1960.11.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 28η

Τρίτη 29 Νοεμβρίου 1960

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.50′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Παυλόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμμ.). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Χατζηδῆμος ζητεῖ 20ήμερον ἄδειαν προκειμένου νὰ ταξιδεύσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Βολουδάκης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§6Γ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. (Γραμμ.). (Ἀναγινώσκει). Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Θ. Μπάρμπας καὶ Π. Κλῆς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ προστασίας ἀναπήρων πολέμου καὶ εἰρηνικῆς περιόδου στρατιωτικῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Ἰωάννου, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ προστασίας ἀναπήρων πολέμου καὶ εἰρηνικῆς περιόδου στρατιωτικῶν, νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Ἰωάννου καὶ Α. Κοντογιάννης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ προστασίας ἀναπήρων πολέμου καὶ εἰρηνικῆς περιόδου στρατιωτικῶν, νομοθεσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Χ. Μπουγᾶς καὶ Δ. Ἰατρίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Γεωργικῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Ἰωάννου καὶ Ι. Κεφαλογιάννης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ Ταμείου Συντάξ. Αὐτοκινητιστῶν». Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ε. Ν. Νικολαΐδη, φοιτητοῦ, αἰτουμένου ἔκδοσιν Β. Διατάγματος «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπόρων φοιτητῶν ἐκ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν». Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Συμβουλίου τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ Ἁγ. Στυλιανοῦ, αἰτουμένου κάλυψιν τοῦ ρέμματος ὁδοῦ Βαφειοχωρίου. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Δ. Γόντικας, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν σωματείων ὁδηγῶν αὐτοκινήτων, ἀρτεργατῶν, σταφιδοσυσκευαστῶν κλπ. Ἀμαλιάδος, αἰτουμένων ἄμεσον κατάργησιν Ν. 3239)1955, αὔξησιν κατὰ 30% παροχῶν καὶ συντάξεων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ρεθύμνης κ. Π. Βαρδινογιάννης, καταθέτει ἐπιστολὴν τοῦ δικηγόρου Σκουλᾶ, αἰτουμένου, ὅπως ληφθοῦν ἐπείγοντα μέτρα διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς ἀπειλῆς ἐξ ἀποβιταμινώσεως 100 οἰκογενειῶν τοῦ χωρίου Ἀνώγεια Ρεθύμνης εὑρισκομένων εἰς ἀθλίαν οἰκονομικὴν κατάστασιν. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Ἀράπης καὶ Τ. Βουλόδημος, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν ἐκπροσώπων ἐργατικῶν ὀργανώσεων Πειραιῶς καὶ προσφυγικῶν ὀργανώσεων Δραπετσώνας, αἰτουμένου τροποποίησιν τῆς ΙΙΙ πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ὁ βουλευτὴς Λακωνίας κ. Δ. Παπαμιχαλόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Α. Κόκκαλη, Δ. Σγουρομίτη κλπ. κατοίκων Γυθείου, διαμαρτυρομένων διὰ ληφθεῖσαν ἀπόφασιν μετακινήσεως Ταχυδρομικοῦ Γραφείου Γυθείου ἀπὸ τῆς κεντρικῆς περιοχῆς τῆς πόλεως εἰς τὴν συνοικίαν Νεαπόλεως καὶ αἰτοῦνται ἀκύρωσιν τῆς ἀποφάσεως ταύτης πρὸς καλυτέραν ἐξυπηρέτησιν τῶν κατοίκων. Ὁ βουλευτὴς Σάμου κ. Μ. Κοτσώνης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Χαρ. Νικολάου κατοίκου Ἀθηνῶν, διαμαρτυρομένου διὰ καταβολὴν φόρου κληρονομίας καὶ ἐν Ἑλλάδι διὰ περιουσίαν φορολογηθεῖσαν καὶ ἐν Ἀμερικῇ καὶ αἰτουμένου ἀπαλλαγὴν ἐκ τοῦ φόρου τούτου. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Ε. Ἀρβανιτάκις, καταθέτει ἀναφορὰν ἐκπροσώπων ἐπιστημονικοῦ, ὑπαλληλικοῦ καὶ ἐργαστηριακοῦ προσωπικοῦ Η.Ε.Α.Π., αἰτουμένων διασφάλισιν κεκτημένων δικαιωμάτων των ἐν ὄψει ἐξαγορᾶς Η.Ε.

Α.Π.

Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλ)νίας κ. Σ. Χούτας, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Προέδρων Συνεταιρισμῶν Λεπενοῦς καὶ Καλιμόρφου, αἰτουμένων ἀγορὰν καπνῶν των. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Τ. Βουλόδημος, Γ. Ἀράπης καὶ Δ. Παινέζης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως ὑπαλλήλων ἑστιατορίων, ζυθεστιατορίων, οἰνομαγειρείων, διαμαρτυρομένων διὰ σύλληψιν μελῶν Διοικητικοῦ Συμβουλίου καὶ μελῶν Σωματείου, καὶ αἰτουμένης ἄμεσον ἀπελευθέρωσίν των. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλ)νίας κ. Σ. Χούτας, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων καὶ δημοτικῶν εἰσπρακτόρων Ταμείου Βάλτου, αἰτουμένων μονιμοποίησίν των.

§7Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§9Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, χθές, δὲν ἠξεύρω ἐὰν τὸ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, διενεμήθησαν ὡρισμένα φυλλάδια, τὰ ὁποῖα ἔχει ἐκδώσει ἡ Πανελλήνιος Ὁμοσπονδία Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν, ὑπὸ ὑπαλλήλων—κλητήρων τῆς Βουλῆς. Εἰς τὰ φυλλάδια αὐτά, κύριε Πρόεδρε, ὑβρίζεται ὁλόκληρος ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ ἀπορῶ, πῶς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ἐπέτρεψε καὶ πάλιν νὰ μονοπωληθῇ ἡ ἐθνικοφροσύνη ἀπὸ τὴν Κυβερνητικὴν παράταξιν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποία ἐθνικοφροσύνη; Ὅταν ὁμιλῆτε ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ κάμετε συγχρόνως καὶ τοποθέτησιν τοιαύτην καὶ νὰ ὁμιλῆτε περὶ ἐθνικοφροσύνης κ.λ.π. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Σᾶς ἐπέτρεψα νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Περιορισθῆτε εἰς τὸ θέμα. Περὶ τίνος πρόκειται;

§11Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ποία παράγραφος τοῦ Κανονισμοῦ ἐπιτρέπει, πρὸς διαφήμισιν τοῦ Κυβερνητικοῦ —ἀνυπάρκτου καθ’ ἡμᾶς— ἔργου, διὰ τὴν ἀγροτικὴν ἀσφάλισιν, νὰ διανέμωνται φυλλάδια ἐντὸς τῆς Βουλῆς, κ. Πρόεδρε, εἰς τὰ ὁποῖα ἀναγράφεται, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπευφημήθη ζωηρῶς ἀπὸ τοὺς ἐθνικόφρονας βουλευτάς; Ἐάν, κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐθνικοφροσύνη καθορίζεται ἀπὸ τὰ Κυβερνητικὰ ὅρια, αὐτὸ εἶναι ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὸ ἐκμεταλλεύονται. Δὲν ἐνδιαφέρει ἡμᾶς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἡμᾶς καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, οὔτε νὰ τὸ ἀποδεχθῶμεν, οὔτε νὰ τὸ παραδεχθῶμεν εἶναι, ὅτι εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων, τῇ ἀνοχῇ τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς, νὰ διανέμωνται φυλλάδια τῆς οἱασδήποτε Γενικῆς Συνομοσπονδίας, ἐναντίον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§12Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Ἠνοχλήθητε ἀπὸ τὰ εὐμενῆ σχόλια τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου;

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπορῶ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διατυπώνετε ὑπ’ αὐτὸν τὸν τόνον, μάλιστα, παράπονα, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι γνωστόν, ὅτι ὅλα τὰ ἔντυπα, τὰ ὁποῖα παραδίδονται εἰς τὴν Γενικὴν Γραμματείαν τοῦ Προεδρείου, διανέμονται πρὸς διευκόλυνσιν τῶν βουλευτῶν. Συγκεκριμένως, τὸ ἔντυπον αὐτὸ διενεμήθη κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῶν μελῶν τῆς Ε.Ρ.Ε.

§14Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Διενεμήθη ἐντὸς τῆς αἰθούσης.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§16Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγώ, πῶς τὸ ἔλαβον;

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διενεμήθη εἰς τὴν αἴθουσαν τῆς Ε.Ρ.Ε., καθ’ ὃν χρόνον συνεδρίαζον τὰ κοινοβουλευτικὰ μέλη αὐτῆς. Αὐτὸ ἀπὸ ποῖον Κανονισμὸν ἀπαγορεύεται;

§18Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ συνεταιρισμένος καὶ μὴ ἀγροτικὸς κόσμος τῆς χώρας μας ἦλθεν ἡ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εὐχαριστήσῃ τὸν πολιτικὸν κόσμον........ (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τῶν γεωργικῶν ἀσφαλίσεων καὶ τότε νὰ τὰ εἴπητε.

§20Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Ἐπειδὴ προέρχομαι ἀπὸ συνεταιριστικὴν ὁμοσπονδίαν καὶ οἱ συνεταιρισμένοι ἀγρόται ἐξέφρασαν τὴν εὐχαρίστησίν τους πρὸς τὸν πολιτικὸν κόσμον, ὁ ὁποῖος ἐνδιεφέρθη δι’ αὐτούς, διαμαρτύρομαι, διότι ὁ κ. συνάδελφος, ἐνῷ εἰς τὴν Βουλὴν δὲν διενεμήθη τοιοῦτον φυλλάδιον, λέγει, ὅτι διενεμήθη. Θὰ διανείμωμεν, κύριοι βουλευταί, δελτία καὶ εἰς τὸν τελευταῖον πολίτην τοῦ χωριοῦ. (Χειροκροτήματα).

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Χ. Μπούσιος, ἔχει τὸν λόγον, ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, σχετικῶς μὲ τὴν καθυστέρησιν διανομῆς ἀπαλλοτριωθείσης ἐκτάσεως Γεωργικῆς Σχολῆς Κατερίνης κλπ.

§22Χ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ 2ετίας, ἀπηλλοτριώθη ἔκτασις 50 στρεμμάτων τῆς Γεωργικῆς Σχολῆς Κατερίνης πρὸς ἀποκατάστασιν ἀστέγων προσφύγων. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐγένετο ἡ χάραξις διὰ τὴν ἀποκατάστασιν 200 οἰκογενειῶν προσφύγων, ἀλλὰ ἡ διανομὴ ἀκόμη δὲν ἐγένετο. Παρακαλοῦμεν τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως προχωρήσῃ εἰς τὴν διανομὴν τῆς ἐκτάσεως αὐτῆς διὰ νὰ λυθῇ κατὰ κἄποιον τρόπον τὸ θέμα τῆς στεγάσεως ἀστέγων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν αὐξηθῆ εἰς τὴν Κατερίνην, λόγῳ τῆς ἐλεύσεως καὶ ἄλλων προσφύγων.

§23Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§24Δ. ΚΕΛΤΕΜΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§25Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας). Κύριε Πρόεδρε, ἐτέθη εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργείου μία ἔκτασις 50 στρεμμάτων πρὸς οἰκοπεδοποίησιν διὰ τὴν στέγασιν καὶ ἀποκατάστασιν προσφύγων τοῦ Νομοῦ Πιερίας. Ὁ Νομομηχανικὸς ἀσχολεῖται μὲ τὴν χάραξιν ἤδη καὶ τὴν παραχώρησιν εἰς τοὺς δικαιουμένους.

§26Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἶναι ἀόριστος, διότι ἡμεῖς ζητοῦμεν τὴν ἐπίσπευσιν τῶν ἀπαραιτήτων ἐργασιῶν καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν παρακαλοῦμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ ἐντολὴν, ὅπως ἐπισπευθῇ ἡ χάραξις καὶ ἡ διανομή.

§27Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας). Κύριε Πρόεδρε, ἔχει ἤδη δοθῆ ἐντολὴ εἰς τὸ Κέντρον Προνοίας νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐπιλογὴν τῶν δικαιουμένων. Ἡ χάραξις, εἶναι ἔργον τοῦ Νομομηχανικοῦ, ὁ ὁποῖος ὡς γνωρίζετε, δὲν εἶναι ἐπιφορτισμένος μόνον μὲ αὐτὰ τὰ καθήκοντα.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Κελτεμλίδης, ἔχει τὸν λόγον, ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, σχετικῶς μὲ τὴν λῆψιν μέτρων ἀποπερατώσεως, τοῦ ἀνεγειρομένου δημοσίου θεραπευτηρίου τὸ «Ἀσκληπιεῖον» εἰς Ν. Μηχανιῶνα Θεσσαλονίκης κλπ.

§29Δ. ΚΕΛΤΕΜΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἔτος 1951 ἤρχισε νὰ οἰκοδομῆτε εἰς Νέαν Μηχανιῶνα Θεσσαλονίκης δημόσιον θεραπευτήριον, προοριζόμενον διὰ τὴν νοσηλείαν παιδιῶν πασχόντων ἐκ παθήσεως τῶν ὀστῶν. Ἤδη ἔχουν δαπανηθῆ μεγάλα ποσὰ διὰ τὴν κατασκευὴν τεσσάρων τοίχων, διὰ τὴν περίφραξιν, τὴν παροχὴν ὕδατος δενδροφύτευσιν κλπ., δυστυχῶς, ὅμως, τὸ ἔργον ἔχει ἐγκαταληφθῆ καὶ ἔχει παραχωρηθῆ εἰς ἕνα ἰδιώτην, ὁ ὁποῖος τὸ μετέβαλλεν εἰς χορταποθήκην. Δικαίως, κύριε Πρόεδρε, ἡ κοινὴ γνώμη τῆς Θεσσαλονίκης καὶ τῆς Βορείου Ἑλλάδος διερωτᾶται, πῶς εἶναι δυνατόν, ὅταν καθημερινῶς νέας φορολογίας ὑποχρεώνεται νὰ καταβάλῃ, ὅταν ὁ λαὸς τῆς Θεσσαλονίκης καὶ τῆς Βορείου Ἑλλάδος ὑποχρεοῦται νὰ καταβάλῃ εἰδικὴν φορολογίαν μὲ τὴν μορφὴν τοῦ ἐράνου ποὺ ἐπιβάλλεται ἀπὸ τὸν Ἐρυθρὸν Σταυρὸν διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ «Ἀσκληπιείου», ὅταν καθημερινῶς εἰς τὸν Κυβερνητικὸν τύπον, τὸ ραδιόφωνον, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ Κυβερνητικὰ κλιμάκια ἀκούει νὰ ἐξαγγέλλωνται δῆθεν ἔργα ποὺ θὰ γίνουν, ὅταν, λέγω, συμβαίνουν αὐτά, πῶς εἶναι δυνατὸν ἕνα ἔργον, ὅπως εἶναι τὸ «Ἀσκληπιεῖον» νοσοκομεῖον, ὅταν εἶναι γνωστὸν πόσες ἐλλείψεις νοσοκομειακὲς ὑπάρχουν εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, πῶς εἶναι δυνατὸν ἕνα τέτοιο ἔργον νὰ ἐγκαταλείπεται κατὰ τρόπον ἐγκληματικόν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ: 1) διατὶ τὸ ἔργον ἔχει ἐγκαταλειφθῆ καὶ ἐὰν θὰ ἀρχίσουν αἱ ἐργασίαι διὰ τὴν ἀποπεράτωσίν του, 2) ποῖα ποσὰ ἔχουν δαπανηθῆ μέχρι τοῦδε καὶ τὶ ἔργα κατὰ κατηγορίας ἔχουν ἐκτελεσθῆ, 3) τὶ ἀπέδωσεν ὁ ἐτήσιος ἔρανος ποὺ διενεργεῖται ἀπὸ τὸν Ἐρυθρὸν Σταυρὸν καὶ πῶς τὰ ποσὰ αὐτὰ ἐχρησιμοποιήθησαν καὶ 4) πῶς καὶ διατὶ ἐπέτρεψε καὶ εἰς ποῖον καὶ διατὶ ἔχει μεταβληθῆ τὸ οἴκημα εἰς χορταποθήκην.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§31Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Συνιστῶ, κ. Πρόεδρε, τὴν ἀναφοράν.

§32Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας). Κύριε συνάδελφε, ἂν καὶ τὸ Ὑπουργεῖον μόνον ἐποπτεύει τὰ λειτουργοῦντα ἰδιωτικοῦ δικαίου νοσοκομεῖα, παρεχωρήθη ἀπὸ τὸ 1950 δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν μία ἔκτασις 300 στρεμμάτων εἰς τὸ Καραμπουρνοῦ τῆς Θεσσαλονίκης, διὰ τὴν ἵδρυσιν Ἀσκληπιείου νοσοκομείου. Ἔκτοτε ὁ Ἐρυθρὸς Σταυρὸς ἐδαπάνησε μεγάλα ποσὰ καὶ δὲν ὑπάρχει καμμία φορολογία ὑποχρεωτικὴ διὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ θεραπευτηρίου αὐτοῦ. Ἀντιθέτως, ὁ Ἐρυθρὸς Σταυρὸς διέθεσε τὸ προϊὸν τοῦ πανελληνίου ἐράνου ἐκ τῶν πέντε αὐτῶν Νομῶν, εἰδικῶς διὰ τὸν σκοπὸν αὐτόν. Ἑπομένως, δὲν ὑπάρχει καμμία ὑποχρεωτικὴ ἐπὶ πλέον εἰσφορά, πλὴν τοῦ πανελληνίου ἐράνου καὶ τὸ προϊὸν τοῦ ἐράνου, ἐπαναλαμβάνω, τῶν πέντε Νομῶν διατίθεται διὰ τὸ Ἀσκληπιεῖον τῆς Μηχανιῶνας. Οὔτε ὑπάρχει καὶ ἀνάγκη ἀποπερατώσεως, δεδομένου, ὅτι ὁ Ἐρυθρὸς Σταυρὸς ἀντιμετωπίζει πλεῖστα ὅσα ἔργα κοινωφελῆ, πράγματι ὅμως, ἕνα ποσὸν ἐκ τοῦ ἐτησίου ἐράνου θὰ τὸ διαθέσῃ διὰ τὴν κάλυψιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ κ. Μ. Σβώλου, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς της, σχετικῶς μὲ τὴν διάθεσιν πιστώσεως διὰ τὴν διαμόρφωσιν ὁδῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ Δήμου Καισαριανῆς κλπ.

§34Μ. ΣΒΩΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸν Δῆμον Καισαριανῆς ἔχουν ἀνεγερθῆ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας δύο νέοι συνοικισμοὶ εἰς μίαν βραχώδη πλαγιὰν τοῦ Ὑμηττοῦ. Οἱ συνοικισμοὶ αὐτοὶ ἔχουν δρόμους ἁπλῶς χαραγμένους, χωρὶς νὰ ἔχουν κἂν ἰσοπεδωθῆ καὶ οἱ κάτοικοι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἀναρριχῶνται διὰ νὰ φθάσουν εἰς τὰ σπίτια των, δὲν ὑπάρχει δὲ τρόπος εἰς τοὺς περισσοτέρους ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς δρόμους νὰ περάσουν αὐτοκίνητα ἢ κάρρα. Ἡ κατάστασις εἶναι τοιαύτη, ποὺ χρειάζεται ἄμεσον διόρθωσιν. Ἐπίσης, εἰς τὸν αὐτὸν συνοικισμὸν Καισαριανῆς, τοῦ Δήμου Καισαριανῆς καὶ εἰδικῶς εἰς τὴν περιοχὴν ὅπου κατεδαφίζονται τὰ διάφορα παραπήγματα, ὑπάρχουν σωροὶ ἀπὸ μπάζα, τὰ ὁποῖα ἀπορρίπτονται ἐκεῖ καὶ ἀφίνονται καὶ μετὰ τῶν διαφόρων ἀπορριμμάτων τῶν περιοίκων ἀποτελοῦν ἑστίας μολύνσεως μὲ τὰς διαφόρους ἀκαθαρσίας κλπ. ποὺ συσσωρεύονται ἐκεῖ. Ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, κ. Πρόεδρε, τὰ ὁποῖα φαίνονται ἴσως ἀσήμαντα ἀπὸ μακράν, ὅμως κάνουν πολὺ χειροτέραν τὴν ζωὴν τῶν ἀνθρώπων ποὺ κατοικοῦν ἐκεῖ καὶ λόγῳ καὶ τῆς κακῆς διαίτης καὶ τοῦ κακοῦ τρόπου διαβιώσεως, εὑρίσκονται εἰς θλιβερὰν κατάστασιν. Ἀκόμη ἀποτελοῦν μίαν θλιβερὰν ἀντίθεσιν πρὸς τὰ ἔργα καλλωπισμοῦ τοῦ κέντρου τῆς πόλεως. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ τὶ πρόκειται νὰ κάμῃ διὰ τὴν καλιτέρευσιν τῆς καταστάσεως. Γνωρίζω, σχετικῶς μὲ τοὺς δρόμους, ὅτι ὑπάγονται καὶ εἰς ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον ἔχει στερήσει τοὺς Δήμους ἀπὸ κάθε πρόοδον. Συνεπῶς δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ κάμουν οἱ Δῆμοι αὐτὴν τὴν ρυμοτομίαν καὶ νὰ κάμουν δρόμους, ἔστω ἁπλῶς ἀνεκτούς, διὰ νὰ ἠμποροῦν νὰ βαδίζουν οἱ ἄνθρωποι ποὺ κάθονται ἐκεῖ. Ὅμως τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρκῆται εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν οἰκιῶν τῶν νέων συνοικισμῶν χωρὶς νὰ φροντίζῃ καὶ διὰ τοὺς δρόμους ἐν συνεργασίᾳ μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βαλοῦρδος, ἔχει τὸν λόγον.

§36Γ. ΒΑΛΟΥΡΔΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸν Δῆμον Καισαριανῆς τὰ τελευταῖα πέντε ἔτη καθιερώθη δι’ ἀποφάσεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ μετ’ ἔγκρισιν τῆς Νομαρχίας Ἀττικῆς τὸ 10λεπτον ἐπὶ τοῦ εἰσιτηρίου τῶν λεωφορείων, τὰ ὁποῖα ἐκτελοῦν τὴν συγκοινωνίαν τῆς Καισαριανῆς. Διὰ τὸ 10λεπτον αὐτὸ ὁ Δῆμος Καισαριανῆς συνῆψε δάνειον, διὰ τοῦ ὁποίου διεμόρφωσε τὴν κεντρικὴν λεωφόρον Βασιλέως Κωνσταντίνου. Μετὰ τὴν ἐξόφλησιν τοῦ συναφθέντος δανείου μὲ νεωτέραν ἀπόφασιν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον καὶ μετ’ ἔγκρισιν καὶ πάλιν τῆς Νομαρχίας Ἀττικῆς παρετάθη τὸ 10λεπτον καὶ κατωρθώθη κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ διαμορφωθοῦν καὶ ἄλλοι δρόμοι καὶ νὰ ἀσφαλτοστρωθοῦν. Μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν ὅμως τοῦ 10λέπτου αὐτοῦ ἡ κατάστασις καὶ εἰς τὸν παλαιὸν Δῆμον καθ’ ὃν τρόπον εἶχε παρέμεινεν καὶ ὁ παλαιὸς χῶρος τοῦ Δήμου Καισαριανῆς παρέμεινεν ἐν ἀνδρανείᾳ καὶ πάλιν καὶ εἰς οἵαν κατάστασιν εὑρίσκετο, μὲ τὴν ἐπέκτασιν ὅμως τῶν οἰκοδομῶν διὰ τοῦ συστήματος τῆς αὐτοστεγάσεως εἰς τὸ δεξιὸν τμῆμα τῆς Καισαριανῆς καὶ ἐπὶ βραχώδους ἐκτάσεως ὑπεχρεώθησαν οἱ αὐτοστεγαζόμενοι νὰ προβοῦν εἰς ἐκβραχισμοὺς καὶ συνεπεία τῶν ἐκβραχισμῶν αὐτῶν αἱ ὁδοὶ αἱ ὁποῖαι προβλέπονται ὑπὸ τοῦ σχεδίου πόλεως ἔχουν γεμίσει ἀπὸ τὰ ἀπορρίμματα καὶ τοὺς ἐκβραχισμοὺς καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ κυκλοφορία τῶν κατοίκων καὶ τῶν ὀχημάτων. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἐπεσκέφθην τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας συνοδευόμενος ἀπὸ τὸν Δήμαρχον τῆς Καισαριανῆς καὶ τὸν Πρόεδρον τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ ὑπεβάλαμεν τὴν παράκλησιν ὅπως εἰς τὰ περιθώρια, τὰ ὁποῖα ἔχει τὸ Ὑπουργεῖον Κοινωνικῆς Προνοίας, προκειμένου περὶ διαθέσεως ποσοῦ διὰ τὴν διαμόρφωσιν τῶν ὁδῶν ἐν τῷ πλαισίῳ πάντοτε τῶν ἁρμοδιοτήτων τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἔλαβα τότε τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι κἄπως θὰ ἐνισχύετο ὁ Δῆμος διὰ τὴν διαμόρφωσιν, τοὐλάχιστον, τῶν ὁδῶν αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτῶν ὅμως εἶναι καὶ τὰ ὑπολείμματα τῶν κατεδαφιζομένων παραπηγμάτων καὶ τὰ ὁποῖα, ὄχι μόνον αὐτά, ἀλλὰ καὶ διότι εἰς τὰ σημεῖα αὐτὰ ρίπτονται τὰ ἀπορρίμματα τῶν πέριξ κατοίκων ἀποτελοῦν καὶ αὐτὰ ἑστίαν μολύνσεων. Παρεκάλεσα, λοιπόν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, τὸν παριστάμενον, ἐπίσης, κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐν τῇ ἁρμοδιότητί του καὶ τοὺς ἀξιοτίμους κ.κ. Ὑπουργὸν Προνοίας καὶ Ὑφυπουργὸν Προνοίας, ὅπως μᾶς πληροφορήσουν ποῖα μέτρα θὰ λάβουν, οὕτως ὥστε αὐτὴ ἡ κατάστασις νὰ ἠμπορέσῃ νὰ τακτοποιηθῇ.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἠλιόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§38Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§39Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας). Κύριε Πρόεδρε, εἰς ὅλα τὰ προγράμματα τῆς αὐτοστεγάσεως δίδεται μία ἐνίσχυσις εἰς τοὺς Δήμους 10–15%. Καὶ εἰς τὸν Δῆμον Καισαριανῆς ἐδόθη ἐνίσχυσις. Λόγῳ τῆς ἐπιβραδύνσεως ἐδόθησαν προϋποθέσεις διανοίξεως ὁδῶν ἀπὸ τὰ μπάζα. Καὶ πράγματι, ἦτο ἀναγκαία ἡ μεταφορὰ ὅλων αὐτῶν τῶν μπάζων, τὰ ὁποῖα ἐδημιουργοῦντο εἰς τὴν διάνοιξιν τῶν ὁδῶν. Πράγματι, ἐδόθη ἡ ἐντολὴ εἰς τὴν τεχνικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου καὶ μετεφέρθησαν τὰ μπάζα. Ἡ δαπάνη ἀνῆλθεν εἰς 40.000 δραχμάς. Ἡ δαπάνη τῶν 800.000 δραχμῶν εἶναι δαπάνη ποὺ δὲν δύναται νὰ καταβληθῇ ἐντὸς τοῦ τρέχοντος ἔτους. Ἐπίσης, ἐνισχύθη καὶ τὸ δίκτυον ὑδρεύσεως καὶ φωτισμοῦ τῆς Καισαριανῆς. Τὸ Ὑπουργεῖον Κοινωνικῆς Προνοίας φροντίζει, ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν ὅλων αὐτῶν τῶν ἀναγκῶν.

§40Γ. ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νὰ γίνῃ ἔστω μία στοιχειώδης διαρρύθμισις. Εἶναι ἀνάγκη νὰ πάῃ μία μπουλντόζα.

§41Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας). Ἡ διαμόρφωσις τῶν δρόμων δὲν ἔγινε.

§42Γ. ΒΑΛΟΥΡΔΟΣ. Ἐγὼ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ διαθέσῃ ἓν ποσὸν ἐκ τοῦ γνωστοῦ κονδυλίου ἐκ τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν μονίμων ὁδοστρωμάτων. Διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι συγκεντροῦνται τεράστια ποσὰ καὶ μέσα εἰς τὰ πλαίσια, τὰ ὁποῖα προβλέπει ὁ σχετικὸς νόμος. Ἂν εἶχα τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι θὰ διαθέσῃ ἓν κονδύλιον νὰ διαμορφωθοῦν οἱ δρόμοι αὐτοί, δεδομένου, ὅτι ὅλοι οἱ κάτοικοι τοῦ Δήμου Καισαριανῆς συνεισφέρουν αὐτὸ τὸ δεκάλεπτον.

