1960.03.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 69η

Τρίτη 22 Μαρτίου 1960

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.45′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκίλλας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΓΚΙΛΛΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Παυλόπουλος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Α. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Λύχνος, Β. Κρῖκος, Σ. Θεοτόκης, Λ. Τσαλδάρη, Ν. Ἀθανασίου, Δ. Λιανουλόπουλος, Π. Κάβδας, Δ. Καρατζένης καὶ Κ. Παπαδημητρίου, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικούς, πολεμιστάς, ἀγωνιστὰς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, ἀναπήρους καὶ θύματα πολέμου». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Χ. Γραμματίδης, Σ. Εὐστρατιάδης, Δ. Καρατζένης, Σ. Πολυζωγόπουλος, Κ. Παπαγεωργίου καὶ Π. Ξενοδοχειάρης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικούς, πολεμιστάς, ἀγωνιστὰς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, ἀναπήρους καὶ θύματα πολέμου». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Χ. Πιπιλῆς, Ι. Παπαρτεμίου καὶ Δ. Παπαδημητρίου, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων, ἀφορωσῶν τὴν Ταχυδρομικὴν Ὑπηρεσίαν». Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Δ. Γόντικας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνεδρίου Ἀμαλιάδος, ἀποτελουμένου ἐκ τῶν ἐκπροσώπων ἁπασῶν τῶν Ὀργανώσεων, τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων Ἀμαλιάδος καὶ περιφερείας, αἰτουμένων τὴν διαπλάτυνσιν, ἀποπεράτωσιν καὶ ἐπέκτασιν πρὸς τὴν ἐθνικὴν ὁδὸν Πατρῶν–Τριπόλεως τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοῦ Ἀμαλιάδος–Σιμοπούλου, χαρακτηριζομένης ὡς ἐθνικῆς ὁδοῦ ἀναγκαιοτάτης ὁδικῆς ἀρτηρίας, ἐξυπηρετούσης ζωτικώτατα συμφέροντα πεντήκοντα χιλιάδων κατοίκων περιφερείας κλπ. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 68229)18.3.60 ἀποφάσεώς του παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου πρὸς πιστωτικὰ Ἱδρύματα διὰ χορήγησιν δανείου εἰς (Α.Ο.Ο.Α.), Αὐτόνομον Οἰκοδομικὸν Ὀργανισμὸν Ἀξιωματικῶν, συνολικοῦ ποσοῦ δραχμῶν 30.000.000. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Π. Σταυρόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν σεισμοπαθῶν Κοινότητος Κάτω Μακρυνοῦς, αἰτουμένων, ὅπως τύχουν διευκολύνσεως διὰ τὰ στεγαστικὰ δάνεια ἅτινα ἔλαβον, λόγῳ τῆς οἰκονομικῆς των καταστάσεως. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Πανελλαδικοῦ Συνεδρίου Ὑπαλλήλων Ἀγροφυλακῆς, αἰτουμένων αὔξησιν τῶν θέσεων, βαθμολογικὴν προώθησιν τῶν ἐν λόγῳ ὑπαλλήλων, βελτίωσιν τῶν ἀποδοχῶν των κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ὑπαλλήλων Ἀθηναϊκοῦ Τύπου, αἰτουμένης τὴν δικαίαν ἀνακατανομὴν τῶν ἐσόδων τοῦ Τύπου, δελτία ἐλευθέρας κυκλοφορίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Π. Σταυρόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Σαρδηνίων καὶ Βαρετάδος, διαμαρτυρομένων, διότι τὸ εἰδικὸν κεφάλαιον πρὸς προστασίαν τῶν καπνῶν ἐσωτερικῆς καταναλώσεως μετεφέρθη εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ἐθνικοῦ Ὀργανισμοῦ Καπνῶν καὶ αἰτουμένων ἄμεσον λῆψιν μέτρων διὰ τὰ καπνὰ ἐσοδειῶν 1958 καὶ 1959. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Εὐαγγέλου καὶ Α. Παπαδόπουλος, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Δοξάτου «Εὐδαιμονία», Γεράκης «Πρόοδος», Ζυρνοβάχης «Δήμητρα», Μπαξεβάνης «Ἀγροτικὴ Πίστις», αἰτουμένων τὴν ἄμεσον ρυθμιστικὴν παρέμβασιν τοῦ ΕΟΚ, πρὸς συγκράτησιν τῶν τιμῶν καπνῶν καὶ ἐκμηδένισιν τῆς ἐκδηλωθείσης ἤδη διαθέσεως τοῦ καπνεμπορίου, ὅπως ἀγοράσῃ τὰ καπνὰ εἰς ἐξευτελιστικὰς τιμάς. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Χ. Μπούσιος, Κ. Τσιγάρας καὶ Δ. Κελτεμλίδης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Πιερίας, αἰτουμένων τὴν ἄμεσον ρυθμιστικὴν παρέμβασιν τοῦ ΕΟΚ εἰς τὴν καπναγορὰν ποικιλίας Σαμψοῦντος, μὲ εὐρυτάτην δικαιοδοσίαν καὶ χρησιμοποίησιν τῶν συνεταιριστικῶν Ὀργανώσεων, πρὸς συγκράτησιν τῶν τιμῶν εἰς ἱκανοποιητικὰ ἐπίπεδα. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Χ. Πιπιλῆς, καταθέτει ἀναφορὰν Συνεδρίου ἐκπροσώπων ἁπασῶν Ὀργανώσεων καὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων Ἀμαλιάδος καὶ περιφερείας, αἰτουμένων τὴν διαπλάτυνσιν καὶ ἐπέκτασιν τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοῦ Ἀμαλιάδος–Σιμοπούλου, χαρακτηριζομένης ὡς ἐθνικῆς κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. Μπενᾶ, Α. Μπριλλάκης, Ι. Παπαδημητρίου καὶ Δ. Καρακουλουξῆς, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Μηχανοξυλουργῶν καὶ Κιβωτοποιῶν Πειραιῶς, διαμαρτυρομένης διὰ τὴν δημιουργηθεῖσαν εἰς βάρος τῶν ἐργαζομένων ἀσφυκτικὴν κατάστασιν, ὡς ἐκ τῆς διογκουμένης ἀνεργίας, τῶν κινδύνων τῶν ἀπειλούντων τοὺς ἀσφαλιστικούς των Ὀργανισμούς, τῆς καταφώρου παραβιάσεως ὑπὸ τῶν ἐργοδοτῶν τῶν ὑπὲρ τῶν ἐργαζομένων προστατευτικῶν διατάξεων τῆς Ἐργατικῆς Νομοθεσίας κλπ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Μ. Χριστογεῶργος καὶ Ν. Σκοπούλης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν εἰς τὴν Λαϊκὴν Δημοκρατίαν τῆς Ρουμανίας διαμενόντων προσφύγων Ἑλλήνων, αἰτουμένων τὴν κατάργησιν τῶν ἐκτάκτων μέτρων, τὴν χορήγησιν γενικῆς πολιτικῆς ἀμνηστίας καὶ τὸν ἐλεύθερον ἐπαναπατρισμὸν αὐτῶν. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Μ. Σβώλου, Γ. Αὐγερόπουλος καὶ Ι. Εὐαγγελίδης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Χαλανδρίου, αἰτουμένων τὴν ἀπόλυσιν ἐκ τῶν φυλακῶν καὶ τῆς ἐξορίας τῶν ἀγωνιστῶν τῆς ἀντιστάσεως καὶ τὴν χορήγησιν γενικῆς ἀμνηστείας. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. Μπενᾶ, Γ. Αὐγερόπουλος καὶ Ι. Παπαδημητρίου, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν κρατουμένων φυλακῶν Αἰγίνης, αἰτουμένων τὴν ἀπόλυσιν τῶν βαρέως ἀσθενῶν, βάσει τῶν κειμένων νόμων καὶ τὴν νομοθετικὴν ρύθμισιν τοῦ ὅλου προβλήματος τῆς εἰρηνεύσεως, διὰ τῆς χορηγήσεως γενικῆς ἀμνηστείας. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Δραγονέτης, Γ. Πρίφτης καὶ Μ. Χριστογεῶργος, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων καὶ παραγωγῶν τῆς περιοχῆς Ποταμοῦ–Κερκύρας, αἰτουμένων τὴν ἄμεσον ἀπορρόφησιν τῆς λόγῳ ἀζητησίας παραμενούσης ἀδιαθέτου μεγάλης ποσότητος πορτοκαλίων κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδικάτου Τύπου Θεσσαλονίκης, αἰτουμένου τὴν μὴ ψήφισιν τοῦ κατατεθέντος νομοσχεδίου περὶ ρυθμίσεως θεμάτων ἐργατῶν Τύπου. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Γ. Π. Συνεταιρισμοῦ Κρηνίδος «Ἡ Πρόοδος», αἰτουμένου παρέμβασιν ΕΟΚ ἅμα τῇ ἐνάρξει ἀγορῶν καπνῶν, σταθεροποίησιν τιμῶν, ἀναστολὴν χρεῶν καὶ συνταξιοδότησιν ἀγροτῶν. Ὁ βουλευτὴς Ρεθύμνης κ. Π. Βαρδινογιάννης, καταθέτει ἀναφορὰν διαμαρτυρίας τοῦ Δήμου Ἀνωγείων, διὰ τὴν παρατεινομένην ἐκκρεμότητα τῆς ὑδρεύσεως τῆς κωμοπόλεως, ἡ ὁποία, ἐπικειμένου τοῦ θέρους, ἀπειλεῖται μὲ παντελῆ στέρησιν ὕδατος. Ὁ βουλευτὴς Ρεθύμνης κ. Π. Βαρδινογιάννης, καταθέτει τηλεγράφημα διαμαρτυρίας γονέων καὶ κηδεμόνων Ρεθύμνης, αἰτουμένων τὴν διατήρησιν τῆς ἀποφάσεως τρίτης ἐκπαιδευτικῆς περιφερείας Ρεθύμνης. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς καὶ Νήσων κ. Γ. Κατσαφάδος, ὑποβάλλει ὑπόμνημα τῆς Ἑνώσεως Ναυτῶν καὶ Ἁλιέων Μηχανοτρατῶν «Ὁ Ἅγιος Παῦλος», δι’ οὗ αἰτοῦνται τὴν ἐπίλυσιν ζωτικῶν ζητημάτων τοῦ κλάδου των.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης ἔχει τὸν λόγον, ἐπὶ ἐρωτήσεως, σχετικῶς μὲ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς μετὰ τῆς ἑταιρείας Μποῦγκε συμβάσεως διὰ τὴν ἐξαγωγὴν 163 χιλ. τόννων σίτου κλπ.

§6Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Ἐμπορίου). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι σχετικαὶ καὶ αἱ ὑπ’ ἀριθ. 4, 17 καὶ 19 ἐρωτήσεις, διότι ἀναφέρονται εἰς τὸ αὐτὸ θέμα καὶ παρακαλῶ νὰ συζητηθοῦν ὁμοῦ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνον ἡ ὑπ’ ἀριθ. 4, τοῦ κ. Ζορμπᾶ, εἶναι σχετική. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τὸν λόγον.

