1960.05.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 101η

Τρίτη 24 Μαΐου 1960

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.55′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Βολουδάκης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Γ. ΒΟΛΟΥΔΑΚΗΣ. (Γραμματεύς)!. (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§4Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκ μέρους τῆς ΕΔΑ, κατέθεσα ἐπιστολὴν σχετικῶς μὲ τὴν ἐξαγγελίαν τῶν μέτρων διὰ τὸν σῖτον.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ, κ. Ἠλιοῦ, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἔγγραφα τὰ ὁποῖα μόλις περιέρχονται εἰς τὰ Γραφεῖα τῆς Βουλῆς νὰ φθάνουν μέχρι τοῦ Προέδρου καὶ νὰ ἀνακοινοῦνται χωρὶς προηγουμένως νὰ μελετηθοῦν καὶ νὰ δικονομηθοῦν. Ὑπάρχει μία γραφειοκρατικὴ διαδικασία, ἡ ὁποία πρέπει νὰ τηρῆται. Θὰ ἀνακοινωθοῦν βεβαίως ὅλα, ἀλλὰ ἐν τῷ δέοντι χρόνῳ. Μὴ λησμονῆτε πάντως, ὅτι εἶχον ἐπανειλημμένως διατυπώσει τὴν παράκλησιν, ὅπως τὸ Προεδρεῖον λαμβάνῃ γνῶσιν τὸ βραδύτερον μέχρι τῆς μεσημβρίας διὰ πᾶν ὅ,τι δύναται νὰ ἀφορᾷ τὴν συνεδρίασιν τῆς ἑσπέρας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκίλλας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφοράς κλπ.

§6Α. ΓΚΙΛΛΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Οἱ κ.κ. Θ. Κονίτσας (Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνιῶν) καὶ Κ. Παπακωνσταντίνου (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος διατάξεών τινων τοῦ Ὑπαλληλικοῦ Κώδικος διὰ τὸ προσωπικὸν τῶν Σ.Ε.Κ.». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Βαλοῦρδος, καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ καταργήσεως τῆς ἐνοριακῆς εἰσφορᾶς». Ἡ ἐπὶ τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν τινων τοῦ Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὰ πρὸ τοῦ 1959 οἰκον. ἔτη καὶ Χορηγήσεως τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Πολυζωγόπουλος, Ι. Σπηλιόπουλος, Ι. Κεφαλογιάννης καὶ Ν. Ἔξαρχος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων περὶ ἰαματικῶν πηγῶν». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Ἰωάννου καὶ Α. Σχινᾶς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικούς, πολεμιστάς, ἀγωνιστὰς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως καὶ ἀναπήρους καὶ θύματα πολέμου». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Καλτεζιώτης, Ι. Παπαρτεμίου καὶ Β. Βύζας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικούς, πολεμιστάς, ἀγωνιστὰς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως καὶ ἀναπήρους καὶ θύματα πολέμου». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βουρδουμπᾶς, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικούς, πολεμιστάς, ἀγωνιστὰς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως καὶ ἀναπήρους καὶ θύματα πολέμου». Ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κ. Σ. Βενιζέλος, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Ἀγροτικοῦ Συλλόγου Νομοῦ Καρδίτσης, αἰτουμένου τὴν ἔμπρακτον συμπαράστασιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν ἐπιτάχυνσιν τοῦ ἔργου τῆς περιθάλψεως μετὰ τὴν διαπίστωσιν τῶν τρομοκρατικῶν καταστροφῶν διὰ τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Μερλόπουλος καὶ Σ. Μερκούρης, αἰτοῦσιν ἄμεσον χορήγησιν τῆς ἀποφασισθείσης διδράχμου αὐξήσεως εἰς πολιτικοὺς ἐξορίστους. Ὁ κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ κ. Η. Ἠλιοῦ, αἰτεῖ ταχεῖαν ἐξαγγελίαν κυβερνητικῶν μέτρων συγκεντρώσεως καὶ προστασίας σίτου πρὸς ἀποφυγὴν κερδοσκοπικῆς τακτικῆς ἐμπόρων καὶ συγκεκριμένως καθολικήν, ἄνευ περιορισμοῦ συγκέντρωσιν σίτου, ἐξεύρεσιν ἀποθηκευτικῶν χώρων καὶ μέσων μεταφορᾶς διὰ τὴν συντόμευσιν τοῦ χρόνου παραδόσεως αὐτοῦ, ὡς καὶ καθορισμὸν τιμῆς ἀνωτέρας τῆς περυσινῆς τοιαύτης ἀναγνωριζομένου τοῦ ὑψηλοτέρου κόστους τῆς σιτοκαλλιεργείας. Ὁ βουλευτὴς Ρεθύμνης κ. Ι. Κεφαλογιάννης, αἰτεῖ τιμωρίαν Διοικητοῦ 7ης ΜΟΜΑ Ἡρακλείου, ταγματάρχου Σίμου, δι’ ἀνάρμοστον πρὸς αὐτὸν συμπεριφοράν. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Νομάρχου Λέσβου, αἰτουμένου ἐνίσχυσιν τοῦ προσκοπισμοῦ. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Γ. Μπακατσέλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Ν. Μαγνησίας, αἰτουμένης τὴν ἔγκρισιν τῆς λειτουργίας τῆς νέας ἰσοπέδου διαβάσεως κλπ. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Γ. Μπακατσέλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Ν. Μαγνησίας Θεσσαλονίκης, αἰτουμένης τὴν χορήγησιν δανείου ἐκ δραχμ. 190.000 ἐκ τοῦ Ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων πρὸς ἀποπεράτωσιν ὁδοστρώματος ἐκτεινομένου εἰς τὴν ἀγροτικὴν περιοχήν της καὶ συνδέοντος τὴν ἐν λόγῳ Κοινότητα μετὰ τῶν γειτνιαζουσῶν Κοινοτήτων.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Κ. Τσιγάρας, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως σχετικῶς μὲ τὰς γενομένας ζημίας ἀπὸ τὰ ὕδατα τοῦ ποταμοῦ Ἀλιάκμονος κλπ.

§8Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὰς ἐκβολὰς τοῦ ποταμοῦ Ἀλιάκμονος, ἔχουν γίνει σοβαραὶ προσχώσεις καὶ εἰς περιπτώσεις μεγάλων βροχοπτώσεων ὑπερχειλίζουν τὰ ὕδατα τοῦ ποταμοῦ καὶ καταστρέφουν μεγάλας καλλιεργημένας ἐκτάσεις τῆς περιοχῆς τῆς εὑρισκομένης πλησίον τῶν ἐκβολῶν. Οὕτω, κατὰ τὸ παρελθὸν φθινόπωρον, ὅτε συνέβησαν μεγάλαι βροχοπτώσεις, κατεστράφη ὁλικῶς ἐκ τῆς ὑπερχειλίσεως τῶν ὑδάτων τοῦ ποταμοῦ Ἀλιάκμονος καλλιεργημένη ἔκτασις 6.000 στρεμμάτων, τῶν χωρίων Νησέλι καὶ Νεοχωρίου Βερροίας καὶ Αἰγινείου τοῦ Νομοῦ Πιερίας. Πρὸς ἀποφυγὴν καταστροφῶν, αἵτινες εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπισυμβοῦν καὶ εἰς τὸ μέλον, ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ ἐκβάθυνσις τῆς κοίτης τοῦ ποταμοῦ ἢ νὰ ἀνοιχθοῦν βοηθητικοὶ βραχίονες εἰς τὰς ἐκβολὰς τοῦ ποταμοῦ. Παρακαλῶ, τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ πληροφορήσῃ, ἐὰν ἐλήφθησαν τὰ κατάλληλα μέτρα, ὥστε νὰ ἀποφευχθοῦν παρόμοιαι καταστροφαί. Θὰ ἤθελα ἐπίσης, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν γεφυρῶν — τοῦνελ εἰς τὸ τμῆμα τῆς ὁδοῦ Θεσσαλονίκης–Κατερίνης, ποὺ εὑρίσκεται πλησίον τοῦ ποταμοῦ Ἀλιάκμονος. Ἡ διάμετρος λοιπὸν τῶν γεφυρῶν —τοῦνελ αὐτῶν εἶναι τόσον μικρά, ὥστε δὲν καθίσταται δυνατὸν νὰ ἀποσύρωνται ταχέως τὰ ὑπερεκχειλίζοντα ὕδατα. Παρακαλῶ, λοιπόν, νὰ γίνῃ ἡ ἀπαιτουμένη πρόβλεψις ἐπὶ τοῦ προβλήματος αὐτοῦ εἰς τὸ ἀνακατασκευαζόμενον σήμερον τμῆμα τῆς ἀνωτέρω ὁδοῦ.

§9Χ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πλὴν τῶν ζημιῶν τοπικοῦ χαρακτῆρος, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος, τὸ ζήτημα ἔχει καὶ γενικώτερον ἐνδιαφέρον, διότι ἐκτὸς τῶν ζημιῶν αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐκ τῆς ὑπερεκχειλίσεως τῶν ὑδάτων τοῦ ποταμοῦ Ἀλιάκμονος εἰς τὴν πέριξ καλλιεργουμένην περιοχήν, τὰ ὕδατα κατακλύζουν καὶ τὴν δημοσίαν ὁδὸν Κατερίνης–Θεσσαλονίκης καὶ διακόπτεται ἡ συγκοινωνία. Ἐπίσης, ἀπὸ τὸ φράγμα τοῦ ποταμοῦ Ἀλιάκμονος, γίνεται χωματοληψία μὲ ἀποτέλεσμα νὰ καταστρέφεται αὐτό.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπούσιο, παρακαλῶ, τελειώνετε, διότι παρῆλθε τὸ 10λεπτον.

§11Χ. ΜΠΟΥΣΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ληφθοῦν τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα, οὕτως ὥστε τὰ ὕδατα τοῦ ποταμοῦ Ἀλιάκμονος νὰ μὴ ἐπιφέρουν καταστροφὰς εἰς τὴν πέριξ καλλιεργουμένην ἔκτασιν καὶ νὰ μὴ κατακλύζεται ἡ δημοσία ὁδὸς Θεσσαλονίκης–Κατερίνης μὲ ἀποτέλεσμα νὰ διακόπτεται ἡ συγκοινωνία.

§12Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκοινωνιῶν). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀρωγὴν πρὸς τοὺς πληγέντας γεωργοὺς τῶν κατακλυσθεισῶν ὑπὸ τῶν ὑδάτων περιοχῶν, τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἀπήντησεν ἐγγράφως. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων, πληροφορῶ τὴν Βουλήν, ὅτι μᾶς ἀπασχολεῖ τὸ κατὰ τίνα τρόπον θὰ εὑρεθοῦν τὰ μέσα διὰ τὴν ἀποσόβησιν τοῦ κινδύνου ἐκ τῆς ἀνυψώσεως τῶν ὑδάτων τοῦ ποταμοῦ Ἀλιάκμονος. Αἱ κάτω περιοχαὶ καὶ εἰς τὴν ἀριστερὰν πλευρὰν εὑρίσκονται ἐντὸς τῆς περιοχῆς τῶν πλημμυρῶν. Ἑπομένως, εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ ζώνη αὕτη θὰ κατακλύζεται ὑπὸ τῶν ὑδάτων ὁσάκις σημειοῦνται ἐντατικαὶ βροχοπτώσεις. Καταβάλλονται προσπάθειαι, ὅπως ἡ ζώνη αὕτη περιορισθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον διὰ διαρρυθμίσεως τῆς κοίτης τοῦ ποταμοῦ καὶ ἄρσεως τῶν φερτῶν ὑλῶν, αἵτινες ἔχουν ὑψώσει τὴν κοίτην τοῦ ποταμοῦ. Οὕτω ἐλπίζομεν νὰ περιορισθῇ ἡ ἔκτασις τῶν πλημμυρῶν. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι λύσεις εἰς τὰς ὁποίας θὰ προχωρήσωμεν, ὥστε νὰ ἀποφευχθοῦν αἱ πλημμύραι ἢ τοὐλάχιστον νὰ μειωθοῦν αἱ ζῶναι, αἵτινες πλημμυρίζουν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ φράγμα, δὲν ἔχομεν καμμίαν πληροφορίαν περὶ καταστροφῆς τῶν ἀναχωμάτων καὶ οὐδεμία ζημία πρόκειται νὰ προκύψῃ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Σιαφλέκης, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως, σχετικῶς μὲ τὴν ἐπέκτασιν τῶν ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων Νέας Δημητριάδος καὶ εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Κοινότητος Ἄλλης Μεριᾶς–Βόλου κλπ.

§14Ι. ΣΙΑΦΛΕΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀληθές, ὅτι μετὰ τὰς καταστροφικὰς πλημμύρας τοῦ 1954 κατὰ τὰς ὁποίας τεσσαράκοντα ἄτομα ἀπώλεσαν τὴν ζωήν των, ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισεν ἐπὶ τέλους τὴν ἐκτέλεσιν ὡρισμένων ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων διὰ τὴν προστασίαν τῆς πόλεως Βόλου ἐκ τῶν πλημμυρῶν τῶν δύο χειμάρρων τῆς περιοχῆς Ἀναύρου καὶ Κραυσίδενος. Πέραν τούτου ἀπεφασίσθη καὶ ἡ ἐκτέλεσις ὡρισμένων ὀρεινῶν ὑδρονομικῶν ἔργων, ὥστε τὰ ὕδατα νὰ μὴ συσσωρεύωνται εἰς τοὺς χειμάρρους, ἀλλὰ νὰ διατίθενται καὶ διὰ τὴν ἄρδευσιν τῶν κτημάτων. Τὸ τμῆμα, τὸ ὁποῖον ἐξακολουθεῖ νὰ παρουσιάζῃ ὡρισμένους κινδύνους, τόσον διὰ τὴν ζωὴν τῶν κατοίκων, ὅσον καὶ διὰ τὰς καλλιεργείας των, εἶναι μικρόν, διότι ἀφορᾷ μικρὰν κοινοτικὴν περιοχὴν Ἄλλης Μεριᾶς. Ἔχει ὅμως σημασίαν διὰ τὸ ὅλον ἔργον. Θὰ πρέπει ἑπομένως νὰ ληφθῇ καὶ δι’ αὐτὸ τὸ τμῆμα μία πρόνοια διὰ τὴν ἀποφυγὴν πλημμυρῶν, διότι εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ περιοχὴ τῆς κοινότητος Ἄλλης Μεριᾶς κινδυνεύει ἀπὸ τὰς πλημμύρας. Παραλλήλως, ὅμως θὰ πρέπει νὰ κατασκευασθῇ κατὰ τρόπον μόνιμον καὶ μία μικρὰ γέφυρα, ἥτις νὰ συνδέσῃ τὴν Ἄλλην Μεριὰν μὲ τὸν Ἅγιον Ἰωάννην, ὥστε νὰ ἀσφαλισθῇ ἡ ἐπικοινωνία τῶν κατοίκων.

§15Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Συγκοινωνιῶν). Ὡς γνωστόν, εὑρίσκονται ἐν ἐκτελέσει καὶ πρόκειται νὰ περαιωθοῦν τὰ ἀντιπλημμυρικὰ ἔργα εἰς τὴν πεδινὴν ζώνην. Μεταξὺ ὅμως τῆς πεδινῆς ζώνης καὶ τῆς ὀρεινῆς εἰς τὰ ὅρια δηλαδὴ αὐτῶν τῶν ζωνῶν εἶναι ἡ Ἄλλη Μεριὰ καὶ ἐκεῖ γίνονται ἔργα καὶ διετέθησαν συμπληρωματικαὶ πιστώσεις. Ἔχει ὁλοκληρωθῆ ἡ μελέτη διὰ τὴν Ἄλλην Μεριὰν καὶ μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς μελέτης διὰ τὴν ὀρεινὴν ζώνην θὰ προωθηθῇ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων καὶ πρὸς τὴν περιοχὴν αὐτήν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Κακογιάννης, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως, σχετικῶς μὲ τὰ προστατευτικὰ τοιχώματα τῆς ὁδοῦ Ἀντιρρίου–Μεσολογγίου–Ἀγρινίου.

§17Α. ΚΑΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ὁδὸς Ἀντιρρίου–Μεσολογγίου–Ἀγρινίου εἰς τὰ ἐπικίνδυνα αὐτῆς σημεῖα ἔχει προστατευτικὰ τοιχώματα διὰ τὴν ἀποτροπὴν αὐτοκινητιστικῶν δυστυχημάτων. Εἰς ὡρισμένα ὅμως σημεῖα τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ καὶ δὴ εἰς τὴν θέσιν Κακὴ Σκάλα Παληοβούνας, δὲν ὑπάρχουν προστατευτικὰ τοιχώματα, καθισταμένης τῆς διαβάσεως ἀρκούντως ἐπικινδύνου. Θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως μεριμνήσῃ διὰ τὴν ἀνέγερσιν καὶ εἰς τὰ σημεῖα αὐτὰ προστατευτικῶν τοιχωμάτων πρὸς ἀποτροπὴν αὐτοκινητιστικῶν δυστυχημάτων. Περαιτέρω, κ. Πρόεδρε, ἐπειδὴ καὶ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 7 ἐρώτησίς μου εἶναι συναφής, θὰ ἤθελα νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ ὅπως παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων, νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἐὰν πρόκειται νὰ γίνῃ ἐπίσπευσις τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἀποφασισθέντων ἔργων ὁδοποιΐας ἐν τῷ Νομῷ Αἰτωλοακαρνανίας. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ ἤθελα νὰ τονίσω, ὅτι αἱ ἐθνικαὶ ὁδοὶ Ἀγρινίου–Θέρμου, Βονίτσης–Ἀμφιλοχίας, ὡς καὶ αἱ ἐπαρχιακαὶ τοιαῦται Ἀγρινίου–Ἁγίου Βλασίου, Νεοχωρίου–Αἰτωλικοῦ, αἱ ὁδοὶ τῶν ἐπαρχιῶν Βάλτου καὶ Ναυπακτίας, εὑρίσκονται εἰς ἀθλιεστάτην κατάστασιν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Χριστογεῶργος, ἔχει τὸν λόγον.

§19Μ. ΧΡΙΣΤΟΓΕΩΡΓΟΣ. Εἶναι γεγονός, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ βασικωτέρα ὁδὸς διὰ τῆς ὁποίας γίνεται ἡ ἐπικοινωνία, ὄχι μόνον τῆς Αἰτωλοακαρνανίας, ἀλλὰ καὶ τῆς Ἠπείρου, πρὸς τὴν Πελοπόννησον καὶ τὴν πρωτεύουσαν, διέρχεται ἀπὸ τὸ σημεῖον ποὺ λέγεται Κακὴ Σκάλα. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἡ ὁδὸς δὲν ἔχει τὴν βατότητα τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε. Συνήθως ἐπὶ τῆς ὁδοῦ ὑπάρχουν χώματα καὶ τὰ πρὸς τὴν θάλασσαν ἀντερείσματα εἶναι πάρα πολὺ ἀδύνατα ἢ ἐλλείπουν τελείως, εἰς τρόπον ὥστε ἡ ἐκεῖθεν διέλευσις τῶν ὀχημάτων νὰ εἶναι ἐπικίνδυνος. Ἤδη, κ. Πρόεδρε, μὲ τὴν δρομολόγησιν τοῦ φέρρυ–μπώτ Ἰταλίας– Ἑλλάδος, ἡ κίνησις εἰς τὴν ὁδὸν ταύτην θὰ αὐξηθῇ ἔτι περισσότερον. Ἐρωτῶμεν, σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις νὰ διαπλατύνῃ καὶ νὰ κατασκευάσῃ τὴν ὁδὸν ταύτην εἰς τὸ ἐπικίνδυνον αὐτὸ σημεῖον εἰς τρόπον ὥστε νὰ καταστῇ ἀκίνδυνος ἡ διέλευσις τῶν ὀχημάτων;

§20Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημοσίων Ἔργων). Συνεζητήθησαν, κ. Πρόεδρε, καὶ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 3 καὶ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 7 ἐρωτήσεις. Θὰ ἀπαντήσω συνεπῶς καὶ ἐπὶ τῶν δύο. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς λοιπὰς ὁδοὺς πλὴν τῆς βασικῆς ἀρτηρίας, προσπαθοῦμεν ἁπλῶς νὰ τὰς συντηρήσωμεν. Κατὰ τὸ τρέχον ἔτος διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν τούτων εἰς τὸν Νομὸν Αἰτωλοακαρνανίας, διετέθησαν 1.500.000 δραχμαί. Εἰς τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν συμπεριλαμβάνεται τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον διετέθη διὰ τὴν συντήρησιν τῆς βασικῆς ἀρτηρίας. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς λοιπὰς ἐπαρχιακὰς ὁδούς, ἡ ἐπισκευὴ καὶ συντήρησις τούτων ἀποτελεῖ ἀντικείμενον μερίμνης τοῦ τοπικοῦ Νομαρχιακοῦ Ταμείου, τὸ ὁποῖον, ὡς ἀσφαλῶς γνωρίζετε, τελευταίως συνῆψε καὶ ἕνα δάνειον διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ὁδῶν αὐτῶν. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν βασικὴν ἀρτηρίαν. Τὸ δυστύχημα, ὡς τοὐλάχιστον βεβαιοῖ ἡ τροχαία, δὲν ὀφείλεται εἰς τὴν κακὴν κατάστασιν τῆς ὁδοῦ, οὔτε εἰς τὴν ἔλλειψιν ἐπαρκῶν ἀντερεισμάτων. Ἡ βατότης τῆς ὁδοῦ εὑρίσκεται εἰς πολλὴν καλὴν κατάστασιν. Εἶναι γεγονός, ὅτι συνήθως εἰς τὴν ὁδὸν ὑπάρχουν χώματα, τὰ ὁποῖα παρασύρονται ἐκεῖ ὑπὸ τῶν βροχῶν καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ὑπάρχουν αἱ χαράξεις. Ὀλίγη προσοχὴ τῶν ὁδηγῶν χρειάζεται καὶ ἀσφαλῶς οὐδέποτε θὰ ἔχωμεν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο δυστύχημα. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ κίνησις τῆς ὁδοῦ ταύτης μὲ τὴν δρομολόγησιν τοῦ φέρρυ–μπώτ θὰ αὐξηθῇ καὶ δι’ αὐτὸ εἰς τὸ 5ετὲς πρόγραμμα περιελήφθη καὶ ἡ διαπλάτυνσις τῆς βασικῆς αὐτῆς ἀρτηρίας. Διὰ τὸ τμῆμα τῆς ὁδοῦ ἀπὸ Ἰωαννίνων, μέχρι Ἀντιρρίου ἀπεφασίσθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νὰ διατεθοῦν 400.000.000 δραχμαὶ καὶ ἤδη γίνονται μελέται καὶ ὡρισμένα τμήματα τῆς ὁδοῦ ἐδημοπρατήθησαν ἤδη, ἄλλα δὲ πρόκειται νὰ δημοπρατηθοῦν λίαν συντόμως.

§21Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐὰν εἶναι ἀκριβὴς ἡ πληροφορία, ὅτι ἡ ὁδὸς εἰς τὸ σημεῖον τῆς Κακῆς Σκάλας πρόκειται νὰ κατέλθῃ διὰ τῆς παραλίας, πρόκειται νὰ ἀλλάξῃ κατεύθυνσιν καὶ νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν παραλίαν. Εἶναι ἀκριβὴς ἡ πληροφορία αὐτή;

§22Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημοσίων Ἔργων). Ὄχι, ἀλλ’ ὅπως γνωρίζετε, διὰ τὴν χάραξιν ὁδῶν συγχρονισμένων, προτείνονται διάφοραι λύσεις, γίνονται αἱ σχετικαὶ μελέται καὶ τελικῶς, λαμβάνεται ἀπόφασις. Ἐγένετο καὶ μία τοιαύτη σκέψις καὶ διετάχθη νὰ γίνουν καὶ σχετικαὶ ἔρευναι. Πάντως, νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ κάμωμεν, θὰ εἶναι τὸ σχετικῶς καλλίτερον. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Α. Καμβύσης).

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 4 ἐρώτησις τοῦ κ. Η. Σκυλλάκου, σχετικῶς μὲ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ Φαρσάλων– Πολυδαμίου, διαγράφεται, ἀπουσιάζοντος τοῦ ἐρωτῶντος βουλευτοῦ. Ὁ κ. Β. Μπρακατσούλας, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, σχετικῶς μὲ τὰ ἀντιπλημμυρικὰ ἔργα τοῦ εἰς τὴν περιοχὴν Σεκλίζης–Καρδίτσης Ξηροποτάμου κλπ.

§24Β. ΜΠΡΑΚΑΤΣΟΥΛΑΣ. Τὰ ἀντιπλημμυρικὰ ἔργα τοῦ Ξηροποτάμου «βαθύρεμα» πλησίον τῆς περιοχῆς τῆς Κοινότητος Σεκλίζης ἔχουν τεραστίαν σημασίαν, κ. Πρόεδρε, διότι τούτων γιγνομένων θὰ ἀποδοθοῦν εἰς τὴν καλλιέργειαν 1.500 περίπου στρέμματα τὰ ὁποῖα τώρα ἢ δὲν καλλιεργοῦνται ποσῶς ἢ καλλιεργοῦνται προχείρως. Δυστυχῶς ἡ Κυβέρνησις μέχρι σήμερον δὲν ἔδειξε τὸ ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ δείξῃ διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων τούτων, διὰ τὰ ὁποῖα, σημειωθήτω, ὡς μᾶς ἐπληροφόρησαν αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, ἀπαιτοῦνται περίπου 200.000 δραχμαὶ μόνον. Ἡ Κυβέρνησις ἀφήνει τὴν φροντίδα καὶ τὴν δαπάνην διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τούτων εἰς τὴν Κοινότητα Σεκλίζης, ἡ ὁποία ὅμως Κοινότης πρὸ πάντων σήμερον ποὺ κάμνει καὶ ἀρδευτικὰ ἔργα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαθέσῃ, οὔτε μίαν δραχμήν. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ πρέπει νὰ κάμῃ τὸ ἔργον αὐτὸ διὰ τὸ ὁποῖον ἐνῷ θὰ ἔχωμεν τεραστίας ὠφελείας, αἱ ἀπαιτούμεναι δαπάναι θὰ εἶναι μικραί.

§25Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημοσίων Ἔργων). Κατ’ ἀρχήν, κ. συνάδελφε, ἀποκρούω τὸ λεχθὲν παρ’ ὑμῶν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀδιαφορεῖ. Πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ἔχομεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν 4.000 χειμάρρους καὶ ὡς ἀντιλαμβάνεσθε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέμβωμεν εἰς ὅλους ταὐτοχρόνως. Ὑπάρχει κἄποια ἱεράρχησις τῶν ὅλων ἔργων καὶ κατ’ ἔτος ἐπιλαμβανόμεθα ὅσων δυνάμεθα περισσοτέρων. Τὸ ἔργον περὶ τοῦ ὁποίου ὡμιλήσατε ἔχει μελετηθῆ καὶ πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῇ. Δὲν γνωρίζω, μόνον αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἐὰν θὰ γίνῃ ὑπὸ τοῦ Νομαρχιακοῦ Ταμείου ἢ ὑπὸ τοῦ Κέντρου.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 6 ἐρώτησις τοῦ κ. Θ. Δούκα, σχετικῶς μὲ τὴν ἀσφαλτόστρωσιν τῆς ὁδοῦ Γανησαίων– Ἀρχαῖα Ἄβδηρα, διαγράφεται, λόγῳ ἀπουσίας τοῦ ἐρωτῶντος βουλευτοῦ.

§27Α. ΚΑΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχει συζητηθῆ.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας διὰ τὰς ἀναφορὰς

καὶ ἐρωτήσεις, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὡς γνωστόν, συζητεῖται ἡ ἐπερώτησις ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Π. Παπαληγούρας, ἔχει τὸν λόγον.

