926, ἐδημιουργήθησαν ὅλα αὐτὰ τὰ πολλὰ Κόμματα, τὰ ὁποῖα ἐπροκάλεσαν τὴν ἀσυναρτησίαν τῆς Ἑλληνικῆς πολιτικῆς ζωῆς καὶ ἠμπόδιζαν πρὸ ὀλίγων ἐτῶν τὴν Βουλήν, νὰ ὑποδείξῃ Κυβέρνησιν.

§61Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἐν τούτοις, τὸ 1946–1950 ποὺ ἦσαν πολλὰ Κόμματα, ἦσαν ἰσχυραὶ Κυβερνήσεις.

§62Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Δὲν ὑπῆρχον παρὰ δύο Κόμματα, τὸ Λαϊκὸν καὶ τὰ μετ’ αὐτοῦ συνεργαζόμενα, καὶ οἱ Φιλελεύθεροι, ὑπὸ τὸν Σοφούλην.

§63Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Καὶ ὑπῆρχε καὶ ὁ συμμοριτοπόλεμος, ὁ ὁποῖος μᾶς εἶχεν ἑνώσει.

§64Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ὅταν ὑπάρχῃ Ἐθνικὴ ἀνάγκη ὁ πολιτικὸς κόσμος συνενοῦται καὶ δίδει ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν.

§65Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ἀναμφισβητήτως, εἰς μεγάλας στιγμὰς μπορεῖ ὅλα τὰ Κόμματα νὰ θελήσουν νὰ συνεργασθοῦν. Ἀλλ’ ἐκεῖ, ἔγινεν ἐπιβολὴ τῆς συνεργασίας καὶ ἐνθυμεῖσθε πῶς ἔγινεν αὐτὴ ἡ ἐπιβολὴ καὶ πῶς ἐπραγματοποιήθη.

§66Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἀπεδείχθη, ὅτι τὸ 1946–1950 ποὺ εἴχομεν πολλὰ Κόμματα, εἴχομεν μακρυτέρας διαρκείας Κυβερνήσεις.

§67Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ἐπιμένω εἰς τὸ ἑξῆς γεγονός: Ὅτι εἰς τὴν Βουλὴν 1946–1950 δὲν ὑπῆρχον, παρὰ δύο Κόμματα, ἔστω καὶ μὲ τὴν ἀναλογικήν. Ἡ παράταξις τοῦ Βασιλικοῦ Κόμματος ἐπῆρε τὴν πλειοψηφίαν, διότι δὲν ἤθελε μὲν ὁ λαὸς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ἀλλὰ ἤθελε τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ Βασιλέως, καὶ ἔδωσε μίαν μεγάλην πλειοψηφίαν, ἡ ὁποία ἀργότερα συνειργάσθη μὲ τὴν μειοψηφίαν, διότι ὑπῆρχεν ὁ κομμουνιστικὸς κίνδυνος ποὺ ἔπρεπε νὰ ἀντιμετωπισθῇ. Αὐτὸ ὑποστηρίζω καὶ εἰς αὐτὸ ἐπιμένω. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Ἑλλάς, κυρίως εἰς τὴν περίοδον αὐτήν, ὅπου ἀγωνίζεται νὰ ἐφαρμόσῃ ἕνα πρόγραμμα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, ἔχει ἀνάγκην ἰσχυρᾶς καὶ σταθερᾶς Κυβερνήσεως. Ἔχομεν μίαν Κυβέρνησιν ἐπὶ μίαν 5ετίαν ἡ ὁποία ἐφαρμόζει ἓν οἰκονομικὸν πρόγραμμα. Τὸ ἔχει ἀρκετὰ προχωρήσει, ἀλλὰ γνωρίζετε ποῖαι εἶναι αἱ δυσκολίαι, ὥστε τὸ βῆμα, μὲ τὸ ὁποῖον προχωρεῖ ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις νὰ μὴ εἶναι ραγδαῖον καὶ πάρα πολὺ ταχύ. Εἴχομεν ὡρισμένον χρόνον ταχεῖαν ἐξέλιξιν, ἀλλὰ δύο χρόνια, κατὰ τὰ ὁποῖα τὸ βῆμα μετεβλήθη κἄπως εἰς σημειωτὸν καὶ τώρα πάλιν ἐπανερχόμεθα. Ἄν αὐτὴ εἶναι σήμερον ἡ ἀνάγκη τῆς Ἑλλάδος, ἀνάγκη τὴν ὁποίαν ἀντιμετωπίζουν ὅλαι αἱ χῶραι τοῦ κόσμου, τὶ εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ, ἐάν, ἀντὶ τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία ἐκυβέρνησεν ἐπὶ 5 ἔτη, ὑπῆρχον πολλαὶ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐκυβερνοῦσαν ἀνὰ ἓξ μῆνας; Ἐὰν εἴχαμε κατὰ τὸ διάστημα αὐτό, ὅπως συνέβη κατὰ τὰ ἔτη 1950,1951, 1952, ἐὰν εἴχαμεν μίαν Κυβέρνησιν ἀνὰ ἑξάμηνον, δέκα δηλαδὴ Κυβερνήσεις εἰς τὴν πενταετίαν, ποῖον πρόγραμμα θὰ εἶχεν ἐφαρμοσθῇ; Ποία θὰ ἦτο ἡ οἰκονομικὴ πρόοδος τῆς Ἑλλάδος; Ἀσφαλῶς δὲν θὰ ὑπῆρχε πρόοδος. Ἀσφαλῶς θὰ ὑπῆρχεν ἐπιστροφὴ πρὸς τὰ ὀπίσω. Νομίζω, ὅτι οὐδενὸς ἐκ τῶν παρισταμένων, καὶ ἐκ τῶν δικαιουμένων νὰ παρίστανται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, οὐδενὸς τὸ ἰδανικὸν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι, αὐτό. Δὲν εἶναι δυνατόν, δηλαδή, νὰ θέλωμεν νὰ ἀλλάζωμεν Κυβερνήσεις κάθε ἓξ μῆνας καὶ νὰ κάνωμεν ὅπως συνέβαινε πρὸ ἑπτὰ περίπου ἐτῶν, νὰ κάνωμεν ἐκλογὰς κἄθε χρόνον. Αὐτὸ θὰ ἦτο, κύριοι, καταδίκη. Θὰ ἦταν καταδίκη τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς Ἑλλάδος καὶ καταδίκη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τῆς χώρας.

