1960.11.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 26η

Παρασκευὴ 25 Νοεμβρίου 1960

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.50′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκίλλας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΓΚΙΛΛΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦναι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Πλατῆς, ζητεῖ 20ήμερον ἄδειαν ἀπουσίας προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ἔξαρχος ζητεῖ μηνιαίαν ἄδειαν ἀπουσίας προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. Μπίστης, ζητεῖ 10ήμερον ἄδειαν ἀπουσίας προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Λαδᾶς, ζητεῖ μηνιαίαν ἄδειαν ἀπουσίας προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§10ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγκρίνεται, ἐγκρίνεται.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Βολουδάκης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§12Γ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Γεωργικῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Θεοδοσιάδης καὶ Κ. Ράλλης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ προστασίας ἀναπήρων πολέμου καὶ εἰρηνικῆς περιόδου νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Βαλοῦρδος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συνταξιοδοτικῶν διατάξεων ἀφορωσῶν τοὺς ἐθελουσίως ἐξερχομένους κλπ. δικαστικοὺς λειτουργούς». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Ἠλιόπουλος, Ι. Εὐαγγελίδης, Γ. Αὐγερόπουλος, Μ. Σβώλου, Ι. Παπαδημητρίου, Α. Μπριλλάκης, Δ. Γιαχνῆς, Ε. Μπενᾶ, Δ. Καρακουλουξῆς καὶ Γ. Βαλοῦρδος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 2916)1954 «περὶ καταργήσεως εἰσφορᾶς ὑπὲρ τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἀποχετεύσεως Πρωτευούσης κλπ.», τοῦ Ν. Δ. 2722)1953 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τῶν ἀφορωσῶν τὸν Ὀργανισμὸν Ἀποχετεύσεως τῆς περιοχῆς Πρωτευούσης» καὶ παρατάσεως τῆς εἰσπράξεως τῆς ἐπὶ τῶν εἰσιτηρίων τῶν λεωφορείων τοῦ Νομοῦ Ἀττικῆς προσαυξήσεως». Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Ἄγγελος Καμβύσης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ ἱερέως Ἀθανασίου Π. Βασιλοπούλου, ἐφημερίου τοῦ ἱεροῦ ναοῦ Καρτερολίου Μεσσηνίας, αἰτουμένου τὴν διὰ νομοθετικῆς ρυθμίσεως κατάταξίν του εἰς τὴν βʹ μισθολογικὴν κατηγορίαν, ὡς τελειοφοίτου Γυμνασίου καὶ διπλωματούχου τῆς Ἱερατικῆς Σχολῆς Ἄρτης. Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας κ. Ν. Ἀθανασίου, καταθέτει ψήφισμα τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Ἁγίας Πάργης, αἰτουμένου ὑπαγωγὴν τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος εἰς τὸν Νομὸν Θεσπρωτίας, ὅπου ἀνῆκε καὶ προηγουμένως. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Γ. Βαλοῦρδος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ἐπαγγελματιῶν Αὐτοκινητιστῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς «Ὁ Ἅγιος Χριστόφορος», αἰτουμένου ἄρσιν τῆς τιμωρίας τῶν μελῶν του ἀπὸ τὸ Ταμεῖον Συντάξεως Αὐτοκινητιστῶν, ὡς μὴ ἀπωλεσάντων τὴν ἰδιότητα τοῦ ἐπαγγελματίου. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Δ. Γρίβας, καταθέτει ἀναφορὰν γονέων καὶ κηδεμόνων ἐπιλαχόντων σπουδαστῶν Νομικῆς Σχολῆς, αἰτουμένων εἰσαγωγὴν τῶν ἐν λόγῳ σπουδαστῶν εἰς Νομικὴν Σχολήν. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Σχινᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου τυφωνοπαθῶν Χώρας Τριφυλίας «Ὁ Νέστωρ», αἰτουμένου ἄτοκον ἀναστολὴν καταβολῆς δόσεων προερχομένων ἐκ τῶν χορηγηθέντων εἰς τὰ μέλη του στεγαστικῶν δανείων. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Γ. Βαλοῦρδος, καταθέτει ἀναφορὰν ἐκτοπισμένων εἰς Ἅγιον Εὐστράτιον, αἰτουμένων κατάργησιν θεσμοῦ ἐκτοπίσεως, στρατοπέδων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Γ. Βαλοῦρδος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑταιρείας Ἀνηλίκων Πατρῶν, αἰτουμένης θέσπισιν αὐστηροτάτων κυρώσεων κατὰ παραβατῶν ἐπιχειρηματιῶν κινηματογράφων, οἱ ὁποῖοι προβάλλουσιν ἀκαταλλήλους ταινίας καὶ ἀναρτῶσιν ἀσέμνους φωτογραφίας. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Ν. Κοντογιαννόπουλος, καταθέτει ἀνοικτὴν ἐπιστολὴν τῆς ἐφημερίδος «Νέος Ὁρίζων» Ὀλυμπίας, πρὸς τοὺς βουλευτὰς τοῦ Νομοῦ Ἠλείας ἀπευθυνομένης ἐν κυρίῳ ἄρθρῳ, δι’ ἧς διαμαρτύρεται καὶ αἰτεῖται, ὅπως ἡ ὁδὸς Ἀνδριτσαίνης–Ζάχας–Κρεσταίνων ἐπαναχαρακτηρισθῇ τὸ ταχύτερον ὡς ἐθνική, ὅπως ἦτο ἄλλοτε καὶ χρηματοδοτηθῇ ἀπὸ τὸ πρόγραμμα δημοσίων ἐπενδύσεων. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Ν. Κοντογιαννόπουλος, καταθέτει ψήφισμα τῶν Σωματείων καὶ Ὀργανώσεων καὶ Ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου πόλεως Ἀμαλιάδος, δι’ οὗ αἰτοῦνται κατάργησιν Ν. 3239)55, αὔξησιν 3% τῶν πάσης φύσεως συντάξεων καὶ παροχῶν, λῆψιν ἀποτελεσματικῶν μέτρων πρὸς καταπολέμησιν τῆς ἀνεργίας, ἔκτακτον οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν ἀνέργων, ἐπέκτασιν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων εἰς πόλεις Γαστούνην καὶ Λεχαινᾶ. Οἱ Πρόεδροι Κοινοτήτων Καχρυχωρίου, Σχοινιᾶ, Ἀσημίου, Χονδροῦ, Κλήματα καὶ Λαγωλίου–Κρήτης, ἀποδοκιμάζουν συκοφαντικὰς δυσφημίσεις κατὰ ὑφυπουργοῦ κ. Ε. Κεφαλογιάννη. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Βαλοῦρδος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Δάφνης, αἰτουμένου κατάργησιν προσαυξήσεων εἰσιτηρίων κλπ. Ἀπαντήσεις Ὑπουργείων ἐπὶ ἐρωτήσεων τῶν κ.κ. βουλευτῶν: Ι) Τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν. αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Μ. Σβώλου, Γ. Αὐγεροπούλου, Σ. Ἠλιοπούλου καὶ Δ. Γιαχνῆ. Ἐν συνεχείᾳ τοῦ κοινοποιηθέντος καὶ ὑμῖν ὑπ’ ἀριθμὸν 98148)18.10.1960 ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου τούτου, περὶ τοῦ ἐν περιλήψει ἐπιδηλουμένου θέματος, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον, διὰ τοῦ κοινοποιουμένου καὶ ὑμῖν ὑπ’ ἀριθ. 1069)18.11.1960 ἐγγράφου του πρὸς τὸ Ταμεῖον Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων, ᾐτήσατο, ὅπως ἐπισπεύσῃ τὴν χορήγησιν εἰς τὴν Κοινότητα Βριλησίων ἀμφοτέρων τῶν περὶ ὧν πρόκειται δανείων, ἤτοι α) τοῦ ἐκ δραχμῶν 1.980.000, διὰ τὴν κατασκευὴν κρασπεδορείθρων, καὶ β) τοῦ ἐκ δραχ. 1.000.000 δι’ ἐκτέλεσιν ἔργων ὑδρεύσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ λοιπὰ ἐν τῇ ὑπὸ χρονολογία 24.9.1960 ἐρωτήσει τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ι. Εὐαγγελίδου, Μ. Σβώλου κλπ., διαλαμβανόμενα ζητήματα τῆς εἰρημένης Κοινότητος, ἐγνώρισεν ὑμῖν τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. Υ. 17634)14.10.1960 ἐγγράφου του. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΜΑΚΡΗΣ

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Γ. Κατσίμπα, Α. Κακογιάννη καὶ Μ. Κανιάρη. Ἔχομεν τὴν τιμήν, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 9568 ἀπὸ 2.9.1960 ὑμετέρου ἐγγράφου, ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Γ. Κατσίμπα κλπ., περὶ τοῦ λειτουργοῦντος εἰς Δελφοὺς Γραφείου Ἐσωτερικοῦ Τουρισμοῦ Νικολάου Ἀγγελοπούλου, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι τὸ Γραφεῖον τοῦτο λειτουργεῖ νομίμως, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 18921)19721)Ε2 ἀπὸ 4.7.1959 ἀποφάσεως τοῦ Ε.Ο.Τ., καὶ ὅτι οἱ ἐπερωτῶντες βουλευταὶ δὲν ἐξουσιοδοτήθησαν πρὸς τοῦτο ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων, οἵτινες μάλιστα διεμαρτυρήθησαν ἐγγράφως ὑμῖν καὶ τῷ κ. ὑπουργῷ Προεδρίας, διὰ τὴν ἐνέργειάν των ταύτην. Ἐν Ἀθήναις τῇ 22 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ

ΙΙ) Τοῦ Ὑπουργ. Ἐθν. Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων. αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Δ. Παινέζη καὶ Ι. Τούμπα. Εἰς ἀπάντησιν τῶν ὑπ’ ἀριθ. 10557)6.10.1960 καὶ 751) 20.10.1960 ὑμετέρων ἐγγράφων, δι’ ὧν διεβιβάσθησαν ἡμῖν αἱ ἐν περιλήψει ἐρωτήσεις τῶν βουλευτῶν κ. κ. Δ. Παινέζη καὶ Ι. Τούμπα, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν, ὅπως πληροφορήσητε τοὺς ἐρωτῶντας κ. κ. συναδέλφους, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐν τῇ μερίμνῃ της, ὅπως ἡ Ἀνωτάτη Παιδεία τοῦ Ἔθνους καταστῇ κτῆμα εἰς ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλύτερον τμῆμα τῆς νεολαίας τῆς χώρας, ἐθέσπισε διάταξιν (ἄρθρον 17 παρ. 6 τοῦ Ν. Δ. 3974)1959), κατὰ τὴν ὁποίαν ἅπαντες οἱ ἄποροι φοιτηταὶ ἁπάντων τῶν Ἀνωτάτων Ἐκπαιδευτικῶν Ἱδρυμάτων, οἵτινες λαμβάνουν κατὰ τὰς τμηματικὰς ἐξετάσεις σύνολον βαθμολογίας λίαν καλῶς, ἤτοι 6½ καὶ ἄνω, ἀπαλλάσσονται τῆς ὑποχρεώσεως τελῶν ἐγγραφῆς. Ἐν Ἀθήναις τῇ 17 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑπουργὸς

Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Η. Σκυλλάκου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 10535)8578)6.10.1960 ὑμετέρου ἐγγράφου, διὰ τοῦ ὁποίου διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 437)20.9.1960 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Η. Σκυλλάκου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν ὑμᾶς, ὅπως πληροφορήσητε τὸν κύριον συνάδελφον, 1) ὅτι κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, ἐχορηγήθη ἀρωγὴ 350.000 δραχ. διὰ τὸ διδακτήριον τοῦ Γυμνασίου Ἐλασσόνος. Γενικῶς δέ, διὰ τὰς διδακτηριακὰς ἀνάγκας τοῦ Νομοῦ Λαρίσης, ἐχορηγήθησαν κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος, συνολικῶς 2.470.000. Αἱ ἀναφερόμεναι ἐν τῇ ἐρωτήσει ἀνάγκαι, εἶναι γνωσταὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ θὰ ἱκανοποιηθοῦν αὗται, διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ πενταετοῦς προγράμματος, αἱ πιστώσεις τοῦ ὁποίου θὰ εἶναι ηὐξημέναι. 2) Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς ἐλλείψεις εἰς διδακτικὸν προσωπικὸν τῶν σχολείων Μ. Ε. τοῦ Νομοῦ Λαρίσης, γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι κατὰ τὸ τελευταῖον δίμηνον διωρίσθη εἰς τὸ Γυμνάσιον Φαρσάλων εἷς Φιλόλογος καθηγητής, κατὰ τοὺς ἐπικειμένους δὲ διορισμοὺς ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν Μ. Ε., θὰ ληφθῇ μέριμνα πληρώσεως τῶν ὑφισταμένων κενῶν θέσεων εἰς τὰ σχολεῖα ταῦτα, κατὰ τὴν πρέπουσαν ἀναλογίαν. 3) Διὰ τῶν ἐσχάτως γενομένων διορισμῶν λειτουργῶν τῆς Στοιχειώδους Ἐκπαιδεύσεως, συνεπληρώθησαν καὶ τὰ ἐλάχιστα ὑφιστάμενα κενὰ δημοτικῶν σχολείων εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Νομοῦ Λαρίσης. 4) Ὡς πρὸς τὸν ἐφοδιασμὸν εἰς θρανία. Κατ’ ἔτος κατασκευάζεται ἀριθμὸς θρανίων, ἅτινα διατίθενται εἰς τοὺς Ἐπιθεωρητὰς Στοιχειώδους Ἐκπαιδεύσεως, οἵτινες τὰ κατανέμουν εἰς τὰ ἔχοντα τὴν μεγαλυτέραν ἀνάγκην σχολεῖα τῆς περιφερείας των. 5) Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἐποπτικὰ ὄργανα, ἤρχισεν ἤδη ἡ κατασκευὴ καὶ προμήθεια ὀργάνων Φυσικῆς Πειραματικῆς, διὰ τὴν δωρεὰν χορήγησίν των εἰς τὰ σχολεῖα, βάσει τῶν διατιθεμένων ἤδη ηὐξημένων πρὸς τοῦτο πιστώσεων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 17 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑπουργὸς

Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ

γʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 9953)8095)16.9.1960 ὑμετέρου ἐγγράφου δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 325 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν, ὅπως πληροφορήσητε τὸν ἐρωτῶντα κ. συνάδελφον, ὅτι διὰ τὴν ρύθμισιν τοῦ ἐν λόγῳ ζητήματος τελοῦμεν ἐν ἀναμονῇ τῆς σχετικῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ Συντονιστικοῦ Συμβουλίου Ἐπαγγελματικῆς Ἐκπαιδεύσεως καὶ τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου Ἐκπαιδευτικοῦ Προγράμματος Ἐπαγγελματικῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ἐν Ἀθήναις τῇ 17 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑπουργὸς

Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ

ΙΙΙ) Τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Κοθρῆ. Ἐπὶ τοῦ ὕπερθεν ὑμετέρου ἐγγράφου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι ἀναφορικῶς μὲ τοὺς λόγους οἵτινες συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς ἀπαγορεύσεως εἰσαγωγῆς ἐσφαγμένων ζώων. 1) Ἡ ἀπαγόρευσις τῆς εἰσαγωγῆς ἐσφαγμένων ζώων δὲν ἀφορᾷ μόνον τὴν Γιουγκοσλαυΐαν, ἀλλὰ γενικῶς ἁπάσας τὰς χώρας τοῦ Ἐξωτερικοῦ. 2) Πολλάκις παρετηρήθη, ὅτι ἐσφαγμένα ζῶα εἰσαγόμενα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀπερρίφθησαν κατὰ τὴν διενέργειαν τοῦ κτηνιατρικοῦ ἐλέγχου εἰς τὰ σημεῖα τῆς εἰσόδου των ἢ τῆς ἐκφορτώσεώς των ἐν τῷ ἐσωτερικῷ λόγῳ κακῆς αὐτῶν συντηρήσεως καὶ ἀλλοιώσεώς των, αἵτινες εἶχον καταστήσει τὰ κρέατα ταῦτα ἀκατάλληλα πρὸς βρῶσιν καὶ τοῦτο εἰς βάρος τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν οἰκονομίας ἐφ’ ὅσον διὰ τὴν εἰσαγωγὴν των ἐχορηγήθη ἑλληνικὸν συνάλλαγμα. 3) Τὰ εἰσαγόμενα ἐσφαγμένα ζῶα δέον νὰ καταναλίσκωνται ἐντὸς βραχυτάτου χρονικοῦ διαστήματος, ἄλλως ἀλλοιοῦνται, πρᾶγμα ὅπερ δύναται νὰ ἀποβῇ ἐπιζήμιον τόσον διὰ τὴν ὑγείαν τῶν καταναλωτῶν, ὅσον καὶ διὰ τὴν οἰκονομίαν, ἐν γένει, ἐφ’ ὅσον μόνον ὡς σπατάλη δύναται νὰ θεωρηθῇ ἡ διάθεσις τῶν κρεάτων τούτων εἰς τὴν κατανάλωσιν. 4) Τὰ εἰσαγόμενα ζῶντα ζῶα κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς ἔχουν μικρότερον κόστος τῶν εἰσαγομένων, ἐσφαγμένων τοιούτων. 5) Ἡ εἰσαγωγὴ ζώντων ζώων παρέχει ἐργασίαν εἰς τοὺς σιδηροδρόμους, εἰς τὰ Σφαγεῖα καὶ εἰς πλῆθος ἐργατῶν. 6) Διὰ τῆς εἰσαγωγῆς ζώντων ζώων ἀξιοποιοῦνται τὰ δέρματα τῶν ζώων, ἔντερα καὶ λοιπὰ ὑποπροϊόντα ἅτινα ἀκολούθως ἐξάγονται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ εἰσάγεται συνάλλαγμα. Διὰ τοὺς ἀνωτέρω λόγους κρίνεται ἀπαραίτητος ἡ εἰσαγωγὴ μόνον ζώντων ζώων, ἀπαγορευομένης τῆς εἰσαγωγῆς νωπῶν τοιούτων. Σημειωτέον, ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ εἰσαγωγὴ κατεψυγμένων κρεάτων τὰ ὁποῖα ἔρχονται ἐκ μεγάλων ἀποστάσεων, ἔχουν χαμηλὸν κόστος καὶ συντηροῦνται καλῶς συμφώνως πρὸς τοὺς καθοριζομένους διὰ τοῦ ἀπὸ 2.8.58 Β. Δ. ὅρους. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Τριανταφυλλίδη. Ἐπὶ τοῦ ὕπερθεν ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 740 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Τριανταφυλλίδη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: 1) Τὸ ἐμβόλιον κατὰ τοῦ ἀφθώδους πυρετοῦ ὡς λίαν εὐπαθὲς βιολογικὸν προϊὸν δὲν δύναται νὰ διατηρηθῇ εἰμὴ μόνον εἰς τοὺς εἰδικοὺς ψυκτικοὺς θαλάμους τοῦ παρασκευάζοντος τὸ βιολογικὸν προϊὸν Μικροβιολογικοῦ Ἐργαστηρίου Ἀφθώδους Πυρετοῦ Ἀθηνῶν. Ἡ ἀποστολὴ ἄλλως τε τοῦ ἐμβολίου ἐξ Ἀθηνῶν εἰς Ἀλεξανδρούπολιν πραγματοποιοῦνται ἐντὸς τῶν ὡρῶν ἀπὸ τῆς λήψεως τῆς παραγγελίας λόγῳ τοῦ ὅτι αἱ δύο πόλεις συνδέονται ἀεροπορικῶς. 2) Ἀναγνωρίζοντες, ὅτι ἡ περιφέρεια τοῦ Νομοῦ Ἕβρου εἶναι σημαντικὸν κτηνοτροφικὸν κέντρον καὶ ὅτι ἐκ τῆς γειτνιάσεως μὲ τὴν Τουρκίαν διατρέχει πάντα κίνδυνον μολύνσεως ἐκ διαφόρων μεταδοτικῶν νοσημάτων, ἔχομεν τοποθετήσει ὀκτὼ (8) κτηνιάτρους. Λαμβανομένου δέ ὑπ’ ὄψιν τοῦ ὀλιγαρίθμου κτηνιατρικοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας ἐπὶ τοῦ παρόντος, τοὐλάχιστον, δὲν καθίσταται ἐφικτὴ ἡ τοποθέτησις καὶ ἑτέρων κτηνιάτρων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

γʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ἠλ. Σκυλλάκου καὶ Δ. Μερλοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 11087)9062)20.10.60 ἐγγράφου σας, δι’ οὗ διεβιβάσατε ἡμῖν τὴν ὑπ’ ἀριθ. 550 ἐρώτησιν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ἠλ. Σκυλλάκου καὶ Δ. Μερλοπούλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ἡ Διεύθυνσις Γεωργίας Αἰτωλοακαρνανίας, παρ’ ἧς ἐζητήσαμεν σχετικὰς πληροφορίας ἐπὶ τῶν θιγομένων διὰ τῆς ὡς ἄνω ἐρωτήσεως θεμάτων, ἀνέφερεν ἡμῖν τὰ κάτωθι: 1. Πράγματι τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Σ.Α.Α.Κ. Ἀγρινίου ἀπελύθη δι’ ἀποφάσεως τοῦ κ. Νομάρχου Αἰτωλοακαρνανίας, ὁρισθέντος διὰ τῆς αὐτῆς ἀποφάσεως ὡς Ἐπιτρόπου, τοῦ Σ.Α.Α.Κ. τούτου, τοῦ Κοινοτικοῦ Γεωπόνου Ἀγρινίου Νικ. Σαφαρίκα, ὅστις ἐκτελεῖ προσωρινῶς τὰ καθήκοντα τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ ὡς ἄνω

Σ.Α.Α.Κ.

Μετὰ τὴν ἀπόλυσιν τοῦ ὡς εἴρηται Διοικητικοῦ Συμβουλίου προεκηρύχθησαν δὶς ἐκλογαὶ πρὸς ἀνάδειξιν νέου τοιούτου πλὴν ὅμως δὲν ἐπετεύχθη ἀπαρτία, τοῦτο δὲ διότι ἐκ τῶν 570 οἰκογενειῶν εἰς ἃς παρεχωρήθη ἡ νομὴ 3.825 στρεμμάτων, αἱ πλεῖσται τούτων κατάγονται ἀπὸ τὰς ὀρεινὰς περιοχὰς τῆς Τριχωνίδος, ὡς καὶ ἑτέρων ὁμόρων ἢ ἀπομεμακρυσμένων Νομῶν ἔνθα διαμένουσι σήμερον, καὶ οὕτω δὲν καθίσταται δυνατὴ ἡ προσέλευσις τούτων. Ἐκ τῶν ὑπολοίπων οἰκογενειῶν σημαντικὸν ποσοστὸν ἀποτελεῖται ἀπὸ μὴ γεωργοὺς ἀσκοῦντας ἐντὸς τῆς πόλεως Ἀγρινίου διάφορα βιοποριστικὰ ἐπαγγέλματα, ἀποκλείοντα τὴν γεωργικὴν ἀποκατάστασιν αὐτῶν, μικρὸν δὲ ποσοστὸν ἐκ τῶν ὡς ἄνω 570 οἰκογενειῶν ἀποτελεῖται ἐν τοῖς πράγμασι ἀπὸ γεωργοὺς κατοίκους τῆς πόλεως Ἀγρινίου. Κατὰ συνέπειαν, ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, δὲν καθίστατο δυνατὴ ἡ σύγκλησις Γενικῆς Συνελεύσεως εἰς ἣν θὰ παρίσταντο κατὰ τὸ μεγαλύτερον ποσοστὸν ἄτομα μὴ δικαιούμενα ἀποκαταστάσεως. Ὡς ἐκ τούτου, κατέστη ἀναγκαία ἡ ἀπόλυσις τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου καὶ ὁ διορισμὸς Ἐπιτρόπου. Κατόπιν τούτων ἡ Διεύθυνσις Γεωργίας Αἰτωλοακαρνανίας προέβη εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τῆς σχετικῆς πράξεως τῆς οἰκείας Ἐπιτροπῆς, δι’ ἧς καθωρίσθησαν οἱ δικαιούμενοι ἀποκαταστάσεως, ἐπὶ τῷ τέλει, ὅπως, βάσει νεωτέρας ἀποφάσεως τῆς αὐτῆς Ἐπιτροπῆς, καθορισθῶσιν οἱ πράγματι δικαιούμενοι ἀποκαταστάσεως, οἵτινες ἐγγραφόμενοι ὡς μέλη τοῦ Σ.Α.Α.Κ. νὰ προβῶσιν ἐν συνεχείᾳ εἰς τὴν ἐκλογὴν Διοικητικοῦ Συμβουλίου αὐτοῦ. Κατὰ τὸν ἔλεγχον ὅμως τῶν ὑποβληθέντων ὑπερχιλίων δηλώσεων ἀκτημόνων, ἡ ὡς ἄνω Διεύθυνσις Γεωργίας εὑρέθη πρὸ τῆς ἀπαιτήσεως τοῦ Συλλόγου Ἐκχερσωτῶν Ἀγρινίου προβάλλοντος δικαιώματα τῶν μελῶν του ἐπὶ ἐκτάσεως 2.500 περίπου στρεμμάτων. Λόγῳ τῆς τοιαύτης ἐμπλοκῆς τοῦ ζητήματος, δὲν καθίστατο δυνατὴ ἡ λῆψις οἱασδήποτε ἀποφάσεως περὶ καθορισμοῦ δικαιουμένων ἀποκαταστάσεως, ἐὰν δὲν ἐξεκαθαρίζετο ἐν πρώτοις τὸ θέμα τῶν κατεχόντων τοιαύτας ἐκτάσεις, ἡ ρύθμισις τοῦ ὁποίου μελετᾶται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου. 2. Ὡς πρὸς τὴν ἐκμίσθωσιν εἰς ἰδιώτην ἐπιχειρηματίαν ἐκτάσεως 150 στρεμμάτων, γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι δι’ ἀποφάσεως τοῦ κ. Νομάρχου Αἰτωλοακαρνανίας ἐξεμισθώθη εἰς τὸν Μιχ. Ντόβαν, κάτοικον τῆς ὁμόρου τῶν ἀποστραγγιζομένων γαιῶν Κοινότητος Ἀγγελοκάστρου, ἔκτασις 120 στρεμμάτων ἐκ τοῦ ἕλους Λυσιμαχίας μὴ δυναμένη νὰ ἀποδοθῇ εἰς ἄμεσον καλλιέργειαν λόγῳ μὴ πλήρους ἀποστραγγίσεως ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου διότι εἶναι κατάφυτος ἐξ ἀγριοκαλάμων, ψαθιῶν καὶ ὑπολειμμάτων μεγάλων ριζῶν δένδρων, ἵνα δὲ ἀποδοθῇ εἰς τὴν καλλιέργειαν ἡ ἐν λόγῳ ἔκτασις παρίσταται ἀνάγκη κατασκευῆς ἀποστραγγιστικῶν χανδάκων ὡς καὶ ἐκχέρσωσις ταύτης. Τὰς ἐργασίας ταύτας ὑποχρεοῦται νὰ ἐκτελέσῃ ὁ μισθωτὴς δι’ ἰδίων δαπανῶν καὶ μέσων, ὑποχρεούμενος ἅμα εἰς τὴν καταβολὴν ἀναλόγου μισθώματος εἰς τὸν Σ.Α.Α.Κ. Ἀγρινίου. Δεδομένου ὅμως, ὅτι εὐθὺς ὡς ὁ ἐν λόγῳ μισθωτὴς ἤρχισε τὴν κατασκευὴν τῶν χανδάκων κατὰ τμήματα, συμφώνως πρὸς τὰς ὑποδείξεις τοῦ ὁρισθέντος γεωπόνου καὶ τὴν ἐκχέρσωσιν αὐτῶν, διάφορα μέλη τοῦ Συλλόγου ἐκχερσωτῶν κατέλαβον ταῦτα ἰσχυριζόμενα, ὅτι εἶχον πρὸ 15 ἐτῶν ἐκχερσώσει ταῦτα, ἵνα οὕτω ἀποκτήσωσι δικαιώματα ἐκχερσωτῶν. Κατὰ τῶν ὡς ἄνω ἀτόμων ἡ Δ)νσις Γεωργίας Αἰτωλοακαρνανίας ἔλαβε τὰ νόμιμα μέτρα πρὸς περιφρούρησιν τῶν συμφερόντων τῶν πράγματι δικαιουμένων ἀποκαταστάσεως καὶ τοῦ Δημοσίου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 14 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ

δʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ἠλ. Σκυλλάκου, Α. Τσιάρα, Δ. Μερλοπούλου καὶ Ι. Γιαλώφα. Ἐπὶ τοῦ ἐν ἐπικεφαλίδι ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν, ἡ κατατεθεῖσα εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ἠλ. Σκυλλάκου, Α. Τσιάρα κλπ., ὑπ’ ἀριθ. 501 ἐρώτησις, ἀπευθυνομένη πρὸς τοὺς κ. κ. ὑπουργοὺς Συντονισμοῦ, Οἰκονομικῶν καὶ ἡμῖν σχετικῶς μὲ τὴν ρύθμισιν τῶν πρὸς τὴν ΑΤΕ χρεῶν τῶν ἀγροτῶν κλπ., ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ ἑξῆς: Ζήτημα γενικῆς ἀναστολῆς τῶν ἀγροτικῶν χρεῶν δὲν δύναται νὰ τεθῇ. Ἡ ΑΤΕ ὅμως κατὰ ἀκολουθουμένην ὑπὸ ταύτης παγίαν τακτικὴν καὶ ἀναλόγως τῶν ἑκάστοτε παρεχομένων ὑπὸ τοῦ Κράτους ὁδηγιῶν πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν ἐκ θεομηνιῶν προξενουμένων ζημιῶν εἰς τὴν γεωργικὴν παραγωγήν, παρέχει πλείστας ὅσας διευκολύνσεις ἐξοφλήσεως τῶν χρεῶν. Οὕτω εἰς τοὺς μὴ δυναμένους ἀποδεδειγμένως νὰ ἐξοφλήσωσι τὰ χρέη των παρέχεται ἀναστολὴ ἐξοφλήσεως αὐτῶν καὶ λαμβάνεται συνάμα μέριμνα ἐπανενισχύσεώς των πρὸς ἐξακολούθησιν ἐκμεταλλεύσεως τῆς γεωργικῆς των οἰκονομίας. Ἡ εἴσπραξις τῶν οὕτω ἐν σιωπηρᾷ καθυστερήσει εὑρισκομένων χρεῶν, ἐπιδιώκεται ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει καὶ ἀναλόγως τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ ὀφειλέτου ἐκ τῆς συγκομιδῆς τῆς ἑπομένης καλλιεργητικῆς περιόδου. Πλὴν τῶν ἀνωτέρω καὶ ὁσάκις ἐκ τῶν πραγμάτων ἐνδείκνυται, λαμβάνεται μέριμνα μή, ἐπιβαρύνσεως τῶν ὀφειλετῶν διὰ τόκων ὑπερημερίας, ὡς ἤδη ἐφηρμόσθη εἰς πλείστας περιπτώσεις, πληγέντων παραγωγῶν ὑπὸ θεομηνιῶν κατὰ σημαντικὸν ποσοστὸν τῆς παραγωγῆς των. Ἐκ παραλλήλου ἐλήφθη νομοθετικὴ μέριμνα, (ἄρθρον 18 Δ. 4087)60), ἵνα εἰς ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις καθ’ ἃς προκαλοῦνται σοβαραὶ ζημίαι εἰς τὴν παραγωγήν, συνεπείᾳ τῶν ὁποίων ἡ καθυστέρησις τῶν πρὸς τὴν ΑΤΕ χρεῶν τῶν παραγωγῶν, ὀφείλεται εἰς μὴ ὑπαιτιότητα τούτων καὶ ἐφ’ ὅσον διεταράχθη σοβαρῶς ἡ ὅλη οἰκονομία αὐτῶν, νὰ μειώνεται καὶ ἀναδρομικῶς τὸ ἐπιτόκιον τῶν χορηγηθέντων δανείων ὑπὸ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς ΑΤΕ καὶ κατὰ τὴν ὑπὸ τῶν ἐν λόγῳ διατάξεων προβλεπομένην διαδικασίαν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 15 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ

εʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Α. Τσιάντου, Ε. Ρήγα, Κ. Τσιγάρα, Β. Θανασέκου, Δ. Παπαθανασοπούλου καὶ Μ. Χριστογεώργου. Ἐπὶ τοῦ ἐν ἐπικεφαλίδι ὑμετέρου ἐγγράφου διὰ τοῦ ὁποίου διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 398 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ. κ. Α. Τσιάντου, Ε. Ρήγα κλπ., περὶ μεταθέσεως τοῦ χρόνου ἐξοφλήσεως τῶν ὑπὸ τῆς ΑΤΕ χορηγουμένων κτηνοτροφικῶν δανείων ἀπὸ τοῦ Μαρτίου εἰς τοὺς μῆνας Μάϊον καὶ Ἰούνιον, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι: Ὑπὸ τῆς ΑΤΕ ἔχουν δοθῆ ὁδηγίαι πρὸς τὰς περιφερειακὰς ὑπηρεσίας αὐτῆς, συμφώνως πρὸς τὰς ὁποίας παρέχεται ἡ εὐχέρεια εἰς τοὺς κτηνοτρόφους νὰ ἐξοφλῶσι τὰ χορηγούμενα αὐτοῖς δάνεια καὶ μετὰ τρίμηνον ἀπὸ τῆς λήξεώς των, ἄνευ ἐπιβαρύνσεως διὰ τόκων ὑπερημερίας, ἐφ’ ὅσον πληροῦνται αἱ προϋποθέσεις, τῶν ἄνω διαταγῶν τῆς ΑΤΕ, ἤτοι ἐφ’ ὅσον οὗτοι δὲν ἔχουν διαθέσει ἐν τῷ μεταξὺ τὰ προϊόντα των. Κατόπιν τῶν οὕτω παρεχομένων διευκολύνσεων ὑπὸ τῆς ΑΤΕ δὲν ὑφίσταται λόγος μεταθέσεως τοῦ χρόνου ἐξοφλήσεως τῶν ἐν λόγῳ δανείων διότι ἐν τῇ οὐσίᾳ τὸ αἴτημα τῶν ἐνδιαφερομένων ἱκανοποιεῖται. Ἐν Ἀθήναις τῇ 15 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ

στʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Γ. Σπηλιοπούλου, Δ. Μερλοπούλου, Α. Κολαμπᾶ καὶ Δ. Παπαθανασοπούλου. Ἐπὶ τῆς διαβιβασθείσης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 10563)6.10. 1960 ἐγγράφου σας ὑπ’ ἀριθ. 467 ἀπὸ 24.9.1960 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Γ. Σπηλιοπούλου, Δ. Μερλοπούλου, Α. Κολαμπᾶ καὶ Δ. Παπαθανασοπούλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι ἐπὶ τοῦ θιγομένου θέματος τῆς ὑποστηριζομένης παρ’ αὐτῶν νοθείας τῆς ἐκλεκτῆς ποιότητος κορινθιακῆς σταφίδος Βοστίτσης δι’ ἀναμίξεως ταύτης μετὰ κατωτέρων ποιοτήτων σταφίδος. Διὰ τὴν προστασίαν τοῦ σήματος τῆς ἀνωτέρω ποιότητος σταφίδος «Βοστίτσης» καὶ εἰς ἐφαρμογὴν τοῦ ἄρθρου 81 τοῦ Β. Δ)τος ἀπὸ 30.11.1955 «περὶ κωδικοποιήσεως τῶν περὶ προστασίας κορινθιακῆς σταφίδος καὶ περὶ Αὐτονόμου Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ διατάξεων», ὁ ΑΣΟ ἔχει ἐγκαταστήσει δύο φυλάκια εἰς τὰς εἰσόδους τῆς Ἐπαρχίας Αἰγιαλείας ἅτινα ἐλέγχουν τὰ φορτία τῶν πρὸς Αἴγιον κατευθυνομένων καὶ τῶν ἐκεῖθεν διερχομένων αὐτοκινήτων. Τὰ φυλάκια ταῦτα εἶναι ἐπαρκῶς ἐπηνδρωμένα εἰς τρόπον ὥστε ὁ ἔλεγχος τῶν διερχομένων ὀχημάτων ν’ ἀσκῆται καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τοῦ 24ώρου, τῶν φυλάκων συνεπικουρουμένων εἰς τὸ ἔργον των ὑπὸ τῶν κατὰ τόπους Ἀστυνομικῶν ὀργάνων. Ἡ εὔρυθμος λειτουργία τῶν φυλακίων ἐλέγχεται ὑπὸ τῆς ἐν Αἰγίῳ ὑπηρεσίας τοῦ ἀνωτέρου ὀργανισμοῦ ἥτις καὶ παρακολουθεῖ αὐστηρῶς καὶ ἀνελλιπῶς πᾶσαν ἐν τοῖς σταφιδεργοστασίοις εἰσαγομένην ποσότητα σταφίδος. Ἐκτὸς τῶν ἀνωτέρω φυλακίων τῶν ἐγκατεστημένων εἰς τὰ ἀκραῖα σημεῖα τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας καὶ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς ὁδοῦ Ἀθηνῶν Πατρῶν, ἔχει τοποθετηθῆ φύλαξ καὶ ἐντὸς τῆς πόλεως τοῦ Αἰγίου, ὅστις παρακολουθεῖ τὴν κίνησιν καὶ ἐκφόρτωσιν τῶν αὐτοκινήτων. Ἐξ ἄλλου ἡ διὰ τῶν ΣΠΑΠ μεταφορὰ σταφίδος εἰς Αἴγιον ἐξ ἄλλων περιφερειῶν κλείεται καθ’ ὅσον ἀπαγορεύεται ἡ μεταφορὰ ταύτης διὰ σιδηροδρόμου ἄνευ ἀδείας τοῦ ΑΣΟ. Συνεπῶς, λαμβάνονται ἅπαντα τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα διὰ τὴν προστασίαν τοῦ σήματος τῆς ἀνωτέρας ποιότητος σταφίδος «Βοστίτσης» διὰ τὴν καταστρατήγησιν τῶν ὁποίων οὐδεμία καταγγελία ἐγένετο μέχρι σήμερον. Ἐπίσης οὐδὲν παράπονον διετυπώθη ἐκ μέρους εἰσαγωγέων τῆς ἀλλοδαπῆς. Πιθανὸν ἡ δημιουργία θορύβου περὶ εἰσαγωγῆς εἰς Αἴγιον σταφίδων κατωτέρων ποιοτήτων νὰ προέρχεται ἀπὸ σύγχυσιν ὀφειλομένην εἰς τὴν ἐμφάνισιν εἰς τὰς σταφιδαγορὰς τοῦ Κάμπου καὶ Μεσσηνίας ἐξαγωγέων Αἰγίου οἵτινες διατηροῦν καὶ συσκευαστήρια ἐν Πάτραις διὰ τὴν ἀγορὰν σταφίδος διὰ τὰς ἐμπορικὰς ἀνάγκας τῶν ἐν Πάτραις σταφιδεργοστασίων των ὅπου ἐπιτρέπεται ἡ μεταφορὰ σταφίδων ἐξ ἄλλων περιφερειῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 15 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ

ζʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Δ. Μερλοπούλου, Α. Τσιάντου, Α. Κολαμπᾶ καὶ Δ. Παπαθανασοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν πρὸς τὸ ἐν ἐπικεφαλίδι ὑμέτερον ἔγγραφον δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ κατατεθεῖσα εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τῶν βουλευτῶν κ. κ. Δ. Μερλοπούλου, Α. Τσιάντου, Α. Κολαμπᾶ καὶ Δ. Παπαθανασοπούλου, ὑπ’ ἀριθ. 700 ἐρώτησις, σχετικῶς μὲ χρέος πρὸς τὴν ΑΤΕ τοῦ κ. Λ. Πετροπουλάκη καλλιεργητοῦ ἐκ Γυθείου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ ἑξῆς: Κατὰ τὰς παρασχεθείσας ἡμῖν πληροφορίας ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τῆς ΑΤΕ ὁ ἀνωτέρω παραγωγὸς ἐνισχύθη ὑπὸ τῆς ΑΤΕ κατὰ τὴν λήξασαν καλλιεργητικὴν περίοδον διὰ διαφόρων δανείων ὧν τὸ ληξιπρόθεσμον μέρος ἀνήρχετο τὴν 31.8.1960 εἰς δραχμὰς 100.000. Ἐπειδὴ ὅμως ἐκ τῶν ἀνωτέρω ληξιπροθέσμων ὀφειλῶν παρέμεινεν ἀνεξόφλητον τὸ σημαντικὸν ποσὸν τῶν 55.000 δραχμῶν ὅπερ μετὰ τῶν λοιπῶν δανείων ἅτινα λήγουν μέχρι τέλους Δεκεμβρίου ἐ. ἔ. θὰ ἀνέλθῃ εἰς δραχμὰς 90.000 καὶ ἐπειδὴ ἐκ τῆς πραγματοποιηθείσης ὑπὸ τοῦ ἰδίου τοῦ ὀφειλέτου ἀναδιαρθρώσεως τῶν καλλιεργειῶν του καὶ λοιπῶν ἐκμεταλλεύσεων ἐν συναρτήσει μὲ τὰς λοιπὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ πρὸς τὴν Τράπεζαν καὶ τρίτους, ἡ ΑΤΕ εἶχεν ἐπιφυλάξεις ὡς πρὸς τὴν ἐπιτυχῆ ἀντιμετώπισιν τῶν ἀνειλημμένων ὑποχρεώσεών του ὑπὸ τοῦ εἰρημένου, ἐδόθη ἐντολὴ ὑπὸ ταύτης πρὸς τὸ οἰκεῖον Ὑποκατάστημά της ἵνα ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῆς τεχνικῆς ὑπηρεσίας ΑΤΕ τῆς περιφερείας μελετήσωσι τὴν ὅλην οἰκονομίαν τοῦ ὑποχρέου καὶ τὰς σκοπουμένας ἐκμεταλλεύσεις ὥστε ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ἀναγκαίων ὑποδείξεων νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἀντεπεξέλθῃ οὗτος εἰς τὰς οἰκονομικάς του ὑποχρεώσεις κατὰ τὸν καλύτερον δυνατὸν τρόπον. Δέον νὰ σημειωθῇ, ὅτι πρὸς τὸ ἁρμόδιον Ὑποκατάστημα τῆς ΑΤΕ ἐδόθησαν ὑπὸ ταύτης ὁδηγίαι, ὅπως ἀπόσχῃ παντὸς πιεστικοῦ μέτρου κατὰ τοῦ ἀνωτέρω ὑποχρέου καὶ ἀναμείνῃ τοῦτον μέχρι τῆς λήψεως τῶν σχετικῶν ἐπὶ τῶν αἰτημάτων του ἀποφάσεων ἐπισπεῦδον ἐν αὐτῷ τὴν σχετικὴν ἔρευναν πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς περαιτέρω ἐνισχύσεώς του. Ἐν Ἀθήναις τῇ 15 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ

ηʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Β. Μπρακατσούλα, Χ. Φιλίππου καὶ Α. Τσιπώρη. Ἐπὶ τοῦ ὕπερθεν ὑμετέρου δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 625 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ. κ. Β. Μπρακατσούλα, Χ. Φιλίππου καὶ Α. Τσιπώρη περὶ ἀντιμετωπίσεως τῶν ὑδρευτικῶν ἀναγκῶν τῶν χωρίων Κυψέλη, Συκεῶνος, Κουρτικίου καὶ Ραγκόβης Νομοῦ Καρδίτσης, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: α) Τὸ χωρίον Κυψέλη ἐπεσκέφθη προσφάτως γεωλόγος τῆς Ὑπηρεσίας ἡμῶν, γνωματεύσας σχετικῶς, διὰ τῆς ἀπὸ ἡμερομηνίας 17.10.60 συνταχθείσης γεωλογικῆς του ἐκθέσεως, περὶ τῶν εὐνοϊκῶν ὑδρογεωλογικῶν συνθηκῶν τῆς περιοχῆς τοῦ ἐν λόγῳ χωρίου, ὑποδείξας δύο θέσεις διὰ τὴν ἀνόρυξιν γεωτρήσεων βάθους 120 μέτρων καὶ συγκεκριμένως τὴν μὲν μίαν εἰς τὴν δυτικὴν παρυφὴν τοῦ χωρίου καὶ ἐπὶ τῆς Κοινοτικῆς θέσεως «Τζαμὶ» τὴν δὲ δευτέραν εἰς τὴν ἀνατολικὴν παρυφὴν ἐπὶ Κοινοτικοῦ ἐπίσης χώρου πλησίον οἰκίας Κων. Βούνου. Κατόπιν τῶν ἀνωτέρω ἡ ἐνδιαφερομένη Κοινότης δέον ὅπως ἀπευθυνθῇ πρὸς τὰς ἁρμοδίας Ὑπηρεσίας τοῦ Νομοῦ (Νομαρχίαν, Δ)νσιν Γεωργίας) πρὸς ἃς κοινοποιοῦμεν ἀντίγραφα τῶν σχετικῶν γεωλογικῶν ἐκθέσεων, διὰ τὰ περαιτέρω. β) Τὴν Κοινότητα Συκεῶνος ἐπεσκέφθη ἐπίσης προσφάτως γεωλόγος τῆς Ὑπηρεσίας ἡμῶν ὅστις διὰ τῆς ὑπὸ ἡμερομηνίαν 17.10.60 συνταχθείσης γεωλογικῆς του ἐκθέσεως, ὁρίζει, πρὸς ἐπίλυσιν τοῦ ὑδρευτικοῦ προβλήματος τῆς Κοινότητος, τὴν ἀνόρυξιν γεωτρήσεως εἰς ἀπόστασιν περίπου δύο χιλιομέτρων δυτικῶς τοῦ χωρίου ἐντεῦθεν τῆς γεφύρας τοῦ Ἐνιπέως ποταμοῦ καὶ ἐγγὺς τῆς ὁδοῦ Ἰτέας — Συκεῶνος. Τοῦτο ἐγένετο διότι ἡ γεωλογικὴ κατάστασις τῆς περιοχῆς συνίσταται ἀφ’ ἑνὸς ἐκ μεταμορφωμένου συστήματος τῆς Πελαγωνικῆς μάζης καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐκ τεταρτογενῶν ἀποθέσεων αἵτινες καταλαμβάνουν τὸ Ν. Δ. τμῆμα τῆς Κοινότητος. Ἡ τοιαύτη ὡς ἀναγράφεται γεωλογικὴ κατασκευὴ τῆς περιοχῆς ἀποκλείει τὴν ἀνόρυξιν γεωτρήσεως εἰς ἀπόστασιν ἐγγὺς τοῦ χωρίου, διότι ἀμέσως κάτωθεν τῶν τεταρτογενῶν ἀποθέσεων ἀκολουθοῦν τὰ μεταμορφωμένα στρώματα. Ἡ ἐν λόγῳ ἔρευνα τῆς περιοχῆς τῆς Κοινότητος ταύτης ἐγένετο μετὰ τῆς δεούσης προσοχῆς καὶ ἐκτίθεται ἀνωτέρω καὶ κατὰ συνέπειαν ἀπέχει τῆς πραγματικότητος ἡ ἐν τῇ ἐρωτήσει ἄποψις τῶν κ. κ. ἐρωτώντων βουλευτῶν περὶ τοῦ ὅτι ὁ παρ’ ἡμῖν γεωλόγος διελθὼν ἐκ τῆς Κοινότητος ἐποχούμενος αὐτοκινήτου καὶ μὴ κατελθὼν ἐκ τούτου δὲν ἠρεύνησεν εἰς περιοχὴν ὡς ἔπρεπεν. γ) Ὡς πρὸς τὰς Κοινότητας Κουρτικίου καὶ Ράγκοβας κατὰ πρῶτον πληροφορεῖται ἡ Ὑπηρεσία ἡμῶν τὴν ὕπαρξιν ὑδρευτικοῦ προβλήματος τούτων. Συνεπῶς αἱ ἐνδιαφερόμεναι Κοινότητες θὰ πρέπει νὰ ἀπευθυνθῶσι πρὸς τὰς ἁρμοδίας Ὑπηρεσίας τοῦ Νομοῦ (Νομαρχίαν, Διεύθυνσιν Γεωργίας) πρὸς ἃς ἔχομεν κοινοποιήσει σχετικὰς ἐγκυκλίους, καὶ αἵτινες θὰ εἰσηγηθοῦν ἡμῖν τὸ ἐν λόγῳ θέμα. Ἐν Ἀθήναις τῇ 16 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ

θʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Η. Σκυλλάκου καὶ Δ. Μερλοπούλου. Ἐπὶ τοῦ ἐν ἐπικεφαλίδι ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 582 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ἠλ. Σκυλλάκου καὶ Δ. Μερλοπούλου, ἀπευθυνομένη καὶ πρὸς τοὺς κ. κ. ὑπουργοὺς Συντονισμοῦ καὶ Οἰκονομικῶν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι: Ἐπὶ τοῦ πρώτου αἰτήματος σχετικῶς μὲ τὴν ὑπὸ τῆς ΑΤΕ δέσμευσιν τῶν εἰσπράξεων ἐκ τῆς ἀξίας τοῦ πωλουμένου βάμβακος, γνωρίζομεν, ὅτι κατόπιν δοθεισῶν ὁδηγιῶν πρὸς τὴν Τράπεζαν μόνον τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας τοῦ πωλουμένου βάμβακος τῶν ὀφειλετῶν της παρακρατεῖται ὑπὸ ταύτης καὶ ἐφ’ ὅσον ἐννοεῖται τυγχάνουσι χρεῶσται ποσῶν μεγαλυτέρων τούτου. 2) Ἐπὶ τοῦ δευτέρου αἰτήματος ἀναστολῆς τῶν χρεῶν καὶ ἐπιμηκύνσεως χρόνου ἐξοφλήσεως τῶν μεσοπροθέσμων δανείων σημειοῦμεν, ὅτι ἡ ΑΤΕ κατὰ παγίαν τακτικήν της ἀναστέλλει τὴν εἴσπραξιν τῶν δανείων της ἀπὸ τοὺς πραγματικῶς ἀδυνατοῦντας ἐκ διαφόρων αἰτίων νὰ ἐξοφλήσουν ταῦτα, καὶ ἐπιδιώκει τὴν εἴσπραξιν αὐτῶν ἀπὸ τὰ εἰσοδήματα τῆς ἑπομένης κλπ. ἐσοδείας. Ὁ χρόνος ἐξοφλήσεως ἐξ ἄλλου τῶν μεσοπροθέσμων καθωρίσθη διὰ τοῦ ἄρθρου 21 τοῦ Ν. 4035)60 κατ’ ἀνώτατον ὅριον ἀπὸ 5 ἔτη εἰς 8 ἔτη. 3) Μείωσις τοῦ τόκου χορηγήσεως τῶν δανείων τῆς ΑΤΕ δὲν δύναται κατ’ ἀρχὴν νὰ γίνῃ διότι τὸ τοιοῦτον δὲν ἐπιτρέπεται ἐκ τοῦ καταστατικοῦ νόμου αὐτῆς, πλὴν ἐὰν συντρέχωσι αἱ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ Ν. Δ. 4078)60 προϋποθέσεις, ὁπότε ἐπιλαμβάνεται τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς ΑΤΕ κατόπιν προτάσεως τῶν περιφερειακῶν της ὑπηρεσιῶν. 4) Τὸ αἴτημα περὶ χορηγήσεως καυσίμων μὲ διατακτικὰς διὰ τὴν καλλιέργειαν μὲ τρακτὲρ διατυποῦται κατὰ τρόπον ἀόριστον. Πάντως γνωρίζομεν, ὅτι ἡ ΑΤΕ χορηγεῖ δάνεια εἰς τοὺς κατόχους βενζινοκινήτων μηχανημάτων διὰ τὴν κίνησιν αὐτῶν καὶ 5) Γνωρίζομεν, ὅτι ἡ ΑΤΕ πάντοτε ἐνισχύει διὰ καλλιεργητικῶν δανείων σπόρων καὶ λιπασμάτων τοὺς ὀφειλέτας αὐτῆς οἵτινες ἐκ δεδικαιολογημένης ἀδυναμίας δὲν ἐξώφλησαν τὰς πρὸς αὐτὴν ὀφειλάς των, πρὸς συνέχισιν τῶν καλλιεργειῶν των. Ἐν Ἀθήναις τῇ 15 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ

IV. Τοῦ Ὑπουργ. Προεδρ. Κυβερνήσεως αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Κ. Χιωτάκη καὶ Ι. Κοντουδάκη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὕπερθεν, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ἀπὸ 26.8.60 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Κ. Χιωτάκη καὶ Ι. Κοντουδάκη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: 1) Ὁ ΕΟΤ δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τὴν ἀνάπτυξιν καὶ ἀξιοποίησιν τῶν ἐν θέματι ἰαματικῶν πηγῶν, καθ’ ὅσον αὗται ἀνήκουσιν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν τοπικῆς σημασίας, ἃς παρεχώρησε πρὸς ἐκμετάλλευσιν εἰς Ὀργανισμοὺς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως. 2) Ἐν προκειμένῳ, ἡ Κοινότης Τεμενίων, θὰ ἔδει νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν ἀνάπτυξιν καὶ ἀξιοποίησιν τῶν ἰαματικῶν πηγῶν, εἴτε ἐξ ἰδίων, εἴτε δι’ ἐκμισθώσεως αὐτῶν καὶ τῆς περιοχῆς των εἰς ἀνάδοχον, ἔναντι καταβολῆς ἐνοικίου ἢ ὑποχρεώσεως κατασκευῆς ἔργων. 3) Σκοπὸς τοῦ ΕΟΤ δὲν εἶναι ἡ οἰκονομικὴ ἀνακούφισις τῶν πληττομένων ὑπὸ δυσπραγίας περιοχῶν τῆς χώρας, καθ’ ὅσον τὸ ζήτημα τοῦτο ἀνάγεται εἰς ἄλλους τομεῖς τῆς κυβερνητικῆς δραστηριότητος, ἀλλὰ ἡ ἀνάπτυξις καὶ ἀξιοποίησις τῶν τουριστικῆς σημασίας περιφερειῶν. 4) Κατόπιν τῶν ἀνωτέρω, ἡ ἀξιοποίησις τῶν ἰαματικῶν πηγῶν Τζαννουδιανὰ καὶ Λιμπιναρὲ δὲν δύναται νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸ ὑπὸ ἐκτέλεσιν πρόγραμμα ἐπενδύσεων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 8 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Β. Ἐφραιμίδη, Δ. Κελτεμλίδη καὶ Ε. Γιαρένη. Ἐπὶ τῆς παραγράφου 3 τοῦ κειμένου τῆς ἐν θέματι ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Β. Ἐφραιμίδη, Δ. Κελτεμλίδη καὶ Ε. Γιαρένη, ἀφορώσης εἰς τὴν προσφάτως δημιουργηθεῖσαν πλὰζ Θερμαϊκοῦ Θεσσαλονίκης, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσωμεν τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ ἔργον ἤρχισεν ἐκτελούμενον τὴν 12.3.60, παρεδόθη δὲ εἰς χρῆσιν τὴν 14.8.60, ἤτοι μετὰ πεντάμηνον, συμπεπληρωμένον, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς κυρίας ἐγκαταστάσεις τῆς πλάζ, ἤτοι ἀποδυτήρια, ἀναψυκτήρια κλπ. Παρέμενον ὑπὸ κατασκευὴν ὁ λιμενοβραχίων, τοῦ ὁποίου αἱ ἐργασίαι ἤρχισαν βραδύτερον καὶ τὸ ἑστιατόριον, ὅπερ, κατὰ τὸν προγραμματισμόν, ἔμελλε νὰ λειτουργήσῃ κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος. Ἤδη, ἀμφότερα ταῦτα, ἐκτελοῦνται, εὑρισκόμενα ἐν τῷ περατοῦσθαι. Τὰ περὶ παραμελήσεως καὶ φθορῶν, ὡς καὶ τὰ περὶ εὐτελοῦς κατασκευῆς, δὲν εἶναι ἀκριβῆ, ἀρκεῖ δὲ πρὸς διαπίστωσιν τῆς ἀνακριβείας μία ἁπλῆ ἐπιτόπιος ἐπίσκεψις τῶν ἐγκαταστάσεων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 8 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ

γʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Κ. Δεσποτοπούλου καὶ Π. Γλιγλῆ. Ἐπὶ τοῦ κειμένου τῆς ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Κ. Δεσποτοπούλου καὶ Π. Γλιγλῆ, ἔχομεν τὴν τιμήν, νὰ πληροφορήσωμεν τὴν Βουλὴν καὶ τοὺς ἐρωτῶντας κ.κ., βουλευτάς, ὅτι τὰ θιγόμενα ζητήματα ἐμφανίσεως τῶν παρακειμένων τοῦ ἀνεγερθέντος τουριστικοῦ ξενοδοχείου Χίου, ἰδιωτικῶν γηπέδων καὶ τῆς διαμορφώσεως τῆς πρὸ τοῦ ξενοδοχείου ἀκτῆς, ἀποτελοῦν θέματα ἐξεταζόμενα ὑπὸ τῶν Ὑπηρεσιῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ, ἐφ’ ὧν καὶ μέλλει νὰ ληφθῶσιν ὁριστικαὶ ἀποφάσεις. Κατὰ τὸ παρόν, δὲν δύναται νὰ ἐνεργηθῇ τι ἐπ’ αὐτῶν, λόγῳ τῆς μὴ εἰσέτι ἀποκρυσταλλώσεως ὁριστικῶν ἀπόψεων, ἀλλὰ κυρίως λόγῳ ἐλλείψεως σχετικῶν πιστώσεων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 8 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ

δʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Κ. Δεσποτοπούλου καὶ Π. Γλιγλῆ. Ἐπὶ τῆς ἐν θέματι ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Κ. Δεσποτοπούλου καὶ Π. Γλιγλῆ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσωμεν τὴν Βουλὴν καὶ τοὺς ἐρωτῶντας κ.κ. βουλευτάς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἀναγνωρίζουσα τὴν τουριστικὴν σημασίαν τῆς Νέας Μονῆς Χίου, ἐχρηματοδότησε κατὰ τὸ παρελθὸν διὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ, τῆς ἀγούσης πρὸς ταύτην, ἐπιφυλάσσεται δὲ νὰ μεριμνήσῃ περὶ συνεχίσεως τῶν ἐργασιῶν, εὐθὺς ὡς αἱ συνθῆκαι τὸ ἐπιτρέψουν. Ὡς πρὸς τὴν ὑποδεικνυομένην ἀξιοποίησιν τῆς ἀκτῆς «Καρφᾶς», ὡς λαϊκῆς πλάζ, καίτοι συμφωνοῦμεν εἰς τὸ σκόπιμον ταύτης, θὰ ἠθέλαμεν νὰ καταστήσωμεν γνωστὸν καὶ νὰ ὑπογραμμίσωμεν τὸ γεγονός, ὅτι, κατὰ τὸ παρόν, ἐν ὄψει τῶν ὑφισταμένων σοβαρωτάτων ἀναγκῶν εἰς τὰς κατ’ ἐξοχὴν τουριστικὰς περιοχὰς καὶ κέντρα τῆς Χώρας, δὲν καθίσταται δυνατὴ ἡ ἐπέκτασις τοῦ προγράμματος τουριστικῶν ἔργων εἰς περιοχὰς ἥσσονος σημασίας, ὡς ἡ ἀνωτέρω, πρὶν ἢ ἐπιτευχθῇ ἡ ἱκανοποίησις τῶν ἐπειγουσῶν ὡς ἄνω ἀναγκῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 8 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ

εʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ν. Καθαροσπόρη, Π. Καπνίση καὶ Ν. Κιτσίκη. Ἐπὶ τοῦ κειμένου τῆς ἐν θέματι ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ν. Καθαροσπόρη, Π. Καπνίση καὶ Ν. Κιτσίκη, ἀφορώσης τὴν ἀνακαίνισιν τῆς ὁδοῦ Χαλκίδος– Λουτρῶν Αἰδηψοῦ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τοὺς ἐρωτῶντας κ.κ. βουλευτάς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζει τὴν ἀνάγκην τῆς κατασκευῆς τῆς ἐν λόγῳ ὁδοῦ, ἥτις ἔχει ἀναμφιβόλως καὶ τουριστικὴν σημασίαν, ἔχει δὲ ὑπ’ ὄψει τὴν ἐν καιρῷ ἔνταξιν αὐτῆς εἰς τὸ οἰκεῖον πρόγραμμα, εὐθὺς ὡς αἱ οἰκονομικαὶ συνθῆκαι τὸ ἐπιτρέψουν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 15 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ

V. Τοῦ Ὑπουργ. Κοινων. Προνοίας αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Χ. Φιλίππου, Β. Μπρακατσούλα καὶ Α. Τσιπώρη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὡς ἄνω ἐγγράφου ὑμῶν, δι’ οὗ διεβιβάσθη ὑμῖν ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Χ. Φιλίππου, Β. Μπρακατσούλα καὶ Α. Τσιπώρη, σχετικῶς μὲ τὸ ἐν περιλήψει θέμα, καταχωρηθεῖσα ὑπ’ αὔξοντα ἀριθμὸν 628, τοῦ βιβλίου ἐρωτήσεων, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἑξῆς: Ὁ Ὑγειονομικὸς Σταθμὸς Κέδρου τοῦ Νομοῦ Καρδίτσης, κατηργήθη διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. ΝΙΑ 12119)12129) 18.8.60 ἡμετέρας ἀποφάσεως, κατόπιν προτάσεως τοῦ Νομαρχιακοῦ Συμβουλίου Ὑγείας καὶ Ἀσφαλίσεως Ἀγροτῶν τοῦ ἀνωτέρω Νομοῦ. Ὁ Σταθμὸς οὗτος ἀπὸ τῆς ἱδρύσεώς του, ἤτοι ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου 1956 μέχρι τῆς καταργήσεώς του οὐδεμίαν σχεδὸν ἢ ἐλαχίστην νοσηλευτικὴν κίνησιν παρουσίασεν. Ἐξ ἄλλου, οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Κέδρου καὶ τῶν γειτνιαζουσῶν περιοχῶν, λόγῳ τῆς μικρᾶς ἀποστάσεως ἐκ τῆς πόλεως τῆς Καρδίτσης, ἐξυπηρετοῦνται πλήρως ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Νοσοκομείου Καρδίτσης. Τέλος, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν κατοίκων, τῶν μὴ δυναμένων νὰ μεταβαίνουσιν εἰς τὸ Νοσοκομεῖον Καρδίτσης, τὸ Ὑπουργεῖον προτίθεται νὰ ἱδρύσῃ εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ καταργηθέντος Ὑγειονομικοῦ Σταθμοῦ Κέδρου, Κοινοτικὸν Ἰατρεῖον. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Βαλούρδου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 11871)9553)8.11.60 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διαβιβάζεται ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 752 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Βαλούρδου, σχετικῶς μὲ τὴν λειτουργίαν βουστασίων εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ Δήμου Περιστερίου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι τὸ πρόβλημα τῶν βουστασίων ἀπησχόλησε καὶ ἀπασχολεῖ ἀπὸ μακροῦ τὰς ὑγειονομικὰς ὑπηρεσίας, καθ’ ὅτι ταῦτα, λόγῳ τῆς φύσεως αὑτῶν, δημιουργοῦσιν ἀνθυγιεινὰς ἑστίας καὶ ὀχλήσεις εἰς τοὺς περιοίκους, ὡς ἐκ τῆς ἀναδιδομένης δυσοσμίας καὶ ἀναπτύξεως μυϊῶν καὶ λοιπῶν ἐντόμων, συχνάκις δὲ δεχόμεθα τὰ δίκαια παράπονα τῶν κατοίκων. Τὰ βουστάσια ἱδρύθησαν καὶ λειτουργοῦσιν εἰς διάφορα σημεῖα τῶν Ἀθηνῶν καὶ Προαστίων ἀπὸ μακροῦ χρόνου, ὅτε αἱ περιοχαὶ ἦσαν ἐκτὸς σχεδίου πόλεως καὶ ἀκατοίκητοι. Σὺν τῷ χρόνῳ, ὅμως, μὲ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ σχεδίου πόλεως καὶ τοῦ οἰκοδομικοῦ ὀργασμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπεκράτησε καὶ ἐπικρατεῖ, ταῦτα εὑρέθησαν ἐν μέσῳ πυκνοκατῳκημένων περιοχῶν. Εὐνόητον ὅθεν, τυγχάνει, ὅτι ἡ ὕπαρξις βουστασίων εἰς τὰς ὡς ἄνω περιοχάς, παρὰ τὰς ὑπὸ τῶν ὑμετέρων ὑπηρεσιῶν καταβαλλομένας προσπαθείας διὰ τὴν καλὴν λειτουργίαν των, δὲν δύναται παρὰ νὰ δημιουργῇ ζητήματα ἐπιβλαβῆ διὰ τὴν δημοσίαν ὑγείαν. Τὰ λαμβανόμενα μέτρα συνίστανται εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ὑγειονομικῶν διατάξεων, αἵτινες ἀποσκοποῦν ἰδίαν συγκρότησιν τῶν ἐγκαταστάσεων, καθαριότητα τῶν σταύλων, καλὴν ἀποχέτευσιν, ἀπομάκρυνσιν τῆς κόπρου κλπ. Κατὰ δὲ τῶν δυστροπούντων ἐπιβάλλονται κυρώσεις φθάνουσαι μέχρι τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς λειτουργίας τῶν βουστασίων των, ὅταν δημιουργοῦνται ἐπικίνδυνοι καταστάσεις. Πλὴν ὅμως, ἡ ριζικὴ ἀντιμετώπισις τοῦ προβλήματος δι’ ἀπομακρύνσεως ἁπάντων τῶν βουστασίων προσκόπτει τόσον εἰς οἰκονομικοὺς λόγους, ὅσον καὶ εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τοῦ καταλλήλου διὰ τὴν ἐγκατάστασιν αὐτῶν χώρου. Τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, μὲ τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα ἐν συνεννοήσει πρὸς ἐπίλυσιν τοῦ θέματος, ὑπεσχέθη ὅτι θὰ προβῇ εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τοῦ ἀπαιτουμένου χώρου καὶ τὴν χορήγησιν δανείων εἰς τοὺς βουστασιάρχας, ἵνα δυνηθοῦν οὗτοι νὰ προβῶσιν εἰς τὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν βουστασίων. Μέχρι τῆς πραγματοποιήσεως ὅμως τοῦ ἀνωτέρω μέτρου, θὰ καταβάλλωνται ὑπὸ τῶν ἡμετέρων προσπάθειαι, ὅπως τηρῆται ἐν τοῖς βουστασίοις ἡ δέουσα καθαριότης, οὕτως ὥστε νὰ μὴ δημιουργῶνται θέματα δημοσίας ὑγείας καὶ ὀχλήσεως εἰς τοὺς περιοίκους καὶ μόνον ἐν ἐσχάτῃ ἀνάγκῃ νὰ διατάσσηται ἡ ἀπομάκρυνσις τούτων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ

γʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ν. Σκοπούλη, Μ. Χριστογεώργου καὶ Α. Κακογιάννη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὡς ἄνω ἐγγράφου ὑμῶν, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ν. Σκοπούλη, Μ. Χριστογεώργου καὶ Α. Κακογιάννη, καταχωρηθεῖσα ὑπ’ αὔξ. ἀριθ. 650 βιβλίου ἐρωτήσεων μὲ τὸ ἐν περιλήψει θέμα, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἑξῆς: Τὸ Ὑπουργεῖον, τελῶν ἐν γνώσει τῶν νοσηλευτικῶν ἀναγκῶν τοῦ Νομοῦ Πρεβέζης, ἀπεφάσισεν ἤδη τὴν ἀνέγερσιν ἐν αὐτῷ Ὑγειονομικοῦ Σταθμοῦ ηὐξημένης δυνάμεως, ἤτοι 15 κλινῶν. Ἐν τῷ Σταθμῷ τούτῳ προβλέπεται νὰ λειτουργήσουν Παθολογική, Χειρουργικὴ καὶ Μαιευτικὴ–Γυναικολογικὴ Κλινικὴ μὲ τ’ ἀντίστοιχα τῶν κλινικῶν τούτων ἐξωτερικὰ ἰατρεῖα καὶ τὸν ἀνάλογον τεχνικὸν ἐξοπλισμὸν τὸν ὁποῖον διαθέτουν καὶ τὰ γενικὰ νοσοκομεῖα. Ὡσαύτως προβλέπεται, ὅτι ἐφ’ ὅσον εἰς τὸ μέλλον προκύψουν ηὐξημέναι ἀνάγκαι, νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἀνάπτυξις καὶ ἑτέρων κλινῶν, εἰς τρόπον ὥστε αἱ νοσηλευτικαὶ ἀνάγκαι τοῦ Νομοῦ Πρεβέζης νὰ καλύπτωνται ἐπαρκῶς. Ἀνεξαρτήτως τῶν ἀνωτέρω, γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι ἐν τῷ Νομῷ Πρεβέζης καὶ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ αὐτοῦ, λειτουργοῦσιν ἕτερα 9 κοινοτικὰ ἰατρεῖα. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ

δʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Χ. Μπουσίου, Κ. Τσιγάρα, Β. Θανασέκου καὶ Δ. Κελτεμλίδη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 11108)9083)20.10.1960 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 872 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Χ. Μπουσίου, Κ. Τσιγάρα, Β. Θανασέκου καὶ Δ. Κελτεμλίδη, σχετικῶς μὲ ἐνίσχυσιν τῶν ὀρεινῶν χωρίων τοῦ Νομοῦ Πιερίας, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ἅπαντα τὰ ὀρεινὰ χωρία τοῦ Νομοῦ Πιερίας θέλουσιν ἐνισχυθῆ κατὰ τὴν ἐρχομένην χειμερινὴν περίοδον, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ χωρία τῆς χώρας διὰ τῆς δωρεὰν χορηγήσεως ἀλεύρων κομιζομένων ὑπὸ τῆς Φιλανθρωπικῆς Ὀργανώσεως Παγκοσμίου Ἐκκλησιαστικῆς Ὑπηρεσίας καὶ διανεμομένων μέσῳ τῶν οἰκείων Ἱερῶν Μητροπόλεων καὶ εἰς μερίδα 18 χιλιογράμμων κατ’ ἄτομον. Ἐν Ἀθήναις τῇ 2 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ

VI. Τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ν. Κιτσίκη, Δ. Γιαχνῆ, Π. Καπνίση καὶ Κ. Δεσποτοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τῆς διαβιβασθείσης ἡμῖν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 11443)9283)31.10.1960 ὑμετέρου ἐγγράφου, ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ν. Κιτσίκη, Π. Καπνίση, Κ. Δεσποτοπούλου καὶ Δ. Γιαχνῆ, περὶ τῆς ἀξιοποιήσεως τῶν μεταλλείων τῆς νήσου Μήλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: Τὰ μαγγανιοῦχα μεταλλεύματα τῆς νήσου εἶναι πράγματι γνωστὰ ἀπὸ μακροῦ χρόνου, ἀλλὰ λόγῳ τῆς μεγάλης περιεκτικότητος αὐτῶν εἰς πυριτικὸν ὀξὺ δὲν εἶναι εὐχερὴς ἡ διάθεσίς των εἰς τὴν διεθνῆ ἀγοράν, ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας. Ἐπανειλημμένως κατεβλήθη προσπάθεια καθάρσεως καὶ ἐμπλουτισμοῦ αὐτῶν καὶ ἐγένοντο διάφοροι δοκιμασίαι τόσον ἐνταῦθα, ὅσον καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Τελευταίως, αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι ἐρευνοῦν ἐκ νέου τὸ θέμα καὶ ἤδη διενεργοῦνται ἐξετάσεις καὶ δοκιμασίαι εἰς τὰ ἐργαστήρια τοῦ Ἰνστιτούτου Γεωλογίας καὶ Ἐρευνῶν Ὑπεδάφους. Ἀφ’ ἑτέρου, τὸ θέμα ἐτέθη ὑπ’ ὄψιν τοῦ μελετητοῦ τοῦ σιδηρομαγγανίου GVOTTE, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν σχετικὴν μελέτην. Ὡσαύτως, αἱ ἁρμόδιαι Ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας (Ι.Γ.Ε.Υ.) ἐπελήφθησαν τῆς διερευνήσεως τῶν ἀτμίδων τῆς νήσου, ἤδη δὲ μελετῶνται τὰ ἀποτελέσματα τῆς τοιαύτης ἐξετάσεως καὶ καταρτίζεται σχετικὸς χάρτης. Τὰ θειωρρυχεῖα τῆς νήσου ἀνέστειλαν τὰς ἐργασίας των ἐξ οἰκονομικῶν δυσχερειῶν, τὰς ὁποίας ἀντιμετώπισεν ἡ ἐκμεταλλευομένη αὐτὰ ἑταιρεία, ἐκ τῆς μὴ εἰσέτι ἀνευρέσεως σημαντικῶν ποσοτήτων νέων κοιτασμάτων καὶ ἐκ τῆς μεγάλης προσφορᾶς, ἥτις ἐσημειώθη εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ θείου συνεπείᾳ τῆς ἀνακαλύψεως νέων πηγῶν παραγωγῆς αὐτοῦ (ἐκ τῶν γηγενῶν ἀερίων). Ὁ περιορισμὸς τῶν ἐργασιῶν τῶν μεταλλείων βαρύτου τῆς νήσου ὀφείλεται εἰς δυσχέρειαν διαθέσεως αὐτῆς εἰς τὴν ἐξωτερικὴν ἀγοράν, συνεχῶς δὲ καταβάλλονται προσπάθειαι διὰ τὴν ἐπαύξησιν τῶν ἐξαγωγῶν. Ὅσον ἀφορᾷ, τέλος, τὴν κατεργασίαν τοῦ μπετονίτου, συζητεῖται ἡ κατὰ τὸ δυνατὸν ἐπαύξησις τῶν κατεργαζομένων ποσοτήτων τοῦ προϊόντος τούτου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 19 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑπουργὸς

Ν. ΜΑΡΤΗΣ

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Θ. Κεραμιτσιόγλου, Ο. Ἀντώνογλου καὶ Α. Λασκαρίδη. Εἰς ἀπάντησιν τῆς διαβιβασθείσης ἡμῖν, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 9519)7781)2.9.1960 ὑμετέρου ἐγγράφου, ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Θ. Κεραμιτσιόγλου, Ὀρ. Ἀντώνογλου καὶ Α. Λασκαρίδη, περὶ τῆς ἀξιοποιήσεως ὡρισμένων πλουτοπαραγωγικῶν πηγῶν τοῦ Νομοῦ Ἕβρου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ μὲν τὰ μεταλλεῖα Κίρκης, ἐκπονεῖται μελέτη σχετικὴ πρὸς ἀξιοποίησιν αὐτῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν λιγνιτωρυχείων τῆς περιοχῆς, πληροφοροῦμεν ὑμᾶς, ὅτι ἤδη εὑρίσκεται ἐπὶ τοῦ πεδίου εἰδικὸς μηχανικὸς μεταλλειολόγος τῶν ἁρμοδίων Ὑπηρεσιῶν τοῦ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργείου, ὅστις ἀσχολεῖται μὲ τὴν μελέτην τῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν διαφόρων σχετικῶν προβλημάτων ἀξιοποιήσεως τῶν λιγνιτωρυχείων τῆς περιοχῆς. Τέλος, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διερεύνησιν τοῦ ὑπεδάφους δι’ ἀνακάλυψιν ὑδρογονανθράκων, χάρις εἰς τὴν παρασχεθεῖσαν συμπαράστασιν ἐκ μέρους τοῦ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργείου πρὸς τὴν ἀνάδοχον ἑταιρείαν, ἥτις ἀνέλαβε νὰ ἐξερευνήσῃ τὴν ὡς ἄνω περιοχήν, ἐπετεύχθη συμφωνία μεταξὺ αὐτῆς καὶ τοῦ γνωστοῦ Γαλλικοῦ Ὀργανισμοῦ R.A.P., ὅστις ἐπιληφθεὶς ταχέως τοῦ θέματος ἀνέπτυξεν ἐξαιρετικὴν δραστηριότητα καὶ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐνεκαινιάσθη βαθεῖα γεώτρησις, ἥτις ἤδη ὑπερέβη τὸ βάθος τῶν 700 μέτρων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 19 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑπουργὸς

Ν. ΜΑΡΤΗΣ

γʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Λυμπερίδη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 12057)9800)60 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ ἀπεστάλη ἡμῖν ἀντίγραφον τῆς ὑπ’ ἀριθ. 791)1960 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Λυμπερίδη, κατατεθείσης ὑμῖν τὴν 8.11.60 καὶ ἀφορώσης τὴν Ταπητουργικὴν Σχολὴν Μουσθένης–Παγγαίου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: Ἡ Ταπητουργικὴ Σχολὴ Μουσθένης εὑρίσκεται ἐν λειτουργίᾳ ἀπὸ τῆς 19ης Ὀκτωβρίου 1958. Κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα ἀπὸ 5ης Ἀπριλίου ἕως 25ης Ἰουνίου ἐ.ἔ. ἀνεστάλησαν αἱ ἐργασίαι ὅλων τῶν Ταπητουργικῶν Σχολῶν τοῦ ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργείου τελοῦντος, Ἑλληνικοῦ Ταπητουργικοῦ Ὀργανισμοῦ, συνεπῶς καὶ τῆς ὡς εἴρηται Σχολῆς. Ἀπὸ τῆς 25ης Ἰουνίου ἐ.ἔ. ἐπανήρχισεν ἡ λειτουργία τῆς ὡς ἄνω Σχολῆς, αἱ ἐργασίαι τῆς ὁποίας συνεχίζονται κανονικῶς. Ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου μέχρι τῆς 15ης Νοεμβρίου ἐ. ἔ. ἀπεστάλησαν εἰς Μουσθένην, συνολικῶς, χρηματικὰ ποσὰ 158.000 διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ἐργατικῶν, σήμερον δέ, ὡς ἀνέφερεν ὑμῖν ὁ Ἑλληνικὸς Ταπητουργικὸς Ὀργανισμός, οὐδὲν χρηματικὸν ποσὸν ὀφείλεται εἰς τὰς μαθητρίας τῆς ἐν λόγῳ Σχολῆς. Ἐν Ἀθήναις τῇ 21 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑπουργὸς

Ν. ΜΑΡΤΗΣ

δʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Βρανοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 11866)9548)8.11.60 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 747) 2.11.60 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανοπούλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀποστείλωμεν ὑμῖν συνημμένως ἀντίγραφον τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 8452)6.2.1957 ἡμετέρου πρὸς ὑμᾶς ἐγγράφου ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, ἐξ οὗ προκύπτει, ὅτι εἶναι ἀδύνατος ἡ μεταφορὰ τοῦ ἐργοστασίου παραγωγῆς φωταερίου, λόγῳ οἰκονομικῆς ἀδυναμίας τῆς ἐπιχειρήσεως καὶ τῶν τεραστίων ἀπαιτουμένων πρὸς τοῦτο δαπανῶν. Ἐπὶ τούτοις, γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι, κατόπιν ἡμετέρων συστάσεων, αἱ συνθῆκαι λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου ἔχωσιν αἰσθητῶς βελτιωθῆ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, μειωθέντος τοῦ ἀποθέματος ἀσφαλείας ἀπὸ 9.000 ἕως 6.000 τόννους, ὑπὸ δὲ τῆς ἐν λόγῳ Δημοτικῆς Ἐπιχειρήσεως καταβάλλεται πᾶσα προσπάθεια μειώσεως εἰς τὸ ἐλάχιστον τῶν συνήθως διὰ τοιαύτης φύσεως ἐγκαταστάσεως ἐνοχλήσεων (αἰθάλης, κόνεως κλπ.). Ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὸ θέμα τῆς μεταφορᾶς τοῦ ὑπ’ ὄψιν ἐργοστασίου, πλὴν τῆς οἰκονομικῆς του πλευρᾶς, εἶναι ζωτικῆς σημασίας διὰ τὸν Δῆμον Ἀθηναίων, καθ’ ὅσον τυχὸν γενομένης τοιαύτης μεταφορᾶς, θέλει προκαλέσει ἐπαύξησιν τῆς ἤδη ὑψηλῆς τιμῆς τοῦ πωλουμένου φωταερίου καὶ βεβαίαν διακοπὴν τῆς λειτουργίας τοῦ ἐργοστασίου, λόγῳ τοῦ ἀσυμφόρου τοιαύτης. Ἐν Ἀθήναις τῇ 15 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑπουργὸς

Ν. ΜΑΡΤΗΣ

VI. Τοῦ Ὑπουργ. Οἰκονομικῶν αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ε. Γιαρένη, Σ. Καρασάββα, Β. Ἐφραιμίδη καὶ Δ. Κελτεμλίδη. Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι πρὸς ἀπάντησιν εἰς τὴν διαβιβασθεῖσαν ἡμῖν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 11983)9736 τῆς 11ης τρέχ. μηνὸς ὑμετέρου ἐγγράφου ἐρώτησιν τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ε. Γιαρένη, Β. Ἐφραιμίδη κ. λ. π. Ἡ Κυβέρνησις, ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ αὐτῆς διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἀπονομῆς πραγματικῆς φορολογικῆς δικαιοσύνης, ἐμερίμνησε καὶ ἐψηφίσθη τὸ Νομοθ. Διάταγμα 3845) 1958 «περὶ Κώδικος Ὀργανισμοῦ τῶν Φορολογικῶν Δικαστηρίων», τὸ ὁποῖον προβλέπει περὶ τῆς συστάσεως καὶ ὀργανώσεως τακτικῶν φορολογικῶν δικαστηρίων τῆς οὐσίας ἐν πρώτῳ καὶ δευτέρῳ βαθμῷ, συγκροτουμένων ἐξ ἰσοβίων φορολογικῶν δικαστῶν καὶ ἀπολαυόντων πλήρους δικαστικῆς ἀνεξαρτησίας. Ἡ θέσις ἐν λειτουργίᾳ τῶν δικαστηρίων τούτων δὲν ἦτο δυνατὴ πρὸ τῆς θεσπίσεως τῆς Φορολογικῆς Δικονομίας καὶ τῆς ρυθμίσεως ἄλλων σοβαρῶν ζητημάτων ἀνακυψάντων κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τοῦ Ὀργανισμοῦ. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, εὐθὺς ὡς συνετάγη ὑπὸ τῆς εἰδικῶς συσταθείσης Ἐπιτροπῆς τὸ σχέδιον τοῦ Κώδικος Φορολογικῆς Δικονομίας, παρεσκευάσθη εἰδικὸν νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως τοῦ Κώδικος Φορολογικῆς Δικονομίας καὶ περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν φορολογικῶν δικαστηρίων καὶ καθορισμοῦ τῶν τελῶν διαδικασίας», τὸ ὁποῖον, δὶς κατατεθὲν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Νομοθετικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος, δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ, λόγῳ τῆς ἀπασχολήσεως εἰς ἄλλην νομοθετικὴν ἐργασίαν. Ἅμα τῇ ἐπαναλήψει τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κατετέθη ἐκ νέου ἐκ τῶν πρώτων, εἰσαχθὲν δὲ εἰς τὴν ἁρμοδίαν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἔτυχε τῆς προσηκούσης ἐπεξεργασίας ἐκ μέρους αὐτῆς, ἐγκριθείσης καὶ τῆς εἰς μίαν καὶ μόνην ἀνάγνωσιν ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ, ὡς ὑπηρεσιακοῦ καὶ ἐπείγοντος. Ἤδη, ἀναγράφεται τακτικῶς εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς ἐργασίας τῆς Βουλῆς διὰ τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν αὐτοῦ. Ἡ ἀναγνωριζομένη ὑπὸ τῶν ἐρωτώντων βουλευτῶν ἔντονος προσπάθεια κατὰ τὸ μεσολαβῆσαν διάστημα πρὸς συμπλήρωσιν τῶν ἀπαιτουμένων προπαρασκευαστικῶν ἐνεργειῶν διὰ τὴν ἐγκατάστασιν καὶ τὴν λειτουργίαν τῶν νέων φορολογικῶν δικαστηρίων, ἐπιβεβαιώνει τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν θέσιν εἰς ἐφαρμογὴν τοῦ θεσμοῦ καὶ ἔρχεται εἰς πλήρη ἀντίθεσιν πρὸς τὰς ἐν τῇ ἐρωτήσει διατυπουμένας αἰτιάσεις. Ἐν Ἀθήναις τῇ 15 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

VIII. Τοῦ Ὑπουργ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Μαρῆ. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 737 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Μαρῆ, περὶ ἧς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 11804)9.11.60 ὑμέτερον ἔγγραφον, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα: Αἱ συγκοινωνιακαὶ καὶ κυκλοφοριακαὶ ἀνάγκαι τῆς πρωτευούσης, ἐπέβαλον τὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν τροχιοδρόμων καὶ τὴν ἀντικατάστασιν τούτων δι’ ἄλλων μέσων, περισσότερον εὐελίκτων καὶ ἐξυπηρετικῶν τῆς συγκοινωνίας. Ἐκ τοῦ λόγου τούτου, κυρίως, προέκυψεν ἡ ἀνάγκη ἀναθεωρήσεως τῆς μεταξὺ Δημοσίου καὶ ΗΕΜ συμβάσεως, ἥτις ἐπραγματοποιήθη διὰ τῶν νέων συμβάσεων, τῶν κυρωθεισῶν διὰ τοῦ Ν. 3954)59. Ἀναπόφευκτος συνέπεια τῆς τοιαύτης ἀναδιαρθρώσεως τῶν ἀστικῶν συγκοινωνιῶν καὶ τῆς καταργήσεως τῶν τροχιοδρομικῶν γραμμῶν, ἦτο ἡ μείωσις τῆς δυνάμεως τοῦ προσωπικοῦ τῆς ΗΕΜ. Ἐκκινοῦσα ἡ Κυβέρνησις ἐκ τῆς ἀρχῆς, ὅτι αἱ ἀνωτέρω μεταβολαὶ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἀποβοῦν ἄκρως δυσμενεῖς διὰ τὸ προσωπικόν, ἐμερίμνησε καὶ ἔλαβε σειρὰν μέτρων ὑπὲρ αὐτοῦ, ἤτοι: 1) Ἐμερίμνησε διὰ τὴν ὑπαγωγὴν τῶν συνταξιούχων τοῦ τέως Ταμείου Συντάξεων ΗΕΜ, περιελθόντος εἰς δυσμενεστάτην οἰκονομικὴν κατάστασιν, εἰς τὸ ΙΚΑ καὶ ἐθέσπισεν ὑπὲρ αὐτοῦ εἰδικὸν πόρον ἐκ 10 λεπτῶν ἀνὰ εἰσιτήριον, διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ καταβολὴ ηὐξημένων συντάξεων εἰς τοὺς παλαιοὺς συνταξιούχους καὶ ἡ συνταξιοδότησις τῶν νέων τοιούτων. 2) Ἐμερίμνησεν ὅπως, οἱ ἀπολυθέντες ἐκ τῆς ΗΕΜ δικαιωθῶσι μείζονος ἀποζημιώσεως καὶ ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ ἀπολυθῶσιν οἱ ἐκ τῶν ὑπηρετούντων δικαιούμενοι συντάξεως. 3) Ἐθέσπισε νέας εὐνοϊκωτέρας προϋποθέσεις συνταξιοδοτήσεως διὰ τοὺς ἀπολυθέντας. 4) Ἐμερίμνησε διὰ τὴν πρόσληψιν τῶν ἐκ τῶν ἀπολυθέντων μὴ δικαιουμένων συντάξεων, ὡς καὶ τῶν δικαιωθέντων τῆς κατωτάτης τοιαύτης εἰς τὴν ἐπὶ ἕνα περίπου ἔτος λειτουργήσασαν κρατικὴν ἐκμετάλλευσιν τροχιοδρόμων καὶ δὴ ὑπὸ ὅρους ἄκρως εὐμενεῖς, ἤτοι: α) Παράλληλον καταβολὴν ἀποδοχῶν καὶ τυχὸν δικαιουμένης συντάξεως, μέτρον ὅπερ τὸ πρῶτον ἐφηρμόσθη ὑπὲρ αὐτῶν, κατ’ ἐξαίρεσιν γενικῆς ἀσφαλιστικῆς ἀρχῆς. β) Συνυπολογισμὸν τῆς ὑπηρεσίας ταύτης ὡς ὠφελίμου, διὰ τὴν θεμελίωσιν δικαιώματος συντάξεως, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐξαιρετικῶν σχετικῶν διατάξεων τοῦ νόμου 3954)59. Ἤδη, παρέστη ἀνάγκη καταργήσεως καὶ τῆς ἀνωτέρω Κρατικῆς Ἐκμεταλλεύσεως Τροχιοδρόμων καὶ ἀπολύσεως ἀπὸ 16ης Ὀκτωβρίου τοῦ εἰς αὐτὴν ὑπηρετοῦντος προσωπικοῦ. Ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν γραμμῶν, τὰς ὁποίας ἐγκατέλειψεν ἡ ΗΕΜ καὶ ἡ πλήρωσις τῶν ἑκάστοτε παρουσιαζομένων κενῶν τῆς ἀστικῆς περιοχῆς Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, ἀνετέθη εἰς ἐπὶ τούτῳ συσταθεῖσαν τῇ συμμετοχῇ τοῦ Κράτους καὶ τοῦ Ε.Τ.Μ.Ο.Α. Ἀνωνύμου Ἑταιρείας (ΑΣΠΑ). Ἡ Ἑταιρεία αὕτη διενήργησεν ἤδη διεθνῆ διαγωνισμὸν διὰ τὴν προμήθειαν πλαισίων λεωφορείων καὶ διαγωνισμὸν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, διὰ τὴν κατασκευὴν ἁμαξωμάτων, ἀπεφασίσθη δὲ κατ’ ἀρχὴν ἡ προμήθεια 120 πλαισίων λεωφορείων ΣΚΟΝΤΑ ἐκ Τσεχοσλοβακίας. Εὐθὺς ὡς ἡ ἑταιρεία αὕτη θέσῃ εἰς κυκλοφορίαν τὰ λεωφορεῖα της, θὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ κατ’ ἐφαρμογὴν τοῦ ἄρθρου ἕκτου τοῦ νόμου 3954)59, ἀπορρόφησις ὑπαλλήλων, προερχομένων ἐκ τῆς ΗΕΜ καὶ ὑπηρετησάντων εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τροχιοδρόμων. Ἐν τῷ μεταξὺ συνεστήσαμεν εἰς τὸ 8ον καὶ 54ον ΚΤΕΛ, εἰς ἃ ἀνετέθη προσωρινῶς ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν ἀστικῶν γραμμῶν τῆς περιοχῆς Ἀθηνῶν, τὰς ὁποίας ἐγκατέλειψεν ἡ ΗΕΜ καὶ προσέλαβον ἀριθμόν τινα ἐκ τῶν ἀπολυθέντων, κατὰ τ’ ἀνωτέρω, ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῶν ἀναγκῶν των. Ἐν τῷ μεταξὺ δέ, ἐκ τῶν μὴ ἀπορροφηθησομένων ὑπαλλήλων, τὸ μεγαλύτερον μέρος θὰ ἐπιδοτηθῇ κατὰ τὸ ἐνδιάμεσον χρονικὸν διάστημα ὑπὸ τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἀπασχολήσεως καὶ Ἀνεργίας. Ἐν Ἀθήναις τῇ 10 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Θ. Ι. ΚΟΝΙΤΣΑΣ

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Λαντζούνη. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 10852)8788)14.10.60 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ἐν θέματι ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Λαντζούνη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα: 1. Ἡ μελέτη τοῦ χειμάρρου Τσακώνας συνετάγη ὑπὸ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἑταιρείας ΚΤΑΜ. Διὰ τῆς ἐν λόγῳ μελέτης προεβλέφθη ἡ ἐκτροπὴ τοῦ χειμάρρου μέχρι τοῦ χωρίου Μερόπης, δι’ ἧς θὰ ἀπεχετεύοντο τὰ ὕδατα τῶν γειτονικῶν χειμαρρίσκων Ἁγίας Μαρίνας, Δουράκου καὶ Καλυβέϊκο, τοῦ τελευταίου διὰ καθοδηγητηρίου τάφρου συμβαλλούσης εἰς τὴν πρώτην. 2. Προϋπόθεσιν τῆς ἐπιτυχίας τῆς προκειμένης ἐκτροπῆς ἀποτελεῖ ἡ κατασκευὴ ἀμέσως ἀνάντη τῆς ἀφετηρίας τῆς ἐκτροπῆς τοῦ χειμάρρου Τσακώνας, φράγματος συγκρατήσεως φερτῶν ὑλῶν, ὅπερ ἐπίσης ἐπροτάθη ὑπὸ τῆς

Κ.Τ.Α.Μ.