§8Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐρώτησίς μας κατετέθη τὴν 29ην Αὐγούστου 1959, εἰς ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἦτο γνωστὸν μέχρι ποίου βαθμοῦ ἐξετελέσθη ἡ μετὰ τῆς «Μποῦγκε» σύμβασις, διὰ τὴν πώλησιν 163 χιλ. τόννων σίτου παλαιῶν ἐσοδειῶν. Ἡ ἐρώτησίς μας εἶχε σκοπὸν νὰ πληροφορηθῶμεν, ὅπως καὶ οἱ σιτοπαραγωγοί, πῶς ἐξετελέσθη ἡ σύμβασις ἐκείνη. Ἐν τῷ μεταξύ, ἐξ ἀφορμῆς ἄλλης ἐρωτήσεως ἐμεσολάβησε κατάθεσις ἐγγράφων ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ, τινὰ τῶν ὁποίων ἀφεώρων τὴν ἐρώτησιν αὐτήν. Παρὰ ταῦτα, ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ τὸ θέμα. Κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ὑποθέσεως «Μποῦγκε», ὑπεστηρίχθη, ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ ἐγένετο διὰ νὰ πωληθῇ σῖτος τῶν ἐσοδειῶν 1957 καὶ 1958, διότι κατ’ αὐτὰς ἔχομεν ὑψηλὴν ἀπόδοσιν καὶ ὑπῆρχεν ἀδυναμία ἀποθηκεύσεως. Ἀπὸ τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ προκύπτει, ὅτι, πέραν τῶν ἐσοδειῶν 1957 καὶ 1958 διετέθησαν καὶ 81.943 τόννοι ἐκ τῆς ἐσοδείας τοῦ 1959. Ἐξ αὐτοῦ φαίνεται, ὅτι προέκυψε μία ἀνωμαλία, ἐπὶ τῆς ὁποίας πρέπει νὰ δοθῇ ἀπάντησις, τὶ ἐμεσολάβησεν, ὥστε νὰ δοθῇ σῖτος ἐσοδείας 1959. Ἐκτὸς τούτου, εἶναι καὶ τὸ θέμα τιμῆς, εἰς τὴν ὁποίαν διετέθη ὁ σῖτος τοῦ 1959, διότι ἐζημιώθη τὸ Δημόσιον 37 ἑκατ. δραχμάς. Ἐπ’ αὐτῶν τῶν δύο σημείων θέλομεν νὰ δοθῇ ἀπάντησις, διὰ νὰ διευκρινισθῇ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον συγκινεῖ καὶ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ τὴν Κοινὴν Γνώμην.

§9Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Ρήγας, ἔχει τὸν λόγον.

§11Ε. ΡΗΓΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τῆς ἐρωτήσεώς μας ἐζητήσαμεν ἀκριβῶς νὰ πληροφορηθῶμεν, ὅπως ἀνέπτυξεν ὁ προηγούμενος ὁμιλητὴς κ. Ἐφραιμίδης, ἂν ἀληθεύῃ ἡ πληροφορία, ὅτι διετέθησαν 10–15 χιλ. τόννοι ἐσοδείας 1959 καὶ πῶς ἐξετελέσθη ἡ γνωστὴ σύμβασις μεταξὺ Δημοσίου καὶ Μποῦγκε. Πραγματικῶς, καθὼς ἐζητήσαμεν καὶ ἄλλα στοιχεῖα, ἐζητήσαμεν νὰ κατατεθῇ ὁ σχετικὸς φάκελλος καὶ διεπιστώθη, ὅτι δὲν διετέθησαν 10 ἢ 15 χιλ. τόννοι, ἀλλὰ διετέθησαν περὶ τοὺς 19.000 τόννοι σίτου ἐσοδείας 1959, τοῦτο δὲ ἐγένετο διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: Πρῶτον, εἰς τὸ πλοῖον «Ἐμπειρῖκος» ἦσαν ἐναποθηκευμένες ὡρισμέναι ποσότητες καὶ αἱ ποσότητες αὐταὶ ὑπέστησαν ἀλλοίωσιν ἀπὸ ζυμώσεις καὶ εὐρωτίασιν. Δηλαδή, ἀσφαλῶς προσεβλήθη ἀπὸ ὑγρασίαν μεγάλην ἢ καὶ ἐὰν ἔχῃ ἀκόμη μικρὰν ὑγρασίαν ἡ ποσότης αὐτή, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐξαερισμός, λόγῳ τῆς ἰδιαζούσης ἀποθήκης τοῦ πλοίου. Ἑπόμενον ἦτο νὰ ἀναδίδῃ ὀσμὴν εὐρῶτος ἡ ποσότης αὐτὴ καὶ διὰ τοῦτο τὸ Δημόσιον ἀπεφάσισε νὰ διαθέσῃ τὴν ποσότητα 40% ἐξ αὐτῆς καὶ ἀνεμίχθη μὲ ποσότητα τοῦ 1959 διὰ τὴν συμπλήρωσιν. Ἔτσι δικαιολογεῖται ἡ διάθεσις τῆς ποσότητος τοῦ 1959. Ἡ ποσότης αὐτὴ ἐκ τοῦ πλοίου «Ἐμπειρῖκος» ἀνήρχετο εἰς 2.508 τόννους. Ἡ ποσότης ἀπὸ τὴν ἐσοδείαν τοῦ 1959 κατὰ 60% τῆς ποσότητος τοῦ πλοίου «Γ. Ἐμπειρῖκος» ἀνέρχεται εἰς 3.761 τόννους. Δεύτερον, μία ποσότης 13.637 τόννων ἐσοδείας τοῦ 1958 ἦτο ἐναποθηκευμένη εἰς τοὺς κιλυνδρομύλους. Αὐτὴ δὲν ἦτο εὔκολον νὰ μεταφερθῇ καὶ φορτωθῇ εἰς τὸ πλοῖον καὶ διετέθη ἴση ποσότης ἀπὸ τὴν ἐσοδείαν τοῦ 1959. Ἐκ τῆς ὅλης αὐτῆς ὑποθέσεως, κατὰ τοὺς ἰδικούς μας ὑπολογισμούς, ἐξηκριβώθη τὸ ἑξῆς: 1) Ὅτι ἀπὸ τὴν ποσότητα 19.000 τόννων ἐζημιώθη τὸ Δημόσιον 860.135,40 δολλάρια ἀκριβῶς, συγκριτικῶς πρὸς τὴν τιμὴν συγκεντρώσεως μὲ τὴν τιμὴν διαθέσεως. Διότι ἡ διάθεσις καὶ εἰς ποσότητα ἐκ τῆς ἐσοδείας τοῦ 1959 ἦτο 16.000 τόννοι πρὸς 44,50 δολλ. κατὰ τόννον καὶ μόνον ποσότης 2.978 πρὸς 48,50 κατὰ τόννον.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πεντάλεπτον ἔχετε, κ. συνάδελφε. Σεῖς ἀναπτύσσετε ἐπερώτησιν καὶ ὄχι ἐρώτησιν.

§13Ε. ΡΗΓΑΣ. Ἡ ποσότης αὐτὴ 60%, ἡ ὁποία δὲν ἀναφέρεται πρὸς ἀνάμιξιν ἐκ τῆς ἀλλοιωθείσης εἰς τὸ πλοῖον «Γ. Ἐμπειρῖκος» ποσότητος καὶ ἡ ὁποία πιθανῶς κατεστράφη, δὲν ὑπάρχει. Ζημία, δηλαδή, 350.000 δολλάρια. Ποσότης 40%, ἡ ὁποία ἔχει καὶ αὐτὴ μίαν μείωσιν...

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πεντάλεπτον ἔχετε, κ. συνάδελφε.

§15Ε. ΡΗΓΑΣ. ... Συνολικὴ ζημία 1.323.395,10 δολλάρια. Ἐπειδή, κ. Πρόεδρε, ὁ ἀγροτικὸς κόσμος καὶ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀνησυχεῖ διὰ τὴν τοιαύτην διαχείρισιν τῆς ἀγροτικῆς μας παραγωγῆς καὶ ἐπειδὴ διαδίδεται, ὅτι ἄποψις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ εἰσαχθοῦν νέαι ποσότητες ἀπὸ τὴν Ἀμερικήν, ἐρωτῶμεν τὸν κ. ὑφυπουργὸν τοῦ Ἐμπορίου καὶ γενικῶς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ μᾶς πληροφορήσῃ: 1) Πῶς θὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν ζημίαν ταύτην; 2) Ποῖος εἶναι ὁ ὑπεύθυνος τῆς ζημίας καὶ 3) διὰ νὰ περιορίσῃ τὴν σιτοπαραγωγὴν ἡ Κυβέρνησις λαμβάνει τοιαῦτα μέτρα; Θέλομεν μίαν ἀπάντησιν διὰ νὰ πληροφορηθῇ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία καὶ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 4 εἶναι συναφής. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§17Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, πράγματι, ἡ δημοσιευθεῖσα εἴδησις τὸν Σεπτέμβριον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ συμπληρώσῃ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον προώριζε νὰ ἐξαχθῇ διὰ τῆς Μποῦγκε ἠναγκάσθη νὰ χρησιμοποιήσῃ περὶ τὰς 20.000 τόννους σίτου ἐσοδείας 59 κατέπληξε τὴν κοινὴν γνώμην. Θὰ πρέπει ὁ κ. ὑφυπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου νὰ δικαιολογήσῃ ἀπολύτως διὰ ποῖον λόγον ὑπεχρεώθη νὰ ἐξαγάγῃ σῖτον περυσινῆς ἐσοδείας ἐνῷ δὲν εἶχεν ὑποχρέωσιν παρὰ νὰ ἐξαγάγῃ σῖτον ἐσοδείας 1957 καὶ 1958. Πέραν αὐτοῦ, ἐπειδὴ δὲν παρῆλθε πολὺς χρόνος καὶ ἐπειδὴ ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ σίτου συνεκίνησε τὴν κοινὴν γνώμην, θὰ ἤθελα ἀπὸ τὸν κ. ὑφυπουργὸν τοῦ Ἐμπορίου μίαν ἀπάντησιν, ἐὰν ἔχῃ ἀπολογισμὸν αὐτῆς τῆς ἐμπορικῆς πράξεως, διὰ νὰ ἴδωμεν πάνω κάτω τὶ ἐζημιώθη ἀπὸ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ σίτου τὸ δημόσιον.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου.