§68Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ἐπιτρέπετε, κύριε συνάδελφε, μίαν διακοπήν;

§69Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ὄχι, κ. συνάδελφε, διατὶ θέλετε νὰ μὲ βασανίζετε; Κύριοι, δὲν εὑρίσκομαι εἰς τὰ μυστικὰ τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν γνωρίζω τὶ ἔχει ἀποφασίσει ἢ τὶ πρόκειται νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἐάν, δηλαδή, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τὸ ὑπάρχον ἤ, ἐὰν ἀλλάξῃ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, διότι, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν αὐτὸ εἶναι κοινὴ ἐπιθυμία τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἴσως νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ὑποχώρησιν αὐτήν. Ὑπὸ τὴν ἐπιφύλαξιν, λοιπόν, τῆς ἀγνοίας μου, ὅσον ἀφορᾷ τὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἐγὼ θὰ ἐπιμείνω εἰς τὸ ὅτι ἕνα σύστημα ἐπιβάλλεται νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀνεξαρτήτως χαρακτηρισμοῦ καὶ ὀνόματος. Τὸ σύστημα αὐτό, πρέπει νὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὸ νὰ δίδῃ ἰσχυρὰν πλειοψηφίαν, καὶ δὴ σταθερὰν Κυβέρνησιν. Κύριοι βουλευταί, δυστυχῶς δὲν εἴμεθα ἀπόψε πολλοί, οὔτε τῆς Συμπολιτεύσεως, αὔτε τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀπουσιάζουν δὲ καὶ ὅλοι οἱ Ἀρχηγοί, οἱ ὁποῖοι συνήθως παραπονοῦνται ὅταν ἀπουσιάζῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ κἄποιαν δικαιολογίαν, ἐνῷ οἱ πολιτικοὶ Ἀρχηγοί, νομίζω, ὅτι δὲν ἔχουν οὐδεμίαν δικαιολογίαν νὰ μὴ θέλουν νὰ ἀκούσουν τοὺς ὀπαδούς των, τοὺς ὁποίους ἀφίνουν μόνους ἐδῶ, ὡς νὰ εἶναι οἱ πτωχοὶ συγγενεῖς τῶν Κομμάτων ἢ τὰ πτωχὰ ἀπόπαιδα τῆς Βουλῆς. Ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἐγὼ θὰ ἐπιμείνω, εἶναι, ὅτι τὸ σύστημα τὸ ἐκλογικὸν πρέπει νὰ εὐνοῇ τὴν δημιουργίαν ἰσχυρῶν Κομμάτων. Καὶ παρακαλῶ τοὺς κυρίους συναδέλφους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τοὺς εὑρισκομένους ἐδῶ, νὰ σκεφθοῦν, ὅτι μὲ τὸ σύστημα αὐτό, εἶναι δυνατὸν νὰ κάμουν καὶ αὐτοὶ Κυβέρνησιν καὶ νὰ κυβερνήσουν τὸν τόπον, καὶ ὄχι νὰ βασανίζωνται προσπαθοῦντες νὰ συγκολλήσουν τὰ ἀσυγκόλλητα, διὰ νὰ σταθοῦν 4 ἡμέρας ἢ 15 ἡμέρας πλησίον τοῦ ὑπουργικοῦ θώκου καὶ κρατοῦντες τὸ ὑπουργικὸν χαρτοφυλάκιον. Ἐὰν τὸ ἰδεῶδες πρέπει νὰ εἶναι, ὅτι ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ κυβερνᾶται ἀπὸ ἕνα Κόμμα, τότε τὸ ἰδεῶδες αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ ἐνστερνισθῆτε καὶ σεῖς. Διότι μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν σχηματίζονται δεκαμελῆ ἢ ἑξαμελῆ ἢ τετραμελῆ Κόμματα. Καὶ δὲν πιστεύω οὕτω νὰ θέλετε ἢ νὰ δύνασθε νὰ κυβερνήσητε τὴν Ἑλλάδα. Τὶ θὰ κάμετε, ἐὰν οἱ κοινοβουλευτικοὶ ὀπαδοὶ τοῦ Κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεσθε ἀπὸ ἓξ γίνουν 7 ἢ ἀπὸ 7 γίνουν 8; Εἰς τὶ ἀποβλέπετε; Εἰς τὸ νὰ κυβερνήσητε ἔτσι τὴν χώραν δὲν εἶναι δυνατόν. Ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἀποβλέπετε εἶναι νὰ εἶσθε ἐδῶ εἰς τὴν Βουλήν, νὰ ὁμιλῆτε, νὰ λέγετε ὅτι ἡ φορολογία αὐτὴ εἶναι καλὴ ἢ κακὴ καὶ ἄλλα μικρὰ πράγματα. Πρέπει ὅμως, κύριοι, νὰ σοβαρευθῶμεν. Εἶπον πολλοί, ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος, μὲ τὸν ὁποῖον ἐξελέγη ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι τὸ ἰσχῦον ἐκλογικὸν σύστημα, ἔπαυσε νὰ ὑπάρχῃ, διότι ηὐνόησε τὴν ΕΔΑ, ἀντὶ νὰ εὐνοήσῃ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογάς, καὶ διότι —κἄποιος ἐκ τῶν Ἀρχηγῶν τὸ εἶπε— δὲν ὑπάρχει συνομιλητής, δηλαδὴ δὲν ὑπάρχει ἄλλο Κόμμα ἐκ τῶν ἐθνικοφρόνων Κομμάτων, τὸ ὁποῖον νὰ περιμένῃ νὰ εὐνοηθῇ ἀπὸ τὸ ὑφιστάμενον ἐκλογικὸν σύστημα σήμερον. Λέγουν, λοιπόν, ὅτι, ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει αὐτὸ τὸ Κόμμα, πρέπει νὰ καταργηθῇ ὁ ἰσχύων νόμος. Κύριοι, ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἕνας νόμος, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη ἀπὸ μίαν προηγουμένην Βουλήν, δὲν ἔχει σημασίαν ἀπὸ ποῖα Κόμματα ἐψηφίσθη, καὶ διὰ ποίας αἰτίας ἢ διὰ τὴν ἱκανοποίησιν ποίων συμφερόντων ἐψηφίσθη κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, εἶναι νόμος. Ἐὰν ὠφέλησε τὸν τόπον καὶ ἐξακολουθῇ νὰ εἶναι χρήσιμος διὰ τὸν τόπον, νομίζω, ὅτι ὁ νόμος πρέπει νὰ διατηρηθῇ. Ἄλλο εἶναι τὸ θέμα, ἐὰν πιστεύωμεν, ὅτι ὁ νόμος ἔπαυσε νὰ εἶναι ἐξυπηρετικός. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ ὑπενθυμίσω μίαν παλαιὰν ἀξίωσιν, ὅλων τῶν Κομμάτων, ὅπως ὁ νέος ἐκλογικὸς νόμος, ὁποιοσδήποτε καὶ ἂν εἶναι, νὰ εἶναι ἕνα ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ μόνον εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς, ἀλλὰ νὰ ἀποτελέσῃ τὸ μόνιμον ἐκλογικὸν σύστημα τῆς Ἑλλάδος. Αὐτὴ ἡ ἀξίωσις, νομίζω, ὅτι, κατὰ τὴν παροῦσαν συζήτησιν, ἔχει τελείως ἀπὸ ὅλα τὰ Κόμματα λησμονηθῆ. Ἐκράτησα, κύριοι συνάδελφοι, μερικὰς σημειώσεις, σχετικὰ μὲ ὅσα περὶ αὐτοῦ τοῦ θέματος εἶπον οἱ κ.κ. πολιτικοὶ Ἀρχηγοί, τὰς ὁποίας καὶ θὰ σᾶς ἀναγνώσω. Ὁ κ. Παπανδρέου, Ἀρχηγὸς τοῦ Φ.Δ.Κ., εἶπεν: «Ὑπεστηρίξαμεν πάντοτε, ὅτι ἡ ἀναλογικὴ εἶναι τὸ πρέπον καὶ δίκαιον σύστημα, ἀλλὰ ἐὰν ἐφαρμοσθῇ τὸ πλειοψηφικόν, οὐδεὶς δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι δὲν εἶναι καὶ αὐτὸ ἀδιάβλητον». Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι ἔχομεν μίαν μερικὴν ἐγκατάλειψιν τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος. Ὁ δὲ κ. Τσιριμῶκος, εἶπε: «Τὸ ἐκλογικὸν σύστημα πρέπει νὰ εἶναι χρήσιμον διὰ τὴν ἐποχὴν ποὺ διανύομεν». Νομίζω, ὅτι ἐδῶ ὑπάρχει πλήρης ἐγκατάλειψις τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Δ.Ε. ζητεῖ συμβιβασμὸν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Ὁ κ. Νόβας, ἐκπρόσωπος τῆς Ν.Π.Κ. λέγει, ὅτι, «πλὴν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος τῆς Βαϊμάρης, ὅλα τὰ ἄλλα συστήματα εἶναι συστήματα ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Τὸ θέμα εἶναι, ποῦ θὰ σταματήσῃ ἡ ἐνίσχυσις». Καὶ ἐδῶ ὑπάρχει ἐγκατάλειψις τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Ὁ κ. Μητσοτάκης: «Τὸ ἁπλοῦν ἀναλογικόν, οὐδέποτε ἐφηρμόσθη. Ἀποκλειομένου τοῦ πλειοψηφικοῦ δὲν ἀπομένει, παρὰ ἡ ἐνισχυμένη. Θέμα μέτρου καὶ ὁρίου εἶναι, διὰ νὰ μὴ φθάσωμεν εἰς τὸν κατακερματισμὸν τῶν πολιτικῶν δυνάμεων, ἐνισχυμένη μὲ μέτρον καὶ μὲ ὅρια». Ὁ κ. Κωστόπουλος, τῆς Κ.Ε.Α.: μὲ συγχωρῆτε, ἂν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνθυμοῦμαι καὶ ὅλα τὰ Κόμματα τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν καὶ κινοῦνται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν: «Εἴμεθα, εἶπε, πρόθυμοι νὰ δεχθῶμεν οἱονδήποτε τῶν τριῶν συστημάτων, τὴν ἁπλῆν, τὴν ἐνισχυμένην ἢ τὸ πλειοψηφικόν, ἀλλὰ ἀμέσως εἰσαγόμενον τὸ ἐκλογικὸν σύστημα καὶ μὲ 200 βουλευτάς». Αὐτὸ θὰ σώσῃ τὴν Ἑλλάδα, ὁ περιορισμὸς τῶν βουλευτῶν εἰς 200 ἢ 250 ἢ 150. Ὁ κ. Μαρκεζίνης, Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν: «Ἐν ὄψει τῶν ἐκλογῶν, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀναζητοῦμεν τὸ καλλίτερον ἐκλογικὸν σύστημα. Ἱκανοποιούμεθα μὲ τὸ ἀδιάβλητον, τὸ καλλίτερον θὰ τὸ εὕρωμεν εἰς τὴν νέαν Βουλήν, ἀμέσως κατόπιν». Δὲν θέλομεν, λοιπόν, τώρα τὸ μόνιμον ἐκλογικὸν σύστημα, θέλομεν ἕνα ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον νὰ πηγαίνῃ —διὰ νὰ χρησιμοποιήσω τὴν φράσιν, ἡ ὁποία ἐλέχθη ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀντιπολιτευομένους ρήτορας— τὸ ὁποῖον νὰ πηγαίνῃ εἰς τὰ μέτρα τῶν ἀντιπολιτευομένων. Καὶ τὸ χειρότερον εἶναι, ὅτι ὁ κ. Ἠλιοῦ, ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς, ἔκαμε καὶ αὐτὸς τὴν ὑποχώρησίν του: «Πέραν τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ ὑπάρξῃ ὁ τίμιος νόμος τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, προέχουσα, ἐπείγουσα ἀνάγκη εἶναι νὰ ὑπάρχῃ ἕνας νόμος, οἱοσδήποτε, ἔστω καὶ αὐτὸς ποὺ ἰσχύει σήμερον».