Ἡ κατασκευὴ τοῦ ἐν λόγῳ φράγματος, ὡς καὶ ἡ διάνοιξις τῆς ἐκτροπῆς προϋποθέτει τὴν ἀπαλλοτρίωσιν σημαντικῶν ἐκτάσεων γῆς, ἥτις σήμερον εἶναι καλλιεργημένη μὲ ἐλαιῶνας ἀρίστης ἀναπτύξεως. Ὑπολογίζεται, ὅτι ἀπαιτεῖται πρὸς τοῦτο ἀπαλλοτρίωσις 250 στρεμμάτων, ἐξ ὧν 200 στρέμματα ἀφορῶσι τὴν κατασκευὴν τοῦ φράγματος. 3. Ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ἀξόνων τῶν ἀγωγῶν ἐκτροπῆς τῶν χειμάρρων, ἠγέρθησαν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔντονοι διαμαρτυρίαι τῶν θιγομένων ἐκ τῆς τοιαύτης ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου. Τὰ ὡς ἄνω παράπονα ἐξητάσθησαν δι’ ἐπιτοπίου μεταβάσεως ἀνωτέρων τεχνικῶν ὑπαλλήλων, ἐκρίθη δὲ ἀναγκαῖον ὅπως τὸ θέμα τῆς προσφορωτέρας διευθετήσεως τοῦ χειμάρρου τούτου, ἐπανεξετασθῇ ἐπὶ τῷ τέλει ὅπως ἐξακριβωθῇ ἡ δυνατότης διατηρήσεως τῶν ὑφισταμένων κοιτῶν. Ἡ ἄποψις αὕτη διετυπώθη καὶ ὑπὸ τῆς Διευθύνσεως Γεωργίας Μεσσηνίας εἰς σχετικὴν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἀναφοράν της, διαβιβασθεῖσαν ἡμῖν ἁρμοδίως. 4. Κατόπιν τῶν ἀνωτέρω ἐξεδόθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. Δ. 48155) 6.6.59 ἀπόφασις, δι’ ἧς διετάχθη ἡ ἐκπόνησις μελέτης τοῦ συμπλέγματος τῶν ὡς ἄνω χειμάρρων πρὸς τὸν σκοπὸν ὅπως μελετηθῶσιν εἰδικώτερον. α) Ἡ διατήρησις τοῦ διὰ τοῦ χωρίου Οἰχαλίας διερχομένου κλάδου ὡς κυριωτέρου ἀποχετευτικοῦ ἀγωγοῦ ἐν συνδυασμῷ πιθανῶς μὲ ἔργα ἀποφορτίσεως τῶν μεγίστων πλημμυρῶν. β) Ἡ ἐπὶ τοῦ κώνου ἀποθέσεως τοῦ χειμάρρου Τσακώνας καθοδήγησις τῶν πλημμυρῶν εἰς τὴν ὡς ἄνω κοίτην κατὰ τρόπον διασφαλίζοντα κατὰ τὸ ἐφικτὸν τὴν διατήρησιν τοῦ ὑφισταμένου καλλιεργητικοῦ καθεστῶτος καὶ τὴν συγκράτησιν τῶν βαρυτέρων φερτῶν ὑλῶν ὡς καὶ τὴν ἀξιοποίησιν τῶν κατὰ καιροὺς ἐκτελεσθέντων καὶ ὑφισταμένων προστατευτικῶν ἔργων. γ) Αἱ ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ὡς ἄνω ἔργων οἰκονομικαὶ συνέπειαι πρὸς τὰς ὑπὸ τῶν ἔργων τῆς ἐγκεκριμένης μελέτης τοιαύτας. Παραλλήλως διετάχθη συμπληρωματικὴ τοπογράφησις τῆς περιοχῆς. 5. Ἤδη περαιωθεισῶν τῶν ὡς ἄνω ἐργασιῶν συνετάγη καὶ τελεῖ ὑπὸ ἔλεγχον πλήρης μελέτη τόσον διὰ τὴν διευθέτησιν τοῦ χειμάρρου Τσακώνας καὶ τῶν παραχειμάρρων του μετὰ τῶν ἐπ’ αὐτῶν τεχνικῶν ἔργων, γεφυρώσεων κλπ. ὅσον καὶ τῆς κυρίας ἀποστραγγιστικῆς τάφρου καί τινων συμπληρωματικῶν ἐργασιῶν ἐπὶ τοῦ χειμάρρου Χαράδρου. Διὰ τῆς ὑποβληθείσης ὁριστικῆς μελέτης προτείνεται ἡ διατήρησις τῆς λύσεως ὡς πρὸς τὴν ἐκτροπὴν τοῦ χειμάρρου Τσακώνας. Ἀντιθέτως κατεβλήθη προσπάθεια καὶ ἐπετεύχθη ἡ μείωσις τῶν ὑπὸ τοῦ φράγματος συγκρατήσεως φερτῶν ὑλῶν καταλαμβανομένων ἐκτάσεων εἰς τὸ ἀπολύτως δυνατὸν ἐλάχιστον συνεδυάσθη δὲ ἡ κατασκευὴ τοῦ ἐν λόγῳ ἔργου μὲ τὴν σύγχρονον ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας ἐκτέλεσιν δασοτεχνικῶν ἔργων εἰς τὴν ὀρεινὴν λεκάνην τοῦ χειμάρρου. Περατουμένου τοῦ ἐλέγχου καὶ τῆς ἐγκρίσεως τῆς ἐν λόγῳ μελέτης θέλει συσταθῇ νέα ἐργολαβία πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν Ἔργων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 17 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑπουργὸς

Σ. ΓΚΙΚΑΣ

3) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Γαρουφαλιᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τῆς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 11807)9531 ἀπὸ 7.11.1960 ὑμετέρου ἐγγράφου διαβιβασθείσης ὑπ’ ἀριθ. 741)1.11.1960 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Γαρουφαλιᾶ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι ὑπὸ τοῦ Ο.Τ.Ε. διενηργήθη τὴν 3ην Σεπτεμβρίου ἐ.ἔ., διαγωνισμὸς διὰ τὴν εἰσαγωγὴν 100 σπουδαστῶν εἰς τὴν τηλεπικοινωνιακὴν Σχολὴν διὰ τὴν ἐν συνεχείᾳ μετὰ τὴν ἀποφοίτησίν των τὸν Ἰούνιον τοῦ 1961 πρόσληψιν αὐτῶν εἰς τὴν κατηγορίαν τοῦ προσωπικοῦ ἐκμεταλλεύσεως πρὸς κάλυψιν δημιουργηθησομένων ἐν τῷ μεταξὺ κενῶν. Τελικῶς ἀπεφασίσθη ὑπὸ τοῦ Δ. Σ. τοῦ Ο.Τ.Ε. ἡ εἰσαγωγὴ εἰς τὴν ἀνωτέρω Σχολὴν τῶν 120 ἐπιτυχόντων κατὰ σειρὰν ἐπιτυχίας, διότι ἐθεωρήθη, ὅτι θὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἐξ ὁλοκλήρου ἀπορρόφησίς των πρὸς πλήρωσιν κενῶν θέσεων. Ἡ εἰσαγωγὴ τῶν ὑπολοίπων 77 ἐπιτυχόντων εἰς τὸν διαγωνισμὸν δὲν εἶναι δυνατή, τόσον διότι δὲν προβλέπεται ἡ δυνατότης προσλήψεώς των ἐλλείψει θέσεων, ὅσον καὶ διότι δὲν ὑφίστανται τὰ δι’ ἐκπαίδευσιν ἐντὸς τῆς αὐτῆς ἐκπαιδευτικῆς περιόδου ἀριθμοῦ μείζονος τῶν 120 σπουδαστῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 17 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Θ. Ι. ΚΟΝΙΤΣΑΣ

ΙΧ) Τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου. αʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 9562)9824)2.9.1960 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπὸ ἡμερομηνία 24.8.1960 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: 1) Ἡ μεταφορὰ τῆς ἕδρας τοῦ Αὐτονόμου Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ εἰς Πάτρας, ἐγένετο κατ’ ἐφαρμογὴν τῆς πολιτικῆς ἀποκεντρώσεως καὶ πρὸς τόνωσιν τῆς Ἐμπορικῆς κινήσεως ἑνὸς τῶν σοβαρωτέρων ἐπαρχιακῶν διαμερισμάτων τῆς χώρας καὶ διὰ τὴν παρακολούθησιν τοῦ προϊόντος τούτου ἐκ τοῦ ἐγγύτερον εὑρισκομένου παραγωγικοῦ Κέντρου. 2) Συνημμένως διαβιβάζομεν ἀντίγραφον ἐγγράφου τοῦ Α.Σ.Ο. εἰς ὃ ἐμφαίνονται τὰ ἔξοδα διοικήσεώς του ἐτησίως πρὸ τῆς μεταφορᾶς τῆς ἕδρας του εἰς Πάτρας καὶ μετὰ τὴν πραγματοποιηθεῖσαν μεταφοράν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑπουργὸς

Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ

ΑΥΤΟΝΟΜΟΣ ΣΤΑΦΙΔΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

Ἀριθ. πρωτ. 28136. Πρὸς Τὸ Σὸν Ὑπουργείου Ἐμπορίου Γενικὴ Διεύθυνσις Ἐμπορίου Διεύθυνσις Ἐξαγωγικοῦ Ἐμπορίου–Τμῆμα Αʹ «Εἰς ἀπάντησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 50415)14.10.1960 Ὑμετέρας, λαμβάνομεν τὴν τιμὴν ν’ ἀναφέρωμεν ὑμῖν, ὅτι τὰ ἔξοδα Διοικήσεως Α.Σ.Ο. ἐτησίως ἀπὸ τὰς σταφιδικὰς χρήσεις 1952)53–1953)54, ὅτε ἡ ἕδρα τοῦ Α.Σ.Ο. εὑρίσκετο εἰς Ἀθήνας καὶ ἀπὸ 1954)55 μέχρι καὶ τῆς χρήσεως 1959)60 καθ’ ἅς ἡ ἕδρα τοῦ Α.Σ.Ο. μετεφέρθη εἰς Πάτρας, ἀνῆλθον ὡς κάτωθι:

Παρατηρήσεις: 1) Εἰς τὰ ἔξοδα Διοικήσεως χρήσεως 1953)54 συμπεριλαμβάνεται ποσὸν δραχμῶν 3.180.131 καταβληθὲν ὡς ἀποζημίωσις εἰς ἐξελθόντας ὑπαλλήλους βάσει τοῦ Νόμου 2490)53 λόγω μεταφορᾶς τῆς ἕδρας τοῦ Α.Σ.Ο. εἰς Πάτρας (ἄρθρον 23 παρ. 2). 2) Ὁμοίως εἰς τὰ ἔξοδα Διοικήσεως χρήσεως 1957)58 συμπεριλαμβάνεται ποσὸν δραχμ. 3.823.615 καταβληθὲν ἀναδρομικῶς εἰς τὸ Ταμεῖον Ἀσφαλ. Προσωπικοῦ Α.Σ.Ο. διὰ συντάξεις τῶν ἐξελθόντων ὑπαλλήλων νόμος 3541)56 ἄρθρον 19. 3) Ἐκ τοῦ Διαχειριστικοῦ ἔτους 1956)57 καὶ ἐντεῦθεν εἰς τὰ ἔξοδα Διοικήσεως συμπεριλαμβάνονται καὶ τὰ ἑξῆς ποσά: α) Ποσὸν δραχμῶν 1.000.000 διὰ τὴν κάλυψιν ἐλλείμματος τοῦ κλάδου Συντάξεως τοῦ ΤΑΠΑΣΟ καὶ β) ποσὸν δραχμ. 1.200.000 περίπου διὰ τὴν καταβολὴν συντάξεων τῶν μὴ συμπληρωσάντων τὸ ὅριον ἡλικίας καὶ ἐξελθόντων ὑπαλήλων λόγῳ τῆς μεταφορᾶς τῆς ἕδρας Α.Σ.Ο. εἰς Πάτρας (ἄρθρον 19 νομ. 3541)56). 4) Τὸ ποσὸν τῶν ἐξόδων Διοικήσεως χρήσεως 1959)60 ὑπελογίσθη ἐξωλογιστικῶς εἰς τὸ ποσὸν τῶν δραχμ. 15.500.000 περίπου καθ’ ὅσον δὲν ἔχει εἰσέτι συνταχθῆ ὁ ἰσολογισμὸς τῆς ἐν λόγῳ χρήσεως. Ἐν Πάτραις τῇ 25 Ὀκτωβρίου 1960

Μετὰ σεβασμοῦ

ΑΥΤΟΝΟΜΟΣ ΣΤΑΦΙΔΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

Ὁ Διευθύνων Σύμβουλος

Ι. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

βʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Κ. Δεσποτοπούλου καὶ Π. Γλιγλῆ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 11582)2.11.60 ἐγγράφου ὑμῶν, δι’ οὗ διεβιβάσητε ἡμῖν τὴν ὑπ’ ἀριθ. 712)26.10.60 ἐρώτησιν τῶν βουλευτῶν κ.κ. Κ. Δεσποτοπούλου καὶ Π. Γλιγλῆ, σχετικῶς μὲ τὴν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγωγὴν τσικλῶν καὶ λιβανίου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: Τὰ ἀνωτέρω εἴδη ἀπὸ εἰσαγωγικῆς πλευρᾶς τυγχάνουν τῆς δυσμενεστέρας μεταχειρίσεως ὑπαγόμενα εἰς τὸν εἰσαγωγικὸν πίνακα Φ. 100 καθ’ ὃν κατὰ τὴν λῆψιν τῆς σχετικῆς ἐγκρίσεως ἀπαιτεῖται ἡ κατάθεσις χρηματικοῦ περιθωρίου 140% ἐπὶ τῆς ἀξίας CIF τοῦ ἐμπορεύματος. Πέραν τούτου ὁ κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν εἰσπραττόμενος δασμὸς ἐπὶ μὲν τῶν τσικλῶν ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 48 κατὰ κιλόν, ὅστις ἀναλογεῖ εἰς ποσοστὸν 200% περίπου ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ ἐμπορεύματος, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τιμὴ τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων τσικλῶν ἀνέρχεται εἰς 84 σέντς περίπου κατὰ κιλὸν ἢ δραχμὰς 25,20, ἐπὶ δὲ τοῦ μοσχολιβάνου εἰς 80% ἐπὶ τῆς ἀξίας CIF τούτου. Διὰ τῶν ἀνωτέρω μέτρων φρονοῦμεν, ὅτι παρέχεται ἱκανὴ προστασία εἰς τὴν ἐγχώριον παραγωγὴν μαστίχης ὡς καὶ τῶν ἐκ ταύτης παραγομένων ἑτοίμων προϊόντων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 16 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑπουργὸς

Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ

γʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Γ. Σπηλιοπούλου, Δ. Παπαθανασοπούλου, Δ. Μερλοπούλου καὶ Α. Κολαμπᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 11436)9276)31.10.60 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπὸ ἡμερομηνίαν 20 Ὀκτωβρίου ἐ.ἔ. ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Γ. Σπηλιοπούλου καὶ λοιπῶν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: 1) Ὁ καθορισμὸς τῶν ποσοστῶν ἀπορριμάτων γίνεται, συμφώνως πρὸς τὰς κειμένας διατάξεις, ἐφ’ ἅπαξ, κατὰ τὴν ἔναρξιν ἑκάστου σταφιδικοῦ ἔτους ὑπὸ τοῦ Αὐτονόμου Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ, ἡ δὲ μεταβολή των δὲν εἶναι δυνατὴ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς σταφιδικῆς χρήσεως. 2) Ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς νέας ἐξαγωγικῆς περιόδου καὶ μέχρι σήμερον οὐδεμία καταγγελία ἐγένετο περὶ μεταφορᾶς σταφίδων ἐξ ἄλλων περιφερειῶν εἰς τὴν περιφέρειαν Αἰγιαλείας, ἐπὶ τῷ σκοπῷ ἀναμίξεως ταύτης μετὰ τῆς σταφίδος παραγωγῆς Αἰγιαλείας καὶ ἐξαγωγῆς της εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Διὰ τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἄρθρου 72 τοῦ ἀπὸ 26.9.55 (30.11.55 Β. Δ. «περὶ κωδικοποιήσεως τῶν περὶ προστασίας Κορινθιακῆς σταφίδος καὶ περὶ Αὐτονόμου Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ διατάξεων»), ἀπαγορεύεται ἡ εἰσαγωγὴ σταφιδοκάρπου ἐξ ἄλλων περιφερειῶν εἰς τὴν περιφέρειαν Αἰγιαλείας. Εἰς ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως ταύτης, ὁ Αὐτόνομος Σταφιδικὸς Ὀργανισμὸς ἔχει τοποθετήσει φύλακας εἰς διάφορα μέρη τῆς περιφερείας Αἰγιαλείας, μὲ τὴν ἐντολὴν κατασχέσεως τῶν παρανόμων φορτίων σταφίδος. Ἐπίσης κατάσχεται ὑπὸ τοῦ ἰδίου Ὀργανισμοῦ πᾶσα ποσότης σταφιδοκάρπου προερχομένη ἐξ ἄλλης περιφερείας καὶ ἡ ὁποία ἐναποθηκεύθη εἰς τὰς ἀποθήκας Αἰγίου διαλαθοῦσα τῆς προσοχῆς τῶν φυλάκων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Νοεμβρίου 1960

Ὁ Ὑπουργὸς

Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Δ. Γιαχνῆς ἔχει τὸν λόγον, ἐπὶ ἐρωτήσεως, σχετικῶς μὲ τὴν μεταφορὰν τῶν ἐργοστασίων ἐκ τῆς συνοικίας Σεπολίων κλπ.

§14Δ. ΓΙΑΧΝΗΣ. Κατόπιν ἐντόνων παραπόνων καὶ διαβημάτων τῶν κατοίκων τῆς περιοχῆς Σεπολίων, τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας ἐξέδωκε τὴν ὑπ’ ἀριθ. 40623 τῆς 15.8.59 ἀπόφασιν, βάσει τῆς ὁποίας τὸ ἐργοστάσιον Ἄτλας, τὸ ὁποῖον κατ’ ἀρχὰς ἦτο ἐργοστάσιον κατασκευῆς πλίνθων καὶ μετετράπη ἀργότερον εἰς ἐργοστάσιον τσιμεντοποιΐας, ἐντὸς τριετίας θὰ ἔπρεπε νὰ μεταφερθῇ, τὸ πρῶτον ἔτος διὰ νὰ ἀναζητηθῇ οἰκόπεδον, τὸ δεύτερον διὰ τὴν ἀνέγερσιν καὶ τὸ τρίτον διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν μηχανημάτων τοῦ ἐργοστασίου. Παρ’ ὅλον ὅμως, ὅτι παρῆλθε τὸ τρίτον ἔτος, τὸ ἐργοστάσιον δὲν μετεφέρθη ἀκόμη, πρὸς βλάβην τῆς ὑγείας τῶν κατοίκων οἱ ὁποῖοι δικαίως ἀγανακτοῦν καὶ διαμαρτύρονται. Θέλω νὰ σημειωθῇ, ὅτι προσεβλήθη εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας ἡ ὡς ἄνω ἀπόφασις, ἀλλὰ τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας, ἀπέρριψε τὴν προσφυγὴν τοῦ ἐν λόγῳ ἐργοστασίου καὶ ἐδικαίωσε τοὺς κατοίκους. Οἱ κάτοικοι διαμαρτύρονται καὶ διεκτραγῳδοῦν τὴν οἰκτρὰν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ περιοχὴ ἀπὸ ἀπόψεως ὑγείας, τοὐλάχιστον τῶν παιδιῶν τὰ ὁποῖα κατὰ 83% εὑρέθησαν ἀπὸ ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας πάσχοντα ἀπὸ ἀδενοπάθειαν καὶ ζητοῦν οἱ κάτοικοι νὰ πληροφορηθοῦν ποία εἶναι ἡ αἰτία ποὺ δεσμεύει, ὥστε νὰ μὴ μεταφέρεται τὸ ἐργοστάσιον καὶ νὰ παραμένῃ μέσα εἰς τὴν περιοχὴν αὐτὴν ἡ ὁποία ἔχει τόσον πυκνὸν πληθυσμόν. Τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας διεβεβαίωσεν, ὅτι ἐλήφθησαν μέτρα, οὕτως ὥστε νὰ μὴ διαχέεται σκόνη ἀπὸ τὸ ἐργοστάσιον εἰς τὴν περιοχὴν καὶ τὴν συνοικίαν αὐτήν. Εἶναι γνωστόν, κ. Πρόεδρε, ὅτι τὰ ἐργοστάσια τσιμέντων δὲν διαπέμπουν ἀπὸ ἕνα, ἢ δύο διαμερίσματα σκόνη, ἀλλὰ ὁλόκληρον τὸ ἐργοστάσιον εἶναι πηγὴ σκόνης, δι’ ὅλην τὴν περιοχήν. Ἀπόδειξις, ὅτι εἰς τὴν Ἐλευσῖνα ὅπου λειτουργοῦν ἐργοστάσια τσιμεντοποιΐας ἔφθασε εἰς τὸ σημεῖον ἡ σκόνη ἡ ὁποία ἐκπέμπεται ν’ ἀποβῇ εἰς βάρος τῆς ἐλαιοπαραγωγῆς καὶ γίνονται διαμαρτυρίαι καὶ διαβήματα τῶν παραγωγῶν. Τὸ ἐργοστάσιον Ἄτλας ἔχει ἀποβῆ εἰς βάρος τῆς ὑγείας τῆς πυκνοκατωκημένης αὐτῆς περιοχῆς. Διατὶ δὲν δίδετε ἐντολὴν νὰ μεταφερθῇ τὸ ἐργοστάσιον, διατὶ δὲν ἐφαρμόζετε τὴν προαναφερθεῖσαν ὑπουργικὴν ἀπόφασιν, ἀλλὰ προσπαθεῖτε νὰ δικαιολογήσετε τὴν κατάστασιν μὲ ἀβάσιμα ἐπιχειρήματα, ὅτι δῆθεν ἔλαβε μέτρα τὸ ἐργοστάσιον διὰ τὴν μὴ διοχέτευσιν τῆς σκόνης εἰς τὴν γύρω περιοχήν; Ἐρωτᾶται ὁ κ. ὑπουργὸς ν’ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τῶν ἀνωτέρω ἐρωτημάτων.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ κ. Μ. Σβώλου, ἔχει τὸν λόγον.

§16Μ. ΣΒΩΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ συνοικία Σεπολίων, ἀριθμεῖ ἄνω τῶν 20.000 κατοίκων καί, ἐν τούτοις, ἐντὸς τῆς πυκνοκατωκημένης αὐτῆς περιοχῆς ὑπάρχει ἐργοστάσιον τσιμέντων, ἐνῷ εἰς ὅλας τὰς Εὐρωπαϊκὰς χώρας, τὰ ἐργοστάσια αὐτὰ εἶναι ἔξω τῶν κατωκημένων περιοχῶν, διότι εἶναι λίαν ἐπιβλαβῆ εἰς τὴν ὑγείαν τῶν κατοίκων. Καὶ αὐτὸς ὁ Νομίατρος Ἀττικῆς, ὁ κ. Κατσάκος, εἰς σχετικὴν ἀνακοίνωσιν, λέγει, ὅτι τὰ ἐργοστάσια αὐτὰ εἶναι ἐπιβλαβῆ εἰς τοὺς πέριξ αὐτῶν κατοικοῦντας, διότι ἡ ἐκπεμπομένη ἐξ αὐτῶν κόνις τσιμέντων ἐπικάθηται ἐπὶ τοῦ ἀναπνευστικοῦ των πεδίου, προκαλοῦσα ἀσθενείας, σιλίκησιν κ. ἄ. Ἀνάλογοι βλάβαι γίνονται καὶ μὲ τὴν αἰθάλην μετὰ πίσσης τοῦ ἐργοστασίου Φελιζόλ. Δι’ αὐτό, παρακαλοῦμεν τὸν κύριον ὑπουργόν, ὅπως μεριμνήσῃ διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν ἐργοστασίων «Ἄτλας» καὶ «Φελιζὸλ» ἀπὸ τὴν συνοικίαν Σεπολίων.

§17Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Κύριε Πρόεδρε, τελευταίως ὑπάρχει ἡ τάσις νὰ ζητῆται ἡ μεταφορὰ ὅλων τῶν βιοτεχνικῶν καὶ βιομηχανικῶν ἐργοστασίων. Τὰ ἐργοστάσια τσιμέντων καὶ εἰς τὰς Εὐρωπαϊκὰς χώρας, εἶναι ἐντὸς τῶν πόλεων. Ὄταν ἐτέθη τελευταίως ζήτημα μεταφορᾶς τοῦ ἐργοστασίου «Ἄτλας» ἐκ τῆς συνοικίας Σεπολίων, μὲ ἐπεσκέφθη ἐκπρόσωπος τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Ἀθηνῶν, ὁ ὁποῖος μοῦ ἀνέφερεν, ὅτι ἐὰν μεταφερθῇ τὸ ἐργοστάσιον αὐτό, θὰ καταστραφοῦν πλέον τῶν 150 ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ μείνουν ἄνευ ἐργασίας. Συγχρόνως μὲ ἐπεσκέφθησαν καὶ ὅλοι οἱ ἐργάται ἐν σώματι, κλαίοντες. Τὸ ἐργοστάσιον αὐτό, ἐν τῷ μεταξύ, ἔκαμε διαφόρους βελτιώσεις, ὥστε νὰ μὴ εἶναι τόσον ἐπιβλαβὲς εἰς τὴν ὑγείαν τῶν κατοίκων. Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου μου, ὁ ὁποῖος ἐπέστρεψεν ἐκ τῆς Ἀμερικῆς, μοῦ ἀνέφερεν, ὅτι εὑρέθη ἐκεῖ τρόπος, ὥστε ἡ μὲν σκόνη νὰ συγκεντρώνεται εἰς τὸ ἐργοστάσιον, ὁ δὲ καπνὸς νὰ χρησιμοποιῆται ὡς κινητήριος δύναμις. Ἐζητήσαμεν, ὅπως καὶ τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ ἐφαρμόσῃ αὐτὰς τὰς βελτιώσεις, ὁπότε, ἐὰν ἐφαρμοσθοῦν αὗται, δὲν θὰ ὑπάρχῃ πλέον ζήτημα μεταφορᾶς. Καὶ τὸ ἐργοστάσιον «Φελιζὸλ» ἔκαμε διαφόρους βελτιώσεις. Ἄλλωστε, ἡ ἐγκατάστασις τῶν κατοίκων εἰς τὰς συνοικίας αὐτάς, ἐγένετο μετὰ τὴν ἵδρυσιν τῶν ἐργοστασίων καὶ μὲ ἴδιον αὐτῶν κίνδυνον.

§18Μ. ΣΒΩΛΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, νομίζω, ὅτι αἱ βελτιώσεις τῶν ἐργοστασίων δὲν θὰ ἀποτρέψουν τὸν κίνδυνον τῆς ὑγείας τῶν κατοίκων καὶ δι’ αὐτὸ νομίζομεν, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ μεταφορὰ αὐτῶν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Κωνσταντάρας, ἔχει τὸν λόγον, ἐπὶ ἐρωτήσεώς του δι’ ἧς ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ ἐὰν θὰ ληφθοῦν μέτρα διὰ τὴν αὔξησιν καὶ δικαίαν κατανομὴν τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας ἐν Σάμῳ κλπ.

§20Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, λόγῳ ἀνεπαρκείας ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας εἰς τὴν Σάμον, ὑπέστη μεγάλας ζημίας ἡ οἰκονομία τῆς πόλεως. Ἦτο, ἑπομένως, ἀναγκαία ἡ ἐγκατάστασις νέας ἠλεκτροπαραγωγοῦ μονάδος. Ἡ κατάστασις εἰς τὴν Σάμον ἐπεδεινώθη ἀκόμη περισσότερον, λόγῳ τοῦ ὅτι χαριστικῶς ἐχορηγήθη ρεῦμα εἰς δύο ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι σχεδὸν ἀπορροφοῦν τὸ 35–40% τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας εἰς βάρος τῶν ὑπολοίπων καὶ τῶν παλαιῶν πελατῶν. Ἡ ἐρώτησίς μου σκοπὸν εἶχε νὰ πληροφορήσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας τὴν Βουλήν: 1) ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν διὰ τὴν ἐγκατάστασιν νέας ἠλεκτρικῆς μονάδος εἰς τὴν πόλιν καὶ 2) ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν κατὰ τῶν ὑπευθύνων διὰ τὴν κατὰ χαριστικὸν τρόπον χορήγησιν ἠλεκτρικοῦ ρεύματος εἰς δύο ἐπιχειρήσεις.

§21Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Κύριε συνάδελφε, ὡς πρὸς τὸ θέμα τῆς χορηγήσεως ἠλεκτρικοῦ ρεύματος εἰς τὰς δύο ἐπιχειρήσεις, ἔχω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐὰν δὲν ἐχορηγεῖτο ρεῦμα εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις αὐτάς, θὰ διεμαρτύρεσθο διότι δὲν ἐχορηγήθη ρεῦμα. Σήμερον, διαμαρτύρεσθε διότι ἐχορηγήθη. Πάντως ἡ Δ.Ε.Η. παρεχώρησεν μίαν νέαν μονάδα ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας καὶ ἐξοικονομήθησαν αἱ ἀνάγκαι τῆς πόλεως. Συνεπῶς, δὲν ὑπάρχει θέμα.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Κωνσταντάρας, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του δι’ ἧς ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ ἐὰν θὰ ληφθοῦν μέτρα ὑπὲρ τῆς ἰχθυοπαραγωγῆς Καβάλας κλπ.

§23Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἰχθυοπαραγωγὴ Καβάλας ἀπασχολεῖ 4.000 ἄτομα καὶ συνεισφέρει εἰς τὸ τοπικὸν εἰσόδημα 40 ἑκατομμύρια δραχμῶν ἐτησίως. Παρὰ τὸ γεγονὸς αὐτό, καὶ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἡ θέσις τῆς τάξεως αὐτῆς διαρκῶς ἐπιδεινοῦται. Παρὰ τὰς ἐπανειλημμένας ἐκκλήσεις τῶν ἰχθυοπαραγωγῶν καὶ τῶν ἁλιεργατῶν καὶ παρὰ τὰς ὑποδείξεις των, ὅπως ληφθοῦν ὡρισμένα μέτρα διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεώς των, οὐδὲν τὸ οὐσιῶδες μέχρι σήμερον συνετελέσθη. Π. χ. τὸ θέμα τῆς ἰχθυοσκάλας Καβάλας χρονίζει ἐπὶ ἔτη. Συνεχεῖς ἐπίσης ἐξαγγελίαι τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς λήψεως ἄλλων μέτρων, ὅπως διὰ τὴν καταπολέμησιν τῶν δελφινιῶν κλπ., δὲν πραγματοποιοῦνται. Πρὸ διετίας ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας, ἐπισκεφθεὶς τὴν Καβάλαν, ἐξήγγειλεν, ὅτι ἐντὸς τοῦ 1959 θὰ κατεσκευάζετο ἐκεῖ ἡ ἰχθυόσκαλα. Καὶ μέχρι σήμερον ἡ ὑπόσχεσις αὐτὴ δὲν ἐπραγματοποιήθη. Τοῦτο δὲ ἀποβαίνει εἰς βάρος τῆς ἀξιοποιήσεως καὶ τῆς ἀπαιτουμένης προστασίας τῆς ἰχθυοπαραγωγῆς. Ἄλλο θέμα, εἶναι τὸ θέμα τῆς χορηγήσεως εἰς τοὺς ἁλιεῖς μακροπροθέσμων δανείων, διὰ τὴν ἀνακαίνισιν τοῦ ἁλιευτικοῦ καὶ ναυτιλιακοῦ των ἐξοπλισμοῦ. Ἐπίσης, θέμα τὸ ὁποῖον τοὺς ἀπασχολεῖ, εἶναι τὸ θέμα τῆς ἀτελοῦς εἰσαγωγῆς δικτύων νάϋλον, ὡς καὶ ἰχθυοανιχνευτικῶν μηχανημάτων, καθὼς καὶ τὸ θέμα τῆς ρυθμίσεως τῆς ἑνιαίας τιμῆς ἀκαθάρτου πετρελαίου καὶ τῆς χορηγήσεως φωτιστικοῦ πετρελαίου διὰ τὰ γρὶ–γρί. Ἐπίσης εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἀπροσκόπτου ἐξαγωγῆς ἁλιευμάτων εἰς τὰς γειτονικὰς χώρας, ἥτις εἶχε διακοπῆ εἰς τὸ πρόσφατον παρελθόν. Παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργόν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τί μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν αἰτημάτων τῶν ἰχθυοπαραγωγῶν Καβάλας. Ἐπίσης, ἐζητήσαμεν, κ. Πρόεδρε, τὴν κατάθεσιν ὁλοκλήρου τοῦ φακέλλου διὰ τὴν ἰχθυόσκαλαν.

§24Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Ὁ κ. Κωνσταντάρας, κ. Πρόεδρε, δὲν θὰ ἀναγινώσκῃ φαίνεται τὰς ἐφημερίδας τῆς Καβάλας καὶ δὲν παρακολουθεῖ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐκτελοῦνται ἢ σκοπίμως ἀποκρύπτει αὐτά. Τὸν πληροφορῶ, ὅτι ἀπὸ μηνῶν ἐχορηγήθη πίστωσις 4 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, διὰ τὴν ἔναρξιν τῶν ἔργων τῆς κατασκευῆς τῆς ἰχθυοσκάλας, ἐνεκρίθη δὲ συνολικῶς πίστωσις 16.000.000 δραχμῶν διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν αὐτῆς. Ἔχει ἤδη ἀνατεθῆ ἡ ἐκτέλεσις τῆς μελέτης καὶ εἰς μηχανικόν. Συνεπῶς, τὸ αἴτημα περὶ ἰχθυοσκάλας, εἶναι ἀνυπόστατον. Οἱ ἁλιεῖς τῆς Καβάλας, διὰ τὰς ἐνεργείας μας αὐτάς, ἐξέφρασαν τὰς εὐχαριστίας των πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Πρὸ ἡμερῶν, ἐπισκεφθεὶς τὴν πόλιν τῆς Καβάλας, διεπίστωσα, ὅτι γίνεται ἐξαγωγὴ ἰχθύων εἰς σημαντικὴν ποσότητα καὶ καλὰς τιμάς. Ὡς πρὸς τὰ δάνεια, ἔχω νὰ πληροφορήσω τὸν κύριον συνάδελφον, ὅτι ἐπιμηκύναμεν τὰ ἁλιευτικὰ δάνεια καὶ ἐχορηγήσαμεν νέα μακροπρόθεσμα τοιαῦτα. Τὸ μόνον θέμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκκρεμές, εἶναι τῆς ἑνιαίας τιμῆς ἀκαθάρτου πετρελαίου. Πάντως καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐξετάζεται καὶ ἐν καιρῷ θὰ δοθῇ λύσις, διότι τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν εἶναι τοπικόν, ἀλλὰ ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὴν χώραν.

§25Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀνέφερα, τὰ ἀνέγνωσα ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας Καβάλας. Γνωρίζει ὁ κύριος ὑπουργός, ἀπὸ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὴν ἁλιείαν, ὅτι τὰ γνωρίζω ἀπὸ προσωπικήν μου ἐπαφὴν μὲ τὸν ἁλιευτικὸν κόσμον. Εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀληθές, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ἐξηγγείλατε τὴν κατασκευὴν τῆς ἰχθυοσκάλας διὰ τὸ 1959;

§26Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Κύριε συνάδελφε, τὸ θέμα αὐτό, δηλαδὴ τῶν ἰχθυοσκαλῶν, συζητεῖται ἀπὸ τὸ 1934 καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας ἐπραγματοποιήθη. Ἤδη, εἰς πλεῖστα μέρη κατασκευάζονται ἰχθυόσκαλαι, εἰς Πάτρας, Βόλον, Χαλκίδα καὶ διὰ τὰς ἄλλας πόλεις ἐνεκρίθη ἡ κατασκευή.

§27Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ. Πάντως, κ. Ὑπουργέ, ἐκπλήττομαι ποὺ διατείνεσθε, ὅτι ἐλύθησαν τὰ ζητήματα τῆς ἁλιείας, διότι μέχρι σήμερον κανένα ζήτημα οὐσιῶδες δὲν ἐλύθη, παρὰ τὰς ἠχηρὰς κυβερνητικὰς ἐξαγγελίας καὶ ὑποσχέσεις.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Σωτηρίου, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, δι’ ἧς ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ τὰς ἀπόψεις τῶν ἁρμοδίων, ἐπὶ τῶν διαλαμβανομένων ἐν τῷ ὑπ’ ἀριθ. 357)1960 ὑπομνήματι τῆς Ἑνώσεως χαλυβδουργῶν βαρείας βιομηχανίας Μεγαρίδος κλπ.

§29Ν. ΜΑΡΤΗΣ (Ὑπ. Βιομηχανίας). Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα αὐτό, εἶναι ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας καὶ εἰς τὸ ὁποῖον τὸ παρέπεμψα.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ μεταφερθῇ ἡ ἐρώτησις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐργασίας.

§31Δ. ΓΙΑΧΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι μόνον θέμα Ὑπουργείου Ἐργασίας. Εἶναι θέμα ἐφαρμογῆς τοῦ Κανονισμοῦ Ἀσφαλείας βιομηχανικῶν ἐργοστασίων. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δουλέψῃ τὸ ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπικίνδυνον, χωρὶς ἐφαρμογὴν μέτρων ἀσφαλείας ὑπὲρ τῶν ἐργαζομένων; Κατ’ ἐπανάληψιν σᾶς ἔχουν γίνει καταγγελίαι. Ἔγιναν 7–8 θάνατοι. Εἰς ὑπόμνημά των οἱ ἐνδιαφερόμενοι, τὸ ὁποῖον ἀποκαλοῦν S.O.S., καταγγέλλουν ὅλους αὐτοὺς τοὺς θανάτους. Οἱ ἐργοδόται τῆς Χαλυβουργικῆς ὑποχρεώνουν τοὺς ἐργάτας, νὰ ἀνοίγουν τοὺς φούρνους πρὶν λυώσῃ τὸ σίδηρον, γιὰ νὰ σπρώχνουν μὲ ρασκέτα τὰ ὑπόλοιπα ἄλυωτα παλιοσίδερα, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ περιλούωνται οἱ ἐργάται μὲ λυωμένο σίδερο 1800 βαθμῶν. Μ’ αὐτὸν τὸν τρόπον κάηκε σὰν λαμπάδα ὁ δυστυχὴς ἐργάτης Μαντᾶς. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ δὲν φέρει καμμίαν εὐθύνην τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας; Οἱ ὑπεύθυνοι διὰ νὰ ἐλέγχουν τὰς βιομηχανικὰς ἐργασίας ἐπῆγαν νὰ κάμουν ἔλεγχον; Καὶ ἐὰν ἐπῆγαν καὶ ἔκαμαν ἔλεγχον ἐρώτησαν τοὺς ἐργάτας, ἢ εἶδαν τοὺς διοικοῦντας τὸ ἐργοστάσιον, χωρὶς νὰ ἴδουν τοὺς ἐργαζομένους καὶ νὰ ἀκούσουν τὰ παράπονά των; Μὲ τέτοιο τρόπο δὲν γίνεται ἔλεγχος καὶ ἐπιθεώρησις.

§32Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας ὁσάκις γίνονται διαμαρτυρίαι ἢ ἀναφέρεται ἕνα γεγονός, στέλλει τοὺς ἐπιθεωρητάς, οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦν καὶ ἐξετάζουν τὸ θέμα. Δὲν ἠξεύρω τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν. Ἠξεύρω μόνον, ὅτι ἡ βιομηχανία αὐτὴ εἶναι μία ἀπὸ τὰς συγχρονισμένας καὶ ἀνεπτυγμένας. Συνεπῶς, αὐτά, τὰ ὁποῖα ἀνεφέρατε, δὲν ἠμπορεῖ νὰ εὐσταθοῦν. Ἠμπορεῖ νὰ συμβαίνουν ἀτυχήματα, τὰ ὁποῖα νὰ ὀφείλωνται εἰς ὡρισμένας παραλείψεις ἢ τῶν ἐπιχειρήσεων ἢ καὶ τῶν ἐργατῶν. Ἀλλὰ ὁ τόνος, τὸν ὁποῖον ἐνεφανίσατε, δὲν ὑπάρχει εἰς οὐδεμίαν ἐπιχείρησιν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀπὸ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχω, τὸ ποσοστὸν τῶν ἀτυχημάτων εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι τὸ μικρότερον ἀπὸ πολλὰς ἀνεπτυγμένας χώρας. Ἀλλὰ δραματοποιεῖ ἡ παράταξις ἐκείνη τὸ θέμα τῶν ἀτυχημάτων δι’ ἄλλους λόγους.

§33Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. ... (δὲν ἠκούσθη).

§34Ν. ΜΑΡΤΗΣ. (Ὑπ. Βιομηχανίας). Θὰ παρακαλέσω νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐρώτησις αὐτή, διότι δὲν εἶμαι ἕτοιμος, νὰ σᾶς ἀπαντήσω ἐπὶ τῆς περιπτώσεως αὐτῆς.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Παρελθούσης τῆς ὥρας διὰ τὰς ἀναφορὰς καὶ ἐρωτήσεις, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως ἀφορώσης τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Τὸν λόγον ἔχει, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν.

§36Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἡ πρόθεσίς μου, κύριοι βουλευταί, ἦτο ἀπὸ τῆς θέσεώς μου νὰ ἐπαναλάβω ὡρισμένα τινά, τὰ ὁποῖα εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἰς ἄλλην συζήτησιν, περὶ τῆς ἀνάγκης, δηλαδὴ νὰ ἀποκτήσῃ τὸ ταχύτερον ὁ τόπος ἀδιάβλητον ἐκλογικὸν σύστημα. Ἡ πορεία ὅμως τῆς συζητήσεως μὲ ἔφερε νὰ μεταβάλω γνώμην καὶ νὰ θελήσω νὰ ἀναπτύξω τὸ θέμα ἀπὸ τοῦ βήματος, χωρὶς τοῦτο νὰ προδικάζῃ μακρηγορίαν. Διότι τὸ θέμα αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ δὲν εἶναι ἐπιδεκτικὸν μακρηγορίας, διὰ δύο κυρίως λόγους. Πρῶτος, καὶ σπουδαιότερος, ὅτι οὐσιαστικῶς μέχρι τοῦδε ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔλαβε θέσιν, συμμετέχει εἰς τὴν συζήτησιν, ἀκούει, βολιδοσκοπεῖ καὶ παραμένει ἐλευθέρα ἐν καιρῷ νὰ ἀποφασίσῃ, ἐνῷ οὕτως εἰπεῖν ἡμεῖς ὁ εἷς μετὰ τὸν ἄλλον ἐκφέρομεν τὰς γνώμας μας καὶ δεσμευόμεθα. Ὁ δεύτερος λόγος εἶναι, ὅτι αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ὡς πρὸς τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατὰ ἐπιχειρήματα ἑκάστου ἐκλογικοῦ συστήματος εἶναι τόσον ἐξηντλημένα καὶ εἰς βιβλιογραφίαν νεωτάτην, παλαιοτέραν καὶ παλαιοτάτην, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἐπανειλημμένων συζητήσεων εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ὥστε πράγματι νὰ εἶναι περιττολογία ἡ ἐπανάληψις γνωστῶν ἐπιχειρημάτων. Θὰ θίξω μόνον ὅσα εἶναι ἀναγκαῖα, διὰ νὰ θεμελιώσω τὴν ἀντίληψίν μου, περὶ τῆς ἀνάγκης ἀδιαβλήτου ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ κατόπιν ἐξηγήσω μεταξὺ τῶν ἀδιαβλήτων, ποῖον οἱ Προοδευτικοὶ προκρίνουν τὴν στιγμὴν αὐτὴν ὡς προσφορώτερον. Ἡ ἔγκυρος γνῶσις τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, βεβαίως δὲν ἀμφισβητεῖται ἀπὸ οὐδένα. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀμφισβητεῖται, εἶναι «τὸ ἔγκαιρον», δηλαδὴ ἐὰν πράγματι ἐπῆλθεν ἡ στιγμή, ἵνα ἀποφασισθῇ ὁ μέλλων νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐκλογικὸς νόμος. Τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἀντετάχθησαν, δέν μὲ πείθουν. Τὸ πρῶτον εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ ἐξαντλήσῃ τὴν τετραετίαν της. Τὸ ἄλλον εἶναι, ὅτι ἡ χώρα ἔχει ἐκλογικὸν νόμον, τοῦ ὁποίου μάλιστα ἐπεχείρησε, μὲ πολὺ ἐπιδεξιότητα — ὁμολογῶ — ὁ φίλος κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας νὰ ὑποστηρίξῃ τὰς ἀρετάς του. Τὸ ἐπιχείρημα τῆς τετραετίας δὲν μὲ πείθει, διότι εἶναι τετριμμένον. Οὐδεὶς σχεδὸν ποτὲ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας εἰσηγεῖτο ἐκλογικὸν νόμον καὶ νὰ μὴ ταὐτοχρόνως ἀναγγέλῃ, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ διανύσῃ ὅλην της τὴν τετραετίαν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν γνωρίζω ἐξαίρεσιν, ἀκόμη καὶ ἐν ὄψει ἐκλογῶν. Τὸ 1951 ἢ 1952 τὸ ἴδιον συνέβη. Καὶ τὸ 1956 τὸ ἴδιον. Εἶναι σύνηθες ἐπιχείρημα, ὥστε καὶ ἐὰν τὴν φορὰν αὐτὴν ἐκφράζῃ τὰς εἰλικρινεῖς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως πάντως οὐδένα, νομίζω, νὰ πείθῃ. Τὸ δεύτερον ἐπιχείρημα, περὶ τῆς ὑπάρξεως ἐκλογικοῦ νόμου καὶ μάλιστα νόμου, ἔχοντος ἀρετάς, ἐπίσης, δὲν μὲ πείθει διὰ δύο βασικοὺς λόγους. Ὁ εἷς εἶναι, ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος τοῦ 1958 δὲν ὑπῆρξε, κύριοι βουλευταί, προϊὸν μιᾶς μόνης θελήσεως, ἀλλὰ συνεργασίας. Ἐὰν δὲν εἶχε συνεργασθῆ τότε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, δὲν θὰ διεξήγοντο ἐκλογαὶ μὲ τὸν νόμον 1958. Εἶναι, λοιπόν, ἐνδιαφέρον, ὅτι τὸ πρῶτον σκέλος τῆς συνεργασίας αὐτῆς ἀπεκήρυξεν ἤδη διὰ τὴν παροῦσαν περίπτωσιν τὸν νόμον ἐκεῖνον. Ἀλλὰ πέραν τούτου ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐγένετο μὲ ὡρισμένας προθέσεις, αἱ ὁποῖαι προθέσεις μετεβλήθησαν πράγματι ἄρδην. Ἀπέβλεπον οἱ συμβαλλόμενοι ἢ τὸ ἕνα ἐκ τῶν συμβαλλομένων μερῶν, ἵνα τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων τότε, κορμὸς τῆς Ἐθνικόφρονος Ἀντιπολιτεύσεως, δυνηθῇ νὰ διεκδικήσῃ τὴν δευτέραν θέσιν. Τὰ πράγματα μετέβαλον τὴν κατάστασιν. Σήμερον ἔχομεν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων διεσπαρμένον εἰς πολλὰς μερίδας, εἰς δὲ τὴν δευτέραν θέσιν τὴν ἀριστεράν. Ἐφ’ ὅσον, λοιπόν, ἐλλείπουν ἐκεῖναι αἱ προϋποθέσεις καὶ δὲν ἐμφανίζεται πρόθυμος ἄλλος συνομιλητής, νὰ ἀναλάβῃ ἐκ νέου τὰς εὐθύνας διὰ τὸν νόμον τοῦ 1958, πάλιν νομίζω, ὅτι δύσκολον εἶναι, νὰ πεισθῇ κανείς, ὅτι ὑπάρχει εἰς τὸν τόπον ἐκλογικὸς νόμος. Ἀλλὰ ἀντιθέτως ὑπάρχει κενόν. Ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τὰ ἐπιχειρήματα, ἐὰν δὲν πείθουν, νομίζω, ὅτι πλέον διεμορφώθη ὁριστικὴ ψυχολογία, ὅτι βαδίζομεν εἰς ἐκλογάς. Ὑπάρχουν περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας, εἴτε τὸ θέλομεν, εἴτε δὲν τὸ θέλομεν, ἡ ψυχολογία προτρέχει. Καὶ ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον διεξάγεται ἡ συζήτησις αὐτὴ καὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς καὶ εἰς τοὺς διαδρόμους, εἶναι δύσκολον νὰ πείσῃ τινά, ὅτι ἡ χώρα δὲν βαίνει εἰς ἐκλογάς. Δὲν λέγω, ὅτι θὰ γίνουν αὔριον, ἢ μεθαύριον ἢ ἀντιμεθαύριον. Πάντως ὅμως πρὸ τῆς λήξεως τῆς τετραετίας. Τοῦτο ἔχει πρόσθετον ἀξίαν, διότι συνδυαζόμενον μὲ τὸ γεγονός, ὅτι, μετ’ οὐ πολύ, εἰσερχόμεθα εἰς τὸ 1961, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ τελευταῖον ἔτος τῆς περιόδου, θέλομεν καὶ δὲν θέλομεν εἰσερχόμεθα εἰς προεκλογικὸν ἔτος. Τοῦτο λέγω ἔχει πρόσθετον ἀξίαν, διότι ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης καὶ ἡ λύσις τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον συζητεῖται, εἶναι προφανές, εἶναι ἐνώπιόν μας, δὲν δυνάμεθα ἐν ὄψει ἐκλογῶν νὰ ἀναζητοῦμεν τὸ καλύτερον ἐκλογικὸν σύστημα, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴμεθα ἅπαντες ἱκανοποιημένοι, ἐὰν ἐπιτύχωμεν τὸ περισσότερον ἀδιάβλητον. Συγκαταλέγομαι εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν, ὅτι εἶναι χίμαιρα ἡ ἐπιδίωξις τοῦ καλυτέρου ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν νομίζω νὰ ὑπάρχουν διαφωνοῦντες, ὅτι εἶναι ἀδύνατος ἡ ἀνεύρεσίς του εἰς προεκλογικὸν ἔτος. Ἄνθρωποι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὸ ψηφίζουν. Δὲν εἶναι ἄγγελοι. Ἑπόμενον εἶναι, νὰ ἐνδιαφέρωνται νὰ ἔχουν ἐκλογικὸν νόμον, παρέχοντα περισσοτέρας πιθανότητας διὰ τὴν ἐκλογήν των. Τοῦτ’ αὐτὸ συμβαίνει καὶ διὰ τὴν ἀντιπολίτευσιν, ἡ ὁποία θέλει νὰ γίνῃ αὐτὴ Κυβέρνησις. Καὶ τὰ αἰσθήματα αὐτὰ εἶναι ἐντονώτερα ἐν ὄψει ἐκλογῶν καὶ πολὺ ὀλιγώτερον ἔντονα τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν. Ἂς ζήσωμεν καὶ νὰ εὐτυχήσωμεν, νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ἢ ὅσοι ἐξ ἡμῶν ἐπανέλθουν θὰ τὸ συλλογισθῶμεν ἀπὸ τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν καὶ τότε ἂς ἀναζητήσωμεν τὸν καλύτερον ἐκλογικὸν νόμον. Διὰ σήμερον ἂς ἀρκεσθῶμεν εἰς τὸν ἀδιάβλητον ἐκλογικὸν νόμον. Καὶ ὁ ἀδιάβλητος ἐκλογικὸς νόμος, κατὰ ποῖον τρόπον θὰ εὑρεθῇ; Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει τὸ δυνατὸν ἀντικειμενικὸν κριτήριον περὶ τούτου, ὅτι πάντως δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἐκλογικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος θὰ κατασκευασθῇ τώρα, διότι, ἀφ’ ἧς κατασκευασθῇ, θὰ δίδῃ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι —καὶ ἐὰν δὲν εἶναι— εἶναι κατασκευασμένος εἰς ὡρισμένα μέτρα. Εἶναι λοιπὸν διαβλητός. Ἀνάγκη πρὸς τοῦτο εἶναι νὰ μὴ ἐφεύρωμεν νόμον, ἀλλὰ νὰ ἀναζητήσωμεν νόμον εἰς τοὺς παλαιούς. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τοὺς παλαιότερον ἐφαρμοσθέντας, ἢ τὸ πλειοψηφικόν, ἢ τῆς ἀναλογικῆς ἢ καὶ τῆς ἐνισχυμένης —καὶ θὰ ἐξηγήσω— τῆς γνησίας ἐνισχυμένης. Εἰσέρχομαι εἰς τὴν κυρίως ὁμιλίαν μου. Εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ αἰῶνος μας, κ. βουλευταί, ὑπῆρχε καθολικὴ γνώμη εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ἀλλὰ καὶ γενικώτερον γνώμη ὅλων τῶν δημοσιολόγων, ὅτι τὸ ἀγγλικὸν πολίτευμα ἐπρόκειτο νὰ κυριαρχήσῃ εἰς τὴν Εὐρώπην. Αἱ κατακτήσεις του κατὰ τὰ ⅔ τοῦ 19ου αἰῶνος ἔδιδον τὴν ἐντύπωσιν αὐτὴν καὶ αἱ ἀντιθέσεις ἢ αἱ διαφωνίαι, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον μὲ τὸ πολίτευμα τὸ ἀγγλικόν, μὲ τὰ ἐφαρμοσθέντα εἰς τὴν Εὐρώπην, ἐνόμιζον, ὅτι θὰ καλυφθοῦν μὲ ἐπικράτησιν τῶν ἀγγλικῶν ἐγγυήσεων. Τὰ πράγματα ἀπέδειξαν, ὅτι ἡ ἰδέα ἐκείνη ἦτο λάθος. Καὶ ἦτο λάθος, διότι προητοίμασε τὴν μεγάλην διαφοράν, φθάνουσαν εἰς ἀντίθεσιν μεταξὺ τοῦ ἀγγλικοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος καὶ τοῦ ἐφαρμοσθέντος κατὰ κανόνα εἰς τὴν Ἠπειρωτικὴν Εὐρώπην. Τὸ βρεταννικὸν πολίτευμα στηρίζεται εἰς τὸ σύστημα τῶν δύο Κομμάτων, τὸ ὁποῖον πάλιν εἶναι προϊὸν μακρᾶς ἀσκήσεως τῆς ἐκλογῆς μὲ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, τὸ μονοεδρικὸν τῆς σχετικῆς πλειοψηφίας. Ἀντιθέτως εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ εἰς τὰς περισσοτέρας εὐρωπαϊκὰς χώρας, ἐπεκράτησε τὸ σύστημα τότε, εἰς τὸν 19ον αἰῶνα, τὸ πλειοψηφικόν, ἀλλὰ πλειοψηφικὸν τῆς ἀπολύτου πλειοψηφίας, δηλαδὴ τῶν δύο γύρων. Ὅταν εἰς τὸν πρῶτον γύρον μὲ στενὴν ἢ εὐρεῖαν περιφέρειαν, δὲν συνεκεντροῦτο ὁ ἀπόλυτος ἀριθμὸς πλειοψηφίας, τότε ἡ ἐκλογὴ μετὰ μίαν ἢ δύο ἑβδομάδας ἐπαναλαμβάνετο ὅτε ἤρκει ἡ σχετικὴ πλειοψηφία Διὰ τοῦ τρόπου τούτου εἰς μὲν τὴν Ἀγγλίαν ἐδημιουργήθησαν τὰ δύο Κόμματα, εἰς δὲ τὴν Εὐρώπην τὰ πολλὰ Κόμματα. Τὰ πολλὰ Κόμματα δὲν εἶναι βεβαίως προϊὸν τῆς ἀναλογικῆς, ἀλλὰ τοῦ συστήματος τῆς ἀπολύτου πλειοψηφίας, ἡ δὲ ἀναλογικὴ δὲν ἐπέφερεν ὁμολογουμένως εἰς τοῦτο οὐσιώδεις μεταβολάς. Ἡ δευτέρα οὐσιώδης διαφορά, κ. βουλευταί, εἶναι, ὅτι εἰς τὴν Ἀγγλίαν —εἶναι αὐτὸ τὸ μόνον μέρος τῆς ὁμιλίας μου τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι ὀλίγον ἀκαδημαϊκὸν— εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ἐπαναλαμβάνω, ὅταν ἡ Κυβέρνησις πέσῃ, ἡ Βουλὴ διαλύεται, ἐπακολουθοῦν ἐκλογαὶ καὶ ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς κρίνεται ἐὰν θὰ παραμείνῃ ἡ αὐτὴ Κυβέρνησις ἢ θ’ ἀντικατασταθῇ δι’ ἄλλης. Ἡ εὐρωπαϊκὴ συνήθεια εἶναι ἀντίθετος. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις πέσῃ παραμένει ἡ Βουλὴ καὶ ἐπιδιώκεται δι’ ἄλλων συνδυασμῶν νὰ σχηματισθῇ νέα Κυβέρνησις. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας γίνεται ἀντιληπτὸν ποῦ στηρίζονται αἱ βασικαὶ ἀρεταὶ ἢ τὰ μειονεκτήματα τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος. Δηλαδὴ ἐὰν ἀναζητήσωμεν τὴν ὕπαρξιν μεγαλυτέρας δικαιοσύνης, δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι θὰ πρέπει νὰ καταφύγωμεν εἰς συστήματα τὰ ὁποῖα εἶναι ἢ ἡ ἀναλογικὴ ἢ πλησιάζουν πρὸς τὴν ἀναλογικὴν καὶ ἐπιτρέπουν τὴν ἔκφρασιν περισσοτέρων ἀντιλήψεων καὶ τάσεων εἰς τὴν Βουλήν. Ἐὰν μᾶς ἐνδιαφέρῃ περισσότερον ἡ σταθερότης καὶ ἡ δημιουργία ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως, τότε μοιραίως στρεφόμεθα εἰς τὸ πρότυπον τῆς Ἀγγλίας, δηλαδὴ εἰς τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, ἀλλὰ τῆς σχετικῆς πλειοψηφίας. Πάντως, τὰ πράγματα, ὡς ἀντιλαμβάνεσθε, κ. συνάδελφοι, δὲν εἶναι τόσον ἁπλᾶ ὡς ἐμφανίζονται. Ἡ ἀναζήτησις μεγαλυτέρας δικαιοσύνης καθιστᾷ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος αὐτοσκοπόν, ἐνῷ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα εἶναι μέσον πρὸς τὸν σκοπόν, ὅστις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἄλλος ἀπὸ τοῦ νὰ δώσῃ εἰς τὸν τόπον Κυβέρνησιν, καὶ ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἀρχίζουν νὰ προβάλλουν ὅλαι αἱ ἀρεταὶ τοῦ πλειοψηφικοῦ. Ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτοῦ ὑπάρχει καὶ κἄτι ἄλλο οὐσιῶδες. Διαρκοῦντος τοῦ 20οῦ αἰῶνος μεταβάλλεται ἡ ἰσχὺς τῆς νομοθετικῆς καὶ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Εἰς ὅλα τὰ Κράτη καὶ τὰ πλέον φιλελεύθερα καὶ κοινοβουλευτικά, συνεχῶς ὑποχωρεῖ ἡ δύναμις τῆς Βουλῆς ἔναντι τῆς δυνάμεως τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἡ ὁποία ἀποκτᾷ εὐρυτέρας ἁρμοδιότητας. Ἀλλ’ ἀκριβῶς αὐτὴ ἡ μετάθεσις τοῦ κέντρου τοῦ βάρους, εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν συνιστᾶ πρόσθετον ἐπιχείρημα ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ. Ἀπὸ τῶν μέσων τοῦ 19ου αἰῶνος, ἐμφανίζεται κυριαρχοῦσα σχεδὸν ἡ ἰδέα τῆς ἀναλογικῆς. Λήγοντος τοῦ 19ου αἰῶνος προβάλλει καὶ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ἀναλογικῆς εἰς μεγάλην ἔκτασιν, ἰδίως μετὰ τὸ τέλος τοῦ Αʹ παγκοσμίου πολέμου. Γνωρίζετε ὅλοι, ὅτι οἱ λαοὶ ἐσυνήθισαν νὰ ἀποδίδουν μεγάλην σημασίαν θεωροῦντες, ὅτι ὑπῆρξεν εἷς σπουδαῖος παράγων τῆς νίκης τοῦ 1918. Ἐσυνήθιζαν, ἐπαναλαμβάνω, νὰ ἀποδίδουν μεγάλην σημασίαν εἰς τὸ πολίτευμα τῆς Γαλλικῆς Δημοκρατίας καὶ ἀπέβλεπον νὰ τὸ μιμηθοῦν ἀλλὰ καὶ πολλάκις νὰ τὸ ὑπερβοῦν ἀποσκοποῦντες νὰ τὸ συγχρονίσουν κατὰ τὰς ἰδέας των. Αὐτὴ ἡ ἀντίληψις ἐπεκράτησε τὸ πρῶτον εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ καθ’ ὃν τρόπον τὸ 1918 ἐπηρέασε τὸ Γαλλικὸν παράδειγμα, μὲ τὸν ἴδιον τρόπον ἐπηρέασε κατόπιν τὸ Σύνταγμα τῆς Βαϊμάρης. Καὶ εἴδομεν νὰ κυριαρχῇ ἡ ἀναλογικὴ εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ τὸ ἓν μετὰ τὸ ἄλλο τὰ Κράτη νὰ εἰσάγουν τὴν ἀναλογικὴν διαφόρων τύπων καὶ μορφῶν, πλὴν τῆς Γαλλίας, ἡ ὁποία παρέμεινεν εἰς τὸ σύστημα τῆς ἀπολύτου πλειοψηφίας μέ τινας παραλλαγάς. Ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπάρξεως ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως, ὡς γνωστόν, ἐκαλύφθη εἰς Γερμανίαν μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ περιφήμου ἄρθρου 48, τὸ ὁποῖον δὲν ἀπετέλεσε τίποτε ἄλλο, παρὰ τὴν πύλην ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐξῆλθεν ἡ Δημοκρατία καὶ ἐγκατεστάθη ἡ Δικτατορία καὶ ὁ Χιτλερισμός. Καὶ ὅταν ἔπιπτεν ἡ Δημοκρατία τῆς Γερμανίας, ὑπῆρχεν ἤδη πρότυπον μονοκομματικοῦ Κράτους καὶ ὁλοκληρωτικοῦ καθεστῶτος, τὸ Ρωσικὸν καὶ τὸ Ἰταλικόν. Μὲ τὸ τέρμα τοῦ Βʹ παγκοσμίου πολέμου ἐξέλιπον τὰ ὁλοκληρωτικὰ αὐτὰ Κράτη, πλὴν τῆς Ἱσπανίας καὶ ἴσως ὡρισμένων Πολιτειῶν τῶν Η.Π.Α. καὶ οὐσιαστικῶς παρέμεινεν ὁ λεγόμενος ἀνατολικὸς τύπος, ἐνῷ εἰς τὴν Δύσιν ἡ γοητεία τῆς ἀναλογικῆς, ἐπανεμφανίζετο καὶ κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὴν Γαλλίαν ὅπου τότε ἦτο δημοφιλής. Ἀλλὰ δὲν παρῆλθε πολὺς χρόνος καὶ ἤρχισε νὰ προκαλῆται τοιαύτη ἀνησυχία καὶ ἐκεῖ ὥστε νὰ δημιουργηθῇ ρεῦμα ὀγκῶδες ἀντιδράσεως κατὰ τῆς ἀναλογικῆς. Ἔφθασεν ἡ στιγμὴ νὰ ἀνησυχοῦν διὰ τὴν ὕπαρξιν πλειοψηφίας εἰς τὴν Βουλήν, λόγῳ τῆς σταθερᾶς ἀρνητικῆς τοποθετήσεως τῶν κομμουνιστῶν καὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως τότε τῶν Ντεγκωλιστῶν. Καὶ οὕτω κατέληξαν κατὰ τὸ 1951 εἰς τὸ σύστημα τῶν «συγγενῶν Κομμάτων», περὶ τοῦ ὁποίου θὰ ὁμιλήσω κατωτέρω, διότι καὶ ἐναντίον αὐτοῦ διετυπώθησαν εἰς Γαλλίαν διάφοροι ἐκφράσεις καὶ χαρακτηρισμοὶ ἀνάλογοι τῶν ὅσων ἑκάστοτε ἠκούσθησαν καὶ ἐναντίον ἄλλων ἐκλογικῶν συστημάτων ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς καὶ ἐκτὸς αὐτῆς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανεὶς μετὰ βεβαιότητος, ὅτι ἡ ἀντίληψις, ὅτι τὸ ἐκλογικὸν σύστημα εἶναι μέσον πρὸς σκοπὸν καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς ἀναδημιουργίας ἰσχυρῶν καὶ ὁμοιογενῶν Κυβερνήσεων, εἶναι ἀντίληψις ἡ ὁποία συνεχῶς κερδίζει ἔδαφος εἰς τὴν μεταπολεμικὴν Εὐρώπην. Κύριοι βουλευταί, μὲ ἠκούσατε ἀναπτύσσοντα τὰ ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ ἐπιχειρήματα εἰς τὴν εὐρεῖαν των βάσιν, ὄχι εἰς τὰ κατὰ μέρος, τὰ ὁποῖα εἶναι πασίγνωστα καὶ δὲν θὰ τὰ ἐπαναλάβω ἐγώ. Τώρα θὰ μὲ ἀκούσετε, ἐνῷ ὑπῆρξα καὶ ἐξακολουθῶ νὰ εἶμαι φίλος τοῦ πλειοψηφικοῦ, νὰ ἐξηγῶ διατὶ φρονῶ, ὅτι σήμερον διενέργεια ἐκλογῶν μὲ πλειοψηφικόν, θὰ ἦτο λάθος. Δὲν θὰ ἦτο βεβαίως ἐνέργεια διαβλητή, διότι ἐπάνοδος εἰς τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, ὡς ἓν ἀπὸ τὰ ἰσχύσαντα, δὲν ἠμπορεῖ νὰ κριθῇ κατ’ οὐδένα λόγον διαβλητή. Θὰ ἦτο ὅμως σφάλμα, βαρύτατον σφάλμα, διότι ἀντὶ νὰ δώσῃ λύσιν θὰ περιέπλεκε τὰ πράγματα ἀκόμη περισσότερον. Ὁ λόγος εἶναι ἡ ἐκτίμησις τῆς σημερινῆς πραγματικότητος. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν πολιτικὴν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἰσχύουν οἱ δογματισμοί. Τὸ δόγμα εἶναι συνδεδεμένον μὲ τὴν θρησκείαν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προέχῃ εἰς τὴν πολιτικὴν εἶναι ἡ ἐκτίμησις τοῦ παρόντος καὶ τῶν ἀναγκῶν του. Αὐτὸ δὲν σημαίνει, ὅτι καθιεροῦται ὡς κανὼν πλέον τὸ μεταβλητὸν τοῦ νόμου ἢ ὅτι πρέπει νὰ ἀλλάσσωμεν καθημερινῶς γνώμην ἢ νὰ ἀποβλέπωμεν πῶς θὰ ἐξυπηρετήσωμεν τὰ Κομματικά μας συμφέροντα. Σημαίνει ἁπλῶς, ὅτι εἶναι ἀκατανόητον νὰ εἴπωμεν, ὅτι αὐτὸ εἶναι θεωρητικῶς καλὸν καὶ ἐπειδὴ τὸ πιστεύομεν πρέπει νὰ ἀκολουθοῦμεν πάντοτε αὐτό. Τὸ ἀπόλυτον δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν πολιτικήν. Ὑπάρχουν περιπτώσεις προσαρμογῆς ἀναγκαιόταται διὰ νὰ λειτουργήσῃ ὁμαλῶς τὸ πολίτευμα. Αὐτὴ λοιπὸν ἡ ἐκτίμησις τῆς σημερινῆς πραγματικότητος ὁδηγεῖ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι θὰ ἦτο λάθος νὰ ἐπαναφέρωμεν τοὐλάχιστον διὰ αὐτὰς τὰς ἐκλογὰς τὸ πλειοψηφικόν. Διότι ἡ σημερινὴ ἐκτίμησις τῆς πραγματικότητος δεικνύει, ὅτι ἡ θέσις τῆς ἀριστερᾶς εἶναι ηὐξημένη καὶ κατὰ συνέπειαν εἰς περίπτωσιν πλειοψηφικοῦ κινδυνεύει ἢ νὰ ἴδωμεν μὲ τὴν ἐθνικόφρονα παράταξιν διῃρημένην καὶ ὡς ἐκ τούτου εὐνοουμένην κατ’ ἐξοχὴν τὴν ἀριστερὰν ἢ νὰ τὴν ἴδωμεν ἡνωμένην, ὁπότε θὰ εἶναι κἄτι χειρότερον, νὰ μονοπωλήσῃ ἡ ἀριστερὰ μόνη τὴν ἀντιπολίτευσιν. Αὐτὴ ἡ σκληρὰ πραγματικότης δὲν ἀντιμετωπίζεται μόνον ἐδῶ. Εἷς ἐκ τῶν καλυτέρων, ἂν ὄχι ὁ ἄριστος, τῶν ἑρμηνευτῶν τῆς Γαλλικῆς πολιτικῆς καταστάσεως τῆς 4ης Δημοκρατίας, ὁ Φίλιππος Οὐΐλιαμς, εἰς ἕνα πολὺ γνωστὸν ἔργον του, γράφει περίπου τὰ ἑξῆς: Ὅτι εἰς τὴν Γαλλίαν εἶχον πάντοτε ἀντιπάθειαν πρὸς τὸν Ἀγγλικὸν νόμον καὶ ἡ ἀντιπάθεια αὐτὴ ὠφείλετο εἰς τὸ ἑξῆς βαθύτερον αἴτιον. Ἀνεγνώριζαν, ὅτι ἡ Γαλλία ἔχει ἀνάγκην ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως, ἀνεγνώριζαν, ὅτι τὸ Ἀγγλικὸν σύστημα διευκολύνει εἰς τοῦτο ἀπολύτως, ἀλλὰ ταυτοχρόνως, δεχόμενοι τὴν ἐσωτερικὴν Γαλλικὴν πραγματικότητα τοῦ βαθυτέρου διχασμοῦ, ἐφοβοῦντο, ὅτι τοιαύτη διαίρεσις τῆς Γαλλίας εἰς δύο παρατάξεις, θὰ ἦτο κίνδυνος νὰ ὁδηγήσῃ ὄχι εἰς τὸ καλὸν τῆς ἰσχυρᾶς Δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως μὲ ἰσχυρὰν Δημοκρατικὴν ἀντιπολίτευσιν, ἀλλὰ εἰς τὴν πόλωσιν καὶ ἐκεῖθεν εἰς τὸν ἐμφύλιον πόλεμον. Καὶ συνεχίζει ὁ Οὐΐλιαμς, ὅτι ἀφοῦ κατέστη ἀντιληπτόν, ὅτι τὴν δεσπόζουσαν θέσιν θὰ εἶχε τὸ κομμουνιστικὸν Κόμμα εἰς μίαν ἀπὸ τὰς δύο παρατάξεις, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης οὐδεὶς σχεδὸν θὰ ἤθελε νὰ ἀκούσῃ σύστημα τοιαύτης πολώσεως εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ δι’ αὐτὸ κατέφυγον εἰς τὸ σύστημα τῶν συγγενῶν Κομμάτων. Ἄλλο ζήτημα ἐὰν καὶ αὐτὸ ἀπεδείχθη ὡς μία μορφὴ ἀηδοῦς συναλλαγῆς διότι ὅλοι γνωρίζετε, ὅτι ὄχι ὡς ἐφηρμόσθη τὸ σύστημα τοῦτο τὸ 1951 εἰς τὴν Γαλλίαν (καὶ ὄχι ὡς εἰς τὴν Ἰταλίαν τὸ 1953 ἀπὸ τὸν Ντεγκάσπερι), ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ συνεργασία τῶν συγγενῶν Κομμάτων κατὰ περιφερείας καὶ ἐὰν ἡ συνεργασία αὐτὴ ἔφερε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀπολύτου πλειοψηφίας, τότε μεταξὺ των αὐτοὶ ἐμοίραζαν ὁλόκληρον τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑδρῶν. Εἰς τὴν Ἰταλίαν ἡ συνεννόησις ἔπρεπε νὰ ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὴν Ἰταλίαν ὁπότε ἡ διανομὴ θὰ ἀφεώρα τὰ ⅔ τῶν ἑδρῶν. Τοῦτο ἔχει σημασίαν, διότι εἷς ἀπὸ μίαν περιφέρειαν τῆς Γαλλίας ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνήκῃ εἰς Κόμμα ἀριστερὸν καὶ νὰ συνεργασθῇ κατόπιν μὲ Κόμμα δεξιώτερον, ὅπως καὶ ἀντιστρόφως. Δηλαδὴ αὐτὴ ἡ συγγένεια μεταβάλλεται δίκην χαμαιλέοντος, ἀναλόγως τῶν ἐπιτοπίων ἀναγκῶν. Ἐν τούτοις καὶ μὲ τὸν Ντὲ Γκὼλ εἰς τὴν Γαλλίαν δὲν ἐδέχθησαν τὸ Ἀγγλικὸν σύστημα, ἀλλὰ ἐπανῆλθον εἰς τὸ σύστημα τῆς Γʹ Δημοκρατίας μέ τινας παραλλαγάς, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ εἶναι πλειοψηφικόν, ἀλλὰ ὁδηγεῖ εἰς τὴν δημιουργίαν καὶ τὴν ὕπαρξιν πολλῶν Κομμάτων. Δὲν εἶναι δικομματικόν. Ἡ Γαλλία καὶ μὲ τὸ σύστημα τῆς Γʹ Δημοκρατίας, εἶχε τὸ 1936 12 Κόμματα καὶ τὸ 1946 εἶχε, μὲ τὴν ἀναλογικὴν περίπου τὸν ἴδιον ἀριθμὸν Κομμάτων, διὰ τὴν ἀκρίβειαν 15, ἀλλὰ καὶ τὰ ἄλλα Κράτη, ὅπως ἡ Γερμανία, εἶχε 12 Κόμματα καὶ τὸ 1928, μὲ τὸ σύνταγμα τῆς Βαϊμάρης, ἔφθασε νὰ ἔχῃ 14 Κόμματα, ἀλλὰ ἐννοῶ τὴν ἡνωμένην Γερμανίαν. Ἡ ἐκτίμησις λοιπὸν τῆς σημερινῆς πραγματικότητος συνιστᾷ ἐπιχείρημα συντριπτικὸν ἐναντίον τοῦ πλειοψηφικοῦ. Κατὰ τὴν γνώμην μου ὑπάρχουν καὶ ἄλλα οὐσιώδη ἐπιχειρήματα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπανειλημμένως λέγονται, ἀλλὰ πάντως εἶναι οὐσιώδη. Ἓν ἐξ αὐτῶν εἶναι, ὅτι πρέπει κἄποτε νὰ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ μὲ ἀναλογικήν, διὰ νὰ ἔχωμεν ἀπογραφὴν εἰλικρινῆ τῶν πολιτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας. Πολλὰς φορὰς γίνονται συζητήσεις ἐδῶ καὶ ἔξω τῆς Βουλῆς διὰ τὸν Κανονισμόν. Ποῖα εἶναι Κόμματα καὶ ποῖοι Ἀρχηγοὶ Κομμάτων. Ἰδοὺ ἡ μόνη εὐκαιρία πραγματικῆς ἀναμετρήσεως, νὰ ἴδωμεν πράγματι ποῖοι εἶναι Ἀρχηγοὶ καὶ ποίαν μερίδα τῆς κοινῆς γνώμης ἐκπροσωποῦν. Ἀλλὰ διὰ νὰ γίνῃ τοῦτο, ὡς ἀντιλαμβάνεσθε, δὲν ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ ἀναμέτρησις, ὅταν ὁ εἷς συναγωνίζεται μὲ αʹ ὅρους καὶ ὁ ἄλλος μὲ βʹ ὅρους. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ δεχθῆτε συνάντησιν μπὸξ καὶ ὁ εἷς νὰ εἶναι μὲ γάντια καὶ ὁ ἄλλος μὲ γυμνὰ τὰ χέρια. Αὐτὴ ἡ ἀναμέτρησις εἶναι ἀναγκαία, τοσούτῳ μᾶλλον, διότι γίνονται ἤδη πολλαὶ ἀνακατατάξεις καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς, εἶναι δὲ πράγματι ἀνάγκη νὰ γνωρίζωμεν τί ἐκπροσωπεῖ ἕκαστος. Καὶ νὰ ἔχωμεν καὶ τὴν πραγματικὴν εἰκόνα τοῦ τί ἐκπροσωπεῖ ἡ ἀριστερά. Ἐλέχθη, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1958 ὠφέλησε, διότι ἀπεκάλυψε τὴν πραγματικὴν δύναμιν τῆς ἀριστερᾶς (καὶ θὰ ἴδωμεν περαιτέρω ἐὰν ὑπῆρξε πράγματι αὐτὴ ἡ ὠφέλεια). Ἐν τούτοις, διὰ νὰ γίνῃ πραγματικὰ αὐτὴ ἡ ἀποκάλυψις, ἔπρεπε καὶ νὰ παρασχεθῇ ἡ εὐκαιρία, τὴν ὁποίαν ἰδεωδῶς δίδει τὸ ἀναλογικὸν σύστημα. Τὸ ἀναλογικόν, ἐπίσης, ἐν συνεχείᾳ τοῦ πρώτου ἐπιχειρήματος, περιορίζει κατὰ τὸ δυνατὸν ὅλους τοὺς δρόμους προσπελάσεως πρὸς τὴν ἀριστεράν, ἐνῷ ἄλλως ἡ ἀριστερά, ὅσον πηγαίνομεν πρὸς τὸ πλειοψηφικόν, γίνεται ὁ μόνος δέκτης τῆς συγκεντρώσεως ὅλων τῶν ἄκρων ἀντιπολιτευομένων, ἐνῷ φέρονται εἰς ἀδιέξοδον τὰ ἀντιπολιτευόμενα ἄλλα, τὰ μετριοπαθῆ στοιχεῖα. Συνοψίζων, λοιπόν, ἕως ἐδῶ εἶπον, διατί, ἐνῷ εἶμαι φίλος τοῦ πλειοψηφικοῦ, φρονῶ, ὅτι τώρα ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ πλειοψηφικοῦ θὰ εἶναι λάθος καὶ διατί, ἀντιθέτως, πιστεύω, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ἀναλογικοῦ θὰ ἦτο πρᾶξις συνέσεως καὶ σωφροσύνης, χωρὶς νὰ ἀρνοῦμαι τὰ μεγάλα πλεονεκτήματά του, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξα ἐν τῇ ἀρχῇ καὶ χωρὶς νὰ ἀποφεύγω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐὰν ὑπάγωμεν εἰς ἐκλογὰς μὲ ἀναλογικήν, βεβαίως πρέπει νὰ τὸ ἔχωμεν πάρει ἀπόφασιν, ὅτι ἡ νέα Βουλὴ θὰ εἶναι μεταβατικὴ Βουλή. Ἀλλὰ καὶ δὲν πρέπει νὰ τρομάξωμεν. Ἐμὲ μὲ ἀνησυχοῦν αἱ μεταβατικαὶ Κυβερνήσεις καὶ ὄχι αἱ μεταβατικαὶ Βουλαί. Ἡ μεταβατικὴ Βουλὴ ἠμπορεῖ νὰ εἶναι πολύτιμος δι’ ἐκκαθάρισιν, ἀρκεῖ νὰ εἶναι κἄτι τὸ προσωρινόν. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν ἐνισχυμένην. Πρωτίστως εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξηγηθῇ καὶ πάλιν τί ἐννοοῦμεν ἐνισχυμένην καὶ τοῦτο, διὰ νὰ μὴ δημιουργοῦνται παρανοήσεις καὶ παρεξηγήσεις. Ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι μὲ τὸ ἀναλογικὸν αἱ ἕδραι δὲν ἐξαντλοῦνται μὲ τὴν πρώτην κατανομήν, ἀλλὰ γίνεται καὶ δευτέρα κατανομή. Ἐὰν εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν συμμετάσχουν ὡρισμένα μόνον Κόμματα κατὰ ποσοστόν, ἔχομεν τὴν λεγομένην ἐνισχυμένην ἀναλογικήν. Αὐτὸ συνέβη εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅπου ὁμιλοῦμεν περὶ ἁπλῆς ἀναλογικῆς, ἐνῷ εἰς τὴν πραγματικότητα ἐπρόκειτο περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς μὲ τὸ ποσοστὸν τῶν 10% διὰ νὰ συμμετάσχουν τὰ Κόμματα εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν κατ’ ἐφετειακὴν περιφέρειαν. Τὸ 1951 ἐνεφανίσθη πάλιν ἡ λεγομένη ἐνισχυμένη —λέγω δὲ λεγομένη ἐνισχυμένη, διότι ἡ ἀναλογικὴ τοῦ 1951, δὲν ἦτο ἐνισχυμένη— εἶχε ἰδιοτυπίαν. Δὲν ἠρκεῖτο εἰς τὸ νὰ καθορίσῃ ποσοστὸν ηὐξημένον ἀπὸ 10–17%, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τέλους εἶναι μὲν μέγα, διότι εἰς ἄλλα μέρη, χρησιμοποιοῦντα τοιαύτην διάκρισιν, τὰ ποσοστὰ αὐτὰ εἶναι πολὺ χαμηλά, λ. χ. 5%, ἀλλὰ πάντως ὄχι φοβερόν! Ἡμεῖς τὸ εἴχομεν 10%, τὸ ἐκάμαμεν 17%. Αὐτὸ δὲν ἔπαυσε νὰ χαρακτηρίζῃ τὴν μορφὴν τῆς ἀναλογικῆς ἐνισχυμένης τοιαύτης. Ἐκεῖνο ποὺ ἀλλοιώνει τὴν μορφήν της, ἦτο ὅτι ἦτο ἐνισχυμένη τῶν τριῶν Κομμάτων καὶ ὅτι καὶ τέταρτον συνεκέντρου τὸ ποσοστόν, δὲν θὰ συμμετεῖχεν ἐν τούτοις εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἦτο μεταξὺ τῶν τριῶν πρώτων Κομμάτων. Ἀναλόγως δι’ ὡρισμένας περιπτώσεις, ἠδύνατο τὸ σύστημα νὰ μεταβληθῇ, εἰς σύστημα δύο Κομμάτων. Ἐπὶ πλέον, ὑπῆρχε καὶ ἡ περίπτωσις τῶν συνασπισμῶν μὲ ηὐξημένα τὰ ποσοστά. Αὐταὶ ὅλαι αἱ διακρίσεις καθίστων τὴν ἀναλογικὴν ἐκείνην ὄχι ἐνισχυμένην, ἀλλ’ ἰδιότυπον, ἀνεξαρτήτως τοῦ διαβλητοῦ της. Τὸ τονίζω αὐτό, διότι, ὅταν ὁμιλοῦμεν δι’ ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν ἐννοοῦμεν ηὐξημένον ποσοστόν, τὸ ὁποῖον ὅσα τυχὸν Κόμματα ἐπιτύχουν, θὰ δύνανται νὰ συμμετάσχουν εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν καὶ ὄχι μόνον τὰ τρία πρῶτα Κόμματα. Τὸ ὅτι ἡ ἐνισχυμένη ἐκείνη ἀναλογικὴ δὲν ἦτο πράγματι ἐνισχυμένη, δὲν τὸ λέγω μόνον ἐγώ. Ἀναδιφῶν τὰ πρακτικὰ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, εὗρον τὸ ἑξῆς ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον καὶ σᾶς διαβάζω. Ὡς γνωστόν, ὁ εἷς ἐκ τῶν δημιουργῶν τοῦ ἐκλογικοῦ ἐκείνου νόμου ἦτο ὁ κ. Κ. Τσαλδάρης, Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Αὐτός, λοιπόν, ἔλεγε: «Κατὰ τὴν ἐποχὴν τῶν συζητήσεων τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἐπεδίωκε τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, διότι αὐτὸς ὁ νόμος εὑρίσκεται ἐγγύτερον πρὸς τὸ πλειοψηφικὸν καὶ ἀπέχει παρασάγγας ἀπὸ τὴν ἀναλογικήν». Καὶ περαιτέρω: «Ὁ εἰσηγητὴς τότε τῆς πλειοψηφίας, νομίζω ὁ κ. Ἀντωνίου, ἔλεγεν ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς: «Κακῶς ἀπεκλήθη τὸ καθιερωμένον σύστημα ὡς σύστημα ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ἐνῷ πρόκειται περὶ ἐξησθενημένης ἀναλογικῆς. Τὸ σύστημα καθίσταται συγγενέστερον πρὸς τὸ πλειοψηφικόν, ἔν τινι μέτρῳ ἔχει δόσιν ἀξίας τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Τσαλδάρη, ὅτι οὐσιαστικῶς πρόκειται περὶ τροποποιουμένου πλειοψηφικοῦ». Τοῦτο ἔχει σημασίαν, διότι ἂν ἐκεῖ ἀμφισβητῆται ὁ χαρακτηρισμὸς τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, τὶ νὰ εἴπῃ τις διὰ τὸν νόμον τοῦ 58; Οὔτε κατ’ εὐφημισμὸν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ λέγωμεν, ὅτι πρόκειται περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς καὶ τοῦτο ὄχι μόνον πρὸς τὰ ποσοστά, τοῦ 25% καὶ τῶν ἐν συνεχείᾳ 35%, 40% ἦσαν ἀπαραδέκτως ὑψηλὰ δι’ ὅλον τὸν μηχανισμὸν τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος, ὅπως ἀπεδείχθη, ἦτο μηχανισμὸς ἐνδιαφερόμενος, πῶς δύο Κόμματα νὰ διανεμηθοῦν τοὺς ψήφους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐκ τῶν ὑστέρων, ἐνῷ ἀκριβῶς ἡ ἀναλογικὴ στηρίζεται εἰς τὴν δικαίαν βάσιν, πῶς οἱ περισσότεροι νὰ συμμετάσχουν εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν καὶ πῶς νὰ δημιουργηθοῦν ἰσχυρὰ Κόμματα μὲ ξένας ψήφους. Ἀλλὰ πέραν τούτου, ἂν ὑποστηρίξω, κύριοι, τὴν δυνατότητα νὰ ἐφορμοσθῇ ἡ γνησίως ἐνισχυμένη ἀναλογική, τὸ ὑποστηρίζω καὶ διὰ πρακτικοὺς λόγους. Ἄς δεχθῶμεν πρὸς στιγμήν, ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ τῆς ἰδίας περιπτώσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εἶπεν, ὅτι εὑρέθη ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων τὸ 1958. Ἄν εὑρεθῶμεν πρὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία νὰ ἐπιμένῃ ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ μὴ δέχεται τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν καὶ ἡμεῖς νὰ νομίζωμεν, ὅτι θὰ ἦτο λάθος νὰ δεχθῶμεν τὸ πλειοψηφικόν. Πρέπει νὰ εἴμεθα ἕτοιμοι, νὰ προτείνωμεν ἄλλην λύσιν. Μίαν διέξοδον, χωρὶς αὐτὴ νὰ εἶναι διαβλητή, διότι ἡμεῖς ποὺ τὴν προτείνομεν δὲν ἀποβλέπομεν εἰς οἱονδήποτε κομματικὸν καὶ πολιτικὸν συμφέρον. Προτείνομεν κἄτι, τὸ ποῖον ἐξ ἴσου ὠφελεῖ ἢ ἐξ ἴσου βλάπτει ὅλους. Δεύτερον, εἴμεθα καὶ ρεαλισταί, διότι ὑπάρχουν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην περισσότερα τοῦ ἑνὸς Κόμματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἤθελον νὰ κατέλθουν εἰς τὰς ἐκλογὰς μὲ τὰς ἰδίας των δυνάμεις ἢ ἔστω μεταξὺ των συνεργαζόμενα, ἀλλὰ οὔτε μὲ τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε μὲ τὴν Ἀριστεράν. Διὰ νὰ τὸ πράξουν τοῦτο πρέπει νὰ ἔχουν τὴν δυνατότητα. Καὶ τὴν δυνατότητα παρέχει μόνον ἡ ἀναλογικὴ καὶ ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογική, ἐνῷ τὸ πλειοψηφικὸν προβλέπει ἐκ τῶν προτέρων τοποθέτησιν. Διότι τὸ πλειοψηφικὸν σημαίνει, ὅτι πρέπει νὰ ἐκλέξῃς μεταξὺ τῶν δύο. Διότι ἂν δέχεσαι νὰ παρουσιασθῇς εἰς τὴν μέσην ὡς τρίτος, τότε ἐνδεχομένως θὰ καταλήξωμεν εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προηγουμένως εἶπον: Ὁ διχασμὸς τῶν ἐθνικοφρόνων νὰ καταστήσῃ ἰσχυροτάτην Ἀντιπολίτευσιν τὴν Ἀριστεράν, ἢ καὶ νὰ ὁδηγήσῃ τὴν Ἀριστερὰν εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἡ δὲ Ἕνωσις πρὸς ἀποφυγὴν τούτου νὰ ὁδηγήσῃ τὴν Ἀριστερὰν εἰς ἰσχυρὰν καὶ μόνην Ἀντιπολίτευσιν. Ἰδού, λοιπόν, διατί, κύριοι βουλευταί, ὅσοι ἐξ ἡμῶν νομίζουν, ὅτι προσφέρουν ἐθνικὴν ὑπηρεσίαν κατερχόμενοι μόνοι εἰς τὰς ἐκλογάς, ἐπιτρέποντες τοιουτοτρόπως εἰς τὸν λαὸν νὰ διαλέξῃ καὶ πρὸς μίαν τρίτην θέσιν καὶ ὄχι μόνον πρὸς πρώτην καὶ δευτέραν, (ἐννοῶ ἀπὸ ἀπόψεως τοποθετήσεως ὄχι ἀπὸ ἀπόψεως φιλοδοξιῶν, διότι ἄλλως, διεκδικοῦντες δευτέραν ἢ τρίτην θέσιν, εἶναι προωρισμένοι νὰ ἡττηθοῦν), λέγω, ὅτι αὐτοὶ οἱ οὕτω πως σκεπτόμενοι, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ βλέπουν ὡς μόνην λύσιν διεξόδου τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ἐφ’ ὅσον δηλαδὴ θὰ ἀπεκλείετο ἡ ἁπλῆ ἀναλογική. Θὰ ἠδυνάμην νὰ τερματίσω ἐδῶ τὸν λόγον μου. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος πολὺς διὰ τὸν νόμον τοῦ 1958, δὲν ἀντέχω καὶ ἐγὼ εἰς τὸν πειρασμὸν νὰ μὴ εἰσέλθω εἰς τὸν νόμον ἐκεῖνον δι’ ὀλίγων καὶ τοῦτο τὸ πράττω φρονῶν, ὅτι ἐπιτελῶ ἐθνικὸν καθῆκον, διὰ νὰ ἀποφευχθοῦν ἀνάλογα λάθη καὶ εἰς τὸ μέλλον. Ἐλέχθη, ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος ὑπῆρξεν ἀποτέλεσμα διλήμματος, διότι ἂν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων δὲν ἀπεδέχετο τὴν λύσιν τοῦ νόμου τοῦ 58 — τὴν ὁποίαν κατὰ βάσιν αὐτὸ εἶχε σκεφθῆ— τότε ἡ χώρα θὰ ὁδηγεῖτο εἰς ἐκλογὰς μὲ τὸ σύστημα τοῦ 56, τὸ ὁποῖον κρίνεται, ὅτι θὰ ἰσοδυνάμει μὲ ἐθνικὴν συμφοράν. Κύριοι βουλευταί, δὲν δέχομαι, ὅτι ὑπῆρξε δίλημμα, διότι πιστεύω, ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ Κυβέρνησις διήρχετο δυσκόλους ἡμέρας καὶ τοῦτο ἀπεδείχθη ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι ὀλίγον περίπου μετὰ τὰς διαπραγματεύσεις, ἀπεσπάσθη τῆς Κυβερνήσεως ἰσχυροτάτη μερὶς βουλευτῶν. Καὶ ὑπῆρξεν ἄκρως ἐπιτυχής, ὅπως τὸ εἶπον, καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ τώρα, ὁ χειρισμὸς τοῦ τότε καὶ τώρα Πρωθυπουργοῦ τῆς Ἑλλάδος, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ συγκρατήσῃ τότε τὴν κατάστασιν. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον, τὴν Κυβέρνησιν βαρύτατα τότε ἐστενοχώρει τὸ γεγονός, ὅτι τὸ Κυπριακὸν ἦτο εἰς ἀδιέξοδον. Λοιπόν, ἡ Κυβέρνησις, διαπραγματευομένη μὲ τὴν τότε ἰσχυρὰν Ἀντιπολίτευσιν, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἦτο φανερόν, ὅτι ἐχρειάζετο συνεργασία διὰ νὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς ἀδιαβλήτους ἐκλογάς, καὶ τοῦτο ἔπρεπε νὰ τὸ εἶχον ἀντιληφθῆ οἱ Φιλελεύθεροι. Ἀλλ’ ἔστω. Ἐὰν πράγματι ὑπῆρχε τὸ δίλημμα ἢ ἐκλογὰς μὲ τὸ σύστημα τοῦ 58 ἢ μὲ τὸ σύστημα τοῦ 56, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπετέλει ἐθνικὴν συμφοράν, δὲν δέχομαι, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔβλεπεν αὐτὸ τὸ ἐνδεχόμενον τῆς ἐθνικῆς συμφορᾶς. Οὔτε δέχομαι ὅτι, ἐὰν τὸ ἔβλεπε θὰ προέκρινε τὸ ἰδικόν του συμφέρον ἀπὸ τὸ συμφέρον τὸ ἐθνικόν. Αὐτὸ τὸ ἀρνοῦμαι, κατὰ συνέπειαν, λέγω ἁπλούστατα, ὅτι ἀπεδείχθη, —οὐδένα θέλω νὰ θίξω— ἀπεδείχθη ἐπιτήδειος εἰς τὰς διαπραγματεύσεις του ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ. Καὶ νομίζω, ἀκόμη, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν «δὲν ἐνεθυμήθη τὸν παλαιὸν φιλελεύθερον», ὅπως ἐλέχθη τότε, ἀλλ’ ἁπλούστατα ἐχειρίσθη ἐπιτυχῶς τὴν ἀποστολήν του ἐκείνην. Ἐλέχθη, ἀκόμη, τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἡ παρουσιασθεῖσα ἀνωμαλία εἰς τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα μὲ τοὺς βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι ἦλθον εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, (σχέσεως δηλ. ψήφων καὶ βουλευτῶν), δὲν ὑπῆρξε μοναδική. Ἀληθέστατον. Ἀλλ’ ὅταν ἀναφερώμεθα εἰς τὸ πλειοψηφικόν, διαπράττομεν λάθος. Διότι ἀφοῦ εἴπομεν, ὅτι ἀκριβῶς τὸ πλειοψηφικὸν ἐνέχει ἐν ἑαυτῷ τὴν ἀδικίαν νὰ δημιουργῇ μεγάλας πλειοψηφίας εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ μικρὰς ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, δὲν πρέπει νὰ ἐπικαλούμεθα παράδειγμα, τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι συνδεδεμένον μὲ τὰς ἀδυναμίας τοῦ πλειοψηφικοῦ. Ἰσχυρὸν παράδειγμα εἶναι τὸ ἐπίσης λεχθὲν τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς τοῦ 1950 τῆς Ἑλληνικῆς ἢ ἔστω ἁπλῆς ἀναλογικῆς, διότι κατ’ ἐξοχήν, ἐὰν ἕνα Κόμμα τὸ ἐπλήρωσε τότε, ὑπῆρξε τὸ Νέον Κόμμα, τὸ ὁποῖον μὲ 50.000 ψήφους, ἔφερεν ἕνα μόνον βουλευτήν. Αὐτὴ ἦτο ἡ μεγαλυτέρα ἀδικία. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει μία τεραστία διαφορά, ὅταν τοῦτο ἀποδίδεται εἰς τὴν τύχην, εἰς τὴν σύμπτωσιν τὴν σπανίαν καὶ ὄχι εἰς σχέδιον προηγούμενον, τὸ ὁποῖον ὁδηγεῖ εἰς τὴν αὐτοκτονίαν ἢ τὴν καταστροφήν. Γνωρίζετε ὅλοι, ὅτι οὐδεὶς ποτὲ ἐδίωξεν ἢ ἐμίσησε τοὺς ἐκ τῶν λαχείων νικητάς. Ἐνῷ, ἐὰν σχηματίσητε οἱανδήποτε περιουσίαν γίνεσθε στόχος ὅλων. Ἐγὼ ἔλαβον τότε μίαν ἕδραν. Ἄλλα Κόμματα ὠφελήθησαν καὶ ἄλλα ἐζημιώθησαν. Δὲν παραπονοῦμαι ὅμως, ἐνῷ μὲ τὸν νόμον τοῦ 1958 παραπονοῦμαι. Καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω. Ἐλέχθη, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς δὲν ἔδωσε ψήφους εἰς τὴν Ἀριστεράν, ἀλλ’ ἀπεκάλυψεν ἁπλῶς τὴν δύναμίν της. Διαφωνῶ. Ὡραία ἁπλῶς εἰκών. Ἀλλὰ μόνον εἰκών, διότι ἔδωσε ψήφους, κύριοι βουλευταί. Εἶσθε πεπειραμένοι εἰς τὰ θέματα αὐτά, ἴσως περισσότερον ἐμοῦ καὶ γνωρίζετε τὶ σημαίνει ψυχολογία τῆς χαμένης ψήφου. Καὶ θὰ ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι μὲ τὸν ἐκλογικὸν νόμον ἡ μὲν ΕΡΕ ἦτο βέβαιον, ὅτι διεξεδίκει τὴν πρώτην θέσιν. (Οὐδεὶς ἐπίστευεν, ὅτι θὰ λάβῃ τόσον ποσοστόν. Ἐπιστεύετο, ὅτι θὰ πάρῃ 37, 35, 32, ἀλλὰ πάντως τὴν πρώτην θέσιν). Ἐπίσης πολλοὶ ἠμφισβήτουν, ὅτι τὸ Κόμμα τῆς ΕΔΑ θὰ ἐλάμβανε τὸ ποσοστὸν τὸ ὁποῖον ἔλαβε. Δὲν ἤμην μεταξὺ αὐτῶν, οὔτε παρευρισκόμην τότε εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ὥστε νὰ εἶχον τὴν εὐχέρειαν νὰ τὸ εἴπω, ἀλλὰ τὸ ἔχω εἴπει ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ὅτι ἀνέμενον τὸ ἐνδεχόμενον ἡ Ἀριστερὰ νὰ πάρῃ τὸ 25%. Ἐνθυμοῦμαι δέ, μάλιστα, ὅταν ἐπιστρέφων ἐκ τῆς περιοδείας μου μὲ τὸν κ. Μπαλτατζῆν εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, διεσταυρώθην εἰς τὸ «Μεντιτεράνεαν» τῆς Θεσσαλονίκης μὲ τοὺς Ἀρχηγοὺς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ συνωμίλησα μὲ συνοδεύοντας αὐτοὺς δημοσιογράφους —εἶμαι ἕτοιμος νὰ τοὺς ἀναφέρω ἐπωνύμως— οἱ ὁποῖοι μὲ ἠρώτησαν τὰς ἀντιλήψεις μου. Εἶπον, ὅτι, δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς εἴπω τὶ συμβαίνει μὲ τὴν ΠΑΔΕ. Ἀλλὰ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτὴν τείνει νὰ ἐξαφανισθῇ παντελῶς. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἀπέδειξεν, ὅτι εἶχον δίκαιον. Λοιπόν, ἠμποροῦσε νὰ προβλεφθῇ τὸ ἀποτέλεσμα ἐκεῖνο. Διότι ὑπῆρξαν ψηφοφόροι, οἱ ὁποῖοι παρέμειναν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὑπῆρξαν ψηφοφόροι οἱ ὁποῖοι ἐπῆγαν εἰς τὴν Ἀριστεράν. Καὶ ὑπῆρξαν ψηφοφόροι, οἱ ὁποῖοι ἔφυγαν ἀπὸ τὴν ΠΑΔΕ καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ἀπὸ τὴν ΠΑΔΕ, λόγῳ ἀπελπισίας, διότι δὲν ὑπῆρχεν οὔτε κἂν ἐλπὶς μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἀρείου Πάγου, διὰ τὴν δευτέραν κατανομήν, ἀπὸ δὲ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, λυποῦμαι νὰ εἴπω, λόγῳ δυσφορίας μεγάλης. Διότι ἰδίως ἐκεῖναι αἱ συζητήσεις εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ ποσοστοῦ τῶν 35, τῶν 40% κλπ., ἔφθειραν τότε ἀνεπανορθώτως τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον ἄλλως τε, διεκδικοῦν τὴν δευτέραν θέσιν, ἦτο φυσικὸν νὰ τὴν χάσῃ καὶ αὐτήν. Ἐλέχθη, ὅτι διὰ τοῦ συστήματος τοῦ 1958 ἀπεφεύχθη ἡ διὰ δευτέραν φορὰν συνεργασία μὲ τὴν Ἄκραν Ἀριστεράν. Εἶπον καὶ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν εἰς τὴν Βουλὴν τὸν Ἰούνιον τοῦ 1958 καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ τώρα, ὅτι τὸ διατὶ ἐματαιώθη ἡ συνεργασία ἐκείνη, τὸ γνωρίζω ἐγώ, τὸ γνωρίζουν οἱ κ.κ. τῆς Ἀριστερᾶς. Οἱ ἄλλοι τὸ μαντεύουν, τὸ ὑποθέτουν. Εἶμαι πρόθυμος νὰ τὸ συζητήσω, ἐὰν τόσον ἐνδιαφέρεται ἡ Βουλή. Θὰ ἦτο ἴσως χρήσιμον. Τὰ ἄλλα εἶναι εἰκασίαι. Ἀλλ’ ἂς δεχθῶμεν τὰς εἰκασίας ὡς πραγματικότητα, ὅτι αὐτὸ ἠμπόδισεν ἐμὲ νὰ συνεργασθῶ μὲ τὴν Ἄκραν Ἀριστεράν, ποὺ ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι ἀκριβές. Μέγα τὸ κέρδος! Καὶ ποῖον τὸ ἀποτέλεσμα; Ὅτι βεβαίως δὲν ἔχομεν ἁπλῶς τὴν Ἀριστερὰν ἐδῶ ὡς δευτέραν δύναμιν, ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τὰς συνεπείας πρὸς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Δὲν νομίζω δέ, ὅτι ὑπῆρξεν ἐθνικὸν ἀποτέλεσμα τὸ νὰ ἴδωμεν τὸν ἰσχυρότερον κορμὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ὑφίσταται τὰς ὅσας ὑφίσταται ταλαιπωρίας ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ἐκλογικοῦ ἐκείνου συστήματος. Ἀλλά, πλὴν τούτων, κύριοι βουλευταί, ἐγὼ δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει αἰωνίως νὰ ὁμιλῶμεν, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν μόνον ἀρνητικοὺς σκοπούς. Ἐπίσης, καταλέγομαι μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θεωροῦν ὡς ἀπαράδεκτον τοῦ νὰ βοηθοῦν νὰ δημιουργῆται ψυχολογία, ὅτι καλῶς ἢ κακῶς ἕνα 25% εἶναι ἐκτὸς Ἑλλάδος. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀρχίζωμεν νὰ μετρῶμεν τοὺς Ἕλληνας ἀπὸ τὰ 2.000.000 καὶ μετά. Θὰ ἀπετέλει λάθος. Πρῶτον, διότι δὲν εἶναι. Δεύτερον, καὶ ἐὰν εἶναι ἀσήμαντον καὶ μικρὸν ποσοστὸν οἱ Κομμουνισταί, ἔχομεν κάθε λόγον, ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ ἀποκαλύπτωμεν. Καὶ δὲν τὸ ἀπεκαλύψαμεν διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ αὐτοῦ νόμου, ἀλλ’ ἐμπερδέψαμε τὴν κατάστασιν. Διότι ἡ εἰκὼν ἡ σημερινὴ δημιουργεῖ ψευδαισθήσεις καὶ ψευδεντυπώσεις. Ἀλλὰ ἐπὶ πλέον νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι σωστὸ νὰ λέγωμεν, ὅτι τὰ πάντα θὰ κάμωμεν διὰ νὰ ἀποφύγωμεν νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ ἡ συνεργασία αὐτή. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων τὴν ἔκαμε τὴν συνεργασίαν αὐτὴν τὸ 1956. Ἐγὼ δὲν τὸ κατηγόρησα ποτέ. Ἐγὼ τὸ κατηγόρησα, διότι δὲν ἐπέτυχεν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων τότε ἔκαμε τὴν συνεργασίαν ἐκείνην. Ἆρά γε, διερωτᾶται πᾶς τις καὶ ἐγὼ μεταξὺ αὐτῶν. Βεβαίως καὶ οἱ τρεῖς γῦροι καὶ ἡ κομμουνιστικὴ κοσμοθεωρία, δὲν ἐδημιουργήθησαν μετὰ τὸ 1956–58; Ὑπῆρχον πρὸ τοῦ 1956; Πῶς, λοιπόν, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δεχόμεθα τὸ 1956 τὸ ἀρνούμεθα τὸ 1958 ὡς ἐνδεχόμενον καὶ τὸ βλέπομεν ὡς κίνδυνον ἐθνικῆς συμφορᾶς. Δι’ αὐτὸ ὑπῆρξε τότε μεγάλη ἀντίδρασις καὶ ἀπὸ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ ὁ κ. Βενιζέλος εἶχε διαφωνήσει, ἀλλὰ τελικῶς ὑπέκυψε. Καὶ οἱ κ.κ. Μαῦρος, Μητσοτάκης καὶ ἄλλοι.

§37Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπιτρέπεται μίαν διακοπήν;

§38Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Βεβαίως, κ. Πρόεδρε, καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ τονίσω, ὅτι αὐτὰ ποὺ λέγω δὲν ἐνέχουν προσωπικὸν χαρακτῆρα. Ἀλλ’ ἐδῶ ὑπάρχει ριζικὴ διαφωνία.

§39Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ἐπιμένω νὰ μείνετε σύμφωνος. Σᾶς ἀπαντῶ, διὰ νὰ ἐπιβεβαιώσω τὴν ἰδικήν μου γνώμην. Εἴπατε, πρῶτον, ὅτι ὁ κ. Βενιζέλος εἶχε διαφωνήσει. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές.

§40Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Αὐτὸ δύναμαι νὰ τὸ βεβαιώσω. Διότι ὁ κ. Βενιζέλος ἔχει ὑπογράψει τὰ κείμενα καὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ εἰδικῆς δηλώσεως, διὰ τῆς ὁποίας, ἀπευθυνόμενος πρὸς τὴν Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν, ἐβεβαίωσεν, ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων θὰ ὑποστηρίξῃ τὸν ἐκλογικὸν νόμον.

§41Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ὁμιλήσω ἐν συνεχείᾳ.

§42Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐγὼ ἐπιβεβαιώνω μίαν ἱστορικὴν ἀλήθειαν. Ὑπεγράφη ἐκ μέρους σας καὶ τὸ νομοσχέδιον ὁλόκληρον, ὅπως εἶχε, καὶ ἡ δήλωσις πρὸς τὸν τότε Πρωθυπουργόν, ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων θὰ ὑποστηρίξῃ τὸν ἐκλογικὸν νόμον ὑπὸ ἕνα καὶ μόνον ὅρον, ὅτι δὲν θὰ ψηφίσῃ ὁ στρατός.

§43Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αἱ βασικαὶ διατάξεις ἐκείνου τοῦ νόμου ἦσαν τὰ ποσοστὰ 25% καὶ 35%. Ἐπὶ τῶν βασικῶν αὐτῶν διατάξεων ἡ συμφωνία ὑπῆρξεν ἀπόλυτος ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους. Ἀνέκυψαν διαφοραί, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ λεπτομερειακὰ θέματα ἐφετειακῶν ἀποδόσεων τῆς δευτέρας κατανομῆς, ὁ ἀριθμὸς τῶν ὁποίων, ὡς διεπιστώθη ἐκ τῶν ὑστέρων, ἀνέρχεται εἰς μονάδας. Αὐτὸ ὑπῆρξε θέμα διαφωνίας. Καὶ αὐτὸ μοῦ καταλογίσατε ὡς ἔλλειψιν ἐπιτηδειότητος, διὰ τὴν ὁποίαν, ἄλλως τε, οὐδέποτε ἔχω ἐπαρθῆ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διεκδικῶ ὑπὲρ ἐμοῦ εἶναι ἡ εὐθύτης. Καὶ αὐτὴ θὰ μὲ διακρίνῃ πάντοτε. Ἡ συνεργασία τοῦ 1956 μὲ τὴν ΕΔΑ ἦτο ἀνεπιθύμητος, ἀλλὰ ὑπηγορεύθη ἀπὸ κατάστασιν ἀνάγκης. Καὶ ἦτο μόνον ἐκλογική. Ἐτερματίσθη τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν. Τὸ πρόγραμμα ἦτο τὸ ἰδικόν μας. Δὲν εἶχε γίνει καμμία ἀπολύτως ἰδεολογικὴ παραχώρησις. Καὶ εἶχεν ἐπίσης δηλωθῆ, ὅτι τὸ Κέντρον οὐδέποτε θὰ ἐστηρίζετο εἰς ψήφους τῆς ΕΔΑ διὰ νὰ γίνῃ Κυβέρνησις. Καὶ θὰ πρέπει νὰ προστεθῇ, ὅτι ἡ ΕΔΑ τότε ἐθεωρεῖτο, ὅτι διέθετε μόνον 9,5%, ἦτο ἑπομένως ὄχι κυρία, ἀλλὰ βοηθητικὴ δύναμις.

§44Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἤθελα μὲ τὴν σειράν μου νὰ ὁμιλήσω, ἐπειδὴ τὸ θέμα ἐθίγει καὶ ἐπειδὴ σεῖς μὲ ἀναφέρατε, ὅτι διεφώνησα, ὁ δὲ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι εἶχον συμφωνήσει, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ ἀληθές. Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ἤμουν ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὸν νόμον. Πρέπει ὅμως νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι προϊούσης τῆς συζητήσεως, ὅταν ἔμπειροι εἰς τοὺς ἀριθμούς, ἦλθον καὶ μοῦ ἐξήγησαν ποία θὰ εἶναι ἡ ἐπίπτωσις τοῦ νόμου εἰς τὴν βʹ κατανομήν, ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἠθέλησα νὰ διαχωρήσω τὴν εὐθύνην μου καὶ τὸ εἶπον εἰς τὸν κ. Παπανδρέου, ὅτι ἐγὼ δὲν ἤμουν διατεθειμένος νὰ ψηφίσω νόμον, ὁ ὁποῖος θὰ ηὐνόει ἀποκλειστικῶς τὸ πρῶτον Κόμμα. Δὲν εἶχε καμμίαν σχέσιν ἡ ἀναλογικὴ τοῦ 1958 μὲ τὴν ἀναλογικὴν τοῦ 1951. Θὰ μοῦ εἴπητε, διατὶ δὲν ἐπέμενον περισσότερον. Δηλῶ, ὅτι ὀρθῶς ἔπραξα νὰ ὑποστηρίξω μέχρι τέλους τὸν νόμον, διότι ὡς ἐπληροφορήθην ἐκ τῶν ὑστέρων, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος εἶχε διαπραγματευθῆ τὰς λεπτομερείας μὲ τὸν κ. Παπανδρέου εἰς μίαν ἰδιαιτέραν συνομιλίαν μας, μοῦ εἶπεν, ὅτι εἶχεν ἐξηγήσει εἰς τὸν κ. Παπανδρέου ποία θὰ εἶναι ἡ ἐπίπτωσις τοῦ νόμου ἐπὶ τῆς βʹ κατανομῆς. Κατὰ συνέπειαν, ἐφ’ ὅσον ἐν γνώσει ὑπεγράψαμεν, στοιχειώδης ἀλληλεγγύη ἀπέναντι τοῦ κ. Παπανδρέου μοῦ ἐπέβαλε νὰ ψηφίσω τὸν ἐκλογικὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Παπανδρέου ἐξουσιοδοτημένος ἀπὸ τὸ Κόμμα εἶχεν ἤδη ὑπογράψει.

§45Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἔχει ἱστορικὴν χρησιμότητα ἡ συζήτησις. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐπὶ τῶν βασικῶν διατάξεων ὑπῆρχεν ἀπόλυτος συμφωνία. Μόνον ἐπὶ μιᾶς λεπτομερείας τῆς βʹ κατανομῆς προέκυψεν ἀμφισβήτησις, ἀλλὰ ὅπως ἀπεδείχθη ἐκ τῶν ὑστέρων, ἡ διαφορὰ αὐτὴ ὡδήγησε μόνον εἰς ὀλίγας μονάδας ὑπὲρ τῆς ΕΡΕ. Ἀληθὲς εἶναι, ὅτι, βραδύτερον, μετὰ τὴν παραίτησιν τῆς Κυβερνήσεως τῆς ΕΡΕ, ἐπροτάθη ὑπαναχώρησις ἀπὸ ὁλόκληρον τὴν συμφωνίαν. Ἀλλὰ ἡ συμφωνία εἶχεν ἤδη ὑπογραφῆ. Καὶ ἐδήλωσα τότε, ὅτι διὰ λόγους ἠθικῆς τάξεως, δὲν παραβιάζω τὴν τιμὴν τῆς ὑπογραφῆς μου.

§46Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι εὐτυχὴς ἂν ἔδωσα τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐξηγηθοῦν ὡρισμένα πράγματα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἀλλὰ ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω, ὅτι ἐμὲ δὲν ἐνδιαφέρει προσωπικῶς τὶ ἔκαμεν ὁ εἷς ἢ ὁ ἄλλος εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Γεγονότα διαπιστώνω. Ὅτι δηλαδή, ἐκ τοῦ χειρισμοῦ ἐκείνου ἐβλάβη ἀποφασιστικῶς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ μαζὶ μὲ αὐτὸ ἐζημιώθη τὸ Ἔθνος.

§47Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εὐχαριστοῦμεν διὰ τὴν στοργήν...

§48Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Νὰ ἐκτιμᾶτε τὴν ἀντικειμενικότητά μου καὶ τὴν εἰλικρίνειάν μου καὶ νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι σὰν καλὸς πατριώτης, εἰλικρινὰ ἐθλίβην, ὅταν εἶδα τὶ ὑπέστη τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ἀλλὰ ἂς ἀφήσω αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων.

§49Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ ἀποτέλεσμα διὰ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ 20,7%, ὑπῆρξε τὸ ἀνώτερον ἀπὸ ὅλας τὰς ἐκλογὰς μετὰ τὴν Ἀπελευθέρωσιν. Δὲν ὑπῆρχε πτῶσις τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Εἰς τὴν Πελοπόννησον, ἡ ὁποία ἐθεωρεῖτο ἀκρόπολις τοῦ ἀντιβενιζελισμοῦ, ἐπήραμεν 27%. Ἀλλὰ εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, ἡ ὁποία ἐθεωρεῖτο ἀκρόπολις τοῦ βενιζελισμοῦ, ἐπήραμεν μόλις 11% εἰς τὴν Θράκην καὶ 13% εἰς τὴν Μακεδονίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐξήγησις τοῦ ἀποτελέσματος. Εἰς ποίους λόγους ὀφείλεται ἡ πτῶσις τῆς Βορείου Ἑλλάδος, δὲν εἶναι θέμα δημοσίας συζητήσεως.

§50Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω πρῶτον εἰς τὸ δεύτερον μέρος τῆς ἀπαντήσεως τοῦ κ. Παπανδρέου καὶ κατόπιν εἰς τὸ προηγούμενον. Πρῶτον, ἐπὶ τῆς ἱκανοποιήσεως, ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἔλαβε τὸ μεγάλον ποσοστόν ψήφων ἐν σχέσει μὲ τὸ παρελθόν, ὁμολογῶ ὅτι ἐκφράζω τὴν ἀπορίαν μου, διότι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων σπανίως εἶχεν εὐκαιρίαν ἐξαιρετικοῦ ἀγῶνος, ὅπως εἰς τὰς προηγουμένας ἐκλογὰς καὶ δεύτερον, εἶναι ἀδύνατον νὰ φαντασθῶ, ὅτι τὸ Κόμμα αὐτὸ μὲ τοιαύτην ἱστορίαν, εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἱκανοποιημένον ὅτι ἐπῆρε 2% ἢ 3% περισσότερα ἀπὸ ἄλλοτε, καὶ μάλιστα τὴν ὥραν ποὺ συνεκέντρου καὶ τὰς ἄλλας μερίδας, ὡς τοῦ Πλαστήρα κλπ. Τότε θὰ ἰδῆτε, ὅτι τὸ ποσοστὸν ἦτο καὶ πάλιν κατὰ πολὺ μικρότερον.

§51Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι ἱκανοποιήθην ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος, ἐγὼ εἶπον ὅτι εἶναι ἐσφαλμένη ἡ ἐντύπωσις, ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἐν σχέσει πρὸς τὸ παρελθόν, ὑπέστη πτῶσιν. Διεπίστωσα, ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἐν σχέσει πρὸς ὁλόκληρον τὸ παρελθόν του, κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958 εἶχε μεγαλυτέραν ἄνοδον.

§52Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Καὶ ἡ τριλογία σας δὲν σᾶς σώζει, διότι διεπίστωσα τὴν καταπληκτικὴν πτῶσιν εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Μακεδονίας, εἰς τὴν ὁποίαν ἤκμασε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Κατὰ συνέπειαν, ἐκεῖ εἶναι τὰ κριτήρια. Τῆς Πελοποννήσου εἶναι σύμπτωσις. Ἐνῷ ἡ κρίσις ὑπῆρξεν ἔκδηλος ἐπάνω εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα. Θὰ ἐπανέλθω ἤδη εἰς τὰ πρῶτα ἐπιχειρήματα. Ὅταν ἐκάματε τὴν πρώτην συνεργασίαν ἐδηλώσατε, ὅτι, ἐὰν δὲν πάρετε αὐτοδύναμιν πλειοψηφίαν δὲν θὰ κάμετε Κυβέρνησιν. Δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ προκείμενον θέμα. Ἀφοῦ ὅμως τὸ ἐμνημονεύσατε, τότε σᾶς λέγω, ὅτι αὐτὸ ὑπῆρξε πρόσθετος λόγος διὰ νὰ χάσητε τὴν ἐκλογήν. Ἄλλο ζήτημα ἂν σεῖς δὲν ἐπήγατε βεβαίως διὰ νὰ χάσητε τὴν ἐκλογήν, ἀλλὰ ἐπήγατε διὰ νὰ κερδίσητε. Εἴπατε ἀκόμη, ὅτι ἡ ἀνάγκη σᾶς ἔφερε πρὸς τὰ ἐκεῖ. Νομίζω, ὅτι καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ λάθος. Δὲν δύνασθε νὰ θέσητε ὡς κριτήριον τὴν ἀνάγκην. Νεώτεραι ἴσως σκέψεις σᾶς ἔκαμαν νὰ μεταβάλετε γνώμην, καὶ αἱ νεώτεραι αὐταὶ σκέψεις εἶναι ἐκεῖναι ποὺ ἀναφέρατε. Ποῖος ὅμως ἀποκλείει εἰς τὸ μέλλον νέα ἐκτίμησις τῆς ἀνάγκης νὰ σᾶς ὁδηγήσῃ πάλιν νὰ ἀναθεωρήσητε σκέψεις σας. Εἶναι, λοιπόν, ὀλισθηρὸν τὸ ἔδαφος τῆς ἐπικλήσεως τῆς καταστάσεως ἀνάγκης. Ἀλλὰ ἐρωτῶ, κ. Πρόεδρε, ἀφοῦ μοῦ ἐκάματε τὴν τιμὴν νὰ μοῦ ἀπαντήσητε καὶ ἐπεκαλέσθητε καὶ αὐτὸ, ὅτι ἡ ΕΔΑ τὸ 1956 διέθετεν 9,5%, ἦτο ἑπομένως τότε βοηθητικὴ δύναμις, πῶς γνωρίζετε πόση ἦτο ἡ δύναμίς της τὸ 1958; Δὲν ἐνεφιλοχώρησεν ἐκλογικὴ ἀναμέτρησις δυνάμεων. Ἕνα ἀριθμὸν ἔχομεν, τὸν ἀριθμὸν τοῦ 1952 καὶ ἐν συνεχείᾳ τὸν ἀριθμὸν τοῦ 1958 μετὰ τὰς ἐκλογάς. Τὸ 1958, ὅταν δὲν ἐκάματε συνεργασίαν, ποῦ ἐγνωρίζατε ποία εἶναι ἡ δύναμις τῆς ἀριστερᾶς, ὥστε νὰ τὴν κρίνητε κυρίαν καὶ ὄχι βοηθητικήν; Εἰς τὴν προχθεσινήν σας ὁμιλίαν εἴπατε ἀκόμη κάτι τὸ ἀπαράδεκτον. Ὅτι τὸ 1958 ὑπεύθυνοι διὰ τὴν ἄνοδον τῆς ἀριστερᾶς εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ ἐκυβέρνησαν ἀπὸ τὸ 1952 μέχρι τὸ 1958 διὰ νὰ φθάσωμεν οὕτω ἀπὸ τῆς ἐποχῆς μου ἴσως μέχρι τοῦ σημερινοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ λέγω πιθανόν. Ἀλλὰ διατὶ δὲν εἶναι περισσότερον ὑπεύθυνοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὸ 1956 διὰ τῆς δημιουργίας κοινῆς παρατάξεως ἐδημιούργησαν τὰς προϋποθέσεις τῆς αὐξήσεως τῆς δυνάμεως τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς;

§53Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν σᾶς διακόπτω καὶ πάλιν, ἀλλὰ βεβαίως ὅταν περατώσητε τὴν ὁμιλίαν σας θὰ δώσω ἀπάντησιν.

§54Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Προσθέσατε καὶ τοῦτο. Ὅτι ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ θὰ ἀπετέλει πριμοδότησιν πρὸς τὴν ἀριστεράν. Βεβαίως ἡ ἐνισχυμένη τοῦ 1958 ἀπετέλει ἰδιαιτέραν πριμοδότησιν, ἀλλὰ ὄχι πᾶσα ἐνισχυμένη. Ἐκτὸς τούτου ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις θὰ ἔχῃ ἡ ἀριστερὰ καὶ τὸ ποσοστὸν τῆς πριμοδοτήσεως καὶ πλειοψηφικὸν λόγῳ ἐνδεχομένων συνεργασιῶν, ἀλλὰ καὶ μὲ ἁπλῆν ἀναλογικὴν λόγῳ κατατάξεως ψηφοφόρων. Ἁπλῶς θέμα διαβαθμίσεως ὑπάρχει. Δὲν πρέπει νὰ κατεχώμεθα συνεπῶς ἀπὸ τὴν ἀνησυχίαν αὐτὴν καὶ μόνον. Ἄλλο τι ἔπρεπε νὰ κάνωμεν διὰ νὰ περιορισθῇ ἡ Ἀριστερά. Αὐτὸ, κύριοι, θὰ γίνῃ διὰ τῆς ἀκολουθουμένης πολιτικῆς σιγά, σιγὰ καὶ ἀπὸ τῆς μιᾶς ἡμέρας εἰς τὴν ἄλλην. Ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ὅτι ἡ δύναμις τῆς Ἀριστερᾶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθῇ μὲ ἀστυνομικὰ ἢ ἄλλα συναφῆ μέτρα. Σημασίαν ἔχει νὰ παρέχωμεν τὴν εὐχέρειαν εἰς τοὺς Ἕλληνας πολίτας καὶ ὅταν δὲν εἶναι κυβερνητικοὶ νὰ ψηφίζουν ὅπου θέλουν. Νὰ μὴ ἀφήνωμεν νὰ μονοπωλῇ τὴν ἀντιπολίτευσιν ἡ ἄκρα ἀριστερά.

§55Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἀντελήφθην ὑπὲρ ποίας ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς ἔχετε ταχθῆ ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς τοῦ 1951 ἢ ἄλλης;

§56Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Σᾶς εἶπον ὑπὲρ οἱασδήποτε ἐνισχυμένης. Ἀνέπτυξα προηγουμένως τὶ ἐστὶν ἐνισχυμένη καὶ εἶπον ὅτι τὸ ποσοστὸν τῆς ἐνισχυμένης τοῦ 10% τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη πάντοτε εἰς τὴν Ἑλλάδα δύναται νὰ αὐξηθῇ νὰ γίνῃ ἔστω καὶ 17%, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ πρέπει νὰ ἰσχύῃ δι’ ὅλα τὰ κόμματα. Ὄχι νὰ συμβῇ ὅπως τὸ 1951 ὅπου ἂν καὶ τότε συνεκεντρώνατε τὸ ποσοστὸν τοῦ 17% ἔπρεπε νὰ εἶσθε μεταξὺ τῶν τριῶν πρώτων κομμάτων. Ἐὰν ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ ἐγὼ κάμνω πλειοψηφικὸν ἀδιάβλητον ἢ κάμνω ἀναλογικὴν ἀδιάβλητον ἢ ἐνισχυμένην μὲ ἕνα λογικὸν ποσοστόν, αὐτὸ εἶναι ἄνευ σημασίας, εἶναι λεπτομέρεια. Σημασίαν ἔχει ὅτι εἰς οἱονδήποτε ποσοστὸν θὰ πρέπει νὰ μετάσχουν ὅλα τὰ κόμματα.

§57Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Συνεπῶς, πρόκειται περὶ νέου συστήματος.

§58Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὄχι.

§59Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ διαφορὰ τοῦ συστήματος εἶναι τὸ ποσοστόν. Καὶ τὸ σύστημα τοῦ 46 καὶ τοῦ 50 καὶ 51 καὶ τοῦ 58 εἶναι ἀναλογικὰ μὲ διαφορὰν ποσοστοῦ.

§60Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἰδέα σας. Πάντως, τὸ ποσοστὸν δεκτόν.

§61Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι πρόκειται περὶ νέου συστήματος. Καὶ αὐτὸ ἔρχεται εἰς ἀντίθεσιν μὲ ἐκεῖνο ποὺ εἴπατε προηγουμένως, ὅτι δηλαδὴ τάσσεσθε ὑπὲρ ἑνὸς ἐκ τῶν εἰς τὸ παρελθὸν ἐφηρμοσθέντων συστημάτων.

§62Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐπιμένω, ὅτι ἡ ἐνισχυμένη αὐτὴ ὡς διέξοδος μεταξὺ τῶν δύο συστημάτων, ἡ τρίτη ἐνισχυμένη, δὲν ἀποτελεῖ νέον σύστημα, ἀποτελεῖ τὴν μόνην ἐνισχυμένην. Διὰ τὴν ἐνισχυμένην δὲ τοῦ 1951 σᾶς ἀνέφερα ἐν προκειμένῳ τὴν γνώμην καὶ τοῦ κ. Τσαλδάρη. Ἐὰν θέλετε, νὰ σᾶς τὰ συνοψίσω ἄλλην μίαν φοράν. Τὸ ποσοστὸν τοῦ 1951 εἶναι δεκτόν. Ἡ διάκρισις τριῶν Κομμάτων εἶναι ἀπαράδεκτος, διότι ἀλλάσσει τὸν χαρακτηρισμὸν τῆς ἀναλογικῆς. Καὶ διὰ νὰ συμπεράνω, θὰ ἦτο λάθος νὰ ἀναμένωμεν τὴν τελευταίαν στιγμήν, διὰ νὰ ψηφίσωμεν τὸν νέον ἐκλογικὸν νόμον, συμφωνῶ μὲ τὰ ὑποστηριζόμενα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀνακίνησις ἐκλογικοῦ νόμου, εἴτε θέλομεν, εἴτε ὄχι, δημιουργεῖ ὁριστικῶς προεκλογικὴν ἀτμόσφαιραν. Ἐγὼ ὅμως πιστεύω, ὅτι εἰσήλθομεν εἰς τὴν περίοδον αὐτὴν καὶ εἶναι προτιμότερον τὸ ταχύτερον νὰ ψηφίσωμεν τὸν ἐκλογικὸν νόμον, διὰ νὰ μὴ διακινδυνεύσωμεν καὶ πάλιν νὰ ρυθμίσῃ τὸ θέμα Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις, τὸ ὁποῖον ἐνδεχομένως θὰ ἦτο ἀσύμφορον διὰ τὸν τόπον. Πιστεύω, ὅτι ἡ ὑπεύθυνος πολιτικὴ Κυβέρνησις πρέπει νὰ καθορίζῃ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα καὶ ἡ ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις νὰ διεξάγῃ μόνον τὰς ἐκλογὰς καὶ οὐδὲν πλέον. Καὶ νὰ ἀποβλέψωμεν νὰ ψηφίσωμεν ἐκλογικὸν νόμον ἀδιάβλητον ἐπαναφέροντες ἐν ἰσχύϊ ἕνα γνωστόν, εἴτε τὸ πλειοψηφικόν, εἴτε τὴν ἀναλογικήν, εἴτε τὴν γνησίαν ἐνισχυμένην, δηλαδὴ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ ηὐξημένου ποσοστοῦ καὶ μόνον. Ἐάν, κύριοι, κατανοήσωμεν ποία ἀνάγκη ὑπάρχει νὰ ἀποκτήσῃ ὁ τόπος ἀδιάβλητον ἐκλογικὸν σύστημα, θὰ ἔχωμεν ἤδη προσφέρει ἀνεκτίμητον ὑπηρεσίαν εἰς τὸν τόπον καὶ ἂν βοηθήσωμεν, ἵνα ἡ πρόθεσις λάβῃ σάρκα καὶ ὀστᾶ, τότε θὰ ἔχωμεν δημιουργήσει τὰς προϋποθέσεις διὰ νὰ δυνηθῇ ὁ τόπος νὰ λύσῃ τὰ ἄλλα προβλήματα ἀπερίσπαστος. Διὰ τὴν μεγίστην σημασίαν ποὺ ἔχει ὁ ἐκλογικὸς νόμος καὶ τὸ ἀδιάβλητον αὐτοῦ θὰ ἠδυνάμην νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ ἀκόλουθον κείμενον: Ἡ ἀστάθεια ὅμως αὐτὴ (ἐννοεῖ ὁ ρήτωρ τὴν πολιτικὴν ἀστάθειαν) ὀφείλεται κατὰ μέγα μέρος εἰς τὴν ἔλλειψιν σταθεροῦ καὶ ἀδιαβλήτου ἐκλογικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον νὰ ἐπιτρέπῃ τὸν σταθερὸν προσανατολισμὸν τῶν πολιτικῶν δυνάμεων τῆς Χώρας. Ἀντὶ τούτου ἐναλλάσσομεν τὰ διάφορα ἐκλογικὰ συστήματα κατὰ τὰ συμφέροντα τοῦ ἑκάστοτε κυβερνῶντος κόμματος, εἰς τρόπον— ὥστε νὰ ἀναγκάζωμεν τὰ κόμματα νὰ γίνωνται ἀνακόλουθα καὶ συνεπείᾳ τούτου ἀνυπόληπτα. Ἀποδίδω τοιαύτην σημασίαν εἰς τὴν σταθερότητα τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ὥστε νὰ μὴ δέχωμαι νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὰ θεωρητικὰ πλεονεκτήματα τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου ἐκλογικοῦ συστήματος. Καὶ περαιτέρω: «Πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις σταθεροῦ καὶ ἀδιαβλήτου ἐκλογικοῦ συστήματος, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποτελέσῃ τὴν ἀπαρχὴν τῆς ἐξυγιάνσεως καὶ σταθεροποιήσεως τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως, ἀντὶ τούτου, εἰσήγαγε τὸ παρὸν σχέδιον Ν. Δ., αἱ σκανδαλώδεις διατάξεις τοῦ ὁποίου ἀποτελοῦν πρόκλησιν κατὰ τοῦ λαοῦ καὶ κατὰ τῆς ἐννοίας τοῦ Δικαίου. Διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ ὡμολογημένον ἀπὸ τὸν εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας, κ. Μπακόπουλον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἐκλογικοῦ νόμου ἐπιδιώκει τὴν δημιουργίαν εὐνοϊκῶν δι’ αὐτὴν ἐκλογικῶν προϋποθέσεων καὶ συνεπῶς εἰς τὴν νόθευσιν τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος». Ἐπεκαλέσθην ἀπόσπασμα ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1952, ἀγορεύσεως, τὴν ὁποίαν προσυπογράφω. Πράγματι, θὰ προσέφερε μεγάλας ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν φέρῃ ἐκλογικὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐνδεχομένως νὰ κατηγορήσουν τινές, ἀλλὰ πάντως νὰ δεχθῶμεν ὅλοι ὡς πράγματι ἀδιάβλητον.

§63Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, παρηκολούθησα τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν καὶ ἐξετίμησα τὴν προσοχήν, μὲ τὴν ὁποίαν μὲ τιμᾷ, διότι μοῦ ἀφιέρωσε τὸν ἐπίλογον τῆς ὁμιλίας του, θὰ τοῦ ἀνταποδώσω τὴν φιλοφρόνησιν. Θὰ ἐξετάσω καὶ ἐγὼ τὰς ἰδικάς του ἀπόψεις. Εἶπε, πρῶτον, ὅτι τώρα πρέπει νὰ γίνῃ ἀπογραφὴ πολιτικῶν δυνάμεων. Χρειάζεται ἑπομένως, δι’ αὐτὸ μία μορφὴ νέας ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Κατόπιν θὰ πρέπει νὰ καθιερωθῇ τὸ πλειοψηφικόν. Ποῖος εἶναι ὁ εἱρμός; Θὰ γίνῃ μία ἀπογραφὴ δυνάμεων, θὰ διαπιστωθῇ ποίας δυνάμεις ἐκφράζει ἕκαστον Κόμμα καὶ ἔπειτα θὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς πλειοψηφικόν, τὸ ὁποῖον, κατ’ ἀνάγκην, θὰ ὁδηγήσῃ εἰς συνεργασίαν Κομμάτων καὶ εἰς πόλωσιν. Ποῦ εἶναι ὁ εἱρμός; Δὲν κατώρθωσα νὰ τὸν ἐννοήσω. Εἶπεν ἐπίσης, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι θὰ πρέπει, διὰ νὰ εἶναι ἀδιάβλητον τὸ σύστημα, νὰ εἶναι ἓν ἐκ τῶν ἐφαρμοσθέντων. Καὶ ταὐτοχρόνως, προσέθεσεν οὐσιώδεις τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι παραβιάζουν τὸν κανόνα τὸν ὁποῖον ἔθεσεν. Ἡ μία τροποποίησις εἶναι, ὅτι θὰ πρέπει τὸ ποσοστὸν νὰ εἶναι μικρότερον τοῦ 17%, τὸ ὁποῖον ὡρίζετο εἰς τὴν ἐνισχυμένην τοῦ 1951. Καὶ ἡ δευτέρα τροποποίησις εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ μετέχουν ὄχι τρία Κόμματα, ὅπως εἰς τὸ σύστημα τοῦ 1951, ἀλλὰ ὅλα τὰ Κόμματα, ὅσα θὰ λάβουν αὐτὸ τὸ ποσοστόν.

§64Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἢ 17%.

§65Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὑπεστηρίξατε, ὅτι τὸ ποσοστὸν πρέπει νὰ εἶναι ὀλιγώτερον καὶ ἐπίσης, ὅτι καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν Κομμάτων πρέπει νὰ εἶναι ἀπεριόριστος. Μὲ τὰς δυνατὰς θεμελιώδεις διαφοράς, παρεβιάσατε σεῖς τὸν κανόνα, τὸν ὁποῖον ἐθέσατε, ὅτι πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ ὡς ἀδιάβλητον ἓν ἐκ τῶν ἐφηρμοσθέντων συστημάτων. Καὶ δι’ αὐτό, μοῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐννοήσω τὸν εἱρμὸν τῶν σκέψεών σας. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ μέγα κεφάλαιον τῆς κατηγορίας. Τὸν εὐχαριστῶ διὰ τὴν ἀναζήτησιν τῶν σχέσεών μου μὲ τὸν συναρχηγὸν τότε τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Αὐτὴ ἡ στοργική του ἀνάμιξις εἰς τὰς οἰκογενειακὰς ὑποθέσεις μας μὲ κάμει νὰ τοῦ εἶμαι ὑπόχρεος. Δὲν πρόκειται ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ νὰ ἐπανέλθω, διότι ἔδωσα πλήρεις ἀπαντήσεις. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελα νὰ ἀνακεφαλαιώσω, εἶναι τοῦτο: Εἰς δύο περιπτώσεις συνειργάσθην μὲ τὴν Ἄκραν Ἀριστεράν. Συνειργάσθην κυβερνητικῶς εἰς τὸ 1944 καὶ ἐκλογικῶς εἰς τὰ 1956. Ἡ συνεργασία τοῦ 1944 ὑπῆρξεν ἐπίσης κατάστασις ἀνάγκης. Ἐνῷ κατήγγειλα εἰς τὸν Λίβανον τὰ ἐγκλήματά των, ἐν τούτοις συνειργάσθην, διότι ἔκρινα ὅτι μόνον διὰ τῆς συνεργασίας αὐτῆς, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὁδηγήσω εἰς τὸν σκοπόν, εἰς τὸν ὁποῖον ἀπέβλεπα, εἰς τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ὁ σκοπὸς ἐπετεύχθη. Ὡδήγησα εἰς τὴν Ἀπελευθέρωσιν. Ἄλλωστε, ὅπως καὶ ἄλλοτε εἶπον εἰς τὴν Βουλήν, μία προσωρινὴ συνεργασία δὲν σημαίνει οὔτε ἀναγνώρισιν, οὔτε ἀμνήστευσιν τοῦ ἀντιπάλου. Κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου, ἡ Μεγάλη Βρεταννία καὶ αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι, συνεμάχησαν μὲ τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν. Ἐγνώριζον ἄριστα, ὅτι τὴν ἑπομένην τοῦ πολέμου θὰ ἦσαν ἀντίπαλοι. Ἐγνώριζον ἐπίσης, ὅτι ἐκ τοῦ παρελθόντος ἦσαν ἀντίπαλοι. Ἀνεγνώρισαν ὅμως ὅτι ἡ κατάστασις ἀνάγκης ὑπαγόρευε τὴν προσωρινὴν συμμαχίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορικὴ ἐξήγησις. Ὑπὸ τὸ κράτος τοιαύτης ἀνάγκης συνειργάσθην κυβερνητικῶς εἰς τὰ 1944 καὶ ἡ ἱστορία μὲ ἐδικαίωσε. Τὸ ἴδιον συνέβη καὶ εἰς τὸ 1956. Ἠγωνίσθην καὶ τότε ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς πρὸς ἀποτροπὴν τῆς συνεργασίας, ἀλλὰ δὲν εἰσηκούσθην. Ἐψηφίσθη ἐκλογικὸς νόμος ὁ ὁποῖος, κατὰ τὴν γνώμην μου, θὰ ὡδήγει εἰς τὴν πλήρη ἐξουθένωσιν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Θὰ ὡδήγει εἰς τὴν ἐξαφάνισιν μιᾶς βασικῆς πολιτικῆς δυνάμεως, ἡ ὁποία ἦτο ἀπαραίτητος διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς Δημοκρατίας. Καὶ ὑπὸ τὸ κράτος αὐτῆς τῆς πεποιθήσεως, ἀπεφασίσαμεν ἐκείνην τὴν ἐκλογικὴν συνεργασίαν. Καὶ ὁ γενικώτερος αὐτὸς σκοπὸς πράγματι ἐπετεύχθη. Τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο 18 βουλευταὶ τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς καὶ 118 τοῦ Κέντρου. Διότι ὅμως αὐτὸ εἶχεν ἐπιτευχθῆ, ἠθέλησα ἔκτοτε νὰ τερματίσω πᾶσαν συνεργασίαν καὶ ἀνεζήτησα σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ ὡδήγει εἰς τὴν καθιέρωσιν τῶν δύο μεγάλων ἐθνικῶν Κομμάτων εἰς τὴν Βουλήν. Ἀπὸ αὐτὴν τὴν γενικωτέραν ἀντίληψιν τοῦ συμφέροντος τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς Δημοκρατίας ἐνεπνεύσθη ἡ ἀπόφασίς μου καὶ ἀπὸ τὰ ἴδια ὑψηλὰ ἰδεώδη τῆς ἐξυπηρετήσεως τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς Δημοκρατίας θὰ ἐμπνέωμαι πάντοτε.

§66Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἀρχίζω ἀπὸ τὸ τελευταῖον. Εἶναι πράγματι ἀξιοθαύμαστος ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, πῶς πάντοτε εἶναι εὐχαριστημένος μὲ οἱονδήποτε ἀποτέλεσμα.

§67Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μὲ τὰς πράξεις μου, ὄχι μὲ τὸ ἀποτέλεσμα.

§68Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἀλλὰ ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος κρίνονται αἱ πράξεις.

§69Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὄχι.

§70Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἀνατρέπετε μίαν παμπαλαίαν ἀρχήν.

§71Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μὲ ἐνδιαφέρει ἡ ἐντιμότης τῶν προθέσεων καὶ τῶν πράξεων. Τὸ ἀποτέλεσμα ἀνήκει εἰς τὰς περιστάσεις.

§72Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων καὶ οἱ Ἱεράρχαι ἀκόμη δὲν ἀρκοῦνται εἰς τὰς ἀγαθάς των προθέσεις, ἀλλὰ ἀποβλέπουν καὶ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα. Διότι σήμερον εἶναι βέβαιον, ὅτι ἂν ἀπέβλεπεν εἰς δύο ἐκλογὰς ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων νὰ σταθεροποιοῦσεν, ὡς ὤφειλε, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ὡς σημαντικὸν Κόμμα διὰ τὴν ἐθνικόφρονα παράταξιν. Ἐν τούτοις, τὶ ἐπέτυχεν ὡς ἀποτέλεσμα; Ὅτι ἔφερε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν κρισιμωτέραν θέσιν του ἀπὸ τῆς ἱδρύσεώς του.

§73Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές.

§74Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Πῶς τὸ ἐπαραλάβατε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων τὸ 1956 καὶ ποῦ τὸ ἐφέρατε τὸ 1960;

§75Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ 1956 ἐπῆρε τὸ Κέντρον 118 βουλευτάς. Ἡ πλάνη ὑπῆρξεν εἰς τὴν πρόβλεψιν, κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1958. Καὶ εἶναι κανὼν ἡ πλάνη εἰς τὰς ἐκλογικὰς προβλέψεις· καὶ ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα...

§76Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ἡ πλάνη, οὔτε ἔστω ἡ ἐπανάληψις τῆς πλάνης αὐτῆς καθ’ ἑαυτήν. Κι’ οὔτε ἐπιθυμῶ νὰ εἰσέλθω εἰς τὰ ἰδικά σας ἐδάφη, διὰ νὰ εἴπω τὶ ἔπρεπε νὰ κάμετε καὶ τὶ δὲν ἔπρεπε, ὡς Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Ἕνα πάντως εἶναι βέβαιον, ὅτι ἐπὶ τῶν πλανῶν αὐτῶν ἐστηρίξατε οἰκοδόμημα, τὸ ὁποῖον τοιουτοτρόπως ἀπεδείχθη σαθρόν. Ἐπίσης, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγετε καὶ νὰ ἐπικαλῆσθε, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ ἀνάγκη σᾶς ἔκαμε εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν νὰ συμπήξητε μέτωπα μὲ τοὺς ἀριστερούς, ἡ ἰδία Ἐθνικὴ ἀνάγκη σᾶς ἔκαμε νὰ συμπήξητε μέτωπα καὶ τὸ 1956. Ἄρα θέτετε ὡς κριτήρια, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ ἀνάγκη καθορίζει τὸ Ἐθνικὸν συμφέρον καὶ συνεπῶς, εἰς πᾶσαν περίπτωσιν εἶναι ζήτημα ἐκτιμήσεως πότε ὑπάρχει ἡ ἀνάγκη αὐτὴ ἢ ὄχι.

§77Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Βεβαίως. Κριτήριον εἶναι τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους.

§78Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Τὸ Ἔθνος ἐκπροσωπεῖται ὑπὸ φορέων. Ἄρα ἁπλούστατα, εἰς τὰς δύο περιπτώσεις ἐκρίνατε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐθνικῆς ἀνάγκης καὶ τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος.

§79Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Βεβαιότατα.

§80Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν διαστρεβλώνω καθόλου τὰ πράγματα. Ἴσως τὰ λέγω πολὺ γρήγορα, ἀλλὰ δὲν τὰ διαστρεβλώνω. Δὲν δύναται οὐδεὶς νὰ ἀμφισβητήσῃ τὸν πατριωτισμόν σας καὶ τὰς ἀγαθάς σας προθέσεις. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἐξέφρασα τὴν ἀντίληψίν μου αὐτήν – καὶ τὴν λύπην, ὅτι δὲν ἐγίνατε Πρωθυπουργὸς κοινοβουλευτικός. Αὐτὸ δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ἐκτίμησιν καὶ τὴν ἀγάπην τὴν ὁποίαν τρέφω διὰ σᾶς, τὴν ὁποίαν σεῖς δὲν πιστεύετε – ἐγὼ τὸ λέγω εἰλικρινῶς – ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν εἶναι ἀτυχῶς βέβαιον, ὅτι ἐπανειλημμένως πλανᾶσθε εἰς τὰς προβλέψεις σας καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων εἶσθε ἱκανοποιημένος ἀπὸ τὰς πλάνας σας. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη περίπτωσις. Ἡ δευτέρα. Λέγετε, ὅτι ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς. Ἐτόνισα καὶ ἐπαναλαμβάνω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἐγώ, ὁ ὁποῖος εἶμαι φίλος τοῦ πλειοψηφικοῦ, προτείνω σήμερον τὴν ἀναλογικήν. Ἀλλ’ ἐνώπιον ἐνδεχομένου ἀδιεξόδου, ἀντὶ νὰ προτείνω, ὅπως ὁ κ. Παπανδρέου, ἄλλοτε λύσιν τὸ κόμμα του ἐξυπηρετοῦσαν, προτείνω λύσιν μὴ ἀποβλέπουσαν ἕνα νὰ ὠφελήσῃ ἢ ἄλλον νὰ βλάψῃ. Εἶπον, λοιπόν, ὅτι ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογικὴ τοῦ 1951 ἐφαρμοζομένη, δὲν πρόκειται νὰ βλάψῃ κανένα κόμμα. Μοῦ εἴπατε, μὲ ποῖον ποσοστόν; Δέχομαι τὸ 17%, ἂν καὶ δύναται νὰ καθιερωθῇ μὲ μικρότερον ἢ μεγαλύτερον ποσοστόν. Αὐτὸ δὲν σημαίνει, ὅτι δὲν δέχομαι τὸ 17%. Δὲν δέχομαι μόνον τὴν διάταξιν ἐκείνην, ἡ ὁποία κατέστησε τὸ σύστημα τοῦ 1951 ἰδίως διαβλητόν, ὄχι μόνον τότε ἀλλὰ καὶ πάντοτε τὴν συμμετοχὴν δηλ. μόνον τῶν τριῶν κομμάτων. Καὶ διὰ νὰ τελειώνω. Εἶναι πλάνη, μεγίστη πλάνη, νὰ νομίζῃ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ἠθέλησα νὰ ἀναμιχθῶ εἰς τὰ κομματικὰ οἰκογενειακά του. Ἐγνώριζον ἐξ ἰδιαιτέρων συνομιλιῶν ἀπὸ τὸν κ. Βενιζέλον, τότε ἀντέδρασε καὶ ὅτι κατόπιν ἠναγκάσθη ἵνα μὴ μείνῃ ἐκτεθειμένον τὸ κόμμα του νὰ δεχθῇ τὴν συμφωνίαν. Ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ τὰ φέρω σήμερον εἰς τὴν δημοσιότητα δι’ ἕνα καὶ μόνον λόγον, ὡς ἐκδήλωσιν καὶ τοῦ ἰδικοῦ μου ἐνδιαφέροντος, μὴ ἀνήκοντος εἰς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ τῆς ἰδικῆς μου ἀναγνωρίσεως περὶ τῶν συνεπειῶν, τὰς ὁποίας εἶχε, ἔχει καὶ θὰ ἔχῃ διὰ τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος, ἡ κακὴ ἐκείνη ἐκτίμησις, τῶν γεγονότων, ἡ ὁποία ὡδήγησεν ἀντὶ εἰς τὸ ἐθνικὸν ὄφελος, εἰς τὴν ἐθνικὴν ζημίαν. Διότι κατέστησε τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων νὰ μὴ εἶναι ἱκανὸν νὰ διαδραματίσῃ τὸν ρόλον του καὶ τὴν ἀποστολήν του. Θὰ μοῦ εἰπῆτε, ὅτι τὰ λέγετε αὐτὰ σεῖς, ὁ ὁποῖος ἡγεῖσθε ἄλλου κόμματος; Εἶμαι Ἀρχηγὸς ἑνὸς κόμματος μέχρι στιγμῆς μικροῦ – δὲν ξέρω τὶ θὰ ἀποδείξῃ τὸ μέλλον – ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει, ὅτι δὲν ἀναγνωρίζω καὶ δὲν σέβομαι τοὺς ὀργανισμοὺς τοὺς πολιτικούς, οἱ ὁποῖοι διεδραμάτισαν τὸν ρόλον των διὰ τὴν θεμελίωσιν τῆς σημερινῆς Ἑλλάδος. Ἐπιθυμῶ νὰ καταλήξω εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶναι κατ’ ἐμὲ σημαντικόν, ὅτι τὸ κριτήριον ἡ ἀνάγκη, κατὰ τὴν κρίσιν φυσικὰ τοῦ πολιτικοῦ, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁδηγεῖ καὶ κατευθύνει. Ἀλλὰ αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀκριβῶς ἀντίφασιν τοῦ ἐκ τῶν προτέρων ἀποκλεισμοῦ παντὸς κόμματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνήκει εἰς τὴν Ἄκραν Ἀριστεράν. Μὲ τὴν λογικὴν τοῦ κ. Παπανδρέου, δὲν γνωρίζει τις τί ἑκάστοτε ὑποδεικνύει ἡ ἀνάγκη.

§81Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Παρακαλῶ νὰ μὲ συγχωρήσῃ ἡ Βουλή, διότι θὰ προσθέσω ἀκόμη ὀλίγας λέξεις εἰς ἕνα θέμα τὸ ὁποῖον, δυστυχῶς, ὄχι ἐξ ἰδικῆς μου ὑπαιτιότητος, κατέστη προσωπικόν. Ἐπιθυμῶ, πρῶτον, νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν διὰ τὴν δημοσίαν ἐκδήλωσιν τῶν φιλικῶν αἰσθημάτων του. Ἐπιθυμῶ ἐπίσης νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι δι’ ἐμὲ πάντοτε, κριτήριον τῶν πράξεών μου εἶναι, ἡ ἐκτίμησις τοῦ γενικωτέρου συμφέροντος, τοῦ συμφέροντος τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς Δημοκρατίας. Αὐτὸ ἀποτελεῖ δι’ ἐμὲ πλήρη ἠθικὴν ἱκανοποίησιν, ἡ ὁποία μοῦ ἀρκεῖ. Καί τέλος, ὀφείλω μίαν ἀνταπόδοσιν φιλοφρονήσεως. Ἐὰν εἰς ἐμὲ ἐπιμένῃ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν νὰ καταλογίζῃ πλάνην εἰς τὰς προβλέψεις, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ ὑπενθυμίσω, ὅτι ὁ ἴδιος μὲ τὴν ἱστορίαν του, ἔχει ἀποδείξει, ὅτι εἶναι ὁ Ὀλυμπιονίκης τῆς πλάνης. (Χειροκροτήματα).

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ μὴ ταλαιπωρούμεθα μὲ διαλογικὰς συζητήσεις.

§83Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὄχι μόνον δὲν ταλαιπωρούμεθα, ἀλλ’ εἴμεθα εὐτυχεῖς, διότι κατέστημεν τρίτοι. (Γέλωτες).

§84Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀφοῦ τὸ χαίρεσθε νὰ εἶσθε τρίτοι, σᾶς τὸ εὐχόμεθα. (Χειροκροτήματα).

§85Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἀρεσκόμεθα εἰς τὸ νὰ εἴμεθα τρίτοι εἰς μίαν θεατρικὴν παράστασιν ὡραίαν, ὅπως ἡ ἀποψινή, ὄχι ὅμως εἰς τὴν ἐνεργὸν πολιτικὴν ζωήν, ὅπου ἐπιθυμοῦμεν καὶ ἐλπίζομεν νὰ μείνωμεν πρῶτοι. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§86Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν πιστεύω, ὅτι ταλαιπωρῶ τὴν Βουλήν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ταλαιπωρῆται εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὸ κρίνω ὁ ἴδιος. Ὁμολογῶ, ὅτι εἰς τὸ πρῶτον θέμα δὲν δύναμαι νὰ παρακολουθήσω τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων. Νομίζει, ὅτι τὰ ὅσα ἐκφράζομεν δι’ αὐτόν, ὅτι ἐνδεχομένως εἶναι ἁπλῶς συμπαθητικαὶ ἐκφράσεις, δὲν εἶναι ἐκφράσεις εἶναι πεποίθησις. Ὅταν πιστεύω, ὅτι εἰς κἄτι ἔχει δίκαιον, ἀπὸ τοῦ βήματος, τὸ ἀναγνωρίζω, ὅπως ἐπίσης ὅταν πιστεύω, ὅτι ἔχει ἄδικον τὸ ἴδιον πράττω, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐνοχλῆται ὅταν ἐνδεχομένως ἀσκῶ κριτικὴν διότι διαφωνῶ μαζί του. Ὅταν συμφωνῶ μαζί του εἶμαι εὐχαριστημένος καὶ τὸ ἐκφράζω αὐτό, πάντοτε αὐτὸ πράττω καὶ θὰ τὸ πράττω. Δεύτερον, καὶ τελευτῶν, οὐδεὶς ἠμφισβήτησε ποτὲ τὰς ἀγαθὰς προθέσεις τοῦ κ. Παπανδρέου, λέγει, ὅτι μὲ αὐτὰ τὰ ἐλατήρια ἔκαμε τὴν δρᾶσιν του εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν καὶ μὲ αὐτὰ εἰς τὰς Ἀθήνας πρὸ ἐτῶν. Λέγει ἐπίσης, ὅτι δὲν ἀπεμπόλησεν οὔτε κατ’ ἐλάχιστον τὸ πιστεύω του, καὶ ποῖος τοῦ εἶπεν, ὅτι τὸ ἀπεμπόλησεν ἢ ὅτι δὲν ἔχει συνείδησιν; Οὐδεὶς εἰς τὸ Πανελλήνιον, ἁπλῶς εἶπον καὶ τονίζω, ὅτι εἰς τὴν πολιτικὴν τὰ πράγματα ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος κρίνονται. Καὶ τὰ ἀποτελέσματα δηλοῦν, ὅτι ὁ τρόπος καθ’ ὃν ἐπολιτεύθη τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων τὸν καιρὸν αὐτόν, ὑπῆρξε θλιβερὸς διὰ τὸ κόμμα, καὶ διὰ τῆς βλάβης αὐτοῦ ἐβλάβη τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Κ.Ε.Α. κ. Σ. Κωστόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§88Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος δὲν ἔρχεται κατόπιν πρωτοβουλίας τῆς Κ.Ε.Α. τῆς ὁποίας ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ διερμηνεύωμεν τὰς ἀπόψεις. Εἶναι ἄλλωστε φυσικὸν μία πολιτικὴ παράταξις, ἡ ὁποία μόλις συνεστήθη, ἡ ὁποία δὲν ἔχει ἀκόμη συμπληρώσει τὴν κομματικήν της διάρθρωσιν καὶ ἡ ὁποία ἐπὶ τέλους διὰ πρώτην φορὰν ἐκθέτει τὰς ἀπόψεις της ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, εἶναι λέγω φυσικόν, ἡ πολιτικὴ αὐτὴ παράταξις νὰ μὴ ἔχῃ ἀσχοληθῆ εἰδικώτερον μὲ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Αὐτὸ δὲν πρόκειται νὰ μᾶς ἐμποδίσῃ νὰ εἴπωμεν εὐθέως καὶ εὐθαρσῶς τὰς ἀπόψεις μας ἐπὶ ἑνὸς θέματος, ἀπὸ τὴν ἱκανοποιητικὴν ρύθμισιν τοῦ ὁποίου ἐξαρτᾶται ἡ καλὴ λειτουργία τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Ἐξ ἄλλου τὸ γεγονὸς ἀκριβῶς αὐτό, δίδει εἰς τὰς ἀπόψεις μας μίαν μεγαλυτέραν ἀντικειμενικότητα, δεδομένου, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ὑποψία, ὅτι ἐπιδιώκομεν θεραπείαν ὡρισμένων κομματικῶν συμφερόντων ἢ ὡρισμένας κομματικὰς διαρθρώσεις. Κύριοι βουλευταί, τὸ ἰσχῦον ἐκλογικὸν σύστημα εἶναι βέβαιον, ὅτι πάσχει ἀπὸ δύο ἀθεράπευτα ἐλαττώματα. Τὸ πρῶτον εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι συμφωνηθὲν εἰς τὰς παραμονὰς ἐκλογῶν διὰ νὰ ἐνισχύσῃ δύο μεγάλα κόμματα ἀπέτυχε κατὰ τὴν ἐφαρμογήν του καὶ ὠφέλησε διὰ τῆς πριμοδοτήσεως τὴν ὁποίαν καθιέρωσε τὸ τρίτον κόμμα πρὸς ἀντιμετώπισιν ἀκριβῶς τοῦ ὁποίου εἶχεν ἐφευρεθῆ τὸ ἐκλογικὸν αὐτὸ σύστημα. Τὸ δεύτερον βασικὸν ἐλάττωμα εἶναι, ὅτι οὐδεὶς σοβαρῶς πλέον πιστεύει, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ πρόκειται νὰ ἐπιζήσῃ ἢ πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς μελλοντικὰς ἐκλογάς. Εἶναι βέβαιον, ὅτι καὶ ἡ Κυβερνητικὴ ἀκόμη παράταξις, παρὰ τὰς διακυμάνσεις τὰς ὁποίας ἐνεφάνισε διαρκούσης τῆς συζητήσεως καὶ αὐτὴ ἀκόμη, οὐδόλως πιστεύει εἰς τὴν δυνατότητα τῆς ἐπιβιώσεως τοῦ ἐκλογικοῦ αὐτοῦ συστήματος. Διότι, εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν δύο ἁρμοδίων Ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι προηγήθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διαρκούσης τῆς συζητήσεως τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ἡ Κυβέρνησις, πράγματι, ἐνεφάνισε μίαν διακύμανσιν ἀπόψεων ὅσον ἀφορᾷ τὴν βιωσιμότητα ἢ μὴ τοῦ ὑπάρχοντος ἐκλογικοῦ συστήματος. Ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὴν ἀρχικήν του ἀγόρευσιν περιωρίσθη, λόγῳ ἴσως μιᾶς νομικῆς κεκτημένης ταχύτητος, νὰ μὴ ὁμιλήσῃ περὶ τῆς νομιμότητος τοῦ ἰσχύοντος συστήματος, ὡς ἐὰν κανεὶς νὰ ἀμφισβητῇ, ὅτι πράγματι, τὸ ἰσχῦον—δι’ αὐτὸ τὸ λέγομεν καὶ ἰσχῦον—σύστημα ἀποτελεῖ νόμον τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ βεβαίως, αὐτὴ ἀποτελεῖ ἀμφισβήτησιν τοῦ δικαιώματος καὶ τοῦ χρέους τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας, νὰ μεταβάλῃ καὶ νὰ τροποποιήσῃ τὸν νόμον, ὁσάκις καὶ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ γενικώτεροι λόγοι ἐπιβάλλουν αὐτό. Ἄς ἀφήσωμεν, λοιπόν, κατὰ μέρος τὴν νομικὴν ἄποψιν τοῦ θέματος. Ἡ πρώτη διακύμανσις, ἡ ὁποία ἐνεφανίσθη, ἐνεφανίσθη διαρκούσης τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, ὁπότε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς μίαν διακοπήν του περίπου, παρεδέχθη τὴν ἀνάγκην τῆς μεταβολῆς τοῦ ἰσχύοντος ἐκλογικοῦ συστήματος, δηλώσας ἁπλῶς, ὅτι διὰ λόγους πολιτικῆς εὐθιξίας, ἀφίνει τὴν πρωτοβουλίαν αὐτὴν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἡ πολιτικὴ αὐτὴ εὐθιξία, τιμᾶ πράγματι τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι δὲν τὴν συμμερίζονται τὰ ἐκλογικὰ παρασκήνια τῆς Κυβερνητικῆς πλειοψηφίας, διότι κατὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν, ἀκριβῶς, ἐνεφανίσθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος μὲ μίαν κεκτημένην ταχύτητα παλαιοτέρων φιλοσοφικῶν του ἀπασχολήσεων, ἔγινε ὁ φιλοσοφικὸς ἀπολογητὴς τοῦ ἰσχύοντος ἐκλογικοῦ συστήματος, ὑποστηρίξας, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ εἶναι τὸ ἰδεῶδες καὶ ὅτι ἡ εὐθύνη διὰ τὴν ἀποτυχίαν αὐτοῦ, δὲν βαρύνει τὸ σύστημα, ἀλλὰ τὴν διαίρεσιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§89Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν εἶπεν ὁ ἄνθρωπος, εἶναι τὸ ἰδεῶδες.

§90Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι ἡ λέξις «ἰδεῶδες» ἀποτελεῖ σχῆμα λόγου. Εἶπεν, ὅτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας εἶναι τὸ καλύτερον σύστημα. Ἀναμφισβητήτως δὲν ἐχρησιμοποίησε τὴν λέξιν «ἰδεῶδες». Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις, πέραν τῆς διακυμάνσεως αὐτῆς, ἐνεφάνισε καὶ μίαν περίεργον συνταγματικῶς καὶ κοινοβουλευτικῶς θεωρίαν, τὴν θεωρίαν τὴν ὁποίαν ὁ ὁμιλήσας πρῶτος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὁ καὶ ἁρμόδιος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐξέθεσε καὶ σύμφωνα πρὸς τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ ἐξαντλήσῃ τὴν τετραετίαν. Ἡ διαβεβαίωσις, ἐπαναλαμβάνω, ἔχει ἕνα χαρακτῆρα σαφῶς ἀντισυνταγματικόν, διότι ἡ ἐξάντλησις, ἢ μὴ τῆς τετραετίας, ἀσφαλῶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐξαρτᾶται, οὔτε ἀπὸ τὰς ἀποφάσεις, οὔτε ἀπὸ τὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι σαφὴς ἡ συνταγματικὴ διάταξις, ἡ ὁποία καθορίζει τὰς προνομίας τοῦ Στέμματος, τὰς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προεξοφλῇ οὐδεμία Κυβέρνησις ἐντὸς τῆς αἰθούσης, τοὐλάχιστον ταύτης. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις πέραν τῆς σαφοῦς αὐτῆς ἀντισυνταγματικῆς διαβεβαιώσεως, ἔσπευσε καὶ εἰς τὴν διαπίστωσιν, ὅτι «εἴμεθα πολὺ μακρὰν ἀκόμη ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς καὶ ἑπομένως δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ συζητῶμεν διὰ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα». Ὀρθῶς ἐτονίσθη ἀπὸ τὸν προηγηθέντα εἰς τὸ βῆμα ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι ἐπὶ τέλους μετὰ ἕνα μῆνα εἰσερχόμεθα εἰς τὸ τελευταῖον προεκλογικὸν ἔτος καὶ ὅτι, εἴτε τὸ θέλομεν, εἴτε δὲν τὸ θέλομεν, σαφῶς εἰσερχόμεθα εἰς προεκλογικὴν περίοδον. Ἀλλά, κ. βουλευταί, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ νὰ διατυπώσω τὴν μεγάλην μου ἀπορίαν διὰ τὴν σύγχυσιν, ἡ ὁποία τὰ τελευταῖα χρόνια γίνεται, τῆς ἀνάγκης ἑνὸς ἀδιαβλήτου ἀντικειμενικοῦ συστήματος μὲ τὸν χρόνον τῶν ἐκλογῶν. Ἐκεῖ εἶναι ἡ βασική μας διαφωνία μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι θέλομεν ἐκλογικὸν σύστημα, ἂν ὄχι ἀπολύτως μόνιμον, ἀλλὰ κατὰ τὸ δυνατὸν ἐγκαίρως γνωστὸν εἰς τρόπον, ὥστε βάσει αὐτοῦ νὰ διαμορφοῦται ἡ πολιτικὴ ζωὴ τῆς Χώρας καὶ ὄχι τὸ ἐκλογικὸν σύστημα νὰ διαμορφοῦται ἑκάστοτε ἀναλόγως τῶν κομματικῶν ἀναγκῶν τοῦ πρώτου ἢ τοῦ δευτέρου κόμματος. Εἶναι δι’ ἡμᾶς ἀπαράδεκτος ἡ θεωρία, ὅτι ἐπειδὴ εὑρισκόμεθα μακρὰν τῶν ἐκλογῶν, εἶναι πρόωρον νὰ συζητῶμεν διὰ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Καὶ εἶναι ἀπαράδεκτος, ὄχι μόνον θεωρητικῶς, ἀλλὰ καὶ πρακτικῶς. Πρῶτον, διότι δὲν εἴμεθα καὶ τόσον μακρὰν τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐὰν ἀκόμη ἐπρόκειτο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ εἰς τὴν τσέπην της τὴν τετραετίαν περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησε, δὲν εἴμεθα δὲ ἀκόμη ὀλιγώτερον μακρὰν τῶν ἐκλογῶν, διότι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν κατετέθη πομπωδῶς παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τὸ περίφημον σχέδιον Ν. Δ. περὶ τῶν γεωργικῶν ἀσφαλίσεων περὶ τοῦ ὁποίου ἐψιθυρίζετο ἀπὸ καιρόν, ὅτι εἶναι ἕτοιμον καὶ θὰ κατετίθετο, ὅταν πρόκειται νὰ φθάσωμεν εἰς τὰς ἐκλογὰς. Ὑπάρχουν, λοιπόν, ὅλα τὰ κριτήρια, κ. βουλευταί, ὅτι πλησιάζομεν εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ ὅλαι αὐταὶ αἱ διαβεβαιώσεις περὶ τετραετίας ἢ περὶ ἀπομακρύνσεώς μας ἀπὸ τὰς ἐκλογάς, δὲν ἀποτελοῦν τίποτε ἄλλο, παρὰ τεχνάσματα, τὰ ὁποῖα ἀποβλέπουν εἰς τὸ νὰ δημιουργήσουν ἐν καιρῷ τῷ δέοντι ἕνα αἰφνιδιασμόν. Ἀντιμετωπίζομεν ὅλα αὐτὰ τὰ τεχνάσματα μὲ ἀδιαφορίαν καὶ ψυχραιμίαν, διότι ἔχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὁπωσδήποτε πρόκειται νὰ δικασθῇ καὶ νὰ καταδικασθῇ μὲ οἱονδήποτε ἐκλογικὸν σύστημα. Κύριοι βουλευταί, ἡ φυσικὴ ἐρώτησις μετὰ τὴν κριτικὴν αὐτὴν τοῦ ἰσχύοντος ἐκλογικοῦ συστήματος, θὰ εἶναι, ποῖον ἐπὶ τέλους ἐκλογικὸν σύστημα εἰσηγεῖται ἡ πολιτικὴ παράταξις, τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἑρμηνεύω τὰς ἀπόψεις; Ἡ ἀπάντησις εἶναι ἁπλῆ. Πράγματι, καὶ ἡμεῖς συμφωνοῦμεν μὲ τὴν ἄποψιν, ὅτι ἰδεῶδες ἐκλογικὸν σύστημα δὲν ὑπάρχει. Ὑπάρχει ἐκλογικὸν σύστημα δικαιότερον ἢ ὀλιγώτερον δίκαιον καὶ ὑπάρχουν ἐκλογικὰ συστήματα διαβλητὰ ἢ ἀδιάβλητα, ἀναλόγως τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον καθιερώνονται καὶ τοῦ χρόνου ἀπομακρύνσεως τῆς καθιερώσεώς του ἀπὸ τὰς ἐκλογάς. Ἐλέχθη, ὅτι τὰ ἰσχύσαντα μέχρι τοῦδε ἐκλογικὰ συστήματα ἔχουν ὅλα τὰς ἀτελείας των. Ἀναμφισβητήτως ἔχουν τὰς ἀτελείας των, ὅπως ἔχουν καὶ τὰ προτερήματά των. Εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ δεχθῶμεν οἱονδήποτε ἐκ τῶν τριῶν ἐκλογικῶν συστημάτων, τὰ ὁποῖα ἴσχυσαν ἐν Ἑλλάδι ἀπὸ τῆς Ἀπελευθερώσεως μέχρι καὶ τοῦ 1953, ἐν γνώσει καὶ τῶν πλεονεκτημάτων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐλαττωμάτων. Ἐλέχθη διὰ τὴν ἀναλογικήν, ὅτι εἶναι τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τὸ ὁποῖον καθιερώνει τὴν ἀκυβερνησίαν. Οἱ λέγοντες αὐτὸ λησμονοῦν, πρῶτον μέν, ὅτι ἡ Ἀναλογικὴ εἶναι τὸ σχετικῶς δικαιότερον ἐκ τῶν ἐφευρεθέντων ἐκλογικῶν συστημάτων, πολλοὶ δὲ ἐξ ὑμῶν οἱ ὁποῖοι ἐξελέγησαν βουλευταὶ κατὰ τὸ 1946 μὲ ἄκρατον ἀναλογικήν, θὰ ἐνθυμῆσθε, ὅτι ἡ Ἀναλογικὴ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν ἠμπόδισε καθόλου νὰ ὑπάρξῃ μία σταθερὰ πλειοψηφία μὲ ἄξονα τὴν ὁποίαν ἀντιμετώπισεν ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος τὴν ἐπιβουλὴν τῆς ἀνταρσίας καὶ τοῦ ἑτεροκινήτου κομμουνισμοῦ. Ἑπομένως, δὲν εἶναι πάντοτε βέβαιον, ὅτι ἡ Ἀναλογικὴ προκαλεῖ κυβερνητικὴν ἀστάθειαν. Τὴν Κυβερνητικὴν ἀστάθειαν τὴν προκαλεῖ, ὅταν κανένα δὲν ἠμπορεῖ νὰ συγκεντρώσῃ ἄνω τοῦ 50%. Καὶ βεβαίως, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, ὅταν τὸ Κυβερνητικὸν κόμμα οὐδέποτε μέχρι τοῦδε, ἀκόμη καὶ εἰς τὰς εὐτυχεστέρας του ἐκλογάς, κατώρθωσε νὰ συγκεντρώσῃ, ὄχι ἄνω τῶν 50%, ἀλλὰ πολὺ μικρότερον ποσοστόν, βεβαίως ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἡ ἀναλογικὴ εἶναι ἀποκρουστέα διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Διότι αὕτη προτιμᾷ οἱοδήποτε ἄλλο σύστημα, τὸ ὁποῖον μὲ μικρότερον ποσοστὸν ψήφων εἶναι δυνατὸν νὰ τῆς ἐξασφαλίσῃ κοινοβουλευτικὴν πλειοψηφίαν. Ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὰ πλεονεκτήματα ἢ μειονεκτήματα τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος. Ὁ σεβαστός μου φίλος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, ἀνέπτυξεν κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του, τόσον τὰ πλεονεκτήματα, ὅσον καὶ τὰ μειονεκτήματα τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος, ὥστε θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐπανέλθω ἐπ’ αὐτῶν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ὅμως, νὰ ἐπισημάνω τὸ γεγονός, ὅτι τὰ μεγάλα πλεονεκτήματα τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος ἀποτελοῦν ἕνα τρόπον τινὰ μῦθον, ἀλλὰ μὲ τὴν κοινωνιολογικὴν ἔννοιαν ὡς θὰ ἔλεγεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μῦθον ἀνήκοντα εἰς τὴν παλαιὰν ἱστορίαν τῶν κοινοβουλίων, τὴν δημιουργηθεῖσαν προτοῦ συγκροτηθοῦν τὰ μεγάλα κόμματα τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Διότι εἶναι προφανές, ὅτι τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα δημιουργεῖ τὰς ἑξῆς παγίδας. Πρῶτον, τὴν παγίδα τοῦ ἑνιαίου μετώπου καὶ συνεργασίας μὲ τὴν ἄκραν ἀριστερὰν διὰ τὴν ἐξασφάλισιν ἀθεμίτων ἐκλογικῶν ὠφελημάτων. Ἡ ἄκρα ἀριστερὰ μάλιστα ἀπεδείχθη πολὺ γενναιόδωρος εἰς χορήγησιν ἀνταλλαγμάτων καὶ πρόθυμος μὲ σκοπὸν νὰ δημιουργήσῃ τοιαύτας παγίδας. Πέραν αὐτῆς ὑπάρχει καὶ ἄλλη παγίς. Ὅταν εἰς ἕνα πλειοψηφικὸν σύστημα παρουσιάζωνται δύο μεγάλαι παρατάξεις, ἐθνικόφρονες, ὑπάρχει ὁ κίνδυνος νὰ ἴδωμεν αἰφνιδίως πλειοψηφοῦσαν τὴν ἀριστεράν, λόγῳ κατανομῆς τῶν ἐθνικοφρόνων ψήφων. Ποῖαι, λοιπόν, εἶναι αἱ ἀπόλυτοι ἀρεταὶ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος; Ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτοὺς εἴμεθα σύμφωνοι εἰς τὴν διαπίστωσιν, ὅτι οὐδὲν ἀπὸ τὰ ἐκλογικὰ συστήματα τὰ ἰσχύσαντα καὶ μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, ἔχει καμμίαν ἀπόλυτον ἀξίαν. Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν ποῖον ἐκλογικὸν σύστημα θὰ ἀποφασισθῇ. Ἡμεῖς εἴμεθα πρόθυμοι νὰ δεχθῶμεν οἱονδήποτε ἐκ τῶν τριῶν συστημάτων, δηλαδὴ ἢ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν ἡ ὁποία ἐφηρμόσθη κατὰ τὸ 1951 ἢ καὶ τὸ πλειοψηφικὸν ὑπὸ τοὺς ἑξῆς ὅμως βασικοὺς ὅρους: Πρῶτον, ὅτι τὸ σύστημα θὰ καθιερωθῇ ἀμέσως καὶ θὰ γίνῃ γνωστὸν ἀμέσως, ὥστε νὰ διαμορφωθῇ βάσει αὐτοῦ ἡ πολιτικὴ ζωὴ καὶ δεύτερον, ὅτι θὰ ὑπάρχῃ ἕνας περιορισμὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν, κατ’ ἀνώτατον ὅριον εἰς 200, διότι εἶναι ἀκατανόητον τὰ ἐκλογικὰ συστήματα νὰ χρησιμοποιοῦν τὸ ἀνώτατον ὅριον τοῦ ὑπὸ τοῦ συντάγματος προβλεπομένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ διευκολύνουν τὰ προεκλογικὰ μαγειρεῖα. Κύριοι βουλευταί, ὑπὸ τὰς δύο αὐτὰς προϋποθέσεις εἴμεθα ἕτοιμοι, ἐπαναλαμβάνω, νὰ ἀποδεχθῶμεν οἱονδήποτε ἐκ τῶν τριῶν αὐτῶν ἐκλογικῶν συστημάτων. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἐπεῖγον. Τονίζομεν τὴν ἀνάγκην, ὅπως ληφθῇ ἀπόφασις περὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους κατ’ ἐπανάληψιν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἐξεθέσαμεν. Ἀλλὰ ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὴ ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς διετυπώθη καὶ μία γενναιόφρων προσφορὰ πρὸς τὴν ἀτυχῆ Ἀντιπολίτευσιν, ὅπως διατυπώσῃ καὶ αὐτὴ τὰς ἀπόψεις της ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, διὰ νὰ ἀποφασίσῃ τότε ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον θὰ πλησιάζωμεν πρὸς τὰς ἐκλογάς, κατὰ πόσον θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τὴν γνώμην τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§91Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὄχι προσφοράν, ἀλλὰ ἔκκλησιν.

§92Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λυπούμεθα, διότι ἀδυνατοῦμεν νὰ δεχθῶμεν οἱανδήποτε τοιαύτην προσφορὰν τῆς Κυβερνήσεως. Τὴν εὐθύνην διὰ τὴν καθιέρωσιν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ἔχει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ἡ Ἀντιπολίτευσις. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις διὰ λόγους τεχνασμάτων ἐπιθυμῇ νὰ διαιωνίσῃ τὴν συζήτησιν, ἄνευ ἀποτελέσματος, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἀρνούμεθα νὰ δεχθῶμεν τὴν ἐλεημοσύνην τὴν παρ’ αὐτῆς προσφερομένην, καὶ ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς εἴπῃ σαφῶς καὶ ἀπεριφράστως, ποῖον ἐκλογικὸν σύστημα υἱοθετεῖ. Ἀρνούμεθα νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν αὐτήν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμῇ νὰ ἀκούσῃ πρακτικὰς καὶ χρησίμους ἀπόψεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, δὲν ἔχει παρὰ νὰ συγκροτήσῃ μίαν διακομματικὴν ἐπιτροπὴν μὲ προθεσμίαν, κατ’ ἀνώτατον ὅριον ἑνὸς μηνός, ὅπως συζητήσῃ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἐπὶ τοῦ ὁποίου, λόγῳ τῶν περιστάσεων ἐπιβάλλεται σήμερον περισσότερον ἀπὸ κάθε ἄλλην φορὰν συζήτησις. Αὐτή, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἡ ἀπάντησίς μας εἰς τὴν ἔκκλησιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἡ Ἀντιπολίτευσις προσδιορίσῃ τὰς προτιμήσεις της. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν προχθεσινὴν ἀγόρευσίν του, δὲν περιωρίσθη νὰ κάμῃ τὸν φιλοσοφικὸν ἀπολογητὴν τοῦ ἰσχύοντος ἐκλογικοῦ συστήματος, ἀλλὰ ἔκαμε καὶ διαφόρους παραινέσεις πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, τῆς ὁποίας ᾤκτιρε κατὰ ἕνα τρόπον τὴν ὀργανικὴν ἀδυναμίαν συνεννοήσεως καὶ συγκεντρώσεως, λόγῳ τῶν προσωπικῶν, ὅπως προσδιώρισεν ὁ κ. Ὑπουργός, ἀντιθέσεων. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀκριβῶς, λόγῳ τῶν παλαιῶν του παραδόσεων θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ὀλιγώτερον κατηγορηματικὸς ὅσον ἀφορᾷ τὸν προσδιορισμὸν τῶν προσωπικῶν ἀφορμῶν, αἱ ὁποῖαι χωρίζουν τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Θὰ ἔπρεπε νὰ ἠξεύρῃ, ἢ μᾶλλον γνωρίζει ὁ ἴδιος, ἄσχετον ἐὰν δὲν τὸ λέγῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὁ πολιτικὸς διαφορισμός, ὄχι μόνον εἰς τὴν χώραν αὐτήν, ἀλλὰ καὶ εἰς πολλὰς ἄλλας χώρας τοῦ ἐξωτερικοῦ, δὲν ὀφείλεται εἰς προσωπικὰ αἴτια, ἀλλὰ εἰς ἕνα βαθύτερον πολιτικόν, ψυχολογικὸν καὶ ἰδεολογικὸν διαφορισμὸν ποὺ ἔχουν προκαλέσει οἱ δύο Παγκόσμιοι πόλεμοι. Ἀλλά, ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργός, ἀποδίδει, ἢ μᾶλλον ἀπαγγέλλει μίαν ὁριστικὴν καταδίκην εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, λόγῳ τῶν προσωπικῶν ἀντιθέσεων ἢ τῆς ὀργανικῆς της ἀδυναμίας νὰ συνεννοηθῇ, μᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν πράγματι αὐτὴ ἡ μονολιθικὴ κατάστασις, τὴν ὁποίαν θὰ ἐπεθύμει εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν ὁ κ. Ὑπουργός, ὑπάρχῃ καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ αὐτὸ ὑπῆρξε τὸ ἀντικείμενον μιᾶς ἐρωτήσεως, τὴν ὁποίαν τοῦ ὑπέβαλον προχθὲς κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του, ἀλλὰ ἐν τῷ μεταξί, λόγῳ ἀπροόπτου ἀποχωρήσεώς μου ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης, δὲν μοῦ ἔδωσε τὴν δέουσαν ἀπάντησιν. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἱστορία εἶναι πρόσφατος καὶ ὁμιλεῖ μόνη της. Ἡ καθολικὴ αὐτὴ ἑνότης, δὲν ὑπάρχει πρὸ παντὸς εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν ὑπῆρξεν οὔτε εἰς τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐδημιουργήθη τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1955, ὁπότε ἐξεδηλώθησαν βέβαια παρασκηνιακὰ πλεονεκτήματα καὶ ἀρεταὶ μεγάλαι, ἀλλὰ ὄχι μονολιθικὰ πλεονεκτήματα. Δὲν ὑπῆρξεν, οὔτε εἰς τὸν αἰφνίδιον τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον κατέρρευσεν ἡ Κυβέρνησις τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1958. Δὲν ὑπάρχει ἀκόμη καὶ σήμερον μὲ τὸν ὑπεσχημένον καὶ διαρκῶς ἀναβαλλόμενον ἀνασχηματισμὸν τῆς Κυβερνήσεως. Ἄς ἀφήσωμεν, λοιπόν, κ. βουλευταί, κατὰ μέρος τὰ προσωπικὰ θέματα, εἰς τὰ ὁποῖα πρώτη ἡ Κυβερνητικὴ παράταξις παρουσιάζει τὰς ἀσθενεῖς της πλευρᾶς καὶ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος. Συνοψίζοντες τὰς ἀπόψεις τῆς Κινήσεως Ἐθνικῆς Ἀναδημιουργίας ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, δηλοῦμεν, ὅτι: Εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ κατέλθωμεν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα μὲ οἱονδήποτε ἐκ τῶν τριῶν συστημάτων, δηλαδή, τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν τοῦ 1951 καὶ τὸ πλειοψηφικόν.

§93Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Δηλαδή, μὲ τὸ ἰσχῦον, δὲν εἶσθε ἕτοιμοι;

§94ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. ..... (δὲν ἠκούσθη).

§95Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπομεν ὄχι. Εἴμεθα ἐναντίον τοῦ ἰσχύοντος συστήματος. Κύριοι συνάδελφοι, ἐλπίζω, ὅτι ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἀποφασίσῃ νὰ συστήσῃ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν τῆς ἐζητήσαμεν, νὰ λάβητε μέρος διὰ νὰ ἀκούσητε τὰς ἀπόψεις μας. Ἐδήλωσα, ὅτι τὸ βῆμα, δὲν εἶναι κατάλληλον διὰ νὰ προτείνωμεν ἢ νὰ ἀποδεχθῶμεν οἱονδήποτε ἐκλογικὸν σύστημα. Δεχόμεθα ἓν ἀπ’ αὐτὰ τὰ συστήματα ὑπὸ τοὺς δύο βασικοὺς ὅρους: Πρῶτον, ὅτι τὸ σύστημα θὰ καθιερωθῇ ἀμέσως, ὥστε νὰ γνωρίζωμεν ἀπὸ τώρα ποῦ πηγαίνομεν, καὶ ὄχι νὰ διαμορφώσωμεν τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ἀναλόγως τῶν ἐκλογικῶν ἀναγκῶν. Καὶ δεύτερον, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν θὰ περιορισθῇ εἰς 200. Ὑπὸ τὰς προϋποθέσεις αὐτάς, εἴμεθα πρόθυμοι νὰ κατέλθωμεν ἀμέσως εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα. Διότι αἱ προθέσεις τῆς Κινήσεως Ἐθνικῆς Ἀναδημιουργίας, δὲν εἶναι νὰ ἐπιδιώξουν κομματικὰ ὠφελήματα. Ἀντιθέτως, θέλομεν νὰ ἀπαλλάξωμεν τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς χώρας ἀπὸ τὰς ἐκδηλώσεις αὐτάς, αἱ ὁποῖαι τόσον ἐπληθύνθησαν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Ἐπιδιώκομεν δὲ παραλλήλως, νὰ ἀπαλλάξωμεν τὴν χώραν ἀπὸ τὸ μονοκομματικὸν κράτος καὶ ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐπιδιώκει καὶ κινδυνεύει νὰ ἐξελιχθῇ εἰς καθεστὼς κατ’ ἀνατροπὴν ὅλων τῶν κανόνων τῆς Δημοκρατίας καὶ τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ. Ὁ Ἑλληνικὸς λαός, κ. συνάδελφοι, ἐπιζητεῖ ἕνα διέξοδον μέσα ἀπὸ τὴν ἀσφυξίαν, τὴν ὁποίαν τοῦ ἔχουν δημιουργήσει τὰ ἀπαράδεκτα διλήμματα, τὰ ὁποῖα καλλιεργεῖ ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ ἐντοπίσῃ τὸν ἀγῶνα μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Ἡ Κίνησις Ἐθνικῆς Ἀναδημιουργίας, ἀναλαβοῦσα τὴν πρωτοβουλίαν τῆς συγκεντρώσεως τῶν κομματικῶν δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν μεταξὺ τῆς ΕΡΕ καὶ τῆς ΕΔΑ, ἐλπίζει, ὅτι προσφέρει εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν διέξοδον αὐτὴν μὲ οἱονδήποτε ἐκλογικὸν σύστημα καὶ διὰ παντὸς μέσου. (Χειροκροτήματα). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Λ. Μπατρῖνος).

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἡλιόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§97Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, αἱ ἀπόψεις τῆς Ε.Δ.Α. ἠκούσθησαν. Ἐὰν ἐκ τῆς πορείας τῆς συζητήσεως προκύψῃ ἀνάγκη, τότε θὰ ὁμιλήσω.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§99Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ ἔχῃ σχηματισθῆ καὶ εἰς τὴν κοινὴν γνώμην καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἡ ἀντίληψις καὶ ἡ πεποίθησις, ὅτι ἀπὸ πολλῶν ἀπόψεων ἡ συζήτησις ὅπως διεξάγεται, αἱ ἀπόψεις ὅπως ἀκούονται, φανερώνουν μίαν κατάστασιν προσποιητὴν διὰ διὰ νὰ μὴ εἴπω καὶ πλαστήν. Διότι ἡ Κυβερνητικὴ πλειοψηφία, ἀρνεῖται, ὅτι ἔχομεν εἰσέλθει εἰς προεκλογικὴν περίοδον, ἐνῷ ἡ κοινὴ πεποίθησις, τὰ πάντα, τὰ συγκεκριμένα μέτρα τοῦ τελευταίου διαστήματος, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀνεκοίνωσεν πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἀποδεικνύουν κραυγαλέα, ὅτι πράγματι ἔχομεν εἰσέλθει εἰς προεκλογικὴν περίοδον. Εἶναι πλαστὴ ἀκόμη ἡ εἰκόνα, ἡ ὁποία ἐμφανίζεται ἀπὸ τὴν συζήτησιν, διότι, ἐνῷ ὅλα τὰ κόμματα, ὅλοι οἱ ρήτορες, οἱ ὁποῖοι παρήλασαν ἀπὸ τὸ βῆμα αὐτό, ὡμίλησαν καὶ ἀνέπτυξαν ἀπόψεις περὶ συγκεκριμένων ἐκλογικῶν νόμων, ἔφθασαν καὶ εἰς λεπτομερείας ἀκόμη, εἰδικῶν διατάξεων ποσοστὰ κλπ. Οἱοσδήποτε, ὁ ὁποῖος θὰ ἤκουε τὴν συζήτησιν αὐτὴν χωρὶς νὰ γνωρίζῃ τὰ διατρέξαντα, θὰ ἐσχημάτιζε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὑπάρχει σχέδιον ἐκλογικοῦ νόμου ἐπὶ τοῦ ὁποίου προκαλεῖται ἡ συζήτησις αὐτή. Ὅμως σχέδιον ἐκλογικοῦ νόμου δὲν ὑπάρχει. Δὲν ὑπάρχει δέ, διότι ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίζεται, ὅτι πρόκειται νὰ ἐξαντλήσῃ τὴν τετραετίαν ὁλόκληρον καὶ ὅτι τυχὸν κατάθεσις ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου θὰ ἐδημιούργει ἀτμόσφαιραν ἐκλογικήν. Ἔχομεν τὴν γνώμην, ὅτι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι δημιουργοῦν τὴν ἐκλογικὴν ἀτμόσφαιραν, εἶναι γενικῶς ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον κυβερνᾶται ἡ Χώρα καὶ τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα συνέβαινον εἰς τὴν δημοσίαν ζωήν, τὰ αἴτια, δηλαδὴ εἶναι ὀργανικώτερα. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος, δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν ἤδη δημιουργηθεῖσαν πραγματικότητα, καὶ ἁπλῶς συμβάλλει εἰς τὴν προβολὴν τῆς ἐκλογικῆς ἀτμοσφαίρας. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει τελικῶς αὐτὴ ἡ πλαστὴ κατάστασις καὶ αὐτὴ ἠνάγκασε τὴν ἀντιπολίτευσιν νὰ ἐξαναγκάσῃ πρὸς συζήτησιν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τῆς καταθέσεως τῆς σχετικῆς ἐπερωτήσεως. Δὲν ἔχω μεγάλην κοινοβουλευτικὴν πεῖραν, οὔτε ἔχω ἀναδιφήσει τὰ πρακτικὰ τοῦ παρελθόντος, ἀλλά, νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι μοναδικὴ ἢ μᾶλλον θὰ εἶναι σπανία ἡ περίπτωσις ὅπου θέμα ἐκλογικοῦ νόμου, συζητεῖται διὰ τῆς μεθόδου τῆς ἐπερωτήσεως. Εἶναι καὶ αὐτὸ μία ἀπὸ τὰς κοινοβουλευτικὰς ἀρετὰς ποὺ διαθέτει ἡ Κυβέρνησις. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἐπερώτησις, στηρίζεται κυρίως εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ὁ ὑπάρχων εἰς τὰ χαρτιὰ ἐκλογικὸς νόμος εἶναι διαβλητός, εἶναι νεκρὸς εἰς τὴν συνείδησιν τῆς αἰθούσης ταύτης καὶ τῆς κοινῆς γνώμης. Ἀκόμη στηρίζεται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἀπὸ κυβερνητικῆς πλευρᾶς σκοπίμως δὲν ὑπογράφεται ἡ ληξιαρχικὴ πρᾶξις τοῦ θανάτου αὐτοῦ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, καὶ δὲν προχωρεῖ ἡ Κυβέρνησις ἐγκαίρως εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νομοσχεδίου θεσπίζοντος νέον ἐκλογικὸν σύστημα. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἰδική μας ἐπερώτησις ἔχει καὶ τρίτον σημεῖον, διότι δὲν εἶναι μόνον τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἐκκρεμές, εἶναι ἐκκρεμὲς καὶ τὸ ζήτημα ὑπὸ ποίας συνθήκας ἡ Χώρα θὰ προσφύγῃ εἰς τὰς ἐκλογάς. Ἐπίσης, ἡ ἐπερώτησίς μας, ἐπιμένει εἰς τὸ πρόβλημα τῶν ἑτεροδημοτῶν, καθὼς ἐπίσης, καὶ τὸ ζήτημα τῆς δημοσιεύσεως τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951, διὰ νὰ γνωρίζῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ποῖον ἐκλογικὸν μέτρον θὰ ἰσχύσῃ εἰς τὰς ἐκλογάς. Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεως εἶναι γεγονός, ὅτι τὸ σύνολον τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀσχέτως ἰδιαιτέρων προτιμήσεων, ἀσχέτως ἰδιαιτέρων κομματικῶν ἀρχῶν καὶ προγραμμάτων, συνέπεσαν εἰς ἕνα κοινὸν σημεῖον, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ καταργηθῇ ὁ νόμος τοῦ 1958, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ ἐγκαίρως τίμιος ἐκλογικὸς νόμος. Ἐν συνεχείᾳ ἀρχίζουν ὡρισμέναι διαφοροποιήσεις, αἱ ὁποῖαι κατὰ μὲν τὸν κ. Παπανδρέου ἐκφράζονται διαζευκτικῶς. Ὁ κ. Παπανδρέου εἶναι, εἴτε ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, εἴτε ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ. Νομίζομεν, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἡ πίστις ἑκάστοτε εἰς τὰ πλέον διαφορετικὰ πράγματα, τοὐλάχιστον, ἀποδεικνύει ἀσυνέπειαν, τοὐλάχιστον ἀποδεικνύει μίαν ἀντιφατικότητα, ἡ ὁποία δὲν ἐξυπηρετεῖ, οὔτε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν αὐτὸ τὸ πολλαπλοῦν πιστεύω, ἀλλὰ οὔτε καὶ τὴν δημοσίαν ζωήν. Διότι πῶς νὰ τὸ κάμωμεν, ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ εἶναι ὁ ἀντίπους τοῦ πλειοψηφικοῦ. Ἢ θὰ εἶσαι ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς προχωρῶντας ἴσως ἐὰν θέλῃς νὰ εἶναι καὶ κατὰ κἄποιον τρόπον ἐνισχυμένη, ἀλλὰ τότε τὶ θέσιν ἔχει ἡ προτίμησις ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ. Ἐάν, κ. συνάδελφοι, ὑπάρχῃ τὸ διάζευμα μὲ περισσότερον βάρος ἐνδεχομένως ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ καὶ αὐτὸ γίνεται, διότι εἶναι καὶ μία ἐξοικονόμησις ἐκλογικὴ τῶν ἐκφραζόντων αὐτὴν τὴν προτίμησιν. Ἠμπορεῖ τοῦτο νὰ εἶναι συμπαθές, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἠμπορεῖ παρὰ πολιτικῶς νὰ εἶναι κατακριτέον. Ὑπῆρξε, κ. συνάδελφοι, ἡ ἄποψις τῆς Νέας Πολιτικῆς Κινήσεως. Ἡ Ν.Π.Κ. ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῆς διατυπώσεως ἀντιπολιτικοῦ σχήματος, ἐξ ὅσων τοὐλάχιστον ἤκουσα νὰ ἀναπτύσσωνται μέχρι τῆς στιγμῆς, δὲν ἐξεφράσθη σαφῶς, ποῖον εἶναι τὸ συγκεκριμένον ἐκλογικὸν σύστημα ὑπὲρ τοῦ ὁποίου κηρύσσεται. Κἄτι ἄφησε νὰ ἐννοηθῇ περὶ μιᾶς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ἡ ὁποία ξεκινάει ἀπὸ τὰ τρία ἕως τέσσαρα, φθάνει καὶ ἕως τὰ πέντε Κόμματα, διὰ νὰ ἔχω τὴν ἀπάντησιν ἀπὸ ἄλλους κ. συναδέλφους, ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὅταν προχωρήσῃ κανεὶς μέχρι καὶ τὰ πέντε ἔφθασεν ἤδη τὸ ὅριον τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Νὰ ὑποθέσω, κ. συνάδελφοι, ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς ἐντροπαλῆς ὑποστηρίξεως τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς; Δὲν ξεύρω, ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι συνάδελφοι τῆς Ν.Π.Κ., οἱ ὁποῖοι θὰ ὁμιλήσουν καὶ θὰ εἶναι χρήσιμον ἐὰν διευκρινίσουν τὴν ἄποψίν των ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, κ. συνάδελφοι, ὑπὸ τὴν νέαν μορφήν του, πρὸ ὀλίγου ἐκηρύχθη ὑπὲρ καὶ τῶν τριῶν συστημάτων καὶ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, καὶ τῆς ἐνισχυμένης καὶ τοῦ πλειοψηφικοῦ.

§100Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐξεδήλωσα καμμίαν προτίμησιν. Εἶπα, ὅτι μᾶς εἶναι ἀδιάφορον τὸ ἐκλογικὸν σύστημα καὶ ἔχομεν πεποίθησιν, ὅτι μὲ οἱονδήποτε ἐξ αὐτῶν θὰ συντρίψωμεν τὴν Κυβέρνησιν.

§101Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ὑπῆρξεν ὅμως, κ. συνάδελφοι, καὶ σαφὴς τοποθέτησις, ὑπῆρξεν ἡ σαφὴς τοποθέτησις τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς καὶ ἡ ἀνάπτυξις τῆς γνωστῆς ἐπιχειρηματολογίας διὰ τινα λόγον καὶ δίκαιον εἶναι τὸ σύστημα αὐτό, καὶ ἰδιαιτέρως ἐπιβάλλεται ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας διὰ τὴν χώραν μας. Ὑπῆρξεν ἐπίσης ἡ σαφὴς τοποθέτησις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν ὑπὲρ τῆς ἀδιαβλήτου ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, καὶ ὑπῆρξεν ἐπίσης ἡ ἄποψις τοῦ ἰδικοῦ μας Κόμματος, τὸ ὁποῖον καὶ προγραμματικῶς καὶ εἰς ὅλον τὸ διάστημα ἀπὸ τοῦ 1950 καὶ ἐφ’ ἑξῆς, ἀφ’ ὅτου ὑπάρχει, ὁπότε ἐτέθη θέμα ἐκλογικοῦ συστήματος, ἐκηρύχθη, κηρύσσεται καὶ ἐμμένει εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς αὐτὰς τὰς τοποθετήσεις τῶν Κομμάτων τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἡ Κυβέρνησις μέχρι τῆς στιγμῆς ἐνεφανίσθη μὲ τρεῖς ἐκδοχάς. Ἡ πρώτη, ὅπως τὴν ἀνέγνωσεν ὁ κ. Μακρῆς: «Δὲν ὑπάρχει θέμα ἐκλογικοῦ νόμου, καλὸς περίπου εἶναι ὁ νόμος τοῦ 1958, πολὺ περισσότερον ὅταν κατεσκευάσθη ἐν συνεργασίᾳ καὶ μὲ τὸ Κόμμα τῆς τότε ἀξιωματικῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἐὰν ὑπάρξῃ θέμα, ἠμπορεῖ νὰ ἐρευνηθῇ ὅταν εὑρεθῶμεν ἐνώπιον τοῦ ἐνδεχομένου ἐκλογῶν ἐν καιρῷ». Ὑπῆρξε δευτέρα ἐκδοχὴ καὶ ἐξεδηλώθη μὲ παρέμβασιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι περίπου ἡ Κυβέρνησις, ἡ πλειοψηφία, εἶναι ἑτοίμη νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ἀλλαγὴν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ, δὲν θέλει νὰ προχωρήσῃ, διότι ἐνδεχομένως θὰ παρεξηγηθῶμεν πάλιν καὶ θὰ κατηγορηθῶμεν πάλιν, ὅτι ἐν ὄψει ἐκλογῶν ἡ Κυβέρνησις προσπαθεῖ νὰ κατασκευάσῃ ἐκλογικὸν νόμον σύμφωνα μὲ τὰ μέτρα της. Ἡ διατύπωσις αὐτή, νομίζω, ὅτι ἔχει ἕνα θετικὸν σημεῖον, καὶ ἀποτελεῖ μίαν ἔμμεσον ὁμολογίαν ἐπισημότατα ἐκφραζομένην ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος τοῦ 1958 δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἰσχύσῃ καὶ ὅτι ὑπάρχει θέμα ἀλλαγῆς τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Τέλος, ὑπάρχει καὶ τρίτη ἐκδοχὴ τῆς κυβερνητικῆς θέσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὴν ἐξέφρασεν ὁ κ. ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1958 εἶναι ἔντιμος νόμος καὶ ἀπέδωσε καὶ τὰ ἀναμενόμενα ἀποτελέσματα. Ἑπομένως καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐντιμότητος εἶναι ἐν τάξει καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐξυπηρετήσεως πολιτικῶν ἀναγκῶν εἶναι ἐν τάξει καὶ δὲν ὑπάρχει —εἶναι κατηγορηματικώτερος ἀπὸ ὅλους— θέμα ἀλλαγῆς τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου.

§102Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπ. Πρ. Κυβερνήσεως). Θέλω νὰ κάμω μίαν ἀποσαφήνισιν. Εἴπατε, ὅτι διετυπώθησαν τρεῖς ἐκδοχαὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Μία καὶ μόνον ὑπάρχει κυβερνητικὴ ἄποψις καὶ ἐνσωματοῦται πλήρως εἰς τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφός μου ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς συζητήσεως τῆς ἐπερωτήσεως. Τὴν αὐτὴν δήλωσιν ἐπανέλαβα καὶ ἐγώ, ἡ δὲ διακοπὴ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀποτελεῖ ἐπεξήγησιν οὐδὲ κατὰ κεραίαν ἀλλοιοῦσαν τὸ περιεχόμενον τῆς δηλώσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἡ ὁποία περιέχει ὁλόκληρον τὴν σκέψιν τῆς Κυβερνήσεως ἐπερωτηθείσης περὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου.

§103Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἴσως τὴν τετάρτην ἐκδοχήν, κατόπιν ἑρμηνείας τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Βουλὴ καὶ ἤκουσε καὶ ἐδιάβασε τὰς διατυπώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τοῦ κ. Μακρῆ καὶ τοῦ κ. Τσάτσου. Ἑπομένως, εἶναι εἰς θέσιν νὰ κάμῃ καὶ τὴν ἀνάλογον ἑρμηνείαν παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι δὲν εἶναι θέμα ἑρμηνείας, εἶναι σαφεῖς διατυπώσεις ἐκ τῶν ὁποίων ἐξάγονται τρεῖς διάφοροι θέσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν τώρα ὁ κ. ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως εἶχεν ἐξουσιοδότησιν νὰ ἑρμηνεύσῃ κατὰ διάφορον τρόπον τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διότι ἔγιναν καὶ σχόλια εἰς τὸν Τύπον καὶ δὲν ὑπῆρξεν ἀντίδρασις κυβερνητικὴ καὶ τὰ σχόλια ἡρμήνευσαν τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως τὴν ἡρμήνευσα καὶ ἐγώ, ἐὰν τώρα ἔχῃ ἐντολὴν ὁ κ. ὑπουργός, εἰδικὴν ἐντολὴν νὰ δώσῃ μίαν διάφορον ἑρμηνείαν, εἰς τὴν δήλωσιν αὐτήν, διὰ νὰ τὴν ὑπαγάγῃ εἰς τὰ πλαίσια τῆς πρώτης ἐκδοχῆς, αὐτὸ εἶναι θέμα ἐσωτερικὸν τῆς Κυβερνήσεως καὶ πρὸς τὸ παρὸν δὲν ἀφορᾷ τὴν συζήτησιν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἀπὸ αὐτὰς τὰς ἀλλεπαλλήλους ἐκδοχὰς καὶ ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἀποκλείω νὰ ὑπάρξουν καὶ ἄλλαι κατὰ τὴν πορείαν τῆς συζητήσεως, νομίζω, ὅτι παρεσύρθησαν ὡρισμένοι συνάδελφοι διὰ νὰ εἴπουν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προσπαθεῖ νὰ ἑρμηνεύσῃ τὰς ἀπόψεις τῆς ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτὴν καὶ δὲν ἐκφράζει τὴν ἰδικήν της σαφῆ ἄποψιν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Νομίζω, ὅτι παρεσύρθησαν, κ. συνάδελφοι, διότι ἡ ἄποψις τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν πορείαν τῆς συζητήσεως καὶ λόγῳ τῆς ἱστορίας αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἐκπεφρασμένη. Ἡ Κυβέρνησις καὶ πρὸ τῆς συζητήσεως αὐτῆς ἦτο ἀποφασισμένη εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἰδία θὰ νομίσῃ ἐπίκαιρον νὰ εἰσαγάγῃ καὶ διὰ τῆς πλειοψηφίας της νὰ ψηφίσῃ ἕνα οἱονδήποτε ἐκλογικὸν νόμον, κομμένον καὶ ραμμένον εἰς τὰ μέτρα της, ἀλλὰ εἰς τὰ μέτρα ὄχι πλέον τὰ σημερινά, διότι τὰ μέτρα της μὲ τὴν πάροδον τῶν ἐτῶν διαρκῶς μικραίνουν καὶ θὰ πρέπει τώρα ὁ ἐκλογικὸς νόμος νὰ δίδῃ μεγαλύτερα περιθώρια διὰ νὰ μὴ φανῇ ὁλόκληρος ἡ ἀπόστασις, τὴν ὁποίαν ἔχει ἀπὸ τὴν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἑπομένως, τὸ συμπέρασμα, κ. συνάδελφοι, κατὰ τὴν ἰδικήν μας ἄποψιν αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι, ὅτι ἡ ἐπερώτησις ἦτο χρήσιμος διότι πολὺ ἐγκαίρως ἀπεκάλυψε τὸ σχέδιον τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπῆρχον, ὄχι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἴσως ἐκτὸς τῆς αἰθούσης, ὡρισμέναι ἀμφιβολίαι καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἦτο χρήσιμον νὰ γίνῃ ἡ ἐπερώτησις διὰ νὰ διαλυθοῦν αἱ ἀμφιβολίαι αὐταί, ὁπουδήποτε ὑπῆρχον, ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς ἀδιστάκτου ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ ἐπιχειρήσῃ καὶ πάλιν νὰ εὕρῃ ἐκλογικὸν νόμον εἰς τὰ μέτρα της. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἕνα ἄλλο συμπέρασμα, ὅτι ἐκεῖ ποὺ ἔχουν περιέλθει τὰ πράγματα εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν τύχην τῆς πλειοψηφίας οὔτε ἀπὸ τοὺς γνωστοὺς ἐκλογικοὺς νόμους, οὔτε ἀπὸ τοὺς ἀγνώστους ἐκλογικοὺς νόμους φαίνεται, ὅτι δὲν ὑπάρχει ὑπόδειγμα διὰ νὰ τὴν περισώσῃ καὶ ὁ μόνος δρόμος ποὺ ἐνυπάρχει εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἶναι νὰ προσπαθήσῃ νὰ παρατείνῃ τὴν κατάστασιν, νὰ προσπαθήσῃ νὰ ἐκτραπῇ καὶ εἰς ἄλλα μέτρα βίας, κυρίως μὲ τὴν ψευδαίσθησιν, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν αὐτὰ τὰ μέτρα, συνδυαζόμενα καὶ μὲ ὡρισμένας δημαγωγικὰς τάσεις, ὅπως τὸ γνωστὸν σχέδιον περὶ τῆς ἀσφαλίσεως τῶν ἀγροτῶν νὰ τῆς ἐξασφαλίσουν, ἴσως, μίαν μαλακὴν πτῶσιν. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ συζήτησις περὶ τὸν ἐκλογικὸν νόμον, κατ’ ἀνάγκην, εἶναι κατ’ ἐξοχὴν πολιτικὴ συζήτησις καὶ εἰς τὴν παροῦσαν συζήτησιν ἀπεδείχθη τοῦτο, διότι πέραν τῶν ὅσων ἐλέχθησαν, εἰδικῶς ἐπὶ τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων καὶ τῶν ἀντιλήψεων τῶν διαφόρων Κομμάτων, διετυπώθησαν καὶ γενικώτεραι ἀπόψεις. Εἶναι ἀνάγκη, κ. συνάδελφοι, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ καὶ συζήτησις νὰ διεξαχθῇ καὶ διάλογος νὰ γίνῃ καὶ ἀπαντήσεις νὰ δοθοῦν, διότι ἀποτελοῦν μίαν προϋπόθεσιν, διὰ νὰ ἐκκαθαρισθῇ τὸ πολιτικὸν κλῖμα εἰς τὴν χώραν αὐτὴν καὶ μέσα εἰς αὐτὸ τὸ ἐκκαθαρισμένον πολιτικὸν κλῖμα καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ λαός, μακρὰν ἀπὸ συγχύσεις, νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ εὕρουν τὸ κατὰ δύναμιν ὀρθόν. Ἐλέχθη, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἡ Ε.Δ.Α. εἶναι ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, διότι τοῦτο ἀποτελεῖ ἓν μέσον, διὰ νὰ κονιορτοποιήσῃ τὰς ἐθνικόφρονας πολιτικὰς δυνάμεις καὶ ἑπομένως, νὰ ἀρυσθῇ ἀπὸ αὐτὴν τὴν κονιορτοποίησιν ὠφέλη. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρόκειται νὰ ἀναπτύξω τὰ ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς πασίγνωστα ἐπιχειρήματα, πολὺ περισσότερον ὅταν ἀνεπτύχθησαν μὲ τὸν ἐπιτυχῆ τρόπον ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, κ. Τσιριμῶκον. Μόνον θὰ ἤθελα νὰ διατυπώσω διὰ μίαν ἀκόμη φοράν, ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, διότι πράγματι καὶ κατὰ τὴν ὁμολογίαν τῶν πάντων ἐμφανίζει καὶ ἀντιπροσωπεύει γνησιώτερα τὴν λαϊκὴν θέλησιν ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλον ἐκ τῶν γνωστῶν ἐκλογικῶν συστημάτων. Εἴμεθα ἀκόμη ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, διότι ὑποβοηθεῖ εἰς τὸ νὰ ἐπικρατήσουν ἤρεμα ἤθη πολιτικά, ὑποβοηθεῖ εἰς τὴν ὁμαλωτέραν πολιτικὴν ἐξέλιξιν τοῦ τόπου, ὁ ὁποῖος ἀνάγκην ἔχει ἀπὸ αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν τῆς ὁμαλότητος. Ἀκόμη, κ. συνάδελφοι, δὲν πρέπει νὰ μᾶς διαφεύγῃ, ὅτι διὰ τοῦ συστήματος τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς γίνεται μία ἐπιλογή, θὰ ἔλεγον, τῶν καλυτέρων, χωρὶς τοῦτο ν’ ἀποτελῇ ὑποτίμησιν οἱουδήποτε. Τέλος, κ. συνάδελφοι, αὐτὴ ἡ ἐμμονή μας εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν εἶναι στοιχεῖον ἀποδεικτικὸν τοῦ πόσην ἐμπιστοσύνην ἔχομεν εἰς τὸν μοναδικὸν κυρίαρχον εἰς τὴν χώραν αὐτήν, εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ θέλομεν ἡ θέλησις ἡ ἰδική του καὶ μόνον αὐτὴ καὶ ὄχι ἄλλα κριτήρια, ὄχι ἄλλα στοιχεῖα ἔξω ἀπὸ τὴν λαϊκὴν θέλησιν νὰ καθορίσουν τὸν τρόπον ποὺ θὰ διακυβερνηθῇ ἡ χώρα. Ἐπειδὴ ὑπάρχει ἀπόλυτος ἡ ἐμπιστοσύνη αὐτή, νομίζομεν, ὅτι ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ μᾶς ἐξυπηρετεῖ, ἂν θέλετε καὶ Κομματικά. Ἀλλ’ αὐτό, κ. συνάδελφοι, ἀποτελεῖ ἕνα ὑπολογισμὸν Κομματικόν, ἀλλὰ θεμιτὸν καὶ πρὸ πάντως δημοκρατικὸν ὑπολογισμόν. Κύριοι συνάδελφοι, ὅσοι ἀντιτίθενται εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν ἐπικαλοῦνται ὡς πρόσχημα τὴν κονιορτοποίησιν τῶν ἐθνικοφρόνων δυνάμεων. Ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἔλλειψις ἐμπιστοσύνης εἰς τὸν λαϊκὸν παράγοντα, ἡ διάθεσις νὰ περιορισθῇ ἡ ἐπίδρασις καὶ ἡ ἐπιρροὴ τοῦ λαϊκοῦ παράγοντος ἐπὶ τῶν τυχῶν του. Δὲν ἀποβλέπουν, κ. συνάδελφοι, εἰς τὴν εὔνοιαν τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ ἀποβλέπουν εἰς ἄλλας εὐνοίας καὶ μέσα εἰς τὰς εὐνοίας αὐτὰς νὰ συμπαρατάξουν καὶ τί πριμοδότησιν μπορεῖ νὰ δώσῃ ὁ ἄλφα ἢ ὁ βῆτα ἐκλογικὸς νόμος εἰς οἷον βαθμὸν κατορθώσῃ νὰ στραγγαλίσῃ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ. Ἀκόμη, ἡ ἐμμονή μας εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν εἶναι μία ἀπόδειξις, ὅτι δὲν νομίζομεν ὅτι ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας ποὺ διέρχεται ὁ τόπος αὐτός, ὅτι συμφέρει νὰ κυβερνᾶται ἀπὸ μόνον κομματικὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία κατὰ τὴν πρόσφατον καὶ τὴν προηγηθεῖσαν πεῖραν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἀπέδειξεν, ὅτι ὁδηγεῖ εἰς τὸ μόνον κομματικὸν Κράτος, εἰς τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον, στηριζόμενον ἐπὶ μόνον κομματικῆς Κυβερνήσεως, ἀντὶ νὰ εἶναι ὑπηρέτης τοῦ λαοῦ, καταντᾷ μὲ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλο τρόπον εἰς μικρὸν ἢ μεγάλον βαθμὸν τύραννος τοῦ λαοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐλέχθη ἢ μᾶλλον διετυπώθη καὶ μία περίεργος θεωρία, περὶ τοῦ ἐὰν εἶναι χρήσιμος ἢ ὄχι, ὡς πολιτικὴ δύναμις, ἡ ΕΔΑ. Κατ’ ἀρχήν, ἂν εἶναι χρήσιμος ἢ ὄχι οἱαδήποτε πολιτικὴ δύναμις, οἱονδήποτε Κόμμα, κατὰ τὴν ἰδικήν μας ἄποψιν, αὐτὸ ἀποτελεῖ θέμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ὅ,τι κρίνει ὅτι εἶναι ἄχρηστον τὸ περιορίζει καὶ κἄποτε καὶ τὸ ἐξαφανίζει. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἂν κρίνῃ κανεὶς τὴν χρησιμότητα ἑνὸς Κόμματος ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἐπωφελῆται διαφόρων μεθόδων, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ εἶναι προσκεκολλημένον μόνον εἰς τὴν ἰδεολογίαν του νὰ κάμῃ τὰ πάντα, διὰ νὰ ἁρπάξῃ εἴτε Κόμματα, εἴτε ὁλόκληρον τὴν ἐξουσίαν, ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως μπορεῖ νὰ λεχθῇ ὅτι, πράγματι, ἡ ΕΔΑ εἶναι ὄχι χρήσιμος πολιτικῶς. Διότι εἰς τὰ δέκα αὐτὰ ἔτη δὲν εἴχομεν ὡς μοναδικὴν ἐπιδίωξιν νὰ μετέλθωμεν ὅλων τῶν μέσων, ἀρκεῖ νὰ εἴμαστε κοντὰ ἢ πέριξ ἢ καὶ ἐντὸς τῆς ἐξουσίας. Ἂν θέλωμεν νὰ κρίνωμεν τὴν χρησιμότητα ἑνὸς πολιτικοῦ Κόμματος, πρέπει νὰ φύγωμεν ἀπὸ τὸ περιθώριον τοῦ πότε, πόσας κυβερνητικὰς θέσεις εἶχεν, ἢ πόσον κοντὰ προσεγγίζει πρὸς τὴν ἐξουσίαν καὶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν πραγματικότητα τῆς ἑλληνικῆς ζωῆς. Καὶ ἡ πραγματικότης τῆς ἑλληνικῆς ζωῆς εἰς τὰ δέκα αὐτὰ ἔτη δεικνύει, ὅτι ἡ ΕΔΑ ἦτο, εἶναι καὶ παραμένει ἀκόμη χρησιμωτάτη πολιτικὴ δύναμις. Κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὅροι, αἱ συνθῆκαι ἐργασίας τοῦ ἐργατοϋπαλληλικοῦ κόσμου, αἱ ἀμοιβαὶ αὐτοῦ, δὲν θὰ ἦσαν αὐταὶ ποὺ εἶναι σήμερον, ἐὰν δὲν ὑπῆρχε μεταξὺ τῶν ἄλλων αὐτὸ ποὺ λέγεται πολιτικὴ δύναμις τῆς ΕΔΑ, ἐὰν δὲν ὑπῆρχον τὸ πρόγραμμά της, οἱ ἀγῶνες της ἐκτὸς καὶ ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Δὲν θὰ ὑπῆρχε, κύριοι συνάδελφοι, αὐτὸ ποὺ ὑπάρχει σήμερον, αὐτὸ τὸ ἐλάχιστον, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν αὐτὸ ποὺ λέγεται ΕΔΑ. Κύριοι βουλευταί, διὰ πρώτην φορὰν εἰσῆλθον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τὸ 1951, καὶ ἐνθυμοῦμαι ὅτι εἰς συζήτησιν οἰκονομικῆς ἐπερωτήσεως, σχετικῶς μὲ τὴν κρίσιν τοῦ καπνοῦ τότε, λόγῳ τοῦ γνωστοῦ ἀνταγωνισμοῦ τοῦ ἀμερικανικοῦ βιρτζίνια, διὰ πρώτην φορὰν ὑπεστηρίξαμεν, ὅτι μία ὁδὸς διὰ νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ πρόβλημα εἶναι καὶ τὸ ἄνοιγμα τῶν ἀγορῶν τῶν Ἀνατολικῶν χωρῶν. Ἠκούσθησαν τότε ἀπὸ τὴν πλευρὰν αὐτήν: «Προδοσία. Ἔξω οἱ προδότες!». Κύριοι συνάδελφοι, παρῆλθον ἔκτοτε 9 ἔτη. Σήμερον, ὅλα τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινή, υἱοθετοῦν τὴν διέξοδον αὐτήν. Καὶ ὄχι μόνον αὐτό. Ἀκόμη, ὁ συμπαθὴς ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου, ὑπερασπιζόμενος τὴν Κυβερνητικὴν πολιτικήν, προσάγει ἐδῶ ὡς τίτλους τῆς ἐπιτυχίας του, τὸ ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του αἱ ἐξαγωγαὶ πρὸς τὰς χώρας αὐτὰς ἔφθασαν καὶ ὑπερέβησαν τὰ 10–15%. Ἰδού, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἄλλος λόγος τοῦ πόσον χρήσιμος εἶναι ἡ δύναμις αὐτή. Διότι, εἰς ἐποχὴν ποὺ τὰ ἄλλα Κόμματα, διὰ λόγους ποὺ ἀφοροῦν αὐτά, δὲν ἠμποροῦσαν νὰ προχωρήσουν πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν, ἡ δύναμις αὐτὴ ἐπροχώρησε καὶ μὲ τὸ παράδειγμά της, τὸ αἴτημα τῶν παραγωγῶν ἔγινε πραγματικότης. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ φορομπηκτικὸν ὄργιον τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἄλλων Κυβερνήσεων, κατὰ τὴν ἄποψίν μας, θὰ ἦτο περισσότερον δυσβάστακτον, ἐὰν δὲν ὑπῆρχε πάλιν ἡ δύναμις αὐτή, ἡ ὁποία ἀντιστέκεται εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτὴν μαζὺ μὲ ἄλλας δυνάμεις, διότι δὲν μονοπωλοῦμεν οὔτε αὐτό. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θέλω νὰ ἐπιμείνω περισσότερον, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἀναφέρω καὶ ὡρισμένα ἄλλα σημεῖα χρησιμότητος. Πρόκειται, κύριοι συνάδελφοι, δι’ αὐτὸ ποὺ λέγεται Ἑλληνικὸς ἐθνικὸς πλοῦτος, ὁ ὁποῖος δίδεται, ὁ ὁποῖος ἐκχωρεῖται εἰς ξένα μονοπώλια. Καὶ ὑπάρχει, κύριοι συνάδελφοι, μία ἐπίμονος καθ’ ὅλα τὰ ἔτη αὐτὰ πολεμικὴ ἐναντίον τῆς τακτικῆς αὐτῆς, ἡ ὁποία σήμερον ἀσκεῖται καὶ ἀπὸ ἄλλα Κόμματα, τὰ ὁποῖα σήμερον εἰσῆλθον εἰς τὴν ὁδὸν τοῦ νὰ ἐμποδίσουν τὴν περαιτέρω ἐκχώρησιν τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου εἰς ξένα μονοπώλια, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι πρὸς τὸ συμφέρον καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ αὐτῶν τῶν ἰδίων Κομμάτων. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω τὴν περίπτωσιν τοῦ Κυπριακοῦ. Ὅμως εἶναι βέβαιον ὅτι, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ δύναμις αὐτή, εἶναι βέβαιον, ὅτι ἐνωρίτερον θὰ εἶχε γίνει ἡ συνθηκολόγησις. Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ πεδίου τοῦ πολιτικοῦ ὑπάρχει ἡ δύναμις αὐτή, ἡ ὁποία μονίμως ἀγωνίζεται ὑπὲρ τῶν θεσμῶν τοὺς ὁποίους παραβιάζει καὶ καταπατεῖ ἡ Κυβέρνησις. Κύριοι συνάδελφοι, ἐμακρηγόρησα εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, διότι ἦτο ἀνάγκη. Ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Ν.Π.Κ. κ. Νόβας, ἀντιμετώπισε τὸ θέμα ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς σκοπιμότητος. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Νόβας ἔχει καὶ μίαν ἄλλην ἰδιότητα. Εἶναι λογοτέχνης καὶ ποιητής, καὶ ἔπρεπε λόγῳ τῆς ἰδιότητός του νὰ ἔχῃ μίαν ἐπαφὴν μὲ τὴν ψυχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διὰ νὰ ἴδῃ ὅτι εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ 1.000.000 τῶν ψηφοφόρων ποὺ ψηφίζουν τὸ Κόμμα αὐτό, θεωρεῖται χρήσιμος ἡ δύναμις αὐτή. Κύριοι συνάδελφοι, χωρὶς νὰ θέλω νὰ ὑποβιβάσω τὸ ἐπίπεδον τῆς συζητήσεως, θὰ ἀναφέρω τὸ ἑξῆς περιστατικόν. Ὑπάρχει χωρίον εἰς τὴν περιοχὴν Λαγκαδᾶ ποὺ λέγεται Χρυσαυγή, διὰ τὴν ὕδρευσιν τοῦ ὁποίου ἐνδιεφέρθησαν συνάδελφοι τῆς ΕΔΑ, οἱ ὁποῖοι καὶ ὑπέβαλον ἐρώτησιν. Μόλις ὑπεβλήθη ἡ ἐρώτησις καὶ ἔλαβε γνῶσιν ὁ κόσμος ποὺ ζοῦσεν εἰς τὸ χωρίον Χρυσαυγή, ἔδειξαν ἕνα ἐνδιαφέρον καὶ ἔστειλε μίαν ἀλληλογραφίαν εἰς τὴν ΕΔΑ διὰ νὰ δώσῃ περισσότερα στοιχεῖα, ὥστε νὰ ὑποστηριχθοῦν τὰ αἰτήματά του. Τοῦτο ὅμως ἐγένετο γνωστὸν ἀμέσως εἰς τὰς Ἀστυνομικὰς Ἀρχάς, εἰς τὰ ΤΕΑ τῆς περιοχῆς καὶ εἰς ἄλλους παράγοντας. Ἐπῆγαν, κύριοι συνάδελφοι, σχεδὸν δυὸ–τρεῖς φορὰς κτυπῶντας τὶς καμπάνες καὶ συνεκέντρωσαν τοὺς χωρικούς, εἰς τοὺς ὁποίους εἶπαν οἱ ἐπικεφαλῆς τῶν ΤΕΑ: Ἐὰν παύσετε νὰ ἀλληλογραφῆτε μὲ τὴν ΕΔΑ, ἐὰν παύσητε νὰ ζητῆτε τὴν ὑποστήριξιν τῆς ΕΔΑ, τότε θὰ κάμωμεν τὸ πᾶν ὥστε νὰ τακτοποιηθῇ τὸ θέμα τῆς ὑδρεύσεως τοῦ χωριοῦ σας. Λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἡ ΕΔΑ χρήσιμος. Καὶ ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν ἐγένετο πολλὲς φορὲς ὁμολογία περὶ τῆς χρησιμότητος τῆς ΕΔΑ. Αἱ ἐκκλήσεις ὡρισμένων Ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, «σπεύσατε νὰ λύσετε τὸ πρόβλημα, διότι ἐὰν δὲν σπεύσετε θὰ ἐπωφεληθῇ ἡ ΕΔΑ», ἀποτελοῦν μίαν ὁμολογίαν τῆς χρησιμότητος αὐτῆς. Κύριοι συνάδελφοι, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς θέλομεν εἶναι νὰ σπεύδῃ ἡ Κυβέρνησις, θέλομεν νὰ πιέζουν τὴν Κυβέρνησιν οἱ Ἀρχηγοὶ νὰ σπεύδῃ νὰ ἐπιλύῃ τὰ αἰτήματα τοῦ λαοῦ. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ἡμεῖς ἐκπληροῦμεν τὸν πολιτικὸν σκοπόν μας καὶ τὰς κομματικάς μας ἐπιδιώξεις. Διότι μὲ τὴν παρουσίαν μας ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς, ὑποβοηθοῦμεν νὰ λύωνται τὰ προβλήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἐλέχθη καὶ ἕνα τρίτον. Ὅτι ποτὲ ἡ ΕΔΑ δὲν πρόκειται νὰ πάρῃ τὴν ἐξουσίαν. Δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀλλὰ αὐτὸ συνεδυάσθη μὲ τὸ γεγονός, ὅτι ἐὰν πάρῃ τὴν ἐξουσίαν, αὐτὸ θὰ σημαίνῃ ἐφαρμογὴν Δημοκρατίας Ἀνατολικοῦ τύπου, τὴν ὁποίαν ἀποκρούει ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Εἶναι γνωστὴ ἡ διατύπωσις τοῦ κ. Παπανδρέου. Ὅτι ὁ Κομμουνισμὸς εἶναι μεγαλόφωνος συνομωσία. Καὶ ἐρωτῶ, κύριοι συνάδελφοι, ποῦ εἰς τὸ πρόγραμμα τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος, ἢ ποῦ, καὶ αὐτὸ ἰδιαιτέρως ἐνδιαφέρει αὐτὴν τὴν στιγμήν, εἰς τὸ πρόγραμμα τῆς ΕΔΑ διατυπώνεται, ὅτι, κατάκτησις ἐξουσίας σημαίνει τοῦτο ἢ ἐκεῖνο; Ὑπάρχει ἕνα πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον εἶναι πασίγνωστον εἰς ὅλους καὶ διεκηρύχθη κατ’ ἐπανάληψιν εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ ἐθνικῆς δημοκρατικῆς ἀλλαγῆς. Δὲν ὑπάρχει περίπτωσις καὶ δὲν δύναται νὰ κατηγορηθῇ, ὅτι, ἄλλα ὑπεσχέθη καὶ ἄλλα πράττει, εἴτε ὡς Ἀντιπολίτευσις, εἴτε ὅταν θὰ εἶναι εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἐλέχθη, ὅτι, ἐὰν ἡ Ε. Δ.Α. πάρῃ τὴν πλειοψηφίαν, δὲν θὰ πάρῃ τὴν ἐξουσίαν. Καὶ ἐρωτῶ, αὐτὴ εἶναι ἡ νοοτροπία καὶ ἡ λογικὴ τοῦ Δυτικοῦ τύπου; Τὸ ἐὰν ἡ ΕΔΑ πάρῃ τὴν ἐξουσίαν, κατὰ τὴν ἰδικήν μας ἄποψιν, εἶναι θέμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐὰν τὴν περιβάλῃ ἡ πλειοψηφία τοῦ λαοῦ μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην του, τότε θὰ πάρῃ τὴν ἐξουσίαν.

§104Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ὁ Ρακόζι τῆς Οὑγγαρίας παρέλαβε τὴν Κυβέρνησιν μὲ δημοκρατικὴν δῆθεν διάθεσιν καὶ τὴν μετέτρεψεν εἰς κομμουνιστικὴν δικτατορίαν μὲ τὴν γνωστὴν μέθοδον τοῦ σαλαμιοῦ.

§105Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Εἶπεν ὁ κ. Παπανδρέου, ὅτι ὁ ἐκλογικὸς νόμος εἶναι πολιτικὴ συζήτησις καὶ συνεπῶς, κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτὴν ἐπιτρέπεται νὰ συζητοῦνται καὶ θέματα πολιτικά. Καὶ ἐσυνέχισε λέγων, ὅτι ἔχει ἰδέας καὶ θὰ ἀντιτάξῃ ἰδέας. Κατόπιν τούτου, ἡ Βουλὴ ἀνέμενε νὰ ἀκούσῃ τὰς ἰδέας του. Ἀντὶ ὅμως τούτου, ἀνέγνωσεν ἓν κείμενον τὸ ὁποῖον, κατὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ κ. Παπανδρέου, ἀπήχει γνώμας τοῦ Στάλιν χωρὶς ταὐτοχρόνως νὰ εἴπῃ, ποῦ καὶ διατὶ ἐλέχθησαν αὐτὰ τὰ πράγματα. Ἡ τακτικὴ ὅμως τῶν μεμονωμένων ἀποσπασμάτων ἀπὸ κείμενα, ἠθελημένως ἢ ἀθελήτως, δὲν ὁδηγεῖ εἰς ἀντικειμενικότητα. Ἐν συνεχεία, ὁ κ. Παπανδρέου εἶπεν, ὡς ἀπόσπασμα τοῦ Στάλιν, ὅτι τὰ ἀστικὰ Κόμματα εἶναι ἐκλογικοὶ μηχανισμοί, ἐνῶ τὰ κομμουνιστικὰ εἶναι ἐπαναστατικοὶ στρατοί. Καλὸν θὰ ἦτο νὰ ἐξηγεῖ ὁ κ. Παπανδρέου, ὑπὸ ποίας προϋποθέσεις ἐλέχθη αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Σήμερον θὰ περιορισθῶ νὰ τοῦ παρατηρήσω, ὅτι καὶ τὰ ἀστικὰ καθεστῶτα ὑπῆρξαν ἐπαναστατικοὶ στρατοί, ὅταν ἐπεδίωξαν καὶ ἐπέτυχαν τὴν ἀπολύτρωσιν τῶν λαῶν ἀπὸ τὸν φεουδαρχισμόν. Ἐν συνεχείᾳ, ὁ κ. Παπανδρέου ἀνεφέρθη εἰς τὰς διεθνιστικὰς ἐπιδιώξεις τῶν κομμουνιστικῶν Κομμάτων καὶ ἐπανέλαβεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἰς πολλὰς περιπτώσεις εἶχεν εἴπει ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δηλαδὴ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν εἶναι ἐθνικά. Ἡμεῖς, κύριοι βουλευταί, ὡς ΕΔΑ, ἔχομεν διεθνισμὸν συνιστάμενον εἰς τὴν ἐπιδίωξιν τῆς φιλίας καὶ τῆς ἀγάπης, τῆς συνεργασίας καὶ τῆς εἰρηνικῆς συνυπάρξεως μεταξὺ ὅλων τῶν λαῶν τῆς γῆς, καὶ δὴ τῶν γειτονικῶν. Ἐὰν τοῦτο εἶναι κατηγορία, θὰ τὴν κρίνῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ὑπενθυμίζω μόνον, ὅτι ὅσοι μᾶς κατηγοροῦν δι’ αὐτὸν τὸν διεθνισμόν μας, εἶναι κήρυκες ἑνὸς ἄλλου διεθνισμοῦ, ὅπως τὸν διετύπωσεν ὁ κ. Κανελλόπουλος λέγων, «ἡ ἐποχὴ τῆς ἐθνικῆς κυριαρχίας παρῆλθεν». Εἰς τὸν ψευτοεθνισμὸν τῶν ἐχόντων τὰς αὐτὰς σκέψεις μὲ τὸν κ. Παπανδρέου ἐθυσιάσθη ἡ ἐλευθερία τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, διότι οἱ κήρυκές του καὶ τὸν ἐφήρμοσαν εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Αὐτοί, ὑπεράνω τῶν ἑλληνικῶν συμφερόντων τοποθετοῦν τὰ συμφέροντα τῶν ἀποικιοκρατῶν τοῦ ΝΑΤΟ. Εἶπε περαιτέρω ὁ κ. Παπανδρέου, ὅτι τὰ Κομμουνιστικὰ Κόμματα εἶναι ὑπὲρ τῆς δικτατορίας τοῦ προλεταριάτου. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, καὶ τὰ ἀστικὰ Κόμματα εἶναι ὑπὲρ τῆς δικτατορίας τῆς ἀστικῆς τάξεως, δὲν εἶναι ὑπὲρ τῆς ἀληθοῦς δημοκρατίας, ἀλλὰ ὑπὲρ τῆς Δημοκρατίας, δηλαδὴ τῆς κυριαρχίας μιᾶς τάξεως, τῆς ἀστικῆς, δὲν μεταβάλλει τὸ γεγονὸς αὐτὴ ἡ ἐναλλαγὴ Κομμάτων εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἀφοῦ πάντα αὐτὰ εἶναι ἀστικά. Τοῦτο σαφέστατα ἐξήγησεν ὁ κ. Νόβας, ὑποστηρίξας, ὅτι ἀποκλείεται ἄνοδος τῆς ΕΔΑ εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἐν συνεχείᾳ, ὁ κ. Παπανδρέου εἰσῆλθεν εἰς τὸ θέμα τῶν τελευταίων ἐκλογικῶν νόμων καὶ κατὰ κἄποιον τρόπον ἀπολογούμενος μᾶς ἐξιστόρησε τὶ ἐπεδίωξε, τὶ εἶπε καὶ τὶ ἐπέτυχεν. Καὶ προσέθεσεν, ὅτι ἠναγκάσθη νὰ περιπέσῃ εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς μεταπτώσεις διὰ λόγους ἐθνικούς. Περὶ τούτου ἔλαβεν ἤδη μίαν ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν κ. Μαρκεζίνην. Ἐγὼ προσθέτω τοῦτο μόνον, ἐάν τις θέλῃ νὰ φαίνεται σοβαρὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θέτῃ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος ἓν ἑκατομμύριον ψηφοφόρων, οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν τὸ Κόμμα τῆς ΕΔΑ, πολὺ περισσότερον, ὅταν ὁ ἴδιος ἐπικαλούμενος τὴν ἐθνικὴν ἀνάγκην συνειργάσθη μὲ τὴν ΕΔΑ, ἀνεγνώρισεν ἑπομένως, ὅτι αὕτη εὑρίσκεται ὡς παράγων ἐθνικῆς ἀνάγκης. Ἰδοὺ τὶ λέγει εἰς τὴν ὁμιλίαν του ἐκ τῆς σελίδος 8 τὸ πρακτικὸν τῆς Βουλῆς τῆς 15.11.60 ὁ κ. Παπανδρέου, τὴν ἀναφερομένην εἰς τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν: «Ἐὰν καθιερώσωμεν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν, ὑπάρχει κίνδυνος νὰ πριμοδοτηθῇ ἡ ΕΔΑ. Ἐάν, ἡ ἐνισχυμένη εἶναι διὰ δύο Κόμματα κίνδυνος, τὸ ἕνα θὰ εἶναι ἡ ΕΔΑ. Ἐὰν διὰ τρία, πάλιν θὰ εἶναι τὸ ἕνα καὶ θὰ κατέχῃ τὴν ἀξιωματικὴν Ἀντιπολίτευσιν ἤ, ἀκόμη χειρότερον, ἀντὶ αὐτῆς τῆς πολώσεως νὰ ἔχωμεν μετεκλογικὸν κυβερνητικὸν μέτωπον μὲ τὴν ΕΔΑ. Ἐὰν ἡ ἐνισχυμένη εἶναι διὰ 4–5 Κόμματα, τότε ἐγγίζομεν τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν». Μὲ αὐτὰς τὰς ἀγωνιώδεις, ἀπαισιοδόξους σκέψεις, ὁ κ. Παπανδρέου καταλήγει εἰς τὸ ἀντιφατικὸν συμπέρασμα, ὅτι εἶναι ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς ἢ τοῦ πλειοψηφικοῦ. Πραγματικά, κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Παπανδρέου καὶ λόγῳ πείρας καὶ ἱκανότητος περὶ τὴν διατύπωσιν, ἐξέφρασε τὴν ἀγωνίαν ἑνὸς κόσμου ποὺ καταρρέει. Ἂς θεωρήσωμεν συμπαθῆ τὴν προσωπικήν του περίπτωσιν. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ἐπιμένω καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, δι’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, εἶναι διότι πράγματι, κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Παπανδρέου, καὶ μὲ τὴν ἱκανότητα ποὺ ἔχει νὰ διατυπώνῃ τὰ πράγματα, ἀλλὰ λόγῳ καὶ μακροτάτης πείρας εἰς τὸν δημόσιον βίον, ἔχει φθάσει, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐκφράζει κατὰ τὸν ἐπιτυχέστερον τρόπον τὰ ἀτυχήματα, τὴν ἀγωνίαν ἑνὸς κόσμου, ὁ ὁποῖος αἰσθάνεται, ὅτι εὑρίσκεται πρὸ ἀδιεξόδου, δὲν εἶναι ὑπερβολή, κύριοι συνάδελφοι, ἀκούσατε: Ἐὰν ἐφαρμόσωμεν τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν...

§106Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Τὶ κείμενον διαβάζετε, κ. συνάδελφε;

§107Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Πρακτικὰ 15.11.60. Λέγει ὁ κ. Παπανδρέου κάνοντας τὴν κριτικὴν τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων. Τὸ πλειοψηφικὸν τοῦ 1952, τὸ 49% τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἔδωσε 247 βουλευτάς, ἐνῷ τὸ 51% τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, 53 βουλευτάς. Ἡ ἐνισχυμένη τοῦ 1958 εἰς τὰ 47% τῆς ΕΡΕ ἔδωσεν 172 βουλευτάς, ἐνῷ εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν 59%, 120 βουλευτάς. Ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ τοῦ 1950, εἰς τὸ Κόμμα τὸ ἰδικόν του, νομίζω, ὅτι τότε ἦτο Σοσιαλδημοκρατικόν, μὲ 20% ἔδωσε 35 βουλευτάς, ἐνῷ εἰς τὴν Δημοκρατικὴν παράταξιν μὲ 9,9%, 18 βουλευτάς. Ἀφήνει νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι ὑπάρχει ἕνα ἀδιέξοδον ἀπὸ τὴν ἄποψιν τῶν ἐκλογικῶν αὐτῶν συστημάτων, διότι δίδουν αὐτὰ τὰ παράδοξα ἀποτελέσματα. Καὶ προχωρεῖ τώρα διὰ νὰ μπῇ εἰς τὸ ἀδιέξοδον καὶ ἐὰν ἠμπορῇ νὰ βγῇ, καὶ ἐκεῖ χθὲς ἐξεφράζετο ἀκριβῶς ἡ ἀγωνία του. Λέγει, ἡ ἐνισχυμένη, ἡ πάσης φύσεως ἐνισχυμένη, δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ εἶναι εἰς τὰ μέτρα ὡρισμένων Κομμάτων καὶ ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας ποὺ διερχόμεθα εἰς τὴν Ἑλλάδα, θὰ συνεπιφέρῃ πριμοδότησιν καὶ τῆς ΕΔΑ. Ἐὰν πᾶμε εἰς τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν τῶν δύο Κομμάτων, κινδυνεύει τὸ πρῶτον νὰ εἶναι ἡ ΕΔΑ. Ἐὰν πᾶμε εἰς τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν τῶν 3 Κομμάτων, τὸ πρῶτον θὰ εἶναι ἡ ΕΔΑ, ὁπότε εἴτε μετεκλογικὴ πόλωσις, εἴτε μετεκλογικὸν μέτωπον. Ἐὰν πᾶμε εἰς τὰ 4 Κόμματα τῆς ἐνισχυμένης, τότε πριμοδοτεῖται ἡ ΕΔΑ ἤ, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις, ἡ ΕΔΑ καὶ πάλιν. Τὶ μένει, κύριοι συνάδελφοι; Διεξέρχεται ὅλα τὰ συστήματα, δὲν ἠμπορεῖ νὰ εὕρῃ λύσιν καὶ καταλήγει: Εἶμαι θεωρητικῶς ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, ἀλλὰ καὶ δὲν ἀποκλείω καὶ τὸ πλειοψηφικόν. Ἠθέλησα, κ. συνάδελφοι, νὰ ἀναφέρω αὐτὰ τὰ συγκεκριμένα, διότι διετύπωσα τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἐκφράζει ἀγωνίαν. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπῆρξε καὶ μία ἄλλη ἐπιτυχὴς ἢ ἀτυχὴς στιγμὴ διὰ τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, ὅταν ἐξεμάνη καθ’ ὃν τρόπον ἐξεμάνη κατὰ τῆς παρατάξεως ἐκείνης, καὶ ἀδικεῖ τὴν παράταξιν ἐκείνην, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀρχίσει τὴν ἐπίθεσίν του, κἄποιος συνάδελφος τοῦ εἶπεν τοῦ κ. Παπανδρέου, ὅτι «ἔδωσεν ἐξετάσεις» καὶ οὗτος ἀπήντησεν, ὅτι, αὐτὰ τὰ πράγματα τὰ εἶπε καὶ εἰς τὸν Λίβανον. Δὲν σώζεται ἡ κατάστασις, κύριοι συνάδελφοι, διότι καὶ εἰς τὸν Λίβανον ἔδωσεν ἐξετάσεις. Ἑπομένως θέλω νὰ ὑποστηρίξω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν πρέπει εἰς τὴν περίπτωσιν ποὺ συζητοῦνται ἐκλογικοὶ νόμοι ἀπὸ ὅπου θὰ ἐξαρτηθῇ μὲ ποῖον τρόπον θὰ ἐκφράσῃ τὴν θέλησίν του ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ παρασυρώμεθα ἀπὸ ἄλλες ἐπιρροὲς ἔξω ἀπὸ τὴν ἀποκλειστικὴν προσήλωσιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκφρασθῇ γνησιότερον ἡ θέλησις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ὑπῆρξαν μόνον αὐτὰ τὰ παρεμβλητέα εἰς τὴν συζήτησιν, ὑπῆρξεν ἡ παρέμβασις, ἡ ὁποία, νομίζω, ὅτι ἔκαμεν ἐντύπωσιν εἰς ὁλόκληρον τὴν Βουλήν, τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν συνάδελφον κ. Ἠλιοῦ, ὁμιλοῦντα ἀπὸ τοῦ βήματος, εἶπεν: «Σᾶς διαψεύδει ἡ ἱστορία, σᾶς λείπει ἡ γενναιότης, ἡ εἰλικρίνεια καὶ ὁ ἀνδρισμός». Κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει μία παράδοσις καὶ αὐτὴν τὴν παράδοσιν τρόπον ἐκφράσεως, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ λόγῳ ἀγωγῆς τὴν γνωρίζει, ἀλλὰ καὶ λόγῳ μακρᾶς θητείας εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Πράγματι, αἱ διατυπώσεις αὐταὶ ἔκαμαν ἔκπληξιν.

§108Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Δὲν διεγράφησαν;

§109Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Διεγράφη τὸ «σκασμός», κ. συνάδελφε. Κύριοι συνάδελφοι, πράγματι ἔκαμεν ἐντύπωσιν, διότι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος εἶναι Πατρινός, δηλαδὴ κατάγεται ἀπὸ ἕνα κέντρον ὅπου κατὰ καιροὺς εἰς τὴν χώραν αὐτὴν ἀνεδείχθησαν ἡγέται καὶ μὲ ἦθος καὶ μὲ πολιτικὴν παράδοσιν καὶ μὲ πολιτικὴν δραστηριότητα. Εἶπεν ἀκόμη: «Νὰ σταματήσουν τὰ ψεύδη, νὰ σταματήσῃ τὸ ἀφιόνισμα τοῦ λαοῦ. Ψευδέστατοι ἄνθρωποι, ἐν γνώσει σας ἐξαπατᾶτε τὸν λαόν». Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι κρῖμα, ὅτι εἶναι ἀπὼν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ τοῦτο δὲν μοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ μὴ δώσω τὴν ἀπάντησιν ποὺ ἐπιβάλλεται νὰ δοθῇ, διότι αἱ ἀπαντήσεις αὐταὶ ἠμποροῦν νὰ ὑποβοηθήσουν καὶ τὸ ἐπίπεδον τῶν συζητήσεων εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἀλλὰ πρὸ παντὸς καὶ τὴν ἐκκαθάρισιν συγχύσεων ποὺ ὑπάρχουν εἰς τὸν δημόσιον βίον τῆς χώρας. Μᾶς διαψεύδει ἡ ἱστορία. Θέλω νὰ ἴδωμεν, κύριοι συνάδελφοι, ποῖον διαψεύδει ἡ ἱστορία. Τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1944, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ κλιμάκιον κυβερνητικόν, πολιτικοστρατιωτικόν, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ σύμμαχοι ἀξιωματικοὶ καὶ Ἕλληνες ἀξιωματικοί, ἀπὸ τὴν Μέσην Ἀνατολήν, ἀποβιβάζεται εἰς τὴν Πελοπόννησον. Ὑπάρχει ἡ γνωστὴ κατάστασις, κατορθώνει πράγματι — διότι ὅπου θέλει ἠμπορεῖ νὰ ἐπιφέρῃ τὸ καλὸν— καὶ συμβιβάζει τὰ πράγματα, παραδίδει τὸν ὁπλισμόν της ἡ φρουρὰ τῆς Τριπόλεως, σταματᾷ ἡ αἱματοχυσία ποὺ ἐπῆγε νὰ ἀρχίσῃ, καὶ ἐπακολουθεῖ ἑορταστικὸν γεῦμα ποὺ ἦτο πράγματι πανηγύρι χαρᾶς, κύριοι συνάδελφοι, διότι συνδυάζεται μὲ μίαν συμφιλίωσιν τῶν Ἑλλήνων. Εἰς τὴν κρίσιμον ἐκείνην περίπτωσιν, ὁμιλῶν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως συνηθίζομεν εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς περιπτώσεις νὰ ἐκφωνοῦνται καὶ λόγοι, εἰς τὸ ὀρεινὸν χωρίον Μπαλτᾶ, τῆς Τριπόλεως, λέγει: «Ὁμολογῶ, ὅτι ἐκπλήσσομαι διὰ τὸ θαῦμα ΕΛΑΣ, τόσον διὰ τὴν ἀρτιότητα τῆς ὀργανώσεως, ὅσον καὶ διὰ τὴν συνείδησιν πειθαρχίας, τὸ ἦθος καὶ τὸν πολεμικὸν δυναμισμόν. Δυστυχῶς, εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν εἴχομεν ἄγνοιαν τῆς ἐν Ἑλλάδι πραγματικότητος, διότι αἱ πληροφορίαι ποὺ μᾶς ἐδίδοντο ἔφερον τὸν ΕΛΑΣ ἀπαρτιζόμενον ἀπὸ ἀτάκτους λῃστάς, οἱ ὁποῖοι ἐκρύπτοντο τὴν ἡμέραν καὶ ἐπέπιπτον τὴν νύκτα κατὰ τῶν ποιμνίων». Ἐν συνεχείᾳ δέ, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξέφρασε τὴν λύπην του, ὅτι δὲν εἶχε τὴν τύχην νὰ εἶναι μέλος τοῦ ΕΑΜ εἰς τὸν ὁποῖον, κατὰ τὴν κρίσιν του, εἶχεν ἐνταχθῆ τὸ μέγιστον ποσοστὸν τῶν ὑπὸ κατοχὴν Ἑλλήνων, πάσης πολιτικῆς ἀποχρώσεως, πάντων ἀγωνιζομένων ἡρωϊκῶς καὶ ποικιλοτρόπως πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ μεγάλου συμμαχικοῦ σκοποῦ, δηλαδὴ τῆς συντριβῆς τοῦ ἄξονος καὶ τῆς ἀποκτήσεως τῆς φυσικῆς συνεπείας, τοῦ μεγίστου δώρου τῆς Ἐλευθερίας».

§110Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Ἐκπροσωπεῖτε τὸν ΕΛΑΣ, τὸ ΕΑΜ καὶ τὸ ΚΚΕ; Διατὶ δὲν τὸ λέτε καθαρά;

§111Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ὑπάρχει, κύριοι συνάδελφοι, περὶ τὰ γεγονότα αὐτὰ καὶ σχετικὸν φωτογραφικὸν ὑλικόν, δὲν πιστεύω δέ, ὅτι ὁ κ. Κανελλόπουλος νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ καὶ αὐτὸ ὡς φωτομοντάζ, διότι ἴσως νὰ τὸ ἔχῃ καὶ εἰς τὸ προσωπικόν του ἀρχεῖον. Ἀλλὰ ἂς ἴδωμεν περαιτέρω ποῖος διαψεύδει καὶ διαψεύδεται ἀπὸ τὴν ἱστορίαν. Ἐκλογαὶ 1958, συγκέντρωσις εἰς τὴν Πλατεῖαν Κλαυθμῶνος μὲ ὁμιλητὴν τὸν κ. Κανελλόπουλον, ποὺ ἀφοῦ ἐχαρακτήρισε τὰς συνθήκας ὑφ’ ἃς διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1956, ὡς ἀποτελούσας νόθευσιν καὶ παραβίασιν τῶν ἀρχῶν τοῦ πολιτεύματος, εἶπεν, ὅτι αἱ ἀλλεπάλληλαι, τῶν ἠθικῶν ἀρχῶν τοῦ Πολιτεύματος, παραβιάσεις, τὰς ὁποίας ἐμνημόνευσα, δὲν θὰ συνέβαινον ποτέ, ἐὰν ἡ πολιτική μας ζωὴ ἦτο πράγματι δημοσία ζωή, φωτιζομένη ἀπὸ τὸ φῶς τῆς ἡμέρας. Δυστυχῶς, ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1955 ἐπεκράτησαν οἱ σκοτεινοὶ θάλαμοι τῶν παρασκηνίων εἰς τὰ ὁποῖα δὲν κινεῖται ὁ λαός. Μαζὺ μὲ τὴν ἀνάδειξιν πρωθυπουργῶν ἐπεκράτησαν καὶ ὡρισμένα ψεύδη, τὰ ὁποῖα θὰ καταπολεμήσῃ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Πρῶτον ψεῦδος: ὅτι ὁ πρωθυπουργὸς δὲν εὐκαιρεῖ νὰ ἐμφανίζεται εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΡΕ δὲν εἶχε καμμίαν δικαιολογίαν, ἀγνοῶν συστηματικῶς τὴν Βουλήν, ἡ Βουλὴ ἐκείνη ὑπῆρξε στεῖρα, διότι δὲν ἦτο δημιουργικὸς ὁ ἡγέτης τῆς πλειοψηφίας. Δεύτερον ψεῦδος: ὅτι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον δὲν εἶναι κατάλληλον ὄργανον διὰ τὴν διαχείρισιν τῶν ἐθνικῶν ὑποθέσεων καὶ ὅτι ἀρκεῖ νὰ συνέρχεται διὰ τὴν ἐπικύρωσιν ἀσημάντων ζητημάτων. Ἀντὶ τοῦ ὑπευθύνου Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐθεσπίσθη ἡ ἀνεύθυνος παρέα τοῦ πρωθυπουργοῦ, ὡς ὄργανον διαχειρίσεως τῶν μεγάλων κρατικῶν ὑποθέσεων. Τὸ κατάντημα αὐτό, τὸ ὁποῖον δὲν ἔπρεπε νὰ ἀνέχωνται ὑπουργοὶ ἔχοντες ἀξιοπρέπειαν καὶ συνείδησιν εὐθύνης, ὁδηγεῖ εἰς τὴν κατάργησιν τῆς ἐννοίας τῆς Συνταγματικῆς Πολιτείας. Τρίτον ψεῦδος: ὅτι, πᾶς ὑπουργὸς ἢ βουλευτὴς διαφωνῶν πρὸς τὸν πρωθυπουργόν, εἶναι συνωμότης, προδότης καὶ ἀποστάτης. Ἡ θεωρία αὐτή, τὴν ὁποίαν ἐκήρυξεν ὁ κ. Καραμανλῆς, ὁδηγεῖ εἰς τὴν ἀνατροπὴν ὅλων τῶν ἠθικῶν ἀξιῶν τῆς πολιτικῆς ζωῆς. Ἡ θεωρία αὐτὴ ἀποτελεῖ ὕβριν ὄχι μόνον ἀπέναντι τῶν ὑπουργῶν καὶ βουλευτῶν, ἀλλὰ ἀπέναντι καὶ τοῦ λαοῦ.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μὲ συγχωρεῖτε, ἀλλὰ εἶσθε ἐκτὸς θέματος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συσχετίζετε καὶ νὰ ἐλέγχετε τὴν πολιτικὴν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ παρελθὸν μὲ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα.

§113Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, ἀσχέτως τῆς ἰδικῆς σας παρατηρήσεως, ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος συνάδελφος κάμει μίαν προσωπικὴν ἐπίθεσιν. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀπών. Τὰ θέματα τὰ ὁποῖα θίγονται ἀφοροῦν αὐτὸν προσωπικῶς. Δὲν νομίζω, ὅτι εἴθισται —δὲν λέγω ὅτι τοῦτο εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὸν Κανονισμὸν— τοιαύτης δηλαδὴ φύσεως συζητήσεις νὰ γίνωνται ἐρήμην τοῦ προσώπου κατὰ τοῦ ὁποίου στρέφονται, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἑνὸς συναδέλφου, ὁ ὁποῖος εἶναι τακτικὸς εἰς τὰς συνεδριάσεις. Ἔχετε δὲ πᾶσαν εὐχέρειαν, εἰς τὰς ἑπομένας συνεδριάσεις αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπακολουθήσουν, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ θέματος αὐτοῦ, νὰ λάβητε τὸν λόγον καὶ νὰ ὑποστηρίξετε αὐτὰ ποὺ λέγετε σήμερα. Ἐκτὸς τούτου, καὶ διότι πρόκειται περὶ θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν προσωπικῶς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Πρόκειται περὶ πολιτικῶν θέσεων τοῦ κ. Κανελλοπούλου κατὰ τὸ 1944, 1953 καὶ 1958, καθ’ ὃν χρόνον ἦτο ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως καὶ συνεπῶς δὲν δύναμαι ὡς Κυβέρνησις νὰ ἀπαντήσω. Ἀνήκει, ὅμως, προσωπικῶς εἰς τὸν κ. Κανελλόπουλον νὰ ἀπαντήσῃ ἐν προκειμένῳ καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ εἶναι παρών.

§114Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κατ’ ἀρχήν, δὲν διατυπώνω ἰδικάς μου ἀπόψεις, ἀλλὰ ἀπόψεις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διατυπωθείσας εἰς συγκεκριμένην ἡμέραν καὶ εἰς συγκεκριμένον χῶρον πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Δὲν πρόκειται περὶ προσωπικῆς ἐπιθέσεως. Ὁ κ. Κανελλόπουλος εἶναι Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὑπῆρξε κἄποτε πρωθυπουργὸς καὶ κατ’ ἐπανάληψιν ὑπουργὸς καὶ βουλευτής, εἰς τὸν λόγον του αὐτὸν ἐκφράζει πολιτικὰς ἰδέας, ὁμιλεῖ καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν περὶ ἤθους κλπ., πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, τὸ ἦθος τοῦ καθενός, πρέπει νὰ μάθῃ ποῖος λέγει ψέμματα, ποῖος διαψεύδεται ἀπὸ τὴν ἱστορίαν. Πέραν αὐτοῦ, εὑρίσκομαι ἐντὸς τοῦ θέματος, διότι ὅλοι οἱ πρὸ ἐμοῦ ρήτορες, ἀναπτύσσοντες τὸ ἐκλογικὸν θέμα, ἀνεφέρθησαν εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1956 καὶ τοῦ 1958. Ἐγὼ δέ, ἀντὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἀναπτύσσω τὰς ἰδικάς μου ἀπόψεις ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, λέγω τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἀνέπτυξε τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὁ σημερινὸς Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Κανελλόπουλος.

§115Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Κύριε συνάδελφε, αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀναγινώσκετε δὲν εἶναι ἐπίσημα πρακτικά, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο νὰ ἔχουν κἄποιαν σημασίαν.

§116Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως, ἐτόνισε προηγουμένως, ὅτι ὁ ρήτωρ δὲν εἶναι ἐκτὸς θέματος, ἀλλὰ εἶπεν, εἶναι ἄτοπον νὰ γίνεται προσωπικὴ ἐπίθεσις κατὰ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀπόντος τούτου. Ἐὰν τὸ νόημα τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας Κυβερνήσεως, εἶναι νὰ παρασχεθῇ ἡ εὐχέρεια εἰς τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος συνάδελφον κατὰ τὴν ἐρχομένην Τρίτην, νὰ ἐπαναλάβῃ τὰ ὅσα λέγει, παρόντος τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἤμην σύμφωνος πρὸς τὴν ἄποψιν αὐτήν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κ. Πρόεδρε, θὰ ἐπρότεινα νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ συνεχίσῃ ὁ κ. συνάδελφος κατὰ τὴν ἐρχομένην Τρίτην, ὁπότε νὰ παρίσταται καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ λοιποὶ ἀπόντες συνάδελφοι.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν εἴθισται, οὔτε εἶναι κοινοβουλευτικόν, νὰ λύεται ἡ συνεδρίασις χωρὶς νὰ περατοῦται ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἐπὶ τοῦ βήματος βουλευτοῦ.

§118Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τῆς παρατάξεώς μας, τὰ εἶπεν ἀναφορικῶς μὲ τὴν συζητουμένην ἐπερώτησιν. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶπεν τὰ ὅσα εἶπεν, χωρὶς καὶ νὰ τὰ θεμελιώσῃ. Ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος συνάδελφος, ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, θεμελιώνει ἐπὶ τῶν ἱστορικῶν γεγονότων τοὺς ἰσχυρισμούς του.

§119Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ἐπικαλεῖσθε ἐπίσημα πρακτικά, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο νὰ ἔχουν κἄποιαν βαρύτητα. Ἐπικαλεῖσθε ἐφημερίδας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχυρίζεσθε τὰ ὅσα ἰσχυρίζεσθε ἀπόντος τοῦ ἐνδιαφερομένου.

§120Α. ΒΟΥΛΟΔΗΜΟΣ. Ὁ κ. Καλλιγκάτσης, ἀμφισβητεῖ τὴν ἀλήθειαν τῶν ἀναγινωσκομένων ἐγγράφων. Ἀλλὰ ἐὰν τὰ ἐπιβεβαιώσῃ τὰ ἔγγραφα αὐτὰ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τότε τὶ θὰ εἴπητε, κ. συνάδελφε;

§121Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἐὰν ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον προσπαθῶ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰ ὅσα ἀπαράδεκτα διὰ τὴν παράταξίν μας, εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, χρησιμοποιῶν ἰδικά του κείμενα, θεωρηθῇ ὡς προσωπικὴ ἐπίθεσις ἐναντίον ἀπόντος, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, πρέπει νὰ δεχθῆτε τὴν πρότασιν τοῦ κ. Μαύρου, νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ προχωρήσω εἰς τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν, ἄλλως νὰ μὲ ἀφήσητε νὰ συνεχίσω, δεδομένου ἄλλωστε, ὅτι ὤφειλε νὰ ἦτο παρὼν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι μεθ’ ὅσα εἶπε κατὰ τῆς παρατάξεώς μας, ἐγνώριζεν, ὅτι θὰ εἶχεν ἀπάντησιν, ἐπίσης διὰ νὰ ἔχῃ καὶ ἐκ τούτου τοῦ λόγου δίκαιον διὰ τὰς ἐπικρίσεις του τότε ἐναντίον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν προσέρχεται εἰς τὰς συνεδριάσεις τοῦ Σώματος, εἶναι διδάσκαλος καὶ κἄποτε ὀφείλει νὰ κρατῇ τὸν νόμον ποὺ διδάσκει! Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ἀκόμη, ὅτι ἡ παράταξίς μας δὲν ἔχει τὴν γενναιότητα, τοῦ ἀπαντῶ ὅτι, οὐδέποτε ἔλλειψεν ἡ γενναιότης ἀπὸ τὴν παράταξιν αὐτήν, καὶ διὰ λόγους γενναιοφροσύνης ἀκριβῶς, ἔστω καὶ ἐὰν ἀπουσιάζῃ ἀδικαιολογήτως, δὲν προχωρῶ περαιτέρω εἰς τὴν πρὸς αὐτὸν ἀπάντησιν. Κύριοι συνάδελφοι, πέραν αὐτῆς τῆς παρεμβάσεως τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὑπῆρξε καὶ ἡ παρέμβασις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Μακρῆ. Εἶπεν ὁ κ. Μακρῆς εἰς τὴν ἀπὸ χειρογράφου πρώτην ὁμιλίαν του, ὅτι, ἐὰν προϊόντος τοῦ χρόνου, ἤθελε προκύψει ἀνάγκη μεταβολῆς τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μὲ τὰ ἐθνικόφρονα Κόμματα. Ἐπ’ αὐτοῦ, ὁ συνάδελφος κ. Ἠλιοῦ ἀπήντησεν, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτος ὁ διαχωρισμὸς αὐτός, ὅταν μάλιστα γίνεται μετὰ τὴν πρόσφατον περιπέτειαν τοῦ κ. Μακρῆ. Ἐν συνεχεία, λαβὼν τὸν λόγον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶπεν ὅτι, ὅταν ἔκαμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς τὸν ἀνωτέρω διαχωρισμόν, ἡ παράταξίς μας δὲν διεμαρτυρήθη, ἀλλὰ ἐχρειάσθησαν ἡμέραι διὰ νὰ σκεφθῇ καὶ διαμαρτυρηθῇ. Πράγματι, δὲν ὑπῆρξεν ἄμεσος ἡ ἀντίδρασίς μας, διότι δὲν εἶναι μόνον τὸ λεγόμενον ποὺ πάντα καθιστᾷ ἀπαραίτητον τὴν ἀπάντησιν, ἀλλὰ καὶ ποῖος τὸ λέγει. Πέραν αὐτοῦ, ὁσάκις ἡ παράταξίς μας ἐπιχειρῇ νὰ διαδηλώσῃ τὴν διαμαρτυρίαν της ἐπὶ ὡρισμένων ὑβριστικῶν ἐναντίον μας ἀπόψεων, ἐπακολουθεῖ πανδαιμόνιον μὲ συμβολὴν καὶ τῶν κωδωνισμῶν τοῦ Προεδρείου, δημιουργεῖται ἀπερίγραπτος εἰκὼν ἀνωμαλίας εἰς τὴν αἴθουσαν, χαρακτηριζόμεθα δὲ ἀπὸ τὸν κ. Παπανδρέου ὡς βία, ἐνῷ ἀντιθέτως ἡ παράταξις ἐκείνη ἀφήνεται ἐλευθέρα εἰς διακοπὰς–παρεμβάσεις, ἀκόμη δὲ καὶ εἰς πρόκλησιν θορύβου. Δι’ αὐτό, ὅταν ὡμίλησεν ὁ κ. Ἠλιοῦ, τότε ἐδόθη ἡ ἀπάντησις εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλὰ εἶπεν, ἀκόμη, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ὁ κ. Ἠλιοῦ, δὲν ἐτόλμησε νὰ υἱοθετήσῃ τὰς γνωστὰς κατηγορίας, παρὰ ταῦτα ὅμως, ἔκαμεν ὡρισμένους ὑπαινιγμούς. Ἀλλά, κ.κ. συνάδελφοι, καὶ ὅταν συνεζητεῖτο ἐδῶ ἡ ὑπόθεσις Μέρτεν, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἐπεχειρήθη ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ τεθῇ ἡ Βουλὴ πρὸ διλήμματος ἢ νὰ υἱοθετήσῃ τὰς ἐκτοξευθείσας ὑπὸ τοῦ Μέρτεν ἐναντίον του κατηγορίας ἢ νὰ τὰς ἀπορρίψῃ. Ἡ Βουλὴ ὅμως, ἀπήντησεν, ὅτι δὲν εἶναι δικαστικὸν Σῶμα διὰ νὰ ἐκδώσῃ καταδικαστικὴν ἢ ἀπαλλακτικὴν ἀπόφασιν, ἀλλὰ ὡς Πολιτικὸν Σῶμα μόνον συζητεῖ τὸ θέμα, μὲ πολιτικὰ κριτήρια. Τοῦτο, τελικῶς, παρεδέχθη καὶ ἡ Συμπολίτευσις, ἐσημειώθη μάλιστα παρέμβασις καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Καὶ ὁ συνάδελφος κ. Ἠλιοῦ, ὑπ’ αὐτὸ τὸ πνεῦμα ὡμίλησε καὶ δὲν ἔκαμε κανένα ὑπαινιγμόν. Ὅταν οἱ κ.κ. ὑπουργοὶ εὑρίσκωνται ὑπὸ αὐτὴν τὴν ἐκκρεμότητα, δὲν πρέπει νὰ ἐκτοξεύουν αὐτοὺς τοὺς χαρακτηρισμοὺς καὶ νὰ κάνουν αὐτὰς τὰς διαφοροποιήσεις τῶν Κομμάτων. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ὁ χαρακτηρισμὸς αὐτός, ἔχει καὶ ἰδιαιτέραν σημασίαν. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι, μεταξὺ τῶν ἄλλων συκοφαντικῶν ἰσχυρισμῶν, ὁ Μέρτεν ἔλεγεν, ὅτι οἱ Ἕλληνες ἐπληρώνοντο διὰ νὰ πράξουν τοῦτο ἢ ἐκεῖνο, ἐγεννήθη ἡ σκέψις νὰ μηνυθῇ ὁ Σπίγκελ ποὺ ἀνέγραψε τὸν ἰσχυρισμὸν αὐτόν. Θὰ ἔλεγα, ὅτι εἶναι εὐτύχημα ποὺ διὰ λόγους τυπικοὺς τὰ Γερμανικὰ Δικαστήρια, ἀπέρριψαν τὴν μήνυσιν. Διότι, ἐὰν ἐδικάζετο ἡ ἐφημερίς, θὰ προέτασεν ὡς ἐπιχείρημα, ὅτι, ἀφοῦ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς ἀναγράφεται, ὅτι ὑπάρχουν ἕνα ἑκατομμύριον Ἕλληνες προδότες, τότε διατὶ καὶ ἡμεῖς νὰ μὴ ἀναγράψωμεν αὐτὰ τὰ πράγματα;

§122Ι. ΛΑΥΡΕΝΤΙΔΗΣ. Τὶ σχέσιν ἔχουν ὅλα αὐτὰ μὲ τὸ θέμα; (Θόρυβος – κωδωνοκρουσίαι).

§123Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὁ κ. ὁμιλητὴς ἀνέφερεν ἕνα χαρακτηρισμόν, καὶ μίαν παρέμβασίν μου, τὴν ὁποίαν ἔκαμα κατὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ἠλιοῦ. Ὁ χαρακτηρισμὸς ἦτο πράγματι, ὅτι ἐὰν ὑπάρξῃ ἀπὸ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως πρότασις νέου ἐκλογικοῦ νόμου, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀκούσῃ, ὄχι μόνον τὴν γνώμην τοῦ προτείνοντος Κόμματος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ καὶ τῶν ὑπολοίπων Κομμάτων τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διαχωρίζων διὰ τῆς δηλώσεώς μου αὐτῆς τὴν ἄκραν Ἀριστεράν. Δεύτερον, ἡ παρέμβασίς μου, ἦτο ἡ ἀκόλουθος, ἡ ὁποία ἰσχύει κατὰ μείζονα λόγον διὰ τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος ρήτορα. Ἀπὸ μέρους ἑνὸς σεσημασμένου ἐγκληματίου πολέμου καὶ ὑπὸ μορφὴν τοῦ ἀθλιεστέρου βορβόρου ἐξαπολύεται μία συκοφαντικὴ ἐπίθεσις. Ἀπομονοῦται αὕτη ἀπὸ ὅλας τὰς πλευρὰς καὶ οὐδεὶς ἀποτολμᾶ νὰ τὴν συνδράμῃ, παρὰ τὴν ἐνδόμυχον διάθεσιν πολλῶν καὶ ἰδίᾳ τῆς Ε.Δ.Α. Οὔτε ἡ ὑποστάθμη ἡ κοινωνικὴ ἀποτολμᾶ νὰ τῆς προσφέρῃ ἕνα συμπαραστάτην, ἔστω καὶ ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ κοινοῦ ψευδομάρτυρος. Καὶ ἀπὸ τὰς παρανοϊκὰς ἀντιφάσεις τοῦ συκοφάντου ἀποκαλύπτεται πλήρως ἡ πλεκτάνη. Ὅταν κατόπιν ὅλων αὐτῶν γίνεται ἁπλῶς, ἔστω ὑπαινιγμός, ἀπὸ μέρους τοῦ ρήτορος ὑπὸ τὸν φαρισαϊκὸν χαρακτηρισμὸν τοῦ συκοφάντου ὡς βαρβάρου, τὶ σημαίνει, κύριοι συνάδελφοι; Ὅτι ὁ χαρακτηρισμὸς αὐτὸς εἰς βάρος τοῦ συκοφάντου ἀφορᾷ μόνον ἐκεῖνον; Ἢ μήπως ἐνδιαφέρει καὶ τὸν ἐπαναλαμβάνοντα τὰς συκοφαντίας μετὰ τὴν ἀποκάλυψίν των; Αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια τῆς παρεμβάσεώς μου. Καὶ ἐν συνεχείᾳ ἀνέφερα, ὅτι θὰ ἦτο εὐχερὲς μεταξὺ 8.000.000 Ἑλλήνων κατὰ τὸ διάστημα τοῦ διμήνου νὰ ὑπάρξῃ καὶ ἕνα ἀκόμη πρόσωπον, ἔστω καὶ τῆς ἐσχάτης ὑποστάθμης, τὸ ὁποῖον νὰ ὑπαινιχθῇ, ὅ,τι ὁ ἐγκληματίας ἠθέλησε νὰ ἀποδώσῃ. Ὅταν, λοιπόν, ἀρνῆται καὶ ἡ ὑποστάθμη τὴν συμπαράστασιν ὡς προανέφερα καὶ ὁ ἴδιος ὁ ρήτωρ ὁμιλεῖ περὶ βορβόρου, διερωτῶμαι, πῶς ἀποτολμᾶται ὁ ὑπαινιγμὸς ἐὰν δὲν ἔχῃ ἀποφασίσει ὁ ρήτωρ νὰ προσμιχθῇ καὶ ὁ ἴδιος εἰς τὸν βόρβορον τοῦ Γερμανοῦ ἐγκληματίου; Ἠνωχλήθη ἡ ἄκρα ἀριστερά, διότι τὴν διέστειλα ἀπὸ τὰ ὑπόλοιπα κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀπὸ πλευρᾶς ἐθνικῆς. Εἰς τὴν καταδίκην τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, δὲν προῆλθε μόνον ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔχει δεδομένην τὴν ἐθνικὴν της ἐπιληψιμότητα. Τὴν ἔκαμαν ὅλοι ἀνεξαιρέτως οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὁ ἐκπρόσωπος τῆς ὁμάδος τῶν δέκα, ὁ ὁποῖος ὡμίλησε σαφῶς ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξεν, ὑποστηρίζων τὴν ἀνάγκην τῆς ἀπομονώσεως τοῦ ἐπικινδύνου καὶ προδοτικοῦ κόμματος τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων ὑπεστήριξεν ἐντονώτερον τὰ ἴδια. Ἐπίσης, ὁ ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν σήμερον τὰ αὐτὰ καὶ τέλος ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Κινήσεως Ἐθνικῆς Ἀναδημιουργίας, ὑπεγραμμίσθησαν, ἐπίσης, οἱ γενικώτεροι κίνδυνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν τὴν ἀπομόνωσιν ἑνὸς τοιούτου κόμματος. Ἐρωτῶ, εἰς ὅλα αὐτὰ τὶ ἀπήντησεν ἕνα κόμμα, ἐὰν πιστεύῃ, ὅτι ἐξυπηρετεῖ τὴν ἐθνικὴν ὑπόστασιν; Καὶ διατὶ ἐλλοχεύει ὡς ἔχιδνα καὶ ἀναμένει ἐν ἀπουσίᾳ του οἱανδήποτε διὰ νὰ ἀπαντήσῃ; Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε, τὰ ὅσα περὶ τῆς Ε. Δ.Α. εἶπε, ἐπὶ παρουσίᾳ καὶ κατὰ πρόσωπον, ὅπως καὶ ἐγώ. Ὑπῆρχε τόση ἔλλειψις ἐπιχειρημάτων, ὥστε κατὰ πρόσωπον νὰ ἐδίδετο ἡ ἀπάντησις; Ἐπαναλαμβάνω, καὶ πάλιν, ἂς ἀνατρέξῃ ἡ Ε.Δ.Α. εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ τοὺς λόγους ὅλων τῶν ἀρχηγῶν, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ἀσχέτως ἀπόψεων, τὰς ὁποίας ὑπεστήριξαν καὶ ἀσχέτως συστήματος, τὸ ὁποῖον προέκριναν, διὰ νὰ ἴδῃ, ὅτι τὸ κύριον βάθρον τῶν ἀγορεύσεών των θεμελιοῦται ἐπὶ τοῦ ἐθνικῶς ἐπικινδύνου καὶ διαβλητοῦ τῆς Ε.Δ.Α. καὶ τῆς ἐνδεχομένης διογκώσεώς της. Καὶ ὅταν αὐτὸ ἐξ ὅλων τῶν πλευρῶν ἀπευθύνεται πρὸς τὴν Ε.Δ.Α. καταλαμβάνεται αἰφνιδίως ἀπὸ ἐθνικὴν εὐαισθησίαν διὰ νὰ διαμαρτυρηθῇ ὀψίμως καὶ διὰ τῆς μεθόδου τῶν ἀθλίων ὑπαινιγμῶν, οἱ ὁποῖοι ἀντανακλοῦν εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ ἐπὶ τοῦ βήματος ὀργάνου της. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§124Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Εἶναι ἀπὸ τὰς περιπτώσεις ποὺ καὶ ἐὰν δὲν ἀπαντήσῃ κανεὶς καὶ ἀρκεσθῇ εἰς τὰ ὅσα ὁ παρεμβαίνων λέγει, ἠμπορεῖ νὰ εἶναι κερδισμένος. Αὐτὸ συμβαίνει, ὅταν ὁ παρεμβαίνων εὑρίσκεται εἰς πολὺ δύσκολον θέσιν.

§125Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι εἰς τὴν ζωήν μου δὲν ἦλθα ποτὲ εἰς δύσκολον θέσιν καὶ οὔτε εἶναι εὔκολον νὰ μὲ φέρουν ἄνθρωποι τοῦ ἀναστήματός σας. Πάντως ἡ κατηγορία τὴν ὁποίαν ἐπελέξατε νὰ χαλκεύσητε εἰς βάρος μου, εἶναι τοὐλάχιστον ἀτυχής, ἴσως, ἡ ἀτυχεστέρα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ διὰ τοὺς πραγματικοὺς συνεργάτας ἔχετε δυσκολίας νὰ τοὺς ἐλέγξητε, σεῖς εἰδικώτερον. Διότι ὁ ἔλεγχος τοῦ παρελθόντος οἱουδήποτε Ἕλληνος, δὲν ἀνατίθεται ποτὲ εἰς τοὺς μονίμους ἐν ἐνεργείᾳ συνεργάτας τῶν ἐχθρῶν τῆς Χώρας, τοὺς ὁποίους δουλικῶς, προδοτικῶς ὑπηρετεῖ. Ἔχετε καὶ τυπικὸν κώλυμα διὰ τιμητοῦ, ἀσχέτως πάντοτε τῆς ἀτυχίας σας νὰ ἐπιλέξητε ἐμένα ὡς θῦμα συκοφαντίας.

§126Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ παραμύθι αὐτό, τὸ κατ’ ἐπανάληψιν διατυπούμενον καὶ ἐπαναλαμβανόμενον αὐτὴν τὴν στιγμήν, εἶναι γνωστὸν ποίαν ἀξίαν ἔχει. Ἀλλ’ ὅταν λέγεται ἀπὸ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος αὐτὴν τὴν στιγμὴν τελεῖ ὑπόδικος ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς συνειδήσεως...

§127Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἀπὸ ποῖον; (Θόρυβος, φωναὶ ἐκ τῆς ἀριστερᾶς, κωδωνοκρουσίαι).

§128Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μαθήματα πατριωτισμοῦ δὲν θὰ μᾶς δώσετε σεῖς. (Κωδωνοκρουσίαι).

§129Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὅταν γίνεται λόγος περὶ συνεργατῶν τοῦ ἐχθροῦ, θὰ πρέπει τοὐλάχιστον νὰ σιωπᾶτε. (Θόρυβος).

§130Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἄποψις προσωπική μου αὐτή, τὴν ὁποίαν διετύπωσα. Ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ θέματος, ὑπέδειξεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πάῃ εἰς τὰ Γερμανικὰ δικαστήρια διὰ νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὴν θέσιν του. Ὁ κ. Ὑπουργός, ἑπομένως, ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ὑπόδικος, ἐφ’ ὅσον δὲν ἀπεφάνθη οὔτε κἄν ἡ Ἑλληνικὴ δικαιοσύνη. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἐφραιμίδη......

§132Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Ὑπουργός, ἐν συνεχείᾳ εἶπεν: «Ἀφοῦ συμφυρώμεθα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν μὲ πρόσωπα τοιαύτης ὑποστάθμης». Καὶ ἀπευθύνεται τὴν ὥραν ἐκείνην εἰς ἕνα ἀντιπρόσωπον τοῦ Ἔθνους. Κύριοι συνάδελφοι, τὰ περὶ «συμφυρμοῦ» ἠμπορεῖ νὰ λέγωνται ὡς κορώνα ρήτορος, ἀξίαν ὅμως ἔχει τὶ γίνεται εἰς τὴν ζωήν. Καὶ εἰς τὴν ζωὴν οἱ βουλευταὶ ὅλων τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ ἑορτασμοῦ τοῦ ἀντιφασιστικοῦ «Ὄχι» εἰς τὴν Θεσσαλονίκην δὲν ἐδέχθησαν καὶ δημοσίᾳ διεκήρυξαν, ὅτι δὲν συμπαρίστανται μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν εἰς τὴν ἐξέδραν.

§133Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ποῖοι εἶναι οἱ βουλευταὶ αὐτοί; Ἐκλήθην καὶ παρεκλήθην, ὅπως παραστῶ, ἀλλὰ ὡς γνωρίζετε, μὲ βουλευτὰς τῆς Ε.Δ.Α. δὲν ἔχω παρακαθήσει ποτέ, οὔτε θὰ ἐπιτρέψω εἰς τὸν ἑαυτόν μου καὶ νὰ παρακαθήσω εἰς τὸ μέλλον.

§134Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι σᾶς περιφρονοῦν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι)

§135Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Καὶ μόνον, κ. Ὑπουργέ, ἡ χρησιμοποίησις αὐτῶν τῶν ἐκφράσεων εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν μὲ ἀναγκάζει νὰ προχωρήσω εἰς τὴν «ἀκτινοβολίαν» τοῦ παρελθόντος σας, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθητε. Δὲν τὸ γνωρίζω, ἀλλ’ ἐρωτῶ, τὸ παρελθόν σας ποῖον εἶναι;

§136Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Σᾶς παραπέμπω εἰς ὅσα τὰ ἐπιτελικά σας στελέχη τῆς Θεσσαλονίκης σᾶς ἀνέφεραν δημοσίᾳ καὶ κατ’ ἰδίαν, διὰ νὰ σᾶς ὑποδείξουν τὴν ἔγκαιρον ὑπαναχώρησίν σας ἀπὸ τὴν ἀποφασισθεῖσαν συκοφαντικὴν συνεργασίαν τοῦ κόμματός σας μετὰ τοῦ συκοφάντου Μέρτεν.

§137Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. ..... (δὲν ἠκούσθη)... νὰ βάλωμεν ὅλοι τὰ χαρτιά μας κάτω, διατὶ ἐκεῖ εἶναι ὅλοι ἐγκληματίαι. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§138Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ λήξῃ αὐτὴ ἡ περιοχὴ τοῦ θέματος καὶ τὸ θέμα τοῦ πατριωτισμοῦ, ἡμεῖς καὶ ὡς ἄτομα καὶ ὡς παράταξις, πιστοποιητικὸν πατριωτισμοῦ θὰ ζητήσωμεν καὶ ζητοῦμεν καὶ θὰ ἔχωμεν μόνον ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Εἰς καμμίαν περίπτωσιν δὲν θὰ τὸ ζητήσωμεν, οὔτε ἀπὸ ἄλλο κόμμα, οὔτε— πολὺ περισσότερον— ἀπὸ Ὑπουργόν. Δὲν θὰ καταφύγωμεν π.χ. εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ νὰ ζητήσωμεν πιστοποιητικὸν πατριωτισμοῦ. Αὐτὸς κατέφυγε καὶ ἐζήτησε πιστοποιητικὸν ἀπὸ Ἐπίτροπον τοῦ Ε.Λ.Α.Σ., ὅτι ἡ στάσις του κατὰ τὴν κατοχὴν ἦτο καλή.

§139Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ τὸ ἐζήτησα; Ἡ ἀσυνειδησία εἶναι ὑπόθεσις προσωπική σας, πάντως τὸν Ἐπίτροπον τοῦ Ε.Λ.Α.Σ. τὸν διωρίσατε σεῖς διὰ νὰ τὸν ὑποστῶμεν ἡμεῖς. Ἐὰν ὄχι μόνον ὁ Λαϊκὸς Ἐπίτροπος, ἀλλὰ καὶ ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος τῆς Μακεδονίας καταλεγόμενοι μεταξὺ τῶν ἐντίμων ἐξαιρέσεων τῆς παρατάξεώς σας, ἀπεφάσισαν ἐν πλήρει ἀγνοίᾳ μου νὰ ἀποκαλύψουν τὴν ἀτιμίαν τὴν ὁποίαν παρεσκευάζατε, αὐτὸ εἶναι θέμα ποὺ ἀφορᾷ σᾶς καὶ τὴν κομματικήν σας οἰκογένειαν. Ἐγὼ προσωπικῶς δὲν ἔχω τὴν δυνατότητα νὰ διαθέτω οὔτε τὸν τέως Λαϊκὸν Ἐπίτροπον τῆς περιόδου τῆς κατοχῆς τοῦ κόμματός σας, οὔτε τὸν Γενικὸν Γραμματέα τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως Μακεδονίας.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος παρακαλῶ, κύριε Ἐφραιμίδη, διὰ νὰ τελειώνετε.

§141Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Προχωρῶ διὰ νὰ τελειώνωμεν. Παρενέβη ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἐνεφάνισε καὶ τὴν τρίτην ἐκδοχὴν τῆς Κυβερνητικῆς θέσεως. Ὁ κ. Τσάτσος, ὑπεστήριξεν ἕνα θεώρημα, ὅτι ὅταν ἀναζητῶμεν ἐκλογικὸν σύστημα — εἶναι κἄπως φιλοσοφικὴ ἡ τοποθέτησις— δὲν πρέπει νὰ ἐφαρμόζωμεν τὸ κριτήριον ἀποφασιστικῶς, τοὐλάχιστον τοῦ πῶς διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ θὰ ἐμφανισθῇ καὶ θὰ ἀντιπροσωπευθῇ ἡ λαϊκὴ θέλησις, ἀλλὰ τοῦ πῶς θὰ ἐξυπηρετήσωμεν τὴν ἑκάστοτε πολιτικὴν ἀνάγκην.

§142Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ὄχι, κύριε Ἐφραιμίδη. Ἐπειδὴ εἶναι πλήρως φιλοσοφικὸν τὸ κείμενον, ἐπιτρέψατέ μου, νὰ σᾶς διακόψω. Δὲν θὰ σᾶς κάμω ἀντιδικίαν. Ἐγὼ εἶπον τὸ ἑξῆς: Ὅτι κριτήριον διὰ τὸ καλύτερον σύστημα δὲν εἶναι ἀποφασιστικὸν ὡς κριτήριον, ἡ πλήρης ἐκπροσώπησις ὅλων τῶν τάσεων, εἶναι τὸ κοινοβουλευτικόν. Ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν κἄτι πολὺ σπουδαιότερον, τὸ ὁποῖον ἐτόνισε καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν σήμερον, συμφωνῶν ἀπολύτως μὲ ἐμέ, πῶς ἀπὸ τὴν Βουλὴν θὰ προκύψῃ καὶ μία ἱκανοποιοῦσα τὸ γενικὸν συμφέρον ἰσχυρὰ καὶ σταθερὰ Κυβέρνησις καὶ ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ ἐκλογικῶν συστημάτων, μόνον ἐξετάζοντες τὴν ἄποψιν τῆς πλήρους ἢ μὴ πλήρους ἐκπροσωπήσεως ὅλων τῶν ἀπόψεων ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς, ἀλλὰ πῶς ἐκ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου θὰ προκύψῃ ἡ καλυτέρα διὰ τὴν χώραν Κυβέρνησις. Αὐτὸ εἶναι.

§143Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι διετυπώσατε κομψότερα αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπον ἐγὼ ὠμά.

§144Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Σεῖς ἐσπεύσατε, νὰ εἴπητε, ὅτι ἐγὼ ἔθεσα ὡς κριτήριον τὸ κομματικὸν συμφέρον.

§145Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ὄχι, δὲν εἶπον «τὸ κομματικὸν συμφέρον». Εἶπον «τὰς πολιτικὰς ἀνάγκας».

§146ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι τὸ ἴδιον.

§147Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ὅταν λέγετε «πολιτικὰς ἀνάγκας τῆς χώρας», ἐὰν ἐννοῆτε μόνον τὰ συμφέροντα, τὰ κομματικά σας, τότε εἶναι τὸ ἴδιον. Ἀπὸ τὴν πρᾶξιν τὸ ἔχετε συνηθίσει.

§148Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Μετεχειρίσθητε ἐντέχνως ἕνα ἀσαφῆ ὅρον, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν πᾶς τις νὰ ἐννοήσῃ καὶ τὸ συμφέρον τὸ κομματικόν. Καὶ αὐτὸ ἀκριβῶς ἤθελον νὰ ἀποσαφηνίσω.

§149Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Τὸ θεώρημά σας θέτει τὸ ἐρώτημα. Δημοκρατία εἶναι ἢ δὲν εἶναι τὸ πολίτευμα, ὅπου κυβερνᾷ ἡ πλειοψηφία καὶ ἐλέγχει ἡ μειοψηφία; Κἄποιον τοιοῦτον ὁρισμὸν ἔχει δώσει καὶ ὁ κ. Παπανδρέου. Ἄν ἀποκολληθῶμεν ἀπ’ αὐτὴν τὴν βάσιν ἀνατρέπεται τὸ κύριον γνώρισμα, ἡ οὐσία τῆς κοινοβουλευτικῆς Δημοκρατίας. Αὐτὴ ἡ θεωρία, κ. Ὑπουργέ, ὁδηγεῖ κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὸ θεώρημα τὸ φασιστικόν. Διότι ἀπὸ περιστολῆς εἰς περιστολὴν τῆς σημαίας καὶ τοῦ βάρους τῆς λαϊκῆς θελήσεως καὶ κυριαρχίας διὰ τὰ δημόσια πράγματα, φθάνομεν εἰς τὴν πλήρη κατάλυσίν της καὶ ἐγκαθιδρύομεν τὸ Φυρερικὸν ἀξίωμα. Σεῖς, κ. Ὑπουργέ, ὄχι ὡς πολιτικός, ἀλλὰ ὡς θεωρητικὸς καὶ μελετητὴς τῶν πολιτειολογικῶν πραγμάτων, ἔπρεπε νὰ μὴ διατυπώσητε ὡς διετυπώσατε τὸ θεώρημά σας. Ἀλλά, φαίνεται, ὅτι παρακολουθῶντας τὰ νάματα τῆς Γερμανικῆς φιλοσοφίας, ἔχετε ἐπηρεασθῆ, χωρὶς νὰ ἀντιληφθῆτε, ὅτι παρασύρεσθε ἐκεῖ ποὺ παρεσύρθη ἡ Γερμανία. Δι’ αὐτὸ ὁ κ. Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι ὁ ἰσχύων ἐκλογικὸς νόμος εἶναι πανέντιμος νόμος καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχει θέμα μεταβολῆς του. Πεποίθησίς μας εἶναι, ὅτι ἐπειδὴ καὶ μὲ αὐτὸν δὲν ἠμπορεῖ νὰ περισωθῇ ἡ Κυβέρνησις, οὔτε μὲ κανένα ἀπὸ τοὺς γνωστοὺς νόμους, ἀναζητεῖ καὶ προσπαθεῖ νὰ κατασκευάσῃ νέου τύπου καλπονοθευτικὸν ἐκλογικὸν νόμον, ἀλλὰ δὲν θὰ ἀρκεσθῇ μόνον εἰς αὐτόν, προκειμένου νὰ βιάσῃ τὴν λαϊκὴν θέλησιν, θὰ ἐντείνῃ καὶ θὰ ἐπεκτείνῃ τὸ ὄργιον τῆς τρομοκρατίας, τῶν πιέσεων, τῆς συναλλαγῆς καὶ τῆς δημαγωγίας ποὺ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐπικρατεῖ εἰς τὴν Χώραν. Περὶ αὐτοῦ ὡρισμένα κόμματα τῆς ἀντιπολιτεύσεως εἶχον αὐταπάτας. Τὸ παράδειγμα ὅμως τῶν καταγγελιῶν δι’ ὅσα συμβαίνουν εἰς τὸ Ἡράκλειον, νομίζω, ὅτι θὰ συνετέλεσεν εἰς τὴν διάλυσιν τῶν αὐταπατῶν. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρκούμεθα, κύριοι συνάδελφοι, μόνον εἰς τὴν συζήτησιν περὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ νὰ μὴ βλέπωμεν, ὅτι κρίσιμον σημασίαν ἔχει διὰ τὴν γνησίαν ἔκφρασιν τῆς λαϊκῆς θελήσεως καὶ τὸ θέμα τῶν ὅρων καὶ τῶν συνθηκῶν διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν; Ἄν ὁλόκληρος ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ἀντιμετωπίζῃ καὶ αὐτὸ τὸ σημεῖον τὸ ὁποῖον θίγομεν εἰς τὴν ἐπερώτησίν μας, τότε ἀσφαλῶς δὲν πρόκειται νὰ βαδίσωμεν εἰς ἐλευθέρας ἐκλογὰς καὶ πιθανὸν θὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς ἀνωμαλίας καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἰς παραμόρφωσιν τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Ἡ παράταξίς μας διεκήρυξεν, ὅτι εἶναι ὑπέρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς. Ὄχι ἀπὸ κομματικὸν ὑπολογισμόν. Διότι ἡ δύναμίς μας τὴν ὁποίαν ὁμολογοῦν φίλοι καὶ ἐχθροὶ ὡς ὑπερβαίνουσαν τὸ 25% ὑπὸ οἱασδήποτε συνθήκας καὶ ὑπὸ οἱονδήποτε ἐκλογικὸν σύστημα θὰ εὕρῃ τὸν τρόπον νὰ εἶναι παροῦσα καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς. Ἡ ἐμμονή μας εἰς τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν ὀφείλεται εἰς τὸν πατριωτικὸν καὶ δημοκρατικὸν ὑπολογισμόν, ὅτι μόνον δι’ αὐτῆς θὰ ὑπάρξῃ γνησία ἔκφρασις καὶ πραγματικὴ ἀντιπροσώπευσις— ἁρμονία δηλαδὴ πλειοψηφίας εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ἐκλογικὸν Σῶμα— λαϊκῆς θελήσεως, ὥστε ἐπὶ τέλους νὰ ἐκκαθαρισθῇ ριζικῶς καὶ δημοκρατικῶς τὸ ὀξύτατον καὶ ἀνώμαλον πολιτικὸν πρόβλημα τῆς Χώρας. Ἑπομένως, ὑπὸ αὐτὰς τὰς προϋποθέσεις ἀπευθυνόμεθα εἰς ὅλα τὰ κόμματα καὶ ζητοῦμεν νὰ ἐπιμείνουν εἰς τὴν καθιέρωσιν τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς καὶ τὴν διενέργειαν πραγματικῶς ἐλευθέρων ἐκλογῶν. Λόγοι πατριωτικοί, λόγοι δημοκρατικοί, τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ σεβασθῶμεν ὅλοι ἐπιβάλλουν αὐτὴν τὴν ἀντιμετώπισιν αὐτοῦ τοῦ πολιτικοῦ προβλήματος. Ἡ Βουλὴ αὐτή, ἡ ὁποία ἐξ αἰτίας τῆς συμπεριφορᾶς τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ τῶν παραστρατημάτων ὡρισμένων κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν ἀνταπεκρίθη εἰς τὰς προσδοκίας τοῦ λαοῦ εἶναι δυνατὸν αὐτὰς τὰς ὑστάτας στιγμὰς πρὸ τῆς διαλύσεώς της νὰ διεκδικήσῃ τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Ἔθνους ἐὰν πρὶν ἐπισυμβῇ ἡ διάλυσίς της ψηφίσῃ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν καὶ προδιαγράψῃ συνθήκας πραγματικῶς ἐλευθέρων ἐκλογῶν.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§151ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως νομοθετικῆς ἐργασίας. (Ὥρα 11.30′ μ.μ.)