1960.10.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 6η

Σάββατον 15 Ὀκτωβρίου 1960

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 11.05′ π.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκίλλας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§2Α. ΓΚΙΛΛΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 218367)7.9.1960 ἀποφάσεώς του, παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Κτηματικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, διὰ τὴν χορήγησιν δανείου δραχμ. 100.000 εἰς τὸν ἀνάπηρον λοχαγὸν Ἰωάννην Χατζιδάκην κλπ. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 247030)23.9.1960 ἀποφάσεώς του, παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν ὑπὸ ταύτης χρηματοδότησιν τοῦ ΑΣΟ μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν δραχμῶν 297.370.000, ἐπὶ τῷ τέλει τῆς ὑπὸ τοῦ Ὀργανισμοῦ τούτου διενεργείας συγκεντρώσεως Κορινθιακῆς σταφίδος διὰ τὴν σταφιδικὴν περίοδον ἀπὸ 1.9.1960 μέχρι 31.8.1961 κλπ. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 160818)30.6.1960 ἀποφάσεώς του, παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν ὑπὸ ταύτης χορήγησιν συμπληρωματικοῦ δανείου εἰς τὴν κοινοπραξίαν συνεταιρικῶν ὀργανώσεων σουλτανίνας, μέχρι τοῦ συνολικοῦ ποσοῦ τῶν 31.000.000, διατεθησομένων διὰ τὴν πληρωμὴν τῆς ἀξίας καὶ τῶν δαπανῶν συγκεντρώσεως τῆς ὑπολοίπου ποσότητος σουλτανίνας κλπ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχισις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἀνακοινώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Τὸν λόγον ἔχει ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κοινωνικοῦ Κόμματος, κ. Στεφανόπουλος.

§4Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καίτοι τὸ θέμα ἐξηντλήθη, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, ἔστω καὶ ἀπὸ τῆς θέσεώς μου, διὰ νὰ ἐκφράσω τὸ προσωπικόν μου αἴσθημα ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία ἀπασχολεῖ ἀπὸ τετραημέρου τὴν Βουλὴν καὶ συγκλονίζει τὴν κοινὴν γνώμην. Τὸ προσωπικόν μου αἴσθημα, κατὰ πρῶτον λόγον, εἶναι αἴσθημα ἀποτροπιασμοῦ, βδελυγμίας καὶ καταπλήξεως διὰ τὴν θρασύτητα μὲ τὴν ὁποίαν ἕνας κοινὸς ἐγκληματίας πολέμου ἐξετόξευσε τοιαύτας μισαρὰς συκοφαντίας ἐναντίον τριῶν μελῶν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ πλήξῃ, ὄχι μόνον τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον. Δι’ αὐτὸ ὀρθῶς ἡ Κυβέρνησις εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἀντέδρασε, προσφυγοῦσα εἰς τὰ δικαστήρια καὶ συγκαλέσασα τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ ἀπὸ ἐδῶ καὶ πέραν ἀρχίζουν αἱ παλινωδίαι καὶ αἱ ἀντιφάσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν πρώτοις, διερωτῶμαι: Διὰ τίνα λόγον συνεκλήθη ἡ Βουλή; Μᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως: Σᾶς συνεκαλέσαμεν διὰ νὰ λάβετε θέσιν ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ ζητήματος. Ἠθέλησε δηλαδὴ νὰ μᾶς μεταβάλῃ εἰς δικαστὰς καὶ τὴν Βουλὴν εἰς δικαστήριον. Εὐτυχῶς, ἐπενέβη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν ἐπανέφερεν εἰς τὴν ὀρθὴν ὁδὸν καὶ ἔθεσε τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των. Τοιουτοτρόπως σήμερον ἡ συζήτησις διεξάγεται πρὸς κατατόπισιν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς κοινῆς γνώμης. Τὰ δικαστήρια ὅμως εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχουν τὸν τελικὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἀλλὰ διερωτώμεθα ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, διατὶ συνεκλήθη ἡ Βουλή; Βεβαίως, ὄχι ὡς εἴπομεν διὰ νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὰς λεπτομερείας καὶ τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως. Πελώρια κενὰ ἐνεφανίσθησαν εἰς τὰς ἡμερομηνίας καὶ εἰς τὰ ἔγγραφα, εἰς τὰς συμβάσεις, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἔχει τὰ μέσα, οὔτε τὴν ἁρμοδιότητα νὰ ἀσχοληθῇ ἡ Βουλή. Ἡ Βουλὴ θὰ ἔπρεπε μέ ἄλλα νὰ ἀσχοληθῇ καὶ ἄλλων τινῶν πραγμάτων νὰ λάβῃ γνῶσιν. Πρὸ παντὸς θὰ ἔπρεπε νὰ λάβῃ γνῶσιν τῆς ἀφετηρίας καὶ τῆς ἀπαρχῆς τῆς ὑποθέσεως καὶ τῶν παρασκηνίων τῆς βρωμερᾶς αὐτῆς κατηγορίας. Ἐλέχθη ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἀποτελεῖ ἀπαρχὴν ἑνὸς γενικωτέρου σχεδίου ἐπιθέσεως κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἑλλάδος. Ἐλέχθη ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἀποτελεῖ γενικωτέραν ἐπίθεσιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἀποτελεῖ ἐπίθεσιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀποτελεῖ ἐπίθεσιν κατὰ τῆς Ἑλλάδος. Δι’ αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν πραγματικῶς ἔχῃ τοιαῦτα στοιχεῖα, ὤφειλεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς καὶ κατὰ πρῶτον λόγον νὰ ἀποκαλύψῃ εἰς τὴν Βουλὴν ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κρύπτονται ὄπισθεν τῆς μυσαρᾶς αὐτῆς ὑποθέσεως. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ὡμίλησε περὶ γενικωτέρου σχεδίου κατὰ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Κυβερνήσεως χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀποδείξεις, προσέφερε πολὺ κακὴν ὑπηρεσίαν καὶ εἰς ἑαυτὴν καὶ εἰς τὸ Ἔθνος. Ἐὰν ἀντιθέτως ἡ Κυβέρνησις γνωρίζῃ ποία εἶναι ἡ οὐσιαστικὴ ἀλήθεια τῆς ὑποθέσεως καὶ ποῖοι κρύπτονται ὄπισθεν αὐτῆς καὶ δὲν ὁμιλεῖ ἀμέσως εἰς τὴν Βουλήν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐξέλεξε τὴν χειροτέραν μέθοδον καὶ τὴν χειροτέραν ὁδόν. Ὁπωσδήποτε ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ βασικοῦ αὐτοῦ θέματος, διότι μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἔβλεπε νὰ διευκρινίζεται, νὰ ἐκκαθαρίζεται ἡ πνιγηρὰ ἀτμόσφαιρα καὶ ἡ ὑπόθεσις νὰ λαμβάνῃ ἄλλον δρόμον. Ἔπρεπε νὰ ὁμιλήσῃ λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ τοιοῦτον πρᾶγμα δὲν ἔπραξεν. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ Βουλὴ δὲν πράκειται νὰ ἀσχοληθῇ παρὰ ἐπὶ τῶν γενικῶν ἀρχῶν, δὲν μένουν παρὰ τὰ δικαστήρια, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκδώσουν τὴν ὁριστικήν των ἀπόφασιν. Αὐτὰ θὰ θέσουν τέρμα εἰς τὸ πελώριον αὐτὸ θέμα. Ποία θὰ εἶναι ἡ ἀπόφασις τῶν δικαστηρίων, ἡ ὁποία πρόκειται ὁριστικῶς νὰ τερματίσῃ καὶ νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν; Πρέπει νὰ εἶναι ἀπόφασις ἀδιάβλητος. Τὶ ἐννοοῦμεν διὰ ἀποφάσεως ἀδιαβλήτου; Ἡ Κυβέρνησις τὸ ἔχει ἤδη ἐκκαθαρίσει διὰ τοῦ στόματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅταν συνεζητεῖτο τὸ θέμα τῶν Γερμανῶν ἐγκληματιῶν πολέμου. Ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπεν: «ἡμεῖς ἀντιθέτως πρὸς ὡρισμένας χώρας, δὲν θέλομεν σκιαμαχίαν δίκης χωρὶς παρουσίαν τῶν κατηγορουμένων»... ... (ἀναγινώσκει)..... Ὅταν συνεπῶς, δὲν ὑπάρχουν κατηγορούμενοι, εἶναι σκιαμαχία μία οἱαδήποτε δίκη. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι δεσμία τῆς δηλώσεως αὐτῆς καὶ ὀφείλει ἐξ αὐτῆς νὰ συναγάγῃ συμπεράσματα. Χρειαζόμεθα μίαν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἀποτελῇ σκιαμαχίαν. Χρειαζόμεθα μίαν ἀπόφασιν ἀδιάβλητον, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ἀποτέλεσμα μιᾶς δίκης, ἡ ὁποία θὰ διεξαχθῇ κατ’ ἀντιμωλίαν. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ ὑπόθεσις, ἐὰν ἀνατρέξῃ εἰς τὸ παρελθὸν εἰς τὰς δηλώσεις τὰς ἰδικάς της καὶ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὴν σημασίαν τοῦ θέματος, τότε θὰ εὕρῃ τὸν τρόπον τῆς ὁριστικῆς ἐκκαθαρίσεως τῆς καταστάσεως. Θὰ χαράξῃ τὴν πολιτικὴν ὡς πρέπει, ἀρκεῖ νὰ ἀνακτήσῃ τὴν ψυχραιμίαν της, ἀρκεῖ νὰ συλλάβῃ τὴν πελωρίαν ἠθικὴν σημασίαν τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον συγκλονίζει τὴν κοινὴν γνώμην καὶ ἀρκεῖ πρὸ παντὸς νὰ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τὰς περιέργους θεωρίας τὰς ὁποίας ἀνέπτυξε χθὲς ἐδῶ ὁ ἐπὶ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως Ὑπουργός. Μᾶς εἶπεν ὁ ἐπὶ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως Ὑπουργός, ὅτι τὸ θέμα εἶναι ἀνύπαρκτον, ὅτι δὲν ὑπάρχει θέμα Μέρτεν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει διερωτώμεθα, τὶ κάμνομεν ἐδῶ εἰς τὴν Βουλήν; Διατὶ συνήλθομεν; Διότι ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ εἰσαγάγῃ νομοθετικὸν Διάταγμα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 35; Διὰ τίνα λόγον ἡ Κυβέρνησις συνεκάλεσε τὴν Βουλήν; Διὰ τίνα λόγον συζητοῦμεν ἐπὶ 4 ἡμέρας ἐδῶ; Ὀφείλομεν, νομίζω, νὰ σοβαρολογήσωμεν καὶ ὀφείλομεν νὰ ἀντιληφθῶμεν τὴν σημασίαν τοῦ θέματος καὶ νὰ μὴ ὁμιλῶμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον λέγοντες, ὅτι τὸ θέμα εἶναι ἀνύπαρκτον. Ἀλλὰ μᾶς εἶπεν ἀκόμη ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ τὸ ἐδημιούργησαν πεντακόσιοι—χίλιοι ἄνθρωποι χαλασμένοι..... Πιστεύω, ὅτι, ὄχι τὸ ἐδημιούργησαν, ἀλλὰ τὸ περιέπλεξαν καὶ τὸ ἐπεδείνωσαν οἱ πεντακόσιοι—χίλιοι χαλασμένοι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται περὶ τὴν Κυβέρνησιν, περὶ οἱανδήποτε Κυβέρνησιν, οἱ ὁποῖοι ἐκμεταλλεύονται τὴν ἐξουσίαν, οἱ ὁποῖοι ἀπολαμβάνουν τῶν ἀγαθῶν αὐτῆς καὶ ἐννοοῦν νὰ ἀποκόψουν πᾶσαν σύνδεσιν τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὴν κοινὴν γνώμην. Μακρὰν ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς συμβούλους, μακρὰν ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς εἰσηγητὰς πρέπει νὰ σταθῇ ἡ Κυβέρνησις. Τὸ θέμα συνεκλόνισε τὴν κοινὴν γνώμην καὶ τὴν συνεκλόνισε, διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι λίαν εὐαίσθητος ἀπὸ πλευρᾶς ἐθνικῶν αἰσθημάτων. Καὶ νομίζω, ὅτι οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες τῆς χώρας δὲν πρέπει νὰ παραπλανῶνται. Σήμερον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀνεῦρε τὸ παλαιόν του αἴσθημα, τὴν παλαιὰν του εὐθιξίαν καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιθυμεῖ ἐκκαθάρισιν τῆς ὑποθέσεως. Καὶ ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς τοῦτο τὸ ταχύτερον. Μᾶς ἔρριψεν ἐν εἴδει ἀπειλῆς ἢ προκλήσεως τὸ θέμα τῶν ἐκλογῶν. Διὰ μὲν τὴν ἀπειλὴν ἀδιαφοροῦμεν. Τὴν πρόκλησιν τὴν δεχόμεθα. Διότι οὕτως ἢ ἄλλως, μοιραίως, ταχέως, ταχύτερον ἀπὸ ὅ,τι πιστεύομεν, θὰ φθάσωμεν εἰς ἐκλογάς. Μὴ ξεχνᾶτε, ὅτι δύο ἀκόμη μῆνες ὑπολείπονται καὶ εἰσερχόμεθα εἰς τὸ τελευταῖον ἔτος τῆς περιόδου, εἰσερχόμεθα δηλαδὴ εἰς τὸ προεκλογικὸν ἔτος, κατ’ ἀκολουθίαν εἶναι ἐγγὺς αἱ ἐκλογαί. Ἀλλά, ἀλλοίμονον ἐὰν φθάσωμεν εἰς τὰς ἐκλογὰς μὲ ἀνοικτὸν τὸ θέμα αὐτό, μὲ ἐπίμαχον τὸ πελώριον αὐτὸ ἐθνικὸν θέμα. Ἐγώ, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι συμφέρον διὰ τὴν Κυβέρνησιν, δι’ ἡμᾶς τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας, δι’ ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος, ἐὰν μὲ ἀκαθάριστον τὴν ὑπόθεσιν θὰ πρέπει νὰ ἐμφανισθῶμεν εἰς τὸν λαόν. Εἶναι ἕνα θέμα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν τιμὴν τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, ἡ ὁποία εἶναι πολύτιμον ἐθνικὸν κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ παραμείνῃ ἀδιάβλητον τὸ κεφάλαιον τοῦτο καὶ δὲν πρέπει νὰ τὸ θέτωμεν, οὔτε ὑπὸ μορφὴν ἐρωτήματος ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι θὰ ὑπάρξουν πολλοί, οἱ ὁποῖοι θὰ θελήσουν νὰ τὸ ἑρμηνεύσουν, ἄλλως ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡμεῖς δὲν θὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν αὐτὴν μέθοδον. Ἀλλὰ τὶ σημασίαν ἔχει ἡ ἰδική μας γνώμη, ἡ ἰδική μας θέλησις; Δι’ αὐτὸ προσκαλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν τὸ ταχύτερον νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν ὁδὸν ἐκείνην, ἡ ὁποία θὰ κλείσῃ ὁριστικῶς κατὰ τρόπον ἀδιάβλητον δι’ αὐτὴν τὸ θέμα αὐτό. Καὶ εἴπομεν, ὅτι ἡ ἀδιάβλητος δικαστικὴ ἀπόφασις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία σύμφωνα μὲ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν θὰ ἀποτελῇ σκιαμαχίαν. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει ὀφείλει νὰ ἀντιληφθῇ ἀπὸ τοῦδε, ὅτι ἡ δίκη αὐτὴ ἢ μᾶλλον ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ θὰ τείνῃ νὰ μεταβληθῇ εἰς μίαν πληγὴν πυορροοῦσαν, ἡ ὁποία ὀλίγον κατ’ ὀλίγον θὰ δηλητηριάζῃ τὸ ἐθνικόν μας Σῶμα. (Χειροκροτήματα).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, κ. Κ. Παπακωνσταντίνου, ἔχει τὸν λόγον.

§6Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ἀπὸ ἑβδομάδων, κ. συνάδελφοι, ἡ δημοσία ζωὴ τοῦ τόπου μας παρίσταται μάρτυς, ἀλλὰ καὶ τὸ θῦμα μιᾶς πρωτοφανοῦς ἐκδηλώσεως ἀμβλύτητος αἰσθήματος εὐθύνης καὶ εὐπρεπείας. Ἡ διαπίστωσις τῶν ὅσων θὰ εἴπω, κ. συνάδελφοι, δὲν σχετίζεται, οὔτε δύναται νὰ σχετίζεται, μὲ τὴν ἐκτοξευθεῖσαν ὕβριν τοῦ ἐγκληματίου πολέμου, ἀλλὰ ἔχει κυρίως σχέσιν μὲ τὰς ἀντιδράσεις, τὰς ὁποίας προεκάλεσεν ἡ ὕβρις καὶ ἡ συκοφαντία τοῦ καταδίκου. Εἶναι γνωστὴ ἡ ἱστορία τῆς ὑποθέσεως. Κατάδικος τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης, ἀπὸ τῶν στηλῶν μιᾶς Γερμανικῆς ἐφημερίδος, ἐξήμεσεν, ὅσα ἀνέγνωσαν ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἰς τὰς ἐφημερίδας, περὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ τῆς Χώρας, περὶ δύο Ὑπουργῶν τῆς Κυβερνήσεως καὶ περὶ τοῦ Ἀντεισαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἐάν, κ. βουλευταί, δὲν ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς χυδαίας ἐκδηλώσεως ἐκδικητικῆς μανίας τοῦ καταδίκου, ἀναμφισβητήτως ἔπρεπε νὰ ἀναζητηθοῦν τὰ πραγματικὰ αἴτια καὶ οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἐξαπελύθη ἡ ἐπίθεσις, τῆς ὁποίας τὰς λεπτομερείας συζητεῖ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία. Καὶ εὐρύτεροι προφανῶς σκοποὶ ἔπρεπε νὰ συνδέωνται μὲ τὴν πρᾶξιν ἐκείνην. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ ὕβρεων καὶ περὶ κατηγοριῶν, αἱ ὁποῖαι ἀπηυθύνοντο κατ’ ἀσήμων καὶ τυχαίων πολιτῶν τῆς Χώρας μας. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ ὕβρεων καὶ κατηγοριῶν ἐναντίον τυχαίων φιλοξενουμένων τῆς Ἑλλάδος. Ἐστρέφοντο κατὰ τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ τῶν δύο Ὑπουργῶν καὶ κατ’ ἀνωτάτου δικαστικοῦ. Καὶ δὲν ἀφεώρουν τὴν ἰδιωτικήν των ζωήν, ἀλλὰ ἐστρέφοντο, εὐθέως καὶ ἀμέσως, κατὰ τῆς δημοσίας ζωῆς καὶ τῆς Ἐθνικῆς αὐτῶν συνειδήσεως. Ἐχρειάζοντο, λοιπόν, ἀποδείξεις, εὐθὺς μετὰ τὴν δημοσίευσιν τῶν ἀθλίων ἐκείνων κατηγοριῶν, διὰ νὰ κρίνῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἐὰν εἶχεν ἴχνος ἀληθείας ἡ κατηγορία. Ἐχρειάζετο, μήπως, ἡ διεξαγωγὴ δίκης καὶ ἡ διαπίστωσις μιᾶς δικαστικῆς ἀποφάσεως, διὰ νὰ κρίνῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἐὰν οἱ Ὑπουργοὶ μὲ μακρὰν ἀνάμιξιν εἰς τὴν δημοσίαν ζωὴν τῆς Χώρας ὑπῆρξαν ἢ δὲν ὑπῆρξαν προδόται τῆς Πατρίδος; Ἐχρειάζετο ἡ ἔκδοσις δικαστικῆς ἀποφάσεως διὰ νὰ πεισθῇ ὁ ἑλληνικὸς λαὸς ἐὰν ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀνωτάτου δικαστηρίου τῆς Χώρας μετέβη εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ὑποστηρίζων συμφέροντα Ἑλληνικά, διὰ νὰ διεκδικήσῃ τὴν τιμωρίαν τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου καὶ διεπραγματεύετο ἀνταλλάγματα, διὰ τὴν παράλειψιν τῶν καθηκόντων του; Ἡ Κυβέρνησις, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, μὲ σύνεσιν καὶ μὲ ψυχραιμίαν ἀντιμετωπίζουσα τὸ θέμα, ἐπεσήμανε τὴν κακοήθειαν καὶ ἐπροκάλεσε τὴν προσοχὴν τῆς ξένης χώρας, ἐπὶ τῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα ἐτεκταίνοντο εἰς τὸ ἔδαφός της. Καὶ ἐπροχώρησεν, ἀκόμη περισσότερον. Δύο ἐκ τῶν Ὑπουργῶν, οἱ ὑβρισθέντες καὶ συκοφαντηθέντες, προσέφυγον εἰς τὴν Δικαιοσύνην. Καὶ προσέφυγον, ὅπως ὤφειλον, εἰς τὴν Δικαιοσύνην τῆς Πατρίδος των. Διότι ἔπρεπε ἐδῶ, ἡ κοινὴ γνώμη τῆς Ἑλλάδος, νὰ παρακολουθήσῃ τὴν ἀποκάλυψιν τῆς σκευωρίας, τὴν ἀποκάλυψιν τῶν αἰτίων, τὰ ὁποῖα ὡδήγησαν τὸν ἐγκληματίαν πολέμου, εἰς τὴν διατύπωσιν τῶν ὕβρεων καὶ τῶν κατηγοριῶν, τὰς ὁποίας τοὺς ἀπηύθυνε. Καὶ ἐνῷ πᾶς τις ἀνέμενε, ὅτι θὰ εἶχεν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἐκτεθῆ εἰς τὴν γενικὴν περιφρόνησιν καὶ ἀηδίαν τὸ θέμα αὐτὸ τὸ ἀνάξιον καὶ τῆς μικροτέρας προσοχῆς, οἱουδήποτε σοβαροῦ ἀνθρώπου, παραδόξως παριστάμεθα μάρτυρες ἐπὶ ἑβδομάδας τώρα, καλλιεργείας σκοπίμου τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Παριστάμεθα μάρτυρες μιᾶς προσπαθείας, ἡ ὁποία τείνει νὰ καταδείξῃ, ὅτι οἱ Ἕλληνες δημόσιοι ἄνδρες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικαλοῦνται τὴν ἐντιμότητα καὶ τὴν ἠθικήν των ὑπόστασιν, ἐὰν δὲν ἔχουν δικαστικῶς διαπιστωμένην ἀναγνώρισιν, ἀκόμη καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν κατήγορος τῆς σοβαρότητος καὶ τῆς ἠθικῆς συγκροτήσεως τοῦ Μέρτεν, ἀπηύθυνε τὴν κατηγορίαν. Κινδυνεύομεν νὰ καθιερώσωμεν εἰς τὴν χώραν μας τὴν ἀρχήν, ὅτι οἱοσδήποτε δημόσιος ἀνήρ, χειριζόμενος τὰ κοινὰ συμφέροντα, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξασφαλίζῃ καὶ τὸ πιστοποιητικὸν τῆς Δικαιοσύνης τῆς Πατρίδος του, διὰ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ συγκαταλέγεται μεταξὺ τῶν ἠθικῶν ἢ ἀτίμων πολιτῶν τῆς χώρας αὐτῆς. Διότι, κ. συνάδελφοι, δὲν πρέπει νὰ διαφύγῃ τὴν προσοχὴν καὶ τὴν ἀντίληψιν οὐδενός, ὅτι εἰς τὸ πρόσωπον τῶν συκοφαντουμένων καὶ διαβαλλομένων Ὑπουργῶν, ὑβρίζεται καὶ ἐξευτελίζεται ὁλόκληρος ἡ δημοσία ζωὴ τῆς Ἑλλάδος. Ὑβρίζεται καὶ ἐξευτελίζεται ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Αὐτὸς ὁ λαός, ὁ ὁποῖος εἰς τὸν δύσκολον καὶ μακρὸν του ἐθνικὸν βίον ἔχει ἀποδείξει ὅτι δύναται νὰ ἀγωνίζεται, παρὰ πᾶσαν ἐναντιότητα, διὰ τὰ ἰδανικά, τὰ ὁποῖα διαχωρίζουν τοὺς ἐντίμους καὶ πολιτισμένους λαοὺς ἀπὸ τὸ τέλμα τῆς πνευματικῆς καὶ ἠθικῆς δουλείας. Καὶ ἀφοῦ ὁ θόρυβος συνεχίζεται, ἡ Κυβέρνησις ἐπισπεύδει τὴν σύγκλησιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας διὰ νὰ γίνῃ ἐνώπιον αὐτῆς ὑπεύθυνος ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ βορβόρου, ὁ ὁποῖος ξεχύνεται καθημερινῶς ἀπὸ τὰς στήλας τῆς Γερμανικῆς ἐφημερίδος. Καὶ καλοῦνται οἱ ἡγέται τῆς πολιτικῆς ζωῆς τοῦ τόπου νὰ εὕρουν τὴν εὐκαιρίαν ἐξάρσεως καὶ ἠθικῆς ἀνατάσεως, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι αἱ πολιτικαὶ ἀντιθέσεις καὶ αἱ ἰδεολογικαὶ διαφοραὶ εἰς τὸν τόπον αὐτὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμβλύνουν τὸ αἴσθημα τῆς τιμῆς καὶ τῆς ὑπερηφανείας τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν. Καὶ εἶναι παρήγορον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι, ἐξαιρέσει ἀσημάντων τινῶν περιστατικῶν, ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς χώρας, διεκήρυξε τὴν ἀλληλεγγύην του καὶ τὴν πίστιν του, διὰ τὴν ἠθικὴν συγκρότησιν, ὄχι μόνον τῶν κυβερνώντων, ἀλλὰ παντὸς διακονοῦντος εἰς τὴν δημοσίαν ζωὴν τῆς χώρας. Παραλλήλως ἡ Δικαιοσύνη χωρεῖ εἰς τὸ ἔργον της. Ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι οἱαδήποτε θέσις, οἱαδήποτε ἀνάμιξις, οἱαδήποτε ἔκφρασις γνώμης, ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως, θὰ ἀπετέλει, τάχα, ἀνεπίτρεπτον ἐπέμβασιν, εἰς τὰ ἔργα τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης. Διετυπώθη ἡ ὑποκριτικὴ ἀντίληψις, ὅτι ἡ διακήρυξις τῆς ἐντιμότητος τῆς ἐθνικῆς συνειδήσεως καὶ τῆς ἠθικῆς συγκροτήσεως, τῶν πολιτικῶν ἀντιπάλων, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ, νὰ θεωρηθῇ, ὡς παρέμβασις, εἰς τὸ ἔργον τῆς Δικαιοσύνης, ὡσὰν ἐὰν ἐπρόκειτο ἡ Δικαιοσύνη τῆς Ἑλλάδος νὰ κρίνῃ, αὔριον, ἐὰν ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος, ἐπρόδωσεν ἢ δὲν ἐπρόδωσε τὴν Πατρίδα. Ὡσὰν νὰ ἐπρόκειτο νὰ κρίνῃ ἡ Δικαιοσύνη ἂν οἱ ὑπουργοί του ὑπῆρξαν ἀπάτριδες καὶ ἐπιλήσμονες τοῦ καθήκοντός των, ὡσὰν νὰ ἐπρόκειτο, καίτοι ὁ Εἰσαγγελεύς, ἠκολούθησε τὸ παράδειγμά των, νὰ κρίνῃ ἂν οἱ ἀνώτατοι λειτουργοὶ τῆς Δικαιοσύνης εἶναι ἐπίορκοι καὶ χρηματίζονται κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἔργου των, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ὕψιστα ἠθικὰ συμφέροντα τῆς Πατρίδος αὐτῶν. (Χειροκροτήματα). Δὲν πρέπει νὰ ἀπατώμεθα, κύριοι συνάδελφοι. Ἄλλη, ἐντελῶς διάφορος, εἶναι ἡ σημασία τῆς δίκης ἡ ὁποία πρόκειται νὰ διεξαχθῇ. Εἶπα, ὅτι δὲν χρειάζεται δικαστικὴ διάγνωσις διὰ νὰ πληροφορηθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐὰν οἱ κυβερνῶντες τὸν τόπον εἶναι πατριῶται ἢ ἀσυνείδητοι. Ἡ δικαστικὴ ἀπόφασις χρειάζεται διὰ νὰ διαπιστωθῇ ἡ συνδρομὴ τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα συνθέτουν τὸ ἔγκλημα τῆς συκοφαντικῆς δυσφημήσεως. Ἡ Δικαιοσύνη καλεῖται νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὸ ἐρώτημα, ἐὰν ἐν γνώσει τῆς ἀναληθείας καὶ διὰ ποίους σκοποὺς ὁ συκοφάντης ἐξήμεσε, ὅσα ἐξήμεσε, κατὰ τῆς πολιτικῆς ζωῆς τῆς χώρας, ὄχι κατὰ τῶν ὑβρισθέντων, ἀλλὰ καθ’ ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, κατ’ αὐτοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν ἀποτελεῖ, ἑπομένως, καὶ δὲν εἶναι κίνδυνος νὰ ἀποτελέσῃ παρέμβασιν εἰς τὸ ἔργον τῆς Δικαιοσύνης ἡ ἔκφρασις γνώμης, ἡ διακήρυξις τῆς ἀλληλεγγύης τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἡ διαπίστωσις τοῦ ἀναμφισβητήτου γεγονότος, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μὲ τὴν ἐντολὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διαχειρίζονται τὰ κοινά, εἶναι ἄξιοι καὶ τῆς ἐμπιστοσύνης του καὶ τῆς ἐθνικῆς τιμῆς. Καὶ θὰ ἦτο χρήσιμον, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἔδιδεν ἡ συζητουμένη ὑπόθεσις τὴν εὐκαιρίαν μιᾶς πραγματικῆς ἠθικῆς ἐξάρσεως καὶ ἀνατάσεως ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Εἶναι κρῖμα ὅτι μερικοί, εὐάριθμοι εὐτυχῶς, δὲν ἐπωφελήθησαν τῆς παρασχεθείσης εὐκαιρίας. Καὶ εὐκαιρίαι δὲν παρουσιάζονται συχνά. Καὶ ἡ ἐκμετάλλευσις τῆς εὐκαιρίας τιμᾷ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐπωφελεῖται. Εἶναι παρηγορία μόνον καὶ ἠθικὴ τόνωσις διὰ τὸν ὑβρισθέντα. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ θὰ ἔπρεπεν ἴσως νὰ ἐξετάσῃ τις καὶ ἐγγύτερον τὴν ὑπόθεσιν, ἡ ὁποία ἀπασχολεῖ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τὰς ἡμέρας ταύτας. Ἐν συνεχείᾳ τῆς πρώτης δημοσιεύσεως, παριστάμεθα μάρτυρες μιᾶς ἀγωνιώδους προσπαθείας τοῦ ἐγκληματίου νὰ συγκαλύψῃ τὰς καθημερινὰς ἀποκαλύψεις τοῦ τεχνάσματος καὶ τοῦ ἐγκλήματός του. Παριστάμεθα μάρτυρες ἀλλεπαλλήλων ἐκδόσεων περὶ τοῦ τόπου καὶ τοῦ χρόνου τῶν φωτογραφιῶν, τῶν συνθηκῶν, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐλήφθησαν αὗται, τῶν περιστάσεων ὑπὸ τὰς ὁποίας οἱ προδόται παρέσχον τὰς πληροφορίας καὶ τὴν συνεργασίαν. Καὶ δυστυχῶς, μικρὰ βεβαίως, ἀλλὰ πάντως μερίς τις τοῦ ἑλληνικοῦ Τύπου συμπαρίσταται εἰς τὴν προσπάθειαν. Δημοσιεύονται μὲ τὰ μικρότερα στοιχεῖα τοῦ τυπογραφείου αἱ ἀπαντήσεις, αἱ ἀποκαλύψεις, ἡ πανηγυρικὴ διαπίστωσις τῆς ἀνακριβείας τῶν ἰσχυρισμῶν τοῦ ἐγκληματίου. Καὶ ἀντιθέτως, προστίθενται μὲ πηχυαίους τίτλους εἰς τὴν αὐτὴν σελίδα, εἰς τὴν αὐτὴν στήλην, «Ὁ Μέρτεν ἀπειλεῖ ὅτι ἔχει καὶ ἄλλα στοιχεῖα», «Ὁ Μέρτεν ἀπειλεῖ ὅτι θὰ προσφύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια», «Ὁ Μέρτεν ἀπειλεῖ ὅτι ἔχει φωτογραφίας», «Ὁ Μέρτεν ἰσχυρίζεται ὅτι τὰς φωτογραφίας τὰς ἔχει ἐμπιστευθῆ εἰς ἔμπιστα πρόσωπα εἰς Ἀθήνας καὶ Θεσσαλονίκην», «Ὁ Μέρτεν θὰ γίνῃ τιμητὴς τῆς πολιτικῆς ζωῆς τῆς Ἑλλάδος», «Οἱ μηνυθέντες διευθυνταὶ τῶν ἐφημερίδων δὲν εὐκαιροῦν νὰ ἔλθουν εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ δικασθοῦν». Ἀναδημοσιεύουν μὲ μεγάλους τίτλους καὶ μὲ τὰ μεγαλύτερα στοιχεῖα τοῦ τυπογραφείου αἱ ἀθηναϊκαὶ ἐφημερίδες, ὅτι δὲν εὐκαιροῦν οἱ μηνυθέντες νὰ δώσουν λόγον τῶν πράξεών των. Ἀλλὰ ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος καὶ οἱ ὑπουργοί της ἠμποροῦν νὰ προσφύγουν εἰς τὴν Γερμανίαν ἢ εἰς οἱονδήποτε σημεῖον τῆς γῆς, διὰ νὰ ἀποκαλύψουν τὸν συκοφάντην. (Χειροκροτήματα). Δὲν εἶναι ὑπόθεσις προσωπικὴ τῶν ὑβρισθέντων τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν στιγμὴν αὐτὴν τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ἐλέχθη ὑπὸ ρήτορος τοῦ βήματος τούτου, διετυπώθη μόλις πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κοινωνικοῦ Κόμματος: Προσέξατε, διότι θὰ ἔχητε εὐθύνας ἀπὸ τὴν διαχείρισιν τῆς ὑποθέσεως· προσέξατε μήπως διαιωνισθῇ ἡ ὀξύτης, ἡ ὁποία ἔχει δημιουργηθῆ προσέξατε μήπως ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἐπὶ μακρὸν δηλητηριάζῃ τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου. Ποῖος, κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ προσέξῃ μήπως ἡ ἀθλία αὐτὴ ὑπόθεσις, παναθλίων μεθόδων, δηλητηριάζῃ τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου ἐπὶ μακρὸν χρόνον; Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑφίστανται τὰ δηλητηριώδη βέλη τῆς συκοφαντίας καὶ τῆς κακοηθείας, ἢ μήπως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐκμεταλλεύονται τὴν συκοφαντίαν καὶ τὴν σκευωρίαν; (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Καὶ πῶς εἶναι δυνατόν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ δίκης εἰκονικῆς καὶ σκιαμαχίας; Τὶ εἶναι δυνατὸν νὰ κρύπτεται ὄπισθεν αὐτῆς τῆς φράσεως; Ἐὰν ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης διεξαχθῇ δίκη μὲ ὅλας τὰς ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας ἐξασφαλίζει ἡ φιλελευθέρα Ποινική μας Δικονομία, ἐὰν διεξαχθῇ ἡ δίκη, ἡ ὁποία θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην νὰ διαπιστώσῃ τὸ ἔγκλημα τῆς συκοφαντικῆς δυσφημήσεως, μήπως κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Κοινωνικοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δηλητηριάζῃ τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου μας τὸ γεγονός, ὅτι ὁ συκοφάντης δὲν προσέρχεται διὰ νὰ δώσῃ λόγον τῶν πράξεών του ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης; (Χειροκροτήματα). Μήπως αὐτὸ νομίζῃ, ὅτι θὰ δηλητηριάζῃ τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου μας; Καὶ ἡ ἐκμετάλλευσις, κύριοι συνάδελφοι, συνεχίζεται. Δημοσιεύονται φωτοτυπίαι τῶν διαταγῶν τοῦ Γερμανοῦ καταδίκου. Καὶ διαπιστοῦται, εὐτυχῶς, ἡ ταὐτότης καὶ τὰ ὀνόματα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι παρέλαβον τὸ ἐμπόρευμα τῶν ἰσραηλιτικῶν καταστημάτων τῆς Θεσσαλονίκης. Καὶ διατυποῦται ἀπὸ τῶν στηλῶν ὡρισμένων, εὐτυχῶς ἐλαχίστων, ἑλληνικῶν ἐφημερίδων. Μά, μήπως ὑπάρχουν καὶ ἄλλα καταστήματα καὶ ἄλλα σημειώματα ἐπώνυμα; Καὶ διατί, περαιτέρω, ἔγινε τὸ σφάλμα εἰς τὴν ἡμερομηνίαν τοῦ συμβολαίου τῆς πωλήσεως τοῦ ἑνὸς καταστήματος; Διατὶ ὁ συμβολαιογράφος ἀναφέρει τὴν 18ην Ἰουλίου τοῦ ἔτους ἐκείνου, ὡς ἡμέραν Παρασκευήν, ἐνῷ ἐπρόκειτο περὶ Κυριακῆς; Καὶ λέγονται ταῦτα μὲ ἀξιώσεις σοβαρότητος, ὡς ἐὰν νὰ μὴ συντάσσωνται, κύριοι συνάδελφοι, πράξεις τῶν συμβολαιογράφων κατὰ τὰς Κυριακὰς καὶ κατὰ τὰς ἐξαιρεσίμους ἡμέρας, ὡς ἐὰν νὰ ἀναιρῇ τὴν ὕπαρξιν τοῦ συμβολαιογραφικοῦ ἐγγράφου καὶ νὰ τὸ καθιστᾷ ἀνύπαρκτον τὸ σφάλμα τοῦ συμβολαιογράφου εἰς τὴν ἀναγραφὴν τῆς ἡμερομηνίας. Ὡς ἂν καθίσταται ἀνύπαρκτον τὸ ἔγγραφον καὶ ἀναιρεῖται ἡ γενομένη πρᾶξις ἀπὸ τὴν ἐσφαλμένην ἀναγραφὴν τῆς ἡμερομηνίας. Καὶ ὅλα αὐτὰ παρέχονται ὡς πνευματικὴ τροφὴ τοῦ λαοῦ. Καὶ καλεῖται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ θαυμάσῃ τοὺς καταδίκους τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης, οἱ ὁποῖοι ἐμφανίζονται ὡς κήνσορες τῆς πολιτικῆς ζωῆς τοῦ τόπου μας. Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ ἀστείου τούτου ἐφευρήματος ὑπάρχει πρόχειρος ἡ διάψευσις. Ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην ὁ Πρόεδρος τοῦ Τοπικοῦ Συμβουλίου Ο.Π.Α.Υ.Ε. Ἰωσὴφ Χασσίδ, τηλεγραφεῖ ἐπὶ λέξει: «Ὑπουργὸν Οἰκονομικῶν, Ἀθήνας. Κατόπιν τηλεγραφικῆς διαταγῆς ὑμῶν, γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι ἐκ γενομένης ἐρεύνης εἰς τὰ παρ’ ἡμῖν ἀρχεῖα τῆς Ὑπηρεσίας Διαχειρίσεως Ἰσραηλιτικῶν περιουσιῶν, διαπιστοῦται, ὅτι ἐντολῇ Μέρτεν περὶ παραδόσεως ἰσραηλιτικῶν καταστημάτων εἰς κομιστὰς μὴ κατονομαζομένους ὡς μεσεγγυούχους, ὑφίσταται μόνον διὰ περίπτωσιν καταστημάτων υἱῶν Ἀσσὲρ Ἰσραὲλ καὶ Σία —Βασιλέως Ἡρακλείου 9— καὶ Μεναχὲν Ροῦσσο —Συγγροῦ 4— παραδοθέντων εἰς Εὐάγγελον Παγογιάννην καὶ Χριστίναν Γενῆ, ὧν φωτοτυπίαν ἀπεστείλαμεν». Εἶπον, κύριοι συνάδελφοι, ἀρχόμενος τῆς ὁμιλίας μου, ὅτι ἡ ὅλη ὑπόθεσις, ἡ συκοφαντικὴ ἐκστρατεία τοῦ καταδίκου, πρέπει νὰ σχετίζεται μὲ ἄλλας ἐπιδιώξεις καὶ μὲ ἄλλα ἐλατήρια, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἄμεσον ἢ καὶ ἔμμεσον σχέσιν μὲ τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου μας. Εἶναι γνωστόν, ὅτι οὐδεμία ἐφημερὶς τοῦ κόσμου ἔγραψεν ἢ υἱοθέτησε κρίσεις ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως. Εἶναι γνωστὸν ὅτι οὐδεὶς ραδιοφωνικὸς σταθμὸς τῆς ὑφηλίου ἠσχολήθη μὲ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην καὶ ὅτι τὸ παράδειγμα τῶν ἑλληνικῶν ἐφημερίδων, ἀναδημοσιευουσῶν ὅσα ἐξήμει καθημερινῶς ἡ ἐγκληματικὴ φαντασία τοῦ Μέρτεν, δὲν εὗρε μιμητὰς εἰς ὁλόκληρον τὸν κόσμον. Ἐμφανίζονται ὅμως τώρα οἱ μιμηταί. Ἀνέφερεν ὁ Πρεσβευτὴς τῆς Ἑλλάδος εἰς Μόσχαν: «Διὰ πρώτην φορὰν σήμερον ἐφημερὶς «Πράβδα» ἀσχολεῖται μὲ ὑπόθεσιν Μέρτεν, δημοσιεύουσα μακρὸν ἄρθρον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐκτίθεται ἱστορικὸν ὑποθέσεως καὶ τονίζεται ἀπαίτησις «κοινῆς γνώμης» Ἑλλάδος, ὅπως παραιτηθοῦν κατηγορηθέντα μέλη Κυβερνήσεως καὶ παραπεμφθῇ ὑπόθεσις εἰς Δυτικογερμανικὸν ἢ οὐδέτερον δικαστήριον». Πράγματι, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀξίωσις αὕτη προεβλήθη καὶ ἐδῶ, διὰ τοῦ Τύπου καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Νὰ ἀγνοηθοῦν τὰ Ἑλληνικὰ Δικαστήρια καὶ ἡ ὑπόθεσις τῆς συκοφαντήσεως Ἑλλήνων ὑπουργῶν καὶ δικαστῶν ἀπὸ μέρους ἑνὸς Γερμανοῦ ἐγκληματίου πρέπει νὰ γίνῃ ἀντικείμενον διεθνοῦς διαφορᾶς καὶ νὰ τύχῃ τῆς τιμῆς νὰ κριθῇ ἀπὸ τὸ Διεθνὲς Δικαστήριον τῆς Χάγης. Καὶ συνεχίζει ἡ ἔκθεσις τοῦ Πρεσβευτοῦ περὶ τοῦ ἄρθρου τῆς Πράβδας: «Σύγκλησις τῆς Βουλῆς χαρακτηρίζεται ὡς προσπάθεια Κυβερνήσεως, ὅπως ἀπαλλαγῇ ὑποθέσεως, ἐκμεταλλευομένην «πειθήνιον» πλειοψηφίαν της. Περαιτέρω, κατηγορεῖται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι, πρὸς ἀπόσπασιν τῆς προσοχῆς τῆς κοινῆς γνώμης ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως Μέρτεν ἐνέτεινε τὴν δίωξιν τῶν δημοκρατικῶν στοιχείων καὶ προέβη εἰς συλλήψεις στελεχῶν ΕΔΑ. Τὸ ἄρθρον, τέλος, ἰσχυρίζεται, ὅτι ἡ ἐν λόγῳ ὑπόθεσις παρέσχε τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ ἀποδοκιμάσῃ ἅπαξ ἔτι τὴν πολιτικὴν τῶν κατηγορηθέντων καὶ τὴν συμμετοχὴν τῆς χώρας (καὶ αὐτὸ ἔχει μεγαλυτέραν σημασίαν) εἰς ἐπιθετικοὺς συνασπισμούς, στρεφομένους κατὰ τῶν φιλειρηνικῶν λαῶν». Ἀνάλογα ἀναφέρονται ἀπὸ τὸ Ἁμβοῦργον καὶ τὴν Μπόν. Θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι καὶ αὐτὸς ἀκόμη ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὸν ραδιοφωνικὸν σταθμὸν τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος ἐγκατεστημένον εἰς χώραν τοῦ Παραπετάσματος, κατηγορήθη προχθὲς ὡς δοσίλογος. Κατηγορήθη ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι εἰργάσθη εἰς τὴν Γκεσταπὸ καὶ τὴν Ἰντέλιτζενς Σέρβις καὶ κατέληξεν ὁ ραδιοφωνικὸς σταθμός, ὅτι ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ πρέπει νὰ φύγῃ, νὰ σχηματισθῇ Κυβέρνησις μὲ ἀποκλειστικὴν ἀποστολὴν —τὰ ἴδια λόγια ἀκούσατε καὶ ἐδῶ— μὲ ἀποκλειστικὴν ἀποστολὴν νὰ ὁδηγήσῃ τὸν τόπον εἰς ἐλευθέρας ἐκλογὰς καὶ μὲ ἀναλογικήν, διὰ νὰ ἐκφράσῃ ὁ λαὸς τὴν θέλησίν του. Ἐν συνεχείᾳ λέγει: «Μόνον ἔτσι θὰ τελειώσῃ...... ... (ἀναγινώσκει).........». (Χειροκροτήματα). Ποῖοι, κύριοι συνάδελφοι, ποῖοι εἶναι οἱ δικηγόροι, οἱ συνήγοροι καὶ συμπαραστάται τοῦ Μέρτεν εἰς τὴν προσπάθειαν τῆς διαβολῆς καὶ συκοφαντήσεως τῆς Κυβερνήσεως;

§7ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Τῆς Ἀριστερᾶς). Εἶναι τὸ Κόμμα τοῦ Μέρτεν ἐδῶ μέσα. (Κωδωνοκρουσίαι–θόρυβος),

§8Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Νομίζω, ὅτι θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν διαφώτισιν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς κοινῆς γνώμης, ψυχραιμοτέρα ἀντιμετώπισις τοῦ θέματος.

§9Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ δικηγόροι τοῦ Μέρτεν ὑπάρχουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὄχι ἐδῶ. Σεῖς τὸν ὑπεστηρίξατε. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§10Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει, εἶναι αἱ ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ὑποστηρίζει ὁ ὁμιλῶν τὴν στιγμὴν ταύτην ἀπὸ τοῦ βήματος. Δὲν θὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἄτοπον διακοπὴν περὶ συνηγόρων τοῦ Μέρτεν. Θὰ ἐπεθύμουν, ὅμως, νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι ἡ πολιτικὴ ζωὴ ἑνὸς τόπου δὲν διέπεται μόνον ἀπὸ τὴν ἐπιβολὴν τῶν ποινικῶν κυρώσεων. Ἡ πολιτικὴ ζωὴ καὶ τὸ μέλλον ἑνὸς τόπου εὑρίσκονται εἰς συνάρτησιν μὲ πολλοὺς ἄλλους παράγοντας, τοὺς ὁποίους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοήσῃ οἱαδήποτε Κυβέρνησις, ὅπως δὲν τοὺς ἠγνόησεν εἰς τὸ παρελθὸν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου, ἐξ ἀφορμῆς καὶ τότε τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου. Καὶ εἰς ἐκείνους, οἵτινες ὁμιλοῦν μὲ τόσον ἐλαφρὰν συνείδησιν περὶ τῶν συνηγόρων τοῦ Μέρτεν, θὰ ἤθελα νὰ ἐπισύρω τὴν προσοχὴν μὴ τυχὸν δοθῇ ἀπάντησις, ἡ ὁποία θὰ ὑπενθυμίζῃ ὄχι πολιτικὰς ἐνεργείας μιᾶς ὑπευθύνου Κυβερνήσεως, ἀλλὰ πράξεις αἱ ὁποῖαι ἐγίνοντο καὶ ἴσως ἐξακολουθοῦν νὰ γίνωνται εἰς τὸ ἔδαφος τῆς Πατρίδος καὶ ἐκτὸς αὐτῆς, εἰς βάρος αὐτῆς ταύτης τῆς ἀκεραιότητος τοῦ ἐδάφους καὶ τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς χώρας. (Χειροκροτήματα).

§11Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ποίους ἀφορᾷ ὁ ὑπαινιγμός;

§12Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ἀνησυχήσατε μήπως ἀφορᾷ σᾶς;

§13Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Νὰ μᾶς εἴπητε ποῖος εἶναι.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κύρκο, μὴ διακόπτετε.

§15Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ποῖος ὑπάρχει ἐδῶ, ὁ ὁποῖος βάλλει κατὰ τῆς ἀκεραιότητος καὶ τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ τόπου; Νὰ τὸ εἴπῃ ὁ κ. ὑπουργός. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ τοιούτου εἴδους ὑπαινιγμούς. (Θόρυβος–κωδωνοκρουσίαι).

§16Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι θὰ ἔχῃ πεισθῆ ἡ πτέρυξ, ἡ θορυβοῦσα, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὲ ἐπηρεάσῃ ὁ θόρυβος καὶ νὰ μὲ ἐμποδίσῃ νὰ ἐκφράσω τὰς πεποιθήσεις μου.

§17Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Νὰ τὰς ἐκφράσετε.

§18Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Εἶχα ἀρχίσει, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ὁμιλῶ περὶ τῶν συνηγόρων καὶ τῶν συμπαραστατῶν τοῦ Μέρτεν εἰς τὴν συκοφαντικήν του ἐκστρατείαν. Εἶναι γνωστὰ τὰ ὀνόματα τῶν δικηγόρων.

§19Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Τῆς Πολιτικῆς Ἀγωγῆς, μήπως τὰ θυμᾶσθε;

§20Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Πόουερ καὶ Χάϊνεμαν, ἀνήκοντες εἰς τοὺς κύκλους τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος ἔχοντες, πρῶτον, λέγεται, στενοὺς δεσμοὺς μὲ τὴν Ἀνατολικὴν Γερμανίαν. Ἐπίσημα στοιχεῖα καὶ ἐξηκριβωμένα ἀπὸ τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν ὁμιλοῦν περὶ τῶν ἀντιλήψεων αὐτῶν. Δὲν νομίζω, ὅτι οἱ συνάδελφοι τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς ἔχουν νὰ φοβηθοῦν ἀπὸ τὴν διαπίστωσιν τῶν σχέσεων τοῦ Μέρτεν μὲ τοὺς κύκλους ἐκείνους, περὶ τῶν ὁποίων προηγουμένως ὡμίλησα.

§21Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ αὐτοὺς δὲν φοβούμεθα, ἀλλὰ ἀπὸ τὰς σχέσεις τὰς ἑλληνικάς.

§22Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Θὰ παρεκάλουν τὸν διακόπτοντα βουλευτὴν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ δώσω τὴν διαβεβαίωσιν, ἢ ἐὰν δὲν τοῦ χρειάζεται, τὴν παρέχω εἰς τοὺς ἄλλους συναδέλφους, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει σχηματίσει γνώμην ἀπὸ ποίαν πλευρὰν ἠμπορεῖ νὰ διακινδυνεύσῃ καὶ νὰ ἀπειληθῇ ἡ ἐθνική του ὑπόστασις. (Χειροκροτήματα). Δὲν γνωρίζω, ἂν τὸ θέμα εἶχεν ὀργανωθῆ. Εἶπον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ ὑπόθεσις Μέρτεν παρεῖχε μοναδικὴν εὐκαιρίαν ἐκμεταλλεύσεως εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν σπιλώσει τὰς ὑπολήψεις ὅλων τῶν Ἑλλήνων. Εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὴν πρώτην περίοδον τῆς ἀπελευθερώσεως ἐξεμαίευσαν καὶ ὑπέβαλαν μηνύσεις, δεξιὰ καὶ ἀριστερά, ἐναντίον παντὸς σχεδὸν Ἕλληνος, ὡς δοσιλόγου καὶ συνεργάτου τοῦ κατακτητοῦ, χωρὶς νὰ εὕρουν καὶ τὸ πρόσωπον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, μεταξὺ ἐκείνων, οἵτινες εἶχον οἱανδήποτε μὲ τὸν κατακτητὴν σχέσιν. Δὲν ἀνεῦρον μάλιστα στοιχεῖα τότε, εὐθὺς μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, ὅταν ἀκόμη διετηρεῖτο ἔντονος ἡ πολιτικὴ ὀξύτης καὶ ἡ ἀντίθεσις, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ μεταξὺ τοῦ κατατυραννηθέντος Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τοῦ δυνάστου. Εἶπον, ἐπίσης, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι παρείχετο καὶ εἰς αὐτοὺς ἡ εὐκαιρία ἠθικῆς καὶ ἐθνικῆς ἐξάρσεως. Δικαίωμά τους, ὅτι παρέλειψαν νὰ ἐπωφεληθοῦν τῆς εὐκαιρίας. Οἱ ἴδιοι ἂς κρίνουν ἂν δικαιοῦνται νὰ συνεχίσουν τὸν θόρυβον καὶ νὰ ἀναταράσσουν τὸν βόρβορον. Ἀλλὰ εἶναι δικαίωμα, κύριοι συνάδελφοι καὶ ὑποχρέωσις τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν ἐπιταγὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καταλείπουσα τὸ ἔργον πλέον, εἰς τὴν συνείδησιν τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, μὲ πίστιν εἰς τὰ πεπρωμένα τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς φυλῆς, θὰ συνεχίσῃ μὲ πάθος καὶ μὲ φανατισμὸν τὸ ἔργον της. Τὸ ἔργον τῆς ἠθικῆς ἀναπλάσεως, τὸ ἔργον τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, τὸ ἔργον τῆς οἰκονομικῆς προόδου τοῦ τόπου μας. Καὶ εἰς τὴν προσπάθειαν αὐτὴν εἶναι βεβαία, ὅτι ἔχει τὴν συμπαράστασιν ὅλου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅλων τῶν ὑγιῶς σκεπτομένων Ἑλλήνων. (Χειροκροτήματα). Καὶ εἶναι εὐτύχημα, ὅτι ἡ μεγάλη πλειονότης τῶν πολιτικῶν Ἀρχηγῶν καὶ τῶν ρητόρων, οἱ ὁποῖοι παρήλασαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀπέδειξαν, ὅτι ἄλλη εἶναι ἡ πρόθεσίς των καὶ ἄλλη εἶναι ἡ ἐπιθυμία των. Ὁ πόθος νὰ εἶναι πράγματι χρήσιμοι εἰς τὸν τόπον. Τοὺς ἄλλους τοὺς εὐαρίθμους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐννοοῦν καὶ φαντάζονται, ὅτι ἡ ὑπόθεσις τῆς αἰσχρᾶς κατασυκοφαντήσεως τῶν πολιτικῶν ἡγετῶν τοῦ τόπου, τοὺς παρέσχε τὴν εὐκαιρίαν πολιτικῆς ἐκμεταλλεύσεως, τοὺς ἀφήνομεν ἀπερισπάστους εἰς τὸ ἄχαρι αὐτὸ ἔργον. Δι’ ἡμᾶς ἀνάγεται ἄλλον ἔργον. Τὸ ἔργον τῆς δημιουργίας τοῦ μέλλοντος καὶ τῆς εὐτυχίας τοῦ τόπου. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Πυρομάγλου ἔχει τὸν λόγον.

§24Κ. ΠΥΡΟΜΑΓΛΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀηδὴς καὶ ἀποκρουστικὴ περιπέτεια τοῦ Μέρτεν ἔχει θλιβερὰς καὶ ἀπαραδέκτους πλευράς. Ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὁ Τύπος καὶ ὅλη ἡ κοινὴ γνώμη ἀσχολεῖται ἀπὸ τριῶν ἑβδομάδων μὲ ἕνα ἐγκληματίαν πολέμου, μὲ ἕνα ταπεινὸν ὑποκείμενον, μὲ ἕνα ἐκβιαστήν. Διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν θεωρῶ ταπεινωτικὴν ὑπόθεσιν νὰ ἀσχολῆται μὲ τὰς συκοφαντίας καὶ τὰς κατηγορίας τοῦ Μέρτεν. Τοῦτο θίγει καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ τὴν ἀληθῆ ἐμφάνισιν τῆς Βουλῆς. Ἐμφανίζει τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν μακρὰν τῆς ἀποστολῆς της καὶ κάτω τοῦ ἐπιπέδου, τὸ ὁποῖον τῆς ἁρμόζει. Καὶ ὡς Ἕλλην καὶ ὡς βουλευτής, ἀρνοῦμαι νὰ ἀκολουθήσω τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸν δρόμον τῆς ἀναπτύξεως διαγγελμάτων καὶ ἀποκρούσεων καὶ ἀνακοινωθέντων, σχετικῶς μὲ τὸν Μέρτεν. Λυποῦμαι, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος μὲ πικρίαν νὰ τὸ κάμω. Διὰ τὸ κατάντημα ἐγκαλεῖται βεβαίως ἡ Κυβέρνησις. Φέρει ὅμως ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην ὄχι διὰ τὰς κατηγορίας, ὄχι διὰ τὰς συκοφαντίας, ἀλλὰ διότι ἀνήγαγε τὸν Μέρτεν εἰς διεθνῆ προσωπικότητα καὶ πρὸ παντός, διότι ἤνοιξε διάλογον μὲ τὸν Μέρτεν. Καὶ θέλει καὶ ἐπιμένει ἡ Κυβέρνησις, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, νὰ λάβωμεν καὶ ἡμεῖς ἡ Ἀντιπολίτευσις μέρος εἰς αὐτὸν τὸν διάλογον. Ἐγὼ αὐτὸ τὸ ἀρνοῦμαι. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη θλιβερὰ περιπέτεια τοῦ Μέρτεν, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ, δίκην μαθητοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου, ἐνεπλάκη διὰ νὰ τὴν μετατρέψῃ εἰς περιπέτειαν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ὁ συκοφάντης ἢ ὁ κατήγορος Μέρτεν, διὰ νὰ θίξῃ, διὰ νὰ προσβάλῃ καὶ διὰ νὰ ἀνοίξῃ τὴν πληγὴν μιᾶς ἐθνικῆς πολιτικῆς, καὶ ἠθικῆς κρίσεως, ἔφερεν εἰς τὸ προσκήνιον μίαν «Ἑλληνίδα», Δοξούλα, ἡ ὁποία σημειωθήτω, ὅτι, κατὰ τὴν κατοχὴν δὲν ὑπερέβαινε τὰ 20 ἢ 22 ἔτη. Καὶ συζητοῦμεν σήμερον περὶ Δοξούλας καὶ ἡ Κυβέρνησις δέχθηκε καὶ αὐτὴν τὴν συζήτησιν ἀκόμη καὶ μέχρι τοῦ συζύγου της κ. Μακρῆ, ὁ ὁποῖος κ. Μακρῆς ἀνέβηκεν εἰς τὴν ἔδραν διὰ νὰ ἀπολογηθῇ. Εἰς τὴν θέσιν του δὲν θὰ τὸ ἔκανα αὐτό, ὅσον καὶ νὰ ἤθελα νὰ δώσω γεγονότα. Αὐτὸ ποὺ ἔκανεν εἶναι μία ἀπολογία, τὴν ὁποίαν τὸ ὕψος τοῦ ὑπουργήματός του δὲν τοῦ ἐπέτρεπε νὰ κάμῃ. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις φέρει τὴν εὐθύνην. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ὁμολογῶ, ὅτι αἰσθάνομαι ταπείνωσιν. Διατὶ αἰσθάνομαι ταπείνωσιν ὡς βουλευτὴς καὶ Ἕλλην, θὰ τὸ ἀναπτύξω ἀμέσως. Προσέξατε ὅμως καὶ μίαν ἄλλην πλευράν. Ἀπὸ πέντε ἡμερῶν ὁ Μέρτεν εἰσήλασεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, μᾶς ἐξώθησεν εἰς διαπληκτισμοὺς καὶ ὕβρεις, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ὑπεβίβασε τὸ ἐπίπεδον, τὸ ὁποῖον θὰ πρέπει ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ κρατήσῃ. Καὶ οὐδεὶς δὲν γνωρίζει ἀκόμη ποῦ θὰ μᾶς παρασύρῃ ὁ Μέρτεν. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ὑπεύθυνος εἶναι ἡ Κυβέρνησις, διότι ἐπὶ ἔτη ἀσχολουμένη μὲ τὸ πρόσωπον αὐτό, τὸ ἀνήγαγεν εἰς πρόσωπον περιωπῆς, ἀπὸ τὸ ὁποῖον θὰ ἐξηρτῶντο αἱ σχέσεις μας μετὰ τῆς Δυτικῆς Γερμανίας. Ἡ Κυβέρνησις ἐπέδειξε πανικὸν καὶ ἔφερε τὸ θέμα τοῦτο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὡς μὴ ἔδει. Ἡ νευρικότης της καὶ ὁ πανικός της εἶναι ἀνεξήγητοι. Οἱ περισσότεροι τῶν κ.κ. συναδέλφων ἐπέκριναν τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὀρθῶς, διὰ τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἐχειρίσθη τὸ ζήτημα καὶ ἐλάχιστοι ἠσχολήθησαν μὲ τὸ γενικώτερον θέμα τῆς Κατοχῆς. Διὰ τὴν ἐπιβίωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, κατὰ τὴν Κατοχήν, δύο τρόποι ὑπῆρχον. Ὁ τρόπος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, τὸν ὁποῖον ὄχι μόνον ἐκ τῶν κάτω ὁ λαὸς ἠκολούθησεν, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐλευθέρα Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τὸν ἐνεθάρρυνεν. Καὶ ὁ δεύτερος τρόπος ἐπιβιώσεως εἶναι ἡ παροχὴ ὑπηρεσιῶν πρὸς τὸν κατακτητήν. Περαιτέρω, ὑπάρχουν αἱ κατηγορίαι ἀφ’ ἑνὸς μὲν τῶν ἀδρανησάντων καὶ καιροσκόπων καὶ ἀφ’ ἑτέρου τῶν πρακτόρων καὶ καταδοτῶν. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ὁ καλύτερος καὶ ὁ ἰδανικώτερος δρόμος διὰ τὴν ἐπιβίωσιν, ἦτο ὁ δρόμος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, τῆς σκληρᾶς ἀντιστάσεως ἐναντίον τῶν κατακτητῶν. Εἴκοσιν, ἤδη, ἔτη μετὰ τὸν ἐπικὸν αὐτὸν ἀγῶνα, πρέπει νὰ τοποθετηθῇ ἱστορικῶς τὸ θέμα. Ἐκεῖνοι, οἵτινες εἴτε εἰλικρινῶς ἐπίστευον εἴτε δι’ ἄλλους λόγους ἐπίστευον, ὅτι ἡ συνεργασία μὲ τὰς Γερμανικὰς Ἀρχὰς Κατοχῆς εἶναι συμφέρον διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ἐξετέθησαν εἰς κινδύνους, φέρουν τὰς εὐθύνας των. Διὰ τοὺς ἀδρανήσαντας καὶ καιροσκοπήσαντας, δὲν ὑπάρχει ἄλλο δικαιολογητικὸν ἀπὸ τὴν δειλίαν καὶ τὴν ἀδιαφορίαν. Τέλος, ἡ κατηγορία τῶν πρακτόρων καὶ καταδοτῶν εἶναι ἐκείνη, ἥτις πρέπει νὰ ἐξαφανισθῇ ὁλοσχερῶς ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκογένειαν.

§25Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ κατηγορίας πολιτῶν, ἀλλὰ περὶ μεμονωμένων ἀτόμων.

§26Κ. ΠΥΡΟΜΑΓΛΟΥ. Ὑπογραμμίζω, ὅτι εἰς τὴν τελευταίαν αὐτὴν κατηγορίαν ἐλάχιστοι Ἕλληνες ὑπάγονται. Αὐτὴν τὴν κατηγορίαν προσώπων (τοῦ καταδότου) ἐπέλεξεν ὁ Μέρτεν διὰ νὰ προσάψῃ κατηγορίας εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοὺς ὑπουργούς του. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει κοινὴ γνώμη εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Σφάλλει ἐπ’ αὐτοῦ καὶ θὰ ἤθελα νὰ τὸν ἐρωτήσω, ἐὰν μετέβαινεν ὑπουργὸς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐπὶ κεφαλῆς μιᾶς Ἑλληνικῆς ἀντιπροσωπείας καὶ ἐνεφανίζετο μία ἐφημερὶς κακῆς πίστεως καὶ ἀνέγραφεν ὅλας αὐτὰς τὰς συκοφαντίας κατ’ αὐτοῦ, τὶ θὰ ἐγίνετο; Κύριοι συνάδελφοι, ἐδήλωσα εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅτι καὶ ἐὰν ὑπῆρχε μία ἐλαχιστοτάτη ὑπόνοια, ὅτι εἶναι ἀληθὴς ἔστω καὶ μία πολὺ μικρὴ λεπτομέρεια ἀπὸ τὰς ἐκτοξευθείσας συκοφαντίας, εἶμαι διατεθειμένος νὰ προσέλθω ὡς μάρτυς, διότι τοῦτο τὸ θεωρῶ καθῆκον μου, προκειμένου νὰ ὑπάρξῃ κίνδυνος διαβολῆς μελῶν τῆς Κυβερνήσεως τῆς χώρας μου. (Χειροκροτήματα). Χθὲς ἢ προχθὲς ὁ κ. Κεφαλογιάννης, Ὑφυπουργὸς Οἰκισμοῦ, διὰ μιᾶς ἐρωτήσεως, ἥτις ἐν τῇ οὐσίᾳ ἀπετέλει βαρυτάτην ὕβριν....

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, μὴ ἐπανέρχεσθε ἐπὶ θεμάτων, τὰ ὁποῖα διευθετήθησαν.

§28Κ. ΠΥΡΟΜΑΓΛΟΥ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκφράσω τὸν ἀποτροπιασμόν μου διὰ τὰς ὕβρεις, αἵτινες ἐκτοξεύονται μεταξὺ συναδέλφων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἐάν, κύριοι, θέλετε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ρῆγμα εἰς τὰς πολιτικὰς σχέσεις τῶν Κομμάτων, θὰ πρέπει νὰ ἐκκαθαρισθῇ τὸ θέμα τῆς Κατοχῆς εἴτε ὑπὸ τῆς ἰδίας τῆς Βουλῆς, εἴτε ὑπὸ μιᾶς Ἐπιτροπῆς, ἥτις ἀφοῦ ἐρευνήσῃ τὸ θέμα ἀποδώσῃ τὸ δίκαιον. Ἐπὶ πέντε ἡμέρας ἠσχολήθη ἡ Βουλὴ διὰ τὸν Μέρτεν. Θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω πόσας ἡμέρας κατηνάλωσε διὰ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν εἰς τὸ Μέτωπον εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν ἢ εἰς τὰ Βουνά; Συνεζητήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐψηφίσθησαν νόμοι μὴ δίδοντες τίποτα εἰς τοὺς ἀγωνιστάς, παρὰ μόνον ὑποσχέσεις, Ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχῃ τὸ θάρρος νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὸ θέμα τῆς Κατοχῆς, πρὸ παντὸς τῆς ὅλης Ἀντιστάσεως, θὰ δύναται οἱοσδήποτε ἐγκληματίας πολέμου ὅποτε τοῦ καπνίζει νὰ συκοφαντῇ Ἕλληνας ὑπουργοὺς καὶ Ἑλληνικὰς Κυβερνήσεις. Προτείνω, ἐπίσης, ὅπως ὅλοι οἱ βουλευταὶ ὑποβάλλουν βιογραφικὸν σημείωμα τῆς δράσεώς των καὶ τῶν μέσων συντηρήσεώς των κατὰ τὴν κατοχήν, διὰ νὰ ἐκκαθαρισθῇ τὸ παρελθὸν ὅλων μας, ὁπότε εἶμαι βέβαιος, ὅτι πάντες θὰ ἔχουν νὰ ἐπιδείξουν καλὴν διαγωγήν. Ὡς πρὸς τὸ θέμα τῆς συζύγου τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἥτις εἰς ἡλικίαν 20–22 ἐτῶν εἰργάσθη εἰς Γερμανικὴν Ὑπηρεσίαν, ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι προσωπικῶς καταδικάζω τὴν προσφορὰν ἐργασίας εἰς τὰς ὑπηρεσίας τῶν κατακτητῶν, ἀλλὰ διατὶ σήμερον μόνον τὸ πρόσωπον τοῦτο καταγγέλλεται καὶ δὲν καταγγέλλονται καὶ δὲν καυτηριάζονται ὅλοι ἐκεῖνοι οἵτινες, στρατηγοί, πολιτικοί, οἰκονομικοὶ παράγοντες, διεχειρίσθησαν καὶ ἐξεμεταλλεύθησαν τὰς Ἰσραηλιτικὰς περιουσίας; Ἐφ’ ὅσον δὲν καταδικάζονται ὅλοι αὐτοί, παρέχεται ἡ εὐχέρεια εἰς τὸν Μέρτεν νὰ λέγῃ, ὅτι ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς προσεπορίσθη ὀφέλη ἀπὸ τὰς Ἑβραϊκὰς περιουσίας. Ὡς πρὸς τὸ θέμα τῆς παραιτήσεως τῶν δύο ὑπουργῶν, δὲν συμφωνῶ, μὲ τὴν ἄποψιν ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ παραιτηθοῦν. Ὑπεύθυνος εἶναι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις ἐπέλεξε τοὺς ὑπουργούς του. Ἐὰν δὲν ἐγνώριζε τὸ παρελθὸν τοῦ κ. Θεμελῆ εἶναι εἰς βάρος του, ἐὰν ἐγνώριζε τὸ παρελθόν του, πάλιν εἶναι εἰς βάρος του. Τὸ ἴδιον ἰσχύει καὶ προκειμένου καὶ διὰ τὸν κ. Μακρῆν. Ἑπομένως, ὁ μόνος ὑπεύθυνος εἶναι ὁ Πρωθυπουργὸς καὶ ἐὰν πρέπει νὰ παραιτηθῇ ἕνας, αὐτὸς εἶναι ὁ Πρωθυπουργός. Εἰδικώτερον, διὰ τὸν κ. Θεμελῆν, θὰ ἤθελα νὰ κάμω τὴν ἑξῆς διαστολήν. Τὸ ἀξίωμα τοῦ ἀξιωματικοῦ, ὡς ἐξ αὐτῆς ταύτης τῆς φύσεώς του, ὡς ἐπαγγέλματος τιμῆς καὶ αὐτοθυσίας, τὸ ἀξίωμα, λέγω, τοῦ ἀξιωματικοῦ, δὲν ἐπιτρέπει τὴν συνεργασίαν μὲ τοὺς κατακτητάς. Τοῦτο ἀποτελεῖ ἀρχήν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε καὶ ἡ ἐλευθέρα Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἥτις ἀπηγόρευσεν αὐστηρῶς εἰς ὅλους τοὺς ἀξιωματικοὺς νὰ συμμετάσχουν εἰς ὑπηρεσίας συνεργαζομένας μετὰ τῶν Ἀρχῶν Κατοχῆς. Βλέπετε ἕνα ἄλλο πρᾶγμα, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, βλέπετε πόσον ἡ συκοφαντία σᾶς πλήττει; Καὶ θὰ ἤθελα ἐπ’ εὐκαιρίᾳ νὰ σᾶς κάμω ἕνα παράπονον καὶ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι, ὅταν ὁ ραδιοφωνικὸς σταθμὸς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ ἐγκύκλιοι μὲ συκοφαντοῦσαν ἐπὶ δύο ἔτη, ἔχετε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι εἶμαι τόσον πουλημένος;

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί σχέσιν ἔχουν αὐτά, κ. Πυρομάγλου, μὲ τὸ θέμα;

§30Κ. ΠΥΡΟΜΑΓΛΟΥ. Θὰ ἤθελα, κ. Πρόεδρε, διὰ τοῦ περιστατικοῦ αὐτοῦ νὰ ἀποδείξω, ὅτι ἡ συκοφαντία εἶναι σκορπιός, ὁ ὁποῖος δηλητηριάζει τὸ σῶμα καὶ νὰ τονίσω, ὅτι, ἐὰν δὲν ἀποκατασταθῇ ἡ τιμὴ τῶν προσώπων, πάντοτε θὰ ὑφιστάμεθα τὰ ἴδια. Ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν πολιτικὴν ἠρεμίαν διὰ τῆς ἐσωτερικῆς ἐρεύνης ὅλης τῆς ἱστορίας τῆς κατοχῆς. Ἐὰν δὲν τὸ κάμωμεν, τὴν εὐθύνην καὶ διὰ τοὺς κινδύνους τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος καὶ διὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν φαινομένων τῶν συκοφαντιῶν, θὰ τὴν φέρῃ ὁλόκληρον ἡ Κυβέρνησις.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Λιάκος, ἔχει τὸν λόγον.

§32Α. ΛΙΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔπειτα ἀπὸ τὴν θαυμασίαν καὶ διεξοδικὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν δηλῶ, ὅτι παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§33Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁμιλῶν πρὸ ὀλίγου, ἐθεώρησε σκόπιμον νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ Γερμανὸς βουλευτὴς καὶ πρώην ὑπουργὸς Χάϊμαν, μέλος τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, ἀνήκων εἰς τὴν Ἄκραν Ἀριστερὰν τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος τῆς Δυτικῆς Γερμανίας καὶ ἐπηρεαζόμενος ἐκ τῶν κύκλων τῆς Ἀνατολικῆς Γερμανίας, ἔκαμεν ὡρισμένας δηλώσεις. Ἐπειδὴ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ἀναρμόδιος, ἐὰν ἔχῃ τοιαύτας πληροφορίας νὰ τὰς μεταδίδῃ εἰς τὴν Βουλήν, θὰ ἤθελα νὰ πληροφορηθῶ ἐὰν προέρχωνται ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Θὰ παρεκάλουν, λοιπόν, τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ πληροφορήσῃ ἁρμοδίως τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ὑπευθύνως.

§34Κ. ΠΥΡΟΜΑΓΛΟΥ. Κύριε Νόβα, εἶναι ψέματα.

§35Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀλλαχθῇ αὐτὸ τὸ κουδούνι, ἡ κατάστασις ἐδῶ ἐπάνω εἶναι ἀφόρητος, διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ θραυσθοῦν τὰ τύμπανά μας.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Ἀρβανιτάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§37Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Θὰ ἤθελα, κύριοι βουλευταί, νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν εἰς τὸ Προεδρεῖον, ὑπάρχουν ἐδῶ Πατρίκιοι καὶ Πληβεῖοι; Ὑπάρχουν δύο εἰδῶν βουλευταί;

§38Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Σεῖς πταίετε, διότι ἐκάματε τὸν διαχωρισμόν.