§19Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπουργ. Ἐμπορίου). Κύριοι βουλευταί, ὅπως ἠκούσατε ἀπὸ τοὺς ἀναπτύξαντας τὴν ἐρώτησίν των, ἡ πώλησις τοῦ σίτου ἐσοδείας 1959 ὑπηγορεύθη ἐξ ὡρισμένων τεχνικῶν ἢ οἰκονομικῶν λόγων, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι εἷς ἐκ τῶν κυρίων ὁμιλητῶν μετέβαλε τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα προέκυπτον ἐκ τοῦ κατατεθέντος φακέλλου, τῶν ὑπηρεσιακῶν ἐγγράφων ποὺ ὑπῆρχον εἰς αὐτὸν καὶ τὴν ποσότητα τὴν προερχομένην ἀπὸ τὸ πλοῖον «Γ. Ἐμπειρῖκος» τὴν ὑπεβίβασεν εἰς 2.000 τόννους ἐνῷ πράγματι ἡ ποσότης ἐσοδείας 1959 ἀνήρχετο εἰς 6.267 τόννους, ἐχρειάσθη δὲ διὰ νὰ ἀποβάλῃ τὴν ὀσμήν, τὴν ὁποίαν εἶχε, νὰ προσμιχθῇ κατὰ τὰς ἀναλογίας, τὰς ὁποίας σᾶς ἀνέφερε 40 πρὸς 60 σύμφωνα μὲ ὑπόδειξιν τῶν ἁρμοδίων τεχνικῶν ὑπαλλήλων, μὲ ποσότητα 9.400 τόννων. Πέραν αὐτοῦ μία ποσότης 13 καὶ πλέον χιλιάδων τόννων ἐσοδείας 1959 εἶχεν ἀπορροφηθῆ ἀπὸ τοὺς κυλινδρομύλους, κυρίως τῶν σιτοπαραγωγικῶν περιφερειῶν, διότι ὁ σῖτος ἐσοδείας 1958 ἐν σχέσει πρὸς τὸν σῖτον ἐσοδείας 1959 εἶχε τὰ ἑξῆς πλεονεκτήματα: Ὁ τοῦ 1958 εἶχε μικροτέραν ὑγρασίαν ἀπὸ τὸν τοῦ 1959 κατὰ 1%, ὅπως ἐπίσης εἶχον ηὐξημένην λουτὲ κατὰ 2,32% κατὰ μέσον ὅρον ἀπὸ τὸν σῖτον τοῦ 1959. Πρὸς κάλυψιν αὐτῶν τῶν ἀναγκῶν ἐξήχθησαν οἱ 19.000 περίπου τόννοι ἐσοδείας 1959 εἰς ἀντικατάστασιν ἀφ’ ἑνὸς τῶν 10.000 τόννων περίπου σίτου 1958 καὶ τῶν 9.400 τόννων διὰ νὰ καταστῇ ἐξαγώγιμος ἢ εἰς τὸ πλοῖον «Γ. Ἐμπειρῖκος» ἐσοδείας 1957 φορτωθεῖσα ποσότης. Διετέθη καὶ ὁ σῖτος αὐτὸς εἰς ἃς τιμὰς εἶχε συμφωνηθῆ ὁ σῖτος τῶν ἐσοδειῶν 1957 καὶ 1958 καὶ διότι εἰς τὴν θέσιν αὐτῶν τῶν ἐσοδειῶν ἐξήχθη καὶ διότι περαιτέρω ἐκ τῶν κειμένων συμφωνιῶν ὑποχρέωσις ὑπῆρχε νὰ ἐκτελέσωμεν τὰς συμβάσεις διὰ τὰς ποσότητας, τὰς ὁποίας εἴχομεν πωλήσει καὶ αἱ ὁποῖαι ἀνήρχοντο κατ’ ἀνώτατον μὲν ὅριον εἰς 187.000 τόννους, κατ’ ἐλάχιστον δέ, εἰς ποσότητα 153.000 τόννων. Ἔναντι αὐτοῦ τοῦ ἀνωτάτου καὶ ἐλαχίστου ὁρίου, ἐξήχθη ποσότης 163.000 τόννων καὶ 199 χιλιογράμμων. Ἐξήχθησαν δηλαδὴ περίπου 7.000 τόννοι ὀλιγώτερον τῆς ποσότητος τῶν 170.000 τόννων ποὺ εἶχε πωληθῆ. Ἐκ τῆς πωλήσεως αὐτῆς, ὄχι μόνον δὲν προέκυψε κατὰ τὴν ὑποβληθεῖσαν ἀπολογιστικὴν ἔκθεσιν ζημία τοῦ δημοσίου, ἀλλὰ ἀντιθέτως προέκυψαν καὶ ὡρισμένα ὀφέλη ἐκ τοῦ ὅτι ἐπωλήθη σῖτος μὲ μεγαλυτέραν ὑγρασίαν καὶ μὲ ηὐξημένην λουτὲ κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων. Ἡ διαφορὰ αὐτὴ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 27.000 δραχμῶν. Ἐτέθη ἀπὸ τοὺς κυρίους ὁμιλητὰς τὸ ἐρώτημα, διὰ τίνα λόγον ἡ Κυβέρνησις ἐνήργησε τὴν πώλησιν ταύτην. Ἀνεπτύχθη κατὰ τὴν περίοδον τοῦ Μαΐου τοῦ π.ἔ. κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπησχολήθη ἐπὶ μακρὸν ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ θέματος, ὅτι τοῦτο ἐγένετο διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν ἀποθηκευτικῶν χώρων, διὰ τὴν ἀποφυγὴν περαιτέρω ζημίας ἐκ τῶν ἐξόδων συντηρήσεως καὶ ἀποθηκεύσεως καὶ ἀκόμη διὰ τὴν ἀποσυμφόρησιν τῆς ἀγορᾶς ἀπὸ τὰ μεγάλα πλεονάσματα, τὰ ὁποῖα εἶχον δημιουργηθῆ ἐκ τῶν συγκεντρώσεων τοῦ 1957 καὶ ἐφεξῆς καὶ τὰ ὁποῖα ἐὰν δὲν ἐξεποιοῦντο θὰ ἐπίεζον τὴν ἀγορὰν καὶ τὴν διαμόρφωσιν τῶν τιμῶν κατὰ τὴν νέαν ἐσοδείαν 1959 κατὰ τρόπον ἰδιαιτέρως ἔντονον. Τὸ αὐτὸ ἠκολουθήθη καὶ εἰς τὸ ἔλαιον τῶν συγκεντρώσεων 1956 καὶ ἐφεξῆς καὶ διὰ τὰ γεώμηλα ἑνιαίας διαχειρίσεως ἢ συγκεντρώσεως καὶ γενικῶς μὲ ὅλα τὰ γεωργικὰ προϊόντα ἐφ’ ὧν τὸ Κράτος ἐπενέβη καὶ ἐνήργησε συγκράτησιν τῶν τιμῶν. Βεβαίως ἡ πολιτικὴ αὕτη ὑπὲρ τῶν παραγωγῶν καὶ τὴν συγκράτησιν τῶν τιμῶν τῶν γεωργικῶν προϊόντων ὡς ἐκ τοῦ ὕψους τῶν τιμῶν Κρατικῆς ἐπεμβάσεως ἐκκαθαρίζουν κατὰ τὰς πωλήσεις δι’ ἐξαγωγὴν ζημίας. Ἀλλὰ αἱ ζημίαι δὲν προέρχονται ἐκ τῶν πωλήσεων ἀλλὰ ἐκ τῶν προστατευτικῶν τιμῶν συγκεντρώσεως. Φαντασθῆτε, κ. συνάδελφοι, ποῖαι τιμαὶ θὰ διεμορφοῦντο ἐπὶ τοῦ σίτου, ἐὰν ἡ ἀγορὰ ἐπιέζετο μὲ τοὺς 163.000 τόννους σίτου, αἱ ὁποῖαι ἐξήχθησαν. Δὲν εἶναι συνεπῶς ἀκριβὲς αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐλέχθη, ὅτι ἐζημιώθη ὁ σιτοπαραγωγικὸς κόσμος, ἀντιθέτως ἡ πώλησις αὕτη ἐβοήθησε νὰ ἀπολαύσῃ καλλιτέρας τιμὰς εἰς τὰς πωλήσεις πρὸς τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ἐλήφθη ἀπέβη ὑπὲρ τῶν παραγωγῶν μὲ ὁριστικοποιηθεῖσαν τὴν ζημίαν τοῦ Δημοσίου ὡς ἐκ τῶν ὑψηλῶν τιμῶν συγκεντρώσεως τῶν ἐσοδειῶν 1957, 1958 καὶ 1959. Τὰ τελικὰ ἀποτελέσματα τοῦ λαβεῖν τοῦ Δημοσίου ἐκ τοῦ συνόλου τῆς πωληθείσης ποσότητος σίτου πρὸς κάλυψιν τῶν ἐκ τῶν σχετικῶν συμβάσεων ὑποχρεώσεών μας ἀνέρχονται διὰ τὰ 163.199.361 χιλιόγραμμα μαλακοῦ σίτου ἅ ἐπωλήθησαν εἰς τὰ ἑξῆς ποσὰ εἰς Λ.Α. 861.338–9–7 καὶ εἰς δολλάρια Η.Π.Α. 5.239.289 καὶ 59 σέντς. Συνεπῶς ἡ ποσότης αὐτὴ τῆς ἐσοδείας 1959 ἐπωλήθη πρὸς κάλυψιν τῶν ἐκ τῆς συμβάσεως Κρατικῶν ὑποχρεώσεων καὶ διὰ νὰ ἀποφύγωμεν ὡρισμένα ἔξοδα καὶ ζημίας αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπροκαλοῦντο ἐκ τῆς μὴ ἐξαγωγῆς τοῦ σίτου τῶν ἐσοδειῶν 1957 καὶ 1958.

§20Ε. ΡΗΓΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Ὑπουργὸς λάθος λέγει, ὅτι διετέθησαν καὶ οἱ 6.269 τόννοι σίτου ἀλλοιωμένοι ὅστις ἦτο ἐναποθηκευμένος εἰς τὸ πλοῖον «Γ. ΕΜΠΕΙ-ΡΙΚΟΣ». Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἐκ τῆς ποσότητος τοῦ πλοίου αὐτοῦ διετέθη 40%, ἤτοι 2.508 τόννοι πρὸς ἀνάμιξιν, μὲ ποσότητα 60%, ἤτοι 3.761 τόννοι ἐσοδείας 1959. Δεύτερον, αὐτὴ ἡ ποσότης 60% σὺν 13.637 τόννοι, γίνεται 17.398 τόννοι τοῦ 1959, μεῖον ἀπὸ τὴν ὁλικὴν ποσότητα τῶν 18.943 τόννοι, ὑπόλοιπον 1.545 τόννοι. Αὐτὸ τὸ ὑπόλοιπον φαίνεται ὅτι ἐχαρίσθη εἰς τὴν Μποῦγκε διότι δὲν δικαιολογεῖται ποῦ διετέθη.

§21Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ μέση τιμὴ συγκεντρώσεως σίτου εἶναι 3,40 κατὰ κιλόν, ἡ δὲ μέση τιμὴ πωλήσεως πρὸς τὴν Μποῦγκε πρὸς 1,93 τὸ κιλόν. Ὁ κ. Ὑπουργός, πρὸ ὀλίγου εἶπεν, ὅτι τὸ δημόσιον ἐκ τῆς ἐξαγωγῆς αὐτῆς ὠφελήθη 270.000 δραχμ. Δὲν δύναμαι ὁμολογῶ νὰ ἀντιληφθῶ πῶς προκύπτει ἡ ὠφέλεια αὐτή. Διὰ τοῦτο θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργόν νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάθεσιν τῶν σχετικῶν ἐγγράφων καὶ τοῦ ἀπολογισμοῦ τῆς διαχειρίσεως τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ σίτου διὰ τῆς Μποῦγκε διὰ νὰ σχηματίσῃ σαφῆ γνώμην ἐπὶ τῆς ὠφελείας αὐτῆς ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία.

§22Κ. ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπουργ. Ἐμπορίου). Ἐπὶ τῆς δευτερολογίας τοῦ κ. Ρήγα, ἔχω νὰ σᾶς πληροφορήσω τοῦτο: Ἀπὸ τὰ κατατεθέντα ἔγγραφα καὶ τῆς συνημμένης εἰς αὐτὰ ἀναφορᾶς πέντε ἁρμοδίων ὑπαλλήλων ἡ ποσότης ἐσοδείας 1957 καθορίζεται σαφῶς καὶ ὁριστικῶς εἰς 6.267 τόννων ἡ ὁποία ἐξήχθη ἐν τῷ συνόλῳ της καὶ διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῆς ὁποίας ἀπητήθη πρόσμιξις σίτου ἐσοδείας 1959 ἐκ 9.400 τόννων. Δὲν δύναμαι νὰ ἀντιληφθῶ καὶ νὰ ἐξηγήσω πόθεν ἀρύεσθε τὸν ἀριθμὸν τῶν 2.500 τόννων ποὺ ἐπικαλεῖσθε καὶ τὴν καταστροφὴν τοῦ ὑπολοίπου. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ κ. Ζορμπᾶ, διὰ τὸν ὑπολογισμὸν τῆς ζημίας κλπ. ἔχω τοῦτο νὰ παρατηρήσω. Δὲν συγκρίνει τὰς δημιουργηθείσας εἰς τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον τιμάς, αἵτινες ἐπίσης εἶναι ηὐξημέναι ἐν σχέσει πρὸς τὰς φυσικὰς λόγῳ τῶν τιμῶν τῆς δευτέρας συγκεντρώσεως ἣν ὥρισεν ἐφέτος ἡ Κυβέρνησις. Νὰ παραδεχθῶ, ὅτι δὲν τὸ ἀντιλαμβάνεται ὁ ἀγαπητὸς φίλος, κ. Ζορμπᾶς. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ τὸν ἀδικήσω.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας διὰ τὰς ἀναφο-

ρὰς καὶ ἐρωτήσεις, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Προτάσσεται βάσει τοῦ ἄρθρου 51 τοῦ Κανονισμοῦ, ἡ ἐπερώτησις τῶν κ.κ. Β. Ἐφραιμίδη, Ι. Παπαδημητρίου καὶ Σ. Ἡλιοπούλου, διὰ τὴν μὴ κατάθεσιν ἐγγράφων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου. Οὗτοι ὅμως ἐδήλωσαν, ὅτι παραιτοῦνται, διότι κατετέθησαν τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα.