§29Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶχεν ἐπανειλημμένως, ἡ Νέα Πολιτικὴ Κίνησις ἀπὸ τῆς ἱδρύσεώς της, ἀπὸ τετραμήνου πρώτη τὴν εὐκαιρία νὰ ἐκθέσῃ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τὰς ἀπόψεις της ἐπὶ τῶν συζητηθέντων εἰδικωτέρων οἰκονομικῶν θεμάτων. Καὶ προσφάτως ἀκόμη, ὁ συνάδελφος ἐκ Δωδεκανήσου, ὁ κ. Ζίγδης, ἔδωσε μίαν συνθετικὴν εἰκόνα τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως καὶ ἤλεγξε τὴν Κυβέρνησιν διὰ σειρὰν ἐνεργειῶν της, ἐνεργειῶν της ἀναφερομένων κυρίως εἰς τὰς πιστώσεις. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ἤδη τερματίζονται κατὰ πᾶσαν πιθανότητα ἐντὸς τῶν προσεχῶν ἡμερῶν αἱ ἐργασίαι τῆς παρούσης συνόδου, φρονῶ, ὅτι θὰ ἦτο σκόπιμον ἀντὶ νὰ ἀσχοληθῇ κανεὶς μὲ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ὅσων ἐλέχθησαν ἤδη ἢ ἔστω μὲ τὴν συμπλήρωσιν τῶν λεχθέντων, θὰ ἦτο σκόπιμον, λέγω, ἐν εἴδει συμπεράσματος τῶν διεξαχθεισῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ οἰκονομικῶν συζητήσεων νὰ ἐπισημανθοῦν ὡρισμένα γενικώτερα μειονεκτήματα τῆς οἰκονομικῆς μας πολιτικῆς. Νὰ γίνῃ δηλαδὴ κριτικὴ τῶν ἀρχῶν, βάσει τῶν ὁποίων ἠσκήθη αὕτη, τῶν ἀρχῶν φυσικὰ καθ’ ὃ μέτρον ἀποδειχθῇ, ὅτι ἐν τῇ πράξει ὑπάρχουν τοιαῦται ἀρχαί. Διότι φοβοῦμαι, κ. βουλευταί, ὅτι ἡ βασιμωτέρα, ἡ περισσότερον εὐσταθοῦσα κατὰ τῆς Κυβερνήσεως κατηγορία συνίσταται εἰς τοῦτο ἀκριβῶς, εἰς τὸ ὅτι στερεῖται σαφῶν καὶ προδιαγεγραμμένων ἀρχῶν, εἰς τὸ ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀσκήσῃ μετὰ συνεπείας οἱανδήποτε οἰκονομικὴν πολιτικήν, οὔτε φιλελευθέραν, οὔτε κατευθυνομένην, οὔτε καπιταλιστικήν, οὔτε σοσιαλιστικήν. Εἰς μίαν ὥραν παγκοσμίου οἰκονομικοῦ ὀργασμοῦ, ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία καλεῖται νὰ ἐξελιχθῇ, νὰ ἀναπτυχθῇ ἑλισσομένη ἀνάμεσα εἰς τὰς συμπληγάδας, λογικῶς μεταξὺ τῶν ἀντιφασκόντων μέτρων. Εἶμαι φυσικὰ ὑποχρεωμένος νὰ προσφέρω ἀπόδειξιν, αἰτιολόγησιν τῆς κρίσεώς μου ταύτης καὶ θὰ τὸ πράξω ἀμέσως. Ἀφοῦ παρίσταται ὁ κ. ὑπουργὸς Ἐμπορίου, θὰ ἀρχίσω, κ. συνάδελφοι, ἀπὸ ἕνα θέμα ἀφορῶν εἰς τὰς ἐξαγωγάς. Εἶναι πανθομολογούμενον, ὅτι ἐσημειώθη ἀπὸ τοῦ 1959 σαφὴς κάμψις τῶν ἐξαγωγῶν, καὶ ὑποτίθεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔστρεψεν ὅλην τὴν προσοχήν της εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ καιρίου ὄντως ἐξαγωγικοῦ μας προβλήματος. Ἐὰν δὲν πλανῶμαι λήγει ὁ Μάϊος μήν. Εὑρισκόμεθα δηλαδὴ εἰς τὰς παραμονὰς τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐξαγωγικῆς περιόδου τῶν περισσοτέρων ἑλληνικῶν ἐξαγωγικῶν προϊόντων καὶ τὴν ὥραν, ποὺ ὁμιλοῦμεν, δὲν γνωρίζει, οὔτε ὁ Ἕλλην παραγωγός, οὔτε οἱ συνεταιρισμοί, οὔτε ὁ ἔμπορος, βάσει ποίου, ἐπὶ τέλους, συστήματος πρόκειται νὰ ἐνεργηθοῦν αἱ ἐξαγωγαὶ τῶν διαφόρων γεωργικῶν μας προϊόντων. Πρὸ ὀλίγων μηνῶν εἶδε τὸ φῶς ἕνα σχέδιον νόμου ἀφορῶν εἰς τὰς ἑνιαίας διαχειρίσεις ὡρισμένων ἐκ τῶν γεωργικῶν μας προϊόντων. Δὲν πρόκειται, κ. συνάδελφοι, νὰ λάβω θέσιν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐπὶ τοῦ μεγάλου αὐτοῦ θέματος, διότι θὰ ἤμην ἐξαιρετικῶς ἀφελὴς ἐὰν ἐπίστευον, ὅτι ἦτο δυνατὸν παρεμπιπτόντως νὰ συζητηθῇ ἕνα θέμα τοιοῦτον, ἀπὸ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ὁποίου ἐξαρτᾶται πράγματι τὸ μέλλον τῶν Ἑλληνικῶν γεωργικῶν προϊόντων, τῶν ἐξαγωγίμων, οὔτε θὰ ἰσχυρισθῶ, ὅτι εἶναι κατ’ ἀρχὴν ἀντιφατικὴ ἡ ἑνιαία διαχείρισις ἑνὸς συγκεκριμένου προϊόντος ἢ καὶ πολλῶν προϊόντων πρὸς τὸ κρατοῦν σύστημα τῆς ἐλευθέρας οἰκονομίας. Θὰ ἰσχυρισθῶ, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι πάντως ἀπαράδεκτον, εἶναι εἰς παραμονὰς ἐσοδείας νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ἀμφιβολία, ἡ ὁποία δὲν ἐπιτρέπει τὴν προπαρασκευήν. Ἴσως ἡ ἀμφιβολία αὐτή, ἡ ὁποία προσέλαβε δραματικὸν καὶ σχεδὸν φιλοσοφικὸν χαρακτῆρα εἰς ἄλλας περιοχάς, εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ δράματος τῆς φιλοσοφίας νὰ ἦτο ἀξιοσημείωτος, ἀλλὰ δὲν νομίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἀναφέρεται εἴτε εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς Δανιμαρκίας εἴτε εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος, ὅτι ὁ Ἄμλετ καὶ ὁ Κρατύλος διέπρεψαν περὶ τὰς ἐξαγωγάς. Καλεῖται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τέλους τὴν ἐσχάτην ὥραν: Ἕκαστον ἐκ τῶν ἐξαγωγίμων γεωργικῶν μας προϊόντων βάσει ποίου ἐπὶ τέλους συστήματος πρόκειται νὰ ἐξαχθῇ; Ἀνάλογοι ἀμφιταλαντεύσεις, ἀνάλογοι ἀμφιβολίαι ἐπικρατοῦν καὶ περὶ τὴν ἀντιμετώπισιν ἄλλου προβλήματος σχετικοῦ πάλιν περὶ τὰ γεωργικά μας προϊόντα. Εἶναι τὸ περίφημον θέμα τῆς ψυκτικῆς ἁλύσεως. Πρὸ 3ετίας, μετεῖχον τότε τῆς Κυβερνήσεως, ἔγινεν ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως σύσκεψις εἰς τὴν ΑΤΕ μετὰ τὴν ὁποίαν ἐξηγγέλθησαν ὡρισμένα μέτρα ἀφορῶντα εἰς τὴν ψυκτικὴν ἅλυσον. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἶχον ὅλοι συμφωνήσει, ὅτι ἔπρεπεν εὐθὺς ὡς ἐξαγγελθῇ τὸ συγκεκριμένον πρόγραμμα νὰ καθορισθῇ σαφῶς ἡ περιοχὴ ἐντὸς τῆς ὁποίας θὰ ἔδρα ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία καὶ ἐξ ἀντιδιαστολῆς ἡ περιοχὴ εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἔδρων οἱ συνεταιρισμοί, ἡ ΑΤΕ, τὸ Κράτος. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐπικρατεῖ εἰς τὸν τομέα αὐτὸν πλήρης σύγχυσις. Πλήρης σύγχυσις ἐπικρατεῖ γενικώτερα καὶ εἰς τὸν τομέα τῶν γεωργικῶν βιομηχανιῶν. Καὶ θὰ φέρω παράδειγμα. Ἠσχολήθην προσφάτως μὲ τὴν ἀντιμετώπισιν προβλήματός τινος μιᾶς μικρᾶς μὲν ἀλλὰ διὰ τὸν τόπον σημαντικῆς γεωργικῆς βιομηχανίας τῆς ἰδιαιτέρας μου ἐκλογικῆς περιφερείας καὶ προσέκρουσα εἰς τὴν βάσιμον καὶ δικαιολογημένην ἀμφιβολίαν τῆς χρηματοδοτούσης Τραπέζης περὶ τοῦ μέλλοντος τῶν γεωργικῶν βιομηχανιῶν ἐν Ἑλλάδι. Θὰ φέρω καὶ ἕνα ἄλλο παράδειγμα. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ἐπανηγυρίσθη πρὸ τριετίας ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἱδρύσῃ νέαν ἀγορὰν νωπῶν προϊόντων εἰς τὰς Ἀθήνας. Ἡ ἀγορὰ ἱδρύθη κατόπιν δωρεᾶς τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως ἐκ χρημάτων προερχομένων ἐκ τῶν ἀνηκόντων εἰς αὐτὴν δραχμικῶν ἀντισταθμισμάτων τῆς βοηθείας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, μετὰ τὴν παρέλευσιν ἑνὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος ἐτέθη ὁ θεμέλιος λίθος τῆς ἀγορᾶς ταύτης πρό τινων μηνῶν. Ἀλλὰ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀκόμη ἐγὼ τοὐλάχιστον καὶ ὑποθέτω καὶ ὅλοι ἡμεῖς, ἀλλὰ καὶ πέραν ἡμῶν, κύριοι βουλευταί, οἱ ἔμποροι καὶ πρὸ παντὸς οἱ ἀγρόται ἀγνοοῦμεν ὅλοι, ἐὰν αὐτὴ ἡ ἀγορὰ εἶναι ἓν ἔργον ἐξωραϊσμοῦ ἁπλῶς, ἢ εἶναι ἓν ἔργον οἰκονομικῆς ὑποδομῆς, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ μεταβάλῃ βασικῶς τὸν τρόπον διακινήσεως τῶν γεωργικῶν μας προϊόντων εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Πράγματι ἡ σήμερον ὑφισταμένη λαχαναγορὰ εἶναι παναθλία καὶ βεβαίως καὶ ὡς ἔργον ἐξωραϊσμοῦ ἡ ἀγορὰ αὐτὴ θὰ ἦτο κἄτι. Ἀλλά, δὲν πιστεύω, εἰς τὴν συνείδησιν οἱουδήποτε ἐξ ὑμῶν νὰ ἐχαιρετίσθη τὸ ἔργον αὐτό, ὡς ἔργον σημαντικόν, ἐὰν ἐπρόκειτο ἁπλῶς ἡ ἀγορὰ νὰ εἶναι ἕνα ἔργον ἐξωραϊσμοῦ. Ὅλοι ἐπιστεύσαμε, ὅτι πρόκειται νὰ συνδυασθῇ ἡ ἵδρυσις τῆς ἀγορᾶς αὐτῆς μὲ κἄποιαν βελτίωσιν τῶν ὅρων τῆς διακινήσεως τῶν νωπῶν προϊόντων. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος δὲν ἠμπορῶ νὰ λάβω θέσιν προχείρως καὶ δὲν εἶναι εἰς τὰς προθέσεις μου νὰ ὑποδείξω αὐτὴν τὴν στιγμὴν σύστημα, εἶναι ὅμως, εἰς τὴν πρόθεσίν μου νὰ ἐπισημάνω τοῦτο τὸ γεγονός, ὅτι αἱ ἐνδεχόμεναι μεταβολαὶ παραδόσεων οἰκονομικῶν, στηριζομένων εἰς τὴν πρακτικὴν δεκαετηρίδων πρέπει νὰ προπαρασκευάζωνται καὶ ὅτι εἰς οἱανδήποτε ἄλλην χώραν τοῦ κόσμου θὰ ἦτο ἤδη γνωστόν, ἀφοῦ ἐθεμελιώθη ἡ ἀγορά, διὰ ποῖον οἰκονομικὸν σκοπόν, κύριοι συνάδελφοι, κτίζεται ἡ ἀγορά. Παρακαλῶ, νὰ μὴ πιστεύσῃ κανείς, ὅτι εἶμαι τόσον δογματικός, ὥστε νὰ πιστεύω, ὅτι πρέπει, ἐπειδὴ κατ’ ἀρχὴν εἴμεθα προσανατολισμένοι πρὸς τὴν ἐλευθέραν οἰκονομίαν, νὰ στηριχθῶμεν ἀποκλειστικῶς εἰς τὰς ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι χώρα ὑποανάπτυκτος καὶ κατ’ ἐξοχὴν αἱ ὑποανάπτυκτοι χῶραι ὀφείλουν νὰ ἐπιδιώξουν δι’ ὅλων τῶν μέσων τὴν ἀνάπτυξιν καὶ νὰ χρησιμοποιοῦν ὡς φορεῖς, ἀναλόγως τῶν περιστάσεων, καὶ τὴν κρατικὴν καὶ τὴν μικτὴν καὶ τὴν συνεταιρικὴν καὶ ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν. Ἄλλως τε, ὅλα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη τῆς Δύσεως καὶ τὰ καπιταλιστικώτερα ἐξ αὐτῶν, μετέρχονται τοιαύτην πολιτικὴν μικράν, μικράν, κ. βουλευταί, ἀλλὰ ὄχι ἀσαφῆ. Τοιαύτη πολιτικὴ ἦτο ἀναμφισβητήτως ἡ ἀσκηθεῖσα π.χ. ὑπὸ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν εἰς τὴν περίφημον ... (δὲν ἠκούσθη) ... Τοιαύτη πολιτικὴ εἶναι ἡ ἀσκουμένη ὑπὸ τῆς Ἰταλίας εἰς τὰς ὑποαναπτύκτους νοτίους περιοχάς της. Τοιαύτη πολιτικὴ καὶ μάλιστα ἐντὸς τῶν πλαισίων τῆς κοινῆς ἀγορᾶς εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἀσκεῖται καὶ ἐκείνη, ἡ ὁποία συνεχίζεται νὰ ἀσκῆται εἰς τὰ μὴ μητροπολιτικὰ ἐδάφη τῆς Γαλλίας. Τοιαύτη πολιτικὴ ἀσκεῖται τὴν ὥραν ποὺ ὁμιλοῦμεν, ἀπὸ τὸ Συντηρητικὸν Κόμμα τῆς Ἀγγλίας, διὰ τῶν ἐφαρμογῶν ὑπ’ αὐτοῦ περιφερειακῶν προγραμμάτων οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ἀλλὰ καὶ γενικώτερον κανεὶς δὲν εἶπεν, ὅτι ἀντιφάσκει πρὸς τὴν ἀσκουμένην φιλελευθέραν ὑπὸ τῆς Μεγάλης Βρεταννίας πολιτικήν, ἢ ὑπὸ τῆς Ἰταλίας πολιτικήν. Τὸ γεγονός, ὅτι καὶ ἡ μία καὶ ἡ ἄλλη Κυβέρνησις ἐκρατικοποίησαν, φέρ’ εἰπεῖν, τὴν ἠλεκτρικὴν ἐνέργειαν, ὅπως καὶ ἡμεῖς ἐκρατικοποιήσαμεν τὰς ἠλεκτρικὰς ἐπιχειρήσεις τὸ 1956 καὶ ἐγὼ θὰ ἤμην ὁ τελευταῖος, ὁ ὁποῖος θὰ ἠδυνάμην νὰ ἰσχυρισθῶ τοιοῦτόν τι. Ἰσχυρίζομαι, ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ μικτὴ αὐτὴ πολιτικὴ δύναται νὰ ἀσκηθῇ ὑπὸ δύο αὐτονοήτους προϋποθέσεις, αἱ ὁποῖαι εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν τὴν ἰδικήν μας, δυστυχῶς δὲν ὑπάρχει. Εἶναι δὲ αἱ προϋποθέσεις αὗται, πρῶτον, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι σαφῶς καθορισμένα τὰ ὅρια, ἐπιτρέψατέ μου τὴν ἔκφρασιν, τῆς δικαιοδοσίας ἑκάστου τῶν φορέων. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προσδοκῶνται ἰδιωτικαὶ ἐπενδύσεις, ὅταν ὁ ἰδιώτης δὲν γνωρίζῃ ἐὰν αὔριον τὸ πρωῒ ὁ τομεὺς αὐτὸς θὰ ἀνήκῃ εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν, ἢ θὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν. Καὶ ἀντιστρόφως, πῶς προσδοκῶνται νὰ ὀργανωθοῦν, φερ’ εἰπεῖν, συνεταιρισμοί, ὅταν εἶναι καὶ αὐτοὶ ἀβέβαιοι ἐὰν θὰ τοὺς ἀνατεθῇ, ἢ δὲν θὰ τοὺς ἀνατεθῇ ἡ ἐκτέλεσις ὡρισμένων ἔργων. Νομίζω, ὅτι καὶ ἀπὸ ἄλλην σκοπιὰν ἀσκουμένη ἡ ἐξαγωγικὴ μας πολιτικὴ εἶναι ἀντιφατική. Ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίζει ἡ Κυβέρνησις τὴν ἠλαττωμένην συναγωνιστικότητα ὡρισμένων ἐκ τῶν ἐξαγωγίμων προϊόντων μας, δὲν μοῦ φαίνεται πολὺ εὐτυχής. Λέγει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θέλει νὰ ἀποφύγῃ τὰς ἐπιδοτήσεις καὶ ἐν τούτῳ ἐπαγγέλλεται τὴν ὀρθοδοξίαν. Ἐν τούτοις εἶναι ἠναγκασμένη νὰ προβαίνῃ εἰς μεγάλης ἐκτάσεως συγκεντρώσεις. Καὶ ἐπὶ τῶν ἰδικῶν μου, κύριοι βουλευταί, ἡμερῶν ἐνεργήθησαν συγκεντρώσεις τινές, κυρίως, καπνοῦ. Αἱ συγκεντρώσεις, ὅμως, αὗται εἶχον τὴν ἔννοιαν τῆς ρυθμιστικῆς παρεμβάσεως. Ὅταν, κ. συνάδελφοι, ἐπὶ μιᾶς ποσότητος ἐξαγωγίμων καπνῶν, ἂς εἴπωμεν 62.000 τόννων ἔχῃ ἕνα ἀπόθεμα τῆς τάξεως τῶν 8.000 ἢ 10.000 τόννων, τότε δύναται νὰ ἑρμηνευθῇ τὸ ἀπόθεμά μου ὡς ἀποβλέπον εἰς τὴν συγκράτησιν τῶν τιμῶν, ὡς ἀποσκοποῦν εἰς τὴν ρυθμιστικὴν παρέμβασιν. Ὅταν ὅμως, τὸ ἀπόθεμά μου προσεγγίζῃ τὸ ἥμισυ μιᾶς ἐσοδείας, τότε πρόκειται περὶ ἄλλου πράγματος, τότε πρόκειται περὶ προσπαθείας ἀποσυμφορήσεως τῆς ἀγορᾶς διὰ τῆς συγκεντρώσεως. Καὶ διερωτῶμαι, ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας διατὶ δὲν πράττομεν εὐθέως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πράττομεν ἐμμέσως. Εἶπεν ἐπιγραμματικῶς κἄποτε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὁ κ. Παπανδρέου, ὅτι μεταξὺ συγκεντρώσεως καὶ ἐπιδοτήσεως, προτιμᾷ τὴν ἐπιδότησιν. Καὶ ἐγὼ δὲν πιστεύω, ὅτι εἶναι ἡ ἐπιδότησις λύσις τῶν ἐξαγωγικῶν μας προβλημάτων παγία. Οὔτε ὑπάρχει κανεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ποὺ νὰ τὸ πιστεύῃ. Ὑπάρχουν, ὅμως, τινὲς φρονοῦντες, ὅτι ἀφοῦ ἀσκοῦμε, κύριοι βουλευταί, ἀσυνειδήτως καὶ ἀπρογραμματίστως διὰ τῶν συγκεντρώσεων, ἐπιδότησιν, διατὶ δὲν ἀσκοῦμεν αὐτὴν τὴν ἐπιδότησιν τοὐλάχιστον εὐθέως καὶ προγραμματισμένα, ὥστε ἐπιδοτοῦντες ἀπὸ τὴν ἀρχὴν νὰ ἐπωφελούμεθα τῆς ἐξαγωγικῆς περιόδου καὶ νὰ ἐπιτύχωμεν τὰς ἐξαγωγάς, διότι δυστυχῶς τὰ προϊόντα, τὰ ὁποῖα παράγομεν ἡμεῖς, κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν μεγάλην των πλειοψηφίαν δὲν εἶναι προϊόντα, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ἐξαγάγῃ τις καθ’ οἱανδήποτε ὥραν τοῦ ἔτους καὶ ἔχει σημασίαν ἄρα ἡ ἐπίκαιρος ἐξαγωγὴ τῶν προϊόντων. Εἶναι βέβαιον, ὅτι τὸ ἐξαγωγικόν μας πρόβλημα δὲν δύναται νὰ ἀντιμετωπισθῇ μακροπροθέσμως, παρὰ διὰ τῆς ἀντιμετωπίσεως τῶν συνδεομένων πρὸς τὸ ὑψηλὸν κόστος τῶν Ἑλληνικῶν γεωργικῶν προϊόντων, ὀργανικῶν προβλημάτων τῆς οἰκονομίας. Καὶ δὲν θὰ εἶχον τὴν ἀξίωσιν νὰ ἔχῃ ἐπιλύσει τὰ προβλήματα ταῦτα ἡ Κυβέρνησις, θὰ εἶχον, ὅμως, βεβαιότατα τὴν ἀξίωσιν νὰ ἀρχίσῃ νὰ τὰ λύῃ καὶ νὰ θέτῃ τὰς βάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων τὰ προβλήματα ταῦτα κάποτε θὰ εὕρουν τὴν λύσιν των. Ἐγὼ εἶχον εἴπει, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ ἐξαγωγὴ βαρύνεται ἀπὸ τὸ ὑπερβολικὸν κόστος ὡρισμένων συνδεομένων πρὸς αὐτὰ ὑπηρεσιῶν. Αὐτὸ τὸ μεγάλο κόστους ὀφείλεται εἰς σειρὰν λαθῶν τοῦ παρελθόντος καὶ τοῦ ἀπωτάτου, ἐὰν θέλετε, παρελθόντος λαθῶν, ἡ καταγωγὴ τινῶν ἐκ τῶν ὁποίων ἀνάγεται ἐὰν θέλετε καὶ εἰς τὸν 19ον αἰῶνα. Ἔχει ἐπέλθει, ὅμως, τοιαύτη συσσώρευσις λαθῶν, ὥστε πράγματι οἱ ὅροι, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἀσκεῖται ἡ διακίνησις τῶν Ἑλληνικῶν προϊόντων εἶναι ὅροι μὴ συναγωνιστικοί, ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἀντιστοίχους διεθνεῖς ὅρους. Καὶ ἡ κοινωνικὴ ἀσφάλισις καὶ τὰ λιμενικὰ ἔργα καὶ οἱ σιδηρόδρομοι ἱδρύθησαν, ἐλειτούργησαν, ἐπεξετάθησαν, στηριχθέντες εἰς σχέδια ἐμπειρικὰ καὶ πρόχειρα καὶ ἐδημιούργησαν ἓν τεράστιον βάρος ἐπὶ τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Αὐτὴν τὴν νοσηρὰν κατάστασιν δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὴν ἀποτινάξῃ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς μιᾶς ἡμέρας εἰς τὴν ἄλλην. Εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐφαρμόσῃ μακροπρόθεσμα προγράμματα ἐξυγιάνσεως τῶν λιμένων, τῶν σιδηροδρόμων, τῶν Ταμείων. Καὶ εἶχε προτείνει μίαν ἀναδιάρθρωσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν δημοσίων ἐπενδύσεων, κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ γίνῃ καὶ νὰ ταχθῇ ὡς βασικὸς σκοπὸς τοῦ προγράμματος ἐπενδύσεων ἡ ἐξυγίανσις τοῦ ὑφισταμένου παραγωγικοῦ μηχανισμοῦ, νὰ θεωρηθῇ, δηλαδή, ὡς πρωταρχικὸς οἰκονομικὸς σκοπός μας ἡ ἐφαρμογὴ προγραμμάτων μακροπροθέσμου ἔστω ἀποδόσεως, διὰ τὸν ὁποῖον κάποτε θὰ καταστοῦν οἱ ἑλληνικοὶ λιμένες, οἱ σιδηρόδρομοι, αἱ ἑλληνικαὶ ἐπιβαρύνσεις γενικώτερον ἐπὶ τῶν ἐξαγωγίμων μας προϊόντων καὶ τῶν ἄλλων προϊόντων διεθνῶς συναγωνιστικαί. Τὸ Ταμεῖον ἐξυγιάνσεως κόστους, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινα, νομίζω, ὅτι βεβαίως πρόκειται νὰ στοιχίσῃ, ἀλλὰ πρέπει ὅλοι μας νὰ ἀντιληφθῶμεν, ὅτι ἡ ἐξυγίανσις τῆς οἰκονομίας εἶναι μία ἐπιχείρησις, ἡ ὁποία ὄντως στοιχίζει καὶ ἀφοῦ εἴμεθα ἀποφασισμένοι νὰ ἐξυγιάνωμεν, νὰ πληρώσωμεν ἴατρα. Εἶναι ἄσχετον τὸ θέμα αὐτὸ πρὸς τὸ συζητούμενον. Ἐὰν θὰ θελήσωμεν νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ταμείου ἐξυγιάνσεως κόστους μέχρι καὶ τῆς προεξοφλήσεως τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν βασικῶν ἐξυγιάνσεων, ἐὰν δηλαδὴ εἴπωμεν, ὅτι ἐν τῷ πλαισίῳ γενικωτέρων ἐξυγιαντικῶν διαδικασιῶν καὶ κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἐφαρμογῆς των, τὸ Ταμεῖον, προεξοφλοῦν τὸ τελικὸν ἀποτέλεσμα καὶ νὰ μὴ εἶναι ὑπὸ δυσμενεῖς, ἀπὸ ἀπόψεως διεθνοῦς συναγωνισμοῦ, ὅρους, θὰ ἐνεργῇ τὸ Ταμεῖον πρὸς τὸ παρὸν μίαν ἐπιδότησιν τῶν προϊόντων. Αὐτὸ τὸ θέμα εἶναι θέμα πρὸς συζήτησιν, ἐὰν θὰ φθάσωμεν ἕως ἐκεῖ. Δὲν εἶναι ὅμως πρὸς συζήτησιν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι πρέπει νὰ ἐφαρμοσθοῦν προγράμματα ἐξυγιάνσεως, δὲν εἶναι πρὸς συζήτησιν, ὅτι τὰ ἐξυγιαντικὰ προγράμματα, εἴτε κατὰ τὴν ἰδικήν μου διαδικασίαν, εἴτε κατ’ ἄλλην τινὰ χρηματοδοτούμενα, πρέπει νὰ χρηματοδοτηθοῦν, ἐπείγει νὰ χρηματοδοτηθοῦν; Διότι δυστυχῶς, ἡ ἀσθένεια τοῦ μεγάλου κόστους εἶναι νόσος μεταδοτικὴ καὶ ἐὰν πάσχουν αἱ ὑφιστάμεναι μονάδες γεωργικῆς καὶ βιομηχανικῆς παραγωγῆς ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀσθένειαν, κατ’ ἀνάγκην θὰ μεταδώσουν αὐτὴν καὶ εἰς τὰς νεοϊδρυθησομένας μονάδας. Ἀμφιταλαντεύεται, ὅμως, ἡ γενικωτέρα μας ἐμπορικὴ πολιτικὴ μεταξὺ διαμερισμοῦ καὶ πολυμερισμοῦ, ὡσὰν νὰ ὑπῆρχε μεταξὺ τῶν ἐννοιῶν αὐτῶν κἄποια λογικὴ ἀντίφασις. Εἶναι ἀληθές, ὅτι διὰ λόγους πολιτικῆς, μία παράταξις, ἡ ΕΔΑ, ἠθέλησε νὰ ἐμφανίσῃ τὴν ἄσκησιν διμεροῦς πολιτικῆς ὡς πανάκεια. Ἡ ἀλήθεια, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἁπλῆ. Ὑπάρχουν κράτη, τὰ ὁποῖα συναλλάσσονται μεταξὺ των, βάσει συμφώνων πολυμερῶν καὶ ἄλλα βάσει συμφώνων διμερῶν. Καὶ ἡ Ἀνατολὴ καὶ ἡ Δύσις συναλλάσσονται οὕτω. Εἶναι πραγματικότης. Καὶ εἶναι μωρὸν νὰ θελήσῃ νὰ ἀμφισβητήσῃ τις οἱανδήποτε πραγματικότητα. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζονται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκ πολιτικῶν λόγων δὲν ἠθέλησε νὰ προωθήσῃ τὰς εἰσαγωγάς μας πρὸς τὰς Ἀνατολικὰς χώρας. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν ἐξαγωγικὸν τομέα ὑπῆρξεν ἀμερόληπτος εἰς τὴν ἀποτυχίαν της. Ἀπέτυχεν ἐξ ἴσου καὶ πρὸς Δυσμὰς καὶ πρὸς Ἀνατολάς. Ἀπέτυχε περισσότερον πρὸς Δυσμάς. Ὅταν μελετήσητε τὴν κατάστασιν τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου συγκριτικῶς, θὰ ἰδῆτε, ὅτι ἡ μεγαλυτέρα μείωσις τῶν ἐξαγωγῶν μας ἐσημειώθη ἀκριβῶς μὲ τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν, προκειμένου περὶ τῶν καπνῶν, μὲ τὴν Ἰταλίαν, μὲ τὴν Αὐστρίαν, μὲ σειρὰν χωρῶν τῆς Δυτικῆς ἀκριβῶς παρατάξεως. Διαφωνῶ, ὅμως, καὶ μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν, ὅτι τάχα ἡ υἱοθέτησις πολυμεροῦς ἐμπορικῆς πολιτικῆς ἰσοδυναμεῖ πρὸς πολιτικὴν ἀγραναπαύσεως... τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἄσκησις πολυμεροῦς πολιτικῆς εἶναι ἐξ ἴσου δύσκολος, ὅσον καὶ ἡ ἄσκησις διμεροῦς πολιτικῆς. Οὔτε ἀσκεῖται ἡ πολυμερὴς πολιτικὴ αὐτομάτως. Χρειάζεται συνεχὴς παρακολούθησις, συνεχὴς δημιουργία νέων πλαισίων, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ λειτουργήσῃ ἡ πολυμερὴς ἐμπορικὴ πολιτική. Ἡμεῖς φοβούμεθα, ὅτι ἀσκοῦμεν κακὸν διαμερισμὸν καὶ δὲν ἔχομεν συνείδησιν τοῦ ὑπὸ ποίας συνθήκας ἀσκοῦμεν, ἐκεῖ ὅπου ἀσκοῦμεν πολυμερῆ πολιτικήν. Ἀπόδειξις. Παράδειγμα κακῆς διμεροῦς πολιτικῆς. Γνωρίζετε, ἴσως, ὅτι βάμβακα δὲν πωλοῦμεν καθόλου ἢ σχεδὸν καθόλου, εὐθέως εἰς τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν. Ἐὰν πάρετε τὸν πίνακα τῶν ἐξαγωγῶν, θὰ ἰδῆτε, ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἐξαγωγαὶ βάμβακος εἰς τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν ἤ, ὅτι ὑπάρχουν ἐλάχιστοι. Ἐὰν ὁμιλήσητε μὲ Γερμανόν, θὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι εἰσάγουν ἑλληνικὸν βάμβακα καὶ ἐὰν τὸν ἐρωτήσητε, πῶς τὸν εἰσάγουν, θὰ σᾶς ἀπαντήσῃ, διὰ τοῦ κλῆρινγκ μετὰ χώρας, μετὰ τῆς ὁποίας ἡ Ἑλλὰς συνδέεται διὰ διμεροῦς συμφωνίας καὶ ἡ ὁποία χώρα ἀγοράζει διὰ τοῦ κλῆρινγκ τὸν ἑλληνικὸν βάμβακα καὶ τὸν μεταπωλεῖ πριμοδοτημένον εἰς τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν. Παράδειγμα ἡ μεγάλη ἐπιτυχία εἰς τὴν προσπάθειαν τῆς αὐξήσεως τῶν ἐμπορικῶν μας συναλλαγῶν διὰ διμερῶν κλῆρινγκ. Ἀνάλογα συμβαίνουν μὲ τὰ ἀκατέργαστα δέρματα, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ὁμιλήσω εἰδικώτερον, διότι εἶναι θέμα λεπτομερειακόν. Θέλω νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ προσέξῃ καὶ τὸ ἑξῆς: Παρηγγέλθησαν κεφαλαιουχικὰ ἀγαθὰ ἀπὸ μίαν χώραν, μετὰ τῆς ὁποίας συνδεόμεθα μὲ διμερὲς κλῆρινγκ καὶ ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἰδία παραγωγὸς καπνοῦ. Αὐτὴν τὴν χώραν τὴν ἐπιέσαμεν νὰ ἀγοράσῃ καπνὰ εἰς ὑπερμέτρους ποσότητας. Καὶ ὑπάρχει ἡ πληροφορία, ὅτι ἡ χώρα αὐτὴ ἠναγκάσθη νὰ προσφέρῃ τὰ καπνά, τὰ ὁποῖα ἠγόρασεν ἢ θὰ ἀγοράσῃ εἰς τὸ μονοπώλιον Δυτικῆς τινος χώρας, μετὰ τῆς ὁποίας συνδεόμεθα πολυμερῶς. Προσφάτως ἐπεχειρήθη ἡ ἄσκησις μιᾶς παραδόξου πολιτικῆς εἰς τὴν σουλτανίναν. Ἡμεῖς προειδοποιήσαμεν ἀπὸ τὸ καλοκαῖρι διὰ τὴν σουλτανίναν, ἀλλὰ δὲν ἐγίναμεν πιστευτοί. Ἐπειδὴ ὄντως αὐτό, τὸ ὁποῖον εἴπαμεν καὶ ἔγινεν, ἀπεφασίσθη πλέον διμερισμὸς ἐντὸς τῶν χωρῶν τοῦ πολυμερισμοῦ. Καὶ ἐπρομηθεύθημεν ὡρισμένα πλαίσια–αὐτοκίνητα ἐπ’ ἀνταλλαγῇ σουλτανίνας. Ἀποτέλεσμα: Πτῶσις τῆς τιμῆς τῆς σουλτανίνας καὶ εἰς παραμονὰς ἐσοδείας ἀπὸ 240 δολλάρια εἰς 220 εἰς τὸ Ἀμβοῦργον. Διατί; Ἠρεύνησα καὶ ἠρώτησα καὶ εἶδον τὸν ἐνδιαφερόμενον καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν πταίει ὁ ἴδιος. Ὁ ἄνθρωπος δὲν προσέφερε τίποτε, ἀλλὰ ἤρκεσεν αὐτὴ ἡ πρᾶξις διὰ νὰ ρίξῃ τὴν τιμὴν εἰς τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν. Ὁ κ. ὑπουργός, τώρα, εὑρίσκεται πρὸ τοῦ ἑξῆς διλήμματος: Ἢ νὰ στέρξῃ νὰ ὑποτιμηθῇ ἡ σταφὶς εἰς τὰ 220, ἢ νὰ δώσῃ παράτασιν ἐξαγωγῆς, ἀλλὰ οὕτω θὰ προσθέσῃ σταφίδα εἰς τὴν ἐπερχομένην ἐσοδείαν, τῆς ὁποίας ἡ συγκομιδὴ θ’ ἀρχίσῃ μετά τινας μῆνας. Καὶ τότε, πρὸς τὶ ἐγένετο αὐτὴ ἡ διμερὴς πρᾶξις; Κύριοι, καὶ ὁ πολυμερισμὸς καὶ ὁ διμερισμὸς καὶ οἱαδήποτε ἐμπορικὴ καὶ οἰκονομικὴ πολιτική, εἶναι δύσκολη δουλειά. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου, θὰ ἤθελον νὰ εἴπω καὶ τὸ ἑξῆς: Ὅταν ἀπεφάσισεν ἡ Ἑλλὰς νὰ ἀσκήσῃ κατ’ ἀρχὴν πολυμερῆ ἐμπορικὴν πολιτικήν, ἦσαν ἄλλαι αἱ διεθνεῖς συνθῆκαι, διότι δὲν εἶχεν ἱδρυθῆ ἡ Κοινὴ Ἀγορά. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, κάθε μία ἀπὸ τὰς 19 Δυτικοευρωπαϊκὰς χώρας, αἱ ὁποῖαι μετεῖχον εἰς τὴν Ἕνωσιν τὴν Εὐρωπαϊκὴν καὶ εἰς τὴν Ε.Ζ.Ε.Σ., συνηλλάσσετο μετὰ τῶν ἄλλων 18 χωρῶν, κατ’ ἀρχὴν ὑπὸ τοὺς ἰδίους ὅρους. Σήμερον, μία χώρα, ἀνήκουσα εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, συναλλάσσεται μὲ ὡρισμένας ἐκ τῶν χωρῶν αὐτῶν, κατὰ τοὺς ὅρους τῆς συμφωνίας τῆς Ρώμης καὶ εὑρίσκεται εἰς προνομιοῦχον θέσιν ἔναντι τῶν ἄλλων χωρῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν μετέχουν τῆς συμφωνίας αὐτῆς, διότι κατὰ βάσιν συναλλάσσονται ὑπὸ δυσμενεστέρους ὅρους. Βεβαίως, ἐπειδὴ ἀκόμη δὲν ἔχει ὁλοκληρωθῆ ἡ ἑνοποίησις, δὲν πληττόμεθα ἀκόμη ἀπὸ τὰς διαφορὰς αὐτὰς σημαντικῶς, παρὰ μόνον εἰς ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις. Ἀλλά, ἐὰν πράγματι ἀποβλέπωμεν εἰς τὸ νὰ καταστήσωμεν τὴν χώραν αὐτὴν χώραν ἐξαγωγῆς καὶ βιομηχανικῶν προϊόντων, καὶ χώραν ἐξαγωγῆς εἰς μεγάλην κλίμακα καὶ ὀπωροκηπευτικῶν προϊόντων, θὰ συναντήσωμεν ἀσυζητητὶ αὐτὴν τὴν δυσχέρειαν. Αὐτὸς εἶναι εἷς ἐκ τῶν λόγων, διὰ τοὺς ὁποίους εἶναι ἐπιβεβλημένη ἡ ταχεῖα σύνδεσίς μας μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, ὑπὸ ὅρους βεβαίως εἰδικούς, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψει τῶν ἰδιαζουσῶν συνθηκῶν, ὑπὸ τὰς ὁποίας τελοῦμεν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ, θὰ ἤθελον νὰ εἴπω καὶ τὸ ἑξῆς: Καὶ ἐδῶ παρατηρεῖται κἄποια ἐκκρεμότης. Ἡ παράτασις αὐτὴ εἶναι ἐπιζημία, διότι αὐτὴν τὴν στιγμήν, δὲν εἶναι δυνατὸν σοβαρὸς ἐπιχειρηματίας νὰ ἀποφασίσῃ μείζονα ἐπένδυσιν ἐν Ἑλλάδι, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ ὑπὸ ποίους ὅρους πρόκειται νὰ συνδεθῶμεν μὲ τὴν Κοινὴν Ἀγοράν. Εἶναι δυνατὸν ὁ ἐπιχειρηματίας αὐτὸς νὰ προσδοκᾷ τὴν προσέλκυσιν ξένων κεφαλαίων διαρκούσης ἐκκρεμότητος; Δὲν εἶμαι δυστυχῶς εἰς θέσιν νὰ ἰσχυρισθῶ, ἐὰν πταίῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν παράτασιν τῆς ἐκκρεμότητος ταύτης καὶ τοῦτο, διότι δὲν ἠθέλησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς πληροφορήσῃ περὶ αὐτοῦ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Ζαΐμης καὶ ἄλλοι συνάδελφοι τῆς Ν.Π.Κ. καὶ ἐγώ, ὑπεγράψαμεν πρὸ ἡμερῶν μίαν ἐρώτησιν, ζητήσαντες νὰ πληροφορηθῶμεν εἰς ποῖον στάδιον εὑρίσκονται αἱ διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς καὶ ἐλάβαμεν τὴν ἑξῆς ἀπάντησιν: Ὅτι, κατ’ ἀρχὴν μέν, αἱ ἐπιδιώξεις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἀνάλογοι πρὸς τὰς ἐπιδιώξεις τὰς ὁποίας εἴχομεν, ὅταν συνεζητεῖτο ἡ Ε.Ζ.Ε.Σ. καὶ δεύτερον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς παράσχῃ τὴν παροῦσαν στιγμὴν περισσοτέρας πληροφορίας, διότι δὲν θεωρεῖ τοῦτο χρήσιμον διὰ τὴν πρόοδον τῶν διαπραγματεύσεων. Δὲν θὰ σχολιάσω τὴν κυβερνητικὴν ἀπάντησιν, θὰ εἴπω μόνον, ὅτι διὰ τῆς ἀπαντήσεώς της αὐτῆς, ἡ Κυβέρνησις ἀποστερεῖ μίαν μεγάλην μερίδα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τοῦ δικαιώματος καὶ τῆς δυνατότητος νὰ τὴν βοηθήσῃ. Θὰ παρατηρήσω, ἐπίσης, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἡ μόνη χώρα τοῦ κόσμου, ἡ ὁποία ἐχειρίσθη τὸ θέμα τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς κατ’ αὐτὸν τὸν πρωτότυπον τρόπον. Εἰς ὅλα τὰ μέρη τῆς Εὐρώπης, προτοῦ ὑπογραφοῦν αἱ συμφωνίαι τῆς Ρώμης, ἔγιναν μακρόταται καὶ λεπτομερέσταται συζητήσεις, αἱ δὲ κρατικαὶ ἀντιπροσωπεῖαι ἐπλαισιοῦντο πάντοτε ἀπὸ ἐκπροσώπους τῶν ἐνδιαφερομένων κλάδων. Ἐδῶ, περιέργως, ὅλα γίνονται κατὰ μίαν διαδικασίαν, ἡ ὁποία εἶναι, νομίζω, μυστική, πρὸς βλάβην τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ τοῦ σκοποῦ, ἴσως, τὸν ὁποῖον ὑποτίθεται, ὅτι ἐπιδιώκει μεγάλη μερὶς τῶν εὑρισκομένων εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην συναδέλφων. Κύριοι βουλευταί, τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Κοινὴ Ἀγορὰ μεταβάλλεται ραγδαίως εἰς μίαν ἑνιαίαν οἰκονομικὴν μονάδα, δὲν μεταβάλλει τὴν φύσιν καὶ τὴν οὐσίαν τῶν ἑλληνικῶν ὀργανικῶν προβλημάτων, καθιστᾷ ὅμως τὰ προβλήματα ταῦτα ὀξύτερα, διότι ἡ Κοινὴ Ἀγορὰ θὰ ἐπιταχύνῃ τὸν ἤδη ὑψηλὸν ρυθμὸν ἀναπτύξεως τῶν Δυτικοευρωπαϊκῶν χωρῶν καὶ θὰ αὐξήσῃ τὴν μεταξὺ τῶν χωρῶν καὶ ἡμῶν ἀπόστασιν, ἂν ἡμεῖς δὲν θελήσωμεν καὶ δὲν ἠμπορέσωμεν κἄτι νὰ κάμωμεν. Δὲν πιστεύω, ὅτι μόνη ἡ εἴσοδός μας εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγοράν, πρόκειται νὰ λύσῃ οἱοδήποτε πρόβλημα. Θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, κύριοι συνάδελφοι, τὶ συνέβη ὅταν ἔγινεν ἡ τελωνειακὴ Ἕνωσις τῶν Γερμανικῶν Κρατῶν καὶ κατόπιν ἡ ἑνοποίησις τῆς Γερμανίας καὶ ἡ ἑνοποίησις τῶν ἰταλικῶν οἰκονομιῶν, διὰ τῆς ἑνοποιήσεως τῶν Ἰταλικῶν Κρατιδίων. Ἔμειναν καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν περιοχαὶ ὀλιγώτερον ἀνεπτυγμέναι ἀπὸ ὡρισμένας ἄλλας, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχον τὰς προϋποθέσεις τῆς ταχείας ἀναπτύξεως. Ὑπάρχει, λοιπόν, ὁ κίνδυνος, ἐὰν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Κοινὴν Ἀγορὰν ὑπὸ ὅρους δυσμενεῖς ἢ ἔστω ὑπὸ εὐμενεῖς ὅρους, ἐὰν δὲν πράξωμεν τὰ καθ’ ἡμᾶς, διὰ νὰ προκόψωμεν, νὰ καταστῶμεν οἱ πτωχοὶ συγγενεῖς τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, ὅπως ὑπῆρξεν ἐπὶ ἕνα περίπου αἰῶνα ἡ Σικελία τῆς Βορείου Ἰταλίας. Τὸν 19ον αἰῶνα δὲν ἦτο εἰς τὴν πρόθεσιν οἱουδήποτε Κράτους νὰ ἀναπτύξῃ οἱανδήποτε περιοχήν. Συγκεκριμένως, τὸ Κράτος ἐνόμιζεν, ὅτι ἔθετε μερικὰ γενικώτατα ἀφηρημένα πλαίσια καὶ ἄφινε νὰ λειτουργοῦν ἀπολύτως οἱ οἰκονομικοὶ νόμοι. Σήμερον δὲν γίνεται αὐτὸ οὔτε εἰς τὰ κεφαλαιοκρατικὰ κράτη, οὔτε εἰς τὰ κράτη τὰ σοσιαλιστικά. Ἀκολουθεῖται ἐντελῶς ἄλλη πολιτική. Ἄλλωστε, κύριοι συνάδελφοι, ἐδῶ πιστεύω, ὅτι μακροπροθέσμως ὅλαι αἱ κοιναὶ ἀγοραὶ καὶ τῶν 6 καὶ τῶν 7 καὶ ἡ ἀγορὰ τοῦ Καναδᾶ καὶ ἡ ἀγορὰ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ μακροπροθέσμως νὰ ἑνοποιηθοῦν. Ὅπως δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπακολουθήσῃ τὴν προσφάτως ἄλλωστε ἱδρυθεῖσαν κοινὴν ἀγορὰν τῶν περὶ τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν κρατῶν, ἡ ἐνδεικνυομένη κοινὴ ἀγορὰ μεταξὺ Σοβιετικῆς Ἑνώσεως καὶ Κίνας, ἡ ὁποία σήμερον δὲν ὑπάρχει, καὶ ἡ ὁποία κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ πραγματοποιηθῇ, ἐὰν φυσικὰ δὲν σημειωθοῦν παγκοσμίου ἐκτάσεως γεγονότα, τὰ ὁποῖα νὰ ἀνατρέψουν τὴν ὅλην σημερινὴν ἰσορροπίαν εἰς τὸν κόσμον, καὶ τὰ ὁποῖα βέβαια δὲν ἠμποροῦμεν νὰ προβλέψωμεν αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἀλλὰ ὅλα αὐτά, κυρίως, τὰ ὁποῖα ἐμφανίζονται ὡς μακροπρόθεσμοι προοπτικαί, εἶναι μακροπρόθεσμοι μὲ ἕνα περίεργον μέτρον χρόνου, τὸ μέτρον τοῦ χρόνου τῆς συγχρόνου ἱστορίας καὶ ὄχι τῆς ἱστορίας τοῦ 19ου αἰῶνος. Ἔχει ἐπιταχυνθῆ ὁ ρυθμὸς τῆς ἱστορίας. Ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα διὰ νὰ ἐπιτευχθοῦν, ἔπρεπε νὰ παρέλθουν δεκάδες ἐτῶν, ἐπιτυγχάνονται σήμερον πολλὲς φορὲς εἰς μίαν δεκαετίαν, ἢ εἰς μίαν πενταετίαν. Τὰ αἴτια αὐτῆς τῆς ἐπιταχύνσεως, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ τὰ ἀναζητήσωμεν αὐτὴν τὴν στιγμήν, εἶναι αὐτονόητα τὰ περισσότερα. Θὰ ἤθελα νὰ σημειώσω μόνον τοῦτο, ὅτι δὲν εἶναι ἁπλῶς ἡ πρόοδος τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς τεχνικῆς, ἡ ὁποία ἐπέφερε τὴν ἐπιτάχυνσιν, ἀλλὰ εἶναι τὸ διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν ἱστορίαν, νομίζω, σημειωθὲν φαινόμενον, ἡ ὀργάνωσις τῆς προόδου τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς τεχνικῆς. Κατὰ τὸν 19ον αἰῶνα, ὑπῆρχον βεβαίως ὡρισμένα ἐπιστημονικὰ κέντρα, τὰ Πανεπιστήμια, ἀλλὰ δὲν ὑπῆρχεν ὀργανωμένη καθολικὴ κρατικὴ προσπάθεια, ἐπιχειροῦσα νὰ δημιουργήσῃ τὸ ἀνθρώπινον ὑλικόν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ στηριχθῇ ἡ οἰκονομία. Τώρα ὑπάρχει εἰς ὅλα τὰ κράτη τοῦ κόσμου, τὰ πολιτισμένα, πλὴν ἡμῶν, τοιαύτη προσπάθεια. Ὁ ἀγαπητός μας συνάδελφος, ὁ κ. Ζίγδης, ὡμίλησε περὶ τοῦ θέματος τῆς ἐρεύνης καὶ πόσον ἡ ἔρευνα παραμελεῖται εἰς τὸν τόπον μας καὶ περὶ τοῦ ὅτι ἀκόμη δὲν ἔχομεν ἀντιληφθῆ τὴν σημασίαν, τὴν καθαρὰν οἰκονομικήν, τῆς ἐρεύνης. Φυσικά, δὲν ἔχομεν ἀκόμη ἀντιληφθῆ καὶ τὴν σημασίαν τῆς παιδείας. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπανέλθω τελευτῶν. Πέραν ὅμως τούτου, ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἐπεταχύνθη ἡ ἱστορία, καὶ μάλιστα ἡ οἰκονομικὴ καὶ ἡ κοινωνικὴ ἱστορία, διότι ἐσημειώθη εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἐπιστήμην μία ἐπανάστασις. Αὐτὴ ἡ ἐπανάστασις ἐσημειώθη εἰς τὴν ἐπιστήμην κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ μεσοπολέμου, ἐσημειώθη εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἐπιστήμην, κυρίως εἰς τὴν Ἀγγλοσαξωνικήν, καὶ ἤρχισε νὰ ἀσκῇ ἡ θεωρία ἡ σύγχρονος, ἡ οἰκονομική, τὴν ἐπιρροήν της ἐπὶ τῆς πολιτικῆς, ἰδίᾳ πρὸ τοῦ πολέμου. Σᾶς ὑπενθυμίζω τὴν πολιτικὴν τοῦ (δὲν ἠκούσθη)... καὶ τὴν πολιτικὴν τοῦ κ. Σάχτ. Τὴν πολιτικὴν αὐτὴν πρώτην ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς τὴν θαυμάζω, τὴν δευτέραν τὴν κατακρίνω. Καὶ αἱ δύο πολιτικαὶ θὰ ἦσαν πρὸ τοῦ 1930 ἀδιανόητοι. Τὶ συνέβη; Ἡ σύγχρονος οἰκονομικὴ θεωρία ἀνέπτυξε, θὰ ἔλεγον ἀντέστρεψε, κύριοι βουλευταί, τὴν κλασσικὴν θεωρίαν περὶ τῆς ἀμοιβῆς τῆς ἐργασίας. Ἀμοιβὴν τῆς ἐργασίας τὴν ἐννοῶ φυσικὰ ὑπὸ τὴν εὐρυτάτην τῆς λέξεως ἔννοιαν, ἀμοιβὴν τοῦ ἐργαζομένου γεωργοῦ, ἀμοιβὴν τοῦ ἐργάτου, ἀμοιβὴν τοῦ προσφέροντος τὰς ὑπηρεσίας του ὁπουδήποτε, ὑπὸ τὴν μορφὴν μισθοῦ, ὑπὸ τὴν μορφὴν τιμῶν ἀγροτικῶν προϊόντων κ.ο.κ. Ἡ ἀντικειμενικὴ θεωρία τῆς ἀξίας τῶν ἀμοιβῶν μόνον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς συμμετοχῆς της εἰς τὸ κόστος τὴν ἐθεώρει βάρος, κ. βουλευταί. Δὲν ἐρευνοῦσε, ἢ πάντως δὲν ἐρευνοῦσε βασικὰ τὸ πρόβλημα τῆς αὐξομειώσεως τῆς ζητήσεως. Ἀντιστρόφως, ἡ σύγχρονος θεωρία ἐμελέτησε τὴν συναρτησιακὴν σχέσιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῶν διαφόρων οἰκονομικῶν μεγεθῶν καὶ συγκεκριμένως μεταξὺ τῆς ἀμοιβῆς τῆς ἐργασίας καὶ τῆς ζητήσεως. Καὶ ἔσπασε τὸν φαῦλον κύκλον τὸν κλασσικόν. Χαμηλὴ ἀμοιβή, ἄρα χαμηλὴ ζήτησις, ἄρα χαμηλὴ παραγωγή, ἄρα ἀκριβὴ παραγωγή. Καὶ ἐδημιούργησε τὸν σύγχρονον κύκλον, ηὐξημένη ἀμοιβή, ἄρα ηὐξημένη ζήτησις, ἄρα ηὐξημένη παραγωγή, ἄρα ηὐξημένη παραγωγικότης. Ἀρκεῖ φυσικά, ἡ αὔξησις τῆς ἀμοιβῆς νὰ συμβαδίζῃ μὲ τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγικότητος. Εἶναι χαρακτηριστικὸν τὸ γνωστὸν ἀνέκδοτον τοῦ Ἀμερικανοῦ βιομηχάνου, ὁ ὁποῖος συζητῶν μὲ τὸν ἀμερικανὸν συνδικαλιστὴν καὶ ἐπιδεικνύων τὰ αὐτόματα ἐργαλεῖα, ποὺ ἀντικατέστησαν τοὺς ἐργάτας εἰς τὸ ἐργοστάσιόν του, ἐπαιρόμενος δὲ εἰς αὐτόν, τοῦ ἔλεγεν ὅτι τώρα πλέον δὲν σὲ ἔχω ἀνάγκην, ἔχω τὰ αὐτόματα. Καὶ ἀπαντᾶ ὁ ἀμερικανὸς συνδικαλιστής, διερωτῶμαι ἐὰν τὰ αὐτόματα θὰ σοῦ ἀγοράσουν ψυγεῖα. Αὐτὴ ἡ μεταβολή, κ. συνάδελφοι, τοῦ βάρους ἀπὸ τὴν θεωρίαν τοῦ κόστους εἰς τὴν θεωρίαν τὴν λειτουργικὴν τῆς ζητήσεως, ἀποτελεῖ καὶ τὸ ἠθικὸν ἔρεισμα τοῦ φιλελευθερισμοῦ τοῦ 20οῦ αἰῶνος, τοῦ δευτέρου ἡμίσεος πάντως τοῦ 20οῦ αἰῶνος. Ὁ φιλελευθερισμὸς τοῦ 19ου αἰῶνος ἦτο φιλελευθερισμὸς ἠθικὰ οὐδέτερος. Ὁ φιλελευθερισμὸς τοῦ 20οῦ αἰῶνος ἰσχυρίζεται, ὅτι ἀποτελεῖ τὸ καλύτερον σύστημα διὰ νὰ αὐξήσουν τὸ εἰσόδημά των αἱ λαϊκαὶ μάζαι. Ὀρθότατα εἰς πρόσφατον ὁμιλίαν του γενομένη εἰς τὸ Ἐπιμελητήριον Θεσσαλονίκης, ὁ συνάδελφος κ. Μαῦρος, ἐτόνισε, ὅτι ἡ ὕφεσις δὲν πρόκειται νὰ σημάνῃ, τυχὸν ἐπιτυγχάνουσα, κατάργησιν τοῦ μεταξὺ ἀνατολῆς καὶ δύσεως ἀνταγωνισμοῦ, οὔτε πρόκειται νὰ ἀλλάξουν οἱ τελικοὶ σκοποὶ τῆς Σοβιετικῆς πολιτικῆς, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν ὁμολογίαν αὐτοῦ τούτου τοῦ πρωθυπουργοῦ τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, συνίσταται εἰς τὴν παγκόσμιον ἐπικράτησιν τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἀλλαγὴ μεθόδων πρόκειται νὰ σημειωθῇ, ἐὰν ἐπιτύχῃ ἡ ὕφεσις. Καὶ ἡ ἀλλαγὴ αὐτὴ τῶν μεθόδων πρέπει νὰ εὕρῃ ὅλους ἡμᾶς παρεσκευασμένους, διότι ἐδῶ γίνεται πράγματι ἕνας κολοσσιαῖος ἀνταγωνισμὸς μεταξὺ ἀνατολῆς καὶ δύσεως καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐπωφεληθῶμεν αὐτοῦ τοῦ ἀνταγωνισμοῦ καθ’ ὃ μέτρον δυνάμεθα καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ κάμωμεν τὰ καθ’ ἡμᾶς διὰ νὰ προκόψῃ αὐτὸς ὁ τόπος μέσα εἰς τὰ ἐθνικὰ ἰδεώδη, τὰ ὁποῖα τοὐλάχιστον μεγάλη μερὶς τῆς αἰθούσης αὐτῆς ἀσπάζεται καὶ πιστεύει. Αὐτὴ ἡ μεταβολὴ τῆς οἰκονομικῆς θεωρίας, εἶχε πρακτικώτατα πολιτικὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα μόνοι ἡμεῖς δὲν ἀντελήφθημεν. Ἐδημιουργήθη μία νέα θεωρία τῆς ἀπασχολήσεως. Κατὰ τὴν θεωρίαν αὐτὴν δὲν ὑπάρχει τόπος, ὁ ὁποῖος νὰ εἶναι τόσον πτωχός, ὥστε νὰ μὴ ἠμπορεῖ νὰ ἀναπτυχθῇ οἰκονομικῶς. Καὶ πάντως τοιοῦτος τόπος δὲν εἶναι ἡ Ἑλλάς. Κατελήφθησαν διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς θεωρίας αὐτῆς αἱ κυκλικαὶ οἰκονομικαὶ κρίσεις. Εἶναι χαρακτηριστικόν, ὅτι ἀφ’ ἧς αἱ Κυβερνήσεις ἀπέκτησαν συναίσθησιν τῶν ὅρων τῆς λειτουργίας τοῦ οἰκονομικοῦ μηχανισμοῦ, δὲν σημειοῦνται πλέον αἱ κλασσικαὶ καὶ εἰς τὰ ἐγχειρίδια διδασκόμεναι κρίσεις τοῦ κυκλικοῦ καθεστῶτος. Μόνον ἡμεῖς κατεφέραμεν, ὅταν ἐσημειώθη κἄποια κάμψις, νὰ καθηλωθῶμεν εἰς ἐπίπεδα συντηρήσεως. Εἶναι χαρακτηριστικόν, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1929 ὁ Δυτικὸς κόσμος δὲν ἐγνώρισε κυκλικὴν κρίσιν. Τὸ 1957–1958 ἐσημειώθη ἐλαφρά τις ὕφεσις καὶ ἤρκεσαν ὀλίγαι μόνον κυβερνητικαὶ προσπάθειαι τῶν Κρατῶν τῆς Δύσεως, διὰ νὰ ὑπερνικηθῇ. Ἡ μόνη χώρα, ὅπου δὲν ἔχει ἀποκατασταθῆ ὁ ρυθμὸς τῆς ἀνόδου ἐκ τῶν Δυτικῶν χωρῶν εἶναι ἡ Ἑλλάς. Διατί; Διότι, κ. βουλευταί, δὲν ἔχομεν ἀντιληφθῆ εἰς ποῖον αἰῶνα ζοῦμεν καὶ ὑπὸ ποίους ὅρους δυνάμεθα νὰ ζήσωμεν εἰς τὸν 20ὸν αἰῶνα. Μετεβλήθησαν, ὅμως, καὶ οἱ ὅροι τῆς διεθνοῦς χρηματοδοτήσεως, καὶ αὐτὸ μᾶς ἀφορᾷ. Ἡ διεθνὴς χρηματοδότησις δὲν ἐνεργεῖται διὰ τῶν δανείων, τῶν ἐν πολλοῖς, σαϋλοκικῶν τῆς προπολεμικῆς ἐποχῆς. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπάρχει σειρὰ διεθνῶν ὀργανισμῶν ποὺ διοχετεύει παντοειδῆ κεφάλαια πρὸς τὰς ὑποαναπτύκτους χώρας. Ἡ διεθνὴς Τράπεζα, τὸ Ἀμερικανικὸν Ταμεῖον Ἀναπτύξεως ὡρισμέναι ἐξειδικευμέναι Τράπεζαι διαφόρων χωρῶν, ὅπως εἶναι ἡ IMPORT–EXPORT BANC εἰς τὴν Ἀμερικήν, ἡ ὁποία ἔγινε διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν Ἀμερικανικῶν προϊόντων, ἀλλὰ τῆς ὁποίας ὅμως δυνάμεθα νὰ ἐπωφεληθῶμεν. Ἀνάλογοι ὀργανισμοὶ ὑπάρχουν καὶ εἰς τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν, ἀλλ’ ἡ ἰδία ἰδέα εὑρίσκεται εἰς τὴν βάσιν τῆς κοινῆς ἀγορᾶς. Καὶ ἀπὸ τὴν Ἀνατολὴν καὶ ἀπὸ τὴν Δύσιν προσφέρονται κεφάλαια αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἀρκεῖ ν’ ἀξιοποιήσωμεν αὐτὰ τὰ κεφάλαια. Καὶ διὰ νὰ τὰ χρησιμοποιήσωμεν, κ. συνάδελφοι, ὑπάρχει μία βασικὴ προϋπόθεσις. Ἡ προϋπόθεσις αὐτὴ εἶναι νὰ ὀργανωθῶμεν. Ἡ Ἑλλάς, μεταξὺ τοῦ 1953–1957 ἀνεπτύχθη μὲ ἕνα ρυθμόν, ὁ ὁποῖος, κατὰ μέσον ὅρον, προσεγγίζει τὰ 8,3%. Αὐτὴ ἦτο ἡ μέση αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην. Ἡ αὔξησις αὐτὴ μπορεῖ νὰ μὴ εἶναι ὅση θὰ τὴν ἠθέλαμεν, μπορεῖ νὰ μὴ εἶναι ὅση εἶναι ἀναγκαία διὰ νὰ λύσῃ τὰ κοινωνικά μας προβλήματα, ἦτο πάντως μία αὔξησις σχετικῶς ἀνεκτή. Ἔκτοτε ἐπέσαμεν ὑπὸ τὸ ἥμισυ. Διατί; Ἡ ἐξήγησις τοῦ φαινομένου εἶναι ἁπλῆ. Ἡ μεταπολεμικὴ Ἑλλὰς δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ περάσῃ ἀπὸ τρία στάδια. Τὸ πρῶτον στάδιον ἦτο τὸ στάδιον τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς διαλελυμένης ἐκ τοῦ πολέμου καὶ συμμοριτοπολέμου οἰκονομικῆς ὑποδομῆς τῆς χώρας, τῆς ὑφισταμένης καὶ προπολεμικῶς. Κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτοῦ τοῦ σταδίου δὲν ἐχρειάσθη νὰ ληφθοῦν, ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς, σπουδαίας σημασίας ἀποφάσεις. Διοικητικὰ μέτρα ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν. Οἱ σκοποὶ ἦσαν αὐτονόητοι. Ὅταν πέφτῃ μία γέφυρα, ὁ σκοπὸς οἱουδήποτε Κράτους, εἴτε σοσιαλιστικοῦ, εἴτε κομμουνιστικοῦ, εἴτε θεοκρατικοῦ, εἴτε φιλελευθέρου, εἶναι αὐτονόητος. Συνίσταται εἰς τὸ νὰ φτιάσῃ τὴν γέφυραν ποὺ ἐγκρεμίσθη. Ἐκεῖ, δὲν εἴχομεν προβλήματα. Ἐπροχωρήσαμεν. Ἦλθεν ἡ δευτέρα φάσις, ἡ ὁποία εἶναι ἡ φάσις τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς οἰκονομικῆς σταθερότητος, κυρίως τῆς νομισματικῆς σταθερότητος. Ἐκεῖ ἐδυσκολευθήκαμεν περισσότερον, ἀλλὰ τὰ καταφέραμεν. Καὶ τὰ καταφέραμεν, χάρις εἰς μίαν συγκυρίαν, ἡ ὁποία ὑπῆρξεν ἀνεξάρτητος οἱασδήποτε Κυβερνήσεως, ἀλλὰ τὰ καταφέραμεν εἰς τρία κυβερνητικὰ μέτρα. Ἡ συγκυρία εἶναι ἡ καταπληκτικὴ αὔξησις τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς κατὰ τὰ μεταπολεμικὰ χρόνια, ἰδίως σταθμὸς αὐτῆς τῆς αὐξήσεως εἶναι τὰ ἔτη 1953–1957.