§39Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Ἐλήφθη ἀπόφασις διὰ τὸ τέταρτον, τὸ ἴδιον τὸ Προεδρεῖον δὲν ἐφήρμοσε τὸ τέταρτον, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἐπαναφέρῃ; Ἐὰν ὑπάρχουν δύο εἰδῶν βουλευταί, νὰ τὸ εἴπητε. Ἐλέχθη, ὅτι διεθνῶς δὲν ἐγράφησαν τίποτε. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές. Ὁ «Κόσμος τῆς Γαλλίας» εἰς δύο ἀνταποκρίσεις ἀπησχολήθη μὲ τὸ θέμα, ἀπὸ Γάλλον ἀνταποκριτὴν μεγάλης ὁλκῆς τὸν ὁποῖον γνωρίζω. Δεύτερον, θὰ ἤθελα νὰ διαφωνήσω εἰς τὸ ὅτι κινδυνεύει ἡ ἀκεραιότης τῆς Χώρας. Δὲν γνωρίζω ἐὰν κινδυνεύῃ ἀπὸ ἐκείνους ποὺ ἄφησε νὰ ὑπονοηθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐκεῖνο ποὺ γνωρίζω ὅμως, θετικὸν εἶναι, ὅτι κινδυνεύει ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν. Διότι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἔκαμε συμμαχίαν μὲ τὴν Γιουγκοσλαυΐαν, Καὶ παρὰ τὰς προειδοποιήσεις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων κ. Βενιζέλου, νὰ προσέξῃ τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ἔκαμε τὴν συμμαχίαν καὶ ἐπετράπη εἰς τὴν Γιουγκοσλαυΐαν νὰ κατεβαίνῃ κάτω, καὶ τώρα οἱ Γιουγκοσλαῦοι ζητοῦν τὴν Μακεδονίαν. Ἀπὸ ἐδῶ λοιπόν, κινδυνεύει ἡ ἀκεραιότης καὶ ὄχι ἀπὸ ἐκεῖ. Συμφωνῶ ὅμως, κ. βουλευταί, ἀπολύτως μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι αἱ ἀναθυμιάσεις αἱ ὁποῖαι προῆλθον ἀπὸ τὸν ὀχετὸν ποὺ ἤνοιξεν ὁ ἀλήτης Μέρτεν ἐπιτσίλισεν, ὄχι μόνον τοὺς ἐνδιαφερομένους, ὄχι μόνον τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν πολιτικὸν κόσμον, ἐπιτσίλισεν ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Καὶ δὲν εἶναι ζήτημα τῶν θιγέντων Ὑπουργῶν καὶ τοῦ Πρωθυπουργοῦ, εἶναι ζήτημα αὐτοῦ τούτου, ὁλοκλήρου, τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐπλήγη εἰς τὰ καίριά του αὐτὸς τοῦτος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ἔτσι θὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ ζήτημα. Ἡ ἄποψις, ὅτι διάφοροι συκοφάνται ἠμποροῦν νὰ συκοφαντοῦν καὶ νὰ κλονίζουν Κυβερνήσεις καὶ πρόσωπα, ὁσονδήποτε ὑψηλὰ καὶ ἂν ἵσταται, δὲν εὐσταθεῖ κατὰ τὴν γνώμην μου, διότι εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι, ἐὰν αὐταὶ αἱ κακοήθεις συκοφαντίαι ἐξετοξεύοντο ἐναντίον ἄλλων Ὑπουργῶν, ἐναντίον ἄλλων προσώπων, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐπιτελέσει τὸ καθῆκον των ὅταν τὸ Ἔθνος ἐκινδύνευεν, οὐδεὶς Ἕλλην θὰ ὑπῆρχε ποὺ θὰ ἐπίστευεν ἔστω καὶ μίαν λέξιν ἀπὸ αὐτὰ τὰ ὁποῖα κατηγγέλθησαν. Καὶ ἐγὼ πιστεύω, ὅτι εἶναι ψευδῆ. Ἂν ὅμως τινὰ ἐξ αὐτῶν γίνωνται πιστευτὰ εἶναι διότι εὑρίσκουν ὑπόστρωμα, διότι ὅλοι δὲν ἐπετελέσαμεν τὸ καθῆκον μας, ὅταν ἡ Πατρὶς ἐσφάδαζεν ὑπὸ τὸ πέλμα τοῦ κατακτητοῦ. Δι’ αὐτὸ τὰς παίρνει ὁ λαὸς ἤδη αὐτὰς τὰς συζητήσεις, δι’ αὐτὸ βλέπετε μειωμένην τὴν παράταξιν αὐτὴν ἀπέναντι τῆς παρατάξεως ἐκείνης.....

§40Π. ΛΙΑΡΟΥΤΣΟΣ. Τὶ εἶναι αὐτὰ ποὺ λέτε, κ. Ἀρβανιτάκι; Ὑποστηρίζετε πραγματικά, ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἀγωνισταὶ τῆς ἀντιστάσεως ἀπὸ τὴν παράταξίν μας;

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωρεῖτε, κ. Ἀρβανιτάκι.

§42Θ. ΜΠΑΡΜΠΑΣ. Τὶ θέλετε νὰ εἴπητε, κ. Ἀρβανιτάκι;

§43Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ κἄθε διακοπὴν θὰ παίρνω ἕνα τέταρτον.

§44Ι. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. .... (ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§45Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Ὄχι οἱ ἀποστάται, διότι ἄλλα ἐλέγαμεν ἐδῶ πέρα προπέρυσι.

§46ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖοι εἶναι οἱ ἀποστάται;

§47Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Εἶναι εἰς τὴν παρέαν, ξέρεις. Θὰ ἤθελα, κ. συνάδελφοι, νὰ τὸ ξεκαθαρίσωμεν τὸ ζήτημα. Ἐὰν π.χ. αἱ συκοφαντίαι αὐταὶ ἐξετοξεύοντο ἐναντίον τοῦ κ. Κανελλοπούλου, ἐναντίον τοῦ στρατηγοῦ, ὑποθέσωμεν, Βεντήρη, ἐναντίον τοῦ στρατηγοῦ Κατσώτα, θὰ ὑπῆρχεν ἔστω καὶ ἕνας Ἕλλην, ὁ ὁποῖος θὰ ἔδιδε σημασίαν ἢ θὰ τὸ συζητοῦσε ποτέ; Διατί; Διότι ὁ κ. Κανελλόπουλος, παρ’ ὅλα τὰ σφάλματα, τὰ ὁποῖα ἔκαμε κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς, καὶ μετέπειτα, τὰ ἔκαμεν ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ ὑπερτάτου καθήκοντος καὶ ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν μέχρι τὴν τελευταίαν, ἐστάθη πρῶτος εἰς ὅλους τοὺς ἀγῶνας. Ποῖος εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν θίξῃ ποτέ; Ἂς ἔλθουν ὅλοι οἱ Γερμανοὶ νὰ εἴπουν ἐναντίον τοῦ κ. Κανελλοπούλου, θὰ εὑρεθῇ Ἕλλην ποὺ θὰ εἴπῃ, ὅτι ἴσως κἄτι νὰ ἔγινε; Καὶ παρὰ τὰ σφάλματα, διότι σφάλματα ἔκαμε, διότι ἐπῆγε μὲ τὸν Βελουχιώτην εἰς τὴν Πελοπόννησον, ἐγὼ δὲν τὸ λέγω σφάλμα, σφάλμα λέγω τὸ ὅτι εἶπεν, ὅτι ἔκαψαν τὰ Καλάβρυτα ὄχι οἱ Γερμανοί. Ἐγὼ λέγω, ὅτι τὰ ἔκαψαν οἱ Γερμανοί. Ἂς πάρωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ποὺ εἶπεν, ὅτι τὸ Κέντρον ἀπέλυσε διὰ χάριτος τὸν Ἀντρέ. Λοιπόν, ὁ Ἀντρέ διέταξεν, ὅπως εἴπομεν ἐδῶ πέρα, νὰ κάψουν, νὰ ἰσοπεδώσουν τὰ Ἀνώγεια, διότι ἀπὸ τὰ Ἀνώγεια περνοῦν οἱ ἀντάρτες, ἀπὸ τὰ Ἀνώγεια ἐπέρεσαν τὸν στρατηγὸν Κράϊπε κλπ. Πταίει ὁ Ἀντρέ; Τὶ πταίει ὁ Ἀντρέ; Πταίει, ὅσον πταίει καὶ ὁ στρατηγὸς ποὺ εἶπε νὰ κάψουν τὰ Καλάβρυτα. Ὁ κ. Κανελλόπουλος, ὅμως εἶπεν, ὅτι διὰ τὰ Καλάβρυτα πταίουν οἱ ἀντάρτες. Εἶναι γεγονός, λοιπόν, ὅτι ἦτο συντριπτικὴ ἡ πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ποὺ ἔλαβεν μέρος εἰς τὴν ἀντίστασιν. Δυστυχῶς ὅμως ἡ συντριπτικὴ μειοψηφία κατεῖχεν ἀνωτάτας θέσεις εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου, καὶ εἰς τὴν πνευματικὴν ἡγεσίαν ἀκόμη. Ὅταν ἡ πολιτικὴ ἡγεσία τοῦ τόπου καὶ ἡ πνευματικὴ ἡγεσία τοῦ τόπου δὲν εἶναι τελείως ἄψογοι ἐθνικῶς, ὁ τόπος αὐτὸς θὰ πεθάνῃ. Εἶναι ἰὸς ποὺ προκαλεῖ τὴν λευχαιμίαν καὶ λευχαιμία ὑπάρχει δύο εἰδῶν. Ὑπάρχει λευχαιμία ὀξεῖα καὶ λευχαιμία χρονία. Καὶ λέγει ἡ Ἐπιστήμη τώρα τελευταίως, ὅτι προκαλεῖται ἀπὸ ἰὸν καὶ ἰοὶ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐθνικῶς, ὄχι ἐν τάξει. Λοιπόν, ἐγλυτώσαμεν ἀπὸ τὴν ὀξεῖαν λευχαιμίαν τότε, διότι ὑπῆρξαν ἄνθρωποι περιωπῆς, ὅπως ὁ ἀείμνηστος Σοφούλης, ὁ Καφαντάρης, ὁ Πλαστήρας, ὁ ὁποῖος ἂς ἦτο καὶ λιγάκι... ἐθνικῶς ἀπαράδεκτος, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν τὸ καθῆκον των καὶ ἐγλυτώσαμεν ἀπὸ τὴν ὀξεῖαν λευχαιμίαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὁ θάνατος ἐπέρχεται ἀμέσως, δηλαδὴ ἐντὸς ἑνὸς ἢ δύο μηνῶν, καὶ παρουσίασε ὁ ἐθνικὸς ὀργανισμός, κ. συνάδελφοι, τὴν χρονίαν λευχαιμίαν. Ἡ χρονία λευχαιμία κρατεῖ ὡρισμένα χρόνια καὶ ὅλοι οἱ ἄρρωστοι ἀπὸ χρονίαν λευχαιμίαν ἐλπίζουν.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάθημα Ἰατρικῆς θὰ κάμετε τώρα, κ. βουλευτά, ἢ θὰ ὁμιλήσετε ἐπὶ τοῦ ζητήματος;

§49Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ, κ. Πρόεδρε, δὲν ὁμιλεῖτε σεῖς.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡμεῖς σᾶς ἀκούομεν ὅμως. Τότε ἐπικαλεῖσθε τὴν ἀσυδοσίαν, προσέξατε.

§51Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐνόμιζα, ὅτι θὰ εἶσθε προσεκτικώτερος, διότι ἐγὼ τὰ ἐπιχειρήματά μου θέλω νὰ τὰ ἀναπτύξω ἔτσι. Εἰς τὸ θέμα μέσα εἶμαι. Λέγω, ὅτι ὁ πολιτικὸς ὀργανισμὸς πάσχει ἀπὸ χρονίαν λευχαιμίαν καὶ ἐὰν δὲν εὑρεθοῦν ἰατροὶ νὰ βγάλουν τὸν ἰόν, ὁ θάνατος εἶναι βέβαιος. Ἐγὼ δὲν κατηγορῶ τὸν κ. Θεμελῆν, πιστεύω, ἀπολύτως ὅτι ὁ κ. Θεμελῆς ἐστάλη ἐκεῖ ἀπὸ ὀργανώσεις ἀντιστάσεως διὰ νὰ ἐπιτελέσῃ ἐθνικὸν καθῆκον καὶ ἐθυσιάσθη χάριν τῆς Πατρίδος. Ἀλλὰ δύο πράγματα δὲν τὰ ἀντιλαμβάνομαι: Ὅταν λέγωμεν θυσιάζομαι τὶ σημαίνει: Ὅταν θυσιάζωμαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζῶ καὶ νὰ ἀπολαμβάνω καὶ ἀξιώματα. Θὰ ζῶ εἰς τὴν ἀφάνειαν, διότι εἰς τὰ μάτια τοῦ λαοῦ εἶμαι προδότης. Ὅταν ἐβλέπομεν ἀξιωματικούς, καὶ εἶδα μὲ τὰ μάτια μου ἀξιωματικὸν ἀνώτατον εἰς Γερμανικὸν τζίπ, θὰ ἐπιτελοῦσε Ἐθνικὸν καθῆκον τὸ παραδέχομαι. Εἶναι δυνατὸν νὰ πείσῃ τὸν λαὸν ποὺ τὸν εἶδε, ὅτι αὐτὸς εἶναι ἐν τάξει; Τὶ λέτε διὰ τὸν Πεταὶν τῆς Γαλλίας, ἦτο προδότης; Δὲν ἦτο προδότης. Καὶ ἐν τούτοις δὲν τοῦ ἐπέτρεψαν νὰ βγῇ ἀπὸ τὰς φυλακάς. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν τὸν θεωροῦν προδότην. Ὁ Λαβὰλ ἦτο προδότης; Ὄχι. Εἴδατε εἰς τὸ Βέλγιον ποῦ εἶναι ὁ Βασιλιᾶς; Ἔτσι τιμωροῦν οἱ λαοὶ καὶ ζοῦν οἱ λαοί. Εἶναι δυνατὸν οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπετέλεσαν τὸ καθῆκον των νὰ κυβερνοῦν καὶ νὰ ἀποτελοῦν τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν τοῦ τόπου; Νὰ ποῦ εἴμαστε.

§52Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως), Θέλω νὰ διαπιστώσω, ὅτι ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζετε εἶναι καθαρῶς προσωπική σας ἄποψις καὶ ὄχι τοῦ Κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκετε. Διότι καθὼς γνωρίζετε ὁ κ. Θεμελῆς διετέλεσεν ὑποψήφιος βουλευτὴς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων τοῦ ἀνεγνώριζε τὸ δικαίωμα, τὸ ἠθικὸν δικαίωμα, νὰ καταλάβῃ ἀξιώματα. Ἐπομένως ἡ γνώμη τὴν ὁποίαν διατυπώνετε εἶναι ἀσφαλῶς προσωπική σας γνώμη καὶ ὄχι τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων.

§53Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ. Εἶναι προσωπική μου γνώμη. Δὲν εἶχον συνεννοηθῆ μὲ τὸ Κόμμα διὰ νὰ εἴπω αὐτά. Ἀλλὰ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι καὶ τὸ Κόμμα τὴν ἰδίαν γνώμην θὰ εἶχε. Διότι ἐγὼ δὲν ἰσχυρίζομαι, ὅτι ἐδῶ εἶναι τὰ περιστέρια καὶ ἐκεῖ τὰ κοράκια. Καὶ ἐδῶ εἶναι καὶ περιστέρια καὶ κοράκια καὶ ἐκεῖ εἶναι καὶ περιστέρια καὶ κοράκια.

§54Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παρέμβασις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὑπῆρξεν κατ’ ἐξοχὴν ἄστοχος, διότι ὁ ὁμιλητὴς ἐκφράζει ὡρισμένας προσωπικὰς του ἀπόψεις. Ἀλλ’ ἡ προσπάθεια νὰ ἐπιρριφθῇ ψόγος εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων σημαίνει, ὅτι μᾶς ὁδηγεῖ εἰς τὴν ἀχάριστον θέσιν νὰ βάλωμεν ἐναντίον ἑνὸς ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος κατηγορεῖται αὐτὴν τὴν στιγμὴν μὲ βαρύτατον πρᾶγμα καὶ ἔναντι τοῦ ὁποίου τρέφομεν προσωπικῶς ἄπειρον συμπάθειαν. Τὶ θέλετε νὰ σᾶς εἴπωμεν, κ. Ὑπουργὲ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως; Νὰ σᾶς ὑπενθυμίσωμεν, ὅτι ὁ κ. Θεμελῆς εἶχεν ἐκλεγῆ βουλευτὴς ἄλλου κόμματος καὶ προσεχώρησεν ἐκ τῶν ὑστέρων εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων; Θέλετε νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ὑπῆρξεν ὁ κ. Θεμελῆς κατ’ ἀνάγκην ὑποψήφιος τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, διότι διελύθη ἡ Βουλή, εἰς τὴν ὁποίαν ἦτο βουλευτής; Σεῖς τὰ γνωρίζετε αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ γνωρίζετε, πῶς ἐξελέγη βουλευτὴς τοῦ Κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ σεῖς ἀνήκατε τὴν ἐποχὴν ἐκείνην.

§55Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Δὲν νομίζω, ὅτι ἡ ἀπάντησις αὐτὴ εἶναι ἀπάντησις εἰς αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον. Οὐδαμῶς ἐσκέφθην νὰ διατυπώσω ψόγον κατὰ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων.

§56Α. ΖΑΚΚΑΣ. Τότε διατὶ τὰ εἴπατε;

§57Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ἤθελον νὰ διατυπώσω ἁπλῶς, ὅτι ἡ κρίσις τὴν ὁποίαν ἐξήνεγκεν ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος ρήτωρ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι κατὰ τρόπον, συνεπῶς, ἄποψις τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Τίποτε ἄλλο.

§58Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ. Ἐμεῖς τοὺς εἴχαμε καὶ μᾶς φύγανε καὶ ἔπρεπε νὰ ἐντρέπεσθε ποὺ τοὺς ἔχετε. Δι’ αὐτὸ, λέγω, κοράκια κι’ ἀπ’ ἐδῶ, κοράκια κι’ ἀπ’ ἐκεῖ. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν σύζυγον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὴν ὁποίαν πράγματι, μετὰ πολλῆς προσοχῆς πρέπει νὰ πιάνωμεν εἰς τὸ στόμα μας, διότι εἶναι πολὺ λεπτὸν σημεῖον, θὰ ἤθελον τοῦτο νὰ διευκρινίσω. Ἐλέχθη ἐδῶ, ἐὰν εἶναι θανάσιμον σφάλμα ἢ ὄχι νὰ τὸ ὑπηρέτησε κανεὶς ὑπὸ τοὺς Γερμανούς, δὲν ἠξεύρω ὑπὸ ποίαν ἰδιότητα. Ἐὰν αὐτὸ εἶναι θανάσιμον σφάλμα, ποὺ ἀφορᾶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν κατ’ ἀντανάκλασιν, τὸ ὅτι μία κοπέλλα 16 ἐτῶν ὑπηρέτησεν ὑπὸ τοὺς Γερμανούς, τότε τὶ σφάλμα πρέπει νὰ εἶναι ποὺ ὁ ἴδιος ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπηρέτησεν ὑπὸ τοὺς Γερμανούς; Ὑπάρχει αὐτὴ ἡ διαφορὰ ἐκεῖ εἶναι κατ’ ἀντανάκλασιν, ἐδῶ εἶναι ὁ ἴδιος. Τὶ λέξιν θὰ μεταχειρισθοῦμε διὰ τὸν ἴδιον τὸν Ὑπουργὸν, ὅταν συνειργάσθη μὲ τοὺς Γερμανούς;

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τελειώνετε, παρακαλῶ, διότι παρῆλθε τὸ τέταρτον.

§60Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ. Ἐπήρατε ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ τέταρτον τῆς ὥρας καὶ χθὲς ὁ κ. Μπαμπάκος καὶ ὁ κ. Κύρκος, ὡμίλησαν ἐπὶ μίαν ὥραν. Εἶναι ἀδύνατον νὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι δὲν θὰ ὁμιλήσω, ὅσον καὶ ὁ κ. Μπαμπάκος. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Μπαμπάκος, χθές, ὅτι ἔχει πέσει τὸ ἐπίπεδον τὸ πολιτικόν. Ἐγὼ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω: Ἀπὸ ποῦ προέρχεται τὸ πέσιμο, φίλε κ. συνάδελφε; Ἐδῶ τὸ Κόμμα μας στάθηκε στὸ ὕψος του καὶ ὁ κ. Ἀρχηγός μας εἴδατε πῶς μίλησε. Τὶ ἐκάματε σεῖς ὅταν ἐξετόξευσαν αὐτὴν τὴν βρωμερὰν κατηγορίαν ἐναντίον τοῦ Καρτάλη. Ἔκαμεν ἐπερώτησιν Κυβερνητικὸς βουλευτὴς καὶ τὸν ὑπεστήριξεν αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις, ποὺ ὅταν πέθανεν ὁ Καρτάλης ἐλέχθη, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχασε τὸ ἕνα της μάτι. Λέγετε, ὅτι ἡμεῖς δὲν φερόμεθα ὅπως πρέπει. Ποῖος δίδει τὸ παράδειγμα; Εἰς τὰς συνεδριάσεις τῶν Βουλῶν τὸ δίδουν οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κυβερνήσεων. Προχθὲς ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν εἰς Ἀρχηγὸν Κόμματος: «ἄσε αὐτὰ τὰ καμώματα». Εἶναι αὐτὴ φράσις Πρωθυπουργοῦ;

§61Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε δικαίωμα. Διαρκούσης τῆς ἀγορεύσεως δὲν δίδεται ὁ λόγος. Σᾶς παρακαλῶ μάθετε τὸν Κανονισμὸν τοὐλάχιστον. Ὁρίστε, κ. Ἀρβανιτάκι.

§63Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Ὁ ρήτωρ μοῦ ἐπιτρέπει τὴν διακοπήν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§64Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Τοῦ ἐπιτρέπω τὴν διακοπήν.

§65Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἤκουσα τοιαύτην βαρεῖαν φράσιν ἐκφεύγουσαν τῶν ὀδόντων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Νόβα, θὰ λάβετε τὸν λόγον, ὅταν τὸν ζητήσητε. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ διακόψητε τὸν ρήτορα. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§67Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕνας ἐκπρόσωπος Κόμματος, δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ μίαν διακοπήν; Πῶς τὸ καθιερώνετε αὐτό; Εἶναι ἐκπρόσωπος Κόμματος καὶ ζητεῖ νὰ κάμῃ μίαν διακοπήν.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Ἀρβανιτάκι, εἰς τὸ θέμα σας.

§69Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. ..... (ὁμιλεῖ ἀπὸ τῆς τῆς θέσεώς του μὴ ἀκουόμενος λόγῳ τοῦ θορύβου καὶ τῶν κωδωνοκρουσιῶν).

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε, κ. Νόβα, νὰ ὁμιλήσητε αὐτὴν τὴν στιγμήν. Εἰς τὸ τέλος τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Ἀρβανιτάκι.

§71Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. ...... (θόρυβος κωδωνοκρουσίαι). Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μὴ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ὁμιλήσω, ὅταν μοῦ ἐπιτρέπῃ διακοπὴν ὁ ρήτωρ.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε ἐκτὸς Κανονισμοῦ, λυποῦμαι ποὺ τὸ λέγω, ἀλλ’ ὡς γνωρίζετε, ἐφ’ ὅσον ὁ ρήτωρ εὑρίσκεται ἐπὶ τοῦ βήματος, δὲν δύνασθε νὰ τὸν διακόψητε διὰ νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ ἄλλου θέματος. Ἔχετε δικαίωμα νὰ ζητήσητε τὸν λόγον μόλις κατέλθῃ τοῦ βήματος.

§73Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. ..... (Ἱστάμενος ὄρθιος, ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος λόγῳ τοῦ θορύβου καὶ τῶν κωδωνοκρουσιῶν).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Ἀρβανιτάκι.

§75Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Πῶς θέλετε τὸ ἐπίπεδον τῶν συζητήσεων νὰ εἶναι ὑψηλόν, ὅταν ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀκούεται τοιαύτη φράσις; Ἐπίσης ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι ἐὰν ἐφοβεῖτο τὸν Μέρτεν ἡ Κυβέρνησις, θὰ τὸν ἐσάπιζεν εἰς τὰς φυλακὰς ἢ θὰ τὸν ἔστελνε εἰς τὸ ἀπόσπασμα. Καὶ ἐὰν ὁ Μέρτεν εἶχε τὰ ἔγγραφα ἀλλοῦ; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν ἔχει, ἀλλὰ ἂν τὰ εἶχε καὶ τοὺς ἔλεγε, ὅτι τὰ ἔγγραφα αὐτὰ τὰ ἔχω δώσει εἰς τὸν τάδε μὲ ποῖον δικαίωμα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θὰ τὸν ἐσάπιζε; Εἶναι φράσις αὐτή; Λοιπόν, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς συνεργασθέντας ἀξιωματικούς.

§76Β. ΠΑΝΟΥΣΗΣ. Εἰς τὸ τέταρτον, κ. Πρόεδρε.

§77Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Οἱ ἀποστάται δὲν πρέπει νὰ ὁμιλοῦν. Τὶ δρᾶσιν πολιτικὴν ἔχετε; Τὶ πιστεύετε σεῖς; Τὶ ἀγῶνα ἐκάματε τόσα χρόνια, ὅταν τὴν μίαν ἡμέραν πηγαίνετε ἐδῶ καὶ τὴν ἄλλην πηγαίνετε ἐκεῖ; Μὴ ὁμιλῆτε τοὐλάχιστον. Λοιπόν, τὶ χρειάζεται ἄλλη ἀπόδειξις, τοῦ ποίαν εὐθύνην ἔχουν οἱ ἀξιωματικοὶ ποὺ δὲν ἐπετέλεσαν τὸ καθῆκον τους, διότι ἐὰν οἱ ἀξιωματικοὶ ἔκαμαν τὸ καθῆκον τους, δὲν θὰ συζητούσαμεν ἐδῶ, δὲν θὰ ὑπῆρχε αὐτὸς ὁ ἀνταγωνισμὸς καὶ αὐτὴ ἡ νοοτροπία ποὺ ὑπάρχει ἐδῶ, διότι τὴν θέσιν τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου, τὴν θέσιν τοῦ Βελουχιώτη, ἔπρεπε νὰ τὴν εἶχαν οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς τὴν Ἀθήναν καὶ ἔκαμαν μαύρην ἀγοράν. Ὅταν ὁ ἴδιος ὁ κ. Κανελλόπουλος, ὁ ὁποῖος ἦτο Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔξω, ἔστειλε ἀξιωματικοὺς ἐδῶ μὲ ἔγγραφον διαταγήν, ἡ ὁποία ἔλεγε, ὅτι ὑποχρεοῦνται οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ νὰ πᾶνε ἢ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἢ εἰς τὸ βουνό, ὅπως τρῶνε καραβάνα σκέτη καὶ ὄχι νὰ ὑπηρετοῦν τὸν κατακτητήν, εἶναι προδότες τῆς Πατρίδος; Εἶναι δυνατὸν νὰ εἶπε διαφορετικά;

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τελειώνετε, κ. Ἀρβανιτάκι.

§79Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Δὲν γνωρίζω νομικὰ διὰ νὰ σᾶς τοποθετήσω τὸ ζήτημα ἀπὸ νομικῆς πλευρᾶς. Ἐκεῖνο ποὺ ξεύρω ἐρχόμενος εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν λαόν, εἶναι ὅτι πρέπει καταδικαζόμενος ὁ Μέρτεν καὶ θὰ καταδικασθῇ, διότι εἶναι ὅλα ψεύδη καὶ καταδικαζόμενος ὁ Μέρτεν, εἶναι βέβαιον 100%, πρέπει νὰ πεισθῇ ὁ λαὸς 100%, ὅτι εἶναι ψεύδη.

§80ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι πεπεισμένος.

§81Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Πρέπει νὰ πεισθῇ 100%, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὔτε τὸ παραμικρὸ ἀληθὲς εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν. Ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ Δικαιοσύνη εἶναι εἰς θέσιν καὶ μπορεῖ νὰ βγάλῃ τοιαύτην ἀπόφασιν ποὺ νὰ πείσῃ τὸν λαόν, ὅτι οὐδὲν ψεγάδι ὑπάρχει νὰ γίνῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην. Ἐὰν ὅμως δὲν παρουσιασθῆ ὁ Μέρτεν καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν εἶναι παρών, δὲν θὰ εἶναι ἡ καλλιτέρα ἀπόφασις διὰ τὸν λαόν. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν, ἐὰν δὲν εἶναι παρών, καὶ βγῇ ἀπόφασις ἐρήμην τοῦ Μέρτεν, δὲν θὰ εἶναι καλλιτέρα ἀπόφασις διὰ τὸν λαόν, ἀλλὰ τότε θὰ πεισθῇ. Διότι ἐκεῖ ἐὰν δὲν πάῃ, δὲν θὰ πάῃ ἐκ προθέσεως καὶ ἡ ἀπόφασις θὰ εἶναι τελεία. Λοιπόν, κ. βουλευταί, καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀπευθύνομαι, συνέλθετε καὶ μὴ τὸ παίρνετε ἀστεῖο. Ἴσως σὲ μερικοὺς μῆνες εἶναι ἀργά. Τὰ ἴδια ἰσχυρίζετο καὶ ὁ κ. Μαρκεζίνης— δὲν τὸν βλέπω ἐδῶ— ὅτι θὰ κυβερνήσῃ 12 χρόνια καὶ δέστε τον ποῦ κατήντησε. Προσέξατε, διότι καὶ ὁ Μεντερὲς τὰ ἴδια ἔλεγε τὴν παραμονὴν τῆς πτώσεώς του. Δέκα χρόνια ἐκυβέρνησε καὶ οὐδεὶς ἐφαντάζετο, ὅτι θὰ ἔφθανε ἐκεῖ καὶ ἐκεῖ ὑπάρχει ἡ νῆσος τῶν σκύλων, ἐδῶ ὑπάρχει ἡ νῆσος τοῦ σκορπιοῦ.

§82Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν χθεσινὴν ἀγόρευσίν μου, εἶχον τὴν ἀτυχίαν νὰ ἐρεθίσω ὑπὲρ τὸ δέον τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἠναγκάσθην, ὁμολογουμένως, εἰς μίαν ὡρισμένην στιγμὴν νὰ εἴπω: μὴ παίρνετε αὐτὸ τὸ ὕφος κ. Πρόεδρε. Ὅταν ἐτελείωσα τὴν ὁμιλίαν μου ἤκουσα ἀπὸ τοὺς κ.κ. συναδέλφους, ὅτι μοῦ εἶχεν ἀπευθυνθῆ εἰς τὸν ἑνικὸν ἀριθμὸν καὶ μὲ ὡρισμένην λέξιν, ἡ ὁποία ἠκολούθησεν. Ἠρεύνησα τὰ πρακτικά, τὰ ὁποῖα ἄργησα νὰ τὰ λάβω, διότι εἶχον τεθῆ ὑπ’ ὄψει τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ διὰ νὰ τὰ διορθώσῃ. Εἰς τὰ πρακτικὰ δὲν ὑπῆρχε τοιαύτη λέξις. Ἐν τούτοις, ὡρισμέναι ἐφημερίδες χθὲς ἀνέγραψαν τὴν φράσιν αὐτήν. Ὁ κ. συνάδελφος, ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος ἐπανέφερεν ἐνώπιον τοῦ βήματος τὴν φράσιν αὐτήν. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι, ἐὰν ὄντως ἐξεστόμισε τὴν φράσιν αὐτήν, «ἄφησε αὐτὰ» καὶ προσέθεσεν «τὰ καμώματα», ἀπαντῶ, ὅτι εἰς τὸ ἰδικόν μου ἦθος καὶ ὕφος δὲν ὑπάρχουν καμώματα. Ἐὰν τὸ ἤκουον θὰ ἀπήντων δριμύτατα. Ὁ ἑνικὸς ἀριθμός, οὔτε εἰς τὰς παραδόσεις τοῦ Κοινοβουλίου ὑπάρχει, πολὺ περισσότερον εἰς τὰς διατυπώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἐὰν τὴν ἤκουον θὰ τοῦ ἀπήντων, καὶ θὰ ἔλεγον, ὅτι πράγματι μία τοιαύτη φράσις δὲν τιμᾶ οὔτε τὸ Κοινοβούλιον, οὔτε τὸ ἀξίωμα τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπαναλαμβάνω, δὲν τὴν ἤκουσα. Ἀπὸ τὴν κοινοβουλευτικήν μου παράδοσιν καὶ ἀπὸ τὴν οἰκογενειακήν μου παράδοσιν, δὲν ἐφανταζόμην, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπευθυνθῇ εἰς ἐκπρόσωπον ἑνὸς Κόμματος εἰς ἑνικὸν ἀριθμὸν καὶ νὰ προσθέσῃ μίαν λέξιν «καμώματα» ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ τὴν ἀγνοῶ αὐτὴν τὴν λέξιν καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἔφθασεν εἰς τὸ βάθος τῶν ὤτων μου, διότι μοῦ ἦτο ἀπίστευτον νὰ μοῦ ἀπευθύνουν εἰς ἑνικὸν ἀριθμὸν καὶ προσθέσουν μίαν λέξιν «καμώματα». Ἐκφράζω τὴν βαθυτάτην μου λύπην δι’ αὐτὴν τὴν φράσιν τὴν ὁποίαν ἠμπορεῖ νὰ λέγῃ πρὸς τοὺς συνεργάτους του καὶ ὄχι πρὸς τοὺς ἀντιπάλους του.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὰ πρακτικά, δὲν ἀναγράφονται. Ἑπομένως, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ μὴ ἀναφερώμεθα εἰς ὅσα ἐπληροφορήθημεν ἀπὸ ἄλλους, ὅτι ἐλέχθησαν ἢ ὅσα ἐνομίσθη, ὅτι ἠκούσθησαν. Ὁ κ. Δ. Ἰωάννου, ἔχει τὸν λόγον.

§84Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, ὄχι διὰ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ συζητουμένου θέματος, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τόσας ἡμέρας ἀπασχολεῖ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐκθέσω ὡρισμένα συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα συνήγαγον ἐκ τῶν διεξαχθεισῶν συζητήσεων. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν, ὅτι τὸ συζητούμενον θέμα προεκλήθη ὄντως ἀπὸ τὸν ἐγκληματίαν Μέρτεν, καὶ ναὶ μὲν ἡ Κυβέρνησις τὸ ἔθεσε διὰ τῶν ἀνακοινώσεών της ὑπὸ συζήτησιν, μερὶς ὅμως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔκαμεν κακὴν χρῆσιν. Καὶ τοῦτο διότι ἐὰν ὁ πολιτικὸς κόσμος, ἐὰν οἱ 300 βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦμεν τὴν ἡγεσίαν τοῦ Ἔθνους, ἐὰν ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος ἵστατο εἰς τὸ ὕψος του, θέμα τοιοῦτον δὲν θὰ ὑπῆρχεν. Παρ’ ὅλα ταῦτα μερὶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἰδιαιτέρως ἡ ἄκρα Ἀριστερά, ἔκαμε κακὴν χρῆσιν καὶ ἐχρησιμοποίησε τὰ ὅπλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ ἐγκληματίας Μέρτεν ἔστρεψεν ἐναντίον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, κατὰ διάφορον μὲν τρόπον, ἀλλὰ πάντως διὰ τὸν αὐτὸν σκοπόν. Καὶ εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς τραγικῆς καταστάσεως κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ἐὰν ὑπῆρχε καὶ ἡ ἐλαχίστη ὑποψία, ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπέλθῃ ἢ ἄλλως θὰ ἔπρεπε τὸ θέμα αὐτὸ νὰ λήξῃ ἅπαξ διὰ παντός. Τοῦτο δὲν ἐγένετο, καὶ αὐτὸ βαρύνει ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι προσεπάθησαν νὰ τὸ ἐκμεταλλευθοῦν πολιτικῶς. Κύριοι βουλευταί, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν δὲν ἐσπούδασα κοινωνιολογίαν καὶ ἀνωτέραν πολιτικὴν τέχνην, νομίζω, ὅτι ἔχω τὴν δυνατότητα λόγῳ τῆς πείρας μου, καθ’ ὅσον κατ’ ἐπανάληψιν ἐξελέγην βουλευτής, νὰ κρίνω ὡρισμένας πράξεις. Ὄντως εἶναι ἄξιοι τιμῆς ὡρισμένοι ἐκ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων διὰ τὴν στάσιν των. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ μὴ εἴπω, ὅτι τινές, δὲν ἔπραξαν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τοὺς ἐπέβαλε τὸ καθῆκον τους, ἔναντι τοῦ Ἔθνους, διότι ὡς ἐτονίσθη, αἱ κατηγορίαι τοῦ Μέρτεν δὲν ἦσαν κατηγορίαι ἐναντίον προσώπων, ἀλλὰ ἐναντίον τοῦ Ἔθνους. Δι’ αὐτὸ θὰ ἔπρεπε ἐδῶ νὰ εἴμεθα ἡνωμένοι ἔναντι ἑνὸς κοινοῦ ἐχθροῦ. Τὸ ὅτι τοῦτο δὲν ἐγένετο, ἀποτελεῖ σφάλμα ἐκείνων ποὺ τὸ διέπραξαν. Κύριοι βουλευταί, θὰ εἴπω τινὰ ἐπὶ τῶν συμπερασμάτων τὰ ὁποῖα συνάγονται ἐκ τῆς συζητήσεως αὐτῆς. Πρῶτον, πρέπει ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ οἱ κ. Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων νὰ δίδουν ὀρθὰς κατευθύνσεις εἰς τὸν λαόν. Ἐὰν ὁ λαὸς δὲν καθοδηγῆται ἀπὸ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν διαφόρων παρατάξεων καὶ ἐὰν ἡμεῖς δὲν ὁδηγούμεθα ἀπὸ τὸν λαόν, τότε δὲν εἴμεθα ἄξιοι ἡγέται του. Ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ὁδηγοῦμεν τὸν λαὸν πρὸς τὸν δρόμον τῆς τιμιότητος. Δεύτερον, συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ προλαλήσαντα συνάδελφον, ὅτι πρέπει οἱ δημόσιοι ἄνδρες νὰ ἔχουν ξεκάθαρον τὸν πρότερον αὐτῶν βίον. Καὶ τρίτον πρέπει νὰ εὑρεθῇ τρόπος νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ ταχύτερον ἡ κατάστασις κατὰ τὴν ὁποίαν ὡρισμένοι παρουσιάζονται ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ὡς ὑπερασπισταὶ καὶ προσπαθοῦν μὲ συκοφαντίας καὶ ρητορικὰ σχήματα νὰ ἐπιρρίψουν εὐθύνας εἰς ἄλλους, καθ’ ἣν στιγμὴν αὐτοὶ βαρύνονται μὲ πράξεις σοβαρωτάτας εἰς βάρος τοῦ Ἔθνους. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμφανίζωνται ὡς ὑπερασπισταὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ποὺ τὸ Ἔθνος ὑπεδουλώθη, προσεπάθησαν νὰ ἐκμεταλλευθοῦν τὴν ἀδυναμίαν τοῦ λαοῦ, διὰ πολιτικοὺς σκοπούς; Καὶ ἐὰν συνέβαινε μόνον αὐτὸ θὰ τοὺς συγχωροῦσα ἴσως. Ἐὰν ὅμως προχωρήσω καὶ εἴπω, ὅτι τοῦτο ἦτο διὰ νὰ προδώσουν τὸ Ἔθνος καὶ διὰ νὰ ὑποδουλώσουν τὸ Ἔθνος, τότε, εἶναι ἀπαράδεκτον. Διότι ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι......

§85ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αἶσχος, δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὸ ἔκαμον.

§86Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Διότι ἐγὼ πιστεύω ἀκραδάντως, καὶ πρόθεσιν κακὴν δὲν ἔχω, ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ὡργάνωσαν ἢ ἐπὶ τέλους ἐπεκράτησαν εἰς τὸ ΕΑΜ–ΕΛΑΣ ἦσαν κοινοὶ προδόται τοῦ Ἔθνους. (Θόρυβος, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§87ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Προδόται εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι συνειργάσθησαν μὲ τοὺς Γερμανούς. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀποφεύγητε τοὺς χαρακτηρισμούς.

§89Γ. ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἔγκλημα κατὰ τῆς Πατρίδος νὰ ὁμιλῇ ὁ κ. συνάδελφος τόσον ἀνευλαβῶς διὰ τὸ ἔπος τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως. (Διαμαρτυρίαι — φωναὶ — θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§90Α. ΚΟΛΑΜΠΑΣ. Ποῖος εἶναι προδότης, βρὲ ἄτιμε; (Θόρυβος, ἀντεγκλήσεις). Ἐσὺ εἶσαι ἄτιμος. Νὰ ἀνακαλέσῃς.

§91ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς). Νὰ ἀνακαλέσῃ, νὰ ἀνακαλέσῃ.

§92Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ἐὰν δὲν ἀποδείξω ὅσα λέγω, θὰ ἀνακαλέσω. Ἐὰν ὅμως τὰ ἀποδείξω, νὰ ἀνακαλέσητε σεῖς.

§93Α. ΚΟΛΑΜΠΑΣ. Νὰ ἀνακαλέσητε.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἰωάννου, καλὸν εἶναι καὶ σᾶς κάμνω τὴν σύστασιν, ὅπως ἀποφεύγετε τοιούτους χαρακτηρισμούς.

§95Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν δὲν ἀποδείξω ὅσα ἰσχυρίζομαι, τότε θὰ ἀνακαλέσω... (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς).

§96ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ. Νὰ ἀνακαλέσῃ... (Θόρυβος).

§97Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ποῦ εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἥρωας τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως Ψαρρός, ὁ ὁποῖος ἐσφαγιάσθη; (Θόρυβος ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς — κωδωνοκρουσίαι). Ποῦ εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, τὸ πλῆθος τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ποὺ ἐσφαγιάσθη ἀγρίως. (Θόρυβος–Φωναὶ ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς).

§98Α. ΚΟΛΑΜΠΑΣ. Νὰ ἀνακαλέσῃ, κ. Πρόεδρε. Ποῖος εἶναι προδότης; (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι–Φωναί). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι συνάδελφοι, ἡσυχία.

§100Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Εἶπον, ὅτι θὰ ἀποδείξω... (Ἀντεγκλήσεις–Φωναὶ–Διαμαρτυρίαι). Εἰς τὴν Νεράϊδαν τῆς Θεσσαλίας...

§101ΦΩΝΑΙ ΕΚ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ. Νὰ ἀνακαλέσῃ (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι συνάδελφοι, ἡσυχία... (Θόρυβος–Φωναὶ–Ἀντεγκλήσεις–Συμπλοκαὶ βουλευτῶν). (Ἐπειδὴ ἀπειλεῖται συμπλοκὴ μεταξὺ βουλευτῶν τῆς Ἀριστερᾶς, οἵτινες ὁρμοῦν πρὸς τὸ βῆμα μὲ πρόθεσιν νὰ ἐπιτεθοῦν κατὰ τοῦ ρήτορος, καὶ βουλευτῶν τῆς Συμπολιτεύσεως, οἵτινες σπεύδουν νὰ τοὺς ἐμποδίσουν, ὁ Προεδρεύων κατέρχεται ἐν μέσῳ τῶν συμπλεκομένων βοηθούμενος ὑπὸ τῶν κλητήρων καὶ τμήματος τῆς Ἀστυνομικῆς Δυνάμεως καὶ ἀποκαθιστᾷ τὴν τάξιν διαχωρίζων τοὺς συμπλεκομένους βουλευτάς). Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις δι’ ὀλίγα λεπτά.

(Ὥρα 02.05′ π.μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 02.10′ π.μ.)

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§104Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν δὲν ἀνακαλέσῃ ὁ ὑβριστὴς, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ προχωρήσωμεν.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη. Καθῆστε εἰς τὰς θέσεις σας. Καθῆστε σᾶς παρακαλῶ, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δίδετε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι εἶσθε ἕτοιμοι νὰ ἀρχίσετε καὶ πάλιν τὰς ἐχθροπραξίας. Ὁρίστε, κ. Ἰωάννου.

§106ΦΩΝΑΙ ΕΚ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ. Νὰ ἀνακαλέσῃ, νὰ ἀνακαλέσῃ.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε νὰ ὁμιλήσῃ ὁ ἄνθρωπος.

§108ΦΩΝΑΙ ΕΚ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ. Νὰ ἀνακαλέσῃ.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ γίνῃ ὅ,τι γίνει ὑπὸ τὸ κράτος ἀπειλῶν. Ὁρίστε, κ. Ἰωάννου.

§110Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι τοῦ χαρακτῆρος μου νὰ συκοφαντῶ κανέναν, ἀλλὰ δικαίωμα ἔχω καὶ ὑποχρέωσιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἐκφράσω τὰς ἀπόψεις μου καὶ εἶναι ὑπόθεσις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ κρίνῃ, ἐὰν ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ λέγω τὴν ἀλήθειαν ἢ ψεύδομαι. Λέγω, ὅ,τι εἶπον προηγουμένως, δὲν εἶχον οὐδεμίαν πρόθεσιν νὰ θίξω συγκεκριμένα πρόσωπα.

§111Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Ἀκόμη χειρότερα.

§112Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Λέγω ὅμως, ὅτι ἀπεδείχθη ἐκ τῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα εἶπα πρὸ ὀλίγου καὶ ὅσα ἐν συνεχείᾳ θὰ εἴπω, ὅτι ὄχι οἱ ἀπαρτίσαντες, οἱ στρατιῶται δηλαδή, αὐτοὶ οἱ ἁγνοὶ Ἕλληνες οἱ περισσότεροι τῶν ὁποίων ἐπῆγαν δι’ ἐθνικοὺς σκοπούς, ἀλλὰ ἡ ἡγεσία ὅμως ἡ ὁποία κατέληξε νὰ ὁδηγήσῃ.... (θόρυβος, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς ἀριστερᾶς, κωδωνοκρουσίαι). Λέγω, ὅτι πιστεύω, ὄχι μόνον ἐγώ, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πιστεύει, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπήρτισαν τὴν ἡγεσίαν τοῦ ΕΑΜ–ΕΛΑΣ ἦσαν ξενοκίνητοι, δὲν ἦσαν κἂν Ἕλληνες.

§113ΦΩΝΑΙ ΕΚ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ. Ντροπή σου, ντροπή σου. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§114Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Καὶ νά, κ. συνάδελφοι, ποῦ τὸ στηρίζω.

§115Κ. ΔΕΣΠΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ξενοκίνητος εἶσθε σεῖς.

§116Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ ἔλθετε καὶ νὰ εἴπητε ὅ,τι θέλετε ἐναντίον μου, ἀρκεῖ νὰ ἔχετε στοιχεῖα.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τελειώνετε, κ. Ἰωάννου.

§118Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Σέ πέντε λεπτὰ τελειώνω, κ. Πρόεδρε. Καὶ ἐρωτῶ, κ. συνάδελφοι, τὶ ἔφταιξεν ὁ συνταγματάρχης Ψαρρός, ὁ ὁποῖος ἐσφαγιάσθη ἀπὸ τὸν ΕΛΑΣ; Τὶ ἔφταιξε, κ. συνάδελφοι, ὁ στρατηγὸς Ζέρβας μὲ τὰ παλληκάρια του εἰς τὴν Νεράϊδα τῆς Θεσσαλίας τὸ 1943 — λυποῦμαι, διότι δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ κ. Πυρομάγλου.— Τὶ ἔφταιγε μία ὁμὰς 500–600 ἀνδρῶν ἐναπομείνασα ἐκ τῶν μαχῶν μετὰ τῶν Γερμανῶν διὰ νὰ βληθῇ...... (Φωναὶ ἐκ τῆς ἀριστερᾶς, διαμαρτυρίαι, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). ....τὶ ἔφταιγε λέγω, κ. συνάδελφοι, διὰ νὰ βληθῇ ἀπὸ τὶς ἀδελφωμένες σφαῖρες τῶν πολυβόλων καὶ τῶν ὁπλοπολυβόλων τῶν ἐλασιτῶν ποὺ ἔβαζαν ἐναντίον τῶν κεφαλιῶν τοῦ ΕΔΕΣ μαζὺ μὲ τοὺς Γερμανούς; Τὶ ἔφταιγε, κ. συνάδελφοι, τὸ τάγμα Καλλιοπούλου εἰς τὴν τοποθεσίαν Ἀραχωβίτσα Ἰωαννίνων..... (θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι), τὶ ἔφταιγε τὸ τάγμα αὐτὸ νὰ προδοθῇ ἀπὸ τὴν Κεντρικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ΕΑΜ Ἰωαννίνων καὶ νὰ ἀποδεκατισθῇ ἀπὸ τοὺς Γερμανούς; Νὰ ἀγαπητοὶ κ. συνάδελφοι...... (Φωναὶ ἐκ τῆς ἀριστερᾶς. Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὶ κατάστασις εἶναι αὐτή; Διατὶ ἐγκαινιάζετε νὰ γίνωνται αὐτοῦ τοῦ εἴδους αἱ ἀποδοκιμασίαι; Θὰ σᾶς ἀρέσῃ ὅταν ἔλθῃ ἕνας ἰδικός σας ὁμιλητὴς νὰ γίνωνται αὐτὰ τὰ πράγματα;

§120Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Καὶ τέλος, κ. συνάδελφοι, τὶ ἔφταιγε ἡ ὑποδουλωμένη Β. Ἤπειρος.... (χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πλευρᾶς) ποὺ τὴν ἐπώλησαν οἱ ἐλασῖται μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν; Ἀποτελεῖ ἢ δὲν ἀποτελεῖ προδοσίαν τοῦ Ἔθνους αὐτό; (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πλευρᾶς). Καὶ τελειώνων, προτείνω, χωρὶς πρὸς τοῦτο νὰ εἶμαι ὁ πλέον ἁρμόδιος, ὅτι καὶ τὸ Σύνταγμα πρέπει νὰ ὑποστῇ ὡρισμένας τροποποιήσεις, ἀλλὰ καὶ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ τροποποιηθῇ, διὰ νὰ ἀντιμετωπισθοῦν αὐτοῦ τοῦ εἴδους αἱ καταστάσεις. (Χειροκροτήματα).

§121Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶχον προσέξει κατὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ἀρβανιτάκι, ὅτι διετυπώθη—κατὰ πᾶσαν πιθανότητα χωρὶς νὰ εἶναι πρόθεσις τοῦ κ. Ἀρβανιτάκι νὰ εἴπῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπε— κἄτι τὸ ὁποῖον ἔθιξε τὸ Σῶμα τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν. Εἶπεν ὁ κ. Ἀρβανιτάκις, ὅτι οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ δὲν ἔκαμαν τὸ καθῆκον των...

§122ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶπεν ἔτσι.

§123Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν εἶναι δυνατόν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, κ. συνάδελφοι. Εἰσάγονται συστήματα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαράδεκτα, κ. Πρόεδρε.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως καὶ εἶναι ἀπαράδεκτα.

§125Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ. Σιγά, σιγά, θὰ βγάλωμεν καὶ τὰ παπούτσια μας.

§126Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν ἐπρόσεξα εἶπον, ὅτι ὁ κ. Ἀρβανιτάκις, χωρὶς ἀσφαλῶς νὰ ἔχῃ τὴν πρόθεσιν νὰ γενικεύσῃ μέχρι τοιούτου σημείου τὴν παρατήρησίν του, ὡμίλησε περὶ τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν εἰπών, ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τῆς κατοχῆς, δὲν ἔκαμαν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἀσχολοῦνται μὲ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ὑλικῶν των ἀναγκῶν. Ἡ διατύπωσις ἦτο βαρεῖα καὶ εἶναι ἄντικρυς ἀντίθετος πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Πιθανὸν ὡρισμένοι, ἐλάχιστοι νὰ μὴ ἔπραξαν τὸ καθῆκον των. Ἀλλὰ ὁ μέγας ἀριθμὸς τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν, ὁ παμμέγιστος ἀριθμὸς τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν ἔπραξεν τὸ καθῆκον του, εἴτε εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν, εἴτε εἰς τὸ Ἐλ Ἀλαμέϊν καὶ τὸ Ρίμινι, εἴτε ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἰς τὰ βουνά, εἴτε καὶ εἰς τὰς πόλεις, ὅπου μετεῖχον ὡρισμένων ὀργανώσεων αἱ ὁποῖαι ὑπηρέτησαν τὴν ὑπόθεσιν τῆς νίκης τῶν Συμμάχων καὶ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Ἑλλάδος, κατὰ τρόπον ἐξαιρέτως ἀποτελεσματικόν. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Θὰ ἤθελον νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι καὶ ὡρισμένοι ἀνώτατοι ἀξιωματικοὶ ἢ ἀνώτεροι, οἱ ὁποῖοι παρέμειναν εἰς τὰς Ἀθήνας, παρέμειναν κατόπιν ἐντολῆς τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Καΐρου, κατόπιν προσωπικῆς μου ἐντολῆς. Πρὶν ἢ ἀναχωρήσω ἐξ Ἑλλάδος, εἶχε καταρτισθῆ καὶ εἶχεν ὀργανωθῆ ὁλόκληρος ὑπηρεσία πληροφοριῶν καὶ ἀγῶνος, ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ὁποίας ἦσαν ἄριστοι ἀξιωματικοί, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μετὰ ταῦτα ἐγένοντο Ἀρχηγοὶ εἴτε τοῦ Ἐπιτελείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, εἴτε τοῦ ΓΕΣ, ὅπως ὁ Κιτριλάκης, ὁ Τσακαλῶτος, ὁ ὁποῖος μετὰ ταῦτα ἦλθε καὶ εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν καὶ ἐπολέμησεν εἰς τὸ Ρίμινι, ὅπως ὁ Δόβας καὶ ὅπως πολλοὶ ἀκόμη ἄλλοι. Ὅλοι αὐτοί, κατέχοντες ἀσυρμάτους, καταρτίσαντες ὁλόκληρα δίκτυα πληροφοριῶν καὶ ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Θεσσαλονίκῃ, εἰργάσθησαν κατὰ τρόπον λίαν ἐπικίνδυνον, τοὐλάχιστον ἐξ ἴσου ἐπικίνδυνον μὲ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἠγωνίσθησαν ὅσοι εὑρίσκοντο εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν, εἴτε τοῦ ἐξωτερικοῦ, εἴτε τῶν βουνῶν. Ἑπομένως, χρειάζεται κἄποια προσοχὴ εἰς τὴν διατύπωσιν γνώμης περὶ τῆς δράσεως καὶ τοῦ ἤθους τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν. Δὲν χρειάζεται κἂν προσοχή. Χρειάζεται θαυμασμός. Δὲν χρειάζεται κἂν ἐπιφύλαξις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κρίσιν μας περὶ αὐτῶν. Χρειάζεται βαθύτατος σεβασμὸς καὶ θαυμασμὸς ἀπεριόριστος. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§127Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Χαίρω, κ. Πρόεδρε, διότι ὁ σεβαστός μου Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔθεσε τὸ ζήτημα. Διότι ἐγὼ προηγουμένως εἶχον δηλώσει ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι ἡ συντριπτικὴ πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἔπραξε τὸ ἐθνικόν της καθῆκον, κατὰ τὰς κρισίμους ἐκείνας στιγμάς. Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ δὲν ἀποτελοῦν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Τὸ ὅτι ὅμως ὑπῆρξε μεγαλυτέρα ἡ ἀναλογία —διὰ νὰ διευκρινήσω— τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔπραξαν τὸ καθῆκον των, εἶναι γεγονὸς καὶ τὸ θεωρῶ ὡς τοιοῦτον.

§128Δ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Ἐὰν δὲν ἀναφέρετε ὀνομαστικῶς, τότε εἶσθε συκοφάντης.

§129ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΕΣ. Ὄχι ὀνόματα.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφῆστε, παρακαλῶ, τὰ ὀνομαστικῶς.

§131Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Τότε, παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ ἀνακαλέσῃ ὁ κ. Ἰατρίδης, διότι ἄλλως πρέπει νὰ ἀπαντήσω. Ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ Προεδρεῖον μοῦ λέγουν νὰ μὴ ἀναφέρω ὀνόματα. Συνεπῶς, δὲν εἶμαι συκοφάντης.

§132ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὀνομάσητε 10.000 ἀξιωματικούς;

§133Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Τότε, τὶ θέλετε νὰ ὀνομάσω; Ὑπῆρξαν Ἕλληνες ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι αὐτὴν τὴν στιγμὴν κυκλοφοροῦν ἐλεύθεροι εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ εἶναι πρὸς ἐντροπὴν τοῦ Ἔθνους καὶ οἱ ὁποῖοι ἐντύθηκαν μὲ γερμανικὴν στολὴν καὶ ἐβοήθησαν τὰ γερμανικὰ στρατεύματα ὑποχωροῦντα.

§134Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Ἐκ μέρους τῆς Νέας Πολιτικῆς Κινήσεως, ὀφείλω νὰ δηλώσω, ἐπὶ τῆς ἐγερθείσης παρεξηγήσεως ὡρισμένης φράσεως τοῦ κ. Ἀρβανιτάκι, ὅτι συμφωνοῦμεν ἀνεπιφυλάκτως μὲ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, γνωρίζοντες καὶ διαπιστοῦντες, ὅτι ὁ Ἐθνικὸς Στρατὸς ἐν τῷ συνόλῳ του ἐστάθη πάντοτε εἰς τὸ ὕψος τῆς ἱερᾶς ἀποστολῆς του, τὸ δὲ Σῶμα τῶν Ἑλλήνων Ἀξιωματικῶν, ἀπετέλεσε κατὰ τὴν κατοχὴν τὸ στέλεχος τῆς ἠθικῆς ἀντιστάσεως τοῦ Ἔθνους καὶ τὸ νεῦρον τῆς ἐμπράκτου ἀντιδράσεώς του κατὰ τῶν κατακτητῶν. (Χειροκροτήματα).

§135Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαχωρίσω τὴν θέσιν μου ἀπὸ ὅσα ὁ κ. Ἀρβανιτάκις ἀνέφερε, καίτοι ἀνήκομεν εἰς τὸ αὐτὸ Κόμμα, διότι οἱ Ἕλληνες Ἀξιωματικοὶ ἐν τῷ συνόλῳ των σχεδὸν ἐπολέμησαν καὶ κατὰ τὸν Ἀλβανικὸν πόλεμον καὶ κατὰ τὴν κατοχήν. Αἱ κατηγορίαι αἱ ὁποῖαι ἐξετοξεύθησαν καὶ δὴ εἰς τὴν Ἕνωσιν τῶν Ἐφέδρων Ἀξιωματικῶν Ἀθηνῶν, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ ἀνήκω, συνήντησαν τὴν διαμαρτυρίαν ὁλοκλήρου τοῦ ὑγιῶς σκεπτομένου ἐφεδρικοῦ κόσμου καὶ ὑπῆρξαν ἔργον τῶν κομμουνιστῶν ἔναντι τοῦ Σώματος τῶν Ἑλλήνων Ἀξιωματικῶν.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὶν ἀρχίσετε τὴν ὁμιλίαν σας, κ. Κοθρῆ, θὰ ἤθελον νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω μίαν ἔκκλησιν πρὸς τὸ Σῶμα. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἐσημειώθησαν ἐπεισόδια. Σήμερον καὶ πάλιν ἐσημειώθησαν ἐπεισόδια. Δὲν πρόκειται αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ κρίνω ποῖος πταίει ἢ ποῖος δὲν πταίει, ποῖος ἐδικαιώθη καὶ ποῖος δὲν ἐδικαιώθη ἢ ποῖος ἔπταιξε περισσότερον ἢ ὀλιγώτερον. Παρατηρεῖται ἕνας ἐκνευρισμός, ὁ ὁποῖος δὲν συμβάλλει εἰς τὴν ὁμαλὴν διεξαγωγὴν τῆς συζητήσεως. Παρακαλῶ, συνεπῶς, ὅλους τοὺς κυρίους βουλευτάς, ὅλων τῶν πτερύγων, νὰ ἠρεμήσουν καὶ νὰ εἶναι οἱ ρήτορες καὶ ἰδίᾳ οἱ διακόπτοντες, προσεκτικοὶ εἰς τὰς ἐκφράσεις των. Ἡ Ἐθνικὴ Ἀντίστασις ὑπῆρξε καθολική. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην, λοιπόν, αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ βάλλωμεν οἱ μὲν κατὰ τῶν δὲ καὶ κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ καταρρίπτεται ἡ στάθμη τῶν συζητήσεων. Δυστυχῶς, συμβάλλομεν εἰς τὴν πτῶσιν τῆς στάθμης τῆς συζητήσεως αὐτῆς μὲ τὴν προσπάθειαν ποὺ καταβάλλεται νὰ σπιλωθοῦν πρόσωπα ἐκτὸς τῆς Βουλῆς εὑρισκόμενα, καὶ δὴ στενοὶ συγγενεῖς διαφόρων συναδέλφων, ἤτοι σύζυγοι, ἀδελφοὶ κλπ. Λοιπόν, κύριοι ἂς περιορισθῶμεν πλέον εἰς τὸ κύριον θέμα, μὲ ἠρεμίαν καὶ ψυχραιμίαν, διὰ νὰ τελειώνωμεν. Ὁρίστε, κ. Κοθρῆ.

§137Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, λυποῦμαι, διότι ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα μετὰ τὰ διαδραματισθέντα ἐπεισόδια. Θέματα τόσον σοβαρά, ὅσον τὸ προκῦψαν, δὲν ἀντιμετωπίζονται μὲ τοιαύτην ὀξύτητα. Ὀφείλομεν ν’ ἀντιμετωπίσωμεν τὰ θέματα μὲ μεγαλυτέραν ἠρεμίαν, ἡ δὲ κυβερνητικὴ πλειοψηφία ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δίδῃ πρώτη τὸ παράδειγμα, ἀκόμη καὶ ὅταν προκαλῆται. Κύριοι βουλευταί, αἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος ἐπανήρχισαν διὰ πρώτην φορὰν ὑπὸ τόσον καταθλιπτικὴν πολιτικὴν ἀτμόσφαιραν. Ἕνας ἐγκληματίας πολέμου, ὁ ὁποῖος μὲ τὴν δρᾶσιν του ἐξηυτέλισε τὴν ἀνθρωπίνην ἰδέαν καὶ ἠμαύρωσε τὸν πνευματικόν μας πολιτισμόν, βάλλει ἐπὶ δεκαπενθήμερον κατὰ τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Χώρας καί τινων τῶν ὑπουργῶν του, προσπαθῶν νὰ μειώσῃ τὸ ἐθνικόν μας γόητρον καὶ νὰ σπιλώσῃ τὴν ἐθνικήν μας τιμήν. Ἐνῷ ἀνεμέναμεν νὰ ἐπαναληφθοῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς διὰ ν’ ἀσχοληθῶμεν μὲ τὰ φλέγοντα ἐθνικὰ καὶ οἰκονομικὰ προβλήματα, ἀντ’ αὐτῶν συζητοῦμεν ἐπὶ ἀνακοινώσεων τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς συκοφαντίας τοῦ ἐγκληματίου πολέμου Μέρτεν. Ἡ Κυβέρνησις ἐκάλεσε τὴν Βουλὴν διὰ τοῦ Ἀντιπροέδρου αὐτῆς καὶ διά τινων ὑπουργῶν νὰ τοποθετηθῇ ἔναντι τῶν καταγγελιῶν, ὡς ν’ ἀπετέλει ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία Δικαστήριον. Εὐτυχῶς, ἡ ἐκδηλωθεῖσα ἀντίδρασις τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἠνάγκασε τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ὑπαναχωρήσῃ καὶ νὰ δηλώσῃ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκλήθη οὐχὶ διὰ νὰ λάβῃ θέσιν, ἀλλὰ διὰ ν’ ἀκούσῃ τὰς ἀνακοινώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ διαφωτισθῇ ἐπὶ τοῦ θέματος. Ὁ ἐγκληματίας Μέρτεν, ὁ ὁποῖος, ὡς γνωστόν, κατεδικάσθη τελεσιδίκως ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης, ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ πλήξῃ τὸ γόητρον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλ’ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν πτοεῖται ἀπὸ τοιούτου εἴδους συκοφαντικὰς ἐπιθέσεις, διότι ἔχει ἔνδοξον ἱστορίαν καὶ προσέφερε πολύτιμον συμβολὴν εἰς τὸν τελευταῖον παγκόσμιον πόλεμον, χωρὶς νὰ ζητήσῃ ἐκ τῶν προτέρων ἀνταλλάγματα καὶ χωρὶς νὰ λάβῃ μέχρι σήμερον τὰ ὅσα δικαιοῦται διὰ τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας ὑπέστη καὶ τὰς θυσίας εἰς τὰς ὁποίας ὑπεβλήθη. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι τοιαῦτα μεγάλα ἠθικὰ θέματα, ὅπως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη μὲ τὰς κατηγορίας τοῦ ἐγκληματίου Μέρτεν, πρέπει νὰ ἀντιμετωπίζωνται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, πέραν προσωπικῶν καὶ πολιτικῶν ἀντιθέσεων. Εἴμεθα παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Κυβερνήσεως τῆς οἱασδήποτε Κυβερνήσεως καὶ τοῦ οἱουδήποτε πολιτικοῦ ἀνδρὸς τῆς χώρας, προκειμένου νὰ ἀντιμετωπίσῃ συκοφαντικὰς ἐπιθέσεις ὡς ἡ προκειμένη. Ἡ Κυβέρνησις, εἰς τοιαύτας περιπτώσεις, εἶναι φυσικὸν νὰ ὑπολογίζῃ ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ Ἔθνους. Εἰς τοιαῦτα θέματα, δὲν ὑπάρχουν κομματικὰ κριτήρια. Δυστυχῶς ὅμως, ἡ Κυβέρνησις ἀντὶ νὰ ἀξιοποιήσῃ τὴν ἀντίδρασιν αὐτὴν τοῦ Ἔθνους, ἐμφανίζεται ἀμέσως παραπαίουσα καὶ ἀφίνει τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι πιθανὸν νὰ ἔχῃ δίκαιον ὁ συκοφάντης. Ἡ Κυβέρνησις, ἔθεσε τὸ θέμα εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ὡς θέμα ἀντιδικίας, ἐνῷ ἀντιδικία δὲν ὑπάρχει. Κύριοι συνάδελφοι, ὁμολογοῦμεν εἰλικρινῶς, ὅτι θέλομεν νὰ βοηθήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, διότι γνωρίζομεν τὰς δυναμένας συνεπείας, τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ διὰ τὴν χώραν, ἐὰν αἱ τοιαῦται συκοφαντίαι εὕρουν ἀπήχησιν εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τοιαῦτα θέματα, ὀφείλει ἡ πολιτικὴ ἡγεσία, καὶ πᾶς πολιτικός, νὰ τὰ ἀντιμετωπίζῃ μὲ ψυχραιμίαν, μὲ θάρρος καὶ μὲ συνέπειαν, διότι ἄλλως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφύγουν τὰς δυσμενεῖς συνεπείας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ δράσῃ ὡς ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ προσωπικῆς του ὑποθέσεως, ἀλλὰ ὤφειλε νὰ ἐνεργήσῃ ὡς ἐκπρόσωπος ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλά, ἂς ἴδωμεν τὴν σειρὰν τῶν γεγονότων, διὰ νὰ κρίνωμεν τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως. Ἐνῷ εὐθύς, ὡς ἐκυκλοφόρησαν τὰ συκοφαντικὰ δημοσιεύματα, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λαμβάνει γνῶσιν τῶν κατηγοριῶν τοῦ Μέρτεν, ἡ ἀντίδρασίς του ὑπῆρξε χλιαρά. Ἡ πολιτικὴ ζωή, κύριοι συνάδελφοι, ἔχει ἀνάγκην τόλμης καὶ ἰδεολογικὰς συνεπείας καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἐπέδειξεν οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ἄλλο, ὅπως εἶχε τὴν ἀξίωσιν ὁ λαὸς καὶ ὁπότε δὲν θὰ ὑπῆρχε σήμερον θέμα Μέρτεν καὶ δὲν θὰ εὑρισκώμεθα πρὸ τοῦ θλιβεροῦ θεάματος, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει αὐτὰς τὰς ἡμέρας ἡ Βουλή. Τὸ θέαμα πράγματι, τῶν ἡμερῶν αὐτῶν, εἶναι λίαν θλιβερόν. Ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἐνῷ ὤφειλε, λόγῳ τῆς σοβαρότητος τοῦ θέματος, νὰ προβῇ ὁ ἴδιος εἰς τὰς σχετικὰς ἀνακοινώσεις πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἀναθέτει τὸ ἔργον τοῦτο εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Τρέφω ἀπεριόριστον σεβασμὸν πρὸς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν ἦτο τὸ ἐνδεδειγμένον πρόσωπον διὰ τὸ ἔργον αὐτό. Ἐνθυμούμεθα, ὅτι πρὸ τῶν τελευταίων ἐκλογῶν, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος, ὁμιλῶν πρὸς τὸν λαὸν τῶν Ἀθηνῶν, ἀπηύθυνε πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν βαρυτάτας κατηγορίας. Τὸν κατηγόρησε δι’ ἀλλεπαλλήλους παραβάσεις ἠθικῶν ἀρχῶν τοῦ πολιτεύματος καὶ ὅτι διὰ τῆς πολιτείας του ὁδηγεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργός, εἰς τὴν ἀνατροπὴν ὅλων τῶν ἠθικῶν ἀξιῶν τῆς πολιτικῆς ζωῆς. Πέραν δὲ τῶν κατηγοριῶν τούτων, τὸν ἐχαρακτήρισε καὶ ὡς τὸν ἀνεπαρκέστερον ὅλων τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν τῆς χώρας. Καὶ γεννᾶται εὐλόγως τὸ ἐρώτημα, πότε μᾶς ἔλεγε τὴν ἀλήθειαν, τότε ἢ χθές, ὅταν ὁμιλῶν ἐνώπιόν μας ὕμνησε τὸν κ. Καραμανλῆν; Ἐν συνεχείᾳ, ἐγκρίσει τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, συνεχίζεται τὸ θλιβερὸν θέαμα εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Ἐπιτρέπει εἰς τοὺς θιγομένους ὑπουργοὺς νὰ ἀπολογηθοῦν ἐνώπιον τοῦ Σώματος καὶ νὰ παρουσιάσουν τὸ θλιβερὸν θέαμα, τοῦ ὁποίου ὅλοι ὑπήρξαμεν μάρτυρες. Ἐνῷ ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δικαστήριον, ἀλλὰ πολιτικὸν βῆμα, τὸ ὁποῖον ἐκλήθη διὰ νὰ ἐλέγξῃ τὸν τρόπον διαχειρίσεως καὶ οὐχὶ τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως, οἱ θιγόμενοι ὑπουργοὶ ὡμίλησαν κατὰ τρόπον ἀπολογητικόν, ὡς νὰ ἀπευθύνοντο εἰς τακτικὸν δικαστήριον. Οὕτω καὶ τὸ κῦρος των ἐμειώθη καὶ ἡ Κοινὴ Γνώμη δὲν ἱκανοποιήθη. Ἐπεχείρησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιρρίψῃ τὴν εὐθύνην διὰ τὴν ἔκτασιν τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ συζητουμένη ὑπόθεσις, εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἐνῷ εἶναι γνωστόν, ὅτι οὐδεμία ἐκδήλωσις αὐτῆς ἐπὶ τῆς οὐσίας ἐγένετο, ἀλλὰ ἐπεκρίθη, ἐπαναλαμβάνω, ἡ διαχείρισις τοῦ θέματος. Γνωρίζομεν, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ ἀπήχησις τῶν γεγονότων αὐτῶν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην ὑπῆρξε τεραστία. Τὴν ἀπήχησιν αὐτὴν ὅμως, δὲν τὴν ἐδημιούργησεν ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἀλλὰ ἡ πολιτική, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς πλήρη συνάρτησιν μὲ τὴν ἀσκηθεῖσαν πολιτικὴν εἰς τὸ θέμα τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου. Ἡμεῖς ἐπεκρίναμεν τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἠθέλησε νὰ ἀπολύσῃ τὸν Μέρτεν καὶ διότι εἰσηγήθη νόμον περὶ ἐγκληματιῶν πολέμου, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ὁποίου, διὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης μᾶς ἐβεβαίωσεν, ὅτι δὲν ἀφορᾷ τὸν Μέρτεν καὶ ὅτι ὁ Μέρτεν ὁπωσδήποτε θὰ δικασθῇ ἐν Ἑλλάδι, ὅπου καὶ θὰ ἐκτίσῃ τὴν ποινήν του. Ἐν συνεχείᾳ καὶ λόγῳ πιέσεων, εἰσηγεῖται μετὰ πάροδον ὀλίγων μηνῶν νέον νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπολύεται τῶν φυλακῶν ὁ καταδικασθεὶς ἀπὸ τὰ Ἑλληνικὰ Δικαστήρια εἰς 25ετῆ κάθειρξιν ἐγκληματίας Μέρτεν, διὰ τῆς χορηγήσεως ἀναστολῆς ἄνευ ὅρων ἐκτίσεως τῆς ποινῆς καὶ μὲ τὴν δικαιολογίαν, ὅτι τοῦτο ἀποβλέπει εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν Ἑλληνογερμανικῶν σχέσεων. Κύριοι βουλευταί, ἡ πολιτικὴ τῆς ρυθμίσεως τοῦ θέματος τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου, ἦτο πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου. Ἦτο μία πολιτική, τὴν ὁποίαν ἐπέβαλε πράγματι ἡ ἀνάγκη ἀναπτύξεως καλῶν σχέσεων μὲ τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἐψήφισε τὸν νόμον 2058)52 περὶ μέτρων εἰρηνεύσεως, διὰ τοῦ ὁποίου προωθεῖτο τὸ θέμα τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου καὶ κατωχυροῦντο τὰ δικαιώματα τῆς Ἑλληνικῆς δικαιοσύνης, μέσα εἰς τὰ πλαίσια μιᾶς γενικῆς πολιτικῆς διὰ τὴν λήθην τοῦ παρελθόντος. Ἐνῷ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἐψήφισεν εἰδικοὺς νόμους περὶ ἐγκληματιῶν πολέμου μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ρυθμίσῃ τὸ θέμα Μέρτεν. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐξῆρε τὴν ἀνάγκην νὰ παραπεμφθοῦν αἱ ὑποθέσεις τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου εἰς τὰ γερμανικὰ δικαστήρια, ὡς ἀδιάβλητα δικαστήρια. Ἡ Κυβέρνησις, κατ’ ἀκολουθίαν, εἶναι δεσμία τῆς πολιτικῆς ποὺ ἠκολούθησεν εἰς τὸ θέμα ἐγκληματιῶν πολέμου διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἀπόλυσιν τοῦ Μέρτεν καὶ δι’ αὐτὸ τὸ θέμα τοῦτο ἔχει προϊστορίαν, ἡ ὁποία ἀναμφιβόλως, δέον νὰ σχετισθῇ μὲ τὴν συκοφαντικὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐγκληματίου Μέρτεν. Ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς ἐφημερίδας ἐπιστολὴ τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης κ. Τριανταφυλλίδη, ὅτι συνηντήθη εἰς τὰς φυλακὰς Ἀβέρωφ καὶ εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Διευθυντοῦ μὲ τὸν Μέρτεν.

§138Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης καὶ ὁ Διευθυντὴς τῶν φυλακῶν, διαψεύδουν τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ Μέρτεν.

§139Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐγένετο ἡ συνάντησις αὐτὴ ἢ ὄχι;

§140Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Κύριε Ἐφραιμίδη, νὰ τὰ ἀφήσετε αὐτὰ τὰ πονηρά σας.