§24Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Μάλιστα, κ. Πρόεδρε, εἶναι ἀληθὲς αὐτό. Εἰς τὴν ἐπερώτησίν μας ὅμως, εἴχομεν ζητήσει τὴν κατάθεσιν καὶ ὡρισμένων ἄλλων ἐγγράφων τὰ ὁποῖα δυστυχῶς δὲν εὑρίσκονται μεταξὺ τῶν κατατεθέντων καὶ ὡς ἐκ τούτου παρακαλῶ ὅπως κατατεθοῦν, διότι εἶναι χρήσιμα προκειμένου νὰ σχηματίσῃ τελικὴν κρίσιν ἡ Βουλή.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βάσει τοῦ ἄρθρου 51 τοῦ Κανονισμοῦ προτάσσεται ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Ζαννῆ, ἀφορῶσα τὴν μὴ κατάθεσιν τῶν πρακτικῶν διὰ τὰς συμφωνίας τῆς Ζυρίχης κλπ. Ὁ κ. Ε. Ζαννῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§26Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, αἱ ἀτέρμοναι συζητήσεις εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς τῆς Λευκωσίας καὶ τοῦ Λονδίνου αἱ ὁποῖαι καὶ σήμερον συνεχίζονται, ἐπροκάλεσαν ὡς ἦτο φυσικὸν ἀνησυχίαν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη διὰ τῶν ἐφημερίδων «Ἑστίας» καὶ «Ἐλευθερίας» κυρίως. Ἀνταποκρινόμενος εἰς τὸ αἴτημα αὐτὸ τοῦ τύπου κατέθεσα αἴτησιν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἵνα κατατεθοῦν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, τὰ πρακτικὰ τῶν διεξαχθεισῶν συζητήσεων, διότι θεωρῶ, ὅτι ἡ τήρησις δημοσίων πρακτικῶν εἶναι χρήσιμος κατὰ τὰ διεθνῶς κρατοῦντα διὰ τὴν πιστὴν ἑρμηνείαν τῶν συμφωνιῶν μεταξὺ συμβαλλομένων Κρατῶν. Ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, τὴν κατάθεσιν, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν ἀπάντησίν του μοῦ ἐγνώρισε τὰ ἑξῆς:... ... (ἀναγινώσκει).... Ἡ ἀπάντησις ὅμως αὕτη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἔρχεται εἰς ἀπόλυτον ἀντίθεσιν μὲ ὅσα ἀπὸ τοῦ Βήματος τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 25ης καὶ 27ης Φεβρουαρίου, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσε. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν αὐτήν, ἀπαντῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῶν Προοδευτικῶν καὶ πρὸς τὸν κ. Ἠλιοῦ, παρεδέχθη δὶς τὴν ὕπαρξιν πρακτικῶν κατὰ τὰς διεξαχθείσας συζητήσεις, ὡς ἄλλωστε τοῦτο προκύπτει καὶ ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν τῆς Βουλῆς. Ἄς ἀνατρέξωμεν ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ παρελθόν. Καὶ πρῶτον ἂς ἀνατρέξωμεν εἰς τὰς συμφωνίας τῆς Ζυρίχης. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ νὰ πληροφορηθῶ παρ’ αὐτοῦ εἰς ποίαν γλῶσσαν ἐγένοντο αἱ συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι διήρκεσαν ἐπὶ ὁλόκληρον δεκαήμερον; Φαντάζομαι εἰς τὴν Γαλλικήν. Διότι εἰς αὐτὴν συνετάγη τὸ κείμενον τὸ ἀποκληθὲν «βασικὴ διάρθρωσις τῆς Δημοκρατίας τῆς Κύπρου» καὶ τὰ σχέδια συνθήκης ἐγγυήσεως καὶ συμμαχίας.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§28Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Εἰς τὰς συζητήσεις ἐκείνας συμμετέσχον οἱ δύο ὑπουργοὶ μετὰ τῶν συμβούλων των. Ὡρισμένοι ὡμίλουν τὴν ἀγγλικήν, οἱ περισσότεροι ὡμίλουν τὴν γαλλικήν. Κατενοοῦμεν ὅλοι ἀμφοτέρας τὰς γλώσσας ταύτας καὶ ἕκαστος ὡμίλει εἰς τὴν γλῶσσαν, διὰ τὴν ὁποίαν εἶχε περισσοτέραν εὐχέρειαν.

§29Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Διερωτῶμαι τότε, κ. Ὑπουργέ, ποία δυσχέρεια ὑπῆρχε νὰ κρατηθοῦν πρακτικὰ τῶν συζητήσεων ἐφ’ ὅσον ἡ συζήτησις διεξήγετο ὡς εἴπατε εἰς τὴν Γαλλικήν. Τοῦτο ἦτο νομίζω, ἐπιβεβλημένον, διότι δὲν ἦτο βέβαιον, ὅτι θὰ κατέληγον εἰς συμφωνίαν. Καὶ ἂν ἀπετύγχανεν ἡ διάσκεψις πῶς θὰ ἀπεδεικνύετο ἄνευ πρακτικῶν ἡ καλὴ πίστις τῆς Ἑλλάδος, διεθνῶς στερουμένης ἀδιαβλήτων ἀποδείξεων, ὅτι ὑπῆρξε κατὰ τὰς συζητήσεις καλόπιστος καὶ μετριοπαθὴς εἰς τοὺς Τούρκους, οἱ ὁποῖοι τὸ πρῶτον ἐκαλοῦντο εἰς μίαν τόσης σημασίας διάσκεψιν ὡς τὸ Κυπριακόν. Ἄς παραδεχθῶμεν ὅμως, ὅτι εἰς τὴν Ζυρίχην δὲν ἐτηρήθησαν πρακτικά, ἀλλ’ οὔτε καὶ συνοπτικὸν πρακτικὸν ἢ μνημόνιον τῶν καθ’ ἑκάστην ἡμέραν γενομένων συζητήσεων; Τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον, ἡ τυχὸν συμφωνία θὰ ἐτέλει ὑπὸ τὴν αἵρεσιν, ὅτι θὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἀπὸ τὴν Ἀγγλίαν καὶ ἀπὸ τοὺς ἐκπροσώπους τῶν Κυπρίων, Ἕλληνας ἢ Τούρκους. Εἰς τὴν ἀπάντησίν του ὁ κ. Ὑπουργός, μὲ παραπέμπει εἰς τὰ ἐπίσημα τῶν συμφωνιῶν τὰ ὁποῖα ὡς διατείνεται ἀποδίδουν, τὸ περιεχόμενον τῶν συμφωνιῶν. Ἀλλὰ ἂν οὕτως εἶχον τὰ πράγματα θὰ ἔπρεπε αἱ ἐπιτροπαὶ Λευκωσίας καὶ Λονδίνου νὰ εἶχον τελειώσει τὸ ἔργον των ἐντὸς 15 ἢ τὸ πολὺ τριάκοντα ἡμερῶν. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὰς διεξαχθείσας ἐν Λονδίνῳ συζητήσεις. Εἶναι γνωστόν, ὅτι πρὸ τῆς ἐπισήμου πενταμεροῦς διεξήχθησαν διαπραγματεύσεις εἰς ἐπίπεδον, Ὑπουργῶν τῶν Ἐξωτερικῶν, δηλονότι Ἀβέρωφ, Λόϋδ, Ζορλοῦ. Ἡ διάρκεια τῶν συζητήσεων διήρκεσεν ἀπὸ τῆς 11–16 Φεβρουαρίου καὶ ἐρωτῶ ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ἐτηρήθησαν πρακτικά; Αἱ συμφωνίαι δὲ ὑπεγράφησαν ἀργότερον παρουσία τῶν Πρωθυπουργῶν Ἀγγλίας καὶ Ἑλλάδος πλὴν τοῦ Μεντερές, λόγω τοῦ γνωστοῦ ἀεροπορικοῦ δυστυχήματος, κατὰ τὴν ἐπίσημον διάσκεψιν, ἥτις διήρκεσε ἀπὸ τῆς 17–19 Φεβρουαρίου. Ἤτοι α) τὸ ὑπόμνημα τὸ προσδιορίζον τὴν συμπεφωνημένην βάσιν διὰ τὴν τελικὴν ρύθμισιν τοῦ Κυπριακοῦ προβλήματος ὡς τὰ συνημμένα εἰς τὸ ὑπόμνημα κείμενα, δηλαδὴ αἱ 3 συμφωνίαι τῆς Ζυρίχης. β) Ἡ δήλωσις τῆς Βρεττανικῆς Κυβερνήσεως, περὶ βάσεων μετὰ τῶν σχετικῶν παραρτημάτων ἀφορώντων λεπτομερείας σχετικὰς μὲ τὰς στρατιωτικὰς εὐκολίας. γ) Δήλωσις, τῶν Κυβερνήσεων Ἑλλάδος–Τουρκίας, ὅτι ἀποδέχονται τὴν Βρεττανικὴν δήλωσιν. δ) Δήλωσις Μακαρίου–Κιουτσούκ, ὅτι ἀποδέχονται τὰ κείμενα τῶν βάσεων καὶ τέλος τὰ συμπεφωνημένα μέτρα τὰ ἀφορῶντα τὴν μεταβατικὴν ἐν Κύπρῳ περίοδον. Δηλονότι τὴν συγκρότησιν τῶν ἐπιτροπῶν Λευκωσίας–Λονδίνου καὶ διορισμὸς μεταβατικῆς Κυβερνήσεως. Ὅλα αὐτά, κ. συνάδελφοι, πείθουν, ὅτι εἰς τὸ Λονδῖνον ἔλαβε χώραν ἐπίσημος διεθνὴς διάσκεψις καὶ δὴ εἰς ἐπίπεδον Πρωθυπουργῶν. Καὶ εἶναι γνωστόν, κ. συνάδελφοι, ὅτι εἰς διασκέψεις τοιούτου ἐπιπέδου τηροῦνται πάντοτε πρακτικὰ τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον τῆς διασκέψεως αὐτῆς μετεῖχε καὶ ἡ Μ. Βρεττανία τῆς ὁποίας εἶναι πασίγνωστος ἡ ἐπιμέλεια καὶ ἡ ἰδιαιτέρα προσοχὴ τὴν ὁποίαν καταβάλλει εἰς τὴν τήρησιν τῶν πρακτικῶν. Τὰ πρακτικὰ εἶναι ἀναγκαῖα διὰ τὴν ἑρμηνείαν τῶν συμφωνιῶν, ὅτι δὲ, κ. βουλευταί, χρήζουν ἑρμηνείας αἱ συμφωνίαι αὐταί, ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὰς μακρὰς συνομιλίας αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν καὶ διεξάγονται εἰς τὸ Λονδῖνον καὶ Λευκωσίαν, διὰ τὴν ἄρσιν ἀσφαλῶς ὑφισταμένων δυσχερειῶν, αἱ ὁποῖαι δυσχέρειαι δὲν θὰ ὑπῆρχον ἐὰν αἱ συμφωνίαι ἦσαν ἀσαφεῖς ὁπότε τὰ πρακτικὰ εἶναι περιττὰ ἢ σαφεῖς ὁπότε ὑπάρχει κακοπιστία ἐκ μέρους ἑνὸς τοὐλάχιστον τῶν ὑπογραψάντων. Καὶ ἐρωτῶ ποίου; Ἀλλὰ τὸ καταπληκτικώτερον ὅλων εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν εἶναι ἡ ὁμολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος, ὅτι πρακτικὰ ἐτηρήθησαν μόνον ἐκ μέρους τῶν Ἄγγλων, δηλαδή, τοῦ ἑνὸς ἐκ τῶν 5 συμβαλλομένων. Θὰ ἦτο προτιμότερον, κ. βουλευταί, νὰ ἔλεγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι δὲν ἐτηρήθησαν καθόλου πρακτικά, παρὰ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐκρατήθησαν ἀπὸ τοὺς Ἄγγλους, δηλαδή, ἀπὸ τὸ ἰσχυρότερον μέλος τῆς διασκέψεως δι’ ἴδιον αὐτοῦ λογαριασμόν. Ἀναφέρει, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, εἰς τὴν ἀπάντησίν του ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως, μου τὰ ἑξῆς:... (ἀναγινώσκει)... Δηλαδή, ὅτι ἡ ἀντιπροσωπεία μας ἔκαμεν ὡρισμένας διευκρινιστικὰς δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐκρατήθησαν εἰς τὰ τηρηθέντα ὑπὸ τῶν Ἄγγλων πρακτικὰ καὶ ἡμεῖς ἐκρατήσαμεν ἁπλῶς σημειώσεις. Ὁμολογῶ, κ. βουλευταί, ὅτι ἡ σύμπτωσις εἶναι καταπληκτική, δηλαδὴ ἐπὶ ὡρισμένων σημείων καὶ ἀκριβῶς ἐκείνων ἐπὶ τῶν ὁποίων ἠρωτήθη ὁ κ. Ὑπουργός, ὑπὸ τῶν ἀγορητῶν τῆς ἀντιπολιτεύσεως ὡς ἐὰν ἐγνώριζον οἱ Ἄγγλοι, ὅτι μόνον ἐπ’ αὐτῶν τῶν σημείων θὰ ἠρωτᾶτο ὁ κ. Ἀβέρωφ, ἐν τῇ Ἑλληνικῇ Βουλῇ. Κύριοι συνάδελφοι, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω τὴν κατάπληξίν μου μὲ τὴν προχειρότητα μὲ τὴν ὁποίαν ὡδηγήθη ἡ Ἑλλὰς εἰς μίαν διάσκεψιν τοιαύτης Ἐθνικῆς σημασίας καθ’ ἣν θὰ ἐκρίνοντο ὑπέρτατα συμφέροντα τῆς χώρας. Θὰ πρέπει δυστυχῶς νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, δὲν ὑπάρχει Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν, διότι ἡ ὁμολογία, ὅτι δὲν ἔχομεν οὔτε ἕνα ὑπάλληλον κατάλληλον νὰ κρατήσῃ πρακτικὰ εἰς τὴν Γαλλικὴν ἢ τὴν Ἀγγλικήν, ἀποτελεῖ πανηγυρικὴν ὁμολογίαν τῆς διαλύσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Ἀβέρωφ. Ἐρωτῶ, λοιπόν, κατόπιν ὅλων αὐτῶν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχίσωμεν νὰ ἔχωμεν ἐπικεφαλῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τὸν κ. Ἀβέρωφ, ὅστις ὁ ἴδιος ὁμολογεῖ εἰς τὸ ἀπαντητικόν του ἔγγραφον, ὅτι διέλυσε τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν, τοῦ ὁποίου προΐσταται. Κύριοι συνάδελφοι, πρακτικὰ δυστυχῶς ὑπάρχουν, τὰ ἀποκρύπτει ὅμως ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις διὰ νὰ μὴ ἀποκαλυφθῇ ἡ ἔκτασις τῆς ἐθνικῆς συμφορᾶς εἰς ἣν ὡδήγησε τὸ ἔθνος ἡ σημερινὴ ἀνίκανος Κυβέρνησις εἰς τὴν ὁποίαν πρὸς κακὴν μοῖραν τῆς Ἑλλάδος ἔλαχεν ὁ κλῆρος νὰ χειρισθῇ ζήτημα τῆς ὑπερτάτης μας Ἐθνικῆς ἀξιώσεως. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§30Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, φοβούμενος νὰ μὴ ἀνακληθῶ εἰς τὴν τάξιν ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον ὡς ἐξερχόμενος τῶν πλαισίων τῆς συζητήσεως καὶ φοβούμενος νὰ μὴ ἐνοχλήσω τὸν φίλτατον κατὰ τὰ ἄλλα κ. Ζαννῆν, δὲν θὰ εἰσέλθω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ θέματος διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἶπε περὶ καταστροφῶν καὶ δὲν συμμαζεύεται.