§43Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, ἐγὼ δὲν διαθέτω κανένα ἐκ τῶν κονδυλίων, περὶ τῶν ὁποίων κάμετε λόγον. Τὸ δεκάλεπτον τὸ διαθέτει τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων ἢ μᾶλλον ὁ εἰδικὸς ὀργανισμὸς τῆς περιοχῆς Πρωτευούσης. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀπολύτως σχέσιν. Ἄλλο θέμα, ἂν εἰσηγηθῶμεν διὰ τοῦ Νομάρχου, νὰ προβλέψῃ διὰ τὰ ἔργα αὐτὰ ἢ διὰ τοῦ Νομαρχιακοῦ Ταμείου, ἢ δι’ αἰτήσεως πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν Δημοσίων Ἔργων.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κεραμιτσιόγλου, ἔχει τὸν λόγον, ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, σχετικῶς μὲ τὴν ἀποπεράτωσιν καὶ λειτουργίαν τοῦ ἐν Διδυμοτείχῳ ἀνεγειρομένου Κρατικοῦ Νοσοκομείου.

§45Θ. ΚΕΡΑΜΙΤΣΙΟΓΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, διατὶ δὲν κατέθεσεν εἰσέτι τὸν αἰτηθέντα σχετικὸν φάκελλον τοῦ ἔργου αὐτοῦ. Ἡ αἴτησίς μας περὶ καταθέσεως τοῦ φακέλλου, ἀπέβλεπεν εἰς τὴν διασταύρωσιν πληροφοριῶν μας καὶ φημῶν, αἱ ὁποῖαι κυκλοφοροῦν σχετικὰ μὲ τὴν αἰτίαν τῆς καθυστερήσεως τῆς ἀνεγέρσεως τοῦ Νοσοκομείου. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ ἐτῶν δημοπρατεῖται ἡ ἀνέγερσις Νοσοκομείου δυνάμεως 60 κλινῶν. Ἔκτοτε ὅμως, δὲν κατέστη δυνατόν, καίτοι παρῆλθον 3½ ὁλόκληρα ἔτη, νὰ ἀποπερατωθῇ. Πρέπει νὰ ἀναζητηθοῦν οἱ ὑπεύθυνοι τῆς καθυστερήσεως αὐτῆς καὶ νὰ ἐπιβληθοῦν αὐστηραὶ κυρώσεις. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, ἐὰν ἐζητήθησαν εὐθῦναι καὶ ποῖαι κυρώσεις ἐπεβλήθησαν κατὰ τῶν ὑπευθύνων καὶ πότε θὰ λειτουργήσῃ τὸ Νοσοκομεῖον, διότι κατὰ τὰς πληροφορίας μας, καταβάλλεται προσπάθεια ὑπερβάσεως τῶν προβλεφθεισῶν δαπανῶν καὶ δὲν γνωρίζομεν ποῖον εἶναι τὸ ὕψος τῆς ὑπερβάσεως.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ο. Ἀντώνογλου, ἔχει τὸν λόγον.

§47Ο. ΑΝΤΩΝΟΓΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ κατ’ ἀρχήν, ὅσα προανέφερεν ὁ κ. συνάδελφος. Δύο πράγματα ἔχω νὰ τονίσω. Πρῶτον, κατ’ ἀρχὴν γίνονται ἔργα, ἴσως διὰ νὰ ἐξισωθῇ τὸ λεγόμενον «Καραμανλῆς–Ἔργα», τὰ ὁποῖα ὅμως δὲν ἀποπερατοῦνται. Δεύτερον, εἰς τὸ ὑπὸ ἀνέγερσιν Νοσοκομεῖον, ἐγένετο ὑπέρβασις τῶν προβλεφθεισῶν δαπανῶν. Τὸ ἔργον ἐπὶ 3½ ὁλόκληρα ἔτη, παραμένει ἀτελείωτον, χωρὶς νὰ ζητηθῇ εὐθύνη ἀπὸ τοὺς ὑπευθύνους.

§48Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας). Κύριε Πρόεδρε, παρακολουθῶ τὰ ἔργα αὐτά, τὰ ὁποῖα γίνονται, καίτοι εἶναι ἀνεξάρτητα τὰ ἔργα αὐτά. Παρὰ ταῦτα, τὸ Ὑπουργεῖον κατ’ ἐπανάληψιν ἐπιστατεῖ διὰ τῶν μηχανικῶν, τοὺς ὁποίους διαθέτει. Τὸ ἔργον αὐτὸ εἶχε μίαν κακοτυχίαν, λόγῳ τοῦ κακοῦ ἐργολάβου, ὁ ὁποῖος εὑρέθη καὶ ὁ ὁποῖος παρακολουθεῖται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων καὶ θὰ τιμωρηθῇ διὰ τὰς πράξεις του. Σήμερον ἔχει κηρυχθῆ πρὸ πολλοῦ ἔκπτωτος καὶ δι’ αὐτὸ καθυστεροῦσε τὸ νοσοκομεῖον καί, ἰδίως, λόγῳ τῶν μηχανικῶν του ἐγκαταστάσεων. Τὸ νοσοκομεῖον θὰ λειτουργήσῃ τὸ 1961.

§49Θ. ΚΕΡΑΜΙΤΣΙΟΓΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, μοῦ κάνει ἐντύπωσι τὸ ὅτι ὁλόκληρον Κράτος δὲν ἠμπόρεσε νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἕνα κακὸν ἐργολάβον, ὁ ὁποῖος δὲν ἐτελείωσεν ἕνα ἔργον. Ἐπίσης, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀπαντήσῃ, διατὶ δὲν κατετέθησαν τὰ αἰτηθέντα ἔγγραφα. Πολλαὶ διαδόσεις κυκλοφοροῦν, κ. Πρόεδρε, ὅσον ἀφορᾷ τὴν καθυστέρησιν εἰς τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ καὶ πάρα πολλὰ λέγονται περὶ ἐπεμβάσεων πολιτικῶν παραγόντων. Ἐπομένως, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ ἀποφύγῃ εἰς βάρος της τοιαύτας διαδόσεις θὰ ἔπρεπε κατὰ τὴν γνώμην μου νὰ καταθέσῃ τὸν σχετικὸν φάκελλον διὰ νὰ ἐνημερωθῶμεν καὶ ἀναλόγως νὰ κρίνωμεν.

§50Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας). Τὸν φάκελλον τὸν ἔχει ὁ Νομομηχανικὸς καὶ διετάχθη ἤδη νὰ τὸν παραδώσῃ. Πέραν τούτου, τὸ Ὑπουργεῖον λέγει, ὅτι δὲν εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ἐλέγξῃ τὴν ἀποπεράτωσιν, διότι τὸ θέμα αὐτὸ ἀνάγεται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου Οἰκισμοῦ, τὸ ὁποῖον διαθέτει τοὺς μηχανικοὺς καὶ τοὺς ἐλέγχει. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ τὸ Ὑπουργεῖον ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου καὶ τὸν μηχανικὸν ἤλεγξε.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας διὰ τὰς ἀνα-

φορὰς καὶ ἐρωτήσεις, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον.

§52Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπεβλήθη......

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις περὶ προτάξεως τῆς ἐπερωτήσεως, θὰ ἀνακοινωθῇ, ὅταν τελειώσῃ ἡ συζητουμένη ἐπερώτησις περὶ τοῦ ἐκλογικοῦ. Ἐξ ἄλλου προηγεῖται ἄλλη πρότασις διὰ τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον Στρατοῦ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, κ. Γ. Παπανδρέου, ἔχει τὸν λόγον.

§54Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς συζητουμένης ἐπερωτήσεως, ἔχω ἤδη λάβει τὸν λόγον. Δὲν πρόκειται, ἑπομένως, νὰ ἐπανέλθω. Ἀλλ’ ἔπειτα ἀπὸ τὴν ὁμιλίαν μου διετυπώθησαν ὡρισμέναι παρατηρήσεις, καὶ εἰς μερικὰς ἐξ αὐτῶν ἔκρινα χρέος νὰ δώσω ἀπάντησιν. Διὰ τοῦτο ἀπεφάσισα νὰ δευτερολογήσω. Καὶ θὰ εἶμαι σύντομος. Ἀρχίζω ἀπὸ τὴν ἄκραν ἀριστεράν. Ἔπειτα ἀπὸ τὴν ὁμιλίαν μου ἔλαβεν τὸν λόγον ὁ κ. Μπριλλάκης καὶ συνέβη νὰ εἶμαι ἀπών. Ὁ κ. Μπριλλάκης εἶπεν: «Ὁ κ. Παπανδρέου ὤφειλε νὰ μείνῃ εἰς τὴν αἴθουσαν καὶ νὰ ἀκούσῃ τὴν ἀπάντησίν μας. Ὤφειλεν νὰ ἔχῃ αὐτὴν τὴν γενναιότητα». Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἐγνώριζον, ὅτι θὰ ἀπετέλει γενναιότητα ἡ παρουσία μου. Ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ κ. Μπριλλάκης ἀξιολογεῖ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὴν παρουσίαν μου, λαμβάνω σήμερον τὴν τόλμην νὰ παρουσιασθῶ ἐνώπιόν του καὶ νὰ παραδοθῶ εἰς τὴν διάκρισιν τῆς ἰδικῆς του γενναιότητος. Ὁ ἐκπρόσωπος τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, ἀπηύθυνεν πρῶτον τὴν ἐρώτησιν διατί, ἀφοῦ ἀποδίδω εἰς τὸν κομμουνισμὸν τόσας εὐθύνας, συνειργάσθην. Ἀλλ’ εἰς τὸ ἐρώτημα αὐτὸ ἔχω ἀπαντήσει ἐπανειλημμένως εἰς τὸ παρελθὸν, καὶ ἀπήντησα καὶ προχθὲς κατὰ τρόπον μάλιστα ὑπέρμετρον. Καὶ δὲν πρόκειται νὰ ἐπαναλάβω τὴν ἀπάντησιν. Ἐὰν διατηρῆται ἡ περιέργεια τοῦ ἐρωτήματος, οἱ ἀποροῦντες ἠμποροῦν νὰ ὑποβληθοῦν εἰς τὸν κόπον τῆς ἀναγνώσεως τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ὁ κ. Μπριλλάκης μοῦ κατελόγισεν καὶ ἄλλας εὐθύνας. Εἶπε: «Κατηγορούμεθα ἀπὸ τὸν κ. Παπανδρέου, ὅτι ὑπονομεύομεν τὴν Δημοκρατίαν καὶ τὸ Ἔθνος, ὅτι θὰ καταργήσωμεν τὰ ἄλλα κόμματα ὅταν πάρωμεν τὴν ἐξουσίαν. Ὁ κ. Παπανδρέου ὑποστηρίζει, ὅτι εἴμεθα ἀνειλικρινεῖς καὶ ὑποκριταί, ἐνῷ εἶναι γνωσταὶ αἱ ἀντίθετοι θέσεις τοῦ παγκοσμίου κομμουνισμοῦ. Δὲν πταίομεν ἡμεῖς, ἐὰν ὁ κ. Παπανδρέου δὲν παρακολουθεῖ τὰς διεθνεῖς καὶ ἐσωτερικὰς ἐξελίξεις, καὶ ἐὰν δὲν βλέπῃ, ὅτι ἡ ἀριστερὰ γενικῶς εἰς τὰς νέας συνθήκας ποὺ ἔχουν διαμορφωθῆ ἔχει ἀναπτύξει τὴν κοσμοθεωρίαν της καὶ ὅτι, ἑπομένως, καὶ ἀπὸ τῆς διεθνοῦς πλευρᾶς ἔχει ἄδικον». Τίθεται, κ. συνάδελφοι, ἀπὸ τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς ἕνα καίριον θέμα. Ὑπάρχει, πράγματι, μεταβολὴ εἰς τὴν στρατηγικὴν τοῦ κομμουνισμοῦ. Ὑπεστήριξα κατὰ τὴν ἀρχικήν μου ὁμιλίαν καὶ ἡ ἐπιθυμία μου εἶναι νὰ δώσω σήμερον εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος ἕνα ἤρεμον, ἀντικειμενικόν, ἀκαδημαϊκὸν τόνον, ἄξιον τῆς σοβαρότητος τοῦ θέματος καὶ τῆς σοβαρότητος τῆς αἰθούσης αὐτῆς. Ὑπεστήριξα κατὰ τὴν πρώτην μου ὁμιλίαν, ὅτι ἡ στρατηγικὴ τοῦ κομμουνισμοῦ παραμένει ἀμετάβλητος, καὶ ὅτι ἑκάστοτε μόνον τακτικὴ μεταβάλλεται. Καὶ θὰ τὸ ἀποδείξω. Ὑπεστήριξα, ὅτι θεμελιώδεις ἀρχαὶ τοῦ κομμουνισμοῦ ἀμετάβλητοι εἶναι δύο. Ἡ δικτατορία τοῦ προλεταριάτου καὶ ὁ διεθνισμὸς. Κατὰ συνέπειαν, τὸ ἰδεῶδες τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς Δημοκρατίας εἶναι ἰδικόν μας, εἶναι μόνον ἰδικόν μας. Διότι ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν, συμφώνως καὶ πρὸς τὴν πρᾶξιν καὶ πρὸς τὴν θεωρίαν των τὴν ὁποίαν ἀπόψε θὰ διαπιστώσω ἀπὸ τὰ κείμενά των, ἐξακολουθεῖ ἰδεώδης νὰ εἶναι, ὄχι τὸ Ἔθνος, ἀλλ’ ὁ διεθνισμός, ὄχι ἡ Δημοκρατία, ἀλλὰ ἡ δικτατορία τοῦ προλεταριάτου. Καὶ ὅταν, ἑπομένως, χρησιμοποιοῦν τὴν σημαίαν τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς Δημοκρατίας, δὲν εἶναι εἰλικρινεῖς. Διότι αὐταὶ αἱ δύο ἀρχαὶ δὲν ἀποτελοῦν ἰδικήν των σημαίαν. Ὑπάρχει, πράγματι, κατ’ αὐτὴν τὴν περίοδον, εἰς τὴν τακτικὴν τοῦ διεθνοῦς κομμουνισμοῦ μία οὐσιώδης μεταβολὴ. Καὶ ἡ οὐσιώδης αὐτὴ μεταβολὴ προξενεῖ σύγχυσιν. Ποῦ εὑρίσκεται αὐτὴ ἡ οὐσιώδης μεταβολή; Μέχρι τοῦδε, ἀγαπητοί μου κ. συνάδελφοι, γραμμὴ τοῦ παγκοσμίου κομμουνισμοῦ ἦτο ἡ κατάκτησις τῆς ἐξουσίας μόνον διὰ τῆς ἐπαναστάσεως. Καὶ ὅλαι αἱ ἄλλαι ἐνέργειαι συνέβαλον ἁπλῶς εἰς τὴν ἐπίτευξιν τῆς ἐπαναστάσεως. Σήμερον ἔχει καθιερωθῆ νέα τακτική. Σήμερον ἡ ἀρχὴ τοῦ διεθνοῦς κομμουνισμοῦ εἶναι, ὅτι ἡ κατάκτησις τῆς ἐξουσίας εἶναι δυνατὴ καὶ χωρὶς ἐπανάστασιν, εἶναι δυνατὴ καὶ μὲ πολιτικά, κοινοβουλευτικὰ μέσα. Καὶ εἶναι, ἑπομένως, εἰλικρινεῖς ὅταν ἰσχυρίζονται, ὅτι παλαίουν μὲ πολιτικὰ καὶ μὲ κοινοβουλευτικὰ μέσα νὰ φθάσουν εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἀλλὰ ποῦ ἀρχίζει ἡ ἀπόκλισις; Ὅταν φθάσουν εἰς τὴν ἐξουσίαν δὲν ὑπόσχονται, ὅτι θὰ συνεχίσουν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν πολιτικῶν καὶ τῶν κοινοβουλευτικῶν μέσων. Τοὐναντίον, ὅταν φθάσουν εἰς τὴν ἐξουσίαν, εἴτε μὲ εἰρηνικά, εἴτε μὲ ἐπαναστατικὰ μέσα, θὰ ἐπιβάλουν τὴν δικτατορίαν τοῦ προλεταριάτου. Διότι πιστεύουν, συμφώνως πρὸς τὴν ἰδικήν των θεωρίαν, ὄχι τὴν παλαιάν, ἀλλὰ τὴν σύγχρονον. Πιστεύουν, ὅτι ὁ μετασχηματισμὸς τῆς ἀστικῆς εἰς σοσιαλιστικὴν οἰκονομίαν εἶναι ἀδύνατος μὲ ἄλλα μέσα καὶ εἶναι πραγματώσιμος μόνον μὲ τὴν δικτατορίαν τοῦ προλεταριάτου. Θὰ ἀναγνώσω τὰ κείμενα. Τὰ παραλαμβάνω ἀπὸ τὸν «Νέον Κόσμον» τὸ ἐπίσημον ὄργανον τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος τῆς Ἑλλάδος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀναδημοσιεύονται ἀπὸ τὸ ἐπίσημον ὄργανον τοῦ Κομμουν. Κόμματος τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, τὸν «Κομμουνιστήν». Καὶ εἶναι κείμενα τῶν τελευταίων ἐτῶν. Ἴσως ἀπεκόμισα τὴν ἐντύπωσιν, διότι ἐπεκαλέσθην προχθὲς ἕνα ὁρισμὸν τοῦ Στάλιν, ὅτι ἀντλῶ τὰς πηγὰς μου ἀπὸ τὴν «Παλαιὰν Διαθήκην». Θὰ τὰς ἀντλήσω σήμερον καὶ ἀπὸ τὴν «Καινὴν Διαθήκην». (Γέλωτες, χειροκροτήματα). Ὁ «Νέος Κόσμος», εἰς τὸ τεῦχος τοῦ Ἀπριλίου 1958, σελὶς 441, γράφει (Ἀπὸ τὸν «Κομμουνιστήν»): 1) Προϋπόθεση τοῦ περάσματος στὸ Σοσιαλισμὸ παραμένει πάντα καὶ ἀναλλοίωτα ἡ κατάκτηση τῆς κρατικῆς ἐξουσίας ἀπὸ τὸ Προλεταριάτ, ἡ ἐγκαθίδρυση τῆς Διχτατορίας τοῦ Προλεταριάτου. Ὕστερα ἀπὸ τὴν κατάκτηση τῆς ἐξουσίας μπροστὰ στὴν ἐργατικὴ τάξη στέκουν τὰ σοβαρὰ καθήκοντα τοῦ σοσιαλιστικοῦ μετασχηματισμοῦ τῆς Οἰκονομίας. Γι’ αὐτὸ χρειάζεται ἀρκετὰ μακρόχρονη περίοδος, ποὺ στὴ διάρκειά της εἶναι ἀναπόφευκτη ἡ δικτατορία τοῦ προλεταριάτου». Προχωροῦμεν: Ἰούνιος 1958: «Γιὰ νὰ φτάσουμε πραγματικὰ στὸ Σοσιαλισμὸ χρειάζεται ἀνατροπὴ τῆς Κεφαλαιοκρατικῆς Ἐξουσίας, πάρσιμο τῆς πολιτικῆς καθοδήγησης τοῦ Κράτους ἀπὸ τὴν ἐργατικὴ τάξη μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸ πρωτοπόρο τμῆμα της, τὸ Κομμουνιστικὸ Κόμμα, ποὺ σημαίνει Διχτατορία τοῦ Προλεταριάτου. Αὐτό, ἀνεξάρτητα ἂν θὰ γίνῃ εἰρηνικὰ ἢ ὄχι, ἀποτελεῖ ἐπανάσταση. Αὔγουστος 1958: «Ἡ ἐργατικὴ τάξη καὶ ἡ πρωτοπορεία της ἐπιδιώκουν νὰ πραγματοποιήσουν τὴ σοσιαλιστικὴ ἐπανάσταση εἰρηνικά, νὰ συνενώσῃ τὴν πλειοψηφία τοῦ λαοῦ, νὰ κατακτήσῃ τὴν ἐξουσία χωρὶς ἐμφύλιο πόλεμο». Καὶ κατόπιν; «Ἡ παραδοχὴ ἱστορικῆς ἀναγκαιότητος τῆς Διχτατορίας τοῦ Προλεταριάτου σἂν ὅπλου συντριβῆς τοῦ Κεφαλαιοκρατικοῦ Κράτους καὶ ἡ οἰκοδόμησις τοῦ Σοσιαλισμοῦ ἀποτελεῖ τὴν κυρία θεωρητικὴ θέση καὶ τὸ κύριο ἐπαναστατικὸ πραχτικὸ συμπέρασμα τῆς Μαρξιστικῆς–Λενινιστικῆς θεωρίας». «Οἱ ρεβιζιονιστὲς προσπαθοῦν νὰ ξεριζώσουν τὴν ἐπαναστατικὴ ψυχὴ τοῦ Μαρξισμοῦ. Τάσσονται ἐνάντια στὴν ἱστορικὴ ἀνάγκη τῆς προλεταριακῆς ἐπανάστασης καὶ τῆς διχτατορίας τοῦ Προλεταριάτου, ἀρνοῦνται τὶς ἀρχὲς τοῦ προλεταριακοῦ διεθνισμοῦ». «Ποιὲς εἶναι οἱ γενικὲς νομοτέλειες τῆς σοσιαλιστικῆς ἐπανάστασης, ποὺ ἐκδηλώνονται παντοῦ, παρ’ ὅλη τὴν ποικιλία τῶν ἱστορικὰ διαμορφωμένων ἐθνικῶν ἰδιομορφιῶν, τέτοιες νομοτέλειες εἶναι: «Ἡ καθοδήγηση τῶν ἐργαζομένων μαζῶν ἀπὸ τὸ Μαρξιστικὸ–Λενινιστικὸ κόμμα κατὰ τὴν διεξαγωγὴ τῆς προλεταριακῆς ἐπανάστασης καὶ τὴν ἐγκαθίδρυση τῆς Διχτατορίας τοῦ Προλεταριάτου». Κύριοι βουλευταί, ἐπεθύμουν νὰ ἐξαγάγω τὴν συζήτησιν μὲ τὴν ἄκραν ἀριστερὰν ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀντιδικίαν, τὴν ἀντιδικίαν τῶν κραυγῶν, ἡ ὁποία ἦτο ἀναξία τῆς σοβαρότητος τοῦ θέματος. Ἐπεδίωξα νὰ ὑψώσω τὴν συζήτησιν εἰς τὸ ἐπίπεδον ἀκαδημαϊκῶν διαπιστώσεων. Καὶ ἐκ τῶν κειμένων τῶν ἐπισήμων, τῶν αὐθεντικῶν κειμένων, ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ θεωρία, ἡ θεμελιώδης ἀρχὴ τῶν Κομμουνιστικῶν Κομμάτων ὅλου τοῦ κόσμου, παραμένει, ὄχι ἡ Δημοκρατία, ἀλλὰ ἡ Δικτατορία τοῦ προλεταριάτου. Ἑπομένως, ὅταν ἐπαγγέλλωνται τὴν Δημοκρατίαν, δὲν εἶναι εἰλικρινεῖς. Δὲν εἶναι τὸ ἰδεῶδες των. Ἔχουν δικαίωμα νὰ πιστεύουν εἰς τὸ ἰδεῶδες τῆς ἀρεσκείας των. Καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι εἰς τὸ σημεῖον αὐτοῦ τοῦ ἰδεώδους, προσφέρομεν ἐνίοτε καὶ μεγάλας θυσίας. Ἀλλὰ ὀφείλουν νὰ ὁμολογήσουν, ὅτι ἡ Δημοκρατία εἶναι ἰδεῶδες ἰδικόν μας, ἡ Δικτατορία τοῦ προλεταριάτου εἶναι ἰδική των. Καὶ χρέος τιμῆς εἶναι νὰ τὸ ἐπαγγέλωνται καὶ ὄχι νὰ τὸ ἀποκρύπτουν καὶ νὰ παραπλανοῦν. Ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον κεφάλαιον, εἰς τὸ θέμα τοῦ Ἔθνους, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξετάσω μὲ τὴν ἰδίαν περιωπήν. Εἶχα ὑποστηρίξει εἰς τὴν ὁμιλίαν μου, ὅτι τὸ Ἔθνος εἶναι ἰδικόν μας ἰδεῶδες καὶ ὅτι ὁ διεθνισμὸς εἶναι ἰδεῶδες τοῦ Κ.Κ. Θὰ τὸ ἐπιβεβαιώσω μὲ τὰ αὐθεντικὰ κείμενα. Ἀπρίλιος 1958: «Τὰ Κομμουνιστικὰ Κόμματα πιστὰ στὶς ἀρχὲς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Διεθνισμοῦ, ἀγωνίζονται ἐνάντια στὴν ἐθνικὴ στενότητα καὶ ἀποξένωση». Ἰούλιος 1958: «Ὁ Ἐθνικὸς Κομμουνισμὸς δὲν ἔχει τίποτε τὸ κοινὸ μὲ τὸν Κομμουνισμὸ. Γιὰ τοὺς Μαρξιστές, γιὰ τοὺς Λενινιστὲς πρέπει νὰ εἶναι αὐτονόητο, ὅτι ὁ προλεταριακὸς διεθνισμὸς εἶναι ἡ θεμελιακὴ βάση τῆς ἑνότητας τοῦ Σοσιαλιστικοῦ στρατοπέδου». Αὔγουστος 1958: «Ἕνα ἀπὸ τὰ σοβαρὰ καθήκοντα τῶν Κομμουνιστικῶν Κομμάτων εἶναι νὰ ὑπερασπίζουν τὸν Προλεταριακὸ Διεθνισμό». «Ἀνάμεσα στὸν ἀστικὸ ἐθνικισμὸ καὶ τὸν Προλεταριακὸ Διεθνισμὸ ὑπάρχει ριζικὴ διαφορά. Ὁ Λένιν γράφει: «Ὁ μικροαστικὸς ἐθνισμὸς θεωρεῖ τὸ Διεθνισμὸ σὰν ἀναγνώριση μόνο τῆς ἰσοτιμίας τῶν Ἐθνῶν, διατηρῶντας ἄθιχτο τὸν ἐθνικὸ ἐγωϊσμό». Αὐτὸ πράγματι, ἀποτελεῖ τὰς ἰδέας μας. Διατηροῦμεν ἄθικτον τὸν ἐθνικὸν μας ἐγωϊσμὸν καὶ ἐπιδιώκομεν μὲ τὸν διεθνισμὸν τὴν ἰσοτιμίαν καὶ τὴν ἀλληλεγγύην ὅλου τοῦ ἐλευθέρου κόσμου. Αὐτὴ εἶναι πράγματι ἡ ἰδική μας πίστις καὶ ὀρθῶς ὁ Λένιν τὴν προσδιορίζει. Προχωρεῖ τώρα εἰς τὴν διαφοροποίησιν τῆς ἰδικῆς των πίστεως. «Ὁ Προλεταριακὸς διεθνισμὸς ἀπαιτεῖ νὰ ὑποτάσσωνται τὰ συμφέροντα τῆς προλεταριακῆς πάλης σὲ μία χώρα στὰ συμφέροντα τῆς πάλης αὐτῆς σὲ παγκόσμια κλίμακα». Ἑπομένως, κριτήριον δράσεως ἑκάστου Κ.Κ. εἰς πᾶσαν χώραν εἶναι, ὄχι αἱ ἀνάγκαι καὶ τὰ συμφέροντα αὐτῆς τῆς φυσικῆς Πατρίδος, ἀλλὰ τῆς παγκοσμίου προλεταριακῆς ἐπαναστάσεως. Ὑποτάσσουν ἑπομένως, τὸ βασικὸν συμφέρον τοῦ Ἔθνους των εἰς τὸ γενικώτερον συμφέρον τῆς προλεταριακῆς ἐπαναστάσεως. Καὶ αὐτὴ ἡ γενικὴ ἑνότης τοῦ παγκοσμίου προλεταριάτου τελεῖ ὑπὸ τὴν καθοδήγησιν τοῦ μεγάλου ἀρχιερέως, τοῦ ἡγέτου τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Δὲν ἔχομεν ἑπομένως ἐθνικισμόν. Ἀλλά, δὲν ἔχομεν ἀκόμη, οὔτε καὶ γνήσιον διεθνισμόν, ὅπως ἡμεῖς τὸ ἀντιλαμβανόμεθα. Ἔχομεν πλήρη ἐξάρτησιν ἀπὸ τὰ κελεύσματα τῆς Κομμουνιστικῆς Διεθνοῦς, ἡ ὁποία καθοδηγεῖται ἀπὸ τὸν μεγάλον ἀρχιερέα, τὸν Ἡγέτην τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Προχωρῶ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἄλλου κειμένου.

§55ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς).... (δὲν ἠκούσθη).

§56Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀμφισβητεῖτε τὰ κείμενα;

§57Γ. ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέπετε...

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Αὐγερόπουλε, κατόπιν. Πρέπει νὰ ἐνθυμῆσθε ὅμως, ὅτι ὑπάρχει Πρόεδρος. Ἠγνοήσατε τὸν Πρόεδρον.