§141Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, γεγονὸς εἶναι, ὅτι ἐδημοσιεύθη ἐπιστολὴ τοῦ κ. Τριανταφυλλίδη, ἀπὸ τὴν ὁποίαν διαπιστοῦται, ὅτι δύο ἡμέρας πρὸ τῆς συντάξεως τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκληματιῶν πολέμου, ἤτοι τὴν 14ην Ὀκτωβρίου 1959, συνηντήθη μὲ τὸν Μέρτεν εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Διευθυντοῦ τῶν Φυλακῶν ἀλλὰ ἀναφέρει, ὅτι οὐδεμία συζήτησις ἐγένετο καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἀνέφερε τι σχετικὸν εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, Κύριοι συνάδελφοι, ἡ θλιβερὰ κατάστασις, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη μὲ τὴν ὑπόθεσιν Μέρτεν, ὀφείλεται εἰς τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἐν προκειμένῳ ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις. Ὅπως εἰς ὅλα τὰ μεγάλα θέματα, τὰ ὁποῖα χειρίζεται, τῆς ἀπολείπει τὸ θάρρος, οὕτω καὶ εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Ἐνῷ ἐπίστευεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀπολυθῇ ὁ Μέρτεν, δὲν τὸ ἀποφασίζει εὐθέως, ἀλλὰ διὰ τῆς τεθλασμένης, ἡ ὁποία τὴν ἔφερεν εἰς τὸ σημερινὸν ἀδιέξοδον. Ἐπεκαλέσθη, κατὰ τὸ στάδιον τῆς ψηφίσεως τῶν σχετικῶν μὲ τὴν ὑπόθεσιν Μέρτεν νόμων, ὅτι τοῦτο ἐπέβαλεν ἡ ἀνάγκη τῆς βελτιώσεως τῶν Ἑλληνογερμανικῶν σχέσεων. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ θλιβερὰ κατάστασις, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη μὲ τὴν ὑπόθεσιν Μέρτεν, εἶναι συνέπεια τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ὅπως εἰς ὅλα τὰ μεγάλα θέματα, ἔτσι καὶ ἐν προκειμένῳ δὲν ἐπέδειξε τὸ θάρρος νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην ἐφαρμογῆς τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν εἰς τὴν πραγματικότητα πιστεύει. Ἔτσι ἀπέφυγε, παρ’ ὅλον ὅτι ἐπιμόνως ἐζήτει ἀπὸ ἡμᾶς νὰ ἀναφέρῃ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους τὸ ἐθνικὸν συμφέρον ἐπέβαλε τοιοῦτον χειρισμόν. Ὑπάρχουν ὅμως στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα πείθουν, ὅτι οὐδεμία ἀνάγκη ὑπῆρχε διὰ τοιούτων μεθόδων νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ ἀνάπτυξις τῶν Ἑλληνογερμανικῶν σχέσεων. Ὑπάρχει ἔγγραφον τῆς Πρεσβείας τῆς Βόννης τοῦ Σεπτεμβρίου 1952, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀποδεικνύεται, ὅτι ὁ ἀντεισαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου κ. Τούσης, ὅταν μετέβη εἰς Γερμανίαν, κατ’ ἐντολὴν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου, διὰ τὸ θέμα τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου, εὑρέθη πρὸ τῆς ἀντιλήψεως τῶν Γερμανῶν ἁρμοδίων, ὅτι δι’ αὐτοὺς δὲν ὑπῆρχε θέμα ἐγκληματιῶν πολέμου. Ὁ κ. Τούσης τοὺς ἔπεισεν, ὅτι ὑπῆρχε θέμα καὶ ὅτι ὁ νόμος 2058 ἐχάραξε τὴν σχετικὴν πολιτικὴν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ Γερμανοὶ ἁρμόδιοι συνεφώνησαν καὶ ἀπεδέχθησαν, ὅτι τὰ Ἑλληνικὰ Δικαστήρια ἦσαν ἁρμόδια νὰ ἐκκαθαρίσουν τὴν ὅλην κατάστασιν.

§142Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Πράγματι, ὅταν ὁ κ. Τούσης μετέβη εἰς τὴν Γερμανίαν, πράγματι κατώρθωσε νὰ πείσῃ, ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ νόμου δὲν ἦτο ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἔλεγεν ὅτι εἶναι. Ἀλλὰ τὶ σημαίνει τοῦτο; Σημαίνει, ὅτι ἡ κυβερνητικὴ πολιτική, ἡ ὁποία εἶχε χαραχθῇ καὶ ἡ ὁποία προέκυπτεν ἀπὸ τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα κατέθεσα, δὲν ἐφηρμόσθη ἐξ ὁλοκλήρου λόγῳ τῆς γνώμης τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς.

§143Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Συνεπῶς, δὲν ὑπῆρχε λόγος νέας νομοθεσίας καὶ νέας πολιτικῆς, ἐκτὸς ἐὰν ἐπρόκειτο ὄχι περὶ γενικῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ ὅλου θέματος, ἀλλὰ περὶ μεμονωμένης περιπτώσεως, ὅπως μὲ τὴν ὑπόθεσιν Μέρτεν. Ἔπεισε, λοιπόν, ὁ κ. Τούσης τοὺς Γερμανούς, ὅτι ὑφίστατο θέμα ἐγκληματιῶν πολέμου καὶ καλῶς ἐφηρμόζετο ὁ νόμος 2058)52 καὶ μετὰ 8 ἔτη ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ λέγει....

§144Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Νομίζω, ὅτι παρεξηγεῖτε τὰ λεχθέντα. Τὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου τὰς ἐξέφραζεν ἡ σειρὰ τῶν ἀνταλλαγέντων τηλεγραφημάτων, τὰ ὁποῖα κατέθεσα. Αὐτὰ ἀποδεικνύουν ρητῶς περὶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶπον ἐγώ. Ἡ ἔννοια τοῦ νόμου ποὺ εἶχε ψηφισθῆ, πράγματι, εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἐξήγησεν, ὅταν μετέβη ὁ Ἀντεισαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου κ. Τούσης εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ τοὺς ἔπεισεν, ὅτι τὸ κείμενον τοῦ νόμου δὲν περιεῖχε τὴν δυνατότητα τῆς πλήρους λήξεως τοῦ ζητήματος τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου. Ἀπὸ τὰ τηλεγραφήματα, ὅμως, προκύπτει αὐτό, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξα ὡς κατεύθυνσιν ἐξωτερικῆς πολιτικῆς καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ὁμιλεῖ περὶ τῆς ἐνδεχομένης ἀνάγκης νέου εὐρυτέρου νόμου. Ταῦτα δὲ συνέβαινον τὸν Μάϊον καὶ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1952. Τὸν Νοέμβριον 1952 ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, ἔδωσε τὴν θέσιν της εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Συναγερμοῦ. Πάντως αὐτὰ δὲν ἐλέχθησαν διὰ νὰ φανῇ, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου μετὰ ὀκτὼ ἔτη ἀπελύθη ὁ Μέρτεν, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐξηγήσουν τὴν ἱστορίαν τοῦ θέματος τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου, ἐν συναφείᾳ πρὸς τὴν ἐγκαρδιότητα τῶν Ἑλληνογερμανικῶν σχέσεων.

§145Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Πάντοτε πρέπει νὰ εὑρίσκεται εἰς τὰς προθέσεις κἄθε Κυβερνήσεώς μας ἡ προσπάθεια ἀναπτύξεως καλῶν σχέσεων μὲ τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν, ἀλλὰ ἡμεῖς ἐλέγχομεν ἐν προκειμένῳ τὴν ἐν γένει διαχείρισιν τοῦ ζητήματος. Δὲν εἶναι δυνατὸν δὲ νὰ ζητῇ καὶ ἐπαίνους ἡ Κυβέρνησις, διότι μὲ ἕνα μεμονωμένον μέτρον ἀπέλυσεν ἕνα ἐγκληματίαν καὶ συκοφάντην, δικαιολογουμένη, ὅτι ἔπραξε τοῦτο διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν Ἑλληνογερμανικῶν σχέσεων. Ὑποστηρίζω, ὅτι οὐδεμία ἀνάγκη ὑπῆρχε, διὰ τὴν περαιτέρω ἀνάπτυξιν τῶν σχέσεών μας μὲ τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν, νὰ ἀπολυθῇ ὁ Μέρτεν, καθ’ ὅσον εὑρίσκοντο εἰς ἄριστον σημεῖον καὶ οἱ Γερμανοὶ ἁρμόδιοι εἶχον ἀποδεχθῆ τὴν πολιτικὴν τοῦ Κέντρου, ὅπως εἶχεν ἀναπτυχθῆ ὑπὸ τοῦ κ. Τούση καὶ νομοθετικῶς μὲ τὸν νόμον 2058)52. Τὸ θέμα, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι μέγα ἀφ’ ἑαυτοῦ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μειωθῇ ἡ ἀπήχησίς του εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, ἀπὸ ὅσα δήποτε καὶ ὁποιαδήποτε ἀνακοινωθέντα τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀγορεύσεις τῶν ὑπουργῶν της. Ὁ Τύπος, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὸν φορέα τῆς κοινῆς γνώμης, ἐνεφάνισε τὴν σοβαρότητα τοῦ θέματος. Δὲν δικαιοῦται οὐδεὶς νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι οὐδεμίαν ἔχουν σημασίαν ὅσα ἐγράφησαν καὶ ἐλέχθησαν. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν πραγματικότητα, ὅτι δηλαδή, τὸ θέμα Μέρτεν ἔχει βαρεῖαν ἀπήχησιν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην. Ἀνατρέχει ἀπὸ τῆς περιόδου καθ’ ἣν ἀνεστάλησαν αἱ ἐλευθερίαι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ συνεχίζεται εἰς τὴν Κατοχήν. Τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον προέκυψε, κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τὴν συκοφαντικὴν ἐπίθεσιν τοῦ Μέρτεν, εἶναι πολὺ μεγάλα καὶ ἡ τεραστία ἀπήχησίς του εἰς τὴν κοινὴν γνώμην δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μειωθῇ ὑπὸ οἱονδήποτε ἀνακοινωθὲν τῆς Κυβερνήσεως ἢ ἀγορεύσεις τῶν ὑπουργῶν της. Ἄλλωστε, τὴν σοβαρότητα διεπίστωσε πλήρως καὶ ὁ Τύπος, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὸν κυριώτερον φορέα τῆς κοινῆς γνώμης. Τὸ θέμα Μέρτεν ἀποτελεῖ μίαν ἐκδήλωσιν τῆς ὑφισταμένης εἰς τὴν χώραν μας πολιτικῆς ἀνωμαλίας ὀφειλομένης εἰς τὸ γεγονός, ὅτι μεταπελευθερωτικῶς δὲν ἀντιμετωπίσθη ὡς ἔδει καὶ σύμφωνα μὲ τὸ διάγγελμα, τὸ ὁποῖον ὑπέγραψαν εἰς Γιάλταν οἱ τρεῖς μεγάλοι Ροῦζβελτ, Τσῶρτσιλ, Στάλιν. Διὰ τοῦ διαγγέλματος τούτου κατεδικάσθη κάθε συνεργασία μὲ τὰς ἀρχὰς κατοχῆς καὶ ἐδηλώθη, ὅτι μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν θὰ τιμωρηθοῦν παραδειγματικῶς οἱ συνεργασθέντες. Λόγῳ τῆς ὑφισταμένης εἰς τὴν χώραν μας πολιτικῆς ἀνωμαλίας, ἡ πολιτικὴ αὐτὴ δὲν ἐφηρμόσθη. Ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἀνωμαλία ἔχει ἀφορμὴν εἰς τὸ ἀπώτερον παρελθὸν καὶ συγκεκριμένως ἀνατρέχει εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς δικτατορίας Μεταξᾶ, ὅτε ἀνεστάλη ἡ ὁμαλὴ ἐξέλιξις τῆς πολιτικῆς ζωῆς τῆς χώρας. Ἡ ἀναστολὴ αὐτὴ συνεχίσθη καὶ ἐπὶ κατοχῆς, ὅτε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν εἶχε Κυβέρνησιν, πολιτικὴν ἡγεσίαν δυναμένην νὰ τὸν καθοδηγῇ ἀποτελεσματικὰ εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς ἀντιστάσεως καὶ νὰ τὸν ὁδηγήσῃ μεταπολεμικῶς εἰς τὴν οὐσιαστικὴν πολιτικὴν ἐξυγίανσιν. Δὲν πρέπει νὰ λησμονοῦμεν ἐπίσης, ὅτι μεταπολεμικῶς ὅλαι αἱ πολιτικαὶ παρατάξεις εὐθύνονται διὰ τὴν πολιτικὴν ἀνωμαλίαν. Τοῦτο δέ, ὀφείλεται, κυρίως, εἰς τὴν ἐμφύλιον σύρραξιν, ἡ ὁποία ἔδωσε τὴν εὐκαιρίαν εἰς δοσιλόγους καὶ ὑπόπτους τύπους νὰ καταλάβουν ἐπικαίρους θέσεις εἰς τὴν δημοσίαν ζωὴν τῆς χώρας καὶ νὰ δημιουργηθῇ κλῖμα ἀμνηστεύσεως τῶν ἐγκλημάτων αὐτῶν. Ἀναμφιβόλως, πολλὰ πρόσωπα, συνεργασθέντα μὲ τὰς ἀρχὰς κατοχῆς, ὅπως ὁ κ. Θεμελῆς, προσέφεραν ὑπηρεσίας εἰς τὴν χώραν. Ἀλλὰ τὸ θέμα δὲν εἶναι αὐτό. Ἡ ἱστορία θὰ κρίνῃ τὴν δρᾶσιν ἐκείνων. Σήμερα ἀποτελεῖ πρόκλησιν διὰ τὴν νέαν γενεὰν νὰ εὑρίσκωνται ἐπὶ κεφαλῆς τῆς δημοσίας ζωῆς τῆς χώρας πρόσωπα συνεργασθέντα μὲ τὰς ἀρχὰς κατοχῆς. Οἱ συνεργασθέντες πρὸς τὸ συμφέρον τῆς χώρας, ἐξήντλησαν τὰ περιθώρια δράσεώς των εἰς τὴν δημοσίαν ζωὴν μὲ τὴν συνεργασίαν αὐτήν. Καὶ ἐφ’ ὅσον τὸ θέμα τοῦτο δὲν προεβάλλετο τόσον προκλητικά, ὅσον συνέβη μὲ τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνεχθῶμεν τὴν χρησιμοποίησίν των εἰς τὴν δημοσίαν ζωήν. Σήμερον, ὅμως, τοῦτο δὲν δύναται νὰ συνεχισθῇ. Μετὰ τὰ γεγονότα αὐτά, ἐπιβάλλεται πραγματικὴ κάθαρσις τῆς δημοσίας μας ζωῆς. Ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναλάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν καὶ νὰ δώσῃ τὸ παράδειγμα πρώτη, μὲ αὐτοκάθαρσιν τῶν στελεχῶν τῆς παρατάξεώς της. Ἡ νέα γενεὰ δὲν θ’ ἀνεχθῇ νὰ συνεχισθῇ ἡ ὑφισταμένη κατάστασις. Καὶ ἐν συμπεράσματι, ὀφείλομεν νὰ ἐπισημάνωμεν τοὺς κινδύνους τοὺς ὁποίους διατρέχει ἡ δημοσία μας ζωὴ καὶ τὰς μελλοντικὰς ἀνωμαλίας, τὰς ὁποίας θ’ ἀντιμετωπίσωμεν εἰς τὴν πολιτικήν μας ἐξέλιξιν. Ἐὰν πρῶτον, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐκκαθαρίσῃ τὴν ὑπόθεσιν Μέρτεν κατὰ τρόπον ἀδιάβλητον, τοιοῦτος δὲ εἶναι ἐν προκειμένῳ ἡ προσφυγὴ ὄχι μόνον εἰς τὰ Ἑλληνικά, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ Γερμανικὰ Δικαστήρια, λόγῳ τῆς φύσεως τῆς ὑποθέσεως, καὶ δεύτερον, ὁλόκληρος ἡ πολιτικὴ ἡγεσία τῆς χώρας δὲν ἡγηθῇ τῆς ἀναγκαίας προσπαθείας διὰ μίαν πραγματικὴν κάθαρσιν τῆς δημοσίας ζωῆς τῆς χώρας.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Παπαδημητρίου, ἔχει τὸν λόγον.

§147Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Διὰ τὴν εὐπρέπειαν τῶν συζητήσεων ἀντιπαρέρχομαι καὶ ἐπιστρέφω μετὰ περιφρονήσεως τὰς ὕβρεις, τὰς ὁποίας ὁ κ. Ἰωάννου ἐξετόξευσε κατὰ τῆς παρατάξεώς μας καὶ τοῦ ΕΑΜ–ΕΛΑΣ. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς σεμνύνεται διὰ τὴν καθολικήν του ἐθνικὴν ἀντίστασιν καὶ ὑπερηφανεύεται ἰδιαιτέρως διὰ τὸ ΕΑΜ ΕΛΑΣ. Ὁ κ. Ἰωάννου ἐζημίωσε τὴν παράταξίν του μὲ τὰς ὕβρεις, διότι ἐτραυμάτισε τὴν ψυχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς μίαν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει μία εὐαισθησία εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τερματίζω, κύριοι συνάδελφοι, αὐτὸ τὸ θέμα καὶ ἐν συνεχείᾳ θέλω νὰ δώσω ὡρισμένας ἀπαντήσεις εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπεξέτεινε τοὺς φακέλλους τῆς Κυβερνήσεως καὶ μέχρι τῆς Δυτικῆς Γερμανίας, διὰ νὰ φακελλώσῃ, ὄχι τὸν Μέρτεν, διότι αὐτὴ τὸν ἀπεφυλάκισεν, ἀλλὰ διὰ νὰ φακελλώσῃ τοὺς δικηγόρους τοῦ Μέρτεν. Δὲν εἶναι παράξενον καὶ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, μὲ τὸν κατήφορον ποὺ ἔχει πάρει ἡ Κυβέρνησις, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς φακέλλους καὶ τὴν ἱερὰν ἐξέτασιν τῶν πολιτῶν. Δεύτερον, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν, ὅτι ὑβρίζεται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μὲ τὰς κατηγορίας τοῦ Μέρτεν. Κάνει μεγάλο λάθος ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ νομίζῃ, ὅτι ὑβρίζεται ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει ἀπαραγράπτους τίτλους ἐθνικῆς ἀντιστάσεως καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν κἂν νὰ συγκινῆται ἀπὸ τὰς ὕβρεις οἱουδήποτε ἐγκληματίου Μέρτεν ἢ οἱουδήποτε ἄλλου, ὁ ὁποῖος θέλει κατὰ τὸν ἕνα ἢ ἄλλον τρόπον νὰ καταφερθῇ ἐναντίον του. Ἐὰν ἐνοχλῆται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐνοχλεῖται, διότι διὰ τῶν καταγγελιῶν αὐτῶν παρουσιάζονται οἱ ἡγετικοὶ παράγοντες τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν ἐπετέλεσαν τὸ καθῆκον των. Τρίτον. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν ἀπὸ ποίους κινδυνεύει ἡ ἀνεξαρτησία τῆς χώρας, ὑπονοῶντας τὴν παράταξίν μας. Ἡ παράταξίς μας, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχει ἀπαραγράπτους τίτλους ἐθνικῆς ἀντιστάσεως καὶ ἀγώνων διὰ τὴν ἐλευθερίαν καὶ ἀνεξαρτησίαν τῆς χώρας. Ἐνῷ σεῖς ὡς Κυβέρνησις ἔχετε εἰς βάρος σας τὴν καταβαράθρωσιν τοῦ Κυπριακοῦ, τὸ κατάπτυστον ἔγγραφον τοῦ Ἐπιτελείου τῆς Ἰταλίας πρὸς τὸ ΝΑΤΟ, ἔχετε εἰς βάρος σας τὴν οἰκονομικὴν καὶ πολιτικὴν ὑποτέλειαν τῆς χώρας. Εἶπεν ἀκόμη, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι χρειάζεται ἡ ἀλληλεγγύη τοῦ πολιτικοῦ κόσμου ἔναντι τῶν κατηγοριῶν τοῦ Μέρτεν. Ὑπενθυμίζω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι καθημερινῶς, εἰς πᾶσαν περίπτωσιν, διὰ τοῦ ραδιοφώνου καὶ ἐμπνευσμένων δημοσιευμάτων ὑβρίζονται οἱ πολιτικοὶ Ἀρχηγοί, ὑβρίζεται ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ ἡ Κυβέρνησις ὄχι μόνον δὲν συγκινεῖται, ἀλλὰ τὰ ἐμπνέει. Καὶ τώρα, ζητεῖ εἰς αὐτὸ τὸ τόσον λεπτὸν θέμα τὴν ἀλληλεγγύην τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Πάντως, ὁλόκληρος ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ σύνεσιν καὶ εὐπρέπειαν ἐπέδειξεν ἐπὶ τοῦ θέματος, σύνεσιν καὶ εὐπρέπειαν, τὴν ὁποίαν δὲν ἐπέδειξαν οἱ ἐνδιαφερόμενοι. Ἠρώτησεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν χρειάζεται ἀπόδειξις διὰ τὴν κατάρριψιν τῶν κατηγοριῶν τοῦ Μέρτεν. Μάλιστα, κ. Ὑπουργέ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι αὐτὸς ὁ Μέρτεν, τὴν πολεμικὴν αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἤρχισε κατὰ ἡγετικῶν παραγόντων τῆς Κυβερνήσεως δὲν τὴν ἤρχισεν ἄοπλος, ἀλλὰ τὴν ἤρχισε πάνοπλος. Καὶ νὰ ποῖα εἶναι τὰ ὅπλα του: 1) Αὐτὸς ὁ ἐγκληματίας ὁ Μέρτεν, αὐτὸς ὁ ἀλήτης, κατὰ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως —κατ’ ἐμὲ ἐγκληματίας τοῦ ἐσχάτου εἴδους, ὅπως τὸ ἔχομεν διακηρύξει τόσες φορὲς— ἔχει ὡς ὅπλον του τὸ ὅτι οὐδεὶς εἰς τὸν κόσμον ὁλόκληρον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ τοῦ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι ἠμποροῦσε νὰ γνωρίζῃ ὅσα καταγγέλλει. Ὅλος ὁ κόσμος γνωρίζει, ὅτι ἦτο πολιτικὸς σύμβουλος τῆς στρατιωτικῆς διοικήσεως, ὅτι ἀπὸ τὰ χέρια του περνοῦσε κάθε πληροφορία καὶ ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐλέγχῃ καὶ τὸ εἶδος τῆς πληροφορίας καὶ τοὺς ἀνθρώπους ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἐλάμβανε τὰς πληροφορίας. Ἀσχέτως, ἐὰν ὅσα λέγῃ εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀληθῆ, οὐδεὶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ μὴ τοῦ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι ἦτο εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ πρόσωπα καὶ πράγματα. Ἑπομένως, τὰ ὀκτὼ ἑκατομμύρια τῶν Ἑλλήνων, τὰ τρία ἑκατομμύρια τῶν ἀναγνωστῶν τοῦ «Σπῆγκελ», τὰ τόσα ἑκατομμύρια τῶν ἄλλων ἀναγνωστῶν τῶν ἐφημερίδων ποὺ ἠσχολήθησαν μὲ τὸ θέμα, ἔχουν ὡς δεδομένον, ὅτι ὁ Μέρτεν, αὐτὸς ὁ ἀλήτης, δύναται νὰ γνωρίζῃ. Αὐτό, ἑπομένως, εἶναι τὸ πρῶτον ὅπλον τοῦ Μέρτεν. Τὸ δεύτερον ὅπλον τοῦ Μέρτεν εἶναι, ὅτι ὅσα καταγγέλλει ἠμπορεῖ νὰ τὰ ἰσχυροποιήσῃ μὲ ὡρισμένα ἀδιάψευστα γεγονότα. Οὐδεὶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν διαψεύσῃ, καὶ συνομολογεῖται καὶ αὐτὸ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ σύζυγος τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπηρέτησεν εἰς τὴν Γερμανικὴν Διοίκησιν. Δὲν ἐνδιαφέρει εἰς ποίαν θέσιν. Οὐδείς, ἀκόμη, ἠμπορεῖ νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ὁ ὑφυπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ὑπῆρξε Νομάρχης ἐπὶ κατοχῆς καὶ ὅτι ἐξέδιδε τὰς ἀθλίας ἀνακοινώσεις, τὰς ὁποίας καὶ εἰς τὸν Τύπον εἴδατε καὶ αἱ ὁποῖαι ἀνεγράφησαν εἰς τὰ πρακτικά, καὶ εἰς τὰς ὁποίας οὐδόλως ἀνεφέρθη ὁ κ. Θεμελῆς κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του. Ἀνεγράφετο δὲ εἰς τὰς προκηρύξεις κλπ., ὅτι ἐκαλοῦσε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ μὴ πολεμήσῃ τοὺς Γερμανούς, ὅτι ἐτιμωροῦσε Δημάρχους, διότι οἱ δημοτικοὶ ὑπάλληλοι ἐφέροντο ἀπρεπῶς εἰς Γερμανοὺς ἀξιωματικούς, ὅτι ἐφρόντιζε διὰ τὴν φανέλλαν τοῦ Γερμανοῦ στρατιώτου.

§148Ι. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχουν τοιαῦτα πράγματα.

§149Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ἔχουν κατατεθῆ, κ. συνάδελφε, εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ ὑπάρχουν πληροφορίαι, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τελευταίως ἠρώτησε τοὺς συνεργάτας του, ἐὰν ὁ κ. Θεμελῆς ὑπῆρξε Νομάρχης ἐπὶ Κατοχῆς. Ἐὰν εἶναι ἀληθὲς αὐτό, ἔπρεπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀναγγείλῃ ἀπὸ τοῦ βήματος αὑτοῦ, ὅτι μόλις ἐπληροφορήθη αὐτό, ἀμέσως ἐζήτησε τὴν παραίτησιν τοῦ κ. ὑφυπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ὅμως, ἐτάχθη ἀλληλέγγυος μὲ αὐτὸν καὶ αὐτὸ εἶναι βαρύτατον σφάλμα. Κύριοι, ἔπρεπε καὶ σεῖς καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ διαβάσετε τὸν ὅρκον τοῦ στρατιώτου καὶ νὰ μελετήσητε αὐτόν. Θὰ διαπιστώνατε ἀμέσως, ὅτι, κάτω ἀπὸ οἱασδήποτε συνθήκας καὶ ἂν ὑπηρέτησε καὶ ὑπὸ οἱασδήποτε προθέσεις ὁ κ. Θεμελῆς εἰς τὰ στρατεύματα κατοχῆς, αὐτὰ εἶναι ἐπαρκὲς καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρίσκεται ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. «Οὐ καταισχύνω ὅπλα τὰ ἱερά». Καὶ ὅμως, ὁ κ. ὑπουργὸς παράτησε τὰ ὅπλα καὶ ὑπηρέτησε τοὺς Γερμανούς. Εἶχε καλὲς προθέσεις, ὅταν ἐκάλει ὁλόκληρον περιφέρειαν νὰ ὑπακούῃ εἰς τοὺς Γερμανούς; Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτός, ὅπως καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔπρεπε νὰ ἀγωνίζεται διὰ τὴν ἀπελευθέρωσίν του; Δὲν εἶναι τοῦτο ἐπαρκές;

§150Ι. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Ἔχετε λάθος μεγάλο.

§151Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Τρίτον. Τὸ τρίτον ὅπλον εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι οἱ κυβερνητικοὶ παράγοντες δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ παραδεχθοῦν, ὅτι εἶναι δυνατὴ σχέσις μεταξὺ τῶν καταγγελιῶν ποὺ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαψευσθοῦν καὶ τῶν ἄλλων ποὺ ἔχουν ἀνάγκην διαψεύσεως διὰ στοιχείων, διὰ νὰ δύνανται οἱ θιγόμενοι νὰ κατέχουν τὰ ἀξιώματά των. Σχέσις Δοξούλας μὲ Μακρῆ, σχέσις Θεμελῆ μὲ Κυβέρνησιν. Τὸ τέταρτον ὅπλον τοῦ Μέρτεν εἶναι, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, τὸ διεθνὲς κίνημα ἀντιστάσεως καὶ ὅλοι οἱ λαοὶ οἱ ἀντισταθέντες ἐναντίον τοῦ κατακτητοῦ, εἶναι πάρα πολὺ εὐαίσθητοι μὲ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν ἐθνικὴν ἀντίστασιν ἐπὶ κατοχῆς καὶ τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν ἔλαβον ἕκαστος ἀπέναντι αὐτῆς. Πέραν τούτου, ὁ Μέρτεν προχωρεῖ καὶ ἐκμεταλλεύεται ὡρισμένα γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἰσχυροποιοῦν τὰς κατηγορίας του ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Πρῶτον, ἐκμεταλλεύεται τὸ γεγονὸς τῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἐπιδειχθείσης πρὸς αὐτὸν εὐνοίας. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἰσχυρίσθη, ὅτι τοὺς «κρατοῦσε στὸ χέρι». Δὲν δύναται νὰ κατανοήσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διατὶ ἕνας ἐγκληματίας πολέμου τόσον εἰδεχθής, ἐνῷ εἶχε καταδικασθῆ εἰς 25ετῆ φυλάκισιν ἀφέθη ἐλεύθερος ὀλίγους μῆνας μετὰ τὴν καταδίκην του. Ἰσχυρίζεται ἡ Κυβέρνησις ὕψιστα συμφέροντα, ἰσχυρίζεται ὁ Μέρτεν, ὅτι ἐξεβίασεν. Ἡ Κυβέρνησις χρειάζεται νὰ ἀποδείξῃ.

§152Ι. ΧΑΤΖΗΔΗΜΟΣ. Ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ὁ Μέρτεν ἐξεβίασε τὴν Κυβέρνησιν;

§153Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ἡ Κυβέρνησις, κ. συνάδελφε, νὰ ἀπαντήσῃ. Τὸ δεύτερον γεγονὸς ποὺ ἐκμεταλλεύεται ὁ Μέρτεν, εἶναι, ὅτι τὰ θιγόμενα πρόσωπα δὲν ἔχουν νὰ ἐπιδείξουν τίτλους ἐθνικῆς ἀντιστάσεως. Ἀπεναντίας, ἔχουν νὰ ἐπιδείξουν μῖσος, διότι ἐπὶ 16 ὁλόκληρα ἔτη κρατοῦν φυλακισμένους ἀγωνιστὰς τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως καὶ μεταξὺ αὐτῶν τὸν ἥρωα τῆς Ἀκροπόλεως Μανώλην Γλέζον. Δὲν εἶναι σωστόν, αὐτὴν τὴν στιγμήν, νὰ κρατῆται στὶς φυλακὲς ὁ Γλέζος καὶ θὰ πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, νὰ καλέσῃ ἀμέσως τὸ Συμβούλιον Χαρίτων καὶ νὰ τὸν ἀποφυλακίσῃ, νὰ ἀποφυλακισθοῦν δὲ ἐπίσης καὶ ὅλοι οἱ ἀγωνισταὶ τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως. Ἔχει ἀκόμη καὶ ἐκμεταλλεύεται ὁ Μέρτεν τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐτόλμησε νὰ τὸν καταδιώξῃ εἰς τὸ ἄντρον του. Μὴ πλανᾶσθε, κύριοι συνάδελφοι, ἦτο βέβαιος ὁ Μέρτεν, ὅτι δὲν θὰ κατεδιώκετο. Μπορεῖ νὰ εἶναι ἐγκληματίας, μπορεῖ νὰ εἶναι ἀλήτης, ἀλλὰ διὰ τοὺς Γερμανοὺς ἔχει ἄλλην ὑπόστασιν. Εἶναι Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης, δικηγόρος Βερολίνου κλπ. Διαφορετικὰ ἐμεῖς τὸν γνωρίζομεν, διαφορετικὰ οἱ Γερμανοὶ τὸν βλέπουν. Ἡμεῖς, κύριοι συνάδελφοι, ζητοῦμεν ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸν καταδιώξῃ εἰς τὸ ἄντρον του, ὥστε νὰ ἀποδείξῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ὅτι ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἔχουν δημιουργήσει μεγάλα ἐρωτηματικὰ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ τὸν κρατοῦν εἰς ψυχικὴν ἀναστάτωσιν, δὲν εἶναι ἀληθῆ. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις, προσπαθεῖ νὰ καλύψῃ τὸ θέμα καὶ φοβεῖται νὰ τὸν καταδιώξῃ, δείχνει ἔνοχον στάσιν. Πρέπει, κύριοι συνάδελφοι, ὁπωσδήποτε νὰ τοποθετηθοῦν τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των. Δὲν καταδιώκει αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὴν Κυβέρνησιν ὁ Μέρτεν, δὲν θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ τὴν καταδιώκῃ. Ἔχει ἐξεγερθῆ ὁλόκληρος ἡ ἐθνικὴ ἀντίστασις καὶ τὴν καταδιώκει. Καμμίαν ἀπήχησιν δὲν θὰ εἶχον αἱ κατηγορίαι Μέρτεν, ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν κατεδίωκε τόσον σκληρὰ τὴν ἐθνικὴν ἀντίστασιν καὶ ἐὰν τὰ θιγόμενα πρόσωπα εἶχον νὰ ἐπιδείξουν τίτλους ἐθνικῆς ἀντιστάσεως. Ἡ ἐθνικὴ ἀντίστασις ὁλόρθια καὶ πανώρια, σᾶς κατηγορεῖ καὶ σᾶς καταδιώκει, ὄχι μὲ τὰ ὅπλα τοῦ Μέρτεν, ἀλλὰ μὲ ὅπλα τὴν ὅλην ἀντεθνικὴν πολιτικήν σας. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ τελευταῖον αὐτό, δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ εἴπητε, διότι ὅλοι ἔχουν πράξει τὸ καθῆκόν των.

§155Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ἔχει, κύριοι, δημιουργηθῆ θέμα ἠθικόν, θέμα πολιτικόν, θέμα ἐθνικόν, καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ τὸ κατανοήσῃ. Πρέπει νὰ εἶναι βεβαία, ὅτι αὐτὸ τὸ θέμα θὰ καταδιώκῃ ὡς ψωριάρικο σκυλὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἂν δὲν θελήσῃ νὰ τὸ καθαρίσῃ. Τὴν ἐκκαθάρισίν του θὰ ἐξακολουθῇ νὰ τὴν ἐπιδιώκῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, καὶ ἐὰν δὲν γίνῃ ἡ ἐκκαθάρισις ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ τὴν καταδιώκῃ, μέχρις ὅτου τὴν κάμῃ ὁ ἴδιος ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Δὲν εἶναι ἁπλοῦν τὸ θέμα, ὡς ἐπιχειρεῖ νὰ τὸ παρουσιάσῃ ἡ Κυβέρνησις, καὶ χρῄζει ἐκκαθαρίσεως. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, πρῶτον, θὰ ἔπρεπε νὰ παραιτηθοῦν οἱ Ὑπουργοὶ καὶ νὰ καταδιώξουν τὸν Μέρτεν εἰς τὸ ἄντρον του. Δευτέρα πρᾶξις, θὰ ἦτο νὰ σχηματισθῇ μία Κυβέρνησις, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς ΕΔΑ, ἐκ τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς ἐκλογὰς μὲ ἀναλογικήν. Εἶναι ἐπικίνδυνον, κύριοι συνάδελφοι, καὶ πρέπει νὰ προσέξωμεν ὅλοι, ὅσα λέγονται εἰς κύκλους στρατιωτικῶν καὶ μή, περὶ χρεωκοπίας τοῦ κοινοβουλίου. Πρέπει νὰ ξεύρετε, ὅτι ἐὰν καὶ σεῖς δὲν ἀντιδράσητε καὶ δὲν ὀρθώσητε τὸ ἀνάστημά σας ἔναντι τῶν προσπαθειῶν αὐτῶν, ἡμεῖς μὲν γνωρίζομεν νὰ ἀγωνιζώμεθα. Θὰ ἀκολουθήσητε τὴν τύχην τῶν συναδέλφων τῆς ἄλλης χώρας. Νὰ διατὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκκαθαρισθῇ αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις. (Χειροκροτήματα).

§156Ι. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι ἐπέρασαν τὰ χρόνια κατὰ τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν νὰ δημιουργῆτε ἀνωμαλία.

§157Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Θὰ διαπιστώσατε καὶ σεῖς, κ. Πρόεδρε, καὶ ὅλοι σας, μὲ ποίαν ὑπομονὴν παρηκολούθησεν ἡ πτέρυξ ἡ Κυβερνητικὴ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Παπαδημητρίου, ὁ ὁποῖος ἐπέρριψε βαρυτάτας εὐθύνας εἰς ὅλους μας, μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν ἐνεργὸν ἐθνικὴν ὑπόστασιν ὅλων μας. Ἐν τούτοις δὲν τὸν διεκόψαμεν. Μία ἢ δύο φράσεις αἱ ὁποῖαι ἠκούσθησαν, ἀμέσως κατεπνίγησαν. Δὲν ἐγένετο οὐδεμία ἀντίδρασις καὶ ἀφέθη ἐλεύθερος νὰ ὁμιλήσῃ καὶ αὐτὸ τοῦ τὸ ἐξασφαλίσαμεν ἡμεῖς, οἱ πιστεύοντες εἰς τὴν Δημοκρατίαν.

§158Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Τὸ ἐξασφαλίζει τὸ πολίτευμα καὶ ὄχι σεῖς.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλεῖτε ἀντικανονικὰ, κύριε Ἐφραιμίδη, διότι δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ διακόπτετε τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον.

§160Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐπεδείχθη αὐτὴ ἡ στάσις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐπεδεικνύεται ἐκ μέρους ὅλων, εἴτε πιστεύουν, εἴτε ὄχι εἰς τὴν Δημοκρατίαν ἐν τῷ πλαισίῳ τοῦ συντάγματος, διότι ἐντὸς αὐτοῦ πολιτευόμεθα καὶ ἐντὸς τοῦ πλαισίου τοῦ Κανονισμοῦ, διότι ἐντὸς αὐτοῦ εἴμεθα τεταγμένοι νὰ ὁμιλῶμεν. Πρέπει νὰ ἐπιδεικνύετε τὴν στάσιν αὐτὴν καὶ σεῖς, ὅταν ὁμιλῶμεν ἡμεῖς. Δὲν ἐπρόλαβα νὰ ἐγερθῶ ἀπὸ τὴν θέσιν μου διὰ νὰ προβῶ εἰς τὴν παρατήρησιν αὐτὴν καὶ ἀμέσως κατεδείχθη ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο παρατάξεων καὶ ἐξηγέρθη ὁ κ. Ἐφραιμίδης, διότι εἶπον, ὅτι πιστεύω εἰς τὴν Δημοκρατίαν.

§161Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι τὴν ἐλευθερίαν τὴν κατοχυρώνει τὸ Σύνταγμα καὶ δὲν μοῦ τὴν παραχωρεῖτε σεῖς.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, δὲν εἶναι τρόπος αὐτός. Λυποῦμαι πάρα πολύ.

§163Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀν. Κυβερ.) Αἱ ἐλευθερίαι τύποις μὲν λειτουργοῦν, διότι ἀκριβῶς, τὰς ἐξασφαλίζει ἀπὸ ἀπόψεως νομικῆς βάσεως τὸ Σύνταγμα, ἀλλὰ οὐσιαστικῶς λειτουργοῦν, διότι πιστεύομεν ἡμεῖς εἰς αὐτάς. (Χειροκροτήματα). Ἐὰν ἔμενε τὸ Σύνταγμα ἔκθετον εἰς τὴν διάθεσιν καὶ διάκρισιν τῆς ἀριστερᾶς, τὸ δημοκρατικόν μας Σύνταγμα θὰ εἶχε καταργηθῆ καὶ θὰ εἶχε ἐγκατασταθῆ ἡ Ἐρυθρὰ Δικτατορία. (Χειροκροτήματα). Ἑπομένως, ἡμεῖς ἐξασφαλίζομεν διὰ τῆς πίστεώς μας εἰς τὴν Δημοκρατίαν τὴν λειτουργίαν τοῦ Συντάγματος. Ἡμεῖς ἐξασφαλίζομεν διὰ τῆς πίστεώς μας τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου καὶ εἰς τοὺς ἐχθροὺς ἀκόμη τῆς Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα).

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μανέντης, ἔχει τὸν λόγον.

§165Δ. ΜΑΝΕΝΤΗΣ. Θεωρῶ ὡς εὐτύχημα, ὅτι μετ’ ὀλίγας ἡμέρας εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς Βʹ. Ἑλλάδος θὰ ἑορτασθῇ ἡ 20η ἐπέτειος τῆς 28 Ὀκτωβρίου. Καὶ θεωρῶ εὐτύχημα, διότι ἀφ’ ἑνὸς θὰ δοθῇ εὐκαιρία εἰς τὰς μυριάδας τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ νὰ ἐκδηλώσουν τὴν ἐκτίμησιν, τὴν ἐμπιστοσύνην καὶ τὴν ἀγάπην των πρὸς τὸν Μακεδόνα Πρωθυπουργὸν καὶ πρὸς τοὺς Ὑπουργοὺς του κ.κ. Δημ. Μακρῆν καὶ Γεώργιον Θεμελῆν. Ἐπὶ πλέον αἱ κλαγγαὶ τῶν ὅπλων καὶ τὰ ἐμβατήρια θὰ ἐνθυμίσουν εἰς τοὺς βρωμεροὺς Γερμανοὺς συκοφάντας, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι ὁ τόπος τῶν πληρωμένων προδοτῶν, ἀλλὰ εἶναι τὸ Ἔθνος τὸ ὁποῖον μετὰ τὸ ἔπος τῆς Ἀλβανίας, ὅταν αὐτοὶ τὸ ἐκτύπησαν ἀνάνδρως, ἔγραψε τὸ Ροῦπελ, τὸ Κελχάγια, τὴν Κρήτην, τὴν καθολικὴν ἀντίστασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς τὰ βουνά, εἰς τὰς πόλεις, εἰς τὰς θάλασσας καὶ εἰς τὰς ἐρήμους. Εἶπα, κ. συνάδελφοι, τὸν πληθυντικόν, τοὺς Γερμανούς, διότι δὲν εἶναι μόνον ὁ Μέρτεν, εἶναι ὁ ἀρχισυντάκτης τῆς «Ἠχὼ τοῦ Ἁμβούργου» καὶ ὁ διευθυντὴς τοῦ περιοδικοῦ «Σπῆγκελ». Ἡ Ἑλλὰς ἔδειξεν ἀπέναντι τῆς μεταπολεμικῆς Γερμανίας στάσιν ἱπποτικήν, στάσιν γενναίαν καὶ χριστιανικήν. Προσεπάθησε νὰ λησμονήσῃ, ἀλλὰ σήμερον βλέπει τὴν Κυβέρνησιν τῆς Δυτικῆς Γερμανίας νὰ δεικνύῃ μίαν ἐξοργιστικῶς παγερὰν ἀδιαφορίαν εἰς τὴν βρωμερὰν αὐτὴν ὑπόθεσιν τῶν ἀτίμων συκοφαντῶν. Ἀλλά, κ.κ. βουλευταί, εἶμαι ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐβασανίσθησαν ἀπὸ τοὺς Γερμανοὺς καὶ δὲν ἀποκρύπτω τὴν πικρὰν ἀνάμνησιν, ἂν μὴ τὸ μῖσος, τὸ ὁποῖον ἐμφωλεύει εἰς τὴν ψυχήν μου. Ὅπου 3 καὶ πλέον μῆνας ἐβασανίσθην, ἐδάρην καὶ ἐκινδύνευον ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν νὰ τυφεκισθῶ. Ἡ κατηγορία, κύριοι συνάδελφοι, δὲν τὴν ἀποκρύπτω, ἦτο, ὅτι μετὰ τὴν μάχην τῆς Σιατίστης ἐνοσήλευσα 3 ἀντάρτες εἰς τὴν κλινικήν μου. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἄτιμος συκοφαντία τὴν ὁποίαν ἐξύφανεν ὁ Μέρτεν καὶ οἱ συνεργάται του, ἀσφαλῶς, διότι ὑπάρχουν συνεργάται, εἶναι κἄτι ποὺ πρέπει πράγματι νὰ καθίσῃ κανεὶς ἐκστατικὸς καὶ νὰ θαυμάσῃ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον τὴν ἐξύφανον. Εἶπον προηγουμένως, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἔζησα τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τοῦ Μέρτεν εἰς Θεσσαλονίκην, καὶ κατὰ τὸ 4μηνον κατὰ τὸ ὁποῖον ἐβασανιζόμην εἰς τὸ 510, ἀλλὰ καὶ κατόπιν καθ’ ὅλην τὴν 2ετίαν ἐκείνην, καὶ ἐγνώρισα πρόσωπα καὶ πράγματα, παρηκολούθησα ὅλο τὸ δρᾶμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τῆς Θεσσαλονίκης καὶ εἶμαι εἰς θέσιν, πράγματι, νὰ ἔχω γνώμην καὶ νὰ βεβαιώνω ὡρισμένα γεγονότα. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἄτιμος καὶ βδελυρὰ συκοφαντία τὴν ὁποίαν ἐξετόξευσεν ὁ Μέρτεν ἀφορᾷ πρὸ παντὸς τὸν Ὑφυπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης κ. Θεμελῆν καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Μακρῆν. Βεβαίως, δὲν ἀξίζει τὸν κόπον κἂν νὰ ἀναφερθῇ κανεὶς εἰς τὴν ἀήθη αὐτὴν— αὐτὴ εἶναι ἡ προσήκουσα λέξις— κατηγορίαν ἐναντίον τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Ἑλλάδος κ. Καραμανλῆ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ἀσχοληθῶ ἐκτενῶς κατὰ πόσον ὁ κ. Γεώργιος Θεμελῆς, ὁ σημερινὸς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, εἶναι ἄξιος τῆς ἐθνικῆς ἐκτιμήσεως καὶ ἄξιος τῆς θέσεως τὴν ὁποίαν κατέχει, διότι τόσον οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι, ὅσον καὶ ὁ ἴδιος, ὅσον καὶ ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Μπαμπάκος, ἀνέπτυξαν κατὰ τρόπον, πράγματι, συντριπτικόν, ὅτι ὁ κ. Θεμελῆς, προσέφερεν ἐθνικὰς ὑπηρεσίας τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Βουλγαρικὸς κίνδυνος ἠπείλει τὰς τρεῖς ἐπαρχίας, Ἐορδαίας, Φλωρίνης καὶ Ἐδέσσης, καὶ ἔπρεπε, πράγματι, νὰ ἀντιμετωπισθῇ. Κάμνω μίαν παραίνεσιν, κύριοι συνάδελφοι, διότι εἶπον, ὅτι δὲν θὰ θελήσω νὰ ἀσχοληθῶ εἰδικῶς μὲ τὸ θέμα τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅτι καὶ εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Ἐορδαίας τότε, ἐκείνην τὴν ἐποχήν, ὕψωσαν μερικοὶ Βούλγαροι σημαίαν Βουλγαρικήν, ὑπεδέχθησαν τοὺς Γερμανούς, καὶ ἐζήτησαν ἐπιμόνως νὰ καταληφθοῦν ἀπὸ Βουλγαρικὰ στρατεύματα καὶ αἱ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι. Ἀνέφερα τὸ περιστατικὸν αὐτό, διὰ νὰ τονίσω τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν εἶχε τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ ἐπάνδρωσις τῶν περιφερειῶν μὲ Ἕλληνας, καὶ μὲ οἰκογενείας Ἑλληνικὰς ἀλλὰ καὶ μὲ ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχουν καὶ πυγμὴν καὶ διοικητικὴν ἱκανότητα καὶ ἐπιβολήν, διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ συγκρατήσουν τὸ στοιχεῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, δυστυχῶς, ὄχι βέβαια εἰς τὴν μεγάλην πλειονότητα, ἀλλὰ ἐλάχιστοι, εἴτε ἀπὸ τὰς στερήσεις, εἴτε ἀπὸ ἄλλους λόγους, ἦσαν ἕτοιμοι, πράγματι, νὰ ταχθοῦν ὑπὸ τὴν Βουλγαρικὴν σημαίαν. Κύριοι συνάδελφοι, ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον μέρος καὶ τὸ σπουδαιότερον. Εἶπον προηγουμένως, ὅτι εἶχον κλεισθῆ εἰς τὸ 510 καὶ ἐκινδύνευα, ὅπως ἐκινδύνευον ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐνεκλείοντο εἰς αὐτὴν τὴν φοβερὰν φυλακήν — δὲν γνωρίζω πόσοι ἀπὸ τοὺς κ.κ. συναδέλφους, ἐγνώρισαν κἄτι ἀνάλογον τοῦ Μέρτεν εἰς τὰς Ἀθήνας — καὶ ἦτο φυσικὸν ἡ γυναῖκα μου καὶ μερικοὶ καλοὶ φίλοι καὶ συγγενεῖς ἐν Θεσσαλονίκῃ, νὰ καταβάλουν κἄθε προσπάθεια διὰ νὰ μὲ σώσουν. Καὶ ἐδῶ, κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀνταποδώσω ἐναντίον τῶν Γερμανῶν τὴν κατηγορίαν τὴν ὁποίαν ἐξετόξευσαν, ὅτι οἱ Ἕλληνες ἐπληρώνοντο, ἐὰν ἐπληρώνοντο κἄποιοι, ἦσαν αὐτοὶ οἱ ἴδιοι οἱ Γερμανοὶ καὶ ἐλάμβανον λεφτὰ καὶ ἐπαζάρευαν τὶς ζωὲς τῶν κρατουμένων. Ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ γλῶσσαν διπλωματικὴν καὶ μοῦ εἶναι ἀδιάφορον ἂν δυσαρεστηθοῦν, εἴτε οἱ ἐπίσημοι, εἴτε οἱ ἀνεπίσημοι Γερμανοί. Κύριοι συνάδελφοι, εἶπον προηγουμένως, ὅτι ἡ γυναῖκα μου ἔτρεχε μὲ τὴν ἀπελπισίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει μία γυναῖκα, τῆς ὁποίας ὁ ἄνδρας κινδυνεύει νὰ τυφεκισθῇ, μαζὺ μὲ μερικοὺς ἄλλους ἀγαπητοὺς φίλους καὶ συγγενεῖς καὶ ἔψαχναν νὰ εὕρουν κἄποιο πρόσωπον τὸ ὁποῖον νὰ συνδέεται μὲ τοὺς Γερμανούς, μὲ τὸν διοικητὴν διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ μὲ ἀπελευθερώσουν, καὶ δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ ὀνομάσω καὶ εὐϋπόληπτα πρόσωπα τῆς Θεσσαλονίκης, ὅπως ὁ συνάδελφος Κατρανᾶς, ὁ τέως Διευθυντὴς τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἀφοῦ ἔψαξαν καὶ ἀνεζήτησαν ὅλους, ὅλοι τότε εἶπον, ὅτι μόνον ὁ δικηγόρος Νικόλαος Μακρῆς, εἶναι ἐκεῖνος ποὺ ἔχει στενωτάτας σχέσεις μὲ τὴν Γκεστάπο καὶ εἶναι δυνατόν, ὁ Νικόλαος Μακρῆς, λαμβάνων ἕνα ποσὸν νὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ μὴ τυφεκισθῶ καὶ νὰ ἀποδοθῶ ἐλεύθερος εἰς τὴν οἰκογένειάν μου. Πράγματι, κύριοι συνάδελφοι, ἦλθον εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν δικηγόρον αὐτόν, τὸν Γκεσταπίτην, τὸν παληάνθρωπον καὶ κατόπιν παζαρευμάτων, ἐδέχθη 100 λίρας, τὰς ὁποίας θὰ ἐμοίραζε καὶ ἀπηλευθερώθην. Πῶς συνήντησα τώρα, τὸν δικηγόρον αὐτὸν Γκεσταπίτην, κ. συνάδελφοι, θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως. Ὅταν ἐβγῆκα ἀπὸ τὴν φυλακήν, ὕστερα ἀπὸ 3½ μῆνες μέσα εἰς αὐτὸ τὸ βαρὺ κάτεργον, ἐπειδὴ δὲν ἠμποροῦσα νὰ βάλω εἰς τὸ στόμα μου ψωμί, μία μπουκιὰ ψωμί, διότι ἐδοκίμαζα περίεργον αἴσθημα, ὅτι ἐπρόδιδα τοὺς ἄλλους ποὺ ἔμεινα μαζὺ ὅπου ἐπὶ 3½ μῆνες, μοιραζόμαστε τὴν γόπα τοῦ τσιγάρου, ἀπεφάσισα νὰ πάω νὰ συναντήσω τὸν Γκεσταπίτην αὐτὸν δικηγόρον καὶ εἰς ἕνα παροξυσμὸν τρέλλας εἶχα ἀποφασίσει νὰ τὸν ἐξαναγκάσω νὰ δώσῃ εἰς ἐμὲ δύο σημειώματα διὰ νὰ φέρω εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 9 κελλὶ τοῦ 510, ὡρισμένα τρόφιμα, ὥστε ἔχοντας ἔτσι τὸ αἴσθημα, ὅτι κἄτι τρώγουν καὶ αὐτοί, νὰ ἠμπορέσω καὶ ἐγὼ κἄτι νὰ βάλω στὸ στόμα μου, διότι πράγματι, εἶχα πάθει αὐτὸ ποὺ λέγεται σπασμὸς τοῦ οἰσοφάγου. Ἐπῆγα καὶ τὸν συνήντησα, κύριοι συνάδελφοι, ἦτο ἀπὸ ἀπόψεως διαπλάσεως, ἕνας καχεκτικός, ἀσχημάνθρωπος σὰν μαϊμοῦ καὶ ἐγὼ εἶχα μίαν φυσιογνωμίαν, ἡ ὁποία ἦτο ὕστερα ἀπὸ 3½ μῆνες βασανιστηρίων, αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴ ἀπειλητική. Ὅταν μὲ ἀντίκρυσεν, ἴσως ἐφοβήθη, ἐγὼ δὲν φοβήθηκα, ὅτι ἠμποροῦσε νὰ μὲ ξαναπιάσῃ καὶ νὰ μὲ ξαναβάλῃ μέσα, καὶ ἔδωσε τὸ σημείωμα ἐκεῖνο νὰ σταλοῦν τρόφιμα εἰς τοὺς κρατουμένους εἰς τὸ 9 κελλὶ τοῦ 510. Αὐτός, κύριοι συνάδελφοι, ἦτο ὁ Νικόλαος Μακρῆς, ὁ Γκεσταπίτης αὐτὸς δικηγόρος καὶ βλέπετε ἐδῶ τὴν ἄτιμον κακοήθειαν τοῦ παληανθρώπου καὶ καθάρματος Μέρτεν, ὁ ὁποῖος ἐν τῇ προσπαθείᾳ του νὰ διασύρῃ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀφήνει εἰς τὴν ἀνακοίνωσιν αὐτὴν τῶν πρώτων ἡμερῶν νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι ὁ δικηγόρος Μακρῆς, ὁ Γκεσταπίτης δικηγόρος, ἦτο ὁ Δημήτριος Μακρῆς. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ δηλῶ ὑπευθύνως ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς μου, ὅτι ὁ ἀσχημάνθρωπος ἐκεῖνος, δὲν εἶχε καμμίαν σχέσιν μὲ τὸν Δημήτριον Μακρῆν, ὁ ὁποῖος ἀπολαμβάνει πάντοτε εἰς Θεσσαλονίκην ἐκτιμήσεως ἐξαιρετικῆς καὶ σεβασμοῦ. Ἀλλὰ καὶ κἄτι ἄλλο, κύριοι συνάδελφοι, διατὶ νὰ κρυβώμαστε πίσω ἀπὸ τὰ δάκτυλά μας; Συνήθως ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κάνουν παληανθρωπιές, ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδείξουν μίαν τοιαύτην ἄτιμον διαγωγὴν εἰς μίαν ἀκριβῶς τοιαύτην ἐθνικὴν κρίσιν; Συνήθως, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν οἰκονομικὴν ἀνάγκην πρὸ παντός. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ δικηγόρος Δημήτριος Μακρῆς, διεκρίθη πάντοτε εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ὡς ὁ ὑπ’ ἀριθ. 1 δικηγόρος καὶ διαπρεπὴς δικηγόρος καὶ δικηγόρος, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν φήμην καὶ ἠμείβετο πάντοτε καλὰ, καὶ εἶχε καὶ οἰκονομικὴν εὐμάρειαν καὶ ἀπὸ πατρικὴν περιουσίαν καὶ μητρικήν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὸ ἐπάγγελμά του. Καὶ τώρα θὰ θίξω ἕνα ἀκόμη ζήτημα, τὸ ζήτημα τῆς κ. Μακρῆ, κύριοι συνάδελφοι, θὰ θίξω τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι νομίζω, ὅτι ἀποτελεῖ τίτλον τιμῆς διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ὁ κ. Δημήτριος Μακρῆς, ὁ ὁποῖος ἦτο ἕνας ἀπὸ τοὺς πλέον περιζήτητους γαμβροὺς τῆς Θεσσαλονίκης, διὰ νὰ μὴ σᾶς εἴπω ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, ἦτο καὶ εἶναι ἕνας ὀμορφάνδρας, (γέλωτες), μὲ ἄνεσιν οἰκονομικὴν ἀπόλυτον, μὲ θέσιν κοινωνικήν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἐπροτίμησε νὰ νυμφευθῇ μία πτωχὴ κόρη ἑνὸς διακεκριμένου παλαιοῦ πολιτευτοῦ, εἶναι ἄξιος κατακρίσεως; Καὶ ἕνα ἄλλο ἀμείλικτο ἐρώτημα ποὺ ἀπευθύνεται εἰς ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν προσεπάθησαν μὲ ὑπονοούμενα διάφορα νὰ θίξουν τὴν ἀξιότιμον κ. Μακρῆ. Εἰς αὐτοὺς θέτω τὸ ἑξῆς ἐρώτημα: Ἦτο δυνατὸν ἕνας ἄνδρας, ὅπως εἶπον προηγουμένως, τῆς περιωπῆς τοῦ κ. Δημητρίου Μακρῆ, ἐὰν ἐγνώριζε, ὅτι ἡ γυναῖκα, τὴν ὁποίαν ἐξέλεξεν ὡς σύντροφον τοῦ βίου του, εἶχε τὶ τὸ ἐπιλήψιμον, θὰ τὴν ἐνυμφεύετο; Ἑπομένως, ἐγώ, νομίζω, ὅτι εἶναι ἄξιος συγχαρητηρίων ὁ φίλος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Μακρῆς, καὶ εἶναι ποταπὴ καὶ ἄτιμος ἡ συκοφαντία. Νομίζω, ὅτι εἶναι κατώτεροι τῆς αἰθούσης αὐτῆς, οἱ ὑπαινιγμοί, οἱ ὁποῖοι ἐξετοξεύθησαν ἐκ μέρους τῆς ἀριστερᾶς ἐναντίον τῆς κ. Μακρῆ. Ἐγὼ σᾶς βεβαιώνω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι συγχαίρω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ὡς εἶπον, ἐνῷ εἶχεν ὅλα τὰ προσόντα νὰ ὑπανδρευθῇ τὴν πλέον πολύφερνον νύφην, ἐπροτίμησε νὰ πάρῃ τὴν κόρην αὐτήν, ἡ ὁποία εἰς μίαν στιγμήν, ὅταν εἶχε ἡ οἰκογένειά της ἀνάγκη καὶ ἦτο θυσία τὸ νὰ πάῃ νὰ ἐργασθῇ, διὰ νὰ ζήσῃ τὴν μητέρα καὶ δύο μικρότερα ἀδέλφια, διότι ἡ ἐργασία δὲν εἶναι ἐντροπή, ἐπῆγε καὶ εἰργάσθη. Συγχαίρω τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὴν ἀπόφασίν του νὰ νυμφευθῇ τὴν κατὰ πάντα ἐκλεκτὴν κ. Δοξούλαν Μακρῆ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ σᾶς κουράσω, ἐπιμένων ἐπὶ ἑνὸς θέματος, τὸ ὁποῖον κυριολεκτικῶς ἔχει ἐξαντληθῆ. Δράττομαι μόνον τῆς εὐκαιρίας, κ. συνάδελφοι, νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου, διότι οἱ ἀριστεροὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν προσεπάθησαν μὲ οἱονδήποτε τρόπον, ἐπεστρατεύσαντες ὅλα τὰ βαρειὰ πυροβόλα διὰ νὰ μειώσουν τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ προσεπάθησαν, μὴ φειδόμενοι, οὔτε ζητημάτων τὰ ὁποῖα κατὰ στοιχειώδη σεβασμὸν καὶ στοιχειώδη λεπτότητα, ἔπρεπε νὰ ἀφεθοῦν ἔξω ἀπὸ αὐτὰς τὰς ρυπαρότητας; προσεπάθησαν λέγω, κατ’ ἀπόλυτον ἐξαίρεσιν ἀπὸ ὁλόκληρον τὴν ἄλλην Ἀντιπολίτευσιν νὰ μειώσουν τὴν Κυβέρνησιν. Πληροφορῶ τὴν ἀριστεράν, ὅτι καὶ τὴν φορὰν αὐτὴν ἠτύχησε, καὶ ἡ Κυβέρνησις, μετὰ τὴν δοκιμασίαν αὐτήν, τῶν ἀτίμων συκοφαντιῶν ἐξέρχεται ἐνισχυμένη. Διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ὅπως ὀρθότατα εἶπεν, ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ὁ κ. Μπαμπάκος, πάντοτε στρέφεται μὲ τὸ μέρος τῶν ἀδικουμένων. Κύριοι συνάδελφοι, τελειώνω μὲ μίαν εὐχήν. Εὔχομαι πράγματι, ὁ Μέρτεν, σύμφωνα μὲ τὴν ἐνστικτώδη ἐπιταγήν, ὅπου ὁ ἐγκληματίας ξαναπηγαίνει εἰς τὸν τόπον τῶν ἐγκλημάτων του, εὔχομαι μὲ αὐτὴν τὴν ἐνστικτώδη ἐπιταγήν, νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι αὐτὴν τὴν φοράν, ἐὰν ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, κύριοι συνάδελφοι, πιστεύω, ὅτι δὲν θὰ ξαναφύγῃ.

§166Κ. ΠΥΡΟΜΑΓΛΟΥ. Τοῦ δίδετε ἕνα ἐπιχείρημα νὰ μὴ ξαναέλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§167Δ. ΜΑΝΕΝΤΗΣ. Τὸ εἶπον αὐτό, διότι εἰς τὴν δίκην ποὺ θὰ ἐπακολουθήσῃ θὰ ἀποδειχθῇ 100% συκοφάντης καὶ θὰ ὑποστῇ τὸν ἐμπτυσμὸν ἑκατομμυρίων Ἑλλήνων. Δι’ ἐμὲ ὁ ἐμπτυσμὸς εἶναι ἕνας πρωτοφανὴς θάνατος καὶ τονίζω, κύριοι συνάδελφοι τῆς Ἀριστερᾶς, ὅτι θὰ εἶναι λυπηρὸν διὰ σᾶς ἐὰν ὑστερήσητε εἰς τοὺς ἐμπτυσμοὺς αὐτούς.

§168Κ. ΠΥΡΟΜΑΓΛΟΥ. Αὐτὰ ποὺ λέγετε, θὰ τηλεγραφηθοῦν αὔριον καὶ ἐὰν ὑπῆρχε μία μικρὰ πιθανότης νὰ ἔλθῃ, τώρα δὲν θὰ ἔλθῃ, διότι θὰ εἴπῃ, ἕνας βουλευτὴς μὲ ἀπειλεῖ.

§169Δ. ΜΑΝΕΝΤΗΣ. Ἐγὼ ἔκαμα ἕνα σχῆμα λόγου, ὅτι τὸν ἀναμένει ὁ ἐμπτυσμὸς τῶν ἑκατομμυρίων Ἑλλήνων. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. Κρῖκος).

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Ζίγδης, ἔχει τὸν λόγον.