§30Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Οἱ σεισμοί.

§31Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγω, εἶναι, νομίζω, τόσον αὐτονόητα καὶ ἁπλῶς θέλω νὰ τὰ συνδέσω, διότι θέλω νὰ βγάλω μερικὰ συμπεράσματα διδακτικά. Δὲν ἐλέγχω κανένα, πάντως, διότι ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ὑπῆρξα ὑπουργὸς ἐπὶ ἓξ ἔτη, εἶμαι δὲ ἀρκούντως εὐφυής, ὥστε τέλος πάντων νὰ μὴ ὑποπέσω εἰς τοιούτου εἴδους πρωτοβαθμίους ἀντιφάσεις, ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ. Ἀντιφάσεις θὰ εὕρητε, ἀλλὰ εἶναι κἄπως δευτεροβάθμιοι. Ἡ αὔξησις τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς κατὰ τὰ μεταπολεμικὰ ἔτη ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι, πράγματι, ἀνέπτυξεν ὁ Ἑλληνικὸς ἀγροτικὸς κόσμος ἱκανότητες καταπληκτικές, τὶς ὁποῖες δὲν ἐξεύρομεν, ὅτι τὶς ἔχει, διὰ νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς. Ὅλα αὐτὰ δὲν τὰ ξέραμε. Ἡ ἐμπειρία του, ἴσως ἡ τραγικὴ τῶν ἐτῶν αὐτῶν, ἡ συντροφιά του μὲ διαφόρους ξένους, τοῦ ἐπέτρεψαν νὰ προβῇ τάχιστα εἰς τὴν χρησιμοποίησιν μέσων, τὰ ὁποῖα, προσφερόμενα προπολεμικῶς, δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ χρησιμοποιήσῃ καὶ ὀφείλω νὰ ἐξάρω κατὰ τὴν φάσιν ἐκείνην τὸ ἔργον καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας καὶ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς καὶ τῶν τότε Κυβερνήσεων. Αὐτὸ σιγά–σιγὰ ἐπέτρεψε νὰ διογκωθῇ μέχρις ἑνὸς ὡρισμένου σημείου ἡ γεωργικὴ παραγωγή, ἀλλὰ χωρὶς νὰ σημειωθοῦν διαβρωτικαὶ μεταβολαὶ ἢ βελτιώσεις. Ἡ ἀπόδοσις τοῦ σίτου ἐδιπλασιάσθη περίπου, ἐν σχέσει μὲ τὰ προπολεμικὰ ἐπίπεδα. Ἡ σταφὶς ἐκαλλιεργήθη εἰς τὰ αὐτὰ περίπου ἐπίπεδα. Ἐβελτιώθησαν καὶ ἄλλαι καλλιέργειαι. Ριζικὴ ὅμως μεταβολὴ τῆς δομῆς τῆς Ἑλληνικῆς γεωργίας δὲν ἔγινεν, παρ’ ἐκτὸς εἰς μίαν περίπτωσιν, εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ βάμβακος, περὶ τῆς ὁποίας, ἐπειδὴ εἶναι περίπλοκον τὸ θέμα, ἐπιτρέψατέ μου νὰ μὴ ὁμιλήσω. Ἀλλὰ ἐκτὸς ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς εὐνοϊκοὺς ὅρους οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν ηὐξημένα πράγματι εἰσοδήματα εἰς τοὺς ἀγρότας καὶ τὰ ὁποῖα ὑποβάστασαν, κ. συνάδελφοι, τὰ μέτρα τῆς σταθεροποιήσεως τὰ Κυβερνητικά, ἐλήφθησαν πράγματι τρία συστήματα μέτρων, τὰ ὁποῖα δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπιδράσουν ἐπὶ Ἑλληνικῆς οἰκονομίας καὶ νὰ δημιουργήσουν νέα πλαίσια. Τὰ συστήματα τῶν μέτρων αὐτῶν ὑπῆρξαν ἡ ἀναπροσαρμογὴ τοῦ 1953, τὰ δημοσιονομικὰ μέτρα πρὸς ἰσοσκέλισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1955 καὶ τὰ πιστωτικὰ καὶ τραπεζικὰ μέτρα τοῦ 1956. Δὲν θὰ κρίνω αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὰ μέτρα αὐτά. Θὰ εἴπω μόνον, ὅτι τὰ μέτρα αὐτά, εἴτε καλά, εἴτε κακὰ ἦσαν, ἐλειτούργουν σχεδὸν αὐτομάτως. Ἰσχυρίζομαι δέ, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὰ περιθώρια πρὸς αὐτόματον περαιτέρω ἀνάπτυξιν μὲ ρυθμὸν σχετικῶς σημαντικὸν ἔχουν ἐξαντληθῆ. Ἐντὸς τῶν ὑφισταμένων πλαισίων, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία νὰ ἀναπτυχθῇ μὲ ρυθμὸν ἱκανοποιητικόν. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον τὰ δύο τελευταῖα χρόνια ὑπάρχει τάσις κάμψεως τοῦ ρυθμοῦ ἀναπτύξεως τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας, ἡ ὁποία κινεῖται εἰς ἐπίπεδα περίπου συντηρήσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον χωρὶς μεγάλα ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα νὰ γίνῃ ἀναδιάρθρωσις τῆς γεωργίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον χωρὶς εἰδικὴν ἔρευναν κατὰ τόπους νὰ γίνῃ ἀναπροσαρμογὴ τῆς καλλιεργείας. Καὶ τὰ μεγάλα ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα, ἀπεδείχθη, κ. συνάδελφοι, ἐκ τῆς πρακτικῆς τῶν τελευταίων ἐτῶν, ὅτι δὲν εἴμεθα ὑπὸ τὰς ὑφισταμένας σήμερον ὀργανικὰς συνθήκας εἰς θέσιν νὰ τὰ θέσωμεν εἰς λειτουργίαν. Ὁ σημερινὸς Πρωθυπουργός, ὡς Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων, ἐξετέλεσεν δύο μεγάλα φράγματα, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἐδικαιοῦτο ὡς Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων νὰ εἶναι ὑπερήφανος. Ὡς Πρωθυπουργὸς ὅμως δὲν δικαιοῦται νὰ εἶναι ὑπερήφανος, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν κατώρθωσε κατὰ μίαν τετραετίαν, ἀφ’ ἧς τὰ φράγματα ἀνηγέρθησαν περίπου νὰ θέσῃ τὰ φράγματα εἰς λειτουργίαν. Τὰ φράγματα εἶναι ἀκόμη μνημεῖα, ὅπως γνωρίζουν ἀκόμη οἱ κ. συνάδελφοι, τῆς πεδιάδος τῆς Θεσσαλονίκης. Τὰ φράγματα εἶναι ἀκόμη μνημεῖα, ὅπως γνωρίζουν οἱ κ. συνάδελφοι τῆς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας. Ἀλλὰ μήπως, κ. συνάδελφοι, εἰς τὸν τομέα τῆς βιομηχανίας ἐπετύχαμεν ἀπὸ ἀπόψεως ὀργανωτικῆς; Θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ ἑνὸς τομέως ἡ ὀργάνωσις τοῦ ὁποίου δὲν ἀπαιτεῖ καὶ μεγάλην προσπάθειαν. Θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ σοβαρωτάτου τομέως τῆς βιομηχανικῆς πίστεως. Καὶ ἐδῶ ἀσάφεια. Γνωρίζετε, ὅτι ὑπάρχουν κατ’ ἀρχὴν δύο συστήματα διεθνῶς παραδεδεγμένα, ὀργανώσεως τῆς βιομηχανικῆς πίστεως. Κατὰ τὸ ἕνα σύστημα εἶναι χωρισμένη ἡ μακροπρόθεσμος ἀπὸ τὴν βραχυπρόθεσμον βιομηχανικὴν πίστιν. Δηλαδὴ εἶναι ἄλλα τὰ ὄργανα τὰ ἀσκοῦντα μακροπρόθεσμον βιομηχανικὴν πίστιν, καὶ ἄλλα τὰ ὄργανα τὰ ἀσκοῦντα βραχυπρόθεσμον βιομηχανικὴν πίστιν. Κατὰ τὴν ἄλλην ἐκδοχὴν ἢ βιομηχανικὴ πίστις ἀσκεῖται ἑνιαίως. Κατ’ ἀμφοτέρας τὰς ἐκδοχὰς χρειαζόμεθα ἐξειδικευμένα ὄργανα πρὸς ἄσκησιν τῆς πίστεως. Ἡμεῖς τὶ κάμομεν; Αὐτὴν τὴν στιγμὴν πληροφοροῦμαι ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ὅτι ὁ διοικητὴς τῆς μεγάλης καὶ ἱστορικῆς αὐτῆς Τραπέζης, ἐργάζεται ἀόκνως, διὰ νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ ἀσκήσῃ εὐσυνειδήτως βιομηχανικὴν πίστιν. Συνεδέθη μὲ τὸ Πολυτεχνεῖον τῆς Ζυρίχης, τὸ εἰδικόν, καὶ προσπαθεῖ νὰ ἀναδιοργανώσῃ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, διὰ νὰ γίνῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα πράγματι Τράπεζα βιομηχανικὴ ὑπὸ τὴν ἐκσυγχρονισμένην τῆς λέξεως ἔννοια. Ἡ προσπάθεια αὐτὴ εἶναι ἀξιόλογος. Πληροφορούμεθα ὅμως, ὅτι ταὐτοχρόνως πρόκειται καὶ ὁ Ο.Χ.Ο.Α. νὰ προαχθῇ εἰς Τράπεζαν καὶ νὰ ἀσκήσῃ καὶ ἐκεῖνος βιομηχανικὴν πίστιν. Παραλλήλως ἱδρύθη πρὸ ὀλίγου καιροῦ ὁ Ο. Β.Α., ὁ ὁποῖος δὲν λέγω, ὅτι εἶναι Τράπεζα. Δὲν λέγω, ὅτι ἀποσκοπεῖ ἁπλῶς εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων διοικητικῆς φύσεως, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει κἄποιαν συναφῆ ἀποστολὴν ἀπὸ ἀπόψεως τοὐλάχιστον τῆς συγκροτήσεως τῶν κεφαλαίων τῶν βιομηχανικῶν, ἔχει. Καὶ διερωτῶμαι εἶναι ὀρθολογικῶς, κ. συνάδελφοι, ὁ τρόπος αὐτὸς τῆς ὀργανώσεως εἰς μίαν χώραν ἡ ὁποία πρωτίστως πάσχει ἀπὸ ἔλλειψιν ἐξειδικευμένων στελεχῶν. Ἐδῶ δὲν ἔχομεν τοὺς ἀπαιτουμένους εἰδικοὺς διὰ νὰ ὀργανώσωμεν μίαν μονάδα ἱκανὴν νὰ ἀσκήσῃ τὴν βιομηχανικὴν πίστιν. Πᾶμε νὰ ἀποκτήσωμεν εἰδικούς, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τρεῖς διαφόρους σκοπιᾶς νὰ ἀσκοῦν αὐτὴν τὴν πίστιν. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ σᾶς ἐρωτῶ: Ἐὰν ἦτο τὶς ἐξ ἡμῶν διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἢ ἄλλης Τραπέζης, θὰ προέβαινεν εἰς τὰς ἀπαραιτήτους δαπάνας διὰ νὰ καταστήσῃ τὴν Τράπεζάν του Τράπεζαν βιομηχανικῆς πίστεως, ὅταν δὲν γνωρίζῃ ποία θὰ εἶναι ἡ ἀποστολὴ τοῦ Ο.Χ.Ο.Α. εἰς τὸ μέλλον; Ἐσεῖς θὰ τὸ ἐκάματε; Ἐγὼ ὄχι. Καὶ θαυμάζω τὸν κ. Χέλμην, διὰ τὸν πατριωτισμόν του. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι μετὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ Ο.Β.Α., ἐὰν καὶ ὁ Ο.Β.Α. προαχθῇ εἰς Τράπεζα βιομηχανικήν, διερωτῶμαι τὶ δουλειὰ θὰ κάνῃ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα. Ἐγώ, νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι κἄτι μεταξὺ Τραπέζης Χίου καὶ τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς. Θὰ ἔχῃ τὸ ὕψος καὶ τὴν θεωρίαν ἐπισκόπου καὶ θὰ ἔχῃ τὸ κοινὸν μὲ τὴν Τράπεζαν Χίου, ὅτι θὰ ἀσχολῆται μὲ τὰς μικροσυναλλαγάς. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀποστολὴ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος; Καὶ ἐὰν εἶναι αὐτὴ τότε δὲν τὸ λέγομεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, καὶ διατὶ πηγαίνει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἰς τὴν δημιουργίαν ἑνὸς ὀργανισμοῦ βιομηχανικῆς πίστεως; Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὅσα γνωρίζω, τὰ γνωρίζω ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία ὑποθέτω, ὅτι εἶναι στοιχεῖον ἀξιόπιστον καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως εἶναι τοὐλάχιστον διὰ ἐμέ. Εἶναι χαρακτηριστική, καὶ ἡ στάσις τὴν ὁποίαν τηροῦμεν ἔναντι τοῦ λεγομένου ξένου κεφαλαίου. Αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ εἰδικῶς τὴν Κυβέρνησιν. Εἶναι μᾶλλον γενικωτέρα κριτική, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀσκήσῃ κανείς, καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι συχνὰ ὁ τόπος αὐτός, ἀντιθέτως πρὸς τὴν παράδοσίν του, κυμαίνεται μεταξὺ μιᾶς ξενοδουλείας καὶ μιᾶς ξενοφοβίας. Ἀλλά, οὔτε ξενοδουλεία εἶναι ἀνεκτή, οὔτε ξενοφοβία συμβιβάζεται πρὸς τὸ κλῖμα τὸ διεθνὲς καὶ τὸ κλῖμα τῆς οἰκονομίας ὑπὸ τὸ ὁποῖον ζοῦμεν καὶ ὑπὸ τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἀναπτυχθῶμεν. Ἀλλά, δὲν ἔχει, κ. συνάδελφοι, ἀποσαφηνισθῇ τὶ θέλομεν, εἰς ποίους τομεῖς, εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ παριστάμενος κ. Ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας, εἰς ποίους τομεῖς ἀκριβῶς θέλομεν ἐπενδύσεις ἰδιωτικῶν κεφαλαίων ξένων; Θὰ σᾶς φέρω ἕνα παράδειγμα: Προσφάτως νέος οἰκονομολόγος, φίλος μου, ἐπεσκέφθη τὰς ΗΠΑ καὶ ἐθαύμαζε τὴν ὀργάνωσιν προσελκύσεως κεφαλαίων τῆς Ὁλλανδίας. Ὑπάρχει ἐκεῖ ἕνα ἰνστιτοῦτο τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι κανεὶς πολυτελὴς ὀργανισμός. Εἶναι ἕνας ἁπλοῦς ὀργανισμὸς, ὁ ὁποῖος εἶναι ἄκρως ἐνημερωμένος, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς θέσιν νὰ παράσχῃ εἰς τὸν Ἀμερικανὸν ἐπιχειρηματίαν κάθε πληροφορίαν, ἀπὸ τὴν πληροφορρίαν περὶ τῆς σκληρότητος τοῦ ὕδατος εἰς τὴν περιοχὴν τὴν τάδε τῆς Ὁλλανδίας, μέχρι τῆς πληροφορίας περὶ τῶν κοινωνικῶν ἐπιβαρύνσεων τῶν ἰσχυουσῶν, ἢ τῆς νομοθεσίας τῆς φορολογικῆς ἢ τῆς Α ἢ Β νομοθεσίας τῆς ἰσχυούσης εἰς τὴν Ὁλλανδίαν. Καὶ ξεύρετε, ὅτι ἡ Ὁλλανδία μετὰ τὴν ἀπώλειαν τὴν ὁποίαν ὑπέστη τῶν ὑπερποντίων κτήσεων, ἠναγκάσθη νὰ συγκεντρωθῇ εἰς τὸν μητροπολιτικὸν χῶρον, ὅπου ἐπετέλεσεν ἕνα ἔργον οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως ἀπὸ τὸ ὁποῖον θὰ ἠδυνάμεθα νὰ παραδειγματισθῶμεν ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ παράσχωμεν ἡμεῖς οὐδεμίαν πληροφορίαν. Κἄποτε εἶχον λάβει ἕνα ἐρωτηματολόγιον ἀπὸ τὴν Γερμανικὴν ἐπιχείρησιν Ἀλουμινίου καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ πιστεύσετε, ὅτι ἐτρόμαξα νὰ συγκεντρώσω τὰ στοιχεῖα, διότι πράγματι ὑπάρχει μία τοιαύτη συνεχὴς μεταβολὴ εἰς τὰς ἐν Ἑλλάδι συνθήκας, διότι εἶναι σκορπισμένα ἐδῶ καὶ ἐκεῖ, ὥστε ἐκφεύγει τῶν στενῶν ὁρίων οἱουδήποτε Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ κ. Μάρτη ἡ ἀπάντησις ἡ ὀρθολογικὴ εἰς τοιαῦτα ἐρωτηματολόγια. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ ΟΒΑ αὐτὰ τὰ μειονεκτήματα τὰ ὀργανωτικά, τοὐλάχιστον αὐτὰ τὰ μειονεκτήματα, θὰ τὰ καλύψῃ. Ἀλλά, κ. βουλευταί, ἐκεῖ ὅπου ὑστεροῦμεν, νομίζω, περισσότερον ἀπὸ ὅλους τοὺς τομεῖς καὶ ὅπου θὰ εὐχώμεθα νὰ μὴ ὑστεροῦμε, διότι ἐπὶ τέλους ὅλα τὰ ἄλλα ἔχουν ὡρισμένας προϋποθέσεις ὀργανωτικάς, τὰς ὁποίας δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποκτήσῃ κανεὶς ἀπὸ τὴν μίαν ἡμέραν εἰς τὴν ἄλλην, ἐκεῖ ὅπου ὑστεροῦμεν εἰς βαθμὸν ἐξοργιστικόν, εἶναι ὁ τομεὺς τῆς Παιδείας. Ἀποτελεῖ δι’ οἱανδήποτε δημοκρατικὴν πολιτείαν καὶ μάλιστα εἰς τὴν πολιτείαν τῶν Ἑλλήνων, ἡ παιδεία, τὸν ὑπέρτατον ἐθνικὸν σκοπὸν καὶ τὴν δικαίωσιν τῆς Πολιτείας. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, κ. συνάδελφοι, παρὰ μόνον ἀπὸ τῆς σκοπιᾶς τῆς οἰκονομικῆς πεζότητος. Καὶ θὰ ὁμιλήσω διὰ βραχέων καὶ θὰ τερματίσω μὲ αὐτὰς μόνον τὰς παρατηρήσεις τὰς ἀποψινάς, ὁμιλῶν περὶ τῆς παιδείας ὡς ὑποδομῆς οἰκονομικῆς, ὡς μεθόδου δηλαδὴ παραγωγῆς τῶν ἀνθρωπίνων φορέων, οἱ ὁποῖοι θὰ δημιουργήσουν τὴν οἰκονομικὴν προσπάθειαν. Πέρυσι τὸ καλοκαίρι συνεζητούσαμε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος, τὰ περίφημα νομοσχέδια τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως. Οἱ περισσότεροι ἀπὸ ἡμᾶς ἔχομεν παιδιὰ καὶ ὅσοι ἠμποροῦμε καὶ παρακολουθοῦμε τὶ κάμνουν τὰ παιδιά μας εἰς τὸ σχολεῖον. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἀντελήφθην νὰ εἶχεν οἱονδήποτε ἔμπρακτον ἀποτέλεσμα ἡ λεγομένη ἐκπαιδευτικὴ μεταρρύθμισις. Ἐκπαιδευτικὴ μεταρρύθμισις, κ. συνάδελφοι, ἔγινε καὶ ἄλλοτε, δὲν θὰ κάμω τὴν ὕβριν εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων νὰ ἀναμνησθῶ τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἐπετέλεσεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας οὔτε θὰ τὸ κρίνω αὐτὴν τὴν στιγμήν, θὰ εἴπω μόνον, ὅτι, ὅταν ἦτο Ὑπουργὸς Παιδείας ὁ κ. Παπανδρέου, δὲν ὑπῆρχε κανεὶς εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ μὴ γνωρίζῃ, ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας συνέβαινε κἄτι. Τώρα τὶ συμβαίνει; Συμβαίνει τίποτε; Ποῖος εἶναι ἁρμοδιώτερος νὰ τὸ αἰσθανθῇ, ὅταν συμβαίνῃ κἄτι, παρὰ ἡμεῖς ποὺ εἴμεθα πατέρες παιδιῶν; Ἐδῶ εἶχε γίνει μία Ἐπιτροπή, κ. συνάδελφοι, ἡ ἵδρυσις τῆς ὁποίας ἐχαιρετίσθη ὡς γεγονὸς Ἐθνικῆς σημασίας, καὶ συνεζήτησε, ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ τότε Ὑπουργοῦ Παιδείας κ. Γεροκωστοπούλου καὶ ἐξέδωσε καὶ πρακτικὰ καὶ ἠλπίζαμεν, ὅτι τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια θὰ ἔχουν σχέσιν τινὰ πρὸς τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Παιδείας, καὶ μὲ ἔκπληξιν εἴδομεν, ὅτι δὲν εἶχον καμμίαν σχέσιν πρὸς τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς. Ἀποτέλεσμα τίποτε. Τὶ συμβαίνει; Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συχνὰ συμβαίνει εἰς τὸν τόπον μας. Ὅταν ἕνα πρόβλημα εἶναι δύσκολον νὰ τὸ λύσωμεν, τὸ ὀνοματίζομεν. Ἔχομεν πρόβλημα ἐξαγωγῆς ἀγροτικῶν προϊόντων. Ἱδρύομεν τὴν ΑΓΡΕΞ, καὶ ἐλύθησαν τὰ θέματα. Καὶ ἐὰν ἔχῃ ἄλλος προλάβει νὰ ἱδρύσῃ τὴν ΑΓΡΕΞ, ἱδρύομεν νέαν ΑΓΡΕΞ. Ὑπάρχει πρόβλημα βιομηχανίας. Ἐνῷ ἔχομεν 1.200 ὄργανα ἀδρανοῦντα καὶ λειτουργοῦντα, δημιουργοῦμε τὸν ΟΒΑ. Εἶναι τόσον περίεργος καὶ τόσον ἐκπληκτικὸς ἐν Ἑλλάδι ὁ νομιναλισμός. Ἔχομεν περιπέσει εἰς μίαν κατάστασιν περίεργον καὶ καταπληκτικήν. Τὸ ἴδιον ἐκάμαμε καὶ μὲ νομοσχέδια τὰ περίφημα τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως. Ἦτο ὄντως κοινὴ ἡ συναίσθησις, ὅτι κἄτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ εἰς τὸν τομέα τῆς παιδείας. Ἐφέραμε λοιπόν 7, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, νομοσχέδια. Ἀγαπητός μου συνάδελφος εἶπε, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ἴσως τὸ κύριον μειονέκτημα τῆς Παιδείας ἐν Ἑλλάδι εἶναι ὁ ὑπέρμετρος προσανατολισμὸς πρὸς τὰς ἀνθρωπιστικὰς παραδόσεις. Ἐγὼ θὰ γενικεύσω τὴν παρατήρησιν. Μήπως ἔχομεν, κ. συνάδελφοι, ἀνθρωπιστικὴν παιδείαν; Ὑπάρχει κανὲν Κράτος εἰς ὁλόκληρον τὸν κόσμον, τοῦ ὁποίου τὸ ἥμισυ τῶν ἀπολυτηριούχων τοῦ Γυμνασίου δὲν γνωρίζει ὀρθογραφίαν; Ἀλλά, ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ οὑμανιστικῆς παιδείας, θὰ σᾶς εἴπω κἄτι. Πρὸ 3μήνου ὁ κ. Πιτούλης μὲ ἐπεσκέφθη οἴκοι καὶ μοῦ ἐπέδειξε μίαν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν εἶχε γράψει γάλλος μαθητὴς κατὰ τὰς ἀπολυτηρίους του ἐξετάσεις εἰς τὸ Γυμνάσιον καὶ τὴν ὁποίαν ἐδημοσίευσεν ἡ γνωστὴ Γαλλικὴ ἐφημερὶς «Μόντ». Αὐτὸς ἐφοίτα εἰς τὸ οὑμανιστικὸν τμῆμα τοῦ Γαλλικοῦ Γυμνασίου καὶ τὸ θέμα ἦτο «ἡ ἐλευθερία τῆς βουλήσεως». Καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ πιστεύσετε, ὅτι δὲν εἴμεθα εἰς τὸν τομέα τῆς οὑμανιστικῆς παιδείας διεθνῶς συναγωνιστικοί. Ἡ ὀρθογραφία δὲν ἔχει καμμίαν προϋπόθεσιν, ὅπως καὶ τὰ γενικὰ μαθηματικά, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν βάσιν, διὰ νὰ μορφωθῇ κανεὶς περαιτέρω τεχνικά. Καὶ ἐρωτῶ: Διατί, εἶναι τῶν μαθηματικῶν καὶ τῶν οὑμανικῶν μαθημάτων ἡ στάθμη εἶναι κατωτέρα τῶν Εὐρωπαϊκῶν χωρῶν; Κιμωλία χρειάζεται καὶ πίναξ καὶ διαβήτης. Νὰ σᾶς εἴπω καὶ κἄτι ἄλλο. Ἤμουν περαστικὸς πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν τοῦ κ. Μπακοπούλου, καὶ ἐστάθμευσα εἰς τὸ Λεβίδι. Ἐπληροφορήθην ἐκεῖ, ὅτι ὑπάρχει καὶ λειτουργεῖ 6τάξιον Γυμνάσιον πλῆρες καὶ ἔχει, ὅπως καὶ ὑπεράριθμα ἄλλα εἰς τὴν Ἑλλάδα, 1 Θεολόγον, 1 Φιλόλογον, 1 Μαθηματικὸν καὶ 2 Γυμναστάς. Κοροϊδεύομε, κ. συνάδελφοι, τὰ παιδιά. Ὑπάρχει πράγματι τὸ αἴτημα τῆς ἐπεκτάσεως τῆς παιδείας εἰς ὅσο τὸ δυνατὸν εὐρυτέρα κοινωνικὰ στρώματα, ὑπάρχει τὸ αἴτημα νὰ καταστῇ ἡ παιδεία προσιτὴ εἰς ὅλας τὰς τάξεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ διὰ νὰ τηρήσωμε αὐτὴν τὴν ἐπαγγελίαν ἱδρύομεν Γυμνάσια τύπου Λεβιδίου καὶ κατόπιν ἀποροῦμεν διατὶ οἱ 5 αὐτοὶ καθηγηταὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ διδάξουν τὰ παιδιὰ αὐτὰ καὶ νὰ τὰ καταστήσουν διεθνῶς συναγωνιστικά, εἴτε εἰς τὰ κλασσικὰ γράμματα, εἴτε εἰς οἱαδήποτε γράμματα. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι θαυμάζω τοὺς Ἕλληνας ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργοὺς διὰ τὴν ἠθικὴν των ἀντοχήν, διότι ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας διδάσκουν καὶ προσπαθοῦν νὰ κάμουν ὅ,τι τοὺς εἶναι δυνατόν. Ὑπὸ ποίας συνθήκας; Πλήρης ἔλλειψις ἐποπτικῶν μέσων, πλήρης ἔλλειψις τῶν στοιχειωδῶν κτιριακῶν προϋποθέσεων, οὐσιωδεστάτη ἔλλειψις συγχρονισμένων διδακτικῶν βιβλίων. Συζητουμένων, κ. βουλευταί, τῶν νομοσχεδίων τῶν ἐκπαιδευτικῶν, σᾶς εἶχον ἀναφέρει συγκεκριμένα παραδείγματα, ἀπὸ τὰ βιβλία τῶν τελευταίων τάξεων τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου, διότι συνέπεσε τότε νὰ παρακολουθῶ τὰ μαθήματα τῶν παιδιῶν μου καὶ σᾶς εἶπον τὶ καταπληκτικὰ πράγματα περιέχουν αὐτὰ τὰ βιβλία. Πιστεύω, ὅτι ἀντὶ νὰ κάμνωμεν ὅλα αὐτὰ τὰ μεγαλόπνοα σχέδια, καλύτερον θὰ ἦτο νὰ προσέξωμεν τοὺς καθηγητὰς καὶ νὰ ἐπανδρώσωμεν τὰ σχολεῖα διὰ νὰ ἠμπορέσουν οἱ ἐκπαιδευτικοὶ νὰ ἐκπληρώσουν τὴν ἀποστολήν των, ἐπικουρούμενοι ἀπὸ τὸ Κράτος μὲ ὅλα τὰ σύγχρονα ἐκπαιδευτικὰ μέσα. Ἡμεῖς ὅμως κάμνομεν τὸ ἀντίθετον. Εἶναι γνωστόν, ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ Βαρβάκειον, ἕνα ἄριστον ἐκπαιδευτικὸν Ἵδρυμα μὲ παραδόσεις ἐτῶν, ἡ Κυβέρνησις τὸ διέλυσεν.

§32Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Ὀρθῶς ἀναφέρατε διὰ τὴν περίπτωσιν τοῦ Βαρβακείου. Βεβαίως εἶναι ἔγκλημα ἡ διάλυσις τοῦ ἀρίστου αὐτοῦ Ἱδρύματος. Διὰ νὰ ἴδητε δὲ τὴν ἠθικὴν ἀντίληψιν τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας ἔναντι τῆς Βαρβακείου Σχολῆς σᾶς ἀναφέρω τὸ ἑξῆς χαρακτηριστικὸν γεγονός. Ὅπως εἶναι γνωστόν, οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς τὸ Βαρβάκειον καθηγηταὶ εἶναι ἄριστοι καὶ παραμένουν εἰς αὐτὸ διδάσκοντες ἐπὶ δεκαετηρίδας. Ἐπρόκειτο νὰ γίνουν προαγωγαὶ καθηγητῶν εἰς ὑποδιευθυντὰς γυμνασίου καὶ ὅμως οἱ ἄριστοι αὐτοὶ καθηγηταὶ τῆς Βαρβακείου Σχολῆς δὲν προήχθησαν, ἀλλὰ ἀντιθέτως προήχθησαν μόνον οἱ εὐνοούμενοι τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. Καὶ ἐπειδὴ δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ μετάθεσις τῶν ἀρίστων αὐτῶν καθηγητῶν ἐκ τοῦ Βαρβακείου, ὁ κ. Ὑπουργός, προκειμένου νὰ τοποθετήσῃ τοὺς προαχθέντας εὐνοουμένους θέλει νὰ διαλύσῃ τὸ Βαρβάκειον καὶ νὰ μεταθέσῃ τοὺς καθηγητὰς τοῦ Βαρβακείου διὰ νὰ διδάξουν ἀλλοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἠθικὴ ἀντίληψις τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας ἔναντι τῆς Βαρβακείου Σχολῆς.

§33Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι εἰλικρινῶς, διότι ὁ συνάδελφος κ. Μπακόπουλος, ὁ ὁποῖος ὁμολογουμένως οὐδέποτε διατυπώνει κατηγορίας, ἀπόψε παραδόξως, διετύπωσεν ἀσυνήθη κατηγορίαν, τόσον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ κατὰ τοῦ ἀπουσιάζοντος συναδέλφου μου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. Πρέπει ὅμως νὰ τὸν πληροφορήσω, ὅτι τὰ κριτήρια περὶ εὐνοίας, τὰ ὁποῖα ἀνέφερε διὰ τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας, ἐνδεχομένως νὰ ὑπῆρξαν ἐπὶ προηγουμένων Κυβερνήσεων καὶ Ὑπουργῶν καὶ ὄχι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Τὰ κριτήρια αὐτὰ δι’ ἡμᾶς δὲν ὑπάρχουν σήμερον.

§34Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπὶ τῶν κριτηρίων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα, ὁμιλοῦν σήμερον τὰ ἀδιάψευστα γεγονότα τῆς Κυβερνήσεώς σας. Πρέπει νὰ μᾶς πληροφορήσητε ὑπευθύνως ποῖοι εἶναι οἱ καλύτεροι ἐκ τῶν καθηγητῶν καὶ οἱ ἄριστοι. Οἱ προαχθέντες ἢ οἱ μὴ προαχθέντες.

§35Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ παρεκάλουν νὰ μὴ ὀξύνωμεν τὴν συζήτησιν. Προσωπικῶς ἐπεχείρησα νὰ κρατήσω τὴν ἀποψινὴν συζήτησιν καὶ νὰ συντομεύσω αὐτὴν ἐπὶ συμπερασματικῶν παρατηρήσεων, διότι καὶ ἄλλοι συνάδελφοι θὰ ὁμιλήσουν καὶ συνεπῶς αἱ παρατηρήσεις καὶ αὐτῶν θὰ εἶναι συμπερασματικαὶ ἐπὶ ἠρέμου ἐπιπέδου καὶ ἄνευ προσωπικῆς ἀντιπολιτευτικῆς διαθέσεως. Οὐδένα δι’ ὅσων ἀνέφερον, εἶχον τὴν πρόθεσιν νὰ θίξω. Πολὺ δὲ περισσότερον τὸν ἀπουσιάζοντα κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Ἀνεφέρθην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ εἶπον, ὅτι δὲν κατώρθωσε νὰ ἀντιληφθῇ τὶ θέλομεν εἰς τὸν 20ὸν αἰῶνα. Δὲν ἀνεφέρθην προσωπικῶς διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, διότι ὁμιλῶ ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐνώπιον τῶν ὑπευθύνων καὶ ἁρμοδίων Ὑπουργῶν. Καὶ ἡ Παιδεία ὅμως περιλαμβάνεται εἰς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις εἶναι γνωστόν, εἰς ὅλους, ὅτι πανηγυρικῶς ἐδημοσίευσεν ἕνα 5ετὲς πρόγραμμα. Σᾶς ἐρωτῶ ὅμως, εἴδατε εἰς τὸ 5ετὲς αὐτὸ πρόγραμμα νὰ εἶναι ἀφιερωμένα ἐπαρκῆ κεφάλαια καὶ μέθοδοι διὰ τὴν συνέχισιν τῶν ἑπομένων προγραμμάτων, τὰ ὁποῖα ὡς εἶναι φυσικὸν πρέπει νὰ ἀκολουθήσουν μετὰ τὴν λῆξιν του τὸ 5ετὲς αὐτὸ πρόγραμμα; Ὁμολογῶ, ὅτι προσωπικῶς ἀνέγνωσα τὸ πρόγραμμα αὐτὸ καὶ τοιαῦτα ἱκανοποιητικὰ σημεῖα δὲν ἀνεῦρον. Φαίνεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πιστεύει, ὅτι θὰ ὑπάρξουν αὐτομάτως ἐγκέφαλοι ἐξαιρετικοί, οἱ ὁποῖοι θὰ διδάξουν τὰ προγράμματα αὐτά, ἐνῷ εἰς τὴν πραγματικότητα θὰ πρέπει τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι θὰ διδάξουν τὰ προγράμματα αὐτὰ νὰ τοὺς ἔχῃ διδάξει προηγουμένως κἄποιος ἄλλος. Καὶ ὅμως, κ. συνάδελφοι, ἡ Ἑλλὰς ἐπιχειρεῖ νὰ ἀναπτύξῃ τὸ οἰκονομικόν της πρόγραμμα, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν στιγμὴν αὐτὴν μίαν Ἀνωτάτην Οἰκονομικὴν Σχολήν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ ἐξέλθουν οἱ ἄνδρες ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ διδάξουν καὶ θὰ συντελέσουν εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τῶν προγραμμάτων αὐτῶν.

§36Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶναι ἀληθῶς περίεργον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐμμένει εἰς αὐτὸ τὸ κενόν. Ἔχομεν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν, ὄχι αὐτοτελῆ Οἰκονομικὴν Σχολήν, ἀλλὰ τὴν Νομικὴν Σχολὴν μὲ δύο μόνον καθηγητὰς τῆς Οἰκονομίας! Τόσον θεωρεῖται ἀμελητέα ἡ ὕπαρξις εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν αὐτοτελοῦς Οἰκονομικῆς Σχολῆς, καθ’ ὃν χρόνον ἡ Οἰκονομία δεσπόζει εἰς τὴν ζωὴν καὶ κρίνει τὴν εὐημερίαν τοῦ λαοῦ.

§37Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου) Ὑπάρχει παραλλήλως πρὸς τὴν Ἀνωτάτην Σχολὴν Οἰκονομικῶν ἐν Ἀθήναις καὶ Οἰκονομικὴ Σχολὴ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης.

§38Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ ἦτο καλύτερον νὰ μὴ ἐδίδατε τὴν ἀπάντησιν ποὺ ἐδώσατε. Τιμῶ τὴν Ἀνωτάτην Οἰκονομικὴν Σχολήν, ἀλλὰ ἐδῶ συζητοῦμεν διὰ τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν. Ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην Ἀνωτάτου Οἰκονομικοῦ Ἐπιτελείου, ἡ ἔλλειψις τοῦ ὁποίου ἀποτελεῖ τὴν ἐξήγησιν τῆς καθυστερήσεως τῶν τελευταίων ἐτῶν. Αὐτῆς τῆς ἀνάγκης δὲν ὑπάρχει δυστυχῶς συνείδησις, ὅπως διαπιστοῦται ἀπὸ τὴν ἀπάντησίν σας. Καὶ ἐφ’ ὅσον αὐτὴ ἡ ἐπίγνωσις δὲν ὑπάρχει καὶ ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ ἱκανοποιητικὴν τὴν ὑφισταμένην σήμερον κατάστασιν ματαιοπονοῦμεν....

§39Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Ἠξεύρετε πόσον σέβομαι τὰς ἀπόψεις σας ἐπὶ ὅλων τῶν θεμάτων καὶ ἰδίως ἐπὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ὅμως, νὰ νομίζω, ὅτι δὲν ἔχετε πλήρη γνῶσιν τοῦ κύκλου τῶν μαθημάτων, τὰ ὁποῖα διδάσκονται εἰς τὴν Ἀνωτάτην Σχολὴν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐμπορικῶν Ἐπιστημῶν. Ἀρκοῦμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι καθηγηταὶ τῶν οἰκονομικῶν μαθημάτων τῆς Νομικῆς Σχολῆς, ὁ Ἀγγελόπουλος, ὁ Σμπαρούνης τῆς Ἀνωτάτης Σχολῆς Οἰκονομικῶν καὶ Ἐμπορικῶν Ἐπιστημῶν καὶ ὁ Δερτιλῆς τῆς Θεσσαλονίκης, εἶναι διπλωματοῦχοι τῆς Ἀνωτάτης Σχολῆς Οἰκονομικῶν καὶ Ἐμπορικῶν Ἐπιστημῶν, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, κατὰ συνέπειαν, ἐπιτελεῖ τὸν προορισμὸν της ἡ Ἀνωτάτη Σχολὴ Οἰκονομικῶν καὶ Ἐμπορικῶν Ἐπιστημῶν.

§40Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος ὑπάρχει κατατιθεμένη εἰδικὴ ἐπερώτησις εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ αὐτὸ ποὺ διαπιστώνομεν τώρα, εἶναι ὄντως θλιβερόν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις πιστεύῃ, ὅτι ὑπάρχει διδασκαλία οἰκονομικῶν ἐπιστημῶν, ὑπὸ τὴν σύγχρονον ἔννοιαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, τότε τὸ μέλον διαγράφεται λίαν σκοτεινόν.

§41Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Δὲν πιστεύει τίποτε παραπάνω ἡ Κυβέρνησις, ἀπὸ ὅ,τι πιστεύατε σεῖς ὅταν εἴσαστε Κυβέρνησις.