§59Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε βουλευταί, ἀναγινώσκω ἐπίσημα αὐθεντικὰ κείμενα ἰδικά των. Δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν κατὰ πόσον ἡ Ε.Δ.Α. ταυτίζεται μὲ τὸ Κ.Κ.Ε. Καὶ θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι οἱ βουλευταὶ τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, ἔχοντες νὰ ὁμιλήσουν μὲ ἐμέ, ἐπειδὴ συμβαίνει νὰ γνωριζώμεθα, δὲν θὰ θελήσουν νὰ προχωρήσουν εἰς τὴν συζήτησιν αὐτοῦ τοῦ θέματος. Ἐὰν θέλουν νὰ ἀναλάβουν τὴν πρωτοβουλίαν εἶμαι εἰς τὴν διάθεσίν των. (Χειροκροτήματα). Ἀναγινώσκω καὶ μίαν τελευταίαν περικοπήν. «Συστατικὸ μέρος τοῦ Προλεταριακοῦ Διεθνισμοῦ εἶναι ἡ ἀλληλεγγύη μὲ τὴ Σοβιετικὴ Ἕνωση. Ἡ ὑπεράσπιση τῆς Σοβιετικῆς Ἕνωσης ἀνταποκρίνεται στὰ ζωτικὰ συμφέροντα τῆς ἐργατικῆς τάξης ὅλων τῶν ἐργαζομένων τῶν κεφαλαιοκρατικῶν χωρῶν, γιατὶ ἀπὸ τὶς ἐπιτυχίες τῆς Χώρας αὐτῆς ἐξαρτᾶται ἡ ἐπιτυχία τοῦ παγκοσμίου σοσιαλισμοῦ». Ὑπέρτατος ἑπομένως, Ἡγέτης εἶναι ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις. Αὐτὴ εἶναι ὁ ἰδεολογικὸς κόσμος τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Καὶ διὰ τοῦτο, κ. συνάδελφοι, χωρὶς καμμίαν πρόθεσιν ἀντιδικίας, χωρὶς νὰ θέλω νὰ καταβιβάσω τὸ ἐπίπεδον τῆς συζητήσεως, εἰς ἀνάρθρους κραυγάς, μὲ τὴν ἐπιθυμίαν νὰ τὴν ὑψώσω εἰς τὴν σοβαρότητα τοῦ θέματος καὶ τοῦ Σώματος. Ἐθεώρησα χρέος νὰ προβῶ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν κειμένων, ἐκ τῶν ὁποίων διαπιστοῦται καὶ ἡ θεωρία συμπίπτει μὲ τὴν πρᾶξιν. Διαπιστοῦται, ὅτι τὸ Ἔθνος καὶ ἡ Δημοκρατία εἶναι ἰδεώδη ἰδικά μας. Καὶ ἰδικά των ἰδεώδη εἶναι ἡ Δικτατορία καὶ ὁ Προλεταριακὸς Διεθνισμός, ἐξηρτημένος ἀπὸ τὸν Ἡγέτην τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς ἄλλο θέμα. Μοῦ κατελογίσθη, ἐπίσης, ἡ εὐθύνη, διότι εἶπα, ὅτι «οἱ δορυφόροι σφαδάζουν ὑπὸ τυραννίαν». Κύριοι βουλευταί, αἱ ὕβρεις, αἱ ὁποῖαι μοῦ ἀπηυθύνθησαν ἀπὸ τὸ ἐπίσημον ὄργανον τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, δι’ αὐτήν μου τὴν διατύπωσιν, μὲ κάμνει νὰ ἐνθυμηθῶ μίαν συνάντησίν μου μὲ διπλωματικὸν ἐκπρόσωπον μιᾶς ἀπὸ τὰς δορυφόρους χώρας. Μὲ εἶχεν ἐπισκεφθῆ καὶ διετύπωσε παρατηρήσεις ἐπὶ ὡρισμένων ἐκτάκτων μέτρων τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς μίαν στιγμὴν τοῦ ἀπηύθυνα τὸ ἐρώτημα: «Τὶ γίνεται μὲ τὴν δικήν σας Δημοκρατίαν;» Ἠσθάνθη τὸν νυγμὸν τῆς εἰρωνείας μου καὶ μοῦ εἶπεν: «Νομίζετε, ὅτι δὲν εἶναι Δημοκρατία ἡ ἰδική μας;» Τοῦ εἶπον τότε: «Ποία εἶναι ἡ ἰδική μου ἀπασχόλησις εἰς τὴν Ἑλλάδα;» Μοῦ εἶπεν: «Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως». Συνέβαινε τότε... (γέλωτες, χειροκροτήματα). Καὶ τότε τοῦ ἔθεσα τὸ ἐρώτημα. «Εἰς τὴν ἰδικήν σας Πατρίδα πῶς ὀνομάζεται ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως;» Εὑρέθη εἰς δύσκολον θέσιν. Καὶ ἔπειτα ἀπὸ ὀλίγον, ἐνόμισεν, ὅτι εὗρε τὴν φυγὴν καὶ μοῦ εἶπε: «Δὲν ἔχομεν Ἀντιπολίτευσιν, διότι ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι». Τοῦ εἶπον τότε: «Λυποῦμαι διὰ τὴν ἀπάντησίν σας. Ἐγὼ δὲν ὕβρισα τὸν λαὸν σας. Σεῖς τὸν ὑβρίζετε. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν εἶσθε δημοκράται. Σεῖς λέγετε, ὅτι δὲν εἶσθε ἄνθρωποι, διότι μόνον αἱ μηχαναὶ εἶναι ὁμοιόμορφοι, οἱ ἄνθρωποι εἶναι διάφοροι». (Χειροκροτήματα). «Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ δῶρον τοῦ Θεοῦ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους, ὅτι ἕκαστος ἔχει ἰδίαν προσωπικότητα». Καὶ ἡ συζήτησις ἔληξεν εἰς αὐτὸ σημεῖον. Κύριοι βουλευταί, ὁ ὁρισμὸς τῆς Δημοκρατίας, ὁ ὁποῖος ἔχει βραβευθῆ εἰς τὸν διαγωνισμὸν τῶν «Τάϊμς τῆς Νέας Ὑόρκης» καὶ ἔχει, ὑποθέτω, διεθνῶς καθιερωθῆ, εἶναι, ὅτι «ἡ πλειοψηφία κυβερνᾶ καὶ ἡ μειοψηφία ἐλέγχει». Ἀλλὰ τὸ κύριον συστατικὸν τῆς Δημοκρατίας εἶναι πρὸ παντὸς τὸ δεύτερον. Μόνον ὅταν ἡ μειοψηφία ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐλέγχῃ, ἔχει τὸ δικαίωμα διὰ τῆς πειθοῦς νὰ γίνῃ πλειοψηφία καὶ Κυβέρνησις. Τότε ὑπάρχει Δημοκρατία. Ἡ ὕπαρξις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι τὸ κύριον συστατικόν της. Κυβερνήσεις ἔχουν ὅλα τὰ καθεστῶτα, Ἀντιπολίτευσιν ἔχουν μόνον αἱ Δημοκρατίαι. Καὶ τὸ γεγονὸς, ὅτι εἰς τοὺς δορυφόρους δὲν ὑπάρχει Ἀντιπολίτευσις, ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν ὑπάρχει Δημοκρατία. Καὶ θὰ πρέπει, ἐπίσης, νὰ ἐκκαθαρίσωμεν καὶ ἕν ἄλλο ἰδεολογικὸν θέμα. Γίνεται λόγος διὰ δύο τύπους Δημοκρατίας. Δημοκρατίας Ἀνατολικοῦ καὶ Δημοκρατίας Δυτικοῦ τύπου. Καὶ ἡ εὐπιστία τοῦ Δημοκρατικοῦ κόσμου ἀποδέχεται αὐτὸν τὸν ὁρισμόν. Δὲν ὑπάρχουν δύο Δημοκρατίαι. Δημοκρατία εἶναι ἐλευθερία. Ὅπου ὑπάρχει ἐλευθερία εἶναι Δημοκρατία, ὅπου δὲν ὑπάρχει ἡ ἐλευθερία δὲν εἶναι Δημοκρατία, εἶναι τυραννία. Δύο εἶναι τὰ πολιτεύματα, Δημοκρατία καὶ Δικτατορία. Ἐλευθερία καὶ Τυραννία. Δημοκρατία Ἀνατολικοῦ καὶ Δημοκρατία Δυτικοῦ τύπου, δὲν ὑπάρχουν. Εἶναι τέχνασμα ἡ Δημοκρατία Ἀνατολικοῦ τύπου. Καὶ πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν πνευματικὴν ἀξιοπρέπειαν νὰ μὴ παγιδευώμεθα, νὰ μὴ γινώμεθα θύματα αὐτῶν τῶν εὐφημολογιῶν. Κατὰ τὴν προχθεσινήν μου ὁμιλίαν, ἠσχολήθην ἐπίσης, ἀπροόπτως καὶ μὲ τὸ θέμα τῆς Ἐθνικῆς ἀντιστάσεως. Δὲν πρόκειται νὰ τὸ ἐπαναφέρω. Δὲν ἀνήκει εἰς τὸν κύκλον τῶν θεμάτων τῆς σημερινῆς ἐπερωτήσεως. Προσδιώρισα ὡρισμένας θέσεις κατὰ τὴν προχθεσινὴν ὁμιλίαν μου. Ἡ μοῖρα μὲ εἶχεν ἐπιφορτίσει μὲ τὴν ἱστορικὴν εὐθύνην, νὰ ἀντιμετωπίσω καὶ τὰς δύο κομμουνιστικὰς στάσεις, καὶ τὸν πρῶτον γῦρον τῆς κατοχῆς καὶ τὸν δεύτερον γῦρον τοῦ Δεκεμβρίου. Νομιμοποιοῦμαι ἑπομένως, εἰς τὴν συζήτησιν. Ἐὰν ἡ ΕΔΑ θέτῃ ὑπὸ ἀμφισβήτησιν τὰς θέσεις, τὰς ὁποίας ὑπεστήριξα κατὰ τὴν προχθεσινήν μου ὁμιλίαν, εἶμαι πάντοτε εἰς τὴν διάθεσίν της, μὲ τὴν ἰδίαν ἤρεμον, ἀντικειμενικὴν ἀκαδημαϊκότητα, νὰ συζητήσω διὰ νὰ ἀποκατασταθῇ καὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης, ἐπὶ τῇ βάσει, ἐπίσης, κειμένων, ἡ ἱστορικὴ ἀλήθεια. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς ἄλλας πλευράς. Ὁ φίλος κ. Πρόεδρος τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, παρετήρησεν, ὅτι δὲν ἦτο ἀκριβὴς ὁ ὁρισμὸς τὸν ὁποῖον ἔδωκα, ὅτι «ἡ Δημοκρατία ἔχει τὴν ἀφέλειαν νὰ ἀναγνωρίζῃ τὴν νομιμότητα τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς». Καὶ εἶπεν, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ ἀφέλειαν, ἀποτελεῖ χρέος τῆς Δημοκρατίας νὰ ἀναγνωρίζῃ δικαιώματα εἰς ὅλους τοὺς πολίτας. Δέν εἶμαι σύμφωνος. Τὸ δόγμα, τὸ ἀληθὲς ὀρθόδοξον δόγμα τῆς Δημοκρατίας εἶναι, νὰ ὑπερασπίζῃ πᾶσαν ἐλευθερίαν, ἐκτὸς μόνον ἀπὸ μίαν, ἀπὸ τὴν ἐλευθερίαν τῆς καταργήσεως τῆς ἐλευθερίας. Ὅσοι πιστεύουν εἰς τὰ ἰδεώδη των, τὰ ὑπερασπίζουν. Καὶ ἡ Δημοκρατία πιστεύουσα εἰς τὰ ἰδεώδη της ὀφείλει νὰ τὰ ὑπερασπίζῃ. Ἰδοὺ διατὶ ὅλα τὰ κόμματα ἐντὸς τῆς Δημοκρατίας δικαιοῦνται νὰ εἶναι νόμιμα, ἐκτὸς μόνον ἀπὸ τὰ κόμματα, δογματικὸς σκοπὸς τῶν ὁποίων εἶναι ἡ κατάργησις τῆς Δημοκρατίας. Φασισμὸς καὶ Κομμουνισμός, Φασισμὸς τῆς Δεξιᾶς καὶ Φασισμὸς τῆς Ἀριστερᾶς, δὲν δικαιοῦνται νὰ εἶναι νόμιμα κόμματα τῆς Δημοκρατίας. Ἀλλὰ ἐρωτᾶται, πῶς συμβαίνει, λοιπόν, νὰ ἀναγνωρίζεται ἡ νομιμότης των; Συμβαίνει, διότι ἡ ἀναγνώρισις ἀποτελεῖ πρακτικὴν ἀνάγκην. Διότι ὁ ἀριθμὸς εἶναι μεγάλος, διότι ἡ δυνατότης τῶν προσωπείων εἶναι ἀπεριόριστος, ἡ πρακτικὴ ἀνάγκη ἐπιβάλλει τὴν ἀναγνώρισιν. Καὶ διὰ τοῦτο εἶπον εἶναι ἀφέλεια τῆς Δημοκρατίας ἡ ἀναγνώρισις, καὶ τὴν ἀφέλειαν αὐτὴν συμμερίζομαι, διότι γνωρίζω καὶ τὴν πρακτικὴν ἀνάγκην, ἡ ὁποία τὴν ὑπαγορεύει. Εἶπεν, ἐπίσης, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως: «Νὰ λέμε, ὅτι πρέπει νὰ εὑρεθῇ τεχνητὸς τρόπος βάσει τοῦ ὁποίου θὰ ἐπετυγχάνετο ἡ μείωσις τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, εἶναι σκέψις ἡ ὁποία ὁδηγεῖ εἰς τὸ ἀντίθετον ἀκριβῶς, ἀποτέλεσμα». Καὶ ἔχει δίκαιον. Ἀλλὰ οὐδέποτε ἐγὼ ὑπεστήριξα, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ μείωσις. Ἐγὼ ὑπεστήριξα, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται «πριμοδότησις» τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς. Καὶ αὐτὸ, τὸ ἐπίσημον ὄργανον τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς διαφωνεῖ καὶ μὲ ἐμὲ καὶ μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Γράφει: «Ὁ Παπανδρέου ἀνέπτυξε μὲ κυνισμὸν τὴν ἄποψιν, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ἐκλογικὸς νόμος ποὺ νὰ πριμοδοτῇ τὴν Ἀριστεράν!». Εἶναι ἑπομένως, κυνισμὸς ἡ γνώμη, ὅτι ἕνας ἐκλογικὸς νόμος δὲν ἐπιτρέπεται νὰ πριμοδοτῇ τὴν Ἀριστεράν! (Γέλωτες, χειροκροτήματα). Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄνεσις τοῦ ἤθους, ἡ ἄνεσις τῶν ὕβρεων ἐκ μέρους τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, καὶ χαίρω, διότι εἶναι παρών. Διεπίστωνα προηγουμένως τὴν ἀπουσίαν σας, κ. Ὑπουργέ, καὶ αὐτὸ μὲ ἐλύπει. Ὡμίλησε προχθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἶπεν: «Ἄν αἱ δυνάμεις μεταξὺ Ε.Ρ.Ε. καὶ τῆς Ε.Δ.Α. συνηνοῦντο, τὸ πολιτικὸν πρόβλημα θὰ εἶχε λυθῆ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὑπῆρξε φιλόσοφος καὶ εἶναι πολιτικός. Προχθές, φοβοῦμαι, ὅτι ἔγινε λάθος εἰς τὴν διεύθυνσιν. (Γέλωτες). Ἀντὶ νὰ ὁμιλήσῃ ὁ πολιτικὸς, ὡμίλησεν ὁ φιλόσοφος. Διότι οἱ φιλόσοφοι ὁμιλοῦν μὲ ὑποθέσεις καὶ δυνατότητες, οἱ πολιτικοὶ ἀντιμετωπίζουν πραγματικότητες. Ἐὰν εἶχον οὕτω τὰ πράγματα εἶπε, θὰ εἶχε καλῶς ὁ ἰσχύων νόμος. Μάλιστα, κ. Ὑπουργὲ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως. Διότι ὅμως, δὲν ἔχουν οὕτω τὰ πράγματα, διότι ἡ πραγματικότης εἶναι ἄλλη, δὲν ἔχει καλῶς ὁ ἰσχύων νόμος. Καὶ διὰ τοῦτο ὑπεστήριξα, ὅτι ἔπειτα ἀπὸ τὴν ἔκβασιν τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1958 διεπιστώθη, ὅτι ἔλλειψαν αἱ προϋποθέσεις τοῦ νόμου. Ἑπομένως, ἀπέθανε. Καὶ ἁπλῶς βραδύνει νὰ ἐνταφιασθῇ. Ὑπάρχει πλέον κενὸν νόμου. Κατὰ συνέπειαν, νέος ἐκλογικὸς νόμος εἶναι ἀναπόφευκτος. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν ἀπουσίαν τοῦ ὁποίου λυποῦμαι. Παρηκολούθησε προχθὲς ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸν μακρὸν διάλογόν μου μὲ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, ὁ ὁποῖος θὰ ἠδύνατο πράγματι νὰ χαρακτηρισθῇ ἀνιαρός, οὐδέποτε ὅμως ἠδύνατο νὰ ἀμφισβητηθῇ, ὅτι εἶχεν μέχρι τέλους πολιτικὸν χαρακτῆρα. Ἀπεκόμισεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἐπρόκειτο «περὶ μιᾶς ὡραίας θεατρικῆς παραστάσεως»! Ἠπόρησα διὰ τοὺς λόγους του. Ἐσκέφθην, ὅτι ἴσως, ἡ ἐσφαλμένη ἐντύπωσις, ἡ παραίσθησις τὴν ὁποίαν εἶχε, ὠφείλετο εἰς τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἐσχάτως διετύπωσεν. Ὅτι ὑπάρχει ὁμοιότης μεταξὺ ἠθοποιῶν καὶ πολιτικῶν, ἐπειδή, ὅπως εἶπεν, ἀμφότεροι ὑποκρίνονται. Ἀλλὰ συμβαίνει, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἀκριβῶς, τὸ ἀντίθετον. Διότι ὁ ἠθοποιὸς ὅσον καλλίτερον ὑποκρίνεται τόσον εἶναι καλλίτερος. Ὁ πολιτικὸς, ὅσον καλλίτερον ὑποκρίνεται, τόσον εἶναι χειρότερος, ἀσχέτως ὅμως πρὸς τὰς πηγὰς τῆς ἐμπνεύσεως τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ γεγονός, ὅτι ἔφθασεν εἰς αὐτὸν τὸν χαρακτηρισμόν μοῦ προξενεῖ λύπην. Ὁ χαρακτηρισμὸς αὐτὸς δὲν ἦτο ἄξιος τοῦ πνευματικοῦ του πολιτισμοῦ.

§60Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, μίαν διακοπήν. Δὲν θέλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ θέμα ποὺ ἀφορᾷ ἐμέ.

§61Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κατόπιν εἶμαι εἰς τὴν διάθεσίν σας, εὑρίσκομαι εἰς τὸ τέρμα τοῦ λόγου μου. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν προχθὲς ἐθρήνησε τὴν τύχην τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἠσχολήθη καὶ μὲ τὴν εὐθύνην καὶ τὰς σχέσεις τῶν δύο συναρχηγῶν του. Κύριοι βουλευταί, ἀφ’ ὅτου ἀπεσύρθην ἀπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἔχω λάβει τὴν ἀπόφασιν νὰ μὴ ἀσχοληθῶ ποτὲ δημοσίᾳ μὲ τὴν περιπέτειαν τοῦ κόμματος κατ’ αὐτὴν τὴν 10ετίαν. Καὶ οὔτε προχθὲς παρεβίασα αὐτὸν τὸν κανόνα, οὔτε σήμερον πρόκειται νὰ τὸν παραβιάσω. Ἀρκοῦμαι μόνον ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ πέραν αὐτῆς τῆς αἰθούσης ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, νὰ εἴπω: «Ὅταν ἐπιστῇ ὁ χρόνος τῆς κρίσεως, εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὸ ὄνομά μου δὲν θὰ εὑρίσκεται εἰς τοὺς πίνακας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὀφείλουν νὰ δώσουν λόγον. Θὰ ἀνήκω εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δικαιοῦνται νὰ ζητήσουν λόγον». Καὶ κλείω αὐτὴν τὴν παρένθεσιν. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν τελευταίαν ἐρώτησιν: «Πιστεύετε πράγματι», μοῦ ἐλέχθη, «πιστεύετε, ὅτι μὲ τοὺς ἐκλογικοὺς νόμους, μὲ τὰ τεχνάσματα τὰ ἐκλογικά, ἠμπορεῖτε νὰ νικήσετε τὸν κομμουνισμόν»; Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, οὐδέποτε εἶχον αὐτὴν τὴν ἁπλοϊκότητα. Βεβαίως καὶ ὁ ἐκλογικὸς νόμος ἔχει τὴν σημασίαν του, καὶ εἶναι μεγάλη. Ἀλλὰ ὁ κομμουνισμὸς δὲν πρόκειται νὰ νικηθῇ μὲ κανένα ἐκλογικὸν νόμον. Δὲν πρόκειται νὰ νικηθῇ μὲ τὴν συγκάλυψιν τῶν δυνάμεών του. Ὁ κομμουνισμὸς θὰ νικηθῇ μόνον, ὅταν στειρεύσουν αἱ πηγαὶ ἀπὸ τὰς ὁποίας ἀντλεῖ τὰς δυνάμεις του. Καὶ θὰ στειρεύσουν αἱ πηγαὶ μόνον, ὅταν ἡ Δημοκρατία καταστῇ πράγματι ἀξία τοῦ ὀνόματός της, ὅταν παύσῃ νὰ ἐμφανίζεται ὡς ἄρνησις καὶ καταστῇ θέσις, ὅταν ἡ Δημοκρατία γίνῃ ὄχι μόνον εἰς τὰς ἐπαγγελίας, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς πράξεις της, ὅταν καταστῇ τὸ Πολίτευμα τῆς Ἐλευθερίας, τὸ Πολίτευμα τῆς Εὐημερίας, τὸ Πολίτευμα τῆς Ἀρετῆς. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§62Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, δὲν θέλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ σημεῖον τῆς ὁμιλίας τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἐμέ, θὰ ἤθελα ὅμως νὰ ἀπαντήσω ἐπὶ τοῦ σημείου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν ἀπόντα κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Δύναμαι νὰ τὸν διαβεβαιώσω, ὅτι ἡ δήλωσις αὐτὴ δὲν ἐγένετο πρὸς σχετλιασμόν. Ἀπεναντίας, ὑπῆρξε καθολικὴ ἀναγνώρισις, τοὐλάχιστον ἀπὸ κυβερνητικῆς πλευρᾶς, ὅτι τὸ ἐπίπεδον τῆς συζητήσεως, χάρις εἰς τοὺς λόγους τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων καὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν, ὑπῆρξεν ὑψηλόν, γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἐκτιμᾷ τὸ Σῶμα. Ἐλπίζω νὰ ἀποτελέσῃ παράδειγμα καὶ ὑπόδειγμα διὰ πολλὰς μελλοντικὰς συζητήσεις. Εὐχόμεθα νὰ ἔχωμεν πολὺ συχνὰ τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀκούωμεν συζητήσεις αὐτοῦ τοῦ ἐπιπέδου. Δὲν ὑπῆρξεν ἑπομένως καμμία διάθεσις εἰρωνίας. Ἁπλῶς ἤθελε νὰ εἴπῃ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἰς τὴν διαλογικὴν συζήτησιν μεταξὺ τῶν δύο Ἀρχηγῶν, ἐνεφανίζετο ὡς τρίτος θεατὴς ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐπειδὴ ἦτο θεατὴς ἡ Κυβέρνησις, ὠνόμασε τοὺς μὴ θεατὰς ὡς παριστάνοντας ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θεᾶται. Τίποτε ἄλλο πέραν αὐτοῦ.

§63Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. ὑπουργὸν Προεδρίας Κυβερνήσεως διὰ τὴν παράλειψιν, διότι εἶχα λάβει μέρος εἰς τὴν συζήτησιν καὶ φαίνεται, ὅτι ἡ ἰδική μου ἀγόρευσις δὲν συνέτεινεν εἰς τὸ ὑψηλὸν ἐπίπεδον τῶν συζητήσεων.

§64Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει προσωπικὸν θέμα. Θὰ ἠμποροῦσεν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματός σας κ. Πασαλίδης ἐὰν τὸ ἐπεθύμει, νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν εἰς ὅσα ἐλέχθησαν. Ἐάν, πάντως, ἐπιμένετε, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐγγραφῆτε καὶ νὰ ὁμιλήσητε, διότι ὑπάρχουν ἐπερωτῶντες συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἀναμένουν τὴν σειράν των διὰ νὰ ὁμιλήσουν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτοπισθοῦν.

§66Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Τὸ προσωπικὸν ζήτημα ὑπάρχει, ἐξ ὅσων ἀνέφερεν ἀπὸ τοῦ βήματος ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων. Ἐκτὸς τοῦ προσωπικοῦ, ὑπάρχει καὶ ζήτημα οὐσίας.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐκπροσωπῆτε καὶ ὁμιλῆτε ἐξ ὀνόματος τοῦ Κόμματός σας, ἔχει καλῶς, ἄλλως νὰ ἐγγραφῆτε καὶ νὰ ὁμιλήσητε μὲ τὴν σειράν σας.

§68Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Εἶμαι ἐπερωτῶν βουλευτὴς καὶ δικαιοῦμαι νὰ δευτερολογήσω.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ δευτερολογήσητε, ἔστω καὶ ὡς ἐπερωτῶν βουλευτής, προβάλλοντες τὸ προσωπικὸν ζήτημα.