§171Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν ἀναγκαστικῶς σύντομον ὁμιλίαν μου θὰ περιορισθῶ εἰς τὴν ξηρὰν διατύπωσιν ὡρισμένων διαπιστώσεων, ὡς καὶ εἰς τὴν ἐξαγωγὴν ὡρισμένων συμπερασμάτων, τὰ ὁποῖα προκύπτουν ἀπὸ τὴν ἤδη διεξαχθεῖσαν συζήτησιν. Ἐπανάληψις θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀνεπτύχθησαν ἐπαρκῶς καὶ ἐξηντλήθησαν, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνεπίτρεπτος εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τῆς συζητήσεως. Κύριοι, ποῦ ἀπέβλεπεν ἡ Κυβέρνησις, συγκαλέσασα ἐκτάκτως, παρὰ τὰς συνηθείας της, τὴν Βουλήν; Ἀπέβλεψεν ἐπὶ τῆς φοβερᾶς αὐτῆς ὑποθέσεως, ἡ ὁποία ταλανίζει τὸν τόπον εἰς τρία τινά. Πρῶτον, νὰ ἀποδείξῃ, αἱ διαστάσεις, τὰς ὁποίας προσέλαβεν ὀφείλονται εἰς τεχνικοὺς λόγους, ἀναξίους τῆς οὐσίας τοῦ θέματος καὶ ὅτι πάντως ἡ Κυβέρνησις δὲν εὐθύνεται δι’ αὐτό. Ἐὰν ἐπιστεύομεν τὸν κυβερνητικὸν Τύπον, ἀπέβλεπε καὶ εἰς ἕνα ἄλλο. Νὰ ἀπευθύνῃ κατηγορίαν σαφῆ κατὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ αἰτία τοῦ ὅλου σάλου καὶ νὰ τὴν μεταβάλῃ εἰς κατηγορουμένην εἰς τὰ ἑδώλια αὐτὰ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Αὐτὴ ἦτο ἡ πρώτη ἐπιδίωξις. Ἡ δευτέρα ἐπιδίωξις τῆς ἐκτάκτου συγκλήσεως τῆς Βουλῆς ἦτο, νὰ ἐπιτύχῃ ἀπόφασιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ θέματος. Ἡ τρίτη ἐπιδίωξις τῆς Κυβερνήσεως ἦτο νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἐπιδοκιμασίαν τοῦ Σώματος, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ προκύψαντος ζητήματος ἀπὸ αὐτὴν ταύτην τὴν Κυβέρνησιν. Ἄς ἴδωμεν, οἱ τρεῖς αὐτοὶ σκοποὶ κατὰ πόσον ἐξυπηρετήθησαν, προήχθησαν ἀπὸ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἤδη ἔλαβε χώραν. Ἡ Κυβέρνησις βεβαίως, καὶ οὐδεὶς δύναται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν πλέον νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ ἀντίθετον, ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ αἰτιᾶται κανέναν ἄλλον διὰ τὰς διαστάσεις, τὰς ὁποίας προσέλαβεν ἡ ὑπόθεσις, παρὰ τὸν ἑαυτόν της. Ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον ἀντεμετώπισε τὸ ζήτημα, ἦτο ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος τοῦ ἔδωσε τὰς διαστάσεις. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τοῦ θέματος. Θὰ περιορισθῶ εἰς ἕν. Μόνη της ἠσθάνθη τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προσφύγῃ εἰς τὸ δικαστήριον καὶ μόνη της προσεπάθησε νὰ ἀναμίξῃ τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν. Δεύτερον, δὲν ἠδυνήθη, δὲν ἀπετόλμησε εἰ μὴ δι’ ὑπαινιγμῶν, νὰ ἀπευθύνῃ κατὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, συμπάσης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὴν κατηγορίαν, τὴν ὁποίαν αἱ φιλικαί της ἐφημερίδες μᾶς ἐπληροφόρουν, ὅτι θὰ ἀπηύθυνε ἐναντίον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν ἠκούσατε ἀπὸ κανένα ἐκ τῶν κ.κ. ὑπουργῶν νὰ εἴπῃ, ὅτι τὸ θέμα εἶναι τεχνικόν, δημιούργημα μιᾶς κακοπίστου ἀντιπολιτεύσεως. Ἐμμέσως ἔγιναν ὡρισμένοι ἀσθενεῖς ὑπαινιγμοὶ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία διὰ τῶν φιλικῶν της ἐφημερίδων ἠθέλησε νὰ ἐμφανίσῃ κατηγορουμένην τὴν Ἀντιπολίτευσιν, μετεβλήθη ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων εἰς ἀπολογουμένην διὰ τὴν ὅλην ὑπόθεσιν. Αὐτά, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρώτην ἐπιδίωξιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν, ἀνῆλθεν ἐπὶ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὴν πρώτην ἡμέραν καὶ ἐξ ὀνόματος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς εἶπεν, ὅτι εἶναι ὑποχρέωσίς μας νὰ λάβωμεν θέσιν ἐπὶ τῆς οὐσίας, ὅτι αὐτὴ ἦτο ἡ θέσις ἡ κυβερνητικὴ καὶ προφανῶς αὐτὸς ἦτο ὁ σκοπός, διὰ τὸν ὁποῖον ἔγινεν αὐτὴ ἡ ἔκτακτος σύγκλησις. Καὶ μετὰ τὰ πυρὰ καὶ τὸν ταλαντισμὸν τῶν ἐπιχειρημάτων, ὁ ἴδιος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠναγκάσθη νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι τὸ θέμα τῆς συκοφαντίας, δὲν εἶναι θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν τὸ Σῶμα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἀλλὰ εἶναι θέμα ποὺ ἀνήκει εἰς τὴν ἀποκλειστικὴν ἁρμοδιότητα τῶν Δικαστηρίων. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν τρίτην ἐπιδίωξιν, ὅπως εἶπεν, ἐπροχώρησεν ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἐπιτύχῃ ἐπιδοκιμασίαν τοῦ Σώματος διὰ τὸν χειρισμὸν τοῦ θέματος παρ’ αὐτῆς. Καὶ ὅμως, ἀπεδείχθη, ὅτι, ὄχι μόνον ἐπιδοκιμασία δὲν προέκυψεν ἀπὸ κανένα, ἐκτὸς νομίζω ἀπὸ τὴν ἐξαίρεσιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἀγροτικοῦ Κόμματος, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις ἀπολογουμένη εὑρέθη ἀντιφάσκουσα μὲ τὸν ἑαυτόν της, ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις ἄλλοτε εἶπεν, ὅτι δὲν ἀξίζει νὰ ἀσχολῆται κανεὶς μὲ τὸ θέμα αὐτὸ καὶ ἡμεῖς θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποστρέψωμεν τὸ πρόσωπον μετὰ βδελυγμίας καὶ ἄλλοτε ἡ Κυβέρνησις προσεπάθησε νὰ εἴπῃ, ὅτι πρὸ τοιούτου θέματος, ὄχι μόνον οἱ ἀμέσως ἐνδιαφερόμενοι ἀλλὰ καὶ σεῖς, ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἔπρεπε νὰ πάρετε θέσιν. Βλέπετε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδία ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἀπέδειξεν, ὅτι ἐχειρίσθη τὸ θέμα κατὰ ἕνα τρόπον, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν εἶναι οὔτε αὐτὴ ἡ ἰδία βεβαία, ὅτι ἦτο ὁ καλύτερος. Ἀλλά, κύριοι, ἀπὸ ἀπόψεως ἀντιπολιτεύσεως, μὲ τὴν μίαν ἐξαίρεσιν, τὴν ὁποίαν ἀνέφερον, τοῦ κ. Μπαλτατζῆ, ὑπάρχει πλήρης καταδίκη εἰς τὸν χειρισμόν. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, οὔτε ὑπῆρξεν ἐπιείκεια εἰς τὴν ἀντιδικίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο ἀπὸ ὅλας τὰς παρατάξεις τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν χρειάζεται νὰ σᾶς εἴπω, εἰς ποῖα σημεῖα συνέπεσε τὸ κατηγορητήριον ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, τῶν ἀντιπολιτευομένων. Θὰ σᾶς ἀναφέρω δύο, διότι εἶναι προφανὲς καὶ διότι ἐλέχθησαν. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ὅμως τὸ μόνον θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὑπῆρξε πράγματι διαφορὰ ἀντιλήψεως μεταξὺ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ποῖον εἶναι τὸ μόνον θέμα; Τὸ μόνον θέμα εἶναι, ἐὰν μία προσφυγὴ εἰς τὰ δικαστήρια πρέπει νὰ γίνῃ ἐν Ἑλλάδι ἢ εἰς τὴν Γερμανίαν. Ὑπῆρξαν καὶ ἠκούσθησαν σοβαρὰ ἐπιχειρήματα καὶ ἀπὸ τὰς δύο παρατάξεις καὶ βεβαίως αἱ δύο ἀπόψεις ὑπεστηρίχθησαν σοβαρῶς, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι καὶ μία διάστασις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἀφ’ ἑαυτῆς καταπίπτει, ὅταν ἅπασαι αἱ πτέρυγες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως συνεφώνησαν, ὅτι ἡ συκοφαντία θὰ καταπέσῃ μόνον διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως, προκυπτούσης κατόπιν διεξαγωγῆς δίκης κατ’ ἀντιμωλίαν. Ἑπομένως, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι φαίνεται, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις χωρισμένη ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ συμπίπτει εἰς τὸ βασικὸν θέμα, ὅτι ἡ δίκη πρέπει νὰ γίνῃ κατ’ ἀντιμωλίαν. Καὶ ὅπως εἴδατε, κύριοι, ἀπὸ τὰ γεγονότα καὶ ἀπὸ τὴν σύμπτωσιν τῶν γνωμῶν, δίκη κατ’ ἀντιμωλίαν δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἰς τὴν ἀρχὴν ὑπῆρξεν αὐτὴ ἡ ὑποψία, ἡ ὑπονοοῦσα τὴν προσπάθειαν νὰ ἐκμεταλλευθῇ ἡ Κυβέρνησις ψηφίζουσα εὐθὺς νόμον, ὅτι ἴσως ὁ Μέρτεν θὰ μᾶς ἠξίου διὰ τῆς παρουσίας του ἐκ νέου, ἀλλὰ ἐκ τῶν γεγονότων φαίνεται, ὅτι δίκη κατ’ ἀντιμωλίαν δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι ὁ Μέρτεν δὲν θὰ ἔλθῃ. Ἑπομένως, κύριοι, ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ χειρισμοῦ, εἶναι ὁμόθυμος ἡ γνώμη, ἡ μὲν Κυβέρνησις δὲν ἠδυνήθη νὰ τὴν ὑποστηρίξῃ ἡ δὲ Ἀντιπολίτευσις ὑπῆρξε συνεπὴς καθ’ ὅλην τὴν γραμμὴν ἐπὶ τῆς καταδίκης τοῦ χειρισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἔκαμεν. Ποῖα, λοιπόν, ὑπῆρξαν τὰ ἀποτελέσματα, ὡς πρὸς τοὺς ἐπιδιωχθέντας σκοποὺς τῆς ἐκτάκτου αὐτῆς συγκλήσεως τῆς Βουλῆς, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν; Ἡ πλήρης καὶ καθ’ ὅλην τὴν γραμμὴν ἀποτυχία, ἀποτυχία εἰς τὸ νὰ κατηγορηθῇ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἀποτυχία νὰ ἐπιτύχῃ ἀπόφασιν ἐπὶ τῆς οὐσίας ἀπὸ τὸ Σῶμα, ἀποτυχία νὰ ἐπιτύχῃ ἐπιδοκιμασίαν τοῦ Σώματος διὰ τὸν χειρισμὸν τοῦ θέματος. Συμπέρασμα. Ἡ πλήρης ἀποτυχία εἶναι τὸ συμπέρασμα τῆς μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ συζητήσεως. Καὶ ἡ διανοιγομένη προοπτικὴ εἶναι ἡ ἑξῆς. Ἐὰν κρίνῃ κανεὶς ἀπὸ τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ ἀφήσῃ τὸ θέμα νὰ προχωρήσῃ μόνον του μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι ἔτσι θὰ ἐκφυλισθῇ, θὰ κουρασθῇ ὁ κόσμος, θὰ εὕρῃ κἄποιο ἄλλο ἀντικείμενον ἐνδιαφέρον ἡ κοινὴ γνώμη διὰ νὰ τὸ ξεχάσῃ, ἐνῷ βεβαίως μία μεγάλη, ἴσως ἡ μεγαλυτέρα, δὲν λέγω ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, μερὶς τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ γενικώτερον τοῦ Ἔθνους, νομίζει ἐντελῶς τὸ ἀντίθετον, ὅτι ἡ μὴ διαλεύκανσις τοῦ θέματος θὰ ὡδήγει εἰς μίαν χειροτεύρευσιν τῆς καταστάσεως, δηλαδὴ εἰς μίαν διαπόμπευσιν καὶ τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ κύρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἄλλωστε καὶ τὰ σημερινὰ τηλεγραφήματα τῶν ἀπογευματινῶν ἐφημερίδων ἀποδεικνύουν. Διότι, κύριοι, οἱ ἐκπρόσωποι τοῦ Μέρτεν, δὲν εἶναι πλέον ὁ Μέρτεν, ἀλλὰ οἱ νομικοί του σύμβουλοι, ἀπειλοῦν ὅτι θὰ ἐνισχύσουν τὸν ἀγῶνα, θὰ βγάζουν ἀνακοινωθέντα καὶ ὅτι εἶναι ἕτοιμοι πρὸς συμβιβασμόν. Θὰ συνεχισθῇ ἀκόμη καὶ ὁ διάλογος τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τοῦ ἐγκληματίου καὶ τῶν νομικῶν του συμβούλων. Θὰ συνεχισθῇ, δηλαδή, ἡ διαπόμπευσις τοῦ ὀνόματος καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἑλλάδος. Κύριον θέμα, τοῦ πολιτικοῦ Σώματος ποὺ λέγεται Βουλή, δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἡ βδελυρὰ αὐτὴ συκοφαντία. Ἔχομεν ἤδη, κατόπιν τῆς μεταβολῆς καὶ τῆς θέσεως τῆς Κυβερνήσεως, γενικὴν σύμπτωσιν ἀπόψεων τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Τὸ θέμα τῆς βδελυρᾶς αὐτῆς συκοφαντίας εἶναι θέμα δικαστηρίων. Τὸ θέμα τὸ πολιτικὸν εἶναι ἄλλο. Ἡ οὐσία τοῦ θέματος διὰ τὸ ὁποῖον εἴμεθα ἐδῶ εἶναι ἐντελῶς διαφορετική. Εἶναι ἡ ἱκανότης τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀντιμετωπίζῃ προβλήματα, τὰ ὁποῖα συναντᾷ ἐν τῇ πορείᾳ της. Αἱ Κυβερνήσεις κρίνονται ἀπὸ τὸν χειρισμόν, τὸν ὁποῖον κάνουν εἰς τὰ διάφορα προβλήματα, τὰ ὁποῖα εἴτε ἀφ’ ἑαυτῶν ἀνακύπτουν, εἴτε ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις δημιουργεῖ. Πόσαι Κυβερνήσεις ἐκρίθησαν, διότι οἱ ὑπουργοί των ἦσαν λωποδύτες; Φαντάζεσθε Βουλὴν νὰ ἀσχολῆται μὲ τὸν ἰδιωτικὸν βίον τῶν ὑπουργῶν, ἢ τοιούτου εἴδους κατηγορίας, τὰς ὁποίας κατευθύνει ἐναντίον τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως ὁ Μέρτεν; Ἐδῶ εἴμεθα πολιτικὸν Σῶμα. Μὲ τὸ οὐσιαστικὸν πρόβλημα μὲ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀσχοληθῶμεν, εἶναι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ εἶναι ἱκανὴ νὰ χειρίζεται θέματα, ἀκόμη καὶ αὐτά, τὰ ὁποῖα ἡ ἰδία δημιουργεῖ. Ἐάν, κύριοι, τὸ οὐσιαστικὸν θέμα, εἶναι τὸ θέμα τοῦ χειρισμοῦ, πρέπει νὰ διερωτηθῶμεν, διατὶ ὑπῆρξεν ἀνίκανος ἡ Κυβέρνησις νὰ χειρισθῇ τὸ θέμα ὡς ἔπρεπεν; Θὰ προχωρήσω, κύριοι, εἰς διαπιστώσεις καὶ συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἰδικά μου, ἀλλὰ προκύπτουν ἀπὸ τὴν ὅλην συζήτησιν. Δὲν ὑπῆρξεν ἱκανὴ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐθνοπρεπῶς τὸ θέμα τῆς συκοφαντίας αὐτῆς, διότι βαρύνεται πρῶτον ἀπὸ τὸ βαρύτατον σφάλμα τῆς ἀποφυλακίσεως τοῦ Μέρτεν, ἀπὸ τὸ σφάλμα τοῦ χειρισμοῦ τῆς ὑποθέσεως Μέρτεν εὐθὺς ὡς ἀνέκυψε· καὶ δεύτερον, ὑπῆρξεν ἀνίκανος νὰ τὸ χειρισθῇ, διότι τὸ ἀρχικὸν σφάλμα τῆς Κυβερνήσεως ἀπετέλεσεν ἀντικείμενον συκοφαντιῶν. Κύριοι, γνωρίζετε εἰς τὶ συνίσταται τὸ ἀρχικὸν σφάλμα τῆς Κυβερνήσεως περὶ τὴν ὑπόθεσιν Μέρτεν. Ἡ Κυβέρνησις, ἐπανερχομένη εἰς τὸ θέμα τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου, ἐθεώρησεν ὑποχρέωσίν της νὰ κάμῃ μεγαλύτερα βήματα, ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ ἐκάναμεν ἡμεῖς τὸ 1952. Ἀλλά, ἀντὶ νὰ τὸ κάμῃ τοῦτο μὲ θάρρος, τὸ ἔκαμε κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε εἰς τὸ τέλος κατήντησε νὰ εἶναι κατηγορουμένη. Ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις, ὅταν ἀπεφάσισε νὰ κάμῃ ἕνα βῆμα ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, νὰ εἴπῃ, ὅτι θὰ λήξῃ τὸ ὅλον θέμα τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου, ἐφ’ ὅσον λυθῇ καὶ τὸ θέμα τῶν ἀποζημιώσεων τῶν θυμάτων. Ἠδύνατο ἐπίσης, ἐὰν εἶχε θάρρος, μέσα εἰς τὸν γενικὸν νόμον περὶ ἐγκληματιῶν πολέμου, νὰ περιλάβῃ καὶ τὸν Μέρτεν. Ἐκεῖνο ποὺ ἦτο χειρότερον ἦτο, ὅτι, ἀφοῦ ἐξῄρεσε τὸν Μέρτεν τῆς γενικῆς ρυθμίσεως, κατόπιν ἐψήφισε δεύτερον νόμον. Διατί; Διὰ νὰ τὸν ἀπελευθερώσῃ, διὰ νὰ ἀκυρώσῃ τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης καὶ νὰ τὸν παραδώσῃ εἰς τὴν Γερμανίαν. Ὑπεύθυνος δι’ αὐτὸ τὸ σφάλμα, εὑρέθη ἀπὸ τὴν ἀρχὴν ἐκτεθειμένη εἰς τὰς συκοφαντίας, λόγῳ τοῦ ἀτυχήματος τοῦ γάμου τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Διότι ἡ κ. Μακρῆ ὑπῆρξεν εἰς μίαν ἐποχήν, ὑφισταμένη τοῦ Μέρτεν. Καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω, κύριοι, τὸ γνωστὸν γνωμικὸν ἐν προκειμένῳ, ὅτι δηλαδὴ δὲν χρειάζεται μόνον νὰ εἴμεθα τίμιοι, ἀλλὰ καὶ νὰ φαινώμεθα τίμιοι. Ἐάν, κύριοι, συνέπιπτε κατὰ τὸν χειρισμὸν τοῦ θέματος αὐτοῦ, νὰ μὴ εἶχεν ἡ Κυβέρνησις τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν μεταξὺ τῶν μελῶν της, εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ δὲν θὰ ἐδημιουργεῖτο. Διότι ὅμως ὑπῆρξε τὸ ἀτύχημα αὐτό, δι’ αὐτὸ ἐδόθη ἡ δυνατότης εἰς τὴν καλλιέργειαν τῆς συκοφαντίας, ἡ ὁποία ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν ἐξεδηλώθη. Ἀπὸ τὴν διαπίστωσιν τῆς ἀνικανότητος τῆς Κυβερνήσεως νὰ χειρισθῇ τὸ θέμα τῆς συκοφαντίας ἐθνοπρεπῶς, προκύπτει τὸ ἀναντίρρητον συμπέρασμα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ δὲν δύναται νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν, χωρὶς αὐτὸ νὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν μεγαλυτέραν ἐθνικὴν ταλαιπωρίαν, μεγαλυτέραν ταλαιπωρίαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν μελῶν της, ἐπὶ τῶν ὁποίων κατ’ ἀτυχίαν τῆς μοίρας ἐνέσκηψεν αὐτὴ ἡ δοκιμασία. Περαίνων, κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἐπιστήσω καὶ πάλιν τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ ἑξῆς, διότι νομίζω, ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ τὸ ὑπόβαθρον τοῦ ἠθικοῦ αὐτοῦ προβλήματος, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη. Ἡ Ἑλλὰς μεταπελευθερωτικῶς, μὴ ἐκκαθαρίσασα τὰ θέματα τῆς ἀντιστάσεως καὶ τοῦ δοσιλογισμοῦ, θὰ εὑρίσκεται πάντοτε ἄοπλος διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοιούτων ζητημάτων, ὡς τοῦ Μέρτεν. Ἔπρεπε νὰ γνωρίζωμεν ποῖοι εἶναι οἱ ὑπηρετήσαντες τὸ Ἔθνος κατὰ τὴν μεγάλην δοκιμασίαν του καὶ νὰ τοὺς τιμῶμεν καὶ ἔπρεπεν ἐπίσης νὰ γνωρίζωμεν ποῖοι ἀπηρνήθησαν τὸ Ἔθνος καὶ ἐγένοντο ὑπηρέται τοῦ ξένου κατακτητοῦ καὶ νὰ τοὺς ἀποβάλωμεν ἀπὸ τὸ ἐθνικὸν Σῶμα. Γνωρίζω, ὅτι ἡ θλιβερὰ αὐτὴ κατάστασις εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, εἶναι ἀποτέλεσμα τῶν συκοφαντικῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἐπηκολούθησαν καὶ μετὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1944 καὶ μετὰ τὸ 1946. Ἀλλὰ πέρασεν ἤδη ἀρκετὸς καιρὸς καὶ ἐὰν αἱ τότε Κυβερνήσεις, αἱ μεταπολεμικαί, δὲν ἠμπόρεσαν νὰ ἐκκαθαρίσουν τὸ θέμα, πέρασεν ἀρκετὸς καιρὸς καὶ ἔπρεπε νὰ τὸ εἶχον ἐκκαθαρίσει. Καὶ ἐὰν ἀποφασίσωμεν νὰ τὸ ἐκκαθαρίσωμεν, θὰ ἐξακολουθήσωμεν νὰ παρασυρώμεθα εἰς μίαν διαμάχην, εἰς μίαν σύγχυσιν, εἰς μίαν ἀτμόσφαιραν μολύνσεως, ἀπὸ τὴν ὁποίαν οὐδένα καλόν, ἀλλὰ πολλὰ τὰ δεινὰ θὰ ἐπακολουθήσουν. Ἂς ἐρευνήσωμεν, κύριοι, ἀπὸ τὶ εὑρέθη ἔκθετος ἐπὶ τοῦ μεγάλου αὐτοῦ θέματος. Πρῶτον, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, διότι βεβαίως εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι τῆς ΕΔΑ, σεῖς οἱ ἴδιοι τὸ ὑποστηρίζετε, διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ φαντασθῶ, ὅτι ἡ Δεξιὰ δὲν ἀπασχολεῖται μὲ τὸ θέμα. Ποία εἶναι ἡ θέσις ἐκείνων ποὺ ἔστω καὶ διὰ λόγους θυσίας, ἀπεφάσισαν κατὰ τὴν κατοχὴν νὰ ὑποστηρίζουν, νὰ ὑπηρετήσουν τὸν κατακτητήν; Δὲν τὸ ξεκαθαρίσατε εἰς τὴν ψυχήν σας, κύριοι, τῆς Συμπολιτεύσεως. Μὴ θέλετε διὰ φιλοσοφικῶν, ἢ ρητορικῶν σχημάτων νὰ τὸ λύσετε. Πρέπει νὰ λύσωμεν τὸ θέμα, ἐὰν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν τὸν κατακτητήν, ἠμποροῦν νὰ καταλάβουν τὰς θέσεις τὰς ὁποίας ἡ Ἑλληνικὴ Κοινωνία καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Πολίτευμα ἀναγνωρίζουν ὡς ὑψίστας θέσεις. Ἀνάλογος, καὶ βεβαίως ἀτύχημα τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ ὑπόθεσις τῆς συζύγου τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὑπάρχει τὸ θέμα τῆς κ. Μακρῆ, τὸ ὁποῖον ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας Κυβερνήσεως τόσον τεχνηέντως προσεπάθησε νὰ παρακάμψῃ λέγων, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συζητῶμεν ζητήματα πολιτικῶν προσώπων καὶ ἰδιωτῶν. Ὡσὰν τὰ πολιτικὰ πρόσωπα καὶ οἱ ἰδιῶται νὰ μὴ συμπλέκωνται. Μεθαύριον, λοιπόν, κύριοι, θὰ ἑορτασθῇ ἡ ἐπέτειος τῆς 28ης Ὀκτωβρίου. Παρίσταται εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ὁ Βασιλεύς. Δίπλα πρέπει νὰ παρίσταται ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑλλάδος καὶ πρῶτος καὶ καλλίτερος θὰ εἶναι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μὲ τὴν σύζυγόν του. Εἰπῆτε μου, κύριοι, ἀπευθύνω σὰν Ἕλλην τὸ ἐρώτημα πρὸς τοὺς συναδέλφους τῆς Δεξιᾶς, ἐὰν ξεκαθάρισαν τὸ θέμα νὰ μᾶς τὸ εἴπουν, διὰ νὰ ἐξαγάγωμεν τὰ συμπεράσματα. Πρὸ τοῦ Βασιλέως καὶ τῆς Κυβερνήσεως θὰ παρελάσουν αὐτοί, οἱ ὁποῖοι εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς ἀντιστάσεως κατὰ τοῦ ἐχθροῦ ἔχασαν κομμάτια τοῦ σώματός των. Δὲν θὰ παρελάσουν οἱ νεκροί, θὰ παρίστανται νοερῶς. Θὰ παρελάσουν καὶ τὰ πεθαμένα παιδιά, ποὺ δὲν εἶδαν ποτὲ τὴν ἐνήλικον ζωήν. Οἱ μανάδες ποὺ ξεψύχισαν βυζαίνοντας. Διατί; Διότι ἐνόμισαν, ὅτι καὶ ἕνα κομμάτι ψωμὶ γερμανικὸ εἰς τὸ στόμα των, ἦτο δηλητήριον εἰς τὸ στόμα τοῦ Ἔθνους. Κύριοι συνάδελφοι τῆς Συμπολιτεύσεως, ξεκαθαρίσατε τὸ θέμα. Ἔχετε ἐπικοινωνήσει μὲ τοὺς πεθαμένους, μὲ τοὺς ἀκρωτηριασμένους, μὲ τοὺς ἀγωνιστὰς ποὺ δὲν θὰ παρίστανται ἐκεῖ, διὰ νὰ γνωρίζετε τὰς ἀντιδράσεις των ἀπὸ τὴν ἐμφάνισιν αὐτὴν τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος; Νὰ ποῦ ὑπάρχῃ, κύριοι, τὸ πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη ἀπὸ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, τελειώνετε.

§173Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τελειώνω. Βλέπω, ὅτι δὲν εἶμαι τόσον συμπαθὴς εἰς τὸν κ. Πρόεδρον....

§174Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἀναπτύσσετε θέμα τόσον ἀσυμπαθές, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦσθε συμπαθής.

§175Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Εἰς τοὺς ἔχοντας εὐαίσθητον ἐθνικὴν συνείδησιν, τὸ θέμα αὐτὸ τοὺς κάμνει νὰ σηκώνωνται αἱ τρίχες τῆς κεφαλῆς των.

§176Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Θέλω νὰ εἴπω, πῶς ἀπαιτεῖτε συμπάθειαν; Εἰσήλθατε εἰς ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον εἴδατε μὲ πόσην λεπτότητα καὶ εὐπρέπειαν ἐχειρίσθησαν ὡρισμένοι Ἀρχηγοὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ σεῖς ἀρχίσατε νὰ ὁμιλῆτε διὰ τὴν παρέλασιν τῆς Θεσσαλονίκης. Νομίζω, ὅτι κατεβάζετε πολὺ τὴν διανοητικήν σας στάθμην, ἡ ὁποία εἶναι ὑψηλή. Τὴν κατεβάζετε εἰς ἕνα ἐπίπεδον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπίπεδον προχείρου ἀρθρογραφίας μιᾶς ἐπαρχιακῆς ἐφημερίδος.

§177Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἀκαδημαϊκός, μοῦ ὑπενθυμίζει δημοδιδάσκαλον ἐπαρχιακοῦ Σχολείου, ὁ ὁποῖος ἐκφράζει τὴν ἀπογοήτευσίν του, διότι ἕνας μαθητὴς ἐδιάβασε περισσότερον καὶ τοῦ ὑποδεικνύει εἰς τὸν πίνακα, ὅτι κάμνει φοβερὰ λάθη εἰς τὴν ἐπίλυσιν ἑνὸς προβλήματος. Ἐὰν θέλῃ μὲ αὐτὸν τὸν τόνον τὴν συζήτησιν, θὰ τὸν ἔχῃ. Νομίζω, ὅτι δὲν τοῦ περιποιεῖ τιμὴν ἡ προσπάθειά του νὰ καταβιβάζῃ τὸ θέμα ἐκ συστήματος, κάθε φορὰν ποὺ παρουσιάζεται εὐκαιρία. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ τελειώσω, διότι δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ δώσω ὀξύτητα εἰς τὸ ζήτημα. Θὰ τελειώσω μὲ τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Ἐὰν ἀφήσωμεν τὸ θέμα αὐτὸ νὰ συνεχισθῇ, εἶναι μοιραῖον, ὅτι πολὺ σύντομα θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ τοῦ ἑξῆς φοβεροῦ φαινομένου. Βάσις τοῦ πολιτικοῦ μας προβλήματος, δὲν θὰ εἶναι ἡ πρόοδος τῆς Ἑλλάδος, δὲν θὰ εἶναι τὰ οἰκονομικὰ θέματα καὶ ἡ ἐξωτερικὴ θέσις τῆς Ἑλλάδος, βάσις τοῦ πολιτικοῦ μας προβλήματος θὰ εἶναι, ποῖος ἦτο ὁ δοσίλογος καὶ ποῖος ὁ πατριώτης εἰς τὰ χρόνια τῆς κατοχῆς. Εἶναι καιρὸς νὰ ξεφύγωμεν, δι’ ὄνομα Θεοῦ, ἀπὸ τὸ τραγικὸν δίλημμα τοῦ παρελθόντος. Ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν θέλῃ νὰ τὴν παίρνωμεν εἰς τὰ σοβαρά, δὲν πρέπει νὰ ἐκστομίζῃ, διότι εἶναι ἡ τελευταία ποὺ ἠμπορεῖ νὰ ἐκστομίσῃ τὴν φράσιν, ὅτι τὸ τεθὲν ζήτημα τῆς αἰσχρᾶς συκοφαντίας, εἶναι θέμα ἐπιλύσεως ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ νὰ λέγῃ θὰ πᾶμε εἰς ἐκλογάς, διότι ἕνα πρᾶγμα θὰ νομίσωμεν ἡμεῖς, ὅτι αὐτὸ τὸ λέγει διὰ νὰ ἐντυπωσιάσῃ τὴν πλειοψηφίαν. Ἡμεῖς δὲν θέλομεν νὰ θέσωμεν ἕνα τέτοιο φοβερὸν θέμα νὰ τὸ ἐπιλύσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τῶν ἐκλογῶν. Ἐὰν τὸ θέλῃ ἡ Κυβέρνησις ἂς τὸ κάμῃ, ἀλλὰ τότε θὰ εἶναι ἴσως τὸ μεγαλύτερον ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον στρέφεται ἐναντίον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Κύριοι, ἐτελείωσα. Ἡ Κυβέρνησις προσπαθεῖ διὰ τῆς τακτικῆς αὐτῆς νὰ κλείσῃ τὸ θέμα. Σὰν τὸν φοβισμένον ἰατρὸν προσπαθεῖ νὰ κλείσῃ τὸ τραῦμα πρὶν τὸ ἀποστειρώσῃ. Τώρα, ἐπειδὴ δὲν τῆς ἐπιτρέπεται νὰ κλείσῃ τὸ τραῦμα, τὸ ἐγκαταλείπει καὶ λέγει τὸ ἀφήνω εἰς τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ. Ὁ καλὸς Θεός, εἶναι δυνατὸν νὰ σώσῃ τὸν ἁμαρτωλόν. Τὴν προειδοποιοῦμεν, ὅτι, ἐὰν ἀφήσῃ τὸ τραῦμα, χωρὶς νὰ τὸ ἀποστειρώσῃ, θὰ μεταβληθῇ εἰς γάγγραιναν, ἡ ὁποία θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς ἐθνικὴν κρίσιν, τῆς ὁποίας θὰ εἶναι τραγικὰ τὰ ἀποτελέσματα. Τὰ τραγικὰ ἀποτελέσματα θὰ εἶναι ὁ ἐξαφανισμὸς ὄχι μόνον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ὁλοκλήρου παρατάξεως ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ζωήν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι ὀδυνηρὸν διὰ τὴν ἠρεμίαν καὶ πρόοδον τοῦ Ἔθνους. Νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ τὸ λάβετε σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, καὶ νομίζω, ὅτι ἀντελήφθητε εἰς τὶ ἀποσκοπεῖ ἡ τελευταία αὐτὴ στροφή μου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Μπρεδήμας, ἔχει τὸν λόγον.

§179Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω ζητήσει τὸν λόγον.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ τῆς συμπολιτεύσεως, κύριοι συνάδελφοι, παρακαλοῦνται ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον νὰ παραιτηθοῦν, ἐὰν θέλωμεν νὰ τελειώσωμεν κάποτε.

§181Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Εἶναι ἡ σειρά μου. Εἶχον ἐγγραφῆ μεταξὺ τῶν πρώτων καὶ δὲν μοῦ ἐδόθη ὁ λόγος. Διαμαρτύρομαι διὰ τὴν θέσπισιν τῆς τακτικῆς αὐτῆς. Διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐφθάσαμεν εἰς τὸ τέρμα τῆς συζητήσεως καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ λάβω τὸν λόγον. Δὲν δύναμαι νὰ ἀντιληφθῶ, διατὶ ἡ σειρά μου ἀλλάζει διαρκῶς. Τὸ δίκαιον εἶναι νὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον, διότι ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης μὲ ἐπεκαλέσθη καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκθέσω ἀπὸ τοῦ βήματος τὰ ὅσα γνωρίζω.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, κατὰ τὴν σειρὰν τῶν ἐγγεγραμμένων νὰ ὁμιλήσουν, θὰ ὁμιλήσητε ἀμέσως μετὰ τὸν κ. Μπρεδήμαν, ὁ ὁποῖος παρακαλεῖται, ὅπως λάβῃ τὸν λόγον.

§183Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Πυρέσσων ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα καὶ ὡς ἐκ τούτου συντομωτάτη θὰ εἶναι ἡ ὁμιλία μου, περιοριζόμενος μόνον εἰς τὴν συναγωγὴν ὡρισμένων συμπερασμάτων ἀπὸ τὴν διεξαχθεῖσαν τριήμερον συζήτησιν. Κύριοι βουλευταί, ὅταν πρὸ τριῶν περίπου ἑβδομάδων ἐξαπελύθησαν ἀπὸ τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν οἱ γνωστοὶ κεραυνοὶ κατὰ τῶν τριῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, ἔσπευσα ἀμέσως εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ καταθέσω τὸ κείμενον μιᾶς δηλώσεως, ἡ ὁποία καὶ ἐπρωτοκολλήθη ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, συμφώνως μὲ τὴν ὁποίαν ἐθεώρησα καταπληκτικάς, ὅσον καὶ ἀναξιοπίστους τὰς εἰς βάρος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καταγγελίας ἐκ μέρους τοῦ Γερμανοῦ ἐγκληματίου πολέμου, Μέρτεν. Ταὐτοχρόνως, εἰς τὸ κείμενον τῆς δηλώσεώς μου αὐτῆς ὑπέμνησα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὸ ἐπιτακτικὸν καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχει, ὅπως προσφύγῃ ἀμέσως εἰς τὴν Γερμανικὴν Δικαιοσύνην, διὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν βαρύτατα τρωθεῖσαν τιμήν του καὶ πολιτικήν του ὑπόληψιν. Καὶ δὲν ἐπίστευσα, κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν τρομεράν, πράγματι, ὅσον καὶ ἀπίστευτον καταγγελίαν, διότι ἐσκέφθην τὴν στιγμὴν ἐκείνην, μὲ τὴν καλὴν πίστιν πάντοτε, ἡ ὁποία μὲ διακρίνει εἰς ὅλας μου τὰς πράξεις, ὅταν ὁμιλῶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἐσκέφθην, πῶς εἶναι δυνατὸν ἕνας ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἔκτοτε ἐκυριαρχεῖτο ἀπὸ τὸν φλογερὸν πόθον, ἀπὸ τὴν ἔμμονον καὶ εὐγενῆ φιλοδοξίαν νὰ κυβερνήσῃ τὸν τόπον, πῶς ἕνας τοιοῦτος ἄνθρωπος ἦτο δυνατὸν νὰ φθάσῃ εἰς τὸ ἐλεεινὸν σημεῖον νὰ λεηλατῇ καταστήματα καὶ νὰ σφετερίζεται περιουσίας διωκομένων Ἑβραίων καὶ νὰ μεταβάλλεται εἰς πράκτορα τοῦ κατακτητοῦ; Καὶ ἀπετέλεσε δι’ ἐμὲ προσωπικῶς, μέγα πολιτικὸν καὶ προσωπικὸν σφάλμα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἠρνήθη καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν πανελλήνιον ἀξίωσιν, εἰς τὸ αἴτημα τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὸ ὁποῖον συνεμερίσθη καὶ μία ἀξιόλογος μερὶς τοῦ φιλικῶς προσκειμένου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν Τύπου. Κύριοι βουλευταί, ὑπεστήριξα καὶ ἐξακολουθῶ νὰ ὑποστηρίζω τὴν ἀναπότρεπτον ἀνάγκην τῆς ἐκκαθαρίσεως, τῆς ὁριστικῆς, ταχείας καὶ ἀδιαβλήτου ἐκκαθαρίσεως αὐτοῦ τοῦ μεγάλου πολιτικοῦ καὶ ἠθικοῦ θέματος, διὰ τῆς ὁδοῦ τῶν Γερμανικῶν Δικαστηρίων. Καὶ ὑποστηρίζω τὴν ἄποψιν ταύτην μετὰ πείσματος, μετὰ φανατισμοῦ, διὰ δύο βασικοὺς κυρίως λόγους. Διότι τὸ πόρισμα τῶν Γερμανικῶν Δικαστηρίων θὰ εἶναι ἀδιάβλητον. Τοῦτο μᾶς τὸ ὑπέμνησεν ἐπανειλημμένως ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι, «ἡ Γερμανικὴ Δικαιοσύνη, εἶναι διεθνῶς ἀνεγνωρισμένη, ὅτι αἱ ἀποφάσεις της εἶναι ἀδιάβλητοι». Ἀλλὰ ἀπὸ τὴν πάροδον τῶν ἡμερῶν, ἀπὸ τὴν πρόοδον τῆς συζητήσεως, προσετέθη καὶ ἕνα ἄλλο σπουδαιότατον ἐπιχείρημα διὰ τὴν ἀνάγκην τῆς προσφυγῆς εἰς τὴν Γερμανικὴν Δικαιοσύνην. Ἀρχικῶς, ὅταν διετυπώθη ἐκ μέρους τοῦ Γερμανοῦ ἐγκληματίου πολέμου μήνυσις περὶ τῆς ὑπάρξεως φωτογραφίας, ἡ Κυβέρνησις πράγματι ἀντέδρασε καὶ ἀπήντησεν, ὅτι τοιαύτη φωτογραφία δὲν ὑπάρχει. Εἰδικώτερον, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔδωσεν ἀποστομωτικὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν βρωμερὸν αὐτὸν ἄνθρωπον, εἰπών, ὅτι «ὄχι, κύριοι, ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς μου, οὐδέποτε ἐπεσκέφθην τὴν Θεσσαλονίκην ἢ ὑπῆρξα κάτοικος τῆς Θεσσαλονίκης, καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς». Ἀλλὰ μὲ τὴν πάροδον τῶν ἡμερῶν καὶ τὴν πρόοδον τῆς συζητήσεως, ἐνεφανίσθη ἀπροόπτως ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος διεβεβαίωσε τὸ Σῶμα, ὅτι τοιαύτη φωτογραφία δὲν ὑπάρχει, ἀλλὰ ἀμέσως εἰς τὴν ρύμην τοῦ λόγου του, καθὼς ἐπίσης ἔπραξεν ὁ διαδεχθεὶς εἰς τὸ βῆμα αὐτὸν κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶπεν, ὅτι δὲν ἀποκλείει καὶ τὸ ἐνδεχόμενον ἑνὸς φωτομοντάζ.

§184Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Πρῶτον, πρέπει νὰ σᾶς εὐχηθῶ «περαστικά», διότι εἴπατε, ὅτι ἔχετε πυρετόν. Δεύτερον, φυσικὸν ἦτο νὰ διατυπώσω καὶ τὴν σκέψιν αὐτήν, ὅπως καὶ πᾶς τις θὰ τὴν διετύπωνεν εἰς τὴν θέσιν μου. Σᾶς εἶπον, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι τοιαύτη φωτογραφία δὲν ὑπάρχει. Ἀλλὰ τὴν περίπτωσιν ἀπάτης τὴν ἀποκλείετε εἰς τὸν κόσμον; Τὴν περίπτωσιν παληανθρωπιᾶς τὴν ἀποκλείετε, ὅταν ἔχετε νὰ κάμετε μάλιστα μὲ ἕνα ἄνθρωπον, ὅπως ὁ Μέρτεν; Εἶπον μάλιστα, ὅτι εἶναι ἐξαιρέτως δύσκολον, σχεδὸν ἀδύνατον, νὰ ὑπάρξῃ συνδυασμὸς τῶν προσώπων ἐπὶ τῇ βάσει φωτογραφιῶν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Καὶ προσέθεσα, ὅτι καὶ ἂν ὑπάρξῃ τοιοῦτόν τι, ἐντὸς ὀλίγων λεπτῶν θὰ ἀποκαλυφθῇ ἡ πλαστότης. Ἑπομένως, διατὶ στηρίζετε ὁλόκληρον ἐπιχειρηματολογίαν ἐπὶ τῆς δῆθεν διαφορᾶς, ἡ ὁποία ἐσημειώθη μεταξὺ τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι φωτογραφία δὲν ὑπάρχει, καὶ τῶν διατυπώσεων, τὰς ὁποίας ἐχρησιμοποίησαμεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐγώ; Νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ καταφύγετε εἰς τοιούτου εἴδους ἐπιχειρηματολογίαν. Καὶ πάλιν σᾶς εὔχομαι «περαστικά».

§185Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὰς εὐχάς σας διὰ τὴν ἀδιαθεσίαν μου, ἀλλὰ δὲν ἤμην τόσον ἀφελής, ὅταν ἐπεκαλέσθην τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο. Διότι, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διεβεβαίωσεν ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς του τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι οὐδέποτε μετέβη εἰς τὴν Μακεδονικὴν πρωτεύουσαν, οὐδέποτε ὑπῆρξε κάτοικος αὐτῆς κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς, ἀλλὰ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ καὶ ὑπαρχηγὸς τῆς κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας, ἦτο μόνιμος κάτοικος τῆς Μακεδονικῆς πρωτευούσης. Καὶ κατὰ τοῦτο τὸ σημεῖον ἔχει ἰδιάζουσαν σημασίαν ἡ ὕπαρξις ἢ μὴ ὕπαρξις τῆς φωτογραφίας. Συνεπῶς, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶχον δικαίωμα νὰ ἐπικαλεσθῶ τὸ ἐπιχείρημα τὸ ἰδικόν σας, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ πρόκειται περὶ φωτομοντάζ. Καὶ τώρα σᾶς ἐρωτῶ, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ποῖος εἶναι ὁ ἁρμοδιώτερος πρὸς τὸ συμφέρον ἡμῶν τῶν ἰδίων, ποῖος εἶναι ὁ ἁρμοδιώτερος νὰ κρίνῃ περὶ τῆς γνησιότητος ἢ τῆς πλαστότητος μιᾶς φωτογραφίας, ἐὰν τυχὸν ἤθελεν αὐτὴ προσκομισθῇ; Εἶναι τὰ Γερμανικὰ δικαστήρια ἢ τὰ Ἑλληνικά; Ὅπως γνωρίζετε κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν Γερμανίαν ὅπου ἡ ἐπιστήμη ἔχει ἀναπτυχθῆ πολύ, ὑπάρχουν ἐμπειρογνώμονες, οἱ ὁποῖοι μὲ ἕνα βλέμμα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δώσουν γνώμην προκειμένου περὶ τῆς πλαστότητος ἢ τῆς γνησιότητος μιᾶς φωτογραφίας. Διότι ὅταν ἕνας ἄνθρωπος φθάσῃ, ὅπως εἶναι ὁ Μέρτεν, καὶ ὅπως σᾶς εἶπεν ὁ προηγούμενος ρήτωρ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἕνας ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος εἶναι νομικὸς σύμβουλος τῆς στρατιωτικῆς δικαιοσύνης εἰς τὴν Γερμανίαν, ἕνας ἐγκληματίας πολέμου, ὁ ὁποῖος περιστοιχίζεται ἀπὸ πλῆρες ἐπιτελεῖον, εἰς τὸ σημεῖον νὰ εὕρῃ μίαν πλαστὴν φωτογραφίαν, θὰ εἶναι λίαν δυσδιάκριτα τὰ ὅρια τῆς γνησιότητος ἀπὸ τῆς πλαστότητος, ἀντὶ νὰ ἀπαιτῆται ἡ ἐξέτασις ἑνὸς ἐμπειρογνώμονος τελικῶς, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ ἐμπειρίαν ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν. Ἀλλὰ εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ὑπάρχουν παρόμοιοι φωτογράφοι, ἐκτὸς ἐὰν διαθέσῃ τοιούτους ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀσφαλείας. Ἀλλὰ καὶ δύο ἄλλοι ὑπῆρξαν οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ἐπεβάλλετο ἡ προσφυγὴ εἰς τὰ Γερμανικὰ Δικαστήρια. Ὄχι μόνον ἡ ἀτέρμων διαδικασία, ἡ ὁποία θὰ ἀπαιτηθῇ προκειμένου περὶ Ἑλληνικῶν Δικαστηρίων. Ἐγώ, κ. βουλευταί, τιμῶ ἐξαιρετικῶς τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην, ἀλλὰ ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω μὲ τὴν τόλμην καὶ τὴν γενναιότητα ἡ ὁποία πάντοτε μὲ διακρίνει, ὅτι ὑπὸ τὸ κλῖμα τοῦ σημερινοῦ τρομοκρατικοῦ μονοκομματικοῦ ἀστυνομικοῦ Κράτους, δὲν θὰ ἠμπορέσῃ νὰ μείνῃ συναισθηματικῶς ἀνεπηρέαστος ἡ Ἑλληνικὴ δικαιοσύνη προκειμένου νὰ κρίνῃ μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων ὑπουργῶν καὶ τῶν μαρτύρων των καὶ τοῦ ἐγκληματίου πολέμου Μέρτεν καὶ τῶν μαρτύρων του.

§186Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Ἡ Ἑλληνικὴ Δικαιοσύνη, πάντοτε ὑπῆρξε ἀνεπηρέαστος.

§187Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ἡ Ἑλληνικὴ δικαιοσύνη ἐδεσμεύθη κατά τινα τρόπον ἀπὸ τὴν ἐκπεφρασμένην γνώμην τῶν ἐκπροσώπων τῆς Ἑλληνικῆς δικαιοσύνης, τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, οἱ ὁποῖοι προκαταβολικῶς ἐχαρακτήρισαν ὡς κακοήθεις τὰς καταγγελίας τοῦ Μέρτεν ἐναντίον Ἑλληνικῶν προσωπικοτήτων. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι, διαμαρτυρίαι).

§188Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Δὲν ἐφανταζόμην, ὅτι θὰ ἔφθανε μέχρι τοῦ σημείου, νὰ θίξῃ Κορυφὰς τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης ὁ ὁμιλητής......

§189Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Τιμῶ τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην,

§190Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ οὐδὲ σκιὰ παρεμβάσεως ἢ ὑποδείξεως, οὔτε τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, οὔτε τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου. Προσπαθεῖτε αὐτὴν τὴν στιγμήν, κ. Μπρεδήμα, εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν ἀθέμιτον προσπάθειαν νὰ περιληφθοῦν καὶ κεφαλαὶ τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης. Κύριε Μπρεδήμα, δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ἐκφράζεσθε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον διὰ τὴν Δικαιοσύνην τῆς Πατρίδος σας, διὰ τὴν ὁποίαν ὅλοι εἴμεθα ὑπερήφανοι καὶ ἀναγνωρίζεται παγκοσμίως τὸ ὑψηλότατον ἐπίπεδον αὐτῆς.

§191Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, φαίνεται, ὅτι ὁ σάλος ὁ ὁποῖος ἐκυριάρχησεν εἰς τὰς Κυβερνητικὰς τάξεις ἀπὸ τὰς καταγγελίας, δὲν σᾶς ἐπέτρεψε νὰ προσέξετε τὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, εἰπόντος, ὅτι προσεβλήθησαν καὶ ἄλλαι Ἑλληνικαὶ προσωπικότητες καὶ μετὰ τὰς ὁποίας ποίαν γνώμην ἀναμένετε νὰ σχηματίσῃ ἡ Ἑλληνικὴ δικαιοσύνη.

§192Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῆτε διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην. Εἶναι ἐντροπή σας... Δὲν ἔχει ἀνάγκην ἕνας Κιουσόπουλος νὰ λάβῃ μαθήματα ἀπὸ σᾶς.

§193Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Τὶ ἠθέλατε, ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου νὰ ἀδιαφορήσῃ διὰ τὰς κακοηθείας, αἱ ὁποῖαι λέγονται ἐναντίον τοῦ ἀμέσως ὑφισταμένου του, κ. Τούση, ὁ ὁποῖος μὲ τόσην εὐσυνειδησίαν ἐπετέλεσε τὸ καθῆκον του εἰς τὸ ζήτημα τῆς διώξεως τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου, ὅπως ἄλλως τε καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην περίπτωσιν;

§194Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Εἶχεν ὑποχρέωσιν, κ. συνάδελφε, νὰ ὑπερασπισθῇ τὸν ὑφιστάμενόν του, ἀλλὰ δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ ἀναφερθῇ εἰς ἄλλας προσωπικότητας.

§195Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Δὲν ἔχει ψῆφον ὁ Εἰσαγγελεύς, κύριε, οὔτε δικάζει. Συγχέεται τὰ πράγματα.

§196Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐλέχθη ἐπίσης, ὅτι εἶναι ἀδύνατος ἡ προσκόμισις τοῦ ὑλικοῦ καὶ ἡ μετάβασις τῶν κ. Ὑπουργῶν εἰς Γερμανίαν, ὅπου θὰ συμφύρωνται εἰς τοὺς γερμανικοὺς διαδρόμους. Τὴν ἀπάντησιν ἔδωσεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὅστις εἶπεν, ὅτι ἐὰν τυχὸν περιεπλέκετο εἰς μίαν τοιαύτην περιπέτειαν, δὲν θὰ ἐδίσταζεν οὐδὲ ἐπὶ στιγμὴν νὰ καταφύγῃ εἰς τὴν Γερμανικὴν δικαιοσύνην. Κύριοι βουλευταί, ἀνεξαρτήτως τῶν κατηγοριῶν τοῦ Μέρτεν, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ κριθοῦν ἀπὸ ἀδιάβλητον δικαστικὸν πόρισμα, καθιερώθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἡ συνήθεια, νὰ ἐρωτᾷ ὁ εἷς βουλευτὴς τὸν ἄλλον, ποία ὑπῆρξεν ἡ δρᾶσις του κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν: Εἰς ποίαν συγκεκριμένην ὀργάνωσιν ἐθνικῆς ἀντιστάσεως ἔλαβεν ἐνεργὸν μέρος; Ὁ συνάδελφός του τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, προκληθείς, ἔδωσεν τὴν ἱστορικήν του ἀπάντησιν: Ἤμην Νομάρχης ἐπὶ κατοχῆς, χάριν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, εἶπεν. Ἐφ’ ᾧ καὶ βαρεῖαν παράλειψιν ἀπετέλεσε, τὸ γεγονός, ὅτι ὁ Μακαριώτατος δὲν συμπεριέλαβεν εἰς τὸν κύκλον τῶν ἀσπασμῶν του καὶ τὸν Νομάρχην τῆς Κατοχῆς.... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Κύριοι βουλευταί, ἂς σοβαρευθῶμεν κατὰ τὴν κρίσιμον αὐτὴν καμπὴν τοῦ ἐθνικοῦ μας βίου. Καὶ ἂς μὴ μᾶς διαφεύγῃ τὸ γεγονός, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀναλάβει εἰς τοὺς ὤμους του τὸ δυσβάστακτον βάρος τοῦ πατριωτικοῦ φρονηματισμοῦ τῶν Ἑλλήνων, μᾶς δίδει ἑκάστοτε μαθήματα ἐθνικῆς ἀξιοπρεπείας, ἔχει καταστήσει τὴν σύζυγόν του καὶ ὑπάλληλον τοῦ Μέρτεν, μίαν ἀπὸ τὰς πρώτας κυρίας τῆς ἐπισήμου Ἑλληνικῆς κοινωνίας. Διότι, συμφώνως πρὸς τὸ πρωτόκολλον τῆς Αὐλῆς, ἡ κυρία Δοξούλα Μακρῆ ἀπολαμβάνει εἰς τὰ Ἀνάκτορα ὅλων τῶν τιμῶν παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Βασιλίσσης καὶ τοῦ Βασιλέως. Ἐνῷ τῆς ἰδίας τιμῆς δὲν ἔτυχον, οὔτε κατὰ τὴν τελετὴν τῆς ἐνηλικιώσεως τοῦ Διαδόχου, οἱ Ἀρχηγοὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μετὰ τῶν ἐριτίμων κυριῶν των. Τὴν τιμὴν αὐτὴν ὅμως, εἶχαν ἡ κυρία Δοξούλα καὶ ὁ Συμεὼν τῆς Βουλγαρίας. Ὅπως ἐπίσης βάσει τοῦ ἐπισήμου προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ κυρία Δοξούλα Μακρῆ, καταλαμβάνει τὴν πρωτοκαθεδρίαν εἰς τὰς Ἐθνικὰς τελετὰς τοῦ «Ὄχι» καὶ τὰς ἐπισήμους πανηγύρεις. Καὶ ταῦτα πάντα συμβαίνουν εἰς τὴν αἰωνίαν Ἑλλάδα τοῦ Περικλέους, τοῦ Κολοκοτρώνη, τοῦ Βενιζέλου, τοῦ Μανώλη Γλέζου, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὴν εὐγένειαν τοῦ γένους μας μαζὶ μὲ τοὺς τόσους ἄλλους ἐπωνύμους καὶ ἀνωνύμους ἥρωας τῆς Ἐθνικῆς μας Ἀντιστάσεως, οἱ ὁποῖοι μὲ τὸ ὑψηλόν των παράδειγμα τῆς αὐτοθυσίας ἔλαμψαν καὶ ηὐλάκωσαν μὲ τὴν λάμψιν των τὸ παγκόσμιον στερέωμα καὶ ἀνενέωσαν τὸ Ἑλληνικὸν θαῦμα ἐπὶ χιλιετηρίδας ἀκόμη. Καὶ τώρα ἀπευθύνω ἕν, ἐρώτημα πρὸς τὸν κ. Κανελλόπουλον: Ποῦ εὑρίσκετο καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς προχθεσινῆς του ὁμιλίας ἡ Ἐθνική του συνείδησις καὶ εἰς ποίους ὁρίζοντας ὑπερίπτατο ἡ ἐθνική του εὐαισθησία, ὅταν ὑπερησπίζετο τοὺς θιγομένους ἀνθρώπους ἀπὸ τὸν Μέρτεν, οἱ ὁποῖοι, ἐὰν ἦσαν συμπατριῶται τοῦ στρατηγοῦ Ντέ Γκώλ, θὰ εἶχον πρὸ πολλοῦ διαπλεύσει τὴν ἀχερουσίαν λίμνην ὑπὸ τὸ βάρος τῆς Ἐθνικῆς ἀναξιότητός των.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Καλλιγκάτσης ἔχει τὸν λόγον.

§198Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐδοκίμασα ἰδιαιτέραν ἱκανοποίησιν, διότι ἡ ἄκρα Ἀριστερὰ ἔδειξε κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς ἐνδιαφέρον διὰ τὰς ἐνόπλους μας δυνάμεις. Ἐξεδήλωσε τὴν ἀνησυχίαν μήπως αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις, ἔχουσαι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὸν κύριον Θεμελῆν, δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐξασφαλίσουν τὰ σύνορα τῆς χώρας μας, καὶ τὰ σύνορα τῆς χώρας μας εἶναι τῶν βορείων ἐπαρχιῶν, καὶ συνεπῶς, ἀνησυχοῦν μήπως τυχὸν αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀποκρούσουν ἐχθρικὴν εἰσβολήν. Θὰ τοὺς ἀπαλλάξω ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀνησυχίαν, διότι μὲ ὅσα θὰ εἴπω, πιστεύω, ὅτι θὰ ἱκανοποιηθοῦν καὶ θὰ εἶναι ἥσυχοι, ὅτι αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις μας εὑρίσκονται εἰς χέρια ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τιμήσει τὸ ὄνομα τοῦ Ἕλληνος ἀξιωματικοῦ. Ἔχω καθῆκον ἱερόν, καθῆκον ἐθνικόν, νὰ διακηρύξω ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὡς ἐκπρόσωπος, ὄχι μόνον τῶν ψηφοφόρων μου, ἀλλὰ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς περιοχῆς τοῦ Νομοῦ Πέλλης τοὐλάχιστον τὸ 99%......

§199ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Τῆς Ἀριστερᾶς). Ψεῦδος.

§200Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν τοὺς ἐκπροσωπῶ ὅταν διακηρύξω, ὅτι ὀφείλομεν εὐγνωμοσύνην πρὸς τὸν κ. Γεώργιον Θεμελῆν, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸν χρόνον τῆς κατοχῆς ἔσωσε ζωάς, περιουσίας, καὶ ἐκράτησε τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα πολὺ ὑψηλά. Ἤκουσα πρὸς στιγμήν, ὅτι μοῦ ἠμφισβητήθη τὸ ἐπιχείρημα καὶ ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἐκπροσωπῶ τὰ 99% τοῦ πληθυσμοῦ. Πράγματι, εἶναι 1% ἐκ τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ Νομοῦ Πέλλης, ἡ ὁποία μερὶς καὶ μόνον ἠμποροῦσε νὰ ἀμφισβητήσῃ τοῦτο καὶ θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα ποὺ μετ’ ὀλίγον, θὰ ἀκούσητε, ὅτι καὶ σεῖς ἐπεσκέφθητε τὸν κ. Θεμελῆν καὶ ὅταν εἴδατε, ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς κἄθε ἄλλο παρὰ Νομάρχης κατοχῆς εἶναι, ἐλάβατε ὁδηγίας ἀπὸ τὸ κέντρον νὰ συκοφαντήσητε τὸν κ. Θεμελῆν. Δι’ αὐτὸ σᾶς λέγω, ὅταν ἀρχίσω νὰ ἐξιστορῶ τὴν δρᾶσιν τοῦ κ. Γεωργίου Θεμελῆ, τότε θὰ ἀκούσητε καὶ αὐτὴν τὴν παράγραφον καὶ τότε εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ἀναγνωρίσητε ὅτι πράγματι, ὁ κ. Γεώργιος Θεμελῆς, κἄθε ἄλλο παρὰ Νομάρχης κατοχῆς ἦτο. Ἐγνώρισα, κ. συνάδελφοι, τὸν κ. Γεώργιον Θεμελῆν εἰς τὰ μαθητικὰ θρανία τῆς Τρίτης τάξεως τοῦ Γυμνασίου ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ τὸ ἀναφέρω αὐτὸ, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπισημάνω ἕνα σημεῖον, ὅτι, ὅταν ἐδίδομεν διαγωνισμὸν εἰς τὴν Τρίτην τάξιν, ἐκηρύχθη ὁ Ἑλληνοβουλγαρικὸς πόλεμος. Ἐχάθη ὁ Θεμελῆς διὰ νὰ ἔλθῃ μετὰ πέντε ἡμέρας τραυματίας, κύριοι, ἀπὸ τὸν Λαχανᾶν. Αὐτὸ τὸ παιδὶ τῶν 15 ἐτῶν εἶχε μέσα του τὴν φλόγα τὴν ἐθνικήν, ἐγκατέλειψε τὰ θρανία καὶ ἐπῆγε καὶ ἐπολέμησε ἐναντίον τῶν Βουλγάρων, καὶ ἐπέστρεψε τραυματίας. Αὐτὸ δεικνύει, ὅτι ὁ κ. Θεμελῆς ἔχει μίαν ἐθνικὴν φλόγαν, τὴν ὁποίαν δέν ἔχει ὁ κἄθε ἕνας. Ἦτο τὸ καμάρι τοῦ Γυμνασίου, ὅταν παρελαύνομεν καὶ εἶχε τὰ διάσημα τοῦ πολέμου καὶ ὅλοι ἀποροῦσαν δι’ αὐτό. Καὶ ἦλθε καιρός, κύριοι, ποὺ ἐτελειώσαμεν τὸ Γυμνάσιον, ἐπῆγε εἰς τὸν στρατὸν, ἔγινεν ἀνθυπολοχαγός, ἀλλὰ μέσα του εἶχε τὸ ριψοκίνδυνον. Ἐζητοῦσε δρᾶσιν ποὺ νὰ διακινδυνεύῃ πάντοτε τὴν ζωὴν του καὶ ἔρχεται, κύριοι, κατατάσσεται εἰς τὴν Ἀεροπορίαν εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ Ἑλληνικὰ ἀεροπλάνα ἦσαν τότε σκοτῶστρες. Ἔπεσε τὸ ἀεροπλάνον του, ἀνεφλέγη καὶ ἐσώθη ὡς ἐκ θαύματος. Αὐτὸς εἶναι ὁ κ. Γ. Θεμελῆς. Ἀλλὰ αὐτὰ εἶναι μόνον τὰ κτυπητὰ σημεῖα, διότι ὁ τετιμημένος ἀντιστράτηγος Ἀργυρόπουλος, ὁ ὁποῖος γνωρίζει ὅλην του τὴν ἱστορίαν καὶ τὴν σταδιοδρομίαν εἰς τὸν στρατόν, μολονότι ἀνήκει εἰς τὴν ἀντίθετον πλευρὰν καὶ ἦτο πολιτευτὴς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἐθεώρησε ὡς ὑποχρέωσιν καὶ καθῆκον νὰ γράψῃ τὴν ἐπιστολήν, τὴν ὁποίαν πιστεύω νὰ τὴν ἐδιαβάσατε. Καὶ λέγει ἐκεῖ μέσα, ποῖος εἶναι ὁ κ. Γεώργιος Θεμελῆς καὶ τὶ δρᾶσιν ἔχει. Κατὰ τὴν καταστροφὴν καὶ κατάρρευσιν τοῦ μετώπου, ἦλθον ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας κατὰ χιλιάδας ἔφεδροι, ἔνδοξοι πολεμισταὶ τοῦ Ἀλβανικοῦ πολέμου. Εἶχον ἐγκαταλειφθῆ εἰς τοὺς δρόμους, δὲν εἶχον οὔτε ποῦ νὰ κοιμηθοῦν, οὔτε τὶ νὰ φᾶνε. Τότε ἐνεφανίσθη ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας πλειὰς Βουλγάρων εἰς τὴν Βουλγαρικὴν Πρεσβείαν καὶ ἔσπευδον νὰ ἐνισχύσουν τὰ παιδιὰ ποὺ ἤρχοντο ἀπὸ τοὺς Νομοὺς Πέλλης, Φλωρίνης καὶ Καστοριᾶς καὶ τοὺς ἔλεγον, ὅτι θὰ σᾶς δώσωμεν καὶ λεπτὰ ἀκόμη νὰ πᾶτε εἰς τὰ χωριά σας, ἀρκεῖ νὰ μᾶς κάμετε μίαν δήλωσιν, ὅτι εἶσθε ἰδικοί μας ἄνθρωποι. Τὸ πρᾶγμα μᾶς εἶχε βάλει, ὡς ἦτο φυσικόν, εἰς μεγίστην ἀνησυχίαν. Ἤρχοντο καὶ μᾶς ἔλεγον, τὶ θὰ γίνωμεν; Οἱ Βούλγαροι ἔρχονται. Ἐσπεύσαμεν, κύριοι, πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις καὶ πρὸς ὅλα τὰ κοινωνικὰ στρώματα τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἐζητήσαμεν βοήθειαν. Τότε ἐπληροφορήθημεν, ὅτι ἡ Δεσποινὶς Κουντουριώτου, διέθετε ποσὰ ἐκ τοῦ Ἀμερικανικοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ. Ἐσπεύσαμεν ὅλοι οἱ πολῖται τῆς Βορείου Ἑλλάδος καὶ ἠρχίσαμεν νὰ συγκεντρώνωμεν τὰ παιδιὰ καὶ τοὺς ἐβοηθήσαμεν νὰ πᾶνε λευκοὶ εἰς τὰ χωριά των καὶ ὄχι μὲ ἐκεῖνα, ποὺ τοὺς ἔδιδον οἱ Βούλγαροι. Ἐν τῷ μεταξὺ αἱ πληροφορίαι ἐκ Θεσσαλονίκης ἦσαν λίαν ἀνησυχαστικαὶ διὰ τὰ ἰδικά μας μέρη. Ἠναγκάσθημεν νὰ φύγωμεν ἀμέσως ὅλοι ἀπὸ ἐδῶ διὰ νὰ πᾶμε ἐκεῖ διὰ νὰ πεισθῇ ὁ λαὸς ἐκεῖ ἐπάνω, ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα ἐδῶ καὶ συνεπῶς, μὴ ἀκοῦτε αὐτοὺς τοὺς πράκτορες, οἱ ὁποῖοι κατέφθασαν ἐδῶ. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. Θεμελῆς ἐκτενέστερον τὴν δημιουργηθεῖσαν κατάστασιν καὶ σᾶς εἶπε καὶ τὶ συμβούλια ἐγένοντο καὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ἐδῶ. Καὶ εἴπαμε ὅλοι, ὅτι ὁ κίνδυνος ὁ Βουλγαρικὸς εἶναι χειρότερος ἀπὸ τὸν Γερμανικὸν. Συνεπῶς, θὰ πρέπει ὅλοι μας νὰ κάμωμεν πᾶν τὸ δυνατὸν νὰ περισώσωμεν τὸν τόπον, διότι εἰς τὰ Βουλγαρικὰ σύνορα ὁ Βουλγαρικὸς στρατὸς ἀνέμενεν ἔκκλησιν τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ Νομοῦ αὐτοῦ, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ εἴσοδόν του εἰς τὴν περιοχὴν αὐτήν. Δι’ αὐτὸ ἤρχισαν νὰ διαδίδουν, ὅτι εἶναι βέβαιοι, ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡ Βουλγαρία ἐδῶ καὶ μὴ κάθεσθε καὶ λέτε περὶ Ἑλλάδος, ἡ Ἑλλὰς ἀπέθανεν. Τὴν διάδοσιν αὐτὴν τὴν ἐνίσχυε καὶ ἡ ἔλλειψις πάσης Ἑλληνικῆς διοικήσεως. Ἦτο ἀνάγκη νὰ εὑρεθοῦν τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀνελάμβανον αὐτὸ τὸ σκληρὸν ἔργον. Ἐγώ, ὡς ὑπεύθυνος διὰ τὸν Νομὸν ἐκεῖνον καὶ ἐπειδὴ ἐγνώριζα τὴν ἱκανότητα καὶ τὴν ἀνδρείαν τοῦ Γεωρ. Θεμελῆ, εἶπα, ὅτι ὁ Θεμελῆς ξέρει τὴν γερμανικὴν καὶ εἶναι ὁ μόνος κατάλληλος, διὰ νὰ τὸν πλαισιώσωμεν ὅλοι καὶ νὰ προφυλάξωμεν τὸν τόπον καὶ νὰ τὸν ἐπαναφέρωμεν εἰς τὴν ἡσυχίαν, νὰ ἐμψυχώσῃ τὸν λαὸν καὶ νὰ ἐξουδετερωθοῦν ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπεχείρησαν νὰ πείσουν τὸν πληθυσμὸν νὰ λέγῃ, ὅτι κατοικεῖται ἡ περιοχὴ ἀπὸ Βουλγάρους. Πράγματι, ὁ Γεώργιος Θεμελῆς, ὕστερα ἀπὸ τὴν συζήτησιν αὐτὴν καὶ τὴν ἔκκλησιν ποὺ τοῦ ἐκάμαμεν, ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ ξεχάσῃ, ὅτι ἐπῆγεν ὡς μαθητὴς καὶ ἐπολέμησεν ἐναντίον τῶν Βουλγάρων καὶ δὲν μπορεῖ νὰ ἀρνηθῇ νὰ πάῃ, μὲ κίνδυνον τῆς ζωῆς του, νὰ σώσῃ τὸν τόπον, ἐδέχθη, καὶ μαζύ του ἐπῆγαν ὅλοι οἱ πολῖται, ἀνεξαρτήτως κόμματος. Ἐκάμαμεν περιοδείαν μαζὺ του εἰς τὰ χωριὰ ἐμψυχώνοντες τὸν κόσμον, ἐπαναφέροντες τὰ σχολεῖα, τοὺς διδασκάλους, τοὺς παπάδες καὶ ἐμφάνισιν Ἑλληνικῆς διοικήσεως. Ἀλλὰ ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἐνεφανίσθη ὁ Σόλων Γρηγοριάδης, ἐπεσταλμένος ἀπὸ τὸν Καραγιώργη, καὶ ὅπως μοῦ εἶπε, ὅτι εἶχε γνῶσιν καὶ ὁ Σιάντος. Τὸ εἶπεν εἰς τὸ γραφεῖον του. Ὁ Σόλων Γρηγοριάδης ἐγεννήθη εἰς τὴν Ἔδεσσαν, ἐγνώρισε τὸν κόσμον. Οἱ φίλοι του τοῦ εἶπον, ὅτι ἐδῶ ἔχομεν ἕνα Νομάρχην ὁ ὁποῖος μᾶς εἶπε, ὅτι γιὰ κάθε ἀντίδρασι κατὰ τῶν ἐχθρῶν, θὰ τὸν εὕρετε πρόθυμον. Ὁ Γρηγοριάδης ἐδέχθη νὰ συναντήσῃ τὸν Θεμελῆν. Ἡ ἐντύπωσις ποὺ ἀπεκόμισε ἦτο, ὅτι πράγματι, ὁ Θεμελῆς δὲν ἐπῆγεν ὡς Νομάρχης, ἀλλὰ μὲ δρᾶσιν ἐθνικὴν ἐναντίον τῶν κατακτητῶν. Δὲν ἤξερα, ὅτι ὁ Γρηγοριάδης εἶχε σταλῆ κατ’ ἐντολὴν τοῦ Καραγιώργη, ὅτι ἦλθεν εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν Νομάρχην καὶ εἶδε, ὅτι ἔχομεν ἕνα Νομάρχην, εἰς τὸν ὁποῖον μποροῦμε νὰ στηριζώμεθα, ποὺ εἶναι ἕνας ἄνθρωπος ποὺ καίει μέσα του ἐθνικὴ φλόγα. Καὶ τότε ὁ Καραγεώργης τοῦ εἶπε, ὅτι θὰ πρέπει νὰ εὑρισκώμεθα εἰς ἐπαφήν. Καὶ εὑρισκόμεθα καὶ ὑπ’ εὐθύνη τοῦ Νομάρχου παρεπέμποντο εἰς τὸ νοσοκομεῖον ἀσθενεῖς πάσης ἀντιστάσεως. Καὶ ὅταν κἄποτε ἐγὼ τοῦ εἶπαν, πῶς θὰ γίνῃ αὐτό, μοῦ εἶπε, ὅτι τὸ Κάϊρον λέγει νὰ ἐνισχύωμεν κάθε ἀντίστασιν. Ἠκούσθη καὶ χθὲς καὶ σήμερον μία φωνὴ ἀπὸ τὴν Ε. Δ.Α., τὶ ἔγινε τὸ βαμβάκι; Θὰ πρέπει νὰ δώσω τὴν ἀπάντησιν, διότι αὐτὰ δὲν πρέπει νὰ μείνουν ἀναπάντητα. Ἔχω ἐδῶ τὴν ἀπόφασιν. Κύριοι, ἀνελάβομεν ὑποχρέωσιν ἔναντι τῶν χωρικῶν νὰ τοὺς δώσωμεν τὰ νήματα τοῦ βαμβακιοῦ διὰ νὰ τὰ κάμουν ὅ,τι θέλουν, διότι οἱ Βούλγαροι ἔσπευδαν νὰ δώσουν καὶ καλαμπόκι καὶ τρόφιμα ἐπ’ ἀνταλλαγῇ τῆς ἐθνικῆς των συνειδήσεως.

§201Σ. ΚΑΡΑΣΑΒΒΑΣ. Ὅλα τὰ βαμβάκια πήγεναν στὴν μαύρη ἀγορά.

§202Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Θὰ μετανοήσητε δι’ αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε. (Ἀναγινώσκει τὴν σχετικὴν διὰ τὸν βάμβακα διαταγήν).

§203Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Ἄλλα ἔλεγαν αἱ διαταγαὶ καὶ ἄλλα ἐγίνοντο.

§204Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Ἀφῆστε τα αὐτά, διατὶ γνωρίζω πολὺ καλά, ὅτι δὲν τὰ πιστεύετε. Κύριοι συνάδελφοι, τὰ λεγόμενα διὰ τὴν ὑποβληθεῖσαν μήνυσιν, ἐξεδόθη τὸ βούλευμα τὸ ἀπαλλακτικόν, τὸ ὁποῖον, λέγει, ὅτι ὁ ὑποβαλὼν τὴν μήνυσιν εἶναι ἀναξιόπιστος καὶ ἔχει πάθος κατὰ τοῦ Θεμελῆ. (Ἀναγιν. περικοπὴν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 501)1942 ἐγγράφου). Πρόκειται περὶ τοῦ δικηγόρου Οἰκονόμου, ὁ ὁποῖος κατάγεται ἀπὸ τὴν Τιθορέαν καὶ δικηγορεῖ εἰς Ἔδεσσαν. Κατὰ τὴν κατοχὴν ἦλθεν ἐκεῖ ὁ ἀδελφός του, ἀξιωματικός, διὰ νὰ προμηθευθῇ ἀραβόσιτον διὰ τὴν Τιθορέαν. Ὁ Θεμελῆς ἠρνήθη, διότι ἀπηγόρευε τὴν δι’ οἱονδήποτε λόγον ἐξαγωγήν, ἔχων νὰ ἀντιμετωπίσῃ διανομὰς ἀραβοσίτου εἰς τὰ χωρία, εἰς ἀντιστάθμισμα τῶν διανεμομένων ὑπὸ τῶν Βουλγάρων. Ὁ Οἰκονόμου ἐθεώρησε προσβολήν, ὅτι ὁ ἀδελφός του δὲν κατώρθωσε νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν προμήθειαν, ἐνῷ αὐτὸς ἦτο δικηγόρος ἐν Ἐδέσσῃ καὶ ἀπὸ ἐκεῖ ἔχει τὴν ἀφετηρίαν του τὸ πάθος του κατὰ τοῦ κ. Θεμελῆ. Θὰ σᾶς ἀναφέρω δύο ἀκόμη συγκεκριμένα γεγονότα. Μᾶς εἰδοποίησεν ὁ κ. Θεμελῆς, ὅτι ἔρχονται εἰς τὴν Ἔδεσσαν ὁ Δήμαρχος τῆς Σόφιας καὶ ὁ Ἰάπων πρεσβευτὴς ἐν Σόφιᾳ διὰ νὰ διαπιστώσουν, ὅτι ἡ Ἔδεσσα κατοικεῖται ἀπὸ Βουλγάρους. Ὁλόκληρος ὁ πληθυσμὸς τῆς πόλεως συνεκεντρώθη εἰς τὴν πλατεῖαν, ὅπου τὸ γερμανικὸν φρουραρχεῖον καὶ ὅπου θὰ προσήρχοντο τὰ ἀνωτέρω πρόσωπα μὲ τὴν ἀδάμαστον θέλησιν, ἐὰν ἐνεφανίζοντο Βουλγαρικαὶ ἐκδηλώσεις νὰ πέσῃ ράβδος. Ἔφθασαν δύο αὐτοκίνητα καὶ οἱ ἐπιβάται των ἐνόμισαν, ὅτι εὑρισκόμεθα ἐκεῖ διὰ τὴν ὑποδοχήν. Ἕνας ἐκ τῶν ἐπιβατῶν μᾶς ἔκαμεν ὑπόκλισιν καὶ τότε ἐστρέψαμεν πρὸς αὐτὸν τὰ βλέμματα καὶ τοῦ ἐδώσαμεν νὰ ἐννοήσῃ διὰ ποῖον λόγον εὑρισκόμεθα ἐκεῖ. Τὴν ἑπομένην, ἐντολῇ τοῦ κ. Θεμελῆ, ὅλα τὰ σχολεῖα ἐπῆγαν ἐκδρομὴν καὶ οἱ μαθηταὶ προελαύνοντες πρὸ τοῦ γερμανικοῦ φρουραρχείου ἔλεγαν τραγούδια «τὶ ζητοῦν οἱ Βούλγαροι στὴ Μακεδονία». Ὁ Κάλτσεφ ἐζήτησε ἀπὸ τὸν Γερμανὸν Φρούραρχον νὰ διατάξῃ, ὅπως οἱ Ἕλληνες χωροφύλακες χαιρετοῦν τοὺς Βουλγάρους. Ἐνθυμοῦμαι τὸν κ. Θεμελῆν νὰ κτυπᾷ τὸ χέρι του εἰς τὸ Γραφεῖον καὶ νὰ λέγῃ, ὅτι ἐφ’ ὅσον εἶμαι ἐδῶ ἐγὼ δὲν θὰ γίνῃ αὐτό, ἀποκαλῶν συγχρόνως τὸν Κάλτσεφ αἰσχρόν. Καὶ τὸ ἐργοστάσιον Κατσαϊβατζόγλου, κατασκευάζει χαλιά. Ρωτῆστε, κ. συνάδελφοι τῆς ἀριστερᾶς, τοὺς δικούς σας μήπως πῆραν μαλλὶ διὰ κάλτσες καὶ πουλόβερ; Καὶ ὅτι ὁ κ. Θεμελῆς ὑπῆρξεν, πράγματι, ἡ ψυχὴ τῆς ἀντιστάσεως. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). 40 ἀξιωματικοὶ παραμένοντες ἐν Ἐδέσσῃ ἀκολουθούμενοι ἀπὸ ὑπαξιωματικοὺς καὶ ὁπλίτας, κατ’ ἐντολὴν τοῦ κ. Θεμελῆ, κατηυθύνθησαν πρὸς Βέρμιον διὰ ν’ ἀποτελέσουν ὁμάδα ἐθνικῆς ἀντιστάσεως. Ἀλλὰ δυστυχῶς, ἐνέπεσαν εἰς ἐνέδραν κἄποιων ὀργανώσεων, τὰς ὁποίας σεῖς ἔχετε περὶ πολλοῦ, ἀφωπλίσθησαν καὶ δύο ποὺ ἐγύρισαν ἀνέφεραν εἰς τὸ Νομάρχην τὸ πρᾶγμα. Ὅπως ἦτο φυσικόν, τὸ πρᾶγμα ἐξηρέθισε καὶ πολλοὶ ἐπρότειναν νὰ καταγγείλλωμεν τὸ πρᾶγμα αὐτὸ εἰς τοὺς Γερμανούς. Ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Θεμελῆ ἦτο ὄχι. Τὰ ἐσωτερικά μας θὰ τὰ λύσωμεν ὑστερώτερα καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τελειώνετε, κ. συνάδελφε, εἶναι ἀνάγκη, τέλος πάντων, νὰ τελειώσωμεν κἄποτε.

§206Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Μετὰ ἀπ’ αὐτὰ ποὺ σᾶς εἶπον, κ. συνάδελφοι, καὶ ἄλλα ποὺ συνέβησαν, ὁ ὑποφαινόμενος συνελήφθη μὲ βαρυτάτην κατηγορίαν καὶ αὐτὸ δὲν τὸ λέγω διὰ νὰ εἴπω, ὅτι ἐγὼ ἔκανα κἄτι. Ὁ κύκλος τοῦ κ. Θεμελῆ εὑρίσκετο πλέον ὑπὸ παρακολούθησιν. Ἐν τῷ μεταξὺ ἀπαγχονίζεται καὶ ὁ ἐπ’ ἀδελφῇ γαμβρὸς τοῦ κ. Θεμελῆ εἰς τὴν Φλώριναν. Ὅταν πλέον τὰ πράγματα ἀπεκαλύφθησαν, εἴπομεν, ὅτι θὰ πρέπει νὰ βγοῦμε εἰς τὸ βουνό. Καὶ ὁ κ. Θεμελῆς ἀνεχώρησεν καὶ μετέβη εἰς Χαλκιδικὴν μὲ τὴν ὀργάνωσίν του. Ἐγὼ δὲ ἦλθα εἰς τὰς Ἀθήνας τότε ποὺ ὁ κ. Θ. Τσάτσος, ἀνεχώρει εἰς τὴν Μ. Ἀνατολήν. Ἀλλά, κύριοι, ἐλέχθη καὶ εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ Βούλγαρος εἶπε: «Προσέξατε τὸν Θεμελῆ ποὺ ἔφυγε». Ὁ κ. Θεμελῆς μαζὶ μὲ τὸν Γιούραν μετέβαινον εἰς Μέσην Ἀνατολὴν, ὡς ἐκπρόσωποι τῆς Π.Α.Ο. Ἀλλ’ ὑπῆρχον καὶ οἱ καλοθεληταὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἤθελαν εἰς τὸ Κάϊρον νὰ ὑπάρχουν πολλοὶ ἀξιωματικοὶ ποὺ δὲν συμφωνοῦσαν μὲ τὰς ἀντιλήψεις των. Ἤθελαν νὰ διαβάλουν τὴν ὀργάνωσιν Π.Α.Ο. καὶ εἰδοποίησαν «προσέξατε, ἔρχονται αὐτοὶ ἀπὸ τὴν Π.Α.Ο.». Ἀλλὰ τὸν κ. Θεμελῆ τελικῶς τὸν ἐδέχθησαν καὶ ἐξεδόθη ἀπόφασις, ὅτι ἀνακαλεῖται ἐκ τῆς ἐφεδρείας. Ἀκούσατε τὴν σχετικὴν ἀπόφασιν ἀπὸ 7.9.1944: «Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὰς διατάξεις περὶ ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ...... (ἀναγινώσκει) ......».

§207Γ. ΒΑΛΟΥΡΔΟΣ. Ποίας ἡμερομηνίας εἶναι;

§208Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι φέρει ἡμερομηνίαν 7.9.1944.

§209Γ. ΒΑΛΟΥΡΔΟΣ. Ὅταν δηλαδὴ εἶχε τελειώσει ὁ ἀγών.