§42Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ κατάστασις εἰς τὴν λεγομένην Οἰκονομικὴν Σχολὴν εἶναι καταπληκτική, ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιπέδου μορφώσεως, καταπληκτικὴ μολονότι ὑπάρχουν πράγματι λαμπροὶ καθηγηταὶ καὶ λαμπροὶ ὑφηγηταί. Αὐτοὶ προσπαθοῦν νὰ κάμουν ὅ,τι ἠμποροῦν. Πόσοι εἶναι οἱ λαμπροὶ καθηγηταὶ καὶ οἱ λαμπροὶ ὑφηγηταί; Ὑπάρχει συγκεκριμένη Σχολὴ Οἰκονομ. ὁπουδήποτε; Γνωρίζετε, κ. συνάδελφοι, ὅτι τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ νὰ εἰσέλθῃ κανεὶς εἰς τὴν Σχολὴν ἡ ὁποία θὰ βγάλῃ οἰκονομολόγους, εἶναι νὰ ἠξεύρῃ λατινικὰ καὶ νὰ μὴ ἠξεύρῃ νὰ παρουσιάσῃ γραφικῶς μίαν δευτεροβάθμιον συνάρτησιν. Γνωρίζει κληρονομικὸν δίκαιον, ἀλλὰ δὲν γνωρίζει νὰ παραγάγῃ μίαν συνάρτησιν δευτέρου βαθμοῦ ἐπίσης. Καὶ αὐτὰ τὰ πράγματα συμβαίνουν ἀγαπητὲ κ. Ὑπουργέ τοῦ Ἐμπορίου, εἰς τὴν Σχολήν, ἡ ὁποία δίδει τὸν πρῶτον ἐν Ἑλλάδι τίτλον, τὸν τίτλον τοῦ διδάκτορος τῶν Οἰκονομικῶν Ἐπιστημῶν. Εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν τὴν ὥραν αὐτὴν ὅπου μία οἱαδήποτε ἀξία τοῦ ὀνόματος τῆς Οἰκονομικῆς Σχολῆς οἱουδήποτε ἀλλοδαποῦ Πανεπιστημίου ἔχει 15 τακτικοὺς καθηγητὰς καὶ φροντιστήρια, ἔχει σωρείαν μαθημάτων, τὰ ὁποῖα, οὔτε κἂν διδάσκονται ἐδῶ εἰς τοὺς ὑποψηφίους οἰκονομολόγους, εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν, ὅτι μορφώνομεν ἐδῶ οἰκονομικοὺς ἐπιστήμονας; Ἐδῶ δὲν διδάσκονται οἱ οἰκονομολόγοι στατιστικήν, κ. συνάδελφοι, κοροϊδευόμεθα;

§43Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις πιστεύῃ, ὅτι διδάσκονται ἐν Ἑλλάδι Οἰκονομικαὶ Ἐπιστῆμαι, διατὶ μετεκάλεσεν Ἰταλὸν καθηγητὴν καὶ Ἰταλοὺς ἐμπειρογνώμονας διὰ νὰ καταρτίσουν τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα;

§44Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἂς μὴ δημιουργοῦμεν περὶ τὸ θέμα ὀξύτητα. Γεγονὸς εἶναι, ὅτι εἶναι ἀστεῖον νὰ ἐπιχειρῆτε εἰς μίαν χώραν οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις, νὰ θέλωμεν νὰ ἀποκτήσωμεν οἰκονομικοὺς ὑπαλλήλους νὰ θέλωμεν νὰ στελεχώσωμεν ὁλόκληρον τὸν οἰκονομικὸν μηχανισμὸν καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν μίαν σχολὴν Οἰκονομικῶν Ἐπιστημῶν, ὡς ἔχουν ὅλα τὰ πολιτισμένα Κράτη τοῦ κόσμου. Εἶναι ἐξοργιστικὸν τὸ νὰ ἀκούεται, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συγκρίνωμεν τὸ ἐν Ἑλλάδι ἐπίπεδον οἰκονομικῶν σπουδῶν ἀπὸ οἱουδήποτε ἐπιπέδου ἀνεκτοῦ ἀλλοδαποῦ Πανεπιστημίου. Δὲν ἀποτελεῖ αὐτὸ μομφὴν κατὰ τῶν καθηγητῶν. Οἱ καθηγηταὶ διδάσκουν αὐτὰ ποὺ διατάσσουν τὰ προγράμματα, ἀποτελεῖ μομφὴν κατὰ τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας, ἡ ὁποία δὲν δίδει τὰς κατευθύνσεις εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, ὅταν τοῦτο ἀρνῆται νὰ συμμορφωθῇ πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ κάμῃ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ εἴπω καὶ κἄτι ἀκόμη περὶ τῶν ὑποτροφιῶν τοῦ Ι.Κ.Υ. Πράγματι γίνεται ἓν ἔργον ἀξιοσημείωτον ἀπὸ τὸ Ἵδρυμα τῶν Κρατικῶν Ὑποτροφιῶν. Τελευταίως ὅμως εἶχον τὴν ἑξῆς περιέργειαν. Ἀνέθεσα εἰς ἕνα νεαρὸν φίλον μου νὰ ἐξετάσῃ, τί γίνονται οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι παίρνουν τὰς ὑποτροφίας τοῦ Ι.Κ.Υ., ὅταν ἐπιστρέφουν. Θὰ κλαύσετε, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν μάθετε τὸ τί γίνεται. Ἄλλοι μὲν παραμένουν, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Μαῦρος οἴκοι, ἄλλοι δὲ χρησιμοποιοῦνται εἰς τὰ πλέον ἄσχετα πράγματα ἐν σχέσει μὲ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐσπούδασαν. Καὶ διερωτᾶται κανείς, διατὶ τοὺς στέλνομεν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους εἰς τὸ ἐξωτερικόν, πρὸς τίνα σκοπόν; Ἀλλὰ διερωτᾶται κανεὶς καὶ κἄτι ἄλλο. Ἐδῶ ὑπάρχει σωρεία νέων Ἑλλήνων ἐπιστημόνων, οἱ ὁποῖοι διαπρέπουν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ὡς ἀκαδημαϊκοὶ διδάσκαλοι, ἀλλὰ διαπρέπουν καὶ ὡς ἐρευνηταὶ εἰς διαφόρους τομεῖς. Ἔγινε τίποτε εἰς τὸν τόπον αὐτόν, διὰ νὰ προσελκύσωμεν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, διὰ νὰ καταστήσωμεν τὸν βίον των βιωτὸν ἐν Ἑλλάδι; Ἀντελήφθησαν τὰ Πανεπιστήμια καὶ τὰ Πολυτεχνεῖα καὶ ὅλαι αἱ Ἀνώταται Σχολαί, ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ προσελκύσωμεν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, διὰ νὰ ἐκσυγχρονίσωμεν καὶ τὸ ἀκαδημαϊκὸν ἐπίπεδον τὸ ἰδικόν μας; Καί, ἐὰν τὰ Πανεπιστήμια δὲν ἐννοοῦν νὰ τὸ ἀντιληφθοῦν, διατί δὲν ἐπιβάλλει ἡ Κυβέρνησις, ἐπὶ τέλους, αὐτὸν τὸν ἐκσυγχρονισμὸν εἰς τὰ Ἀνώτατα ἐκπαιδευτικὰ Ἱδρύματα; Διότι ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν πταίει μόνον ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ βεβαιότατα πταίει τὸ γενικὸν πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἐπικρατεῖ, τὸ πνεῦμα τῆς μούχλας, τὸ ὁποῖον ἐπικρατεῖ εἰς ὁλόκληρον τὸν τομέα τῆς παιδείας. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν δὲν ἀντιληφθῇ ἡ οἰκονομικὴ ἡγεσία τοῦ τόπου, ὅτι ἡ ἀνάπτυξις τῆς οἰκονομίας μας ἔχει φθάσει εἰς ἓν τοιοῦτον σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει, διὰ λόγους οἰκονομικούς, νὰ ἀφιερωθῇ μέγιστον ποσὸν διὰ τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς παιδείας μας καὶ διὰ τὴν πραγματοποίησιν ἀληθινῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως, ἡ ὁποία δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ χωρὶς ἔξοδα, ἐὰν δὲν ἀντιληφθῇ αὐτὴν τὴν στοιχειώδη πραγματικότητα, ἀπὸ ὅλας τὰς οἰκονομικὰς ἡγεσίας τοῦ κόσμου, μόνον ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομικὴ ἡγεσία δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ὁμιλῇ περὶ μακροπροθέσμων προγραμμάτων οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ἐπίτηδες κατέβασα τὸ θέμα τῆς παιδείας ἀπὸ τὸ ἐπίπεδον τὸ ἠθικὸν καὶ πνευματικόν, ἀπὸ τῆς σκοπιᾶς τοῦ ὁποίου παραλλήλως θὰ ἔπρεπε βεβαίως νὰ ἐξετασθῇ, εἰς τὸ ἐπίπεδον τῆς πεζότητος τῆς ἀποψινῆς, διὰ νὰ καταδείξω ὅτι, πράγματι τίποτε ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ γίνουν, διὰ νὰ σημειωθῇ μία ἐκπαιδευτικὴ μεταρρύθμισις, δὲν ἔχει, μέχρι τοῦδε τοὐλάχιστον, συντελεσθῆ. Πιστεύω, διότι δὲν θέλω νὰ ἀοριστολογῶ, ὅτι ἡ παιδεία, σκοπουμένη, ὡς οἰκονομικὴ ὑποδομή, εἶναι χρησιμοτέρα ἀπὸ σειρὰν ἄλλων ἔργων οἰκονομικῆς ὑποδομῆς, τὰ ὁποῖα ἐκτελοῦνται αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ τῶν ὁποίων ἡ ἐκτέλεσις θὰ ἠδύνατο ἐνδεχομένως νὰ ἀναβληθῇ. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ἡ Ἑλλὰς θὰ ἠδύνατο νὰ κινητοποιήσῃ πόρους οἰκονομικοὺς τοσούτους, ὥστε καὶ τὸ ἓν νὰ κάμῃ καὶ τὸ ἄλλο νὰ μὴ παραλείψῃ. Ἀλλ’ ἐὰν θέλωμεν νὰ κινηθῶμεν ἐντὸς τῶν σημερινῶν δημοσιονομικῶν πλαισίων —ἐγὼ δὲν πιστεύω, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι πρέπει κατ’ ἀνάγκην νὰ κινηθῶμεν ἐντὸς τῶν πλαισίων αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν δέχομαι διὰ τὴν ἀνάγκην τῆς συζητήσεως— νομίζω, ὅτι δύναται νὰ γίνῃ ἀξιολογώτατα μετάθεσις δαπανῶν, ἀρκεῖ νὰ ἔχωμεν συναίσθησιν, ὅτι αἱ δαπάναι τῆς παιδείας εἶναι δαπάναι οἰκονομικῆς ὑποδομῆς, εἰς τὸ σημεῖον, ποὺ ἐφθάσαμεν. Θὰ μοῦ εἴπητε, δὲν ἴσχυον αὐτὰ πρό τινων ἐτῶν; Βεβαίως ἴσχυον καὶ εἶμαι ὑπερήφανος, διότι συνέβη ὑπουργὸς ὢν τοῦ Συντονισμοῦ, ἐν μέσῳ τῶν σεισμῶν, τὴν ὥραν, ποὺ ἦτο μέγιστον δημοσιονομικὸν πρόβλημα, νὰ ἀντιμετωπίσω προϋπολογισμὸν ἀνοικτὸν μὲ 1.000.000.000, τὴν ὥραν ποὺ ἠναγκάσθην νὰ ἐπιβάλλω νέας φορολογίας 1.200.000.000, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσω τοὺς σεισμούς, τὴν ὥραν ἐκείνην, ποὺ ἐπεβάρυνα ὅλους τοὺς Ἕλληνας, ἐσκέφθην, ὅτι συμβολικῶς, διότι δὲν ἦτο ἡ ἐποχὴ ἐκείνη τῶν μεγάλων χειρονομιῶν, δὲν ἔπρεπε νὰ πληγοῦν, ἐξ ὅλων τῶν Ἑλλήνων, μόνον οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοί. Καὶ ἐδόθη, τότε, ποσὸν 40–50 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς, πρὸς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργούς. Αὐτὰ ἐδόθησαν ὑπὸ συνθήκας τὰς τότε, ἔκτοτε αἱ συνθῆκαι μετεβλήθησαν, δὲν ἔχομεν σεισμούς, ἔκτοτε ὑπάρχει οἰκονομικὴ σταθερότης, ἔκτοτε ὑπάρχει Κοινὴ Ἀγορά, ἔκτοτε προσφέρονται κεφάλαια, κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ παντοῦ, ἐκείνην τὴν ἐποχὴν δὲν προσεφέροντο κεφάλαια. Ἔκτοτε ἔχει καταργηθῆ ὡς πρόβλημα τὸ πρόβλημα τῆς χρηματοδοτήσεως τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας ἀπὸ κεφάλαια ἐξωτερικοῦ. Πρέπει, κύριοι, εἰς τὸν τομέα τῆς παιδείας καὶ γενικώτερον εἰς τὸν τομέα τὸν ὀργανωτικὸν νὰ πνεύσῃ ἕνας ἄλλος ἄνεμος. Δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ τὰ μέσα τοῦ 19ου αἰῶνος ἡμεῖς νὰ ἐπιχειρήσωμεν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν κοινὴν ἀγοράν. Εἶναι δυνατόν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν κοινὴν ἀγορὰν ὅταν τὰ περισσότερα Ὑπουργεῖα δὲν ἔχουν ἀντιληφθῆ τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ ἔχουν στενογράφον; Ὑπάρχει Ὑπουργεῖον οἱασδήποτε χώρας τοῦ κόσμου τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι ὠργανωμένον κατὰ τὸ Ἑλληνικὸν πρότυπον; Ἐγὼ δὲν θὰ εἴπω περὶ ὑψηλοῦ βαθμοῦ ὀργανώσεως, ἐγὼ θὰ εἴπω τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον καταρτίζονται καὶ ὑπογράφονται τὰ διάφορα ἔγγραφα. Μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἰσχύει αὐτό. Γράφει ὁ εἰσηγητὴς διὰ τῆς ἰδίας αὑτοῦ χειρὸς τὸ ἔγγραφον, τὸ πηγαίνει δυσανάγνωστον εἰς τὸν Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος καὶ συχνὰ τὴν παθαίνει, βάζει ὁ Ὑπουργὸς τὴν ὑπογραφήν του καὶ κατόπιν πηγαίνει καὶ δακτυλογραφεῖται καὶ μετὰ τρεῖς ἡμέρες ... (δὲν ἠκούσθη). Εἶναι τρόπος διεξαγωγῆς τῆς ὑπηρεσίας αὐτός; Μὲ συγχωρεῖτε ποὺ παίρνω ὑψηλὰ παραδείγματα ἀπόψε, ἀλλὰ ὁμιλοῦμεν διὰ τὴν ὀργάνωσιν. Καὶ διὰ νὰ μποῦμε εἰς τὴν κοινὴν ἀγορὰν πρέπει νὰ ἀποκτήσωμεν στενογράφους καὶ δακτυλογράφους. Ὑπῆρχεν ἕνας κλάδος εἰς τὸ ἰδικόν σας Ὑπουργεῖον, κ. Ὑπουργέ, τῶν ἐμπορικῶν συμβούλων καὶ ἀκολούθων, εἰσήχθησαν κατόπιν διαγωνισμοῦ καὶ ἐξητάσθησαν μὲ ὅλα τὰ ἀντικειμενικὰ κριτήρια. Πρόεδρον ἐθέσαμεν τὸν κ. Πίνδαρον Χριστοδούλου γνωστὸν ἄνθρωπον καὶ ἀπεκτήσαμεν ἕνα ἀριθμὸν ἐμπορικῶν ἀκολούθων, ὑπῆρχον καί τινες παλαιότεροι ἐμπορικοὶ ἀκόλουθοι μεταταγέντες, οἱ ὁποῖοι εἶχον ὑπηρετήσει ἐπὶ μακρότατον χρονικὸν διάστημα εἰς τὰς ὑπηρεσίας τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου πολλοὶ τῶν ὁποίων εἶναι ἀξιόλογοι ἄνθρωποι. Διὰ πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δὲν θὰ προάγωνται εἰς συμβούλους, ἀλλὰ θὰ ἠμποροῦμεν νὰ διορίζωμεν συμβούλους διὰ συμβάσεως.

§45Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Δὲν διωρίσθη οὐδείς, καὶ παρακαλῶ νὰ ἀναφερθῇ τὸ ὄνομά του, διὰ νὰ γνωρίζετε πόσον ὀρθῶς χειρίζονται καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ ὑπουργοὶ τοὺς νόμους καὶ τὸ δημόσιον χρῆμα. Ἁπλῶς ἀποτελεῖ ἀπόφασιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐπετράπη εἰς τὸν ὑπουργὸν τοῦ Ἐμπορίου νὰ διατηρήσῃ εἰς τὴν θέσιν των ὡρισμένους ἐμπορικοὺς συμβούλους, οἱ ὁποῖοι κατελήφθησαν ἀπὸ τὸ ὅριον ἡλικίας καὶ ἐκρίθησαν ὡς ἀπαραίτητοι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν λόγῳ τοῦ ἤθους καὶ τῆς πείρας των καὶ ὁ ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐστερήθησαν τῆς δυνατότητος νὰ διορίζουν, ἀλλὰ ἐπροτίμησαν νὰ διατηρήσουν αὐτοὺς εἰς τὴν θέσιν των. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπόφασις καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ πνεῦμα τῆς Κυβερνήσεως.

§46Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπειδὴ συνέβη νὰ διοικήσω ἐπὶ μακρὸν χρόνον αὐτὸ τὸ Ὑπουργεῖον, γνωρίζω πρόσωπα καὶ πράγματα, καὶ σᾶς πληροφορῶ, ὅτι, ἐὰν τὸ ἐκάματε ὑπὸ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, εἶναι ἀκόμη χειροτέρα πρᾶξις. Διότι, ὅταν ἱδρύωμεν ἕνα κλάδον, τὸν ἱδρύομεν μὲ ὡρισμένον τρόπον καὶ μέσα σὲ ὡρισμένα νομικὰ πλαίσια. Ὁ κλάδος τῶν ἐμπορικῶν ἀκολούθων εἶναι ἕνας ἀπὸ τοὺς ὀλίγους κλάδους τοὺς ὑπαλληλικούς, εἰς τοὺς ὁποίους προσέρχονται ἀκόμη ὑποψήφιοι καὶ εἶναι ἕνας κλάδος ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἠμπορεῖ νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν ἐπάνδρωσιν τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν Ὑπουργείων, διότι ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἕνας ἐμπορικὸς σύμβουλος διευθυντής. Λοιπόν, αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους πρέπει νὰ τοὺς ἀπαγοητεύσωμεν καὶ πρέπει νὰ δημιουργοῦμεν αὐτὴν τὴν ἀνησυχίαν; Ἐὰν ἔφερα αὐτὸ τὸ παράδειγμα, τὸ ἔφερα, διότι δὲν γίνεται ὀργάνωσις τοῦ Ὑπουργείου. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν δὲν πνεύσῃ ἕνας νέος ἐντελῶς ἄνεμος, πράγματι, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐπιβιώσωμεν ὡς Ἔθνος. Ἡ Ἑλλάς, κατὰ τὴν μακρὰν ἱστορίαν, ἠναγκάσθη συχνότατα νὰ ἀναπροσαρμόσῃ τὸν τρόπον τῆς ζωῆς της, τὴν μέθοδον τῆς ἐργασίας της πρὸς συνθήκας καινούργιας. Ἄλλαι ἦσαν αἱ συνθῆκαι τῆς Ἀρχαίας Ἑλλάδος, ἄλλαι τῆς Βυζαντινῆς ἐποχῆς, ἄλλαι ἀκόμη αἱ φοβεραὶ συνθῆκαι τῆς Τουρκοκρατίας καὶ πάντοτε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς προσηρμόσθη πρὸς τὰς συνθήκας καὶ ἠμπορέσαμεν νὰ ἐπιζήσωμεν. Αὐτὴν τὴν φοράν, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν δὲν ἠμπορέσωμεν νὰ ἀποκτήσωμεν συνείδησιν τοῦ τὶ συμβαίνει κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ 20οῦ αἰῶνος εἰς ὅλα τὰ πολιτισμένα κράτη τοῦ κόσμου, πῶς ἐργάζονται οἱ σύγχρονοι ἄνθρωποι, καὶ ἐὰν αὐτὸ δὲν ἠμπορέσῃ νὰ τὸ κατανοήσῃ ἡ Κυβέρνησις, δὲν θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἐπιζήσωμεν ὡς Ἔθνος. Ὁ συναγωνισμὸς σήμερον αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ διεθνής, εἶναι σοβαρὸς εἰς ὅλα τὰ ἐπίπεδα, καὶ πρέπει νὰ καταλάβωμεν, ὅτι πρέπει νὰ κάνωμεν ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες συναγωνιστάς, καὶ οἱ συναγωνισταί μας πρέπει, κύριοι, νὰ ἀρχίσουν ἀπὸ τὸν τομέα τῆς παιδείας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου, ἔχει τὸν λόγον.

§48Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Κύριοι βουλευταί, τὸν τελευταῖον καιρόν, ἡ Βουλὴ ἀπασχολεῖται σχεδὸν συνεχῶς μὲ τὸ οἰκονομικὸν θέμα καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἰδιαιτέρως ἡ Ἄκρα Ἀριστερά, ἤλεγξαν σφοδρότατα τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ὑπ’ αὐτῆς ἀκολουθουμένην οἰκονομικὴν πολιτικήν. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι τὸ οἰκονομικὸν θέμα καὶ ἡ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἀκολουθουμένη οἰκονομικὴ πολιτική, πρέπει νὰ ἐπισύρῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ πρέπει νὰ παρακολουθῆται ἀπὸ τὸν λαόν, διότι διὰ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς ἀσκουμένης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἐπηρεάζεται καὶ διαμορφοῦται κατὰ κύριον λόγον ὁ τρόπος τῆς διαβιώσεως τοῦ λαοῦ καὶ θεμελιοῦται τὸ κοινωνικὸν καὶ οἰκονομικὸν μέλλον τῆς χώρας. Ἀλλά, ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι, ἐνῷ εἶναι ἀπολύτως δικαιολογημένη ἡ προσοχὴ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ λαοῦ εἰς τὸ οἰκονομικὸν θέμα καὶ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἀσκεῖ ἡ Κυβέρνησις, ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἀσκεῖται ὁ ἔλεγχος, εἶναι ἀρνητικός, δὲν εἶναι ἐποικοδομητικός, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἔπαυσε καὶ ἡ κοινὴ γνώμη καὶ ἡ Βουλὴ νὰ παρακολουθῇ τὰς συζητήσεις. Δύναμαι νὰ εἴπω, καὶ τὸ διεπίστωσεν ἄλλωστε καὶ ὁ σήμερον ὁμιλήσας ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, ὅτι ἀκόμη καὶ οἱ βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διὰ τῆς ἀποχῆς των, ἀποδοκιμάζουν τὸν τρόπον, τὸν στεῖρον καὶ ἀρνητικόν, μὲ τὸν ὁποῖον ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀσκεῖ τὸν ἔλεγχον. Διότι, ἐνῷ ἀναμφισβητήτως πολλαὶ ἐκ τῶν αἰτιάσεων, αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, ἀνεσκευάσθησαν ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν, παρὰ ταῦτα κατὰ ἕνα τρόπον τυποποιημένον καὶ μηχανικόν, ἐπαναλαμβάνονται αἱ κατηγορίαι, ὡς ἐὰν τίποτε δὲν ἐλέχθη εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Νομίζω, ὅτι ἀντικειμενικὸς σκοπὸς τοῦ ἀσκουμένου ἐλέγχου κατὰ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἡ προσπάθεια νὰ ἐντυπωσιασθῇ ἡ κοινὴ γνώμη καὶ ὄχι νὰ διαφωτισθῇ καὶ ἂν θέλετε ἀκόμη, νὰ ἐπιβοηθηθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰ σημεῖα ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα τυχὸν ἐπλανήθη κατὰ τὴν ἄσκησιν τῆς πολιτικῆς της καὶ νὰ χαράξῃ, ἐὰν νομίσῃ, καλλιτέραν πολιτικήν. Ἀλλά, ἐνῷ εἶναι εὐχερὴς διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἀνασκευὴ τῶν τοιούτων αἰτιάσεων καὶ ἡ ἀπάντησις εἰς τὰς αἰτιάσεις αὐτάς, ἠμπορῶ νὰ εἴπω μάλιστα, ὅτι ἀποτελεῖ καὶ μίαν εὐκαιρίαν διὰ τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ ἀνατρέψῃ τὰ ὅσα κατὰ τρόπον ἀνεύθυνον λέγονται καὶ διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἐμφανίσῃ τὰς ἐπιδόσεις της ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ τομέως, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἀπαντήσω μόνον εἰς τὸν ἄρτι κατελθόντα ἐκ τοῦ βήματος συνάδελφον, τὸν ἀξιότιμον κ. Παπαληγούραν, ἀπὸ ἀπόψεως τακτικῆς, θὰ εὑρισκόμην εἰς δυσχερῆ θέσιν. Καὶ τοῦτο, διότι ὁ κ. Παπαληγούρας, συνεχῶς καὶ ἀδιακόπως κατὰ τὴν 5ετίαν, ἡ ὁποία προηγήθη τῆς τελευταίας 2ετίας, ἤσκησεν οἰκονομικὴν πολιτικὴν ὑπευθύνως καὶ ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ ἀσκεῖται κατὰ δύο τρόπους, εἴτε ὁ Οἰκονομικὸς ὑπουργὸς ἀντιμετωπίζει τὰ προβλήματα τὰ καθημερινά, τὰ ὁποῖα ἐμφανίζονται πρὸ αὐτοῦ, εἴτε προγραμματίζεται διὰ τὰς γενικωτέρας διαρθρωτικὰς καὶ ὀργανωτικὰς μεταβολάς, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἐπέλθουν εἰς τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας. Ὁ κ. συνάδελφος, ὁ μόλις κατελθὼν τοῦ βήματος, ὑπῆρξεν ἐπὶ μακρὸν ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου, ὑπουργὸς τῆς Βιομηχανίας καὶ Ἐμπορίου, Πρόεδρος τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς. Μέλος αὐτῆς καὶ Πρόεδρος καὶ μέλος τῆς ἐξ ὑπουργῶν Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ὑπῆρξε, καθ’ ἡμᾶς, ἐπιτυχὴς ὑπουργός. Διερωτῶμαι, διατὶ τόσον προσεπάθησεν ἀπὸ τοῦ βήματος σήμερον νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι ἀπέτυχεν εἰς τὸ ἔργον του; Διότι, κύριοι συνάδελφοι, τὰ μακροπρόθεσμα προβλήματα δὲν λύονται ἀπὸ τὴν μίαν ἡμέραν εἰς τὴν ἄλλην. Προγραμματίζονται καὶ κατὰ συνέπειαν διερωτῶμαι, διατὶ νὰ ἀπολογηθῇ ὁ σημερινὸς ὑπουργὸς τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως διὰ πράξεις ἢ παραλείψεις, ἐὰν πράγματι ὑφίστανται, ὑπουργοῦ τῆς αὐτῆς Κυβερνήσεως προηγουμένης περιόδου; Συμπλέκονται τὰ ὅρια τῆς εὐθύνης καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν γνωρίζω ποῖος πρέπει νὰ εἶναι ὁ ἐλέγχων καὶ ποῖος ὁ ἐλεγχόμενος. Δὲν τὸ λέγω αὐτὸ διὰ νὰ κατηγορήσω τὸν συνάδελφον κ. Παπαληγούραν, τὸν ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, ἐκτιμῶ ἰδιαιτέρως καὶ τὸ διεκήρυξα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὑπῆρξεν ἐπιτυχὼν ὑπουργός. Ἐκφράζω μόνον τὴν ἀπορίαν, διατὶ ἐκοπίασε, διατὶ ἐμόχθησε, διατὶ τόση ἐπιχειρηματολογία, διὰ νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι ἀπέτυχεν ὡς ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἀπέτυχεν ὡς ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου, ἀπέτυχεν ὡς ὑπουργὸς Βιομηχανίας καὶ Ἐμπορίου, ἀπέτυχεν ὡς Πρόεδρος τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἀπέτυχεν ὡς μέλος τῆς ἐξ ὑπουργῶν Ἐπιτροπῆς, ἀφοῦ ἡμεῖς τὸν θεωροῦμεν ὡς ἐπιτυχόντα; Διότι εἰς τὴν κυρίαν αὐτῆς ἐπίδοσιν ἡ οἰκονομικὴ πολιτική, κυρίως, κρίνεται ἀπὸ τὰ μακροπρόθεσμα μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνει ἡ οἰκονομικὴ ἡγεσία τῆς Κυβερνήσεως καὶ θὰ ἦτο πράγματι παράδοξον, ἐὰν εἰς τὸν μελλοντικὸν ἀνασχηματισμὸν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἀνήρχοντο εἰς τὸ βῆμα οἱ σημερινοὶ ὑπουργοὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως καὶ ἐκατηγόρουν τὴν ἐν συνεχείᾳ Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἔλλειψιν ὀργανωτικῶν σχημάτων καὶ ὀργανωτικῶν ἐπιδόσεων.

§49Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Θὰ γίνῃ ἀνασχηματισμός;

§50Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Κατηγορήθημεν ἀκριβῶς ἀπὸ τὸν κ. συνάδελφον, ὁ ὁποῖος προϋπῆρξε μέλος τῆς παρούσης Κυβερνήσεως τῆς ὑπὸ τὸν κ. Καραμανλῆν.

§51Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κατηγορήθη καὶ τὸ 1951–52, ἀκόμη καὶ ἡ περίοδος τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου.

§52Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Διατί, κ. συνάδελφε, αὐτὴν τὴν στιγμὴν παρεμβάλλεται ἕνα γεγονός. Προσωπικῶς, ἐπαναλαμβάνω, πιστεύω καὶ τὸ ἔχω εἴπει κατ’ ἐπανάληψιν, ὅτι ὑπῆρξε κατ’ ἐξοχὴν ἐπιτυχὼν ὑπουργὸς ὁ κ. Παπαληγούρας. Τὸ πιστεύομεν καὶ ἂν ἐξενίσθην, εἶναι διατὶ ἐκοπίασε νὰ μᾶς πείσῃ περὶ τοῦ ἐναντίου, τοὐλάχιστον εἰς τὴν μακροπρόθεσμον πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως.

§53Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Κύριε συνάδελφε, νὰ κάμω μίαν διακοπὴν διὰ νὰ εἴπω δύο λέξεις εἰς ὅσα ἐλέχθησαν ἐν ἀπουσίᾳ μου. Μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν, ὅτι ὁ ἀγαπητός μου φίλος κ. Μπακόπουλος κατεφέρθη προσωπικῶς ἐναντίον μου, καθ’ ἣν στιγμὴν ἔλιπον ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ διὰ θέμα ἄσχετον μὲ τὴν ἐπερώτησιν ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ προβλήματος. Τὸ θέμα εἶναι, ὅπως ἐπληροφορήθην, διὰ τὴν φαυλοκρατικήν, ὅπως ἐχαρακτήρισε, προαγωγὴν ἐνίων καθηγητῶν, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς εἰδικὰ σχολεῖα, εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ γυμνασιάρχου. Κύριε συνάδελφε, αὐτὸ ἀποτελεῖ καὶ νομίζω, ὅτι σεῖς, ὁ ὁποῖος γνωρίζετε τὰ ἐκπαιδευτικά, θὰ τὸ ξεύρετε, ἀποτελεῖ τίτλον τιμῆς τῆς σημερινῆς Διοικήσεως τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας. Ποῖον εἶναι τὸ θέμα; Ὑπῆρχε μέχρι πρό τινος ἡ συνήθεια εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, προκειμένου νὰ προαχθῇ εἷς εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ γυμνασιάρχου, ὅταν αὐτὸς εἶχε δημιουργήσει μίαν κατάστασιν εἰς τὰς Ἀθήνας, νὰ δηλώνῃ, ὅτι δὲν δέχομαι τὴν προαγωγὴν καὶ νὰ ἔχωμεν φθάσει εἰς τὸ σημεῖον, ὁ ἀκρογωνιαῖος λίθος τῆς ἐκπαιδεύσεως, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ γυμνασιάρχης, νὰ μὴ εἶναι εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς του. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν Μέσην Παιδείαν, πρέπει νὰ ἔχωμεν γυμνασιάρχας, οἱ ὁποῖοι διοικοῦν 10 καὶ 30 καθηγητὰς καὶ ἐνίοτε 1.500 μαθητάς. Ἐὰν οἱ 100 ἢ 150 καθηγηταί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἔλθει εἰς τὰς Ἀθήνας εἰς τὰ διάφορα εἰδικὰ σχολεῖα ἀρνοῦνται, παρὰ τὸν Κώδικα τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων καὶ παρὰ τὴν ἐπιβολὴν διὰ τὸ ὀρθὸν καὶ σωστὸν νὰ ἀναλάβουν τὴν θέσιν τοῦ γυμνασιάρχου ἁπλῶς καὶ μόνον διὰ νὰ μὴ φύγουν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας καὶ ἀναγκαζόμεθα νὰ πηγαίνωμεν εἰς τοὺς παρακάτω, δηλαδὴ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἐγίνοντο, ἐὰν ἐδέχοντο οἱ προηγούμενοι, δὲν κάμνομεν τὸ καθῆκον μας ἀπέναντι τῆς χώρας καὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως. Μέχρι σήμερον, ἐπ’ ἀρκετὸν χρόνον τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον ὑπήκουσεν εἰς παρακλήσεις τῶν ἐκπαιδευτικῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχον συμφέροντα νὰ μείνουν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ δὲν τοὺς προήγαγεν εἰς γυμνασιάρχας καὶ προήγαγε τοὺς παρακάτω καὶ αὐτοὶ ἔμειναν εἰς τὰς Ἀθήνας. Ὅταν αὐτὸ τὸ ἀντελήφθην, ἔδωσα διαταγὴν εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον καὶ εἶπον, ὅτι, σύμφωνα μὲ τὸν νόμον, θὰ προάγῃ εἰς γυμνασιάρχας τοὺς ἀριστεῖς διὰ νὰ μεταβοῦν εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ὅπου πάσχει ἡ ἐκπαίδευσις, διὰ νὰ βάλουν τάξιν, ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ προοδεύσῃ ὄχι μόνον ἡ Ἀθήνα, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐπαρχία, διότι ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἀπέναντι τοῦ νόμου καὶ τὰ ἐπαρχιακὰ γυμνάσια πρέπει νὰ ἔχουν καλοὺς γυμνασιάρχας. Μὲ κατέπληξε, τὸ ὅτι ἤκουσα, ὅτι αὐτὸ ἐγένετο διὰ φαυλοκρατικοὺς λόγους, διὰ νὰ μεταφέρω συμπολίτας καὶ φίλους μου εἰς τὰ εἰδικὰ Γυμνάσια τῶν Ἀθηνῶν. Πληροφορῶ τὴν Βουλήν, ὅτι εἰς τὰ εἰδικὰ αὐτὰ γυμνάσια οἱ καθηγηταὶ ἔρχονται κατόπιν προτάσεως τῶν διευθυντῶν των. Εἰς τὴν Βαρβάκειον Πρότυπον Σχολὴν ὁ Διευθυντής της θὰ κρίνῃ ποίους θὰ ἐπιλέξῃ ὡς καλυτέρους καὶ τὴν πρότασιν τοῦ Διευθυντοῦ νὰ τὴν ἐγκρίνῃ τὸ Ὑπουργεῖον. Συνεπῶς καὶ φαυλοκρατικὴν πολιτικήν, ὡς κατηγορήθημεν, δὲν ἀσκοῦμεν καὶ τὸ καθῆκον μας ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους ἐπιτελοῦμεν καὶ τὰ σχολεῖα αὐτὰ τὰ εἰδικὰ βοηθοῦμεν, διότι ταῦτα ἔχουν καθηγητὰς 15 καὶ 20 χρόνια, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἔχουν ἀνάγκην νέου αἵματος διὰ νὰ βοηθηθοῦν οὕτω καλύτερον εἰς τὴν ἐπιτέλεσιν τοῦ ἔργου των. Ἐκεῖνοι, οἱ καθηγηταί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὑπηρεσίαν 15 καὶ 20 ἐτῶν, πέραν τῶν γνώσεών των, ἔχουν καὶ τὴν πεῖραν, ἡ ὁποία εἶναι ἀπαραίτητος διὰ νὰ διοικοῦν Γυμνάσια, ἐνῷ ἕνας ὁ ὁποῖος εἶναι κατάλληλος διὰ νὰ διδάξῃ εἰς τὴν Βαρβάκειον Πρότυπον Σχολὴν δὲν θὰ εἶναι ἴσως κατάλληλος διὰ Γυμνασιάρχης. Ἐκφράζω τὴν λύπην μου, δι’ ὅσα ἐλέχθησαν καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ προαγωγὴ καὶ τοποθέτησις εἰς τὰ Γυμνάσια τῶν ἐπαρχιῶν 30 καθηγητῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτουν εἰς Γυμνάσια τῶν Ἀθηνῶν, θὰ δώσῃ ζωὴν εἰς τὰ Γυμνάσια τῆς ἐπαρχίας. Νομίζω, συνεπῶς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ἀξία μομφῆς, ἀλλὰ ἀντιθέτως, πιστεύω, ὅτι ἡ πρᾶξις μας αὐτὴ ὑπῆρξε πρᾶξις ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως.