§31Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Εἶναι κοινοβουλευτικὴ ἔκφρασις αὑτή, κ. Ὑπουργέ;

§32Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Τὴν ἀνακαλῶ καὶ μάλιστα παρακαλῶ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ ἀνάκλησις. Ὡς γνωστὸν εἶμαι ὀλίγον ὀρεσίβιος, κύριοι συνάδελφοι, καὶ μοῦ ξεφεύγουν τοιαῦται λαϊκαὶ ἐκφράσεις. Περιορίζομαι ἐπὶ τῶν θεμάτων τῆς οὐσίας νὰ παρατηρήσω, ὅτι πρῶτοι ἁρμόδιοι διὰ νὰ κρίνουν εἶναι οἱ ἀδελφοί μας τῆς Κύπρου. Καὶ αὐτοὶ μὲ ἀγωνίαν ἀναμένουν τὴν ἀνεξαρτησίαν καὶ τὴν πλήρη ἐλευθερίαν. Τὸ θέμα, κύριοι, τῆς ἐπερωτήσεως εἶναι ἓν καὶ συγκεκριμένον. Ἰσχυρίζεται ὁ κατὰ τὰ ἄλλα φίλτατος συνάδελφος, ὅτι εἰς τὰς συνεδριάσεις τοῦ παρελθόντος Φεβρουαρίου ἐπεκαλέσθην τὰ πρακτικὰ καὶ ὅτι ἐκ τῶν ὑστέρων εἶπον, ὅτι δὲν ὑπάρχουν πρακτικά. Κύριοι, εἰς τόσον ἁπλῆν μορφὴν ἡ διατύπωσις τοῦ συγκεκριμένου θέματος θὰ ἀπετέλει μίαν βαρυτάτην κατηγορίαν δι’ ἐμέ, διότι θὰ ἀπετέλει κατηγορίαν ἐλλείψεως σεβασμοῦ πρὸς τὸ Σῶμα, νομίζω δέ, ὅτι ὅλοι ἐξ οἱασδήποτε πτέρυγος θὰ παραδεχθοῦν, ὅτι πάντοτε ἐπέδειξα βαθύτατον σεβασμὸν πρὸ τὸ Σῶμα. Πῶς ἔχουν τὰ πράγματα. Ὁ κύριος ἐκ Δωδεκανήσου συνάδελφος, ἐκθέτων τὰς λεπτομερείας τοῦ συγκεκριμένου γεγονότος, εἶπε μίαν ἀνακρίβειαν ὡς πρὸς τὸ ὅτι δὲν ἔχουν αἱ ἄλλαι ἀντιπροσωπεῖαι τὰ Βρεταννικὰ πρακτικά. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβὲς καὶ αὐτὸ οὐδέποτε τὸ εἶπε κανείς. Ἀντιθέτως εἰς τὴν ἀπάντησιν ποὺ ἔδωσα εἶπα, ὅτι τὰ πρακτικὰ ταῦτα «χαρακτηρίζονται πρὸς τὸ παρὸν τοὐλάχιστον ὡς ἀπόρρητα». Ὡς ἔγγραφα ἀνήκοντα εἰς τὴν Βρεταννικὴν Κυβέρνησιν ἐδόθησαν καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἀντιπροσωπείας, ἐδόθησαν ὡς ἀπόρρητα Βρεταννικὰ ἔγγραφα. Διατί δὲν ἐτηρήθησαν ἐπίσημα πρακτικά; Δὲν ἐτηρήθησαν ἐπίσημα πρακτικὰ διότι, ὡς ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ ἀποτελοῦν σημαντικώτατον, τὸ σημαντικώτερον ἴσως ἑρμηνευτικὸν στοιχεῖον διεθνῶν συμφωνιῶν. Διὰ νὰ ἀποτελοῦν δὲ τοιοῦτον στοιχεῖον πρέπει νὰ εἶναι πρακτικά, τὰ ὁποῖα θὰ συζητηθοῦν λέξιν πρὸς λέξιν καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἐπικυρωθοῦν ἀπὸ τὰς πέντε παρούσας ἀντιπροσωπείας ἢ ἀπὸ ὅσας εἶναι παροῦσαι εἰς μίαν διάσκεψιν. Δὲν ἦτο λοιπόν, ἀνθρωπίνως δυνατὸν εἰς μίαν διάσκεψιν, ἡ ὁποία ἐλάμβανε χώραν εἰς ξένην γλῶσσαν, εἰς τὴν ὁποίαν πολλὰς φορὰς ἡ συζήτησις ἐλάμβανε τὴν μορφὴν διαλογικῆς συζητήσεως καὶ δὴ συχνὰ συζητήσεως περὶ τοῦ ἐὰν θὰ χρησιμοποιηθῇ ἡ Α ἢ ἡ Β λέξις, νὰ ἔχωμεν ὄχι μόνον ὅλαι αἱ ἀντιπροσωπεῖαι πλήρη πρακτικά, ἀλλὰ καὶ νὰ ἔχωμεν καὶ πρακτικά, τὰ ὁποῖα θὰ συνηρχόμεθα διὰ νὰ ἐπικυρώσωμεν ἀπὸ κοινοῦ καὶ νὰ τὰ τροποποιήσωμεν, ὥστε νὰ εὑρεθῇ ἡ κοινὴ διατύπωσις ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ συμφωνούσαμεν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν ἠθέλαμεν νὰ ἔχωμεν πρακτικὰ δυσχερεστάτης καταρτίσεως, τὰ ὁποῖα νὰ μᾶς δεσμεύουν. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τοιαῦτα πρακτικά. Ἔπρεπε νὰ διαρκέσῃ ἡ διάσκεψις ἄνω τοῦ μηνὸς καὶ μάλιστα εἰς συζήτησιν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ὑστερούσαμεν, διότι θὰ συζητούσαμεν ἐπὶ πρακτικῶν, τὰ ὁποῖα θὰ εἶχον τηρηθῆ εἰς ξένην γλῶσσαν. Ποίαν σημασίαν, ὅμως, ἔχουν τὰ πρακτικά, τὰ ὁποῖα ἐτηρήθησαν ὑπὸ τῶν Βρεταννῶν καὶ διατί εἶχον ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα νὰ τὰ ἐπικαλεσθῶ ἐδῶ. Ἐνῷ δὲν εἶναι ἐπίσημα πρακτικὰ ἔχομεν ἐν τούτοις τὸ δικαίωμα νὰ τὰ ἐπικαλεσθῶμεν ὡς πρὸς ὡρισμένα σημεῖα. Διότι ὅταν εἰς ἕνα συγκεκριμένον θέμα εἴπομεν ἡμεῖς διὰ νὰ διευκρινίσωμεν τὴν θέσιν μας, ὅτι ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ θέμα προβαίνομεν εἰς τὴν ἄλφα δήλωσιν καὶ παρακαλοῦμεν νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά σας, καὶ ὅταν βλέπωμεν, ὅτι εἰς τὰ πρακτικά των πράγματι κατεγράφη ἡ δήλωσις ὡς τὴν διετυπώσαμεν, τότε ἔχομεν πρακτικὰ δεσμεύοντα ἐκείνους ὡς πρὸς τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἐζητήσαμεν νὰ καταχωρήσουν. Καὶ οὕτως εἶναι ἀπολύτως φυσικόν, εἶναι ἀπολύτως θεμιτόν, ἀνταποκρίνεται ἀπολύτως πρὸς τὰ πράγματα, τὸ νὰ λέγωμεν, ὅτι δὲν ὑπάρχουν μὲν ἐπίσημα γενικὰ πρακτικὰ τῆς συνδιασκέψεως τοῦ Λονδίνου ἀνάλογα ἐπὶ παραδείγματι ἐκείνων τῆς διασκέψεως τῆς Λωζάννης διὰ τὴν συνθήκην εἰρήνης, ἀλλὰ ὑπάρχουν πρακτικά, τὰ ὁποῖα δυνάμεθα νὰ ἐπικαλεσθῶμεν διὰ τὴν διευκρίνισιν ὡρισμένων ἀπόψεων, τὰς ὁποίας διετυπώσαμεν.

§33Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Καὶ εἶναι ἀπόρρητα, μ’ ὅλα ταῦτα;

§34Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Εἶναι ἀπόρρητα, ἀλλὰ ὡς πρὸς τὰς δηλώσεις αὐτὰς δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν ἀποσπάσματα. Αὐτά, κ. συνάδελφοι, δὲν πρόκειται νὰ παραμείνουν ἐπ’ ἄπειρον ἀπόρρητα, εἶναι βρεταννικὰ ἔγγραφα ἀφορῶντα τὴν διάσκεψιν, χαρακτηρισμένα ἀπὸ ἐκείνους ἀπόρρητα καὶ νομίζω, ὅτι συντόμως ὅταν τελειώσουν αἱ συζητήσεις οἱ Ἄγγλοι δὲν θὰ ἔχουν καμμίαν δυσχέρειαν νὰ ἐπιτρέψουν τὴν διανομήν. Κύριοι, ἐπ’ αὐτῆς τῆς μικρᾶς διαφορᾶς, ἡ ὁποία ὅμως εἶναι ἀπολύτως λογικὴ καὶ ἀπολύτως θεμιτή, ἐξ αὐτῆς τῆς διαφορᾶς δέχομαι, ὅτι καλοπίστως δύναται νὰ γεννηθῇ ἀμφιβολία περὶ τοῦ τί ἐλέχθη, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι καὶ ὑμεῖς ὀφείλετε νὰ δεχθῆτε καλοπίστως, ὅτι οὐδεμία ἀντίφασις ὑπῆρξεν, ἀντίφασις, τὴν ὁποίαν, ἄλλωστε, δὲν θὰ ἐπέτρεπα ποτὲ εἰς τὸν ἑαυτόν μου ἐνώπιον τοῦ Σώματος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§35Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω ἀπολύτως τίποτε εἰς τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀφήνω τοὺς κ. συναδέλφους καὶ τὴν ἑλληνικὴν κοινὴν γνώμην νὰ κρίνῃ, διότι, ὅσα εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τότε, δὲν ὡμιλοῦσε περὶ βρεταννικῶν πρακτικῶν, ἀλλὰ περὶ πρακτικῶν κατὰ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν εἰς τὴν Βουλήν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ἀπαντήσω μόνον εἰς ἕνα σημεῖον, διότι εἰσῆλθεν ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ θέματος. Μᾶς εἶπεν ἀπόψε ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι οἱ Κύπριοι πανηγυρίζουν διὰ τὴν ἐπελθοῦσαν συμφωνίαν. Ἐὰν πανηγυρίζουν ἢ ὄχι, αὐτὸ θὰ τὸ διαπιστώσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸν ὁποῖον παρακαλῶ νὰ πάῃ ἐπὶ τόπου, διὰ νὰ ἴδῃ ἀκριβῶς τί σκέπτεται ὁ δυστυχὴς Κυπριακὸς λαός.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ κ. Η. Τσιριμῶκος, ἔχει τὸν λόγον.

§37Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι μὲ τὸν ρυθμὸν ποὺ ἔρχονται ὡρισμέναι ἐπερωτήσεις πρὸς συζήτησιν πολλὰ θέματα χάνουν τὴν ἐπικαιρότητά των. Μ’ ὅλα ταῦτα δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ὑπογραμμισθοῦν ὡρισμένα θέματα ποὺ ἔρχονται ἐνώπιον τοῦ Σώματος ἀνεξαρτήτως ἐπικαιρότητος. Ἄλλωστε, προσθέτω ἐν παρενθέσει, ἡ ἐπικαιρότης τοῦ ἀντικειμένου τῆς ἐπερωτήσεως δὲν ἐξηντλήθη διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἀκόμη γίνεται συζήτησις περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν συνθηκῶν ποὺ ὑπεγράφησαν τότε. Ἑπομένως ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι ἐπίκαιροι. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι μὲ κἄποιαν ἔκπληξιν ἤκουσα τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐπεκαλέσθη ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τὴν καλὴν πίστιν ὅλων διὰ νὰ ἀντιληφθοῦν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίφασις μεταξὺ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶπε τότε, καὶ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἰσχυρίζεται τώρα. Εὐχαρίστως ἐν καλῇ πίστει νὰ ἐξετάσωμεν τὸ πρᾶγμα ὅπως πάντοτε. Ἀλλὰ ὀφείλει καὶ ἐκεῖνος ἐν καλῇ πίστει νὰ παραδεχθῇ, ὅτι ὑπάρχουν ἐν προκειμένῳ παραλείψεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐρωτηματικὰ ποὺ γεννῶνται εἰς ἡμᾶς, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἔδωσε ἀπάντησιν. Π.χ. εἰς πᾶσαν διάσκεψιν, καθόσον τοὐλάχιστον γνωρίζω, συντάσσονται πρακτικά, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπικυροῦνται ἐν ὁλομελείᾳ, ἐγκρίνονται ὅμως ἀπὸ ὅλους, μονογραφοῦνται καὶ ὑπάρχουν ὡς ἐπίσημα πρακτικά. Εἶναι δυνατὸν νὰ συμφωνηθῇ νὰ μὴ δημοσιευθοῦν ἀμέσως, ἀλλὰ αὐτὰ ὑπάρχουν. Ἀποτελεῖ πρωτοτυπίαν νὰ καταρτίζωνται ὡς ἀπόρρητα ἔγγραφα μιᾶς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα ἡ ἑτέρα Κυβέρνησις δὲν δύναται οὔτε νὰ δημοσιεύσῃ ὅταν πρέπει, οὔτε νὰ ἐπικαλεσθῇ ὅταν πρέπει, δημοσίᾳ. Εἰς τὴν περίπτωσιν ποὺ μᾶς ἀπασχολεῖ τὸ ὅτι κατωρθώθη τὰ πρακτικὰ νὰ εἶναι ἀπόρρητα ἔγγραφα Ἀγγλικὰ ἤγαγεν εἰς τὸ ἑξῆς ὡραῖον συμπέρασμα: Ὅτι εἰς ἀπάντησιν καὶ εἰς ἀντίκρουσιν ἐλέγχου τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπεκαλέσθη τὰ πρακτικά, μολονότι ἀποτελοῦν ἀπόρρητα ἔγγραφα, ἐναντίον τῶν ἐπικρίσεων, ὅταν δὲ ἐζητήθη ἡ κατάθεσις τῶν πρακτικῶν αὐτῶν διὰ νὰ ἐλεγχθῇ ἡ ἀκρίβεια τῆς ἀπαντήσεως ἐλέχθη, ὅτι δὲν δύνανται νὰ κατατεθοῦν πλέον διότι εἶναι ἀπόρρητα Βρεταννικὰ ἔγγραφα. Αὐτὴ εἶναι ἀντίφασις, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν. Διότι, ἢ εἶναι ἀπόρρητα τὰ πρακτικά, ὁπότε δὲν δύνασθε νὰ τὰ ἐπικαλεσθῆτε ἐναντίον τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ἢ δὲν εἶναι ἀπόρρητα καὶ δύνασθε νὰ τὰ ἐπικαλεσθῆτε διότι δύνασθε νὰ τὰ καταθέσητε. Τὸ νὰ ἐπικαλεσθῆτε ἔγγραφον τὸ ὁποῖον δὲν δύνασθε νὰ καταθέσητε ἐξασθενίζει τὴν δήλωσίν σας, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ ἔλεγχος νὰ ἀποστομώνεται δι’ ἀγνώστου εἰς τὸ Κοινοβούλιον ἐγγράφου. Προκειμένου περὶ συνδιασκέψεως, ἐπαναλαμβάνω. Διότι ἠμπορεῖ ὑπὸ ἄλλας συνθήκας νὰ ὑπάρχῃ θέμα ἐθνικὸν τὸ ὁποῖον δὲν δύναται κανεὶς νὰ ἐμφανίσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ τότε δηλοῖ ἁπλῶς, ὅτι ἐπὶ τοῦ συγκεκριμένου θέματος δὲν δύναται νὰ γίνῃ πρὸς τὸ παρὸν συζήτησις. Ὅταν πρόκειται ὅμως περὶ πρακτικῶν συνδιασκέψεως, τὰ ὁποῖα ἐπικαλεῖσθε, δὲν δύνασθε νὰ τὰ ἐπικαλῆσθε δίχως νὰ τὰ καταθέτετε, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ ἠδύνατο ποτὲ νὰ ὑπάρξῃ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος, διότι θὰ ἀπεκρούετο πᾶσα ἐπίκρισις διὰ τῆς ἐπικλήσεως αὐτοῦ τοῦ εἴδους τῶν ἀπορρήτων. Ὑπάρχει ἑπομένως παράλειψις ὡς πρὸς τὴν τήρησιν τῶν πρακτικῶν κατὰ τὸν κανονικὸν τρόπον, ὑπάρχει δὲ καὶ παράλειψις ἔναντι τοῦ Κοινοβουλίου διότι ἐπεκαλέσθητε ἔγγραφα τὰ ὁποῖα δὲν καταθέτετε ἐνώπιον αὐτοῦ. Τὰ ὑπογραμμίζω αὐτά, κ. Ὑπουργέ, ὄχι διότι ὁ ἔλεγχος ὁ γενόμενος διὰ τῆς ἐπερωτήσεως δύναται νὰ λάβῃ μεγαλυτέραν τῆς ἣν ἔλαβεν ἔκτασιν, ἀλλὰ διότι νομίζω, ὅτι χάριν τῆς κανονικῆς λειτουργίας τοῦ Κοινοβουλίου εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπισημαίνωνται τὰ λάθη καὶ νὰ ἐπισημαίνωνται αἱ παραλείψεις καὶ νὰ ἐπισημαίνωνται ὄχι μόνον διὰ τὸ παρελθὸν ἀλλὰ καὶ χάριν τοῦ μέλλοντος.

§38Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δ.Ε. μὲ τὴν γνωστὴν δικανικήν του ἱκανότητα παρουσίασε τὰ πράγματα κατὰ τρόπον ἀρκετὰ ἐντυπωσιακὸν καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ προβῶ εἰς μερικὰς παρατηρήσεις, ἰδίᾳ διότι μὲ ἠδίκησεν ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι δὲν μὲ ἐπρόσεξεν ἐπαρκῶς. Λέγει, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἐπικαλεσθῶ πρακτικά, τὰ ὁποῖα ἔχουν χαρακτηρισθῆ ἀπόρρητα καὶ ἐν τούτοις δηλῶ ὁ ἴδιος, ὅτι εἶναι ἀπόρρητα ἔγγραφα ἄλλης Κυβερνήσεως. Εἶπον ὅμως προηγουμένως, ὅτι δύναμαι νὰ τὰ ἐπικαλεσθῶ ὡς πρὸς τὰ σημεῖα ἐκεῖνα διὰ τὰ ὁποῖα διετύπωσα ἀπὸ Ἑλληνικῆς πλευρᾶς ἐπιφυλάξεις καὶ γνωρίζω ἐκ τῶν κειμένων, ὅτι κατεγράφησαν αἱ ἐπιφυλάξεις ἀκριβῶς ὡς τὰς διετύπωσα. Συνεπῶς οὐδεμία ἀντίφασις ὑπάρχει ὡς πρὸς αὐτό.

§39Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ἀλλὰ ποῖαι εἶναι αὗται αἱ ἐπιφυλάξεις;

§40Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Εἶναι ἐκεῖναι αἱ περικοπαὶ τὰς ὁποίας ἀνέφερον κατὰ τὴν περυσινὴν συζήτησιν. Εἰς τὸ ὅτι ἔχομεν μόνον πρακτικὰ τῆς Βρεταννικῆς Κυβερνήσεως καὶ δύναται μόνη αὐτὴ νὰ ἐπικαλεσθῇ τὰ πρακτικά της, ἡ ἀπάντησις, νομίζω ἐδόθη καὶ προηγουμένως. Δὲν δύναται ἡ Βρεταννικὴ Κυβέρνησις νὰ ἐπικαλεσθῇ ἔναντι ἡμῶν τὰ πρακτικά της κατὰ τρόπον ποὺ νὰ τοὺς προσδίδῃ ἀδιάσειστον κῦρος, διότι ἁπλούστατα ἡμεῖς, πλὴν τῶν περικοπῶν ἐκείνων τὰς ὁποίας ἠλέγξαμεν, δὲν ἔχομεν ἐλέγξει καὶ δὲν ἔχομεν διατυπώσει τὴν σύμφωνον γνώμην μας ὡς πρὸς τὸ ὅλον κείμενον. Συνεπῶς κατ’ οὐδὲν βαρύνει αὐτὴ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Τσιριμώκου. Ἐὰν θέλετε, ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι αὐτὰ τὰ πρακτικὰ ἀποτελοῦν ὑπομνηστικὸν σημείωμα, ἀλλὰ ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει δεσμεύουν ἡμᾶς. Κύριε συνάδελφε, βλέπετε λοιπόν, ὅτι παρουσιάσατε μὲν τὰ πράγματα πάρα πολὺ ὡραῖα, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν τὰ ἀπεδώσατε ὡς εἶχον καὶ ἐὰν μὲ εἴχατε προσέξει περισσότερον, νομίζω, δὲν θὰ ἐλέγατε αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπετε.

§41Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, πρῶτον φοβοῦμαι, ὅτι τὸ ἐπάγγελμα τὸ ὁποῖον ἤσκουν μέχρι πρὸ ὀλίγων ἐτῶν καταλήγει νὰ μοῦ εἶναι ἐλάττωμα, διότι ὁσάκις κανεὶς θέλῃ νὰ ἐλαττώσῃ τὴν σημασίαν τῶν ὅσων λέγω, ὁμιλεῖ περὶ τῆς δικανικῆς μου ἱκανότητος.

§42Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Νὰ διορθώσω καὶ νὰ εἴπω τῆς κοινοβουλευτικῆς σας ἱκανότητος ἐὰν αὐτὸ σᾶς ἱκανοποιῇ.

§43Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἂς εἶναι. Κύριε Ὑπουργέ, μοῦ εἴπατε πρίν, ὅτι δὲν σᾶς παρηκολούθησα. Ἀπαντῶ: Ἐπίσης. Διότι πράγματι πιστεύω, ὅτι δὲν κατέστη νοητὸν παρ’ ὑμῶν τὸ τί ἀκριβῶς σᾶς προσάπτω. Δὲν σᾶς προσάπτω, ὅτι τὸ κείμενον τῶν πρακτικῶν δὲν δύνασθε νὰ τὸ ἐπικαλεσθῆτε ἐναντίον τῆς Βρεταννικῆς Κυβερνήσεως. Τοῦτο βεβαίως δύνασθε νὰ τὸ πράξετε ἐφόσον ἐξ ἰδικοῦ των ἐγγράφου προκύπτει μία δήλωσις ἰδική μας. Λέγω ὅμως, ὅτι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐναντίον τοῦ ἐλέγχοντος βουλευτοῦ δὲν δύνασθε νὰ ἐπικαλῆσθε ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον δὲν δύνασθε νὰ καταθέσετε. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐζήτησε τὴν κατάθεσιν τῶν πρακτικῶν, τὰ ὁποῖα ἐπεκαλέσθητε σεῖς κατὰ τὴν ἀγόρευσίν σας καὶ ἐλέγατε πρὸς ἀπάντησιν, ὅτι δὲν ὑπάρχουν πρακτικά. Αὐτὸ νομίζω, ὅτι εἶναι ἄτακτον Κοινοβουλευτικῶς, ὄχι διπλωματικῶς ἀλλὰ Κοινοβουλευτικῶς ἄτακτον, νὰ ἐπικαλῆσθε πρακτικὰ τὰ ὁποῖα κατόπιν, νὰ λέγετε, ὅτι δὲν ὑπάρχουν, ὡς πρακτικά, ἀλλὰ μόνον ὡς ἀπόρρητα ἔγγραφα τῆς Βρεταννικῆς Κυβερνήσεως.

§44Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Δέχομαι τὴν ἐξήγησιν καὶ ἔχω νὰ κάμω μία προσθήκην: Ὅτι ἐὰν μοῦ ἐζητοῦντο αὐταὶ αἱ διευκρινιστικαὶ δηλώσεις διὰ τῶν ὁποίων κατεχωρήθησαν ὡρισμένα θέματα ἰδικά μας, αὐτὰ δύναμαι νὰ τὰ καταθέσω, δὲν δύναμαι νὰ καταθέσω τὸ σύνολον, τὸ ὁποῖον δὲν μοῦ ἀνήκει καὶ τὸ ὁποῖον μὲ δεσμεύει.

§45Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. ὑπουργὸν δι’ αὐτὸ ποὺ εἶπεν, ὅτι δὲν ἠμπορούσαμεν νὰ κρατήσωμεν πρακτικά, ἔπρεπε νὰ τελειώσωμεν γρήγορα. Αὐτὸ εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς ἀπὸ τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς. Ὅταν συνεζητεῖτο τὸ Κυπριακόν, ἡμεῖς ἐλέγομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει μία καὶ καλὴ νὰ τελειώσῃ τὸ Κυπριακὸν καὶ σήμερον ἔρχεται ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐκ τῶν ὑστέρων καὶ λέγει μάλιστα δὲν ἠμπορούσαμε, βιαζόμεθα, ἔπρεπε νὰ τελειώσῃ διότι ἔτσι ὑπηγόρευον τὰ συμφέροντα. Τὰ συμφέροντα τίνος; Τοῦ Ν.Α. Τ.Ο., ὄχι τοῦ Ἔθνους. Ἐγὼ δι’ αὐτὸ τὸν συγχαίρω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ἂν καὶ διπλωματικῶς ἐγὼ δὲν κάμνω τώρα κριτικὴν τοῦ παρελθόντος, διότι τὴν ἐκάμαμεν, ἀλλὰ τὸ λέγομεν διὰ τὸ μέλλον. Καὶ καλῶ ἐκείνην τὴν πλευρὰν νὰ καταλάβῃ τὸ ποῦ ὁδηγούμεθα ὅταν μία Κοινοβουλευτικὴ Κυβέρνησις ἡ ὁποία διακηρύττει, ὅτι κἄθε Ἐθνικὸν ζήτημα σοβαρὸν θὰ τὸ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὕστερα θὰ κάμῃ συμφωνίας. Μὲ τὸ Κυπριακὸν ἔγινε τὸ ἀντίθετον, ἔκαμε τὰς συμφωνίας καὶ μετὰ τὰς φέρνει καὶ σεῖς τὰς ἐπικρίνατε, μπράβο σας. Ἀλλὰ νὰ ξέρετε.... (θυμηδία ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς συμπολιτεύσεως).

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἐκυττάζατε ἐμένα ὅταν ὡμιλούσατε δὲν θὰ ἐγένετο αὐτό.

§47Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε, δὲν ὁμιλῶ καὶ πολύ, τὸ ξέρετε πολὺ καλά, ἀλλὰ τὰ λέγω διότι εἶναι χρήσιμα καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος διὰ νὰ μὴ γίνῃ εἰς τὸ μέλλον ὅ,τι ἔγινε διὰ τὸ Κυπριακόν. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν προσοχὴν ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἰδιαιτέρως τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι τώρα τελευταῖα, ὅτι κἄτι «ἀμιτσίτσιες» γίνονται μὲ τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν.

§48Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Τί σχέσιν ἔχει αὐτό;

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί σχέσιν ἔχει αὐτό, κ. Πασαλίδη, εἶσθε ἐκτὸς θέματος.

§50Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Δηλοῦμεν ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο, ὅ,τι συμφωνίας καὶ ἂν κάμετε ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ Κοινοβουλίου μὲ τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν, οὔτε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς οὔτε καὶ τὸ Κοινοβούλιον θὰ τὰς ἀναγνωρίσῃ. Ὅ,τι καὶ ἂν κάμῃ, θὰ τὸ φέρῃ εἰς τὸ Κοινοβούλιον καὶ τὸ Κοινοβούλιον νὰ ξέρῃ τὶ μαγειρεύεται.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Ε.Δ.Α., εἶσθε ἐκτὸς θέματος. Δὲν ἠμπορεῖτε ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως διὰ μὴ κατάθεσιν ἐγγράφων νὰ ὁμιλῆτε περὶ Δυτικῆς Γερμανίας καὶ......

§52Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Πρὸς ὄφελος τοῦ Κοινοβουλίου τὰ λέγω.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πασαλίδη, σεβασθῆτε τὸν Κανονισμόν, παρακαλῶ.

§54Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, θὰ διαμαρτυρηθῶ ἐγὼ ἔναντί σας.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ μὲ ἐξέπλησσεν ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο νὰ διαμαρτυρηθῆτε!

§56Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουργ. Ἐξωτερικῶν). Κακῶς εἴπατε, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ε.Δ.Α. εἶναι ἐκτὸς θέματος. Διὰ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς ΕΔΑ ἕνα θέμα ὑπάρχει: Δυτικὴ Γερμανία καὶ Ν.Α.Τ.Ο. (Χειροκροτήματα).

§57Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, κ. Πρόεδρε. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν σεῖς ἐδώσατε τὸν λόγον εἰς ἐκπρόσωπον πολιτικῆς μερίδος κατὰ τὸν Κανονισμόν. Καὶ χθὲς ἀκόμη, νομίζω, ὅτι ὁ κ. Μπακόπουλος, ἔλαβε τὸν λόγον ὑπὸ αὐτὴν τὴν ἰδιότητα.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡμίλησεν, ὡς ἐντεταλμένος τοῦ Κόμματος, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§59Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις... (δὲν ἠκούσθη).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἐκάματε ἕνα ὑπαινιγμὸν διὰ τὸ ζήτημα, ὅτι ἔδωσα τὸν λόγον εἰς ἄλλους καὶ ὄχι εἰς ὑμᾶς— ἂν θέλετε καθήσατε καὶ θὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον, δὲν θὰ σᾶς ἐμποδίσω νὰ παρέμβετε—ἔχω νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο: Ἄν ὡμίλησαν ρήτορες τινές ἐπὶ νομοσχεδίου, ὡμίλησαν ὡς ἐντεταλμένοι ἀγορηταί, διότι πρόκειται περὶ ἑνὸς θεσμοῦ τὸν ὁποῖον ὅλα τὰ Κόμματα καὶ τὸ Προεδρεῖον θέλει νὰ εὐνοήσῃ διὰ νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ρητόρων, προκειμένου περὶ ἑνὸς νομοσχεδίου. Προκειμένου ὅμως περὶ ἐκπροσωπήσεως τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων, οἱ ὁποῖοι δυνάμει τοῦ ἄρθρου 7, ἔχουν ὡρισμένα προνόμια νὰ παρεμβαίνουν εἰς ἐπερωτήσεις, ὅπου δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι, ἐπερωτήσεις αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν γενικευθῆ καὶ ἀποκλείεται ἡ παρέμβασις οἱουδήποτε ἄλλου πλὴν τοῦ ἐπερωτῶντος καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ ἢ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων, ἔχει τηρηθῆ ἡ ἀρχὴ νὰ ὁμιλοῦν μόνον οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων. Συνέβη τοῦτο: Πρὸ τριετίας, νομίζω, εἶχεν ἀσθενήσει βαρέως, εὐτυχῶς ἔγινε καλά, ὁ κ. Πασαλίδης, καὶ ἦλθε καὶ μὲ ἐπεσκέφθη ὁ κ. Ἡλιοῦ καὶ μοῦ εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν, παρὰ τὸν Κανονισμόν, νὰ στερηθῇ ἕνα μεγάλο κόμμα ἐκπροσώπου καὶ τῶν προνομίων τοῦ Ἀρχηγοῦ καὶ ἐνόμισα, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ τὸ ἀφήσω τὸ Κόμμα αὐτὸ χωρὶς νὰ ἐκπροσωπῆται, οὔτε νὰ ἐξαναγκασθῇ τὸ κόμμα εἰς τὴν ἐκλογὴν ἄλλου Ἀρχηγοῦ. Ἐδόθη, λοιπόν, μία ἐπιστολὴ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος, ὁ ὁποῖος ὥριζεν ὡς ἀντικαταστάτην καὶ ἀναπληρωτὴν του τὸν κ. Ἡλιοῦ. Αὐτὸ ἰσχύει καὶ σήμερον. Αὐτὸ συνέβη καὶ μὲ τὸν κ. Βενιζέλον, ὁ ὁποῖος, προκειμένου νὰ ἀπουσιάσῃ ἐπὶ μακρὸν μοῦ ἔστειλε ἐπιστολὴν καὶ μοῦ εἶπεν, ὅτι κατὰ τὴν ἀπουσίαν του ὁρίζει ἀναπληρωτὴν του τὸν κ. Κωστόπουλον. Ἐνόμισα, ὅτι πάλιν δι’ ἕνα κόμμα, ὅπως τῶν Φιλελευθέρων, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ ἀφήσω χωρὶς ἕνα μόνιμον ἀναπληρωτὴν ποὺ νὰ ἐκπροσωπῇ τὸ Κόμμα. Αὐτὸ δύναται νὰ ἰσχύσῃ καὶ διὰ τὸ Κόμμα τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ διὰ τὸ Κόμμα τὸ ἰδικόν σας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτὸ νὰ γίνεται κατ’ ἐναλλαγήν, δηλαδὴ νὰ μὴ γνωρίζωμεν ποῖος θὰ εἶναι ὁ ἀναπληρωτής. Τώρα, θὰ λάβετε τὸν λόγον, ἀλλὰ εἰς τὸ μέλλον παρακαλῶ καὶ τὸν κ. Τσιριμῶκον καὶ σᾶς, νὰ μοῦ κάμετε μίαν δήλωσιν ποῖος παγίως θὰ ἐκπροσωπῇ τὸν Ἀρχηγόν σας, διὰ νὰ λαμβάνῃ τὸν λόγον. Ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ, ὅτι οἱοσδήποτε βουλευτὴς θὰ ἠμπορῇ νὰ κάμνῃ χρέη Ἀρχηγοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν τὸ Προεδρεῖον ἔχει. Τώρα, ὁμιλήσατε ἐπὶ τῆς οὐσίας.

§61Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Θὰ ὁμιλήσω προηγουμένως ἐπ’ αὐτῶν ποὺ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, διότι ἡ τακτικὴ τῆς ἀναγνωρίσεως δικαιώματος εἰς βουλευτὰς ἐντεταλμένους ἐπὶ νομοσχεδίων, βεβαίως δὲν ὑπάρχει εἰς τὸν Κανονισμόν. Ὑπάρχει εἰς τὸ σχέδιον τοῦ νέου Κανονισμοῦ, τὸν ὁποῖον μὲ τόσην σπουδὴν ἠθελήσατε κατὰ τὴν ἔναρξιν αὑτῆς τῆς περιόδου, νὰ φέρετε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ κατὰ τὴν λῆξιν της δὲν τὸ βλέπομεν αὐτό. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐκάματε εἶναι ὀρθὸν διότι θέλετε τὴν καλὴν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλίου. Ἀλλὰ δὲν βλέπω διατὶ δὲν ἐπιτρέπετε εἰς τὸν ἐντεταλμένον ἑνὸς Κόμματος νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ ἑνὸς νομοσχεδίου καὶ δέν θὰ ἐπιτρέπετε νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ μιᾶς ἐπερωτήσεως.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ Κόμματα τὸ ἐζήτησαν αὐτό.

§63Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι μία ἐπερώτησις οἱαδήποτε, ἔχει ὀλιγωτέραν σημασίαν ἀπὸ ἓν οἱονδήποτε νομοσχέδιον. Εἴπατε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δέχεσθε οἱονδήποτε ἐκπρόσωπον οἱουδήποτε Κόμματος. Αὐτό, κ. Πρόεδρε, ὁμιλῶ διὰ τὴν ὑπάρχουσαν τάξιν εἰς τὴν Βουλὴν αὐτήν, δὲν ἀφορᾷ ἡμᾶς, ἀλλὰ τὸ Κόμμα διὰ τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ κανείς. Ἐὰν τὸ Κόμμα μοῦ ἀναθέσῃ νὰ ὁμιλήσω διὰ τὸ θέμα αὐτό, αὐτὸ ἀφορᾷ τὸ Κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐπεμβαίνω εἰς τὸ συγκεκριμένον γεγονός, λέγω, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι μόνιμος αὐτὸς ὁ ὁποῖος θὰ ἐκπροσωπῇ ἕνα Κόμμα.

§65Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Δὲν τὸ ἐτηρήσατε πάντοτε αὐτό. Ἄλλωστε τὸ Κόμμα εἶναι παρὸν καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν διαμαρτύρεται, παραδέχεται αὐτὸ ποὺ λέγω. Τώρα ἐπὶ τῆς οὐσίας. Ὁμολογῶ καὶ ἐγὼ, ὅτι ἐξεπλάγην ἀπὸ τὰς δηλώσεις τὰς ὁποίας ἔδωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὁ ἴδιος ἐτόνισε, ὅτι τὰ πρακτικὰ παρομοίων διασκέψεων ἀποτελοῦν τὸ σπουδαιότερον ἑρμηνευτικὸν κείμενον διὰ τὴν ἑρμηνείαν τῶν σχετικῶν συμφωνιῶν καὶ ἐρωτῶ: Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἔχουν ληφθῆ πρακτικὰ μιᾶς τοιαύτης σπουδαιότητος συνεργασίας καὶ πῶς ἐπετράπη νὰ τηρηθοῦν πρακτικὰ ἀπὸ μίαν μεγάλην δύναμιν καὶ νὰ θεωροῦνται ἀπόρρητα καὶ νὰ μὴ δύναται ἡ Ἑλλὰς νὰ τὰ χρησιμοποιήσῃ. Ὅτι τὰ πρακτικὰ αὐτὰ εἶναι γνωστὰ καὶ εἰς τὴν Τουρκίαν καὶ εἰς τοὺς ξένους. Τὰ ἀγνοεῖ μόνον ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Φοβοῦμαι, ὅτι ἡ μὴ τήρησις τῶν πρακτικῶν ἴσως εἶναι ἕνα πρόσχημα, διότι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον τηροῦνται τὰ πρακτικὰ ἔχει πολὺ ἁπλοποιηθῆ. Ὑπάρχουν μαγνητόφωνα, ὑπάρχουν στενογραφικαὶ μηχαναὶ καὶ δὲν νοεῖται διάσκεψις ἄνευ πρακτικῶν. Ἐδῶ, ὅταν διασκέπτωνται οἱ Σύλλογοι οἱ ἐπαγγελματικοὶ διὰ τὰ συμφέροντά των, τηροῦνται ἀπολύτως καὶ ἐπακριβῶς καὶ ἐστενογραφημένα πρακτικά. Ἀλλὰ φοβοῦμαι, ὅτι ἡ μὴ τήρησις πρακτικῶν ἔχει σχέσιν μὲ μίαν πολιτικὴν συσκότισιν, ἡ ὁποία ἀτυχῶς ἔχει ἐγκαινιασθῆ ἀφ’ ἧς τὸ μέμα, τὸ Κυπριακόν, τὸ χειρίζεται ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Γνωρίζομεν, ὅτι ὄχι μόνον ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ αἰφνιδιάσθη μὲ τὰς συμφωνίας, παρὰ τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεώς σας, ἀλλὰ καὶ τὸν Ἀρχηγὸν τῆς ΕΟΚΑ δὲν εἴχατε ἐνημερώσει ἐν τῷ συνόλῳ ἐπὶ τῶν συμφωνιῶν.

§66Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ. (Ὑπουρ. Ἐξωτερικῶν). Δὲν πρόκειται, κύριοι, νὰ εἰσέλθω καὶ ἐδῶ εἰς τὴν οὐσίαν. Περιορίζομαι νὰ εἴπω, ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα ὑπερήφανοι διὰ τὴν πολιτικήν μας καὶ διὰ τὰ ἀποτελέσματά της ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Θέλω μίαν ἄλλην ἐξήγησιν νὰ δώσω πρὸς τὸ Σῶμα. Ὁ κ., ἐξ Ἀθηνῶν, συνάδελφος, εἶπεν, ὅτι ἐφ’ ὅσον παρεδέχθημεν, ὅτι εἶναι σημαντικὰ ἑρμηνευτικὰ στοιχεῖα, ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν πρακτικά. Ἡ ἀνάγκη τῶν πρακτικῶν εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ἥτις εἶχε τόσας τεχνικὰς δυσκολίας, ἦτο πολὺ μικροτέρα, διότι διὰ τῶν συμφωνιῶν, τὰς ὁποίας συνήψαμεν, ἐθέσαμεν ἁπλῶς τὰ γενικὰ πλαίσια καὶ κατὰ τὰ ὑπόλοιπα ἀφήσαμεν κυρίως, εἰς τοὺς ἰδίους τοὺς Κυπρίους, ὅπως συνεργασθοῦν καὶ μὲ ἡμᾶς, ἵνα κατορθωθοῦν αἱ πρακτικαὶ συμφωνίαι. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ συμφωνιῶν αἱ ὁποῖαι θὰ ἐρρύθμιζον ὅλας τὰς λεπτομερείας ὥστε νὰ εἶναι ἀναπόδραστος ἡ ἀνάγκη ἑρμηνείας ὅλων τῶν λεπτομερειῶν. Ἐθέσαμεν ἁπλῶς γενικὰ πλαίσια. Ἀπὸ τὰ κείμενα ποὺ θὰ προκύψουν θὰ ἴδητε, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ βασικὴ διάρθρωσις τοῦ Κράτους ἡ ὁποία ἔγινε διὰ τῶν συμφωνιῶν τῆς Ζυρίχης, λαμβάνει ἐντελῶς διὰ τοῦ Συντάγματος, ἐντελῶς ἄλλην πληρότητα. Κατὰ συνέπειαν δὲν ἦτο ἀναπόδραστος ἡ ἀνάγκη λεπτομερειακῶν ἑρμηνειῶν τῶν συμφωνηθέντων. (Χειροκροτήματα).

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Ζαννῆ. Προτάσσεται ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Κύρκου. Ὁ κ. Ψαρρέας, Ὑφυπουργὸς Προνοίας εἶναι ἀπών. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, εἶναι πρώτη διὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ἂν ἐπιτρέπῃ, νὰ διακόψωμεν διὰ 10 λεπτά.

§68ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν διὰ 10 λεπτά. (Ὥρα 8.00 μ. μ.) (Μετὰ τὴν διακοπὴν) (Ὥρα 8.10′ μ. μ.)

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κ. Π. Κανελλόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§71Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, κ. συνάδελφοι, ἔκτακτοι ἀνάγκαι ἐπέβαλον εἰς τοὺς κυρίους Ὑπουργούς, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ εἶναι παρόντες ἀπόψε νὰ ἀπουσιάσουν. Ὁ κ. Μάρτης συνώδευσε, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἦτο ἀπολύτως ἀναγκαῖον, καὶ προεβλέπετο ὑπὸ τοῦ ἐπισήμου προγράμματος, τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Γιουγκοσλαβικῆς Κυβερνήσεως, κ. Ντοντόροβιτς εἰς Θεσσαλονίκην καὶ αὔριον θὰ μεταβῇ μετ’ αὐτοῦ εἰς τὴν Πτολεμαΐδα. Ὁ κ. Ψαρρέας, ἀπουσιάζει λόγῳ ὑπηρεσιακῆς ἀνάγκης. Ὁ κ. Γκίκας ἠδιαθέτησε καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔλθῃ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ μία ἐπείγουσα ἀνάγκη τοῦ ἐπέβαλε νὰ μὴ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸ χρέος τῆς παρουσίας του ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐκφράζω τὴν λύπην μου πρὸς τὴν Βουλὴν διὰ τὸ ὁμαδικὸν αὐτὸ κώλυμα τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελα νὰ διαβεβαιώσω καὶ ὑμᾶς, κ. Πρόεδρε, καὶ τοὺς κυρίους συναδέλφους, ὅτι εἶναι ἀπολύτως δικαιολογημένον.

§72Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ὑπάρχει ἐπερώτησις διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐργασίας.

§73Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Αὐτὴν τὴν στιγμὴν πληροφοροῦμαι, ὅτι ἔχει 39 πυρετόν. Δὲν εἶναι φυσικὰ δυνατὸν νὰ τὸν ἀναγκάσωμεν νὰ ἐγερθῇ ἀπὸ τὸ κρεββάτι. Ἐὰν ὑπάρχῃ μία γενικὴ ἐπερώτησις τῆς ὁποίας ἡ ἐξέτασις εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄνευ τῆς παρουσίας τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, εἶμαι πρόθυμος ὅπως παραστῶ καὶ δώσω τὴν ἀπάντησιν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§75ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως, ἀναφορὰς ἐρωτήσεις καὶ Νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 8.55′ μ. μ.)