§210Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Ἐπικαλεῖσθε καὶ τὸ ἔγγραφον ἐκεῖνο διὰ νὰ ἀποδείξετε, ὅτι ὁ κ. Θεμελῆς ἦτο ὕποπτος. Καὶ ἀποδεικνύεται, ὅτι ἐπανῆλθεν εἰς τὸ στράτευμα ἔνδοξος καὶ μάλιστα κατ’ ἐξαίρεσιν διότι οἱ ἐκ τῆς Σχολῆς τῆς Ἀεροπορίας ἐξερχόμενοι δὲν εὑρίσκονται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ μόνον ὁ κ. Θεμελῆς ἀνεκλήθη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§211Θ. ΜΠΑΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἰσχυρίσθησαν οἱ τῆς ΕΔΑ, ὅτι τὸν κ. Θεμελῆ δὲν τὸν ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Καΐρου. Αὐτὸ δυστυχῶς συνέβη εἰς ὅλους ἡμᾶς. Ὅλοι οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ἐθνικόφρονες, οἱ ὁποῖοι μετέβαινον εἰς τὸ Κάϊρον, δὲν ἠμποροῦσαν ἐλεύθερα νὰ περάσουν τὰ σύνορα τοῦ Καΐρου.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§213Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ στάδιον αὐτὸ τῆς συζητήσεως λαμβάνων τὸν λόγον, δὲν ἔχω τὴν πρόθεσιν νὰ ὑπεισέλθω εἰς ἀνάλυσιν τοῦ θέματος. Θὰ εὑρισκόμην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπαναλάβω ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα κατὰ κόρον ἔχουν ἐκτεθῆ καὶ ἀπὸ τὰς δύο πλευράς. Θέλω μόνον νὰ ἀποσύρω ἀπὸ τὴν συζήτησιν ἕνα σημεῖον τὸ ὁποῖον ἀφορᾶ τὴν ἀσκηθεῖσαν πολιτικὴν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀειμνήστου Πλαστήρα τῆς ὁποίας εἶχα τὴν τιμὴν ν’ ἀποτελῶ μέλος, καὶ τῆς ὁποίας ὁ τότε ἁρμόδιος ὑπουργὸς ἀτυχῶς δὲν ἀποτελεῖ μέλος τῆς σημερινῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ πρὸ τούτου καὶ ἐπειδὴ θὰ πρέπει καὶ προσωπικῶς νὰ τοποθετηθῶ ἔναντι τοῦ κυρίου θέματος ποὺ μᾶς ἀπασχολεῖ, θὰ προβῶ εἰς τὴν δήλωσιν, ὅτι μὲ εὑρίσκουν ἀπολύτως σύμφωνον αἱ ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἐξέθεσεν καὶ τὰ συμπεράσματα εἰς τὰ ὁποῖα κατέληξεν ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Νέας Πολιτικῆς Κινήσεως, κ. Νόβας Ἀθανασιάδης. Θὰ ἤθελα νὰ ὑπογραμμίσω, ὅτι καὶ κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἐπίσης ἀντίληψιν, βαρύταται εὐθῦναι προκύπτουν εἰς βάρος τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸν ἀδέξιον, διὰ τὸν πρωτοφανῶς ἄστοχον καὶ πολὺ περίεργον τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐχειρίσθη αὐτὴν τὴν σοβαρωτάτην ὑπόθεσιν. Καὶ θὰ παραμείνῃ, φοβοῦμαι, ἀναπάντητον τὸ ἐρώτημα τὸ ὁποῖον θέλει ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, πῶς ἄνδρες δημόσιοι πεπειραμένοι ὡς ἐκεῖνοι ποὺ κυβερνοῦν τὴν χώραν αὐτὴν δὲν ἀντελήφθησαν ποῖος ἦτο ὁ ὀρθός, ὁ ἀληθὴς δρόμος ὁ ὁποῖος ὁδηγεῖ εἰς τὸν αὐτόματον τερματισμὸν αὐτοῦ τοῦ σοβαρωτάτου θέματος. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ θέμα τὸ ὁποῖον σᾶς ὑπεσχέθην, ὅτι θὰ θίξω καὶ μόνον. Κατεβλήθη μία ἐπίμονος προσπάθεια, κ. βουλευταί, καὶ εἰς ἄλλην συζήτησιν, τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1959, ὅταν ὁ νόμος περὶ ρυθμίσεως ἐκ νέου τοῦ ζητήματος τῶν ἐγκληματιῶν ἐψηφίζετο εἰσηγήσει τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἀπὸ τὴν Βουλήν μας, κατεβλήθη κατ’ ἀνάγκην καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν τελευταίων ἡμερῶν ἐπίμονος προσπάθεια νὰ ἐμφανισθῇ ἡ ἀσκηθεῖσα ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πολιτικὴ κατὰ τὸ 1959, ὡς προέκτασις καὶ συνέχισις τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἡ ἰδική μας Κυβέρνησις ἤσκησεν μέχρι τὸ 1952. Ἐπιθυμῶ πρῶτον νὰ ὑπενθυμίσω αὐτὸ τὸ ὁποῖον δὲν ἐτονίσθη ἐπαρκῶς, ὅτι τὰ ἄρθρα τοῦ νόμου 2058 τὰ ὁποῖα ἐμνημόνευσεν ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, τρία τὸν ἀριθμόν, ἀποτελοῦν τμῆμα ἑνὸς νόμου ὁ ὁποῖος ἔχει 10 ἄρθρα καὶ ὁ ὁποῖος φέρει τὸν τίτλον «περὶ μέτρων εἰρηνεύσεως». Τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου ἀναλαβόντα τότε τὴν ἐξουσίαν εἶχον τὴν ἐντολὴν τοῦ λαοῦ, διότι αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ σοβαρωτέρα προεκλογική των διακήρυξις, νὰ θεσπίσουν μέτρα μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἐτερματίζετο τὸ ἀνώμαλον παρελθόν, μέτρα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἠμβλύνοντο τὰ πάθη καὶ θὰ ἀπεσβέννυτο τὸ ἁμαρτωλὸν παρελθόν. Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ προεκλογική μας διακήρυξις καὶ συνεπεῖς πρὸς αὐτὴν καὶ τὴν ἐντολὴν τοῦ λαοῦ ἐφέραμε τὸν νόμον ἐκεῖνον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ ἐφηρμόσαμεν τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς εἶχεν ἐπιδοκιμάσει. Μέσα εἰς τὸ πλαίσιον αὐτὸ τῆς γενικωτέρας πολιτικῆς ἦσαν ἐντεταγμέναι καὶ αἱ διατάξεις ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἐγένετο ἤδη προσπάθεια νὰ ἐμφανισθοῦν ὡς μία πολιτικὴ τῆς ὁποίας τὴν συνέχειαν εὑρίσκει κανεὶς εἰς τὴν τακτικὴν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλά, ἂς εἴδωμεν, κ. βουλευταί, τί ἐθέσπισαν τὰ τρία αὐτὰ ἄρθρα τοῦ νόμου 2058, μὴ τυχὸν καὶ ἀποξένωσαν τὴν ἑλληνικὴν δικαιοσύνην ἀπὸ τὴν ἁρμοδιότητα νὰ διώξῃ τοὺς ἐγκληματίας πολέμου: Ἄρθρον 21. «Ἐπιτρέπεται εἰς τὸ εἰδικὸν Γραφεῖον ἐγκληματιῶν πολέμου, ὅπως ἐκ τῶν ἐκκρεμουσῶν παρ’ αὐτῷ δικογραφιῶν ἐγκληματιῶν πολέμου διαβιβάζῃ..... (ἀναγινώσκει)......». Τὸ Συμβούλιον ἐγκληματιῶν πολέμου θὰ κρίνῃ ποῖα ἐκ τῶν στοιχείων τῶν δικογραφιῶν τῶν ἐδῶ ὑπαρχουσῶν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διευκολύνουν τὴν δίωξιν ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος ἐγκληματιῶν πολέμου παρὰ τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν. Ἄρθρον 22. «Ἀρξαμένης τῆς διώξεως παρὰ τῆς ἀλλοδαπῆς δικαστικῆς ἀρχῆς...... (ἀναγινώσκει)......». Καὶ πάντα ταῦτα κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ ἰδικοῦ μας ἁρμοδίου δικαστικοῦ ὀργάνου. Καὶ ἄρθρον τελευταῖον: «Αἱ καταδικαστικαὶ ἀποφάσεις τῶν κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον...... (ἀναγινώσκει) ......». Ἐπιφυλάσσομεν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν δικαιοσύνην καὶ ὅταν ἀκόμη θὰ ὑπάρχουν δικαστικαὶ ἀποφάσεις, νὰ κρίνῃ βάσει τῶν πρακτικῶν τῆς δίκης καὶ τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα ἔχομεν εἰς τὰς χεῖρας μας, ἐὰν θὰ ἔπρεπε νὰ θεωρηθῇ δεδικασμένον ἢ ἐὰν θὰ ἔπρεπε νὰ παραμείνῃ ἀνοικτὴ ἡ ὑπόθεσις διὰ νὰ δικασθῇ ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν Δικαστήριον. Ἐρωτῶ: Μὲ τὸ κείμενον αὐτοῦ τοῦ νόμου εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητηθῇ, ὅτι ἡ πολιτική μας ἔτεινεν εἰς τὴν δίωξιν τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου καὶ ὅτι δὲν ἦτο ὁ νόμος αὐτὸς μέτρον ἐπιεικείας ἔναντι αὐτῶν; Βεβαίως, ὁ νόμος αὐτὸς ἦτο ἐντεταγμένος, ἐπαναλαμβάνω, εἰς ἕνα γενικὸν πλαίσιον μιᾶς πολιτικῆς εἰρηνεύσεως τὴν ὁποίαν ἤσκει τότε ἡ Κυβέρνησις. Βεβαίως, ἀνταπεκρίνετο εἰς μίαν πρόοδον τῶν σχέσεων ποὺ εἶχον ἀναδημιουργηθῆ μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς μεταπολεμικῆς Δυτικῆς Γερμανίας. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἐπροχωρήσαμεν πέραν τοῦ σημείου ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἐπεφύλασσε τὴν τελευταίαν λέξιν διὰ τὴν ἁρμοδιότητα εἰς τὰ Ἑλληνικὰ Δικαστήρια. Ἀντετάχθη καὶ παλαιότερον καὶ τώρα ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργόν, ὅτι ὑπάρχουν ἑρμηνευτικαὶ διακοινώσεις τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι πράγματι αἱ διακοινώσεις ἐκεῖναι ὑπερηκόντιζον τὸ γράμμα τοῦ νόμου. Ἀλλὰ ἐὰν ἤθελεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ εἶναι τόσον ἐπιμελὴς ὅσον πράγματι ἐμφανίζεται εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν ζητημάτων ποὺ τὸν ἀπασχολοῦν, θὰ ἀνεύρισκεν εὐχερῶς εἰς τὸ ἀρχεῖον τὸ ἰδικόν του ἢ πάντως εἰς τὸ Ἀρχεῖον τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν μίαν ἀναφορὰν τοῦ τότε Ἕλληνος πρεσβευτοῦ εἰς Βόννην, φέρουσαν τὸν ἀριθμὸν 1617)9)10 τῆς 25.9.1952, ἀπὸ τὴν ὁποίαν, κ. συνάδελφοι, προκύπτει, μετὰ μακρὰς συζητήσεις ποὺ διεξήχθησαν εἰς Γερμανίαν ἐπὶ παρουσίᾳ τοῦ ἀποσταλέντος ἐπιμελείᾳ καὶ παραγγελίᾳ τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης κ. Παπασπύρου, μὲ συμμετοχὴν εἰς τὴν σύσκεψιν αὐτὴν καὶ τοῦ ὑπουργοῦ Δικαιοσύνης τῆς Γερμανίας καὶ νῦν ὑπουργοῦ Ἐνόπλων Δυνάμεων κ. Στράους, τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἐπὶ οὐδενὶ λόγῳ ἡ ἀληθὴς ἔννοια τῶν διακοινώσεων ἐκείνων ἠμποροῦσε νὰ ἐπηρεάσῃ καὶ νὰ ὑπερακοντίσῃ τὸ ἀληθὲς περιεχόμενον τοῦ νόμου 2058. Καὶ οἱ Γερμανοὶ ὄχι μόνον συνεφώνησαν εἰς τὸ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος ἐκεῖνος ἀλλὰ καὶ διεκήρυξαν ἀπὸ κοινοῦ μὲ τοὺς Ἕλληνας ἁρμοδίους, ὅτι ὁ σκοπὸς τῆς πολιτικῆς αὐτῆς τῶν δύο Κυβερνήσεων δὲν ἦτο νὰ ὑπάρξῃ ἐπιείκεια πρὸς τοὺς ἐγκληματίας πολέμου, ἀλλὰ συντονισμὸς διώξεως αὐτῶν. Θὰ κατατεθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Προεδρεῖον διὰ νὰ ὑπάρξῃ εἰς τὰ πρακτικὰ πλῆρες τὸ κείμενον τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ. Προηγουμένως ὅμως θὰ ἔχουν οἱ κ. συνάδελφοι τὴν καλωσύνην νὰ ἀκούσουν ἐλάχιστα ἀποσπάσματα. «Διὰ τοῦ πρὸς ὑμᾶς τηλεγραφήματος...... (ἀναγινώσκει)......». Καὶ παραλείπω τὴν τελευταίαν παράγραφον, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἀναγνώσω καὶ ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἐγκώμιον, τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ὁ Πρεσβευτής μας διὰ τὸν κ. Τούσην.

§214Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἀπὸ τὸ κείμενον ποὺ ἐδιαβάσατε, προκύπτει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον ἀκριβῶς, ὅτι δηλαδή, ἐδημιουργήθη ἡ ἐντύπωσις ἐκ τῶν διαμειφθέντων τηλεγραφημάτων, ὅτι ἐτερματίσθη ὁριστικῶς τότε τὸ ζήτημα τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου. Μάλιστα ἀπὸ τὸ κείμενον ποὺ ἐδιαβάσατε παρελείψατε μίαν περικοπὴν ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: «κατὰ ταύτας, δηλαδὴ ὁ κ. Τούσης, ὑπεστήριξεν, ὅτι ἡ ὑπὸ τῶν Γερμανῶν γενομένη ἑρμηνεία τῆς διακοινώσεως τῆς Β. Πρεσβείας δὲν ἦτο ἀκριβής, οὐδὲ κἂν ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι τοιαύτη ἀπὸ ἀπόψεως διεθνοῦς οὔτε καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐσωτερικοῦ δικαίου καὶ συνεπῶς, ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία δὲν ἠδύνατο νὰ δεσμευθῇ ἐκ τῆς γενομένης διακοινώσεως ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὑφ’ ἣν ἀντιλαμβάνεται τοῦτο ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις». Διὰ τῶν τηλεγραφημάτων, ἐξεδηλώνετο ἡ πρόθεσις, τὴν ὁποίαν εἶχε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς πολιτικῆς ἐπὶ τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου. Περὶ τοῦ ὅτι ὁ νόμος 2058, δὲν εἶχε αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, δὲν εἶχον καμμίαν ἀντίρρησιν. Ἀλλὰ περαιτέρω αἱ διακοινώσεις τῆς ἐποχῆς τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βενιζέλου ὁμιλοῦν καὶ περὶ τῆς ψηφίσεως νέου νόμου ἐν περιπτώσει ἀνάγκης.

§215Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Βεβαίως, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε ὅμως ἐψηφίσθη. Παραλείπετε ὅμως νὰ εἴπητε, ὅτι ὁ κ. Τούσης δὲν ἤσκει ἰδίαν πολιτικὴν οὔτε ὁ Πρεσβευτής μας ἐν Βόννῃ, ἀλλ’ ἠκολούθουν ἀμφότεροι ὁδηγίας τῆς ἰδικῆς μας Κυβερνήσεως. Ταῦτα δὲν συνέβησαν ὅταν ἡμεῖς διευθύναμεν τὰ κοινὰ τῆς χώρας. Ἐπὶ τῶν ἰδικῶν μας ἡμερῶν, ἠναγκάσαμεν τοὺς Γερμανοὺς νὰ ἀποδεχθοῦν, ὅτι ἡ κοινὴ πολιτικὴ πρέπει νὰ εἶναι ἡ δίωξις τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου καὶ ὄχι ἡ ἀμνήστευσίς των. Ἡ πολιτική μας ἐνσαρκώνεται εἰς αὐτὸ ποὺ περιλαμβάνεται ὡς συμπέρασμα εἰς τὸ ἀνωτέρω ἔγγραφον τῆς Πρεσβείας μας.

§216Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ὁ κ. Τούσης δὲν ἤσκει πολιτικήν. Ἐφήρμοζε τὸν νόμον.

§217Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ὁ κ. Τούσης εἶχεν ὁδηγίας ἀπὸ τὸν προϊστάμενόν του ὑπουργόν. Δὲν ὑποθέτω νὰ ἐδέχεσθε σεῖς ποτὲ νὰ ἦσθε ὑπουργὸς καὶ τὸ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ὑφ’ ὑμᾶς ὄργανόν σας, νὰ μὴ ἠκολούθει τὰς ὁδηγίας σας. Θὰ ἤθελα νὰ προσθέσω ἀκόμη ὀλίγας λέξεις διὰ τὸ ἐπιχείρημα ποὺ προεβλήθη ἀπὸ πλευρᾶς κυβερνητικῆς, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπονομὴν χάριτος εἰς τὸν ἐγκληματίαν στρατηγὸν Ἀντρέ. Ἴσως μὲ ἀπαλλάσσει τοῦ κόπου ἡ ἀνάπτυξις ποὺ ἔκαμεν ὁ κ. Παπανδρέου, μὴ μετέχων τότε τῆς Βουλῆς ἐκείνης καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἐπαναλάβω ἁπλῶς, ὅτι εἰς τὸν Ἀντρέ, ἁπλῶς δὲν ἐστερήσαμεν τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον πᾶς πολίτης ἔχει, βάσει τῶν νόμων καὶ τοῦ Συντάγματος νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἀπονομὴν χάριτος κατ’ ἐνάσκησιν τῆς προνομίας τοῦ Στέμματος. Ὁ Ἀντρὲ ὑπέβαλεν αἴτησιν χάριτος. Τὸ Συμβούλιον χαρίτων, τὸ γνωρίζει ὁ κ. ὑπουργός, κατὰ πλειοψηφίαν, τὴν ὁποίαν συνεκρότησαν καὶ δικαστικὰ μέλη, ἐπρότεινε τὸν μετριασμὸν τῆς ποινῆς εἰς δεκαετῆ δεσμά, ὅταν ὁ κατάδικος εἶχεν ἐκτίσει ἤδη τετραετῆ κάθειρξιν. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀνέλαβε τότε τὴν εὐθύνην, ἀντὶ τῆς ἀνωτέρω προταθείσης ἀπὸ τὸ Συμβούλιον Χαρίτων μειώσεως, εἰσηγηθεῖσα εἰς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα τὴν μείωσιν τῆς ποινῆς εἰς τετραετῆ φυλάκισιν, ὥστε νὰ ἐξέλθῃ ὁ κατάδικος τῶν φυλακῶν. Νομίζω, ὅτι ὁ χειρισμὸς τῆς ὑποθέσεως Ἀντρὲ καὶ ὁ χειρισμὸς τῆς ὑποθέσεως Μέρτεν, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ἔλθω, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραλληλίζεται, πολλῷ μᾶλλον νὰ ταὐτίζεται, διότι ἡμεῖς μὲν ἀφήσαμεν νὰ λειτουργήσῃ αὐτὴ ἡ διαδικασία τῆς παγίας Νομοθεσίας, ἡ ὁποία ἰσχύει ἀφ’ ὅτου ὑπάρχει καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον, ἐνῷ σεῖς προέβητε εἰς τὴν λῆψιν εἰδικοῦ νομοθετικοῦ μέτρου ὑπὸ συνθήκας περιέργους, περὶ τοῦ ὁποίου θὰ ὁμιλήσω μετ’ ὀλίγον. Πρὶν ὅμως φθάσω ἐκεῖ, ἐπιθυμῶ καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι κατ’ ἰδίαν διετύπωσα εἰς σᾶς τὸ παράπονόν μου, νὰ εἴπω, ὅτι προέβητε, κ. Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ἐνώπιον τοῦ Σώματος προχθές, εἰς τὴν ἑρμηνείαν ἑνὸς νόμου, ἐπὶ τῶν ἰδικῶν μας ἡμερῶν ἐκδοθέντος, τοῦ νόμου 2119)52 καὶ ἐνῷ εἴχατε πρὸ ὀφθαλμῶν τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νόμου αὐτοῦ διὰ νὰ ἀντλήσητε ἐκεῖθεν ἐπιχειρήματα, ἀνετρέξατε εἰς εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ἄλλου νόμου καὶ ὁδηγήθητε ἑπομένως, εἰς ἐσφαλμένα συμπεράσματα. Ἀλλὰ τὶ λέγει ὁ νόμος 2219; Ὁ νόμος αὐτὸς προβλέπει τὴν δυνατότητα ἀναστολῆς ἐκτελέσεως ἀποφάσεων καταδικαστικῶν ἢ καὶ ἀναστολῆς διώξεως ἀλλοδαπῶν, ὁσάκις ἐκ τοῦ λόγου τούτου πρόκειται νὰ διαταραχθῶσιν αἱ διεθνεῖς σχέσεις. Ποῦ κατέτεινε καὶ ποῖος ἦτο ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου ἐκείνου; Ἰδοὺ τὶ λέγει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις. «Τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν ἐγνώρισεν ἡμῖν, ὅτι καταβάλλονται ἐκ μέρους αὐτοῦ διὰ τῆς διπλωματικῆς ὁδοῦ, προσπάθειαι περὶ ἀπολύσεως καὶ παραδόσεως εἰς τὴν Ἑλλάδα τῶν ἐν Γιουγκοσλαυΐᾳ καταδίκων ἢ ἄλλως ὁπωσδήποτε κρατουμένων Ἑλλήνων ὑπηκόων, ὑπὸ τὸν ὅρον ἀπολύσεως τῶν ὁπωσδήποτε κρατουμένων ἐν Ἑλλάδι καταδίκων ἢ ὑποδίκων Γιουγκοσλαύων ὑπηκόων καὶ παρέπεμψε τὴν νομοθετικὴν περὶ τούτου ρύθμισιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης. Ἐκ τῶν παρ’ ἡμῖν στοιχείων προκύπτει, ὅτι καὶ ἕτεροι ξένοι ὑπήκοοι κρατοῦνται ὡς ὑπόδικοι ἢ κατάδικοι ἐν Ἑλλάδι. Θὰ ἦτο σκοπιμωτέρα ἡ γενικὴ ἀντιμετώπισις τοῦ ζητήματος τούτου, διὰ τῆς λήψεως νομοθετικοῦ μέτρου, περιλαμβάνοντος τοὺς ὑπηκόους τῶν ξένων Κρατῶν, διὰ τὸ ἐνδεχόμενον ἀνταλλαγῆς κρατουμένων εἰς ἄλλα Κράτη Ἑλλήνων ὑπηκόων, μὲ κρατουμένους ἐν Ἑλλάδι ὑπηκόους τῶν Κρατῶν τούτων. Ὡς πρὸς τὴν διαδικασίαν ἀπολύσεως τῶν μὲν καταδίκων, ἐκρίθη σκόπιμος ἡ διαδικασία τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ νόμου 2058)52 περὶ μέτρων εἰρηνεύσεως, ὡς συνοπτικὴ καὶ δυναμένη νὰ περαιωθῇ ἐντὸς βραχυτάτου χρονικοῦ δαιστήματος. Ὡς πρὸς δὲ τοὺς ὑποδίκους, ἡ τοῦ ἄρθρου 30 παρ. 2 τοῦ Κ.Π.Δ. προσαρμοζόμεναι ἀμφότεραι εἰς τὴν παροῦσαν περίπτωσιν. Ἡ ἀπόλυσις τῶν καταδίκων καὶ ἡ ἀναστολὴ τῆς ποινικῆς διώξεως τῶν ὑποδίκων, τελοῦν ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἀναχωρήσεως τῶν ἀπολυομένων ἐντὸς μηνὸς τὸ βραδύτερον ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τῆς σχετικῆς ἀποφάσεως. Ἐτέθη ἐπίσης ὅρος μὴ ἐπανόδου τῶν ἀπολυομένων οὐδέποτε ἐν Ἑλλάδι, καθιερουμένων αὐστηρῶν κυρώσεων κατὰ τῶν παραβατῶν». Ἀλλὰ ἠδύνατο ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν ἤθελε νὰ σεβασθῇ τὸ νόημα τὸ ἀληθὲς τοῦ νόμου αὐτοῦ καὶ τοῦ συντάκτη του, συναδέλφου του ἄλλοτε, κ. Παπασπύρου, νὰ ἀνατρέξῃ εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἐψήφισε τὸν νόμον αὐτόν, διὰ νὰ ἴδῃ, ὅτι εἰς ἐρώτησιν τότε βουλευτοῦ τοῦ Συναγερμοῦ καὶ σήμερον μέλους τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Παπασπύρου, διὰ νὰ κατασιγάσῃ τὴν ἐθνικήν του ἀνησυχίαν, ἐδήλωσε σαφῶς, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν καὶ δὲν πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ, προκειμένου περὶ ἐγκληματιῶν πολέμου. Καὶ ἐδόθη ἡ ἰδία ἀπάντησις καὶ ἐπανελήφθη ἡ ἰδία κατηγορηματικὴ δήλωσις, ὅταν ἐκ μέρους τοῦ Κόμματος τῆς ΕΔΑ, ἐκπροσωπουμένου καὶ τότε παρὰ τοῦ κ. Πασσαλίδη, ἡ ἰδία ἀνησυχία διετυπώθη. Ἰδοὺ αἱ σχετικαὶ περικοπαί: «...... (Ἀναγινώσκει) ......».

§218Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Τὴν ἐξήγησιν τὴν ἐζήτησα εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν προηγουμένου νόμου τοῦ 2219, διότι κατὰ σύμπτωσιν ἀνέλυε διάταξιν, ὡς ἐκείνην, ἥτις περιελήφθη εἰς τὸν νόμον 2219.

§219Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ὁ νόμος ἐκεῖνος ἦτο τελείως ἄσχετος. Θὰ ἤθελα τώρα δι’ ἐλαχίστων νὰ ἀντιπαραβάλω τὴν νομοθεσίαν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐθεσπίσαμεν καὶ τὴν νομοθεσίαν, τὴν ὁποίαν ἐθέσπισεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Ὁ νόμος 3933)59 γενικεύει τὴν ὁριστικὴν ἀναστολὴν —τὴν ματαίωσιν— τῆς διώξεως ὅλων τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου, χωρὶς κἂν τὴν γνώμην τῶν Ἑλληνικῶν δικαστικῶν Ἀρχῶν καὶ μόνον ὑπὸ τὰς προϋποθέσεις, ὅτι ἤρχισεν ἡ δίωξις ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ καὶ ἐγένετο δήλωσις τῆς ξένης Κυβερνήσεως, ὅτι ἤρχισεν αὕτη. Ἀποξενώνεται οὕτω ἡ Ἑλληνικὴ Δικαιοσύνη. Ἡ Κυβέρνησις ἐστήριξεν ὅλα τὰ ἐπιχειρήματά της εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἀναπτύξεως τῶν σχέσεων μὲ τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν καὶ τῆς ἱκανοποιήσεως τῆς Γερμανικῆς κοινῆς γνώμης. Ἀνεπτύχθησαν σοβαρὰ ἀντίθετα ἐπιχειρήματα, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἐγένετο νόμος. Κατὰ τὴν διάκειαν τῆς συζητήσεως πρὸς ψήφισιν τοῦ νόμου αὐτοῦ, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀνήγγειλε μὲ πολὺ στόμφον, ὅτι ἐξαιρεῖται ἡ ὑπόθεσις Μέρτεν ἀπὸ τὴν οὐσιαστικὴν ἀμνηστίαν τῶν Γερμανῶν ἐγκληματιῶν πολέμου. Ἐπηκολούθησε, κύριοι βουλευταί, μετὰ ἑξάμηνον, ὁ νόμος 4016)59, ὁ ὁποῖος δὲν καταργεῖ μόνον τὴν καταδίκην Μέρτεν καὶ διατάσσει τὴν ἀπελευθέρωσίν του, ἀλλὰ καὶ τὰς δύο προϋποθέσεις, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις πρὸ 6 μηνῶν εἰσηγήθη νὰ θεσπισθοῦν διὰ τὴν ἀναστολὴν τῆς διώξεως τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου. Οὔτε, δηλαδή, χρειάζεται πλέον νὰ ἀρχίσῃ δίωξις ἐν Γερμανίᾳ, ἀλλ’ οὔτε καὶ δήλωσις τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως. Ἐντὸς ἑξαμήνου κατηργήθη τὸ ἀντίστοιχον ἄρθρον 1 τοῦ νόμου 3933)59.

§220Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριε συνάδελφε, μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν; Ἀφοῦ ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις ἐγνώρισε διὰ ρηματικῆς διακοινώσεως, τὴν ὁποίαν ἀνεκοίνωσα τότε εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἤρχισεν ἡ δίωξις ὅλων τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου, πρὸς ἀποφυγὴν δημιουργίας νομικῶν ζητημάτων, ὑπεβλήθη ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἐπιβεβαιώνει ἁπλῶς μίαν κατάστασιν ὑπάρχουσαν ἤδη.

§221Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἤθελα, κ. Ὑπουργέ, νὰ εἴπω, βάσει τοῦ Ν. 3933)59 ἦτο ἀρκετὴ μία δήλωσις τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἀναστολήν, χωρὶς νὰ χρειάζεται νέος νόμος. Ἀλλὰ τὶ συνέβη ἄραγε εἰς τὸ μεσολαβῆσαν διάστημα τῶν πέντε μηνῶν, ὥστε νὰ χρειασθῇ νὰ καταργηθῇ ὁ πρόσφατος νόμος 3933)59, ὁ ὁποῖος ἐρρύθμιζε τὴν τύχην τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου καὶ τοῦ Μέρτεν; Ηὐξήθη ἄραγε τόσον ἡ πίεσις τῆς κοινῆς γνώμης τῆς Δυτικῆς Γερμανίας, ὥστε νὰ χρειασθῇ ἐντὸς πενταμήνου νὰ μεταβάλῃ πολιτικὴν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἰς ἕνα τόσον καίριον θέμα; Ἀλλὰ τοιοῦτόν τι δὲν προεβλήθη. Δι’ αὐτό, κ. Ὑπουργέ, κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, παραμένει ἕνα κενὸν εἰς τὰς σκέψεις ὅλων τῶν Ἑλλήνων. Καὶ τὸ κενὸν εἶναι, τὶ συνέβη καὶ χωρὶς λόγον ἡ Κυβέρνησις μεταβάλλει πολιτικὴν ἐντὸς τόσου βραχυτάτου χρονικοῦ διαστήματος; Φοβοῦμαι, ὅτι αὐτὸ τὸ ἀναπάντητον ἐρώτημα, ἀποτελεῖ τὴν ἀφετηρίαν αὐτῆς τῆς περιπετείας, ἀπὸ τὴν ὁποίαν διέρχεται καὶ μαζί της ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως εἰς τὸ ἐρώτημα αὐτὸ δοθῇ καὶ δὴ τὸ ταχύτερον δυνατόν, μία ἀπάντησις. Ἐὰν δὲν τὸ πράξῃ καὶ ἐὰν δὲν ἀκολουθήσῃ τὸν εὐθὺν δρόμον, τὸν ὁποῖον ὑπέδειξεν ἡ Ἀντιπολίτευσις, φοβοῦμαι, ὅτι θὰ παραμείνῃ εἰς τὸ Ἐθνικὸν Σῶμα αὐτὴ ἡ πυορροοῦσα πληγὴ καὶ θὰ δηλητηριάζῃ τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς χώρας. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἀνάγκη, ἀντὶ πάσης θυσίας, νὰ ὁδηγηθῆτε εἰς τὸν δρόμον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος πράγματι τερματίζει, κατὰ τρόπον ριζικὸν αὐτὸ τὸ ἐπίμαχον θέμα ποὺ ταλαιπωρεῖ τὴν χώραν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τρεῖς ἑβδομάδας.

§222Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.) Τὸ πρόβλημα εἶναι πολὺ ἁπλούστερον ἀπὸ ὅ,τι τὸ βλέπετε καὶ σεῖς καὶ τὸ βλέπουν καὶ ὡρισμένοι ἄλλοι ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων. Τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1959 ἐπέρασεν ὁ γενικὸς νόμος καὶ ἔγινεν ἡ ἐξαίρεσις διὰ τὸν Μέρτεν, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δικασθῇ καὶ νὰ καταδικασθῇ, ἐφ’ ὅσον θὰ ἀπεδεικνύετο ἔνοχος, ὅπως καὶ ἀπεδείχθη. Βεβαίως, εἶπεν ὁ κ. Παπανδρέου, ὅτι θὰ ἦτο ἴσως ὀρθότερον νὰ περιλάβῃ ὁ γενικὸς αὐτὸς νόμος τοὺς πάντας, ἄρα καὶ τὸν ὑπόδικον ἐκείνην τὴν στιγμήν. Αὐτὸ εἶναι μία ἄποψις. Ἐὰν τὸ ἔπραττεν ἡ Κυβέρνησις, ὁ κ. Παπανδρέου ἐνδεχομένως θὰ ἐπεδοκίμαζε τὴν στάσιν αὐτήν. Ἀλλὰ εἶμαι βέβαιος, ὅτι πολλοὶ ἀπὸ σᾶς θὰ εὑρίσκετε ἀφορμήν, διὰ νὰ ἐπιτεθῆτε δριμύτατα κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀσχέτως ὅμως αὐτοῦ, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει της ἡ Κυβέρνησις τὴν σκοπιμότητα αὐτήν, δηλαδή, ἐὰν θὰ ἐδημιουργεῖτο ἀντίδρασις ἢ ὄχι, ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐκκαθαρισθῇ, μολονότι εἶχαν περάσει 15 χρόνια ἀπὸ τῆς λήξεως τοῦ πολέμου, νὰ ἐκκαθαρισθῇ ἡ ὑπόθεσις Μέρτεν. Τὸ πρᾶγμα ἀφεώρα, καὶ αὐτὸ εἶναι οὐσιῶδες, τὴν τραγικὴν μοῖραν μιᾶς κοινότητος, πρὸς τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διότι εἶναι καὶ αὐτὴ Ἑλληνικὴ κοινότης, μεγάλην ἀλληλεγγύην, ἀφεώρα τὴν ἰσραηλιτικὴν κοινότητα τῆς Θεσσαλονίκης, καὶ ἰδίως ἔπρεπε νὰ γίνῃ, ἔπρεπε νὰ ἀποδειχθῇ, ἐὰν εἶναι ἢ δὲν εἶναι ὁ Μέρτεν ἐγκληματίας πολέμου. Ἀφοῦ ἀπεδείχθη ἐγκληματίας, καὶ κατεδικάσθη, ἀφοῦ ἐστιγματίσθη καὶ ἀφοῦ ἔμεινεν ἄλλους ὀκτὼ ἢ ἐννέα μῆνας εἰς τὴν φυλακήν, ἔπρεπεν, αὐτὴ ἦτο ἡ ἄποψις τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ μὴ θεωρηθῇ, ὄχι ἐκ μέρους τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἐκ μέρους πολλῶν κύκλων ἐν Γερμανίᾳ, ἀνεξήγητον τὸ γεγονός, ὅτι ἐδικάσθη καὶ κατεδικάσθη κἄποιος μετὰ δέκα πέντε χρόνια, νὰ ἀφεθῇ ἐλεύθερος καὶ νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς Γερμανίαν. Τὸ γεγονός, ὅμως, ὅτι τὸν ἀφήσαμεν ἐλεύθερον καὶ ἐπέστρεψεν ἐννέα μῆνας μετὰ τὴν καταδίκην του, δηλαδὴ ἀφοῦ κατεδικάσθη, εἶχε τὰ ἀποτελέσματά του, τὰ ὁποῖα ἀποτελέσματα θὰ ἔπρεπε νὰ ἐκτιμήσητε. Ὁ ἴδιος διηγεῖται εἰς τὸν ἀπεσταλμένον τῆς «Μακεδονίας» τῆς Θεσσαλονίκης, εἰς τὸν κ. Ἰωαννίδην, ὁ ὁποῖος ἔκαμε μίαν ἀνταπόκρισιν πράγματι ἀρτίαν ἀπὸ ἀπόψεως πλήρους ἀποδόσεως τῶν διαμειφθέντων, ὁ ἴδιος διηγεῖται, ὅτι δὲν ἀντέχει τὸ παιδί του, ὅταν πηγαίνῃ εἰς τὸ σχολεῖον —καὶ αὐτὸ εἶναι χαρακτηριστικὸν τῆς ἀντιδράσεως τῆς σημερινῆς γερμανικῆς κοινῆς γνώμης ἀπέναντι τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου— δὲν ἀντέχει τὸ παιδί του εἰς τὰ βλέμματα τῶν συμμαθητῶν του. Εἶναι δακτυλοδεικτούμενον καὶ τὰ ἄλλα παιδιὰ λέγουν: «Εἶναι τὸ παιδὶ τοῦ δολοφόνου τῶν Ἑβραίων». Τὸν κατεδικάσαμεν, λοιπόν, διὰ νὰ ἔχῃ αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα ἡ καταδίκη του καὶ αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἀποβαίνει εἰς βάρος καὶ ἑνὸς ἀθώου παιδιοῦ ἀκόμη, εἶναι νομίζω οὐσιῶδες. Ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριά, ὅμως, ἦτο ἀδύνατον ἢ δυσχερὲς δι’ ἓν μέγα μέρος τῆς γερμανικῆς κοινῆς γνώμης νὰ ἀντιληφθῇ, πῶς, μετὰ 15 χρόνια, συλλαμβάνεται, δικάζεται καὶ καταδικάζεται κἄποιος. Ἔπρεπε, λοιπόν, νὰ συνδυάσωμεν καὶ τὰ δύο, καὶ αὐτὴν τὴν ποινήν, τὴν βαρυτάτην ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῶν συνεπειῶν, νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὸν ἐγκληματίαν πολέμου καὶ τὴν κοινὴν γνώμην ἢ μέρος τῆς κοινῆς γνώμης τῆς Γερμανίας νὰ μὴ ἀφήσωμεν νὰ ἀπορῇ, ὡς πρὸς ἓν οὐσιῶδες πράγματι θέμα, τὸ θέμα τοῦ χρόνου. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησις, ἡ ὁποία ἀπάντησις εἶναι εἰλικρινής, τιμία καὶ ἐστερημένη οἱασδήποτε προσπαθείας συγκαλύψεως ἰδιαιτέρου τινὸς γεγονότος, τὸ ὁποῖον ἐπέβαλε τὴν τακτικὴν αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω, ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον, ἔχουν μίαν λογικὴν σειρὰν συλλογισμῶν καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ἀλλαμανῆν νὰ θελήσῃ νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν λογικότητα τῶν συλλογισμῶν αὐτῶν.

§223Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὴν πίεσιν τῆς γερμανικῆς κοινῆς γνώμης ὁ ἴδιος τὴν ἐμνημόνευσα, χωρὶς νὰ χρειασθῇ νὰ μὲ ὑποβοηθήσῃ εἰς τοῦτο ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀπέφυγον νὰ ὁμιλήσω περὶ πιέσεων τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν ἔχω στοιχεῖα περὶ αὐτοῦ. Θὰ πρέπει νὰ δεχθῆτε, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἰδική σας Κυβέρνησις νὰ μὴ εἶχε ρυθμίσει ἐπαρκῶς, ὅταν τὸν Φεβρουάριον ἐφέρατε τὸν νόμον ἐκεῖνον μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίσατε τὸ θέμα ἐν τῷ συνόλῳ του, νὰ μὴ εἴχατε ὑπ’ ὄψιν αὐτὰς τὰς ἀντιδράσεις τῆς γερμανικῆς κοινῆς γνώμης, τὸ ὅτι θὰ ὑπῆρχεν ἡ πίεσις τοῦ Μέρτεν, καταδικαζομένου ἀπὸ τὰ Ἑλληνικὰ Δικαστήρια; Ἐὰν δὲν εἴχατε προαποφασίσει τὴν ἀπελευθέρωσιν καὶ παρὰ ταῦτα δὲν τὸ ἐπεδιώξατε διὰ τοῦ ἀρχικοῦ νόμου, νομίζω, ὅτι εἶναι περισσότερον βαρὺ τὸ σφάλμα σας, διότι θὰ ἔπρεπε νὰ εἴχατε προεξοφλήσει καὶ τὸ μέτρον τῆς ἀγνοήσεως, διὰ νὰ μὴ εἴπω περιφρονήσεως, τοῦ δεδικασμένου τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης. Μὴ εἴπητε, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐδώσατε ἱκανοποίησιν εἰς τὰς δεκάδας χιλιάδας τῶν θυμάτων τοῦ δημίου Μέρτεν, τῶν Ἰσραηλιτῶν, ὅταν, μετὰ τὴν καταδίκην, ἀφήσατε ἐλεύθερον τὸν Μέρτεν καὶ ὅταν, κατὰ τρόπον, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, ἐμπαικτικόν, δι’ εἰδικῆς διατάξεως τοῦ νόμου, τοῦ δευτέρου, παρεπέμπατε τὰς οἰκογενείας τῶν δεκάδων χιλιάδων θεμάτων νὰ προσφύγουν εἰς τὰ γερμανικὰ δικαστήρια, διὰ νὰ ἐπιδιώξουν ἐνώπιον αὐτῶν τὴν ἀποζημίωσιν, διὰ τὴν ψυχικήν των ὀδύνην. Πῶς ἀπεφασίσατε διὰ τὰ τραγικὰ αὐτὰ θύματα νὰ τὰ παραπέμψετε εἰς τὴν γερμανικὴν δικαιοσύνην διὰ νὰ ἀντιδικήσουν μὲ τὸν Μέρτεν καὶ δὲν ἐκρίνατε ὁμοίως καὶ διὰ τοὺς κατηγορουμένους ὑπουργούς, ὅτι θὰ ἠδύναντο νὰ συμμερισθοῦν τὴν τύχην τῶν θυμάτων αὐτῶν, προκειμένου νὰ ἀντιδικήσουν μὲ τὸν δήμιον Μέρτεν. Νομίζω, ὅτι εἰς ὃ σημεῖον ἔφθασαν τὰ πράγματα, θὰ χρειασθῇ γενναιότης, ἡ ὁποία ταιριάζει εἰς ἀνθρώπους ἀθώους καὶ ἀδικουμένους, γενναιότης διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν, τὴν ριζικήν, τὴν ἀποτελεσματικὴν αὐτοῦ τοῦ προβλήματος. Ἤκουσα, μετὰ λύπης μου, πρὸ ὀλίγου, τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργόν, τὸν ὁποῖον γνωρίζω ὡς διαπρεπῆ νομομαθῆ, ὑποπεσόντα εἰς ἕνα βαρὺ σφάλμα καὶ διακηρύσσοντα ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου αὐτοῦ βήματος, ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὅτι διὰ τὸν Μέρτεν, ὑπάρχει ἀπὸ σήμερον τὸ δεδικασμένον, ὑπάρχει τὸ ἀδίκημα τῆς δυσφημήσεως, διὰ τὰ δικαστήρια ἀπομένει μόνον νὰ κρίνουν, ἐὰν εἶναι συκοφαντικὴ ἢ ἁπλῆ δυσφήμησις. Ὅταν ταῦτα ἀκούωνται ἀπὸ ἐπισήμων χειλέων τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, πῶς θέλετε νὰ μὴ ἐνισχύετε τὸ ὁπλοστάσιον τοῦ συκοφάντου σας; Πῶς εἶναι δυνατὸν ὑπὸ αὐτὰς τὰς συνθήκας νὰ μὴ δίδετε ἀφορμὴν εἰς τὸ νὰ θίγεται ἡ εὐαισθησία τῆς κοινῆς γνώμης; Ἀνέγνωσα πρὸ ὀλίγου τὸ πρῶτον σχέδιον μιᾶς ἐφημερίδος, τὴν ὁποίαν γνωρίζετε πόσον μακρὰν εὑρίσκεται ἀπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ πῶς εἰς τὰ πλεῖστα ζητήματα εὑρίσκεται παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Κυβερνήσεως, τὸ πρῶτον σχόλιον τῆς ἐφημερίδος «Ἔθνος», διὰ νὰ ἴδητε τὰς ἀντιδράσεις αὐτῆς τῆς ἐφημερίδος, ὅτι τὸ θέμα, παρὰ τὰς μακρὰς συζητήσεις, δὲν κλείνει καὶ ἀπομένει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὁδηγηθῇ ἐκεῖ ὅπου ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχεν ἀποφασίσει, νὰ μεταβῇ ἐκεῖ, ὅπου ἡ ἁπλῆ ὑποβολὴ τῆς μηνύσεως θὰ εἶχε βουλώσει τὸ στόμα τοῦ Μέρτεν. Ὁ Μέρτεν δὲν τολμᾷ νὰ δικασθῇ ἐρήμην εἰς τὰ Γερμανικὰ Δικαστήρια. Ἐρημοδικία εἰς μίαν χώραν ὅπου ὑπάρχει ὁ κατηγορούμενος, σημαίνει φυλάκισιν, σημαίνει εἱρκτήν. Ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ὁ συκοφάντης θὰ ἐβούλωνε τὸ στόμα του καὶ δὲν θὰ ὑπῆρχεν αὐτὸ τὸ θέμα διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἐντὸς καὶ ἐκτὸς αὐτῆς. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι τὴν ὑστάτην στιγμήν, θὰ εὕρετε τὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν ἔχουν οἱ ἀθῶοι, οἱ ἀδικούμενοι νὰ ὁδηγήσητε καὶ νὰ δώσητε τέρμα εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Ἐὰν ἡ δύναμις αὐτὴ σᾶς ὠθήσῃ, τότε παρ’ ὅλας τὰς ἀνησυχίας, τὰς ὁποίας ἐξέφρασαν οἱ συνάδελφοι καὶ ἐγὼ μαζὶ τους, ἀναποτρέπτως ἡ μόνη λύσις, εἶναι ἡ λύσις εἰς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν, ἀπὸ ὅπου καὶ θὰ βγῇ καὶ ἡ λύσις τοῦ δράματος αὐτοῦ.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἠλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§225Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι σαφές, ὅτι δὲν θὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις σήμερον μὲ τοὺς ἐγγεγραμμένους. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, πρὸς τὶ ἡ καταπόνησις; Ὕστερα ἀπὸ ὁλονύκτιον συζήτησιν, ὕστερα ἀπὸ τὴν σημερινὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἤδη εἰσέρχεται εἰς τὴν 7ην ὥραν τῆς συνεχίσεως, εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ, ὅτι γίνεται σοβαρὰ συζήτησις ἐδῶ; Κατατείνει εἰς τὸ νὰ διασκεδάσῃ οἱανδήποτε ἀνησυχίαν ἢ οἱονδήποτε ἐκ τοῦ θορύβου ἐντύπωσιν; Ἐκτὸς ἐὰν πρόκειται περὶ μιᾶς ἐπικυρώσεως τύπου. Ἐὰν εἶχε πεισθῆ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν ἔχει τίποτε νὰ ἀποκομίσῃ ἀπὸ τὴν συζήτησιν, ἐὰν πρόκειται ἁπλῶς περὶ ἐκπληρώσεως ἑνὸς τύπου, τότε διαφέρει τὸ ζήτημα, ἀλλὰ τότε αὐτὴ καὶ μόνον ἡ παράτασις ἡ ὑπέρμετρος τῆς συνεδριάσεως, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ εἶναι εἰς θέσιν οἱ μετέχοντες, ἐπαρκῶς μετὰ διαυγείας νὰ ἐκπληρώσουν τὸ καθῆκον των, αὐτὴ ἡ παράτασις ἀποτελεῖ μίαν ἀναγνώρισιν, ἀναγνώρισιν ὄχι νομίζω εἰς ὄφελος τῆς Κυβερνήσεως. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ λησμονῆτε, ὅτι προηγήθησαν τρεῖς συνεδριάσεις. Κατὰ συνέπειαν, ὅ,τι εἶχε νὰ πληροφορηθῇ τὸ Σῶμα, τὸ ἐπληροφορήθη. Ἐπὶ πλέον, δὲν βλέπω καμμίαν καταπόνησιν εἰς τοὺς ὁμιλητάς. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§227Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Κύριε Πρόεδρε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, παρ’ ὅλον ὅτι ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα ἡ κ. Σβώλου, νὰ ἀπαντήσω. Θὰ βεβαιωθῇ ἐκ τῆς συνεχείας τῆς συζητήσεως ὁ κ. Ἠλιοῦ, ὅτι ἔχει ἄδικον. Ὅσα πρόκειται, ἀκόμη, εἴτε ἡμεῖς, εἴτε σεῖς νὰ εἴπωμεν, θὰ εἶναι ἐπανάληψις τῶν αὐτῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα ἤδη ἐλέχθησαν. Ἐὰν πράγματι ἔχετε νὰ ἀποκαλύψετε κἄτι, εἴτε ὡς στοιχεῖον, εἴτε ὡς συλλογισμόν, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἀποκαλυφθῆ, ἀναθέσατε εἰς ἕνα τῶν μελῶν τοῦ Κόμματός σας νὰ τὸ εἴπῃ. Δὲν δικαιολογεῖται ὅμως νὰ γίνῃ νέα συνεδρίασις. Δὲν ἔχετε νέον τι νὰ προσθέσητε καὶ θὰ ἰδῆτε, ὅτι τὰ αὐτὰ πράγματα θὰ ἐπαναληφθοῦν. Ἡ Κυβέρνησις εἶπε χθὲς, ὅτι θεωρεῖ οἱονεὶ ἐξαντληθὲν τὸ θέμα, διότι ἤκουσε καὶ τὰς κατηγορίας ὅλας καὶ δὲν ἀκούει πλέον παρὰ μόνον ἐπαναλαμβανομένας τὰς αὐτὰς κατηγορίας καὶ εἶπεν, ἐπίσης, ἡ ἰδία ὅσα εἶχε νὰ εἴπῃ. Ἄλλωστε 4–5 εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἀκόμη. Ἐὰν πρόκειται νὰ ἐπαναλάβετε δεκάκις αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἔχετε ἤδη εἰπῆ, βεβαίως δικαίωμά σας εἶναι, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι τοῦτο κοινοβουλευτικὸν καὶ ὅτι εἶναι μέσα εἰς τὰ πλαίσια μιᾶς συζητήσεως βασιζομένης ἐπὶ καλῆς πίστεως. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀκόμη κἄτι νέον, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει λεχθῆ, ὁρίσατε ἕνα ἐκ τῶν μελῶν τοῦ Κόμματός σας νὰ τὸ εἴπῃ.

§228Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν ὑπάρχει, νομίζω, εἰς τὸν λογισμὸν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἐπιδίωξις τοῦ προσήκοντος εἰς τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα σεβασμοῦ, ὅταν ἀποφαίνεται ἀπὸ καθ’ ἕδρας, ὅτι 15 συνάδελφοι ἢ 18 ἐγγεγραμμένοι ἀκόμη, δὲν πρόκειται νὰ εἴπουν τίποτε καὶ ὅτι τὰ πάντα ἔχουν λεχθῆ. Κάμνει μίαν προεξόφλησιν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἐπιτρεπτὴ καὶ ἡ ὁποία ἀσφαλῶς σημαίνει περιφρόνησιν τῆς γνώμης ἑνὸς σημαντικοῦ ἀριθμοῦ βουλευτῶν. Οἱ βουλευταὶ οἱ ἐγγεγραμμένοι δὲν ἀποτελοῦν Σωματεῖον ἢ Σύλλογον, ὥστε συνερχόμενοι νὰ ἀναθέσουν εἰς ἕνα νὰ ἐκφράσῃ τὰς ἀπόψεις των, ἀλλὰ ἕκαστος παρεδρεύει ἐδῶ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους, ἔχων τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ὑποχρέωσιν τὰς ἰδίας αὐτοῦ ἀπόψεις νὰ ἐκθέσῃ. Θέλετε νὰ ἐκτεθοῦν αἱ ἀπόψεις ἑνὸς ἑκάστου; Θὰ εἶναι λογικῶς δυνατὸν νὰ ἐκτεθοῦν, μὴ παρατεινομένης ὑπερμέτρως τῆς ἀγορεύσεώς των, θέλετε νὰ ὑπάρξῃ ἐξάντλησις φυσικὴ τῶν ὁμιλητῶν; Ἄλλο ζήτημα. Τότε μὴ διακηρύσσετε, ὅτι ἠθελήσατε μίαν συζήτησιν ἀνενόχλητον. Ὑποθέτω, ὅτι πλέον δὲν πρόκειται οὐδεὶς νὰ ἐγγραφῇ, δὲν ὑπάρχει περίπτωσις ἐπεκτάσεως εἰς μακρὰς ἀγορεύσεις. Νομίζω, ὅτι εἰς ἕνα ἀπόγευμα θὰ τερματισθῇ τὸ ζήτημα. Δὲν πρόκειται περὶ ἐπιδιώξεως ἀτέρμονος παρατάσεως τῆς συζητήσεως, πρόκειται περὶ ἐντοπισμοῦ μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς λογικῆς, μέσα εἰς τὰ πλαίσια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπουν εἰς τὸν δημόσιον ἄνδρα μὲ πλήρη ψυχραιμίαν καὶ χωρὶς νὰ εἶναι κουρασμένος, νὰ ἐκφράσῃ τὰς ἀπόψεις του.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ κ. Μ. Σβώλου, ἔχει τὸν λόγον.

§230Μ. ΣΒΩΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, κύριοι συνάδελφοι, αἰσθάνομαι βαρεῖαν τὴν εὐθύνην καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐξ ὀνόματος τῶν Ἑλληνίδων, διότι ἐξ αἰτίας πραγματικοῦ γεγονότος καὶ τοῦ κακοῦ χειρισμοῦ τοῦ θέματος Μέρτεν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τόσα ἄλλα συμπαρομαρτοῦντα, τὰ ὁποῖα βαρύνουν μὲ βαρεῖαν εὐθύνην, πολιτικὴν καὶ ἠθικὴν τὴν Κυβέρνησιν, διασύρεται καὶ τὸ ὄνομα τῶν Ἑλληνίδων εἰς τὸν παγκόσμιον Τύπον. Αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἀνεχθῶμεν. Ὅταν, κύριοι συνάδελφοι, εἰς ὁλόκληρον τὴν χώραν, εἰς τὰ βουνὰ καὶ τοὺς κάμπους καὶ τὰ φαράγγια, εἰς τὰ χωρία καὶ τὰς πόλεις, εἰς τὰς γειτονιὰς καὶ τὰ σχολεῖα καὶ τὰ γραφεῖα, αἱ Ἑλληνίδες γυναῖκες, συνεπαρμένες ἀπὸ τὸν ἐνθουσιασμὸν καὶ τὸν ἐθνικὸν παλμὸν ποὺ ἐξήγειρε τὸ Ἔθνος ἐναντίον τῶν κατακτητῶν, ἐθυσίαζον καθημερινῶς τὴν ζωήν των, χωρὶς νὰ λογαριάζουν τίποτε, ὅταν οἱ μάνες ἔβλεπαν νὰ πεθαίνουν, τυμπανισμένα ἀπὸ τὸ πρήξιμο, τὰ παιδιά τους ἀπὸ τὴν πεῖναν, ἀφοῦ εἶχαν καταντήσει πρῶτα σὰν μικροὶ πίθηκοι καὶ ἤξευραν, ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡ σειρά τους καὶ δὲν ἐπήγαιναν νὰ γίνουν οὔτε κἂν πλύντριες πιάτων εἰς τὰς κουζίνας τῶν κατακτητῶν, ὅταν αἱ γυναῖκες ὠθοῦσαν τὰ καρότσια εἰς τοὺς δρόμους καὶ ἔπιπτον ἐπάνω τους σκελετωμένες καὶ ἔβλεπαν νὰ πέφτουν τὰ δόντια τους καὶ δὲν ἐδέχθησαν νὰ παίρνουν ἕνα κομμάτι ψωμὶ ἀπὸ τὸν ἐχθρόν, ὅταν, κύριοι, οἱ τσοπανοποῦλες ποὺ μεγάλωσαν στὰ βουνὰ στὶς στάνες, αἰσθάνθηκαν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ γίνουν κατ’ ἀρχὴν σύνδεσμοι καὶ ἐν συνεχείᾳ νὰ πάρουν τὰ ὅπλα καὶ νὰ γίνουν ἀντάρτες γιὰ πρώτη φορὰ ὕστερα ἀπὸ τὸ 1821, ὅταν τὰ μικρὰ κορίτσια τοῦ σχολείου ξεχύνονταν εἰς τὴν ὁδὸν Πανεπιστημίου τὴν ἡμέραν τῆς μεγάλης διαδηλώσεως ἐναντίον τῆς καθόδου τῶν Βουλγάρων φασιστῶν μὲ συμπλεγμένα τὰ χέρια σὰν σὲ χορὸ τραγουδῶντας τὸν ἐθνικὸν ὕμνον καὶ μάλιστα παρηλλαγμένα ἐπὶ τὸ ἡρωϊκώτερον, ὅταν ἡ Σταθοπούλου καὶ ἡ Λίλη, νεαρὲς κοπέλλες μὲ τὸ παπούτσι χτυποῦσαν τὸν ἐχθρὸν ἀναρριχημένες στὰ τὰνκς γιὰ νὰ γίνουν ἐν συνεχείᾳ λιῶμα ὑπὸ τοὺς τροχούς των, ὅταν νέες γυναῖκες ἐμαρτύρησαν στὶς φυλακὲς ἀπὸ τοὺς συνεργάτας τῶν κατακτητῶν, ἡ Ἠλέκτρα, ἡ Μάρω Μάστρακα, καὶ τόσες ἄλλες, ὅταν ἡ Τοπάλη στὸ Βόλο ἔσπρωχνε μόνη της τὸ σκαμνὶ μὲ τὴν θηλειὰ τῆς ἀγχόνης στὸ λαιμό, καὶ τόσες ἄλλες δέχθηκαν νὰ πεθάνουν ἀπὸ τὰ γερμανικὰ ἐκτελεστικὰ ἀποσπάσματα μὲ τὸ ὄνομα τῆς Ἑλλάδος στὰ χείλη, δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ πείσετε ὅλον τὸν κόσμον, ὁ ὁποῖος ἔλαβε μέρος εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντίστασιν, ὅτι εἶναι δικαιολογημένη πρᾶξις, μία Ἑλληνὶς λόγῳ «ἐντίμου» πενίας νὰ γίνῃ ὑπάλληλος τοῦ κατακτητοῦ. Σὲ ὅλον αὐτὸν τὸν κόσμον, γεννῶνται τὰ ἑξῆς ἐρωτήματα: Πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἔχῃ διαλέξει ὡς συνεργάτην του τὸν κ. Μακρῆν, ὅταν ἀσφαλῶς ἐγνώριζεν, ὅπως ὁλόκληρη ἡ Θεσσαλονίκη, ὅτι ἡ σύζυγός του διετέλεσεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Γερμανῶν καὶ εἰδικώτερον, ὑπὸ τὸν ἐγκληματίαν Μέρτεν; Ὅλος αὐτὸς ὁ κόσμος ἐρωτᾷ, ἀκόμη, ἐγνώριζεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι ὁ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης Ὑπουργὸς ἦτο κατοχικὸς Νομάρχης; Καὶ ἀργότερα, ὅταν, κατὰ τὴν ὀξυτάτην συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐδῶ, ἐτέθη καὶ τὸ ζήτημα τῆς κυρίας Μακρῆ, πῶς ἀντέδρασεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως; Αὐταὶ εἶναι αἱ ἀπορίαι, αἱ ὁποῖαι μένουν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Καὶ ὅταν βλέπῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς οἱ ἄνδρες καὶ αἱ γυναῖκες, νὰ γίνεται τόση παλινῳδία καὶ ἐξ ἀφορμῆς τῆς στάσεως τῆς Κυβερνήσεως νὰ διασύρεται τὸ ὄνομά του εἰς τὴν Γερμανίαν, τὴν χώραν ἡ ὁποία ἐξαπέλυσε τὰς ὀρδάς της ἐναντίον του, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ δεχθῇ ἀδιαμαρτυρήτως καὶ χωρὶς ὀργήν; Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὀφείλω νὰ κάνω μίαν θλιβερὰν διαπίστωσιν: Ὑπάρχει χαώδης διάστασις μεταξὺ τῆς ἀντιλήψεως, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Κυβέρνησις καὶ ὡρισμένοι ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ τῆς ἀντιλήψεως τῆς συντριπτικῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν συνεργασίαν μετὰ τοῦ ἐχθροῦ, τόσον τὴν φανεράν, ὅσον καὶ τὴν συγκεκαλυμμένην. Ἐπὶ τρεῖς συνεδριάσεις ἀκούσαμε διὰ θεωριῶν, ὅπως ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε δι’ ὡραίων φράσεων, εἴτε ἄλλως πως τὰς δικαιολογίας τῆς συνεργασίας αὐτῆς. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ ζητήματος καὶ ἡ διάστασις τῶν ἀντιλήψεων, ὅσον ἀφορᾷ τὴν συνεργασίαν μετὰ τοῦ ἐχθροῦ, εἶναι ἕνα καίριον σημεῖον, τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ διαπιστώσωμεν τὸν κίνδυνον. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν ἀνέχεται, σήμερον, ποὺ ξανάνοιξαν οἱ πληγές του τῆς κατοχῆς, γιατὶ ἦσαν βαθειὲς ὡς τὸ κόκκαλο. (Φωναὶ ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος — ἀπὸ τὶς κονσέρβες...). Καὶ ἀπὸ τὶς κονσέρβες, κύριοι συνάδελφοι. Δὲν ἀνέχεται, λέγω, νὰ γίνεται ἡ δικαιολόγησις τῆς συνεργασίας αὐτῆς καὶ νὰ σκορπᾷ μίαν ἀτμόσφαιραν ἠθικῆς ἀμβλύτητος, ἡ ὁποία εἶναι ἐπικίνδυνος διὰ τὴν νεολαίαν μας. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). Αἰσθάνομαι πραγματικῶς ὀδύνην, διότι ἀναγκάζομαι νὰ εἴπω αὐτὰ τὰ πράγματα, ἀλλὰ ἐπίσης αἰσθάνομαι καὶ βαρυτάτην εὐθύνην ἀπέναντι τῆς συντριπτικῆς πλειοψηφίας τῶν γυναικῶν τῆς Ἑλλάδος, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον μέρος εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντίστασιν, καὶ ἐκτύπησαν παντοῦ τὸν κατακτητὴν μὲ αὐτοθυσίαν, ἡ ὁποία προεκάλεσε καὶ αὐτοῦ τοῦ κατακτητοῦ τὸν θαυμασμόν. Αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν ἀπέναντι τῶν γυναικῶν, αἱ ὁποῖαι 14 ἔτη τώρα μένουν εἰς τὰς φυλακὰς καὶ αἱ ὁποῖαι ὑπῆρξαν ἀγωνίστριαι εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν κατὰ τὴν κατοχήν, ἀπέναντι τῶν χιλιάδων Ἑλλήνων, αἱ ὁποῖαι ἀψήφησαν τὴν ζωὴν των ἀντικρύζοντας τὸν θάνατον καὶ ἀπέναντι τῶν ἀπορφανισμένων οἰκογενειῶν τῶν ἐκτελεσθέντων ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν, τὰς ὁποίας ἀφήσατε χωρὶς καμμίαν προστασίαν, τόσα χρόνια τώρα, πολλαὶ δὲ ἐξ αὐτῶν ἐγένοντο ἀντικείμενον ἑνὸς ἀφαντάστου διωγμοῦ. Εἰς τὸ ὄνομα ὅλων αὐτῶν καλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀναλογισθῇ τὰς εὐθύνας της καὶ νὰ παραχωρήσῃ τὴν θέσιν της εἰς μίαν ἄλλην Κυβέρνησιν ἐκ τῆς Βουλῆς, καὶ οἱ θιγόμενοι ὑπουργοὶ νὰ ἰδοῦν πὼς θὰ ἀποκαταστήσουν τὴν τιμήν των ὡς ἁπλοῖ ἰδιῶται καὶ διὰ τὸν ἑαυτόν των καὶ διὰ τὸν λαόν. Ὁ λαὸς γνωρίζει νὰ φερθῇ εἰς αὐτοὺς γενναῖα ἐὰν πεισθῇ, ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ συκοφαντίαι, δὲν ἔχουν καμμίαν ὑπόστασιν. Ὁ λαός, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν γενναῖος θέλει γενναιότητα καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ κάνῃ αὐτὴν τὴν ἐκκαθάρισιν. Πρέπει νὰ ἀντιληφθῇ ἐγκαίρως, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπιταγὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ νὰ εἶναι βεβαία, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μὲ τὸν ἀγῶνα του θὰ κάμῃ νὰ λάμψῃ ἡ ἀλήθεια, θὰ κάμῃ νὰ ἁπλώσῃ καὶ πάλιν ἡ ἀλήθεια τὰ φτερά της τὰ μεγάλα ὡς λέγει καὶ ὁ ποιητής. Ἔχω, κύριοι, ὑποχρέωσιν νὰ διαμαρτυρηθῶ μὲ ὅλη μου τὴν δύναμιν διότι ὡρισμένοι, κύριοι, ἐπεκαλέσθησαν τὸ ὄνομα τοῦ ἀειμνήστου Ἀλεξάνδρου Σβώλου...

§231Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐντροπή, (Φωναὶ — θόρυβος ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§232Μ. ΣΒΩΛΟΥ. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, κύριοι συνάδελφοι, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰ ἑξῆς, διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράζω περισσότερον. Αἰσθάνομαι τὸ καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι ἐπανειλημμένως ἔγινεν ἐδῶ ἐπίκλησις τοῦ ὀνόματος ἑνὸς νεκροῦ, τοῦ Ἀλεξάνδρου Σβώλου, ἀπὸ ὡρισμένα πρόσωπα διὰ νὰ καλύψουν μὲ τὸ ἐθνικὸν καὶ τὸ ἠθικὸν κῦρος του, τὰς ἀνομίας των ἢ τὴν συνεργασίαν των μὲ τοὺς κατακτητάς. Ἡ ἐπίκλησις αὐτὴ ἀποτελεῖ ἱεροσυλίαν, ὅταν γίνεται ἀπὸ ἀνθρώπους ἀνήκοντας εἰς τὴν πτέρυγα ταύτην, ἡ ὁποία τοῦ ἠρνήθη, ὅταν ἔζη κἄθε πατριωτισμὸν καὶ τὸν ἐκάλει προδότην. Ὁ Ἀλέξανδρος Σβῶλος, ἠγάπα μὲ τρυφερότητα τὴν ἰδιαιτέραν Πατρίδα του, Μακεδονίαν. Εἶχεν ἀληθῆ πατριωτισμὸν καὶ κατὰ τὴν κατοχὴν συνείχετο ἀπὸ ἀγωνίαν διὰ τὰ μαρτύριά της ὑπὸ τοὺς διπλοῦς κατακτητάς. Ὅλα αὐτὰ ὅμως ἦσαν συνυφασμένα μὲ τὴν ἄτεγκτον προσήλωσίν του εἰς τὴν ἰδέαν καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς ἀντιδράσεως κατὰ τῶν κατακτητῶν. Δὲν εἶναι συνεπῶς δυνατὸν νὰ σπιλώνεται σήμερον τὸ ὄνομά του κατὰ τρόπον ἀντίστροφον ἀπὸ πρόσωπα τῆς αὐτῆς παρατάξεως, ἡ ὁποία τὸν ἐσπίλωσε καὶ πρίν. Κύριοι συνάδελφοι, οἱ νεκροὶ, δυστυχῶς, δὲν ὁμιλοῦν. Ἄν ὁμιλοῦσαν θὰ ἔλεγαν πολλά. Πάντως κἄθε ἄνθρωπος γράφει τὴν μικρὰν ἢ μεγάλην ἱστορίαν του σήμερον μὲ τὰς πράξεις του. Ἀπ’ αὐτὰς κρίνονται οἱ δημόσιοι ἄνθρωποι. Ὁ Ἀλέξανδρος Σβῶλος ἀπέδειξε τὸν πατριωτισμόν του κατὰ τὴν κατοχὴν, ἀνεβαίνοντας στὰ βουνά. Ἐνεσάρκωσε ἔτσι τὸν παλμὸν τοῦ λαοῦ, μένοντας κοντά του ὅπως σ’ ὅλη του τὴ ζωὴ, ὁδηγῶντας τοὺς νέους καὶ δείχνοντάς τους τὸ δρόμο τῆς ἐθνικῆς τιμῆς. Γι’ αὐτὸ ἀξιώθηκε καὶ τῆς μεγάλης τιμῆς μετὰ τὸν θάνατόν του, νὰ στηθῇ ἤδη ἡ ἱστορικὴ μνήμη του στὴν καρδιὰ τοῦ λαοῦ. Σεῖς, κύριοι, τῆς παρατάξεως ταύτης, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπικαλῆσθε τὸν ἐθνικὸν καὶ ἠθικὸν κῦρος του μετὰ θάνατον, γιατὶ ἐκτὸς ὅλων τῶν ἄλλων ἡ παράταξίς σας ἀκριβῶς ἐπὶ 23 ὁλόκληρα χρόνια εἶχε ἐξαπολύσει ἐναντίον του ἕνα συνεχῆ, ἀπηνῆ καὶ ἄνανδρον διωγμὸν, ὅστις συνεχίσθη ἀμείλικτος κατὰ τὴν κατοχὴν ἀπὸ τοὺς συνεργάτας τῶν κατακτητῶν μαζὺ μὲ τοὺς Γερμανοὺς φασίστας. Κύριοι, ὁ Ἀλέξανδρος Σβῶλος, εἴτε τὸ θέλετε, εἴτε ὄχι, ὑπῆρξεν ἄξιος τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ σεῖς δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ τὸν ἐπικαλῆσθε. Δὲν σᾶς ἀνήκει.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Αὐγερόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§234Γ. ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐντὸς τοῦ τελευταίου ἔτους, ἡ Κυβέρνησις ἀπησχόλησε τὸ Σῶμα διὰ τρίτην φορὰν μὲ νομοθετήματα ἀφορῶντα τὸν ἐγκληματίαν Μέρτεν, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀκούεται μὲ φρίκην καὶ ἀποτροπιασμόν. Αὐτὴν ὅμως τὴν φορὰν τὸ ὄνομα τοῦ ἐγκληματίου αὐτοῦ ἀκούεται ἐντονώτερον εἰς τὴν χώραν μας συνεπείᾳ τῶν γνωστῶν καταπληκτικῶν δηλώσεων, τὰς ὁποίας υἱοθέτησαν ἕνα περιοδικὸν καὶ μία ἐφημερὶς τῆς Γερμανίας. Οὕτω τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης κατὰ τὸ ἔτος αὐτὸ τὸ ἥμισυ σχεδὸν ἠσχολήθη μὲ τὴν ὑπόθεσιν Μέρτεν μὲ τὴν ὁποίαν δυστυχῶς ἀσχολούμεθα καὶ συζητοῦμεν καὶ σήμερον. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς παρηκολούθησε πρὸ ἔτους τὴν δίκην τοῦ Μέρτεν καὶ ἀνέπλασεν εἰς τὴν μνήμην του τὰς τρομερὰς ἡμέρας τῆς παντοδυναμίας του εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, καὶ δὲν ἔμεινεν καθόλου ἱκανοποιημένος ἀπὸ τὴν ἐπιβληθεῖσαν εἰς αὐτὸν καταδίκην τῶν 25 ἐτῶν. Ἐπιθυμία τοῦ λαοῦ αὐτοῦ ἦτο ὁ στυγερὸς αὐτὸς ἐγκληματίας, νὰ πληρώσῃ καὶ νὰ πληρώσῃ ἀκριβὰ καὶ νὰ πληρώσῃ ἐδῶ, εἰς τὸν τόπον εἰς τὸν ὁποῖον ἐξήντλησε τὴν ἐγκληματικήν του δραστηριότητα. Ἔμεινε δὲ ἀκόμη περισσότερον ἔκπληκτος, ὅταν καὶ μετὰ τὴν ἐλαφρὰν αὐτὴν καταδίκην ἀπηλευθερώθη διὰ νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς Γερμανίαν. Καὶ ἀπετέλεσεν ἀκόμη πρόκλησιν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τὸ γεγονός, ὅταν 15 ἡμέρας μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσίν του, ἕνας κεντρικὸς κινηματογράφος τῶν Ἀθηνῶν ἀπηθανάτιζε τὴν ἱστορικὴν στιγμὴν τῆς ἀφίξεώς του εἰς τὴν Γερμανίαν. Εἰς τὸ Ἑλληνικὸν λαόν, κ. συνάδελφοι, ὁ ὁποῖος ἐπολέμησεν ἡρωϊκῶς καὶ ποταμοὺς αἱμάτων ἔχυσεν εἰς τὸν ἀγῶνα κατὰ τῶν ἐπιδρομέων καὶ ἀνέμενεν, ὅτι μὲ τὴν συμμαχικὴν νίκην θὰ ἐπεβάλλετο καὶ ἡ τιμωρία εἰς τοὺς ἐγκληματίας πολέμου καὶ εἰς τὸν Μέρτεν φυσικά, δικαίως γεννῶνται τὰ ἀναπάντητα τρομερὰ ἐρωτήματα: Διατὶ ἦλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα ὁ Μέρτεν; Διατὶ ἔτυχεν ἐπιεικοῦς μεταχειρίσεως καὶ διατὶ ἀπηλευθερώθη; Εἰς τὰ ἐρωτήματα αὐτὰ οὐδεμία λογοφανὴς πειστικὴ ἐδόθη ἀπάντησις. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπεκαλέσθη λόγους πολιτικῆς σκοπιμότητος καὶ συνάμα λόγους φιλανθρωπίας πρὸς τὸ τέκνον τοῦ ἐγκληματίου Μέρτεν. Αὐτοὶ οἱ λόγοι δὲν εἶναι λογικοφανεῖς. Καὶ ὅ,τι ἐγένετο, ἀποτελεῖ ἐξύβρισιν κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἐδοκιμάσθη σκληρὰ καὶ ἀπάνθρωπα ἀπὸ τὸν ἐγκληματίαν αὐτόν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τοῦ γερμανικοῦ λαοῦ ἐπίσης ὁ ὁποῖος πολλὰ θύματα ἐθρήνησεν ἀπὸ τὴν κτηνωδίαν τοῦ χιτλερισμοῦ. Οὕτω εἶχον τὰ πράγματα. Ἔξαφνα μετὰ πάροδον ἔτους, μία Γερμανικὴ ἐφημερὶς καὶ ἕνα Γερμανικὸν περιοδικόν, μία «ΗΧΩ» καὶ ἕνας «ΚΑΘΡΕΠΤΗΣ» ἐμφανίζουν τὸν στυγερὸν αὐτὸν ἐγκληματίαν πολέμου κατήγορον μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῶν καταπληκτικῶν αὐτῶν κατηγοριῶν, αἱ ὁποῖαι συνεχίζονται ἐπὶ ἡμέρας καὶ κρατοῦν ἀνάστατον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἠρώτησεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ὡς ἀντιπολίτευσις πιστεύωμεν εἰς τὰς κατηγορίας αὐτὰς καὶ ἐὰν δι’ αὐτῶν ἐπιχειροῦμεν πολεμικὴν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ὄχι, κ. Ἀντιπρόεδρε, κατηγορηματικῶς ὄχι. Ἐδῶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὡς ἐκπρόσωποι τοῦ λαοῦ ἀσκοῦμεν τὰ καθήκοντά μας καὶ κριτικὴν τῶν κυβερνητικῶν πράξεων. Ἐφ’ ὅσον ὁ Μέρτεν αὐτὸς ποὺ ὑπῆρξε καὶ ἐφ’ ὅσον καλῶς ἢ κακῶς ἀπησχόλησε τὴν δημοσίαν ζωὴν τὸ τελευταῖον ἔτος καὶ ἐφ’ ὅσον δύο ἔγκυρα Γερμανικὰ περιοδικά, τὰ ὁποῖα ἀσπάζονται καὶ υἱοθετοῦν τὰ ἐπιχειρήματά του καὶ τὰς ὕβρεις του κατὰ μελῶν καὶ τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἐκεῖνο ποὺ ἐνδιαφέρει πρωτίστως εἶναι, ὅπως τὸ θέμα αὐτὸ ἐκκαθαρισθῇ πλήρως καὶ ἀδιαβλήτως. Καὶ πῶς θὰ γίνῃ αὐτό; Μόνον διὰ τῆς δικαιοσύνης. Καθ’ ἡμᾶς ἡ ὁδὸς τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ἡ ἐνδεδειγμένη. Ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑλλάδος, τῆς Χώρας αὐτῆς, ἡ ὁποία ἔγινε τὸ ὁλοκαύτωμα καὶ ἔδωσε τὰ πάντα εἰς τὸν ἀγῶνα κατὰ τῆς χιτλερικῆς τυραννίας, νομίζομεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον διὰ νὰ διευκολύνῃ τὴν εἴσοδον εἰς τὴν Ἑλλάδα τοῦ ἐγκληματίου αὐτοῦ, διὰ νὰ παραστήσῃ τὸν μηνυτὴν ἢ καὶ ἀκόμη τὸν κατηγορούμενον ἢ καὶ τὸν μάρτυρα ὑπερασπίσεως τῶν Γερμανῶν δημοσιογράφων. Καὶ ἂν εὐαρεστηθῇ ὁ ἐγκληματίας αὐτὸς νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην. Ἔπρεπε συνεπῶς, ἡ Κυβέρνησις ἀμέσως μετὰ τὴν δημοσίευσιν τῶν κατηγοριῶν νὰ στραφῇ ἐκεῖ ὅπου οἱ ἐξαπολύσαντες τὴν ἐπίθεσιν καὶ μὲ τὸ μέτωπον ὑψηλά, διότι ὑψηλὰ εἶναι τὸ μέτωπον τῆς Ἑλλάδος, νὰ σταθῇ ἀμείλικτος κατήγορος καὶ κατὰ τῶν δημοσιογράφων τῶν γερμανικῶν ἐντύπων καὶ κατὰ τοῦ Μέρτεν. Ἡ ἐπιχειρηθεῖσα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως λύσις εἶναι ἀσύμφορος, διὰ νὰ μὴ εἴπω κἄτι βαρύτερον, δὲν μπορεῖ τὸ θέμα νὰ κλείσῃ ἐδῶ καὶ αὐτὸ ὀφείλεται νὰ τὸ ἀντιληφθῆτε. Ἡ Κυβέρνησις εὐθύνεται διὰ τὸν ὅλον χειρισμὸν τοῦ ζητήματος καὶ ἰδοὺ ἡ ἀνάγκη τῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦ ζητήματος εἰς τὴν Γερμανικὴν δικαιοσύνην, διότι ἄλλως ἐδῶ θὰ διαιωνίζεται τὸ θέμα αὐτό. Ἔρχομαι τώρα εἰς πρόσωπα κατηγορηθέντα καὶ συγκεκριμένως διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, διὰ τὴν ὑπηρεσίαν του ὡς Νομάρχου Πέλλης κατὰ τὴν κατοχήν. Προεβλήθη δῆθεν ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι καὶ ὁ ἀείμνηστος Σβῶλος, εἰς μίαν σύσκεψιν ἐδέχθη νὰ μεταβῇ ὡς Νομάρχης Ἐδέσσης. Ὁ ἀείμνηστος ὅμως Σβῶλος, ὁ ἔξοχος πατριώτης καὶ ἀγωνιστής, ὑπῆρξεν ἀντίστασις καὶ συνεπῶς, μὲ τὸ προβαλλόμενον ἐπιχείρημα ἀποπειρᾶται νὰ καλυφθῇ ἡ τοποθέτησις τοῦ κ. Θεμελῆ, ὡς Νομάρχου Πέλλης, κατὰ τὴν κατοχήν.