§70Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Δὲν θὰ ἐπιμείνω νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς οὐσίας. Ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος. Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μὲ τὰς ἀπόψεις τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ὁ τόνος τῶν συζητήσεων αὐτῶν τῶν θεμάτων πρέπει νὰ εἶναι τόνος ἤρεμος καὶ ἀκαδημαϊκὸς καὶ δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐχρησιμοποιήσαμεν ἄλλον τόνον. Θέλω νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος ἀπουσίαζεν ὅταν ὡμιλοῦσα. Ἡ ἀπάντησίς μου περὶ παρουσίας του καὶ περὶ γενναιότητος δὲν προῆλθεν ἀπὸ ἐμέ. Προῆλθεν ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι ὁ κ. Μπακόπουλος, διακόπτων τὴν ὁμιλίαν μου, ἐτόνισεν, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει. Καὶ ἀρνούμενος νὰ δεχθῶ ἐγὼ τὴν διακοπήν, ἐκεῖνος, ἀπευθυνόμενος εἰς ἐμέ, εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχετε τὴν γενναιότητα νὰ ἀκούσετε τὴν ἀπάντησιν. Καὶ ἀπαντῶν εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Μπακόπουλος, εἶπον, ὅτι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων ὤφειλε νὰ εἶναι παρὼν ἐφ’ ὅσον ἔθιξε θέματα ἀφορῶντα τὸ Κόμμα μας καὶ ἑπομένως, τὸ περὶ γενναιότητος δὲν ἀφορᾷ ἐμέ, ἀλλὰ ἐκεῖνον.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§72Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὰ 7 Ἰουνίου 1960 κατέθεσα ἐπερώτησιν ἀπευθυνόμενος πρὸς τοὺς κ.κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπουργὸν Ἐσωτερικῶν, διὰ τῆς ὁποίας ἤλεγχον τὴν Κυβέρνησιν διότι, ἐνῷ ἡ Βουλὴ διήνυε τὸν μέσον δρόμον τοῦ βίου της δὲν κατέθεσαν σχέδιον νόμου περὶ τοῦ νέου ἐκλογικοῦ συστήματος, μὲ τὸ ὁποῖον θὰ διεξαχθοῦν αἱ προσεχεῖς ἐκλογαί. Ἐὰν ἤμην μέλος Ἀγγλοσαξωνικοῦ τινος Κοινοβουλίου, θὰ παρεξενεύοντο οἱ βουλευταί του, διότι θὰ ἐπηρώτων διὰ τοιοῦτον θέμα τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐκεῖ ὁ ἐκλογικὸς νόμος εἶναι πάγιος καὶ ἐφαρμόζεται ἀπὸ αἰώνων. Ἐδῶ, ἀπὸ 40ετίας κατήντησε συνήθεια κἄθε ἐκλογὴ νὰ γίνεται μὲ ἄλλον ἐκλογικὸν νόμον καὶ κἄθε ἐκλογὴ νὰ ἔχῃ τὴν ἰδικήν της φυσιογνωμίαν. Νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται, οἱ κοινωνιολόγοι καὶ οἱ ψυχολόγοι νὰ μελετήσουν τὸ πρόβλημα καὶ νὰ διερευνήσουν τὸ μυστήριον, πῶς κἄθε Βουλὴ καθίσταται μητροκτόνος τοῦ συστήματος ποὺ τὴν ἀναδεικνύει, καὶ ὄχι μόνον ἡ Βουλή, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις. Ἀφ’ ἧς ἀπὸ τοῦ 1920 ἐγκατελείψαμεν τὸ σφαιρίδιον καὶ εἰσηγάγομεν τὸ ψηφοδέλτιον, σταθερῶς κἄθε ἐκλογὴ διεξάγεται μὲ διάφορον σύστημα. Πλειοψηφικὸν τὸ 1920, ἀναλογικὴ τὸ 1926, πλειοψηφικὸν τὸ 1928, ἀναλογικὴ τὸ 1932, πλειοψηφικὸν τὸ 1933, ἀναλογικὴ τὸ 1946, ἀναλογικὴ τὸ 1950, ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ τὸ 1951, πλειοψηφικὸν τὸ 1952, ἰδιόρρυθμον πλειοψηφικὸν καὶ ἀναλογικὴ τὸ 1956, ἰδιόρρυθμος ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ τὸ 1958. Ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν συστημάτων προέκυψεν, ὅτι, κατὰ ἕνα τρόπον, τὸ Κόμμα τῆς Δεξιᾶς ἐτήρησε συνοχὴν καὶ συνέχειαν καὶ εὑρίσκεται πρωταγωνιστὴς τῆς πολιτικῆς ζωῆς τῆς χώρας. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων σχεδὸν διελύθη καὶ νομίζω, ὅτι ἡ κρίσις ἤρχισε νὰ ἐκδηλοῦται ἀπὸ τοῦ 1926, ἀφ’ ἧς τὸ πρῶτον ἐφηρμόσθη ἡ ἀναλογική. Ἔκτοτε, προοδευτικὰ στοιχεῖα τοῦ Φιλελευθέρου Κόμματος, ποὺ δὲν ἱκανοποιοῦντο ἀπὸ τὴν ἐφαρμοζομένην πολιτικὴν καὶ ἀρχηγικὴν διοίκησιν τοῦ Κόμματος, ὤρθωσαν τὰς ἰδέας των καὶ ἵδρυσαν ἰδικά των Κόμματα, ὅπως οἱ ἀείμνηστοι Γ. Καφαντάρης, Α. Παπαναστασίου, Ν. Πλαστήρας καὶ ἄλλοι. Ἡ ἀναλογική, ἐξέθρεψεν αὐτὰς τὰς φιλοδοξίας καὶ ἐπέφερε τὸν θρυμματισμὸν τοῦ δευτέρου μεγάλου Κόμματος. Ἀλλά, πέραν αὐτοῦ, νομίζω, ὅτι ἔβλαψε καὶ ὁ τρόπος τῆς διοικήσεως τοῦ Κόμματος. Ἐνῷ θὰ ἔπρεπε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, μετὰ τὸν θάνατον τοῦ ἱδρυτοῦ του ἀειμνήστου Ἐλευθερίου Βενιζέλου, νὰ καταστῇ ἀπὸ ἀπόψεως διοικήσεως Δημοκρατικὸν Κόμμα μιμούμενον τὸ Δημοκρατικὸν Κόμμα τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν ἢ τὸ Ἐργατικὸν Κόμμα τῆς Ἀγγλίας, ἐξηκολούθησε νὰ εἶναι Κόμμα ἀρχηγικόν. Ἐὰν εἶχε δημοκρατικὴν διοίκησιν, θὰ ἠδύνατο νὰ περιλάβῃ ἐν αὐτῷ καὶ νὰ ἐκπροσωπῇ ὅλας τὰς προοδευτικὰς καὶ φιλελευθέρας τάσεις ἐντὸς τῶν κόλπων αὐτοῦ. Καὶ τὸ Κόμμα αὐτό, οὕτω ὀργανούμενον, θὰ ἀπετέλει τὸν ἀντίποδα τοῦ Συντηρητικοῦ Κόμματος, μὲ τὸ ὁποῖον θὰ ἐνηλάσσετο εἰς τὴν ἀρχήν. Δυστυχῶς, αὐτὰ δὲν συνέβησαν καὶ εὑρισκόμεθα ἤδη πρὸ μιᾶς κρίσεως, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν μὲ σοβαρότητα καὶ εὐθύνην. Εὐθύνην, διότι, ὡς προέκυψεν ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958, ἡ Δεξιὰ παράταξις ἔλαβε τὸ 40% τῶν ψήφων, ἡ Ἀριστερὰ τὸ 25% καὶ τὸ θρυμματισμένον Κέντρον τὸ 35%. Τὸ 40% μαζὶ μὲ τὸ 35% καλῶς ὀργανούμενα, θὰ ἠδύναντο νὰ σχηματίσουν ἰσχυροὺς κομματικοὺς Ὀργανισμούς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐνηλλάσσοντο εἰς τὴν Ἀρχὴν καὶ θὰ ἠδύναντο κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ περιορίσουν τὴν δύναμιν τῆς Ἀριστερᾶς εἰς τὰ φυσιολογικά της ὅρια. Δὲν παραδέχομαι, ὅτι τὸ 25% τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἐψήφισε τὴν Ἀριστεράν, κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς, εἶναι κομμουνισταί. Ἐὰν αὐτὸ συνέβαινε, τότε θὰ ἔπρεπε τὸ φαινόμενον αὐτὸ νὰ μᾶς ἀνησυχήσῃ ζωηρότατα, διότι πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι εἰς καμμίαν χώραν, οὔτε ἀκόμη εἰς τὰς χώρας τὰς διατελούσας ὑπὸ κομμουνιστικὸν καθεστώς, ἡ δύναμις τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος ἔφθασε τὸ 25% τῶν ψηφοφόρων. Ἐὰν παραδεχθῶμεν, ὅτι τὸ 25% τῆς ΕΔΑ εἶναι ὅλοι κομμουνισταί, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ Κ.Κ.Ε. εὑρίσκεται εἰς τὴν χώραν μας εἰς ἄνοδον καὶ αὐτὸ θὰ πρέπει νὰ μᾶς ἐμβάλῃ εἰς ζωηρὰς ἀνησυχίας καὶ θὰ πρέπει πρὸς ἀντιμετώπισιν τοῦ φαινομένου αὐτοῦ νὰ λάβωμεν μέτρα ὄχι ἀστυνομικά, τὰ ὁποῖα ἐνισχύουν τὸν κομμουνισμόν, ἀλλὰ μέτρα δημοκρατικά, οἰκονομικά, κοινωνικά, μέτρα προνοίας, διότι μόνον δι’ αὐτῶν τῶν μέτρων θὰ δυνηθῶμεν νὰ τὸ περιορίσωμεν. Νομίζω, ὅτι ἡ κατάτμησις τῶν ψήφων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὡς ἐξεδηλώθη κατὰ τὸ 1958, μᾶς ὁδηγεῖ εἰς τὴν ἀνάγκην καθιερώσεως ἑνὸς νομίμου ἐκλογικοῦ συστήματος, μὲ τὸ ὁποῖον νὰ δύνανται νὰ δράσουν καὶ αἱ τρεῖς παρατάξεις, δηλαδὴ ἡ Δεξιά, τὸ Κέντρον καὶ ἡ Ἀριστερά. Θὰ πρέπει νὰ θελήσωμεν νὰ λύσωμεν σοβαρῶς τὸ πρόβλημα αὐτὸ καὶ νὰ δώσωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τὴν δυνατότητα νὰ συνταχθῇ πολιτικῶς καὶ κομματικῶς ἐντὸς τῶν φυσικῶν του ροπῶν καὶ τῶν ἰδεολογικῶν του ρευμάτων. Ἐπιβάλλεται ἡ καθιέρωσις ἑνὸς τοιούτου συστήματος διὰ νὰ ἐμπνεύσωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ πολιτικὴ ἡγεσία, ἔχει ὑψηλοὺς σκοποὺς καὶ δὲν ἐξαντλεῖται τὸ ἔργον τοῦ βουλευτοῦ εἰς τὴν ἀτομικὴν ἐξυπηρέτησιν μόνον τῶν ψηφοφόρων. Κατηγορεῖται ἡ Πολιτικὴ Ἡγεσία διὰ τὸν τρόπον τῆς διοικήσεως. Τὰ πολιτικὰ γραφεῖα τῶν βουλευτῶν, ἀπὸ γραφεῖα μελέτης τῶν προβλημάτων τοῦ λαοῦ τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι, μετεβλήθησαν εἰς γραφεῖα ρουσφετολογίας. Εἶναι καιρός, νομίζω, νὰ ἀνυψώσωμεν τὴν στάθμην τοῦ πολιτικοῦ βίου καὶ νὰ ἐμπνεύσωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἴμεθα ἐδῶ διὰ νὰ μελετῶμεν τὰ ἐθνικὰ προβλήματα καὶ νὰ συζητῶμεν καὶ νὰ ψηφίζωμεν νόμους, οἱ ὁποῖοι ἀποβλέπουν εἰς τὴν εὐημερίαν τοῦ λαοῦ. Ἐάν, ὅλην τὴν ἡμέραν κατατριβώμεθα μὲ τὰ μικρὰ καὶ ταπεινά, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προσερχώμεθα εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς ξεκούραστοι καὶ νὰ ἐπεξεργαζώμεθα μὲ τὴν εὐσυνειδησίαν, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται, τοὺς νόμους; Νομίζω, συνεπῶς, ὅτι εἶναι καιρός, νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ πρόβλημα αὐτὸ μετὰ τῆς δεούσης σοβαρότητος. Εἶναι καιρὸς νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ πρόβλημα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου μετὰ σοβαρότητος, ἐντιμότητος καὶ πολιτικῆς ἀνιδιοτελείας, καὶ νὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν καθιέρωσιν συστήματος, βάσει τοῦ ὁποίου νὰ ἐναλλάσσωνται εἰς τὴν Ἀρχὴν δύο Δημοκρατικὰ πράγματι Κόμματα, διὰ νὰ δημιουργῆται οὕτω ἡ ἅμιλλα ἀφ’ ἑνὸς καὶ νὰ δίδεται ἀφ’ ἑτέρου διέξοδος εἰς ἐκείνους, ἐκ τῶν πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι θεωροῦν τὸν ἑαυτόν των ἀδικημένον διὰ νὰ καταφεύγουν εἰς τὸ ἀντίστοιχον ἰσχυρὸν Δημοκρατικὸν Κόμμα. Συζητουμένων τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων, τὰ ὁποῖα μέχρι σήμερον ἐφηρμόσθησαν, ἀνεπτύχθησαν αἱ ὑπὲρ καὶ κατὰ τούτων ἀπόψεις. Εὑρέθησαν δὲ οἱ ρήτορες εἰς τὴν ἀπορίαν, ποῖον θὰ εἶναι τὸ ὀρθότερον ἐφαρμοσθησόμενον σύστημα. Ἡ ἀναλογική, ἔχει τὸ προσὸν νὰ φέρῃ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐκείνους τοὺς ἀντιπροσώπους, τοὺς ὁποίους πράγματι θέλει ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Καὶ μία τοιαύτη Βουλή, προερχομένη ἐξ ἀναλογικοῦ συστήματος, ἐκφράζει ὅλας τὰς ροπάς, τάσεις καὶ ἰδέας καὶ δύναται νὰ ἀποδώσῃ χρήσιμον ἔργον. Ἐξελέγην τὸ πρῶτον βουλευτής, εἰς ἐκλογὰς μὲ ἀναλογικὸν σύστημα καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι αἱ πρῶται μου ἐντυπώσεις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἦσαν εὐάρεστοι καὶ διδακτικαί, διότι ἤκουον τὰς ἀπόψεις ἀπὸ τῆς Ἄκρας Δεξιᾶς, ἐκπροσωπουμένης τότε, ὑπὸ τοῦ κ. Μανιαδάκη καὶ τοῦ κ. Τουρκοβασίλη, τῆς Δεξιᾶς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τοῦ Κέντρου, καὶ τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς. Ἡ Βουλὴ τοῦ 1950, ἡ ὁποία προῆλθεν ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς μὲ ἀναλογικήν, ἔλυσε σοβαρώτατα ζητήματα. Ἀπεφάσισε τὴν ἔνταξιν τῆς Χώρας μας εἰς τὸ ΝΑΤΟ. Συνεζήτησε καὶ ἐψήφισε (1951) τὸν νόμον περὶ ἀπαλλοτριώσεων, ἐψήφισε τὸ Σύνταγμα, ἔλυσε τὸ πρόβλημα τῶν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων, ἐπίσης ὑπεχρέωσε τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταθέσῃ ἐντὸς τῶν συνταγματικῶν προθεσμιῶν τὸν πρῶτον ἰσοσκελισμένον προϋπολογισμόν. Πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκείνη, προσέφερε πολυτίμους ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον καὶ ἐμελέτησε μὲ σοβαρότητα τὰ προβλήματα τῆς χώρας. Ἐνῷ ἐξαίρονται ὅλα αὐτὰ τὰ προσόντα τῆς Βουλῆς προελθούσης ἀπὸ ἐκλογὰς διενεργηθείσας μὲ ἀναλογικὸν σύστημα, κατηγορεῖται τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς, ὅτι ἀποδίδει βραχυβίους Κυβερνήσεις. Πράγματι, αἱ Κυβερνήσεις, αἱ προελθοῦσαι ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς καὶ τοῦ 1950 καὶ τοῦ 1951, ἦσαν μικροῦ βίου. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ κανόνα. Ἔχομεν ἄλλας μακροβίους Κυβερνήσεις, ὅπως ἐκείνην τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1946, ἥτις παρέμεινεν εἰς τὴν ἐξουσίαν ἐπὶ ὁλόκληρον 4ετίαν. Νομίζω, ὅτι τὸν βίον τῶν Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων δὲν τὸν περιορίζουν τὰ συστήματα ποὺ ἀναδεικνύουν τὰς Κυβερνήσεις, ἀλλὰ αἱ ἑκάστοτε περιστάσεις. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἐξετάσωμεν τὴν κοινοβουλευτικὴν ἱστορίαν τῆς χώρας μας ἀπὸ τῆς θεσπίσεως τῶν ψηφοδελτίων καὶ ἐντεῦθεν, θὰ ἴδωμεν, ὅτι γενικῶς αἱ Κυβερνήσεις μας ἦσαν βραχύβιοι. Καὶ εἶναι σπάνιαι αἱ περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας παρέμεινον ἐπὶ ὁλόκληρον 4ετίαν εἰς τὴν ἐξουσίαν ἀνεξαρτήτως τοῦ συστήματος ἐκλογῆς ἀπὸ τὸ ὁποῖον προῆλθον αἱ Βουλαὶ ποὺ τὰς ἐστήριζαν. Τὸ 1928 αἱ ἐκλογαὶ μὲ πλειοψηφικὸν σύστημα ἀπέδωκαν πανίσχυρον πλειοψηφίαν ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν μεγάλου ἀρχηγοῦ. Παρὰ τὸ γεγονὸς ὅμως τοῦτο, ἀπὸ τοῦ δευτέρου ἔτους, ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἤρχισε νὰ αἰσθάνεται κλονισμὸν καὶ προσέφυγεν εἰς τὴν μελέτην νέου ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἂν ἐκείνη, λοιπόν, ἡ Κυβέρνησις, μὲ τὴν τόσην πλειοψηφίαν, ἡ ὁποία ἐμελέτησε καὶ ἔλυσε σοβαρὰ προβλήματα τοῦ λαοῦ δὲν ἠδυνήθη ἀνενόχλητος νὰ διανύσῃ τὴν 4ετίαν, ἀντιλαμβάνεσθε πόσον δὲν εἶναι βάσιμον τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι τὸ πλειοψηφικὸν ἐκλογικὸν σύστημα ἀποδίδει ἰσχυρὰς Κυβερνήσεις. Ἀναμφισβητήτως μὲ οἱοδήποτε σύστημα καὶ ἂν γίνουν αἱ ἐκλογαί, ὁ βίος τῶν Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων εἶναι κατὰ κανόνα βραχυχρόνιος. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους θὰ πρέπει νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι καὶ τὰ δύο αὐτὰ συστήματα ἀπέδωσαν Βουλὰς δημιουργικάς, ἀλλὰ καὶ τὰ δύο καταλήγουν εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα, ὅσον ἀφορᾷ τὸν βίον τῶν Κυβερνήσεων, ἀποδίδουν κατὰ σύστημα βραχυβίους Κυβερνήσεις. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐφαρμοσθῇ ἕνα μόνιμον ἐκλογικὸν σύστημα, ὥστε τὰ ρεύματα τοῦ λαοῦ νὰ συγκεντρωθοῦν εἰς τὰς φυσικάς των θέσεις ἀναλόγως τῶν ἰδεῶν των. Ὑπάρχουν τρεῖς διαφορετικαὶ τοποθετήσεις τῶν πολιτῶν ἀναλόγως τῶν ἰδεῶν, τρεῖς ροπαὶ τοῦ λαοῦ, τρεῖς τάσεις. Ὑπάρχει ἡ θέσις ἐκείνων, οἵτινες διακατέχονται ἀπὸ τὴν ἰδέαν, ὅτι ὅλα καλῶς ἔχουν, ὑπάρχει ἡ θέσις ἐκείνων, οἵτινες ζητοῦν ἐμμόνως ἀλλαγὴν ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ πολιτεύματος καὶ τρίτον ὑπάρχει ἡ θέσις ἐκείνων, οἵτινες ἀποβλέπουν εἰς τὴν ἐπανάστασιν. Πρέπει νὰ εὑρεθῇ ἐκλογικὸν σύστημα βάσει τοῦ ὁποίου τὰ τρία αὐτὰ ρεύματα νὰ τιθασευθοῦν. Ἐὰν ἀνεύρωμεν ἕνα τοιοῦτον σύστημα, τότε θὰ λύσωμεν ἐπωφελῶς διὰ τὴν χώραν τὸ πρόβλημα τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς ἐξελίξεως καὶ προόδου τοῦ λαοῦ μας καὶ θὰ δυνηθῶμεν νὰ ξεπεράσωμεν τὰς σημερινὰς ἀντιξοότητας καὶ τὴν σημερινὴν κρίσιν. Κύριοι βουλευταί, σήμερον ἡ ἀνθρωπότης ἔχει διχασθῆ. Δύο κόσμοι ἀντιπαλαίουν καὶ ἀντιπαρατάσσονται. Αἱ ἰδέαι των συγκρούονται. Φρονῶ, ὅτι οἱ κόσμοι αὐτοὶ μποροῦνε ἐπὶ ἀρκετὸν νὰ συνυπάρξουν καὶ ἐν τῇ ἐξελίξει νὰ συνεννοηθοῦν, ὄχι εἰς τὴν Κομμουνιστικὴν Κοινωνίαν, τὴν ὁποίαν ἐπροφήτευσαν οἱ προφῆται τοῦ κομμουνισμοῦ τοῦ 19ου αἰῶνος, ἀλλὰ εἰς τὴν Κοινωνίαν τοῦ 20οῦ Αἰῶνος, εἰς τὴν Κοινωνίαν ἐκείνην ποὺ θὰ ἐπιβληθῇ ἡ Δικαιοσύνη, ἡ Ἐλευθερία καὶ θὰ ἐκλείψῃ ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὸν ἄνθρωπον. Μέχρι τῆς ἐποχῆς αὐτῆς, ἡ χώρα μας, ἡ μικρὰ αὐτὴ χώρα, ὀφείλει νὰ διαφυλάξῃ τὸ μέγα ἀγαθὸν τῆς Δημοκρατίας, διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὰς δυνατὰς κοινωνικὰς συγκρούσεις καὶ τὴν δουλείαν. Νομίζω, ὅτι ἐπιβάλεται μὲ αὐτὴν τὴν προοπτικὴν καὶ αὐτὸν τὸν σκοπὸν νὰ μελετήσωμεν τὸ πρόβλημα τοῦ μονίμου ἐκλογικοῦ νόμου ποὺ θὰ ἐφαρμοσθῇ μονίμως εἰς τὴν χώραν μας. Ἔχομεν καθῆκον νὰ παραβλέψωμεν τὰ κομματικὰ συμφέροντα καὶ νὰ ἀρθῶμεν εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων διὰ νὰ μελετήσωμεν καὶ ἀνεύρωμεν τὸ ἐκλογικὸν σύστημα κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ δύναται νὰ κινηθοῦν ὀρθολογιστικῶς διὰ νὰ σωθῇ ἡ δημοκρατία καὶ ἡ ἐλευθερία. Ἀπὸ τοῦ 1920 καὶ ἐντεῦθεν, ἑκάστη Κυβέρνησις ἐφρόντιζε καὶ ἔθετεν ἐν ἰσχύϊ ἐκλογικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος, ἐνόμιζεν, ὅτι θὰ τὴν ὑποβοηθήσῃ εἰς τὰς ἐπικειμένας ἐκλογάς, διὰ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἀλλὰ κατὰ σύστημα κατεποντίζετο μὲ τὸ σύστημα ποὺ ἐφεύρισκεν. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις κατώρθωσε νὰ ἐπιζήσῃ μὲ τὰ ἐκλογικὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα ἐφεῦρεν. Ἐάν, ὅμως, περιεσώθη ἡ Κυβέρνησις, θὰ πρέπει νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ὁ κίνδυνος τῆς Δημοκρατίας εὑρίσκεται πρὸ τῶν πυλῶν αὐτῆς, διότι μὲ τὰ ἐκλογικὰ αὐτὰ συστήματα ποὺ ἐφήρμοσεν, ἐπέφερε τὴν γνωστὴν ἀνισορροπίαν εἰς τὰς πολιτικὰς δυνάμεις τῆς χώρας καὶ ἠχρήστευσε τὸ 35 ἢ 40% τῶν ψήφων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἰδοποιῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι καὶ ἡ ἰδία θὰ ὑποστῇ τὴν αὐτὴν μοῖραν καὶ μαζὶ της θὰ καταποντισθῇ καὶ ἡ Δημοκρατία, ἐὰν δὲν συνετισθῇ καὶ δὲν ἀκολουθήσῃ τὴν ἐπιβαλλομένην ὁδὸν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως τῶν πολιτικῶν πραγμάτων τῆς χώρας. Πρὶν φθάσωμεν εἰς τὴν καταστροφὴν τῶν κοινοβουλευτικῶν μας πραγμάτων, ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ θέσωμεν κἄποιον ρυθμὸν καὶ τάξιν εἰς τὴν πολιτικὴν μας ζωήν. Νομίζω, ὅτι εἰς ὃ σημεῖον περιέστησαν τὰ πολιτικά μας πράγματα, θὰ πρέπει νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν ἀρχὴν τῆς ὁμοιοπαθητικῆς θεραπείας. Ἐφ’ ὅσον ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἀναλογικῆς, ἐν ἔτει 1926, ἤρχισεν ἡ ἀνωμαλία τοῦ πολιτικοῦ μας βίου, θὰ πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν καὶ πάλιν, διὰ μίαν ἀκόμη φοράν, τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, διὰ τὴν ἀναμέτρησιν τῶν πολιτικῶν δυνάμεων καὶ τὴν ἀνασύνταξιν κατὰ κατάταξιν τῶν κομμάτων καὶ ἐν συνεχείᾳ νὰ ἐκλέξωμεν ὡς μόνιμον σύστημα πάγιον τὸ πλειοψηφικόν. Διότι μὲ τὸ σύστημα τοῦτο, μετὰ τὴν διὰ τῆς ἀναλογικῆς ἐπιλογήν, θὰ ἐπιτύχωμεν τὴν κατάταξιν τῶν πολιτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας εἰς τρία κόμματα, τὴν Δεξιάν, τὸ Κέντρον καὶ τὴν Ἀριστεράν. Σήμερον τὰ πολιτικὰ κόμματα ἐν Ἑλλάδι ἔχουν παντελῶς νοθευθῆ. Κόμματα ἀρχῶν δὲν ὑπάρχουν. Ὑπάρχουν μόνον κόμματα προσώπων καὶ πολιτικαὶ παρέαι. Πάντα ταῦτα, θὰ πρέπει, διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, νὰ τὰ καταργήσωμεν καὶ εἰς τὴν θέσιν αὐτῶν νὰ φέρωμεν κόμματα ἰδεῶν. Διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τοῦτο, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκλέξωμεν ἓν ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ τηρήσωμεν μονίμως εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις καὶ εἰς ὅλας τὰς ἐποχάς. Ἐὰν ὡς μόνιμον ἐκλογικὸν σύστημα ἐκλέξωμεν τὸ πλειοψηφικόν, εἶναι ἀνάγκη προηγουμένως καὶ διὰ μίαν φορὰν νὰ γίνουν ἐκλογαὶ μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, διὰ νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὰ πολιτικὰ κόμματα νὰ καταμετρήσουν τὰς δυνάμεις των καὶ νὰ ἀνασυνταχθοῦν. Δυστυχῶς, ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ εἰσακούσῃ τὰς παραινέσεις μας καὶ θὰ ἀναζητήσῃ, ἀκολουθοῦσα τὴν πεπατημένην, ἐκλογικὸν σύστημα κομμένο στὰ μέτρα της. Νομίζω, ὅμως, ὅτι θὰ πρέπει νὰ τῆς ὑπομνήσω, ὅτι τὸ 1956 ἔλαβε μόνον τὸ 47% τῶν ψήφων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τὸ 1958 μόνον τὸ 41%. Μὲ τὴν ἀναλογίαν αὐτὴν καὶ μὲ τὴν φυσιολογικὴν φθορὰν ποὺ ὑφίσταται τὸ κυβερνῶν κόμμα, θὰ πρέπει νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὁπωσδήποτε θὰ ὁδηγηθῇ εἰς τὴν πτῶσιν. Αὐτὸ θὰ πρέπει νὰ τὸ λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν της ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ δώσῃ τοὐλάχιστον ἐγκαίρως τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὰ πολιτικὰ κόμματα νὰ συνταχθοῦν, ὥστε νὰ εἶναι ἕτοιμα διὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Αὐτὸ ποὺ κάμνει σήμερον, ἀπὸ τὸ ἓν μέρος, δηλαδὴ νὰ ἰσχυρίζεται, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἀλλάξῃ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος νὰ ἀναζητῇ ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον, πιστεύει, ὅτι θὰ τὴν περισώσῃ ἀπὸ τὴν καταστροφήν, αὐτὸ ἀποτελεῖ θανάσιμον πλῆγμα διὰ τὰ πολιτικὰ πράγματα τῆς χώρας, διὰ τὸ Δημοκρατικόν μας πολίτευμα. Ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις, οἱονδήποτε σύστημα ἐκλέξῃ, νὰ τὸ γνωστοποιήσῃ ἐγκαίρως, ὥστε νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὰ πολιτικὰ κόμματα νὰ ἀνασυνταχθοῦν. Ἂς ἐνθυμηθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἄλλα ἀποτελέσματα ὑπελόγισε νὰ προκύψουν ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958 καὶ ἄλλα προέκυψαν. Ἐὰν καὶ τώρα ἐπαναλάβῃ τὰ αὐτὰ πειράματα, ἂς εἶναι βεβαία πὼς θὰ πλανηθῇ, ἡ δὲ πλάνη της αὐτὴ θὰ εἶναι χειροτέρα τῆς πρώτης. Συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως μέχρι τῶν ἐκλογῶν ἀσκήσῃ χρηστὴν διοίκησιν, ὥστε νὰ δώσῃ εἰς τὸν λαὸν τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας καὶ νὰ ἐμπνεύσῃ εἰς αὐτὸν τὸ αἴσθημα τῆς ἐμπιστοσύνης πρὸς τοὺς δημοκρατικοὺς θεσμούς. Μὲ τὰς συνεχεῖς παρεμβάσεις, κ. βουλευταὶ τῆς πλειοψηφίας, προκαλεῖτε τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ λαοῦ καὶ τὸν ἀναγκάζετε νὰ κάμνῃ ἄλλας σκέψεις καὶ νὰ λαμβάνῃ ἄλλους δρόμους. Ὑποστηρίζετε τοὺς φίλους σας κατὰ τρόπον σκανδαλώδη καὶ προσπαθεῖτε νὰ ἀφαιρέσετε καὶ αὐτὸ τὸ κομμάτι τοῦ ψωμιοῦ ἀπὸ ὅσους δὲν σᾶς ἀκολουθοῦν, ἀνεξαρτήτως παρατάξεών των. Γνωρίζομεν τὶ κάμνετε καὶ σᾶς παρακολουθοῦμεν καὶ σᾶς εἰδοποιῶ, ὅτι ἐὰν συνεχίσετε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἡ ὑπομονὴ τοῦ λαοῦ θὰ ἐξαντληθῇ καὶ σεῖς μὲν πολὺ δικαίως θὰ ὁδηγηθῆτε πρὸς τὴν καταστροφήν, μαζὶ σας ὅμως, θὰ ἀποθάνῃ καὶ ἡ Δημοκρατία, ὅπερ σημαίνει καταστροφὴν καὶ ἀπώλειαν τοῦ Ἔθνους. Ἀπευθυνόμενος πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἐζήτησα ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου τοῦ 1960 νὰ μᾶς εἴπῃ ποῖον ἐκλογικὸν σύστημα θὰ καθιερώσῃ, διότι εἶναι ἀνάγκη τοῦτο νὰ τὸ γνωρίζουν τὰ πολιτικὰ κόμματα, ἐγκαίρως, νὰ τὸ γνωρίζῃ ὁ λαός. Ἐξέθεσα, κ. βουλευταί, τὰς ἀπόψεις μου ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ ἐν συνεχείᾳ ὑπέδειξα τίνι τρόπῳ θὰ περισώσωμεν τὴν κινδυνεύουσαν Δημοκρατίαν. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει δικαίωμα νὰ μὴ ἀκούσῃ τὰς συμβουλάς μας δὲν ἔχει ὅμως δικαίωμα νὰ ἀναβάλῃ εἰς τὴν λῆψιν τῆς ἀποφάσεως περὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, μὲ τὸ ὁποῖον θὰ διεξαχθοῦν αἱ μέλλουσαι ἐκλογαί. Αὐτὸ εἶναι αἴτημα τοῦ λαοῦ, αἴτημα τῶν περιστάσεων, αἴτημα τῆς Δημοκρατίας. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀποφύγῃ νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον της αὐτό, ἂς μὴ ἐκπλαγῇ, ἐὰν ἐκ τῶν νέων ἐκλογῶν ἐπαναληφθῆ εἰς μεγαλυτέραν ἔκτασιν ἡ ἔκπληξις τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1958. (Χειροκροτήματα). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Λ. Μπατρῖνος).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐξηντλήθη ὁ κατάλογος τῶν ἐπερωτώντων βουλευτῶν. Μετὰ τὴν γενίκευσιν τῆς συζητήσεως θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸν κατάλογον τῶν ἐγγεγραμμένων νὰ ὁμιλήσουν. Ὁ κ. Δ. Βουρδουμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§74Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι πρῶτος ἐγγεγραμμένος εἰς τὸν κατάλογον. Δὲν ἐπρόλαβεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐγενικεύθη ἡ συζήτησις καὶ ἐζήτησα νὰ ἐγγραφῶ.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, κ. συνάδελφε, πρῶτος ἐγγεγραμμένος εἶναι ὁ κ. Βουρδουμπᾶς.

§76Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. συνάδελφος πρῶτος.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Κύρκος, ἔχει τὸν λόγον.

§78Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί! Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως, περὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἐν τῇ ἐξελίξει της περιέλαβε καὶ γενικώτατα τινὰ θέματα, περὶ τῶν ὁποίων, νομίζω, ὅτι λόγῳ τῆς σοβαρότητος αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ ἰδίως, λόγῳ τῆς ἐπαφῆς των πρὸς μεγάλα καὶ σοβαρὰ ἐθνικὰ προβλήματα, ἔχομεν καθῆκον ὅλοι νὰ λάβωμεν θέσιν. Ὅλοι ἐκεῖνοι, τοὐλάχιστον, τῶν ὁποίων οἱ Κομματικοὶ ἡγέται δὲν ἔλαβον θέσιν. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν θὰ λάβω καὶ ἐγὼ θέσιν ἐπὶ τῶν γενικῶν αὐτῶν θεμάτων καὶ μετέπειτα θὰ ἐκθέσω τὰς εἰδικωτέρας ἀπόψεις μου, ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ἀλλά, πρὸ τούτου, κύριοι βουλευταί, αἰσθάνομαι τὸ καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῶ, τόσον ἐναντίον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ ἐναντίον τῶν κ.κ. ἀρχηγῶν τῶν ἐν τῇ Βουλῇ Κομμάτων. Τόσον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ οἱ κ.κ. Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, οὔτε ὀλίγον, οὔτε πολύ, ὑπεβίβασαν τὴν στάθμην τῆς αἰθούσης αὐτῆς καὶ ὑπεβίβασαν τὴν ὑπερηφάνειαν καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ ἐθνικοῦ ἀντιπροσώπου. Ἔχουν τὴν ἀξίωσιν νὰ παριστάμεθα ἅπαντες ἡμεῖς, ὅταν ἐκεῖνοι ἀγορεύουν ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ δὲν αἰσθάνονται τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχουν, νὰ παρίστανται, ὅταν ἀγορεύουν οἱ συνάδελφοί των. Καὶ τοῦτο γίνεται κατὰ σύστημα καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ Βουλὴ ἐμφανίζει τὸ θέαμα, τὸ ὁποῖον ἐμφανίζει. Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους, μετὰ βαθυτάτης πικρίας, ἀπευθύνει ἕνας παλαίμαχος κοινοβουλευτικός, εὕρισκον τὴν ἐλαχίστην ἀπήχησιν εἰς τὰς ὑμετέρας καρδίας, ὀφείλομεν ὅλοι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀνήρχετο ἐπὶ τοῦ βήματος, εἴτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε τὶς τῶν κ.κ. Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων, νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὴν αἴθουσαν, διὰ νὰ ἀφήσωμεν τοὺς ἓξ ἀνθρώπους νὰ συζητοῦν μεταξύ των καὶ ὄχι νὰ παριστάμεθα ἡμεῖς δίκην ἀκροατῶν μετατιθεμένων ἀπὸ τοῦ θεωρείου τοῦ λαϊκοῦ εἰς τὰ ἕδρανα τῆς αἰθούσης. Κύριοι συνάδελφοι! Ὅταν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος προήδρευε τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ὁ ἀείμνηστος Π. Τσαλδάρης προήδρευε τῆς Κυβερνήσεως, πρῶτοι εἰσήρχοντο εἰς τὴν αἴθουσαν καὶ τελευταῖοι ἀπήρχοντο. Καὶ μὴ μοῦ εἴπητε, ὅτι δὲν εἶχε βαρύτατα καθήκοντα ὁ Πρωθυπουργὸς τότε νὰ ἐπιτελέσῃ, ὅσον βαρέα εἶναι τὰ καθήκοντα καὶ τοῦ σημερινοῦ Πρωθυπουργοῦ. Καὶ μὴ μοῦ εἴπητε, ὅτι οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων δὲν εἶχον καὶ ἐκεῖνοι βαρέα καθήκοντα νὰ ἐπιτελέσουν. Πρῶτος παρίστατο ὁ Πρωθυπουργὸς καὶ τοῦ Πρωθυπουργοῦ παρισταμένου, παρίσταντο καὶ ὅλοι οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων. Καὶ θέλετε νὰ σᾶς εἴπω καὶ κἄτι ἄλλο; Διατὶ εἶναι ἀπαραίτητος ἡ παρουσία καὶ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων, πλὴν ὅλων τῶν ἄλλων λίαν εὐνοήτων λόγων; Διότι ὑπάρχουν νέοι βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἀνέρχονται, ἴσως διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὸ βῆμα καὶ οἱ ὁποῖοι ἐφ’ ὅσον ἀναδεικνύονται διὰ τῶν ἀγορεύσεών των, ἔχουν ἀνάγκην τῆς ἠθικῆς ἐνισχύσεως τοῦ ἡγέτου τῆς πλειοψηφίας, ἔχουν ἀνάγκην τῆς ἠθικῆς ἐνισχύσεως τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων. Καὶ ἐνθυμοῦμαι κἄτι τὸ ὁποῖον συνέβη μὲ τὸν ἀγαπητόν μου φίλον τὸν κ. Σ. Στεφανόπουλον. Εἶναι, δυστυχῶς, ἀπὼν καὶ αὐτὸς ταύτην τὴν στιγμήν. Διότι καὶ αὐτὸς μετέστη κἄπως εἰς τὴν θέσιν ἡγετῶν Κομμάτων καὶ ἀπέκτησε τὰς συνηθείας των. Λυποῦμαι, διότι ἀπουσιάζει ὁ ἐξ Ἠλείας βουλευτής, τὸν ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ περιστατικόν. Ὅταν πρώτην φορὰν εἰσῆλθεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τὸ 1930, κατόπιν ἀναπληρωματικῆς ἐκλογῆς καὶ ὅταν ἐξεφώνει τὸν παρθενικόν του λόγον, ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος ἐθεώρησε χρέος του νὰ ἐγερθῇ καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἤκουσε μετ’ ἰδιαιτέρας προσοχῆς τὸν παρθενικὸν λόγον τοῦ βουλευτοῦ τῆς Ἠλείας καὶ αἰσθάνετο χαράν, διότι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν εἰσῆλθεν εἷς νεαρὸς βουλευτὴς τῶν ἱκανοτήτων τοῦ κ. Σ. Στεφανοπούλου. Ἔχουν ἀνάγκην, λοιπόν, οἱ νέοι βουλευταὶ αὐτῆς τῆς ἠθικῆς τονώσεως τοῦ ἡγέτου τῆς πλειοψηφίας καὶ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων, διὰ νὰ συνεχίσουν τὴν σταδιοδρομίαν των, ὑψοῦντες τὴν στάθμην τοῦ πολιτικοῦ βίου, ἀλλὰ καὶ τὴν στάθμην τῆς Βουλῆς. Καὶ ἡμεῖς παριστάμεθα καὶ συζητοῦμεν, ἀπούσης τῆς Κυβερνήσεως, ἀπόντος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος οὔτε εἰς τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων δὲν κάμνει τὴν χάριν νὰ τοὺς παρακολουθῇ, ἀλλὰ καὶ μεταξὺ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων κάμνει ἐπιλογήν. Ὁμιλεῖ φερ’ εἰπεῖν ὁ αʹ, παρίσταται ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ὁμιλεῖ ὁ βʹ, καταλαμβάνεται αἴφνης ἀπὸ τὰς ὑψηλὰς ἀσχολίας, τὰς ὁποίας ἔχει καὶ ἀποχωρεῖ τῆς αἰθούσης. Καθ’ ὅμοιον τρόπον καὶ οἱ λοιποί. Εἶναι τοῦτο ἀπαράδεκτον. Καὶ ὑψῶ φωνὴν διαμαρτυρίας δι’ αὐτό, τὸ ὁποῖον γίνεται συστηματικῶς καί, ὡς εἶπον καὶ ἄλλοτε, δὲν θὰ δεχθῶ ποτέ, ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς, συζήτησιν πρὸ Ἡμερησίας Διατάξεως, περιοριζομένη μεταξὺ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων. Δὲν θὰ δεχθῶ τὴν δέσμευσιν τῆς ἰδίας μου ἰδιότητος ὡς ἀντιπροσώπου τοῦ Ἔθνους, τὴν ἀπαγόρευσιν εἰς ἐμὲ νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ τὴν μετατροπήν μου ἀπὸ ἀντιπροσώπου τοῦ Ἔθνους εἰς ἀκροατὴν τῆς αἰθούσης. Καὶ ἤδη ἔρχομαι εἰς τὸ πρῶτον τμῆμα, εἰς τὰ γενικώτατα ζητήματα. Ταῦτα προεκλήθησαν, ὡς εἶναι ὑμῖν γνωστόν, ἐκ τῆς παρεμβάσεως τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ὃν χρόνον εὑρίσκετο ἐπὶ τοῦ βήματος ὁ κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α., ἀξιότιμος ἐκ Λέσβου συνάδελφος κ. Ἡλιοῦ. Εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, παρεμβαίνων εἰς τὴν συζήτησιν: «Δὲν θὰ ἦτο γενναιότερον ἐκ μέρους σας... (ἀναγινώσκει)... ἐν γνώσει σας ἐξαπατᾶται τὸν λαόν». Ἰδού, κύριοι συνάδελφοι, τὸ γενικώτερον θέμα, τὸ ὁποῖον ἐτέθη. Κατηγορήθη ἡ παράταξις ἐκείνη, κατηγορήθη τὸ μεγαλύτερον Κόμμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι συγκροτεῖται ἀπὰ ψεύστας, ἀπὸ ἀνάνδρους, ἀπὸ ἀφιονιστὰς τοῦ λαοῦ. Ἐρωτᾶται: Ἀποτελεῖ τοῦτο θέμα ἐνδιαφέρον ἁπλῶς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν πτέρυγα ἐκείνην ἢ καὶ ἐν ἐσχάτῃ ἀνάγκῃ, καὶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Φ.Δ.Κ. Ἢ ἀποτελεῖ θέμα, ἐνδιαφέρον ὅλους ἡμᾶς ἀφ’ ἑνός, ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος καὶ τὸν λαὸν ἀφ’ ἑτέρου; Διότι: Δυσὶν θάτερον, κύριοι βουλευταί, ἢ οἱ ἰσχυρισμοὶ εἶναι ἀληθεῖς καὶ πρέπει νὰ τὸ διακηρύξωμεν πρὸς τὸ Ἔθνος ἡμῶν, ἢ αὐτοὶ οἱ χαρακτηρισμοὶ εἶναι ψευδεῖς καὶ πρέπει, ἐπίσης, νὰ τὸ διακηρύξωμεν εἰς τὸ Ἔθνος. Κύριοι βουλευταί, δὲν πρόκειται νὰ ἐπικρίνω τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοὺς χαρακτηρισμούς, τοὺς ὁποίους μετεχειρίσθη. Ὅ,τι ὁ ἴδιος ἐνόμιζε σῦκα, τὰ ἀπεκάλεσε σῦκα καὶ ὅ,τι ὁ ἴδιος ἐπίστευε σκάφην, τὸ ἀπεκάλεσε σκάφην, κατὰ τὸ γνωστὸν λαϊκὸν ρητόν. Ὅθεν δικαιούμεθα καὶ ἡμεῖς νὰ χαρακτηρίσωμεν ὡς σῦκα, ὅ,τι πιστεύομεν, ὅτι εἶναι σῦκα καὶ ὡς σκάφην, ὅ,τι πιστεύομεν ὅτι εἶναι σκάφη. Δὲν ἀποτελεῖ τοῦτο προνόμιον τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἢ ἔστω καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἔλεγον μάλιστα καὶ τὸ ἑξῆς ἀκόμη: ὅτι ἐφ’ ὅσον οἱ χαρακτηρισμοὶ ἠκούσθησαν ἀπὸ μέρους ὅλων ὑμῶν καὶ δὴ καὶ τοῦ Προεδρεύοντος καὶ τὸ Προεδρεῖον δὲν ἐνόμισεν, ὅτι ὤφειλε νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ παρεμβάντος κ. Ἀντιπροέδρου, ὥστε νὰ τοὺς ἀνακαλέσῃ, οἱ χαρακτηρισμοὶ αὐτοὶ ἔτυχον καὶ τῆς Προεδρικῆς καθιερώσεως, ὅτι εἶναι κοινοβουλευτικοί. Συνεπῶς, δικαιούμεθα καὶ ἡμεῖς, στοιχοῦντες τῷ παραδείγματι τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μεταχειρισθῶμεν τοὺς ἰδίους ἀκριβῶς χαρακτηρισμούς, προκειμένου νὰ κρίνωμεν ὡρισμένα περιστατικά. Ἐρωτᾶται, λοιπόν: Εἶναι αὐτοὶ οἱ χαρακτηρισμοὶ ἀληθεῖς ἢ δὲν εἶναι ἀληθεῖς; Ὅταν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπεκάλει τὰ προέχοντα στελέχη τῆς Ε.Δ.Α., ὡς ψεύστας, ἀνάνδρους, ἀφιονιστὰς τοῦ λαοῦ καὶ ἄλλα τινὰ— σᾶς τὰ ἀνέγνωσα προηγουμένως ἀπὸ τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ— ἀπηυθύνετο ἄρα γε πρὸς τὴν ΕΔΑ; Ὄχι. Ἀπηυθύνετο πρὸς τὸ Κ.Κ.Ε., διότι ὅσα λένει εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἀποδίδει εἰς τὸ Κ.Κ.Ε. καὶ θεωρεῖ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως οὐ μήν, ἀλλὰ καὶ ὁ φίλος μου, Ἀρχηγὸς τοῦ Φ.Δ.Κ., θεωρεῖ τὴν Ε.Δ.Α. ὡς Κ.Κ.Ε. (Φωναί, διαμαρτυρίαι). Χαίρω πολύ, διότι διαμαρτύρεσθε. Θὰ ἀκούσητε τώρα. Ἀλλά, δυστυχῶς, θὰ διαμαρτυρηθῆτε καὶ πάλιν. Λοιπόν, καὶ καθ’ ὑμᾶς, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, οἱ διαμαρτυρηθέντες, Ε.Δ.Α. καὶ Κ.Κ.Ε. εἶναι τὸ ἴδιον. Ἐφ’ ὅσον εἶναι τὸ ἴδιον, ἐπιθυμῶ νὰ γνωρίζω.......

§79ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σεῖς τὶ λέγετε;

§80Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Θὰ τὸ ἀκούσετε, τὶ θὰ εἴπω. Ἀλλά, ἐφ’ ὅσον Ε.Δ.Α. καὶ Κ.Κ.Ε. εἶναι τὸ ἴδιον, ὄχι κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἰδικήν σας κρίσιν, τὶ γίνεται ἡ παρανομία τοῦ Κ.Κ.Ε.; Ἔχετε ἐδῶ τὸ Κ.Κ.Ε. Ἀπευθύνεσθε πρὸς τὸ Κ.Κ.Ε., καταγγέλλετε ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γραπτῶν τῶν ἀρχιερέων τοῦ διεθνοῦς κομμουνισμοῦ ὡρισμένα πράγματα καὶ τὰ ἀποδίδετε εἰς τὴν Ε.Δ.Α., τὴν ὁποίαν ὀνομάζετε Κ.Κ.Ε. Σᾶς ἐρωτῶ: Τὶ γίνεται ἡ παρανομία τοῦ Κ.Κ.Ε.; Πῶς εἶναι δυνατὸν οἱ ἴδιοι ἄνθρωποι νὰ λέγουν «τὸ Κ.Κ.Ε. εἶναι παράνομον, τὸ Κ.Κ. διώκεται» καὶ ταὐτοχρόνως νὰ λέγουν «τὸ Κ.Κ. παρίσταται εἰς τὴν Βουλὴν ὡς πρῶτον κόμμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως». Ἰδού, κύριοι, τὸ σκληρὸν δίλημμα, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου εὑρίσκεσθε. Ἰδοὺ ἡ λαβίς, ἡ χαλυβδίνη, ἐντὸς τῆς ὁποίας σᾶς ἔχω περικλείσει, ἐντὸς τῆς ὁποίας σφαδάζετε καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν, ὁσονδήποτε καὶ ἂν θελήσετε νὰ διαφύγετε, δὲν θὰ ἠμπορέσητε. Κατόπιν τούτων ἐρωτῶ: Ποῦ εὑρίσκονται οἱ ψεῦσται; Εἰς τὴν πλευρὰν ἐκείνην; Ὄχι. Εἰς τὴν Κυβερνητικὴν παράταξιν. Ποῦ εὑρίσκονται οἱ ἄνανδροι; Εἰς τὴν πλευρὰν ἐκείνην; Ὄχι. Εἰς τὴν Κυβερνητικὴν παράταξιν. Ποῦ εὑρίσκονται οἱ ἀφιονισταὶ τοῦ λαοῦ; Εἰς τὴν πλευρὰν ἐκείνην; Ὄχι. Εἰς τὴν Κυβερνητικὴν παράταξιν. Αὐτὴ ψεύδεται, ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας.

§81Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, διαμαρτύρομαι..... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§82Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἰδοὺ τὸ ἐπίπεδον εἰς τὸ ὁποῖον κυλίεσθε καὶ σεῖς καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἡγοῦνται ὑμῶν. Ποῦ, λοιπόν, εὑρίσκονται οἱ ἄνανδροι; Εἰς τὴν πλευρὰν αὐτὴν ἢ κάπου ἀλλοῦ; Οἱ ἄνανδροι εὑρίσκονται εἰς τὴν πλευρὰν τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως.

§83Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὶ εἶναι αὐτοί, οἱ χαρακτηρισμοί!!!; (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Κύριε Πρόεδρε, ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιβάλητε τὴν τάξιν.......... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κῦρκο, θὰ ἤθελον νὰ σᾶς ὑποβάλω μίαν παράκλησιν. Μὴ προκαλῆτε.

§85Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγώ, δὲν προκαλῶ, ἐκθέτω τὰς ἀπόψεις μου......

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἀπόψεις, αἱ λέξεις «ἄνανδροι καὶ ψεῦσται».

§87Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν τὰ εἶπον ἐγὼ αὐτά, ἀλλὰ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἔτυχον ὡς Προεδρείου, τῆς ὑμετέρας ἐγκρίσεως.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον δὲν ἐγκρίνει, οὔτε ἐπικρίνει, ἀλλὰ ἔχει ὡς ἀποστολὴν, ὅταν λέγωνται πράγματα τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐκτὸς τοῦ θέματος τοῦ συζητουμένου νὰ τὸ ὑπενθυμίζῃ εἰς τοὺς ρήτορας......

§89Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ ἔτη ἐγκαλοῦμαι τὴν Κυβέρνησιν. Διατὶ ἀφοῦ ἰσχυρίζεται, ὅτι Ε.Δ.Α. καὶ Κ.Κ.Ε. εἶναι τὸ ἴδιον πρᾶγμα, διατὶ δὲν σταματᾶ τὴν παρανομίαν τοῦ Κ.Κ.Ε. Διὰ νὰ ἔλθῃ τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα ἐδῶ νὰ ἀναλάβῃ τὴν νόμιμον δρᾶσιν του καὶ νὰ ἴδωμεν τότε θὰ ἀπομείνῃ τι ἀπὸ τὴν Ε.Δ.Α. ἢ δὲν θὰ ἀπομείνῃ καὶ νὰ γνωρίζῃ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ὅτι ἀπέναντί του ἔχει τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα καὶ ὄχι τὴν Ε.Δ.Α. καὶ ἀναλόγως καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην περίστασιν νὰ κάμῃ χρῆσιν τῆς ψήφου του. Ἀλλὰ νὰ γνωρίζωμεν καὶ ἡμεῖς, ὄχι πλέον ὡς ἄτομα, ἀλλὰ καὶ ὡς κόμματα, νὰ γνωρίζωμεν μὲ ποῖον ἔχομεν νὰ κάμωμεν. Ἔχομεν νὰ κάμωμεν μὲ τὴν Ε.Δ.Α., διακηρύσσουσαν αὐτά, τὰ ὁποῖα διακηρύσσει καὶ ὀμνύουσαν πίστιν εἰς αὐτά, ἢ ἔχομεν νὰ κάμωμεν μὲ τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα, εἰς τὸ ὁποῖον σεῖς καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Φιλελευθέρου Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ἄλλα ἀποδίδετε, τότε καὶ ἡμεῖς νὰ καθορίζωμεν τὴν πορείαν μας καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπηρετεῖται τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους διὰ τῆς συνεργασίας μας μὲ τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα, νὰ συνεργαζώμεθα μετ’ αὐτοῦ, ἐὰν δὲ δὲν ὑπηρετῆται νὰ μὴ συνεργαζώμεθα. Ἐν πάσῃ δὲ περιπτώσει νὰ γνωρίζωμεν μὲ ποῖον συνεργαζόμεθα; Ἐγκαλοῦμεν, λοιπόν, τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα, διατὶ δὲν ἀναγνωρίζεται τὸ Κ.Κ.Ε. καὶ δὲν μᾶς δίδεται καμμία ἀπάντησις. Ἀλλ’ ἐνῷ δὲν δίδεται ἀπάντησις λόγοις, δίδεται ἀπάντησις ἔργοις. Καταλύεται ἡ Δημοκρατία ἐν ὀνόματι τοῦ «κινδύνου» τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἀποκτοῦν οἱ κ.κ. Ὑπουργοὶ τὴν ἄνεσιν νὰ συλλαμβάνουν, νὰ φυλακίζουν, νὰ ἐκτοπίζουν, νὰ ἀπολύουν δημοτικοὺς ἄρχοντας, συνεταιριστάς, συνδικαλιστάς, νὰ διατηροῦν ἐν ἰσχύϊ αὐτοὶ οἱ δημοκράται, οἱ ἀγωνιζόμενοι ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς Δημοκρατίας, ὅλα τὰ ἀνελεύθερα καὶ ἀντισυνταγματικὰ καὶ ἀντιδημοκρατικὰ μέτρα. Διατί; Διότι ἄνευ αὐτῶν δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ σταθοῦν οὐδὲ λεπτὸν εἰς τὴν ἐξουσίαν. Καὶ θὰ δώσω περὶ τούτου συντριπτικὴν ἀπόδειξιν ἐν συνεχείᾳ. «Ἡ Δημοκρατία, λέγουν, ἀναγνωρίζει εἰς ὅλους τοὺς πολίτας ἴσα δικαιώματα». Ἀλλὰ ποῦ εἶναι αὐτὰ τὰ ἴσα δικαιώματα; Ὁ Κωστόπουλος, συνδικαλιστὴς, ἀγωνιστής, βαρύτατα ἀσθενής, ἐκτοπίζεται καὶ πρὶν ἐπιβιβασθῇ τοῦ πλοίου δέρεται ἀνηλεῶς εἰς τὸ ἀστυνομικὸν τμῆμα. Μεθ’ ὅ, ἄκουσον, ἄκουσον, πολεμικὸν τὸν παραλαμβάνει ἀπὸ τὸν τόπον τῆς ἐξορίας καὶ τὸν μεταφέρει εἰς Λῆμνον καὶ ἐν συνεχείᾳ ἀεροπλάνον ἀπὸ τὴν Λῆμνον τὸν μεταφέρει εἰς τὰς Ἀθήνας, πνέοντα τὰ λοίσθια. Αὐτὴ εἶναι ἡ Κυβέρνησις τῆς Δημοκρατίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐλευθερίας, ἡ καταγγέλλουσα ὅλους τοὺς ἄλλους ὡς ὑπονομευτὰς τῆς Δημοκρατίας καὶ ὡς ἀνατροπεῖς τοῦ πολιτεύματος. Καὶ νὰ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον διατηροῦνται ὅλα τὰ ἔκτακτα μέτρα, διὰ νὰ ἰσχύῃ εἰς τὴν χώραν αὐτὴν ἡ ἀτμόσφαιρα τῆς πυκνοτέρας τρομοκρατίας καὶ τοῦ πυκνοτέρου φόβου, ὥστε οἱ πολῖται νὰ ἀναγκάζωνται ἀκόμη καὶ ἀλληλογραφοῦντες νὰ μὴ τολμοῦν νὰ βάζουν τὴν ὑπογραφήν των, ἀλλὰ διὰ νὰ σᾶς γνωρίσουν ποῖοι εἶναι νὰ σᾶς λέγουν, γνωρίζετε ποῖος εἶμαι ἐγώ; Εἶμαι ἐκεῖνος εἰς τὸν ὁποῖον εἰς τὸ συγκεκριμένον σημεῖον τάδε εἴπατε αὐτὸν τὸν λόγον καὶ ἔτσι νὰ δίδουν σημεῖον ἀναγνωρίσεως. Δὲν τολμοῦν, ἀπευθυνόμενοι εἰς τοὺς βουλευτάς, οὔτε τὴν ὑπογραφήν των νὰ βάλουν κάτω ἀπὸ τὴν ἐπιστολήν. Ἀσκεῖται λογοκρισία; Δὲν τὸ γνωρίζω. Ἀλλὰ καὶ δὲν εἶναι αὐτὸ κυρίως ποὺ ἐνδιαφέρει ἐν προκειμένῳ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει, εἶναι ἡ φοβία, ἡ κατατρομοκράτησις τῆς ψυχῆς τοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία ἔφθασε ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως τὰ φρικωδέστερα ὅρια. Καὶ θὰ σᾶς δώσω τώρα ἐν συνεχείᾳ τὴν συντριπτικὴν περὶ τούτου ἀπόδειξιν. Ἐξήντλησα τὸ σημεῖον τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν ἀπάντησίν μου εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ μετ’ αὐτὰ ἔλαβε τὸν λόγον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἐχαρακτήρισε τὴν Ε.Δ.Α. ὡς ἀντεθνικὸν κόμμα. Θὰ εἴπητε, τὶ λόγος σᾶς ἀνήκει σᾶς, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ τῆς Ε.Δ.Α.; Βεβαίως μοῦ ἀνήκει λόγος καὶ εἰς ἐμὲ καὶ εἰς πάντα ἀντιπρόσωπον τοῦ Ἔθνους. Διότι, ἐὰν γνωρίζω, ὅτι ἡ ΕΔΑ εἶναι πράγματι ἀντεθνικὸν κόμμα, δὲν θὰ συνεργασθῶ μαζί της καὶ θὰ τὴν καταπολεμήσω πάσῃ δυνάμει. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν ἀπεκάλεσε μόνον τὴν Ε.Δ.Α. ἀντεθνικὸν κόμμα. Περιέλαβε καὶ τὴν Δημοκρατικὴν Ἕνωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω. Εἴμεθα καὶ ἡμεῖς ἀντεθνικὸν κόμμα καὶ εἶναι ἐθνικὸς ἀνὴρ μόνον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τοῦ ὁποίου ἡ λευκότης τοῦ παρελθόντος ἀπαστράπτει ἐπὶ τοιοῦτον, ὥστε 2½ δισεκατομμύρια ἀνθρώπων οἰκούντων ἐπὶ τὴν γῆν νὰ μὴ ἀσχοληθοῦν μὲ τὴν ἐναντίον του κατηγορίαν, 8.000.000 Ἑλλήνων οἰκούντων ἐν Ἑλλάδι νὰ μὴ ἀσχοληθοῦν μὲ τὴν ἐναντίον του κατηγορίαν, 500.000 Θεσσαλονικέων, ἐν μέσῳ τῶν ὁποίων ἔζησε καὶ μεταξὺ τῶν ὁποίων, ὡς εἶπεν, ὅπως εἰς πᾶσαν κοινωνίαν ὑπάρχουν καὶ καλοί, ὑπάρχουν καὶ κακοί, νὰ μὴν προσέλθῃ εἷς νὰ εἴπῃ τίποτε. Καὶ περὶ μὲν τῆς ἀφθάστου αὐτῆς μετριοφροσύνης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δὲν θὰ κάμω λόγον, ἐπαφιέμενος εἰς τὴν ὑμετέραν κρίσιν. Ἀλλὰ θὰ ἐρωτήσω ὑμᾶς, κύριοι συνάδελφοι, ἠκούσατε ποτὲ ἄνθρωπόν τινα ἐκ τῶν 2½ δισεκατομμυρίων τῶν οἰκούντων τὴν γῆν νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὸν Μεντερὲς ἢ μὲ τὸν Ζορλοῦ ἢ μὲ τὸν Κοραλτὰν καὶ τὰ ἔργα των; Ἠκούσατε κανένα ἀπὸ τὰ 27 ἑκατομμύρια τῶν Τούρκων, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦν εἰς τὴν Τουρκίαν κατὰ τὰς ἐπισήμους στατιστικάς, νὰ ὁμιλήσουν περὶ τῶν ἀξιοτίμων αὐτῶν κυρίων καὶ πλειάδος ἄλλων ἐξ ἴσου μὲ αὐτοὺς ἐντίμων κυρίων; Καὶ ἐκεῖ ὑπάρχουν καὶ καλοὶ καὶ κακοί. Οὐδεὶς ὡμίλησε. Ὅταν ὅμως, ὁ Μεντερές, ὁ Ζορλοῦ, ὁ Κοραλτὰν εὑρέθησαν, ἐκεῖ ὅπου εὑρίσκονται σήμερον, ἐλύθησαν αἱ γλῶσσαι, ὄχι ἑνός, ἀλλὰ ἑκατοντάδων χιλιάδων τιμίων Τούρκων καὶ δημοσιογράφων καὶ πολιτικῶν καὶ ἐπιστημόνων, διὰ νὰ καταμαρτυρήσουν ὅσα καθημερινῶς ἀναγινώσκετε καταμαρτυρούμενα. Τὶ ἄλλο ἀποτελεῖ τοῦτο, εἰ μὴ τὴν ἀπόδειξιν τῶν ἰσχυρισμῶν μου, ὅτι ὅπως ἐκεῖ ὑπῆρχεν ἡ ἀδυσώπητος τρομοκρατία ἡ ὁποία δὲν ἄφησε κανένα, εἴτε καλόν, εἴτε κακόν, νὰ ἐκδηλώσῃ ὅ,τι πράγματι ἠσθάνετο καὶ ὅ,τι πράγματι ἐγνώριζε, τοῦτ’ αὐτὸ συμβαίνει καὶ σήμερον παρ’ ἡμῶν. Ἀλλὰ ἐγὼ πιστεύω, ὅτι θὰ ἔλθῃ καὶ ἐδῶ, εἰς τὴν χώραν μας, ἡ στιγμὴ καὶ ἡ στιγμὴ αὐτὴ δὲν εἶναι μακράν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ λειτουργήσῃ ὁ νόμος περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν καὶ τότε θὰ πληροφορηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν οὐ μόνον, ἀλλὰ καί τινες ἄλλοι συνάδελφοί του, ἐὰν ὑπάρχουν, ὄχι κακοὶ, ἀλλὰ καλοὶ Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι θὰ εἴπουν κἄτι καὶ περὶ τοῦ ἰδικοῦ του παρελθόντος καὶ τοῦ παρόντος.

§90Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἀνεφέρατε τὴν περίπτωσιν τῆς Τουρκίας. Εἰς τὴν Ἑλλάδα συμβαίνει, ἀκριβῶς, τὸ ἀντίθετον, ὅπως πρέπει νὰ γνωρίζετε καλλίτερον ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλον. Δὲν ἀπολαμβάνετε ἁπλῶς ἐλευθερίαν, ἀλλὰ συκοφαντικῆς ἀσυδοσίας, ἡ ὁποία σᾶς ἐπιτρέπει ἐπὶ δύο μῆνας καὶ διὰ τῆς ἐφημερίδος τὴν ὁποίαν ἐκδίδετε νὰ συκοφαντῆτε ἀνάνδρως καὶ κατὰ τρόπον ταπεινόν. Ποῖος ποτὲ σᾶς ἠμπόδισε ἢ ποῖος σᾶς ἐτρομοκράτησε; Ἁπλῶς καὶ μόνον περιεφρονήθητε. Ἐὰν καὶ ἴχνος τῶν ὅσων συκοφαντικῶς ἐπαναλαμβάνατε ἐπιστεύατε προσωπικῶς, ἢ ὡς παράταξις, ἢ ὡς ἐκδότης ἐφημερίδος, ἀντὶ νὰ τὰ τοποθετήσετε εἰς τὸ στόμα ἑνὸς ἐγκληματίου, θὰ τὰ ἀναλαμβάνατε προσωπικῶς. Δὲν νομίζετε, ὅτι ἡ τακτικὴ τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖτε, ὑπερέβη τὰ ὅρια τῆς κακῆς ἀνανδρίας, ἡ ὁποία δὲν συγκαλύπτεται μὲ τὸ ὕφος καὶ τὴν γλῶσσαν τοῦ κοινοῦ ἐγκαθέτου τὴν ὁποίαν χρησιμοποιεῖτε;

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κύρκο, παρακαλῶ, μὴ δίδετε αἰτίας διὰ συζητήσεις.

§92Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐμέ, κύριε Ὑπουργέ τῶν Ἐσωτερικῶν, μὴ ὄντα νέον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἀλλ’ ὄντα παλαίμαχον... ἀλλ’ ὄντα παλαίμαχον......

§93ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ. Τὸ ἠκούσαμε, πόσες φορὲς θὰ τὸ πῆτε;

§94Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Θέλετε νὰ τὸ ἐπαναλάβω; Μὴ στενοχωρῆσθε, κύριε Ὑπουργέ τῶν Ἐσωτερικῶν, μὴ ταρασσέσθω ὑμῶν ἡ καρδία, διότι ὑπάρχει καὶ συνέχεια.

§95Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἀπὸ σᾶς τὰ πάντα θὰ πρέπει νὰ περιμένῃ τὸ ταλαίπωρο αὐτὸ βῆμα.

§96Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἀπὸ ἐμὲ βέβαια. Ἀπὸ ποιὸν ἄλλον; Βεβαίως ἀπὸ ἐμὲ θὰ τὸ περιμένῃ.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κύρκο, πάλιν παρεκτρεπόμεθα.

§98Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἀξίζει τὸν κόπον νὰ διακόπτετε τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος συνάδελφον.

§99Γ. ΠΑΠΑΕΥΘΥΜΙΟΥ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, κύριε Πρόεδρε. Ὁ κ. Κύρκος μᾶς ἐταλαιπώρησε τόσην ὥραν ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ἂς τὸν τηρήσῃ καὶ αὐτὸς τώρα καὶ ἂς τὸν σεβασθῇ καὶ ἂς μὴ ταλαιπωρῇ τὸ Σῶμα.

§100Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Καὶ ἐγὼ εἶμαι γνωστὸς καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι γνωστός. Διότι ἐγὼ ἔχω γράψει μίαν ἱστορίαν 37 ὁλοκλήρων ἐτῶν... (Φωναὶ ἐκ τῆς Δεξιᾶς, θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). Ἐγὼ ἔχω γράψει μίαν ἱστορίαν 37 ὁλοκλήρων ἐτῶν.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι βουλευταί, ἀφήσατε τὸν ρήτορα νὰ συνεχίσῃ.

§102Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Καὶ τὴν ἱστορίαν αὐτὴν οὔτε αἱ ἄναρθροι κραυγαὶ τῆς πλευρᾶς ἐκείνης, οὔτε οἱ ὑβριστικοὶ λόγοι τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι δυνατὸν νὰ διαγράψουν. Ἡ ἱστορία δὲν διαγράφεται. Ἀλλ’ ἐνῷ ἔχω γράψει ἐγὼ τὴν μακράν μου ἱστορίαν ὡς ἀγωνιστοῦ εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν τῶν ἀγώνων τῆς Δημοκρατίας... (φωναὶ ἀποδοκιμασίας...), ὡς ἀγωνιστοῦ διὰ τὴν πίστιν μου εἰς τὴν Δημοκρατίαν... (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι)... ἐνῷ λοιπὸν ἡ ἰδική μου ἱστορία... (Θόρυβος ἐκ τῆς Δεξιᾶς).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δικαίωμα τοῦ ρήτορος εἶναι νὰ ὁμιλήσῃ διὰ τὴν ἱστορίαν του. Ἀφήσατε τὸν Πρόεδρον νὰ διευθύνῃ τὴν συνεδρίασιν.

§104Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πόση θρησκευτικὴ κατάνυξις ἐπεκράτει ὅταν ὡμίλει ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν θέλετε τὴν γνώμην μου, κ. Κύρκο, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν ρήτορα νὰ δώσῃ τὴν ὀξύτητα εἰς μίαν συζήτησιν, ἡ ὁποία, δόξᾳ τῷ Θεῷ, ἐπὶ 5–6 συνεδριάσεις εἶχε μὲν ἀντιθέσεις, ἀλλ’ ὄχι ὅμως ὀξύτητα.

§106Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ποῖος ἤρξατο χειρῶν ἀδίκων;

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ παραδεχθῇ τὸ Προεδρεῖον, ὅτι δὲν εἶσθε σεῖς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἤρξατο; Τὸ παραδέχεται. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, μὲ τὰς ἀπαντήσεις, μὲ τὰς ἐπανειλημμένας δριμύας ἐκφράσεις σας, προκαλεῖτε ὀξύτητα.

§108Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Σέβομαι τὴν γνώμην παντὸς συναδέλφου. Διατηρῶ ἀκέραιον τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφέρω τὴν ἰδικήν μου γνώμην. Ὅταν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀποκαλῇ τὸ Κόμμα μου καὶ ἐμὲ ἀντεθνικόν, ἔχω ὅλον τὸ δικαίωμα νὰ ἀποκρούσω τὴν κατηγορίαν. Τὶ τούτου ἁπλούστερον; Ἂν ὑπάρχουν τινές, οἱ ὁποῖοι δυσαρεστοῦνται, τόσον τὸ χειρότερον δι’ αὐτούς. Ἐπανέρχομαι, λοιπόν, λέγων, ὅτι αὐτὰ τὰ 37 χρόνια μὲ εὗρον πάντοτε, ὄχι λόγοις μόνον, μαχόμενον εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν τῆς Δημοκρατίας. Καὶ ἐξορίαι, καὶ φυλακίσεις καὶ προπηλακισμοὶ καὶ ἀπειλαὶ καὶ στρατοδικεῖα καὶ θανατικαὶ καταδίκαι δὲν ἴσχυσαν νὰ κάμψουν τὴν ἀγωνιστικὴν δύναμιν αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ὁμιλεῖ αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἔχει γράψει καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς πολιτικὸς ἀνήρ, μίαν μικρὰν ἱστορίαν. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§109Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ πρέπει νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, ἐὰν δὲν προστατεύσετε τὸν ρήτορα, αὐτὸ ποὺ γίνεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς τῆς πλειοψηφίας θὰ γίνῃ καὶ εἰς βάρος καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ὑπουργῶν καὶ οἱουδήποτε ὁμιλοῦντος. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προστατεύσητε τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου. Ὁμιλεῖτε περὶ Ἐλευθερίας καὶ Δημοκρατίας. Ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ φιμώσετε τοὺς κραυγάζοντας. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἡλιόπουλε, γνωρίζετε τὰς προσπαθείας, τὰς ὁποίας καταβάλλει τὸ Προεδρεῖον, διὰ νὰ γίνῃ κατὰ ἠρεμώτερον τρόπον ἡ συζήτησις. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου, δὲν νομίζω, ὅτι τὸ ἄδικον εἶναι εἰς τὴν πλευρὰν τῆς Συμπολιτεύσεως. Καὶ ἐὰν εἰς τὸ πρῶτον μέρος ἔχετε δίκαιον, δὲν δικαιολογεῖσθε, ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον μέρος, νὰ διατυπώνετε ἀπειλάς. Τὸ Προεδρεῖον εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν τάξιν ὅσους παρεκτρέπονται, εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ φροντίζῃ διὰ τὴν καλὴν καὶ ἤρεμον διεξαγωγὴν τῶν συζητήσεων. Αὐτὸ προσπαθεῖ νὰ κάμῃ τὸ Προεδρεῖον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν ὁ ρήτωρ μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ὁμιλῇ περὶ τοῦ ἑαυτοῦ του, καθ’ ὃ ἔχει δικαίωμα.

§111Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὥστε, ὅταν ἀποκαλούμεθα ἀπάτριδες, ὅταν ἀποκαλούμεθα προδόται τοῦ Ἔθνους, πρέπει νὰ σιγῶμεν καὶ νὰ μὴ ἀπαντῶμεν. Διότι, ἐὰν ἀπαντῶμεν, προκαλεῖται ἡ πτέρυξ τῆς πλειοψηφίας. Ἡ πτέρυξ αὐτὴ ἔχει μίαν περίεργον εὐαισθησίαν. Τὴν εὐαισθησίαν, ὅτι δύναται ἐλευθέρως νὰ ὑβρίζῃ, νὰ συκοφαντῇ, νὰ ψεύδεται, χωρὶς νὰ τυγχάνῃ ἀπαντήσεως. Διότι, ἐὰν τύχῃ ἀπαντήσεως, ὁ ἀπαντῶν καὶ ὑπεραμυνόμενος ἑαυτοῦ καὶ ὑπεραμυνόμενος τῆς ἀληθείας καὶ ὑπεραμυνόμενος τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Ἔθνους, προκαλεῖ. Ἠκούσατε τὸν κ. ὑπουργόν. Εἶπεν: «Εἶσαι θρασύς, εἶσαι ἀνάξιος. Ὅλον τὸ παρελθόν σου εἶναι τέτοιο». Καὶ ποῖος τὸ λέγει αὐτό; Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος κατηγγέλθη, ὅτι ἔχει ταυτότητα χιτλερικήν. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§112Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Κύρκος ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ ἐγκαθέτου τῆς ΕΔΑ. Θὰ τὸν ὑποστῆτε, ἐν ὀνόματι τῶν ἐλευθέρων δημοκρατικῶν θεσμῶν. Εἶναι δυνατὸν νὰ διακόψετε τὸν κ. Κύρκον; Αὐτὸ ἐπιζητεῖ ὁ κ. Κύρκος.

§113Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Καὶ δὲν ᾐσθάνθη ὁ ὑπερπατριώτης ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ αἷμα του νὰ πυρώνεται, ὥστε νὰ πηδήξῃ ἀμέσως, ὑπάρχοντος ἢ μὴ ὑπάρχοντος μέσου, νὰ πηδήξῃ εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ νὰ συλλάβῃ τὸν συκοφάντην. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι. Ἅπαντες οἱ κυβερνητικοὶ βουλευταὶ ὄρθιοι ἀπὸ τῆς θέσεώς των διαμαρτύρονται. Ἐγείρονται οἱ βουλευταὶ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ ΕΔΑ καὶ ὁμιλοῦν ζωηρῶς ἐν μέσῳ ἀντεγκλήσεων καὶ θορύβου).

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, λόγῳ τοῦ δημιουργηθέντος θορύβου, διακόπτω τὴν συνεδρίασιν ἐπὶ 5 λεπτά. Παρακαλοῦνται οἱ κ.κ. βουλευταί, συμφώνως μὲ τὸν Κανονισμόν, νὰ ἐκκενώσουν τὴν αἴθουσαν καὶ νὰ μεταβοῦν εἰς τὰ γραφεῖα τῶν Κομμάτων των, δεδομένου, ὅτι αὐτὸ ἐπιτάσσει ὁ Κανονισμός, ὅταν πρόκειται νὰ διαταραχθῇ ἡ τάξις. Ἐντέλλομαι τὸν Φρούραρχον νὰ ἐπιβλέψῃ εἰς τὴν ἐκκένωσιν τῆς αἰθούσης.

(Ὥρα 10.10′ μ.μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 10.20′ μ.μ.)

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Μ. Κύρκος παρακαλεῖται νὰ συνεχίσῃ τὴν ὁμιλίαν του.

§116Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, κατὰ τοῦ ἐκτοξεύσαντος καθ’ ἡμῶν τὰς ὕβρεις, ὅτι εἴμεθα ἀντεθνικοί, δὲν ὑπάρχει μόνον τὸ στοιχεῖον τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθην πρὸ ὀλίγου καὶ διὰ τὸ ὁποῖον, ἐπὶ τέλους, ὑπάρχει ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς ἐγκληματίου πολέμου, ἑνὸς καθάρματος, ἑνὸς οὐτιδανοῦ, καίτοι αὐτὸν τὸν ἐγκληματίαν πολέμου, αὐτὸ τὸ κάθαρμα, αὐτὸν τὸν οὐτιδανόν, διὰ πολλῶν περιποιήσεων περιέβαλον ἐκεῖνοι ἀκριβῶς, οἱ ὁποῖοι ὀψίμως ἀποδίδουν εἰς αὐτὸν τοὺς προαναφερθέντας χαρακτηρισμούς, ὑπάρχει ἐν ἐκκρεμότητι ἐρώτησις ἀξιοτίμου συναδέλφου, ἀπευθυνομένη πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ εἰς τὴν ὁποίαν, δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἐδόθη ἀπάντησις. Ἐρώτησις, οὐχὶ ἁπλῶς κατατεθεῖσα εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ καὶ δημοσιευθεῖσα εἰς τὸν τύπον. Κατ’ αὐτὴν ἐρωτᾶται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ὁ ὑπ’ ἀριθ. 1 συνεργάτης τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1 δοσιλόγου τοῦ καταδικασθέντος εἰς θάνατον ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Δικαιοσύνης, Ἄρη Καμπούρη, ἐὰν ὁ ὑπ’ ἀριθ. 1 συνεργάτης αὐτοῦ δικηγόρος Δημήτριος Μακρῆς, ὁδὸς Μητροπόλεως–Διασταύρωσις Πλατείας Ἀριστοτέλη...... (Φωναί, θόρυβος).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν θὰ σᾶς ἐπιτρέψῃ τὸ Προεδρεῖον νὰ ἀναπτύξητε ἐρώτησιν, ἐπὶ τοῦ θέματος παρακαλῶ.

§118Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐὰν εἶναι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἢ ἄλλος τις δικηγόρος ἁπλῶς τῆς Θεσσαλονίκης, καὶ περὶ αὐτοῦ, καθ’ ἃ γνωρίζω, δὲν ἐδόθη ἀπάντησις, καίτοι παρῆλθον 45 περίπου ἡμέραι. Θὰ ἤμουν εὐτυχής, ἐὰν ἐδίδετο ἀπάντησις, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ περὶ συνωνύμου δικηγόρου....... (Φωναί, θόρυβος). Κύριοι συνάδελφοι, μὴ νομίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ τῶν κραυγῶν σας νὰ μὲ ἐπηρεάσετε διὰ νὰ μὴ εἴπω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ εἴπω πρὸς διαφώτισιν, ὄχι ὑμῶν, ἀλλὰ τοῦ Ἔθνους. Γνωρίζω, ὅτι προκειμένου περὶ ὑμῶν ὁμιλῶ εἰς ὦτα μὴ ἀκουόντων, ἀλλὰ ὑπάρχει τὸ Ἔθνος, τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ διαφωτίσω, νὰ μάθῃ ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀποκαλοῦν προδότας τὸ ¼ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἔχομεν καθῆκον νὰ διαφωτίσωμεν τὸ Ἔθνος καὶ τὸ 25% καὶ τὸ ὑπόλοιπον 75%. Ἐθιστῆτε νὰ ἀκούετε, διότι τὸ καθῆκόν σας εἶναι νὰ ἀκούετε, ὄχι τὰ ἀρέσκοντα εἰς ὑμᾶς καὶ τὰ συμφέροντα εἰς ὑμᾶς, ἀλλὰ πρὸ παντὸς τὰ ἀπαραίτητα εἰς ὑμᾶς.

§119ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει Κανονισμός;

§120Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὁ Κανονισμὸς ὑπάρχει, ὄχι μόνον διὰ ὑμᾶς, ἀλλὰ διὰ ὅλους. Καὶ ὅταν ἤρχισεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων κ. Παπανδρέου νὰ ὁμιλῇ, δὲν διεμαρτυρήθητε, ὅτι παραβιάζεται ὁ Κανονισμός, ὀφείλετε τὸ ἴδιον νὰ πράξητε καὶ τώρα. Ἐάν, νομίζετε, ὅτι ἔχει δικαίωμα ὁ καθένας ὁ ὁποῖος ἀνέρχεται εἰς τὸ βῆμα νὰ λέγῃ μόνον ὅ,τι ἀρέσει εἰς σᾶς, εὑρίσκεσθε εἰς πλάνην. Αὐτὸ νὰ τὸ ζητήσετε ἀλλοῦ, ὄχι εἰς ἡμᾶς.

§121Π. ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΡΗΣ. Κύριε Κύρκο, ὁ κ. Παπανδρέου, ὡμίλησε περὶ κομμουνισμοῦ, σεῖς εἶσθε κομμουνιστής;

§122Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Τὰ περὶ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος, ἀγαπητὲ κ. συνάδελφε, δὲν εἶναι ὑπόθεσις ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὸν κ. Παπανδρέου καὶ τὴν Ε.Δ.Α., ἀφορᾶ ὅλους ἡμᾶς, ἀφορᾷ τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον καὶ ἔχομεν καθῆκον νὰ διερευνήσωμεν τὴν ἀλήθειαν ἐν προκειμένῳ ποῦ ὑπάρχει διὰ νὰ διαφωτισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός.

§123Ν. ΖΑΡΝΤΙΝΙΔΗΣ. Κύριε Κύρκο, μὲ συγχωρῆτε, ἀλλὰ ἡ πεῖρα σας πρέπει νὰ σᾶς ὁδηγήσῃ νὰ ἀπασχοληθῆτε μὲ τὴν ἐπερώτησιν. Τὰ ἄλλα θέματα ἐπανειλημμένως ἐθίγησαν καὶ ὡμιλήσατε καὶ ὑμεῖς καὶ ἀπήντησε καὶ ἡ Κυβέρνησις. Ἐξ ἄλλου ἔχετε τὴν ἐφημερίδα καὶ ἔχετε τὴν δυνατότητα νὰ κατατοπίσητε τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Διατὶ σεῖς, παλαιότερος εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν δὲν θέλετε νὰ δώσητε τὸ παράδειγμα, ὅτι αἱ ἀγορεύσεις πρέπει νὰ περιορίζωνται ἐπὶ τῶν συζητουμένων θεμάτων; Διατὶ δίδετε ὀξύτητα καὶ δὲν ἐκθέτετε τὰς ἀπόψεις σας ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου;

§124Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Θὰ εἴχατε δίκαιον, ἀγαπητὲ κ. συνάδελφε, ἐὰν ἡ συζήτησις δὲν διηυρύνετο καὶ δὲν ἔθιγε τὰ γενικώτερα θέματα περὶ τῶν ὁποίων ἔκαμον λόγον εἰς τὴν ἀρχήν. Ἐὰν ἡ συζήτησις περιωρίζετο εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον, νὰ μὴ ἔχετε καμμίαν ἀπολύτως ἀμφιβολίαν, ὅτι θὰ περιωριζόμην αὐστηρῶς ἐντὸς τῶν πλαισίων τῆς συζητήσεως. Ἀλλὰ ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν, πρωτοβουλίᾳ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ συζήτησις ἐξετάθη, περιέλαβε θέματα ἐθνικοῦ καθαρῶς ἐνδιαφέροντος, πῶς ἔχετε τὴν ἀξίωσιν, ἀγαπητὲ κ. συνάδελφε, ἀπὸ ἐμέ, νὰ μὴ ὁμιλήσω ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν, καὶ οὕτως εἰπεῖν νὰ εὐνουχισθῶ παριστάμενος εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ φανῶ εὐχάριστος εἰς τὴν πτέρυγα τὴν ἰδικήν σας; Δὲν τὸ ἠμπορῶ, διότι αὐτὸ θὰ ἀπετέλει παράλειψιν καθήκοντος. Ὅποιος ἀνέρχεται εἰς τὸ βῆμα αὐτό, ἐπιτελεῖ καθῆκον πρὸς τὸ Ἔθνος, καθῆκον πρὸς τὸν λαόν, καὶ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἠκούσατε τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Φιλελευθέρου Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ἀγορεύσαντος καὶ δευτερολογήσαντος, ἠκούσατε τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν, θιξάντων ἀμφοτέρων αὐτὰ τὰ γενικώτερα ζητήματα, τὰ ἐγερθέντα, ἐπαναλαμβάνω, ἀπὸ πρωτοβουλίαν τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἀξίωσις ἀδικαιολόγητος νὰ ζητῆτε ἀπὸ ἐμὲ νὰ μὴ ὁμιλήσω περὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν. Κύριοι συνάδελφοι, πέραν τῶν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως λεχθέντων, διετυπώθησαν ὡρισμέναι ἀπόψεις καὶ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Φιλελευθέρου Δημοκρατικοῦ Κόμματος, καὶ ἐκ τῶν πρυτάνεων, τοῦ κόμματος τούτου. Εἶπεν ὁ κ. Παπανδρέου, ἀπευθυνόμενος πρὸς τὴν Ἀριστεράν, αὐτὰ τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον σήμερον, σᾶς τὰ εἶπον καὶ εἰς τὸν Λίβανον. Καὶ ἐσιγήσατε. Καὶ παρενέβη ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, λέγων, «μάλιστα εἶχον τὸ εὐτύχημα νὰ παρίσταμαι καὶ ἐγὼ ἐκεῖ καὶ τὰ ἤκουσα καὶ ἐγὼ καὶ κατισχυμένοι δὲν ἐτόλμησαν νὰ ὑψώσουν φωνήν». Δὲν εἶχον τὸ εὐτύχημα νὰ εἶμαι εἰς τὸν Λίβανον. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, μὴ λησμονῆτε, ὅτι ὑπάρχουν περιπτώσεις εἰς τὴν ἐθνικὴν ζωὴν κατὰ τὰς ὁποίας οἱ ὑπεύθυνοι ἄνθρωποι ἄλλοτε μὲν ὀφείλουν νὰ ἐφαρμόζουν τὸν νόμον τοῦ Μωϋσέως. «ὀφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ καὶ ὀδόντα ἀντὶ ὀδόντος», καὶ ἄλλοτε ὀφείλουν νὰ ὑποκύπτουν, χάριν τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος, εἰς τὴν ἐπιταγὴν τοῦ Χριστοῦ «Ἐὰν τὶς σὲ ραπίσῃ εἰς τὴν δεξιάν, στρέψον αὐτῷ καὶ τὴν ἀριστεράν». Καὶ οἱ ἄνδρες ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀντιπροσώπευον τὴν Κυβέρνησιν ὁλοκλήρου τῆς ὑπαίθρου Ἑλλάδος, εἶχον ἐν νῷ ἓν καὶ μόνον: Ὅτι ἀξίωσις ὁλοκλήρου τοῦ μαχομένου Ἔθνους, καὶ τοῦ ἐν Ἑλλάδι καὶ τοῦ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἦτο νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ ἐθνικὴ ἑνότης. Καὶ ὑβριζόμενοι καὶ προπηλακιζόμενοι, ἔστρεψαν καὶ τὴν ἀριστεράν, διὰ νὰ ἀποκαταστήσουν τὴν ἐθνικὴν ἑνότητα, ἣν καὶ ἀπεκατέστησαν. Διότι ἄνευ καὶ τῆς ἰδικῆς των συμμετοχῆς, δὲν θὰ ἀπεκαθίστατο ἡ ἐθνικὴ ἑνότης καὶ δὲν γνωρίζω, ἀντὶ ποίων θυσιῶν θὰ ἐπήρχετο ἡ ἀναιμάκτως ἐπελθοῦσα ἀπελευθέρωσις τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἠκούσατε ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος παρίστατο καθ’ ὃν χρόνον ἐξετοξεύοντο αὐταὶ αἱ ὕβρεις, τὸν ἠκούσατε τὶ ἔλεγεν εἰς τὴν Πελοπόννησον. «Δὲν ἐγνωρίζαμεν. Ὁμολογῶ, ὅτι εὑρίσκομαι κατάπληκτος. Δὲν ἐγνωρίζαμεν, ἐκεῖ κάτω μᾶς ἔλεγον, ὅτι ὁ ΕΛΑΣ ἦσαν λησταί, ἦσαν κατσικοκλέφτες, ἦσαν τοῦτο, ἦσαν ἐκεῖνο, καραδοκοῦντες τὴν νύκτα νὰ ἐπιπέσουν ἐναντίον τῶν ποιμνίων. Καὶ τώρα— δὲν τὸ λέγω ἐγώ, τὸ λέγει ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεώς σας— εὑρισκόμεθα κατάπληκτοι πρὸ αὐτοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ θαύματος». Ἰδοὺ ποῖοι ἦσαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑβρίζοντο εἰς τὸν Λίβανον. Καὶ ὅμως κατέπνιξαν τὴν φωνὴν τῆς συνειδήσεώς των, διὰ νὰ ἑτοιμάσουν τὴν ἐθνικὴν ἑνότητα. Διότι φαντάζεσθε τὶ θὰ ἐπηκολούθει ἐὰν καὶ ἐκεῖνοι ἀπήντων εἰς τὸν ἴδιον τόνον. Οἱ πλεῖστοι τῶν μεταβάντων ἐκεῖ εἶναι νεκροί. Ἄς σεβασθῶμεν τοὐλάχιστον τὴν πλᾶκα τοῦ τάφου ἡ ὁποία τοὺς καλύπτει. Καὶ λέγει ὁ κ. Παπανδρέου ἐν συνεχείᾳ, ὑπὸ τὰς θυμηδίας ὑμῶν, κύριοι συνάδελφοι. «Καὶ ἐνῷ τοὺς ὕβρισα, καὶ ἐνῷ δὲν ἀπήντησαν, ἔσπευσαν νὰ λάβουν μέρος εἰς τὴν Κυβέρνησίν μου». Καὶ ἀγνοεῖ ὁ παλαίμαχος αὐτὸς δημοκρατικός, ἀγνοεῖ, ὅτι μόνον Κυβέρνησις μονοκομματικὴ χαρακτηρίζεται ἀπὸ τοῦ ὀνόματος τοῦ ἀρχηγοῦ της. Ἡ ἰδική σας π.χ. Κυβέρνησις εἶναι Κυβέρνησις Καραμανλῆ, διότι εἶναι μονοκομματικὴ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀειμνήστου Πλαστήρα, ἦτο Κυβέρνησις Πλαστήρα–Βενιζέλου, διότι ἦτο συμμαχικὴ Κυβέρνησις, καὶ ἡ Κυβέρνησις περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησε μὲ τόσην ἐλευθερίαν ὁ κ. Παπανδρέου, ἦτο ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς ἑνότητος. Τόσον Κυβέρνησις Παπανδρέου, ὅσον καὶ Κυβέρνησις τῶν μετεχόντων αὐτῇ κομμουνιστῶν, οὐ μὴν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων κομμάτων. Ὅσον οἱ κομμουνισταὶ μετέσχον εἰς τὴν Κυβέρνησιν Παπανδρέου, ἄλλο τόσον μετεῖχεν καὶ ὁ κ. Παπανδρέου εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῶν κομμουνιστῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὀρθὴ τοποθέτησις, καὶ ἔτσι εἶναι γνωστὸς καὶ ἔτσι εἰσῆλθεν εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ Ἔθνους, ὡς Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς ἑνότητος. Καὶ διετύπωσεν ἀκόμη ὁ κ. Παπανδρέου, ἀπαντῶν εἰς τὴν δικαιολογημένην ἐπίκρισιν, ὅτι τὴν τιμήν, τὴν δόξαν, τὴν ὑπερηφάνειαν τῆς Δημοκρατίας, δηλαδή, ὅτι ἀναγνωρίζει εἰς ὅλους τοὺς πολίτας ἴσα δικαιώματα, ὅτι αὐτὴν τὴν τιμὴν τὴν ἐχαρακτήρισεν ἀφέλειαν, διετύπωσε τὴν παράδοξον θεωρίαν, τὴν καινοφανῆ θεωρίαν, τὴν πρωτάκουστον θεωρίαν, διότι δὲν τὴν ἔχω οὐδαμοῦ ἀναγνώσει, οὔτε ἤκουσα περὶ αὐτῆς, ὅτι ἡ Δημοκρατία ἀναγνωρίζει ἴσα δικαιώματα, μόνον εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀναγνωρίζουν τὴν Δημοκρατίαν. Ἐὰν δὲν ἀναγνωρίζῃ τὴν Δημοκρατίαν, ἐὰν θελήσῃς διὰ τοῦ λόγου, διὰ τῆς γραφίδος νὰ πείσῃς τὸν λαόν, ὅτι καλλίτερον εἶναι ἕνα ἄλλο πολίτευμα, καὶ ὄχι αὐτὸ τὸ πολίτευμα τῆς Δημοκρατίας, τότε ἡ Δημοκρατία τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Φιλελευθέρου Δημοκρατικοῦ Κόμματος, δὲν σοῦ ἀναγνωρίζει κανένα δικαίωμα, τότε διὰ σένα ὑπάρχει ἡ φυλακή, ἡ ἐκτόπισις, τὰ στρατοδικεῖα. Ποῦ, κύριοι, ἀκούσατε αὐτὴν τὴν θεωρίαν περὶ Δημοκρατίας; Καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλή, ὅτι δὲν εἶμαι κομμουνιστής, ὅτι δὲν ὑπερηφανεύομαι —ὁμολογῶ τὴν ἀδυναμίαν μου— ὅτι ἀνέγνωσα οὔτε τὴν Παλαιάν, οὔτε τὴν Καινὴν Διαθήκην τοῦ κομμουνισμοῦ, ὥστε νὰ εἶμαι ἐπαρκῶς ὡπλισμένος. Ἀλλά, λέγω, μήπως εἰς τὰ Κράτη τὰ ὁποῖα ἔχουν κομμουνιστικὸν καθεστὼς εἰς τοὺς ἐγνωσμένους κομμουνιστάς, τοὺς ἐγνωσμένους μαχητάς, μήπως ἀρνεῖται κανεὶς τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλοῦν καὶ ἐντὸς τῶν κόλπων τῶν ὀργάνων τοῦ κόμματος καὶ ἐντὸς τῶν σχηματισμῶν, κοινοβουλευτικῶν, εἴτε μή; (Φωναί: Μπράβο). Μὴ λέγετε μπράβο, διότι θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως καὶ ἐπιβάλετε νὰ ἀκούσητε, θὰ μάθητε. Ἐπῆγα πρὸ τριετίας εἰς τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν καὶ μεταξὺ τῶν ἄλλων ἄκουσα τὰ ἑξῆς: Ὅσοι μετέβησαν ἐκεῖ, εἰς οἱανδήποτε πτέρυγα καὶ ἂν ἀνήκουν, θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσουν τοῦ λόγου μου τὸ ἀσφαλές. Ὅποιο ἵδρυμα καὶ ἂν ἐπεσκέφθημεν, ἐπῆγα εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Ἄς ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὰ πνευματικὰ ἱδρύματα. Ἀφοῦ τὸ περιηργάσθημεν, εἰσήλθομεν εἰς μίαν πελωρίαν αἴθουσαν μὲ μίαν μεγάλην τράπεζαν καὶ γύρω–γύρω καθίσματα. Μπροστὰ ἀπὸ κάθε κάθισμα ἕνα μπλόκ, καὶ ἕνα μολύβι. Δὲν ὑποθέτω, ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα τὸ ἔβαλαν ἐπειδὴ ἐπήγαμε τρεῖς Ἕλληνες ἐκεῖ. Ὑποθέτω, ὅτι αὐτὰ ὑπῆρχον. Τὶ ἐσήμαινε αὐτό; Ἐσήμαινε, ὅτι περὶ τὴν τράπεζαν αὐτὴν ἄνθρωποι ἐκάθηντο, ἄνθρωποι ἐχρησιμοποίουν τὸ μπλόκ, ἄνθρωποι ἐχρησιμοποίουν τὸ μολύβι, καὶ ὅτι οἱ ἄνθρωποι δὲν ἐκάθηντο μουγγοί, ὡμίλουν, συνεζήτουν τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὸ Πανεπιστήμιον.

§125Γ. ΠΑΠΑΕΥΘΥΜΙΟΥ. Ὄχι διαφωνοῦντες.

§126Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Συζήτησις αὐτὸ σημαίνει. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ λόγος καὶ ἀντίλογος, τότε δὲν ὑπάρχει συζήτησις. Δὲν χρειάζονται τότε μπλόκ, δὲν χρειάζονται μολύβια. Ἐπήγαμε εἰς ἐργοστάσια, τὸ αὐτὸ θέαμα. Εἰς τὸ Κολχόζ, τὸ αὐτὸ θέαμα. Τί σημαίνει αὐτό;

§127Γ. ΠΑΠΑΕΥΘΥΜΙΟΥ. Ἐφημερίδες ὑπάρχουν ἐκεῖ;

§128Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Βεβαιότατα, ὑπάρχουν,

§129Γ. ΠΑΠΑΕΥΘΥΜΙΟΥ. Ὑπάρχουν ἀντιπολιτευόμενες ἐφημερίδες ἐκεῖ; Πᾶτε νὰ μᾶς πείσετε, ὅτι ὑπάρχει ἐκεῖ ἐλευθερία καὶ δημοκρατία, ἐπειδὴ ὑπάρχουν μπλὸκ καὶ μολύβια στὸ τραπέζι. Ἐὰν ὑπάρχουν ἀντιπολιτευόμενοι, ἐὰν ὑπάρχῃ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ κατηγορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ὄχι ὅταν δὲν πρέπει, ὅπως γίνεται ἐδῶ, τότε μάλιστα νὰ σᾶς πιστεύσωμεν.

§130Ν. ΛΑΜΠΡΙΝΑΚΟΣ. Συζητεῖται ἐκλογικὸν σύστημα εἰς τὴν Ρωσίαν;

§131Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Θὰ ἠδίκουν, ὄχι ὑμᾶς, ἀλλ’ ἑαυτόν, ἐὰν ἐδημιούργουν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι προσπαθῶ νὰ σᾶς πείσω, ὅτι ἐκεῖ ὑπάρχει Δημοκρατία τοῦ τύπου τοῦ ἰδικοῦ μας. Θὰ ἐνεφανιζόμην ἐγὼ ἀνεπιτρέπτως ἀφελής, ὑπολαμβάνων, ὑμᾶς τόσον ἀφελεῖς, ὅσον θέλετε νὰ μὲ ἐμφανίσητε, ὅτι σᾶς ἐκλαμβάνω. Ἄλλο τὸ πολίτευμα ἐκεῖνο καὶ ἄλλο τὸ ἰδικό μας. Ἀλλὰ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ λέγωμεν, ὅτι ὑπάρχει τυραννία εἰς τὴν χώραν, εἰς τὴν ὁποίαν πρὸ 40 ἐτῶν τὸ 99% τοῦ πληθυσμοῦ ἦσαν ἀναλφάβητοι καὶ σήμερον ἐπὶ τεσσάρων κατοίκων ὁ εἷς σπουδάζει. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κύρκο, σᾶς παρακαλῶ, θὰ πρέπει κἄποτε νὰ εἰσέλθητε εἰς τὸ θέμα.

§133Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Θὰ ὁμιλήσω, βεβαίως.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλα αὐτὰ εἶναι ὡραῖα νὰ τὰ εἴπητε, ἀλλὰ εἰς μίαν διάλεξιν.

§135Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Αὐτὸ ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπητε εἰς ἐκείνους ποὺ ἐπροκάλεσαν τὴν συζήτησιν.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ λέγω εἰς πάντας.

§137Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπητε πρῶτον εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπητε δευτερευόντως εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπητε κατὰ τρίτον λόγον εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Φιλελευθέρου Δημοκρατικοῦ Κόμματος. Ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπητε ἐν συνεχείᾳ εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν. Δὲν τὸ εἴπατε, ὄχι σεῖς προσωπικῶς, ἀλλὰ τὸ Προεδρεῖον ἀπροσώπως, εἰς οὐδένα. Τὸ λέγετε μόνον εἰς ἐμέ. Καὶ τοῦτο εἶναι ἀπαράδεκτον.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγώ, νομίζω, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν σᾶς προστατεύω καὶ σᾶς λέγω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ὁμιλήσητε διὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον.

§139Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν προστασίαν. Ἀλλ’ εἶναι περιττή, διότι καταναλίσκεται ἀσκόπως πολύτιμος ὥρα.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σεῖς τὴν καταναλίσκετε.

§141Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐπανέρχομαι, λοιπόν, καὶ λέγω πρὸς τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον, ὁ ὁποῖος μὲ διέκοψε, ὅτι ἡ διαφορὰ εἶναι, ἐκεῖ μὲν ἔχουν τὴν ἰδικήν των Δημοκρατίαν καὶ δὲν ψεύδονται. Λέγουν εἰς σύμπαντα τὸν κόσμον: αὐτὴ εἶναι ἡ Δημοκρατία ἡ ἰδική μας, ἕνα Κόμμα, τὸ Κομμουνιστικόν. Μέσα εἰς τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα, ὁ καθένας ἠμπορεῖ νὰ λέγῃ ὅ,τι θέλει, νὰ γίνεται συζήτησις καὶ νὰ ἀπορρέῃ μία ἀπόφασις. Ἡμεῖς λέγομεν, ὅτι ἐκεῖ δὲν εἶναι Δημοκρατία καὶ ὅτι ἡ ἰδική μας εἶναι Δημοκρατία, ἡ ὁποία ἰδική μας Δημοκρατία ἐπιτρέπει τὴν ἐλευθερίαν εἰς ὅλους. Καὶ λέγομεν ἀφέλειαν αὐτὴν τὴν ἐλευθερίαν τὴν ὁποίαν ἀναγνωρίζει ἡ Δημοκρατία. Ἐγώ, λοιπόν, σᾶς λέγω, κύριοι, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἀφελείας. Μόνον ὀλιγόπιστος Δημοκράτης ἠμπορεῖ νὰ χαρακτηρίζῃ τὴν θεμελιώδη αὐτὴν ἀρχήν, ὡς ἀφέλειαν τῆς Δημοκρατίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ δόξα, ἡ τιμή, ἡ ὑπερηφάνεια τῆς Δημοκρατίας. Καὶ αὐτὴ ἡ Δημοκρατία ἀσκουμένη ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πράγματι πιστεύουν εἰς αὐτὴν καὶ ὄχι μόνον λόγοις τὴν διακηρύσσουν, αὐτὴ ἡ Δημοκρατία ἀσκουμένη ἀπὸ ἐκείνους, εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀντιμετωπίσῃ πάντα, ὁ ὁποῖος δὲν ἀποδέχεται τὸ πολίτευμα αὐτό.

§142Κ. ΦΡΟΝΤΖΟΣ. Ἐπειδὴ ἠσχολήθητε μὲ τὴν Δημοκρατίαν καὶ τὴν ἐλευθερίαν ἐν τῇ Σοβιετικῇ Ἑνώσει καὶ ἐπειδὴ ἐπήγατε ἐκεῖ, ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς ἑρμηνεύσητε τὸ θέμα Πάστερνακ; Ἐπίσης, ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς ἑρμηνεύσητε τὸ γεγονός, ὅτι καθωρίσθησαν φόρμουλες καὶ διὰ τὰς καλὰς Τέχνας καὶ τὴν Φιλοσοφίαν καὶ διὰ τόσα ἄλλα; Πῶς τὸ ἑρμηνεύετε αὐτὸ σεῖς ποὺ ἐπήγατε ἐκεῖ, διὰ νὰ διαφωτισθῶμεν καὶ ἡμεῖς;

§143Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐάν, ἀγαπητέ κ. συνάδελφε, ἐπροσέχατε ἐκεῖνα ποὺ εἶπον πρὸ ὀλίγου, δὲν θὰ μοῦ ἐκάματε τὴν ἐρώτησιν αὐτήν. Δὲν τὰ ἐπροσέξατε καὶ θέλετε νὰ τὰ ἐπαναλάβω. Μήπως θὰ εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὴν φορὰν αὐτὴν θὰ μὲ προσέξουν καὶ οἱ ἄλλοι; Καὶ ἤδη, κύριοι συνάδελφοι, ἐξαντληθείσης τῆς ἀπαντήσεως, τὴν ὁποίαν ὤφειλον νὰ δώσω ἐπὶ τῶν γενικωτέρων θεμάτων, εἰσέρχομαι καὶ εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Τρία εἶναι τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν. Ζήτημα πρῶτον: Ὑπάρχει ἢ δὲν ὑπάρχει ἐκλογικὸς νόμος; Ζήτημα δεύτερον: Νόμου ἐκλογικοῦ μὴ ὑπάρχοντος, πότε πρέπει νὰ ψηφισθῇ ὁ νέος ἐκλογικὸς νόμος; Ζήτημα τρίτον: Ποῖος πρέπει νὰ εἶναι ὁ νέος ἐκλογικὸς νόμος; Καὶ περὶ μὲν τοῦ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐκλογικὸς νόμος οὐσιαστικῶς, δὲν θὰ ἐνδιατρίψω, διότι καὶ ἡ πτέρυξ τῆς πλειοψηφίας, ἐρωτηθεῖσα ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Φιλελευθέρου Δημοκρατικοῦ Κόμματος, μὲ μίαν μόνον ἀντίρρησιν τοῦ συναδέλφου κ. Γιαννούση, ἀπεδέχθη, ὅτι ἐν τῇ οὐσίᾳ νόμος ἐκλογικὸς σήμερον δὲν ὑφίσταται καὶ ὅτι ὁ ὑφιστάμενος τύποις μόνον ὑπάρχει. Περιττόν, λοιπόν, νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Δεύτερον θέμα: Ἐπιβάλλεται ἢ δὲν ἐπιβάλλεται ἡ ἄμεσος ψήφισις ἐκλογικοῦ νόμου; Βεβαίως ἐπιβάλλεται, διότι προκειμένου νὰ διεξαχθοῦν ἐκλογαί, ὁ ἐκλογικὸς νόμος πρέπει νὰ εἶναι γνωστὸς πολὺ πρότερον καὶ εἰς τὰ κόμματα καὶ εἰς τὸν λαόν, διὰ νὰ γνωρίζῃ καὶ ὁ λαός, καὶ νὰ ἔχῃ κατασταλάξῃ, ὄχι ἁπλῶς νὰ γνωρίζῃ νὰ ἔχῃ κατασταλάξῃ, εἰς τὶ συνίστανται αἱ διατάξεις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων πρόκειται νὰ ψηφίσῃ καὶ ἐξ αὐτῆς ἢ ἐκείνης τῆς χρήσεως τῆς ψήφου, τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ νὰ ἀποδοθοῦν ὡρισμένα ἐκλογικὰ ἀποτελέσματα. Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι εἶναι ἐπείγουσα ἡ ψήφισις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ περὶ αὐτοῦ, νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις, ἄλλοτε λέγει, ὅτι εἶναι πρόθυμος νὰ φέρῃ ἐκλογικὸν νόμον, ἐφ’ ὅσον ἤθελε ζητηθῆ τοῦτο καὶ ἄλλοτε τὸ ἀνακαλεῖ, ἰσχυριζομένη, ὅτι θὰ ἐξαντλήσῃ τὴν τετραετίαν καὶ ὅτι, κατ’ αὐτήν, εἶναι πρόωρον τὸ θέμα. Ἀλλ’ ἂς δεχθῶμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐξαντλήσῃ πράγματι τὴν τετραετίαν. Καὶ κατὰ τὴν περίπτωσιν ἀκόμη αὐτήν, τὴν κατ’ ἐμὲ ὅλως ἀπίθανον καὶ πάλιν, χρόνος δὲν ὑπολείπεται. Ἤδη ὑπερέβη ἡ Κυβέρνησις τὸ ἥμισυ τοῦ τρίτου ἔτους καὶ μέχρι τῆς στιγμῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ σχέδιον νόμου, θὰ ἔχωμεν φθάσει εἰς τὸ τέρμα τοῦ τρίτου ἔτους. Ἐπιθυμῶ δὲ νὰ ἐπισημάνω ἓν πρᾶγμα καὶ ἐπιθυμῶ νὰ τὸ ἐπισημάνω ἰδιαιτέρως πρὸς τὴν πτέρυγα τῆς πλειοψηφίας καὶ νὰ τὸ ἐπισημάνω ἰδιαιτέρως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐὰν μὲν ἡ Κυβέρνησις προτίθεται νὰ καταθέσῃ τίμιον, ὅπως ἀπεκλήθη, σχέδιον νόμου, βεβαίως αὐτὸ τὸ σχέδιον νόμου θὰ ψηφισθῇ καὶ θὰ ψηφισθῇ ἐντὸς βραχέος σχετικῶς χρονικοῦ διαστήματος. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις προτίθεται, κινητοποιοῦσα τὴν ἐγνωσμένην ἐκλογικὴν ἐπινοητικότητά της, νὰ καταθέσῃ ἐκλογικὸν κατασκεύασμα τοῦ τύπου 1956 ἢ τοῦ τύπου τοῦ 1958, τὴν πληροφορῶ, ἂς τὸ γνωρίζῃ καὶ κἄπου εἰς μίαν ἐσχατιὰν τοῦ μυελοῦ της ἂς τὸ καταθέσῃ, ἂν θέλῃ, τὴν πληροφορῶ, ὅτι διὰ νὰ περάσῃ ἀπὸ αὐτὴν τὴν Βουλὴν ἐκλογικὸν κατασκεύασμα, θὰ κουρασθῇ πολύ. Θὰ κουρασθῇ πάρα πολὺ καὶ ξεύρετε, τὶ θὰ συμβῇ; Νὰ σᾶς εἴπω ἀπὸ τώρα. Θὰ συμβῇ τοῦτο τὸ περίεργον, νὰ φθάσῃ ὁ χρόνος, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ πρέπει ἀναγκαστικῶς νὰ κηρυχθῇ διὰ Διατάγματος ἡ διάλυσις τῆς Βουλῆς καὶ ἡ πρόσκλησις τοῦ ἐκλογικοῦ σώματος εἰς τὰς κάλπας καὶ δὲν θὰ ἔχῃ ψηφισθῆ τὸ κατασκεύασμα. Καὶ θὰ ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. εἰς ἐκλογὰς μὲ τὸν παρόντα ἐκλογικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποτελέσῃ πλέον τὴν ὁριστικὴν καὶ ἀμετάκλητον συντριβήν της. Ἂς τὸ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της ἡ Κυβέρνησις αὐτὸ καὶ ἂς ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της, ὅτι ὀλίγος εἶναι ὁ ἐναπομένων χρόνος, διὰ νὰ συντάξῃ τὸν νέον ἐκλογικὸν νόμον. Ἐρωτᾶται ὅμως: Ποῖος, πράγματι, πρέπει νὰ εἶναι ὁ ἐκλογικὸς νόμος; Νὰ εἶναι πλειοψηφικὸς ἢ νὰ εἶναι ἀναλογικός. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸν τόπον μας ἔχουν δημιουργηθῆ δύο μῦθοι περὶ τὰ ἐκλογικὰ συστήματα, μῦθοι ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἀπορεῖ κανείς, πῶς αὐτὸς ὁ πανευφυὴς λαὸς εἶναι δυνατὸν νὰ παρασύρεται. Μῦθος πρῶτος, ἐπαγγελλόμενος μετὰ στόμφου: Τὸ πλειοψηφικὸν δημιουργεῖ ἰσχυρὰς μονοκομματικὰς Κυβερνήσεις. Μῦθος δεύτερος. Τὸ ἀναλογικὸν διασπείρει καὶ ἐξανεμίζει τὰς πολιτικὰς δυνάμεις καὶ δημιουργεῖ ἀστάθειαν Κυβερνητικήν. Αὐτοῦ τοῦ δευτέρου μύθου περὶ ἀναλογικῆς, ὑπέρμαχος ὑπῆρξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος μάλιστα εὑρῆκε καὶ ἐδῶ πάλιν κακοβουλίαν τῆς Ἀριστερᾶς. «Ἄ, τὴν δολίαν, εἶπε, θέλει νὰ ἐξανεμίσῃ τὰς ἐθνικόφρονας πολιτικὰς δυνάμεις»!! Καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀντιληφθεὶς τὸ ὀλίσθημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ἔσπευσε νὰ εἴπῃ: «Ἅμα ὑπάρχουν κρίσιμοι ἐθνικαὶ καταστάσεις, ἂς εἴμεθα ἡμεῖς διεσπαρμένοι, εἴθεμα εἰς θέσιν νὰ συνενωθῶμεν καὶ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τοὺς ἄλλους». Μῦθοι, κύριοι συνάδελφοι. Ἐνῷ ἡ ἀλήθεια εἶναι ἁπλῆ. Ἂς ἐρευνήσωμεν πρῶτον τὸν μῦθον τοῦ πλειοψηφικοῦ. Καὶ διὰ νὰ μὴ ἀνατρέχωμεν εἰς τὴν ἱστορίαν, ἔστω εἰς τὴν πρόσφατον τῆς χώρας μας, ἂς ἴδωμεν τὴν σημερινὴν πραγματικότητα. Τὶ θὰ γίνῃ, δηλαδή, ἐὰν ψηφισθῇ ὡς ἐκλογικὸς νόμος τὸ πλειοψηφικόν. Ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι τὰ ἑπτὰ κοινοβουλευτικὰ κόμματα —δόξᾳ τῷ Θεῷ εἶναι ἑπτὰ— διὰ νὰ μὴ ὁμιλήσω καὶ περὶ τῶν ἐξωκοινοβουλευτικῶν κομμάτων, διότι ὑπάρχουν καὶ ἐξωκοινοβουλευτικὰ κόμματα, ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι αὐτὰ τὰ ἑπτὰ κόμματα τὰ κοινοβουλευτικὰ δὲν θὰ κατέλθουν μοναχά των εἰς τὰς ἐκλογάς; Καὶ ὅτι τὸ κἄθε ἓν ἐξ αὐτῶν θὰ ζητήσῃ συνεργασίαν μὲ ἄλλο συγγενὲς πρὸς αὐτὸ κόμμα; Ὑπάρχει περὶ τούτου ἀμφιβολία; Δὲν νομίζω. Φέρ’ εἰπεῖν τὸ Φιλελεύθερον Δημοκρατικὸν Κόμμα, φέρ’ εἰπεῖν τὸ Κόμμα Ἀγροτῶν καὶ Ἐργαζομένων, φέρ’ εἰπεῖν ἡ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις, φαντάζεσθε, ὅτι ψηφιζομένου τοῦ πλειοψηφικοῦ, θὰ ἔχουν τὸν ἡρωϊσμὸν τὰ κόμματα αὐτὰ νὰ κατέλθουν αὐτοτελῶς εἰς τὰς ἐκλογάς; Ὄχι βεβαίως. Θὰ συνεργασθοῦν μὲ κἄποιο κόμμα, μὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θεωροῦν συγγενέστερον πρὸς αὐτό. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ καμμία ἀντίρρησις ἐπ’ αὐτοῦ; Καμμία. Πέραν τούτου, ὁ ἡγέτης τοῦ ἰσχυροτέρου κόμματος ἢ οἱ ἡγέται τῶν ἰσχυροτέρων κομμάτων, εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ δεχθοῦν τὴν οὕτω προσφερομένην πρὸς αὐτοὺς συνεργασίαν; Ἐὰν φέρ’ εἰπεῖν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Κ.Α.Ε. εἴπῃ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸ κόμμα μου εἶναι διατεθειμένον νὰ συνεργασθῇ μὲ τὴν Ε.Ρ.Ε. καὶ νὰ κατέλθουν ἀπὸ κοινοῦ εἰς τὰς ἐκλογάς, ὑπὸ πλειοψηφικόν, ἐπαναλαμβάνω, φαντάζεσθε, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ τοῦ εἴπῃ, δὲν τὸ δέχομαι; Θὰ εἴπῃ βεβαίως, τὸ δέχομαι, διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἐξασφαλίζει ἀκόμη περισσότερον, ἑδραιώνει τὴν νίκην τοῦ κόμματός του. Τούτων οὕτως ἐχόντων, θὰ ἔχωμεν κατ’ ἀνάγκην συνασπισμὸν στενώτερον ἢ εὐρύτερον ὑπὸ τὴν Ε.Ρ.Ε., συνασπισμὸν στενώτερον ἢ εὐρύτερον ὑπὸ τὴν Κίνησιν Ἐθνικῆς Ἀναδημιουργίας, συνασπισμὸν εὐρύτερον ἢ στενώτερον ὑπὸ τὴν Ε.Δ.Α. Ταῦτα πάντα εἶναι ἐκτὸς συζητήσεως. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὰ ἀποτελέσματα. Ἐκ τῶν τριῶν παρατάξεων κατερχομένων εἰς τὰς ἐκλογὰς τὶ θέλετε νὰ δεχθῶ;

§144ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΤΗΣ ΕΡΕ. 220.

§145Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ δὲν θὰ εἶναι μόνον Ε.Ρ.Ε., θὰ εἶναι καὶ Κ.Α.Ε. καὶ Δ.Φ. καὶ τινες, ἴσως, ἀνεξάρτητοι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ μετεκλογικὴ Κυβέρνησις δὲν θὰ εἶναι μονοκομματικὴ Κυβέρνησις, θὰ εἶναι Κυβέρνησις συνεργασίας. Ἰδοὺ τὸ πρῶτον ψεῦδος, ὅτι τὸ πλειοψηφικὸν δημιουργεῖ ἰσχυρὰς αὐτοδυνάμους μονοκομματικὰς Κυβερνήσεις. Ἰδοὺ ὁ πρῶτος μῦθος, ὁ ὁποῖος ἐπαναλαμβάνεται ἀπὸ τὸ 1926, ὅτε τὸ πρῶτον ἐφηρμόσθη ἡ ἀναλογική. Τὸ 1920— δὲν ὑπῆρχε τότε ἀναλογική. Ἦτο σχεδὸν ἄγνωστος, διότι μόνον ὁ ἀείμνηστος Δημ. Γούναρης τὸ 1908 ὡμίλησεν πρῶτον περὶ αὐτῆς —τὸ 1920 ἡ ἀντίθετος περὶ τὸν Βενιζέλον παράταξις ὠνομάσθη «Δεκαεξακέφαλος Ἀντιπολίτευσις», διότι εἶχεν 16 ἡγέτας, διότι ὅλοι ἀντελαμβάνοντο τὶ θὰ ἐγένετο, ἐὰν κατήρχοντο μόνοι των εἰς τὰς ἐκλογάς. Τὸ 1933 ὁ Βενιζέλος, μὲ τὸ πλειοψηφικὸν κατῆλθεν μόνος του εἰς τὰς ἐκλογάς; Ὄχι. Ἔκαμεν τὸν ἐθνικὸν συνασπισμὸν Βενιζέλου–Καφαντάρη–Παπαναστασίου. Συνέπραξαν διὰ νὰ ἔχουν Κυβέρνησιν συνεργασίας. Ἀλλὰ ἀπέτυχεν τὸ Φιλελεύθερον καὶ ἐκέρδισεν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Μήπως ὅμως, καὶ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα εἶχεν αὐτοδύναμον Κυβέρνησιν; Ὄχι. Εἶχεν Κυβέρνησιν συνεργασίας, διότι συνειργάζετο μαζί του τὸ Κόμμα τοῦ Κονδύλη. Θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀπαριθμήσω πλεῖστα ὅσα παραδείγματα, διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι τὸ πλειοψηφικὸν δὲν δημιουργεῖ ἰσχυρὰς μονοκομματικὰς Κυβερνήσεις. Θέλετε νὰ σᾶς εἴπω τὶ κάνει τὸ πλειοψηφικόν; Τὸ πλειοψηφικόν, ἀκριβῶς, διασκορπίζει καὶ ἐξανεμίζει τὰς πολιτικὰς δυνάμεις. Καὶ τοῦτο συμβαίνει, διότι εἰς τὸν τόπον μας καλῶς ἢ κακῶς, δὲν τὸ κρίνω, ἁπλῶς τὸ διαπιστώνω, ἐκεῖνος ὁ πολιτικὸς ὁ ὁποῖος ἀνέρχεται κατὰ τὸ ὕψος εἶναι σιγαρόχαρτον κατὰ τὴν κοινὴν στάθμην καὶ γίνεται ἀμέσως ἀρχηγὸς κόμματος. Ἀρχηγὸς κόμματος σημαίνει ὑποψήφιος Πρωθυπουργός. Ἐὰν θέλετε, νὰ σᾶς ἀναφέρω ἄπειρα παραδείγματα ἐκ τῆς προσφάτου ἱστορίας. Ἐγώ, κύριοι, τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα δὲν τὴν ἔχω, δυστυχῶς, ἐλευθέραν, ἐὰν τὴν εἶχα, ἴσως, νὰ «πηδοῦσα καὶ ἐγὼ τὸ καλάμι», ὅπως λέγει ὁ λαός, καὶ νὰ ἐγενόμην καὶ ἐγὼ ἀρχηγὸς κόμματος. Γενόμενος, λοιπόν, οὕτω εἷς Ἀρχηγὸς Κόμματος, λέγει εἰς τὸν κ. Καραμανλῆν, ἢ τὸν οἱονδήποτε ἄλλον Ἀρχηγὸν Κόμματος: Δέχεσαι συνεργασίαν; Ναὶ ἢ ὄχι; Ἐὰν δὲν δέχεσαι θὰ σὲ καταπολεμήσω μὲ τὰς 6.000 ἢ 8.000 ψήφους ποὺ διαθέτω εἰς τὴν ἐκλογικήν μου περιφέρειαν, συμπράττω μὲ ἄλλους καὶ τότε ὁ κ. Καραμανλῆς, ἢ ὁ οἱοσδήποτε ἄλλος θὰ σκεφθῇ τὶ θὰ κάμῃ, θὰ τὸν ἀφήσῃ ἔξω καὶ θὰ χάσῃ 8.000 ψήφους, ἢ θὰ τὸν πάρῃ καὶ ἂς εἶναι καὶ Ἀρχηγός; Νὰ ἡ διασπορὰ τῶν πολιτικῶν δυνάμεων. Ἐὰν ὅμως, εἶναι ἀναλογικὴ ὁ κ. Καραμανλῆς θὰ εἴπῃ: «Ἔχετε 8.000 ψήφους, ἔχετε τὴν ἡγεσίαν τοῦ Κόμματός σας, κατέλθετε εἰς τὰς ἐκλογὰς συγκεντρώσατε τὸν ἀριθμὸν τῶν ψηφοδελτίων ποὺ ἀπαιτοῦνται διὰ νὰ κερδίσετε τὴν ἕδραν καὶ διὰ νὰ εἰσέλθητε εἰς τὴν Βουλήν». Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, κύριοι, θὰ λάβῃ ἴσως, ὡρισμένους ψήφους ὁ ἀνακηρύξας ἑαυτὸν Ἀρχηγὸν Κόμματος, ἀλλὰ εἰσιτήριον διὰ τὴν Βουλὴν δὲν θὰ λάβῃ. Καὶ ὑπάρχουν περὶ αὐτοῦ ἄπειρα παραδείγματα. Εἴδατε πόσα ἦσαν τὰ Κόμματα, τὰ ὁποῖα κατῆλθον εἰς τὰς ἐκλογὰς μὲ ἀναλογικὴν τὸ 1946; Διότι ἡ περὶ τὸ ἀναλογικὸν πλάνη, ὁ περὶ τὸ ἀναλογικὸν μῦθος εἶχε παρασύρει πολλούς. Πόσα ἐξ αὐτῶν ἐπέπλευσαν καὶ τὶ ἀπέγιναν τὰ ἄλλα; Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ πλειοψηφικοῦ ὅλα αὐτά θὰ ἦσαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ θὰ παρίσταντο εἰς αὐτὴν ὡς Ἀρχηγοὶ οἱ ἡγέται των. Ἰδού, λοιπόν, ὅτι εἶναι μῦθος ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι τὸ πλειοψηφικὸν δημιουργεῖ ἰσχυρὰς αὐτοδυνάμους μονοκομματικὰς Κυβερνήσεις. Διότι, ἐὰν πρόκειται ὄχι περὶ μονοκομματικῶν, ἀλλὰ περὶ ἰσχυρῶν Κυβερνήσεων συνασπισμοῦ, αὐτὰς τὰς δίδει καὶ ἡ ἀναλογική. Δὲν πρόκειται συνεπῶς περὶ αὐτῶν. Ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῶν μονοκομματικῶν Κυβερνήσεων. Καὶ ἀπέδειξα, ὅτι τὸ πλειοψηφικὸν δὲν ἔχει τὸ πλεονέκτημα αὐτό καὶ πάντα τὰ ἀντιθέτως λεγόμενα ἀποτελοῦν ψεῦδος, ἀποτελοῦν μῦθον ἢ προδίδουν ἄγνοιαν ἐπιτρεπτὴν εἰς πάντα, ἀνεπίτρεπτον ὅμως εἰς ἄνδρας πολιτικούς. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἀπέδειξα, ὅτι τὸ πλειοψηφικὸν μόνον ἔχει τὸ μειονέκτημα τῆς διασπορᾶς τῶν πολιτικῶν δυνάμεων. Ἀλλὰ τὸ πλειοψηφικόν, ἔχει τὸ χείριστον μειονέκτημα, διὰ πάντα ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἐπιθυμεῖ τὴν ἠρεμίαν εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ἔχει τὸ μειονέκτημα, ὅτι ἐξωθεῖ εἰς τὴν διαφθορὰν καὶ τὴν ἐξαχρείωσιν τῶν πολιτικῶν ἠθῶν. Διατί; Διότι, ἐὰν κατορθώσητε νὰ κλέψητε, διὰ τρομοκρατίας ἢ διαφθορᾶς ἢ ἐξαγορᾶς ἢ παντὸς ἄλλου μέσου, πλὴν τῶν νομίμων τοιούτων, καὶ μίαν ἀκόμη ψῆφον, εἶναι δυνατὸν δι’ αὐτῆς νὰ κερδίσητε τὸν συνδυασμὸν μιᾶς ὁλοκλήρου περιφερείας. Καὶ κερδίζοντες εἰς τὸν συνδυασμὸν μιᾶς περιφερείας νὰ κερδίσητε καὶ τὴν πλειοψηφίαν τῶν ἑδρῶν εἰς ὁλόκληρον τὸ Κράτος. Ἐξωθεῖ, λοιπόν, τὸ πλειοψηφικὸν καὶ τὸν ἐντιμότερον Ἀρχηγὸν Κόμματος ἢ συνασπισμοῦ Κομμάτων, τὸν ἐξωθεῖ εἰς τὴν διαφθορὰν, εἰς τὴν ἐξαχρείωσιν, εἰς τὴν ἐξαγορὰν ψήφων, εἰς τὴν διὰ δολίων μέσων ἀπομάκρυνσιν τῶν ἀντιπάλων ψηφοφόρων τοὺς ὁποίους γνωρίζει, ἀπὸ τὸν τόπον τῆς ψηφοφορίας. Εἰς πᾶν ἀθέμιτον μέσον, διότι εἶναι μέγας ὁ πειρασμὸς νὰ κατακτήσῃ κανεὶς τὴν πλειοψηφίαν. Θέλετε μίαν ἀδιάσειστον περὶ τούτου ἀπόδειξιν; Ἐκλογαὶ τοῦ 1933. Ἐθνικὸς Συνασπισμὸς ἀφ’ ἑνός, Λαϊκὸν Κόμμα καὶ Κονδύλης καὶ Μεταξᾶς ἀφ’ ἑτέρου. Ἰσοψηφοῦν περίπου εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, ἐξαιρουμένων τῶν Ἀθηνῶν. Αἱ Ἀθῆναι θεωροῦνται Ἀκρόπολις τοῦ Βενιζελισμοῦ. Ἀλλὰ τὶ συνέβη; Χάρις εἰς τὴν ἐξαγγελίαν τοῦ 25% ἀπὸ μέρους τοῦ Κονδύλη —τὶ εἶναι τὸ 25% εἶναι ἄλλο ζήτημα, οἱ πρόσφυγες τὸ γνωρίζουν καλῶς— μετακινοῦνται 1.000 ψῆφοι ἀπὸ τὴν πτέρυγα Φιλελευθέρων εἰς τὴν πτέρυγα τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Πλειοψηφεῖ ὁ συνδυασμὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἐν Ἀθήναις καὶ διὰ τῶν 1.000 προσφυγικῶν ψήφων τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἀποκτᾷ τὴν πλειοψηφίαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἀνέρχεται εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἰδοὺ ποία ἡ ἐπίδρασις τοῦ πλειοψηφικοῦ. Καὶ τὰς μὲν 1.000 ψήφους δὲν τὰς ἐπῆρεν ὁ ἀείμνηστος Παναγῆς Τσαλδάρης οὔτε διὰ τῆς διαφθορᾶς, οὔτε διὰ τῆς ἐξαχρειώσεως, οὔτε δι’ ἀθλίων μέσων, τὰς ἐπῆρεν ἀπὸ τὴν φυσιολογικὴν μετακίνησιν τῶν 1.000 προσφύγων πρὸς τὰ ἐκεῖ. Τοῦτο ὅμως, δὲν μεταβάλλει τὴν ἀξίαν τοῦ ἐπιχειρήματος, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον. Μὲ 1.000 ψήφους ἐκέρδισε τὸ ἀποτέλεσμα εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Ἐλᾶτε εἰς τὴν ἀναλογικήν. Κλέψατε ὅσους θέλετε. 1.000 –2.000–3.000–10.000–15.000, τὶ θὰ κερδίσετε; Μίαν ἕδραν. Πέραν αὐτῆς δὲν κερδίζετε τίποτε. Διατί, λοιπόν, διὰ τὸ εὐτελὲς κέρδος μιᾶς ἕδρας θὰ ἐπικολλήσητε ἐπὶ τῆς μετώπης σας τὴν ταμπέλαν τοῦ ἐκβιαστοῦ, τοῦ προαγωγοῦ εἰς διαφθορὰν καὶ ἐξαχρείωσιν, εἰς ἀθλιότητα, εἰς τυραννίαν, εἰς βιαιοπραγίαν; Διατί; Αὐτὸ εἶναι τὸ πλειοψηφικόν. Ἐνῷ τὸ ἀναλογικόν, πρῶτον. Εἶναι σύστημα δίκαιον. Ἔχετε ψήφους, κερδίζετε ἕδρας. Δὲν ἔχετε ψήφους, δὲν κερδίζετε. Ἀλλὰ τὶ σημαίνει ἔχεις ψήφους; Σημαίνει, ὅτι ἔχεις ἐπιρροήν. Πράγματι σὲ ἀναγνωρίζει ὁ λαός. Δὲν ἔχεις ψήφους, δὲν κερδίζεις ἕδρας. Δὲν ἀρκεῖ νὰ αὐτοαποκαλῆσαι Ἀρχηγὸς Κόμματος. Δὲν εἶναι ἀρκετὸν τοῦτο. Πρέπει καὶ ὁ λαὸς νὰ σὲ ἀναγνωρίζῃ ὡς Ἀρχηγὸν Κόμματος καὶ νὰ σοῦ παρέχῃ τὴν ὑποστήριξιν καὶ τὴν ἐνίσχυσίν του. Κάτελθε, κ. Ἀρχηγὲ Κόμματος, μὲ τὴν σημαίαν σου, κάτελθε εἰς τὰς ἐκλογάς, συγκέντρωσον τὰς ψήφους ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι σὲ ἀναγνωρίζουν ὡς Ἀρχηγὸν Κόμματος, λάβε τὸ εἰσιτήριον καὶ εἴσελθε εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ αὐτὸ τὸ εἰσιτήριον, κύριοι συνάδελφοι, δύσκολα κατακτᾶται, μὲ τὴν ἀναλογικήν. Πολὺ δύσκολα κατακτᾶται, διότι ἀπαιτεῖ μόχθον, ἀγῶνας, θυσίας. Ἀπαιτεῖ ἔκφρασιν ρεύματος εἰς τὸν λαὸν καὶ ὄχι προσωπικὰς ψήφους. Εἶπον ἤδη, ὅτι τὸ πλειοψηφικὸν ἐπιβάλλει μοιραίως καὶ ἀναποτρέπτως συνεργασίαν Κομμάτων, διότι οὐκ ἔστιν ἄλλως γενέσθαι. Καὶ οὐδεὶς τὸ ἠμφισβήτησε, διότι εἶναι αὐταποδείκτως ἀληθές. Ἀλλ’ παρ’ ἡμῖν παριστάμεθα μάρτυρες, νὰ γίνωνται συνδυασμοὶ καὶ ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ἀναλογικοῦ. Διατί; Διότι πολλοὶ ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀνεκήρυξαν ἑαυτοὺς Ἀρχηγοὺς Κομμάτων, οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζονται, ὅτι εἶναι Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, γνωρίζουν, ὅτι δὲν ἔχουν λαϊκὴν ἀπήχησιν — διότι αὐτὸ θὰ εἰπῇ Ἀρχηγὸς Κόμματος, πρέπει νὰ ἔχῃ Πανελλαδικὴν ἀπήχησιν. Ἀντιλαμβάνονται, ὅτι ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ἀναλογικοῦ μόνοι των κατερχόμενοι θὰ συγκεντρώσουν ἴσως ἐν Ἀθήναις 2.000 ψήφους, ἐν Πειραιεῖ 1.500, ἐν Θεσσαλονίκῃ 1.300 κ.ο.κ., ἀλλὰ εἰσιτήριον εἰσόδου εἰς τὴν Βουλὴν δὲν θὰ κατορθώσουν νὰ ἐπιτύχουν. Διὰ τοῦτο καὶ γίνονται καὶ ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ἀναλογικοῦ αὐταὶ αἱ συνεργασίαι. Καὶ ἔχομεν παραδείγματα ἀπὸ τὴν πρόσφατον ἱστορίαν τῆς Χώρας μας, ὅπου ἐκλογικὴ συνεργασία ἐγένετο καὶ ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ἀναλογικοῦ. Διότι, τὸ πλειοψηφικόν, τὸ ὁποῖον ἴσχυσε καὶ διὰ τοὺς λόγους ποὺ ἀνέπτυξα ἐδημιούργησε τὸν πολυκομματισμόν. Ποῦ εἶναι, λοιπόν, ἢ δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι τὴν διασπορὰν τῶν δυνάμεων προκαλεῖ μόνον τὸ πλειοψηφικὸν καὶ ποτὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα; Καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος παρίσταται ἐδῶ, θὰ ἐπεθύμουν νὰ μᾶς εἴπῃ, εἰς ποῖον σημεῖον τῆς κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τοποθετήσεως τοῦ θέματος διαφωνεῖ; Νὰ μοὶ εἴπῃ, ποῦ εἶναι αὐτὴ ἡ διασπορὰ τῶν δυνάμεων, τὴν ὁποίαν προκαλεῖ τάχα ἡ ἀναλογικὴ καὶ ποῦ ἡ συγκέντρωσις δυνάμεων, τὴν ὁποίαν τάχα φέρει τὸ πλειοψηφικόν; Ἀλλά, ἀκόμη, ἡ ἀναλογικὴ ἐξευγενίζει τοὺς ἐκλογικοὺς ἀγῶνας. Εἰς μὲν τὸ πλειοψηφικόν, ἡ κρατοῦσα ἀρχή: Ὁ θάνατός σου ζωή μου. Ἀγὼν ἐξοντωτικός, ἀγὼν μέχρι θανάτου. Εἰς τὴν ἀναλογικήν, γνωρίζομεν ὅλοι, ὅτι δὲν πρόκειται κανεὶς νὰ ἀποκτήσῃ αὐτοδύναμον πλειοψηφίαν καὶ ἀγωνίζονται ὅλοι νὰ συσπειρώσουν ἐκείνας τὰς λαϊκὰς δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι πράγματι τοὺς ἀνήκουν. Καὶ ἀντὶ νὰ ὑβρίζουν ὁ εἷς Ἀρχηγὸς τὸν ἄλλον, περιορίζονται εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἰδεολογικῶν των πεποιθήσεων, τῶν προγραμματικῶν των ἀρχῶν καὶ περὶ αὐτὰς ἀγωνίζονται νὰ συγκεντρώσουν τὴν λαϊκὴν ἐμπιστοσύνην. Καὶ γνωρίζουν ἀκόμη, ὅτι τὴν ἑπομένην θὰ ἀναγκασθοῦν νὰ συνεργασθοῦν διὰ νὰ δώσουν ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν εἰς τὸν τόπον. Ἰδοὺ διατὶ ἐξευγενίζονται οἱ πολιτικοὶ ἀγῶνες μὲ τὸ ἀναλογικόν. Ἰδοὺ διατὶ δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ καταφεύγῃ κανεὶς οὔτε εἰς τοὺς Νομάρχας, οὔτε εἰς τὴν Χωροφυλακήν, οὔτε εἰς τὴν Ἀστυνομίαν, οὔτε εἰς τὴν διαφθοράν, οὔτε εἰς παρόμοια ἄλλα ἀθέμιτα μέσα. Διαφυλάσσεται ἡ τάξις χάρις εἰς τὴν ἀναλογικήν, τηροῦνται ἀλώβητα τὰ ὄργανα τοῦ Κράτους, ἀντὶ νὰ καθίστανται ὄργανα κομματικά. Ἰδού, κύριοι συνάδελφοι, διὰ ποίους λόγους ἡμεῖς, ἐγὼ προσωπικῶς, ἀπὸ τὸν καιρὸν ποὺ κατῆλθον εἰς τὴν πολιτικήν, ἐτάχθην ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς καὶ δὲν μετεκινήθην ἐπὶ 37 ὁλόκληρα ἔτη. Καὶ ὅταν ὁ ἀείμνηστος Πλαστήρας εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1952 ἠθέλησε νὰ μεταβάλῃ τὸ ἀναλογικὸν καὶ νὰ κάμῃ πλειοψηφικόν, ὑπῆρξα ὁ μόνος κυβερνητικὸς βουλευτής, ὁ ὁποῖος ὡμίλησεν ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ. Ἂς ἀφήσωμεν, λοιπόν, κατὰ μέρος τοὺς μύθους καὶ ἂς ἐμφανίσωμεν τὰ πράγματα ὅπως εἶναι. Ἂς ψηφίσωμεν τὴν ἀναλογικήν, τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, χωρὶς πριμοδοτήσεις. Διότι πριμοδότησις σημαίνει πάλιν παραβίασιν τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Ἂς ψηφίσωμεν τὴν ἀναλογικὴν διὰ νὰ ἴδωμεν τὶ παριστάνομεν εἷς ἕκαστος ἐξ ἡμῶν. Εἶμαι βέβαιος, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ φέρῃ ἀναλογικὸν σύστημα. Δὲν λέγω ἁπλῆν ἀναλογικήν. (Γέλωτες ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πλευρᾶς). Γελᾶτε! Ἂς μᾶς χαρίσῃ ὁ Θεὸς ὑγείαν ὡς τὴν ὥραν ποὺ θὰ ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον. Ἡ Κυβέρνησις θὰ φέρῃ ἀναλογικὸν σύστημα. Δὲν λέγω ἁπλῆν ἀναλογικήν. Θὰ φέρῃ ἀναλογικὸν σύστημα, διότι ἡ Κυβέρνησις, ἀνεξαρτήτως τῶν παλληκαρισμῶν της, ἔχει σαφῆ ἐπίγνωσιν τοῦ τὶ σημαίνει πλειοψηφικόν. Πλειοψηφικὸν σημαίνει, νὰ παίξῃ τὴν τύχην της, ὅπως ὁ ἀείμνηστος Πλαστήρας, κορώνα–γράμματα. Καὶ κορώνα– γράμματα ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ δὲν παίζει τὴν τύχην της. Διότι κορώνα–γράμματα εἶναι τὸ πλειοψηφικόν. Ἐὰν τοὐλάχιστον μὲ τὸ κορώνα θὰ ἔπαιρνε αὐτοδυνάμως τὴν ἐξουσίαν, ἔ τοὐλάχιστον ἠμπορεῖ νὰ παρεσύρετο ἀπὸ τὸν πειρασμὸν αὐτόν. Ἀλλὰ γνωρίζει, ἡ Κυβέρνησις, ὅτι καὶ μὲ τὴν κορώνα δὲν θὰ κερδίσῃ αὐτοδυνάμως τὴν ἐξουσίαν. Διότι πάντοτε θὰ ἔχῃ ἀνάγκην, διὰ νὰ ἀποκτήσῃς πλειοψηφίαν, ἐντὸς τῆς αἰθούσης, νὰ συνεργασθῇς μὲ ἕνα ἢ δύο Κόμματα, διὰ τοὺς λόγους, ποὺ ἀνέπτυξα πρὸς ὑμᾶς προηγουμένως. Εἶμαι βέβαιος, λοιπόν, ἐγώ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ φέρῃ τὴν ἀναλογικήν. Διατὶ δὲν τὴν φέρει, ἠξεύρετε; Διότι ἐντρέπεται. Πῶς νὰ παρουσιασθῇ νὰ φέρῃ ἀναλογικὸν σύστημα; Σᾶς τὸ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δὲν ἀντελήφθητε τὸ βάθος τῶν λόγων του. «Μοῦ ζητεῖτε, λέγει, νὰ μεταβάλω τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Δὲν ἀναλαμβάνω τοιαύτην πρωτοβουλίαν. Διότι θὰ συναντήσω ἀμέσως ἀπὸ μέρους σας τὴν κατηγορίαν, ὅτι σπεύδω νὰ κατασκευάσω καὶ πάλιν νόμον, ποὺ συμφέρει εἰς ἐμέ. Σᾶς τὸ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ τὸ εἶπε μὲ γλῶσσαν πολιτικήν, μὲ γλῶσσαν διπλωματικήν. Ὁ νοῶν νοήτω. Θὰ φέρῃ ἀναλογικὴν ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ θέλει νὰ τὴν φέρῃ ὄχι ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας, ἀλλὰ τάχα ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἔ! Τὶ νὰ σᾶς κάμω, κύριοι; Ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ. Πῶς νὰ τὸ κάμω τώρα; Ἀφοῦ σεῖς, ὅλα τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως θέλετε ἀναλογικήν; Ὁρίστε, λοιπόν, νὰ σᾶς φέρω τὴν ἀναλογικήν, διὰ νὰ ἡσυχάσω καὶ νὰ ξεμπλέξω μαζί σας». Γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἡ ἀναλογικὴ τὴν συμφέρει, ἐπὶ τοῦ παρόντος, εἰς τὰς προσεχεῖς, δηλαδή, ἐκλογάς. Καὶ ὅσον περνᾷ ὁ καιρός, τόσον περισσότερον θὰ τὴν συμφέρῃ ἡ ἀναλογικὴ καὶ τόσον περισσότερον ἡ ἰδία θὰ κατανοῇ τοὺς κινδύνους, ποὺ θὰ διατρέξῃ εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ θελήσῃ, παραστρατοῦσα ἢ τυφλώττουσα πρὸ τοῦ ἰδίου της συμφέροντος, νὰ φέρῃ πλειοψηφικόν. Συμπεραίνω, κύριοι, καὶ ἀπευθυνόμενος ἰδιαιτέρως πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, λέγω τάδε: Νὰ ἀφήσῃ ἡ Κυβέρνησις τοὺς κομπασμούς, ὅτι ὑπάρχει ἐκλογικὸς νόμος. Ἀλλοίμονον εἰς αὐτὴν καὶ τὸ γνωρίζει, ἐάν, ἐκ τυχαίου τινὸς περιστατικοῦ, φθάσωμεν εἰς τὴν διεξαγωγὴν ἐκλογῶν μὲ τὸν ὑπάρχοντα ἐκλογικὸν νόμον. Τὸ γνωρίζει αὐτό. Ἂς ἀφήσῃ, λοιπόν, πρῶτον, τοὺς κομπασμοὺς καὶ ἂς ἀναγνωρίσῃ εὐθέως ἡ Κυβέρνησις, διότι ἡ πλειοψηφία της τὸ ἀνεγνώρισεν ἤδη, ὅτι ἐκλογικὸς νόμος δὲν ὑπάρχει καὶ ἂς σπεύσῃ, μετουσιοῦσα εἰς πρᾶξιν ὅσα σᾶς εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἀποτελοῦν ἐνδιαθέτους σκέψεις της, ἂς σπεύσῃ νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν ἀναλογικήν. Νὰ ψηφίσωμεν τὴν ἀναλογικήν, διὰ νὰ εἶναι ἕτοιμος ὁ λαὸς νὰ διεξαγάγῃ τὰς ἐκλογάς. Ὅσον περισσότερον βραδύνει, τόσον βαθύτερον ὀρύσσει τὸν λάκκον, εἰς τὸν ὁποῖον ἀμετακλήτως, ἀναποτρέπτως εἶναι καταδικασμένη νὰ πέσῃ.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§147ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως Νομοθετικὴν Ἐργασίαν. (Ὥρα 11.45′ μ.μ.)