§54Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δικαιοῦμαι νὰ ἀπαντήσω. Κύριε Ὑπουργέ, πρῶτον, δὲν ἐγενίκευσα τὸ θέμα. Δὲν ἔφερα ἐγὼ τὸ θέμα εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ κ. Παπαληγούρας, ὁμιλῶν ἀπόψε ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ θέματος, ἔθιξε καὶ τὸ θέμα τῆς παιδείας, ἐν συναρτήσει πρὸς τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας καὶ μεμφόμενος τῆς Κυβερνήσεως, ἀνεφέρθη εἰς τὴν ἔλλειψιν τῆς ἐκπαιδευτικῆς πολιτικῆς, εἰπών, ὅτι ἰδοὺ ποῦ ἐφθάσαμεν, ἀκόμη καὶ τὴν Βαρβάκειον Πρότυπον Σχολὴν νὰ διαλύωμεν. Καὶ εἶπον, ὅτι διαλύομεν τὴν Βαρβάκειον Πρότυπον Σχολήν, παρὰ τοὺς κειμένους νόμους.

§55Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, δὲν ἔχετε δίκαιον νὰ λέγετε αὐτά. Ὁ νόμος ὁρίζει, ὅτι αἱ προαγωγαὶ εἶναι ὑποχρεωτικαί.

§56Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ γίνεται παρὰ τοὺς κειμένους νόμους, διότι οἱ κείμενοι νόμοι, καὶ λυποῦμαι διότι τὸ θέμα ἔρχεται ἀπροόπτως, ἐὰν θέλετε νὰ ὁρίσωμεν εἰδικὴν ἡμέραν πρὸς συζήτησιν, ὥστε νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας τὰ κείμενα, οἱ κείμενοι νόμοι ὁρίζουν, ὅτι οἱ καθηγηταὶ τῆς Βαρβακείου Προτύπου Σχολῆς, οὔτε προάγονται, οὔτε μετατίθενται, ἐὰν δὲν θέλουν.

§57Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Διὰ τὸ συμφέρον τῆς ἐκπαιδεύσεως, δὲν ἰσχύει αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζετε.

§58Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς νομοθεσίας αὐτῆς, ἔχει δημιουργηθῆ ἡ ἑξῆς κατάστασις, ἀναφορικῶς πρὸς τοὺς καθηγητὰς τῆς Βαρβακείου Προτύπου Σχολῆς. Ὅτι πάντοτε δὲν ἀπεδέχθησαν προαγωγάς, καθ’ ὃ εἶχον δικαίωμα καὶ ἤδη νεώτεροί των ἔχουν γίνει ἐπιθεωρηταί. Καὶ τώρα τὸ Ὑπουργεῖον, διότι θέλει ὅλους αὐτοὺς νὰ τοὺς διώξῃ, νὰ τοὺς ἀνανεώσῃ δι’ οἱονδήποτε λόγον καὶ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, προέβη εἰς δύο ἐνεργείας. Πρῶτον, προκειμένου νὰ κάμῃ προαγωγὰς εἰς ὑποδιευθυντὰς γυμνασίων, ὁπότε δὲν θὰ μετατίθεντο ἐξ Ἀθηνῶν, οἱ εὐνοούμενοι τοῦ ὑπουργοῦ ἐκρίθησαν, ὅτι εἶναι οἱ ἄριστοι. Καὶ τώρα, προκειμένου νὰ προαχθοῦν εἰς γυμνασιάρχας...

§59Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας). Προήχθησαν εἰς γυμνασιάρχας, διότι εἰς τὸν κατάλογον ἦσαν πρῶτοι.

§60Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τώρα, προκειμένου νὰ προαχθοῦν εἰς γυμνασιάρχας ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον κριθῆ πρό τινος ὡς ἄριστοι, ἐκρίθησαν ὡς μὴ καλοί, ἀκριβῶς διὰ νὰ μὴ μετατεθοῦν. Ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφισβήτησις. Φέρατε τὰ πρακτικὰ τῆς κρίσεως ὑποδιευθυντῶν Γυμνασίων καὶ θὰ ἰδῆτε, ὅτι ἐκρίθησαν ἄριστοι. Καὶ φέρατε ἐπίσης καὶ τὰ πρακτικὰ τῶν κριθέντων διὰ γυμνασιάρχας καὶ θὰ ἰδῆτε, ὅτι ἤδη φέρονται ὡς κατώτεροι ἐκείνων, ἀπὸ τοὺς ὁποίους εἶχον κριθῆ καλύτεροι πρότερον. Αὐτά, κύριοι, εἶπα ἐγώ.

§61Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Κύριοι βουλευταί, μετὰ τὰ ὅσα εἶπον, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ δώσω μίαν γενικὴν ἀπάντησιν εἰς ὅλους τοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι μέχρι τώρα ἀνέπτυξαν τὴν ἐπερώτησιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον τῆς χώρας εἶναι κατ’ ἐξοχὴν δυσμενές. Καὶ μόνον τὸ γεγονός, ὅτι καλύπτομεν διὰ τῶν ἐξαγωγῶν μας τὸ 47% τῶν εἰς συνάλλαγμα εἰσαγωγῶν μας, ἀποτελεῖ μίαν ἀπόδειξιν τῆς ἐντόνου παθητικότητος τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου. Πρὶν ἢ ὅμως εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐμπορικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπεξηγήσω κατὰ τὸ δυνατὸν τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ὑφίσταται αὐτὴ ἡ δυσμενὴς παθητικότης, ἡ ἔντονος παθητικότης τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀνοίξω μίαν παρένθεσιν καὶ νὰ εἴπω, ὅτι αἱ οἰκονομικαὶ σχέσεις μιᾶς χώρας μετὰ τῆς ἀλλοδαπῆς δὲν κρίνονται μόνον διὰ τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου καὶ δὲν ἐμφανίζονται μόνον εἰς τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον. Ἐμφανίζονται εἰς τὸ ἰσοζύγιον πληρωμῶν τῆς χώρας, σκέλος τοῦ ὁποίου ἀποτελεῖ τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον. Θὰ πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι, παρ’ ὅλον ὅτι τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον, δηλαδὴ τὸ ἕνα σκέλος τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν εἶναι δυσμενές, ἡ συναλλαγματικὴ θέσις τῆς χώρας βελτιοῦται σταθερῶς. Εἶναι πολὺ καλυτέρα ἀπὸ ὅ,τι ἦτο κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη. Καὶ τοῦτο, διότι αὐξάνονται αἱ εἰσπράξεις ἐκ τῶν ἀδήλων πόρων. Θὰ πρέπει νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὰς συναλλαγματικάς μας εἰσπράξεις ἐν τῷ συνόλῳ καὶ τοῦτο, διότι, ἐπὶ τέλους, θὰ πρέπει νὰ γνωρίζωμεν, διὰ νὰ μὴ δημιουργοῦνται ψευδεῖς ἐντυπώσεις, πόθεν πορίζεται ἡ χώρα τὰ συναλλαγματικὰ μέσα, τὰ ὁποῖα τῆς ἐπιτρέπουν τὸ μὲν νὰ πραγματοποιήσῃ τὰς εἰσαγωγάς, τὰς ἀπαραιτήτους διὰ τὴν διατήρησιν τοῦ λαοῦ, εἰς καταναλωτικὰ ἀγαθά, τὸ δὲ νὰ πραγματοποιήσῃ τὰς ἐξαγωγάς της, διὰ τὴν εἰσαγωγὴν κεφαλαιουχικῶν ἀγαθῶν, πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας τῆς χώρας καὶ πρὸς διασφάλισιν τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ κοινωνικοῦ μέλλοντος τῆς χώρας. Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, θελήσωμεν νὰ ἀναφερθῶμεν εἰς τὸ ἰσοζύγιον, τὸ συναλλαγματικὸν ἰσοζύγιον τῆς χώρας, θὰ ἀντιληφθῶμεν ὅτι, ἐνῷ ὡρισμένη χώρα, ὅπως π.χ. αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι, κρινομένη ἀπὸ ἀπόψεως ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου εἶναι παθητική, ἐν τούτοις, ἐν τῷ συνόλῳ της κρινομένη, ἀπὸ ἀπόψεως συναλλαγματικῶν ἐσόδων προσφέρει εἰς τὴν χώραν, ἐκτὸς βοηθείας, ἐκ τῶν συνήθων συναλλαγματικῶν πόρων ἀδήλου μορφῆς, προσφέρει εἰς τὴν χώραν πολὺ περισσότερα καὶ κατὰ συνέπειαν, μέγα μέρος τῶν εἰς συνάλλαγμα ἀναγκῶν τῆς χώρας ἐξυπηρετεῖται διὰ τῶν ἀδήλων πόρων ἐκ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν κατὰ κύριον καὶ βάσιμον λόγον καὶ κατὰ δεύτερον λόγον, δευτερεύοντα ἀπὸ τὴν περιοχὴν τῆς στερλίνας. Παραμένουν παθητικαὶ αἱ σχέσεις μας καὶ αἱ ἐμπορικαὶ καὶ αἱ εἰς συνάλλαγμα μετὰ τῶν χωρῶν τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἴδωμεν, τὸ 1958 τὸ ἐμπορικόν μας ἰσοζύγιον ἦτο παθητικὸν μὲ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας κατὰ 58 ἑκατομμύρια δολλάρια. Δηλαδή, εἴχομεν πραγματοποιήσει εἰσαγωγὰς ἀπὸ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας μεγαλυτέρας τῶν ἐξαγωγῶν μας, κατὰ 58 ἑκατομμύρια δολλάρια. Αἱ εἰσπράξεις μας, ὅμως, καὶ οἱ ἄδηλοι πόροι καὶ ὄχι ἐκ τῆς βοηθείας ἦσαν 108 ἑκατομμύρια δολλάρια, κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα. Καὶ κατὰ συνέπειαν, ὄχι μόνον ἐκαλύφθη τὸ ἔλλειμμα τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου, ἀλλὰ παραμένει καὶ πλεόνασμα 50 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, διὰ τῶν ὁποίων ἠδυνήθημεν νὰ πραγματοποιήσωμεν εἰσαγωγὰς εἰς καταναλωτικὰ καὶ κεφαλαιουχικὰ ἀγαθά. Εἰς πολὺ μικρότερον βαθμόν, συνέβη αὐτὸ τὸ πρᾶγμα μὲ τὰς περιοχὰς τῆς στερλίνας. Παραμένει ἡ περιοχὴ τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης. Ἐκεῖ αἱ ἄδηλοι εἰσπράξεις μας δὲν ἠδυνήθησαν νὰ καλύψουν τὸ μέγα ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν εἰς τὰς ἐμπορικάς μας συναλλαγὰς μὲ τὰς ἀγορὰς τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης. Γεγονός, ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι, ὅτι ἡ συναλλαγματικὴ θέσις τῆς χώρας εἶναι πολὺ καλὴ καὶ αἱ προοπτικαὶ εἶναι, ὅτι θὰ βελτιωθῇ τὸ συναλλαγματικόν μας ἰσοζύγιον ἔτι περαιτέρω. Ἀρκοῦμαι μόνον νὰ εἴπω, ὅτι ἐβελτιώθη κατὰ τὸ 1959 αἰσθητῶς τὸ ἔλλειμμα τῶν τρεχουσῶν συναλλαγῶν. Τὸ 1958 ἦτο 79 ἑκατομμύρια δολλάρια καὶ τὸ 1959 ἦτο 60 ἑκατομμύρια δολλάρια. Καὶ ηὐξήθησαν τὰ συναλλαγματικὰ διαθέσιμα τῆς χώρας κατὰ 46 ἑκατομμύρια δολλάρια. Βεβαίως, τὸ σύνολον τῆς αὐξήσεως δὲν ἦτο ἐξ ὀργανικῶν λόγων, διότι δυνάμεθα νὰ ἰσχυρισθῶμεν, ὅτι ὀργανικοὶ ἦσαν οἱ λόγοι μεταφορᾶς ἐκ τοῦ γερμανικοῦ δανείου 12,5 περίπου ἑκατ. δολλαρίων, μολονότι καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν θὰ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι κατεβάλαμεν 15 ἑκατομμύρια εἰς τὸ Νομισματικὸν Ταμεῖον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν εἶναι, ὅτι, ἀσχέτως τῶν συμπτωματικῶν καὶ μὴ ὀργανικῶν λόγων, οἱ ὁποῖοι ἐπέφεραν τὴν αὔξησιν τῶν συναλλαγματικῶν διαθεσίμων τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος κατὰ 46 ἑκατομμύρια δολλάρια, πάντως ὑπῆρξε βελτίωσις τῆς συναλλαγματικῆς θέσεως τῆς χώρας. Τὸ λέγω αὐτό, διότι δὲν θέλω νὰ δημιουργηθῇ ἐντύπωσις ἐκ τοῦ ὅτι κατὰ τὸ 1959 εἴχομεν αὐτὴν τὴν δυσμένειαν, τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου τῆς χώρας, ὅτι λόγῳ τῆς δυσμενείας αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ἐτόνισα καὶ τῆς παθητικότητος, τὴν ὁποίαν ἐνεφάνισε τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον τῆς χώρας, ἡ συναλλαγματικὴ θέσις τῆς χώρας ἐχειροτέρευσεν. Ἀντιθέτως, λόγῳ τῆς αὐξήσεως τῶν ἀδήλων πόρων, εἴχομεν βελτίωσιν τῆς συναλλαγματικῆς θέσεώς της. Ἐπανερχόμενος εἰς τὸ θέμα τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου, θὰ πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ βελτιώσωμεν ὀργανικῶς τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον τῆς χώρας, χρειάζονται μέτρα μακροπρόθεσμα καὶ βραχυπρόθεσμα. Καὶ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν τῶν βραχυπροθέσμων καὶ μακροπροθέσμων μέτρων στρέφεται ἡ Κυβέρνησις. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ παθητικότης τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου ὀφείλεται εἰς πολλὰ αἴτια. Ὀφείλεται, πρῶτον, εἰς τὸ γεγονός, ὅτι κατὰ κύριον λόγον αἱ ἐξαγωγαί μας βασίζονται εἰς γεωργικὰ προϊόντα, τὰ κυριώτερα τῶν ὁποίων εἶναι καὶ παθητικῆς μορφῆς. Θὰ πρέπει, λοιπόν, πρῶτον, ἐάν, πράγματι, θέλωμεν καὶ πρέπει νὰ θέλωμεν καὶ νὰ ἐπιδιώκωμεν τὴν ὀργανικὴν βελτίωσιν τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου, νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀναδιάρθρωσιν τῶν καλλιεργειῶν, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ ὑποκαταστήσωμεν εἰσαγόμενα προϊόντα, δι’ ἐπιτοπίως παραγόμενα. Καὶ δεύτερον, νὰ ἀποκτήσωμεν δυναμικὰ ἐξαγώγιμα γεωργικὰ προϊόντα. Ἐν συνεχείᾳ, νὰ ἀποκτήσωμεν ὅλον ἐκεῖνον τὸν κεφαλαιουχικὸν ἐξοπλισμόν, ὁ ὁποῖος νὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ τὴν ἐπεξεργασίαν καὶ τὴν τυποποίησιν τῶν γεωργικῶν μας προϊόντων, ὥστε ταῦτα νὰ καταστῶσι συναγωνίσιμα εἰς τὸν διεθνῆ χῶρον. Πρέπει, ἐπίσης, νὰ ἐπιδιώξωμεν νὰ ἀποκτήσωμεν ἐξαγώγιμα βιομηχανικὰ καὶ βιοτεχνικὰ προϊόντα. Κύριοι συνάδελφοι, ἐφ’ ὅσον αἱ ἐξαγωγικαί μας ἐπιδιώξεις βασίζονται μόνον εἰς γεωργικὰ προϊόντα, τότε τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον τῆς χώρας, μονίμως θὰ εἶναι παθητικόν. Πρέπει νὰ ἀποκτήσωμεν καὶ βιομηχανικὰ καὶ βιοτεχνικὰ προϊόντα ἐξαγώγιμα. Διὰ νὰ τὸ ἐπιτύχωμεν αὐτό, ὀφείλομεν πάλιν νὰ προβῶμεν εἰς ὀργανωτικὰς μεταβολὰς καὶ κεφαλαιουχικὰς ἐπενδύσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ μᾶς ἐπιτρέψουν νὰ ἀποκτήσωμεν βιομηχανίαν ἱκανὴν νὰ ὑποκαταστήσῃ εἰς παραγωγὴν προϊόντων τὰ εἰσαγόμενα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ νὰ παραγάγωμεν βιομηχανικὰ καὶ βιοτεχνικὰ προϊόντα, δυνάμενα νὰ συναγωνισθοῦν τὰ ὁμοειδῆ βιομηχανικὰ καὶ βιοτεχνικὰ προϊόντα τῶν ἄλλων χωρῶν εἰς τὸν διεθνῆ χῶρον. Εἶναι γνωστόν, ὅτι διαμορφοῦνται εὐρύτατοι οἰκονομικοὶ χῶροι, ἐντὸς τῶν ὁποίων θὰ κληθοῦν —καὶ πρέπει νὰ κληθοῦν— εἴτε τὰ βιομηχανικά, εἴτε τὰ γεωργικά, εἴτε τὰ βιοτεχνικὰ προϊόντα —μετὰ μίαν ὡρισμένην βεβαίως περίοδον ἐκπαιδεύσεως, ἀνάλογα μὲ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας— εἰς τὴν ὁποίαν παράγονται, θὰ κληθοῦν νὰ παλαίσουν μὲ τὰ ὁμοειδῆ προϊόντα τῶν ἄλλων χωρῶν. Αἱ προσπάθειαι αὐταὶ ἐνσαρκοῦνται εἰς τὸ 5ετὲς πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως. Πράγματι, ἐὰν δύναται νὰ κατηγορήσῃ τις τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν διὰ κἄτι τι εἶναι, ὅτι, ἐπὶ τέλους, ἀπέκτησεν ἡ χώρα πρόγραμμα. Δὲν τὸ εἶχε τὸ πρόγραμμα αὐτὸ ἡ ἰδία Κυβέρνησις ὑπὸ τὴν προηγουμένην σύνθεσιν καὶ κατὰ συνέπειαν, ἐὰν ὑπάρχῃ διαφορισμὸς τῶν δύο περιόδων εἶναι, ὅτι τότε δὲν ὑπῆρχε πρόγραμμα, ἐνῷ σήμερον ὑπάρχει.

§62Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κατὰ τὶ διαφέρει κατ’ οὐσίαν τὸ σημερινὸν πρόγραμμα ἀπὸ τὸ πρόγραμμα τοῦ 1950–56, 1954, 1953;

§63Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Κύριε συνάδελφε, διατὶ θέλετε νὰ παραλληλίσητε πράγματα, τὰ ὁποῖα γνωρίζετε, ὅτι δὲν ἐπιδέχονται παραλληλισμόν; Τὰ ἄλλα δὲν ἀπετέλουν πρόγραμμα, ἀπετέλουν μίαν ἔκθεσιν τῆς οἰκονομικῆς θέσεως τῆς χώρας καὶ τὶ ἔλειπεν ἀπὸ τὴν χώραν αὐτήν. Σήμερον εἶναι ἕνα πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἔχει μίαν ὀργανωτικὴν σύνθεσιν καὶ προβλέπει τὰ μέσα καὶ τὰ δεδομένα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ πραγματοποιηθῇ τὸ πρόγραμμα αὐτό.

§64Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπογοητεύσω, ἀλλὰ συνταγὴ–εὐχολόγιον εἶναι καὶ τὸ σημερινὸν πρόγραμμα.

§65Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Γνωρίζω τὰς γνώμας σας, ἀλλὰ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἔχω καὶ ἐγὼ τὰς ἰδικάς μου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, δύναται νὰ κατηγορηθῇ ἡ Κυβέρνησις, διότι ἔχει σήμερον ἕνα πρόγραμμα; Καὶ θὰ πρέπει ἐπίσης νὰ κατηγορηθῇ, ἐὰν δὲν δυνηθῇ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον ἐνεφάνισε; Μέχρι τῆς στιγμῆς, ὅμως, ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι, ἀπὸ ἀπόψεως ὀργανωτικῆς ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἔκαμεν ἕνα μεγάλο βῆμα πρὸς τὰ ἐμπρός, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν νομίζω, ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ ἐλεγχθῇ ἡ Κυβέρνησις. Θὰ πρέπει νὰ ἔχετε ὑπομονὴν νὰ ἐλέγξητε τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν δυνηθῇ νὰ πραγματοποιήσῃ τὰ ὅσα ἐπαγγέλλεται ἐν τῷ προγράμματι. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τῆς μακροπροθέσμου οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ εἰσέλθω εἰς τὰ βραχυπρόθεσμα οἰκονομικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις ἰδιαίτατα εἰς τὸν ἐμπορικὸν τομέα, ὁ ὁποῖος τόσον πολὺ ἐπικρίνεται ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν τὸν τελευταῖον καιρόν. Κύριοι συνάδελφοι, γνωρίζετε, ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον διέπει τὰς ἐμπορικάς μας συναλλαγάς, εἶναι ἡ ἐλευθερία τῶν εἰσαγωγῶν. Ἡ ἐλευθερία τῶν εἰσαγωγῶν, ὡς σύστημα, ἔχει πλεονεκτήματα καὶ μειονεκτήματα. Ἀναμφισβητήτως ἔχει τὸ πλεονέκτημα, ὅτι αὐτομάτως ἐκλογικεύει τὴν παραγωγικὴν διαδικασίαν. Διότι ὑποχρεώνει τὴν ἐπιχειρηματικὴν μονάδα νὰ καταστῇ συναγωνίσιμος καὶ νὰ ἐκλογικευθῇ, κατὰ τὸ δυνατόν. Ἔχει τὸ πλεονέκτημα, ὅτι διατηρεῖ σταθερότητα τῶν τιμῶν καὶ ἔχει τὸ μειονέκτημα, ὅτι στερεῖ τὸν ὑπουργὸν τοῦ Ἐμπορίου τῆς διαπραγματευτικῆς ἱκανότητος. Τὸ μειονέκτημα τοῦτο εἶναι σοβαρώτατον, ὅταν ἡ οἰκονομία, ἡ ὁποία ἔχει υἱοθετήσει τὴν ἐλευθερίαν τῶν εἰσαγωγῶν εἶναι ὑποανάπτυκτος, ὅπως εἶναι ἡ Ἑλληνική.

§66Κ. ΤΣΙΓΑΡΑΣ. Πλεονέκτημα διὰ τὴν ἀνεπτυγμένην καὶ μειονέκτημα διὰ τὴν ὑποανάπτυκτον.

§67Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Κύριε συνάδελφε, πάντοτε συμφωνούσαμεν, ὅταν ἤμην Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς Οἰκονομικῶν καὶ Ἐμπορίου καὶ σεῖς μέλος. Διατὶ τώρα νὰ διαφωνήσωμεν ἀφοῦ, περίπου, σεῖς παίρνετε πάντοτε ὅ,τι λέγει ὁ ὑπουργὸς τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἀπὸ τῆς ἰδικῆς σας σκοπιᾶς; Νομίζω, ὅμως, ὅτι ὑπῆρξα σαφής, ὡς πρὸς τὰ πλεονεκτήματα καὶ τὰ μειονεκτήματα. Ἐὰν ὅμως θὰ ἠδύνατο νὰ διατυπωθῇ ἀντίρρησις, ὡς πρὸς τὸ σύστημα τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν, ἐὰν ἔπρεπεν ἢ δὲν ἔπρεπε νὰ υἱοθετηθῇ, αὐτὸ ἔπρεπε νὰ γίνῃ τὸ 1953, ὅταν τὸ πρῶτον ἐπεβλήθη. Σήμερον, ὅτε μετὰ μίαν μακρὰν καὶ ἐπίμονον προσπάθειαν, ὑπὸ τὸ σύστημα τοῦτο ἠδυνήθημεν νὰ πραγματοποιήσωμεν οἰκονομικὴν πρόοδον καὶ νὰ ἀποκτήσωμεν οἰκονομικὴν σταθερότητα καὶ νὰ θεμελιώσωμεν ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς σταθερότητος τὴν περαιτέρω ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας μας, νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο σφάλμα, ἐὰν ἐγκαταλείψωμεν τὸ σύστημα τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν.

§68Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπόλυτον;

§69Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Θὰ προχωρήσω, κ. συνάδελφε. Ἐὰν ὅμως, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὸ σύστημα, δὲν ἕπεται, ὅτι δὲν ἐπιβάλλεται ὅπως διὰ βραχυπροθέσμων μέτρων καὶ ἀποφάσεων ἐπηρεάζωμεν κατὰ τὸ δυνατὸν τὰ μειονεκτήματα, τὰ ὁποῖα ἔχει τὸ σύστημα τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν, ἐφ’ ὅσον μάλιστα, ἐφαρμόζεται εἰς χώραν ἡ ὁποία δὲν ἔχει οἰκονομίαν ἀνεπτυγμένην, διὰ νὰ μὴ εἴπω, ἐφ’ ὅσον ἔχει οἰκονομίαν ὑποανάπτυκτον, λέγω μὴ οἰκονομικῶς ἀνεπτυγμένην, ὅπως εἶναι ἡ Ἑλληνική. Καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἴπω τοῦτο: Ὅτι ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, ἔχει ἐπιτελεσθῆ ἀρκετὴ πρόοδος. Διότι, ἐνῷ τὸ 1953 εἴχομεν ἐλεύθερα τὰ 96% τῶν εἰσαγωγῶν μας, σήμερον εἶναι ἐλεύθερα τὰ 75% τῶν εἰσαγωγῶν μας. Ἔχει μειωθῆ δηλαδὴ ποσοστιαίως ἡ ἐλευθερία τῶν εἰσαγωγῶν, μὲ μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι ἡ μείωσις εἶναι σταδιακὴ καὶ γίνεται κατὰ τρόπον τοιοῦτον ὥστε νὰ μὴ ἐπέρχωνται δυσμενῆ ἀντανακλαστικὰ φαινόμενα ἐπὶ τῆς οἰκονομίας καὶ τῆς ἐμπορικῆς μας πολιτικῆς. Διότι πάντοτε πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας, ὅτι ἡ ἐμπορικὴ πολιτικὴ δὲν ἀποτελεῖ τί τὸ μεμονωμένον, ἀποτελεῖ τμῆμα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς καὶ πρέπει νὰ εὑρίσκεται ἐν ἁρμονίᾳ μὲ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν, ἡ ὁποία τηρεῖται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἕτερος τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου δυνάμεθα νὰ ἐπηρεάσωμεν κατὰ ἕνα τρόπον τὴν ἐλευθερίαν τῶν εἰσαγωγῶν, εἶναι ὁσονδήποτε καὶ ἂν σᾶς φανῆ παράδοξον, ἡ στροφὴ ποσοστοῦ τοῦ ἐμπορίου μας πρὸς τὰς διμερεῖς χώρας. Ἐὰν δηλαδή, δυνηθῶμεν νὰ μεταφέρωμεν κατὰ ἕνα τρόπον σταδιακὸν καὶ μὲ πλήρη σύνδεσιν ὀργανωτικὴν καὶ ὀργανικὴν καὶ χωρὶς ἐπηρεασμὸν ἐπὶ τῶν τιμῶν ἕνα ποσοστὸν τῶν ἐλευθέρως εἰσαγομένων ἐκ τῶν πολυμερῶν χωρῶν εἰς τὰς διμερεῖς χώρας, ἀμβλύνομεν κατὰ ἕνα ποσοστὸν τὰ μειονεκτήματα τοῦ συστήματος τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν. Καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, κύριοι συνάδελφοι, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐκφράσω ἕνα παράπονον. Ἀκούω, ἐπαναλαμβανόμενον εἰς τὴν Βουλήν, ἀναγινώσκω εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι δῆθεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις καὶ ὁ παρὼν Ὑπουργός, δὲν ἀσκεῖ τὴν ἐπιβαλλομένην πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου καὶ δὲν προσπαθεῖ νὰ προσανατολίσῃ τὰς Ἑλληνικὰς ἐξαγωγὰς κατὰ τὸ δυνατὸν πρὸς τὰς διμερεῖς χώρας. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι πράγματι τόσον ἀνεύθυνος, δύναμαι νὰ εἴπω, ἡ διαπίστωσις αὐτή, ὥστε δικαιοῦμαι νὰ παραπονεθῶ καὶ νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι ἐὰν καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου δὲν ἀναγνωρίζεται ἡ ἐπιτυχὴς ἄσκησις τῆς ἐμπορικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, τότε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγνωρισθῇ τίποτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν. Καὶ κατὰ συνέπειαν, ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία γίνεται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, δὲν ἐξυπηρετεῖ κανένα πρακτικὸν σκοπόν. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ 1955, αἱ ἐξαγωγαί μας πρὸς τὰς ἀνατολικὰς χώρας ἦσαν εἰς ποσοστὸν 4,3% καὶ τὸ 1959 ἦσαν εἰς ποσοστὸν 15,9%. Τὸ ποσοστὸν τοῦτο, εἶναι ἀνώτερον ὅλων τῶν ἄλλων χωρῶν. Οὐδεμία ἄλλη χώρα οὔτε βιομηχανική, οὔτε γεωργικὴ εἶχε τοιοῦτον ποσοστόν.

§70Α. ΚΑΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Συγκρίνετε δύο πράγματα ἀνόμοια. Δὲν δύνασθε νὰ λέγετε τὸ ἴδιον πρᾶγμα διὰ τὴν βιομηχανικὴν Γερμανίαν μὲ τὴν γεωργικὴν Ἑλλάδα.

§71Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορ.). Ὄχι. Δι’ αὐτὸ παραπονοῦμαι. Θὰ σᾶς δώσω παραδείγματα δι’ οἱανδήποτε γεωργικὴν χώραν. Σᾶς ἀναφέρω τὰς Ἰνδίας, τὴν Ἰνδονησίαν, τὴν Βραζιλίαν, τὴν Ἀργεντινήν. Θὰ σᾶς δώσω ἐν συνεχείᾳ, κύριοι συνάδελφοι, στοιχεῖα διὰ νὰ ἴδητε ἀκριβῶς πόσον δίκαιον ἔχω καὶ πόσον ἄδικον ἔχετε σεῖς. Ἀρκεῖ μόνον νὰ σᾶς ἀποδείξω δι’ ἐπισήμων στοιχείων καὶ νὰ τὸ ἀναγνωρίσητε. Ἡ Αὐστραλία τὸ 1958 εἶχε 3,8%, ἡ Ἀργεντινὴ τὸ 1958, 6,4% καὶ ἡ Βραζιλία 3,7%. Καὶ θὰ προχωρήσω ἀκόμη, κύριοι συνάδελφοι. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει οὐδεὶς ἄλλος Ὑπουργὸς δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ἔχει πραγματοποιήσει μὲ τὰς Ἀνατολικὰς χώρας μεγαλύτερον ποσοστὸν αὐτοῦ τὸ ὁποῖον ἔχει πραγματοποιήσει ὁ ὁμιλῶν Ὑπουργός. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ 15,9% ἐνδεχομένως δὲν σᾶς ἔκαμεν ἐντύπωσιν, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὸ 3μηνον τοῦ 1960. Τὸ 3μηνον Ἰανουάριος–Φεβρουάριος–Μάρτιος τοῦ 1959 εἴχομεν ποσοστὸν 13,3% καὶ τὸ αὐτὸ 3μηνον 1960 τὸ ποσοστὸν ἀνῆλθεν εἰς 23,1%.

§72Κ. ΔΕΣΠΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ παράπονον εἶναι, ὅτι ἠδύνατο νὰ εἶναι μεγαλύτερον τὸ ποσοστόν.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, παρακαλῶ.

§74Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Ὁμιλῶ περὶ 3μήνου τοῦ 1960 διότι αὐτὸ ἔχω εἰς τὴν διάθεσίν μου. Προσεπάθησα νὰ ἔχω καὶ τοῦ Ἀπριλίου, ἀλλὰ δὲν κατέστη δυνατὸν ὡς θὰ ἴδατε εἰς μίαν ἀρθρογραφίαν εἰς τὴν ὁποίαν προέβην, ἀντικρούων καθηγητήν, ἀνέφερον περίπου 20% διὰ τὸ 3μηνον τοῦ 1960 καὶ τοῦτο διότι οὐδέποτε θέλω νὰ διαψεύδωμαι ἀπὸ τοὺς ἀριθμούς, ἐνῷ ἐγνώριζον, ὅτι θὰ ἦτο ἄνω τοῦ 20%, παρὰ ταῦτα, ἐπειδὴ δὲν εἶχον ἠλεγμένον τὸν ἀριθμὸν δὲν τὸν ἀνέφερον καὶ εἶπον, ὅτι θὰ εἶναι γύρω εἰς τὸ 20%. Εἶναι λοιπὸν 23,1% καὶ θὰ ἦτο αἰσθητῶς παραπάνω, ἐὰν ἠδυνάμην νὰ ἐπιβάλω αὐτὸ τὸ ὁποῖον προσεπάθησα νὰ ἐπιβάλω. Δηλαδὴ μὲ τοῦτο δὲν ἐπιθυμῶ νὰ παραγνωρίσω τὴν βοήθειαν τὴν ὁποίαν μοῦ προσφέρουν αἱ ἀντιπροσωπεῖαι τῶν χωρῶν αὐτῶν καὶ ἰδιαίτατα ἡ Σοβιετικὴ ἀντιπροσωπεία. Ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ ὡρισμέναι δυνατότητες, τὰς ὁποίας καὶ αὐτοὶ οἱ ἴδιοι δὲν δύνανται νὰ ὑπερβοῦν. Δὲν ἠδυνήθησαν παρ’ ὅτι ἠθέλησα νὰ προμηθευθῶ ἐκεῖθεν 20–25.000 τόννους χαρτομάζης, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ μοῦ δώσουν τὴν ποσότητα αὐτήν. Ἐζήτησα καὶ προσεπάθησα τὸ σύνολον τῶν εἰς λιπάσματα ἀναγκῶν τῆς χώρας νὰ εἰσέλθῃ ἐκ τῶν διμερῶν χωρῶν. Ἀτυχῶς μικρὸν ποσοστὸν τῶν ἀναγκῶν τῆς χώρας ἱκανοποιήθη. Ἐὰν ἠδυνάμην νὰ προμηθευθῶ τὰς ἀναγκαιούσας ποσότητας διὰ τὴν χώραν μόνον εἰς λιπάσματα καὶ εἰς χαρτομᾶζαν τὸ ποσοστὸν θὰ ἦτο κατὰ πολὺ ἀνώτερον.

§75Ε. ΡΗΓΑΣ. Ἡ ἀνταλλαγὴ μὲ κεφαλαιουχικὰ ἀγαθὰ θὰ ἠμποροῦσε νὰ αὐξήσῃ τὸ ποσοστόν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθῆστε παρακαλῶ, κ. Ρήγα, μὴ διακόπτετε.

§77Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορ.). Πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι ἡ προσπάθεια τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἡ χώρα στερεῖται βαγονίων ψυγείων, διότι ἐπὶ ἓν ἔτος ταλαιπωρούμεθα νὰ ἀποκτήσωμεν ἐκ διμερῶν χωρῶν τὰ βαγόνια ψυγεῖα. Ἐπιθυμῶ νὰ γνωρίζητε, ὅτι ἡ προσπάθειά μας πρὸς ἀπόκτησιν κεφαλαιουχικῶν ἀγαθῶν εἶναι πραγματικὴ καὶ ἔντονος, ἀρκεῖ τὰ κεφαλαιουχικὰ αὐτὰ ἀγαθὰ νὰ προσφέρωνται πρῶτον εἰς ποιότητας τοιαύτας δυναμένας νὰ συμβάλουν εἰς τὴν βιομηχανικὴν ἀνάπτυξιν τῆς χώρας καὶ δεύτερον εἰς τιμὰς τοιαύτας, ὥστε ὁ κεφαλαιουχικὸς ἐξοπλισμὸς τῆς χώρας νὰ μὴ ἔχῃ κόστος δυνάμενον νὰ δημιουργήσῃ τὰς προϋποθέσεις τῆς μὴ συναγωνιστικῆς δυνατότητος καὶ ἱκανότητος τῆς χώρας ἔναντι τῶν ἄλλων χωρῶν. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προμηθευώμεθα κεφαλαιουχικὰ ἀγαθὰ ἀπὸ οἱανδήποτε χώραν εἰς ποιότητας καὶ εἰς τιμὰς τοιαύτας, ὥστε τὰ κεφαλαιουχικὰ ἀγαθὰ ἀντὶ νὰ ἀποτελοῦν μέσον οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, νὰ ἀποτελοῦν μέσον οἰκονομικῆς καθυστερήσεως. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ὅπου δυνάμεθα νὰ ἀποκτήσωμεν κεφαλαιουχικὰ ἀγαθὰ ἐκ διμερῶν χωρῶν τὸ πράττομεν, τὸ ἐπιδιώκομεν καὶ θὰ τὸ ἐπιδιώκωμεν. Ἀρκοῦμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀμβλύνωμεν τὰ μειονεκτήματα τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν καὶ δι’ ἄλλων παραλλήλων χειρισμῶν, ὡς εἶναι αἱ ποσοστώσεις. Αἱ ποσοστώσεις ὡς καὶ ὁ εἰδικὸς χειρισμὸς τῆς σακχάρεως ἔχει ὡς ἑξῆς: Τὸ 1958 ἀπὸ διμερεῖς χώρας εἴχομεν εἰσαγωγὰς σακχάρεως καὶ τῶν ὑπὸ ποσόστωσιν εἰδῶν 4.758.000 δολλαρίων. Τὸ 1959, ἤτοι τὸ πρῶτον ἔτος ἐφαρμογῆς τῶν ποσοστώσεων, τὸ ποσὸν ἀνῆλθεν εἰς 6.072.000 δολλάρια. Τὸ 1960 ἀνῆλθεν εἰς 10.291.000 δολλαρίων, παρ’ ὅλον, ὅτι διεπιστώθη, ὅτι πολλὰ εἴδη ὅπως ἡ χαρτόμαζα, ὁ σίδηρος, κατεψυγμένα κρέατα καὶ ἄλλα δὲν προσεφέροντο ἐκ τῶν διμερῶν χωρῶν καὶ κατὰ συνέπειαν αἱ ποσοστώσεις τῶν εἰδῶν τούτων ἐγκατελείφθησαν καθ’ ὁδόν. Τὰ ἀναφερθέντα ποσὰ δολλαρίων ἀφοροῦν τὸ πρῶτον τετράμηνον τῶν ἐτῶν 1958, 1959 καὶ 1960. Βλέπετε λοιπόν, κ. συνάδελφοι, ὅτι καταβάλλεται πᾶσα προσπάθεια διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀμβλύνωμεν τὰ μειονεκτήματα τοῦ συστήματος τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν καὶ νὰ διατηρήσωμεν τὰ πλεονεκτήματα αὐτοῦ καὶ περαιτέρω νὰ δημιουργήσωμεν τὰς προϋποθέσεις τῆς ἐξαγωγῆς τῶν ἐξαγωγίμων γεωργικῶν μας προϊόντων.

§78Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐσημειώθησαν δύο ἀπόψεις ὡς πρὸς τὸ μέγεθος τῶν ἐξαγωγῶν μας. Ἡ μία εἶναι ἡ ἰδική σας. Εἴπατε, ὅτι τὸ ποσοστὸν ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν ἐξαγωγῶν μας τὸ ὁποῖον ἐπραγματοποιήθη εἰς τὰς Ἀνατολικὰς χώρας, ηὐξήθη πέραν τοῦ 5πλασίου. Αὐτὸ μαρτυρεῖ μίαν προσπάθειαν ἐξοφθάλμιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ Ἐμπορίου ἀξίαν νὰ σημειωθῇ ἀλλὰ καὶ ἀξίαν ἐκτιμήσεως καὶ βραβεύσεως. Ἠκούσθη ὅμως καὶ μία ἄποψις διατὶ πέρυσι ἐφθάσατε εἰς 23 καὶ κἄτι, ἐνῷ ἠμπορούσατε νὰ φθάσετε εἰς περισσότερον; Ἡ ἄποψις αὐτὴ μοῦ γεννᾶ τὴν σκέψιν, ὅτι οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι τὴν ὑποστηρίζουν, πρέπει νὰ ἔχουν καθορίσει ἕνα μίνιμουμ τὸ ὁποῖον δὲν ἐπετεύχθη κατὰ τὴν ἄποψίν των. Ἐρωτῶ τοὺς ἀξιοτίμους κ. συναδέλφους, μέχρι ποίου ποσοῦ θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ φθάσει τὸ ποσὸν τῶν ἐξαγωγῶν μας εἰς Ἀνατολικὰς χώρας κατὰ τρόπον θετικὸν συμφώνως μὲ τὴν ἄποψίν των καὶ διὰ ποίου τρόπου θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο ὅταν σεῖς, κ. Ὑπουργέ, βεβαιώνετε, ὅτι ἐζητήσατε εἰσαγωγὰς ἀπὸ ἐκεῖ ἐπ’ ἀντιστοίχῳ ἀνταλλάγματι καὶ δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθοῦν. Νομίζω, ὅτι αἱ δύο ἀπόψεις αὗται εἶναι ἀσυμβίβαστοι. Ἀφ’ ἑνὸς ἔχομεν τὴν αὔξησιν εἰς τὸ 5πλάσιον καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὸ παράπονον, ὅτι θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ εἴχομεν περισσοτέρας ἐξαγωγάς, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι καὶ ἡ προσπάθεια αὐτὴ τοῦ κ. ὑπουργοῦ δὲν ἐσταμάτησε. Ἑπομένως δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν ἔγινε τίποτε ἕως τώρα, διότι δὲν ἐπετεύχθησαν περισσότεραι ἐξαγωγαί. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδική μου ἐντύπωσις ἐκ τῆς διεξαγομένης συζητήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ.

§79Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Κύριε συνάδελφε, θὰ ἠδυνάμην νὰ σᾶς ἀπαντήσω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι μεγαλύτερον τὸ ποσοστόν, ἀλλὰ ἔχω μόνον νὰ σᾶς ἀναφέρω, ὅτι μέχρι τοῦδε οὐδεμία ἄλλη χώρα ἠδυνήθη νὰ ἔχῃ αὐτὸ τὸ ποσοστόν.

§80Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐὰν αἱ ἐξαγωγαί μας εἶναι σήμερον περίπου ἕνα ποσὸν 50 ἐτησίως, ἡ αὔξησις τοῦ ποσοστοῦ πρὸς τὰς χώρας τὰς Ἀνατολικὰς πρέπει νὰ εἶναι πολὺ μεγάλη, διότι ἐχάσαμεν ἕνα μέγα μέρος ἐξαγόμενον εἰς τὴν Δύσιν. Τὸ τραγικώτερον σημεῖον εἶναι, ὅτι μὲ τὸ παίξιμον τῶν ποσοστῶν προσπαθεῖτε σεῖς νὰ ἐμφανίσετε κἄτι τι ὡς θρίαμβον.

§81Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Δὲν τὸ ἐμφανίζομεν ὡς θρίαμβον, ἀλλὰ ἀπαντῶμεν ἁπλῶς.

§82Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ὑποθέσατε, ὅτι ἔχομεν σήμερον ἐξαγωγὰς 100 ἑκατ. δολ. εἰς τὴν Δύσιν καὶ 100 ἑκατ. δολ. εἰς τὰς Ἀνατολικὰς χώρας καὶ μεθαύριον περιορίζονται εἰς 20 ἑκατ. πρὸς τὴν Δύσιν καὶ εἰς 20 ἑκατ. δολλ. πρὸς τὴν Ἀνατολήν. Τότε θὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι τὸ ποσοστὸν ηὐξήθη ἀπὸ 20% εἰς 50%.

§83Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Κύριε συνάδελφε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀπορήσω διὰ τοὺς ἰσχυρισμούς σας. Οἱ ἀριθμοὶ περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλοῦμεν εἶναι γνωστοὶ εἰς ὑμᾶς. Δὲν ὑπάρχουν κατὰ συνέπειαν ὑποθέσεις. Γνωρίζομεν, ὅτι τὸ ὕψος τῶν ἐξαγωγῶν μας κυμαίνεται γύρω εἰς τὰ 220 ἑκατ. δολλ. καὶ νομίζομεν, ὅτι ὑπάρχει πάντοτε ἡ ποσοστιαία ἀναλογία, ἡ ὁποία πρέπει νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν καὶ ἐκ τῆς ὁποίας ἐμφανίζεται ὁ προσανατολισμὸς τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου. Γνωρίζομεν δέ, ὅτι ἡ ποσοστιαία αὐτὴ ἀναλογία ἦτο τὸ 1955, 4, 3, τὸ 1959, 15, 9 καὶ τὸ πρῶτον τρίμηνον τοῦ 1960 εἶναι 23,1. Ἐφ’ ὅσον, λοιπόν, οὐδεμία ἄλλη χώρα γεωργικὴ ἢ βιομηχανικὴ, Εὐρωπαϊκὴ ἢ Ἀσιατική, ἔχει τὸ ποσοστὸν αὐτὸ τῶν ἐμπορικῶν αὐτῆς σχέσεων καὶ ἐξαγωγῶν μὲ τὰς Ἀνατολικὰς χώρας, νομίζω, ὅτι τὸ ὀλιγώτερον ποὺ δικαιοῦται ὁ ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου εἶναι νὰ μὴ ἐλέγχεται διὰ καθυστέρησιν. Κύριε συνάδελφε, γίνεται πράγματι μία παρανόησις τῶν ἀνευθύνων συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι λαμβάνουν χώραν εἰς κοινωνικὰς συναναστροφὰς μεταξὺ διαφόρων προσώπων, μὴ κατεχόντων ὑπευθύνους θέσεις, ὥστε νὰ ὑποχρεωθοῦν τὴν ἰδίαν στιγμὴν τὰ ὅσα λέγουν νὰ τὰ μεταβάλουν εἰς πράξεις καὶ ἀποφάσεις. Δημιουργεῖται οὕτω ἕνας κύκλος συζητήσεων, ὁ ὁποῖος χωρὶς νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν τοὺς ἀριθμοὺς καὶ τὴν πραγματικότητα καὶ χωρὶς νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του ἐκείνην τὴν στιγμὴν τὴν ὑπάρχουσαν διεθνῆ κατάστασιν, ἀλλὰ καὶ τὴν θέσιν τῶν οἰκονομικῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν συγκεκριμένων χωρῶν, ἐκφράζει ὡρισμένας ἀπόψεις καὶ τὰς μεταφέρει ταύτας ἀλλαχοῦ, ἐν εἴδει ὑπευθύνων ἀπόψεων καὶ οὕτω ἐντυπωσιαζόμεθα μὲ τὰς ἀπόψεις αὐτὰς καὶ παραγνωρίζομεν τὴν διεθνῆ πραγματικότητα καὶ τὴν πραγματικότητα τῶν οἰκονομικῶν σχέσεων, ὡς αὗται πράγματι εἶναι μεταξὺ τῶν χωρῶν.

§84Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Εἴπατε πρὸ ὀλίγου, ὅτι τὸ ὕψος τῶν Ἑλληνικῶν ἐξαγωγῶν εἶναι 220 ἑκατ. δολλάρια. Πρὸ δύο ἐτῶν ἦτο 242 ἑκατ., ἀλλὰ ἡμεῖς ἀμφισβητοῦμεν, ἐὰν καὶ αὐτὸ τὸ 220 εἶναι πραγματοποιήσιμον ἐφέτος καὶ ἀμφισβητοῦμεν πλέον αὐτὴν τὴν βάσιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας οἰκοδομεῖτε τοὺς ἰσχυρισμούς σας. Τὸ 5ετὲς σχέδιον λέγει, ὅτι τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα θὰ αὐξηθῇ κατὰ 33%. Ἐὰν ξεκινᾶτε, κ. Ὑπουργέ, ἀπὸ τὴν βάσιν, ὅτι αἱ ἐξαγωγαὶ εἶναι καθηλωμέναι εἰς τὰ 220 ἑκατ., αὐτὸ τὸ παιγνίδι μὲ τὰ ποσοστὰ δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν, διότι ἐὰν πωλήσητε εἰς τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν προϊόντα 40 ἑκατ. δολλαρίων τὸ ἔτος ἐπὶ ἀντιστοίχῳ ἐλαττώσει τῶν πρὸς τὰς Δυτικὰς χώρας ἐξαγωγῶν, δὲν κάμνετε τίποτε καὶ θὰ ἤθελον νὰ μᾶς εἴπητε, ἐὰν εἶσθε ἱκανοποιημένος ἀπὸ τὴν πορείαν τῶν ἑλληνικῶν ἐξαγωγῶν.

§85Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Κύριοι συνάδελφοι, ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, εἶπα, ὅτι τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον τῆς χώρας ἔχει ἔντονον παθητικότητα καὶ προσέθεσα, ὅτι θὰ χρειασθοῦν διαρθρωτικαὶ μεταβολαὶ διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐξέλθωμεν ἐκ τῆς ἐντόνου αὐτῆς παθητικότητος.

§86Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἡμεῖς δὲν ἐζητήσαμεν τὴν ἀνάπτυξιν τῶν σχέσεων πρὸς Ἀνατολάς, παρὰ μόνον διὰ νὰ αὐξηθοῦν αἱ ἐξαγωγαί. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. Κρῖκος).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μαῦρε, τὸν κ. Παπαληγοῦραν τὸν ἠκούσαμεν χωρὶς νὰ τὸν διακόψωμεν, ἐνῷ σεῖς συνεχῶς διακόπτετε τὸν κ. ὑπουργόν. Παρακαλῶ νὰ μὴ γίνωνται διακοπαί, ἀλλὰ νὰ ζητήσητε τὸν λόγον διὰ νὰ ἀναπτύξητε τὰς γνώμας σας.

§88Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι θὰ ἦτο εὐκταῖον νὰ εἴχομεν ποσοστιαίαν ἄνοδον πρὸς ὅλας τὰς γεωγραφικὰς περιοχάς, ἀλλὰ εἴπομεν, ὅτι ἡ πολυμέρεια, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ εἰς ὅλας τὰς χώρας τοῦ ἐλευθέρου κόσμου καὶ τοῦ ἐλευθέρου συναλλάγματος καὶ ἡ ἐλευθερία τῶν εἰσαγωγῶν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν υἱοθετήσει, εἶναι μοιραῖον νὰ ἔχῃ ὡς μειονέκτημα τὴν ἔλλειψιν τῆς διαπραγματευτικῆς ἱκανότητος μὲ τὰς πολυμερεῖς χώρας καὶ κατὰ συνέπειαν, βραχυπροθέσμως καὶ μέχρις ὅτου ἐπιτελεσθοῦν αἱ ὀργανωτικαὶ καὶ αἱ ὀργανικαὶ ἐκεῖναι μεταβολαὶ εἰς τὴν οἰκονομίαν μας, αἱ ὁποῖαι θὰ μᾶς ἐπιτρέψουν νὰ ἔχωμεν ἐξαγώγιμα δυναμικὰ γεωργικὰ προϊόντα καὶ ἐξαγώγιμα βιομηχανικὰ καὶ βιοτεχνικὰ προϊόντα, αἱ ὁποῖαι νὰ ἐπιτρέπουν τὴν ἀνταγωνιστικότητα τῶν ἑλληνικῶν προϊόντων εἰς τὸν διεθνῆ στίβον, ὀφείλομεν καὶ πρέπει διὰ βραχυπροθέσμων χειρισμῶν νὰ ἐπηρεάζωμεν τὰ μειονεκτήματα ἀφ’ ἑνὸς τοῦ ἐπικρατοῦντος συστήματος τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν καὶ νὰ βοηθήσωμεν ἀφ’ ἑτέρου, τὴν ἐξαγωγικὴν δυνατότητα τῆς χώρας καὶ μὲ τὴν προσπάθειαν αὐτὴν δυνάμεθα νὰ ἐξισορροπήσωμεν καὶ νὰ διατηρήσωμεν τὰ πλεονεκτήματα τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν καὶ νὰ ἀμβλύνωμεν εἰς τὸ ἐλάχιστον τὰ μειονεκτήματα τοῦ συστήματος, πιστεύω δέ, ὅτι ὁ τρόπος αὐτὸς τῆς ἀσκήσεως τῆς ἐμπορικῆς μας πολιτικῆς εἶναι ὁ πλέον δυνατὸς καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων ἐπιτυχέστερος. Θὰ ἐπιμείνω, ὅμως, ἐπὶ ἑνὸς προϊόντος, τοῦ κατ’ ἐξοχὴν ἐξαγωγίμου προϊόντος καὶ κατ’ ἐξοχὴν παθητικοῦ, τοῦ ὁποίου ἡ διεθνὴς θέσις ἐπηρεάζει κατὰ τρόπον βασικὸν καὶ κύριον τὸ ὕψος τῶν ἐξαγωγῶν τῆς χώρας, ἀφοῦ ἡ μείωσις τῶν ἐξαγωγῶν καπνοῦ κατὰ 20 περίπου ἑκατομμύρια δολλάρια τὸ 1959 εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπέφερε τὴν μείωσιν τῶν ἐξαγωγῶν μας. Κύριοι, πολλάκις ἐλέγχομεν τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τὸν καπνὸν καὶ διὰ τὴν πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. Ἐὰν θέλωμεν πράγματι νὰ ἐλέγξωμεν τὴν Κυβέρνησιν, θὰ τὴν ἐλέγξωμεν συγκριτικῶς μὲ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐξαγωγῶν τῆς Τουρκίας ἐπὶ τοῦ ἰδίου προϊόντος, διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν ὑπῆρξεν ἢ ὄχι ἐπιτυχὴς ἡ πολιτική, τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ ἴδωμεν, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἐκ τῶν πραγμάτων ἠδύνατο νὰ εἶναι ἐπιτυχεστέρα ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Μέχρι τοῦδε κατηγορεῖτο ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν ἠδυνήθη νὰ φέρῃ τὰς ἐξαγωγὰς τοῦ καπνοῦ εἰς τὸ ὕψος τῶν τουρκικῶν ἐξαγωγῶν. Τὸ καπνικὸν ἔτος 1957 –1958 ἡ Τουρκία ἐξήγαγεν 89.065 τόννους, ἐκ τῶν ὁποίων πρὸς τὰς Ἀνατολικὰς χώρας ἐξήγαγεν 26.937 τόννους. Κατὰ τὸ ἴδιον ἔτος ἡ Ἑλλὰς ἐξήγαγε 58.651 τόννους, ἐκ τῶν ὁποίων πρὸς τὰς Ἀνατολικὰς χώρας 5.067 τόννους. Δηλαδή, ἡ Τουρκία, κατὰ τὸ ἔτος 1957–58 εἶχε 50% ἐξαγωγάς, διεθνῶς, ἀνωτέρας τῶν ἑλληνικῶν καὶ πενταπλασίας πρὸς τὰς Ἀνατολικὰς χώρας. Ἐὰν πάρωμεν τὸ ἐννεάμηνον ἀπὸ 1.7.59 μέχρι 31.3.60, ἡ Τουρκία ἐξήγαγε 39.274 τόννους καὶ ἡ Ἑλλὰς 50.445 τόννους. Δηλαδὴ ἡ Ἑλλὰς ἐξήγαγε ποσότητα ἀνωτέραν τῆς Τουρκίας κατὰ 35%. Πρὸς τὰς Ἀνατολικὰς χώρας ἡ Τουρκία ἐξήγαγε 5.020 τόννους καὶ ἡ Ἑλλὰς 8.282. Δηλαδή, ἐνῷ τὸ ἔτος 1957–58 ἡ Τουρκία εἶχε πενταπλασίας ἐξαγωγὰς τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὰς Ἀνατολικὰς χώρας, σήμερον εἶναι κατωτέρα κατὰ 60%. Θὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι καὶ ἡμεῖς ὑπολειπόμεθα διεθνῶς τῶν περυσινῶν ἐξαγωγῶν κατὰ 3.000 τόννους. Ἀπαντῶ, μάλιστα, ἀλλὰ δύνασθε νὰ ἐξετάσητε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ θέμα, ἐὰν θέλετε πράγματι νὰ ἐλέγξητε τὴν Κυβέρνησιν. Θὰ πρέπει νὰ ἰδῆτε συγκριτικῶς ποία εἶναι ἡ θέσις τοῦ κατ’ ἐξοχὴν παθητικοῦ αὐτὴν τὴν στιγμὴν διεθνοῦς προϊόντος, τὸ ὁποῖον διέρχεται διεθνῆ κρίσιν καὶ θὰ κρίνετε τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν συγκριτικῶς μὲ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἔχει μία ἄλλη χώρα, ἡ ὁποία διαθέτει τὸ ἴδιον προϊὸν καὶ ἡ ὁποία, ἀκριβῶς διότι δὲν ἔχει τὴν δέσμευσιν τῆς οἰκονομικῆς σταθερότητος, ἔχει εὐχέρειαν χειρισμῶν. Διότι ὅταν μία χώρα εὑρίσκεται εἰς πληθωρισμὸν ἔχει εὐχέρειαν οἱουδήποτε χειρισμοῦ ἐξαγωγικοῦ. Ἐάν, λοιπόν, κ. συνάδελφοι, κρίνετε καὶ συγκρίνετε, ὀφείλετε νὰ ὁμολογήσητε, ὅτι ὑπῆρξε κατ’ ἐξοχὴν ἐπιτυχὴς ἡ ἐξαγωγικὴ προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον κρίνονται καὶ συγκρίνονται τὰ ἀποτελέσματα μιᾶς ἐξαγωγικῆς προσπαθείας. Δὲν εἶναι ἀπομεμονωμένη ἡ οἰκονομία ἡ ἑλληνική. Θὰ τὴν κρίνετε μὲ τὰ προϊόντα, τὰ ὁποῖα διαθέτει καὶ τὰς δυνατότητας, τὰς ὁποίας ἔχει βραχυπροθέσμως. Ἐδῶ διετυπώθη μία ἄποψις καὶ δὲν ἐνθυμοῦμαι διὰ ποῖον γεγονὸς κατηγορήθη ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὸν προλαλήσαντα συνάδελφον, διὰ γεγονὸς ὑφιστάμενον ἀπὸ 100 χρόνια. Καὶ ἔπρεπε διὰ τὴν ἀπὸ ἑκατονταετίας παράλειψιν νὰ ἐλεγχθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἡ Κυβέρνησις. Πρέπει νὰ ἴδωμεν τὴν πραγματικὴν κατάστασιν, τὰ προϊόντα τὰ ὁποῖα ἔχομεν, τὴν διεθνῆ κρίσιν, καὶ νὰ ἐξετάσωμεν συγκριτικῶς τὴν ὑφισταμένην κατάστασιν. Τὰ ὑπόλοιπα, δηλαδὴ ἡ διαρθρωτικὴ μεταβολὴ τῆς οἰκονομίας μας, πρόκειται νὰ διορθωθῇ διὰ τοῦ μακροπροθέσμου προγραμματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως, τὸν ὁποῖον προγραμματισμὸν της ἡ Κυβέρνησις τὸν ἐμφανίζει εἰς τὸ πενταετὲς της πρόγραμμα. Καὶ τώρα, κ. συνάδελφοι, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ὑπεισέλθω ἐπ’ ὀλίγον εἰς τὸ πρόγραμμα τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Κύριοι, ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως μιᾶς χώρας, ὀφείλομεν προηγουμένως νὰ κάμωμεν μίαν παρατήρησιν καὶ μίαν διαπίστωσιν, νὰ ἴδωμεν ἐὰν ἡ οἰκονομία αὐτὴ εἶναι κρατικοποιημένη ἢ ἂν βασίζεται ἐπὶ τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας. Ἡ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις εἰς μίαν κρατικοποιημένην οἰκονομίαν, πολὺ δὲ περισσότερον κομμουνιστικὴν οἰκονομίαν, ἐπιτελεῖται κατὰ τρόπον εὐχερέστερον ἀπὸ ὅ,τι ἐπιτελεῖται εἰς μίαν οἰκονομίαν, ἡ ὁποία κυρίως βασίζεται εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν καὶ τοῦτο, διότι ἡ κομμουνιστικὴ οἰκονομία ἐλέγχει ἀπολύτως τὴν κατανάλωσιν. Εἰς μίαν κομμουνιστικὴν οἰκονομίαν, ὁ ἄνθρωπος δὲν ἀποτελεῖ παράγοντα οἰκονομικὸν καὶ κοινωνικὸν ὡς ἄνθρωπος, ἀποτελεῖ παράγοντα οἰκονομικὸν ὡς σύνολον. Καὶ αὐτὸ ἔχει μίαν διαφοράν. Καὶ περαιτέρω ὑπὸ τὸ κομμουνιστικὸν σύστημα εἶναι ἀδιανόητος ἡ διεκδίκησις δικαιωμάτων οἱασδήποτε μορφῆς ὑπὸ τοῦ ἀτόμου. Δύναται κατὰ συνέπειαν ἡ οἰκονομικὴ Ἀρχὴ νὰ ἐκφρασθῇ ἐλευθέρως καὶ νὰ δράσῃ ἀνενόχλητα καὶ νὰ ἐφαρμόζῃ πρόγραμμα οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως κατὰ τρόπον ἀνεμπόδιστον καὶ ἐλεύθερον. Εἰς τὴν ἐλευθέραν οἰκονομίαν, ἡ οἰκονομικὴ Ἀρχὴ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ πείσῃ τὸν πολίτην καὶ πολλάκις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ συμβιβασθῇ, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἀποφασίσῃ. Ἡ διαφορὰ αὐτὴ ἐμφανίζει τὴν συγκριτικὴν δυσχέρειαν τὴν ὁποίαν ἔχει μία Κυβέρνησις ἐλευθέρας οἰκονομίας εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Κατὰ συνέπειαν, ἐφ’ ὅσον ἡ ἐλευθέρα οἰκονομία καὶ δὴ ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία εἶναι ἐμπεπιστευμένη κατὰ κύριον λόγον εἰς τὸ ἄτομον καὶ τὴν ἀτομικὴν πρωτοβουλίαν, τὸ ἔργον τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως δύναται νὰ ἐπιτελεσθῇ καὶ νὰ ἐπηρεασθῇ διὰ τῆς υἱοθετήσεως κινήτρων πάσης μορφῆς καὶ ἰδίως φορολογικῶν κινήτρων. Εἶναι ἀπαραίτητον, ἐὰν πράγματι ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἔχωμεν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ θεσπίσωμεν κίνητρα, τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦνται πρὸς βελτίωσιν τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου καὶ πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας ἐν τῷ συνόλῳ. Τὰ θεσπιζόμενα κίνητρα κατευθύνονται κυρίως, ὄχι πρὸς τὴν ἐπιχειρηματικὴν μονάδα, ἀλλὰ πρὸς τὸν μικρὸν εἰσοδηματίαν, διότι ποῖος εἶναι ὁ μηχανισμὸς διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτελεῖται ἡ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις; Ἔχομεν τὰ οἰκονομικὰ μεγέθη ἐθνικὸν εἰσόδημα, τὴν κατανάλωσιν, τὴν ἀποταμίευσιν καὶ τὰς ἐπενδύσεις. Τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα ἀποτελεῖ τὸ σύνολον τῶν ἀγαθῶν τὰ ὁποῖα παράγονται εἰς μίαν δεδομένην στιγμὴν ἀπὸ μίαν οἰκονομίαν καὶ ἐντὸς μιᾶς χρονικῆς περιόδου ἑνὸς ἔτους π.χ. παράγεται ὄγκος ἀγαθῶν καὶ ὑπηρεσιῶν, ἤτοι τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον χρησιμεύει πρῶτον διὰ τὴν διατήρησιν τῆς οἰκονομίας— τὸ μέγιστον ποσοστὸν ἰδιωτικὴ καὶ δημοσία κατανάλωσις— καὶ δεύτερον, ἀποταμιεύεται καὶ ἐν συνεχείᾳ ἐπενδύεται διὰ τὴν περαιτέρω ἄνοδον τῆς οἰκονομίας. Ὅσον εἶναι μεγαλύτερον τὸ ποσοστὸν τοῦ ἐπενδυομένου, ἀποταμιευομένου μέρους τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, τόσον ταχύτερα εἶναι ἡ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις. Διὰ νὰ ἔχωμεν ὅμως ἀποταμίευσιν, ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν κίνητρον καὶ κατὰ συνέπειαν αἱ φορολογικαὶ ἀπαλλαγαὶ εἰς ὁμολογίας, εἰς ταμιευτήρια, εἰς καταθέσεις, δὲν κατευθύνονται πρὸς τὴν ἐπιχειρηματικὴν μονάδα, ἀλλὰ πρὸς τὸ κοινωνικὸν σύνολον, τὸ ὁποῖον καρποῦται τὰ ἀγαθὰ τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Κατευθύνονται πρὸς τὸν μικρὸν εἰσοδηματίαν, ὁ ὁποῖος πείθεται νὰ κάμῃ καταθέσεις, διότι ἐπὶ τέλους οὐδεὶς ἐπιχειρηματίας ἔχει καταθέσεις εἰς ταμιευτήρια καὶ οὐδεὶς ἐπιχειρηματίας ἔχει ὁμολογίας. Οἱ ἐπιχειρηματίαι εἶναι χρεῶσται καὶ κατὰ συνέπειαν ὅλα τὰ κίνητρα τὰ θεσπιζόμενα πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν χρειάζονται πρῶτον διὰ νὰ παροτρύνουν τὸν μικρὸν εἰσοδηματίαν νὰ ἀποταμιεύσῃ καὶ δεύτερον, εἰς τὸ νὰ βελτιώσῃ κατὰ ἕνα ποσοστὸν τὸ εἰσόδημά του. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπιθυμῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναφερθῶ ἐπ’ ὀλίγον εἰς τὸν προγραμματισμὸν τῆς Κυβερνήσεως. Ὅπως ἤδη ἐλέχθη, διὰ νὰ δυνηθῶμεν πράγματι νὰ ἀναπτύξωμεν τὰς ἐξαγωγὰς μας, εἶναι ἀπαραίτητον διὰ τὴν ὀργανικὴν βελτίωσιν τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου, νὰ ἀναδιαρθρώσωμεν τὴν παραγωγὴν μας τὴν γεωργικὴν διὰ ὑποκαταστάσεως τῆς εἰσαγωγῆς γεωργικῶν καὶ κτηνοτροφικῶν προϊόντων, τὰ ὁποῖα δὲν παράγονται εἰς τὸν τόπον μας. Θὰ πρέπει περαιτέρω νὰ καλλιεργήσωμεν καὶ νὰ παράγωμεν γεωργικὰ προϊόντα δυναμικὰ ὅπως εἶναι τὸ βαμβάκι καὶ θὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν παραγωγὴν καὶ ἐξαγωγὴν βιομηχανικῶν καὶ βιοτεχνικῶν προϊόντων. Πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν στρέφεται πράγματι τὸ 5ετὲς πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως. Ἀρκοῦμαι νὰ ἀναφέρω μόνον δύο κατηγορίας ἀγαθῶν. Πρῶτον τὰ τρόφιμα. Τὸ 1950 εἴχομεν εἰσαγωγὴν 2.301 ἑκατομμύρια τροφίμων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀπετέλει τὸ 16,3% τῶν εἰσαγωγῶν μας. Τὸ 1964 αἱ εἰσαγωγαὶ θὰ εἶναι 1.500 ἑκατομμύρια. Τὸ 1964 θὰ μᾶς κρίνετε.....

§89ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄν θὰ εἶσθε εἰς τὴν Ἀρχήν.

§90Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἂν ἀκολουθήσητε αὐτὴν τὴν μορφὴν τῆς ἀντιπολιτεύσεως, τὴν στεῖραν καὶ ἀρνητικήν, θὰ εἴμεθα ἀναμφισβητήτως εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Τὸ 1964 θὰ εἶναι 1.500 ἑκατομμύρια καὶ ἡ ἐπιδίωξις διὰ τὸ 1969 θὰ εἶναι νὰ πέσῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς 1.000 ἑκατομμύρια. Δηλαδὴ ἐνῶ αἱ εἰς τρόφιμα εἰσαγωγαί μας ἀπετέλουν τὸ 1959 τὸ 16,5% τῶν εἰσαγωγῶν, τὸ 1969 θὰ ἀπετέλουν τὸ 3,6% τῶν εἰσαγωγῶν μας. Αἱ δὲ ἐξαγωγαὶ τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων, αἱ ὁποῖαι ἐξαγωγαὶ κατὰ τὸ 1959 ἀνήρχοντο εἰς 672 ἑκατομμύρια καὶ ἀπετέλουν τὸ 10,2% τῶν ἐξαγωγῶν, τὸ 1964 θὰ εἶναι 1.120 ἑκατομμύρια καὶ θὰ ἀποτελοῦν τὸ 11,54% καὶ τὸ 1969 3.230 ἑκατομμύρια καὶ θὰ ἀποτελοῦν τὸ 21,7% τῶν ἐξαγωγῶν μας. Κύριοι, περὶ προγραμματισμοῦ ὁμιλοῦμεν καὶ ἐπειδὴ πράγματι ξενίζεσθε ὡς πρὸς τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ προγραμματισμοῦ, διότι σεῖς πράγματι δὲν ἔχετε ἀσκήσει ὑπευθύνως τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας, δικαιοῦσθε κατὰ ἕνα τρόπον νὰ ἀμφιβάλλετε, σεῖς ἡ Ἀριστερὰ παράταξις. Ἐκεῖνοι ποὺ δὲν δικαιοῦνται νὰ ἀμφιβάλλουν, ἀλλὰ μόνον νὰ ἐκπλήσσωνται εἶναι ὅσοι ἤσκησαν ὑπευθύνως τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς χώρας καὶ δὲν συνήθισαν νὰ προγραμματίζωνται, ὥστε μὲ μίαν πυξίδα ἐνώπιόν των νὰ προχωροῦν. Κατὰ συνέπειαν δικαιοῦνται νὰ ἐκπλήσσωνται καὶ νὰ διερωτῶνται πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ πρόγραμμα καὶ πίστις πρὸς τὸ πρόγραμμα αὐτὸ καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν μία Κυβέρνησις, ὄχι ἁπλῶς νὰ ὑπόσχεται διὰ λόγων, ἀλλὰ καὶ νὰ προγραμματίζεται, ὥστε νὰ δύναται πράγματι νὰ ἐλεγχθῇ διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἀσκεῖ τὴν οἰκονομικὴν της πολιτικὴν καὶ διὰ τὸν ἐνσυνείδητον τρόπον τῆς ἀσκήσεως τῆς πολιτικῆς αὐτῆς. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ παροῦσα Κυβέρνησις κατηγορήθη ὅτι διὰ τῆς ἀσκήσεως τῆς οἰκονομικῆς της πολιτικῆς ἐπιφέρει ἀναστολὴν τῆς ἀναπτύξεως τῆς οἰκονομίας μας. Τὰ γεγονότα δὲν δικαιολογοῦν τὴν κατηγορίαν αὐτήν. Πλὴν τῆς στασιμότητος τῶν ἐξαγωγῶν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνεφέρθην καὶ ἐξήγησα, νομίζω, ἐπαρκῶς τοὺς λόγους τῆς στασιμότητος αὐτῆς, εἰς ὅλα τὰ ἄλλα πεδία ἡ Κυβέρνησις ἐπετέλεσε πραγματικὴν πρόοδον. Ὁ ὑψηλότερος βαθμὸς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ὁ ὁποῖος ἐνεφάνισε μίαν ἀνάκαμψιν κατὰ τὸ 1958, ὅτε πράγματι ὁ ρυθμὸς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος ἦτο 2,1%, ἤδη τὸ 1959 ἀπὸ προσωρινὰ στοιχεῖα ἐμφανίζει καὶ πάλιν ἄνοδον εἰς 4,1%. Κατὰ τὴν προηγουμένην τετραετίαν 1955–57 γνωρίζετε, ὅτι τὸ μέσον ἐτήσιον ποσοστὸν αὐξήσεως ἦτο 8%. Ἡ αὔξησις ἄλλωστε τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος ἐμφανίζει καὶ σταθερὰς τιμὰς καὶ τρεχούσας. Τὸ 1955 τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα ἀνήρχετο εἰς 54.623 δραχμάς. Σήμερον, τὸ 1959, βάσει προσωρινῶν ἀριθμῶν εἶναι 75.400 δισ. δραχμ. Ἐρωτῶ, ἡ αὔξησις αὐτὴ ἡ ὁποία ἔφερε τὴν κατὰ κεφαλὴν αὔξησιν τοῦ εἰσοδήματος ἀπὸ 6.543 τὸ 19555 εἰς 8.749 τὸ 1959, ἀποτελεῖ στασιμότητα οἰκονομικήν; Εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ στασιμότητος οἰκονομικῆς, ὅπως καὶ περὶ στασιμότητος τῆς βιομηχανίας τῆς χώρας, ὅταν μὲ βάσιν 100 τὸ 1939, ἀπὸ 160 ποὺ ἦτο ὁ δείκτης τὸ 1955 ἀνῆλθε τὸν Μάρτιον τοῦ 1960 εἰς 199, κατὰ τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ Συνδέσμου τῶν βιομηχάνων, ὁ ὁποῖος γνωρίζετε, ὅτι εἶναι ἐλλιπὴς καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ ἄνοδος πρέπει νὰ εἶναι ἀκόμη μεγαλυτέρα; Κύριοι βουλευταί, ἠλέγχθη ἡ Κυβέρνησις σήμερον καὶ ἄλλοτε διὰ πολλὰ πράγματα, ἀλλ’ ἠλέγχθη καὶ διὰ ἔλλειψιν οἰκονομικῶν Σχολῶν. Πιστεύω, ὅτι ὑπάρχουν περισσότεραι τοῦ δέοντος Ἀνώταται Σχολαὶ εἰς τὴν χώραν μας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀρκεταὶ διὰ νὰ ἐκπαιδεύσουν τὰ ἀνώτατα στελέχη, ἐὰν πράγματι συμπληρωθοῦν καὶ συγχρονισθοῦν. Μὲ τὸ νὰ ἱδρύωμεν διαρκῶς νέας σχολὰς καὶ νὰ μὴ συγχρονίζωμεν τὰς ὑφισταμένας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὑπεραρκεταί, δὲν νομίζω, ὅτι προσφέρομεν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν ἀνωτέρων στελεχῶν. Νομίζω, ὅτι ἐὰν πάσχῃ ἡ χώρα αὐτή, πάσχει ἀκριβῶς ἀπὸ τὴν ἀναρχίαν ἡ ὁποία ὑφίσταται εἰς τὰ ἀνώτερα ἐκπαιδευτικὰ ἱδρύματα, τὰ ὁποῖα ἀντὶ νὰ ἐπιδιώξουν ἕκαστον ἐξ αὐτῶν νὰ καταλάβουν ἕνα ὡρισμένον τομέα καὶ νὰ ἐκτελέσουν κατὰ βάθος τὴν ἀποστολήν των, κοιτάζουν πῶς θὰ ἐκτοπίσουν μίαν ἄλλην σχολήν. Φρονῶ κατὰ συνέπειαν, ὅτι ἀπαιτεῖται συμπλήρωσις καὶ ἐκσυγχρονισμὸς τῶν ὑφισταμένων σχολῶν, ὁπότε πράγματι θὰ δυνηθοῦν νὰ προσφέρουν εἰς τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας τὰ ἀπαραίτητα στελέχη διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς οἱονδήποτε τομέα τῆς οἰκονομίας καὶ ἂν προχωρήσωμεν, θὰ ἀντιληφθῶμεν, ὅτι πράγματι ἐπῆλθε μία αἰσθητὴ ἐπὶ τὰ βελτίῳ μεταβολή. Δι’ ὅσους διαθέτουν ὀλίγην μνήμην, θὰ ἐνθυμοῦνται, ὅτι τὸ 1955, παρὰ τοὺς ὑψηλοὺς τραπεζικοὺς τόκους, ἦσαν πολὺ περιωρισμέναι αἱ εἰς τραπέζας καταθέσεις. Οὐδεὶς ἐνεπιστεύετο εἰς τὴν δραχμὴν καὶ οὐδεὶς ἐπίστευεν εἰς τοὺς ὑπευθύνως διαχειριζομένους τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας. Οὐδεὶς ἐπίστευε. Διότι ἡ πίστις τοῦ πολίτου πρὸς τὸ ἐθνικὸν νόμισμα, ἀποτελεῖ ἕνα καθημερινὸν δημοψήφισμα διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸ παντὸς ἕνα καθημερινὸν δημοψήφισμα διὰ τὴν ἱκανότητα τῶν διαχειριζομένων τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας. Ἀποτελεῖ ἔμπρακτον ἀπόδειξιν ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἐμπιστοσύνη πρὸς τὴν δραχμήν. Εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν κατηγοροῦσαν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν διαθέτει τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ πολίτου, δυνάμεθα νὰ ἀπαντήσωμεν, ὄχι μόνον μὲ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν, ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦ καθημερινοῦ δημοψηφίσματος τοῦ Ἕλληνος πολίτου, ὁ ὁποῖος ἐμπιστεύεται τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐμπιστεύεται τοὺς οἰκονομικοὺς ὑπουργούς. Διὰ τῆς πίστεως, τὴν ὁποίαν ἔχει εἰς τὸ ἐθνικὸν νόμισμα, ἐμπιστεύεται ἀκριβῶς εἰς τὸν προγραμματισμὸν καὶ εἰς τὴν ἱκανότητα τῆς ἐφαρμογῆς του ἐν τοῖς πράγμασι. Παρ’ ὅλον, ὅτι λοιπόν, οἱ τόκοι ἐπισήμως οἱ τραπεζιτικοί, ἦσαν διπλάσιοι καὶ ἀνεπισήμως ὑπερτριπλάσιοι, τὸ 1955 εἰς τὰ ταμιευτήρια ὑπῆρχον 522 ἑκατομμύρια δραχμαὶ καὶ τὸ 1960 τὸν Φεβρουάριον 9.180.000.000 καὶ σήμερον ἀκόμη πολὺ περισσότερον, διότι ὁ Ἕλλην πολίτης γνωρίζει ποία εἶναι ἡ Κυβέρνησίς του καὶ ἔχει ἐμπιστοσύνην εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὸν κυβερνοῦν. Καὶ τὸ ἐκδηλώνει καθ’ ἑκάστην μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην του πρὸς τὴν δραχμήν, διότι γνωρίζει, ὅτι ὅσον εὑρίσκεται εἰς τὴν θέσιν της ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ὁ μόχθος καὶ τὸ ἀποταμίευμά του, δὲν πρόκειται νὰ ἐξατμισθῇ, ἀλλὰ πρόκειται νὰ παραμείνῃ καὶ νὰ ἔχῃ ἀγοραστικὴν δύναμιν. Αὐτὴν τὴν δυνατότητα προσφέρομεν εἰς τὸν Ἕλληνα πολίτην καὶ αὐτὴν τὴν βεβαιότητα μᾶς ἀναγνωρίζει ἐμπράκτως ὁ Ἑλληνικὸς λαός. (Χειροκροτήματα). Καὶ ὅταν ἔχωμεν τὴν ἔμπρακτον αὐτὴν ἀπόδειξιν τοῦ Ἕλληνος πολίτου, δύνασθε σεῖς νὰ λέγετε ὅ,τι θέλετε καὶ περὶ τῆς ἱκανότητος τῆς Κυβερνήσεως καὶ περὶ τῆς ἱκανότητος τῶν οἰκονομικῶν της Ὑπουργῶν. Τὴν ἰδίαν σταθερότητα ἐμφανίζουν, ὄχι μόνον οἱ ἐν τῇ χώρᾳ οἰκονομικοὶ δεῖκται, ἀλλὰ καὶ διεθνῶς συγκρινόμενοι, ὅπως εἶναι οἱ τιμάριθμοι ἀκριβείας ζωῆς καὶ χονδρικῆς πωλήσεως. Ὁ κ. Καλλιδόπουλος, ὁμιλῶν προχθές, ἔκαμε μίαν ἀξίαν προσοχῆς ὁμιλίαν, ἀλλὰ βεβαίως εἶναι φυσικὸν νὰ ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὴν πολιτικήν του θέσιν καὶ νὰ βλέπῃ κατὰ διάφορον τρόπον τὰ θέματα. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιβοηθήσω τὴν μνήμην του εἰς ἕνα γεγονός. Ἀνεφέρθη εἰς δῆθεν ὕπαρξιν ἀποθεμάτων γεωργικῶν, τὰ ὁποῖα πιέζουν τὴν Ἑλληνικὴν παραγωγήν. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ὑπάρχουν ἀποθέματα σουλτανίνας ἢ Κορινθιακῆς σταφίδος, ἢ ἐλαιολάδου, ἢ ἑσπεριδοειδῶν.

§91ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Τῆς Ἀριστερᾶς). Καπνῶν;

§92Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Ὑπάρχουν ἀποθέματα καπνῶν καὶ εἶμαι βέβαιος, κ. Καλλιδόπουλε, ὅτι σᾶς ἔπεισα ὡς πρὸς τὰ ἀποθέματα καπνῶν, ὅτι ἀτυχῶς δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ὑπάρχουν καὶ ὅτι παρὰ τὴν ἀσκηθεῖσαν ἐπιτυχῆ πολιτικήν, ἡ διεθνὴς κρίσις, τὴν ὁποίαν διέρχεται ὁ καπνὸς εἶχε καὶ ἐδῶ τὰς ἐπιπτώσεις της. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ κρατήσω περισσότερον τὸ βῆμα, διότι ἀρκετὰ σᾶς ἀπησχόλησα. Τελευτῶν, πρέπει, νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὸ οἰκονομικὸν θέμα τῆς χώρας, εἶναι πράγματι δυσχερές. Ἡ ἐπιτέλεσις τοῦ προγραμματισμοῦ, ἡ ἐπιτυχὴς ἐκτέλεσις τοῦ προγράμματος δι’ οὓς λόγους ἀνέφερον, ἐπίσης εἶναι δυσχερής. Ἡ ἀπόφασίς μας εἶναι νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἐπίπονον δημιουργικὴν προσπάθειαν καὶ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι θὰ ἐπιτύχωμεν. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§93Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κ. Ὑπουργέ, νὰ σᾶς ἀπευθύνω ὀλίγας ἐρωτήσεις, εἰς τὰς ὁποίας ἠμπορεῖτε νὰ ἀπαντήσητε μονολεκτικῶς. Ἐρώτημα πρῶτον. Θὰ διεξαχθοῦν αἱ ἐξαγωγαὶ τῶν Ἑλληνικῶν προϊόντων κατὰ τὸ προσεχὲς ἐξαγωγικὸν ἔτος μὲ τὸ παραδεδεγμένον μέχρι τοῦδε σύστημα ἢ βάσει ἄλλου συστήματος; Καὶ ποίων προϊόντων θὰ διεξαχθοῦν αἱ ἐξαγωγαὶ βάσει τοῦ παραδεδεγμένου συστήματος καὶ ποίων προϊόντων βάσει ἄλλου συστήματος ἐνδεχομένως καὶ τοῦ συστήματος τῶν ἑνιαίων διαχειρίσεων;

§94Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Ἐφ’ ὅσον ὑπάρξῃ μεταβολή τις, θὰ τὴν γνωρίσωμεν εἰς τὴν Βουλήν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω, ὅμως, εἶναι, ὅτι ἡ ἐρώτησίς σας εἶναι ἀνεπίκαιρος. Ἐὰν πρόκειται νὰ ὑπάρξῃ μεταβολή τις, καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὑπάρξῃ, καὶ θὰ ὑπάρξουν καὶ ὀργανωτικαὶ μεταβολαὶ εἰς ὅλας τὰς ἐκδηλώσεις τῆς οἰκονομικῆς μας ζωῆς καὶ συνεπῶς καὶ εἰς τὴν ἐξαγωγικήν μας πολιτικήν, ὅταν νομίζῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἐπῆλθεν ὁ χρόνος τῆς ἐπιβολῆς τῆς μεταβολῆς ταύτης, θὰ τὴν γνωρίσετε καὶ σεῖς ὡς μέλος τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός.

§95Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἱκανοποιήσω τὴν περιέργειάν μου, οὐδὲ τὴν περιέργειαν τῶν ἄλλων ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ συναδέλφων. Ἐγὼ ἰσχυρίζομαι τοῦτο τὸ ἁπλοῦν, ὅτι ὅταν εἰς τὰς παραμονὰς τῆς ἐξαγωγικῆς περιόδου ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐμπορίου, προβαίνῃ εἰς μίαν ἀόριστον δήλωσιν, εἶναι ἀδύνατον νὰ γνωρίζουν καὶ οἱ συνεταιρισμοὶ καὶ οἱ ἔμποροι καὶ οἱ παραγωγοὶ εἰς ποίας προπαρασκευαστικὰς ἐνεργείας πρέπει νὰ προβοῦν, εἰς ποίας ἐπενδύσεις πρέπει νὰ προβοῦν διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ κάμουν τὰς ἐξαγωγάς των. Καὶ θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Ἐμπορίου ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, διότι διὰ νὰ γίνουν τὰ Ἑλληνικὰ προϊόντα συναγωνίσιμα, πρέπει πάντως εἰς τὸν τομέα τῶν ἐξαγωγῶν νὰ γίνουν ἀξιόλογοι ἐπενδύσεις, εἴτε κρατικαὶ, εἴτε τῶν συνεταιρισμῶν, εἴτε τῶν ἰδιωτῶν. Πῶς ὅμως θὰ γίνουν ἐπενδύσεις ὅταν ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ἁμλετικὴ ἀμφιβολία;

§96Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορ.). Ἐὰν πρὸ ἑνὸς μηνὸς εἶχε ληφθῆ ἕνα οἱονδήποτε μέτρον κατὰ τὶ θὰ ἠμπόδιζε τὰς ἐπενδύσεις, ἐὰν ὑπάρχῃ μεταβολή τις καὶ αἱ ἐπενδύσεις θὰ ἔχουν ὅλην τὴν εὐχέρειαν νὰ γίνουν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μεταβολῆς αὐτῆς;

§97Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἀγαπητέ, κ. Ὑπουργὲ τοῦ Ἐμπορίου, δὲν ἀντελήφθητε, ὅτι ὁλόκληρος ὁ ἡμερήσιος τύπος καὶ ὁ πολιτικὸς καὶ ὁ οἰκονομικὸς ἀπὸ μηνῶν γράφουν, ὅτι σκέπτεσθε νὰ εἰσαγάγητε δι’ ὡρισμένα προϊόντα τὸ σύστημα τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως. Δὲν γνωρίζετε, ὅτι ἐδημοσιεύθη κείμενον νομοσχεδίου φέρον τὴν ὑπογραφὴν συναδέλφου σας, ἀφορῶν εἰς τὴν ἑνιαίαν διαχείρισιν καὶ δὲν διεψεύσθη ἡ αὐθεντικότης τοῦ κειμένου αὐτοῦ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν; Δὲν γνωρίζετε, κ. συνάδελφε, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν οἱ μὲν συνεταιρισμοὶ ἢ τοὐλάχιστον ὡρισμένοι ἐξ αὐτῶν ἐπιθυμοῦν τὴν ἑνιαίαν διαχείρισιν καὶ κάμουν καθημερινῶς διαβήματα πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν, οἱ δὲ ἐξαγωγεῖς πράττουν τὸ ἀντίθετον; Δὲν γνωρίζετε, ὅτι ὑπάρχει αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὡς πραγματικότης ἡ ἀμφιβολία; Βεβαίως γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἀφ’ ἧς διαφεύγουν ὡρισμέναι ἐκ τῶν σκέψεών της, ὅτι παραβλάπτουν τὴν ἐξαγωγικήν της προσπάθειαν. Ἐπίσης θέλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὅταν κάμνῃ κανεὶς μίαν μεταβολὴν ἑνὸς συστήματος τὴν ἐξαγγέλλει ἐγκαίρως. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ κάμετε μίαν μεταβολὴν τοῦ συστήματος μετὰ μίαν τριετίαν δὲν θὰ εἶχον τὴν ἀξίωσιν νὰ μᾶς κάμετε ἀνακοινώσεις. Ἐγὼ ἐρωτῶ πῶς θὰ γίνουν ἐφέτος αἱ ἐξαγωγαί. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐξαγωγεὺς καὶ εὐτυχῶς δὲν εἶμαι ἀγρότης, διότι ἐὰν ἤμουν δὲν θὰ ἱκανοποιούμην πάντως ἀπὸ τὴν ἀπάντησίν σας.

§98Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Τὸ θέμα τὸ ὁποῖον θίγει ὁ κ. συνάδελφος, ἐνδεχομένως νὰ δημιουργῇ ὡρισμένας ἀμφιβολίας ἢ διαμαρτυρίας. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γνωστόν, ὅτι αἱ διάφοροι τάξεις αἱ ὑφιστάμεναι εἰς τὸ κοινωνικόν μας καθεστώς, ἔχουν ποικίλας ἀντιλήψεις περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀντιμετωπίσεως τῶν θεμάτων. Ἐνεφανίσθησαν αἱ ἀπόψεις αὗται τόσον τῶν συνεταιρισμῶν ὅσον καὶ τοῦ ὡργανωμένου ἐμπορίου ἀπὸ τῶν ἐφημερίδων. Ἡ Κυβέρνησις οὐδένα λόγον ἔχει νὰ παρεμποδίσῃ, οὔτε πρόκειται νὰ παρεμποδίσῃ τὴν συζήτησιν καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀπόψεων ὅλων τῶν τάξεων καὶ ὅλων τῶν μερίδων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι πάντοτε μελετᾷ τὰ ὀργανωτικὰ ζητήματα ὑπὸ τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθουν ὅλαι αἱ ἐκδηλώσεις αἱ οἰκονομικαί. Ὁ Ο.Β.Α. ἀποτελεῖ ἕνα νέον τρόπον ἀντιμετωπίσεως ἑνὸς θέματος δράσεως τῆς ἐπιχειρηματικῆς πρωτοβουλίας. Κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι ἐκδηλώσεις οἰκονομικαὶ ὀργανωτικῆς μορφῆς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου μέχρι σήμερον τοὐλάχιστον δὲν ὑπῆρξεν ἄποψις ἐπίσημος τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε δήλωσις ἐπίσημος τῆς Κυβερνήσεως.

§99Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἐγὼ δὲν πιστεύω ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας νὰ εἶναι ἀνεπίσημον πρόσωπον. Ἐγὼ ἐὰν ἤμην Ὑπουργὸς καὶ ἐδημοσίευαν ὅλαι αἱ ἐφημερίδες τὸ ὄνομα τὸ ἰδικόν μου, θὰ ἔλεγον, ὅτι αὐτὸ τὸ κείμενον τὸ ἔγραψα ἐγὼ ἢ δὲν τὸ ἔγραψα καὶ μάλιστα ὅταν τὸ κείμενον αὐτὸ εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ δημιουργῇ τὴν ἱστορίαν, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησε. Ἀπορῶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύωμεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἐκ τῶν ἐνόντων ἑκάστοτε νὰ κάμνωμεν μεταβολὰς εἰς τὰ συστήματα, εἴτε τῶν ἐξαγωγῶν, εἴτε εἰς ἄλλους τομεῖς τῆς οἰκονομίας. Αὐτὰ τὰ πράγματα γίνονται μὲ ἠρεμίαν καὶ σοβαρότητα καὶ σύνεσιν καὶ συστηματικότητα καὶ ἐξαγγέλλονται ὅταν εἶναι ὥριμα. Ἐγὼ δὲν ἐζήτησα νὰ μοῦ κάνετε μίαν δήλωσιν τοῦ τὶ θὰ γίνῃ εἰς τὸ διηνεκὲς εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι ἐπ’ αὐτοῦ δὲν εἶσθε ἁρμόδιος. Εἶσθε ἁρμόδιος νὰ μοῦ εἴπητε, πῶς θὰ γίνουν αἱ ἐξαγωγαὶ τὸ 1960. Τὸ ἐρώτημά μου δὲν ἀφορᾷ εἰς τὸ μέλλον. Δὲν σᾶς ἠρώτησα νὰ μοῦ εἴπητε πῶς θὰ εἶναι ὁ ἄνθρωπος τὸ ἔτος 3 χιλ. Σᾶς ἠρώτησα πῶς θὰ γίνουν αἱ ἐξαγωγαὶ τὸ 1960. Ἡ ἀσυνέπεια αὐτὴ καθιστᾷ τὴν ἐξαγωγικὴν προσπάθειαν δυσχερεστέραν. Ἤθελον νὰ σᾶς ἐρωτήσω ἐὰν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλήν, ποῖον ἐκ τῶν δύο συστημάτων τῶν πιστοδοτικῶν προτιμάει ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ ἱδρύσῃ ἓν ὄργανον ἐξειδικευμένον ἀσκήσεως τῆς βιομηχανικῆς πίστεως τῆς μακροπροθέσμου καὶ τῆς βραχυπροθέσμου καὶ ποῖον ὄργανον, ἢ εἶναι ἡ Κυβέρνησις ἀποφασισμένη νὰ ἀσκήσῃ τὴν μακροπρόθεσμον καὶ βραχυπρόθεσμον πίστιν, ὁ ΟΧΟΑ, ὡς ἔγραψαν αἱ Ἑλληνικαὶ οἰκονομικαὶ ἐφημερίδες καὶ ταὐτοχρόνως ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα καὶ τὸ συγκρότημα τῆς Ἐμπορικῆς Τραπέζης καὶ τῆς Ἰονικῆς; Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐρώτημά μου καὶ παρακαλῶ νὰ μοῦ ἀπαντήσετε.

§100Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Εἰλικρινῶς, μὲ ἐκπλήσσει τὸ ἐρώτημά σας. Μὲ ἐρωτᾶται, πῶς πρόκειται νὰ ἀσκήσῃ τὴν βιομηχανικὴν πίστιν ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν πρόκειται νὰ τὴν ἀσκήσῃ διὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἢ διὰ τοῦ ΟΧΟΑ ἢ δι’ ἄλλου τινὸς Ὀργανισμοῦ. Κατ’ ἀρχήν, ὅπως γνωρίζετε καλύτερον ἐμοῦ, τὴν οἵαν ἀσκεῖ Τραπεζικὴν πίστιν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, τὴν ἀσκεῖ ἀφ’ ἧς ἱδρύθη μέχρι σήμερον καὶ δὲν τὴν μετέβαλεν ἡ Κυβέρνησις, ὅταν προσφέρῃ πράγματι τὴν δυνατότητα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, πρῶτον ὅπως ἀποκτήσῃ διαθέσιμα εἰς δραχμάς, ὅπως ἀποκτήσῃ τὰ διαθέσιμα αὐτὰ μὲ χαμηλὸν τόκον, ὅπως προσφέρῃ μὲ χαμηλὸν τόκον ἐπίσης τὰ διαθέσιμα αὐτὰ εἰς τὴν παραγωγικὴν διαδικασίαν τῆς χώρας καὶ ὅπως ποσοστὸν ἐκ τῶν διαθεσίμων τὸ διαθέσῃ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς μακροπροθέσμου πίστεως, εἰς τὴν ὁποίαν κυρίως καὶ κατὰ βάσιν ὑπάγεται ἡ βιομηχανικὴ πίστις. Κατὰ συνέπειαν, ἂν πρόκειται νὰ κρίνωμεν τὴν σκέψιν καὶ δρᾶσιν τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἴδωμεν, ὅτι πρὸς τὴν κατεύθυνσιν πρὸς τὴν ὁποίαν σεῖς αὐτὴν τὴν στιγμὴν στρέφεσθε, ὅτι ἠδυνήθη πράγματι νὰ βελτιώσῃ αἰσθητῶς ἡ Κυβέρνησις τὴν δρᾶσιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς βιομηχανικῆς πίστεως τῆς χώρας. Βεβαίως, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει πλήρη συναίσθησιν τῶν ἀναγκῶν τῆς οἰκονομίας μας. Πράγματι εἰς τὴν χώραν αὐτὴν πολλὰ πρέπει νὰ γίνουν. Πολλὰ δὲν ἔγιναν κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ πολλὰ πρέπει νὰ γίνουν κατὰ τὸ παρὸν καὶ κατὰ τὸ μέλλον. Ἀλλὰ αὐτὰ ὅλα τὰ πράγματα δὲν ἠμποροῦν νὰ γίνουν ἀπὸ τὴν μίαν ἡμέραν εἰς τὴν ἄλλην. Ὅταν νομίζῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἐπέστη ὁ χρόνος νὰ ἐξαγγείλῃ τὰς ἀποφάσεις της ἐπὶ τῶν βασικῶν αὐτῶν σημείων, θὰ τὰς ἐξαγγείλῃ ὄχι ἐρωτωμένη ἀπὸ βουλευτὰς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ ἐρχομένη ἡ ἰδία ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐξαγγέλλουσα τὰς ἀποφάσεις της. Καί, πράγματι ἀπορῶ, πῶς ὑμεῖς, κοινοβουλευτικὸς ἀνὴρ τοιαύτης πείρας καὶ τοιαύτης περιωπῆς, ἀναζητεῖτε μίαν ὑπεύθυνον ἀπάντησιν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ σοβαρῶν θεμάτων δι’ ἐρωτήσεως ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Ἡ Κυβέρνησις, ὅταν καταλήξῃ εἰς ἀποφάσεις ἐπὶ θεμάτων ὀργανωτικῶν τῆς οἰκονομίας μας, θὰ ἔλθῃ μόνη της καὶ θὰ τὰς ἐξαγγείλῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, χωρὶς νὰ ἀναμείνῃ ἐρωτήματα οἱουδήποτε ἀντιπολιτευομένου βουλευτοῦ.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§102ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 11.20′ μ.μ.)