§235Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Μόδης, εἶναι πολιτευτὴς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἐπὶ 30–40 χρόνια καὶ ὑπῆρξεν ὑποψήφιος κατὰ τὰ ἔτη 1946, 1952, 1958 κλπ. Ὁ κ. Μόδης, λέγει, ὅτι οὗτος μὲν εἶχε συμφωνήσει νὰ μεταβῇ εἰς Φλώριναν, ὁ δὲ Σβῶλος εἰς Ἔδεσσαν. Ψεύδεται;

§236Γ. ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ποτέ, ὁ Σβῶλος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δώσῃ τοιαύτην συγκατάθεσιν.

§237Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν τὰ λέγω ἐγώ, κ. συνάδελφε. Ὁ κ. Μόδης τὰ λέγει. Τὸν διαψεύδετε;

§238Γ. ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Ἀλέξανδρος Σβῶλος εὑρίσκεται εἰς τὸ νεκροταφεῖον. Ποτὲ ὁ Σβῶλος δὲν ἦτο δυνατόν, ἐπαναλαμβάνω, νὰ συμφωνήσῃ νὰ τοποθετηθῇ Νομάρχης ἀξιωματικός, ὡς ὁ κ. Θεμελῆς. Ἐπεχειρήθη νὰ χρησιμοποιηθῇ τὸ ὄνομα τοῦ Σβώλου, διότι εἶναι ἀντίστασις καὶ ἕνα τοιοῦτον πιστοποιητικὸν ἐχρειάζετο εἰς τὸν κ. Θεμελῆν πρὸς δικαιολογίαν του. Τιμῶ τὰς πολεμικὰς ὑπηρεσίας τοῦ κ. Θεμελῆ, ἀλλὰ δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσέφερεν ὡς Νομάρχης κατὰ τὴν κατοχὴν καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν μπορεῖ οὗτος νὰ παραμένῃ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ἀνέφερα τὴν ἔνδοξον λέξιν «Ἀντίστασις», δὲν ἐννόουν μόνον τὴν ἀντίστασιν ΕΑΜ —ΕΛΑΣ, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑπηρετήσω, ἀλλὰ καὶ τὴν Πανελλήνιον ἀντίστασιν ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ, διότι ἡμεῖς δὲν τὴν ξεχωρίζομεν, διότι ἡ Ἀντίστασις ἀνήκει εἰς ὅλους τοὺς Ἕλληνας καὶ ἀποτελεῖ δόξαν ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν μονοπωλοῦμεν τὴν ἀντίστασιν. Κατὰ τὰ χρόνια τῆς σκλαβιᾶς, οἱ ἐπιδρομεῖς, τὸ πρῶτον ποὺ ἐπεχείρησαν, ἦτο ἡ ἠθικὴ ἐξουθένωσις καὶ φυσικὰ ἐξόντωσις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐνθυμεῖσθε τὰς ἑκατοντάδας τῶν νεκρῶν ἀπὸ τὴν πεῖνα, ποὺ ἐθάπτοντο εἰς ὁμαδικοὺς τάφους. Ἐνθυμεῖσθε τὰ συλλαλητήρια καὶ τοὺς ἀγῶνας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀγῶνας τῆς Ἀντιστάσεως, διὰ τὴν ἐπιβίωσίν του, τοὺς ἀγῶνας του διὰ νὰ μὴ κατέβουν οἱ φασίστες Βούλγαροι εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ νοτιώτερον. Ἐνθυμεῖσθε, ἐδῶ εἰς τὴν ἱερὰν αὐτὴν πόλιν, 3 ἑβδομάδας μετὰ τὴν εἰσβολὴν τῶν Γερμανῶν, δύο παλληκάρια, ὁ Γλέζος μὲ τὸν Σάντα, κατέβασαν καὶ κατεξέσχισαν τὴν σημαίαν τοῦ ἀγκυλωτοῦ σταυροῦ ἀπὸ τὸν βράχον τῆς Ἀκροπόλεως. Καὶ εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα ἠκούσθη τὸ σύνθημα «Ἴτε παῖδες Ἑλλήνων ἐλευθεροῦται τὴν πατρίδα». Ἦτο ἡ φωνὴ τῆς Ἑλλάδος, καλούσης τὰ τέκνα της καὶ ἀνακαλούσης τὴν Ἐλευθερίαν εἰς τὸ πάτριον ἔδαφος. Καὶ ὅλος ὁ λαὸς ρίχθηκε στὸν ἀγῶνα. Ἐδημιούργησε τὴν ἀθάνατη ἐποποιΐα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, τὴ μεγάλη αὐτὴ δόξα τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος. Καὶ εἶναι ἐθνικὸν ἔγκλημα νὰ ὁμιλῆτε ἀνευλαβῶς διὰ τὴν Ἀντίστασιν. Καὶ ἕνας ἀγωνιστὴς ἂν συκοφαντῆται καὶ προπηλακίζεται, συκοφαντεῖται ὁλόκληρος ἡ Ἀντίστασις, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρος ἡ Εὐρωπαϊκὴ ἀντίστασις καὶ τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον. Ἔγιναν λάθη. Ἀλλὰ καὶ ποῦ δὲν ἔγιναν λάθη; Ἄνδρες, γυναῖκες, κορίτσια πῆραν μέρος στὸν ἀγῶνα.

§239Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. (Ὑφ. Τύπου). Αὐτὰ τὰ κορίτσια τὰ ὁποῖα ἐσφάξατε σεῖς......

§240Γ. ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μπορεῖτε νὰ σπιλώνετε τὴν ἀντίστασιν. (Θόρυβος).

§241Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. (Ὑφ. Τύπου). Ἐσεῖς τὴν σπιλώνετε. (Θόρυβος).

§242Γ. ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐσεῖς θέλετε νὰ κρατᾶτε ὑπὸ τὸ μῖσος καὶ τὴν μισαλλοδοξίαν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἀποδεικνύετε, ὅτι ὡς Κυβέρνησις δὲν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ φέρετε τὴν γαλήνην καὶ τὸν ὁμαλὸν πολιτικὸν βίον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Αἰσθάνομαι καὶ ἐγὼ τὸ χρέος νὰ καλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν θέσιν της, ἵνα σχηματισθῇ νέα Κυβέρνησις ἐκ τῆς Βουλῆς καὶ ἰδιαιτέραν ἔκκλησιν πρὸς τοῦτο κάμνω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα. Ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ πρέπει νὰ φύγῃ τὸ ταχύτερον.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀφίσατε τὸν Βασιλέα.

§244Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§245Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπεβλήθη πρότασις, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀναγνώσετε.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προηγεῖται ὁ κ. Ράλλης ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§247Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸν Κανονισμόν, ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς τηρεῖ τὴν εὐταξίαν τοῦ Σώματος, δὲν λέγει ὅμως, ὅτι διὰ κωδώνων δύναται νὰ τρυπήσῃ τὰ ὦτα τῶν βουλευτῶν.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ράλλη, δὲν θέλω μαθήματα, τί πρέπει νὰ κάμῃ τὸ Προεδρεῖον.

§249Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν τὸ λέγω δι’ ὑμᾶς, κ. Πρόεδρε.

§250Κ. ΔΕΣΠΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ράλλη, κατ’ ἀποκοπὴν ἐπήρατε αὐτὸν τὸν ρόλον;

§251Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐλέγχω ὑμᾶς, ἀλλὰ ἐλέγχω τὴν ἐγκατάστασιν τῶν κωδώνων. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς πολυώρους συνεδριάσεις ποὺ ἡ Βουλὴ εἶναι καταπεπονημένη, νὰ ἔχωμεν τὴν πρόσθετον καταπόνησιν μὲ τὰ κουδούνια. Νομίζω, ὅτι ἐκπροσωπῶ μίαν μερίδα συναδέλφων καὶ προτείνω νὰ ἀφαιρεθοῦν τὰ κουδούνια καὶ νὰ ἐπανατοποθετηθοῦν οἱ παλαιοὶ κώδωνες ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἠμποροῦσε νὰ καλυφθῇ ὁ τυχὸν θόρυβος τῶν βουλευτῶν.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν ἤτοι ὑπὸ 10 βουλευτῶν. Τὸ Προεδρεῖον διαπιστώνει τὴν ὕπαρξιν ἀπαρτίας καὶ εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν διαπίστωσιν καὶ δι’ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας. Πρὶν προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν, θὰ ἀναγνώσω τὰ ὀνόματα τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν: «... (ἀναγινώσκει) .....................». Ἐκ τῶν 10 ὑπογραψάντων βουλευτῶν οἱ 9 εἶναι παρόντες καὶ ἀπουσιάζει ὁ εἷς. Κατὰ συνέπειαν ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις εἶναι ἀπαράδεκτος. Συνεχίζομεν τὴν συνεδρίασιν. Ὁ κ. Κ. Σωτηρίου, ἔχει τὸν λόγον. (Θόρυβος, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§253Κ. ΣΩΤΗΡΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τὴν συζήτησιν ποὺ ἔγινεν ἕως τώρα, βγαίνει τὸ συμπέρασμα διὰ μένα, πὼς εἶναι τεραστία ἡ πολιτικὴ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως, πρῶτον διατὶ ἐδημιουργήθη τὸ ζήτημα, καὶ δεύτερον διὰ τὸν χειρισμόν. Δὲν θὰ μπῶ εἰς τὰ δύο αὐτὰ ζητήματα, ἔχουν πολλὰ λεχθῆ καὶ ἴσως δὲν θὰ εἶχα νὰ προσθέσω σημαντικὰ πράγματα. Ἀνέβηκα στὸ βῆμα, πρῶτον διὰ νὰ δηλώσω ἄλλη μία φορὰ πὼς ἀπὸ ὅλην τὴν συζήτησιν, δὲν μοῦ ἐδόθη οὔτε ἡ παραμικρὰ εὐκαιρία νὰ σκεφθῶ πὼς θὰ πρέπει νὰ ἀπομακρυνθῶ ἀπὸ τὴν θέσιν ποὺ ἔχει καθορίσει τὸ κόμμα ὅπου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω. Ἀντιθέτως, ἡ ὅλη συζήτησις ὅπου ἔγινεν ἀπὸ ὅλες τὶς πλευρές, μὲ ἔπεισε πὼς ἡ θέσις ποὺ ἔθεσεν ὁ Πρόεδρος τῆς ΕΔΑ, τοῦ κόμματος ὅπου ἀνήκω, εἶναι ἡ μόνη σωστή. Δὲν πρόκειται λοιπὸν νὰ ἐπιμείνω εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Ἐκφράζω τὴν πεποίθησίν μου, πὼς οἱ θέσεις τῆς ΕΔΑ εἶναι σωστές, οἱ μόνες σωστὲς διὰ νὰ λυθῇ τὸ πρόβλημα ποὺ ἔχει δημιουργηθῆ. Θὰ περιορισθῶ νὰ κάμω ὡρισμένες διαπιστώσεις καὶ νὰ κρίνω καὶ ὡρισμένα ζητήματα ποὺ παρουσιάσθηκαν ἐδῶ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως. Καὶ πρῶτον ἂς μοῦ ἐπιτραπῆ νὰ δηλώσω, πὼς δὲν ἠμπορῶ νὰ καταλάβω —σχῆμα λόγου, καταλαβαίνω πολὺ καλὰ— τὸ διατὶ ἀνέλαβεν ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως τὸ ἄχαρι ἔργον νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν πὼς δὲν ὑπάρχει θέμα. Μᾶς εἶπε πὼς ἀφοῦ οἱ συκοφαντίες τοῦ ἐγκληματίου πολέμου Μέρτεν εἶναι αὐταπόδεικτες καὶ ἀφοῦ αὐτὸς εἶναι ἕνας παρανοϊκός, δὲν ὑπάρχει πλέον θέμα, καὶ ἀπορεῖ διατὶ ἐκράτησεν ἡ συζήτησις τόσον καιρόν. Ὁμολογῶ πὼς ἄχαρι ἔργον εἶναι τοῦτο. Δὲν λύονται τὰ προβλήματα ἐδῶ μέσα μὲ συλλογισμοὺς τυπικούς, ἠμπορεῖ νὰ διακρίνεται διὰ τὴν φιλοσοφικήν του μόρφωσιν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα, ὅταν κρίνῃ καὶ ὅταν συζητῇ θέματα ποὺ ἔχουν συγκλονήσει τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ θέλῃ νὰ τὰ παραμορφώσῃ μὲ ἕνα ἁπλοῦν συλλογισμόν, ποὺ παίρνει στὸ κάτω τῆς γραφῆς ἀφηρημένην μορφὴν ἢ γίνεται σόφισμα. Ἐπίσης, θέλω νὰ τονίσω, τὴν ἀρχικὴν θέσιν ποὺ ἐπῆρεν ἡ Κυβέρνησις μὲ τὸ στόμα τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ θέμα αὐτό. Δὲν ὑπάρχει θέμα χειρισμοῦ εἰς τὸ θέμα αὐτὸ εἶπεν, ὑπάρχει θέμα οὐσίας, εἶναι συκοφαντίες αὐτὰ ποὺ λέγει ὁ Μέρτεν ναὶ ἢ ὄχι; Καὶ τὸ κατάλαβε καὶ εἶπεν, ὅτι εἶναι αὐταπόδεικτες οἱ συκοφαντίες αὐτές, ἑπομένως τὸ χρέος ποὺ ἔχομεν ἡμεῖς εἶναι νὰ ἀπαντήσωμεν, ἐὰν δηλαδὴ πιστεύωμεν ἢ δὲν πιστεύωμεν εἰς τὰς κατηγορίας. Δημιουργήθηκεν ἡ θέσις αὐτὴ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅμως ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος νὰ μείνω ἕνα λεπτὸν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Μὲ ποιὸ δικαίωμα, τὸν ἐρωτῶ, ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα καὶ ἔθεσεν εἰς τοὺς βουλευτάς, ἀκόμη καὶ εἰς τοὺς τῆς Συμπολιτεύσεως, πολὺ περισσότερον δὲ εἰς τοὺς ἄλλους, τὸ δίλημμα «θὰ ὁμολογήσῃς ἂν δὲν πιστεύῃς;» Αὐτὸ μοῦ θυμίζει ὀλίγον πολύ, ἀγαπητὲ μου καὶ ἀξιότιμε κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, κἄτι Μεσαιωνικὲς ἀντιλήψεις, καὶ ἂν θέλετε νὰ ἐμβαθύνω καὶ ἐδῶ, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ὅλων σας, διατὶ ἔφθασεν εἰς αὐτὴν τὴν διατύπωσιν; Μοῦ φαίνεται μέσα εἰς τὴν ἀγαπημένην φράσιν σὲ πολλούς, μέσα στὸ βάθος, στὸ ὑποσυνείδητον δρᾷ ἀκόμη κἄποια φασιστικὴ διάθεσις, εἴτε ὡς ὑπόλειμμα, εἴτε ὡς ἀναζωπύρωσις. Διαμαρτύρομαι διὰ τὴν θέσιν αὐτήν, δὲν σημαίνει τίποτε καὶ ἐὰν τὴν ἀναιρέσῃ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ διὰ νὰ ἰδῆτε τί ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ, πόσον φασιστικὸν πυρῆνα ἔχει μέσα, ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπὸ μορφὴν ἁπλοῦ πειράγματος, δὲν ἐφοβήθη τὸν συνάδελφόν του, τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑφυπουργόν, ὅτι ὕστερα ἅμα τελειώσῃ ἡ συζήτησις, τὸ ξέρω θὰ δώσῃ τὴν ἐντολὴν νὰ καλοῦνται εἰς τὰ τμήματα οἱ ὀπαδοὶ τῆς ΕΔΑ νὰ δηλώνουν καὶ αὐτοὶ ἂν πιστεύουν ἢ δὲν πιστεύουν εἰς τὰς συκοφαντίας τοῦ Μέρτεν;

§254Σ. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤρχισεν ἤδη αὐτό.

§255Κ. ΣΩΤΗΡΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν πληροφορίαν ἐὰν ἤρχισεν ἢ δὲν ἤρχισεν, ἀλλὰ εἶναι ἡ ἄμεσος συνέπεια αὐτῆς τῆς τοποθετήσεως ποὺ ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπιθυμῶ ἀκόμη νὰ θέσω ἁπλῶς δύο μεγάλα φιλοσοφικὰ καὶ κοινωνιολογικὰ θέματα. Ἐδῶ, κ.κ. συνάδελφοι, γίνεται κατάχρησις τῆς λέξεως ἐθνικὸν συμφέρον, Ἔθνος καὶ Δημοκρατία. Οἱ λέξεις, Ἔθνος, Δημοκρατία, ἔχουν διαφορετικὸν νόημα, ἀνάλογα μὲ τὴν κοινωνιολογικὴν τοποθέτησιν ἐκείνου ποὺ τὰς χρησιμοποιεῖ. Ἐθνικὸν συμφέρον διὰ τὴν κυρίαρχον τάξιν, εἶναι τὸ ἰδικόν της συμφέρον, καὶ διὰ τὸν ἐργαζόμενον λαόν, ἐθνικὸν συμφέρον εἶναι τὸ ἰδικόν του συμφέρον. Καὶ ἐπίσης, ἔχουμε τὴν ἀστικὴν Δημοκρατίαν, ποὺ ἐκφυλίσθηκε στὸν τόπο μας, στὸ σημερινὸν ἀστυνομικὸν Κράτος καὶ τὴν σοσιαλιστικὴν Δημοκρατίαν. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μᾶς εἶπεν, ὅτι ὑπάρχει εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἀληθὴς Δημοκρατία καὶ ὅτι εἶναι στηλοβάτης αὐτῆς τῆς Δημοκρατίας. Μάλιστα, ὑπάρχει ἐδῶ μέσα Δημοκρατία, ἀλλὰ ἔξω ἀπὸ ἐδῶ ὑπάρχει τὸ Ἀστυνομικὸν Κράτος. Καὶ ἐγὼ πρὸ ἐτῶν, ἐσύρθην εἰς τὰ μπουντρούμια τῆς Εἰδικῆς Ἀσφαλείας, ὡς προδότης τῆς Πατρίδος καὶ ἑκατοντάδες εἶναι ἀκόμη οἱ ἐκτοπισμένοι. Τονίζω ἄλλη μιὰ φορά, ὅτι ὑπάρχει λέξις Ἔθνος, ἀλλὰ τὸ περιεχόμενον τῆς λέξεως αὐτῆς ἀπὸ κοινωνιολογικῆς ἀπόψεως, ἔχει διαφορετικὸν περιεχόμενον καὶ ἀκόμη ὑπάρχει ἡ ἀστικὴ δημοκρατία καὶ ἡ σοσιαλιστικὴ Δημοκρατία. Ἡ Κυβέρνησις, μᾶς εἶπεν, ὅτι τὸ θέμα, δὲν εἶναι οὔτε ἐθνικόν, οὔτε ἠθικόν, οὔτε μέγα. Εἶναι ἀσήμαντον καὶ ἄφησε νὰ δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι τὸ ἐδημιούργησεν ἡ ἀντιπολίτευσις. Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα ὑπάρχει καὶ εἶναι καὶ ἐθνικὸν μέγα καὶ ἠθικὸν μέγα. Ἐκεῖ ποὺ θὰ ἐπιμείνω εἶναι τὸ ἠθικὸν μέρος τοῦ ζητήματος. Τὸ ἠθικὸν θέμα, δὲν εἶναι τοποθετημένον ἐκεῖ ὅπου τὸ ἐτοποθέτησεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων καὶ σημαντικοὶ ὑπουργοί. Τὸ ἠθικὸν θέμα, δὲν εἶναι ἡ ἀλληλεγγύη τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Μπορεῖ ὡς ἄνθρωποι, νὰ ἐκφράσωμεν τὴν συμπάθειάν μας πρὸς ἕνα συκοφαντούμενον πρόσωπον, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ παρουσιάσωμεν τοῦτο ὡς πρόσταγμα, ὅπως ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, δι’ ὅλας τὰς παρατάξεις. Διότι, ὅσον καὶ ἂν θίγεται μία Κυβέρνησις ἀπὸ ἕνα συκοφάντην, ὑπάρχει τὸ κατάλληλον ἔδαφος ὅπου ἐρρίζωσεν ἡ συκοφαντία αὐτὴ καὶ τὴν εὐθύνην φέρει ἡ Κυβέρνησις. Οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μὲ ὑποχρεώσῃ νὰ παρασταθῶ ἠθικὰ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν συνδέω τὴν Κυβέρνησιν μὲ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔκαμε λάθη καὶ τῆς κατελογίσθη βαρεῖα εὐθύνη διὰ τὰ λάθη αὐτά, καὶ ἀφοῦ ἔκαμε κακὸν χειρισμόν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσωμεν συνυπεύθυνον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἕκαστος κρίνεται μὲ τὰ ἔργα του καὶ θερίζει ὅ,τι ἔσπειρεν. Ἂς μὴ καλοῦμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ θερίσῃ ἀγκάθια καὶ τριβόλους ποὺ ἔσπειρεν ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλοῦ εἶναι τὸ ἠθικὸν θέμα. Ἡ πρώτη πλευρά του εἶναι ἡ φανερὴ εὔνοια πρὸς τοὺς φασίστας καὶ ναζιστὰς ἐγκληματίας πολέμου καὶ ἀντίστοιχα τὸ μῖσος πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντίστασιν. Ἡ εὔνοια μᾶς εἶπον οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοί, δικαιολογεῖται διότι ἔπρεπε νὰ ἐξυπηρετηθοῦν ὡρισμένα οἰκονομικὰ συμφέροντα. Εἶπα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου περὶ ἐγκληματιῶν πολέμου, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ κατεβάζεται ὁ πόνος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ νὰ μεταβάλλεται εἰς ἀγοραπωλησίαν. Ἡ ἰδία ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ καταλάβῃ, ὅτι εἰς τὴν χώραν τοῦ δικαίου καὶ τῶν φιλοσόφων εἶναι χρέος νὰ τιμωρήσῃ τοὺς ἐγκληματίας τοῦ πολέμου. Ὑπεστηρίχθη ἀκόμη, ὅτι ἀφ’ ὅτου μπήκαμε στὸ ΝΑΤΟ ἔπρεπε νὰ βελτιώσωμεν τὰς σχέσεις μας μὲ τὴν σύμμαχον πλέον Γερμανίαν. Ἀσχέτως ἂν καλῶς ἢ κακῶς ἐμπήκαμε εἰς τὸ ΝΑΤΟ, καὶ ἡ Ε.Δ.Α. λέγει κακῶς, δὲν μπορεῖ νὰ πληρώνωμεν τόσον ἠθικὰ μειωμένον εἰσιτήριον διὰ τὸ ΝΑΤΟ. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἐπιχειρήματα διὰ τὴν εὔνοιαν πρὸς τοὺς Γερμανοὺς ἐγκληματίας πολέμου. Ἀλλὰ αὐτὰ δὲν συνιστοῦν ἐθνικὸν συμφέρον, διότι δι’ ἐμὲ ἐθνικὸν συμφέρον εἶναι μόνον ἡ κάθαρσις. Ἡ ἄλλη πλευρὰ εἶναι ὁ συκοφαντικὸς διωγμὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως. Ἀλλὰ εἰς ὅλους εἶναι γνωστόν, ὅτι ἀκούαμεν ἀπὸ τὰ συμμαχικὰ ραδιόφωνα κατὰ τὴν κατοχήν, ὅτι εἴχομεν χρέος νὰ κάμωμεν ἀντίστασιν κατὰ τοῦ κατακτητοῦ. Ὑπακούσαμεν εἰς τὴν ἐπιταγὴν αὐτὴν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν τὴν φλόγα τοῦ πατριωτισμοῦ καὶ τὸν πόνον διὰ τὴν δουλείαν τῆς Πατρίδος νὰ τὸν ἀγνοῆτε καὶ νὰ τὸν καταδιώκετε. Θὰ εἶχα τὴν ἀπαίτησιν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἀπὸ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον νὰ ἀνεβῇ στὸ βῆμα καὶ ἐπίσημα νὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντίστασιν. Δὲν τὸ ἔπραξε καὶ εἶναι βαρυτάτη ἡ πολιτικὴ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως. Ὁμιλῶ ὄχι μόνον ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ καὶ ὡς ἄνθρωπος ποὺ ἀφιέρωσα τὴν ζωήν μου εἰς τὴν νεολαίαν. Καὶ τονίζω: Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσετε εἰς τὸ σημεῖον νὰ κατασπιλώνετε τοὺς ἀγωνιστὰς καὶ νὰ καταδιώκετε τοὺς ἡρωϊκοὺς μαχητάς; Πῶς σβήνετε τὶς ἔνδοξες σελίδες τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως; Πῶς ἀμαυρώνετε τὶς ἔνδοξες σελίδες τοῦ ἀπελευθερωτικοῦ ἀγῶνος τῆς Κύπρου; Πῶς τιμήσατε τοὺς ἥρωας Καραολῆ καὶ Δημητρίου; Πῶς ἀξιολογήσατε τὰς θυσίας τῆς νεολαίας διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Πατρίδος χάριν τῶν ἐθνικῶν ἰδεωδῶν; Ποῦ ὁδηγεῖτε σήμερα τὴν νεολαίαν; Ποίαν φλόγα ἀνάβετε στὴν καρδιά τους; Ποιὸν πατριωτισμὸν διδάσκετε στὰ παιδιά μας; Νὰ ποιὸ εἶναι τὸ ἠθικὸν θέμα, τὸ ἠθικὸν χρέος, νὰ ποιὰ εἶναι τὰ ἐρωτήματα, εἰς τὰ ὁποῖα ὀφείλετε νὰ δώσετε ἀπάντησιν.

§256Π. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Καθὼς γνωρίζετε, ἔχει ληφθῆ ἀπόφασις ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς ἐπιβολῆς τοῦ ἑνὸς τετάρτου τῆς ὥρας, ὡς διαρκείας ἀγορεύσεως ἑκάστου συναδέλφου. Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι δὲν μᾶς ἐνοχλεῖ τὸ θέμα τῶν ἀγορεύσεων τῶν κ. κ. συναδέλφων τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Μᾶς ἐνοχλεῖ ὅμως καὶ πάρα πολὺ τὸ γεγονός, ὅτι δὲν ἐφαρμόζονται αἱ ἀποφάσεις τοῦ Σώματος.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Σταυρόπουλε, βεβαίως ἔχει ἐφαρμοσθῆ τὸ τέταρτον. Ἀλλὰ γίνεται κἄποια παραχώρησις εἰς τοὺς ὁμιλητὰς ἀπὸ χθές. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ σήμερον ὑπερβολικὰ αὐστηρῶς. Κάμνομεν κἄθε δυνατὴ παραχώρησιν καὶ νὰ μὴ γίνεται κατάχρησις εἰς τὸν χρόνον. Ὁ κ. Ι. Εὐαγγελίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§258Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ὅταν πρὸ ἑβδομάδος ἀκριβῶς ἀνηγγέλθη, ὅτι θὰ συνήρχετο ἡ Βουλὴ 4–5 ἡμέρας ἐνωρίτερον τῆς καθωρισμένης ἡμερομηνίας διὰ νὰ συζητήσῃ ἐπὶ ἀνακοινώσεων τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ γνωστὸν θέμα ὑπέθεσα κατ’ ἀρχήν, ὅτι θὰ ἐπρόκειτο περὶ ἐκτάκτου συνόδου τῆς Βουλῆς διὰ νὰ συζητήσῃ ἀποκλειστικῶς τὸ θέμα αὐτό. Ἀνατρέξας κατόπιν εἰς τὸν Κανονισμὸν καὶ τὸ Σύνταγμα καὶ ἰδών, ὅτι ἡ Βουλὴ συνέρχεται αὐτοδικαίως τὴν 15 Ὀκτωβρίου ἐὰν δὲν κληθῇ ἐνωρίτερον διὰ τὰ ἐτήσια ἔργα της, ἐσχημάτισα πλέον τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι πρόκειται περὶ τῆς τακτικῆς τρίτης συνόδου τῆς Βουλῆς καὶ τοῦτο διότι ἐτήσια ἔργα της κατὰ τὴν παροῦσαν περίοδον τοὐλάχιστον δὲν εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀναγράφει τὸ Σύνταγμα, δηλαδὴ ἡ συζήτησις καὶ ἡ ψήφισις τοῦ προϋπολογισμοῦ, τοῦ ἀπολογισμοῦ καὶ ὡρισμένων ἄλλων γενικῆς φύσεως νομοθετημάτων, ἀλλὰ εἶναι ἡ συζήτησις περὶ ἐγκληματιῶν πολέμου καὶ εἰδικώτερον περὶ τοῦ Μέρτεν. Ἦταν λοιπὸν φυσικὸ καὶ ἡ τρίτη Σύνοδος τῆς Βουλῆς νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὸ θέμα αὐτό. Τὸ πρῶτον, ὡς γνωστόν, ἠσχολήθη ἡ Βουλὴ τὸν Ἰανουάριον καὶ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1959 καὶ διὰ δευτέραν φορὰν ἐπίσης τὸ 1959 διὰ τὴν ἀπόλυσιν τοῦ Μέρτεν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὴν φορὰν αὐτὴν εἶναι περισσότερον δικαιολογημένη ἡ ἀπασχόλησις τῆς Βουλῆς διὰ τὴν ὑπόθεσιν Μέρτεν. Καὶ τοῦτο διότι, ὅπως γνωρίζετε καὶ παρὰ τὰ ὅσα ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, τὸ θέμα αὐτὸ συγκινεῖ εὐρύτατα τὴν Κοινὴν γνώμην, συγκινεῖ εὐρύτατα τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἀπόδειξις τῆς συγκινήσεως αὐτῆς τῆς ζωηρᾶς δὲν εἶναι μόνον τὸ πλῆθος τῶν ἀκροατῶν τὸ ὁποῖον κατέκλυσε τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι μόνον, ὅτι ἔχει γίνει κοινὸν θέμα εἰς πᾶσαν συζήτησιν μεταξὺ Ἑλλήνων, ἀλλὰ καὶ ἡ καταπληκτικὴ ἄνοδος τῆς κυκλοφορίας τοῦ Τύπου αὐτὲς τὶς ἡμέρες. Τὸ νὰ λέγεται λοιπὸν ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μόνον 1000 χαλασμένα πρόσωπα ἀσχολοῦνται μὲ τὸ θέμα, αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὡς ἄλλωστε καὶ εἰς πλείστας ἄλλας περιπτώσεις, εὑρίσκεται πολὺ μακρυὰ τῶν ἀντιδράσεων καὶ τῶν συναισθημάτων τῆς κοινῆς γνώμης, τῶν συναισθημάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τὸ Κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀνήκω ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ποὺ ἐδημιουργήθη τὸ ζήτημα ἐξέφρασε, ὡς πάντοτε, τὰς ἀπόψεις του ἐπὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ μεγάλου θέματος τὸ ὁποῖον προέκυψεν. Καὶ πρῶτον, ἐξέφρασε τὴν λύπην του διότι εὑρισκόμεθα πρὸ τοῦ θέματος μέλη τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως νὰ κατηγοροῦνται ἀπὸ ξένους διὰ τόσα σοβαρὰ ἀδικήματα. Καὶ ὅπως γνωρίζετε, τὸ Κόμμα μας δὲν στηρίζει τὴν πολιτικήν του ἐπὶ μειώσεως τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἢ γενικῶς τῶν πολιτικῶν ἀντιπάλων του ἐπὶ τῇ βάσει κατηγοριῶν, ἀλλὰ τὴν στηρίζει ἀκριβῶς ἐπὶ τῆς κριτικῆς τὴν ὁποίαν ἀσκεῖ ἐπάνω εἰς σημεῖα τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς καὶ τῶν πολιτικῶν κομματικῶν ἀντιπάλων τὰ ὁποῖα εἶναι ὄντως ἀντίθετα ἢ ἀποδεικνύονται ὡς ἀντιτιθέμενα πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὰ Ἐθνικά, τὰ ἐσωτερικὰ καὶ τὰ πολιτικά. Εἶπε περαιτέρω τὸ Κόμμα μας, ὅτι ἡ ἐκκαθάρισις δύναται νὰ γίνῃ διὰ τῆς προσφυγῆς εἰς τὰ Γερμανικὰ Δικαστήρια καὶ ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τὸ ὁποῖον θὰ χρειασθῇ διὰ τὴν πλήρη ἐκκαθάρισιν θὰ ἔπρεπε οἱ ὑπουργοὶ οἱ ὁποῖοι ἐθίγησαν νὰ ὑποβάλουν τὰς παραιτήσεις των. Συμφώνως καὶ μὲ ὅσα ἐξετέθησαν ἐδῶ, κ. συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι ἐνισχύθη ἡ ἄποψις, ὅτι μόνον μία προσφυγὴ εἰς τὰ Γερμανικὰ Δικαστήρια θὰ δύναται νὰ δώσῃ οὐσιαστικὸ ἀποτέλεσμα πρὸς ἐκκαθάρισιν τοῦ θέματος αὐτοῦ. Καὶ τοῦτο διότι ὅταν κατηγοροῦνται πολιτικοὶ ἄνδρες, σημασίαν, κ. συνάδελφοι, ὡς γνωρίζετε, δὲν ἔχει ἡ ἀπόδειξις τῆς τυπικῆς ἀληθείας, ἀλλὰ ἡ ἀπόδειξις τῆς οὐσιαστικῆς ἀληθείας, τοῦ οὐσιαστικῶς ἀνυποστάτου τῶν κατηγοριῶν. Αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ μόνον εἰς τὰ Γερμανικὰ Δικαστήρια διὰ λόγους τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξαν πολλοὶ ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων καὶ Ἀρχηγῶν Κομμάτων καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν θὰ ἐπιμείνω. Ἕνα στοιχεῖον τὸ ὁποῖον μοῦ ἐνίσχυσε τὴν ἄποψιν αὐτὴν εἶναι ἐκεῖνον τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπε σήμερον. Εἶπεν, δηλαδή, ὅτι οἱ συνήγοροι, οἱ παρουσιαζόμενοι ὡς συνήγοροι τοῦ Μέρτεν ἀνήκουν εἰς τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος. Δὲν ξέρω ἐὰν εἰς τὴν μεθοδολογίαν τῆς Κυβερνήσεως περιλαμβάνεται ἐνδεχομένως ἡ ἀπειλή, ὅτι τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα φέρονται ὡς ἀνήκοντα εἰς τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος θὰ ἐμποδισθοῦν ἐνδεχομένως νὰ ἔλθουν εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ νὰ ὑπερασπίσουν τὸν Μέρτεν. Διότι ὑπάρχει προηγούμενον κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἀπηγόρευσεν εἰς διακεκριμένους ξένους δικηγόρους νὰ ἔλθουν ἐδῶ διὰ νὰ παραστοῦν καὶ νὰ παρακολουθήσουν τὴν δίκην τοῦ Γλέζου εἰς τὸ Ἄρειον Πάγον, ὡς ἐπίσης καὶ ἄλλων προσωπικοτήτων, βουλευτῶν καὶ ἄλλων οἱ ὁποῖοι κατέχουν ἀνωτάτας θέσεις εἰς τὴν διεθνῆ ἱεραρχίαν. Δὲν ξέρω, λέγω, ἐὰν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἐλέχθη ἀκριβῶς πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς ἀντιλήψεως τοῦ Μέρτεν, ὅτι δὲν θὰ πρέπει νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι ἐνδεχομένως θὰ εὑρεθῇ ἐστερημένος καὶ νομικῆς ὑπερασπίσεως, διότι οἱ συνήγοροί του ὡς ἀνήκοντες εἰς τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος δὲν θὰ εἶναι ἐπιθυμητοὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Δὲν θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι αὐτὴν τὴν ἔννοιαν εἶχεν ἡ δήλωσις τὴν ὁποίαν ἔκαμε ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τελείως ἀναρμόδιος ἄλλωστε ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Λέγω, λοιπόν, ὅτι ἐκ τῶν συζητήσεων προέκυψεν, ὅτι βάσιμος ἦτο ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξε τὸ Κόμμα μας, ὅτι δηλαδὴ ἡ ἐκκαθάρισις πρέπει νὰ γίνῃ εἰς τὰ Γερμανικὰ Δικαστήρια καὶ δὴ ὑπὸ τῶν κατηγορηθέντων ὑπουργῶν ὡς πολιτῶν. Ἀλλὰ ἀπὸ τὴν συζήτησιν προέκυψε καὶ ἕνα ἄλλο θέμα τὸ ὁποῖον ἠνάγκασε τὴν Κυβέρνησιν νὰ τροποποιήσῃ τὴν ἀρχικήν της τοποθέτησιν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Εἶχε λεχθῆ δηλαδή, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ κληθοῦν τὰ Κόμματα, καὶ κατ’ ἰδίαν οἱ βουλευταὶ ἴσως, νὰ ἐκφράσουν τὰς ἀπόψεις των ἐπὶ τῆς ἀκριβείας τῶν συκοφαντιῶν, ἐπὶ τῆς ἀκριβείας τῶν καταγγελλομένων καὶ ὅτι ἦσαν πρὸς τοῦτο ὑποχρεωμένα, διότι ἄλλως ἡ στάσις των θὰ ἐχαρακτηρίζετο ὡς ὑπεκφυγή. Ἡ ἄποψις αὐτὴ ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀλλὰ δὲν ἐπιδοκιμάσθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι συνήντησε τὴν ὁμόθυμον ἀντίδρασιν τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἀκόμη ἐπισήμων καὶ σημαντικῶν ὀργάνων τοῦ καθημερινοῦ Τύπου. Ἀπὸ τὴν συζήτησιν βγῆκε ἀκόμα καὶ ἕνα ἄλλο συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον, κ. συνάδελφοι, δὲν εἶναι συμπέρασμα τὸ ὁποῖον ἀπεκομίσαμεν μόνον ἐμεῖς οἱ τοῦ Κόμματος τῆς Ε.Δ.Α., ἀλλὰ συμπέρασμα τὸ ὁποῖον ἀπεκόμισαν καὶ ἐκπρόσωποι ἄλλων Κομμάτων, καὶ τὸ ὁποῖον ἀνέφερον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ἐτόνισαν εἰς τὴν Βουλήν. Τὸν ἀγῶνα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, οὐδέποτε, κανεὶς ἐξ ἡμῶν, διενοήθη νὰ τὸν μονοπωλήσῃ. Ἀντιθέτως, ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι κάθε Ἕλλην, πλὴν ὀλίγων ἀπόντων καὶ ἐλαχίστων συνεργασθέντων, ἔκαμεν ἐθνικὴν ἀντίστασιν, μὲ τὸν τρόπον ποὺ ἠδύνατο καθεὶς νὰ τὴν κάμῃ. Πολλοὶ ἀπὸ τοὺς ὁμιλητάς, διὰ νὰ ὑπερασπισθοῦν κατηγορουμένους διὰ συνεργασίαν μὲ τὸν ἐχθρὸν εἰς τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς, ἐπεκαλέσθησαν τὴν ἐπαφὴν τῶν προσώπων ἐκείνων μὲ τὴν ἐθνικὴν ἀντίστασιν τοῦ Ε.Α.Μ.—

Ε.Λ.Α.Σ.

Ἀκόμη, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ προσκομίσῃ ἐπιχειρήματα εἰς τὴν ὑπεράσπισιν τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ποὺ ἦταν Νομάρχης ἐπὶ κατοχῆς, εἶπεν, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ συνεργασθοῦν Ἕλληνες μὲ τὸν κατακτητήν, πρὸς ὑπεράσπισιν ἐθνικῶν σκοπῶν. Καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν ἐπεκαλέσθη καὶ τὸν ἀείμνηστον Ἀλέξανδρον Σβῶλον, ποὺ ἦταν ἐκ τῶν ἡγετῶν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως τοῦ ΕΑΜ–ΕΛΑΣ. Ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὸ ὅτι ὁ Ἀλέξανδρος Σβῶλος δὲν ἦταν δυνατὸν νὰ ἔχῃ τέτοιαν ἄποψιν, τὸ γεγονὸς πὼς ἐπικαλοῦνται αὐτόν, δείχνει πὼς ἡ Ἐθνικὴ Ἀντίστασις ποὺ κατεδίωξαν, ὕβρισαν καὶ προσεπάθησαν νὰ σπιλώσουν, μένει πάντα ἡ καθαρότερη πηγὴ διὰ τὴν κρίσιν, τὶ εἶναι ἐθνικὸν καὶ τὶ δὲν εἶναι. Ὅλα αὐτὰ τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐδημιουργήθησαν τὰς ἡμέρας αὐτάς, καὶ ἡ συζήτησις ποὺ διεξήχθη ἐδῶ, ἔγιναν ἀφορμή, τὸ δίλημμα δοσιλογισμὸς ἢ Ἐθνικὴ Ἀντίστασις, νὰ ἀχθῇ εἰς τὸ προσκήνιον τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς, μὲ τὴν ἀξίωσιν νὰ εὕρῃ τὴν ὀρθὴν λύσιν του. Θὰ ἤθελα τώρα νὰ ἐξετάσω ἕνα ἄλλο θέμα ποὺ προέκυψεν ἐδῶ τὰς ἡμέρας αὐτὰς καὶ συζητεῖται ἀπὸ τὸν λαὸν καὶ τὸν Τύπον. Ἂν δηλαδὴ ἕνας ἀξ)κὸς ἢ καὶ ἁπλοῦς πολίτης, συνεργασθεὶς μὲ τὰς Ἀρχὰς Κατοχῆς, ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ Νομάρχου κλπ., δύναται νὰ κατέχῃ ὑπουργικὸν ἀξίωμα καὶ μάλιστα τὸ ἀξίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων τῆς Χώρας. Εἰς αὐτὸ τὸ ἐρώτημα ἐδόθη ἀρνητικὴ ἀπάντησις ἀπὸ τὴν πλειονότητα τῶν ἀγορητῶν. Ἀλλὰ ἀκόμα, σχετικὰ μὲ τὸ θέμα αὐτό, ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ κατηγγέλθησαν πράξεις τοῦ Ὑφυπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης κ. Θεμελῆ, αἱ ὁποῖαι διεπράχθησαν παρ’ αὐτοῦ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς θητείας του ἐπὶ κατοχῆς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχεν εἴπει τότε, ὅτι θὰ ἀπαντήσῃ μὲ συγκεκριμένα στοιχεῖα καὶ ὅτι θὰ ἀναγκάσῃ τοὺς κατηγόρους του νὰ ἐντρέπωνται δι’ ὅσα λέγουν. Κατὰ τὴν χθεσινὴν ὅμως ἀγόρευσιν, ἐπὶ οὐδεμιᾶς ἐκ τῶν ἀπαγγελθεισῶν κατηγοριῶν, ποὺ ἄλλωστε ἦσαν ἀποδεδειγμέναι καὶ ἄλλαι ἀπὸ τὰς ἀνηκούστους κατηγορίας, ποὺ διετύπωσεν ἐναντίον του ὁ Μέρτεν, ἀπήντησε. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ μόνον ποὺ προσεπάθησε νὰ ὑποστηρίξῃ ὁ κ. Θεμελῆς εἰς τὴν ὁμιλίαν του ἦταν, ὅτι ὅλαι αἱ ἐνέργειαι ἐναντίον τῶν δυνάμεων κατοχῆς ποὺ ἔγιναν εἰς τὴν περιοχὴν Πέλλης, ἐναντίον τῶν Γερμανῶν καὶ Βουλγάρων φασιστῶν, ἦταν ἔργον του. Αὐτὸ ἀντίκειται εἰς τὴν ἱστορικὴν πραγματικότητα ποὺ βροντοφωνεῖ, ὅτι αἱ ἐνέργειαι αὐταὶ ἦσαν ἔργον τοῦ λαοῦ τῆς περιοχῆς, ὑπὸ τὴν καθοδήγησιν κυρίως τῶν ὀργανώσεων ΕΑΜ–ΕΛΑΣ ποὺ ἔδωσε δεκάδας μαχῶν εἰς τὴν Δυτικὴν Μακεδονίαν μὲ τοὺς κατακτητὰς καὶ ἐπέφερε τεραστίας ἀπωλείας εἰς αὐτοὺς εἰς αἷμα, τεχνικὰ ἔργα, πολεμικὰ ἐφόδια καὶ ὑλικά. Ἀλλ’ ἀνεξάρτητα ἀπ’ τὸ ἐθνικὰ ἐπικίνδυνο τῆς ἀναπτυχθείσης πρωτοφανοῦς θεωρίας, καθ’ ἣν πρόσωπα, ἅτινα κατεῖχον καὶ πρότερον ὑψηλὴν θέσιν ὡς ἀξιωματικοὶ καὶ ἐν συνεχείᾳ ὑπηρέτησαν ὡς Νομάρχαι ἢ εἰς ἄλλην ὑψηλὴν θέσιν τὸν κατακτητήν, ὄχι μόνον δὲν ὑπέστησαν ἐθνικὴν μείωσιν, ἀλλὰ δύνανται νὰ προβάλλωνται ὡς πρόσωπα δυνάμενα νὰ καταλάβουν καὶ σήμερον ὑψηλὰς θέσεις, θεωρίας ποὺ ἀπεκρούσθη ἐκ μέρους τῆς πλειονότητος, ὡς εἶπα, τῶν ὁμιλησάντων κ.κ. συναδέλφων, κατὰ τρόπον ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἀνάγκη νὰ προσθέσω ἄλλο τι, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω, ὅτι ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ἁπλοῦ γεγονότος, ὅτι ὁ κ. Θεμελῆς ἦτο Νομάρχης ἐπὶ κατοχῆς, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν πράξεών του, περὶ τῆς δράσεώς του εἰς τὴν θέσιν αὐτήν, ἰδιαίτερα σέ σχέσιν μὲ τὴν ἐθνικὴν συνείδησιν καὶ δρᾶσιν τοῦ λαοῦ τῆς περιοχῆς. Ἀνεγνώσθη ὑπὸ συναδέλφων, βούλευμα γιὰ τὸν κ. Θεμελῆν ἀπαλλακτικὸν μὲν κατὰ τύπους, ἀλλὰ ἐπιβαρυντικὸν ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀποτέλεσμα μιᾶς μηνύσεως ἑνὸς δικηγόρου. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ γεγονότων ἀποδεδειγμένων, ἡ διδομένη ἐξήγησις ὑπὸ τοῦ βουλεύματος διὰ τὴν ἀπαλλαγήν του δὲν εἶναι τιμητικὴ διὰ τὸν κ. Θεμελῆν. Τέτοια στοιχεῖα εἶναι ἡ τιμωρία τοῦ τότε Προέδρου τῆς Κοινότητος Ἀρδέας, ἀειμνήστου Ἀνδρεάδη, ὁ ὁποῖος εἶχεν εἴπη, ὅτι αὐτὸς μόνον γιὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ ὄχι γιὰ τοὺς Γερμανοὺς θέλει νὰ ἐργάζεται καὶ γι’ αὐτὸ ἐτιμωρήθη μὲ μηνιαίαν ἀργίαν ἀπ’ τὸν κ. Θεμελῆν. Ὁ κ. Θεμελῆς διάβασε προχθὲς μία πρόσφατη ἐπιστολὴ τοῦ υἱοῦ τοῦ τιμωρηθέντος Κοινοτάρχου, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ὑπὸ ποίας συνθήκας ἐλήφθη αὕτη. Γεγονὸς πάντως παραμένει, ὅτι ὁ ἀπολυθεὶς Ἀνδρεάδης, εἰς κατάθεσίν του ἀναφέρει τὰ ἑξῆς ... (ἀναγινώσκει) ... ποὺ εἶναι τελείως ἀντίθετα πρὸς τοὺς ἰσχυρισμοὺς τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ. Καὶ ἡ φωνὴ ἐκ τοῦ τάφου εἶναι πιὸ πειστικὴ ἀπ’ τὴν ὄψιμη ἐπιστολὴ τοῦ υἱοῦ του. Ἐπίσης κατηγγέλθη, ὁ κ. Θεμελῆς, ὅτι κατέσχε στὰ χέρια τῆς ΚΥΔΕΠ ἢ τῶν Γεωργ. Συνεταιρισμῶν καὶ παραχώρησε διάφορες ποσότητες βάμβακος ποὺ ἔπρεπε νὰ βιομηχανοποιηθοῦν γιὰ τὸ λαὸ καὶ αὐτὸ δὲν τὸ κατήγγειλε μόνον ὁ δικηγόρος Οἰκονόμου, ἀλλὰ προκύπτει ἀπὸ τὴν μήνυσιν τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τῆς ΚΥΔΕΠ Χρ. Παπαδοπούλου τοῦ 1945. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτά. Ὑπάρχει πληθώρα γεγονότων δημοσιευθέντων τότε ἐπὶ κατοχῆς ἀπὸ τὴν Χιτλερικὴν ἐφημερίδα «Νέα Εὐρώπη» τῆς Θεσσαλονίκης, ὡς τιμητικὸς τίτλος διὰ τὸν Θεμελῆν. Ὑπάρχει ἡ ὑποδοχὴ τοῦ κ. Θεμελῆ πρὸς τὸν Τσολάκογλου, εἰς τὴν εἴσοδον τῆς πόλεως τῆς Ἐδέσσης. Ὁ Τσολάκογλου ἀκριβῶς ἐκείνας τὰς ἡμέρας εἶχε δηλώσει: «...... (ἀναγινώσκει) ......». Ὑπεδέχετο, δηλαδή, τὸν περιοδεύοντα προδότη Τσολάκογλου ποὺ περιώδευε προπαγανδίζοντας ὑπὲρ τῆς νίκης τοῦ Ἄξονος.

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Εὐαγγελίδη, ἡ ὥρα ἔχει παρέλθει ἀπὸ πολλοῦ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχίσετε. Παρακαλῶ, τελειώνετε.

§260Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ὅταν τὸν Μάρτιον τοῦ 1943 ὅλοι μὲ κομμένην ἀνάσαν παρηκολουθήσαμεν τὴν προέλασιν τοῦ Σοβιετικοῦ στρατοῦ, ἀπὸ τὴν ὁποίαν, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν προέλασιν τῶν Ἀγγλικῶν στρατευμάτων στὴν Ἀφρική, περιμέναμεν τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς χώρας, ὁ κ. Θεμελῆς, ὡς Νομάρχης τότε τῶν κατακτητῶν, ἐνεκαινίαζε μίαν Γερμανικὴν στρατιωτικὴν ἀντισοβιετικὴν ἔκθεσιν. Μπορεῖ νὰ ἔχουν μερικοὶ διαφορετικὴν ἀπὸ ἡμᾶς ἀντίληψιν, ὡς πρὸς τὸ κοινωνικὸν καθεστὼς τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Ἐρωτῶ, ὅμως, ὑπῆρχον Ἕλληνες ποὺ νὰ ἤθελαν νὰ μὴ νικήσῃ ἡ Ρωσία καὶ οἱ ἄλλοι σύμμαχοί της διὰ νὰ μείνωμεν ὑπόδουλοι ἐσαεί; Καὶ ἂν ὑπῆρχαν, ποιὸς χαρακτηρισμὸς τοὺς ἀξίζει;

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμετε κατάχρησιν τοῦ βήματος, κύριε Εὐαγγελίδη. Ἡ ὥρα ἔχει παρέλθει πρὸ πολλοῦ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχίσετε.

§262Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Εἶναι γνωστόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι γιὰ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ἀπηγορεύθη στὸν κ. Θεμελῆ ἀπὸ τὸν ὑπουργὸ Βούλγαρη, ὅταν ὀψίμως ἠθέλησε νὰ καταφύγῃ ἐκεῖ τὸν Δεκέμβριον 1943 ἡ εἴσοδος εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Κατόπιν ἐξεδόθη μάλιστα καὶ πόρισμα διοικητικῆς ἀνακρίσεως, ἐνεργηθείσης ἀπὸ τὸν πλοίαρχον τοῦ Βασ. Ναυτικοῦ Τσαγκάρη, διὰ τοῦ ὁποίου δὲν ἐπετρέπετο ἡ ἀνάθεσις εἰς αὐτὸν στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Ὁ κ. Καλλιγκάτσης, ἀνέγνωσε σήμερον ἕνα ἔγγραφον τῆς 7ης Σεπτεμβρίου 1944 περὶ ἀνακλήσεως τοῦ κ. Θεμελῆ στὴν ἐνέργεια. Τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι ἐπὶ 10 μῆνες σχεδὸν ἐκρατήθη ἐκτὸς ὑπηρεσίας ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Καΐρου, ποὺ τότε κἄθε ἄλλο παρὰ φιλικὴ πρὸς τὴν Ἀριστερὰ ἦταν καὶ ὅτι μόνον πολιτικοὶ λόγοι στὸ τέλος ἐπέτρεψαν τὴν χρησιμοποίησίν του.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λέγετε τοιαῦτα πράγματα.

§264Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ἡ ὥρα παρῆλθε καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀναπτύξω καὶ ἄλλα στοιχεῖα ποὺ κατέχω. Ἐρωτῶ, ὅμως, εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος; Εἰς αὐτὸ καὶ ἄλλα ἀνάλογα ἐρωτήματα καλεῖται νὰ ἀπαντήσῃ ἡ Βουλὴ καὶ ὄχι ἂν αἱ κατηγορίαι τοῦ Μέρτεν εἶναι ἀκριβεῖς, ποὺ εἶναι θέμα τῆς ἁρμοδιότητος τῶν Δικαστηρίων. Τὸ ἐρώτημα εἶναι, συγκεκριμένως, ἂν δύναται Νομάρχης ὑπηρετήσας τὰς ἀρχὰς κατοχῆς νὰ εἶναι ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Τζαμπάζης, ἔχει τὸν λόγον.

§266Ι. ΤΖΑΜΠΑΖΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ὑπείκων εἰς σύστασιν τοῦ Προεδρείου, ἀλλὰ σεβόμενος καὶ τὴν κόπωσιν τοῦ Σώματος, θὰ εἶμαι σύντομος. Δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, ἂν δὲν εἶχον διαπιστώσει, ὅτι μέγα μέρος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔδωσε τὰ ἅγια τοῖς κυσί. Ὁμιλοῦν καὶ κατηγοροῦν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸν ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, κατόπιν μιᾶς συκοφαντίας ἑνὸς ἐγκληματίου πολέμου, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ κανένα στοιχεῖον. Κύριοι βουλευταί, χθὲς ἡ «Καθημερινὴ» καὶ ἄλλαι ἐφημερίδες ἔγραφον διὰ τὸν κ. Μακρῆν, ὅτι προφανῶς γριπιασμένος καὶ ἐνδεχομένως ἀσθενής, ἐν τούτοις ὅμως καὶ ἀσφαλῶς μὲ ἄνεσιν ὡμίλει καὶ ἀνεσκεύασεν ὅλας τὰς κατηγορίας τοῦ Μέρτεν. Λέγω, λοιπόν, κύριοι βουλευταί, ἐγὼ καὶ οἱ ἄλλοι βουλευταὶ τῆς Βορείου Ἑλλάδος, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἠγνόησε δύο μεγάλα διαμερίσματα τῆς χώρας μας, τὴν Κεντρικὴν καὶ Δυτικὴν Μακεδονίαν. Ἠγνόησε τὰ διαμερίσματα τῆς χώρας ἐκεῖ ἀκριβῶς ὅπου οἱ δύο αὐτοὶ ἄνδρες ὄχι μόνον δὲν τιμῶνται, ἀλλὰ κυριολεκτικῶς λατρεύονται οἱ κ.κ. Καραμανλῆς καὶ Μακρῆς. Ἡ κ. Σβώλου, κύριοι συνάδελφοι, ὡμίλησε περὶ μειωμένης ἐθνικῆς ἀντιστάσεως τοῦ κ. Θεμελῆ. Ἐγὼ τῆς λέγω ὄχι μόνον δὲν εἶναι μειωμένης ἐθνικῆς ἀντιστάσεως ὁ κ. Θεμελῆς, ἀλλ’ ἀντιθέτως ἐπέδειξεν ἐπηυξημένην ἐθνικὴν ἀντίστασιν. Ὅλοι ὅσοι εὑρίσκονται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἀσφαλῶς θὰ γνωρίζουν καὶ θὰ ἔχουν ἰδῆ τὶ σημαίνει Νάουσα καὶ Ἔδεσσα εἰς τὴν Μακεδονίαν. Ἡ Νάουσα ἐθυσιάσθη τὸ 1949. Ἡ Ἔδεσσα εὑρίσκεται κάτω ἀπὸ τὸ Καϊμακ–Τσαλὰν καὶ κινδυνεύει μόνον ἀπὸ τοὺς Βουλγάρους. Ἡ ἀποστολὴ τότε τοῦ Τάγματος Θεμελῆ τὴν ἔσωσε. Κάποιος συνάδελφος, ἐχαρακτήρισε τὸν κ. Θεμελῆν σκορπιόν. Ἐμεῖς δὲν τὸν θεωροῦμεν σκορπιόν, ἀλλὰ τὸν θεωροῦμεν μέλισσα ἡ ὁποία βγάζει μέλι καὶ ὄχι σφήκα ποὺ βγάζει δηλητήριον, ὅπως σεῖς, κ. συνάδελφε, τῆς Ἀριστερᾶς. (Χειροκροτήματα).

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γ. Λαζανᾶς.

§268Γ. ΛΑΖΑΝΑΣ. Κύριοι βουλευταί, σέβομαι τὴν καταπόνησιν τῆς Βουλῆς καὶ δι’ αὐτὸ θὰ εἶμαι σύντομος. Δὲν θὰ ἐλάμβανα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ συζητουμένου θέματος, διότι τὸ θεωρῶ ἐξηντλημένον. Ἐθεώρησα ὅμως, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν ἐξ ἐπιτακτικοῦ καθήκοντος. Κύριοι βουλευταί, ἡ Βουλὴ ἐκλήθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐκλήθη ἐκτάκτως, δι’ ὡρισμένην συζήτησιν. Καὶ νομίζω, ὅτι ἔχει παρεκτραπῆ κατά τινα τρόπον ἀπὸ τὸ θέμα διὰ τὸ ὁποῖον ἐκλήθη νὰ συζητήσῃ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς πρώτης συνεδρίας ἀνεκοίνωσε τὴν ὑπόθεσιν Μέρτεν. Καὶ ἀφοῦ μετὰ πειστικότητος καὶ ἀντικειμενικότητος παρέστησε τὸ ἔγκλημα τοῦ στρεφομένου κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Ἔθνους ὑπὸ τοῦ ἐγκληματίου Μέρτεν, ἐκάλεσε τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ θέσιν εἰς τὸ θέμα. Καὶ ἦτο ἡ ὑπόθεσις αὐτή, διὰ τὴν ὁποίαν ἐκλήθη ἐκτάκτως ἡ Βουλή. Ἀντ’ αὐτοῦ ὅμως, ἡμεῖς συζητοῦμεν ἐπὶ 4 ἡμέρας διὰ τὴν ἀντίστασιν ἢ περὶ τοῦ Νομάρχου Θεμελῆ καὶ ἐὰν εἶναι δοσίλογος. Ἐκάλεσεν ἡ Κυβέρνησις τὴν Βουλὴν νὰ εἴπῃ ἐὰν δέχεται πράγματι, ὅτι αὐτὴ ἡ συκοφαντία εἶναι πράγματι συκοφαντία, καὶ θίγει τὸ Ἔθνος ἢ συμπαρίσταται μὲ τὸν ἐγκληματίαν Μέρτεν. Καὶ διεπίστωσα μετ’ εὐχαριστήσεως, καὶ ἐδιαπιστώσατε καὶ σεῖς, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι οὐδεὶς, οὐδὲ ἡ Ἄκρα Ἀριστερὰ ἐτόλμησε νὰ υἱοθετήσῃ τὰς συκοφαντίας. Εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως: «...... (ἀναγινώσκει) ......». Ἐδήλωσαν, λοιπόν, ἅπαντες, ὅτι δὲν συμμερίζονται καὶ δὲν υἱοθετοῦν τὴν συκοφαντίαν. Οὔτε αὐτὸς ἀκόμη ὁ σφοδρότερον ἐπιτεθεὶς κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως κ. Τσιριμῶκος. Εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, οὐδὲ κόκκον τῆς συκοφαντίας αὐτῆς υἱοθετῶ, ἀλλὰ ἐλέγχω τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιμετώπισε τὸ θέμα Μέρτεν. Ἤθελε νὰ γίνῃ μήνυσις εἰς τὸ Βερολῖνον, ἤθελε τὴν παραίτησιν τῶν ὑπουργῶν, ἤθελε τὴν παραίτησιν τῆς Κυβερνήσεως ὁλοκλήρου ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΔΑ, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, οὐδεὶς υἱοθέτησε τὴν συκοφαντίαν. Καὶ ἔδωσεν ἡ Βουλὴ εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, τὴν ἀπάντησιν, ὅτι ἀπορρίπτει τὴν συκοφαντίαν, καὶ ἔδωσεν ἀκόμη τὴν ἰδίαν ἀπάντησιν ἡ Βουλὴ εἰς τὸν Τύπον τὸν Ἑλληνικόν, ποὺ ἐδημιούργησε τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἐλάμβανε τὴν ἔκτασιν αὐτήν, ἐὰν ὁ Ἑλληνικὸς Τύπος, αἱ ἐφημερίδες τῶν Ἀθηνῶν, δὲν ἀπησχολοῦντο ὡς ἀπησχολήθησαν ἀπὸ τὰς πρώτας ἡμέρας μὲ τὰς συκοφαντίας αὐτάς. Ἐλέχθη ἀκόμη, ὅτι δὲν ἔχει δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ θέματος καὶ νὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν, διότι δὲν εἶναι δικαστήριον καὶ διότι μία τοιαύτη ἀπόφασίς της εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ πρόκριμα διὰ τὰ δικαστήρια. Δὲν εἶναι παραδεκτὸν εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, εἶναι ἀκατανόητον, εἶπεν ὁ ἴδιος. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὸ ἔγκλημα Μέρτεν; Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι μόνον Νομοθετικὸν Σῶμα, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἡ ἐνσάρκωσις τῆς ἰδέας τοῦ Ἔθνους, εἶναι ἡ λογοδοτοῦσα διὰ τὴν ὕπαρξιν ἢ μὴ ὕπαρξιν τῆς Κυβερνήσεως, αὐτὴ ἡ ὁποία δίδει τὴν Κυβέρνησιν καὶ αὐτὴ ἡ ὁποία καταργεῖ τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν ἔχει δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ εἴπῃ, ἐὰν ἔχῃ ὑπουργὸν ἢ ἐὰν ἔχῃ Πρωθυπουργόν, οἱ ὁποῖοι δωροδοκοῦνται ἀπὸ ἐγκληματίαν πολέμου, καὶ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸ εἴπῃ τὸ Πταισματοδικεῖον; Εὐτυχῶς, κύριοι συνάδελφοι, ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἀπεδοκίμασε τὴν βδελυρὰν συκοφαντίαν. Ἀλλὰ εἶπεν, ἐπαναλαμβάνω, ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, εἶναι ἀνήκουστον νὰ ζητῆται ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ θέματος. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἀκριβῆ φράσιν, τὴν ὁποίαν ἐχρησιμοποίησεν: «...... (ἀναγινώσκει) ......». Καὶ ἐνῷ ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, ὅτι δὲν ἔχει γνώμην ἡ Βουλή, ἐν τούτοις, δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀποφύγῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὡς Ἀρχηγὸς Κόμματος καὶ ὡς Ἕλλην εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ χαρακτηρίσῃ, δηλαδή, αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ Μέρτεν, ὡς αἰσχρὰν συκοφαντίαν. Εἶπον ἐν ἀρχῇ, ὅτι πρέπει νὰ σεβασθῶ τὸν κάματον τῆς Βουλῆς. Ἡ συγκίνησις τὴν ὁποίαν ἐδοκίμασα παρακολουθῶν τὴν ἐξιστόρησιν τῶν γεγονότων παρὰ τοῦ κ. Μακρῆ, ἀσφαλῶς εἶναι καὶ συγκίνησις, τὴν ὁποίαν ὅλοι σας ἐδοκιμάσατε. Δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ὑπάρχῃ τις, μετὰ ἀπὸ τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Μακρῆ, μετὰ ἀπὸ τὰ ἔγγραφα καὶ τὴν λογικὴν σειρὰν τῶν στοχασμῶν του νὰ πιστεύῃ εἰς τὰς κατηγορίας. Ἀλλά, ὡς ἐπληροφορήθην, καὶ ὁ κ. Θεμελῆς ἀπέδειξε τὸ ἀνυπόστατον τῶν ἀφορωσῶν αὐτὸν κατηγοριῶν. Ὁ Μέρτεν, ἐν τῇ προσπαθείᾳ του νὰ ἀποσύσῃ ἀπὸ τοὺς ὤμους του τὸ βάρος τῶν ἐγκλημάτων, τὰ ὁποῖα διέπραξε, προσπαθεῖ νὰ δημιουργήσῃ ἓν κλῖμα εἰς τὴν Γερμανίαν, τὸ ὁποῖον θὰ τὸν ὑποβοηθήσῃ εἰς τὴν προσπάθειάν του αὐτήν. Ὁ Μέρτεν ἔφθασεν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ Χίτλερ. Δὲν ἦτο συνεπῶς δυνατόν, παρὰ νὰ κατέχεται ἀπὸ τὴν μανίαν τῆς διώξεως τῶν Ἑβραίων. Καὶ ἐπέτυχεν ὁ Μέρτεν τὴν ἐξόντωσιν τῶν Ἑβραίων καὶ ἐθανάτωσε τούτους κατὰ χιλιάδας καὶ τοὺς ἐσαπωνοποίησεν. Καὶ ἔρχεται τώρα ὁ κακοῦργος αὐτὸς Μέρτεν καὶ ἐπιδιώκει νὰ ἐξουθενώσῃ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Αἱ κατηγορίαι ἐπεξετάθησαν καὶ διὰ τὸν κ. Τούσην. Κατηγόρησε τὸν κ. Τούσην, ὅτι ἔλαβε ποσὸν μάρκων εἰς πενταψήφιον ἀριθμόν. Τὸ πρόχειρον ὅμως τῶν κατηγοριῶν καὶ τὸ ἀνυπόστατον αὐτῶν ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἀνακλήσεως τῶν κατηγοριῶν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν Εἰσαγγελέα Τούσην. Ἰδοὺ ἡ θρασύτης. Ἰδοὺ ἡ ἀναίδεια, ἰδοὺ ὁ δόλος τοῦ Μέρτεν καὶ τῶν Διευθυντῶν τῶν περιοδικῶν, τὰ ὁποῖα ἐφιλοξένησαν τοὺς στοχασμοὺς τοῦ Μέρτεν. Θέλετε, κύριοι βουλευταί, εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους νὰ δώσωμεν πίστιν καὶ νὰ δεχθῶμεν ὡς ἀληθεῖς τὰς κατηγορίας κατὰ τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ Πρωθ)γοῦ της; Δὲν ἠρκέσθη, ὅμως, ὁ Μέρτεν, ἕως ἐδῶ. Διετύπωσε καὶ τὴν κατηγορίαν, ὅτι κατεσπαταλήσαμεν τὴν συμμαχικὴν βοήθειαν, χωρὶς νὰ ἐπιτύχωμεν οὔτε ἐπ’ ἐλάχιστον τὴν οἰκονομικήν μας ἀνόρθωσιν. Καταβάλλεται, δηλαδή, μία κακόβουλος προσπάθεια νὰ μειωθῇ τὸ γόητρον καὶ ἡ συμπάθεια τῶν συμμάχων πρὸς τὴν χώραν μας. Σκοπός, δηλαδή, δὲν εἶναι μόνον ἡ ἐκδίκησις, σκοπὸς εἶναι ἡ διάρρηξις τῶν συμμαχικῶν δεσμῶν, ἡ μείωσις τῆς φιλίας καὶ τῆς ἐμπιστοσύνης, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχουν καὶ ἔχουν μεταξύ των οἱ σύμμαχοι. Πρὸ αὐτῆς τῆς καταστάσεως εὑρισκόμενοι, κύριοι βουλευταί, ἔχει ὑποχρέωσιν ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς χώρας νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡνωμένος τὴν κατηγορίαν καὶ νὰ διαλύσῃ τὰ νέφη, τὰ ὁποῖα συνεσωρεύθησαν εἰς τὴν ἔνδοξον ταύτην γωνίαν τῆς γῆς. Τελειώνων, ἐπιθυμῶ νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ θεωρήσῃ περαιωμένον τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ νὰ συστήσῃ εἰς τοὺς πάντας νὰ παύσουν νὰ ἀσχολοῦνται μὲ τὸ ἄχαρι αὐτὸ θέμα καὶ νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς τακτικάς τους ἀσχολίας. Νὰ παύσουν αἱ ἀνταποκρίσεις ἀπὸ τὸν Μέρτεν, νὰ παύσῃ ἡ δηλητηρίασις τῆς δημοσίας ζωῆς τοῦ τόπου. Ἐὰν αὐτὸ κάμωμεν, ὑπηρετοῦμεν τὸ ἐθνικόν μας καθῆκον.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βαλοῦρδος, ἔχει τὸν λόγον.

§270Γ. ΒΑΛΟΥΡΔΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τόσον ἐγώ, ὅσον καὶ ὑμεῖς ὅλοι εἴμεθα ἐν κοπώσει. Θὰ προσπαθήσω νὰ εἶμαι σύντομος, ὥστε νὰ δώσω τὴν εὐκαιρίαν καὶ εἰς τοὺς ἑτέρους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐγγραφῆ νὰ ὁμιλήσουν, διὰ νὰ τελειώσωμεν γρηγορώτερον τὸ δρᾶμα αὐτό, ποὺ εἶναι καὶ ἐθνικόν. Εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ συζητεῖται ἐπὶ 4 ἡμέρας καὶ ἔχει πράγματι συγκινήσει ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος. Ἐλέχθη ὑπὸ μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, συγκεκριμένως ἀπὸ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ κοινὴ γνώμη δὲν παρακολουθεῖ τὴν ὑπόθεσιν τὴν συζητουμένην καὶ ὅτι δὲν συγκινεῖται, μάλιστα σήμερον, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως περιώρισε τὸν ἀριθμὸν τῶν παρακολουθούντων τὴν ὑπόθεσιν Μέρτεν εἰς 500 ἕως 1.000. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ὑπάρχει ἓν τεράστιον σφάλμα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ ἐνδιαφέροντος τῆς κοινῆς γνώμης ἐπὶ τοῦ συζητουμένου θέματος. Κύριοι συνάδελφοι, κατοικῶ εἰς μίαν πτωχὴν συνοικίαν, εἰς τὴν Καισαριανήν, τῆς ὁποίας οἱ κάτοικοι ἔχουν παρουσιάσει ἕνα ηὐξημένον ἐνδιαφέρον, διὰ τὴν συζητουμένην ὑπόθεσιν, καὶ διὰ νὰ παρακολουθοῦν καλύτερον τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ἀναγκάζονται νὰ πηγαίνουν μὲ τὰ πόδια τους εἰς τὰς ἐργασίας των, διὰ νὰ διαθέτουν τὸ εἰσιτήριον πρὸς ἀγορὰν ἐφημερίδος. Κατοικῶ εἰς τὴν Καισαριανήν, ὅπου, ὡς γνωστόν, εἶναι καὶ τὸ ἐθνικὸν σκοπευτήριον καὶ ὡς ἐκ τούτου, εἶχα τὸ θλιβερὸν προνόμιον κατὰ τὸ διάστημα τῆς κατοχῆς νὰ παρακολουθῶ τὴν καθημερινὴν προσφορὰν αἵματος τῶν Ἑλλήνων πατριωτῶν διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς ἐλευθερίας. Παρακολουθοῦσα κάθε πρωΐαν μὲ σφιγμένην τὴν καρδίαν τὰς καθημερινὰς ἐκτελέσεις, καὶ δυστυχῶς ὁ ἱερὸς αὐτὸς τόπος μέχρι σήμερον δὲν ἀξιοποιήθηκε, δὲν ἐγένετο ἓν μνημεῖον τῆς ἀρετῆς καὶ τῆς ἐλευθερίας. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, κύριοι, ὅπως καὶ χιλιάδες Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι ἔζησαν τοιούτου εἴδους θυσίας καὶ ἔβλεπον μὲ τὰ μάτια των νὰ πίπτουν τὰ παλληκάρια τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀπὸ τὶς σφαῖρες τοῦ Φασισμοῦ, ζητωκραυγάζοντα ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος, παρακολουθοῦν τὴν συζήτησιν καὶ μένουν κατάπληκτοι ἀπὸ ὅσα γράφονται καθημερινῶς καὶ ἀπὸ ὅσα συζητοῦνται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ὁ λαός, κύριοι, ἐνθυμεῖται, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ὁλόκληρος ἔλαβε μέρος εἰς τὸν μεγάλον ἀγῶνα ἐναντίον τοῦ ἄξονος, ἐναντίον τοῦ διεθνοῦς Φασισμοῦ οἱ Ἕλληνες ἔδιδον μάχας παντοῦ, ὅπου συναντοῦσαν τοὺς ἐχθρούς, μὲ τοὺς συμμάχους μαζί, καὶ κατὰ χιλιάδας ἐτυφεκίζοντο, ἀλλὰ ὑπῆρχον, δυστυχῶς, καὶ Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐτίμησαν τὴν πατρίδα των. Ὑπάρχουν δυστυχῶς καὶ ἀξιωματικοί τινες, οἱ ὁποῖοι καίτοι ἐμορφώθησαν μὲ ἔξοδα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τοὺς ὁποίους τὸ Ἔθνος ἤθελε νὰ τοὺς ἔχῃ εἰς τὸ πλευρόν του, ὄχι μόνον εἰς τὰς εἰρηνικὰς περιόδους, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς κρισίμους περιόδους, εἰς κρίσιμον διὰ τὸ Ἔθνος περίοδον, ἐγένοντο ἐπιλήσμονες τῶν καθηκόντων τους. Ἐγένοντο ἐπιλήσμονες τοῦ ὅρκου τὸν ὁποῖον ἔδωσαν, καὶ ἐνῷ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκολουθήσουν τὴν Ἐθνικὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, ἢ νὰ πᾶνε εἰς τὰ βουνά, δὲν ἔπραξαν τοῦτο καὶ συνειργάσθησαν μὲ τὸν ἐχθρόν. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἔχω προσωπικὰ μὲ κανέναν, ἀλλὰ τὸν ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὸν ἤθελα ἕνα δεύτερον Τσιγάντε, τόσον ἐγώ, ὅσον καὶ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Τὸν ἤθελα νὰ ὑπηρετῇ ἀπὸ τὰς πρώτας ἡμέρας τῆς κατοχῆς εἰς τὰς Ὀργανώσεις τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως. Τὸν ἤθελα πρῶτον νὰ εὑρίσκεται εἰς τὰ βουνὰ καὶ νὰ κηρύξῃ τὸ σύνθημα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως.