§70Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ἔφερεν 75 βουλευτὰς δὲν τὸν συμφέρει;

§71Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, καταλήγω εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὅλα τὰ Κόμματα τῶν ἀρχῶν, τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζουν, ὅτι διὰ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς θὰ σωθοῦν αἱ ἀρχαί των, ἐπικειμένων τῶν ἐκλογῶν, εἶναι διατεθειμένα νὰ κάμουν ἀβαρίας, προκειμένου νὰ ἐξυπηρετήσουν τὸ κομματικόν τους συμφέρον. Δὲν τὰ κατηγορῶ. Δὲν κατηγορῶ κανένα Κόμμα. Γνωρίζω, ὅτι τὸ πολιτικὸν συμφέρον εἶναι διὰ τὰ Κόμματα ἐπίσης ἰσχυρόν, ὅσον καὶ αἱ ἀρχαί. Ἀλλ’ ἐὰν τὰ ἴδια τὰ ἀντιπολιτευόμενα Κόμματα κάνουν τοιαύτην σοβαρὰν ὑποχώρησιν ἐμπρὸς εἰς τὸ κομματικόν τους συμφέρον, δὲν πρέπει νὰ καταδικάζουν τοὺς ἄλλους, ὅταν, ὄχι ἐξυπηρετοῦντες τὸ κομματικόν τους συμφέρον, ἀλλὰ ἐξυπηρετοῦντες τὴν ἀρχὴν τοῦ ὅτι ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ κυβερνᾶται, ἀποβλέπουν καὶ αὐτοὶ εἰς ἕνα ἰδιαίτερον ἐκλογικὸν σύστημα. Νὰ ἐπανέλθω εἰς τὰ πλεονεκτήματα καὶ τὰ μειονεκτήματα τῶν διαφόρων συστημάτων, δὲν ὑπάρχει πλέον ἀνάγκη. Τὰ εἶπον καὶ πολλοὶ ἄλλοι. Ἐλέχθη, ἐπίσης, ὅτι ἕνα κακὸν τοῦ πλειοψηφικοῦ ἢ τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, εἶναι τὸ ὅτι προκαλεῖ διαφορὰν μεταξὺ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψηφοφόρων ποὺ ἀκολουθοῦν ὡρισμένον Κόμμα καὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀναδεικνύονται ἐξ αὐτοῦ. Ὁ ἴδιος ὁ κ. Παπανδρέου, εἶπεν, ὅτι αὐτὸ συμβαίνει μὲ ὅλα τὰ ἐκλογικὰ συστήματα, καὶ μὲ τὰ δίκαια καὶ μὲ τὰ μὴ δίκαια, καὶ μὲ τὰ ἀδιάβλητα καὶ μὲ τὰ διαβλητά. Ἀλλά, κύριοι, δὲν ὑπάρχει εἰς τὰ ἐκλογικὰ συστήματα καὶ εἰς τὰς ἐκλογικὰς ἀναμετρήσεις ἀπόλυτος δικαιοσύνη, ὑπάρχει σχετικὴ δικαιοσύνη. Ὁμολογῶ, ὅτι τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, τὸ ἁπλοῦν ἀναλογικὸν σύστημα, καταμετρᾷ τὰς δυνάμεις τῶν Κομμάτων δικαιότερα εἰς ὡρισμένην ἀναλογίαν. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ ὄχι μὲ πλήρη δικαιοσύνην. Τὸ ἕνα Κόμμα ἐπῆρε 10.000 ψήφους καὶ δὲν βγάζει βουλευτήν, τὸ ἄλλο ἐπῆρε 20.000 καὶ βγάζει ἕνα, καὶ τὸ ἄλλο ἐπῆρε 50.000 καὶ βγάζει 15. Δικαιοσύνη πραγματικὴ δὲν ὑπάρχει, ὑπάρχει σχετικὴ δικαιοσύνη, καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπιδιώκῃ μία Κυβέρνησις, πρέπει νὰ ἐπιδιώκῃ μία Βουλή, ὅταν πρόκειται νὰ ψηφισθῇ ἕνα ἐκλογικὸν σύστημα, εἶναι νὰ συνδυάσῃ τὴν σχετικὴν δικαιοσύνην μὲ τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην τοῦ νὰ κυβερνᾶται ὁ λαός, τοῦ νὰ κυβερνᾶται ὁ τόπος. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἰδικόν μου αἴτημα καὶ θὰ ἐπιμείνω εἰς αὐτό, καὶ ἐλπίζω νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἀνάγκη οὔτε νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ θέμα, ὅταν θὰ συζητήσωμεν περὶ ἐκλογικοῦ συστήματος, οὔτε νὰ διατυπώσω διαφορετικὴν γνώμην ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ διατυπώσῃ τὸ Κόμμα μου, εἰς τοῦ ὁποίου τὰ μυστικά, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν εὑρίσκομαι, ὅπως συνέβη μὲ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Μακρῆν, ὅταν συνεζητούσαμεν τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἐκλογῶν, πρὸς τὸν ὁποῖον ἐγὼ εἶχα τὴν ἀντίθετον γνώμην ἐπιμένων, ὅτι καὶ ἐκεῖ θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἀρχὴ τοῦ πλειοψηφικοῦ, ἡ ἀρχὴ δηλαδὴ τῆς ἀναδείξεως πλειοψηφίας, ἡ ὁποία νὰ δύναται νὰ διοικῇ καὶ νὰ κυβερνᾷ. Ἕνα τελευταῖον θέμα— διότι πολὺ ἀνεμίχθη εἰς τὴν συζήτησιν τὴν γενομένην ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο— εἶναι ἡ ἀνησυχία ὅλων τῶν ἐθνικοφρόνων Κομμάτων— θὰ ἔλεγον τῶν νομιμοφρόνων Κομμάτων, τὰ ὁποῖα σέβονται τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους τῆς χώρας— μήπως ἕνα ἐκλογικὸν σύστημα τὸ ὁποῖον ἐνισχύει τὰ Κόμματα, εὐνοήσῃ καὶ πάλιν τὴν Ἄκραν Ἀριστεράν, καὶ φέρῃ τὴν ΕΔΑ ἰσχυροτέραν εἰς προσεχῆ Βουλὴν ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς εἰς τοὺς ὁποίους εὑρίσκεται σήμερον. Ἡ ἀνησυχία αὐτὴ εἶναι φυσιολογική. Ἡ Ε.Δ Α. ἠμπορεῖ νὰ ἰσχυρίζεται, ὅτι εἶναι χωριστὸν Κόμμα, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ μεταβάλῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα τίποτε. Ἠμπορεῖ αὐτὸ νὰ τὸ βεβαιώνῃ, ἠμπορεῖ νὰ τὸ πιστεύῃ καὶ εἰλικρινῶς, ἀλλὰ ἡμεῖς, γνωρίζοντες τὶ ἐστὶ Ε.Δ.Α., καὶ ποῖοι εὑρίσκονται πίσω ἀπὸ τὴν Ε.Δ.Α. Δὲν ἔχομεν καμμίαν ἐμπιστοσύνην εἰς τὰς ὑποσχέσεις τὰς ὁποίας μᾶς δίδει, καὶ φοβούμεθα, ὅτι μία ἐπικράτησις αὐτῆς, δὲν θὰ σημαίνῃ τίποτε ἄλλο παρὰ τὸν ἀμέσως μετὰ δύο ὥρας ἐκτοπισμόν της ἀπὸ κἄποιο ἄλλο Κόμμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐμφανισθῇ, διὰ νὰ ἁρπάξῃ τὴν ἀρχὴν καὶ διὰ νὰ μὴ ἐφαρμόσῃ καμμίαν ἀπὸ τὰς ὑποσχέσεις, καμμίαν ἀπὸ τὰς ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας ἡ Ε.Δ.Α. ἔδωσεν. Αὐτὸς ὁ φόβος εἶναι ξενικός, φοβούμεθα τοὺς λόγους σας. Ἠμπορεῖ νὰ νομίζωμεν, ὅτι εἰλικρινῶς πιστεύετε καὶ σεῖς εἰς μίαν ὁμαλὴν συζήτησιν. Ὅμως δὲν δυνάμεθα νὰ ἀπαλλαγῶμεν τοῦ ἄλλου φόβου ἐκ τοῦ γνωστοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐπανάληψιν μὲ τὰ ὅπλα καὶ μὲ τὸ αἷμα καὶ τὴν φωτιά, ἐζήτησε νὰ κυριαρχήσῃ τῆς χώρας. Ἔχομεν αὐτὸν τὸν φόβον. Καὶ ὅλοι θὰ ὁμολογήσητε, ὅτι εἶναι πολὺ δικαιολογημένος καὶ πολὺ φυσιολογικός. Ἀλλὰ εἰς ὅλους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἀνησυχοῦν περὶ τοῦ τὶ θὰ γίνῃ ἡ Ε.Δ.Α. ἢ τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα, ὑπὸ ἕνα ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐνισχύσῃ καὶ αὐτὴν μαζὺ μὲ τὰ ἄλλα Κόμματα, εἰς ὅλους αὐτοὺς θὰ παρατηρήσῃ τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἡ Ε.Δ.Α., ὁ Κομμουνισμός, ἡ ἐπανάστασις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκρατηθῇ μὲ κανένα ἐκλογικὸν σύστημα. Ἡ Ε.Δ.Α., τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα, ἡ ἐπανάστασις, θὰ ἀνδρωθοῦν μόνον ἐὰν εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρξουν ἢ ἐξακολουθήσουν νὰ ὑπάρχουν, ἢ αὐξηθοῦν αἱ συνθῆκαι αἱ ὁποῖαι ἐδημιούργησαν τὸ σημερινὸν μικρὸν ἐπαναστατικὸν ρεῦμα. Καὶ αὐτὸ τὸ ἐπαναστατικὸν ρεῦμα, δὲν πρόκειται νὰ τὸ σταματήσουν, οὔτε αἱ κάλπαι, οὔτε οἱ τύποι, οὔτε τὰ ἐκλογικὰ συστήματα. Θὰ τὸ σταματήσῃ μία Κυβέρνησις ἰσχυρά, ἡ ὁποία καὶ τὸν τόπον θὰ ἠμπορέσῃ νὰ προστατεύσῃ καὶ εἰς τὸν λαὸν θὰ δώσῃ τὰς ἱκανοποιήσεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι θὰ τὸν σταματήσουν ἀπὸ τοῦ νὰ στρέψουν τὸν δεξιὸν ἢ τὸν ἀριστερὸν ἢ ἕνα μέρος τοῦ ὀφθαλμοῦ πρὸς τὴν ἐπαναστατικὴν ἰδεολογίαν. Αὐτά, νομίζω, καὶ αὐτὰ πιστεύω, κύριοι συνάδελφοι. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐξελιχθῇ ἡ Ἑλλὰς ὁμαλῶς, ἐὰν θέλωμεν νὰ προοδεύσῃ ὁ τόπος καὶ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν προορισμόν του μὲ τὰ σύγχρονα ἰδανικὰ τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, ὀφείλομεν νὰ τοῦ δώσωμεν Κυβέρνησιν, καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ εἰς τὸν τόπον πρόγραμμα καὶ τὸ πρόγραμμα αὐτὸ νὰ ἐφαρμοσθῇ. Μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ σταματήσῃ καὶ ὁ Κομμουνισμὸς νὰ εἰσδύῃ εἰς τὴν χώραν καὶ εἰς τὸν λαόν. Δὲν ἐνδιαφέρομαι ἐὰν αὐτὴν τὴν ὥραν κάνω μίαν εἰλικρινῆ ἐξομολόγησιν —δὲν ἐνδιαφέρομαι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶναι ἡ ἰδική μας, ἢ μία ἄλλη Κυβέρνησις, νομιμόφρων Κυβέρνησις. Ἐνδιαφέρομαι νὰ ὑπάρχῃ Κυβέρνησις, ἐνδιαφέρομαι νὰ ἠμπορῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐργασθῇ, νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸν κίνδυνον καὶ νὰ δώσῃ πρόοδον εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐνδιαφέρον. Διότι, λέγετε, ὅτι σεῖς δὲν ἠμπορεῖτε νὰ πραγματοποιήσητε αὐτὸ τὸ ἰδανικὸν τῆς ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως. Εἶπεν ὁ κ. Τσιριμῶκος, ἕνα πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπερίμενα ἀπὸ τὴν εὐφυΐαν του, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν ἀνακαλύψει αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Κέντρου, αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀνάγκης τῆς συσσωματώσεως, τῆς ἑνώσεως, διὰ νὰ δώσωμεν δουλειὰ εἰς τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου νὰ μαλώνουν μεταξὺ τους καὶ νὰ ἀφήσουν ἥσυχον τὴν Κυβέρνησιν. Κύριοι, αὐτὰ δὲν εἶναι σοβαρὰ πράγματα. Νομίζω, ὅτι τὸ Κέντρον ἔχει μίαν ἰδεολογίαν. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ, παρὰ μόνον τὴν ἐξελικτικήν του ἰδεολογίαν, θέλετε νὰ τὴν εἰπῆτε προοδευτικήν, σᾶς κάνω καὶ αὐτὴν τὴν παραχώρησιν. Εἶσθε τὸ προοδευτικὸν Κόμμα, εἶναι οἱ ἄλλοι τὸ ἐπαναστατικὸν Κόμμα, εἴμεθα ἡμεῖς τὸ συντηρητικὸν Κόμμα.

§72Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ἀπὸ πότε σεῖς;

§73Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ἀπὸ τὸν καιρὸν ποὺ εἴμεθα. Πρέπει νὰ εἴμεθα τρία Κόμματα. Ἑνωθῆτε νὰ κάμετε καὶ σεῖς τὸ ἕνα Κόμμα. Τὶ εἶναι αὐτὸ ποὺ σᾶς ἐμποδίζει; Αἱ ἰδέαι; Τὰς ἰδέας τὰς ἔχετε. Ἢ θὰ ἔλθετε μαζύ μας καὶ θὰ γίνετε προοδευτικοί, συντηρητικοί. Ἢ θὰ μείνετε ἐκεῖ ποὺ εἶσθε. Ἢ θὰ πᾶτε μὲ τὴν Ἀριστεράν. Ἀλλὰ 15 Κόμματα ἐκεῖ ποὺ εὑρίσκεσθε δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἔχετε. Ἐνῷ ἠμπορεῖτε νὰ κάμετε μὲ αὐτὰ τὰ μέσα καὶ τοὺς ἀνθρώπους ποὺ ἔχετε, μὲ τὸν λαὸν ποὺ ἔχετε μίαν πολυκατοικίαν, διατὶ ἐπιμένετε νὰ κτίζετε ξύλινα παραπήγματα σὰν τοὺς πρόσφυγας, σὰν τοὺς τσιγγάνους καὶ νὰ θέλετε νὰ στεγασθῆτε ὁ κἄθε ἕνας χωριστὰ εἰς αὐτὲς τὶς παράγκες. (Γέλωτες, χειροκροτήματα). Τὶ εἶναι αὐτὸ ποὺ σᾶς ἐμποδίζει νὰ κτίσετε τὸ μέγαρον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τοῦ ὁποίου ἔχετε ὅλα τὰ στοιχεῖα;

§74Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Περισσότερον σεβασμὸν εἰς τὴν παράταξιν ποὺ ἐθητεύσατε τόσον καιρόν.

§75Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ παράταξις αὐτὴ εἰς τὴν ὁποίαν ἐθήτευσα, ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι μέσα στὴν καρδιά καὶ τὰς ἰδέας της οὐδέποτε τὰς ἐγκατέλειψα καὶ εἰς αὐτὴν τὴν παράταξιν εἰς τὴν ὁποίαν τώρα εὑρίσκομαι, ἐκπροσωπῶ τὸ φιλελεύθερον ἰδανικόν. Ἀλλὰ τὴν παράταξιν εἰς τὴν ὁποίαν ἐθήτευσα, σκεφθῆτε σεῖς τὶ τὴν ἐκάματε καὶ ποῦ τὴν ἔχετε ὁδηγήσει, καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ σήμερον καὶ τὸ ὄνομά της εἰς αὐτὴν τὴν Βουλήν. Θεωρῶ τιμήν μου, ὅτι προεῖδον τὰ γεγονότα. Καὶ ὅτι ἠθέλησα καὶ σᾶς νὰ ἐπηρεάσω, ἔστω καὶ ἐὰν δὲν τὸ κατώρθωσα. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Ὅσοι θέλετε νὰ διατηρήσητε τὰ μικρὰ Κόμματα εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅσοι θέλετε νὰ ἐξευτελίσητε τὸ ὄνομα Κόμμα καὶ τὴν Ἑλλάδα, μὲ τὴν ὕπαρξιν 5 ἢ 8 ὀπαδῶν, μὲ τὴν παραχώρησιν αὐτῶν πότε εἰς τὴν μίαν μερίδα καὶ πότε εἰς τὴν ἄλλην— διὰ νὰ ἔλθωμεν καὶ εἰς τὴν παράταξιν εἰς τὴν ὁποίαν ἐθήτευσα— ὅσοι θέλετε νὰ ἔχετε αὐτὸ τὸ ἰδανικόν, ἠμπορεῖτε νὰ προκρίνετε τὸ ἁπλοῦν ἀναλογικὸν σύστημα. Ἡμεῖς ποὺ θέλομεν ἡ Ἑλλὰς νὰ κυβερνᾶται, θὰ ψηφίσωμεν ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ δίδῃ πλειοψηφίαν. Δὲν θὰ τὴν κατασκευάζῃ, κύριοι, τὴν πλειοψηφίαν, διότι κανένα σύστημα ἐκλογικὸν δὲν κατασκευάζει πλειονοψηφίαν. Ποδηγετεῖ μόνον τὸν λαὸν εἰς τὸ νὰ συσσωματωθῇ ὑπὸ μίαν ὡρισμένην πολιτικὴν σημαίαν. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐὰν σκεφθῇ νὰ μεταβάλῃ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, θὰ ἀκολουθήσῃ τὰς ἰδέας τὰς ὁποίας αὐτὴν τὴν ὥραν ὑπεστήριξα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. (Χειροκροτήματα).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§77ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 10 π.μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως Νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 10.45′ μ.μ.)