§271ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐκεῖ ἦτο.

§272Γ. ΒΑΛΟΥΡΔΟΣ. Θὰ σᾶς εἴπω ἐπ’ αὐτοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, ἤκουσα τόσα πολλὰ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἀνεγνώσθησαν πλεῖστα ὅσα ἔγγραφα ἐπίσημα, τὰ ὁποῖα προέρχονται ἀπὸ ἕνα φάκελλον, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει εἰς τὰ Δικαστήριον Δοσιλόγων. Εἰς αὐτὰ δὲν ἐπανέρχομαι, διότι τὸ θεωρῶ ἄσκοπον, ἀλλὰ θέλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κύριον Καλλιγκάτσην, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρὸ ὀλίγου ὕμνησε τὴν στάσιν τοῦ κ. Θεμελῆ, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς. Ὅσοι ἔζησαν κατὰ τὴν κατοχὴν καὶ γενικῶς ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν, θὰ πρέπει νὰ ἐνθυμοῦνται, ὅτι μὲ τὴν θεωρίαν αὐτὴν παρεσύρθησαν πλεῖστοι ὅσοι ἀξιωματικοὶ καὶ πολλὰ παιδιὰ τοῦ λαοῦ καὶ ἀρχικῶς μὲν ἐδημιουργήθησαν τὰ Τάγματα Ἀσφαλείας, εἰς τὰ ὁποῖα ἔλεγον, ὅτι ἡμεῖς θὰ τηρήσωμεν τὴν τάξιν, ἡμεῖς θὰ εἴμεθα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ καταλάβωμεν τὴν ἀρχήν, ἡμεῖς θὰ εἴμεθα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ πολεμήσωμεν τοὺς Γερμανούς. Ἐν τούτοις, ὅμως, δὲν παρῆλθε τρίμηνον ἀπὸ τότε ποὺ ἔβαλαν τὴν στολὴν καὶ τοὺς ἔδωσαν ἐντολὴν νὰ λαμβάνουν μέρος εἰς τὰ διάφορα μπλόκα καὶ εἴδομεν εἰς τὰ μπλόκα ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα συμμετέσχον τσολιάδες, νὰ συλλαμβάνωνται ἑκατοντάδες καὶ χιλιάδες καὶ ἐνθυμοῦνται, ὅτι τὸ Δουργούτι καὶ ἄλλαι συνοικίαι περικυκλώθησαν ἀπὸ τοὺς Γερμανοὺς καὶ δυστυχῶς, τὰ παιδιὰ αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐπῆγαν νὰ φᾶνε ἕνα κομμάτι ψωμί, τοὺς ἐδόθη ἐντολὴ καὶ συνελάμβανον κατὰ ἑκατοντάδας ἀνθρώπους ἀνήκοντας εἰς ὅλας τὰς κοινωνικὰς τάξεις καὶ νὰ ἀποστέλλωνται πρὸς τὴν ἐξορίαν καὶ τὰ κρεματόρια. Ἔρχομαι νὰ ταχθῶ ὑπέρμαχος εἰς τὰ ὅσα ὑπεστήριξαν ἄλλοι συνάδελφοι, ἔρχομαι νὰ ταχθῶ ὑπέρμαχος εἰς τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἦτο ἐγκληματικὸν μέχρι σήμερον, ἔπειτα ἀπὸ τόσα χρόνια, νὰ μὴ ἔχῃ γίνει ὁ διαχωρισμὸς μεταξὺ δοσιλογισμοῦ καὶ ἐθνικοῦ ἀγωνιστοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν κατοχήν, ἀνῆκον εἰς Ὁμάδα καὶ ἐκρατοῦσα ἐγὼ στενογραφικὰς τὰς εἰδήσεις τοῦ ραδιοφώνου. Ἐνθυμοῦμαι τὰ συνθήματα, τόσον τοῦ Σταθμοῦ τοῦ Καΐρου, ὡς καὶ τοῦ B.B.C. καὶ δὲν ἔλεγον τίποτε ἄλλο, παρὰ «κτυπᾶτε τοὺς Γερμανούς, κτυπᾶτε ἐπίσης καὶ τοὺς συνεργάτας αὐτῶν». Οἱ συνεργάται τῶν Γερμανῶν δὲν ἦσαν μόνον ἐντὸς τῆς πόλεως τῶν Ἀθηνῶν, ἦσαν εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Ἐν τούτοις, ὅμως, αὐτὸ τὸ καρκίνωμα, παρ’ ὅλον ὅτι παρῆλθον τόσα χρόνια, δὲν τὸ ἀπεβάλαμεν καὶ θὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναλάβῃ μίαν πρωτοβουλίαν ἐπὶ τέλους, οὕτως ὥστε τὸ θέμα αὐτὸ νὰ λήξῃ καὶ νὰ τακτοποιηθῇ καὶ κάθε κατεργάρης νὰ πάῃ εἰς τὸν πάγκον του. Τὸ δεύτερον θέμα, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ θίξω, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπαιτεῖ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν μίαν θαρραλέαν ἀντιμετώπισιν ὅλων αὐτῶν τῶν κατηγοριῶν τοῦ ἐγκληματίου Μέρτεν. Ὁ ἡγέτης μου κ. Τσιριμῶκος, πρὸ ὀλίγου ὁ σεβαστὸς κ. Ἀλλαμανῆς ἐπίσης, ἀνέπτυξαν τὴν θεωρίαν, ὅτι, ὅταν μία μήνυσις ὑποβληθῇ ἐνώπιον τῶν Γερμανικῶν Δικαστηρίων, εἶναι ἀδύνατον ὁ συκοφάντης νὰ ξεφύγῃ ἀπὸ τὴν Γερμανικὴν Δικαιοσύνην, τὴν ὁποίαν τόσα ἐξέχοντα μέλη τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἐξύμνησαν. Προετίμησεν, ὅμως, ἡ Κυβέρνησις, τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην. Βεβαίως, ὁ οἱοσδήποτε Ἕλλην καὶ πρὸ παντὸς μάλιστα δημόσιοι ἄνδρες, δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ προτιμοῦν τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁποτεδήποτε δημιουργηθῇ ἕνα τοιοῦτον θέμα νὰ ζητοῦν τὸ δίκαιόν τους ἀπὸ ξένην Δικαιοσύνην. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην καταφύγῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, δὲν ὑπάρχει κανένα ἀποδεικτικὸν μέσον. Χθὲς ἀκόμη, ἀνέγνωσα εἰς πρωϊνὴν ἐφημερίδα, ὅτι διὰ τοῦ πληρεξουσίου δικηγόρου τὸ κτῆνος αὐτὸ ἀνέφερεν, ὅτι πλεῖστα ὅσα στοιχεῖα κατώρθωσε νὰ πάρῃ ἀπὸ τὰ δικαστικὰ ἀρχεῖα τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, περὶ τὰ 100 μυστικὰ ἔγγραφα. Ἀλλά, ὅσοι ἐξ ὑμῶν εἶσθε δικηγόροι, ἢ ὅσων ὑπέπεσεν εἰς τὴν ἀντίληψίν σας, θὰ πρέπει νὰ γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι, κατὰ τὸν πάγιον νόμον τὸν ἰδικόν μας, ὅταν ἕνα θέμα ἀπασχολῇ τὴν δημοσίαν γνώμην, ὅταν ἠμπορῇ νὰ φέρῃ κοινωνικὴν ἀναστάτωσιν, κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ ἁρμοδίου εἰσαγγελέως, ἐκδίδεται διαταγὴ εἰς τὸν Τύπον καὶ διατάσσεται οὗτος νὰ σταματήσῃ πᾶσα ἀναγραφὴ εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Καὶ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι αὐτὸ τοῦτο θὰ πράξῃ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Μόλις, νὰ μοῦ τὸ θυμηθῆτε, μόλις τελειώσῃ ἡ συζήτησις καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπεβλήθησαν μηνύσεις, μόλις καὶ αἱ μηνύσεις θὰ παραπεμφθοῦν εἰς τὸν ἁρμόδιον ἀνακριτήν, ὁ εἰσαγγελεὺς θὰ διατάξῃ τὸ σταμάτημα. Ἔτσι εἶναι καὶ ἀσφαλῶς ἡ Κυβέρνησις εἰς αὐτὸ ἀποβλέπει. Διότι μὲ μίαν παρατήρησιν δι’ ὁλοκλήρωσιν τῆς ἀνακρίσεως, ἡ ὁποία ὅπως καὶ χθὲς ἀνέφερεν ὁ κ. Γαληνός, ἀπὸ Ἑλλάδος εἰς Γερμανίαν, ἀπὸ Ὑπουργεῖον εἰς Ὑπουργεῖον, θὰ βραδύνῃ πολύ, μέχρις ὁλοκληρώσεως τῆς ἀνακρίσεως, ἐὰν δὲ περάσουν 10 μῆνες, θὰ περάσῃ χρονικὸν διάστημα ἀρκετόν. Εἰς αὐτό, λοιπόν, ἀποβλέπει ἡ Κυβέρνησις. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θέλει νὰ κλείσῃ τὸ θέμα. Ὕστερα ἀπὸ μίαν ἑβδομάδα, ὕστερα ἀπὸ 10 ἡμέρας.

§273ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τελειώνετε, παρακαλῶ, κ. Βαλοῦρδο. Μὲ ἀναγκάζετε νὰ κάμω χρῆσιν τοῦ κώδωνος καὶ δὲν θέλω. Εἰς ἕνα λεπτόν, παρακαλῶ νὰ τελειώσετε.

§274Γ. ΒΑΛΟΥΡΔΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τελειώνω, καίτοι εἶχον νὰ εἴπω ἀρκετά· μετέφερον, κύριοι συνάδελφοι, τὰς προσωπικάς μου ἀντιλήψεις, μετέφερον τὰς ἀπόψεις μου...

§275Β. ΠΑΝΟΥΣΗΣ. Τοῦ λαοῦ.

§276Γ. ΒΑΛΟΥΡΔΟΣ. Ἀσφαλῶς, κ. Πανούση, τοῦ λαοῦ. Πῶς θὰ εὑρισκόμην ἐδῶ νὰ ὁμιλῶ ἀπὸ τοῦ βήματος; Ἄνευ ψηφοφόρων; Ποῖος ἔστειλε σᾶς, κ. Πανούση; Τὸ ἀμφισβητεῖτε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Μετέφερον, λέγω, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τὰς ἀπόψεις ἑνὸς λαοῦ, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς ἔδωσε τὸ πᾶν, ἀγωνιζόμενος «ὑπὲρ βωμῶν καὶ ἑστιῶν» εἰς τὸν κοινὸν ἀγῶνα. Εἰδικῶς δὲ τῆς συνοικίας εἰς τὴν ὁποίαν κατοικῶ, κᾶθε πρωῒ καὶ βράδυ περνᾷ ἀπὸ τὸ ἐθνικὸν αὐτὸ θυσιαστήριον καὶ ζῇ καὶ σκέπτεται, ὅπως καὶ αἱ μυριάδες τῶν ἄλλων Ἑλλήνων, καὶ μεγαλώνει τὰ παιδιὰ μὲ τὰ ἰδανικά, ὅτι ἕνας λαὸς ποὺ ἔδωσε τόσας θυσίας διὰ τὴν ἐλευθερίαν τῆς πατρίδος του, δὲν ἠμπορεῖ καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ βρωμίζεται ἀπὸ τοὺς ὀχετοὺς τοῦ κᾶθε λογῆς Μέρτεν. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Λ. Μπατρῖνος).

§277ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§278Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί, πρὸ ὀλίγου ἐπληροφορήθην, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Νέας Πολιτικῆς Κινήσεως κ. Ἀθανασιάδης Νόβας μοῦ ἀπηύθυνε τὴν πρωΐαν ἓν ἐρώτημα. Τὸ ἐρώτημα αὐτὸ εἶχε σχέσιν ἀφ’ ἑνὸς μὲ τὴν στάσιν τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος τῆς Γερμανίας ἢ τῶν μελῶν του, ὡς πρὸς τὸ συζητούμενον θέμα, ἀφ’ ἑτέρου, ὡς πρὸς φράσιν, ἡ ὁποία περιείχετο εἰς τὸν πρωϊνὸν λόγον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐν πρώτοις, διότι μόνον τὸ κείμενον τοῦ ἐρωτήματος ἔχων, ὁ κ. Νόβας ἀποδίδει εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν φράσιν, τὴν ὁποίαν ἀσφαλῶς οὗτος δὲν εἶπεν. Δεύτερον, ὡς πρὸς τὴν στάσιν τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος τῆς Γερμανίας, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ὅτι, ἐξ ὅλων τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα κατέχει ἡ Κυβέρνησις, ἐπισήμων καὶ ἄλλων, τὸ Σοσιαλιστικὸν Κόμμα ὄχι μόνον δὲν ἀνεμίχθη εἰς τὴν δημιουργίαν τοῦ θέματος, ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν δημιουργίαν του ἐτήρησε στάσιν ἀπολύτως ἱκανοποιητικήν, διότι εἶναι στάσις ἀπολύτου ἀδιαφορίας. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἰδιαιτέρως εὐτυχής, διότι τὸ Σοσιαλιστικὸν Κόμμα ἐτήρησεν αὐτὴν τὴν σοβαρὰν καὶ ἐμπρέπουσαν στάσιν. Λυποῦμαι, διότι δὲν ἤμην παρὼν τὴν πρωΐαν, τὴν ὥραν ποὺ ἀπηύθυνεν ὁ κ. Νόβας τὸ ἐρώτημα, διὰ νὰ δώσω ἀμέσως τὴν ἀπάντησιν αὐτήν.

§279Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ δώσω μίαν μονολεκτικὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. ὑπουργόν.

§280Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ἴσως νὰ προλάβω παρατήρησιν τοῦ ἀγαπητοῦ συναδέλφου, ἐὰν εἴπω, ὅτι λέγων, ὅτι ὁ κ. Νόβας ἀπέδωκεν εἰς τὸν ὑπουργὸν Οἰκονομικῶν φράσιν, τὴν ὁποίαν δὲν εἶπε, δὲν ἠννόουν βεβαίως, ὅτι τὸ ἔπραξεν ἐκ προθέσεως. Ἠννόουν, ὅτι τὴν ἀπέδωκεν ἐν τῇ ρύμῃ τοῦ λόγου του ἢ ἴσως ἐξ ἀπροσεξίας του, κατὰ τὴν παρακολούθησιν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§281Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, χαίρω διὰ τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ συνέχεια εἰς τὸ θέμα καὶ δι’ αὐτὸ δὲν δίδομεν συνέχειαν.

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Κατσίμπας, ἔχει τὸν λόγον.

§283Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ θὰ εἶμαι πολὺ σύντομος, δὲν θὰ ἀνέλθω ἐπὶ τοῦ βήματος. Εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου διεξοδικώτερον νὰ ὁμιλήσω, ἀλλὰ θὰ ἀρκεσθῶ εἰς ὀλίγα τινὰ καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὴν κατάθεσιν ἐγγράφων τινῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι χρήσιμα διὰ τὴν ἱστορικὴν ἀλήθειαν. Εἶναι γεγονός, κ. Πρόεδρε, ὅτι τὸ συζητούμενον θέμα, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη κατόπιν τῶν συκοφαντιῶν τοῦ ἐγκληματίου πολέμου Μέρτεν, συνεκίνησε βαθύτατα τὴν κοινὴν γνώμην καὶ εἶναι τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον συζητεῖται ὄχι μόνον ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν τελευταίαν γωνίαν τῆς ἑλληνικῆς γῆς. Καὶ τοῦτο, ὅπως ὀρθῶς ἐτόνισαν προλαλήσαντες συνάδελφοι, προέρχεται ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡ ἐθνικὴ ἀντίστασις τιτρώσκεται ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι ὁ Μέρτεν, ἕνας ἐγκληματίας πολέμου, ἔρχεται νὰ κατηγορήσῃ τὸν Πρωθυπουργὸν καὶ τοὺς ὑπουργούς του ὡς συνεργασθέντας μετ’ αὐτοῦ καὶ δὴ ἐπ’ ἀμοιβῇ. Ὑπάρχει ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον δὲν εὗρε τὴν λύσιν του μέχρι σήμερον. Ὑπάρχει μέγα χάσμα μεταξὺ τῶν Κυβερνήσεων τῶν μεταπολεμικῶν καὶ τοῦ κινήματος τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως. Ἡ ἐθνικὴ ἀντίστασις ἐκακοποιήθη πολλαπλῶς. Οἱ μαχηταὶ τῶν βουνῶν καὶ τῆς πόλεως εὑρέθησαν καὶ εὑρίσκονται ἀκόμη εἰς τὰς φυλακάς. Ὑπέστησαν παντοειδεῖς ἐξευτελισμοὺς καὶ ἐδέχθησαν τὰ βέλη τὰ κυβερνητικὰ ἀπὸ πᾶσαν κατεύθυνσιν. Κύριε Πρόεδρε, θὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν ἔκθεσιν τῶν Γερμανῶν περὶ τοῦ ΕΑΜ καὶ τοῦ ΕΛΑΣ, τὴν ὁποίαν καὶ καταθέτω διὰ νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά: «...... ..... (ἀναγινώσκει).....». Κύριε Πρόεδρε, θὰ εἴχομεν τὴν ἀπαίτησιν, ὅπως τὸ 90% τῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν τὸν κατακτητὴν κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον καὶ οἱ ὑπὸ κατηγορίαν τελοῦντες, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ οἱ δύο ὑπουργοί του, νὰ εἶχον πράξει τὸ αὐτό. Δυστυχῶς, τὰ βλήματα τοῦ ἐγκληματίου πολέμου Μέρτεν, δὲν εὑρίσκουν θώρακα ἀντιστασιακόν. Ὡς ἀξιωματικὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, ἐκφράζω τὸ παράπονον καὶ τὴν πικρίαν, διότι οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως ἐδιώχθησαν καὶ ἀρκετοὶ εὑρίσκονται ἀκόμη εἰς τὰς φυλακάς. Ἰδοὺ τὶ ἔλεγεν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 7 Συντακτικὴ πρᾶξις διὰ τοὺς μονίμους ἀξιωματικούς: «...... (ἀναγινώσκει)......». Εἶναι γνωστόν, πῶς ἀνεσκολοπίσθησαν οἱ 800 ἀξιωματικοὶ τοῦ Ε. Λ.Α.Σ. Καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς Γερακίνης ποὺ ἔκαμε τὴν γνωστὴν ἀναφορὰν «ἐκ τῶν ἡμετέρων εἷς νεκρός», διωρίσθη διοικητὴς τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων, διὰ νὰ παρασκευάσῃ ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ποῖον θὰ πολεμήσουν, τὸν Ἑλληνικὸν λαόν; Ἐπειδή, κύριοι συνάδελφοι, ἐγένετο καὶ πολὺς λόγος περὶ τῆς Ὀργανώσεως Π. Α.Ο., θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἔγγραφον, τῆς Συμμαχικῆς Στρατιωτικῆς Ἀποστολῆς.

ΕΘΝΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ

ΕΛΑΣ

V ΤΑΞΙΑΡΧΙΑ

ΕΠΙΤΕΛΙΚΟΝ ΓΡΑΦΕΙΟΝ

Ἀριθ. Ε.Π. 595.

ΔΙΑΤΑΓΗ

Κοινοποιοῦμεν ὡς ἔχει τὴν ὑπ’ ἀριθ. Ε.Π. 6279)13.7. 1944 Διαταγὴν Γενικοῦ Στρατηγείου, πρὸς γνῶσιν καὶ κοινοποίησιν διὰ παντὸς μέσου. Σ. Δ. τῇ 2 Αὐγούστου 1944

Ἡ V Ταξιαρχία

ΦΕΡΡΑΙΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ

Παραλῆπται: 34ον Σ.Π. 5ον καὶ 7ον Α.Τ. 11)34. Λόχος Στρατηγείου Γιὰ τὴν ἀκρίβεια Τὸ ΙΙ Γραφεῖον Κοινοποίησις: Ε.Ν. Δωρίδος–Παρνασσίδος

Π.Ε.Φ. Διεύθυνσιν Ἐφεδρικοῦ ΕΛΑΣ

ΕΛΑΣ

ΓΕΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟ

ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ–ΓΡΑΦΕΙΟ ΙΙα Ἀριθ. Ε.Π. 6279. Σχετ. Α.Π. 839.

ΔΙΑΤΑΓΗ

Κοινοποιοῦμεν πιὸ κάτω ἔγγραφο τῆς Συμμαχικῆς Στρατιωτικῆς Ἀποστολῆς καὶ παρακαλοῦμεν νὰ δώσετε σ’ αὐτὸ εὐρεῖα δημοσιότητα.

Σ. Δ. Γενικοῦ Στρατηγείου 14.7.44

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΣΑΡΑΦΗΣ

Ὑποστράτηγος Ἀκριβὲς ἀντίγραφον Τὸ ΙΙα Γραφεῖον Τ.Σ. Ὑπογραφὴ Πρὸς Τὸ 30ὸν Σύνταγμα Ἀπὸ Συμμαχικὴν Στρατιωτικὴν Ἀποστολὴν 1 Ἰουλίου 1944 Αἱ δυνάμεις τῆς Μέσης Ἀνατολῆς μὲ ἐξουσιοδότησαν νὰ δημοσιεύσω τὴν κάτωθι δήλωσιν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν ΠΑΟ γιὰ δημοσιότητα στὴν ἐφημερίδα σας. «Αἱ δυνάμεις Μέσης Ἀνατολῆς δὲν ἔχουν καμμίαν ἐπαφὴν οἱασδήποτε φύσεως μὲ τὴν ΠΑΟ καὶ δὲν παρέχουν εἰς αὐτὴν ὅπλα, ρουχισμόν, πυρομαχικὰ καὶ χρήματα, οὔτε τίποτε ἄλλο

Ταγματάρχης Συμμαχικῆς Στρατιωτικῆς Ἀποστολῆς

ΤΖΑΚ»

§284Θ. ΜΠΑΡΜΠΑΣ. Πότε καὶ ποῦ; Ἀφῆστε τὰ πλαστὰ ἔγγραφα.

§285Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΑΣ. Ὁ Ἄγγλος ταγματάρχης Τζὰκ τὸ στέλνει ἀπὸ μέρους τοῦ Στρατηγείου τῆς Μ. Ἀνατολῆς πρὸς τὸν ΕΛΑΣ. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§286Θ. ΜΠΑΡΜΠΑΣ. Ἡ ΠΑΟ δὲν ἔχει ἀνάγκην ἀναγνωρίσεώς της ἀπὸ κανένα. Ἀπὸ τὰ ἔγγραφα ποὺ καταθέτω διὰ νὰ καταχωρηθοῦν εἰς τὰ πρακτικὰ θὰ φανῇ πῶς ἱδρύθη ἡ ΠΑΟ καὶ πῶς ἔδρασε ὡς ἐπίσης καὶ τὶ ἡμεῖς ξέραμε γιὰ τὴν δική σας δρᾶσιν.

ΠΡΑΚΤΙΚΟΝ

Ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὴν δημιουργηθεῖσαν σήμερον κατάστασιν εἰς τὴν Βόρειον καὶ Β. Α. Ἑλλάδα.

ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΜΕΝ

Ἄρθρον 1ον. Ἱδρύομεν ὀργάνωσιν ὑπὸ τὸν τίτλον «Ὑπερασπισταὶ Βορείου Ἑλλάδος» (Υ.Β.Ε.). Ἄρθρον 2ον Σκοπός. α) Ἐξουδετέρωσις πάσης ξενικῆς προπαγάνδας ἀπειλούσης εἰς τὴν ἀπόσπασιν Βορείων Ἐπαρχιῶν τῆς Ἑλλάδος (Ἠπείρου–Μακεδονίας–Θράκης). β) Διατήρησις καὶ ἐξύψωσις τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἐθνικοῦ φρονήματος. γ) Σθεναρὰ ἀντίδρασις κατὰ πάσης ἐνεργείας ἢ προπαγάνδας ὁποθενδήποτε προερχομένης καὶ τεινούσης εἰς τὴν ἀφαίρεσιν τμήματος τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος. δ) Προσπάθεια ἐπεκτάσεως τῶν ὁρίων τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὰς ἱστορικὰς της κατευθύνσεις. Ἄρθρον 3ον Μέσα: α) Διηνεκὴς σοβαρὰ προσπάθεια ἀτομικὴ καὶ συλλογική, ἁπάντων τῶν Ἑλλήνων Πατριωτῶν διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ. β) Πνευματικὴ διαφώτισις τῆς κοινῆς γνώμης τοῦ Ἐξωτερικοῦ ἐπὶ τῶν ἱστορικῶν δικαιωμάτων τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς. γ) Ἀποδοχὴ πάσης ἠθικῆς καὶ οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως ἐξ οἱασδήποτε κατευθύνσεως προερχομένης πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ. Ἄρθρον 4ον. Ἑταῖροι: Εἰς τὴν Ὀργάνωσιν προσλαμβάνονται ἄτομα ἐμπνεόμενα ὑπὸ καθαρῶς Ἑλληνικῶν Ἐθνικῶν Φρονημάτων, ἀνιδιοτελῆ καὶ δυνάμενα νὰ ἐνισχύσωσι τὸν ἀγῶνα κατὰ τρόπον ἀποτελεσματικόν, θὰ ἀποκαλοῦνται δὲ «Ε-

ΤΑΙΡΟΙ».

Ἄρθρον 5ον. Ὑποχρεώσεις «ΕΤΑΙΡΩΝ»: —Ἀπόλυτος ἐχεμύθεια. —Καταβολὴ πάσης προσπαθείας ἐξικνουμένης καὶ μέχρι τῆς αὐτοθυσίας. —Ἀπόλυτος πειθαρχία ἐν τῇ ἐκτελέσει τῶν Δ)γῶν. —Οἱ «ΕΤΑΙΡΟΙ» ὁρκίζονται καὶ λαμβάνουν ἀριθ. ταυτότητος. Ἄρθρον 6ον. Κυρώσεις: Εἰς τὰς περιπτώσεις τῆς Προδοσίας, ἀρνήσεως ὑπηρεσίας καὶ ἀκριτομυθίας «ΘΑΝΑΤΟΣ». Ἄρθρον 7ον. ΔΙΟΙΚΟΥΣΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗ: Πρὸς τὸ παρὸν ἀποτελεῖται ὑπὸ τῶν 4 (τεσσάρων) ὑπογραφομένων «ΕΤΑΙΡΩΝ» μὲ δικαίωμα αὐξήσεως ἐν καιρῷ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μελῶν τῆς Διοικούσης Ἐπιτροπῆς μέχρι 15. Αἱ ἀποφάσεις λαμβάνονται κατὰ πλειοψηφίαν. Ἄρθρον 8ον. Ἐγένετο ἐν Θεσσαλονίκῃ ἔνθα καὶ ἑδρεύει προσωρινῶς τὴν 10ην τοῦ μηνὸς Ἰουλίου ἔτους 1941 καὶ ὑπεγράφη ἐντὸς τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ τοῦ Ἁγίου Ἐλευθερίου, ὁρκισθέντων τῶν ὑπογραφομένων «ΕΤΑΙΡΩΝ» ἐπὶ τῆς ἐπακριβοῦς τηρήσεως τῶν διαλαμβανομένων ἐν τῷ παρόντι Πρακτικῷ. Ἐπικαλούμενοι διὰ τὴν εὐόδωσιν τῶν προσπαθειῶν μας καὶ τὴν βοήθειαν τοῦ Θεοῦ, ὑπογραφόμεθα:

Ἀποσπάσματα ἐκ τῶν ἁρμοδίως ὑποβληθεισῶν 5 ἐκθέσεων τοῦ ἐκ τῶν ἱδρυτῶν τῆς ΥΒΕ — μετονομασθείσης εἰς ΠΑΟ — τότε ταγματάρχου Μπάρμπα Θωμᾶ, τὸν Ὀκτώβριον 1943. Κάϊρον 6 Ὀκτωβρίου 1943 Πρὸς Τὴν Ἀμερικανικὴν Ὑπηρεσίαν Πληροφοριῶν Ἐνταῦθα. Ἐν συνεχείᾳ πρὸς προγενεστέρας μου ἐκθέσεις, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω Ὑμῖν ἀντίγραφον τῆς ἀπὸ 28. 11.43 τοιαύτης, ἵνα καὶ ταύτης λάβῃ γνῶσιν ἡ Ὑπηρεσία Ὑμῶν καὶ διατάξῃ ὅ,τι ἤθελε κρίνει σκόπιμον καὶ ἐξυπηρετικὸν τῆς καταστάσεως, ὡς αὕτη ἐδημιουργήθη σήμερον. Ἡ Ὀργάνωσις ΠΑΟ στηρίζει πολλὰς ἐλπίδας εἰς τὴν κραταιὰν Σύμμαχον τῆς Πατρίδος μας Ἀμερικὴν, καὶ εὐελπιστεῖ, ὅτι θὰ τύχῃ τῆς ἀπαραιτήτου συνδρομῆς καὶ ἐνισχύσεως πρὸς ἐπίτευξιν τῶν σκοπῶν της. Εἶναι δὲ ἤδη γνωστόν, ὅτι οἱ σκοποὶ τῆς ΠΑΟ δὲν εἶναι πολιτικοί, οὔτε κομματικοί, ἀλλὰ καθαρῶς πατριωτικοὶ καὶ ἀπελευθερωτικοί. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι εἰς τὰ ὦτα μου ἀντηχοῦν αἱ ἐκκλήσεις τὰς ὁποίας κάμουν οἱ ἐκεῖ ἐναγωνίως ἀναμένοντες ἀγωνισταί, μὲ τοὺς ὁποίους, ὅμως, δὲν ἔχω ἐπὶ δίμηνον τώρα οὐδεμίαν ἐπαφήν. Ἀλλ’ ἀντηχεῖ ἐπίσης καὶ τὸ μοιρολόγι τῆς μάννας, γιὰ τὸ ἀδικοσκοτωμένον παιδί της, ἀπὸ τὸν στρατὸ τοῦ ΕΛΑΣ. Δὲν μπορεῖ νὰ παρηγορηθῇ ἡ γρηὰ μάννα, γιατὶ τὸ παιδί της αὐτὸ γλύτωσε ἀπ’ τὰ βόλια τῶν Ἰταλῶν στὴν Ἀλβανία, ποὺ τόσο ἡρωϊκὰ πολέμησε καὶ παρασημοφορήθηκε, γιὰ νὰ σκοτωθῇ ἐδῶ ἀπὸ βόλι ἀδελφικό. Καὶ οἱ ἄλλοι ὅμως, ποὺ δὲν κατώρθωσε ὁ ΕΛΑΣ νὰ ἐξοντώσῃ μέχρι τώρα, διατρέχουν κίνδυνον εἰς τὸ μέλλον, ἂν δὲν γίνουν ἰσχυροί, ἠθικῶς καὶ ὑλικῶς. Διότι, ἄλλως, ἂν δὲν τοὺς διαλύσῃ ὁ ΕΛΑΣ, μοιραίως θὰ αὐτοδιαλυθοῦν. Ἀλλοίμονον ὅμως τότε. Ἀπόλυτος κύριος τῆς καταστάσεως ὁ ΕΛΑΣ καὶ αἱ συνέπειαι, οὐχὶ εὐχάρισται διὰ τὴν Ἑλλάδα, καὶ διὰ τοὺς Συμμάχους.

Θ. ΜΠΑΡΜΠΑΣ

Ταγματάρχης

Δ. Υ. ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ

Ἐν Καΐρῳ τῇ 28ῃ Ὀκτωβρίου 1943 Πρὸς Τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως Κύριε Πρόεδρε, Ἐν συνεχείᾳ τῶν πρὸς ὑμᾶς προφορικῶς ἐκτεθέντων πρό τινων ἡμερῶν, ἐν σχέσει μὲ τὰς ἐν Μακεδονίᾳ δρώσας ὀργανώσεις, λαμβάνω τὴν τιμὴν καὶ ἐγγράφως νὰ σᾶς ἀναφέρω τὰ κάτωθι: Ἐν Μακεδονίᾳ ὑφίστανται καὶ δρῶσι σήμερον αἱ κάτωθι ὀργανώσεις μὲ ἕδραν τὴν Θεσσαλονίκην: Π.Α.Ο. (Πανελλήνιος Ἀπελευθερωτικὴ Ὀργάνωσις), Ε.Α.Μ. (Ἑνιαῖον Ἀπελευθερωτικὸν Μέτωπον). Ε.Δ.Ε.Σ. (Ἐθνικὸς Δημοκρατ. Ἑλληνικὸς Σύνδεσμος). ................................................ II. Ε.Α.Μ. Ἡ ὀργάνωσις Ε.Α.Μ. εἶναι γνωστή. Σκοπός της φαινομενικῶς εἶναι ἡ ἀπελευθέρωσις, ἐν τῇ πραγματικότητι ὅμως, αἱ προσπάθειαί της τείνουν εἰς τὴν ἐν καιρῷ κατάληψιν τῆς ἐξουσίας καὶ ἐγκαθίδρυσιν τῆς δικτακτορίας τοῦ Προλεταριάτου. Ἀγνοεῖ ὅλας τὰς ἄλλας ὀργανώσεις καὶ ἀρνεῖται εἰς αὐτὰς τὸ δικαίωμα νὰ ὀργανώσουν ἀνταρτικὰς ὁμάδας, προσπαθοῦσα ὅπως οἱ πάντες ἐνταχθῶσιν εἰς αὐτήν, πρὸς ἐπιτυχίαν τῶν σκοπῶν αὐτῆς. Στρέφεται μετ’ ἀδικαιολογήτου ἐχθρότητος ἐναντίον τῆς Π.Α.Ο., τὴν ὁποίαν παντοιοτρόπως συκοφαντεῖ, ραδιουργεῖ καὶ κατηγορεῖ τὰ μέλη της καὶ δὴ ὀνομαστικῶς διὰ τῶν ὑπ’ αὐτῆς ἐκδιδομένων ἐντύπων, ὡς πράκτορας τῆς Γκεστάπο. Κάθε ἀπόπειρα συγκροτήσεως ἐνόπλων ἀνταρτικῶν ὁμάδων προσπαθεῖ νὰ διαλύσῃ διὰ τῶν ὅπλων, τοῦθ’ ὅπερ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐπιτυγχάνει, δοθέντος, ὅτι διαθέτει ἄφθονα τὰ ὑλικὰ μέσα, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν ΠΑΟ, μὴ διαθέτουσαν οὐδὲν σχεδὸν αὐτόματον ὅπλον, εἰ μὴ μόνον ἀτομικὰ τοιαῦτα. Εἶναι δὲ θαῦμα πῶς ἡ Π.Α.Ο. κατώρθωσε νὰ συγκροτήσῃ καὶ διατηρήσῃ ἐπὶ μῆνας τώρα 1.800 καὶ πλέον ἄνδρας, χωρὶς τὸ Ε.Α.Μ. νὰ ἐπιτύχῃ τὴν διάλυσίν των, ἐκτὸς ὡρισμένων περιοχῶν, καίτοι κατ’ ἐπανάληψιν ἀπεπειράθη. Ἡ δύναμις τοῦ ἰσχυροτέρου ἐκάμφθη πρὸ τῆς ἠθικῆς ἰσχύος. Ἐὰν τὸ Ε.Α.Μ. ἐξακολουθήσῃ ἐνισχυόμενον ὑλικῶς καὶ ἠθικῶς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν Συμμάχων καὶ ἐὰν δὲν ἐξαναγκασθῇ νὰ σταματήσῃ τὸν ἐμφύλιον πόλεμον καὶ περιορισθῇ μόνον εἰς τὴν κατὰ τοῦ κατακτητοῦ δρᾶσιν, αἱ καταστροφαὶ ἅς θὰ ὑποστῇ, ἡ δύσμοιρος χώρα, θὰ εἶναι ἀνεπανόρθωτοι. Οἱ ἀρχηγοὶ τοῦ Ε.Α.Μ. ἐμπεποτισμένοι μὲ τὰ κηρύγματα καὶ τὰς δοξασίας τῶν διεθνιστῶν ἀρχηγῶν των, ἀδιαφοροῦν τελείως διὰ τὰς συνεπείας τῶν ἐνεργειῶν των. ................................................ Πολλοὶ ἀξιωματικοὶ εἶναι πρόθυμοι νὰ σᾶς συντρέξουν εἰς τὴν πατριωτικὴν αὐτὴν προσπάθειάν σας. Νὰ μεταβοῦν ἐντεῦθεν εἰς τὴν ὑπόδουλον Ἑλλάδα, μεταφέροντες εἰς τοὺς ἐκεῖ ἐναγωνίως ἀναμένοντας ἀδελφοὺς μας, τὴν σανίδα τῆς σωτηρίας, τὰ μέσα διὰ νὰ σωθῇ ἡ Ἑλλὰς καὶ τὸ χαρούμενον ἄγγελμα «ΘΑΡΡΕΙΤΕ ΑΔΕΛ-ΦΟΙ» σαλπίσατε σάλπισμα ἐθνοσωτήριον. Ἡ πατρίς μας, ἡ Ἑλλάς μας, ἐσώθη. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ δεχθῆτε τὴν ἔκφρασιν τῆς ὑπερτάτης πρὸς Ὑμᾶς ἀφοσιώσεώς μου καὶ τοῦ βαθυτάτου σεβασμοῦ. (Ὑπογραφὴ) ΘΩΜΑΣ ΜΠΑΡΜΠΑΣ

Ταγματάρχης Πεζικοῦ

Δ. Υ. ΑΠΟΡΡΗΤΟΝ

ΙΙον Ἐν Καΐρῳ τῇ 22ᾳ Ὀκτωβρίου 1943 Πρὸς

Τὴν Ἀγγλο–Ἑλληνικὴν Γραμματείαν

ΕΝΤΑΥΘΑ

Συμπληρῶν τὴν πρὸς Ὑμᾶς κατάθεσίν μου, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω συνημμένως ἀντίγραφον ἀναφορᾶς μου, ὑποβληθείσης πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐν ᾗ ἐν σχετικῇ λεπτομερείᾳ ἐκτίθενται τὰ τῶν Ὀργανώσεων Μακεδονίας καὶ ἡ δρᾶσις αὐτῶν, καὶ νὰ γνωρίσω τὰ κάτωθι: Εἰς Θεσσαλονίκην ὑπηρετῶν ἀπὸ τῆς καταρρεύσεως, οὐδέποτε ἐσκέφθην ν’ ἀφιχθῶ εἰς Μέσην Ἀνατολήν, καθ’ ὅσον εἶχον τὴν γνώμην, ἣν καὶ ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω, ὅτι αἱ ἐκεῖ ὑπηρεσίαι μου ἃς προσέφερον παρὰ τῇ Ὀργανώσει Π.Α.Ο., ἡ συγκρότησις τῆς ὁποίας δὲν εἶναι ἔργον ξένον πρὸς τὸν ὑποφαινόμενον, ὡς ἤδη τυγχάνει εἰς ὑμᾶς γνωστόν, ἦσαν ἀσυγκρίτως σπουδαιότεραι. Διατρέξας πρὸς στιγμὴν σοβαροὺς κινδύνους συλλήψεως ὑπὸ τῶν Γερμανῶν, συνεπείᾳ γεγονότων, ἅτινα δὲν προτίθεμαι νὰ ἐκθέσω ἐνταῦθα καὶ ἐπωφεληθεὶς τῆς παρουσιασθείσης μοι εὐκαιρίας, ἀφίχθην ἐνταῦθα, οὐχὶ διὰ νὰ ἀποφύγω τοὺς κινδύνους, διότι τούτους κάλλιστα ἠδυνάμην ν’ ἀποφύγω καταφεύγων εἰς τὰς ὠργανωμένας ἀνταρτικὰς ὁμάδας τῆς Π.Α.Ο., ἀλλὰ διὰ νὰ ἐκθέσω πρὸς Ὑμᾶς τὰ πραγματικὰ γεγονότα καὶ διαφωτίσω περὶ τῆς δράσεως καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν ἃς προσφέρουν καὶ δύνανται νὰ προσφέρουν εἰς τὸ μέλλον αἱ δύο ὀργανώσεις Π.Α.Ο. καὶ Ε.Α.Μ. καὶ ὁ στρατὸς αὐτῶν Ε.Σ. (Ἑλληνικὸς Στρατὸς) τῆς πρώτης καὶ Ε.Λ.Α.Σ. (Ἐθνικὸς Λαϊκὸς Ἀπελευθερωτικὸς Στρατὸς) τῆς δευτέρας ἐπιτυγχάνων δὲ τοῦτο ὡς καὶ ἐνίσχυσιν τῆς Π.Α.Ο. ἐκ μέρους ὑμῶν ὑλικήν τε καὶ ἠθικήν, νὰ ἐπανέλθω εἰς τὰ ἴδια κομίζων εἰς τοὺς ἀγωνιῶντας ἀγωνιστὰς λόγῳ τῆς ἐγκαταλείψεώς των, τὰ μέσα καὶ τὴν ἠθικὴν δύναμιν καὶ κῦρος διὰ τὴν συνέχισιν τῶν προσπαθειῶν των. Ὑπῆρξα στρατιώτης τίμιος καὶ ὡς τοιοῦτος ἐσυνήθισα νὰ λέγω τὴν ἀλήθειαν καὶ μόνον τὴν ἀλήθειαν ὅσον δήποτε πικρὰ καὶ ὠμὴ ἂν εἶναι αὕτη. Τὸ Ε.Α.Μ. ἀπεργάζεται τὴν καταστροφὴν τῆς Πατρίδος μας. Ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, μὲ ἀπώτερον σκοπόν, νὰ ἐπιβάλῃ δουλείαν πρὸ τῆς ὁποίας νὰ ὠχριᾷ ἡ γερμανοϊταλικὴ κατοχή. Ἡ Π.Α.Ο. ἐργάζεται εἰλικρινῶς διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν καὶ ἐξυγίανσιν τῆς Πατρίδος. Τὸ Ε.Α.Μ. δὲν προτίθεται, ἀλλ’ οὔτε εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐνισχύσῃ ἀποτελεσματικῶς τοὺς Συμμάχους καὶ νὰ συμβάλῃ εἰς τὸν κατὰ τοῦ ἐχθροῦ ἀγῶνα. Ἡ Π.Α.Ο., ὄχι μόνον διάθεσιν ἔχει, ἀλλ’ εἶναι εἰς θέσιν νὰ δράσῃ ἀποτελεσματικῶς παρὰ τὸ πλευρὸν τῶν Συμμάχων μας. Ε.Α.Μ. σημαίνει δολιότητα, ὑποκρισίαν, συκοφαντίαν, δὲν διστάζω δὲ νὰ εἴπω ἀτιμίαν, δολοφονίαν καὶ δρᾶσιν ἀντεθνικήν. Π.Α.Ο. σημαίνει εὐθύτητα, νομιμότητα, εἰλικρίνειαν, σωφροσύνην, ἀγῶνα εἰλικρινῆ, δρᾶσιν Ἐθνικήν. Ἂν ἐν ὀλίγοις ἐξετάσωμεν τὰ ἔργα καὶ τὴν δρᾶσιν τοῦ Ε.Α.Μ. θὰ διαπιστώσωμεν, δυστυχῶς, ὅτι τοῦτο περισσότερον ἀσχολεῖται μὲ τὴν Π.Α.Ο., περισσότερον ἐναντίον της ἀγωνίζεται, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον μὲ αὐτὴν ἐμπλέκεται εἰς ἀγῶνα, μὲ αὐτὴν ἀσχολεῖται ὁ τύπος του, παρὰ μὲ τὸν ἐχθρόν. ................................................ Τὸ Ε.Α.Μ. ὠργανώθη δι’ ἀλληλοσπαραγμόν. Διψᾶ αἷμα ἀδελφικόν. Θέλει νὰ δράσῃ ἐναντίον τῶν Ἐθνικοφρόνων Ἑλλήνων, ἀλλὰ δὲν θὰ διστάσῃ νὰ δράσῃ καὶ ἐναντίον τῶν Συμμάχων, ὅταν κρίνῃ, ὅτι τοῦτο θὰ ἐξυπηρετήσῃ τοὺς σκοπούς του. Δὲν τὸ ἀποκρύπτουν ἄλλως τε καὶ πολλοὶ: «θὰ κτυπήσωμεν καὶ αὐτοὺς μὲ τὰ ἴδια τους τὰ ὅπλα». Τὸ νομίζουν πολὺ εὔκολον!! ................................................ Ἡ Π.Α.Ο. ἔχει εἰς τοὺς κόλπους της ὅλους τοὺς μονίμους ἀξιωματικούς, τὸ πλεῖστον τῶν ἐφέδρων, ἀλλὰ καὶ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς καὶ τοὺς τιμίους στρατιώτας. Ἔχει δεκάδα συνταγματαρχῶν, ἑκατοντάδας ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, ἑκατοντάδας κατωτέρων καὶ χιλιάδας ἐφέδρων. Αὐτοὶ εἶναι οἱ φυσικοὶ ἀρχηγοὶ τοῦ στρατοῦ καὶ αὐτοὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ συγκροτήσουν στρατὸν καὶ νὰ τὸν ὁδηγήσουν εἰς τὴν μάχην. Αὐτοὶ τὸν ὡδήγησαν εἰς τὴν Ἀλβανίαν, ὅπου τὰ ὅπλα των ἐστέφθησαν μὲ δάφνας. ................................................ Ἡ Ἑλλὰς θὰ σᾶς εἶναι εὐγνώμων, ἐὰν καὶ τὴν φορὰν ταύτην σωθῇ ἀπὸ τὸν τρομερώτερον τῶν κινδύνων ποὺ τὴν ἀπειλοῦν, χάριν εἰς τὴν ἔγκαιρον ἐπέμβασίν σας. (Ὑπογραφὴ) ΘΩΜΑΣ ΜΠΑΡΜΠΑΣ Ἀκριβὲς ἀντίγραφον Ταγ)χης Πεζικοῦ Δ. Υ. ΑΠΟΡΡΗΤΟΝ IIIον Ἐν Καΐρῳ τῇ 28ῃ Ὀκτωβρίου 1943 Πρὸς

Τὴν Ἀγγλο–Ἑλληνικὴν Γραμματείαν

ΕΝΤΑΥΘΑ

Ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὴν ἀπὸ 22ας τρέχοντος ἔκθεσίν μου, ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀναφέρω καὶ τὰ κάτωθι κατόπιν τῆς γενομένης σήμερον εἰς τὰς ἐφημερίδας δημοσιεύσεως «Περὶ τὴν διαμάχην τῶν Ἑλλήνων Ἀνταρτῶν». Τὸ δημοσίευμα τοῦτο μὴ ἀφιστάμενον οὐδόλως τῆς πραγματικότητος, ἀποδεικνύει ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ βάσιμον, ἀλλὰ καὶ τὸ ἀλάθητον τῶν ὑπ’ ἐμοῦ ἐκτεθέντων προφορικῶν τε καὶ ἐγγράφως. Εἶναι πλέον ἐκτὸς ἀμφιβολίας τὸ γεγονός, ὅτι τὸ Ε.Α.Μ. ἐπιδιώκει σκοποὺς πολιτικοὺς διὰ τὴν ἐπίτευξιν τῶν ὁποίων δὲν θὰ ὀρρωδήσῃ πρὸ οὐδενὸς μέτρου. Καὶ τὰ συμμαχικὰ στρατεύματα, ἅτινα τυχὸν θὰ ἀπεβιβάζοντο εἰς Ἑλλάδα, τὸ Ε.Α.Μ. θὰ προσεπάθει καὶ διὰ τῶν ὅπλων νὰ τὰ ἐμποδίσῃ, ἐφ’ ὅσον θ’ ἀντελαμβάνετο, ὅτι ἡ παρουσία αὐτῶν δὲν θὰ ἐπέτρεπε τὴν παρ’ αὐτοῦ ἐπιδιωκομένην κατάληψιν τῆς ἐξουσίας. Ὁμολογεῖται ἤδη ὁ φόνος τοῦ Ἄγγλου ἀξιωματικοῦ, εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι τὴν εὐθύνην θὰ ἐπιρρίψουν εἰς ἄλλους. Ἐπείσθησαν πλέον οἱ Σύμμαχοί μας, ὅτι τὸ Ε.Α.Μ. ὀλίγον ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν καὶ περισσότερον διὰ σκοποὺς ἀλλοτρίους. Τὶ μέλλει γενέσθαι ἤδη; ................................................ Ἄν οὐδὲν ἐπιτευχθῇ, ἂν δὲν πεισθοῦν οἱ ἁρμόδιοι, δὲν θὰ βαρύνεται ἡ ὀργάνωσις μὲ εὐθύνας διὰ τὴν μὴ διαφώτισιν τῶν ἁρμοδίων. Καὶ ἐγὼ θὰ δικαιοῦμαι νὰ εἴπω εἰς τοὺς ἀγωνιστάς μου: Ἔπραξα τὸ πᾶν προφορικῶς καὶ ἐγγράφως ἐξέθεσα τὴν κατάστασιν εἰς τοὺς ἁρμοδίους, διεμαρτυρήθην, ἱκέτευσα, ἐξελιπάρησα, ἔκρουσα τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου. Τὶ ἄλλο ἠδυνάμην νὰ πράξω: ................................................ Πολλοὶ Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ εἶναι πρόθυμοι νὰ σᾶς συντρέξουν εἰς τὸ ἔργον τῆς συγκροτήσεως στρατοῦ Ἐθνικοῦ. Στείλατέ τους ἐκεῖ μαζὺ μὲ Ἄγγλους ἀξιωματικοὺς καὶ μὲ ὑλικὰ μέσα. Δώσατε εἰς αὐτοὺς ὁδηγίας τὰς ὁποίας νὰ μεταβιβάσουν εἰς τοὺς ἐκεῖ ἀγωνιστὰς καὶ διαταγὰς περὶ τοῦ τρόπου δράσεως. Ὁ ἀντισυνταγματάρχης Ἀργυρόπουλος εἰς τὰ Πιέρια, ἀνώτεροι καὶ κατώτεροι ἀξιωματικοὶ καὶ χιλιάδες Ἐθνικοφρόνων πολιτῶν, ἀναμένουν ἐναγωνίως τὸ σύνθημα, τὴν σανίδα τῆς σωτηρίας ἀπὸ τοὺς μεγάλους των καὶ ἰσχυροὺς Συμμάχους. Θὰ εἶμαι σήμερον ἥσυχος, θὰ ἔχω ἀναπαυμένην τὴν συνείδησίν μου, ὅτι ἔπραξα τὸ καθῆκον μου ἀπέναντι ὑμῶν καὶ ἀπέναντι τῆς Ὀργανώσεως. Ἡ Ὑπηρεσία σας ἂς πράξῃ ὅ,τι νομίζει, ὅτι ἐπιβάλεται, ἂς λάβῃ τὰ ὑπὸ τῶν περιστάσεων ἐπιβαλλόμενα μέτρα. Ἡ Ἑλλὰς θὰ εἶναι εὐγνώμων εἰς τοὺς Συμμάχους της, ἂν τὴν σώσουν καὶ τὴν φορὰν αὐτὴν ἀπὸ τὸ ἀδιέξοδον εἰς τὸ ὁποῖον περιῆλθεν, ἂν ἐξέλθῃ μὲ ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγωτέρας θυσίας καὶ ζημίας. Τελειώνων τὴν παροῦσαν μου, τίθεμαι εἰς τὴν διάθεσίν σας, ἵνα καὶ προφορικῶς ἀναπτύξω τυχὸν σκοτεινὰ σημεῖα τῶν κατὰ καιροὺς ἐκτεθέντων ὑμῖν.

ΘΩΜΑΣ ΜΠΑΡΜΠΑΣ

Ταγμ)ρχης Πεζικοῦ Ἀριθ. Πρωτ. Δ.Υ. Ἀπόρρητος–Προσωπική. Ἐν Καΐρῳ τῇ 21 Νοεμβρίου 1943 Πρὸς

Τὸν Κον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως

ΕΝΤΑΥΘΑ

Κύριε Πρόεδρε, Λαμβάνω τὴν τιμήν, ἐν συνεχείᾳ πρὸς προγενεστέρας μου προφορικὰς καὶ ἐγγράφους ἐκθέσεις, ν’ ἀναφέρω τὰ κάτωθι, ἀφορῶντα τὴν κατὰ τὴν γνώμην μου συνένωσιν τῶν Ἐθνικῶν Δυνάμεων τῆς Χώρας. ................................................ Ἀφ’ ἑτέρου δέ: — Τὸ γεγονός, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ἀκαθοδήγητος καὶ ἀπροσανατόλιστος, χάρις εἰς τοὺς ἔχοντας συμφέρον νὰ κρατῶσι τοῦτον εἰς τὸ σκότος διὰ διαφόρων τεχνασμάτων καὶ παγιδεύσεων, καὶ τοῦτο πρὸς ἱκανοποίησιν ἀτομικῶν βλέψεων καὶ φιλοδοξιῶν, ἢ ἐπίτευξιν πολιτικῶν σκοπῶν, καὶ τέλος. — Τὴν ἐκ μέρους τῶν διαφόρων ὀργανώσεων καὶ ὁμάδων, αὐτόβουλον δρᾶσιν, ἀποβλέπουσαν ἐνίοτε εἰς σκοποὺς πολιτικοὺς καὶ ἰδιοτελεῖς. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὰς κάτωθι προτάσεις, αἵτινες, νομίζω, ὅτι ἐὰν υἱοθετηθῶσι, τὰ μάλα θὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν συνένωσιν ὅλων τῶν Ἐθνικῶν Δυνάμεων τῆς Χώρας, ἐπιβεβλημένης σήμερον ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην ἐποχήν, διὰ τὸ καλῶς ἐννοούμενον συμφέρον τῆς Ἑλλάδος. 1ον. Ἀποστολὴ ἐντεῦθεν εἰς ὑπόδουλον Ἑλλάδα ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ὁδηγιῶν (ἐγγράφων εἰς τὰς γενικὰς κατευθυντηρίους γραμμὰς); σαφῶν καὶ συγκεκριμένων, ἄνευ κενῶν καὶ διφορουμένων, εἰς τρόπον ὥστε οὐδεμίαν νὰ ἀφήνουν ἀμφιβολίαν εἰς τοὺς παραλήπτας αὐτῶν. 2ον. Αἱ παρασχεθησόμεναι ὁδηγίαι νὰ στρέφωνται: Εἰς τὴν καταβλητέαν προσπάθειαν συνενώσεως τοῦ Ἐθνικόφρονος πληθυσμοῦ εἰς μίαν Ἐθνικιστικὴν Ὀργάνωσιν, τελείως ἀχρωμάτιστον καὶ ἄνευ πολιτικῶν βλέψεων καὶ ἰδιοτελῶν ἐπιδιώξεων. Εἰς τὸν τρόπον συγκροτήσεως Μονάδων Στρατοῦ τοῦ τόπου συγκεντρώσεως, (ἀναλόγως τῶν προβλεπομένων ἀναγκῶν) καὶ τοῦ τρόπου τῆς δράσεως, τόσον κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἀπελευθερώσεως, ὅσον καὶ κατὰ τὸ τοιοῦτον τῆς μεταβατικῆς περιόδου. Εἰρήσθω ἐνταῦθα, ὅτι τὸ στάδιον τῆς μεταβατικῆς περιόδου ἡ Π.Α.Ο. θεωρεῖ ὡς τὸ λεπτότερον καὶ κυριώτερον σημεῖον τῆς ὅλης ὑποθέσεως, τοῦτο δὲ, διότι εἶναι δυνατὸν κατὰ τὴν περίοδον ταύτην, ἰδίᾳ ἂν ἡ χώρα μας ἀπελευθερωθῇ, οὐχὶ διὰ στρατιωτικῆς προσπαθείας τῶν Συμμάχων εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλ’ ἐξαναγκασθῇ ὁ ἐχθρὸς νὰ τὴν ἐκκενώσῃ λόγῳ στρατιωτικῆς πιέσεως, τὰ ἀριστερὰ καὶ ἀναρχικὰ στοιχεῖα (ΕΑΜ καὶ ΕΛΑΣ) νὰ δημιουργήσουν μέχρι τῆς ἀφίξεως Συμμαχικῶν Στρατευμάτων, τοιαύτην κατάστασιν, σύγχυσιν καὶ τρομοκρατίαν, καὶ θὰ ἐπισωρεύσουν τόσας συμφοράς, ὥστε νὰ θρηνήσωμεν θύματα καὶ ὑλικὰς καταστροφὰς τόσας, ὅσας δὲν ὑπέστη καὶ δὲν ἐγνώρισεν ἡ Ἑλλὰς κατὰ τὴν τελευταίαν τριακονταετίαν. Καὶ ἐπειδή, ἀκριβῶς, θεωρεῖ τὸν κίνδυνον τοῦτον σοβαρόν, μελετᾶ αὐτὸν ἀπὸ πάσης ἀπόψεως καὶ καταβάλλει ἐξαιρετικὰς προσπαθείας, ἵνα πάσῃ θυσίᾳ ἀποφευχθῇ. Ἐπὶ τῆς τηρητέας στάσεως εἰς τὸ ἐπίμαχον πάντοτε πολιτειακὸν ζήτημα. 3ον. Μεταβίβασις τῶν πληροφοριῶν τούτων εἰς Ἑλλάδα δι’ ἀξιωματικῶν Ἑλλήνων, καὶ εἰ δυνατὸν καὶ Ἄγγλων καὶ Ἀμερικανῶν, πλήρως κατατοπισμένων ἐπὶ τῶν προθέσεων τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐπαφὴ τούτων μετὰ τῶν ἀρχηγῶν τῶν ὀργανώσεων καὶ ὁμάδων, πολιτικῶν ἀρχηγῶν καὶ ἄλλων προσώπων πολιτικῶν ἢ μὴ δυναμένων ὡς ἐκ τῆς θέσεώς των, τοῦ κύρους ἢ τοῦ ἀξιώματός των νὰ ἐπηρεάσωσι πρόσωπα, ὁμάδας, ἢ μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ. 4ον. Ἐπιτυγχανομένων τῶν ἀνωτέρω, συγκρότησις δύο Κέντρων Συντονισμοῦ, εἰς Ἀθήνας καὶ Θεσσαλονίκην καὶ συνεχὴς ἐπαφὴ τούτων μετὰ τῆς Κυβερνήσεως Ὑμῶν καὶ τοῦ Συμμαχικοῦ Στρατηγείου. 5ον. Ἐνίσχυσις τῶν Ἐθνικῶν Ὀργανώσεων ἠθικῶς καὶ ὑλικῶς, ἰδίᾳ δὲ εἰς αὐτόματα ὅπλα. Ἡ ἠθικὴ ἐνίσχυσις νὰ γίνῃ ἐντεῦθεν, διὰ τοῦ ραδιοφώνου καὶ διὰ προκηρύξεων, δι’ ὧν νὰ κοινοποιηθοῦν σὺν τοῖς ἄλλοις ὁ λόγος τῆς Ὑμετέρας Ἐξοχότητος, ἐπὶ τῇ ἐπετείῳ τῆς 28ης Ὀκτωβρίου, αἱ συστάσεις τοῦ στρατηγοῦ Οὐΐλσων, ἡ δήλωσις τοῦ Πρωθυπουργοῦ κ. Τσῶρτσιλ, δεδομένου, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, λόγῳ τῶν περιοριστικῶν μέτρων, δὲν λαμβάνει γνῶσιν τῶν ἀπὸ τοῦ ραδιοφώνου ἐξαγγελλομένων καὶ ἰδίᾳ ἡ ὕπαιθρος, ἡ περικλείουσα τὰ ὑγιέστερα ἐθνικὰ στοιχεῖα. ................................................ Ἄς γίνῃ, κύριε Πρόεδρε, ἡ ὑστάτη αὕτη προσπάθεια. Νὰ σταματήσῃ τὸ κακὸν τῆς διχονοίας, τοῦ μίσους, τοῦ διχασμοῦ, καὶ τῆς ἀλληλοεξοντώσεως. ................................................ Ἄς μὴ θεωρηθῶ ἀναρμόδιος, ταῦτα προτείνων, κύριε Πρόεδρε. Νομίζω, ὅτι κάθε καλὸς πατριώτης ὑποχρεοῦται νὰ διαφωτίζῃ τοὺς ἁρμοδίους καὶ νὰ παρέχῃ τὰ στοιχεῖα, ἐφ’ ὧν οὗτοι θὰ στηριχθῶσι, πρὸς λῆψιν ἀποφάσεων, ἐξ ὧν ἐξαρτῶνται ὕψιστα Ἐθνικὰ συμφέροντα. Περαίνων τὴν παροῦσαν μου, ὑποβάλλω θερμὴν ἔκκλησιν εἰς τοὺς ἐκ τῶν Συμμάχων μας ἁρμοδίους πρὸς τοὺς ὁποίους κοινοποιεῖται αὕτη Υ.Τ.Α., νὰ μᾶς ἀκούσουν καὶ νὰ μᾶς προσέξουν. Πονοῦμεν διὰ τὴν Πατρίδα μας, ἐνδιαφερόμεθα παραλλήλως καὶ δι’ αὐτούς, καὶ εἴμεθα διὰ κάθε θυσίαν ποὺ θὰ μᾶς ζητηθῇ.

Μετὰ τοῦ προσήκοντος σεβασμοῦ

Θ. ΜΠΑΡΜΠΑΣ

Ταγματάρχης Πεζικοῦ.

§287Γ. ΚΑΤΣΙΜΠΑΣ. Ἐγώ, κ. συνάδελφοι, ὁμιλῶ μὲ ἔγγραφα ἐπίσημα. Ὁ στρατηγὸς Ἀργυρόπουλος, ὑπεραμυνόμενος τοῦ κ. Θεμελῆ, ἐξῆρε τὴν δρᾶσιν του εἰς τὴν Π.Α.Ο. Αὐτὴ ἦτο ἡ Ὀργάνωσις ΠΑΟ. Ἐὰν ἐπὶ κεφαλῆς τῶν Ἑλληνικῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων εὑρίσκεται ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος προσέφερε τὰς ὑπηρεσίας του ὡς Νομάρχης κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς, εἰς τοὺς Γερμανοὺς καὶ ἐὰν οἱ Γερμανοὶ μᾶς ἐπιτεθοῦν ἐκ νέου, ποίαν ἐντολὴν θὰ δώσῃ; Ἐπὶ σκοπὸν ἢ παρὰ πόδα ἄρμ; Ἐὰν οἱ κατηγορούμενοι ἦσαν θωρακισμένοι μὲ τὸν θώρακα τῆς Ἐθνικῆς ἀντιστάσεως, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν ποτὲ ὁ ἐγκληματίας Μέρτεν νὰ εἴπῃ ὅσα λέγει, οὐδεὶς δέ, οὔτε Ἕλλην, οὔτε ἀπὸ ὁλόκληρον τὸν κόσμον, θὰ ἔδιδε πίστιν εἰς τὰς κατηγορίας Μέρτεν. Δὲν εἶναι ὅμως, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ παράπονό μας.

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ζάκκας, ἔχει τὸν λόγον.

§289Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, πρὶν ἢ ἀρχίσω τὴν ὁμιλίαν μου, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι ἡ Κυβέρνησις, ἰδίᾳ διὰ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου αὐτῆς συνέστησεν εἰς τοὺς βουλευτὰς ὅπως κρίνουν τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα κατὰ συνείδησιν. Ἐν τούτοις, ἡ Κυβέρνησις παρατείνουσα τὴν συνεδρίασιν ἐπὶ τόσον μακρὸν χρονικὸν διάστημα, οὐσιαστικῶς τὸ ἀντίθετον ἀκριβῶς τείνει νὰ ἐπιτύχῃ. Διότι οὔτε διαύγεια πνεύματος ὑπάρχει, οὔτε αἱ κατάλληλοι προϋποθέσεις διὰ τὴν ἄνετον διεξαγωγὴν τῆς συζητήσεως, μετὰ τὴν θέσπισιν τοῦ τετάρτου ὑφίστανται. Συνεπείᾳ τούτων, ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου κατ’ ἀνάγκην περιορίζεται. Καὶ τώρα εἰσέρχομαι εἰς τὸ θέμα. Ὁ Μέρτεν, ἕνας ἐγκληματίας πολέμου, ἀπηύθυνε δεινὰς κατηγορίας κατὰ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὡρισμένων μελῶν αὐτῆς, Ἐὰν αἱ κατηγορίαι αὐταὶ προήρχοντο ἀπὸ πρόσωπον τὸ ὁποῖον ἀντικειμενικῶς οὐδὲν ἠδύνατο νὰ γνωρίζῃ τὸ ἐπιλήψιμον, δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ δοθῇ καὶ προσοχὴ εἰς τὸ θέμα. Ἀλλὰ ὁ ἐγκληματίας οὗτος πολέμου κατεῖχε τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὑπεύθυνον καὶ σπουδαίαν θέσιν ἐν Θεσσαλονίκῃ. Αἱ κατηγορίαι τὰς ὁποίας ἀπηύθυνε δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀφήνουν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι οἱ Κυβερνῆται του ἐμφανίζονται ὡς συνεργασθέντες μὲ τὸν ἐχθρὸν κατὰ τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς καὶ κατὰ συνέπειαν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀξιοῖ μίαν σθεναρὰν στάσιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεώς του, ὥστε νὰ συντριβῇ ὁ τὰ τοιαῦτα ἐκστομίσας. Τοῦτο καθίσταται ἔτι περισσότερον ἐπιβεβλημένον ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ παρελθὸν ἔχει ἀποδείξει στάσιν λίαν χλιαρὰν εἰς ὅ,τι ἀφεώρα τὴν ὑπόθεσιν Μέρτεν. Μετὰ τὴν ἐκτόξευσιν τῶν ὡς ἄνω συκοφαντιῶν, ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε τὴν προσφυγὴν εἰς τὰ Ἑλληνικὰ Δικαστήρια. Ἡ στάσις αὐτὴ οὐδόλως μᾶς ἱκανοποιεῖ, διότι τόσον ὁ Πρωθυπουργός, ὅσον καὶ οἱ θιγόμενοι ὑπουργοί, εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παραιτηθοῦν καὶ νὰ ἀναχωρήσουν πάραυτα διὰ Γερμανίαν, ὅπως συντρίψουν τὸν συκοφάντην. Ἀλλὰ ἀντὶ πάντων τούτων ἔλαβον χώραν συζητήσεις, παλινῳδίαι, ἀνταλλαγαὶ βομβῶν καὶ τελεσιγράφων ἀπὸ Γερμανίας εἰς Ἑλλάδα καὶ τἀνάπαλιν, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ δημιουργηθῇ ἕνα τεράστιον ζήτημα. Ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίσθη, ὅτι ἐπροτίμησε τὰ Ἑλληνικὰ Δικαστήρια, διότι τοῦτο ἀπαιτεῖ ἡ ἐθνικὴ ὑπερηφάνεια. Ἐγὼ οὐδεμίαν ἀντίρρησιν θὰ εἶχον, διότι καὶ ἐγὼ ἀντιμετώπισα ὑπὸ παρομοίας συνθήκας παρόμοια θέματα καὶ ἐδικαιώθησαν ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην. Τὸ ζήτημα ὅμως εἶναι κατὰ πόσον ἡ ἐπιλεγεῖσα ὁδὸς ὑπῆρξεν ἡ ἐνδεδειγμένη. Ἤκουσα παράδοξον θεωρίαν καὶ μάλιστα προερχομένην ἀπὸ δικαστικόν. Εἶναι φίλος οὗτος τῆς Κυβερνήσεως ἢ ὁ ἔχθιστος. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην νὰ ἐφοδιασθῇ μὲ μίαν ἀπόφασιν ἀπολύτως ἀδιάβλητον, τῆς ὁποίας ἡ ἔκδοσις δὲν εἶναι δυνατὴ μὲ τὸν Πρωθυπουργὸν καὶ τοὺς θιγομένους ὑπουργοὺς διατηροῦντας τὰς θέσεις των. Ἀλλ’ ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι μία τοιαύτη ἀδιάβλητος ἀπόφασις θὰ εἶναι μόνον ἐκείνη τῶν Γερμανικῶν Δικαστηρίων. Ἐδῶ εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ὑπάρχει μία παράδοσις. Ὑπενθυμίζω τὴν περίπτωσιν ἑνὸς ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος, διότι ἐρρίφθη σκιὰ ὅτι συνδέεται μὲ κἄποιον ἰδιοκτήτην μεταλλείων, παρῃτήθη. Αὐτὸ δὲν ἀπέβη εἰς βάρος του, διότι μετ’ ὀλίγον, ἔστω καὶ διὰ μικρὸν χρονικὸν διάστημα, ἔγινε Πρωθυπουργός. Ἐπίσης, ἔχομεν μίαν ὑποθήκην τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, κατὰ τὴν ὁποίαν «οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες, ὁσάκις εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ καταφεύγουν εἰς τὴν δικαιοσύνην, εἴτε ὑπερασπιζόμενοι τὴν τιμήν των, εἴτε δι’ οἱονδήποτε ἄλλον λόγον, ὀφείλουν νὰ ἐγκαταλείπουν τὰ ἀξιώματα, τὰ ὁποῖα κατέχουν». Λαμπρὸν παράδειγμα τῆς ὑποθήκης αὐτῆς εἶναι ἡ παραίτησις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Συγκοινωνιῶν τοῦ 1929, δι’ ἀσήμαντον λόγον, ὁ ὁποῖος παρῃτήθη καὶ ἀπὸ ὑπουργὸς καὶ ἀπὸ βουλευτής, καὶ ἐξηφανίσθη ἀπὸ τὴν δημοσίαν ζωήν. Ἀλλ’ αὐτὰ ἰσχύουν καὶ ἀλλαχοῦ. Θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὴν περίπτωσιν τοῦ Σοτάν, Πρωθυπουργοῦ τῆς Γαλλίας. Ἀνεγράφη εἰς τὸν Τύπον, ὅτι ὁ γαμβρός του εἶχε κἄποιαν ἀνάμιξιν εἰς τὸ σκάνδαλον Σταβίνσκυ, τὸ ὁποῖον ἐξέσπασε κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην. Κατόπιν αὐτοῦ, ὁ Πρωθυπουργὸς παρῃτήθη ἀμέσως. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἀντιλήψεις, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἐπικρατοῦν εἰς τὰς Δημοκρατίας. Συνεπῶς, ὀφείλει νὰ παραιτηθῇ ἡ Κυβέρνησις. Εἶναι τοῦτο ἐπιτακτικὸν καθῆκον πρὸς τὴν χώραν καὶ πρὸς τὸν ἑαυτόν της, διαφορετικὰ ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ θὰ τοὺς παρακολουθῇ εἰς τὴν πολιτικήν των ζωήν. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι αὐτὰ εἶναι ἀρκετὰ διὰ νὰ πείσουν πάντα, ὁ ὁποῖος σέβεται τὴν Δημοκρατίαν. Νομίζω, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ τακτική, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀκολουθήσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ὅλα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ἐδῶ, ἐὰν ἡ κ. Μακρῆ ἦτο 16 ἢ 20 ἐτῶν ἢ ἦτο εἰς τὴν Γερμανικὴν Σχολὴν καὶ ἔκαμε τοῦτο καὶ ἐκεῖνο καὶ ἔστειλεν ὁ κ. ὑπουργὸς τὴν ἀδελφὴν τῆς συζύγου του κλπ., ὅλα αὐτὰ δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν. Ὑπεβλήθη ἡ μήνυσις, ὀφείλει νὰ ἐκδικασθῇ ὑπὸ τοὺς πλέον ἀδιαβλήτους ὅρους πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Δημοκρατίας, πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ὁμαλῆς πολιτικῆς μας ζωῆς. Δὲν θὰ σᾶς εἴπω τίποτε ἄλλο.

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Παπαληγούρας, ἔχει τὸν λόγον.

§291Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ εἴπω δύο λέξεις μόνον. Εὐθὺς ὡς ἔλαβε γνῶσιν τῶν γνωστῶν δημοσιευμάτων ἡ Νέα Πολιτικὴ Κίνησις, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, ἐξέδωσεν ἕν ἀνακοινωθὲν καὶ εἶπεν, ὅτι τὰ δημοσιεύματα εἶναι συκοφαντικά. Ἡ λέξις εἶναι καὶ δόκιμος ἀπὸ ἀρχαιοτάτων χρόνων καὶ μονοσήμαντος. Εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν ἐφαρμοζομένη σημαίνει, ὅτι ἐξ ἀντικειμένου τὰ ὅσα ἐξεστόμισεν ὁ ἐγκληματίας πολέμου εἶναι ἀνακριβῆ καὶ ἀβάσιμα, ἐξ ὑποκειμένου, ὅτι εἶναι κακοήθη. Δὲν δίδομεν, συνεπῶς, τὸ δικαίωμα οὔτε εἰς τὸν ἀγαπητόν μου φίλον, τὸν κ. ὑπουργὸν Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, νὰ χαρακτηρίσῃ τὴν θέσιν αὐτὴν ὡς φαρισαϊκήν. Φαρισαϊκὸν εἶναι κἄτι, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἔχῃ δύο νοήματα. Καθ’ ἡμᾶς, αὐτά, τὰ ὁποῖα εἴπομεν, ἔχουν ἕνα νόημα, ἀλλὰ εἶναι δικαίωμά μας νὰ διαφωνοῦμεν ἐντόνως μὲ τὸν χειρισμὸν τῆς ὑποθέσεως. Ἐλπίζω, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχουν πολλοὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, οἱ ὁποῖοι νὰ πιστεύουν, ὅτι κινοῦμαι ἀπὸ τὴν δολίαν πρόθεσιν νὰ συστήσω μίαν διαδικασίαν, ἡ ὁποία θὰ διαιωνίσῃ τὸ θέμα. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὅλοι πιστεύετε, ὅτι ἔχομεν, ὅσοι πιστεύομεν πράγματι εἰς τὴν Δημοκρατίαν καὶ εἰς τοὺς θεσμούς, συμφέρον νὰ τερματισθῇ τὸ ταχύτερον αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἐὰν ὑπεστήριζα τὴν ἄποψιν τῆς προσφυγῆς εἰς τὰ Γερμανικὰ Δικαστήρια, τὴν ὑπεστήριξα, διότι μόνον τὰ Γερμανικὰ Δικαστήρια δύνανται νὰ βάλουν φίμωτρον εἰς τὸν ἐγκληματίαν. Κύριοι, δὲν θὰ εἰσέλθω καθόλου εἰς τὴν συζήτησιν περὶ τοῦ ἐὰν εἶχεν ἢ δὲν εἶχε μέγαν ἀντίκτυπον ἡ ἐκτόξευσις τῶν συκοφαντιῶν ἐν Ἑλλάδι. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας Κυβερνήσεως μᾶς εἶπεν, ὅτι 500 ἢ 1.000 ἄνθρωποι ἀποτελοῦν τὸν σκληρὸν πυρῆνα τῆς συκοφαντίας. Ἀντίθετον γνώμην ἐξέφρασεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι μᾶλλον συμφωνῶ πρὸς τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τὴν γνώμην ἐν προκειμένῳ. Ἐπίσης, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐξ ὁρισμοῦ ἡ συκοφαντία μεγαλοποιεῖ τὰ πράγματα καὶ φρονῶ, ὅτι εἶναι καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως, καθῆκον ὄχι ἀπέναντι μόνον τοῦ ἑαυτοῦ της, ἀλλὰ καθῆκον ἀπέναντι τοῦ τόπου, νὰ προφυλάξῃ τὰ ὦτα τοῦ λαοῦ ἀπὸ τὴν συκοφαντίαν. Φρονῶ, ὅτι ἡ ὑποβληθεῖσα μήνυσις εἰς τὰ Γερμανικὰ Δικαστήρια θὰ ἐτερμάτιζε τὸ θέμα. Δὲν εἶναι διότι τὰ Γερμανικὰ Δικαστήρια θὰ ἠδύναντο νὰ ἐκκαθαρίσουν καλύτερον τὴν ὑπόθεσιν ἀπὸ ὅ,τι τὰ Ἑλληνικὰ Δικαστήρια. Τὰ Γερμανικὰ Δικαστήρια εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀσκήσουν καταναγκασμὸν ἐπὶ τοῦ ἐγκληματίου καὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ τερματίσουν αὐτὴν τὴν ἰδιότυπον δικονομίαν, τὴν ὁποίαν ἐπέλεξε κατὰ τὴν ἄσκησιν τῆς συκοφαντίας. Διότι αὐτός, μεταξὺ συνεχῶν ἀντιφάσεων, μεταξὺ συνεχῶς προβαλλομένων ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα πράγματι καταρρίπτονται, πάντοτε προβάλλει καὶ κἄτι τὸ καινούργιο, διὰ τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἐκδοθῇ ἀνακοινωθὲν διὰ νὰ καταρριφθῇ, ἔστω καὶ σὲ 24 ὥρας. Ἕως πότε θὰ πάῃ ἡ ἱστορία αὐτή; Ἐκ τῆς φύσεώς της ἡ συκοφαντία τροφοδοτεῖται καὶ μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναγραφὴν τῆς ὑποθέσεως, ὄχι μὲ τὴν υἱοθέτησιν τῆς ὑποθέσεως μόνον καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον πιστεύω ὅτι, κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, ἔπρεπε νὰ προτιμήσῃ αὐτὴν τὴν ὁδὸν ἡ Κυβέρνησις. Θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι οἱ περισσότεροι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν συνάδελφοι μὲ γνωρίζουν ἐπαρκῶς, διὰ νὰ μὴ νομίσουν, ὅτι κινοῦμαι ἀπὸ ἀντιπολιτευτικὰ ἐλατήρια, ἰσχυριζόμενος αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἰσχυρίζομαι, διότι δὲν εἶμαι τόσον μωρός, ὥστε νὰ μὴ γνωρίζω ὑπὲρ ποίου κατὰ κύριον λόγον κινδυνεύει νὰ ἀποβῇ τὸ κέρδος τὸ ἐκ τῆς συκοφαντίας καὶ τὸ ἐκ τῆς κατασπιλώσεως τῆς ὑπολήψεως ἐντίμων ἀνθρώπων. Τόσον μωρὸς δὲν εἶμαι. Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω τινὰ καὶ περὶ τῆς γενικωτέρας μεθόδου, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐπεχείρησε νὰ λύσῃ τὸ θέμα, τὸ θέμα τὸ γενικὸν τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου εἰς τὴν τελευταίαν αὐτοῦ φάσιν, εἰς τὴν φάσιν τοῦ Μέρτεν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀνέφερε τὸ ὄνομά μου. Τὰ ὅσα εἶπεν εἶναι ἀπολύτως ἀκριβῆ, μὲ τὴν ἑξῆς προσθήκην καὶ διασάφησιν. Δὲν εἶπα οὔτε ἐγὼ ποτέ, οὔτε, καθ’ ὅσον γνωρίζω, οἱοσδήποτε Ἕλλην ὑπεύθυνος, ὅτι ἠσκήθη πίεσις ἐκ μέρους τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνέβη πράγματι καὶ τὸ ὁποῖον βεβαίως ἔχω τὴν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν, τὴν στοιχειώδη, νὰ πιστοποιήσω, εἶναι, ὅτι αἱ δύο Κυβερνήσεις, ἐν τῇ ἐκτιμήσει τῶν ἐπιδράσεων, τὰς ὁποίας εἶχε τὸ γεγονὸς τῆς παρουσίας τοῦ ἐγκληματίου αὐτοῦ ἐν Ἑλλάδι, ἐπὶ μερίδος τῆς κοινῆς γνώμης ἐν Γερμανίᾳ, ἠδύναντο νὰ προβλέψουν τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα κανεὶς ἀπὸ ἡμᾶς δὲν θὰ ἤθελε νὰ σημειωθοῦν εἰς τὰς σχέσεις τὰς συμμαχικὰς καὶ τὰς οἰκονομικὰς μεταξὺ τῶν δύο χωρῶν. Πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε τὸ θέμα αὐτὸ ἀπὸ τότε νὰ τὸ εἶχε κάμει κατὰ τρόπον γενναῖον καὶ εὐθέως. Αὐτὰ δὲν τὰ λέγω τώρα ὡς ἐπιμηθεύς, τὰ εἶπα ὡς ἀντιπολιτευόμενος βουλευτής, ὅταν συνεζητήθη τὸ νομοσχέδιον τὸ σχετικόν, διὰ νὰ στηρίξω τὴν ψήφισιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ἔκαμα, γνωρίζων, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀκολουθηθῇ μία πολιτικὴ εὐθεῖα, χάριν τῶν γενικωτέρων συμφερόντων τῆς χώρας, πολιτικὴ ἀποβλέπουσα εἰς τὸν σκοπόν, τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο πράγματι νὰ ἐξυπηρετήσῃ καὶ νὰ μὴ εἶναι τεθλασμένη. Ἡ τεθλασμένη πολιτική, ἡ ὁποία ἠκολουθήθη, νομίζω, ὅτι ἔβλαψε τὴν ὅλην ὑπόθεσιν καὶ ἔδωσεν ἕνα βάθος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου, εἴτε τὸ θέλομεν, εἴτε δὲν τὸ θέλομεν, στηρίζεται σήμερον ὁ συκοφάντης. Νομίζω, ὅτι ἐγώ, κατ’ ἐξοχήν, δικαιοῦμαι νὰ τὰ εἴπω αὐτά, διότι εἰς ἐμὲ δὲν δύναται νὰ ἀποδοθῇ οὐδὲν ὑπονοούμενον. Διότι ἐγὼ λέγω, ὅτι ὑφίστανται ἀντικειμενικοὶ λόγοι, ὅτι πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτὴ ἡ πολιτική. Ἤκουσα μὲ πολλὴν προσοχὴν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος μᾶς ἔδωσε κἄποιαν ἐξήγησιν τῆς τεθλασμένης διαδικασίας, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις. Ἡ ἐξήγησις αὐτή, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν μὲ ἱκανοποιεῖ, διότι, νομίζω, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων ὑπῆρξαν ἀποφαστικὰ καὶ συντριπτικά. Εὔχομαι νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι πλανόμεθα καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀναχαιτίσῃ τὴν συκοφαντίαν, νὰ σταματήσῃ αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις. Διότι, πράγματι, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι αἰσθάνομαι τὰς τελευταίας ἡμέρας, ὅτι τὸ ἐπίπεδον τῆς συζητήσεως, εἰς ὡρισμένας στιγμάς, κατέβηκεν εἰς μίαν στάθμην ἀπαράδεκτον διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον. Καὶ ὁμολογῶ, ὅτι ὁμιλῶ ἐπὶ μιᾶς τοιαύτης ὑποθέσεως μὲ στενοχωρίαν καὶ μὲ αἴσθημα, πράγματι, τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελα, καλύτερα, νὰ μὴ τὸ χαρακτηρίσω. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ὑπόθεσις δὲν εἶναι μεγάλη, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα κατηγγέλθησαν εἶναι ἀληθῆ καί, ἑπομένως, ἂν αὐτὰ ἦσαν ἀληθῆ, θὰ ἦτο, ἐξ ὁρισμοῦ, ἡ ὑπόθεσις παμμεγίστη. Εἶναι μεγάλη ἀπὸ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις ὑπηνίχθη καὶ δὲν καταλαβαίνω διατὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πρόβλημα μὲ ρεαλισμόν. Πρέπει κανείς, εἰς αὐτὰς τὰς περιστάσεις, νομίζω, νὰ παίρνῃ μίαν σαφῆ καὶ ἀποφασιστικὴν γραμμήν. Νομίζω, ὅτι μέρος τοῦ θορύβου ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι δὲν ἠκολουθήθη, ἀρχῆθεν, ἡ ὀρθὴ ἁπλῆ πολιτικὴ γραμμή, τὴν ὁποίαν σᾶς εἶπα καὶ διὰ τῆς ὁποίας κανεὶς δὲν θὰ ἦτο ποτὲ δυνατὸν νὰ διαβληθῇ, διότι ἦτο φαιδρὸν νὰ λέγεται, ὅτι ἔχομεν οἰκονομικὰς καὶ ἐμπορικὰς σχέσεις, εἰς ὃ σημεῖον ἔχομεν, χωρὶς νὰ τεθῇ κἄποτε ἕνα τέρμα τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου. Βεβαίως, πονᾷ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς λαμβάνοντας αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν, ἀλλὰ πρέπει, ἐκ λόγων οἱ ὁποῖοι εἶναι κατάδηλοι, νὰ τὴν λάβῃ ἡ Κυβέρνησίς του καὶ νὰ ἀναλάβῃ τὰς εὐθύνας αὐτοῦ τοῦ ἀντιδημοκρατικοῦ μέτρου. Νομίζω, ὅτι ὁ δισταγμὸς καὶ ἡ ἀμφιταλάντευσις τῆς Κυβερνήσεως ἐδημιούργησαν ἐν μέρει τὸ θέμα καὶ νομίζω, ὅτι καὶ ὁ σημερινὸς δισταγμός της καὶ ἡ ἀμφιταλάντευσις πάλιν δημιουργοῦν αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν μεταξὺ τοῦ ἐγκληματίου πολέμου καὶ τῶν κ.κ. ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι, πράγματι, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἀμυνθοῦν τῆς ὑποθέσεώς των καὶ δὲν τοὺς κατηγορῶ καθόλου, διότι ἀμύνονται. Δι’ αὐτό, ἂν ἔγραφεν ὁ Μέρτεν, ὅτι καὶ ἐγὼ ἤμουν ἀνακατεμένος εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, θὰ ἠναγκαζόμην νὰ ἀναμιχθῶ. Εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν πρέπει νὰ τεθῇ ἕνα τέρμα. Δὲν βλέπω δέ, ποῖον εἶναι τὸ καλύτερον τέρμα. Ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἑλληνικοῦ Δικαστηρίου; Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ἐτάμη πληρέστατα τὸ θέμα. Τὴν ἑπομένην τὸ πρωΐ αὐτὸς ὁ κύριος θὰ εἴπῃ ἄλλα. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, μὴ πλανᾶσθε. Ἡ θέσις του εἶναι ἡ ἰδεωδεστέρα θέσις, τὴν ὁποίαν εἶχε ποτὲ συκοφάντης εἰς τὸν κόσμον. Γνωρίζει αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅτι δύναται, πανελεύθερος, νὰ συκοφαντῇ, χωρὶς κανεὶς νὰ τὸν πειράζῃ, χωρὶς κανεὶς νὰ δύναται νὰ τὸν πειράξῃ. Αὐτὸ πρέπει νὰ τοῦ ἀφαιρεθῇ. Μόνον δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἐγὼ πιστεύω, ὅτι εἰς τὴν ἐξαιρετικὴν αὐτὴν περίπτωσιν εἶναι τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον δικαιολογεῖ καὶ ἐπιβάλλει αὐτὸ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον, εἰς οἱανδήποτε ἄλλην περίπτωσιν δὲν θὰ εἰσηγούμην: Τὴν ὑποβολὴν τῆς μηνύσεως εἰς τὰ Γερμανικὰ Δικαστήρια. Κύριοι συνάδελφοι, θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι θὰ τερματισθῇ γρήγορα αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις καὶ ὅτι πάντες ἡμεῖς θὰ στραφῶμεν ἀπὸ τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος εἰς τὰ κύρια καὶ συνήθη ἔργα μας. Διότι, πράγματι, αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις ἔχει ἀπασχολήσει πολὺ περισσότερον ἀπ’ ὅ,τι πρέπει καὶ ἡμᾶς καὶ τὴν κοινὴν γνώμην, ἀλλ’ εἶναι καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως νὰ κάμῃ ὅ,τι μπορεῖ διὰ νὰ σταματήσῃ τὸ κακό. Ἄς σκεφθῇ ἡ ἰδία τὶ ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ διὰ νὰ τὸ σταματήσῃ τὸ κακό.

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἠλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§293Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ὑποχρέωσις νὰ συντομεύῃ κανείς, σύμφωνα καὶ μὲ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, τὸν χρόνον τῆς ὁμιλίας του, ὕστερα ἀπὸ τέσσαρας ἡμέρας συζητήσεως καὶ ἐπιβάλλεται νὰ περιορισθῇ εἰς συναγωγὴν ἁπλῶν συμπερασμάτων. Ἀλλά, πρὸς τοῦτο, μόνον μίαν ἀπορίαν ἤθελα νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει τῶν συναδέλφων μου ἐπὶ τῶν οὐσιαστικῶν δεδομένων τῆς ὑποθέσεως. Εἶχε δοθῆ ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἡ ἐξήγησις περὶ τοῦ γνωστοῦ λευκώματος, ὅτι ἡ ἀφιέρωσις, ψυχρὰ χαρακτηρισθεῖσα καὶ ἴσως ψυχρά, ἀντικειμενικῶς, δὲν μνημονεύει τὸν παραλήπτην τοῦ δωρηθέντος λευκώματος, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο ἄλλος παρὰ καθηγητὴς τῆς Γερμανικῆς, μονίμως ἐν Θεσσαλονίκῃ παραμένων καὶ ἐπιστρατευθείς. Μοῦ κινεῖ τὴν ἀπορίαν τὸ ψυχρὸ αὐτὸ κείμενον, διατυπωμένον, ὡς γνωστόν, οὕτω: «Ἕνα μικρὸν ἐνθύμιον τῶν Χριστουγέννων 1942 εἰς τὴν Ἑλλάδα». Ἕπονται αἱ ὑπογραφαί. Νομίζω, ὅτι ἂν οἱοσδήποτε ἐξ ἡμῶν, οἱοσδήποτε ἀπὸ τὰ 8 ἑκατομμύρια Ἑλλήνων, ἐπρόκειτο νὰ δώσῃ ἕνα λεύκωμα ἢ ἕνα βιβλίον, ἢ ὁ,τιδήποτε δεικτικὸν ἐγγραφῆς ἀφιερώσεως εἰς ἄλλο πρόσωπον μονίμως ἐν Ἑλλάδι ἐγκατεστημένον, ἡ φράσις «Ἀνάμνησις τῶν Χριστουγέννων εἰς τὴν Ἑλλάδα» εἶναι ἀσύλληπτος καὶ λογικῶς ἀπαράδεκτος.

§294Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ἦτο πρόσωπον πού, ὡς Γερμανός, ἔφυγεν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα καὶ ὕστερα ἐπέστρεψεν.

§295Η. ΗΛΙΟΥ. Ἄρα, δὲν ἔλλειψε παρὰ τὰ Χριστούγεννα τὰ πολεμικά, ὅπως οἱ Ἕλληνες εἴχομεν λείψει καὶ δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὰ σπίτια μας. Ἂν ὅμως παρεπιδημῇ κανεὶς ἐκλεκτὸς εἰς τὴν Ἑλλάδα, τότε εἶναι λογικόν, εἶναι σύμφωνον πρὸς τὴν κομψὴν ἔκφρασιν τὸ νὰ ἀποδοθῇ αὐτὸς ὁ χαρακτηρισμός. Εἶναι μία ἀπορία. Τὸ λεύκωμα αὐτὸ καὶ μόνον, δὲν ἀποδεικνύει τίποτε ἄλλο, ἀλλὰ εἶναι μία ἀπορία, ἡ ὁποία μὲ ἄγει εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι δὲν εὐσταθεῖ ἢ δὲν εἶναι πειστικὴ ἢ ἀληθοφανὴς ἡ δοθεῖσα ἐξήγησις. Προχωρῶ εἰς τὴν συναγωγὴν τῶν ἐλαχίστων ἐκ τῆς συζητήσεως συμπερασμάτων. Πρῶτον συμπέρασμα εἶναι, ὅτι καὶ μετὰ τὸν τερματισμὸν τῆς συζητήσεως, ἀπόψε, τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον προεκάλεσε τὸν σάλον καὶ τὴν συζήτησιν καὶ τὴν κυβερνητικὴν ἀνακοίνωσιν εἶναι καὶ μένει ἀνεκκαθάριστον. Διερωτῶμαι τὶ ἐπεδίωξεν ἡ Κυβέρνησις ἢ τὶ ἐλπίζει ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν ἀνακοινώσεών της. Δικαίωσιν ἢ ἄφεσιν; Ὅσον ἀνίσχυρος ὑπῆρξε διὰ νὰ κλείσῃ τὸ ζήτημα, ὅτι τὸ δάνειον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Δυτικῆς Γερμανίας, αἰτήσει τῆς Ἑλληνικῆς —διάβημα ἀπαράδεκτον καὶ ἐξευτελιστικόν— ἢ τὰ πιστοποιητικὰ ποὺ ἐξεμαιεύθησαν ἀπὸ τὸ Συνέδριον Δήμων καὶ Κοινοτήτων, τόσον ἀνίσχυροι εἶναι ἐπίσης διὰ τὸν αὐτὸν σκοπὸν αἱ γνῶμαι τῆς σημερινῆς συμπολιτεύσεως ἢ τῶν κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν συζητήσεων ἐκδηλωθεισῶν ὡς προετοιμαζομένων αὐριανῶν ἐκλογικῶν συμμαχιῶν. Ἄλλωστε, μέσα εἰς τὴν σειρὰν τῶν ἀνακολουθιῶν ποὺ ἐξεδηλώθησαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, κατὰ τὴν ὅλην διαχείρισιν τοῦ ζητήματος, ἐσημειώθη ἤδη καὶ μία σύμπτυξίς της ἀπὸ τὰς ἀρχικὰς θέσεις, ἀπὸ τὰς ἀρχικὰς ἐπιδιώξεις της εἰς τὰς συζητήσεις. Ἀνοίγων τὸ θέμα ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐχαρακτήρισεν ὡς ὑποχρέωσιν τιμῆς δι’ ὅλα τὰ Κόμματα νὰ λάβουν θέσιν ἐπὶ τῆς οὐσίας, καὶ τὸ ἠξίωσεν ἐπιτακτικῶς. Ὅταν αἱ συζητήσεις διεπίστωσαν, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δικαστήριον διὰ νὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν οὐσίας, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέπτυξε τὰς κυβερνητικὰς ἀξιώσεις καὶ ἐτοποθέτησε διαφορετικὰ τὸ ζήτημα. Διὰ τὴν οὐσιαστικὴν ἐκκαθάρισιν χρειάζεται μία δικαστικὴ ἀπόφασις κατ’ ἀντιμωλίαν. Τὸ ζήτημα ποῖα δικαστήρια πρέπει νὰ προτιμηθοῦν, τὰ Γερμανικὰ ἢ τὰ Ἑλληνικά, κακῶς ἐτοποθετήθη ἐπάνω εἰς τὴν βάσιν τῆς ἐμπιστοσύνης ποὺ ἐμπνέουν καὶ τὰ Ἑλληνικὰ τακτικὰ δικαστήρια ἐμπνέουν εἰς πάντας ἐμπιστοσύνην, ἢ ἐπάνω εἰς τὴν βάσιν τῆς ἐθνικῆς ὑπερηφανείας καὶ γοήτρου. Ἡ βάσις, ἐπάνω εἰς τὴν ὁποίαν τοποθετεῖται ἡ ὀρθὴ ἐπιλογὴ εἶναι ἡ ἀποτελεσματικότης, εἰς ποῖα δικαστήρια δηλαδὴ θὰ ὑποχρεωθοῦν νὰ ἐμφανισθοῦν τὰ διάδικα μέρη καὶ ἐκ τῆς ἀντιμωλίας ἀντιπαραθέσεως τῶν στοιχείων νὰ διαλάμψῃ ἡ ἀλήθεια. Καὶ αὐτὰ εἶναι μόνον τὰ Γερμανικά. Εἰς τὰ Ἑλληνικὰ δὲν θὰ προσέλθουν οἱ Γερμανοὶ κατηγορούμενοι, δικαιολογούμενοι, ὅτι θὰ εἶναι ἄνισος ἡ ἀναμέτρησίς των μὲ τὸν Πρωθυπουργὸν καὶ τοὺς ὑπουργοὺς τῆς χώρας εἰς τὴν ὁποίαν καλοῦνται νὰ δικασθοῦν. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων εἶπεν, ὅτι καὶ ἐνώπιον τῶν Γερμανικῶν Δικαστηρίων θὰ ἠμποροῦσαν οἱ κατηγορούμενοι ὡς συκοφάνται νὰ ἐρημοδικήσουν. Ἀλλὰ τότε ἡ καταδίκη θὰ ἦτο βεβαία καὶ ἡ ἀπόφασις ἐκτελεστή. Θὰ ἐξέτιον τὴν ποινήν των. Εἰς δεινὴν πλάνην ἐπίσης περιήγαγον τὸν ἴδιον Ἀρχηγὸν οἱ νομικοί του σύμβουλοι, ὅτι κινηθείσης τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης, θὰ κινηθῇ αὐτομάτως καὶ ἡ Γερμανική. Συμβαίνει ἐντελῶς τὸ ἀντίθετον. Αἱ κατὰ τὰς τελευταίας δεκαετηρίδας ἐξελίξεις τῆς Ποινικῆς Δικονομίας ἔχουν εἰσαγάγει παντοῦ καὶ εἰς τὴν Γερμανικὴν καὶ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Νομοθεσίαν τὴν ἀρχὴν τοῦ κατ’ ἀρχὴν σεβασμοῦ καὶ τοῦ δεδικασμένου καὶ τῆς ἐκκρεμοδικίας ἐνώπιον ἀλλοδαπῶν δικαστηρίων διὰ λόγους διεθνοῦς ἁβροφροσύνης, ὥστε ἂν ἐπιληφθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Δικαιοσύνη, ἡ Γερμανικὴ θὰ ἀπόσχῃ.

§296ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὡς ἀνάκρισις δὲν θὰ δράσῃ;

§297Η. ΗΛΙΟΥ. Θὰ παρακληθῇ νὰ λάβῃ, ὡς ἀνακριτικὸς ὑπάλληλος τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης, μίαν κατάθεσιν καὶ τίποτε ἄλλο, ὅπως διὰ τὰς ἐπαρχίας οἱ ἀνακριταὶ παραγγέλλουν τοὺς πταισματοδίκας νὰ λάβουν θέσεις. Φυσικά, ἂν οἱ θιγόμενοι ὑπουργοὶ κατὰ τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς εἶχαν δείξει ἀσυμφιλίωτον συμβιβασμόν, ἄκαμπτον, ἀδιάλλακτον, ἀνένδοτον, ἀγωνιστικὴν στάσιν ἐναντίον τοῦ κατακτητοῦ, δὲν θὰ ὑπῆρχε ζήτημα καὶ δὲν θὰ ἐχρειάζετο νὰ συζητοῦμεν οὔτε περὶ Γερμανικῶν, οὔτε περὶ Ἑλληνικῶν Δικαστηρίων. Θὰ ὑπῆρχε δυνατότης ἀμέσου ἀποστομώσεως, εἴτε ἡ Κυβέρνησις ἐξέλεγε τὸν δρόμον νὰ ἀντιπαρέλθῃ μὲ περιφρονητικὴν σιωπήν, εἴτε νὰ ἐκδώσῃ μίαν λακωνικὴν κατηγορηματικὴν καὶ ἀγέρωχον διάψευσιν. Διότι πραγματικὰ εἶναι ἀποκαρδιωτικόν, ὅτι ἡ διάψευσις ἡ δοθεῖσα στηρίζεται εἰς τὸ «ἄλλοθι», σχετικὰ μὲ τὴν μὴ μετάβασιν εἰς Θεσσαλονίκην ἢ μὲ τὸν χρόνον γνωριμίας, εἴτε τοῦ ὑπουργικοῦ ζεύγους, εἴτε Πρωθυπουργοῦ καὶ ὑπουργοῦ Ἐσωτερικῶν. Σήμερον ὅμως, διατὶ αὐτὸ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς κοινῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ὁ κ. ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως αὐταπατᾶται ὑποτιμῶν εἰς 500 ἢ 1.000 χαλασμένους ἀνθρώπους, ἐνῷ ὁ δείκτης τοῦ γενικοῦ ἐνδιαφέροντος εἶναι ἡ ἰλιγγιώδης μέχρι σχεδὸν διπλασιασμοῦ αὔξησις τῆς κυκλοφορίας τῶν ἐφημερίδων; Ἀνοίγων τὴν συζήτησιν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ἐπὶ λέξει, οἱ θιγόμενοι ἐκ τῶν συκοφαντικῶν, ὡς χαρακτηρίζονται, δημοσιευμάτων, διέρχονται μίαν μεγάλην ψυχικὴν δοκιμασίαν «ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι ὑπάρχουν Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι ἐπερίμεναν στοιχεῖα διὰ νὰ πεισθοῦν». Διατὶ ὅμως; Ἐκτὸς τῆς ἀπουσίας κατὰ τὴν κατοχήν, ἀπὸ τὴν κυβερνῶσαν παράταξιν ὁ ἀγὼν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως ἐθεωρήθη ὡς στίγμα καὶ ὑπῆρξε στόχος τῶν πλέον μισαλλοδόξων διωγμῶν, ἐνῷ ἔναντι τῶν συνεργασθέντων μὲ τὸν κατακτητὴν ἐπεδείχθη ἐλαστικότης καὶ εὐμένεια, ἡ ὁποία ἔφθασεν εἰς πλήρη ἐναγκαλισμόν. Ἀλλὰ καὶ διότι, πέραν τῶν συνεργασθέντων, αὐτοὶ οἱ κατακτηταί, αὐτὸς ὁ ἐγκληματίας πολέμου Μέρτεν, ἀπὸ διετίας θέτει τὴν σφραγῖδα του εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς καὶ κινεῖ τὴν νομοθετικὴν μηχανὴν εἰς ἀλλεπαλλήλους προσωπικοὺς νόμους. Ἰδοὺ διατὶ τὸ ζήτημα παραμένει ἀνεκκαθάριστον καὶ ἀνοικτὸν καὶ μέχρι πλήρους δικαστικῆς ἀντιμωλίας ἐκκαθαρίσεώς του θὰ σέρνεται καὶ θὰ φθείρῃ. Θὰ ηὐχόμην, ἡ περὶ Μέρτεν συζήτησις, αὐτὴ νὰ εἶναι ἡ τελευταία. Θεωρῶ βέβαιον, ὅμως, ὅτι δὲν θὰ εἶναι. Τὸ δεύτερον συμπέρασμα, εἶναι τοῦτο. Ὅτι καμμία προσπάθεια σπιλώσεως ἢ παρασιωπήσεως δὲν ἴσχυσε διὰ νὰ ἀμαυρώσῃ τὴν ἠθικὴν ἀκτινοβολίαν τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως. Οἱ τρεῖς βασικοὶ ὁμιληταὶ τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι γνωστόν, ὅτι ὑπῆρξαν ἀνέκαθεν οἱ πλέον ὀξύτεροι, οἱ πλέον ἀδίστακτοι, οἱ πλέον ἐμπρηστικοὶ κατήγοροι τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως καὶ τῆς παρατάξεώς μας, κήρυκες τοῦ διχασμοῦ καὶ τῶν δυσμενῶν εἰς βάρος τῆς Ἀριστερᾶς διακρίσεων, ἀρνήσεως τοῦ πατριωτισμοῦ εἰς τοὺς πατριώτας, εὑρόντες ἀκόμη καὶ λόγους συνηγορίας ὑπὲρ τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου ποὺ κατέστρεψαν καὶ κατέκαυσαν τὰ Καλάβρυτα. Παρουσιάσθησαν ὅμως εἰς τὴν σημερινὴν συζήτησιν μὲ σεμνότητα γλώσσης καὶ ἐζήτησαν νὰ πάρουν πιστοποιητικὰ πατριωτισμοῦ ἀπὸ ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἐπροπηλάκιζον μέχρι σήμερον ὡς προδότας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς πλευρᾶς). Ἐζήτησαν πιστοποιητικὰ ἀκόμη καὶ ἀπὸ τὸν ἀείμνηστον Ἀλ. Σβῶλον, ὁ ὁποῖος δὲν ζῇ, διὰ νὰ δώσῃ τὴν διάψευσιν. Ἐζητήθη ἡ πιστοποίησις ἑνὸς ἄλλου κυρίου, ὅστις διετέλεσε διευθυντὴς τοῦ δικαστικοῦ τῆς Ὁμάδος τοῦ ΕΛΑΣ Μακεδονίας, ὁ ὁποῖος ἦτο εἰς θέσιν νὰ παράσχῃ βεβαιώσεις περὶ τῆς πατριωτικῆς δράσεως. Τώρα ἐπανῆλθεν, ὅτι ἕνας στρατιωτικός, σήμερον, ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ στρατοῦ, διὰ νὰ ἀποτρέψῃ κίνδυνον ἐκβουλγαρισμοῦ, ἐδέχθη τὴν ἕδραν τῆς Νομαρχίας Πέλλης. Πιστεύω, κύριοι, ὅτι οὐδεὶς δὲν θὰ ἀμφισβητήσῃ τὸ γεγονός, ὅτι ὄχι ὁ συμβιβασμός, ὄχι ἡ κατάληψις ὑπὸ τοῦ κατακτητοῦ θέσεων, ἀλλὰ ἡ αὐτοθυσία, ἡ ἀντίστασις, τὸ ΕΑΜ ποὺ κατέβασεν εἰς τὴν Ἀθήνα τὶς ἑκατοντάδες ἐκεῖνες τοῦ κόσμου διὰ νὰ ματαιώσουν τὴν κατάληψιν τῆς Μακεδονίας, τὴν πολιτικὴν ἐπιστράτευσιν, αὐτὰ εἶναι τὰ μέσα, τὰ μόνα, τὰ ἀποτελεσματικά, τὰ ὁποῖα ἦσαν εἰς θέσιν νὰ θέσουν τέρμα καὶ φραγμόν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς). Εἰς τὸ παράπονον τοῦ ἀξιοτίμου Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι ὅτι δὲν εἴμεθα, ὅπως ἔλεγεν ὡς προχθὲς καὶ ὅπως θὰ τὸ ξαναείπῃ εἰς ἄλλην συζήτησιν, πατριῶται, ἀλλὰ ὅτι μονοπωλοῦμεν τὸν πατριωτισμόν, τοῦ ἀπαντῶμεν, ὅτι οὐδεὶς μονοπωλεῖ τὸν πατριωτισμόν. Πατριῶται ὑπῆρξαν εἰς ὅλας τὰς Ὀργανώσεις, ἡ καταπληκτικὴ πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὑπῆρξαν βέβαια καὶ ἐξαιρέσεις. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι βέβαιον εἶναι τοῦτο, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ διεκδικῇ κατὰ τὸ λόγιον περὶ τῆς γυναικὸς τοῦ Καίσαρος, δὲν ἠμπορεῖ νὰ διεκδικῇ νὰ μετέχῃ τῆς διακυβερνήσεως τῆς Ἑλλάδος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος, ὄχι μόνον δὲν ἀνήκει εἰς τὰς ἐξαιρέσεις, ἀλλὰ καὶ φαίνεται, ὅτι δὲν ἀνῆκε ποτὲ εἰς τὰς ἐξαιρέσεις. Αὐτὸ προκαλεῖ τὴν δυσφορίαν, αὐτὸ προκαλεῖ τὴν ἐκτεταμένην προσοχὴν καὶ τὴν ἔντονον προσοχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, αὐτὸ ὑποχρεώνει νὰ ἀναζητηθῇ ἡ ἀπόδειξις, ὥστε νὰ εἶναι ἀποστομωτικὴ πρὸς ὅλους καὶ νὰ μὴ ὁμοιάζῃ μὲ πιστοποιητικὸν καλῆς διαγωγῆς, ἐλλείψει ἀντιδικίας κατ’ ἀντιμωλίαν. Ἔπρεπε νὰ στηλιτευθοῦν ὅλαι αἱ συκοφαντίαι, ὅλαι αἱ κατηγορίαι, κατὰ τρόπον ἀποστομωτικόν. Τὸ δεύτερον συμπέρασμα εἶναι, ὅτι ἠδικήθη ἡ ἐθνικὴ ἀντίστασις. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει καμμίαν αὐταπάτην σήμερον καὶ περισσότερον παντὸς ἄλλου μισεῖ τὴν ἐθνικὴν ἀντίστασιν, ἀλλὰ ὁπωσδήποτε, διότι δὲν ὑπῆρξε συγχρονισμὸς ρόλων, εἴτε διότι δὲν ὑπῆρξε κατανομὴ ρόλων, δὲν ἐγκαταλείπει καὶ τὸ τροπάριον τῆς ἀντεπιθέσεως κατὰ τῆς Ἀριστερᾶς. Καὶ ὅσα μὲν εἶπεν ὁ ἐξ Ἰωαννίνων βουλευτὴς, νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ τὰ ἀντιπαρέλθω. Ἀλλὰ προσῆλθε καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἔφερεν ἐδῶ, πρὸς ἄμυναν τῶν κυβερνητικῶν ἀπόψεων, ἔφερεν ἐδῶ τὴν εἴδησιν, τὴν συνταρακτικὴν ἀναγγελίαν, ὅτι ἑτοιμάζεται ἀπειλὴ κατὰ τῆς ἀκεραιότητος τῆς χώρας. Φαίνεται, ὅτι ἡ σύνταξις τῶν φακέλλων περὶ κοινωνικῶν φρονημάτων ἔχει ἐπεκταθῆ καὶ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος εἰς τοὺς συνηγόρους τοῦ Μέρτεν ἐν Ἁμβούργῳ, διὰ τοὺς ὁποίους ἐδόθησαν τελείως ἀνακριβεῖς πληροφορίαι, διότι πρόκειται περὶ προσώπων ἄκρως ἀντικομμουνιστῶν. Βεβαίως, αὐτὴν τὴν εὔκολον ἐπιχειρηματολογίαν ἠναγκάσθη ἐντὸς ὀλίγων ὡρῶν, διὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ τὴν ἀποσύρῃ ἡ Κυβέρνησις. Βεβαίως τὴν ἀπέσυρεν ἡ Κυβέρνησις ἐντὸς ὀλίγων ὡρῶν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ σημειώσωμεν, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἠθέλησεν, διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὶς ἴδιες ἀπόψεις, ἠθέλησε νὰ συνδέσῃ ἢ νὰ παραλληλίσῃ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, τῶν δῆθεν κινδύνων κατὰ τῆς ἀκεραιότητος τῆς χώρας μὲ τὸ μέγεθος τῶν ἐπιτυχιῶν εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἰς τὸν λαόν μας, ὁ ὁποῖος παρακολουθεῖ τὴν κατάστασιν, μᾶλλον θυμηδίαν θὰ προκαλέσῃ. Ἀλλὰ καὶ ὁ τόσον ἐπιτυχῶς ὑποδυθεὶς μετριοπάθειαν καὶ σοβαρότητα κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ἐν τούτοις, ἠθέλησε νὰ ρίψῃ τὸ πάρθιόν του βέλος εἰπών, ὅτι προσπάθεια τῆς Ἀριστερᾶς τάχα εἶναι, διὰ τῆς δημιουργίας δικῶν ἐκεῖ πέρα εἰς τὴν Γερμανίαν, νὰ ὑπάρξῃ προστριβὴ καὶ χειροτέρευσις τῶν Ἑλληνογερμανικῶν σχέσεων. Περὶ τῶν σχέσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ μὲ τοὺς ἄλλους λαούς, συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ λαοῦ τῆς Δυτικῆς Γερμανίας, ἡ ΕΔΑ ἔχει παρρησίᾳ διακηρύξει τὰς ἀπόψεις της, ἀπόψεις φιλίας ἰσοτίμου μὲ ὅλους. Τὸ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἰσοτιμία εἰς τὰς σχέσεις μὲ τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν, τοῦτο ὀφείλεται εἰς ἄλλα αἴτια. Ὑπάρχει, διὰ τῆς διεισδύσεως τοῦ κεφαλαίου, ἐπανάληψις τῆς προσπαθείας ποὺ δὲν ἐπέτυχε διὰ τῶν ὅπλων ὁ Χίτλερ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι βέβαιον εἶναι, ὅτι εἰς τὴν ἀπεγνωσμένην προσπάθειαν ἀμύνης ἐνώπιον τῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη, τὰς σχέσεις τείνει νὰ χειροτερεύσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀφ’ ἑνὸς διὰ τοῦ ὑπουργοῦ κ. Καλλία, ἀφ’ ἑτέρου διὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς πρὸ ὀλίγου ὑπέμνησεν ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος κ. Παπαληγούρας. Αὐτό, εἰς παραμονὰς γενικῶν ἐν Δυτικῇ Γερμανίᾳ ἐκλογῶν, κατὰ τὰς ὁποίας κατηγορεῖται ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὴν ἀντιπολίτευσιν, ὅτι εὐνοεῖ τοὺς ἐγκληματίας πολέμου, εἶναι τὸ στοιχεῖον διαταραχῆς τῶν σχέσεων καὶ ὄχι ἡ εὐθεῖα πολιτικὴ τῆς ΕΔΑ, ποὺ καταγγέλλει καὶ θεωρεῖ ἀπαράδεκτον κἄθε ξένην ἐπέμβασιν. Τὸ τρίτον συμπέρασμά μου εἶναι, ὅτι, ἐπειδὴ μετὰ τὸν τερματισμὸν τῆς ἐχθρικῆς κατοχῆς, δὲν ἐγίνετο μία διὰ θερμοκαυτῆρος ριζικὴ θεραπεία, ἀλλὰ συγκάλυψις καὶ δικαίωσις τοῦ δοσιλογισμοῦ, τὸ μίασμα ἔμεινεν εἰς τὸν ἐθνικὸν Ὀργανισμὸν καὶ διότι δὲν εἶχεν ἐπέλθει ἡ κάθαρσις μετὰ πάροδον 16 ἐτῶν, ἐκδηλοῦται αὐτὴ ἡ μεγάλη συγκίνησις καὶ ὁ κλονισμός. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§298ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Ἠλιοῦ, τελειώνετε, διότι τὸ τέταρτον παρῆλθεν.

§299Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Δεδομένου, ὅτι, ὁ κ. Ἠλιοῦ συνάγει συμπεράσματα τῆς συζητήσεως καὶ τοῦτο τὸ πράττει ἐν ὀνόματι τοῦ Κόμματός του, θὰ παρεκάλουν, κ. Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, νὰ ἐπιτραπῇ νὰ ὁμιλήσῃ, ἄνευ περιορισμοῦ χρόνου, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν νὰ παραιτηθοῦν τοῦ λόγου, λόγῳ κοπώσεως τοῦ Σώματος τὰ ἄλλα μέλη τῆς ΕΔΑ. Ἐὰν γίνῃ τοῦτο θὰ ἠδύνατο ὁ κ. Ἠλιοῦ μὲ κἄποιαν ἄνεσιν νὰ ὁμιλήσῃ καὶ συναγάγῃ τὰ συμπεράσματά του.

§300Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, μὲ τὴν δήλωσιν, ὅτι ἀποκρούω τὴν ἄποψιν τὴν ὑποστηριχθεῖσαν, ὅτι οἱ Κρῆτες, δὲν μετέσχον εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντίστασιν. Ἡ ἀλήθεια εἶναι, ὅτι εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντίστασιν συμμετέσχεν ὁλόκληρος ὁ Κρητικὸς λαός.

§301Η. ΗΛΙΟΥ. Ἡ Κυβέρνησις, εἶναι παραζαλισμένη ἀπὸ τὸν σάλον καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ἐχαρακτήρισεν ὡς ἀνεξηγήτως βραδυφλεγῆ τὴν ὑγιᾶ ἀντίδρασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐναντίον τοῦ δοσιλογισμοῦ. Βεβαίως, διὰ τὴν τοποθέτησιν τοῦ νῦν ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, ἐδόθη, ὄχι μόνον ἡ ἐξήγησις, ὅτι συνειργάσθη διὰ λόγους ἐθνικῆς σκοπιμότητος ὡς Νομάρχης κατοχῆς, ἀλλὰ καὶ ὅτι κατὰ τὸ 1944 ἢ τὸ τέλος τοῦ 1943 ἀνεχώρησεν εἰς τὴν Μ. Ἀνατολήν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀντέστη ὅπου ἠδύνατο. Καὶ ἐδῶ εἰς τὰ βουνὰ καὶ εἰς τὴν Μ. Ἀνατολὴν καὶ οἱ ναυτεργάται μας εἰς τοὺς Ὠκεανούς, ἐξασφαλίζοντες μὲ τὴν θυσίαν τῆς ζωῆς των τὰς συμμαχικὰς μεταφοράς. Βεβαίως, ὅπου καὶ ἐὰν ἐγένετο ἡ συμμετοχὴ εἰς τὸν ἐθνικὸν ἀγῶνα, θεωρῶ τὴν συμμετοχὴν ἰσότιμον, ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ τέλους τοῦ 1943, ἀφ’ ἧς ἐκρίθη ἡ τύχη τοῦ πολέμου, ἐκτὸς τῶν ἄλλων ποὺ ἐπῆγαν εἰς τὴν Μ. Ἀνατολήν, ἐδημιουργήθη καὶ μία ὄχι ἀερογέφυρα, μία γέφυρα μὲ ἄλλα τὰ μεταφορικὰ μέσα, τὴν ὁποίαν ἐχρησιμοποίησαν καὶ μερικοὶ χθεσινοὶ συνεργάται τῶν κατακτητῶν. Εἶναι ἱστορικῶς βεβαιωμένον, ὅτι ὅταν μία χώρα, δὲν ἔχῃ τὴν αὐτοτέλειάν της, εἴτε διότι τὴν ἔχασε, συνεπείᾳ πολεμικῆς κατακτήσεως, εἴτε μὲ πολιτικὰς δολοπλοκίας καὶ τὴν διάβρωσίν της ἀπὸ τὴν διείσδυσιν τοῦ μονοπωλιακοῦ ξένου κεφαλαίου, ὁπότε τὰ δεσμὰ εἶναι χρυσᾶ ἢ ἀργυρᾶ, εἶναι ὀλιγώτερον φανερά, ἀλλ’ ἐξ ἴσου βαρέα, εὑρίσκονται ὡρισμένα στρώματα μεταξὺ τῶν πολιτικῶν καὶ οἰκονομικῶν κύκλων καὶ τῶν διοικητικῶν στελεχῶν ποὺ προσφέρονται νὰ εἶναι οἱ διαμεσολαβηταί, μεταξὺ τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου τῆς χώρας των καὶ τοῦ ξένου κυριάρχου. Οἱ COMPTADORES κατὰ τὴν διεθνῆ ὁμολογίαν. Αὐτοὶ συμβάλλουν ἔναντι πολιτικῶν ἢ οἰκονομικῶν ἀνταλλαγμάτων εἰς τὸ ξεπούλημα τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου. Δὲν ἔχουν προτίμησιν ποῖος θὰ εἶναι ὁ κύριός των. Ἔχουν ἁπλῶς τὴν νοοτροπίαν τοῦ συνεργάτου μὲ τὸν ξένον κυρίαρχον, διὰ νὰ κυβερνηθῇ ὁ λαὸς παρὰ τὴν θέλησίν του καὶ ἐναντίον τοῦ συμφέροντός του. Προσαρμόζονται μὲ τὸν ἑκάστοτε νικητὴν καὶ τίθεται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του. Ἀλλὰ τὶ ἄλλο γίνεται σήμερον; Μήπως δὲν παριστάμεθα εἰς τὸ ραγδαῖον ξεπούλημα τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου εἰς τὸ ξένον κεφάλαιον; Ὥστε ἂς μὴ παραξενεύῃ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας, ἡ σημερινὴ θύελλα ἐξεγέρσεως κατὰ τοῦ δοσιλογισμοῦ καὶ ἂς μὴ τὴν χαρακτηρίζῃ ὡς βραδυφλεγῆ. Δὲν ἀποτελεῖ μνησικακίαν διὰ τὸ ἀπώτερον παρελθόν, ἀλλ’ ἀγωνιστικὴν ἀντίδρασιν διὰ τὰ ὅμοια προβλήματα ποὺ θέτει τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον τῆς Χώρας. Τέταρτον συμπέρασμα εἶναι, ὅτι ὁ ἴδιος ἐπὶ κεφαλῆς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, συνεχίζων μίαν πορείαν, ποὺ ἐπέρασεν ἀπὸ τὰ ἐκτεθέντα στάδια τοῦ Νομάρχου κατοχῆς καὶ τῶν μεταγενεστέρων μεταστάσεων, τὸν τελευταῖον καιρὸν ἀνεδείχθη εἰς τὸν πλέον διαπρύσιον κήρυκα ἐναντίον πάσης ἰδέας εἰρηνεύσεως, κήρυκα μίσους καὶ προκλήσεων καὶ ἀπειλῶν κατὰ τῆς Εἰρήνης, μὲ τὰς γνωστὰς τελευταίας διαταγὰς καὶ δηλώσεις. Καταδεικνύεται ἔτσι, ὅτι τὰ τρία στοιχεῖα— διωγμοὺς τῶν πατριωτῶν καὶ τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως καὶ ἐντεῦθεν κατάλυσις τῆς Δημοκρατίας— ξεπούλημα τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου, ἀπαθλίωσις τοῦ λαοῦ καὶ ἀποθέωση τοῦ δοσιλογισμοῦ, καὶ τέλος ψυχροπολεμικὸς ἐξαλλισμὸς καὶ διακινδύνευσις τῆς Εὐρώπης, εἶναι τὰ ἀλληλένδετα καὶ ἀδιαίρετα τρία μέσα μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς ἀντιλαϊκῆς πολιτικῆς. Διὰ ν’ ἀποφύγω περαιτέρω παραβίασιν τῶν τεθέντων χρονικῶν ὁρίων, δὲν θ’ ἀναπτύξω τὰς προτάσεις τῆς Ε.Δ.Α. ποὺ ἤδη ἐξηγγέλθησαν καὶ ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Ε.Δ.Α. καὶ ἀπὸ τὸν συνάδελφον κ. Μπριλλάκην. Τὰ ὑπενθυμίζω μόνον: Ἡ δημιουργηθεῖσα κατάστασις ἐπιβάλλει τὴν ἀπομάκρυνσιν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν σχηματισμὸν πολιτικῆς Κυβερνήσεως στηριζομένης εἰς ὅλας τὰς δυνάμεις τῆς Βουλῆς, διὰ τὴν διεξαγωγὴν τιμίων ἐκλογῶν μὲ ἁπλῆν ἀναλογικήν. (Χειροκροτήματα).

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§303Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι κατόπιν τῶν ὅσων ἐλέχθησαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, κατόπιν ἰδιαιτέρως τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον ἐνεφανίσθη ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἐπιχειρεῖ νὰ ἀπολογηθῇ, ἐπειδή, ἐπαναλαμβάνω, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ ὅλον θέμα, ὄχι μόνον δὲν ἔκλεισεν, ἀλλὰ ἁπλῶς πρόκειται, ἡ αὐλαία, ἡ ὁποία ἤνοιξε νὰ μᾶς δείξῃ ἐν συνεχείᾳ ἕνα ὁλόκληρον δρᾶμα, τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἕνα δρᾶμα εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τέλους νὰ μὴ εἶναι πάντα θῦμα ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀλλὰ νὰ εἶναι θύματα καὶ οἱ θῦτες του. Καὶ ἐπειδὴ εἶναι ἐπίσης δυνατὸν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις καὶ ἰδιαιτέρως οἱ Ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι ἐθίγησαν ἀπὸ αὐτὸν τὸν βόρβορον ἑνὸς καθάρματος, εἶναι δυνατὸν νὰ περισωθοῦν ἢ ἀκόμη καλλίτερον νὰ περισώσουν τοὐλάχιστον τὴν τιμήν των, δι’ ὅλα αὐτά, κ. Πρόεδρε, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ αἴθουσα αὐτὴ θὰ συζητήσῃ ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν. Ἀλλά, παραιτούμενος τοῦ λόγου κ. Πρόεδρε, θέλω ὡσὰν ἁπλοῦς πολίτης νὰ διατυπώσω μίαν ἔκκλησιν, τὴν ὁποίαν εἶμαι βέβαιος, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν μέσα εἰς τὴν ψυχήν του τὴν διατυπώνει ὁ οἱοσδήποτε Ἕλλην. Εἶμαι ἀκόμη βέβαιος, κ. Πρόεδρε, ὅτι καὶ μέσα εἰς τὴν συμπολίτευσιν ὑπάρχουν συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἱκανοποιημένοι ἀπὸ τὴν ἐμφάνισιν τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν συζήτησιν καὶ κατὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἡ ἔκκλησις εἶναι, κ. Πρόεδρε, οἱ Ὑπουργοὶ καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀντιληφθοῦν, ὅτι ὑπάρχουν περιπτώσεις, ὅπου ὅταν κανεὶς ξέρῃ νὰ πίπτῃ, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἠμπορεῖ νὰ χάνῃ ἀξιώματα, ἠμπορεῖ νὰ χάνῃ προνόμια, ἀλλὰ κερδίζει εἰς τὴν ἀγάπην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, κερδίζει ἕνα μπράβο, διότι εἰς δυσχερεῖς στιγμάς, μέσα εἰς ἕνα ἀδιέξοδον εὗρον τὸν τρόπον νὰ πέσουν, νὰ ἀποκολληθοῦν ἀπὸ τὰ καθίσματα ποὺ λέγονται ἕδραι Ὑπουργικαί. Ἡ ὑπερβολικὴ προσκόλλησις εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν εἰς τὰ ἀξιώματα, θὰ ἔχῃ ὡς ἐπακόλουθον πτῶσιν, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ πέραν τῆς ἀπωλείας τῶν ἀξιωμάτων, τὴν ἀπώλειαν τῆς τιμῆς. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς).

§304ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Κύρκος, ἔχει τὸν λόγον.

§305Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί. Περαίνων σήμερον τὴν πρωΐαν τὴν φλογερὰν καὶ χειμαρρώδη συνηγορίαν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπηύθυνεν ἀποστροφὴν πρὸς τὴν ἀντιπολίτευσιν. «Σᾶς ἐδόθη», μᾶς εἶπεν, «ἡ εὐκαιρία μιᾶς ἠθικῆς ἀπαντήσεως. Δὲν ἐπωφελήθητε. Τόσον τὸ χειρότερον δι’ ὑμᾶς». Ὁμολογῶ, κ. βουλευταί, ὅτι θαυμάζω τὸ θάρρος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀποτολμήσαντος τὴν ἠθικὴν αὐτὴν ἀποστροφὴν πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἐνῷ ὡς μέλος μιᾶς Κυβερνήσεως τῆς ὁποίας ἡ ἀμβλύτης τῆς ἠθικῆς εὐαισθησίας ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἔχει ἐπισημανθῆ ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ τὰ πρόσφατα γεγονότα ἐπεκύρωσαν τοῦ λαοῦ τὴν ἐκτίμησιν, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι διστακτικότερος.

§306Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Ὁμιλεῖτε σεῖς δι’ αὐαισθησίαν, κ. Κύρκο; Σταματήσατε αὐτὸ τὸ βιολὶ ἐπὶ τέλους!

§307ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, κ. Μιχαηλίδη, ἐγγραφῆτε νὰ ὁμιλήσητε, νὰ τὸν ἀντικρούσητε. Δὲν εἶναι τρόπος αὐτός.

§308Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐθαύμασα, λέγω, τὸ θάρρος αὐτό. Ἡ Ἀντιπολίτευσις —δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω ἀπὸ μέρους τοῦ συνόλου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὁμιλῶ βεβαίως ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ κόμματος τοῦ ἰδικοῦ μου— ὄχι μόνον δὲν ἔχει ἀνάγκην τοιούτων ἀποστροφῶν, ἀλλὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ δώσῃ διδάγματα ἀκάμπτου προσηλώσεως πρὸς τὰς ἐπιταγὰς καὶ τοὺς κανόνας τῆς ἠθικῆς καὶ τῆς ἠθικῆς ἐν τῇ εὐρυτέρᾳ ἐννοίᾳ καὶ τῆς ἠθικῆς τῆς πολιτικῆς. Ἀλλὰ δὲν περιωρίσθη μόνον εἰς τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔρριψεν ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς ὑπαινιγμὸν ἐθνικοῦ καθαρῶς χαρακτῆρος, καὶ εἶπεν, ὅτι, ἐὰν ἡ ἀνεξαρτησία τῆς Χώρας καὶ ἡ ἀκεραιότης τῆς Χώρας κινδυνεύουν, κινδυνεύουν ἀπὸ τὴν πλευρὰν ἐκείνην. Ἔ, λοιπόν, κύριοι, εἰς τὴν θρασεῖαν αὐτὴν καὶ ἐθνικῶς ἀπαράδεκτον δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἀπαντῶ εὐθύς, ὅτι, ἐὰν ἡ ἀνεξαρτησία τῆς Χώρας κινδυνεύῃ καὶ ἐὰν κινδυνεύῃ ἡ Ἐθνικὴ ἀκεραιότης, κινδυνεύει μόνον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν σημερινὴν καὶ ἀπὸ τὴν παράταξιν ἐκείνην. Καὶ θὰ τὸ ἀποδείξω. Διότι οἱ παραδώσαντες τὴν Κύπρον εἰς τοὺς Τούρκους καὶ ἐπαναγαγόντες τοὺς Τούρκους εἰς τὴν Κύπρον ὡς οὐσιαστικοὺς κατακτητὰς, δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ ὁμιλοῦν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον περὶ τῶν Ἐθνικῶν ζητημάτων. Διότι ἀκόμη αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἀνέχονται νὰ γίνωνται ἐπίσημοι δηλώσεις ἀπὸ τοὺς περιβοήτους αὐτοὺς συμμάχους ἡμῶν τοὺς Γιουγκοσλαύους, ὅτι ὑπάρχει τμῆμα τῆς Μακεδονίας, τῆς Γιουγκοσλαυϊκῆς, κατεχόμενον ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα καὶ ὅτι αὐτὸ τὸ ζήτημα πρέπει νὰ ρυθμισθῇ, δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ ὁμιλοῦν καθ’ ὃν τρόπον ὁμιλοῦν. Καὶ ταῦτα μέν, κύριοι, προκειμένου περὶ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλὰ τὶ νὰ εἴπω διὰ τὴν παρέμβασιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως; τὴν Δημοκρατίαν καὶ τὴν ἐλευθερίαν εἶπε, τὴν φρουροῦμεν καὶ τὴν φυλάγομεν ἡμεῖς. Ἡ φλογερὰ ἡμῶν πίστις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία διατηρεῖ τὴν Δημοκρατίαν καὶ τὰς ἐλευθερίας εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Ποία εἶναι ἡ φλογερὰ πίστις τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Δημοκρατίαν; Ἐὰν αὐτὴ ἡ φλογερὰ πίστις, πρόκειται νὰ ἐκδηλώνεται μόνον μὲ λόγια, δὲν εἶναι πίστις. Πίστις εἶναι ἔργα καὶ τὰ ἔργα τῆς Κυβερνήσεως σήμερον ἀποδεικνύουν, ὅτι, ὄχι μόνον δὲν ὑπάρχει Δημοκρατία εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὑπὸ τὴν οὐσιαστικήν της ἔννοιαν, ἀλλὰ ὑπάρχει ἕνα κράτος πέραν καὶ τοῦ ἀστυνομικοῦ, ἕνα Κράτος καθαρῶς φασιστικόν. Ἐπὶ 15 ἡμέρας μία ἡμερησία ἐφημερίς, ὑφίσταται ἕνα ἀμείλικτον διωγμόν, ὕπουλον καὶ σατανικόν, διὰ νὰ ἀποστερηθῇ τῶν μέσων τῆς ἐκτυπώσεως καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀγνοῇ τὸ γεγονός. Ὅμως ἡ ἐλευθερία τοῦ τύπου εἶναι ἡ θεμελιώδης βάσις ἐπὶ τῆς ὁποίας εἶναι δυνατὸν νὰ στηριχθῇ δημοκρατικὸν πολίτευμα. Ὅλος ὁ πολιτικὸς κόσμος, ἄνευ τινὸς ἐξαιρέσεως, ἔλαβε θέσιν καὶ κατήγγειλε τὴν πρᾶξιν καὶ κατήγγειλε τὰς ἀοράτους δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι ἐπεδίωξαν νὰ στερήσουν τῶν μέσων τῆς ἐκτυπώσεως εἰς τὴν ἡμερησίαν αὐτὴν πολιτικὴν ἐφημερίδα, τὸν «Ἀνεξάρτητον Τύπον». Καὶ παρέστημεν, κύριοι, εἰς τὴν Δημοκρατίαν αὐτήν, τὴν ὁποίαν, φρουρεῖ ἡ φλογερὰ πίστις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐκδοθῇ ἐν μέσαις Ἀθήναις τὸ 1960, ἐφημερίς, ἡμερησία πολιτική, εἰς ἐπίπεδον πιεστήριον, δισέλιδος. Αὐτὴ εἶναι ἡ Δημοκρατία, διὰ νὰ μὴ ἐκταθῶ.....

§309Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος) ... δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει τὸ θέμα τῆς ἐφημερίδος σας.

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μιχαηλίδη, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ διακόπτετε. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§311Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Αὐτὴ, κ. συνάδελφοι, εἶναι ἡ Δημοκρατία. αὐτὴ εἶναι ἡ ἐλευθερία, τὴν ὁποίαν φρουρεῖ ἡ φλογερὰ πίστις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μετέχουν τῆς Κυβερνήσεως: Ὑπέστη τὴν δίωξιν ὁ «Ἀνεξάρτητος Τύπος» καὶ τὴν ὑφίσταται ἀκόμη, ἀλλὰ ἐκεῖνος, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα φέρεται ἐπὶ τῆς ἐφημερίδος, ὡς ὑπευθύνου, κατὰ τὸν νόμον, ἐξουσιοδοτημένος καὶ ἀπὸ τοὺς δύο νέους ποὺ τὴν ἐκδίδουν, δηλοῖ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται εἰς πλάνην οἰκτράν, ἐὰν νομίζῃ, ὅτι δι’ αὐτῶν τῶν μεθόδων, τῶν πλήρως ἀνεντίμων, ἐὰν νομίζῃ, ὅτι θὰ καταπνίξῃ τὴν φωνήν μας. Θὰ μᾶς πάρῃ καὶ τὰ ἐπίπεδα πιεστήρια, θὰ καταφύγωμεν εἰς τοὺς πολυγράφους. Θὰ μᾶς πάρῃ τοὺς πολυγράφους, θὰ καταφύγωμεν εἰς τὰς γραφομηχανάς. Θὰ τὰς πάρῃ καὶ αὐτάς, θὰ καταφύγωμεν εἰς τὰ χειρόγραφα. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ ἡ φωνὴ τοῦ «Ἀνεξάρτητου Τύπου», φωνὴ τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς γνωστῆς Δημοκρατίας, φωνὴ τοῦ ἠθικοῦ καθαρμοῦ, θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ἀκούεται καὶ νὰ μεταλαμπαδεύεται εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλά, κ. βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις, ἡ προβαίνουσα εἰς αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς ἀποστροφὰς πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, περιλαμβάνει εἰς τοὺς κόλπους της, ἐπὶ κεφαλῆς μάλιστα τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, μέλος τὸ ὁποῖον προέβη ἐπὶ κατοχῆς εἰς πράξεις ἐθνικῶς ἀπαραδέκτους, διὰ τὰς ὁποίας ἡ ἐφημερὶς «Ἀνεξάρτητος Τύπος» ἐδημοσίευσεν ἐπίσημον κείμενον παρ’ οὐδενὸς ἀμφισβητηθέν. Εὑρίσκεται ἐπὶ κεφαλῆς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸ ἀνακριτικὸν βούλευμα ἐδημοσίευσε προκήρυξιν εἰς τὴν ὁποίαν ἔλεγεν, ὅταν ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος ἐμάχετο καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰς τὴν ἐξορίαν, ἐδημοσίευσε προκήρυξιν καὶ ἔλεγεν, ὅτι «πᾶς ὑψώνων ὅπλον ἐναντίον τῶν Γερμανῶν, δὲν εἶναι Ἕλλην». Καὶ ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι τολμοῦν, τὸν θέσαντα τὴν ὑπογραφὴν του ὑπὸ ταύτην τὴν προκήρυξιν, τολμοῦν νὰ τοῦ ἀναγνωρίζουν ἐθνικὰς ὑπηρεσίας!! Κύριοι δὲν ἐγνώριζον τὴν ὕπαρξιν τῶν ἐγγράφων. Τὴν ἐπληροφορήθην μόνον, ὅταν περιῆλθον εἰς χεῖρας μου καὶ ἐδημοσιεύθησαν διὰ τῆς ἐφημερίδος «Ἀνεξάρτητος Τύπος».

§312Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἰσχύει ἡ δύναμις τοῦ ἰσχυροτέρου ἢ ὁ Κανονισμός; Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀκούωμεν ἕνα κοινὸν ὑβριστήν.

§313ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μιχαηλίδη, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὁμιλῆτε ὅποτε θέλετε.

§314Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Καὶ δικαιοῦμαι μετὰ ταῦτα.....

§315Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. ... (Ὁμιλεῖ ἐν μέσῳ θορύβου καὶ κωδωνοκρουσιῶν) ... Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ σᾶς ὁμιλῶ.

§316ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μιχαηλίδη, δὲν εἶναι τρόπος αὐτός. Θὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν. Πρέπει νὰ ἔχετε ψυχραιμίαν.

§317Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Ἔχομεν ὅση χρειάζεται καὶ πάρα πάνω. Δὲν ἠμποροῦμεν πλέον νὰ ἀκούωμεν αὐτὰ τὰ πράγματα.

§318ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρέπει διαρκῶς νὰ διακόπτετε.

§319Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτὸ τὸ κρίσιμον ἔγγραφον, ὑπάρχει καὶ τὸ ἄλλο ἔγγραφον, τὸ ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκλήθη εἰς ἀπολογίαν κοινοτικὸς σύμβουλος, ὁ ὁποῖος εἶχε τὸ θάρρος νὰ εἴπῃ εἰς τὸν Γερμανὸν λοχαγόν, ὅτι εἶναι πρόθυμος νὰ ἐργασθῇ διὰ τὴν Ἑλλάδα, δὲν εἶναι διατεθειμένος νὰ ἐργασθῇ διὰ τοὺς Γερμανούς. Καὶ ὁ Κοινοτικὸς αὐτὸς σύμβουλος ἐκλήθη εἰς ἀπολογίαν. Διατί; Διότι ταῦτα εἰπὼν παρέβλαπτε τὰ δημόσια καὶ τὰ Ἐθνικὰ συμφέροντα! Καὶ ἐτιμωρήθη διὰ τοῦτο, καὶ ἡ τιμωρία καὶ ἡ κλῆσις τῆς ἀπολογίας φέρουν τὴν ὑπογραφὴν ἐκείνου, ὁ ὁποῖος προΐσταται σήμερον τῶν Ἐνόπλων τοῦ Ἔθνους Δυνάμεων. Ἰδοὺ τὸ ἔγγραφον αὐτό. Τὸ καταθέτω εἰς τὰ πρακτικά.

§320Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Κατετέθη ἐπ’ αὐτοῦ ἀπάντησις, ἡ ἐπιστολὴ τοῦ υἱοῦ του. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§321Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἀλλὰ ἡ κραυγὴ τοῦ κ. Μιχαηλίδη, μοῦ φέρει εἰς τὸν νοῦν, ὅτι ὁ ταῦτα διαπράξας, ἐπεζήτησε νὰ ἀσκήσῃ καὶ ἤσκησεν ψυχολογικὸν καταναγκασμὸν κατὰ τοῦ υἱοῦ τοῦ μάρτυρος, τοῦ Ἕλληνες Κοινοτικοῦ συμβούλου. Ὁ υἱός του εἶναι ἰατρὸς εἰς τὸ Ἰατρεῖον τῆς Ἁγίας Τριάδος καὶ ἤσκησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ψυχολογικὸν ἐπ’ αὐτοῦ καταναγκασμὸν καὶ τοῦ ἐπῆραν τὴν ὑπογραφήν, ὅτι τάχα δι’ αὐτῆς τῆς τιμωρίας τὴν ὁποίαν ἐπέβαλεν εἰς τὸν Πατέρα του, ἔσωσεν ἐκεῖνον. Ὡς ἐὰν ὁ Πατέρας του, ὅταν προέβαινεν εἰς τὴν δήλωσιν πρὸς τὸν Γερμανόν, δὲν ἐγνώριζεν ποίας συνεπείας θὰ εἶχεν ἡ δήλωσίς του. Βλέπετε, λοιπόν, εἰς ποῖον ἐπίπεδον κατολισθαίνομεν, ὅταν δὲν πλήττωμεν κατὰ τὸν πλέον σκληρὸν τρόπον τὴν ἐκτροπὴν ἀπὸ τῶν κανόνων τῆς ἠθικῆς καὶ τῶν κανόνων ποὺ ἐπιβάλλουν τὴν προσήλωσιν εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους. Κύριοι, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παραμείνῃ οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν εἰς τὴν ἐξουσίαν τοῦ στρατεύματος. Ἀνεξαρτήτως τῆς ἀναμίξεως τοῦ ὀνόματός του εἰς τὴν συζητουμένην ὑπόθεσιν, μόνον ἡ ἀποκάλυψις τῶν ἐγγράφων, ἔδει νὰ ἐπιφέρῃ τὴν ἄμεσον ἀπομάκρυνσίν του. Ποῖον παράδειγμα θὰ δώσῃ εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις, ὁ θέσας τὴν ὑπογραφήν του κάτωθεν τοιούτων ἐγγράφων; Καὶ ποίαν ἐμπιστοσύνην θέλετε νὰ ἔχουν αἱ Ἔνοπλαι Δυνάμεις πρὸς τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον, τοῦ ὁποίου ἡ ὑπογραφὴ ὑπάρχει εἰς τοιούτου εἴδους ἔγγραφα; Ἀλλ’ αὐτὴ, κύριοι, εἶναι ἡ ἠθικὴ καὶ Ἐθνικὴ εὐαισθησία τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Ἰδοὺ διατὶ ἐδημιουργήθη τὸ θέμα Μέρτεν. Ἰδοὺ διατὶ ἐξετράφη τὸ θέμα Μέρτεν. Ἰδοὺ διατὶ συνεκινήθη βαθύτατα ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἰδοὺ διατὶ θὰ ἐκτρέφεται τὸ θέμα Μέρτεν καὶ θὰ γιγαντοῦται. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν αἰσθανθῇ τὸ μόνον καθῆκον καὶ τὴν ὑποχρέωσιν ποὺ ἔχει αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὄχι μόνον ὑπὲρ τοῦ τόπου, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τοῦ ἰδίου αὐτῆς συμφέροντος, νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν Ἐξουσίαν. Προσέφυγον οἱ δύο Ὑπουργοὶ εἰς τὰ Ἑλληνικὰ Δικαστήρια. Ἀλλὰ μᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι μαζύ μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, κρίνεται καὶ ὁ ἴδιος ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν Δικαστήριον. Οὐδεὶς πλειότερον ἐμοῦ ἐμπιστεύεται εἰς τὴν Δικαιοσύνην τῆς Πατρίδος. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι: Διατὶ θέλετε νὰ θέσετε τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην εἰς αὐτὴν τὴν σκληρὰν δοκιμασίαν; Συναισθάνεσθε ὁποῖον βάρος ἔχουν νὰ ἀντιμετωπίσουν οἱ τρεῖς ἔντιμοι Πρωτοδῖκαι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποτελέσουν τὸ Πλημμελειοδικεῖον, ὅταν θὰ ἔχουν νὰ κρίνουν, περὶ ποίου; Περὶ τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς χώρας καὶ περὶ τῶν δύο Ὑπουργῶν του; Διότι, ποίαν ἀξίαν ἔχει ἡ δίκη, ἂν μή, τοὐλάχιστον δι’ ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον λέγομεν, ὅτι θὰ καθίσωμεν εἰς τὸ ἑδώλιον τοῦ κατηγορουμένου, ἂν μὴ τὴν διερεύνησιν τῆς ἀληθείας καὶ τὴν ἀπόδοσιν δικαιοσύνης; Καὶ φαντάζεσθε, κύριοι, τὴν περίπτωσιν —δὲν τὸ εὔχομαι, δὲν τὸ ἐπιθυμῶ, τὸ ἀποκρούω πάσῃ δυνάμει ψυχικῇ— πολλὰ ἀλλὰ φαντάζεσθε τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀπεδεικνύετο μία, ἔστω, τῶν κατηγοριῶν ἀληθής; Ποῖος Ἕλλην θὰ εἶχε τὴν ψυχικὴν δύναμιν, ὄχι νὰ ἐπηρεασθῇ ἐκ φόβου ἀπὸ τὰ ἀξιώματα, ἀλλὰ θὰ εἶχε τὴν ψυχικὴν δύναμιν νὰ θέση τὴν ὑπογραφήν του ὑπὸ ἀπόφασιν ἡ ὁποία θὰ κατεμαρτύρει κατὰ τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Ἑλλάδος καὶ κατὰ τῶν δύο Ὑπουργῶν του, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἰς διαδικασίαν θὰ ἀπεδείκνυον;

§322Λ. ΜΠΑΤΡΙΝΟΣ. Ἕνας νέος Τερτσέτης, κ. Κύρκο. Ὁ Τερτσέτης ἔκρινε μεταξὺ Ἑλλήνων. Καὶ μάλιστα τοῦ ἐπιφανεστέρου Ἕλληνος τῆς ἐποχῆς του.

§323Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἰδού, λοιπόν, διατὶ προσφυγὴ εἰς τὰ Ἑλληνικὰ Δικαστήρια, δὲν δύναται νὰ γίνῃ. Διότι δὲν ἠμπορεῖ ἡ οἱαδήποτε ἐκδοθησομένη ἀπόφασις νὰ ἔχῃ τὸν ἀδιάβλητον ἐκεῖνον χαρακτῆρα..... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι. Ὁ κ. Μιχαηλίδης κτυπᾶ τὸν ἀναλόγιον).

§324ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ τέταρτον. (Θόρυβος, ἀντεγκλήσεις, κωδωνοκρουσίαι).

§325ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι πράγματα αὐτά. Παρακαλῶ, ἡσυχία.

§326Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Ἀπὸ τὰς 8 ἀνέβηκε εἰς τὸ βῆμα. Δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή.

§327Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ἐν μέσῳ θορύβου) ... τὸν ἀδιάβλητον ἐκεῖνον χαρακτῆρα, τὸν ὁποῖον ἡ φύσις τῆς ὑποθέσεως ἐπιβάλλει νὰ ἔχῃ ἡ δικαστικὴ ἀπόφασις.

§328Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Καὶ εἶναι ἡ ἐσχάτη μειοψηφία καὶ νὰ δημοκοπῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. (Θόρυβος).

§329Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἡ Δικαστικὴ ἀπόφασις, διὰ νὰ ἔχῃ ὅλα τὰ γνωρίσματα τὰ ὁποῖα καὶ τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ θὰ καθησυχάσουν, ἀλλὰ καὶ τὴν συνείδησιν τῆς παγκοσμίου κοινῆς γνώμης θὰ πείσουν, θὰ ἐπιτύχῃ τοῦτο ἡ Δικαστικὴ ἀπόφασις (θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι) μόνον ἐὰν οἱ μηνυόμενοι διωχθοῦν εἰς τὰ ἄντρα των. Τότε μόνον θὰ εἶναι περιβεβλημένη μὲ τὰ γνωρίσματα αὐτὰ ἡ Δικαστικὴ ἀπόφασις.

§330Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερ.). Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν καὶ οἱ δευτερολογοῦντες παραβιάζουν τὸ τέταρτον, διακωμῳδοῦμεν τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς. Ἐλήφθη ἀπόφασις τῆς Βουλῆς. Ἀντιλαμβάνομαι, ὅτι ὑπάρχει ἐπιθυμία κωλυσιεργίας, διὰ τῆς παρατάσεως τῶν συζητήσεων, ἀλλ’ εἶναι καθῆκον ἰδικόν σας, κ. Πρόεδρε, νὰ ἐφαρμόσητε τὸν Κανονισμόν.

§331ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον προσπαθεῖ νὰ ἐφαρμόζῃ τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ εἰς τὴν δευτερολογίαν δὲν ὑπάρχει περιορισμὸς χρόνου.

§332Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Μᾶς εἶπαν: Φαντασθῆτε τὸ θέαμα.... (Θόρυβος)...

§333Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Θὰ διαφωνήσω μὲ τὴν καινοφανῆ θεωρίαν αὐτήν, κ. Πρόεδρε.

§334Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Μᾶς εἶπαν: Φαντασθῆτε τὸν Ἕλληνα Πρωθυπουργὸν καὶ τοὺς δύο ὑπουργοὺς συμφυρομένους εἰς τὰ Γερμανικὰ Δικαστήρια μὲ τὸν ἐγκληματίαν πολέμου Μέρτεν. Ἀλλά, κύριοι, ποῖος εἶπεν, ὅτι εἰς τὸ Ἁμβοῦργον θὰ μεταβῇ ὁ Πρωθυπουργὸς καὶ οἱ δύο ὑπουργοί; Θὰ μεταβοῦν ἐκεῖ οἱ τρεῖς κατηγορηθέντες Ἕλληνες πολῖται. Ἕλληνες πολῖται ἦσαν, ὅταν... (Θόρυβος, κτυπήματα, κωδωνοκρουσίαι, ἀντεγκλήσεις).

§335ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τελειώνετε, παρακαλῶ. (Θόρυβος).

§336Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν κατεβαίνω ἀπὸ τὸ βῆμα. Κατεβάσατέ με. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). Νὰ παύσουν νὰ κτυποῦν τὰ ἕδρανα ἀπὸ τὴν πλευρὰν τῆς Συμπολιτεύσεως. Θὰ τελειώσω τὴν φράσιν μου καὶ θὰ κατέλθω.

§337Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρατηρήσω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὁ κ. Κύρκος πρέπει νὰ σεβασθῇ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς καὶ νὰ τερματίσῃ τὴν ὁμιλίαν του. Ἡ φράσις «δὲν κατεβαίνω», εἶναι ἀντικοινωνικὴ καὶ ἀπαράδεκτος... (Θόρυβος–Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς). Τὴν κροῦσιν τῶν ἑδράνων τὴν ἐδίδαξε χθὲς ἡ Ἀριστερὰ παράταξις, ἡ ὁποία ἠμπόδιζε νὰ ὁμιλήσουν οἱ βουλευταὶ τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις. (Θόρυβος. Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς).