1959.11.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 9η

Παρασκευὴ 27 Νοεμβρίου 1959

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.10′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Παυλόπουλος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§4Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ;

§6Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Διατί, κ. Πρόεδρε; Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ θὰ ἤθελα δύο λέξεις νὰ εἴπω.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν γνωρίζω τί θέμα προέκυψεν, ἀφοῦ ἡ συνεδρίασις δὲν ἤρχισεν ἀκόμη.

§8Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζετε τί θέμα προέκυψεν, ἀφοῦ δὲν ὡμίλησα ἀκόμη. Κύριε Πρόεδρε, ὑπολείπονται νὰ ἀγορεύσουν 7 ἀρχηγοί. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι θὰ ἀγορεύσουν 4 Ὑπουργοὶ καὶ μετὰ ἀρχίζει ὁ κατάλογος τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι 38 ὡς χθὲς εἴπατε. Θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις αὔριον πρὸ μεσημβρίας μὲ τὸ ρυθμὸν τὸν ὁποῖον ἔχομεν. Ἄλλως τε δὲν βλέπω διὰ τίνα λόγον, ἐνῷ τὸ Σύνταγμα ὁμιλεῖ περὶ 5 ἡμερῶν καὶ κατ’ ἀναλογικὴν ἑρμηνείαν μὴ ἐφαρμοζομένων τῶν συνταγματικῶν αὐτῶν διατάξεων καὶ ἐπὶ θέσεως πολιτικοῦ ζητήματος ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, διατὶ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχίσωμεν τὴν Δευτέραν καὶ τὴν Τρίτην, διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ὁμιλήσουν οἱ βουλευταὶ καὶ νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία τὴν Τρίτην τὰ μεσάνυκτα ἢ τὴν Τετάρτην τὸ ἀπόγευμα.

§9Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Οὐδεὶς εἶπεν, ὅτι θὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις αὔριον τὴν ἑσπέραν. Εἴπομεν, ὅτι θὰ ἀρχίσῃ τὴν Πέμπτην καὶ θὰ τελειώσῃ τὴν Δευτέραν, χωρὶς διακοπὴν Κυριακῆς. Αὐτὸ συνεφωνήσαμεν. Συνεπῶς ὑπάρχει χρόνος. Ἀρκεῖ νὰ γίνῃ καλὴ χρῆσις τοῦ χρόνου. Ἐγὼ ἐδήλωσα, ὅτι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ ὁμιλήσουν πέραν τῶν 4–5 ρητόρων, εἰς τρόπον ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν ὅλος ὁ ὑπόλοιπος χρόνος νὰ διατεθῇ ὑπὲρ τῶν ρητόρων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§10Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κατὰ μίαν συμφωνίαν, ἡ ὁποία εὐτυχῶς δὲν ἐκτελεῖται, θὰ ἐκρατεῖτο μέχρι τοῦ Φεβρουαρίου ἡ συζήτησις. Τώρα πηγαίνομεν εἰς τὸ ἕτερον ἄκρον καὶ θέλομεν νὰ τερματισθῇ ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν, διότι περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§11Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν τερματίζεται αὔριον ἡ συζήτησις. Συνεφωνήσαμεν νὰ τερματισθῇ τὴν Δευτέραν. Συνεπῶς, ὑπάρχουν, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς σημερινῆς, ἄλλαι τέσσαρες συνεδριάσεις.

§12Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐγὼ κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν διεμαρτυρήθην διὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Κυριακῆς, ὅπως ἀνεγράφη καὶ εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ δὲν νομίζω ὅτι ἠμπορούσαμεν νὰ συνεδριάσωμεν τὴν Κυριακὴν, δοθέντος, ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἐφημερίδες, καὶ δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἑπομένως δημοσιότης.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ληφθῆ ἀπόφασις ἐν προκειμένῳ.

§14Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀφήσατέ με νὰ ὁμιλήσω. Συνεφωνήσαμεν διὰ τὰς 5 ἡμέρας καὶ ἐκάναμεν μίαν παραχώρησιν. Ἀλλὰ διὰ τὴν Κυριακὴν δὲν συνεφωνήσαμεν καθόλου.

§15Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Θὰ παρεκάλουν, κ. Πρόεδρε, νὰ μὴ ὁμιλῆτε περὶ παραχωρήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἔκανε τὴν παραχώρησιν τῶν 48 ὡρῶν, μολονότι ἡ Ἀντιπολίτευσις διὰ τοῦ κ. Μαρκεζίνη, ἐδέχθη, ὅτι τὸ 48ωρον εἶναι ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως. Εἴπομεν, ὅτι ἡμεῖς παραιτούμεθα τοῦ 48ώρου, ἡ δὲ Ἀντιπολίτευσις δέχεται τὸ 5θήμερον. Ὅταν εἶπον ἐγώ, ὅτι δὲν ἦτο φρόνιμον ὑπάρχοντος πολιτικοῦ θέματος νὰ διχοτομηθῇ ἡ συζήτησις λόγῳ μεσολαβήσεως τῆς Κυριακῆς, ὁ κ. Μαρκεζίνης ἐδέχθη ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ συζήτησις συνεχής. Εἶχον λοιπόν, τὴν ἐντύπωσιν, ὅπως εἶχε τὴν ἐντύπωσιν καὶ τὸ Σῶμα, ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ ἐπῆλθε συμφωνία.

§16Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν συνεφώνησα.

§17Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελον νὰ εἴπω δύο λόγια διὰ τὴν τάξιν. Περίπου εἰς τὸ τέλος τῆς συζητήσεως ὑπεβλήθησαν δύο προτάσεις. Ἡ μία τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιμένοντος νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τὴν ἑπομένην ἡμέραν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι τὴν Τετάρτην—μετὰ 24 ὥρας, καὶ μία ἄλλη νὰ τερματισθῇ πάντως ἐντὸς πέντε ἡμερῶν. Παρένεβην ἐγὼ καὶ εἶπον, ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ θεωρήσωμεν τὰς δύο προτάσεις συνταυτιζομένας, καὶ κατὰ συνέπειαν νὰ ἀρχίσωμεν μετὰ 48 ἀντὶ 24 ὥρας, καὶ νὰ τερματίσωμεν ἐντὸς 5 ἡμερῶν συνεχοῦς ἐργασίας. Αὐτὰ δὲ ἀνεγράφησαν εἰς τὰ πρακτικά. Πράγματι τὴν ὥραν ποὺ ἐγένετο ἡ συμφωνία, ὑπῆρξαν διαμαρτυρίαι. Ἀλλὰ εἰς τὰ πρακτικὰ ἀνεγράφη καὶ δὲν μετεβλήθη ἡ ἀπόφασις. Ὑπολείπεται τώρα, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν αἱ ἔντονοι αὐταὶ διαμαρτυρίαι, νὰ μεταβάλῃ ἡ πλειοψηφία τὴν ἀπόφασίν της κατὰ μίαν ἡμέραν, διὰ νὰ μὴ γίνῃ ἡ συνεδρίασις τῆς Κυριακῆς παρατεινομένης τῆς συζητήσεως μέχρι τῆς Τρίτης. Ἀλλὰ ἡ συμφωνία ἦτο συμφωνία.

§18Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, κ. Πρόεδρε. Νομίζω, ὅτι εἶναι σαφές, ὅτι τόσον τὸ 48ωρον, ὅσον καὶ τὸ πενθήμερον, δὲν τίθεται Συνταγματικὴ προϋπόθεσις ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἔθεσε θέμα ἐμπιστοσύνης. Ὄντως τὸ 48ωρον ὑπῆρξε παραχώρησις τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ πενθήμερον ὅμως ὑπῆρξε παραχώρησις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ διαχωρισθῇ τὸ 48ωρον ἀπὸ τὸ πενθήμερον, διότι συνοδεύεται ἀπὸ τὸ Σύνταγμα. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ὑπάρχει ἡ συμφωνία διὰ συνεδριάσεις συνεχεῖς πέντε ἡμερῶν. Ἀλλὰ οὐδαμῶς ὑπῆρξε συμφωνία, ὅτι πρέπει νὰ συνεδριάσωμεν καὶ τὴν Κυριακήν. Ὅταν δὲ τὸ Σύνταγμα ὁμιλῇ περὶ πέντε συνεχῶν συνεδριάσεων, ἐννοεῖ ἀναμφισβητήτως συνεδριάσεις χωρὶς νὰ παρεμβληθῇ συνεδρίασις ἄλλη Κοινοβουλευτικοῦ Ἐλέγχου ἢ νομοθετικῆς ἐργασίας. Δὲν ἐννοεῖ τὸ Σύνταγμα, ὅτι πρέπει νὰ συνεδριάζωμεν καὶ τὴν Κυριακήν. Κατὰ συνέπειαν νομίζω, ὅτι ἐφ’ ὅσον οὐσιαστικὸς λόγος συντρέχει νὰ ἔλθουν εἰς τὴν δημοσιότητα τὰ ὅσα θὰ λεχθοῦν ἐδῶ μέσα, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ λόγους νὰ ἐπιμείνῃ διὰ τὴν Κυριακήν. Εἴτε τὰ μεσάνυκτα τῆς Δευτέρας, εἴτε τὰ μεσάνυκτα τῆς Τρίτης τελειώσωμεν, εἰς τὸ τέλος τὸ ἴδιον πρᾶγμα εἶναι.

§19Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε, δὲν νομίζω, ὅτι ἔχουν δίκαιον οἱ διατυποῦντες τὴν ἄποψιν, ὅτι δὲν συνεφωνήθη συνεχὴς συζήτησις. Διότι ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ὅτι ὑπεστήριξα ἐγὼ τὴν ἄποψιν, ὅτι δὲν θὰ πρέπει νὰ διχοτομηθῇ ἡ συζήτησις. Καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐγένετο δεκτὸν αὐτὸ χωρὶς νὰ διατυπωθῇ ἀντίρρησις. Θὰ ἦτο δυνατόν, κύριοι συνάδελφοι, ἐφ’ ὅσον θὰ γίνῃ αὔριον συνεδρίασις, νὰ κάμωμεν ἐνδεχομένως δύο συνεδριάσεις τὴν Δευτέραν, διὰ νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις τὴν Δευτέραν τὸ βράδυ. Ἐγὼ ἐπιμένω ἐπὶ τῆς ἀπόψεως, ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν συνεδρίασιν καὶ τὴν Κυριακήν. Ἐὰν ὅμως δὲν κάμωμεν συνεδρίασιν τὴν Κυριακήν, τότε νὰ γίνουν δύο συνεδριάσεις τὴν Δευτέραν, διὰ νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις τὴν Δευτέραν τὸ βράδυ. Ἔχω δὲ τὴν γνώμην ὅτι οὕτω ὁ ἴδιος χρόνος θὰ διατεθῇ, χωρὶς νὰ παρατείνεται ἡ συζήτησις. Θὰ παρεκάλουν λοιπόν, νὰ θεωρηθῇ ὡς ὁριστικὴ ἡ συμφωνία αὐτή.

§20Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἡ αὐριανὴ συνεδρίασις θὰ εἶναι πρωϊνή;

§21Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει προτίμησιν ἐπ’ αὐτοῦ. Ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις τὴν ἑσπέραν τῆς Δευτέρας. Τὰ λοιπὰ τὰ ἀφήνει εἰς τὴν πρωτοβουλίαν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ κάμωμεν αὔριον τὴν πρωΐαν Συνεδρίασιν, ὥραν 11ην καὶ ἐπίσης δύο συνεδριάσεις τὴν Δευτέραν, μίαν εἰς τὰς 10 π.μ. καὶ μίαν εἰς τὰς 6 μ.μ. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τοῦ Κέντρου καὶ τῆς Ἀριστερᾶς).

§23Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἀντὶ τῆς 11ης π.μ. νὰ ἀρχίσωμεν εἰς τὰς 10 π.μ., διὰ νὰ ὑπάρξῃ περισσότερος χρόνος. Αὐτὸ τὸ προτείνω ὑπὲρ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεσθε νὰ ἔχωμεν συνεδρίασιν αὔριον τὴν πρωΐαν, ὥραν 10ην, ἀντὶ τοῦ ἀπογεύματος;

§25ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Κέντρου, Ἀριστερᾶς). Ὄχι, ὄχι.

§26Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Πρέπει νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς. Λοιπόν, ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἡ Ἀριστερά, τὸ πρωΐ αὔριον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ, διότι ἔχομε τὸ Συνέδριον τοῦ Κόμματος. Τὸ λέγω, διὰ νὰ μὴ λέγετε, ὅτι κωλυσιεργοῦμεν, ἀλλὰ ἡμεῖς δὲν θὰ ἔλθωμεν αὔριον. Νομίζω, ὅμως, ὅτι δὲν ἔχει σημασίαν, οὔτε διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν θὰ συνεδριάσωμεν αὔριον, ἢ μεθαύριον. Πόσας συνεδριάσεις ἔχομεν ἕως τώρα; Ἔχομεν μίαν. Ὑπολείπονται ἀκόμη τέσσαρες. Ἠμποροῦμε λοιπὸν νὰ κάμωμε συνεδρίασιν καὶ τὴν Δευτέραν καὶ τὴν Τρίτην. Τί σημασίαν ἔχει; Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι γνωστόν. Ἡμεῖς εἴπομεν ἐκ τῶν προτέρων ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ χάνωμεν τὸν καιρόν μας τώρα. Νὰ γίνουν συνεδριάσεις καὶ τὴν Δευτέραν καὶ τὴν Τρίτην, ὁπότε καὶ κάμομεν ψηφοφορίαν. Ἂς μὴ χάνωμε τὸν καιρόν μας εἰς τὰ τυπικά. Ἡ οὐσία εἶναι, ὅτι αὔριον τὸ πρωΐ ἡ Ἀριστερὰ Ἀντιπολίτευσις, ἴσως καὶ πολλοὶ ἄλλοι, δὲν θὰ ἠμπορέσουν νὰ ἔλθουν. Δι’ αὐτὸ ἂς γίνῃ συνεδρίασις τὴν Δευτέραν. Κυριακὴ καμμία φορὰ δὲν ἔγινε συνεδρίασις. Πυρκαϊὰ εἶναι; Κατακλυσμὸς εἶναι; Διατὶ νὰ συνεδριάσωμεν Κυριακήν; Πάντως ἡμεῖς, ὅπως καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἐτονίσαμεν, ὅτι ξεύρομε τὰ ἀποτελέσματα τῆς ψηφοφορίας. Δὲν πρόκειται τίποτε νὰ προσθέσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ψηφοφορία, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ. Τὸ θέμα εἶναι νὰ διαφωτισθῇ ὁ λαός, νὰ ὁμιλήσουν καὶ οἱ βουλευταὶ τῶν κομμάτων, ἀπὸ τοὺς ὁποίους πολλοὶ εἶναι —τὸ εἶπον ἀνοικτὰ— εἰς μερικὰ ζητήματα ἀνώτεροι καὶ ἀπὸ ἡμᾶς. Πρέπει, λοιπόν, νὰ ἀκουσθοῦν καὶ αὐτοί, διὰ νὰ διαφωτισθῇ ὁ λαός. Δι’ αὐτὸ κάμομεν τὴν συζήτησιν καὶ διὰ τίποτε πάρα πάνω.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατόπιν τούτου, ἡ πρότασίς μου, ἡ ὁποία ἦτο καὶ ἐξυπηρετικὴ τῶν ρητόρων, νὰ γίνῃ δηλαδὴ συνεδρίασις αὔριον τὴν πρωΐ, δὲν βλέπω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ. Συνεπῶς θὰ συνεδριάσωμεν αὔριον τὸ ἀπόγευμα. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὸ ζήτημα τῆς Κυριακῆς, ἐλπίζω νὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§28Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Δι’ αὔριον τὴν πρωΐαν ἀπερρίφθη;

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ συνέστησα νὰ συνεδριάσωμεν αὔριον τὴν πρωΐαν, ἡ μείζων Ἀντιπολίτευσις ὅμως προέβαλεν ἓν ἀξιόλογον κώλυμα. Κατόπιν αὐτοῦ ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν δύναμαι νὰ ἐπιμείνω. Ἀπὸ ἀπόψεως βεβαίως ἐξυπηρετήσεως τῶν ρητόρων θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ συνεδριάσωμεν τὴν πρωΐαν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἡ μείζων Ἀντιπολίτευσις προέβαλε κώλυμα, ἐγώ, τοὐλάχιστον, δὲν ἐπιμένω... Συνεπῶς, θὰ συνεδριάσωμεν αὔριον τὸ ἀπόγευμα. Πέραν τούτου, ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, δέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, νὰ συνεδριάσωμεν τὴν Δευτέραν, ἀπὸ τῆς 10ης πρωϊνῆς;

§30ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτή, δεκτή.

§31Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Θὰ συνεδριάσωμεν τὴν πρωΐαν τῆς Δευτέρας καὶ τὸ ἀπόγευμα, διὰ νὰ τερματίσωμεν μέχρι τοῦ μεσονυκτίου. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἀπὸ τὰς 10 τὸ πρωΐ ἕως τὰς 12 τὸ βράδυ εἶναι τόσες ὧρες, ὥστε θὰ ὑπάρξῃ ἄνεσις χρόνου, διὰ νὰ ὁμιλήσουν οἱ περισσότεροι τῶν ρητόρων. Ἐὰν δὲ δεχθῶμεν, ὅτι 5 συνεδριάσεις, μὲ μέσον ὅρον ἐργασίμων ὡρῶν 5–6 καὶ ½ ὥραν διὰ τὴν ἀγόρευσιν κἄθε ρήτορος μᾶς δίδουν χρόνον δι’ ἀγόρευσιν 60 βουλευτῶν, νομίζω, ὅτι ὁ χρόνος ἐπαρκεῖ. Εἴμεθα, λοιπόν, σύμφωνοι.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς, τὴν Δευτέραν θὰ συνεδριάσωμεν καὶ τὴν πρωΐαν καὶ τὸ ἀπόγευμα.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως ἐκφράσεως ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων κ. Γ. Παπανδρέου, ἔχει τὸν λόγον.

§33Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἡ θέσις πολιτικοῦ ζητήματος δημιουργεῖ τὴν ὑποχρέωσιν ἀπασχολήσεως μὲ τὸ σύνολον τῶν θεμάτων τῆς κυβερνητικῆς δραστηριότητος. Ἀλλὰ εἶναι προφανές, ὅτι εἰς τόσην ἔκτασιν εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ ἀνάπτυξις. Θὰ ἀκολουθήσω καὶ ἐγὼ διὰ τοῦτο τὴν γραμμήν, τὴν ὁποίαν ἐχάραξεν ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία διὰ τῶν δύο ἁρμοδίων Ὑπουργῶν ἀνέπτυξε τὴν ἐξωτερικὴν καὶ τὴν οἰκονομικήν της πολιτικήν. Ποία εἶναι ἡ γνώμη μου διὰ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς χώρας, ἔχω ἐπανειλημμένως ἐκθέσει ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Καὶ ἐμμένω, ὅπως εἶναι φυσικόν, εἰς τὴν γραμμήν μου. Τὸν παρελθόντα Ἰούνιον, ἐξ ἀφορμῆς μιᾶς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν ἀτομικῶν βάσεων εἰς τὴν χώραν, εἶχον προσδιορίσει περισσότερον συγκεκριμένως τὰς ἀπόψεις μου. Εἶχον δηλώσει τότε: «Φρονῶ, ὅτι εἰς τὰ οἰκονομικὰ καὶ πολιτιστικὰ θέματα εὔλογος εἶναι ἡ χωριστὴ συνεννόησις Κρατῶν–μελῶν τοῦ ΝΑΤΟ μὲ τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν καὶ τοὺς δορυφόρους της. Εἰς τὰ θέματα ὅμως τῆς ἀσφαλείας καὶ τῆς ἀμύνης, ἡ συζήτησις δὲν ἐπιτρέπεται νὰ διεξάγεται μεμονωμένως, διότι ἡ ἀσφάλεια, ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας τοῦ κόσμου, εἶναι συλλογική. Καὶ μόνον ἐντὸς τῆς συλλογικῆς ἀσφαλείας κατοχυροῦται ἡ ἐθνική μας ἀσφάλεια. Μεμονωμένη καὶ αὐτόβουλος διαπραγμάτευσις θεμάτων ἀσφαλείας ὁδηγεῖ εἰς ἐξάρθρωσιν τῶν συμμαχιῶν μας, τῶν ὁποίων ὅμως ἡ ἀλληλεγγύη καὶ ἡ ἑνότης ἔναντι τῆς μονολιθικότητος τοῦ Σοβιετικοῦ Συνασπισμοῦ εἶναι ἡ μόνη ἐγγύησις καὶ τῆς εἰρήνης γενικῶς καὶ τῆς ἐθνικῆς μας ἀσφαλείας. Αἱ διαπραγματεύσεις τῶν θεμάτων τῆς ἀσφαλείας πρέπει νὰ εἶνε ὑπόθεσις τῶν συνασπισμῶν ὅπως ἀκριβῶς συμβαίνει σήμερον. Καὶ ἐντὸς τοῦ συνασπισμοῦ τοῦ ἐλευθέρου κόσμου ἕκαστον μέλος δικαιοῦται καὶ ὀφείλει νὰ ὑπερασπίζῃ θαρραλέως τὰς ἰδέας του καὶ νὰ ἐπηρεάζῃ τὰς κοινὰς ἀποφάσεις. Προβάλλεται ὡς παράδειγμα πρὸς μίμησιν ἡ Γιουγκοσλαυΐα, ἀλλὰ παραγνωρίζεται ἡ ἰδιορρυθμία της. Ἡ Ἑλλὰς δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην ἀκροβασίας μεταξὺ Ἀνατολῆς καὶ Δύσεως. Τελοῦσα ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν τοῦ Κομμουνιστικοῦ Πανσλαυϊσμοῦ, ὅπως τὸν προσδιορίζει ἡ γεωγραφία καὶ ἡ ἱστορία, εὑρίσκει τὴν θέσιν της εἰς τὴν ἀμυντικὴν συμμαχίαν τοῦ ἐλευθέρου κόσμου». Αὐτὴ εἶναι ἡ γραμμὴ πορείας, τὴν ὁποίαν ἔχομεν χαράξει εἰς τὰ θέματα τῆς ἐξωτερικῆς μας πολιτικῆς. Ἠκούσαμεν, ὅμως, ὅτι αἱ σημεριναὶ περιστάσεις παρέχουν τὴν εὐκαιρίαν εἰς τοὺς μικροὺς νὰ γίνουν μεγάλοι.... Ἠκούσαμεν, ὅτι προσφέρεται ἡ εὐκαιρία νὰ χαράξωμεν ἰδικήν μας ἀνεξάρτητον ἐξωτερικὴν πολιτικήν... Ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν δίδομεν εἰς αὐτὴν τὴν πρότασιν εἶναι, ὅτι ἔχομεν χαράξει ἐξωτερικὴν πολιτικήν. Εἶναι ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ τῆς ἐντάξεως εἰς τὴν Ἀτλαντικὴν Συμμαχίαν τοῦ ΝΑΤΟ. Ὅσοι τὸ προτείνουν, ἐννοοῦν νὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὸ ΝΑΤΟ καὶ νὰ χαράξωμεν ἄλλην πολιτικήν, ἢ νὰ μείνωμεν εἰς τὸ ΝΑΤΟ, νὰ ἔχωμεν τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς ἀμυντικῆς συμμαχίας τοῦ ΝΑΤΟ καὶ ταὐτοχρόνως νὰ χαράξωμεν καὶ μίαν ἄλλην πολιτικήν; Ἀλλὰ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, δὲν θὰ εἶναι πολιτική. Θὰ εἶναι Βαβυλωνία, θὰ εἶναι ἀποσύνθεσις. Ἐλέχθη ἐπίσης, ὅτι τοιουτοτρόπως πρόκειται νὰ γίνωμεν «οὐραγοί». Δὲν ὑπάρχει οὔτε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, οὔτε εἰς τὴν Ἑλλάδα κανείς, ὁ ὁποῖος θὰ κατεδέχετο νὰ συστήσῃ εἰς τὸ Ἔθνος νὰ καταστῇ οὐραγός. Δὲν πρόκειται νὰ γίνωμεν οὐραγοί. Ἁπλῶς εἴμεθα σύμμαχοι. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδιότης μας καὶ αὐτὴν τὴν ἰδιότητα διατηροῦμεν. Ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι λέγουν: «Ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ὁ Τίτο εἶναι μία πολιτικὴ ἀξιόλογος, ἐκτὸς τῶν δύο συνασπισμῶν». Ὅσοι τὸ ὑποστηρίζουν ἀσφαλῶς κατέχονται ἀπὸ ἀφέλειαν. Διότι ἡ πολιτική, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ὁ Τίτο, δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα ἐπιλογῆς, εἶναι ἀποτέλεσμα ἀνάγκης. Ὁ Τίτο ἐκφράζει τὸν Ἐθνικὸν Κομμουνισμόν. Διότι εἶναι «ἐθνικός», δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀνήκῃ εἰς τὸν Σοβιετικὸν Συνασπισμόν, ὁ ὁποῖος εἶναι διεθνιστικός. Καὶ διότι εἶναι Κομμουνισμὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀνήκῃ εἰς τὰς Δημοκρατίας τῆς Δύσεως. Ἐὰν συνεμάχει μὲ τὴν Μόσχαν θὰ ἐγένετο δορυφόρος. Ἐὰν προσεχώρει εἰς τὴν Δύσιν, θὰ ἐγένετο ἀποστάτης. Καὶ διὰ νὰ μὴ γίνῃ, οὔτε δορυφόρος, οὔτε ἀποστάτης, αἰωρεῖται εἰς τὸ κενόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀνάγκη εἰς τὴν ὁποίαν ὑποκύπτει. Δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα ἐπιλογῆς, εἶναι ἀποτέλεσμα ἀνάγκης. Δὲν εἶναι πρότυπον πρὸς μίμησιν, εἶναι πρότυπον πρὸς ἀποφυγήν. Ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες, μὲ τὴν γεωγραφίαν καὶ τὴν ἱστορίαν μας, ἔχομεν τὴν φυσικὴν θέσιν μας. Καὶ ἡ φυσικὴ θέσις μας εὑρίσκεται ἐντὸς τῶν κόλπων τῶν ἐλευθέρων λαῶν. Προσδιωρίσαμεν τὴν πολιτικὴν, τὴν ὁποίαν θεωροῦμεν ὠφέλιμον εἰς τὸ Ἔθνος. Καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὰ πολιτικὰ θέματα τὰ γενικώτερα, τὰ θέματα τῆς Ἀσφαλείας καὶ τὰ θέματα τῆς Ἀμύνης, ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ τῆς Ἑλλάδος, κατὰ τὴν γνώμην μας, πρέπει νὰ ἀσκῇ πλήρη πρωτοβουλίαν, ἀλλ’ ἐντὸς τῆς συμμαχικῆς οἰκογενείας. Ἐὰν ἔχωμεν ἰδέας, ἐκεῖ θὰ τὰς ἀναπτύξωμεν. Ἐὰν νομίζωμεν, ὅτι μὲ ὡρισμένην πολιτικὴν ὑπηρετεῖται ἡ εἰρήνη τοῦ κόσμου, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ ὑπέρτατον κοινὸν ἰδεῶδες, ἐκεῖ θὰ τὰς ἀναπτύξωμεν καὶ θὰ προσπαθήσωμεν νὰ καταστοῦν κοινὸν ἰδεῶδες τῆς Συμμαχίας τῶν ἐλευθέρων λαῶν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς οἰκονομικὰς καὶ τὰς μορφωτικὰς σχέσεις μας, θὰ ἔχωμεν πλήρη πρωτοβουλίαν καὶ ἐκτὸς τῶν συμμαχιῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ θεμελιώδης γραμμή, τὴν ὁποίαν χαράσσομεν. Καὶ διότι ἀκολουθοῦμεν αὐτὴν τὴν πολιτικήν, διὰ τοῦτο διεφωνήσαμεν εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῶν διαπραγματεύσεων καὶ τῶν προτάσεων διὰ τὴν ἀπύραυλον ζώνην τῆς Βαλκανικῆς. Ἡ διαφωνία μας ὑπῆρξε διπλῆ. Ὑπῆρξε διαφωνία καὶ διαδικασίας καὶ οὐσίας. Ὑπῆρξε πρῶτον διαφωνία διαδικασίας. Ὑπεστηρίξαμεν ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἀνήκομεν εἰς ἕνα Συνασπισμόν, τοιαῦτα θέματα ἀσφαλείας δὲν εἶναι δυνατόν, ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ Συνασπισμοῦ καὶ μὲ ἰδικήν μας πρωτοβουλίαν νὰ διαπραγματευθῶμεν, διότι τοιουτοτρόπως ἐξαρθρώνομεν τὸν Συνασπισμόν. Διὰ νὰ κρίνωμεν αὐτὴν τὴν πολιτικὴν θὰ πρέπει νὰ σκεφθῶμεν, ποῖαι θὰ ἦσαν αἱ συνέπειαι γενικῆς ἐφαρμογῆς της. Ἡ ἀποσύνθεσις θὰ ἦτο πλήρης. Καὶ θὰ ἔλλειπεν ἡ ἐγγύησις τῆς ἀσφαλείας, τὴν ὁποίαν ἐμεῖς στηρίζομεν εἰς τὴν ὕπαρξιν τῆς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας. Καὶ ἀπεδείχθη ἐκ τῶν ὑστέρων, ἐκ τῆς πορείας τῶν πραγμάτων, πόσον εἴχομεν δίκαιον. Διότι ἐκ τῶν ὑστέρων ὑπεστηρίχθη ἀπὸ ὅσους εἶχαν κάμει τὴν πρότασιν, ὅτι ἐχρειάζετο διὰ τὴν πραγματοποίησίν της καὶ ἡ ἐγγύησις καὶ τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως καὶ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Ἑπομένως καὶ κατὰ τὴν ἰδικήν των πρότασιν θὰ κατελήγομεν πάλιν εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας. Καὶ ἐρωτᾶται: Ἀφοῦ ἐπρόκειτο ἐκεῖ νὰ καταλήξωμεν, δὲν ἦτο προτιμότερον ἀπὸ ἐκεῖ νὰ ἀρχίσωμεν; Καὶ ἀφοῦ τελικῶς αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι ἠρνήθησαν δι’ ἐπισήμου ἀνακοινώσεως τὴν παροχὴν αὐτῆς τῆς ἐγγυήσεως, τὶ ἀπέδωκε τελικῶς αὐτὴ ἡ πρωτοβουλία; Ἀπέδωκε μόνον τὴν ἐντύπωσιν ὅτι, ἐνῷ ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις εἶναι πρόθυμος νὰ ἐγγυηθῇ τὴν ἀσφάλειαν καὶ τὴν ἀκεραιότητα τῆς Χώρας μας καὶ νὰ τὴν προφυλάξῃ ἀπὸ τὸ ὁλοκαύτωμα, οἱ ἄλλοι, οἱ φίλοι μας, οἱ σύμμαχοι δὲν παρέχουν αὐτὴν τὴν ἐγγύησιν! Καὶ ἐὰν μὲν ἀπὸ τὴν Ἄκραν Ἀριστερὰν προσφέρεται αὐτὸ τὸ συμπέρασμα, εἶναι εὔλογον, διότι ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν γενικωτέραν πολιτικήν της. Ἀλλὰ δὲν εἶναι εὔλογον, ὅταν προσφέρεται ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἰλικρινῶς πιστεύουν, ὅτι ἡ φυσικὴ θέσις τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἐντὸς τῆς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας. Διότι, ποία τότε εἶναι ἡ συνέπεια; Ὅτι μ’ ὅλα ταῦτα θὰ παραμείνωμεν εἰς τὸ ΝΑΤΟ, ἀλλὰ θὰ δηλητηριάσωμεν τὴν ψυχὴν τοῦ λαοῦ μας μὲ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι οἱ σύμμαχοι ἐγκατέλειψαν τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν ἀπειλὴν τοῦ ὁλοκαυτώματος ἐκ μέρους τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Ποία, λοιπόν, εἶναι ἡ ἐθνικὴ ὑπηρεσία ἡ ὁποία προσεφέρθη μὲ αὐτὴν τὴν πρωτοβουλίαν; Αὐτό, κατὰ τὴν γνώμην μου, εἶναι τὸ λάθος αὐτῆς τῆς προτάσεως. Καὶ βεβαίως δὲν πρόκειται νὰ ἐλέγξω τὸν πρῶτον διδάξαντα, τὸν κοινοβουλευτικὸν ἐκπρόσωπον τῆς ΕΔΑ, διότι ἐκεῖνος ὑπηρετεῖ ὀρθοδόξως τὴν πολιτικήν του. Ἡ κριτική μου στρέφεται πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὰ ἐπανέλαβον καὶ τὰ ἐπανέλαβον πιστῶς. Ὁ κύριος Ἠλιοῦ, πρὸ δύο ἀκριβῶς ἐτῶν, σήμερον ὑποθέτω, ἑορτάζομεν τὴν δευτέραν ἐπέτειον τῆς συναντήσεώς του μὲ τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Σοβιετικῆς Κυβερνήσεως, καθὼς ἀνεγράφη εἰς τὴν «Ἀθηναϊκὴν» τῆς 8. 2.1958, εἶχε μακρὰς συνομιλίας μὲ τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Σοβιετικῆς Κυβερνήσεως, τὸν κ. Μικογιάν. «Εἰς τὴν συνομιλίαν αὐτήν, ὁ Ἀντιπρόεδρος τῶν Σοβιέτ, ἐξεδήλωσε τὴν φιλίαν του πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συνομιλίας μας, εἶπεν ὁ κ. Ἡλιοῦ, χωρὶς ἴχνος ἀπειλῆς, σὰν αὐτονόητη συνέπεια ἐξαπολύσεως ὑδρογονικοῦ πολέμου ἐναντίον τῶν Σοβιέτ, μοῦ ἐτόνισεν, ὅτι τὸ Σοβιετικὸν Ἐπιτελεῖον, γνωρίζει ποῦ ἐγκαθίστανται βάσεις. Ἔχει δὲ εἰδικὰς μονάδας, μὲ ἀποστολὴν τὴν καταστροφὴν κάθε τοιαύτης βάσεως. Εἰς τὴν γνωστὴν πρότασίν μου ποὺ διεθνῶς ἔχει ὀνομασθῆ «πρότασις Ἡλιοῦ», δὲν ζητῶ, ἡ δυσπιστοῦσα ἔναντι τῶν βαλκανικῶν γειτόνων Κυβέρνησις νὰ ἐμπιστευθῇ στὰ τυφλά, ἀλλὰ νὰ προχωρήσῃ σὲ συμφωνία μὲ τὶς ὑπόλοιπες βαλκανικὲς χῶρες, ὥστε νὰ μὴ ἐγκατασταθοῦν βάσεις αὐτοῦ τοῦ εἴδους στὴν Βαλκανικὴν Χερσόνησον. Αὐτὴ ἡ συμφωνία, νὰ εἶναι ἐμπράκτως ἠλεγμένη καὶ ἐγγυημένη, ἔτσι θὰ ἀποτρέπετο ἀπὸ ὁλόκληρον τὴν περιοχὴν αὐτήν, ὁ ὑδρογονικὸς ὄλεθρος. Ἐπάνω εἰς μίαν ἀποτελεσματικῶς ἠλεγμένην περιοχὴν ὁλοκλήρου τῆς βαλκανικῆς ζώνης, θὰ ἠδύνατο νὰ θεμελιωθῇ ἀμοιβαία ἐγγύησις ἀνεξαρτησίας». Καὶ ὁ μὲν ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ, ἐπρονόησε νὰ ἔχῃ ἐπικοινωνήσει μὲ τοὺς ἡγέτας τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως καὶ ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὰς ἀπόψεις, νὰ προβῇ εἰς τὴν πρότασιν. Ἀλλὰ δὲν εἶχε συμβῆ τὸ ἴδιον μὲ τοὺς μιμητάς του, οἱ ὁποῖοι τὴν ἐπανέλαβον. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη διαφωνία, τὴν ὁποίαν ἔχω πρὸς ἐκείνην τὴν πρότασιν, διαφωνίαν διαδικασίας. Καὶ τώρα, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν διαφωνίαν τῆς οὐσίας. Κύριοι βουλευταί, δὲν πρόκειται σήμερον νὰ ἐξετάσω ἐὰν πρέπει ἢ ὄχι νὰ ἐγκατασταθοῦν βάσεις πυραύλων εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τὰ θέματα τῆς πολεμικῆς τέχνης καθημέραν ἐναλλάσσονται μὲ τὴν πρόοδον τῆς τεχνικῆς καὶ δὲν γνωρίζω αὔριον, ἐὰν αὐτὸ ἢ ἄλλο μέσον θὰ κριθῇ ἀποτελεσματικώτερον διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἀμύνης. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς γνωρίζω, εἶναι, ὅτι, ὅταν ἐπιδιώκεται ἡ ματαίωσις τῶν βάσεων ἐν ὀνόματι τῆς ἀγάπης πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τοῦ ὁποίου ἤθελον νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν ὕπαρξιν εἰς τὸ μέλλον, ὑπῆρχε δόλος εἰς τὴν πρότασιν. Καὶ εἰς τὴν ἀπάντησίν μου τότε προσδιώρισα τὸν δόλον. Εἰς ἐκείνην τὴν ἐποχήν, ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις διέθετε τὸ διηπειρωτικὸν βλῆμα καὶ αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι δὲν τὸ διέθετον, διέθετον μόνον τὸ βλῆμα μέσου βεληνεκοῦς. Ἐάν, ἑπομένως, τὴν εὐφυΐαν τῆς Ἑλλάδος συνεμερίζοντο καὶ ὅλα τὰ μέλη τοῦ ΝΑΤΟ, τότε τὶ θὰ συνέβαινεν; Εἰς τὴν Εὐρώπην δὲν θὰ ἐγκαθίσταντο βλήματα μέσου βεληνεκοῦς, μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύνατο νὰ πληγῇ ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις. Αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι ἀπὸ τὴν ἀπόστασίν των, δὲν θὰ ἠδύναντο νὰ πλήξουν τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν. Καὶ ἑπομένως, κατ’ ἐκεῖνον τὸ χρονικὸν διάστημα καὶ μέχρι τῆς εὑρέσεως τῶν διηπειρωτικῶν βλημάτων ἢ ἄλλων πολεμικῶν μέσων, ἡ πολεμικὴ ὑπεροπλία τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως θὰ ἦτο ἀπόλυτος. Αὐτὸς ὑπῆρξεν ὁ δόλος τῆς προτάσεως καὶ ἐναντίον τοῦ δόλου αὐτοῦ ᾐσθάνθημεν τὸ καθῆκον νὰ διαφωτίσωμεν τὸ Ἔθνος. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, αὐτὴ εἶναι ἡ γραμμή, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ θέματα τῆς ἀμύνης καὶ τῆς ἀσφαλείας. Μᾶς εἶχε λεχθῆ καὶ εἶχεν ἐπαναληφθῆ τότε, ὅτι μὲ τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν, ὁδηγοῦμεν τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸ ὁλοκαύτωμα. Καὶ ἀπαντῶμεν. Ἡ πολιτική, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν εἶναι νὰ ἀποφύγῃ ἡ Ἑλλὰς τὸ ὁλοκαύτωμα. Τὸ ζήτημα, ὅμως, εἶναι, μὲ ποῖα μέσα θὰ τὸ ἀποφύγωμεν. Ἡ διαφωνία δὲν εἶναι εἰς τὸν σκοπόν, εἶναι εἰς τὰ μέσα. Καὶ ὑποστηρίζομεν, ὅτι μόνον μὲ τὴν ἰδικήν μας πολιτικήν, προλαμβάνομεν τὸ ὁλοκαύτωμα. Μόνον ἡ πλήρης ὀργάνωσις τῆς ἀμύνης, ἡ «ἰσορροπία τοῦ τρόμου» ματαιώνει τὴν ἐπίθεσιν καὶ ἐγγυᾶται τὴν εἰρήνην. Καὶ ἐν ὀνόματι τῆς εἰρήνης ἐπαλαίσαμεν ἐναντίον τῆς προτάσεως, διότι μόνον ἡ ἑνότης, ἡ πλήρης ἑνότης τῆς Ἀτλαντικῆς Συμμαχίας, πείθει τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν, ὅτι ὁ ἀμοιβαῖος κίνδυνος αὐτοκτονίας εἶναι πραγματικός. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἄλλη ἐγγύησις εἰρήνης, ἀπὸ τὴν «ἰσορροπίαν τοῦ τρόμου». Καὶ αὐτὴ ἀκριβῶς, ὁδηγεῖ σήμερον εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς εἰρήνης. Ἐὰν ὅμως, ὁλόκληρος ἡ Εὐρώπη, ἡ Ἀτλαντικὴ Συμμαχία, διέπραττε τὴν ἐφυΐαν τοῦ ἀφοπλισμοῦ της καὶ καθίστα ἀσφαλῆ τὴν ὑπεροπλίαν τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, εἶναι βέβαιον, ὅτι σήμερον δὲν θὰ εἴχομεν τὰς συναντήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐλπίζομεν καὶ εὐχόμεθα νὰ ὁδηγήσουν εἰς τὴν εἰρήνην. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὸ ἄλλο κεφάλαιον. Εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν οἰκονομικῶν καὶ μορφωτικῶν σχέσεων τῆς Ἑλλάδος μὲ τὰς χώρας τοῦ Σοβιετικοῦ Συνασπισμοῦ. Ὑποστηρίζομεν ὅτι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς οἰκονομικὰς καὶ μορφωτικὰς σχέσεις, ἡ πρωτοβουλία ἐκ μέρους μας ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἀπόλυτος. Κριτήριον εἰς τὰς σχέσεις μας, πρέπει νὰ εἶναι μόνον τὸ συμφέρον τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας. Γνωρίζομεν, ὅτι καὶ εἰς τὴν διαμόρφωσιν τῶν οἰκονομικῶν σχέσεων ἐγκλείονται κίνδυνοι. Γνωρίζομεν, ὅτι ἡ οἰκονομία τοῦ Σοβιετικοῦ Συνασπισμοῦ δὲν εἶναι ἐλευθέρα, διευθύνεται ἀπὸ τὴν πολιτικὴν καὶ εἶναι ἑπομένως δυνατόν, ὅπως εἶχε συμβῆ εἰς μίαν δεδομένην στιγμήν, νὰ χρησιμοποιηθῇ ἡ οἰκονομικὴ σχέσις ὡς μέσον πολιτικοῦ ἐκβιασμοῦ. Ἐνῷ προχθές, καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς μάχης τῆς Κύπρου, τῶν ἐχθρικῶν σχέσεων τοῦ λαοῦ μας, οὐδέποτε ἠκούσαμεν νὰ λεχθῇ, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἀποκλεισθῇ ἡ ἑλληνικὴ σταφὶς ἀπὸ τὴν ἀγορὰν τῆς Μ. Βρεταννίας. Ἐν τούτοις ὑποστηρίζομεν, παρὰ τὸν κίνδυνον αὐτόν, τὸν ὁποῖον γνωρίζομεν καὶ τὸν ὁποῖον ἐπισημαίνομεν, ὑποστηρίζομεν, ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν οἰκονομικὰς σχέσεις μὲ κριτήριον τὸ συμφέρον τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας. Μίαν μόνον προσοχὴν ὀφείλομεν νὰ καταβάλωμεν. Τὴν προσοχὴν νὰ μὴ ὑποκαταστήσωμεν ὑφισταμένας ἐξαγωγάς μας μὲ τὰς νέας ἀγοράς, ἀλλὰ νὰ προσθέσωμεν τὰς νέας ἀγορὰς εἰς τὰς παλαιάς. Μὲ τὴν προσοχὴν αὐτὴν θὰ πρέπει νὰ καταβάλωμεν πράγματι πᾶσαν προσπάθειαν, διότι ἔχομεν ἀνάγκην ἐξαγωγῶν, ἰδίως τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων. Καὶ μάλιστα ὄχι νὰ ἀναμένωμεν προτάσεις, ἀλλὰ νὰ ἀναλαμβάνωμεν πρωτοβουλίαν. Ὑποστηρίζομεν ἐπίσης τὴν ἰδίαν γραμμήν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς μορφωτικὰς σχέσεις. Γνωρίζομεν ἐπίσης, ὅτι καὶ εἰς αὐτὸ τὸ θέμα ὑπάρχει ἀνισότης εἰς τὰς σχέσεις μας. Ὅσοι ἰδικοί μας μεταβοῦν εἰς τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν, δὲν ἔχουν ἐλευθερίαν κινήσεων καὶ ὅταν ἐπιστρέφουν ἔχουν ἐλευθερίαν ἄρθρων. Οἱ ἰδικοί των, ὅταν ἔλθουν, ἔχουν ἐλευθερίαν κινήσεων καὶ ὅταν ἐπιστρέψουν δὲν ἔχουν ἐλευθερίαν ἄρθρων. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος καὶ τοῦ Κέντρου). Καὶ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Ὑπάρχει ἐδῶ τὸ Ὑποκατάστημα, τὸ ὁποῖον φροντίζει διὰ τὴν διαφήμισίν των, ἐνῷ ἡμεῖς Ὑποκατάστημα ἐκεῖ δὲν διαθέτομεν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος καὶ τοῦ Κέντρου). Ἐν τούτοις, παρὰ τὸ γεγονὸς αὐτό, τὸ ὁποῖον γνωρίζομεν καὶ τὸ ὁποῖον ἁπλῶς ἐπισημαίνομεν διὰ νὰ γνωρίζουν, ὅτι τὸ γνωρίζομεν παρὰ ταῦτα, ὑποστηρίζω, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ἀνεπιφύλακτοι αἱ μορφωτικαὶ σχέσεις μας, διότι ἔχω ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ ἰδικόν μας ἰδεῶδες, εἰς τὸ ἰδεῶδες τῆς ἐλευθερίας, εἰς τὸ ἰδεῶδες τῆς δημοκρατίας, τὸ ὁποῖον δὲν κινδυνεύει ἀπὸ καμμίαν ἀντιπαραβολὴν πρὸς τὸ καθεστὼς τῆς βίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος καὶ τοῦ Κέντρου). Καὶ τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὸ θέμα τῆς Ὑφέσεως. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὅλοι ἀνεξαιρέτως οἱ λαοί, ἀλλὰ περισσότερον ἀπὸ ὅλους ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος ἔχει βαρύτατα δοκιμασθῆ καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν μακρὰν περίοδον ἐπιθυμεῖ διακαῶς τὴν εἰρήνην. Καὶ πρέπει νὰ ἐξομολογηθῶ, ὄχι μόνον ὡς δημόσιος ἄνθρωπος, ἀλλὰ ὡς ἕνας ἁπλοῦς πολίτης τοῦ ἐλευθέρου κόσμου, πρέπει νὰ ἐξομολογηθῶ, ὅτι ἔχω δοκιμάσει πικρίαν διότι ἡ ἡγεσία τοῦ ἐλευθέρου κόσμου ἐπέτρεψεν εἰς τοὺς ἡγέτας τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως νὰ φαίνωνται σημαιοφόροι τῆς Ἐλευθερίας καὶ τῆς Εἰρήνης. Ἡ σημαία εἶναι ἰδική μας καὶ ἀποτελεῖ σφάλμα τακτικῆς τῆς ἰδικῆς μας ἡγεσίας, ὅτι δὲν ἐμφανίζεται ἐνώπιον τῆς ἱστορίας καὶ ἐνώπιον τῶν λαῶν μὲ ἰδικήν της πρωτοβουλίαν εἰς τὸ θέμα τῆς ἐλευθερίας καὶ εἰς τὸ θέμα τῆς εἰρήνης. Ὁμολογῶ, ὅτι αἰσθάνομαι δοκιμασίαν ὅταν οἱ ἐκπρόσωποι τῶν χωρῶν τοῦ Σοβιετικοῦ συνασπισμοῦ μὲ συναντοῦν καὶ μοῦ κάμνουν αὐτοὶ τὰς προτάσεις τῆς εἰρήνης, καὶ ἀναγκαζόμεθα ἡμεῖς νὰ δώσωμεν ἐξηγήσεις, ὡς νὰ εἴμεθα ἀπρόθυμοι νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς ἁγνάς των προθέσεις! Θεωρῶ βαρὺ σφάλμα τῆς ἡγεσίας τοῦ ἐλευθέρου κόσμου τὸν τρόπον διαχειρίσεως τῆς ὑποθέσεως καὶ τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς εἰρήνης. Οἱ ἀληθεῖς πολιτικοὶ ἄνδρες, εἶχεν εἴπει ὁ Βίσμαρκ, «ὠτακουστοῦν εἰς τὸν ροῦν τῆς ἱστορίας». Ἔπρεπε καὶ ἡ Μεγάλη Ἀμερικὴ καὶ ἡ Μεγάλη Βρεταννία, νὰ ἔχουν ἀντιληφθῆ, ὅτι ὁ παλαιὸς κόσμος ἔχει παρέλθει, ὅτι ἡ ἀποικιοκρατία ἔχει λήξει. Καὶ μὲ οἱανδήποτε προσπάθειαν διατηρήσεως, δὲν πρόκειται νὰ διατηρηθῇ, πρόκειται μόνον νὰ παράσχῃ εἰς τὸν Κομμουνισμὸν τὴν εὐκαιρίαν νὰ φανῇ σύμμαχος πρὸς τὸν Ἐθνικισμόν, διὰ νὰ τὸν ὑπερφαλαγγίσῃ ἀμέσως κατόπιν καὶ νὰ ἐπιβάλῃ τὸ κράτος τῆς βίας του. Ὡς ἁπλοῦς ἐλεύθερος πολίτης, ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, αἰσθάνομαι τὸ καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῶ. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐκφράζω πάγκοινον αἴσθημα καὶ ἰδίως τῆς Νεότητος, τῆς ὁποίας ἀφήνομεν ἀνικανοποίητα εὐγενῆ ἰδεώδη. Λέγομεν, ὅτι εἴμεθα ἐλεύθερος κόσμος. Καὶ ὅμως ἔχουν συμβῆ γεγονότα, ὅπως τῆς Κύπρου, ὅπως καὶ ἄλλα, εἰς τὰ ὁποῖα οἱ ἡγέται τοῦ ἐλευθέρου κόσμου δὲν ἀνταπεκρίθησαν εἰς τὸ ἱστορικόν των καθῆκον. Αὐτὴν τὴν πικρίαν δοκιμάζω καὶ κηρύττω ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ τεθῇ τὸ ἐρώτημα: Ἔπειτα ἀπὸ τὴν πικρίαν ποὺ δοκιμάζω ποία εἶναι ἡ στάσις τὴν ὁποίαν θὰ τηρήσω; Ἀπαντῶ: Ὁσασδήποτε κηλῖδας ἔχει ὁ Ἥλιος, ὁ Ἥλιος τῆς Ἐλευθερίας, τὸν προτιμῶ ἀπὸ τὸ σκότος... (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος καὶ τοῦ Κέντρου). Καὶ ἐπανέρχομαι εἰς τὴν Ὕφεσιν. Τίθεται τὸ ἐρώτημα: Ποῖαι εἶναι ἆραγε αἱ ἀληθεῖς προθέσεις τοῦ Σοβιετικοῦ ἡγέτου, τοῦ Κροῦτσεφ; Φρονῶ, ὅτι ὁ Σοβιετικὸς ἡγέτης θέλει πράγματι τὴν εἰρήνην. Αὐτὴ εἶναι ἡ πεποίθησίς μου. Καὶ θέλει τὴν εἰρήνην, διότι πιστεύει, ὅτι ὁ χρόνος ἐργάζεται ὑπὲρ αὐτοῦ. Συμφώνως πρὸς τὸ κομμουνιστικὸν δόγμα, πιστεύω, ὅτι αἱ ἐσωτερικαὶ ἀντιθέσεις τοῦ Καπιταλιστικοῦ Καθεστῶτος, θὰ τὸ ὁδηγήσουν εἰς κατάρρευσιν. Ἀλλὰ ζητεῖ τὴν εἰρήνην ὑπὸ δύο λανθανούσας προϋποθέσεις: Πρῶτον, ὅτι θὰ διατηρήσῃ εἰς τὴν συσχέτισιν τῶν δυνάμεων τὴν ὑλικὴν ὑπεροχήν. Καί, δεύτερον, ὅτι μετὰ τὸ τέρμα τῆς ἐξωτερικῆς ἀπειλῆς, θὰ ἐμπιστευθῇ εἰς τὰ ὑποκαταστήματα, εἰς τὰ κομμουνιστικὰ κόμματα, ἐκ τῶν ἔνδον νὰ ἐπιδιώξουν τὴν ἐπικράτησιν τοῦ κομμουνισμοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου, διὰ τὴν πολιτικὴν τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Καὶ ἀνήκει εἰς τὴν ἡγεσίαν τοῦ ἐλευθέρου κόσμου νὰ ἐπιτύχῃ τὴν εἰρήνην, ἀποφεύγουσα καὶ τοὺς δύο κινδύνους. Κύριοι βουλευταί, μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, διέρχεται ἀπὸ τὰς Ἀθήνας ὁ Πρόεδρος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Αἰσθάνομαι τιμὴν διὰ τὴν Χώραν μας, διότι μᾶς ἐπισκέπτεται. Ἀλλὰ αἰσθάνομαι ἀπείρως μεγαλυτέραν ἱκανοποίησιν, διότι συμβαίνει, ὄχι ἁπλῶς νὰ διέρχεται ὡς Πρόεδρος τῆς μεγάλης ἡγέτιδος χώρας τοῦ κόσμου, αἰσθάνομαι ἱκανοποίησιν, διότι ἔρχεται ὡς Σταυροφόρος τῆς Εἰρήνης. Καὶ μία εἶναι ἡ εὐχὴ τὴν ὁποίαν θέλω νὰ διατυπώσω: Αὐτὸν τὸν σταυρὸν τῆς εἰρήνης, αὐτὴν τὴν σημαίαν τῆς εἰρήνης καὶ τῆς ἐλευθερίας, νὰ τὴν διατηρήσῃ ὡς ἡγέτης τοῦ ἐλευθέρου κόσμου παγίως καὶ νὰ μὴ ἀφήσῃ νὰ τοῦ τὴν ἀποσπάσουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὴν χρησιμοποιοῦν διὰ νὰ ἐπιβάλλουν τὴν βίαν καὶ τὴν τυραννίαν εἰς τὸν κόσμον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος καὶ τοῦ Κέντρου). Καὶ θὰ εἶναι, ἐπίσης, μία εὐκαιρία νὰ ἐκδηλωθῇ ἡ εὐγνωμοσύνη τοῦ λαοῦ μας πρὸς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας. Ὄχι μόνον διότι ἡ ἁπλῆ ὕπαρξις τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν ἀποτελεῖ τὴν ἐγγύησιν καὶ τῆς ὑπάρξεως καὶ τῆς ἐλευθερίας τῶν ἄλλων χωρῶν τοῦ κόσμου. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ Δύναμις τῆς Ἀμερικῆς, δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἐλευθέρα Εὐρώπη. Ἀλλὰ ἔχομεν ἡμεῖς εἰς τὴν χώραν μας πρόσθετον λόγον. Ὑπῆρχεν ἀμέριστος ἡ βοήθεια, τὴν ὁποίαν μᾶς προσέφερεν. Θὰ ἐπαναλάβω τοὺς ἀριθμούς. Τὸ σύνολον τῆς βοηθείας ἀνέρχεται εἰς 3.600.000.000 δολλάρια, τὸ ὁποῖον σημαίνει ἕνα ἑκατομμύριον δολλάρια ἡμερησίως ἐπὶ δέκα ἔτη!...

§34ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς). Τί ἔγιναν αὐτά;

§35Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Οἱ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἐρωτοῦν, φαίνεται ὅτι ἦλθον ἀπὸ τὴν Σελήνην καὶ δι’ αὐτὸ ἐρωτοῦν. Ἀλλὰ ἀφοῦ τὸ θέλετε, θὰ σᾶς εἴπω, τὸ ποῦ ἐπῆγαν. Ἐπῆγαν νὰ ἀνορθώσουν τὰ ἐρείπια τῶν ἰδικῶν σας ἐγκλημάτων. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος καὶ τοῦ Κέντρου). Καὶ τώρα, ἀγαπητοί μου συνάδελφοι, εἰσερχόμεθα εἰς τὸ δεύτερον θέμα, εἰς τὸ θέμα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ εἶναι γνωστὸν καὶ εἶναι πανταχόθεν ὡμολογημένον, ὅτι ὑγιὴς οἰκονομικὴ πολιτική, πολιτικὴ οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως, δὲν ἠμπορεῖ νὰ εὐδοκιμήσῃ, ἂν δὲν προηγηθῇ ἡ ὕπαρξις ὑγιοῦς Διοικήσεως. Καὶ διὰ τοῦτο ἐπιθυμῶ, δι’ ὀλίγων λέξεων, νὰ ἀσχοληθῶ καὶ μὲ τὸ κεφάλαιον τῆς Διοικήσεως, διὰ νὰ μεταβῶ κατόπιν εἰς τὸ θέμα τῆς οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Ἡ διοίκησις εἶναι, κατὰ πρῶτον λόγον, ἠθικόν, ψυχικὸν θέμα. Ἡ διοίκησις εἶναι, κατὰ πρῶτον λόγον, ἔμπνευσις. Οἱ ἄνθρωποι δὲν ἔχουν δεδομένον μέγεθος, ἠμποροῦν νὰ γίνουν καὶ καλύτεροι καὶ χειρότεροι, ἀναλόγως μὲ τὴν ἔμπνευσιν τὴν ὁποίαν λαμβάνουν καὶ ἀναλόγως μὲ τὸ παράδειγμα. Καὶ διότι τοῦτο ἀνήκει εἰς τὴν ὑπερτάτην εὐθύνην τῶν Κυβερνήσεων νὰ ἐμπνέουν τὴν διοίκησιν, νὰ ἐμπνέουν τὴν ἔννοιαν τοῦ Κράτους δικαίου, νὰ ἐπιβάλλουν αὐστηρὰς κυρώσεις εἰς τοὺς ἀναξίους καὶ νὰ βραβεύουν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀποδεικνύονται ἄξιοι τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Πολιτείας. Ἀποτελεῖ ὑπερτάτην εὐθύνην τῶν Κυβερνήσεων νὰ καταλύουν τὸ κομματικὸν Κράτος καὶ νὰ πραγματοποιοῦν τὸ Κράτος δικαίου. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη ὑπερτάτη εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ, ἀποτελεῖ, ἐπίσης, καθῆκον ἡ ἐξασφάλισις καὶ τῆς ὑλικῆς ἐπαρκείας καὶ τῆς ἐπαρκοῦς μορφώσεως τῶν ὑπαλλήλων. Ἐὰν ἐξεδήλωσα τὴν ἐπιθυμίαν νὰ ὁμιλήσω διὰ τὴν διοίκησιν, εἶναι διότι ἐπιθυμῶ νὰ προβῶ εἰς ὡρισμένας προτάσεις, εἰς τὰς ὁποίας ἀποδίδω οὐσιώδη σημασίαν. Φρονῶ, ὅτι ἀποτελεῖ μεγάλην καθυστέρησιν τὸ ὅτι δὲν ἔχομεν ἀκόμη ὀργανώσει σχολὰς δημοσίων ὑπαλλήλων, καθὼς καὶ μετεκπαιδεύσεως. Ἡ ἵδρυσις σχολῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἀνωτέρων καὶ κατωτέρων, δὲν πρόκειται νὰ ὑπηρετήσῃ μόνον τὴν πληρεστέραν ἐπάρκειαν τῶν ὑπαλλήλων. Πρόκειται νὰ ὑπηρετήσῃ πολὺ περισσοτέρους καὶ θεμελιώδεις σκοπούς. Ἠμποροῦμεν νὰ καταργήσωμεν τὴν συναλλαγὴν τῶν διορισμῶν, ὅπως ἀκριβῶς συνέβη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας, εἰς τὰς ἡμέρας τῆς ὑπουργίας μου. Καὶ ἄλλοτε εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐξηγήσω ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ὑπὸ ποίας συνθήκας καθιέρωσα τότε τὸν πίνακα, διὰ τὸν διορισμὸν τῶν δημοδιδασκάλων. Ἕως τότε, οἱ ὑποψήφιοι δημοδιδάσκαλοι συνωστίζοντο εἰς τοὺς προθαλάμους τῶν κομματαρχῶν, οἱ κομματάρχαι ἐταλαιπωροῦντο, καθὼς, ἐπίσης, καὶ οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῶν σχολείων καὶ οἱ ὑπουργοί. Καὶ ὅταν ἐφῃρμόσθη ἡ ἀπόφασις τοῦ πίνακος, συμφώνως πρὸς τὸν ὁποῖον κατὰ σειρὰν χρονολογικὴν τῆς αἰτήσεως διορίζονται οἱ δημοδιδάσκαλοι, ἐπανεῦρον τὸ κῦρος των καὶ οἱ κομματάρχαι καὶ οἱ ὑπουργοὶ ἀπηλλάγησαν ἀπὸ ἐνοχλήσεις. Ἐὰν ἱδρύσωμεν δύο σχολὰς δημοσίων ὑπαλλήλων, διοικητικῶν καὶ οἰκονομικῶν, κατωτέρων καὶ ἀνωτέρων, θὰ εἶναι δυνατὸν οἱ ἀπόφοιτοι τούτων νὰ ἐγγράφωνται εἰς ἕνα πίνακα κατὰ σειράν, ὅπως οἱ δημοδιδάσκαλοι, καὶ κατὰ σειρὰν χρονολογίας θὰ διορίζωνται εἰς τὸ Κράτος, εἰς Ὀργανισμοὺς Δημοσίου, δυνατὸν καὶ εἰς Τραπέζας. Μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν ἐξυψώνομεν τὸ σῶμα τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ δημιουργοῦμεν εἰς τὴν νεότητα τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ σταδιοδρομία των θὰ κριθῇ ἀπὸ τὴν ἰδικήν των ἀξίαν καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν εὔνοιαν τοῦ κόμματος. Θεωρῶ ἀπαραίτητον νὰ ἀπευθύνω ἔκκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἀσχοληθῇ μὲ τὸ θέμα. Νομίζω, ὅτι εἶναι θέμα, τοῦ ὁποίου ἡ ρύθμισις θὰ ἀπετέλει σταθμὸν διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ διὰ τὸν ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος θὰ τὸ ἐφήρμοζε.

§36Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Εἶμαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ σᾶς ἀνακοινώσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ τὸ θέμα ἀπό τινων μηνῶν. Κατὰ τὰς τελευταίας μάλιστα ἑβδομάδας, ἐγένοντο ἐπανειλημμέναι συνεδριάσεις τῆς ἀπὸ ἔτους καταρτισθείσης Ἐπιτροπῆς Διοικητικῆς Ἀναδιοργανώσεως, αἱ ὁποῖαι συνεδριάσεις ἀφιερώθησαν εἰς τὸ θέμα τοῦτο. Ἕνα μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς, ὁ καθηγητὴς κ. Κυριακόπουλος, κατήρτισε καὶ τὴν σχετικὴν εἰσήγησιν. Σήμερον, πρὸ τῆς συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς, συνεδρίασεν ἡ Ἐπιτροπὴ Διοικητικῆς Ἀναδιοργανώσεως εἰς τὸ γραφεῖον μου, ἡ δὲ συνεδρία ἀφιερώθη εἰς τὸ θέμα τοῦτο ἐπὶ παρουσίᾳ τοῦ προσκληθέντος ἐκ Παρισίων Διευθυντοῦ τῆς ἐν ἔτει 1945 ἱδρυθείσης Γαλλικῆς Ἀνωτάτης Σχολῆς Διοικήσεως Μπουρντὼ Ντὲ Φοντεναί, ἀνδρὸς μεγάλης πείρας καὶ ἀξίας. Ἡ συζήτησις συνεχίζεται, ἡ μελέτη εἶναι ὥριμος, ἀλλὰ ἀπαιτεῖται ἀκόμη ἐπεξεργασία τῶν πορισμάτων τῆς μελέτης. Ἐλπίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταλήξωμεν ταχέως εἰς ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὰς ὀρθὰς σκέψεις τὰς ὁποίας ἀνεπτύξατε.

§37Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Χαίρω διὰ τὴν πληροφορίαν. Θέλω νὰ προβῶ καὶ εἰς μίαν ἀκόμη πρότασιν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς Διοικήσεως. Ἀγαπητοί μου φίλοι, ὑπάρχει πρόβλημα ἡγεσίας τῆς διοικήσεως, τὸ ὁποῖον, δυστυχῶς, κατὰ κανόνα, αἱ Δημοκρατίαι ἀμελοῦν. Ὁ τρόπος καθ’ ὃ πληροῦνται αἱ θέσεις τῶν ἡγητόρων —τῶν Γενικῶν Διευθυντῶν— δὲν εἶναι τρόπος, ὁ ὁποῖος ἐξασφαλίζει τὴν παρουσίαν ἐπὶ κεφαλῆς τῶν κλάδων ἐμπνευσμένων καὶ δημιουργικῶν ἀνθρώπων. Ἐὰν θέλωμεν μίαν ἀναγέννησιν, πρέπει νὰ ἐξασφαλίσωμεν ἀνανέωσιν τῆς ἀνωτάτης ἡγεσίας. Πρέπει νὰ ἐξασφαλίσωμεν, πρῶτον, ἐπαρκεῖς ὑλικὰς ἀμοιβάς. Συγκρίνατε τὰς ἀμοιβὰς τῶν ἰδικῶν μας Γενικῶν Διευθυντῶν μὲ τοὺς Γενικοὺς Διευθυντὰς τῶν κρατῶν τῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Ἀμερικῆς καὶ θὰ ἴδητε τὴν διαφοράν. Οἱ ἰδικοί μας Γενικοὶ Διευθυνταὶ ἔχουν μόνον 5 χιλ. τὸν μῆνα. Καὶ θέτω τὸ ἐρώτημα: Εἶναι δυνατὸν ἄνθρωποι, εἰς τοὺς ὁποίους ἐμπιστευόμεθα ὑπέρτατα πολιτικά, ἐθνικὰ καὶ ἠθικὰ συμφέροντα τῆς χώρας, εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσουν, νὰ συγκεντρωθοῦν καὶ νὰ ἀποδώσουν μὲ αὐτὰς τὰς ἀμοιβάς; Πρέπει νὰ δημιουργήσωμεν δύο κατηγορίας ἀμοιβῶν: Ἄλλος ὁ τρόπος ἀμοιβῆς μέχρι τοῦ Διευθυντοῦ καὶ ἄλλος ὁ τρόπος τῆς στρατολογίας καὶ ἀμοιβῆς τῆς ἀνωτάτης ἡγεσίας. Ὁ τρόπος τῆς στρατολογίας, κατὰ τὴν γνώμην μου, πρέπει νὰ ὁμοιάζῃ πρὸς τὸν τρόπον τῆς θητείας τῶν Νομαρχῶν. Πρέπει νὰ γίνεται ἀνανέωσις θητείας. Ὑποστηρίζω, ὅτι πρέπει νὰ μελετηθῇ τὸ θέμα τοῦ θεσμοῦ τῶν ἀνωτάτων ἡγητόρων τῆς διοικήσεως, μὲ ἀμοιβὰς πολλαπλασίας τῶν σημερινῶν, μὲ θητείαν, μὲ ἀνανέωσιν τῆς θητείας. Μόνον ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς καὶ μὲ τὴν δημιουργίαν σχολῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ βελτιώσωμεν τὴν Διοίκησιν τῆς χώρας καὶ ἐκ τῶν κάτω καὶ ἐκ τῶν ἄνω. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ οἰκονομικὸν θέμα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εὑρισκόμενος εἰς Ρώμην, ὅπως ἀνέγνωσα, εἶπεν εἰς κύκλον δημοσιογράφων, ὅτι θὰ ηὔχετο, ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ εἶναι περισσότερον ἀντικειμενική, νὰ ἀνεγνώριζεν, ἐπὶ τέλους, κἄποτε καὶ ὡρισμένας ἐπιτεύξεις τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ τότε, θὰ εὕρισκε μεγαλυτέραν ἀπήχησιν εἰς τὸν λαόν. Φοβοῦμαι, ὅτι θὰ εἶχεν εἰς τὸν νοῦν του μᾶλλον ἐπιστημονικὴν Ἑταιρείαν. Ἐν τούτοις, εἶμαι πρόθυμος, προσωπικῶς, νὰ συμμερισθῶ τὴν γνώμην του, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἀμοιβαιότητος. Ὅτι θὰ δεχθῇ καὶ ἐκεῖνος νὰ ὁμολογήσῃ τὰ λάθη τῆς Κυβερνήσεως, διότι μέχρι τοῦδε δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ ἔχῃ τοῦτο συμβῆ.

§38Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἡ Κυβέρνησις δὲν ὑπεστήριξε ποτέ, ὅτι εἶναι ἀλάθητος. Ἀντιθέτως, ὁσάκις διεξήχθη σχετικὴ συζήτησις, διετύπωσε τὴν εὐχὴν νὰ διατυπωθοῦν αἱ κρίσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν ἐξ αὐτῶν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀντλήσῃ χρησίμους συμβουλάς. Ἀλλὰ μὲ λύπην μου διεπίστωσα, ὅτι ἐπὶ τέσσαρα ἔτη ἀναζητῶν εἰς τὰς κρίσεις αὐτὰς χρήσιμα στοιχεῖα διὰ τὸ κυβερνητικὸν ἔργον, δὲν τὰ εὑρίσκω.

§39Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὅπως καὶ ἡμεῖς δὲν ἐνθυμούμεθα ὁμολογίαν σφαλμάτων... Εἰσέρχομαι εἰς τὸ οἰκονομικὸν θέμα. Κύριοι βουλευταί, γνωρίζω πόσον κάματον προκαλοῦν εἰς τὸ Σῶμα οἱ πολλοὶ ἀριθμοί, θὰ προσπαθήσω, διὰ τοῦτο, νὰ χρησιμοποιήσω ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγωτέρους. Ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ εἶπεν, ὅτι τὴν καλλιτέραν εἰκόνα διὰ τὴν πρόοδον τοῦ τόπου, δίδουν οἱ ἀριθμοὶ τοῦ ἐθνικοῦ μας εἰσοδήματος. Καὶ εἶμαι σύμφωνος. Πράγματι, ἐὰν ἐντοπίσωμεν κυρίως τὴν συζήτησιν εἰς τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ συνεννοηθῶμεν. Ἐλέχθη, ὅτι ἡ αὔξησις, τὴν ὁποίαν ἀκριβῶς ἀνέφερεν ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, συνέβη διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἱστορίαν. Ἀλλὰ ἡ δήλωσις αὕτη, προδίδει ἄγνοιαν, ἂν ὄχι τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς, ἀλλὰ ἀσφαλῶς τῆς προσφάτου Ἑλληνικῆς ἱστορίας. Διότι δύο ἀκριβῶς ἔτη πρὶν ἀπὸ τὸ ἔτος, διὰ τὸ ὁποῖον ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἀνέφερε τοὺς ἀριθμούς, τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα ἦτο εἰς ὕψος μεγαλύτερον ἀπὸ τὰ ἔτη τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Οἱ ἀριθμοὶ ἔχουν ὡς ἑξῆς: Ἀκαθόριστον ἐθνικὸν εἰσόδημα εἰς σταθερὰς τιμάς:

Συμβαίνει, μάλιστα, καὶ τοῦτο: Ἐὰν προστεθοῦν αἱ αὐξήσεις ἀπὸ τοῦ 1952, ὁ μέσος ὅρος εἶναι μεγαλύτερος ἀπὸ τὸν μέσον ὅρον, ὁ ὁποῖος προέρχεται εἰς τὸ ἄθροισμα τῶν 3 ἐτῶν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Οἱ ἀριθμοί, ἔχουν ὡς ἑξῆς: Ὁ μέσος ὅρος ἀπὸ τοῦ 1955 μέχρι τοῦ 1958 εἰς σταθερὰς τιμάς, εἶναι 6,4%. Ὁ μέσος ὅρος ὁ συνολικός, ἀπὸ 1952–1958, 7,5%. Ἑπομένως, ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἤθελε νὰ ἔχῃ προσθέσει καὶ τοὺς προκατόχους του, θὰ εὑρίσκετο εἰς καλλιτέραν θέσιν.

§40Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐκ τοῦ ὅτι, κύριε συνάδελφε, εἴχομεν οἰκονομικὴν πρόοδον κατὰ τὰ προηγηθέντα ἔτη, δὲν ἀνατρέπεται ἡ πρόοδος, ἡ ὁποία διεπιστώθη ἀπὸ τοῦ 1957–58.

§41Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀπαντᾶτε εἰς τὸν ἑαυτόν σας. Ἐγὼ δὲν εἶπα αὐτό. Ἔπρεπε ἢ νὰ ἀπαντήσητε εἰς ἐμὲ ἢ νὰ μὴ μὲ διακόψετε. Δὲν συνέβη, συνεπῶς, τοῦτο διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν ἱστορίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη ἀπάντησις. Δεύτερον, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει μεγάλην σημασίαν, εἶναι βεβαίως καὶ ὁ ἀριθμός, ἀλλὰ ἐπίσης καὶ ὁ ρυθμός, ἐὰν δηλαδὴ εὑρίσκεται εἰς ἀνιοῦσαν ἢ κατιοῦσαν γραμμήν. Καὶ ἡ ἀνησυχία, τὴν ὁποίαν ἐμπνέει ἡ πορεία τῆς οἰκονομίας εἶναι ἀκριβῶς ὅτι ὁ ρυθμὸς βαίνει μειούμενος. Ἔχει ὡς ἑξῆς εἰς τρεχούσας τιμάς: 1956, 16,7, 1957, 8,8, 1958, 5,2. Καὶ εἰς σταθερὰς τιμὰς ἔχομεν ἐπίσης 1955, 8,1%, 1956, 6,1%, 1957, 9,8%, 1958, 2,4%. Θὰ πρέπει, ἑπομένως, διαπιστοῦντες τὸν ρυθμὸν τῆς πτώσεως, νὰ κατεχώμεθα ἀπὸ σοβαρὰν ἀνησυχίαν καὶ ὄχι νὰ προβαίνωμεν εἰς θριαμβολογίαν, ἡ ὁποία κατὰ κανόνα δὲν εἶναι συνήθης εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ. Καὶ ὑπάρχει καὶ τρίτον θέμα οὐσιῶδες. Τὸ πρῶτον εἶναι, ὅτι ἡ αὔξησις δὲν συνέβη διὰ πρώτην φοράν. Τὸ δεύτερον, ὅτι ὁ ρυθμὸς τῆς αὐξήσεως βαίνει μειούμενος καὶ ἀποτελεῖ διὰ τοῦτο κρίσιμον κίνδυνον. Καὶ τὸ τρίτον, ἡ κατανομὴ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Εἰς τὰ γραφεῖα, οἱ κύριοι συντάκται τῶν τιμαρίθμων καὶ τῶν προγραμμάτων, κατασκευάζουν «μέσους ὅρους». Οἱ μέσοι ὅροι ὑπάρχουν εἰς τὰ γραφεῖα, δὲν ὑπάρχουν εἰς τὴν ζωήν. Ἂς ὑπάγουν εἰς τὰ χωρία καὶ νὰ εὕρουν μέσον ὅρον. Μέσος ὅρος δὲν ὑπάρχει. Ὑπάρχουν ἄνθρωποι εὔποροι καὶ ἄνθρωποι ἄποροι καὶ δυστυχεῖς. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἀκριβῶς, τὸ ὁποῖον συμβαίνει εἰς τὴν Ἑλληνικήν μας οἰκονομίαν. Ἔχομεν μικρότερον ἐθνικὸν εἰσόδημα, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς ἄλλας χώρας, ἡ ἄνισος, ὅμως, κατανομή του δημιουργεῖ ἀκόμη μεγαλυτέραν ἐπιδείνωσιν τῆς ἐξαθλιώσεως. Ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι ὁ ἀγροτικὸς κόσμος ἀποτελεῖ τὰ ⅔ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ ποῖον ἐθνικὸν εἰσόδημα ἔχει; Περίπου τὸ ⅓. Ἰδοὺ ἡ πρώτη ἀπόδειξις τῆς ἀνίσου κατανομῆς. Καὶ ἐντὸς τῆς ἀγροτικῆς τάξεως ὑπάρχουν ἐπίσης καὶ ἐκεῖ αἱ παρίαι. Οἱ ὀρεινοὶ πληθυσμοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν εἰσόδημα ἀπείρως κατώτερον ἀπὸ τοὺς ἄλλους ἀγρότας τῆς ὑπαίθρου. Ἡ κατανομὴ ἑπομένως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ὡς ἔχει σήμερον διαμορφωθῆ, ἀποτελεῖ ἐξαθλίωσιν τοῦ λαοῦ μας. Καὶ διὰ τοῦτο θὰ ἐπεθύμουν νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τοῦ Συν)σμοῦ, ἐξαγγέλλων τοὺς ἀριθμούς, νὰ μὴ παρέχῃ τὴν ἐντύπωσιν τῆς μακαριότητος, διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ζῶν εἰς τὴν ἐξαθλίωσιν, κατὰ μέγα μέρος, καὶ ἀναγινώσκων αὐτὰς τὰς ἀνακοινώσεις, ἀντὶ νὰ ἐπαναπαύεται, ἐξοργίζεται. Καὶ δὲν ἔχει κανεὶς συμφέρον ἀπὸ τὴν ὀργὴν τοῦ ἀγρότου. Θὰ γνωρίσω τοὺς ἀριθμούς, οἱ ὁποῖοι πιστοποιοῦν, ὅτι σοβαρῶς ηὐξήθησαν τὰ ποσὰ τῆς χρηματοδοτήσεως, καθὼς καὶ τῶν μεσομακροπροθέσμων δανείων, διὰ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον. Διετηρήθησαν, ὅμως, ἀμετάβλητα τὰ ποσοστά. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, ἐξακολουθεῖ δυσμενὴς μεταχείρισις τοῦ ἀγρότου, ἐν σχέσει πρὸς τὰς ἄλλας κοινωνικὰς τάξεις. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἰδιαιτέρως θὰ ἐπεθύμουν νὰ τονίσω εἶναι, ὅτι ἐκ τοῦ συνολικοῦ παγίου κεφαλαίου τῶν ἐπενδύσεων, ἔχει διατεθῆ εἰς τὴν γεωργίαν ποσοστὸν μόνον 9,4%. Ἀλλὰ ἐὰν ἠσχολήθην μὲ αὐτοὺς τοὺς ἀριθμούς, εἶναι διότι θέλω νὰ φθάσω εἰς συμπέρασμα, εἰς τὸ ὁποῖον δίδω ἐξέχουσαν σημασίαν, καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν εὐμενῆ προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Κύριοι βουλευταί, φοβοῦμαι, ὅτι ὅλοι ἡμεῖς, καὶ σεῖς καὶ ἐγὼ καὶ ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος, δὲν ἔχομεν ἀκόμη ἀποκτήσει πλήρη ἐπίγνωσιν τῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία ἐξελίσσεται εἰς τραγωδίαν. Ἀρκοῦν οἱ ἀκόλουθοι ἀριθμοί. Ποῖον τὸ μέγεθος τῶν γεωργικῶν ἐπιχειρήσεων, αἱ ὁποῖαι καλλιεργοῦνται; Τὸ 28% τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου ἔχει στρέμματα 1–10 καὶ τὸ 57% ἔχει 10–50. Ἑπομένως, τὸ 85% τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου ἔχει 1–50 στρέμματα. Τί θέλετε, λοιπόν, νὰ ἀπολαύσῃ ἡ ἀγροτικὴ οἰκογένεια μὲ τόσην μικρὰν καλλιεργουμένην ἔκτασιν; Ὁ μέγας κίνδυνος εἶναι ὅτι ὁ ρυθμιστὴς τῆς αὐξήσεως τοῦ πληθυσμοῦ, καθὼς καὶ τῶν ἀναγκῶν, εἶναι ταχύτερος ἀπὸ τὸν ρυθμὸν αὐξήσεως τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος. Καὶ ἔχομεν, ἐπίσης, καὶ τὴν μηχανοποίησιν τῆς γεωργίας, ἡ ὁποία ἐπαυξάνει τὴν ἀνεργίαν καὶ τὴν ὑποαπασχόλησιν. Δύο, λοιπόν, εἶναι οἱ κρίσιμοι ἀριθμοί. Πρῶτον, τὸ ποσὸν τῶν στρεμμάτων ποὺ καλλιεργοῦν οἱ ἀγρόται, 85% ἔχουν ἀπὸ 1–50 στρέμματα καὶ ἐπίσης ἡ ὑποαπασχόλησις, ἡ ὁποία σήμερον ἀνέρχεται πολὺ πέραν τοῦ ἀριθμοῦ, τὸν ὁποῖον ἀναφέρει τὸ 5ετὲς πρόγραμμα. Ἀνέρχεται περίπου εἰς 1 ἑκατομμύριον καὶ ἡ ἀνεργία εἰς 200.000. Καὶ ἐφ’ ὅσον τὰ ἔτη παρέχονται, ἡ κατάστασις ἐπιδεινοῦται. Πῶς θὰ ἀντιμετωπισθῇ; Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐρώτημα. Ἡ Κυβέρνησις καταβάλλει προσπαθείας, τὰς ὁποίας εὐχαρίστως ἀναγνωρίζω, ἐν τῷ συνόλῳ, ὅμως, ἔχει λάβει μέτρα ἀνεπαρκῆ. Ἀνεγράφη εἰς τὸ 5ετὲς πράγραμμα, ὅτι μόνον ἡ ἐκβιομηχάνισις θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λύσῃ ἀποφασιστικῶς τὸ πρόβλημα τῆς ὑποαπασχολήσεως. «Ἡ ταχεῖα ἐκβιομηχάνισις τῆς χώρας ἀποτελεῖ πρωταρχικὴν ἐπιδίωξιν, διότι μόνον δι’ αὐτῆς θὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ δημογραφικοῦ προβλήματος καὶ ἡ ἀπορρόφησις τοῦ πλεονάζοντος καὶ ἀργοῦντος σήμερον ἐργατικοῦ δυναμικοῦ». Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀμφισβητήσω, ὅτι τὸ 5ετὲς πρόγραμμα μεριμνᾶ καὶ διὰ τὴν γεωργίαν καὶ τὸν τουρισμόν. Ἀλλὰ εἶναι προφανές, ὅτι τὸ κέντρον τοῦ βάρους, θέτει εἰς τὴν ἐκβιομηχάνισιν. Θὰ συστήσω, πρῶτον, εἰς τοὺς συντάκτας τοῦ προγράμματος, νὰ προετίμουν τὸν ὅρον «βιομηχανικὴ ἀνάπτυξις». Καί, δεύτερον, ἐρωτῶ, κατὰ ποῖον τρόπον, ἡ βιομηχανικὴ ἀνάπτυξις τῶν προσεχῶν ἐτῶν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίσῃ αὐτὸ τὸ μέγεθος τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου τῶν ὑποαπασχολουμένων καὶ 200.000 ἀνέργων; Τὸ 5ετὲς πρόγραμμα, λέγει, ὅτι θὰ δώσῃ ἐργασίαν εἰς 384.000, ἐκ τῶν ὁποίων 122.000 θὰ εἶναι νέαι ἐργατικαὶ δυνάμεις καὶ αἱ ἄλλαι θὰ καλύπτουν τὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ: 112.000. Θὰ συνίστων εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀνασυγκροτήσῃ τὸ Μαντεῖον τῶν Δελφῶν, ὅπου νὰ τοποθετήσῃ τὸν συντάκτην τοῦ προγράμματος. Ἀσφαλῶς, εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν θὰ εὐδοκιμήσῃ. Ἔχομεν, ἤδη, τὸ πρῶτον ἔτος τοῦ 5ετοῦς προγράμματος, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ ἀναλογία, ἡ ὁποία τοῦ ἀνήκει, δὲν ἔχει πραγματοποιηθῆ. Καὶ ἔχομεν, ἐπίσης, τὸ δεδομένον, ὅτι ἡ αὔξησις τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐνῷ ἦτο 7,4%, ὡδήγησεν εἰς μηδὲν αὔξησιν ἀπασχολήσεως. Ἰδοὺ ἡ σχετικὴ περικοπὴ ἀπὸ τὸ κείμενον τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος: «Ἡ αὔξησις τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς ἀπὸ τοῦ 1953 μέχρι τοῦ 1958 κατὰ 74% περίπου, ἐπετεύχθη χωρὶς αὔξησιν τῆς ἀπασχολήσεως εἰς τὴν βιομηχανίαν, διὰ μόνης τῆς βελτιώσεως τῆς παραγωγικότητος, ποὺ ἐπῆλθεν ἐκ τοῦ συγχρονισμοῦ τοῦ μηχανικοῦ ἐξοπλισμοῦ καὶ γενικώτερον ἐκ τῆς χρησιμοποιήσεως μεγαλυτέρας ἀναλογίας κεφαλαίων εἰς τὴν παραγωγήν. Χαρακτηριστικὸν εἶναι, ὅτι τὸ 1958 τὰ ἐπίπεδα ἀπασχολήσεως εἶναι περίπου τὰ αὐτά, ὅπως καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1952». Ποῦ θὰ ὑπάγῃ, λοιπόν, τὸ ἕνα ἑκατομμύριον τῶν ὑποαπασχολουμένων καὶ αἱ 200.000 τῶν ἀνέργων; Ποῦ; Δέχομαι, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἀνάπτυξις τῆς βιομηχανίας. Ὑποστηρίζω, ὅμως, ὅτι ἡ δημιουργία ἀνταγωνιστικῆς βιομηχανίας ἐντὸς τῆς Κοινῆς Ἀγορᾶς, θὰ εἶναι καὶ δυσχερὴς καὶ περιωρισμένη. Θὰ ἔχῃ ὡς προϋπόθεσιν τὴν ὕπαρξιν πρώτων ὑλῶν καὶ τὸ χαμηλὸν κόστος, λόγῳ τῶν χαμηλῶν ἡμερομισθίων. Ἀλλὰ ὅσοι τὸ ἐπικαλοῦνται, πρέπει νὰ σκεφθοῦν, ὅτι δὲν θὰ εἶναι μακρὰν ὁ χρόνος, κατὰ τὸν ὁποῖον καὶ τὸ ἑλληνικὸν ἡμερομίσθιον ἐντὸς τῆς κοινῆς ἀγορᾶς θὰ διεκδικήσῃ ἴσην ἀμοιβήν. Καὶ οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαγγέλλωμεν διαρκῶς, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἱδρῶτος τῆς κακῆς ἀμοιβῆς τοῦ Ἕλληνος ἐργάτου, θὰ δημιουργήσωμεν τὴν ἀνταγωνιστικὴν οἰκονομίαν τοῦ μέλλοντος. Αὐτὸ εἶναι τὸ μέγα πρόβλημα, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου εὑρισκόμεθα. Ποία πρέπει νὰ εἶναι ἡ λύσις του; Ἀγαπητοί μου συνάδελφοι, κατὰ τὴν γνώμην μου, δὲν ὑπάρχει καμμία ἄλλη ἀποτελεσματικὴ λύσις, ἀπὸ τὴν ἐπιδίωξιν συμπληρωματικοῦ εἰσοδήματος τῆς γεωργικῆς οἰκογενείας. Πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν ἐσχάτως ἡ Κυβέρνησις ἀνήγγειλεν ἀποφάσεις. Τὰς ἀνήγγειλεν ἀργὰ καὶ δυστυχῶς εἰς μέτρον, τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς δὲν δύναται νὰ δώσῃ ὁριστικὰ ἀποτελέσματα, ὅπως ἀκριβῶς συμβαίνει μὲ ὡρισμένα φάρμακα, τὰ ὁποῖα ὅταν δίδωνται εἰς μικρὰς δόσεις, δὲν φέρουν ἀποτέλεσμα. Χαίρω διὰ τὴν προσπάθειαν τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Ἀλλά, ὅσα συνάγω ἀπὸ τὸ πενταετὲς πρόγραμμα, κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, δὲν μοῦ ἐμπνέουν ἐμπιστοσύνην. Καὶ θὰ σημειώσω τοὺς ἀριθμούς. Πρῶτον, τοὺς ἀριθμοὺς τῶν εἰσαγομένων ζωοκομικῶν καὶ κτηνοτροφικῶν προϊόντων εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀπὸ τοῦ 1952 ἕως τὸ 1958. Ἐκφράζω πραγματικὴν ἔκπληξιν καὶ παρακαλῶ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ πιστεύσῃ, ὅτι αὐτὸ τὸ κεφάλαιον τὸ θεωρῶ πραγματικὴν καὶ βαρεῖαν εὐθύνην. Ἰδοὺ οἱ ἀριθμοί: Εἰς τὰ 1952, εἰσαγωγαὶ 502.000.000. Τὸ 1953, εἰσαγωγαὶ 947.000.00. Τὸ 1954, εἰσαγωγαὶ 1.013.000.000. Τὸ 1955, εἰσαγωγαὶ 1.300.000.000. Τὸ 1956, εἰσαγωγαὶ 1.477.000.000. Τὸ 1957, εἰσαγωγαὶ 1.638.000.000. Τὸ 1958, εἰσαγωγαὶ 1.818.000.000. Εἶναι εἰσαγωγαὶ ζωοκομικῶν καὶ κτηνοτροφικῶν προϊόντων. Ἐν τούτοις, θὰ ἔπρεπε κατ’ αὐτὸ τὸ διάστημα, ὁλόκληρος ἡ προσπάθεια νὰ ἔχῃ στραφῆ εἰς τὴν αὔξησιν τῆς κτηνοτροφίας. Ἀναμένουν οἱ κτηνοτρόφοι, ἀναμένουν οἱ ἀγρόται. Καὶ συζητοῦμεν περὶ ὅλων τῶν ἄλλων ἐπενδύσεων καὶ ἀφήνομεν νὰ γίνωνται αὐταὶ αἱ εἰσαγωγαί, αἱ ὁποῖαι ταυτοχρόνως ἐξοντώνουν καὶ ἐκείνους τοὺς ὀλίγους, οἱ ὁποῖοι ἀγωνίζονται νὰ ζήσουν. Ἐφ’ ὅσον ἡ προσπάθεια τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας κινεῖται ἐντὸς τοῦ πενταετοῦς προγράμματος, δὲν ἐμπνέει καμμίαν ἐμπιστοσύνην. Ἰδοὺ οἱ ἀριθμοὶ τοῦ πενταετοῦς προγράμματος. Κτηνοτροφία 150.000.000 διὰ τὰ 5 ἔτη, ἤτοι 30.000.000 ἐτησίως. Γεωργικαὶ βιομηχανίαι 110.000.000. Καὶ ὁ συντάκτης τοῦ προγράμματος ἀναγράφει εἰς τὸν πίνακα 10 τοῦ 5ετοῦς προγράμματος, πρόβλεψιν μετὰ τὴν πενταετίαν, τί νομίζετε; Διὰ τὸ κρέας ὄχι ὅτι θὰ ἐλαττωθῇ ἡ εἰσαγωγή του, ἀλλὰ ὅτι θὰ αὐξηθῇ ἀπὸ ἀξίαν 13.000.000 δολλ. κατὰ τὸ 1958, εἰς 16,1 ἑκατ. δολλάρια τὸ 1963. Ἰδοὺ διατὶ οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ ἐκπλήττουν καὶ καταθλίβουν. Ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, δὲν ἐπιθυμῶ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ νὰ ἐκφωνήσω πολιτικὸν λόγον σήμερον. Κατέχομαι ἀπὸ τὴν συνείδησιν τοῦ κινδύνου, ἐὰν ὁ ἀγροτικὸς κόσμος ἀφεθῇ εἰς τὸν σημερινόν του ρυθμόν. Ἔχομεν καθημερινῶς αὔξησιν τῆς ὑποαπασχολήσεως καὶ τῆς ἀνεργίας. Ἔχομεν αὔξησιν πληθυσμοῦ. Ἔχομεν αὔξησιν τῶν ἀναγκῶν. Διότι ἐπῆγεν ὁ πολιτισμὸς εἰς τὸ χωριὸ μὲ τὴν συγκοινωνίαν, μὲ τὸ γενικώτερον παγκόσμιον πνεῦμα, μὲ τὸν στρατιώτην, ὁ ὁποῖος ζῇ ὑπὸ συνθήκας πολιτισμοῦ καὶ ἐπιστρέφων εἰς τὸ χωριό του δὲν δέχεται ἐκεῖ τὴν ἐξαθλίωσιν. Ἐὰν δὲν δημιουργήσωμεν νέας συνθήκας ζωῆς εἰς τὴν ὕπαιθρον, ἡ ὑπόθεσις τῆς Ἑλλάδος εὑρίσκεται εἰς κίνδυνον. Ὅταν ὑπερασπίζωμαι τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀπευθυνθῶ καὶ πρὸς τὰς ἄλλας κοινωνικὰς τάξεις, πρὸς τοὺς ἐργάτας, τοὺς ἐμπόρους, τοὺς βιοτέχνας καὶ τοὺς βιομηχάνους, διὰ νὰ τοὺς εἴπω. Δὲν ἀποτελεῖ τοῦτο μεροληψίαν ὑπὲρ μιᾶς τάξεως. Φροντίζομεν καὶ ὑπὲρ αὐτῶν, διότι ἡ ἀγοραστικὴ δύναμις τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου ζωογονεῖ καὶ ὅλας τὰς ἄλλας κοινωνικὰς τάξεις. (Χειροκροτήματα). Ἑπομένως, ἡ μέριμνα ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν δὲν εἶναι ταξικὴ μέριμνα, εἶναι ἐθνικὴ μέριμνα. Ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, ἐὰν ἡ Ἑλλὰς ἔχῃ σωθῆ, ἐσώθη ἀπὸ τὴν μεγάλην ἀγροτικὴν μεταρρύθμισιν, ἡ ὁποία τότε ἔδωσε τὰ κτήματα εἰς τοὺς γεωργούς, εἰς τοὺς καλλιεργητάς. Καὶ ὅταν ἦλθον κατόπιν καὶ ὁ συμμοριτισμὸς καὶ ὁ κομμουνισμὸς εἶχε ριζωθῇ μὲ τὴν γῆν τῆς Πατρίδος, μὲ τὴν γῆν τῆς Ἑλλάδος του, ὁ ἀγρότης καὶ ἀντέστη εἰς τὴν ἐπιδρομήν. Ὀφείλομεν σήμερον νὰ δημιουργήσωμεν μίαν ἀνάλογον ἐπανάστασιν. Ἐὰν τὸ 1909 ὠνομάσθη ἄνοδος τῶν ἀστῶν, τὸ 1959 πρέπει νὰ ὀνομασθῇ ἄνοδος τῶν ἀγροτῶν. (Χειροκροτήματα). Καὶ δὲν ἀρκεῖ νὰ δώσωμεν μόνον εἰς τοὺς ἀγρότας ηὐξημένον εἰσόδημα, πρέπει νὰ δώσωμεν καὶ ηὐξημένην ἀσχολίαν, διότι ἡ ἀσχολία δίδει δικαίωσιν ἠθικὴν τῆς ζωῆς. Ἐπαναλαμβάνω, λοιπόν: Κατὰ τὴν βαθεῖαν πεποίθησίν μου, μία μόνον λύσις ὑπάρχει. Ἡ δημιουργία συμπληρωματικῆς, ὁλοκληρωτικῆς, οἰκογενειακῆς ἀγροτικῆς οἰκονομίας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι χωρικός, ὅπως καὶ ἐγώ, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἔχει ἐπίσης βαθεῖαν συνείδησιν αὐτῆς τῆς ἀνάγκης. Μόνον αὐτὸ ἀποτελεῖ λύσιν Εἰς κάθε ἀγροτικὴν οἰκογένειαν θὰ πρέπει νὰ δώσωμεν γελάδια, πρόβατα, πτηνοτροφίαν, οἰκοτεχνίαν, βιοτεχνίαν καὶ γεωργικὰς βιομηχανίας.

§42Ν. ΙΝΤΖΕΣ. Καὶ ἀσφάλειαν κοινωνικήν.

§43Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Αὐτὸ κάμνει ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλά, ὅπως γνωρίζετε, ἡ ἀναδιάρθρωσις τῆς οἰκονομίας τῆς Χώρας καὶ συγκεκριμένως τῆς γεωργικῆς τοιαύτης, δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ ἀπαιτήσῃ ὡρισμένον χρόνον. Δὲν εἶναι μόνον τὸ θέμα τῶν ὑλικῶν καὶ τῶν τεχνικῶν μέσων, τὰ ὁποῖα, ὅπως γνωρίζετε, εἶναι περιωρισμένα, ἀλλὰ καὶ ὁ ρυθμὸς τῆς προσαρμογῆς τοῦ χωρικοῦ εἰς τὰς νέας καλλιεργείας. Συνεπῶς, ἡ Κυβέρνησις ἀκολουθεῖ πολιτικήν, ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς τὸν σκοπὸν αὐτόν, ἡ ὁλοκλήρωσις ὅμως τῆς πολιτικῆς αὐτῆς θὰ ἀπαιτήσῃ, ὅπως εἶναι αὐτονόητον, ἱκανὸν χρόνον. Ὡμιλήσατε περὶ τῆς ὑποαπασχολήσεως. Ἡ ὑποαπασχόλησις ὀφείλεται εἰς δύο λόγους. Πρῶτον, εἰς τὴν ἀνεπάρκειαν τοῦ γεωργικοῦ κλήρου. Ἡ ἀνεπάρκεια αὐτὴ δημιουργεῖ πράγματι ἕνα ὀξύτατον πρόβλημα, ἀλλ’ ἀποτελεῖ μίαν πραγματικότητα, ἡ ὁποία συνδέεται μὲ τὴν φύσιν τῆς Ἑλλάδος καί, δεύτερον, εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ὁ Ἕλλην χωρικὸς ἀσχολεῖται μὲ τὴν μονοκαλλιέργειαν. Ἡ ἀπασχόλησις τῶν χωρικῶν μας μὲ τὴν μονοκαλλιέργειαν, δὲν συντελεῖ μόνον εἰς τὴν ὑποαπασχόλησιν, ἀλλὰ περιορίζει κατ’ ἀνάγκην καὶ τὸ εἰσόδημα τοῦ γεωργοῦ. Συνεπῶς, ἐπιβάλλεται νὰ φύγωμεν ἀπὸ τὸ σύστημα τῆς μονοκαλλιεργείας καὶ νὰ δημιουργήσωμεν μίαν ἀγροτικὴν πολιτικήν, ἡ ὁποία θὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὴν αὐτάρκειαν τοῦ ἀγρότου καὶ εἰς τὴν παραγωγὴν προϊόντων, δυναμένων νὰ ἐξαχθοῦν. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει συνείδησιν τῆς καταστάσεως αὐτῆς καὶ διὰ τῆς πολιτικῆς της ἀποβλέπει εἰς τὴν θεραπείαν της. Ἀλλὰ θὰ ἀπαιτηθοῦν, ὅπως εἶπον, οἰκονομικὰ καὶ τεχνικὰ μέσα, ἀρκετὸς χρόνος καὶ πρὸ παντὸς κατανόησιν ἐκείνων, πρὸς τοὺς ὁποίους ἀπευθύνεται ἡ πολιτικὴ αὐτή.

§44Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐβεβαίωσα πρῶτος, ὅτι ἀσχολεῖσθε μὲ τὸ θέμα. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον ἐπεσήμανα εἶναι, ὅτι μέχρι τοῦδε τὰ μέτρα ὑπῆρξαν ἀνεπαρκῆ καὶ ὅσα ἔχουν ἀναγγελθῆ διὰ τοῦ 5ετοῦς προγράμματος, εἶναι ἀκόμη ἀνεπαρκέστατα. Καὶ τώρα ἔρχομαι εἰς τὸν τρόπον ἐφαρμογῆς αὐτῆς τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς. Κατὰ τὴν γνώμην μου, πρέπει νὰ δημιουργηθοῦν νέοι φορεῖς αὐτῆς τῆς πολιτικῆς. Καὶ οἱ φορεῖς οὗτοι πρέπει νὰ εἶναι ὁ σύνδεσμος κοινοτήτων καὶ ὁ σύνδεσμος συνεταιρισμῶν. Ὁ σύνδεσμος κοινοτήτων θὰ γίνῃ ὁ φορεὺς τῶν ἐπενδύσεων κοινῆς ὠφελείας. Θὰ ἔχῃ τὸν γεωπόνον, τὸν κτηνίατρον. Θὰ ἀναλάβῃ πρωτοβουλίαν ψυχαγωγίας, ἀθλητισμοῦ, θὰ καταστήσῃ κέντρον πολιτισμοῦ τὴν ὕπαιθρον. Διὰ νὰ ὁλοκληρώσω τὴν σκέψιν μου, ἀγαπητοί μου φίλοι μόνον ὅταν τὸ χωριό, ὄχι μόνον συγκρατῇ αὐτοὺς ποὺ ἔχει, ἀλλὰ κάμει ἐπιθυμητὴν τὴν ἐπιστροφὴν καὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔφυγαν, θὰ ζήσῃ. Καὶ μόνον ἐὰν ζήσῃ τὸ χωριό, θὰ ζήσῃ τὸ Ἔθνος. Τὸ τελικόν μου συμπέρασμα εἶναι, ὅτι ἡ μοῖρα τοῦ χωριοῦ ἔχει ταυτισθῆ μὲ τὴν μοῖραν τοῦ Ἔθνους. Μὲ τὰ συνήθη μέτρα, μὲ τὴν ἄνεσιν τῆς γραφειοκρατίας καὶ μὲ τὴν βραδεῖαν ἐφαρμογὴν ἡμιμέτρων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προλάβωμεν τὴν καταστροφήν. Χρειάζεται, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐπαναστατικὸν πνεῦμα. Ἡ μοῖρα σᾶς ἔδωσε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἡγῆσθε τοῦ Ἔθνους κατ’ αὐτὴν τὴν ὥραν, πρέπει νὰ γίνετε φορεὺς ἐπαναστατικοῦ πνεύματος. Καὶ δι’ αὐτὸ ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα. Ὄχι διὰ νὰ ἐκφωνήσω πολιτικὸν λόγον, ἀλλὰ διὰ νὰ κηρύξω, ὅτι ἡ μοῖρα τοῦ Ἔθνους ταυτίζεται πλέον μὲ τὴν μοῖραν τοῦ χωριοῦ. Ἐὰν τὸ χωριὸ χαθῇ, δὲν ὑπάρχει σωτηρία. Θὰ χαθῇ καὶ τὸ Ἔθνος. Ἰδοὺ διατὶ ἡ εὐημερία καὶ ὁ πολιτισμὸς τοῦ χωριοῦ πρέπει νὰ γίνουν ἡ νέα Μεγάλη Ἰδέα τοῦ Ἔθνους. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἔχει τὸν λόγον.

§46Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Παρακαλῶ, νὰ προσθέσω ἀκόμη δύο λέξεις, διὰ νὰ ὁλοκληρώσω τὰς ἀπόψεις μου. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ ἀπαιτηθῇ χρόνος. Ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν νὰ προσθέσω, ὅτι ὑπάρχουν, κατὰ τὴν γνώμην μου, δύο μέτρα, τῶν ὁποίων ἡ ἐφαρμογὴ καὶ δύναται καὶ πρέπει νὰ ἐπιταχυνθῇ. Τὸ πρῶτον εἶναι ἡ σύνταξις γήρατος εἰς τοὺς ἀγρότας. Τὴν εἶχον ἐπαγγελθῆ πρὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐχαρακτηρίσθη δημαγωγία. Μετὰ τὰς ἐκλογάς, ἀπὸ τοῦ βήματος, ἀπέδειξα, ὅτι ἡ παροχὴ συντάξεως γήρατος εἰς τοὺς ὑπὲρ τὰ 65 ἀγρότας ἀρχηγοὺς οἰκογενειῶν, ἀνερχομένους εἰς 100.000, πρὸς 300 δραχ. τὸν μῆνα, ἀνέρχεται εἰς σύνολον ἐτησίας δαπάνης 360.000.000. Καί, ἐπίσης, δεύτερον μέτρον ἀμέσου ἐφαρμογῆς, εἶναι ἡ γενίκευσις τῶν ὑποτροφιῶν ἀπὸ τὸ δημοτικὸν σχολεῖον τοῦ χωριοῦ, εἰς τὴν Μέσην Ἐκπαίδευσιν. Μόνον τοιουτοτρόπως εἰς τὴν ὕπαιθρον, μὲ τὴν ἄμεσον ἐφαρμογὴν αὐτῶν τῶν δύο μέτρων, θὰ σχηματισθῇ ἡ πεποίθησις, ὅτι νέον πνεῦμα κρατεῖ, ὅτι σκεπτόμεθα τοὺς ἀγρότας, ὅτι καὶ οἱ γέροντες προστατεύονται καὶ ἐπίσης διὰ τοὺς νέους ἀνοίγει ὁ δρόμος τῆς μεγάλης εὐδοκιμίας. (Χειροκροτήματα).

§47Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἡ Κυβέρνησις ἀσχολεῖται καὶ μὲ τὸ θέμα αὐτό. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον, διὰ νὰ μὴ δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις ὅτι εἶναι τόσον εὔκολος ἡ οἰκονομική του θεμελίωσις, νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ἐδώσατε, δὲν εἶναι ἀκριβεῖς. Ὑπολογίζω, ὅτι διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἀσφάλισις τοῦ ἀγρότου, θὰ ἀπαιτηθοῦν περίπου 800.000.000 δραχμῶν.

§48Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἔχω κάμει μελέτας.

§49Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Καὶ ἐγὼ ἔχω μελετήσει τὸ θέμα.

§50Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ἔχω πεισθῆ, ὅτι οἱ ἀριθμοί σας εὐδοκιμοῦν.

§51Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Σᾶς παρέχω τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι ἀθορύβως ἀσχολοῦμαι ἐπὶ ἓν ἔτος μὲ τὸ θέμα αὐτὸ καὶ λέγω ἀθορύβως, διότι δὲν θὰ ἀνακοινώσω ἀποφάσεις, ἐὰν δὲν εἶμαι βέβαιος, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιοῦν. Ὁπωσδήποτε, τὸ θέμα αὐτὸ ἀπασχολεῖ τὴν Κυβέρνησιν. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§52Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Χαίρω διὰ τὴν πληροφορίαν καὶ διατηρῶ τὰς ἐπιφυλάξεις μου διὰ τὸν ἀριθμόν.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας κ. Κ. Ἀδαμόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§54Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Ὁμολογῶ ὅτι, διαδεχόμενος εἰς τὸ βῆμα τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, τόσον ἐπιδέξιον κοινοβουλευτικὸν ἄνδρα καὶ τόσον ἔχοντα τὸ χάρισμα τοῦ λόγου, εὑρίσκομαι ἐν μειονεκτικῇ θέσει.

§55Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἰς τὸ βῆμα, τὰ χαρίσματα δὲν ἀξίζουν. Ἡ οὐσία ἀξίζει. Πολλοί, ἔχοντες τὰ χαρίσματα, ἐναυάγησαν.

§56Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Ἐγὼ δὲν ἐβασίσθην ποτὲ εἰς τὰ χαρίσματα τοῦ λόγου.

§57Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἰς αὐτὸ τὸ βῆμα, ἀξίζει ἡ οὐσία τοῦ λόγου.

§58Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Αὐτὸ ἀκριβῶς θέλω νὰ εἴπω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὰ πράγματα ἀποδεικνύουν καὶ θὰ ἀποδείξουν, ὡς θὰ τὰ ἐκθέσω, ὅτι καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, εἰς τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἀποδίδετε εἰς τὸν γεωργικὸν τομέα καὶ ὑμεῖς καὶ τὰ ἄλλα κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἕπονται τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι συνάδελφοι, τὰ πράγματα ἀποδεικνύουν, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι προῆλθον ἀπὸ τὴν Ε.Ρ.Ε., εἶχον τὴν δύναμιν καὶ τὴν ἱκανότητα νὰ ἴδουν, ὅτι ὁ προέχων τομεὺς τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας εἶναι ὁ γεωργικός. Διὰ τοῦτο αἱ Κυβερνήσεις, αἱ προελθοῦσαι ἀπὸ τὸ Κόμμα τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως, δὲν ἠσχολήθησαν μὲ τὴν ἀντιμετώπισιν μόνον τῶν τρεχόντων ζητημάτων, ἀλλά, χωρὶς νὰ παραλείψουν τὴν ἐπίλυσιν τῶν ἑκάστοτε παρουσιαζομένων ζητημάτων, διεμόρφωσαν πρόγραμμα καὶ πολιτικὴν μακρᾶς πνοῆς, τολμηρὰν καὶ πλήρη θετικῶν λύσεων καὶ ἐπιδιώξεων. Εἶναι φυσικὸν ἕνα σχέδιον μακρόπνοον καὶ συστηματικόν, ἀπαιτεῖ καὶ διὰ νὰ συλληφθῇ καὶ διὰ νὰ καταστρωθῇ, χρόνον μακρόν. Καὶ εἰς τὸν ἐν τῷ μεταξὺ χρόνον αἱ Κυβερνήσεις τοῦ Κόμματος τῆς Ε.Ρ.Ε., διαπιστώσασαι τὰς ἀδυναμίας τῆς γεωργικῆς ἀναπτύξεως, κατέβαλον ἐντόνους προσπαθείας διὰ τὴν ἄρσιν αὐτῶν. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἐκθέσω τὰ κυριώτερα κεφάλαια τῆς κυβερνητικῆς δραστηριότητος ἀπὸ τοῦ ἔτους, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀνέλαβε τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας ὁ κ. Κ. Καραμανλῆς, μέχρι τῆς συντάξεως τοῦ γεωργικοῦ 5ετοῦς προγράμματος. Ἀπὸ τῆς πρώτης Κυβερνήσεως, ἐδόθη ἰδιαιτέρα σημασία εἰς τὸν τομέα τῶν ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων, ἡ ἐκτέλεσις τῶν ὁποίων συμβάλλει τὰ μέγιστα εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας καὶ τὴν αὔξησιν τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος. Ἡ κυρία προσπάθεια κατεβλήθη εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἀρδεύσεως, πρὸς ἐπέκτασιν τῶν ἀρδευομένων ἐκτάσεων. Δὲν παρελείφθη ὅμως νὰ ἐκτελεσθοῦν σημαντικὰ ἔργα ἀντιπλημμυρικά, ἀποστραγγιστικὰ καὶ ἀποξηραντικά. Κατὰ τὰ ἔτη 1955–56 μέχρι καὶ τοῦ 1959 διετέθησαν πιστώσεις διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων 1.700.000.000 δραχμῶν. Κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν κατεσκευάσθησαν τὰ μεγάλα φράγματα τοῦ Ἀξιοῦ, τοῦ Ἁλιάκμονος καὶ τοῦ Ἀχελώου, εἶναι δὲ ὑπὸ κατασκευὴν τὸ φράγμα τοῦ Νέστου. Μὲ ταχὺν ἐπίσης ρυθμόν, προχωρεῖ ἡ κατασκευὴ τῶν ἀρδευτικῶν δικτύων διανομῆς τοῦ ὕδατος εἰς τὰς ἀντιστοίχους πεδιάδας. Πέραν τούτου, καθ’ ἅπασαν τὴν Χώραν κατεσκευάσθη καὶ κατασκευάζεται μέγας ἀριθμὸς μικροτέρας σημασίας ἔργων, τὰ ὁποῖα βοηθοῦν τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας τῶν λοιπῶν περιοχῶν. Ἐκ τῶν ἔργων τούτων ἐπετεύχθησαν τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα: α) Κατεσκευάσθησαν ἀρδευτικὰ δίκτυα ἐπὶ ἐκτάσεως 500.000 στρεμμάτων, β) ἐπροστατεύθησαν ἐκ πλημμυρῶν 800.000 περίπου στρέμματα, γ) ἐβελτιώθησαν καὶ ἀπεστραγγίσθησαν 500.000 στρέμματα. Ἀπεδόθησαν τὸ πρῶτον εἰς τὴν καλλιέργειαν δι’ ἀποξηράνσεως 100.000 στρεμμάτων. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι συνάδελφοι, δὲν περιωρίσθη μόνον εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων, ἀλλὰ καὶ ἄλλων ἔργων, ἀπαραιτήτων διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας. Οὕτω, κατηρτίσθη εὐρὺ πρόγραμμα ἱδρύσεως γεωργικῶν βιομηχανιῶν καὶ ἐγκαταστάσεων ἀποβλεπουσῶν εἰς τὸν ἐξοπλισμὸν τῆς Χώρας πρὸς πλήρη ἀξιοποίησιν τῶν γεωργικῶν προϊόντων, ἰδίᾳ τῶν νωπῶν. Τὸ πρόγραμμα ἀρχικῶς, προέβλεπεν ἐπενδύσεις 150.000.000 δραχμῶν, ἐν συνεχείᾳ δὲ διηυρύνθη καὶ εἶναι ἤδη ὑπὸ ἐκτέλεσιν ἔργα 350 ἑκατ. δραχμῶν τοιαύτης μορφῆς. Ἡ μεγάλη λαχαναγορὰ Ἀθηνῶν καὶ ψυκτικαὶ ἐγκαταστάσεις (συσκευαστήρια, βαγόνια–ψυγεῖα). Ἀπεφασίσθη καὶ εἶναι προσεχὴς ἡ ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν τῆς ἱδρύσεως ἐργοστασίου ἀζωτούχων λιπασμάτων ἀξίας 42.000.000 δολλ., ἐπίσης τῆς ἱδρύσεως μιᾶς μονάδος ζαχαροποιείου, ἀξίας 12 ἑκατ. δολλαρίων. Ἡ ἵδρυσις δύο ἐργοστασίων γάλακτος εἰς Λαμίαν καὶ Τρίκαλα. Ἡ ἵδρυσις ἐργοστασίου κτηνοτροφῶν. Ἰδιαιτέραν ὅμως σημασίαν ἀπέδωσεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τοὺς συντελεστὰς τῆς ἀμέσου ἀποδόσεως τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Πρῶτος δὲ μεταξὺ τούτων εἶναι, ὡς γνωστόν, ἡ ἀγροτικὴ πίστις. Αἱ πιστώσεις πρὸς τὴν ἀγροτικὴν οἰκονομίαν ηὔξανον ραγδαίως ἀπὸ τοῦ 1955 καὶ ἐντεῦθεν. Κατὰ τὸ καλλιεργητικὸν ἔτος 1954–1955 αἱ βραχυπρόθεσμοι χορηγήσεις ἀνήρχοντο εἰς 2.573 ἑκατομμύρια δραχμῶν, τὸ δὲ 1958– 1959 ἀνῆλθον εἰς 4.612. Αἱ μακροπρόθεσμοι χορηγήσεις ἀπὸ 144 ἑκατομμύρια τοῦ 1954–1955, ἀνῆλθον εἰς 1.140 κατὰ τὸ 1959. Χαρακτηριστικὸν τοῦ ἐνδιαφέροντος τῶν Κυβερνήσεων τῆς ΕΡΕ διὰ τὴν ἀγροτικὴν πίστιν εἶναι τὸ ἑξῆς: Κατὰ τὸ 1955 ἐχορηγεῖτο εἰς τοὺς κτηνοτρόφους δάνειον ἐκ δραχμῶν 40 κατὰ κεφαλὴν προβάτου καὶ ἐκ δραχ. 400 κατὰ κεφαλὴν ἀγελάδος. Διὰ διαδοχικῶν βελτιώσεων, τὰ χορηγούμενα δάνεια κατὰ πρόβατον ἀνῆλθον εἰς δραχμὰς 1.800 κατὰ ἀγελάδα. Ἐπὶ πλέον χορηγοῦνται ἐπαρκεῖς ζωοτροφαὶ ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου ἐπὶ πιστώσει.

§59Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Ποῖος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἑκατομμυρίων διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς μικρᾶς κτηνοτροφίας;

§60Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἔχετε ὑπομονήν, κ. συνάδελφε. Εἰς τοὺς καπνοπαραγωγοὺς ἐχορηγοῦντο καλλιεργητικὰ δάνεια δραχμῶν 115–300 κατὰ στρέμμα. Δηλονότι ὁ μέσος καλλιεργητὴς τῶν 7–8 στρεμμάτων ἐλάμβανε δάνειον 200–300 δραχμῶν διὰ τὴν καλλιεργητικὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία διαρκεῖ ἀπὸ τοῦ Μαΐου μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου. Ἤδη χορηγεῖται δάνειον 200–400 δραχμῶν κατὰ στρέμμα παρεχομένων καὶ ἑτέρων διευκολύνσεων κλπ. Εἰς τοὺς βαμβακοπαραγωγοὺς ἐχορηγεῖτο δάνειον δραχμῶν 40–100 κατὰ στρέμμα καὶ ἤδη χορηγεῖται δάνειον ἐξ 130–300 δραχμῶν. Οὕτω, ἡ ἀγροτικὴ πίστις τὴν 31.8.1935 ἀπερρόφα κεφάλαιον 3.259 ἑκατ., κατὰ δὲ τὴν 31.8.1959 ἀπερρόφησε 6.985.000 δραχμῶν: Τὰ μεσοπρόθεσμα δάνεια τὰ χορηγούμενα μέσῳ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἀναμφισβητήτως συμβάλλουν εἰς τὴν αὔξησιν τῆς ἀποδοτικότητος τῆς γεωργικῆς ἐκμεταλλεύσεως. Διὰ τῶν δανείων τούτων ἀποκτῶνται ἐκ μέρους τῶν ἀγροτῶν παραγωγικὰ ζῶα, γεωργικὰ μηχανήματα, γεωργικαὶ ἐγκαταστάσεις. Σημειώνω χαρακτηριστικῶς τοὺς ἑξῆς ἀριθμούς. Κατὰ τὸ 1954, οἱ γεωργικοὶ ἑλκυστῆρες ἀνήρχοντο εἰς 8.294 καὶ τὸ 1959 ἀνῆλθον εἰς 17.680. Τὰ ἀντλητικὰ συγκροτήματα κατὰ τὸ 1954 ἀνήρχοντο εἰς 30.000 καὶ τὸ 1958 ἀνῆλθον εἰς 113.000. Ἡ ἰσχυροτέρα ὅμως ἀπόδειξις τοῦ ἐνδιαφέροντος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν γεωργίαν εἶναι ὅτι κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν διὰ νὰ ἐπανδρώσῃ τὰς Γεωργικὰς Ὑπηρεσίας μὲ τεχνικοὺς καὶ ἰδίᾳ γεωπόνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ προγράμματος. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1956 ἐνέκρινε πρόσληψιν νέου προσωπικοῦ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας μὲ ἀντικειμενικὸν σκοπὸν τὴν ἐπάνδρωσιν τῶν Ὑπηρεσιῶν τῆς ὑπαίθρου. Προσελήφθησαν τότε 525 γεωπόνοι 62 δασολόγοι, 42 κτηνίατροι, κατὰ τὸ παρελθὸν δὲ ἔτος ἀπεφασίσθη καὶ ἡ πρόσληψις ἑτέρων 50 κτηνιάτρων καὶ 50 τεχνικῶν τῶν ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων. Θὰ ἐχρειάζετο, κύριοι συνάδελφοι, πολὺς χρόνος διὰ νὰ ἀπαριθμήσω εἰς ὅλας τὰς λεπτομερείας τὰ τῆς Κυβερνητικῆς δραστηριότητος ἀπὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς Ἀρχῆς αὐτῆς ἐκ μέρους τοῦ Κωνσταντίνου Καραμανλῆ μέχρι τῆς συντάξεως τοῦ προγράμματος τοῦ γεωργικοῦ μέχρι τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1959. Ἔδωσα ὅμως, νομίζω, τὰ κυριώτερα κεφάλαια τῆς δραστηριότητος αὐτῆς. Καὶ ἤδη μεταβαίνω εἰς τὸ δεύτερον στάδιον τῆς Κυβερνητικῆς δραστηριότητος διὰ τὴν γεωργίαν. Ὅπως εἶπον προηγουμένως, ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ μερίμνῃ της διὰ τὸν τομέα τῆς γεωργίας κατέστρωσε πρόγραμμα γεωργικῆς πολιτικῆς. Αἱ κεντρικαὶ γραμμαὶ τοῦ προγράμματος αὐτοῦ εἶναι αἱ ἑξῆς: Πρῶτον, ἡ ἀναδιάρθρωσις τῶν καλλιεργειῶν, ἡ ὁποία εἶναι καὶ ἡ βασικωτέρα ἐπιδίωξις. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν γίνεται λόγος καὶ ἔγινε λόγος αὐτὰς τὰς ἡμέρας περὶ τῆς ἀναδιαρθρώσεως τῶν καλλιεργειῶν γίνεται σύγχυσις περὶ τῆς ἐννοίας τοῦ ὅρου καὶ εἰς τοὺς σκοποὺς εἰς τοὺς ὁποίους ἀποβλέπει ἡ ἐπιδίωξις αὐτή. Εἶπεν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὁ κ. Τσιριμῶκος, ὅτι διὰ τῆς ἀναδιαρθρώσεως τῶν καλλιεργειῶν κηρύττομεν τὸν πόλεμον κατὰ τῆς καλλιεργείας. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γνωστόν, καὶ πρέπει νὰ σᾶς εἶναι γνωστόν, ὅτι μεταξὺ τῶν δυσμενῶν συνθηκῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν εἰς τὴν γεωργίαν, εἶναι ἡ στενότης τῆς καλλιεργησίμου ἐκτάσεως καὶ συνεπῶς, καὶ τοῦ γεωργικοῦ κλήρου. Τὴν ἐπεσήμανεν ἄλλωστε τὴν στενότητα ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων κ. Παπανδρέου. Τὰ περιθώρια ἐπεκτάσεως πρὸς ἀπόδοσιν πρὸς τὴν καλλιέργειαν εἰς τὴν γεωργίαν εἶναι κεκορεσμένα. Ἑπομένως, δὲν ἀπομένει τί ἄλλο παρὰ ἡ ἐντατικωτέρα ἐκμετάλλευσις ἢ λεγομένη κάθετος ἐπέκτασις. Εἰς τί ἀποβλέπει, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀναδιάρθρωσις τῶν καλλιεργειῶν ἐν σχέσει μὲ τὴν σιτοκαλλιέργειαν. Εἰς τὴν μείωσιν τῶν σιτοκαλλιεργουμένων ἐκτάσεων καὶ συνεπῶς ἀποδέσμευσιν γαιῶν ἀπὸ τὴν σιτοκαλλιέργειαν πρὸς χρησιμοποίησιν αὐτῶν δι’ ἄλλας καλλιεργείας πλέον ἀποδοτικάς, χωρὶς μὲ τοῦτο νὰ ἐπιδιώκωμεν τὴν μείωσιν τῆς σιτοπαραγωγῆς. Τὸ ὕψος τῆς σημερινῆς σιτοπαραγωγῆς δύναται νὰ ἐξασφαλισθῇ καὶ μὲ μικροτέρας ἐκτάσεις διὰ τῆς περαιτέρω ἐντατικοποιήσεως τῆς καλλιεργείας. Ἤδη, ἐν σχέσει μὲ τὰς προπολεμικὰς ἀποδόσεις, χάρις εἰς τὴν ἐφαρμοσθεῖσαν γεωργικὴν τεχνικὴν κατωρθώθη ἡ αὔξησις τῶν στρεμματικῶν ἀποδόσεων ἀπὸ 90 κιλὰ προπολεμικῶς κατὰ στρέμμα εἰς 150 κιλά. Εἶναι δὲ δυνατὴ ἡ περαιτέρω αὔξησις διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν νεωτέρων μεθόδων καὶ τῶν βελτιωμένων σπόρων. Συνεπῶς ἡ ἀναδιάρθρωσις τῶν καλλιεργειῶν δὲν ἀποτελεῖ πόλεμον, ὅπως ἐλέχθη, κατὰ τῆς σιτοκαλλιεργείας ἀλλὰ ἀποβλέπει εἰς τὴν ἐπαύξησιν τοῦ εἰσοδήματος τῶν σιτοκαλλιεργητῶν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ τῆς παροχῆς εἰς αὐτοὺς εὐκαιρίας, ὅπως ἀπασχοληθοῦν εἰς ἄλλας καλλιεργείας πλέον ἀποδοτικάς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς στρεμματικῆς ἀποδόσεως τῆς παρ’ αὐτῶν καλλιεργουμένης ἐκτάσεως. Ἡ ἀναδιάρθρωσις τῶν καλλιεργειῶν εἶναι συνεδεμένη μὲ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς κτηνοτροφίας. Εἰς τὰς βαθμιαίως κατὰ τ’ ἀνωτέρω ἀπελευθερουμένας ἐκτάσεις ἐκ τῆς καλλιεργείας τοῦ σίτου ἐπιδιώκεται ἡ ἐπέκτασις τῆς καλλιεργείας κτηνοτροφικῶν φυτῶν. Κύριοι συνάδελφοι, οἱαδήποτε βελτίωσις τοῦ κτηνοτροφικοῦ κεφαλαίου καὶ αὔξησις αὐτοῦ δὲν δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ καὶ δὲν δύναται νὰ ἀποδώσῃ ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα ἐὰν δὲν συνοδεύεται μὲ παράλληλον βελτίωσιν τῆς διατροφῆς αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο δὲ ἀπαραίτητοι τυγχάνουν αἱ τροφαί, αἱ προερχόμεναι ἐκ τῆς καλλιεργείας κτηνοτροφικῶν φυτῶν. Ἡ ἀνάπτυξις τῆς κτηνοτροφίας θὰ καλύψῃ τὰ ἐλλείμματα τῶν κτηνοτροφικῶν προϊόντων, τὰ ὁποῖα ἤδη καλύπτονται δι’ εἰσαγωγῶν ἀξίας γύρω τῶν 40.000.000 δραχμῶν θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἀνύψωσιν τοῦ ἐπιπέδου τῆς διατροφῆς τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ καὶ ἀκόμη θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν διατήρησιν καὶ αὔξησιν τῆς γονιμότητος τῶν ἐδαφῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων εἶπεν, ὅτι παρ’ ὅλον, ὅτι ἐπηγγέλθημεν τὴν ἀναδιάρθρωσιν τῶν καλλιεργειῶν πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἀναπτύξεως τῆς κτηνοτροφίας, ἐν τούτοις τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα λαμβάνομεν εἶναι ἀνεπαρκῆ. Καὶ ἀνέφερε τὸν ἀριθμὸν τὸν ἀναγραφόμενον εἰς τὸ 5ετὲς πρόγραμμα διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς κτηνοτροφίας, ὁ ὁποῖος ἀριθμὸς εἶναι τὰ 150.000.000 δραχμῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων παραγνωρίζει, ὅτι τὰ 150 ἑκατομμύρια δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται εἰς τὸ πενταετὲς πρόγραμμα, πρόκειται νὰ χρησιμοποιηθοῦν δι’ ἐπιδοτήσεις, κατὰ τὴν προμήθειαν παραγωγικῶν βελτιωμένων φυλῶν. Δὲν πρόκειται ἐξ ὁλοκλήρου νὰ ἐφοδιασθῇ ὁ ἀγροτικὸς κόσμος διὰ παροχῆς δωρεὰν ζώων, ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἐπιδοτηθῇ. Καὶ τὸ ποσὸν τῆς ἐπιδοτήσεως θ’ ἀνέλθῃ εἰς 150 ἑκατομμύρια δραχμάς. Ἐὰν ἡ ἐπιδότησις εἶναι 20% τῆς ἀξίας τοῦ ζώου, τὸ ποσὸν τὸ ἀντίστοιχον, τὸ ὁποῖον θὰ διατεθῇ διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς κτηνοτροφίας, θὰ εἶναι περίπου 750–800 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι μόνον τὸ μέσον αὑτό, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιδιώκει ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀνάπτυξιν τῆς κτηνοτροφίας. Διὰ πρώτην φορὰν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν καθιερώθη ἡ προστασία τοῦ σίτου, ἡ Κυβέρνησις κατὰ Ὀκτώβριον τοῦ 1958 εἶχε τὴν τόλμην καὶ τὴν εὐθύτητα νὰ ἀναγγείλῃ πρὸ τῆς σπορᾶς τοῦ γεωργικοῦ ἔτους 1958–59 τὸ πρόγραμμά της διὰ τὴν προστασίαν τοῦ σίτου. Συγχρόνως δὲ ἐξήγγειλε καὶ ἔθεσεν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, διὰ τὴν προμήθειαν ζώων καὶ διὰ τὴν κατασκευὴν ἐγκαταστάσεων, ἀπαραιτήτων διὰ τὴν διατήρησιν καὶ ἀνάπτυξιν τῆς κτηνοτροφίας, διὰ τὸ ἔτος 1959 μόνον, 300 ἑκατομ. δραχμῶν. Πρὸ ὀλίγου χρόνου ἀκόμη ἀνηγγέλθη, ὅτι ἐκτὸς τῆς ἐπιδοτήσεως τοῦ σπόρου θὰ ἐπιδοτηθῇ καὶ ἡ καλλιέργεια κτηνοτροφικῶν φυτῶν, ἀπαραιτήτων διὰ τὴν διατροφὴν τῶν ζώων μὲ δραχμὰς 50 κατὰ στρέμμα, ἀκόμη δὲ ἐξήγγειλεν, ὅτι θὰ ἐπιδοτήσῃ τὴν προμήθειαν ζώων διὰ νέων μέτρων, διὰ τῆς παροχῆς χαμηλοτόκου δανείου μὲ 2%, ἐξοφλητέον ἐντὸς ὀκτὼ ἐτῶν.

§61Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Μόνον ἀγελάδων.

§62Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ὄχι. Παραγωγικῶν ζώων, ἀντὶ τοῦ μέχρι σήμερον ἰσχύοντος χρόνου ἐξοφλήσεως 4,5 ἐτῶν καὶ ἐπιτοκίου 8%. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ μὴ νομισθῇ, ὅτι δὲν ἔχομεν ἐπίγνωσιν τοῦ ὅτι δὲν ἀρκεῖ μόνον ἡ ἀνάπτυξις τῆς κτηνοτροφίας, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται καὶ ἡ ἀξιοποίησις καὶ ἡ ἀπορρόφησις τῶν κτηνοτροφικῶν προϊόντων, πρέπει νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐκτὸς τῆς κατασκευῆς τῶν δύο προαναφερθέντων ἐργοστασίων γάλακτος, εἰς τὴν Λαμίαν καὶ τὰ Τρίκαλα, εἰς περιοχὰς δηλαδὴ αἱ ὁποῖαι εἶναι πλέον πρόσφοροι διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκοσίτου ἀγελαδοτροφίας, προσθέτω, ὅτι κατὰ τὸ 1959 ἀπεφασίσθη ἡ χρηματοδότησις καὶ ἡ ἐπιδότησις, δηλαδὴ ἡ δωρεὰν χορήγησις τῆς ἱδρύσεως τυροκομείου εἰς ὀρεινὰς καὶ εἰς πεδινὰς περιοχάς. Διετέθησαν δὲ περίπου 20 ἑκατομμύρια δραχμῶν διὰ τὴν ἵδρυσιν συνεταιριστικῶν τυροκομείων καὶ ἀπεφασίσθη ἡ ἐπιδότησις (δωρεὰν χορήγησις τῶν 30% τῆς ἀξίας τῶν τυροκομείων)... Κύριοι συνάδελφοι, ἀναμφισβητήτως ἡ ἀνάπτυξις τῆς κτηνοτροφίας εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ δώσῃ καὶ περισσοτέραν ἀπασχόλησιν εἰς τὸν ἀγρότην καὶ θὰ συμπληρώσῃ τὸ εἰσόδημα τοῦ ἀγρότου, θὰ συντελέσῃ δέ, ὡς εἶπον καὶ προηγουμένως, εἰς τὴν διατήρησιν τῆς γονιμότητος τῶν ἐδαφῶν. Ἡ Κυβέρνησις, ὅπως θὰ ἐπείσθητε, ἀπὸ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέπτυξα καὶ τὰ ὁποῖα ἔλαβον, ἀποδίδει ἰδιαιτέραν σημασίαν ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τοῦ προγράμματός της καὶ παρέχει ὅλα τὰ μέσα, διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ κλάδου τούτου τῆς ἀγροτικῆς οἰκονομίας. Δεύτερον κεφάλαιον τοῦ 5ετοῦς γεωργικοῦ προγράμματος εἶναι ἡ αὔξησις τῶν ἀρδευομένων ἐκτάσεων. Διὰ τῆς ἐπεκτάσεως τῶν ἀρδεύσεων θὰ ἐπιτευχθῇ ἡ καλλιέργεια πλέον ἀποδοτικωτέρων προϊόντων, ἀποφερόντων καὶ μεγαλύτερον οἰκογενειακὸν εἰσόδημα καὶ δυναμένων νὰ ἀπασχολήσωσι πολλαπλασίας ἐργατικὰς χεῖρας ἢ ἡ σιτοκαλλιέργεια. Ἡ ἀναδιοργάνωσις τῶν καλλιεργειῶν κυρίως ἀποσκοπεῖ εἰς τὴν καλλιέργειαν καὶ αὔξησιν τῶν ἐξαγωγίμων προϊόντων: τοῦ βάμβακος, τῶν ὀπωροκηπευτικῶν, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν βελτίωσιν τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου τῆς χώρας. Κατὰ τὸ 5ετὲς γεωργικὸν πρόγραμμα θὰ πραγματοποιηθῇ κατὰ τὴν περίοδον 1959–1963 ἡ ἐκτέλεσις ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων ὁλικοῦ ὕψους 3.610 ἑκατομμυρίων δραχμῶν περίπου. Διὰ τῆς ἐφαρμογῆς δὲ τοῦ προγράμματος αὐτοῦ θὰ ἐπιτευχθοῦν, πρῶτον ἡ ἀντιπλημμυρικὴ προστασία, ἐπὶ πλέον τῶν ἀναφερθέντων, ἐπὶ ἐκτάσεως 12.000 χιλιάδων στρεμμάτων ἡ ἀπόδοσις νέων γαιῶν εἰς τὴν καλλιέργειαν δι’ ἀποξηράνσεως ἑλῶν 300.000 στρεμμάτων, ἡ ἀποστράγγισις 2.600 χιλιάδων στρεμάτων, ἡ κατασκευὴ ἀρδευτικῶν δικτύων, καλυπτόντων ἔκτασιν 1.800 χιλιάδων στρεμμάτων. Καὶ οὕτω θὰ αὐξηθῇ ἡ σήμερον ἀρδευομένη ἔκτασις, ἡ ὁποία συνολικῶς ἀνέρχεται εἰς 3.600 χιλιάδας στρεμμάτων, κατὰ 40% περίπου. Σημειωτέον, ὅτι πέραν τοῦ ἄνω προγράμματος τῶν ἀρδευτικῶν ἔργων, προβλέπεται ἡ διάθεσις κατὰ τὴν 5ετίαν πιστώσεων, εἰς μικρὰ κοινωφελῆ ἔργα γεωργικά, 1.640 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Καὶ ἐπειδὴ ἀνωτέρω ἔκαμον λόγον περὶ ἐπεκτάσεως τῆς καλλιεργείας τοῦ βάμβακος, πρέπει, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σᾶς ὑπομνήσω τὸ προσφάτως ἐξαγγελθὲν μέτρον, τὸ ἀποβλέπον εἰς τὴν ἐπέκτασιν τῆς καλλιεργείας τοῦ βάμβακος, ἡ ὁποία θὰ μᾶς δώσῃ τὴν δυνατότητα νὰ αὐξήσωμεν τὴν παραγωγὴν τοῦ προϊόντος τούτου, τοῦ ὁποίου αἱ ἐξαγωγαὶ εἰς τὴν Εὐρώπην, εἰς τὴν Δυτικὴν ἰδίᾳ Εὐρώπην, ἠμποροῦν νὰ φθάσουν μέχρις 100.000 τόννων. Ὑπενθυμίζω καὶ τὸ τελευταίως ἐξαγγελθὲν μέτρον κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε τὴν ἐπιδότησιν τῆς βαμβακοκαλλιεργείας διὰ δραχμῶν 80 κατὰ στρέμμα ποτιστικὸν καὶ 50 κατὰ στρέμμα ξερικόν. Ἕτερον κεφάλαιον τοῦ προγράμματος, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἡ ἀνάπτυξις καὶ προώθησις τῆς παραγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς τῶν φρούτων καὶ λαχανικῶν. Ὁ τομεὺς οὗτος παρουσιάζει μέγιστον ἐνδιαφέρον παραγωγικόν, καὶ ἐξαγωγικόν. Ἔχει δὲ μεγάλα περιθώρια διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῶν φυσικῶν δυνατοτήτων πλείστων περιοχῶν καὶ συγκεκριμένως α) διὰ τὴν παραγωγὴν πρωΐμων ἀλλὰ καὶ ὀψίμων φρούτων καὶ λαχανικῶν, β) διὰ τὴν ἀξιοποίησιν νέων ποτιστικῶν ἐκτάσεων, γ) διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς οἰκονομίας τῶν ὀρεινῶν περιοχῶν, δ) διὰ τὴν διατήρησιν καὶ ἐνίσχυσιν τῆς οἰκονομίας πολλῶν πυκνοκατοικουμένων περιοχῶν ἐχόντων μικρὸν κλῆρον. Ἡ δενδροκομική μας παραγωγὴ προγραμματίζεται κατὰ τρόπον ὥστε σταθερῶς νὰ προσαρμόζητε πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις καὶ τὰς προτιμήσεις τῆς καταναλώσεως, ἰδίᾳ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ προγράμματος τούτου, ἐκτὸς τῶν ἐγκαταστάσεων τὰς ὁποίας προανέφερον, ἐγκαταστάσεων αἱ ὁποῖαι ἐπαναλαμβάνω, ἀνέρχονται ἀπὸ ἀπόψεως ἀξίας εἰς τὸ ὕψος τῶν 350 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἐκτὸς τῶν ἐγκαταστάσεων αὐτῶν αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ τὴν τυποποίησιν, διὰ τὴν διατήρησιν, διὰ τὴν διακίνησιν, καὶ ἐν γένει διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῶν φρούτων χρειάζεται ἀκόμη ἡ πλήρωσις δύο προϋποθέσεων. Πρῶτον, ἡ προσαρμογὴ τῆς παραγωγῆς πρὸς τὰς προτιμήσεις καὶ ἀπαιτήσεις τῆς καταναλώσεως καὶ ἰδίᾳ τῶν πελατῶν μας εἰς τὸ ἐξωτερικόν, καὶ δεύτερον ἡ ρύθμισις τῆς ἐμπορίας τῶν προϊόντων τούτων. Κύριοι συνάδελφοι, ὅπως γνωρίζετε, εἶναι ἤδη ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν σχέδιον νόμου διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιδιώκεται ἡ κατεύθυνσις τῆς καλλιεργείας τῶν προϊόντων τούτων, σύμφωνα μὲ τὰς προτιμήσεις τῆς καταναλώσεως καὶ ἰδίᾳ τῆς καταναλώσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ. Καὶ σχετικῶς μὲ τὴν ρύθμισιν τῆς ἐμπορίας τῶν προϊόντων τούτων ὑπομιμνήσκω τὰ προσφάτως ἐξαγγελθέντα μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἱδρύεται μία κεντρικὴ συνεταιριστικὴ ὀργάνωσις εἰς τὴν ὁποίαν θὰ μετέχουν εἰδικῶς οἱ συνεταιρισμοὶ τῶν ὁποίων τὰ μέλη ἀσχολοῦνται κατὰ κύριον λόγον μὲ τὴν καλλιέργειαν τῶν ὀπωροκηπουρευτικῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ ἵδρυσις ἑνὸς μεγάλου ἐξαγωγικοῦ φορέως διὰ τῆς συμμετοχῆς τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης καὶ τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν, φορεὺς ὁ ὁποῖος θὰ προικοδοτηθῇ μὲ τὸ ποσὸν τῶν 50 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἄλλο κεφάλαιον τοῦ προγράμματος τοῦ γεωργικοῦ εἶναι ἡ ἀνάπτυξις τῆς ὀρεινῆς οἰκονομίας. Διὰ πρώτην φορὰν προγραμματίζονται καὶ λαμβάνονται μέτρα διὰ τὴν ἀνάπτυξιν καὶ τὴν βελτίωσιν τῆς οἰκονομίας τῶν ὀρεινῶν καὶ ἡμιορεινῶν περιοχῶν. Τὰ προβλήματα εἶναι πολυσύνθετα, κυρίως συνδέονται μὲ τὴν δασοπονίαν καὶ τὴν κτηνοτροφίαν. Κατὰ τὴν περίοδον τοῦ 1954–1959 συνετελέσθη σημαντικὴ πρόοδος εἰς τὸν τομέα τῆς δασικῆς παραγωγῆς ἡ ὁποία, ἐπαναλαμβάνω, ἀφορᾷ κυρίως τὴν ὀρεινὴν οἰκονομίαν. Ἀρκεῖ νὰ σημειώσω, ὅτι κατὰ τὴν περίοδον ταύτην ἐπραγματοποιήθησαν ἐπενδύσεις εἰς τὸν τομέα δασικῆς παραγωγῆς συνολικοῦ ποσοῦ 238 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Διὰ τὴν δασικὴν οἰκονομίαν διετέθησαν 90 ἑκατομμύρια δραχμαί, διὰ τὰ δασοτεχνικὰ ἔργα διευθετήσεως χειμάρρων, δραχμαὶ 118 ἑκατομμύρια, διὰ ἀναδασώσεις 30 ἑκατομμύρια, δι’ ἐπενδύσεις σημειῶ, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὑπερδιπλάσιαι τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον διετέθη δι’ αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως μέχρι τοῦ 1953. Διὰ τοῦ 5ετοῦς προγράμματος προβλέπεται δι’ ἐκτέλεσιν δασικῶν ἔργων ὕψους ἑνὸς δισεκατομμυρίου δραχμῶν, διὰ τομεῖς τῶν ὁποίων κυριώτεροι ἀφοροῦν τὴν ὀρεινὴν οἰκονομίαν, ὡς ὁ τομεὺς τῆς δασικῆς παραγωγῆς, τῆς ὁδοποιΐας, τῶν δασοτεχνικῶν ἔργων καὶ τῶν ἀναδασώσεων. Ἕτερος κλάδος ὁ ὁποῖος θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας τῶν ὀρεινῶν περιοχῶν, εἶναι ἡ κτηνοτροφία, διὰ τὴν ὁποίαν ὡς ἐξετέθη προηγουμένως, ἰδιαιτέρα φροντὶς καὶ προσπάθεια καταβάλλεται ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπίσης ἡ ὀρεινὴ οἰκονομία δύναται νὰ ἀναπτυχθῇ διὰ τῆς διαδόσεως τῆς οἰκοτεχνίας, ἑνὸς προγράμματος τοῦ ὁποίου ἐπελήφθη ἤδη τὸ Ὑφυπουργεῖον Βιομηχανίας, συστήσαν μάλιστα καὶ εἰδικὴν διεύθυνσιν. Ἡ ἀνάπτυξις τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς εἰς τὰς ὀρεινὰς περιοχάς, δὲν ἔχει μεγάλας δυνατότητας. Ἐν τούτοις ὅμως προγραμματίζεται ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, καὶ διατίθενται ποσὰ δι’ ἐκτέλεσιν εἰς ὀρεινὰς περιοχὰς ἀναβαθμιδώσεων, διὰ τὰ λεγόμενα κοινῶς πεζούλια, διὰ τῶν ὁποίων θὰ προκύψουν νέαι ἐκτάσεις κατάλληλοι κατὰ τὸ πλεῖστον τόσον διὰ τὴν καλλιέργειαν κτηνοτροφικῶν φυτῶν ὅσον καὶ διὰ τὴν δενδροκαλλιέργειαν. Τὴν σπουδαιοτέραν σημασίαν καὶ τὴν πρωταρχικὴν διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας τῶν ὀρεινῶν περιοχῶν ἔχει ἡ κατασκευὴ τῶν ὁδῶν πρὸς σύνδεσιν τῶν περιοχῶν τούτων μὲ τὰς ἐπαρχιακὰς καὶ τὰς μεγάλας ἐθνικὰς ἀρτηρίας. Δι’ ἀποφάσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως αἱ ἐργασίαι, αἱ χωματουργικαὶ καὶ τεχνικαί, αἱ σχετικαὶ μὲ τὴν χωματουργίαν τῆς κατασκευῆς δρόμων εἰς τὰς ὀρεινὰς περιοχάς, ἀνατίθεται εἰς τὰ τμήματα τοῦ Ἐθνικοῦ Στρατοῦ. Καὶ τὰ μὲν ἄνω μέτρα εἶναι ἀμέσου ἀποτελεσματικότητος. Διὰ τὴν μονιμωτέραν ὅμως ἀντιμετώπισιν τῶν προβλημάτων τῶν ὀρεινῶν περιοχῶν, κ. συνάδελφοι, ἀπεφασίσθη καὶ ἐκτελεῖται ἡ ἀναγνώρισις καὶ ἡ μελέτη ἑπτὰ προτύπων λεκανῶν. Ἡ ἀναγνώρισις αὕτη, σκοπὸν ἔχει νὰ ἐπισημάνῃ καὶ νὰ καθορίσῃ τὰ κύρια προβλήματα τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὰς περιοχὰς αὐτὰς ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς καὶ κοινωνικῆς. Τέλος, κ. συνάδελφοι, διὰ τοῦ προγράμματος τοῦ 5ετοῦς, ἀντιμετωπίζεται τὸ κτηματικὸν καθεστὼς τὸ ὁποῖον, ὡς γνωστόν, εἰς πολλὰ διαμερίσματα τῆς χώρας εἶναι ὀξύτατον. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως, ὁ ρυθμὸς τῆς ἐκδόσεως τῶν παραχωρητηρίων, δηλαδὴ τοῦ τίτλου τῆς κυριότητος, ὑπῆρξε βραδύς. Καὶ ἐθεωρήσαμεν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπισπευθῇ ὁ ρυθμὸς τῆς ἐκδόσεως τῶν παραχωρητηρίων. Ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν ἤδη μέτρα ἐπὶ τοῦ τομέως αὐτοῦ ἀφ’ ἑνὸς μὲν νομοθετικὰ ἀφ’ ἑτέρου δὲ διοικητικά. Διὰ νόμου ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη διευκολύνεται ἡ ἔκδοσις πλέον τῶν 144.000 παραχωρητηρίων οἰκοπέδων καὶ 70.000 παραχωρητηρίων κλήρων. Διὰ διοικητικῶν μέτρων ηὐξήθησαν τὰ τοπογραφικὰ συνεργεῖα τῶν ὁποίων ἡ ἐργασία εἶναι ἀπαραίτητος διὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν παραχωρητηρίων. Ἀπὸ τὸ 1957 τὰ τοπογραφικὰ συνεργεῖα σχεδὸν ἐδιπλασιάσθησαν. Ἀπὸ 90 ἔγιναν 170, ἐκ τῶν ὁποίων κατὰ τὸ 1959 142 διετέθησαν δι’ ἐργασίας εἰς Μακεδονίαν, Θρᾴκην καὶ Ἤπειρον. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ γενομένη ἔκθεσις, εἶμαι βέβαιος, ὅτι σᾶς ἔπεισεν, ὅτι τὸ γεωργικὸν πρόγραμμα εἶναι πλήρως ρεαλιστικόν, καλῦπτον ἅπαντας τοὺς τομεῖς. Ὑποθέτω, ὅτι θὰ σᾶς ἔπεισε, ὅτι τὰ μέτρα θὰ ἀποδώσουν ἀποτελέσματα. Βεβαίως εἰς τὴν γεωργίαν δὲν πρέπει νὰ ἀναμένωμεν ἐντυπωσιακὰ ἀποτελέσματα, ἀλλὰ πρέπει νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι ἤδη ἀπὸ τοῦ 1958 παρατηρεῖται αὔξησις σημαντικὴ τοῦ κτηνοτροφικοῦ, ζωϊκοῦ κεφαλαίου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον μᾶς δίδει τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι ἤδη ὁ ἀγροτικὸς κόσμος ἤρχισε νὰ προσανατολίζεται πρὸς τὰς κατευθύνσεις τὰς γενομένας ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. Κατευθύνσεις σκοπούσας εἰς τὸ νὰ δημιουργήσουν εἰσόδημα παράλληλον, εἰσόδημα τὸ ὁποῖον θὰ συμπληρώσῃ τὸ εἰσόδημα τοῦ ἀγρότου. Ἡ ἀνάπτυξις τῆς κτηνοτροφίας, ὅπως ἐτόνισα προηγουμένως, θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα καὶ τὴν ἐξοικονόμησιν σοβαροῦ ποσοῦ συναλλάγματος διατεθειμένου ἤδη διὰ τὴν προμήθειαν ζωοκομικῶν προϊόντων. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, ἀνέφερεν, ὅτι διὰ αὐτῆς ταύτης τῆς προβλέψεως ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὸ 5ετὲς πρόγραμμα σχετικῶς μὲ τὴν κτηνοτροφικὴν παραγωγὴν εἰς τόννους δὲν προβλέπομεν, ὅτι τὰ ζωοκομικὰ προϊόντα, τῶν ὁποίων ἐλπίζομεν τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς δὲν θὰ καλύψουν τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι οἱ ὑπολογισμοὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὴν πραγματικότητα. Ἡ εἰς κρέας παραγωγὴ ὑπολογίζεται, ὅτι θὰ ἀνέλθῃ ἀπὸ 144.000 τόννους τοῦ 1958 εἰς 174.000 τόνους τὸ 1963. Ἤτοι θὰ ἔχωμεν αὔξησιν κατὰ 20%. Τὸ γάλα νωπὸν προβλέπεται, ὅτι ἀπὸ 334.000 τόννους τὸ 1958 θὰ ἀνέλθῃ εἰς 493.000 τόννους. Ἡ αὔξησις εἶναι κατὰ 47%. Ὁ τυρὸς ὁ μαλακὸς θὰ ἀνέλθῃ ἀπὸ 54.000 τόννους εἰς 67.000 τόννους αὔξησις 23%. Βούτυρον ἀπὸ 10.000 τόννους θὰ ἀνέλθῃ εἰς 14.000 τόννους αὔξησις κατὰ 40%. Σημαντικωτέρα τῶν αὐξήσεων εἶναι ἡ παραγωγὴ τῶν ὠῶν, ἡ ὁποία προβλέπεται, ὅτι ἀπὸ 45.000 θὰ ἀνέλθῃ εἰς 83.000. Αὔξησις 83%. Ὑπεχρεώθην νὰ ἀναφέρω τοὺς ἀριθμοὺς τούτους διὰ νὰ μὴ μείνουν ἐσφαλμέναι ἐντυπώσεις ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων. Σημειῶ δέ, ὅτι τὰ ἐλλείποντα ζωοκομικὰ προϊόντα, τὰ εἰσαγόμενα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀντιπροσωπεύουν τὰ 15% τῆς ἐσωτερικῆς καταναλώσεως, τῶν προϊόντων τούτων.

§63Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου εἶπεν, ὅτι ὅταν λήξῃ τὸ 5ετὲς πρόγραμμα, θὰ χρειαζώμεθα νὰ εἰσαγάγωμεν ζωοκομικὰ προϊόντα ἀξίας 13 ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Αἱ πληροφορίαι ἑπομένως καὶ οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ἀνέφερε δὲν εἶναι ἀνακριβεῖς.

§64Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Κύριε συνάδελφε, δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου πόθεν ἠρύσθη τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων. Ἀλλὰ εἶναι γεγονὸς ὅτι, τὸ ἀναφερθὲν ποσοστὸν τῶν ζωοκομικῶν προϊόντων, τῶν εἰσαγομένων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀνέρχονται εἰς 15% τῶν καταναλισκομένων. Ἡ αὔξησις τῶν ζωοκομικῶν προϊόντων ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ 5ετοῦς προγράμματος, θὰ ἀνέλθῃ πέραν τοῦ 15%. Τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι κατὰ τὸ τέλος τοῦ 5ετοῦς γενικοῦ προγράμματος, δὲν θὰ ὑπάρχῃ πλέον ἀνάγκη εἰσαγωγῆς τῶν ζωοκομικῶν προϊόντων καὶ ἡ διάθεσις συναλλάγματος.

§65Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, πρῶτον ὁ κ. Παπανδρέου οὐδέποτε ἐχρησιμοποίησεν ἀνακριβεῖς ἀριθμούς. Δεύτερον, ὁ κ. Παπανδρέου ἀνεγνώρισε τὴν προσπάθειαν διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως εἰς τὸ θέμα τοῦτο. Ὑπεστήριξεν, ὅτι κατὰ τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους περιέχει τὸ 5ετὲς πρόγραμμα κατὰ τὸ 1963 θὰ χρειάζεται ἡ Κυβέρνησις δαπάνην 13 ἑκατομμυρίων δολλαρίων διὰ τὴν εἰσαγωγὴν ζωοκομικῶν προϊόντων. Χαίρω πολύ, διότι λέγετε, ὅτι ἡ καλὴ ἐφαρμογὴ τοῦ 5ετοῦς προγράμματος, δὲν θὰ φθάσῃ εἰς τὸ σημεῖον ποὺ νὰ χρειασθῇ ἐξαγωγὴ συναλλάγματος. Αὐτὸ εἶναι εὐκτέον καὶ θὰ εἶναι ἀξιέπαινος ἡ Κυβέρνησις ἐὰν τὸ πράξῃ. Ἐὰν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ δεχθῶμεν, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ἐχρησιμοποίησεν ὁ κ. Παπανδρέου ἀπέχουν τῆς ἀληθείας, συμβαίνει, διότι εἶναι οἱ ἀριθμοὶ κυβερνητικοί.

§66Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Εἶναι αἱ προβλέψεις τοῦ προγράμματος.

§67Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, αὐτὴν τὴν διαστολὴν ἤθελον νὰ κάμω.

§68Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Εἶναι γεγονός, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον προηγουμένως, ὅτι τὰ ἐλλείποντα ζωοκομικὰ προϊόντα ἀνέρχονται εἰς τὸ 15% τῶν ἀναγκῶν μας, τὰ εἰσαγόμενα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§69Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν τὴν ἔκαμα ὄχι διὰ νὰ κάμω ἀντιπολίτευσιν, ἀλλὰ διὰ νὰ εἴπω, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ τοῦ κ. Παπανδρέου ἐλήφθησαν ἀπὸ τὰ 5ετὲς πρόγραμμα. Ἡ δευτέρα παρατήρησις εἶναι, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τὸν ὁποῖον ἐχρησιμοποίησε, δὲν ἀφορᾷ μόνον ζωοκομικὰ προϊόντα, ἀλλὰ καὶ τὰ σφάγια. Δὲν ἦσαν ἀνακριβεῖς οἱ ἀριθμοί.

§70Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἀνέφερα καὶ τὸ κρέας.

§71Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διαφορὰ εἶναι, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ἐχρησιμοποίησεν ὁ κ. Παπανδρέου εἶναι εἰλημμένοι ἐκ τοῦ 5ετοῦς προγράμματος.

§72Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι συνάδελφοι, ἀσφαλῶς ὁ ἀριθμὸς τὸν ὁποῖον ἐχρησιμοποίησεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Φιλελευθέρου Δημοκρατικοῦ Κόμματος θὰ εἶναι εἰλημμένος ἐκ τοῦ 5ετοῦς προγράμματος, εἰς τὸ ὁποῖον γίνεται πρόβλεψις καὶ σχετικῶς πρὸς τὴν μετὰ 5ετίαν εἰσαγωγὴν ὡρισμένων προϊόντων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἀλλὰ ἡ ἐνδεχομένη αὔξησις τῶν εἰσαχθησομένων ἔξωθεν εἰδῶν εἶναι συνάρτησις τῆς προόδου ἰδίως τῆς βιομηχανίας καὶ τῆς ἀνυψώσεως τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ Λαοῦ, ἀνυψώσεως ἡ ὁποία θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ προγράμματος. Νομίζω, ὅμως, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὅτι εἰς τὸ 5ετὲς πρόγραμμα —δὲν ἔχω αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁλόκληρον τὸν τόμον ἐνώπιόν μου— γίνεται μνεία εἰδικώτερον δι’ ἔρια καὶ δέρματα, εἶναι δὲ ἡ αὔξησις αὐτή, ἐὰν ὅπως προβλέπῃ τὸ 5ετὲς πρόγραμμα πραγματοποιηθῇ, αὔξησις ἡ ὁποία θὰ σημάνῃ τὴν ἐντατικωτέραν ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας ἐν Ἑλλάδι. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Φιλελευθέρου Δημοκρατικοῦ Κόμματος δὲν προέβη εἰς αὐτὴν τὴν ἀντιδιαστολὴν καὶ τὸ μόνον παράπονον τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διατυπώσῃ κανεὶς ἀπέναντί του εἶναι, ὅτι ἔπρεπε νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀντιδιαστολὴν αὐτήν.

§73Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἤθελα, κ. συνάδελφοι, συμπληρωματικῶς τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ πληροφορήσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι ἡ κτηνοτροφία ἀπὸ ἀπόψεως εἴδους ζώων, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ ἀναπτυχθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα, δυστυχῶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀναπληρώσῃ κατὰ τὸ ὅλον τὰς ἀνάγκας μας εἰς ἔρια καὶ εἰς δέρματα, διότι ἰδίως διὰ τὰ ἔρια πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ταῦτα παράγονται ἐκ φυλῆς προβάτων, τῶν ὁποίων ἡ διατήρησις καὶ συντήρησις ἐν Ἑλλάδι δὲν εἶναι δυνατή. Συνεπῶς ἐὰν ὑπάρχῃ καὶ ὑποθέτω, ὅτι αὐτοὶ εἶναι οἱ ἀριθμοί, διότι τὰ ἄλλα στοιχεῖα τὰ ὁποῖα εἶπον προηγουμένως περιέχονται καὶ αὐτὰ εἰς τὸ 5ετὲς πρόγραμμα, ἐὰν οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Φιλελευθέρου Δημοκρατικοῦ Κόμματος ἀφεώρων τὰ ἔρια καὶ τὰ δέρματα, ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἀληθεῖς, ἐὰν ὅμως ἀφεώρων τὰ ἄλλα ζωοκομικὰ προϊόντα, δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὴν πραγματικότητα, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐντὸς τοῦ 5ετοῦς γεωργικοῦ προγράμματος προβλέπεται ἡ αὔξησις κρέατος, γάλακτος, τυροῦ, ὠῶν κλπ. τοιαύτη ὥστε ὄχι μόνον νὰ καλύπτωνται τὰ σημερινὰ ἐλλείμματα ἀλλὰ νὰ ἔχωμεν πλεόνασμα διὰ τοῦ ὁποίου ἀποβλέπομεν νὰ αὐξήσωμεν καὶ τὴν διατροφὴν τῶν ἀγροτῶν μας.

§74Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Πρέπει νὰ κάμω μίαν διόρθωσιν. Πράγματι ἐκτὸς τῶν ἐρίων καὶ τῶν δερμάτων γίνεται μνεία εἰς τὸ 5ετὲς πρόγραμμα καὶ εἶχεν δίκαιον ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Φιλελευθέρου Δημοκρατικοῦ Κόμματος καὶ τῆς αὐξήσεως ἡ ὁποία θὰ σημειωθῇ καὶ ὡς πρὸς ἄλλα προϊόντα καὶ ὡς πρὸς τὸ κρέας. Ἀλλὰ διατί; Παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι θὰ ἔχῃ αὐξηθῆ ἡ κτηνοτροφία ἐν Ἑλλάδι, ἡ παραγωγὴ ἡ κτηνοτροφική, θὰ ἔχῃ αὐξηθῆ καὶ τὸ ἐπίπεδον τῆς ζωῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ προβλέπεται, ὅτι θὰ αὐξηθοῦν καὶ αἱ εἰσαγωγαὶ κρέατος ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Εἶναι πρόβλεψις ἡ ὁποία εἶναι εὐνοϊκὴ καὶ αἰσιόδοξος. Πάντως διορθώνω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προηγουμένως εἶπον διότι ἐκτὸς τῶν ἐρίων καὶ τῶν δερμάτων γίνεται μνεία —καὶ ἔχει προϋπολογισθῆ καὶ τὸ ἐνδεχόμενον αὐτὸ— γίνεται μνεία καὶ ἄλλων κτηνοτροφικῶν προϊόντων καὶ εἰδικώτερον κρέατος.

§75Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Μίαν ἐρώτησιν παρακαλῶ. Ἐδηλώσατε πρὸ ὀλίγου, ὅτι αἱ εἰσαγωγαὶ τῶν ζωοκομικῶν προϊόντων ἀνέρχονται εἰς τὸ 15% τῶν ἀναγκῶν, ἐὰν ἤκουσα καλῶς. Διότι εἰς μίαν ἐρώτησιν τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνα εἰς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς τὸ 1957 ἔλαβα τὴν πληροφορίαν, ὅτι εἰσήχθησαν 30.000 τόννοι ζώντων σφαγείων καὶ 12.000 τόννοι κατεψυγμένων. Ἐντὸς τοῦ ἔτους 1957 ἦσαν 42.000 τόννοι κρέατος. Ἑπομένως ἐὰν οἱ 42.000 τόννοι εἶναι τὸ 15%, τότε ἡ συνολικὴ κατανάλωσις ἀνέρχεται εἰς 300.000 τόννους. Πῶς ἐξηγοῦνται οἱ ἀριθμοὶ αὐτοί; Ἤθελα μίαν διαφώτισιν.

§76Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Φαντάζομαι, ὅτι κακῶς ζητεῖτε ἐξήγησιν ἀπὸ ἐμέ, ὕστερα ἀπὸ δύο χρόνια, διὰ τὴν ἀπάντησιν ἡ ὁποία σᾶς ἐδόθη τὸ 1957. Φαντάζομαι, ὅμως, ὅτι ἡ ἀπάντησις, ἡ ὁποία σᾶς ἐδόθη τότε, δὲν ἀφεώρα μόνον τὸ κρέας, ἀφεώρα ὅλα τὰ ζωοκομικὰ προϊόντα.

§77Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Ἡ ἀπάντησις ἦτο «ζῶντα σφάγεια καὶ κατεψυγμένα». Ἄρα δὲν πρόκειται περὶ ἄλλων ζωοκομικῶν προϊόντων.

§78Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Δὲν ἤμην παρὼν καὶ συνεπῶς δὲν γνωρίζω οὔτε τὸ τί ἠρωτήσατε καὶ τὶ σᾶς ἀπήντησαν. Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ σημειώσω, ὅτι δὲν εἶναι μόνον ἡ προσπάθεια διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν ἐκδήλωσιν τῆς μερίμνης καὶ τοῦ ἐνδιαφέροντος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον. Ὑπὲρ αὐτῶν ἔπραξε καὶ ἄλλα πολλὰ ἡ Κυβέρνησις. Σᾶς ὑπενθυμίζω —διότι πρέπει νὰ ὑπενθυμίζωνται κἄποτε αὐτὰ— ὅτι ἐκτὸς τῆς ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ φόρου εἰσοδήματος, παντὸς φόρου ἀμέσου, τὸν ὁποῖον ἔχουν οἱ ἀγρόται, ἐπὶ τῆς τελευταίας Κυβερνήσεως τοῦ κ. Κων)νου Καραμανλῆ, ἀπηλλάγησαν κατὰ τὸ μεγαλύτερον ποσοστόν, κατὰ τὸ 90%–95%, ἀπηλλάγησαν οἱ ἀγρόται καὶ τοῦ φόρου τῶν κληρονομιῶν. Ἔπειτα πρέπει νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι πρώτη ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κωνσταντίνου Καραμανλῆ καθιέρωσε κατὰ τὰ ἔτη 1955–1956 δωρεὰν ἰατρικὴν περίθαλψιν, διὰ τὴν ὁποίαν δαπανῶνται κατ’ ἔτος γύρω ἀπὸ τὰ 100 ἑκατομμύρια δραχμαί, ἐκτὸς τῆς νοσηλευτικῆς περιθάλψεως διὰ τοὺς ἀπόρους —καὶ τὸ πλεῖστον τῶν ἀπόρων εἶναι ἀγρόται— διὰ τὴν ὁποίαν δαπανῶνται κατ’ ἔτος 300 ἑκατομμύρια δραχμαί. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἀσχοληθῶ τώρα μὲ τὸ ὕψος τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος καὶ τὰς τιμὰς τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων, ἀπεδέχθη μὲν τὴν ἀλήθειαν τῶν ἀριθμῶν, τῶν περιεχομένων εἰς τὰ διάφορα δελτία, τὰ ἐκδιδόμενα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ καὶ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ εἶπεν, ὅτι τὸ εἰσόδημα τὸ ἀγροτικόν, παρὰ ταῦτα, εἶναι μικρὸν καὶ ἔδωσε τὴν ἐξήγησιν, ὅτι τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸν μικρὸν κλῆρον, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ μὲν ἀπήντησα. Θὰ ἀπαντήσω, ὅμως, εἰς τοὺς ἄλλους κυρίους ἀγορητάς, ἰδίᾳ εἰς τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων καὶ εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ἐνδιέτριψαν καὶ αὐτοὶ διὰ τὸ ἀγροτικὸν εἰσόδημα καὶ τὰς τιμὰς τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων. Εἶναι χρήσιμον νὰ ἀναφέρω τοὺς ἀριθμοὺς καὶ τοὺς δείκτας τοὺς ἐμφανίζοντας τὸ ἀγροτικὸν εἰσόδημα. Τὸ ἀγροτικὸν εἰσόδημα κατὰ τὸ 1955 ἀνῆλθεν εἰς 19.428 ἑκατομμύρια δραχμάς, τὸ 1958 εἰς 23.966 καὶ τὸ 1959 εἰς 25.500 ἑκατομμύρια δραχμάς. Οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι μὲ βάσιν τὸ 1955, δεικνύουν, ὅτι κατὰ μὲν τὸ 1958 ἔχομεν ηὐξημένον ἀγροτικὸν εἰσόδημα κατὰ 23,4%, κατὰ δὲ τὸ 1959 κατὰ 31,3%. Ἔναντι τῶν αὐξήσεων τούτων, ὁ τιμάριθμος κόστους ἐν σχέσει μὲ τὸ 1955 ηὐξήθη μέχρι μὲν τὸ 1958 κατὰ 7,9, μέχρι δὲ τοῦ 1959 κατὰ 9,7. Οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι δεικνύουν...

§79Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Μὴ λέγετε κατὰ τὸ 1959, ἀλλὰ μέχρι τοῦ 1959, διότι ὅταν λέγετε «κατά», ἐννοεῖτε κατὰ τὴν διάρκειαν.

§80Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Μάλιστα. Οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι δεικνύουν, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ ἀγρότου ἐβελτιώθη σημαντικῶς, διότι τὸ εἰσόδημα ηὐξήθη κατὰ 31,3 κατὰ τὸ 1959, ἤτοι περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι ηὐξήθη τὸ κόστος τῆς ζωῆς. Εἶναι καὶ ἕνας ἄλλος ἀριθμός, ὁ ὁποῖος ἀποδεικνύει τὴν αὔξησιν τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος, εἶναι ὁ ἀριθμός, ὁ ὁποῖος παριστᾷ τὴν ζωϊκὴν παραγωγήν. Ἐπανέρχομαι εἰς τὴν κτηνοτροφίαν. Ἐὰν συγκρίνῃ κανεὶς τοὺς ἀριθμούς, δὲν τοὺς ἔχω προχείρους, ἐὰν συγκρίνῃ κανεὶς τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς παριστῶντας τὴν ζωοκομικὴν παραγωγὴν τοῦ 1957, πρὸς τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς παριστῶντας τὴν αὐτὴν παραγωγὴν κατὰ τὸ 1958 καὶ 1959, θὰ ἰδῇ σημαντικὴν αὔξησιν τοῦ εἰσοδήματος αὐτοῦ. Εἶναι καὶ τοῦτο ἀποτέλεσμα τῶν προσπαθειῶν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, θέλουν ν’ ἀγνοήσωμεν τοὺς ἀριθμοὺς αὐτούς. Τὸ σπουδαῖον εἶναι, ὅτι δὲν ἀμφισβητοῦν τὴν ὀρθότητα τῶν τρόπων, ἐξ ὧν ἐξήχθησαν οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι. Ἀλλὰ ἐὰν τοὺς ἀγνοήσωμεν τοὺς ἀριθμοὺς αὐτούς, ἀγνοοῦμεν τὴν πραγματικότητα. Καὶ τί λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψει, κύριοι; Λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψει τὸ ἐπιθυμητὸν εἰσόδημα. Κύριοι, ἀναγνωρίζομεν ὅλοι, ὅτι εἶναι φυσικὸν καὶ δίκαιον κάθε ἄνθρωπος καὶ ὁ ἀγρότης νὰ ἐπιθυμῇ μεγαλύτερον εἰσόδημα ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει, νὰ ἐπιθυμῇ τὴν αὔξησιν τοῦ βιοτικοῦ του ἐπιπέδου. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, τὸ θέμα εἶναι, ἐὰν εἶναι πρέπον εἰς τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας νὰ ἐκμεταλλεύωνται τὴν φυσικὴν ταύτην ἐπιθυμίαν τῶν πολιτῶν. Καθ’ ἡμᾶς, τὸ πρέπον ἐθνικῶς καὶ πολιτικῶς, εἶναι νὰ λέγωμεν εἰς τὸν λαὸν τὴν ἀλήθειαν καὶ νὰ λέγωμεν τί εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ὡς εἰσόδημα.

§81Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Καὶ αἱ καρτέλλες τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ποὺ εἶναι γεμάτες ἀπὸ χρέη; Δὲν τὰς συμβουλεύεσθε αὐτὰς διὰ τὸν τιμάριθμον; Αὐτὲς εἶναι ὁ καθρέπτης.

§82Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Κύριε συνάδελφε, πολλὲς φορὲς μὲ ἀναγκάσατε νὰ σᾶς εἴπω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι δημοκοπεῖτε καὶ εἶναι δημοκοπία καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε σήμερον.

§83Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Κατὰ τὴν γνώμην σας.

§84Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Μάλιστα, εἶναι δημοκοπία, διότι ἡ παροχὴ τῶν δανείων πρὸς τοὺς ἀγρότας, κατὰ πάντα λογικὸν καὶ καλόπιστον ἄνθρωπον, συντελεῖ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος. Ἐὰν ὑπάρχουν περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας οἱ δανεισθέντες ἀγρόται, λόγῳ ἀντικειμενικῶν λόγων, λόγῳ ἀνωτέρας βίας, δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἐξοφλήσουν τὰ χρέη τους, τὸ γνωρίζετε πολὺ καλά, ὅτι αἱ ὁδηγίαι, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, εἶναι νὰ μὴ πιέζωνται οἱ ἀγρόται.

§85Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Συλλαμβάνονται, ὅμως.

§86Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Οὔτε νὰ πιέζωνται οὔτε νὰ διώκωνται. Συνεπῶς, κύριοι συνάδελφοι, ἔρχεσθε ἐδῶ καὶ μεταφέρετε συνθήματα σκοτεινῶν δυνάμεων. Ἢ ἐὰν δὲν κάμετε αὐτό, ὑποστηρίζετε τοὺς κακοπίστους ὀφειλέτας τῆς Τραπέζης.

§87Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Κάμνετε λάθος. Φυλακίζονται οἱ ἀγρόται. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι, ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν.

§89Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Βεβαίως, κύριοι συνάδελφοι, δὲν λέγω, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς τὴν εὐτυχίαν, λέγω ὅτι χρέος μας εἶναι νὰ ἐπιδιώκωμεν τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἀγροτικοῦ μας εἰσοδήματος καὶ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς δι’ ὑγιῶν οἰκονομικῶν μέσων. Θέλομεν δὲ νὰ πιστεύωμεν, ὅτι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς ἐπράξαμε καὶ πράττομεν τὸ καθῆκόν μας καὶ τὸ χρέος μας. Ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνομεν, ἀποβλέπουν δι’ ὑγιῶν μέτρων εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἀγροτικῆς οἰκονομίας. Ἀλλὰ νὰ μὴ νομισθῇ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἴμεθα προσκεκολλημένοι εἰς μίαν οἰκονομικὴν ὀρθοδοξίαν σχετικῶς μὲ τὰ μέσα. Ὅπου ὑφίσταται ἀνάγκη ἀναπότρεπτος παραβαίνομεν τὴν οἰκονομικὴν ὀρθοδοξίαν καὶ παρεμβαίνομεν εἰς τὴν στήριξιν τῶν τιμῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπενθυμίζω, ὅτι πολλὲς φορὲς καὶ ἰδίᾳ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, παρενέβημεν διὰ τὴν στήριξιν τῶν τιμῶν τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων καὶ συνεπῶς διὰ τὴν στήριξιν τοῦ εἰσοδήματος τοῦ ἀγρότου. Ὑπομιμνήσκω τὰς παρεμβάσεις εἰς τὸν καπνόν, εἰς τὴν σταφίδα, εἰς τὰς ἐλαίας, εἰς τὴν ὄρυζαν κλπ. Εἴκοσι χιλιάδας τόννους καπνοῦ συνεκέντρωσεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς ἀποθήκας της ἀπὸ τὰς ἐσοδείας 1955 καὶ ἐντεῦθεν. Ἡ συγκέντρωσις αὐτή, ἡ ὁποία ἐστοίχισε σημαντικὰ ποσά, δὲν ἀπέβλεπεν εἰς τίποτε ἄλλο, παρὰ εἰς τὴν διατήρησιν τῶν τιμῶν καὶ τοῦ εἰσοδήματος τοῦ ἀγρότου. Δὲν γνωρίζω πόσον θὰ στοιχίσῃ ἡ συγκέντρωσις τῆς σταφίδος, σουλτανίνας καὶ μαύρης, ἴσως 100.000.000 δραχμάς, μόνον δὲ ἡ πώλησις τῶν ἤδη ὑφισταμένων κρατικῶν ἀποθεμάτων ἐλαίου, ἡ ὁποία ἀνέρχεται εἰς 12.000 τόννους, θὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν προϋπολογισμὸν μὲ 15 ἑκατομμύρια δραχμάς. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, λέγουν ἄλλοι, ὅτι δὲν εἶναι ἱκανοποιητικαὶ αἱ τιμαὶ τὰς ὁποίας δίδετε, κατὰ τὰς συγκεντρώσεις αὐτάς. Ἀλλὰ ποῖον εἶναι τὸ ἀρκετόν; Τὸ ἐπιθυμητὸν μήπως; Ἄλλοι λέγουν, ὅτι αἱ τιμαὶ τὰς ὁποίας δίδομεν, δὲν καλύπτουν τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς. Τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς, κύριοι, εἶναι ἔννοια ἀόριστος καὶ ἀνεδαφική. Εἰς μίαν οἰκονομίαν, ὡς εἶναι ἡ ἑλληνικὴ οἰκονομία, μὲ μικρὸν γεωργικὸν κλῆρον, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπιδιώκῃ μία ὑγιὴς γεωργικὴ πολιτική, εἶναι ἡ αὔξησις τῆς ἀπασχολήσεως τῶν ἀγροτῶν. Ὅσα περισσότερα ἡμερομίσθια διατίθενται ἐκ μέρους τῆς ἀγροτικῆς οἰκογενείας, τόσον μεγαλύτερον εἶναι τὸ εἰσόδημα ταύτης, καὶ τόσον ἀποδοτικώτεραι αἱ καλλιέργειαι. Ἐρωτῶ, λοιπόν, εἰς τὸ κόστος τῶν προϊόντων θὰ ὑπολογισθοῦν τὰ ἡμερομίσθια τῆς ἀγροτικῆς οἰκογενείας; Ἐὰν ναί, τότε κινδυνεύομεν νὰ ἀποδείξωμεν ὅτι ἕνα μεγάλο μέρος τῶν καλλιεργειῶν εἶναι ἀσύμφορος. Καὶ ἐρωτῶ, τί θὰ γίνῃ; Νὰ παύσουν νὰ γίνωνται καλλιέργειαι προϊόντων, τῶν ὁποίων δὲν καλύπτεται τὸ κόστος, ὑπολογιζόμενον κατὰ τὰς ἀντιλήψεις τῶν ἀντιλεγόντων. Καὶ οἱ ἀγρόται εἰς τί θὰ ἀπασχολοῦντο τότε; Ἰδοὺ τὸ παράλογον συμπέρασμα τῆς σκέψεως, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπολογίζωμεν τὸ κόστος τῶν προϊόντων καθ’ ὃν τρόπον ἰσχυρίζονται οἱ ὑποστηρίζοντες, ὅτι αἱ τιμαὶ αἱ διδόμεναι ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι ἱκανοποιητικαί.

§90Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Σεῖς, πῶς τὸ ὑπολογίζετε;

§91Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Θὰ ἤθελον νὰ ἀκούσω ἀπὸ σᾶς, πῶς τὸ ὑπολογίζετε. Ἐγὼ εἶπον τὴν γνώμην μου.

§92Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐὰν δὲν ὑπολογίζετε κανένα ἡμερομίσθιον διὰ τὸν ἀγρότην καὶ ὑπολογίζετε μὲ βάσιν τὸ ὑπόλοιπον κόστος, ὁ γεωργὸς θὰ πρέπει νὰ παύσῃ νὰ τρώῃ ἢ νὰ πεθάνῃ.

§93Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Ἡ ἀξία τῶν ἡμερομισθίων δὲν εἶναι εἰσόδημα;

§94Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Λέγετε, ὅτι δὲν προσδιορίζεται εἰς τὸ κόστος.

§95Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Λέγω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπολογίζεται.

§96Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Τί πρέπει νὰ ὑπολογίζεται τότε;

§97Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Λέγετε, ὅτι εἶναι μικραὶ αἱ τιμαί, διότι τὸ κόστος εἶναι μεγαλύτερον καὶ ὅτι εἰς τὸ κόστος ὑπολογίζετε τὰ ἡμερομίσθια. Λέγω ἐγώ, ὅτι τὰ ἡμερομίσθια ἱκανοποιοῦνται διὰ τῶν τιμῶν.

§98Ν. ΙΝΤΖΕΣ. Ἠκούσαμεν ὡρισμένους ἀριθμοὺς ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ. Δὲν μᾶς ἐξέπληξαν οἱ ἀριθμοὶ αὐτοί, διότι εἰς τὴν Ἑλλάδα ὁ ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ γίνεται μαθηματικὸς ἢ ἀλχημιστής. Σεῖς, ὅμως, κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, νομίζω, ὅτι ἐπήρατε ἐντολὴν ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, μὲ δύο συναδέλφους σας, νὰ ἐπισκεφθῆτε τὴν Βόρειον Ἑλλάδα καὶ νὰ διαπιστώσητε τὰς ἀνάγκας της. Ἤλθατε εἰς τὰς Σέρρας, τὶ διαπιστώσατε; Ὅτι ὑπάρχει κανεὶς συσχετισμὸς μεταξὺ τῶν ἀριθμῶν τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἐν σχέσει πρὸς τὸ βιοτικὸν ἐπίπεδον τῶν ἀγροτῶν; Χιλιάδες Ἐπιτροπαὶ παρήλασαν ἐνώπιόν σας καὶ διετύπωσαν τὰ παράπονά των. Νομίζω, ὅτι μαζὶ εἴμεθα καὶ παρηκολουθήσαμεν τὸ δρᾶμα των.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τελειώνετε, κύριε συνάδελφε δὲν ἀναπτύσσετε ἐπερώτησιν. Ἀφήσατε τὸν κύριον ὑπουργὸν νὰ συνεχίσῃ.

§100Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ πληροφορήσω δι’ ὀλίγων τὸν κύριον συνάδελφον, ἐπ’ αὐτοῦ. Τὸ θέμα τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας εἶναι εἰδικόν. Γνωρίζετε τὴν κρίσιν, ἡ ὁποία προέκυψε διὰ τὰ εὐγενῆ καπνά, ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ γνωρίζετε καὶ εἰς τί θυσίας προέβη ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν πληθυσμῶν αὐτῶν, διὰ τῆς παρεμβάσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμε καὶ γνωρίζετε τί ζημία θὰ ὑποστῇ, λόγῳ τῆς παρεμβάσεως αὐτῆς, τὸ Δημόσιον. Ἐπίσης, πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι ὕστερα ἀπὸ τὴν ἐπίσκεψίν μου εἰς τὰς περιοχὰς τῆς Μακεδονίας, εἰδικὰ προγράμματα ἐκτελοῦνται, τὰ ὁποῖα ἀποσκοποῦν εἰς τὸ νὰ δώσουν ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐργασίαν εἰς τοὺς πληθυσμούς, οἱ ὁποῖοι ἐπλήγησαν ἀπὸ τὰς τιμάς, διὰ τὰς ὁποίας, ὡς γνωρίζετε, δὲν εἶναι ὑπεύθυνος ἡ Κυβέρνησις, καί, ἀφ’ ἑτέρου, ἕτερα εἰδικὰ προγράμματα ἐκτελοῦνται τόσον διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς κτηνοτροφίας, ὅσον καὶ δι’ ἄλλας καλλιεργείας. Συνεπῶς, νομίζω, ὅτι δὲν ἔχετε δίκαιον νὰ διαμαρτύρεσθε, πρῶτον, ἐναντίον τοῦ ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ θέμα καί δεύτερον, μὲ αὐτὰς καθ’ ἑαυτὰς τὰς κυβερνητικὰς ἐνεργείας. Πρέπει, κύριοι, νὰ τελειώσω. Ἡ Ἑλλάς, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι χώρα πτωχή. Ἔχει σύντροφον τὴν πενίαν. Πιστεύομεν, ὅμως, ὅτι μὲ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα διαθέτει καὶ διέθεσεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν γεωργίαν καὶ μὲ τὰς κατευθύνσεις, τὰς ὁποίας δίδει διὰ τὴν ἀνάπτυξιν αὐτῆς, ἡ ἄνω ρῆσις θὰ παύσῃ ν’ ἀποδίδῃ τὴν πραγματικότητα. Νομίζω δέ, ὅτι μὲ τὴν συνδρομὴν ὅλων ἡμῶν καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἡ προσδοκία μας θὰ πραγματοποιηθῇ.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, κ. Σ. Μαρκεζίνης, ἔχει τὸν λόγον.

§102Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Φρονῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀμφιβολίας, ὅτι τὸ πλέον ἀξιοσήμαντον γεγονός, τὸ ὁποῖον συνέβη κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν μακρῶν διακοπῶν τοῦ Σώματος, ὑπῆρξε τὸ δημιουργηθὲν νέον διεθνὲς κλῖμα ὑφέσεως. Καὶ δι’ αὐτό, ἐκφράζω τὴν ἀπορίαν πῶς, εἰς τὸν ἀπολογισμόν του, ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, τόσον ὀλίγον ἠσχολήθη διὰ τὸ θέμα αὐτὸ καὶ τόσον πολὺ δι’ ἄλλα κοινότυπα ζητήματα. Διότι, πράγματι, δὲν ἀντιλαμβάνομαι τί νέον ἐκόμισαν περὶ τῆς ἀφοσιώσεώς μας εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Οὐδείς, πιστεύω, διαφωνεῖ ἐπ’ αὐτοῦ, εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Ἴσως τινὲς νὰ διερωτῶνται, πῶς ἀκόμη καὶ ἡ Κίνα δὲν εἰσῆλθεν εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Καὶ δὲν ἐγεννήθη ζήτημα ἐνδεχομένως νὰ ἐξέλθωμεν ἡμεῖς. Ἐπίσης, ἠσχολήθη ὁ κύριος ὑπουργὸς διὰ τὸ ΝΑΤΟ. Εἶναι γνωσταὶ αἱ ἀπόψεις ὅλων μας καὶ ἀκόμη ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐνδεχομένως ὡρισμένας διαφωνίας, ἡ μεγίστη πάντως πλειοψηφία εἰς τὸ Σῶμα τοῦτο, εἶναι γνωστόν, ὅτι εἶναι προσηλωμένη εἰς τὸ ΝΑΤΟ. Εἶναι ἀκόμη γνωστοὶ καὶ οἱ δεσμοί μας μὲ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας καὶ δὲν διστάζω νὰ ἐκφράσω καὶ ἐγὼ τὴν χαράν μου, διὰ τὴν ἐπανασύνδεσιν τῶν σχέσεών μας μὲ τὴν Μ. Βρεταννίαν. Καλαὶ αἱ σχέσεις μας μὲ τὰς ἄλλας χώρας καὶ ἴσως εἰς τὸν κατάλογον νὰ ἐλησμονήθη νὰ γίνῃ εἰδικὴ μνεία, ὅπως θὰ ἔπρεπε κατὰ τὴν γνώμην μου, διὰ τὴν Γαλλίαν καὶ Γερμανίαν. Ἀλλὰ ὅλα αὐτὰ εἶναι συνήθη εἰς κάθε τυπικὸν ἀπολογισμόν, ὅταν, ἐπὶ τέλους, εἰς τὸ ἐνδιάμεσον διάστημα δὲν συνέβη κἄποιο σοβαρὸν γεγονός. Ὅταν, ὅμως, συνέπεσαν σοβαρὰ γεγονότα, ὅπως ἡ παγκόσμιος ὕφεσις, πρέπει νὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ ἀσχοληθῇ περισσότερον παντὸς ἄλλου θέματος καὶ τὸ Σῶμα. Διότι, κύριοι βουλευταί, ἡ ὕφεσις, ὡς νέα περίοδος, ὡς νέα νοοτροπία, εἶναι μεταβολὴ εἰς τὴν ζωήν μας. Μετὰ τὸν θερμὸν πόλεμον, ἀφοῦ δι’ ὀλίγον ἐζήσαμεν ὅλοι καὶ κἄπως περισσότερον ἄλλοι, μὲ τὴν ἐλπίδα τῆς εἰρήνης, περιήλθομεν εἰς τὸν ψυχρὸν πόλεμον. Ὁ ψυχρὸς πόλεμος διήρκεσεν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν καὶ διῆλθεν ἀπὸ σωρείαν φάσεων, ἀπὸ τοπικῶν πολέμων, ἢ ἐσωτερικῶν διαταραχῶν, μέχρι ἀκόμη καὶ ἐξωτερικῶν ἐπεμβάσεων. Ὅλοι ἔχομεν μνήμην καλήν, διὰ νὰ ἐνθυμηθῶμεν ἁπλῶς μερικὰ ὀνόματα, τὰ ὁποῖα συμβολίζουν πολλά, ὡς τὸ Ἀρζεμπαϊτζάν, τὴν Ἑλλάδα, τὴν Κορέαν, τὸ Σουὲζ καὶ τὴν Κύπρον. Διήλθομεν ἀπὸ στιγμὰς πολὺ ἐπικινδύνους, χωρὶς εὐτυχῶς τὸ τέλος τοῦ ψυχροῦ πολέμου νὰ εἶναι ὁ θερμὸς πόλεμος. Ἀντιθέτως, ἀπὸ ἐκεῖ εἰσήλθομεν εἰς τὴν ὕφεσιν, νέαν περίοδον ἀγνώστου διαρκείας καὶ ἀγνώστου ἐκβάσεως. Ἀλλὰ ἡ νέα περίοδος καὶ ἡ νέα νοοτροπία εἶναι καὶ νέα πραγματικότης. Καὶ ἡμεῖς πρέπει νὰ κάμωμεν τὸ πᾶν ὥστε τὸ τέρμα νὰ εἶναι ἡ εἰρήνη, διότι ἄλλως, ἐνδεχομένη ἐπιστροφὴ εἰς τὸν ψυχρὸν πόλεμον, ἴσως νὰ ὡδήγει εἰς τὸν θερμὸν πόλεμον, ὁ ὁποῖος θὰ ἀπετέλει τὴν παγκόσμιον καταστροφήν. Ἡ ὕφεσις, κύριοι συνάδελφοι, ἦτο γεγονός, τὸ ὁποῖον ἦτο φανερὸν ἀπὸ καιροῦ, ὅτι ἐφερόμεθα πρὸς αὐτό. Εἶναι κατὰ δεύτερον λόγον μία πραγματικότης. Ὅπως εἶπον, πραγματικότης, τὴν ὁποίαν προσδοκῶμεν ὅλοι νὰ καταλήξῃ εἰς τὴν εἰρήνην. Καὶ εἶναι ἀκόμη φανερόν, ὅτι εἰς τὴν νέαν κατάστασιν πρέπει νὰ διερωτώμεθα, ποῖος εἶναι ὁ ἰδικός μας ρόλος, ἂν εἶναι πράγματι ρόλος ἀναμονῆς, ἢ ρόλος πρωτοβουλίας. Ἐὰν δεχθῶμεν τὴν πρωτοβουλίαν, ποία θὰ εἶναι αὐτὴ ἡ πρωτοβουλία; Εἶναι, λοιπόν, πέντε σοβαρὰ θέματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιχειρήσω νὰ ἀναλύσω, ὅσον ἠμπορῶ περισσότερον σαφῶς, διότι πιστεύω, ὅτι τὸ θέμα εἶναι σπουδαῖον καὶ ὅλοι μας, χωρὶς πάθος, χωρὶς προκαταλήψεις, πρέπει νὰ συζητήσωμεν τὴν ἀλήθειαν. Ὅτι ἐφερόμεθα πρὸς τὴν ὕφεσιν ἦτο, κύριοι συνάδελφοι, προφανές. Ἐγὼ θὰ σᾶς ἀναλύσω τὰς προσωπικάς μου σκέψεις, ὅτε τὸ παρελθὸν ἔτος, εἰς βολιδοσκόπησίν μου νὰ μεταβῶ εἰς τὴν Μόσχαν, εἶχον προκαταβολικῶς ἀποδεχθῆ, περίπου 5 μῆνας πρὸ τῆς ἐπισήμου προσκλήσεώς μου, ἐφ’ ὅσον ἡ πρόσκλησις θὰ ἐγένετο καὶ τὸ περιεχόμενον τῶν συζητήσεων θὰ ἐγένετο καθ’ ὃν τρόπον εἶχον ἐγὼ ζητήσει. Ἐφερόμεθα πρὸς ὕφεσιν, κύριοι βουλευταί, διότι ἡ πεῖρα τῶν δύο πολέμων, ἐνόμιζα καὶ νομίζω, ὅτι μᾶς εἶχε πείσει ὅλους, ὅτι δὲν ἔπρεπε κατ’ οὐδένα λόγον νὰ ἀντιμετωπισθῇ ὁ τρίτος πόλεμος. Εἴδομεν εἰς τοὺς δύο πολέμους, εἰς τὴν ἰδίαν περίπου γενεάν, ὅτι ὑπῆρχον νικηταὶ εἰς αὐτούς, ἀλλὰ δὲν ὑπῆρχον νικηταὶ τῆς εἰρήνης. Καὶ εἴδομεν καὶ τὸ περίεργον, πράγματι, φαινόμενον εἰς τοὺς δύο αὐτοὺς πολέμους, ἡττημένας δυνάμεις, ὅπως τὴν Γερμανίαν, νὰ ἀνορθοῦνται ταχύτερον οἰκονομικῶς καὶ εἴδομεν ἕνα σύστημα, μίαν θεωρίαν, τὴν κομμουνιστικήν, τὴν ὁποίαν πολλοὶ ἐθεώρουν οὐτοπιστικήν, νὰ γίνεται πραγματικότης μετὰ τὸν αʹ παγκόσμιον πόλεμον εἰς τὴν ἀχανῆ Ρωσίαν καὶ μετὰ τὸν δεύτερον πόλεμον νὰ κυριαρχῇ εἰς τὸν μισὸν κόσμον. Ὅλα αὐτὰ ἦτο φυσικὸν νὰ ἐμπνέουν εἰς ὅλους ἀνησυχίας καὶ νὰ μὴ ἐπιθυμοῦν νὰ ζήσουν τρίτον πόλεμον· κατ’ ἐξοχὴν μάλιστα οἱ Ἕλληνες. Καὶ δι’ αὐτὸ εἰς τὸ ὅτι χθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι οὐδεὶς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θέλει πόλεμον, δὲν ἔχω νὰ εἴπω τι καὶ συμφωνῶ ἀπολύτως. Ἄλλωστε καὶ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Ἡροδότου ἔχει λεχθῆ, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι κανεὶς πάρα πολὺ ἀνόητος, διὰ νὰ προτιμᾷ τὸν πόλεμον τῆς εἰρήνης. Τὸ ὅτι ἐζήσαμε δύο μεγάλους πολέμους διαδοχικῶς, συνετέλεσεν ἀκόμη εἰς τὸ νὰ μειωθῇ καὶ ὁ ρωμαντισμός μας. Ἔχει μεγάλην σημασίαν αὐτό, κύριοι. Ἐὰν ἡ γενεὰ τοῦ 1453 ἐπρόκειτο νὰ κάμῃ τὸν ἀγῶνα τοῦ 1821, διερωτῶμαι ἐὰν τὸν ἔκανε. Διότι οἱ ἀγωνισταὶ τοῦ 1821 ἐζοῦσαν μὲ τοὺς θαυμαστοὺς θρύλους τοῦ 1453, ἐνῷ οἱ ἀγωνισταὶ τοῦ 1453 εἶχαν ἐνώπιόν των τὰς ἀθλιότητας ἐκείνας, ποὺ ἔφεραν τὴν παρακμὴν τοῦ Βυζαντίου. Ὅταν, λοιπόν, ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ζωντανὴ πεῖρα τῶν ἀπογοητεύσεων ποὺ ὑπέστημεν, ὅταν ὑπάρχουν ἀκόμη ζωνταναὶ αἱ ἀναμνήσεις τῆς κατοχῆς μὲ τὸ ραδιόφωνον καὶ τὰς ὑποσχέσεις, ὅταν βλέπωμεν πῶς κυριαρχεῖ τὸ συμφέρον εἰς τὴν ρύθμισιν τῶν διαφόρων θεμάτων, εἶναι φυσικὸν ὄχι μόνον ἐδῶ, ἀλλὰ εἰς τὸν κόσμον ὁλόκληρον, νὰ εἶναι πολὺ φυσικὴ ἡ προσγείωσις, καὶ εὐτυχῶς, διότι εἶναι ὑγιὴς ἀντίδρασις ἡ προσγείωσις. Ὑπάρχουν βέβαια ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πάντοτε ὑποστηρίζουν, ὅτι ὁ καλλίτερος τρόπος τοῦ νὰ ἀποφύγῃ κανεὶς τὸν πόλεμον, εἶναι τὸ ρητὸν ἐκεῖνο «SI VIS PACEM PA-RA BELLUM». Ὁ Στρατάρχης τῆς Μεγάλης Βρεταννίας Μοντγκόμερυ τὸ μετέβαλεν αὐτὸ τελευταίως καὶ εἶπεν «ἐὰν θέλῃς νὰ ἀποφύγῃς τὸν πόλεμον, πρέπει νὰ γνωρίζῃς τί εἶναι αὐτὸ τὸ τέρας ποὺ λέγεται πόλεμος». Πάντως, μέχρις ἑνὸς ὁρίου ἀποδίδει αὐτὸ τὸ ἀξίωμα. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ, ἡ ἱστορία ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ ἐπ’ ἀόριστον αὔξησις τῶν ἐξοπλισμῶν ὁδηγεῖ ἔστω εἰς τὰ ἀπρόοπτα ἐκεῖνα γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἀπέδειξε πολλὲς φορὲς ἡ ἱστορία, ὅτι ἤρκεσαν διὰ νὰ ἀνάψουν γενικὴν πυρκαϊάν. Ἀφήνω, ὅτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας μία συνεχὴς προσπάθεια ἀμοιβαίων ἐξοπλισμῶν τῶν δύο κόσμων θὰ ὁδηγήσῃ εἰς μίαν ὁριστικὴν οἰκονομικὴν ἐξαθλίωσιν. Δηλαδὴ δημιουργεῖ ἄλλας συνθήκας, αἱ ὁποῖαι θὰ ὁδηγήσουν εἰς τὴν ἀναταραχὴν καὶ τὴν καταστροφήν. Ἦτο, λοιπόν, προφανές, κατὰ τὴν κρίσιν μου, ὅτι θὰ ἀνεζητεῖτο προσπάθεια ὑφέσεως καὶ ὅτι αὐτὴν τὴν φορὰν θὰ εὕρισκεν αὕτη προσφορώτερον τὸ κλῖμα διὰ νὰ ἐπιτύχῃ. Ὅταν μετέβην εἰς τὴν Μόσχαν καὶ εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ συνομιλήσω μὲ τὸν Κρουστσώφ, ἐνίσχυσα τὴν πεποίθησίν μου αὐτήν, διότι ἐμόρφωσα τὴν γνώμην, ὅτι ὁ Κρουστσὼφ ἦτο εἰλικρινής, καὶ εἶχον τὸ θάρρος νὰ τὸ εἴπω μόλις ἐπέστρεψα, εἰς μίαν συνέντευξιν, τὴν ὁποίαν ἔδωσα εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Τύπου. Ἐμόρφωσα τὴν γνώμην αὐτήν, ὄχι ἀπὸ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ὁ ἴδιος ὡμίλησεν ἢ ἀπὸ τὴν ἱκανότητα διὰ νὰ πείσῃ ἐμένα ἐνδεχομένως προδιατεθειμένον εὐμενῶς, ἀλλὰ διότι ἀντελήφθην ὅτι πράγματι τὸ συμφέρον του ἦτο ἡ εἰρήνη. Μὲ ἀπόλυτον εἰλικρίνειαν μοῦ εἶπεν, ὅτι πιστεύει πράγματι, ὅτι τὸ μέλλον τοῦ κόσμου εἶναι κομμουνιστικὸν καὶ ὅτι δι’ ἄλλων πλέον μεθόδων πρόκειται νὰ ἐπικρατήσῃ ὁ κομμουνισμὸς διὰ τοῦ εἰρηνικοῦ καὶ οἰκονομικοῦ ἀνταγωνισμοῦ. Δὲν ἀπέκρυψε τίποτε. Εἶπεν, ὅτι ὁ κομμουνισμὸς προκαλεῖ εἰς οἰκονομικὸν ἀνταγωνισμὸν καὶ ὅτι τὸ 1970 θὰ εἶναι εἰς θέσιν ἡ Ρωσία νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ αὐτὰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας. Ὅταν αὐτὸ τὸ ἐκήρυττα, ἐθεωρήθη ἀπὸ πολλοὺς τολμηρόν, ἂν ὄχι παράδοξον. Καὶ ὅμως, μὲ πόσην ἱκανοποίησιν, μόλις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ἤκουσα τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, τὸν κ. Χέρτερ, νὰ λέγῃ τὸ ἴδιον, ὅτι τὸ νέον πλέον πεδίον ἀνταγωνισμοῦ τῶν δύο κόσμων εἶναι τὸ οἰκονομικόν. Τὴν 14ην Μαΐου ὁμιλῶν εἰς γεῦμα τὸ ὁποῖον μοῦ παρέθεσαν οἱ ξένοι ἐν Ἀθήναις ἀνταποκριταὶ καὶ εἰς ἐρώτησιν τοῦ ἐν Ἀθήναις ἀνταποκριτοῦ τοῦ «Κρίστιανς Σαΐανς Μόνιτορ», εἶπον ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς: Κατὰ τὸ παρελθόν, ὡς γνωρίζετε, ὁ δυτικὸς κόσμος ἐπηρεάσθη δύο φοράς. Τὴν πρώτην, ὅταν εἶδεν ὅτι καὶ ἡ Ρωσία διαθέτει ἀτομικὰ ὅπλα, παρηγορήθη δὲ τότε, διότι τὸ ἀπέδωσεν εἰς κατασκοπείαν. Πτωχὴ παρηγορία. Τὸ γεγονὸς ἦτο, ὅτι καὶ ἡ Ρωσία κατεῖχε τὴν ἀτομοβόμβαν. Δευτέραν φορὰν αἰφνιδιάσθη ἡ Δύσις ἀκόμα περισσότερον, ὅταν μὲ τὸν Σπούτνικ ἀπέδειξεν ἡ Ρωσία, ὅτι εἰς ὡρισμένα ἐπιστημονικὰ ἐπιτεύγματα ὑπερέχει τῆς Δύσεως. Θὰ ἦτο, λοιπόν, πάρα πολὺ ἐπικίνδυνον νὰ αἰφνιδιασθῇ ἡ Δύσις ἀκόμη μίαν φοράν, μὲ τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι ἡ Ρωσία ἠμπορεῖ νὰ τὴν συναγωνισθῇ καὶ εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα. Ἐὰν τὸ σχέδιον τὸ 7ετὲς πραγματοποιηθῇ, ἔστω καὶ κατὰ ἕνα μέρος καὶ συνεχισθῇ αὐτὴ ἡ προσπάθεια, ὥστε τὸ 1970 ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις νὰ ἠμπορῇ νὰ συναγωνισθῇ τὴν Ἀμερικήν, τότε ἡ Δύσις θὰ εὑρεθῇ εἰς πράγματι δύσκολον θέσιν. Διότι, ὅπως φαντάζομαι ὅτι ὅλοι παραδέχεσθε, ἡ Δυτικὴ Δημοκρατία δὲν ἠμπορεῖ νὰ ζήσῃ μὲ μόνον τὸ αἴτημα τῆς πολιτικῆς ἐλευθερίας. Καὶ θὰ ἤθελον, ἐν προκειμένῳ, νὰ ὑπενθυμίσω τὰς ἰδίας ἀκριβῶς σκέψεις τοῦ ἄλλοτε Προέδρου Ροῦσβελτ, ὅτι ἡ Δημοκρατία χρειάζεται ἐπὶ πλέον καὶ τὴν ἐλευθερίαν ἢ τὴν λύτρωσιν ἀπὸ τὴν ἀνάγκην νὰ μὴ πιέζεται, δηλαδὴ ἀπὸ οἰκονομικὰς ἀνάγκας. Συνεπῶς, ἐὰν ἠμπορέσῃ ἡ Ρωσία νὰ βελτιώσῃ αἰσθητῶς τὸ ἐπίπεδον τῶν ἐργαζομένων, ἰδίως ἐν συγκρίσει μὲ τὰς ὑποαναπτύκτους χώρας, ἀπὸ τὴν στιγμὴν ἐκείνην καὶ ἡ ἰδική μας χώρα, δὲν θὰ ἠμπορῇ πλέον νὰ ἀντιπαλαίσῃ μόνον μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς πολιτικῆς ἐλευθερίας, ἂν θέλωμεν νὰ εἴμεθα ρεαλισταί. Ἀρκεῖ, λ.χ., τὸ σύνθημα τῆς πολιτικῆς ἐλευθερίας ἔναντι ἐργασίμου ἑβδομάδος τῶν πέντε ἡμερῶν καὶ ἐπαρκοῦς διὰ καταναλωτικὰς ἀνάγκας εἰσοδήματος; Δι’ αὐτὸ πιστεύω, ὅτι αὐτὸς εἶναι ἕνας ἐκ τῶν λόγων, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Ρωσία δὲν θέλει σήμερον τὸν πόλεμον. Καὶ θὰ πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι εἶμαι εὐτυχής, διότι παρακολουθῶ τὸν τελευταῖον καιρὸν καὶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν, μεταξὺ διακεκριμένων οἰκονομολόγων καὶ δημοσιογράφων, νὰ ἀρχίζῃ νὰ ἐξετάζεται ἡ ἄποψις αὐτή. Καὶ εἶμαι πολὺ εὐτυχέστερος σήμερον, ὅταν βλέπω τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀμερικῆς νὰ κρούῃ τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου καὶ νὰ λέγῃ «ἑτοιμασθῆτε νὰ ἀντιμετωπίσητε τοὺς Ρώσους ἐκεῖ». Καὶ εἶχε δίκαιον. Διότι ἡ Δύσις, ἐὰν ἐγκαίρως ἑτοιμασθῇ, εἶναι εὔκολον νὰ τοὺς ἀντιμετωπίσῃ, ἀρκεῖ νὰ ἀνανήψῃ καὶ νὰ ἑτοιμασθῇ, ἀντὶ νὰ ζῇ μὲ τὴν φοβίαν τοῦ παρελθόντος νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ μέλλον καὶ τὴν πραγματικότητα ὅπως εἶναι. Ἀποκλειομένου, ὅμως, τοῦ πολέμου, πῶς θὰ ἐπραγματοποιεῖτο ἡ οἱαδήποτε συνεννόησις ἢ εἰρήνη; Ἀποκλειομένου τοῦ πολέμου εἶπον, διότι ἄλλοτε καὶ διὰ τοῦ πολέμου ἐξησφαλίζετο ἡ εἰρήνη, ἔστω ἄδικος εἰρήνη, ἀλλὰ εἰρήνη. Ἔμενον αἱ συνεννοήσεις. Τί εἴδους συνεννοήσεις; Συνεννοήσεις διὰ διασκέψεως; Πιστεύω, ὅτι θὰ συμφωνῆτε, κύριοι βουλευταί, ὅτι αἱ διασκέψεις κατήντησαν πλέον θέαμα. Συνεννοήσεις διπλωματῶν. Γνωρίζετε ὅλοι, πόσην γραφειοκρατίαν ὑποκρύπτουν καὶ πόσους δισταγμούς. Ἰδού, λοιπόν, πῶς ἐδημιουργήθη ἡ ἀντίληψις διασκέψεων ἀνωτάτου ἐπιπέδου μὲ τοὺς πράγματι ὑπευθύνους. Καὶ τὴν ἰδέαν αὐτὴν τοῦ Κρουστσὼφ τὴν ἐδέχθη ὁ Μὰκ Μίλλαν, καὶ εἰς αὐτὴν προσεχώρησεν ὁ Ἀϊζενχάουερ, καὶ σήμερον αὐτὴ εἶναι πραγματικότης. Ἀλλὰ εἶναι πράγματι πραγματικότης, ἡ ἐπελθοῦσα αὐτὴ μεταβολὴ ἢ εἶναι πρόσκαιρον φαινόμενον; Νομίζω, κύριοι, ὅτι εἶναι πραγματικότης, καὶ κατέληξα εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτό, ἐμβαθύνων ὅσον εἶναι δυνατὸν περισσότερον εἰς τὴν ἀνάλυσιν τοῦ ζητήματος. Ὅταν ἀνέλαβεν ὁ Φόστερ Ντάλλες ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀμερικῆς, εἶχεν ὡς ἀντικειμενικὸν σκοπὸν τῆς πολιτικῆς του, τὴν ἀποδέσμευσιν τῶν λαῶν, τῶν εὑρισκομένων ὑπὸ τὸν κομμουνιστικὸν ζυγόν. Σήμερον, ὁ ἀντικειμενικὸς σκοπὸς εἶναι πλέον πῶς θὰ ἐξευρεθοῦν αἱ ἐπαρκεῖς καὶ κατάλληλοι ἐγγυήσεις, διὰ τὴν συνύπαρξιν τῶν δύο κόσμων. Ὅπως μοῦ ἔλεγεν ὁ Κρουστσώφ, ὁ ἴδιος ὁ Μικογιὰν εἶχε διαπιστώσει ἀπὸ συζητήσεις μὲ τὸν Φόστερ Ντάλλες, δὲν συμφωνοῦσα μὲ τὴν πολιτικήν του ἐκείνην, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀναγνωρίσω καὶ ἐγὼ ὅτι μὲ θαυμαστὴν πίστιν καὶ προσήλωσιν καὶ πεῖσμα προχωροῦσε πρὸς τὴν ἐφαρμογήν της. Ἔλεγα, λοιπόν, ὅτι ὁ ἴδιος ὁ Ντάλλες εἶχεν ὁμολογήσει εἰς τὸν Μικογιὰν ὀλίγον πρὶν ἀποθάνῃ, ὅτι εἶχεν ἀλλάξει πλέον ἀντιλήψεις. Προσέθεσε μάλιστα, ὅτι καὶ ὁ Νίξον εἶχεν ἀλλάξει ἀντιλήψεις, διότι τοῦ εἶπε κάποτε, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο ποτὲ διὰ τὸν κομμουνισμὸν νὰ κάμουν πόλεμον. Ἀλλὰ ἔχομεν μόνον αὐτὰ τὰ παραδείγματα; Πρὸ ἔτους καὶ πλέον, οἱ «Τάϊμς» τοῦ Λονδίνου ἤρχισαν νὰ προπαγανδίζουν ὑπὲρ τῆς ἰδέας αὐτῆς, ὑπὲρ τῆς ἰδέας δηλαδὴ μιᾶς διασκέψεως τῶν Μεγάλων, διασκέψεως κορυφῆς, διὰ νὰ συζητήσουν τὰ θέματα καὶ νὰ ὁδηγηθῶμεν διὰ τούτου εἰς τὴν ὕφεσιν. Ἐθεωρήθη τοῦτο τόσον τολμηρόν, ποὺ παρ’ ὅλον ὅτι ἦτο Ἀγγλία, καὶ ἐκεῖ ἐλέχθη ὅτι οἱ «Τάϊμς» ἤρχισαν νὰ ἀριστερίζουν. Καὶ μετὰ ταῦτα, ὁ κόσμος ἐξεπλάγη, ὅταν ὁ Μὰκ Μίλλαν μετέβη εἰς τὴν Ρωσίαν καὶ μὲ τὸ θάρρος τὸ ὁποῖον τὸν διακρίνει, προητοίμασε τὰ ὅσα συνέβησαν κατόπιν. Ὁ κ. Μὰκ Μίλλαν ἐκέρδισε τὰς ἐκλογὰς μὲ τὸ σύνθημα αὐτό. Εἶναι πράγματι, κύριοι, καταπληκτικὴ ἡ ἱκανότης τῶν Ἄγγλων νὰ προσαρμόζωνται πρὸς νέας πραγματικότητας καὶ ἐκπληκτικόν, ὅτι πρὶν ἀκόμη περάσῃ ἡ πρώτη ἑβδομὰς τῶν ἐκλογῶν, τὸ σύνθημα τοῦ ἀνταγωνισμοῦ εἶχε παύσει, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐξωτερικὸν πεδίον. Διότι εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ἡ πολιτικὴ τῆς ὑφέσεως καὶ συνεννοήσεως εἰς τὴν κορυφὴν τῶν ἡγετῶν τοῦ κόσμου, ἀπέβη ταχύτατα δόγμα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Τὸ λέγω αὐτὸ μόνον, διὰ νὰ διαπιστώσητε τὴν κολοσσιαίαν μεταβολήν. Ἐνθυμοῦμαι τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν, φαντάζομαι τὸ ἐνθυμεῖται καὶ ὁ ἀγαπητὸς Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ἀπὸ τῆς τηλεοράσεως ἠκούσαμε τὸν Μὰκ Μίλλαν χαιρετίζοντα τοὺς Ἄγγλους, μετὰ τὴν ἐκλογικὴν νίκην του καὶ λέγοντα ἀκριβῶς τὰ ἑξῆς: «Ὅτι, ἐλπίζω νὰ δυνηθῶ νὰ πραγματοποιήσω τὰς ὑποσχέσεις μου διὰ τὴν εἰρήνην» καὶ προσέθεσε «διὰ τὴν εὐημερίαν τῶν Ἄγγλων ὅλων, ὄχι τῶν ὀλίγων». Τονίζω τὸ πρῶτον αὐτό, βέβαιος, ὅτι ὁ Μὰκ Μίλλαν, κάμνων τοιαύτην πολιτικήν, δὲν σημαίνει ὅτι ἔκαμνε διασπαστικὴν πολιτικήν. Ἠγωνίζετο διὰ νὰ πείσῃ ὅλους τοὺς λαοὺς εἰς τὸν δρόμον αὐτὸν καὶ νομίζω, ὅτι εἰργάσθη ἀποτελεσματικῶς. Δὲν εἶναι διασπαστής, οὔτε θὰ ἀποβῇ διασπαστής, ὅπως δὲν εἴμεθα καὶ ἡμεῖς, ὅταν ὑποστηρίζωμεν τὴν ἰδίαν αὐτὴν πολιτικήν. Δὲν εἶναι μόνον ὁ Μὰκ Μίλλαν. Ὁ ἴδιος ὁ Μὰκ Μίλλαν εἰς τὰς 10 τοῦ αὐτοῦ μηνός, εἰς τὸ ἐτήσιον γεῦμα τοῦ λόρδου Δημάρχου τοῦ Λονδίνου, εἶπεν ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς: «Κατὰ τοὺς τελευταίους 12 μῆνας, ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἐγώ, κατηναλώσαμεν μέγα μέρος τοῦ χρόνου μας, προσπαθοῦντες νὰ μειώσωμεν τὴν ἔντασιν. Δι’ ὃ καὶ ἐπεσκέφθημεν τὴν Μόσχαν· δι’ ὃ καὶ οἱ ὑπουργοὶ τῶν τεσσάρων Δυνάμεων συνεσκέφθησαν ἐπὶ μακρὰς ἑβδομάδας ἐν Γενεύῃ. Συνεπεία τῶν προσπαθειῶν τούτων καὶ τῆς ἐπισκέψεως τοῦ κ. Κρουστσὼφ εἰς Ἡνωμένας Πολιτείας πιστεύω, ὅτι ἡ ἔντασις ἐμειώθη οὐσιωδῶς». Καὶ περαιτέρω: «Γνωρίζω, ὅτι ἡ Βρεταννική μας πρωτοβουλία πρὸς ἑνὸς ἔτους ἐπεκρίνετο. Ἀνέμενον τοῦτο, ἀλλὰ χαίρω, διότι ἀνεγνωρίσθη μὲ τόσην γενναιοψυχίαν καὶ διότι, τῇ ἀληθείᾳ, ἠκολουθήθη ὑπὸ τῶν Συμμάχων μας». Ἀλλὰ ἀρέσκομαι, κύριοι βουλευταί, καὶ εἰς ψυχολογικὰς ἀναλύσεις. Ἡ πεῖρά μου μὲ ἔχει διδάξει, ὅτι ἡ ψυχολογικὴ ἀνάλυσις καὶ ἡ λογικὴ ἀνάλυσις φέρει εἰς τὴν ἀσφαλεστέραν εἴδησιν. Καὶ ἔχω κάθε λόγον νὰ πιστεύω, ὅτι ὅσοι ἐκ τῶν πολιτικῶν συντακτῶν εἶναι δόκιμοι, ἔχουν διαπιστώσει ὅτι τὰς μεγαλυτέρας των ἐπιτυχίας τὰς ὀφείλουν εἰς τὴν λογικὴν ἐπεξεργασίαν. Λοιπόν, τί συμβαίνει μὲ τὸν Μὰκ Μίλλαν; Εἶναι Πρωθυπουργός, ὁ ὁποῖος συνέδεσε τὸ ὄνομά του μὲ τὸ λαμπρὸν ἐπίτευγμα τῶν Συντηρητικῶν νὰ κερδίσουν διὰ τρίτην φορὰν τὰς ἐκλογὰς καὶ μάλιστα, μετὰ μίαν περίοδον καταπληκτικῶν ἀδεξιοτήτων καὶ ἀτυχιῶν, γεγονότα, τὰ ὁποῖα κυριολεκτικῶς ἔπρεπε, προφανῶς, νὰ ἐξαφανίσουν τὸ Κόμμα τῶν Συντηρητικῶν εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Τί ἠμπορεῖ νὰ φιλοδοξήσῃ πλέον; Νὰ εἶναι εἷς νέος Ντισραέλλι, ὁ ὁποῖος ἐδημιούργησεν Αὐτοκρατορίαν; Ὄχι, βεβαίως. Νὰ εἶναι εἷς νέος Τσῶρτσιλ, ὁ ὁποῖος ἐνίκησεν εἰς τοὺς πολέμους; Ὄχι, βεβαίως. Τί ἠμπορεῖ νὰ τοῦ μείνῃ ὡς φιλοδοξία; Εἶναι νὰ ἀποβῇ εἰρηνοποιός. Μεγίστη φιλοδοξία. Καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν πραγματοποιήσῃ. Ἔχομεν, λοιπόν, πρωταγωνιστὴν τῆς παγκοσμίου σκηνῆς, ὁ ὁποῖος εἰλικρινῶς πιστεύει καὶ πράγματι μάχεται διὰ τὸ ἰδεῶδες τῆς εἰρήνης καὶ τὸν ἀκολουθεῖ ὅλος ὁ Βρεταννικὸς λαός, ὅπως ἀπεδείχθη θαυμάσια μὲ τὴν πράγματι καταπληκτικὴν καὶ ἴσως μοναδικὴν ὑποδοχήν, τὴν ὁποίαν ἐπεφύλαξε διὰ τὸν Πρόεδρον τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Διότι ὁ Ἀϊζενχάουερ ἤρχετο ὡς ἄγγελος εἰρήνης. Καὶ ὁ ἴδιος ὁ Ἀϊζενχάουερ, εἰς τὴν περίφημον ραδιοφωνικὴν συνομιλίαν μὲ τὸν Μὰκ Μίλλαν, λέγει τὰ ἑξῆς: «Ὑπεράνω ὅλων θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι οἱ λαοὶ ἐν ὑστάτῃ ἀναλύσει, θὰ προαγάγουν περισσότερον τὴν ὑπόθεσιν τῆς Εἰρήνης, ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις μας. Πράγματι, νομίζω, ὅτι οἱ Λαοὶ ἐπιθυμοῦν τὴν εἰρήνην τόσον πολύ, ὥστε καλῶς θὰ πράξουν μίαν ἡμέραν αἱ Κυβερνήσεις, νὰ εὕρουν αὐτὸν τὸν δρόμον καὶ νὰ τοὺς τὴν δώσουν». Εἶναι τὸ κείμενον ἀπὸ τὴν ραδιοφωνικὴν ὁμιλίαν του, δημοσιευθεῖσαν εἰς τὸ «Νταίϋλ Τέλεγκραφ» τῆς 1ης Σεπτεμβρίου 1959. Ἀλλὰ μόνον εἶπεν; Θὰ ἀντιπαρέλθω τὴν Σκαδιναυΐαν, γνωστὴν πάντοτε διὰ τὴν προσπάθειάν της, ὄχι μόνον τὴν εἰρηνόφιλον, ἀλλὰ καὶ τὴν οὐδετέραν. Θὰ ἔλθω εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ τὴν Γερμανίαν. Ἐνθυμεῖσθε μόλις πρὸ μηνὸς τὰς δηλώσεις τοῦ Ντὲ Γκώλ, ἀναγγείλαντος ὅτι νέα ἐποχὴ ἀνατέλλει διὰ τὸν κόσμον. Εἰδικώτερον διὰ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῆτε, ὅτι θὰ ὀπισθοχωρήσουν εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς ὑφέσεως. Δὲν τὰ λέγω αὐτὰ διὰ νὰ σᾶς πείσω, ὅτι ἡ ὕφεσις εἶναι πραγματικότης καὶ ὅτι δὲν ἔχει ὀπισθοχώρησιν. Ἐκτὸς τῶν ἄλλων, ἀντιμετωπίζονται εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας ἐκλογαὶ καὶ πρέπει νὰ εἶσθε ρεαλισταὶ καὶ νὰ γνωρίζετε, ὅτι εἰς τὴν Ἀμερικήν, ὅταν πλησιάζουν αἱ ἐκλογαί, τὰ πάντα ὑποχωροῦν πρὸ αὐτῶν καὶ ὅτι ὁ Ἀϊζενχάουερ ὅταν ἐπέτυχε τὴν πρώτην φορὰν εἰς τὰς ἐκλογάς, ἐπέτυχε διότι ὑπεσχέθη εἰρήνην εἰς τὴν Κορέαν καὶ τὸ ἐπέτυχε. Πῶς θὰ ἀποτύχῃ τώρα εἰς τὴν ἐπαγγελίαν τῆς ὑφέσεως; Ἀνέλαβε μὲ πίστιν καὶ γνῶσιν ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑποχωρήσῃ καὶ προχωρεῖ πρὸς αὐτήν. Ἀλλὰ πέραν τούτου, εἰς τὴν Δημοκρατίαν εἶναι δύσκολον νὰ διαμορφωθῇ μία πολιτική, διότι ἡ Δημοκρατία τῆς κοινῆς γνώμης, ὅπως αἱ Δημοκρατίαι τῆς Δύσεως, πρέπει νὰ προετοιμάσουν τὴν κοινὴν γνώμην. Καὶ ὅσον εἶναι δύσκολον νὰ προετοιμασθῇ καὶ νὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ μία πολιτικὴ ὑφέσεως τόσον ἐπίσης δύσκολον εἶναι ν’ ἀπομακρυνθοῦν ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ἐκείνην. Ἐνθυμεῖσθε τοὺς Ἀμερικανοὺς ἐδῶ τὸν Δεκέμβριον. Οὐδετέρους. Ἐγὼ τοὺς ἐνθυμοῦμαι πολὺ καλὰ καὶ πῶς κατέστησαν σιγὰ–σιγὰ ἔξαλλοι εἰς τὰ Οὐγγρικὰ καὶ πῶς τώρα ἔγιναν ὑφετικοί. Εἶναι πολὺ δύσκολον τώρα νὰ φύγωμεν ἀπὸ τὴν ὕφεσιν. Αὐτὸ δὲν γίνεται εἰς τὰς Δημοκρατίας, ὅπως γίνεται εἰς τὰ ὁλοκληρωτικὰ καθεστῶτα, διὰ μιᾶς διαταγῆς. Αὐτὴ ἄλλωστε εἶναι ἡ ἀρετὴ τῆς Δημοκρατίας. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ, ὑπάρχει ἕνας ἄλλος παράγων, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑπὲρ τῆς ὑφέσεως. Συνήθως οἱ οἰκονομικοὶ παράγοντες, κύριοι βουλευταί, λέγεται ὅτι εἶναι ἐκεῖνοι, ποὺ προετοιμάζουν τοὺς πολέμους. Αὐτὴν τὴν φορὰν φαίνεται ὅτι ἡ Γουὼλ Στρὴτ καὶ τὸ Σίτυ, οἱ πραγματικοὶ οἰκονομικοὶ ἐγκέφαλοι, εἶναι καὶ αὐτοὶ ὑφετικοί. Καὶ τοῦτο ἔχει τεραστίαν σημασίαν, διότι διὰ νὰ εἶναι ὑφετικοί, φαίνεται ὅτι ὑπάρχει ἤδη νέον πεδίον μεγάλου ἀνταγωνισμοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ οἰκονομικόν. Ἐπίσης αὐτὸ τὸ ἐνδιαφέρον τῶν οἰκονομικῶν κύκλων, ὑπάρχει καὶ εἰς τὰ Κράτη. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς αὐτὰς τὰς λεπτομερείας. Ἀλλὰ εἶμαι βέβαιος, ὅτι πολλοὶ ἐξ ὑμῶν τὸ γνωρίζετε, τὸ παρακολουθεῖτε, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὰ συμφέροντα τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν καὶ τῆς Ρωσίας συμπίπτουν ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ πεδίου, ὅπως εἶναι ἡ ὑπόθεσις τῆς ἀξίας τῆς τιμῆς τοῦ χρυσοῦ. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους πιστεύω, ὅτι ἡ ὕφεσις εἶναι πραγματικότης, δηλαδὴ εἰσήλθομεν εἰς μίαν περίοδον, ἡ ὁποία θὰ διαρκέσῃ ἐπὶ πολλὰ ἔτη, εἶναι ἀγνώστου διαρκείας καὶ θὰ ἔχῃ τὰς φάσεις της. Καὶ ὅπως ἡ περίοδος τοῦ ψυχροῦ πολέμου εἶχε τὰς φάσεις της, μέχρι ἀνοικτοῦ πολέμου ὅπως εἰς τὴν Κορέαν, ἢ μέχρι ἐπιθέσεως ὅπως εἰς τὸ Σουὲζ ἢ μέχρι ἐπεμβάσεως ὅπως εἰς τὴν Κύπρον, ἔτσι καὶ ἡ νέα περίοδος τῆς ὑφέσεως θὰ ἔχῃ τὰς φάσεις της καὶ δὲν πρέπει νὰ δίδωμεν σημασίαν καὶ ν’ ἀπασχολούμεθα μὲ αὐτὰς ἐὰν πράγματι εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ συλλάβωμεν τὸ πρόβλημα ὅπως ἐμφανίζεται. Ποῖον τώρα προσδοκῶ ὡς τέρμα τῆς ὑφέσεως; Βεβαίως τὴν εἰρήνην. Εἶναι δυνατὴ ἡ παγκόσμιος εἰρήνη; Τὰ ἱστορικὰ δεδομένα δὲν εἶναι πολὺ ἐνθαρρυντικά. Αὐτὴ ἡ ἰδέα τῆς παγκοσμίου εἰρήνης ὑπῆρξε μέχρι σήμερον μίαν ἔστω οὐτοπία. Βάσει αὐτοῦ λοιπόν, νὰ εἴμεθα ἀπαισιόδοξοι; Ἐγὼ κηρύσσω τὸ ἀντίθετον. Πρέπει νὰ εἴμεθα αἰσιόδοξοι. Διότι εἰς κάθε μεταβατικὴν ἐποχήν, εἶναι λάθος μὲ τὰ δεδομένα τοῦ παρελθόντος νὰ κρίνωμεν τὸ μέλλον. Διότι μεταβατικὴ ἐποχὴ αὐτὸ ἀκριβῶς σημαίνει. Κίνησις, ριζικὴ μεταβολή. Καὶ ἀκριβῶς εἰς αὐτὴν τὴν περίοδον τὰ δεδομένα τοῦ παρελθόντος πολὺ ὀλίγον χρησιμεύουν ὡς κριτήρια διὰ τὸ μέλλον. Χρειάζεται ρωμαλεωτέρα φαντασία. Ἐὰν αὐτὸ συμβαίνῃ εἰς κάθε μετάβασιν, τί νὰ εἴπωμεν διὰ τὴν ἐποχήν μας, τὴν ἀτομικὴν ἐποχὴν ὅπου ὁ ἄνθρωπος ἔχει κατορθώσει μὲ τὰς δυνάμεις του νὰ διασπάσῃ τὸ ἄτομον καὶ νὰ γίνῃ κυρίαρχος τοῦ μικροκόσμου καὶ μὲ τὴν κυριαρχίαν αὐτὴν ζητεῖ νὰ κατακτήσῃ τὸν μεγάκοσμον μὲ τὰ διαστρικά του ταξίδια; Εἴμεθα, λοιπόν, ἐνώπιον ἀγνώστων δεδομένων. Καὶ πίστις καὶ ἰδεολογίαι καὶ ἰδέαι, καὶ σκοποὶ καὶ γνώσεις, κλονίζονται σύρριζα. Ποῖος, λοιπόν, δύναται ἐπικαλούμενος τὸ παρελθὸν νὰ ἀποκλείσῃ τὴν εἰρήνην διὰ τὸ μέλλον; Ἀφήνω, ὅτι εἶναι τόσον μέγα τὸ ἰδανικὸν τῆς εἰρήνης, ὥστε ἐὰν τὸ ἐπιδιώκετε καὶ ἀποτύχετε ἔστω ὄχι μία καὶ δύο φορές, θὰ πρέπει νὰ ἐπιμείνετε ὅπως ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ ὁποῖος ἦτο ἕτοιμος νὰ συγχωρήσῃ «ἕως ἑβδομηκοντάκις ἑπτά». (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἡ καθολικὴ παντοτεινὴ εἰρήνη δὲν ἐπιτευχθῇ, θὰ ἦτο ὀλίγον ἐπίτευγμα ἐὰν εἴχομεν καθολικὴν εἰρήνην διὰ μίαν σειρὰν ἐτῶν; Ὀλίγα ὀφείλει ὁ κόσμος εἰς τὴν ΡΑΧ ROMANA καὶ τὴν ΡΑΧ BRITAGNIA; Διατὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ μία Ἀμερικανικὴ καὶ Ρωσικὴ εἰρήνη;

§103ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος ἐμποδίζει;

§104Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν ἐμποδίζει κανείς, κ. συνάδελφε, ἀλλὰ πρέπει νὰ βοηθήσωμεν ὅλοι. Διότι ἐὰν πιστεύετε, ὅτι φερόμεθα πρὸς ὕφεσιν, ἔπρεπε νὰ ἐρωτήσω, τί ἐκάματε κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην καὶ τὶ κάμνετε καὶ σήμερον; Ἐὰν πιστεύετε, ὅτι ἡ ὕφεσις ὁδηγεῖ εἰς εἰρήνην καὶ δὲν εἶναι ἁπλοῦν ἐπεισόδιον, τότε τί ἐκάματε σεῖς; Εὔχεσθε ἁπλῶς δι’ αὐτὴν ὅπως εἰς τὴν λειτουργίαν ὑπὲρ νοσούντων καὶ ἀγωνιζομένων;

§105Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε, ἡ παρατήρησις αὐτὴ ἀφορᾷ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Τί εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς ἄγει εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀντιτίθεται πρὸς τὴν προσπάθειαν τῆς ὑφέσεως καὶ τῆς διασφαλίσεως τῆς διεθνοῦς εἰρήνης, ὥστε νὰ αἰσθάνεσθε τὴν ἀνάγκην σεῖς νὰ τὴν ὑπερασπισθῆτε; Ἀναμφισβητήτως χρειάζεται πρωτοβουλία ἀπὸ μέρους οἱασδήποτε Κυβερνήσεως, ἥτις δύναται νὰ προαγάγῃ τὸν σκοπὸν τῆς διεθνοῦς ὑφέσεως. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ξεύρετε, ὅτι εἰς τοὺς μικροὺς χρειάζεται περισσότερον σωφροσύνη καὶ ὀλιγώτερον θάρρος εἰς θέματα τὰ ὁποῖα ἀποφασιστικῶς κρίνονται ἀπὸ δυνάμεις ἰσχυροτέρας ἡμῶν. (Χειροκροτήματα).

§106Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιθυμῶ νὰ κάμω μίαν διευκρίνισιν, καίτοι περιττήν. Ἀπὸ ὅσα εἶπα μέχρι τοῦδε καὶ μὲ ὅσα πρόκειται νὰ εἴπω, οὐδόλως ἀμφισβητῶ οὔτε τὴν ἰδικήν σας πρόθεσιν, οὔτε οὐδενός. Μάλιστα ἀνεφέρθην καὶ εἰς τὸν Ἡρόδοτον, ὅτι οὐδεὶς εἰς τὸν κόσμον ὑπάρχει τόσον ἀνόητος ὥστε νὰ προτιμᾷ τὸν πόλεμον ἀπὸ τὴν εἰρήνην. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρωτοβουλίαν ἀνεφέρθην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅστις ἠρκέσθη νὰ ἐκφράσῃ εὐχὰς καὶ δὲν μᾶς εἶπεν ἂν ἔπραξέ τι καὶ μᾶς ὡμίλησε περὶ ἀναμονῆς. Μὲ διεκόψατε προηγουμένως καὶ εἴπατε κἄτι, τὸ ὁποῖον εἶπεν καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως χθές, ὅτι οἱ μικροὶ δὲν ἔχουν δυνατότητα νὰ δροῦν καὶ πρέπει νὰ ἔχουν σωφροσύνην. Ἐὰν ὅμως, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὑπάρχῃ Ἑλλάς, ὑπάρχει διότι ἐπέδειξεν εἰς ὡρισμένας στιγμὰς τόλμην καὶ θάρρος καὶ ὄχι διότι ἐπέδειξε σωφροσύνην. (Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ Κέντρου καὶ τῆς Ἀριστερᾶς).

§107Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Τὸ θάρρος αὐτὸ τὸ ἐπέδειξεν, ὅταν προσεβλήθη. Δὲν ἀνέλαβε πρωτοβουλίαν, διὰ νὰ κινηθῇ ἐναντίον μεγάλων. Ἐάν, κύριε συνάδελφε, ἀνελάβετε ἀκαίρως πρωτοβουλίας, αἱ ὁποῖαι νὰ ὑπερβαίνουν τὰς δυνατότητάς σας, εἶναι δυνατὸν νὰ πάθετε συμφορὰς ἀνεπανορθώτους. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Δεξιᾶς). Τὸ θέμα τῆς εἰρήνης ἢ τοῦ πολέμου, τὸ θέμα τοῦ κομμουνισμοῦ ἢ τῆς δημοκρατίας, θὰ λυθῇ ἀπὸ δυνάμεις ἀνωτέρας ἡμῶν. Ποῖον εἶναι τὸ χρέος μας σήμερον; Νὰ βοηθήσωμεν τὰς δυνάμεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀγωνισθοῦν διὰ τὴν εἰρήνην καὶ τὴν δημοκρατίαν. (Χειροκροτήματα).

§108Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριοι Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν πρώτην σας διακοπὴν δὲν διεπίστωσα διαφωνίαν. Εἰς τὴν δευτέραν χάος μᾶς χωρίζει, διὰ τὸν λόγον ὅτι καὶ οἱ μικροὶ ἔχουν τὰς δυνατότητάς των. (Ψίθυροι ἐκ τῆς Δεξιᾶς). Ἀκούσατε, κύριοι συνάδελφοι. Σέβομαι τοὺς πάντα καὶ ἔχω κάθε λόγον νὰ πιστεύω, ὅτι καὶ σεῖς μὲ σέβεσθε. Ἄλλως τε, ἐπὶ τέλους, δὲν μονοπωλῶ ἐγὼ τὴν ἀφροσύνην. Καὶ ἄλλοι ἡγέται μικρῶν κρατῶν φαίνεται, ὅτι εἶναι ἄφρονες, ἀκολουθοῦντες τὴν αὐτὴν ὁδόν!

§109Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν παρατήρησιν; Ἤθελα νὰ εἴπω, ὅτι ἡ πολιτική, τὴν ὁποίαν σεῖς προτείνετε, δὲν χρειάζεται θάρρος. Ἡ πολιτικὴ τῆς σωφροσύνης, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἀκολουθοῦμεν, αὐτὴ χρειάζεται θάρρος. (Χειροκροτήματα).

§110Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἔπρεπε νὰ μείνω εἰς τὸ βῆμα ἐπὶ πολὺ καὶ νὰ ἀνατρέξω εἰς τὸ παρελθὸν καὶ νὰ φθάσω μέχρι τοῦ 1915 διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν εἶχε τότε θάρρος ἢ ἀφροσύνην ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος.

§111Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κάμνετε κἄποιο λάθος. Χρειάζεται θάρρος διὰ νὰ κολακεύσωμεν τοὺς ἰσχυρούς; Χρειάζεται θάρρος διὰ νὰ κολακεύσωμεν τὴν Μόσχαν; Θάρρος χρειάζεται διὰ νὰ μὴ κολακεύωμεν κανένα.

§112Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Καίτοι ἐπεράσαμεν ἕνα ἠρεμώτατον ἀπόγευμα, ἰδίως μὲ τὸν προλαλήσαντα ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, καὶ θὰ χρειασθῇ ν’ ἀνάψουν λίγο τὰ αἵματα, μᾶς λέγετε, ὅτι ἡμεῖς κολακεύομεν τὴν Μόσχαν. Διατὶ κολακεύομεν τὴν Μόσχαν; Οἱοσδήποτε ἀναλαμβάνει πρωτοβουλίαν ἀποβλέπει νὰ κολακεύσῃ; Ἄρα σεῖς, ποὺ δὲν ἀναλαμβάνετε, ἀποβλέπετε νὰ κολακεύσετε τοὺς ἄλλους, ποὺ δὲν θέλουν πρωτοβουλίας; Διατὶ θέλετε νὰ προχωρήσωμεν εἰς προσωπικοὺς χαρακτηρισμούς, οἱ ὁποῖοι ἐκτραχύνουν τὴν συζήτησιν; Σέβομαι τὰς ἀπόψεις σας. Αὐτὸ ἀρκεῖ.

§113Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Σεῖς ἀρχίσατε ὁμιλοῦντες περὶ θάρρους.

§114Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν ἤθελα νὰ θίξω κανένα καὶ οὔτε θέλω νὰ ἐκτραχύνω τὴν συζήτησιν. Τὸ θέμα εἶναι ἁπλοῦν: Χαρακτηρίζω, ὅτι ἡ ἀνάληψις πρωτοβουλίας, ἀκριβῶς τὴν στιγμὴν ἀπαιτεῖ θάρρος. Σεῖς λέγετε, ὅτι ἡ ἀναμονὴ εἶναι θάρρος. Πολὺ καλά, ἂς προχωρήσωμεν, λοιπόν. Βεβαίως, ὅταν λέγωμεν πρωτοβουλία, σημαίνει ἐκτίμησιν χρόνου, ὄχι ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν. Σᾶς ἀναφέρω τὸ χαρακτηριστικὸν παράδειγμα: Ὁ Μὰκ Μίλλαν ἐπῆρε τὴν πρωτοβουλίαν νὰ ἐπισκεφθῇ τὴν Μόσχαν τὸν Φεβρουάριον. Ὁ Γκέϊτσκελ ἦτο προσκεκλημένος ἀπὸ τότε καὶ ἐπῆγε τὸν Αὔγουστον. Εἶχε χάσει τὸ λεωφορεῖον! Ἀλλὰ μόνον αὐτό; Διατὶ δηλαδὴ πρέπει νὰ πάθωμεν τὸ ἴδιον; Ἐγὼ δὲν κόπτομαι ὑπὲρ τοῦ κομματικοῦ μου συμφέροντος.

§115Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Λέγετε «θὰ πάθωμε τὰ ἴδια, θὰ χάσωμε τὸ λεωφορεῖον». Τί φαντάζεσθε, ὅτι θὰ πάθωμεν, ἐὰν οἱ μεγάλοι συμφωνήσουν ἐπὶ τῆς ὑφέσεως καὶ τοῦ ἀφοπλισμοῦ καὶ κατοχυρώσουν τὴν εἰρήνην καὶ ἐμεῖς ποῦμε «συμφωνοῦμεν»; Τί θὰ πάθωμεν; Τὴν τιμὴν καὶ τὴν δόξαν, ὅτι ὑπῆρξαν πρωτοπόροι τοὺς τὴν ἀναγνωρίζομεν, ἀλλὰ τί θὰ πάθωμεν;

§116Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἡ ἱστορικὴ πεῖρα μᾶς ἐδίδαξεν, ὅτι ὅταν οἱ μεγάλοι διαχειρίζωνται τὰ ἰδικά μας συμφέροντα, δὲν ἀπέβη πάντοτε τοῦτο πρὸς ὄφελός μας. Καλὸν εἶναι νὰ ἔχωμεν πράγματι γνώμην.

§117Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἀναμφισβητήτως ἔχομεν καὶ διεκδικοῦμεν τὰ δικαιώματά μας. Ἀλλά, ὡς πολὺ ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Φ.Δ. Κόμματος, αἱ γνῶμαι αὐταὶ διατυπώνονται κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ὁδηγοῦν εἰς διάσπασιν τῆς συμμαχίας. Διότι ἢ ἐν τῷ συνόλῳ του ὁ ἐλεύθερος κόσμος θὰ ἀκολουθήσῃ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν ἤ, ἐὰν τὴν ἀκολουθήσῃ διεσπασμένος, ὄχι μόνον δὲν θὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις κατοχυρώσεως τῆς διεθνοῦς εἰρήνης, ἀλλὰ θὰ ὑπάρξῃ ἀσφαλῶς καὶ περίπτωσις νὰ ὠφεληθῇ ἐξ αὐτοῦ μόνον ἡ Ρωσία. Ἐπαναλαμβάνω: διεκδικοῦμεν τὸ δικαίωμα νὰ διατυπώνωμεν γνώμην. Εὐκαιρίαν θὰ ἀποτελέσῃ ἡ ἐπίσκεψις τοῦ Προέδρου τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Δὲν τὴν προεκαλέσαμεν. Ἀλλὰ διότι ἡ φύσις τῆς συμμαχίας καὶ τοῦ ἐλευθέρου κόσμου εἶναι δημοκρατική, δημιουργεῖ τὴν ἀνάγκην, ἀλλὰ καὶ τὴν δυνατότητα νὰ διατυπώνῃ ὁ καθεὶς τὴν γνώμην του. Ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἄλλο εἶναι νὰ θέλετε νὰ διατυπώσετε τὴν γνώμην σας καὶ ἄλλο νὰ θέλετε πρὶν ἀπὸ τοὺς μεγάλους νὰ ἀναλάβετε πρωτοβουλίας καὶ νὰ χαράζετε γραμμήν. (Χειροκροτήματα).

§118Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως αἱ διακοπαί σας ἔγιναν ἀκαίρως. Διότι ὅταν ἀκούσετε πῶς ἐγὼ βλέπω ἀσκουμένην τὴν πρωτοβουλίαν, θὰ ἴδητε, ὅτι ἐγὼ οὐδέποτε διενοήθην νὰ ὁμιλήσω περὶ διασπαστικῆς κινήσεως, ἀλλὰ πρωτοβουλίας ἐντὸς τῆς συμμαχίας. Ὑπῆρξε μεταξὺ τῶν δύο τεραστία διαφορά. Ἐτόνισα, ὅτι ἡ ἱστορικὴ πεῖρα ἀπέδειξεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅτι δὲν ὠφελήθημεν, ὅταν οἱ ἄλλοι διεχειρίσθησαν τὰ ἰδικά μας συμφέροντα. Ἄλλως τε, ἐπαναλαμβάνω, διατί εἴμεθα μόνον ἡμεῖς; Ἐδῶ ὑπάρχει τὸ παράδειγμα τῆς Νορβηγίας, τοῦ Βελγίου καὶ ἄλλων μικρῶν κρατῶν. Δὲν ἀναφέρω τὴν Γιουγκοσλαβίαν ἢ ἄλλας χώρας ἐκτὸς τοῦ ΝΑΤΟ. Διατί; Ἀκόμη τῆς Ἰταλίας. Διατὶ ὁ Ἰταλὸς Πρωθυπουργὸς πηγαίνει εἰς τὴν Μόσχαν καὶ δέχεται προσκλήσεις; Ὁ Ἕλλην Πρωθυπουργὸς ἀρνεῖται; Διατί; Πρέπει νὰ πάῃ καὶ ὁ Μεντερές, διὰ νὰ πᾶμε κατόπιν ἡμεῖς;

§119Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἐπιθυμεῖτε νὰ δημιουργήσετε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι πράγματι, ἡ Ἑλλὰς καθυστεροῦσα εἰς τὸ νὰ ἀναλάβῃ τοιαύτην πρωτοβουλίαν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστῇ ζημίας. Γνωρίζετε ὅμως πολὺ καλά, ὅτι καὶ οἱ τέσσαρες Μεγάλοι ἀπὸ δυτικῆς πλευρᾶς, οἱ ὁποῖοι διαχειρίζονται τὰς τύχας τοῦ ἐλευθέρου κόσμου δὲν κατώρθωσαν ἀκόμη νὰ συμφωνήσουν. Ναὶ μὲν ἀνεφέρατε ὡρισμένας δηλώσεις τοῦ Μὰκ Μίλλαν, ἀλλὰ δὲν ἀνεφέρατε ὅτι δὲν κατώρθωσαν οὔτε οἱ 4 Μεγάλοι νὰ συμφωνήσουν, ὡς πρὸς τὰ μέσα πραγματοποιήσεως καὶ ὡς πρὸς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν. Πλὴν τοῦ κ. Μὰκ Μίλλαν, ὁ ὁποῖος ἀνέλαβε πρωτοβουλίαν, ποία ἄλλη μικρὰ χώρα ἀνέλαβε τοιαύτην πρωτοβουλίαν, διὰ νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν πολιτικὴν τῶν Μεγάλων; Δηλαδή, σεῖς προσπαθεῖτε νὰ δημιουργήσητε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὅλαι αἱ ἄλλαι χῶραι τῆς γῆς ὑποστηρίζουν τὴν πολιτικὴν τῆς ὑφέσεως μὲ θετικὰς ἐνεργείας, πλὴν τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία ἀναμένει νὰ ἐκδηλώσῃ τὰς προθέσεις της τελευταία.

§120Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Διατὶ ταξιδεύει ὁ Ἰταλὸς Πρωθυπουργὸς εἰς τὴν Ρωσσίαν;

§121Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Πρῶτον διότι ἡ Ἰταλία εἶναι χώρα πολὺ μεγαλυτέρα τῆς Ἑλλάδος καὶ δεύτερον, διότι μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ὑφέσεως, δὲν ἐπετεύχθη συντονισμὸς τῶν Δυτικῶν χωρῶν. Διατὶ κρίνομεν μόνον τὸν ρόλον τῆς Ἑλλάδος, ποὺ δὲν ἀνέλαβε πρωτοβουλίαν, νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Μόσχαν, χωρὶς καλὰ–καλὰ νὰ γνωρίζῃ, ἐὰν οἱ Μεγάλοι θὰ συμφωνήσουν καὶ θὰ ἀκολουθήσουν τὴν πολιτικὴν αὐτήν; Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἔχετε τὰς ἀπόψεις σας ὡς ἔχομεν καὶ ἡμεῖς τὸ δικαίωμα νὰ ἔχωμεν τὰς ἰδικάς μας. Ἀλλὰ δὲν δύνασθε, ὁμιλῶν ἀπόψε, καθ’ ὃν τρόπον ὁμιλεῖτε, νὰ ἐπιδιώκετε νὰ δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὴν πολιτικὴν τῆς ὑφέσεως καὶ τῆς διασφαλίσεως τῆς διεθνοῦς Εἰρήνης; Καὶ ὅτι διαπράττει σφάλμα μὴ ἀναλαμβάνουσα σχετικὰς πρωτοβουλίας.

§122Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Εἴπατε, ὅτι ἐγὼ σᾶς ἀπέδωσα, ὅτι ἀντιδρᾶτε πρὸς τὴν ὕφεσιν. Δὲν εἶπον αὐτό.

§123Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Θὰ πρέπει νὰ ἐνθυμηθῆτε, ὅτι σᾶς διέκοψα, ὅταν ἀπηυθύνατε ὡρισμένα ἐρωτήματα καὶ εἴπατε, ὅτι θὰ χάσωμεν τὸ λεωφορεῖον. Αὐτὰ δὲν τὰ ἀπηυθύνατε εἰς τὸ κενόν. Τὰ ἀπηυθύνατε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εἶναι ὁ φορεὺς τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῆς χώρας. Αὐτὸ μὲ ἠνάγκασε νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν, ὅτι προσπαθεῖτε νὰ δημιουργήσετε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὴν πολιτικὴν τῆς ὑφέσεως. Κατ’ ἐπανάληψιν ἐδηλώθη, τὸ ἀντίθετον, μὲ ἐπιφυλάξεις ὅμως ἐπιβεβλημένας καὶ λογικάς. Ἐπαναλαμβάνω, λοιπόν, ὅτι δύο εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι μὲ ἠνάγκασαν νὰ κάμω τὴν διακοπὴν αὐτήν. Πρῶτον, ἡ δημιουργία τῆς ἐντυπώσεως δι’ ὅσων λέγετε, ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὴν πολιτικὴν τῆς ὑφέσεως καὶ δεύτερον, ἡ ἐπίκρισίς σας, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ἀνέλαβε πρωτοβουλίας.

§124Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἄλλην φοράν, ὅταν μοῦ κάμετε διακοπάς, νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν περιωρισμέναι, διότι μεταβάλλονται οὐσιαστικῶς εἰς ἀγορεύσεις καὶ τὸ πρᾶγμα αὐτὸ παρατείνει τὴν ἀγόρευσίν μου. Ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα εἰς τὰς 9.30′ μ.μ. Θὰ ἤθελον νὰ μὴ λέγωμεν τὰ ἴδια πράγματα δύο φοράς. Λέγω, ὅτι οὐδέποτε εἶπον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὴν ὕφεσιν. Ἁπλῶς διεφώνησα μὲ τὴν τακτικὴν ποὺ ἀκολουθεῖ. Οὔτε ἐπεδίωξα νὰ δημιουργήσω ἐντυπώσεις. Ἁπλῶς, διεφώνησα πρὸς τὸ διακηρυχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐπιθυμοῦσα τὴν ὕφεσιν, ἀρκεῖται εἰς εὐχὰς καὶ καλὰς προσδοκίας. Ἀντέταξα τὴν ἰδικήν μου πολιτικὴν καὶ εἶπον, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναλάβῃ πρωτοβουλίαν ἡ Κυβέρνησις. Μοῦ εἴπατε, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ, διότι εἶναι μικρὰ δύναμις. Σᾶς ἀπαντῶ, ὅτι κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὴν ἐποχήν μας δὲν εἶναι καμμία δύναμις τόσον μικρά, ὥστε νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ παίξῃ κἄποιον ρόλον καὶ μάλιστα, ὅταν ἡ δύναμις αὐτὴ λέγεται Ἑλλάς, ἡ ὁποία καὶ θέσιν ἔχει καὶ κἄποιαν ἀξίαν πάντοτε διαθέτει, ἀρκεῖ νὰ γνωρίζῃ νὰ τὴν ἀξιοποιῇ. Εἶμαι ἀκόμη ἠναγκασμένος νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅ,τι εἶπον, ὅτι ὅταν οἱ Μεγάλοι διαχειρίζωνται τὰ ἰδικά μας συμφέροντα, δὲν τὰ διεχειρίσθησαν πάντοτε ἐπωφελῶς δι’ ἡμᾶς καὶ ὅταν ἔχουν διαφωνίας μεταξύ των, εἶναι διὰ νὰ κατοχυρώσουν τὰ ἰδικά των συμφέροντα. Ὅταν ὁ Ντὲ Γκὼλ ἀντιδρᾷ, δὲν ἀντιδρᾷ εἰς τὴν πολιτικήν, ἀλλὰ ἀντιδρᾷ μέχρις ὅτου κατοχυρώσῃ τὰ συμφέροντα τῆς Γαλλίας. Τὸ ἴδιον πρέπει νὰ κάμωμεν καὶ ἡμεῖς. Πρέπει κατὰ τὸ δυνατὸν νὰ ἑτοιμαζώμεθα νὰ κατοχυρώσωμεν τὰ ἰδικά μας συμφέροντα. Ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι δὲν ἀνησύχησαν ὅλοι οἱ Ἕλληνες, ὡς καὶ ἐγώ, μὲ ὅσα εἴπατε προχθὲς ἀκόμη, ὅταν εἶδον, ὅτι ἡ Ἀμερικὴ ἀναγνωρίζει τὴν Βουλγαρίαν καὶ εἶναι ἑτοίμη νὰ ἀναγνωρίσῃ καὶ τὴν Ἀλβανίαν, ἐνῷ ἡμεῖς διστάζομεν νὰ ἔλθωμεν εἰς ἐπαφὴν μαζύ των. Ποῖος δὲν ἀνησυχεῖ διὰ τὸ τί ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ αὔριον. Ἡ ἱστορία μὲ ἔκαμε νὰ ἀνησυχῶ, διότι γνωρίζω, ὅτι ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος τὸ 1919 ἠγωνίζετο, διὰ νὰ σώσῃ τὰ δίκαια τῆς Ἑλλάδος ἀπέναντι τῆς Βουλγαρίας, ἀπέναντι τῆς προστασίας, τὴν ὁποίαν ἔδιδεν ὁ Οὐΐλσων. Καὶ τὰ μεγαλύτερα κέντρα βουλγαρικῆς προπαγάνδας εἰς τὰς Η.Π.Α. καὶ Καναδᾶν εὑρίσκονται. Γνωρίζω, ὅτι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἀφοπλισμοῦ συμμετέχουν ἄλλαι δυνάμεις καὶ ἡμεῖς εἴμεθα ἀπ’ ἔξω. Διατὶ ἐγὼ πρέπει νὰ σταυρώνω τὰς χεῖρας καὶ νὰ περιμένω πάντα τί θὰ εἴπουν οἱ Μεγάλοι. Ἐπικαλοῦμαι τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι οἱ Μεγάλοι πρέπει νὰ συνεργασθοῦν μεταξὺ των καὶ ὅτι δὲν ἔχουν θέσιν οἱ μικροὶ καὶ ἀπαντᾶ: Καὶ διατὶ νὰ μὴ σκεφθῶ κἄτι ἄλλο; Ὅτι οἱ Μεγάλοι σκέπτονται «μᾶς φθάνουν τὰ βάσανα μὲ τὸν Ντὲ Γκὼλ καὶ τὸν Ἀντενάουερ διατὶ νὰ προσθέσωμεν καὶ ἄλλα ἀπὸ τοὺς μικρούς». Ποία θὰ ἦτο εἴπατε ἡ ἐνδεδειγμένη τακτική. Ἐὰν μὲ εἴχατε ἀκούσει, πολλὰ ἀπὸ αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπατε, θὰ ἦσαν περιττά. Διότι ἡ ἔννοια τῆς πρωτοβουλίας τὴν ὁποίαν ἀποδίδω ἐγὼ δὲν εἶναι ἡ διάσπασις τῆς δυτικῆς παρατάξεως, οὔτε ἡ δημιουργία τῶν παραμικρῶν κινδύνων. Τί εἶπον ἐγώ; Ἀπὸ τῆς πλευρᾶς μας νὰ δημιουργήσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν φιλικώτερον κλῖμα μὲ τὴν Ρωσίαν. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, αἱ διαπιστώσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα αὐτό, εἶναι ἐντελῶς ἀντίθετοι. Πρό τινων ἀκόμη μηνῶν ἀντιπροσωπεία τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι τοῦ κ. Εὐταξία, μετέβη εἰς τὴν Ρωσίαν καὶ παρέμεινεν ἐκεῖ ἐπὶ τρεῖς ἑβδομάδας, δαπάναις τῆς Σοβιετικῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ ὅμως δὲν ἔκαμεν οὐδεμίαν μέχρι τῆς στιγμῆς ἀντιπρόσκλησιν. Πρὸ ἐτῶν, ὅταν ἤμην καὶ ἐγὼ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, παρουσιάζετο μεγαλυτέρα κίνησις μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Καὶ μπαλλέτα ἤρχοντο καὶ ἄλλοι καλλιτεχνικοὶ ὅμιλοι. Τώρα ὅλα περιωρίσθησαν. Ἕνα πρᾶγμα περίεργον συμβαίνει, εὑρισκόμεθα εἰς ψυχρότητα μετὰ τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, τώρα μεγαλυτέραν ἀπὸ ἐκείνην ἡ ὁποία ὑπῆρχε πρὸ 7ετίας. Διότι οἱ Ρῶσοι μᾶς λέγουσιν ἐλᾶτε καὶ ἡμεῖς λέγομεν ὄχι. Οἱ Ἀμερικανοὶ ἔρριξαν τὰ τείχη καὶ λέγουν εἰς τοὺς Ρώσους ναί. Δίδετε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὑπάρχει κίνδυνος νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς καθεστὼς ἀνήσυχον, καὶ ὅτι φαίνεται νὰ ἔχετε πληροφορίας, ὅτι τέταρτος γῦρος ἑτοιμάζεται. Ὡμιλήσατε διὰ τὸ γραμματόσημον Γλέζου αὐτὸ εἶναι τὸ ἀπαράδεκτον λάθος τὸ ὁποῖον διέπραξεν ἡ Ρωσία, καὶ εἴμεθα σύμφωνοι δι’ αὐτό, ἀλλὰ τὰ ἴδια συνέβαινον καὶ πρὸ τοῦ γραμματοσήμου Γλέζου. Ἐρωτῶ, λοιπόν, διατὶ πρέπει νὰ ἔχουν αὐτὴν τὴν πορείαν τὰ πράγματα, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τὴν ὁποίαν ἐμνημόνευσα προηγουμένως, μὲ μόνην τὴν ἐξαίρεσιν τῶν οἰκονομικῶν συναλλαγῶν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, αἱ ὁποῖαι εἶναι πράγματι βελτιωμέναι, καὶ περὶ τῶν ὁποίων θὰ ὁμιλήσω κατωτέρω; Ἔπειτα λέγω διὰ τὰς ἐπαφάς. Διατὶ βλάπτουν αἱ ἐπαφαί; Προσωπικὰς ἐπαφὰς κάμνουν ὅλα τὰ μικρὰ κράτη, καὶ ἡ Νορβηγία ἀκόμη μετὰ τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, ἡ ὁποία ἦτο ἑτοίμη νὰ δεχθῇ καὶ τὸν Κρουστσώφ. Εἶναι ἕνας παράγων καὶ αὐτὸς κέρδους. Αἱ ἀπ’ εὐθείας ἐπαφαὶ μετὰ τῶν ὑπευθύνων ἡγετῶν, διότι διαπιστοῦται πῶς σκέπτεται ἕκαστος καὶ πῶς ἀντιδρᾷ, εἶναι τὸ πολυτιμότερον στοιχεῖον ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλον. Ἐγὼ θὰ ἐπεθύμουν καὶ τὸν Βασιλέα μας νὰ τὸν ἔβλεπα εἰς τὴν Μόσχαν, διότι θὰ εἶχεν ὡς μόνος ὀρθόδοξος Βασιλεὺς πολὺ σημαντικὸν ρόλον νὰ διαδραματίσῃ ἐκεῖ. Ἔρχομαι τώρα εἰς ἄλλο θέμα: Ποία ἄλλη πρωτοβουλία ὑπάρχει; Ἄλλη πρωτοβουλία τὴν ὁποίαν δέχομαι ἐγὼ καὶ ἀπορρίπτει ἡ Κυβέρνησις, εἶναι ἡ ἑξῆς: Βοηθοῦμεν τὴν καθολικὴν ὑπόθεσιν τῆς εἰρήνης μὲ καθολικὴν προσπάθειαν, μὲ ὅλους καὶ μόνον τοὺς μεγάλους ἢ ἠμποροῦμεν νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν ἐπίτευξιν τῆς εἰρήνης καὶ διὰ μερικωτέρων προσπαθειῶν, καὶ διὰ ὀλιγωτέρου ἀριθμοῦ κρατῶν, καὶ διὰ μερικωτέρους ἀντικειμενικοὺς σκοπούς; Δηλαδὴ ἠμποροῦμεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν ἀντικειμενικὸν σκοπὸν καὶ διὰ τῆς ἐπὶ μέρους προσπαθείας ἢ διὰ τῶν ἐπιδιώξεων τοῦ συνόλου; Ἐδῶ εἶναι ἡ μεγαλυτέρα βασικὴ διαφωνία μας. Πιστεύω, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ ἐπιδιώξωμεν τὰ ἐπὶ μέρους. Ἠμποροῦμεν ἀπὸ ἕνα τοπικὸν πόλεμον νὰ ἴδωμεν μίαν γενικὴν σύρραξιν. Ἔτσι καὶ μία μερικὴ ἐπιτυχία ἠμπορεῖ νὰ ὁδηγήσῃ εἰς μίαν καθολικωτέραν ἐπιτυχίαν. Ὅλαι αἱ προσπάθειαι αὗται ἠμποροῦν νὰ ἔχουν τοὺς κινδύνους, ἀλλὰ οὐδεὶς δύναται νὰ ἀποκλείσῃ μέγα ὄφελος αὐτῶν, ἐφ’ ὅσον γίνονται ὄχι ὡς διασπαστικαὶ ἐνέργειαι ἀλλ’ ἐν τῷ πλαισίῳ τῶν συμμαχιῶν μας. Ἐγὼ εἰς οὐδένα εἶπον νὰ διαπραγματευθῶμεν ἐν ἀγνοίᾳ τῶν συμμάχων μας, ἀλλὰ νὰ διαπραγματευθῶμεν ἐν γνώσει των, ἐν συμφωνίᾳ μετ’ αὐτῶν καὶ τῇ ἐγκρίσει των. Νὰ διαπραγματευθῶμεν ὅμως καὶ νὰ μὴ λέγωμεν πάντοτε ὄχι. Ἡ Ρωσία μὲ τὸ «ὄχι» τὸ ὁποῖον ἔλεγε πρὸ ἐτῶν εἶχε γίνει εἰς ὅλον τὸν κόσμον ἀντιπαθής, ἐνῷ σήμερον, ποὺ λέγει «ναί», ἔχει προκαλέσει τὸ παγκόσμιον ἐνδιαφέρον. Ἐντὸς αὐτῆς τῆς μερικωτέρας προσπαθείας ἦτο καὶ τὸ σχέδιόν μου περὶ ἀπυραύλου ζώνης τῶν Βαλκανίων. Δὲν ἀνέμενον, ὅτι ὁ Πρόεδρος κ. Παπανδρέου καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου θὰ ἐπανήρχετο εἰς τὸ θέμα τῆς πατρότητος τοῦ σχεδίου. Δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν τὸ ζήτημα τῆς πατρότητος τοῦ σχεδίου, ἀλλὰ αὐτὸ τοῦτο τὸ σχέδιον. Πιστεύω, ὅτι ἡ ἀντεπίθεσις ἐπὶ προσωπικοῦ θέματος, ἀποτελεῖ ἀδυναμίαν καὶ ὄχι δύναμιν. Θὰ εἴπητε, ὅτι αὐτὴ ἡ ἀντεπίθεσις ἦτο ἀναγκαία ὄχι διὰ νὰ διαπιστωθῇ ὁ πατὴρ τοῦ σχεδίου, ἀλλὰ διὰ νὰ διαπιστωθῇ ποῖος ἦτο ὑποβολεύς. Ὄχι, διότι ὁ Μαρκεζίνης ἀντέγραψεν ἕνα σχέδιον τῆς ΕΔΑ, ἀλλὰ διότι διὰ τῆς ΕΔΑ, διεπιστώθη μία ἄποψις τοῦ Κρουτσὼφ διὰ τὴν Ἑλλάδα εἰς λόγον του τὸν ὁποῖον ἐξεφώνησεν εἰς Ἀλβανίαν. Λοιπὸν καὶ ἐδῶ ἀπέτυχον. Τὴν πρώτην ἰδέαν ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν τὴν εἶχε ἡ Ἀγγλία καὶ ἠκολούθησεν ἡ Ρωσία. Αἱ ἀποστρατικοποιημέναι ζῶναι εἶναι ἄποψις τὴν ὁποίαν διετύπωσε τὸ πρῶτον ἡ Ἀγγλία. Ἔπειτα, ὅταν ὁ Γκέητσκελ καὶ Μπέβαν ὑπεστήριξαν τὸ ἰδικόν των σχέδιον περὶ ἀπυραύλου ζώνης εἰς τὴν Κεντρικὴν Εὐρώπην, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν γνωρίζω κανένα, ὁ ὁποῖος νὰ εἶπεν εἰς τὸν κ. Μπέβαν, ὅτι τὸ σχέδιόν του εἶναι ἀντιγραφὴ τοῦ σχεδίου Ραπάκυ. Ὅλοι τὸ ἔκρινον ὡς σχέδιον Γκέητσκελ–Μπέβαν παρ’ ὅλον ὅτι ἐλάχιστα διέφερε. Καὶ πέραν τούτου λέγω, εἰς αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι κατέκρινον τὸ σχέδιόν μου ἢ δὲν τὸ ἀντελήφθησαν καλῶς, ἢ δὲν τὸ ἀνέγνωσαν, ὅτι, ὅλα τὰ θέματα τῶν ἐγγυήσεων καὶ ὅλα τὰ ἄλλα ζητήματα τὰ ὑπεστήριξα ἀρχῆθεν, οὐδόλως τὰ μετέβαλα κατόπιν. Τὸ σχέδιόν μου αὐτὸ προβλέπει ἐγγύησιν τῶν μεγάλων, ἐξασφάλισιν πλήρους ἐλέγχου καὶ συμμετοχήν μας εἰς τὸ ΝΑΤΟ. Συγχέουν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ Κρουστσὼφ εἰς τὴν Ἀλβανίαν μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον ἐγώ. Αὐτὰ τὰ ζητήματα ἀποτελοῦν τὴν διαφορὰν τοῦ σχεδίου μου ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλο. Τὸ ἰδικόν μου σχέδιον διακρίνει στρατηγικὰ ὅπλα εἴτε πυραύλους εἴτε ἀεροπορίαν στρατηγικήν. Οὐδέποτε ἐγὼ ἔφερα ἀντιρρήσεις δι’ ὅπλα τακτικά. Αὐτὸ ἀποτελεῖ οὐσιώδη διαφοράν. Δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ἀκούσετε τὸ ραδιόφωνον τῆς Μόσχας ἡ ὁποία διαφωνεῖ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ καὶ ὑποστηρίζει, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ οὐδὲν ἀτομικὸν ὅπλον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Πάντως δὲν πρόκειται νὰ τὸ ἀναπτύξω ἐκ νέου τὸ σχέδιόν μου καὶ διότι πιστεύω, ὅτι τὸ γνωρίζετε, ἀλλὰ καὶ διότι πιστεύω, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀνακινεῖ θέμα ἐγκαταστάσεως πυραύλων, δὲν εἶναι τοῦ παρόντος. Δὲν θὰ ἔλεγον τίποτε ἐπ’ αὐτοῦ, ἐὰν δὲν εἶχεν εἴπει μίαν φράσιν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἄλλας τινὰς ὁ κ. Παπανδρέου. Λέγει ὁ κ. ὑπουργός, καὶ ἐπαναλαμβάνει κατὰ κόρον. «Δὲν ἐνδιαφέρει τὴν Ἑλλάδα, ἐὰν πρόκειται νὰ καταστραφῇ ἀπὸ κοντὰ ἢ ἀπὸ μακρυά. Δηλαδή, ἐὰν ἔχωμεν πυραύλους εἰς τὰ ὅμορα κράτη ἢ ἀπὸ τὴν Ρωσίαν, ἐπειδὴ ἡ Ρωσία διαθέτει μέσου βεληνεκοῦς καὶ διηπειρωτικοὺς πυραύλους». Καὶ ἀπαντῶ, ὅτι τὸ μὲν ἕνα εἶναι βεβαιότης, τὸ δὲ ἄλλο πιθανότης. Εἰς αὐτὴν δὲ τὴν περίπτωσιν προτιμῶ τὴν πιθανότητα τῆς βεβαιότητος, διότι ἐὰν ἐγκαταστήσωμεν βάσεις πυραύλων ἡμεῖς θὰ καταστραφῶμεν, αὐτὸ εἶναι βέβαιον, ὄχι διότι τὸ λέγει ὁ Κρουτσώφ, ἀλλὰ διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ κάμῃ ὁ Κρουτσώφ, διότι πρέπει νὰ ἀντιδράσῃ ἀμέσως καταστρέφων ὅπου ὑπάρχουν βάσεις πυραύλων μέσου βεληνεκοῦς διὰ νὰ προλάβῃ τὴν ἐναντίον του ἐπίθεσιν. Ἐνῷ ἡ ἄλλη περίπτωσις, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀπύραυλος ζώνη, ὅτι δύναται νὰ μᾶς κτυπήσῃ ἡ Ρωσία ἀπ’ εὐθείας εἶναι ἐνδεχόμενον, ἐγὼ δὲν τὸ ἀποκλείω, εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ ἐπαναλαμβάνω, μεταξὺ ἐνδεχομένου καὶ βεβαιότητος, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν προτιμῶ τὸ ἐνδεχόμενον καὶ προκειμένου περὶ ἀτομικοῦ πολέμου, ἀκόμη καὶ ἕνα ἢ δύο ἢ τρία 24ωρα νὰ ἔχω διαφύγει τὸν κίνδυνον, δὲν ἠξεύρω τί μεγάλο κέρδος ἠμπορεῖ νὰ εἶναι τελικῶς διὰ τὴν χώραν μου. Ἀλλὰ πέραν τούτου, ὅταν τὸ πρῶτον ἀνεκινήθη τὸ ζήτημα τῆς ἐγκαταστάσεως βάσεων πυραύλων, ὑπῆρχε γενικὴ ἡ ἐπιχειρηματολογία ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριζον τὴν ἐγκατάστασιν, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς συμμαχικῆς ὑποχρεώσεως, ὅτι τὰ μέλη τοῦ ΝΑΤΟ εἴμεθα ἡμεῖς, ὅταν θέλωμεν νὰ ἀπολαμβάνωμεν μόνον τὰ ὠφελήματα καὶ νὰ μὴ συμμετέχωμεν εἰς τοὺς κινδύνους. Διὰ τοῦτο προῆλθεν ἡ ἀρχὴ τῆς καθολικότητος. Ἡμεῖς διεμαρτυρήθημεν, ὅτι ἡ καθολικότης αὐτὴ εἶναι εἰς τὰ χαρτιὰ καὶ τὰ πράγματα ἀπέδειξαν ὅτι καθολικότης, εἰς τὴν συμμαχίαν δὲν ὑπάρχει. Ὁ Νορβηγὸς ἐπιτελάρχης ὑπεστήριζεν εἰς τὴν Ἀμερικήν, ὅτι κατὰ τὴν κρίσιν του, ἔπρεπε νὰ ἀποκτήσῃ πυραύλους ἡ Νορβηγία. Οὔτε περὶ αὐτοῦ εἶμαι βέβαιος ἐγὼ καὶ ἐὰν ἐγένετο εἰδικωτέρα συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἐβλέπαμεν, ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἀντίθετοι ἀπόψεις. Ἀλλά, προσέθεσεν ὅμως, ὅτι ἡ Κυβέρνησίς του δὲν θὰ δεχθῇ βάσεις πυραύλων διότι ὁ Νορβηγικὸς λαὸς δὲν θέλει βάσεις πυραύλων καὶ τὸ ἐτοποθέτει ἐπὶ ὀρθοτάτης βάσεως.

§125Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἀκριβῶς ἐπὶ τῆς ἀρχῆς αὐτῆς τῆς καθολικότητος θὰ ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο. Ἡ ἀρχὴ αὐτὴ δὲν ἐγένετο δεκτή. Ἡ ἀπόφασις τῶν χωρῶν τοῦ ΝΑΤΟ κατὰ τὸ 1957 συνίσταται εἰς τὸ ὅτι κατ’ ἀρχὴν ἀπεφασίσθη ἡ συμμαχία νὰ κάμῃ χρῆσιν τῶν ὅπλων αὐτῶν. Ἡ διαπραγμάτευσις ἀφίνετο νὰ γίνῃ μεταξὺ Ἀμερικῆς καὶ τῶν καθ’ ἕκαστα ἐνδιαφερομένων χωρῶν. Συνεπῶς ἡ ἀρχὴ τῆς καθολικότητος δὲν ἐγένετο δεκτὴ καὶ καμμία δὲν εἶναι δεσμευμένη ἀπὸ τὰς χώρας τοῦ ΝΑ-ΤΟ νὰ δεχθῇ βάσεις πυραύλων.

§126Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἡ ἐξήγησις αὐτή, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι πολὺ πολύτιμος, διότι μοῦ ἐνισχύει τὴν ἐπιχειρηματολογίαν μου, διότι βλέπομεν, ὅτι ἔχομεν μίαν συμμαχίαν ἡ ὁποία εἰς ἄλλους ἐπιτρέπει νὰ λέγουν ὄχι καὶ εἰς ἄλλους νὰ λέγουν ναί. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀναγνώρισιν διασπάσεως τῆς συμμαχίας ὁπότε διατὶ ἐγὼ νὰ μείνω καὶ νὰ εἴπω ναί. Αὐτὰ βέβαια τὰ συζητοῦμεν ἀκόμη ἀκαδημαϊκῶς.

§127Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Δι’ αὐτὸ ὑπεστήριξα ἐγὼ εἰς τὸ Παρίσι τὴν ἀρχὴν τῆς καθολικότητος, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ τὸ σπέρμα τῆς διασπάσεως τῆς συμμαχίας, ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι καὶ τῆς ἀρχῆς αὐτῆς δὲν ἐλήφθη ἀπόφασις, διότι δύο ἕως τρεῖς Κυβερνήσεις διεφώνησαν.

§128Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Τὴν μὲν ἰδέαν σας τιμῶ, τὴν δὲ ἀποδοχὴν τῆς ἀποφάσεως δὲν τὴν συμμερίζομαι. Πέραν τῆς καθολικότητος προέκυψεν ἕνα στοιχεῖον, ὁ δὲ Πρόεδρος κ. Παπανδρέου μᾶς ἔκαμε τὴν εὐχαρίστησιν νὰ μᾶς ἀναγνώσῃ ὅσα ἔγραψε τὸν Ἰούλιον χωρὶς ὅμως νὰ μᾶς ἀναγνώσῃ καὶ τὴν συνέχειαν. Διότι εἶχεν ὑποδειχθῆ καὶ μία ἄλλη ἀρχή, ἡ ἀρχὴ τῆς ἀμοιβαιότητος, ἡ ὁποία καὶ ἐγκατελείφθη καὶ εἶπεν, ὅτι ἐὰν εἶναι ἀληθὲς αὐτό, τότε βεβαίως νὰ εἶναι ἀπαράδεκτος. Διαβάζω ἀπὸ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Χέρτερ, ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀμερικῆς ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Γερουσίας τὴν 21ην Ἀπριλίου 1959. Τὸ κείμενον εἶναι μεταφρασμένον ἀπὸ τὸ ἐπίσημον γραφεῖον τῆς Οὐάσιγκτων καὶ συνεπῶς εἶναι ἀναμφισβήτητον Καὶ λέγει: «Δὲν γνωρίζω ποίου εἴδους συμφωνίαν ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, κ. Γερουσιαστά. Περιοριζομένης τῆς συζητήσεως εἰς ὑπεύθυνα ἄτομα, δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ τὸν Πρόεδρον τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν ἐμπλέκοντα ἡμᾶς εἰς ἕνα γενικὸν πυραυλικὸν πόλεμον, ἐκτὸς ἐὰν ἀπεδεικνύετο σαφῶς ἐκ τῶν πραγμάτων, ὅτι ἡμεῖς οἱ ἴδιοι εὑρισκόμεθα ἐνώπιον κινδύνου ὁλοκληρωτικῆς καταστροφῆς, ἢ ὅτι ἤρξαντο ἤδη κινήσεις πρὸς ὁλοκληρωτικὴν καταστροφὴν ἡμῶν τῶν ἰδίων. Δηλαδή, ἐδῶ εὑρισκόμεθα πρὸ καταπληκτικῆς περιπτώσεως».

§129Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ποίαν ἔννοιαν ἔχει ἡ ὑπόμνησις ὅτι ἀπέφυγα τὴν διάγνωσιν; Διότι ἴσως μοῦ ἦτο δυσμενής: Πρῶτον δὲν ἀνῆκεν εἰς τὸ κείμενον ποὺ ἀνέγνωσα. Ἀνῆκεν εἰς ἄλας δηλώσεις μου καὶ δὲν ἤθελα νὰ καταπονήσω τὴν Βουλὴν μὲ τὴν ἀνάγνωσιν ὅλων τῶν δηλώσεών μου. Δεύτερον, ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω τὴν ἰδίαν γνώμην. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ γίνουν βάσεις καὶ νὰ μὴ ὑπάρχῃ δεδομένη ἡ αὐτόματος ἀμοιβαιότης τῆς Ἀμερικῆς, ὥστε νὰ εἶναι ἐνδεχόμενον ὅτι ἡμεῖς θὰ πνιγῶμεν χωρὶς νὰ εἶναι ἄμεσος ἡ συμπαράστασις καθ’ ὅσον ἀφορᾷ ἐμέ, οὐδέποτε θὰ ἐδεχόμην.

§130Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Πολὺ χαίρω διότι εἶσθε καὶ σεῖς ἀπύραυλος. Διότι θὰ σᾶς δώσω καὶ πρόσθετον ἐπιχείρημα, κ. Πρόεδρε, τὸ ὁποῖον ἐδημοσίευσα ἤδη εἰς τὸ γνωστὸν γερμανικὸν περιοδικόν.

§131Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εὐχαριστῶ διὰ τὴν τιμὴν νὰ μὲ συγκαταλέγετε εἰς τὴν παράταξίν σας. Ἐγὼ οὔτε συνεμερίσθην τὰς διαπραγματεύσεις οὔτε ποτὲ ἐδέχθην ἐν ἀγνοίᾳ τῆς Ἀμερικῆς νὰ ἐπιδιώκω αὐτὴν τὴν λύσιν. Ἡ ἄποψις, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὑπεστήριξα εἶναι ἐντελῶς ἄλλη ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἔχετε ἀκολουθήσει. Μὴ μοῦ δίδετε ἀδικαιολογήτως τὴν τιμήν, ὅτι εἶμαι ὀπαδός σας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§132Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἂς ἀρκεσθῇ πλέον ἡ δεξιὰ νὰ μὴ χειροκροτῇ τὸν κ. Παπανδρέου, τὸν ἐκθέτει πλέον.

§133ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ σᾶς χειροκροτεῖ ἡ ἀριστερά.

§134Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἀνήκω εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ χαίρω, ὅτι μὲ χειροκροτεῖ ἡ ἀντιπολίτευσις. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§135Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἡ ἀντιπολίτευσις ἀσκεῖται κατὰ διαφόρους τρόπους. Ἦτο δυνατὸν, ἀντιπολιτευόμενος τὴν Κυβέρνησιν, νὰ εἴπητε πράγματα εἰς βάρος της, χωρὶς νὰ εἶναι εὐχάριστα εἰς τὴν παράταξιν ἐκείνην, ὁπότε ἀσφαλῶς, δὲν θὰ εἴχατε τὰ χειροκροτήματά της. Τὸ γεγονὸς καὶ μόνον ὅτι ἀντιπολιτεύεσθε τὴν Κυβέρνησιν, δὲν προκαλεῖ τὰ χειροκροτήματα τῆς ἀριστερᾶς, ἀλλὰ τὸ γεγονὸς ὅτι συμπίπτουν αἱ γνῶμαι σας μὲ τὰς ἰδικάς της, καθ’ ὃν τρόπον αὐτὴ τὸ ἐπιθυμεῖ.

§136Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, διατὶ ἐκάματε αὐτὴν τὴν σύστασιν εἰς ἐμὲ καὶ δὲν τὴν ἐκάματε εἰς τὸν κ. Παπανδρέου;

§137Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἰσχύει καὶ ἐκεῖ. Συμβαίνει νὰ εὑρίσκεσθε ἐπὶ τοῦ βήματος δι’ αὐτὸ ἀπετάθην εἰς σᾶς. Πάντως, δὲν πρέπει νὰ ἦσθε ὑπερήφανος διὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἀσκῶν τὴν ἀντιπολίτευσιν, ἔχετε τὴν ἐπιδοκιμασίαν ὁλοκλήρου τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι ὑπάρχει τμῆμα τῆς ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ἐννοῶ τὴν ΕΔΑ, τὸ ὁποῖον ἔχει ἰδίαν πολιτικὴν διαφέρουσαν κατὰ βάσιν τῆς πολιτικῆς ὅλων τῶν ἄλλων Κομμάτων. Ὅταν συμβαίνῃ, ὅμως οἱοσδήποτε ἐξ ἡμῶν νὰ κάμῃ πολιτικήν, ἡ ὁποία ἐξυπηρετεῖ τοὺς σκοπούς της, τότε καὶ μόνον καὶ χωρὶς διακρίσεις χειροκροτεῖ.

§138Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐδῶ ἡ συζήτησις μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διεξάγεται εἰς πολὺ πολιτισμένον τρόπον. Θέλω, λοιπόν, νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι εἶμαι πολὺ εὐτυχὴς νὰ μὲ χειροκροτοῦν. Ἀλλά, ἐν πάσῃ περιπτώσει, διὰ νὰ διαφωτίσω περισσότερον τὸν Πρόεδρον κ. Παπανδρέου, ποὺ λόγῳ τῶν διαφόρων διακοπῶν δὲν μοῦ ἐπέτρεψε νὰ συνεχίσω, θέλω νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι λυποῦμαι πολύ, ὅτι παρεξήγησεν αὐτὰ ποὺ τοῦ εἶπα. Δὲν διενοήθην ποτὲ νὰ τὸν κάμω ὀπαδόν. Ἁπλῶς, ἐσκέφθην πρὸς στιγμήν, ὅτι εἰς ἕνα ὡρισμένον σημεῖον συνωδοιπόρει μαζὶ μας, διὰ νὰ μὴ τὸν παρουσιάσω ὅτι ἦτο τόσον καθυστερημένος νὰ τὸ ἀντιληφθῇ. Διότι ἐγκαίρως ἐμνημονεύσαμεν τοὺς χάρτας καὶ σεῖς ἀπηντήσατε μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν, ἐὰν εἶναι ἐπίσημον. Τί περισσότερα ἀπὸ τὸ ἔντυπον τῆς Γερουσίας, ἀλλὰ διὰ νὰ σᾶς βοηθήσω ἀκόμη, θὰ ἐπικαλεσθῶ ἄλλα κείμενα. Τὰ ἐδημοσίευσεν ἤδη εἰς Γερμανικὸν περιοδικὸν τῆς Δυτικῆς Γερμανίας, σημαντικὸν περιοδικόν. Αὐτὰ τὰ σημαντικώτατα γεγονότα, διέφυγον τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, διότι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην —20 Φεβρουαρίου 1958 εἶναι δημοσιευμένον— τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, κακῶς ἡ Βουλὴ ἠσχολεῖτο νὰ ἀνατρέψῃ τὴν Κυβέρνησιν Καραμανλῆ καὶ τὴν ἔφερεν ἰσχυροτέραν εἰς τὴν ἐξουσίαν, μὰ ὑπάρχει κίνδυνος νὰ ἐπαναληφθῇ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, δι’ αὐτὸ προφυλάσσομαι ἐγώ. (Ἐπιδοκιμασία ἐκ τῆς δεξιᾶς). Κύριε Πρόεδρε, βλέπετε, ὅτι προκαλῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὴν εὐχαρίστησιν τῆς πτέρυγος τῆς ἰδικῆς σας καὶ ἠμπορῶ νὰ εἴπω, ὅτι εἶμαι κέντρον ἰσορροπίας. Θὰ προχωρήσω, ὅμως. Τὴν 26 Φεβρουαρίου 1958, ὁ Ἄγγλος Πρωθυπουργὸς Μὰκ Μίλλαν, ἐδήλωσεν εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Κοινοτήτων, ὅτι ἐὰν συντρέχῃ περίπτωσις κινητοποιήσεως μεγάλων δυνάμεων, 200 μεραρχιῶν, μία λευκὴ ἐπίθεσις ἐν Εὐρώπῃ ἢ βομβαρδισμὸς τοῦ Λονδίνου, τότε αὐτὸ θὰ ἀπετέλει περίπτωσιν, καθ’ ἣν πιστεύει, ὅτι θὰ πρέπει νὰ χρησιμοποιηθοῦν τὰ πυρηνικὰ ὅπλα ὡς ἀντίποινα. Ἡ δήλωσις αὕτη ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς τοὺς «Τάϊμς» τοῦ Λονδίνου, νὰ γράψουν τὴν μεθεπομένην ἐν κυρίῳ ἄρθρῳ — ἀξιοθαύμαστον πράγματι ρεαλισμοῦ — τὰ ἀκόλουθα: «Ὁ ὁρισμὸς τοῦ Πρωθυπουργοῦ ἄφηνε νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι μία περιωρισμένη ἐπίθεσις ἐν Εὐρώπῃ, ἴσως εἰς τὰ ἀκραῖα σημεῖα τοῦ ΝΑΤΟ ἐν Νορβηγίᾳ ἢ καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα — ὀνομαστὰ τὸ λέγει αὐτὸ— δὲν θὰ ἐπέφερε πυρηνικὰ ἀντίποινα, ἐνῷ ἕνας οἱοσδήποτε βομβαρδισμὸς κατὰ τοῦ Λονδίνου, θὰ τὸ ἐπέσπευδε». Τοὐτέστι δὲν ἔχει σημασίαν μόνον τὸ μέγεθος τῆς ἐπιθέσεως, ἀλλὰ καὶ κατὰ τίνων στρέφεται αὐτή. Οἱαδήποτε ἄμεσος ἐνέργεια κατὰ τῶν ἐδαφῶν τῆς Μ. Βρεταννίας καὶ τῆς Ἀμερικῆς, αἱ ὁποῖαι κατέχουν τὸ πυρηνικὸν ὅπλον τῆς Δύσεως, θὰ προεκάλει τὴν πίεσιν τῆς σκανδάλης, τὸ ὁποῖον σημαίνει, ὅτι ὁτιδήποτε, ἐκτὸς τῶν δύο αὐτῶν Χωρῶν, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπετέλει γενικὴν ἐπίθεσιν, θὰ πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ, οὕτως εἰπεῖν, κατ’ ἀξίαν. Τοῦτο πιθανὸν νὰ ἠχῇ ἀνάλγητον· ἀποτελεῖ, ὅμως, τὸν πυρῆνα τοῦ διλήμματος τῆς Δύσεως.

§139Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κατὰ τί ἀφορᾷ ἐμέ.

§140Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Σᾶς ἀφορᾷ, διότι εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Ἰουνίου, δὲν ἐπανελάβατε τὴν δήλωσιν. Σᾶς προεκάλεσα καὶ δὲν τὴν ἐκάματε.

§141Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ θέμα ἐρρυθμίσθη ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι θὰ ὑπάρξουν συνεννοήσεις τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως μὲ ἑκάστην Κυβέρνησιν χώραν τοῦ ΝΑΤΟ. Ἔναντι αὐτοῦ τοῦ δεδομένου ὡς ὑπεύθυνος δημόσιος ἄνθρωπος, ἔλαβον θέσιν καὶ εἶπον, ὅτι κατὰ τὸ στάδιον τῶν διαπραγματεύσεων μὲ τὴν Ἀμερικήν, ἐὰν ἡ Ἀμερικὴ ἐπιβεβαιώσῃ ὅτι αὐτὴ εἶναι καὶ ἡ ἰδική της ἄποψις, καθ’ ὅσον μὲ ἀφορᾷ, ἀρνοῦμαι τὴν ἐγκατάστασιν βάσεων. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλούστατον καὶ κατὰ οὐδὲν μὲ ἀφορᾷ. Μὲ ἀφορᾷ μόνον κατὰ τοῦτο: ὅτι κατώρθωσα νὰ σᾶς ἐμπνεύσω ἐμπιστοσύνην διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς ἀντιλήψεώς μου, καὶ δι’ αὐτὰ σᾶς ἐκφράζω τὴν εὐγνωμοσύνην μου.

§142Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐγὼ πάντως, εἶμαι πολὺ εὐτυχὴς καὶ διὰ τὴν εὐγνωμοσύνην σας, τὴν ὁποίαν μοῦ ἐκφράζετε, ἀλλὰ καὶ διότι δὶς ἐπαναλαμβάνετε, ὅτι εἶσθε ἐναντίον τῶν πυραύλων, ἐὰν ἐξασφαλισθῇ ἡ ἀμοιβαιότης. Ἐν τούτοις, εἴπατε πάρα πολλὰ πράγματα καὶ μόνον αὐτὸ ἀποφύγατε.

§143Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Δὲν ὑπάρχει θέμα.

§144Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχον πῆ, ὅτι ἐὰν δὲν ἐγένετο ἡ παρεμβολὴ τοῦ κ. Παπανδρέου, δὲν θὰ ὡμίλουν καὶ ἐγὼ ἐπ’ αὐτοῦ. Αἱ παρατηρήσεις μου ἦσαν ἀπάντησις εἰς τὸν κ. Παπανδρέου. Συνεπῶς, δὲν τὸ ἀνεκίνησα ἐγὼ τὸ ζήτημα.

§145Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ, λέγω, τὸ θέμα τῆς ἀπυραύλου Βαλκανικῆς ζώνης εἶναι ξεπερασμένον ἀπὸ τὰ γεγονότα, δεδομένου ὅτι ἡ Ἰταλία καὶ ἡ Τουρκία ἐδέχθησαν βάσεις. Ἠμποροῦσε νὰ συζητῆται πρὸ 5 μηνῶν. Ἤδη, ἀποτελεῖ μίαν πραγματικότητα, ὅτι δύο χῶραι ἔχουν δεχθῆ νὰ ἐγκαταστήσουν βάσεις. Ἑπομένως, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, δὲν ὑπάρχει θέμα ἀπυραύλου Βαλκανικῆς, πρὸς συζήτησιν.

§146Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Εἶμαι πολὺ εὐτυχὴς νὰ τὸ ἀκούω, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει θέμα ἀπυραύλου Βαλκανικῆς. Διότι εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχουν πλατεῖαι καὶ ἔργα Καραμανλῆ, ἀλλὰ πύραυλοι ἐὰν ὑπάρχουν, τότε πρέπει νὰ εἶναι ἐθνικοί. Καὶ ἔρχομαι εἰς ἄλλο σημεῖον. Ὅταν ἐγὼ προέτεινον, τὸ σχέδιον τῆς ἀπυραύλου ζώνης...

§147Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἐγὼ εἶπον τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἀνεξαρτήτως τοῦ ποία εἶναι ἡ γνώμη ἑκάστου ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ θέματος, τὸ νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν στιγμὴν αὐτὴν τὴν ἄποψιν τῆς δημιουργίας ἀπυραύλου ζώνης Βαλκανικῆς, εἶναι ξεπερασμένον θέμα, διὰ τὸν λόγον ὅτι ἡ Τουρκία καὶ ἡ Ἰταλία ἐγκατέστησαν ἤδη βάσεις.

§148Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Τί ἐννοεῖτε ξεπερασμένον.

§149Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἀπύραυλος ζώνη εἰς τὴν Βαλκανικήν, διότι ἡ Βαλκανικὴ ἔχει ἤδη πυραύλους.

§150Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε, διότι ὅταν ὡμίλησα περὶ σχεδίου ἀπυραύλου ζώνης, ὡμίλησα εἰδικῶς περὶ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν ἄλλων χωρῶν ποὺ εὑρίσκονται εἰς τὸ σχέδιον. Τὸ σχέδιον εἶναι σαφές. Εἰς τὸ σχέδιον αὐτό, τὸ ἰδικόν μου, δὲν περιλαμβάνεται ἡ Ἰταλία. Ἀναφέρομαι πάντοτε εἰς τὸ ἰδικόν μου σχέδιον.

§151Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει θέμα ἀπυραύλου ζώνης, μετὰ τὴν ἐγκατάστασιν πυραύλων εἰς Ἰταλίαν καὶ Τουρκίαν. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑποπίπτει εἰς ἕνα μεγάλο λάθος. Οἱ πύραυλοι, οἱ ὁποῖοι ἐγκαθίστανται εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ τὴν Τουρκίαν, εἶναι πύραυλοι μέσου βεληνεκοῦς. Συνεπῶς, δὲν εἶναι πύραυλοι προοριζόμενοι διὰ τὸν Βαλκανικὸν χῶρον, ἀλλὰ ὑπερβαίνουν τὸν Βαλκανικὸν χῶρον.

§152Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε, ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ βάσεων, ὁμιλοῦμεν περὶ βάσεων μέσου βεληνεκοῦς καὶ δὲν ὁμιλοῦμεν περὶ βάσεων ἐνδοβαλκανικῶν. Δι’ αὐτάς, ἄλλωστε, ἐνδιαφέρεται ἡ Ρωσία. Συνεπῶς, ἡ παρέμβασις καὶ ἡ διακοπή σας ὑπῆρξε τοὐλάχιστον ἄστοχος, διότι αἱ βάσεις αἱ ὁποῖαι ἐγκαθίστανται, εἶναι βάσεις μέσου βεληνεκοῦς.

§153Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐκεῖ διαφωνοῦμεν.

§154Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Τὸ θέμα εἶναι ἀλλοῦ. Ἐὰν ἡ Τουρκία ἀπεδέχθη τὴν ἐγκατάστασιν βάσεων πυραύλων καὶ ἡ Ἰταλία, αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ τὸ ἐπικαλεσθῇ ἡ Ρωσία καὶ νὰ εἴπῃ: Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, κ. Μαρκεζίνη, τὸ σχέδιόν σου εἶναι ἀπορριπτέον. Ἀλλά, ἐπὶ πλέον, μεταξὺ τῶν ἄλλων, τὸ σχέδιόν μου θὰ ἀπετέλει καὶ τὴν καλλιτέραν δοκιμὴν τῶν προθέσεων τῶν Ρώσων ἀπέναντί μας. Ἐὰν ἐδέχοντο νὰ διαπραγματευθῶμεν, ἐν γνώσει τῶν Συμμάχων μας, καὶ ἐδέχοντο νὰ ἐπιβληθῇ ἔλεγχος, ἐὰν ἐδέχοντο τὴν ἐγγύησιν τῶν Συμμάχων μας, ἢ ἂν ἔφερον ἀντιρρήσεις. Αὐτὸ θὰ ὑπεβοήθει νὰ ἴδωμεν, ἐὰν ἡ Ρωσία εἶναι εἰλικρινὴς ἢ ὄχι. Θὰ εἴχομεν τότε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπωμεν, ὅτι οἱ Ρῶσοι ἐπιδεικνύουν κακοπιστίαν, ὁπότε ἡ ἐγκατάστασις βάσεων θὰ ἦτο ὄχι κομματική, ἀλλὰ ἐθνική. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἔχει τεραστίαν σημασίαν, κύριοι, νὰ γνωρίζετε, ὅτι τοιαῦται μεγάλαι ἀποφάσεις λαμβάνονται μὲ τὴν συγκατάθεσιν ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ. Καὶ δι’ αὐτὸ εἶναι ἀνάγκη νὰ πείσητε ὁλόκληρον τὸν λαόν, ἢ πάντως τὴν μεγάλην αὐτοῦ πλειοψηφίαν. Διότι ἀκόμη καὶ τὸ «Ὄχι» τοῦ Ι. Μεταξᾶ δὲν θὰ εἶχεν ἀξίαν, ἐὰν δὲν τὸ ἐνεστερνίζετο ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Παράδειγμα τὸ «πουρκουὰ» τῶν Γάλλων εἰς τὴν Γαλλίαν. Ἑπομένως, αἱ μεγάλαι ἀποφάσεις πρέπει νὰ εἶναι ἀποφάσεις ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους καὶ νὰ προέρχωνται ἀπὸ τὴν πραγματικὴν πλειοψηφίαν.

§155Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Τὸ πρῶτον μέρος τῆς παρατηρήσεώς σας, ὅτι δηλαδὴ ὑπάρχουν πολλάκις ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ πρέπει νὰ ἔχουν καθολικώτερον χαρακτῆρα, πιθανὸν νὰ εἶναι ὀρθόν. Ἀλλὰ ἐὰν ἐκπροσωπῇ καὶ τί ἐκπροσωπεῖ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Χώραν αὐτήν, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ τὸ συζητῆτε. Καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἐγένετο ἡ συζήτησις αὐτὴ καὶ εἶχα τὴν εὐκαιρίαν νὰ τονίσω τί σημαίνει ἡ δύναμις, τὴν ὁποίαν ἐκπροσωπεῖ ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ κυβερνῶν Κόμμα. Δὲν δύνασθε, πάντως, ὅταν συμβαίνῃ νὰ ἀντιπροσωπεύητε ὑμεῖς τὸ 2, 3 καὶ 5%, ἐὰν θέλετε, νὰ λέγετε, τί ἀντιπροσωπεύει ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Δεξιᾶς).

§156Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρῶτον, ἐπερίμενα τὴν ἀπάντησίν σας. Θὰ ἦτο ὄντως πολὺ παράδοξον νὰ δεχθῆτε, ὅτι δὲν ἐκπροσωπεῖτε τὴν πλειοψηφίαν. Ἀλλὰ πῶς μᾶς ἀμφισβητεῖτε —εἶμαι καὶ ἐγὼ εἷς Ἕλλην— ὅτι δὲν ἠμπορῶ νὰ ὑποστηρίξω μίαν πραγματικότητα ὅτι ἐπήρατε τὸ 41% καὶ ἔχετε τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς. Εἶσθε, λοιπόν, ἡ πλειοψηφία ἐδῶ καὶ ὄχι ἡ πλειοψηφία τοῦ λαοῦ.

§157Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Δὲν τὸ ἀρνοῦμαι αὐτό, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης, ἡ ὁποία προκύπτει ἀπὸ τοὺς ἀριθμούς, ἀλλὰ ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν νὰ κρίνωμεν τὸ δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως νὰ λαμβάνῃ ἀποφάσεις μὲ τὰ αὐτὰ κριτήρια, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ πολίτευμα, διότι αὐτὸ συμβαίνει εἰς ὅλας τὰς χώρας. Συνεπῶς, αὐτὴ ἡ θεωρία, τὴν ὁποίαν ἀπὸ 4ετίας ὑποστηρίζει ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν εἶναι ὀρθή. Ὁ Συναγερμός, τοῦ ὁποίου ἀμφότεροι μετείχομεν, ἐπῆρε τὸ 48% καὶ ἔφερε 239 βουλευτάς, ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲ ἐπῆρε τὸ 52% καὶ ἔφερε 61 βουλευτάς, ἐνῷ σήμερον ἡ Κυβέρνησις μὲ τὸ 41% ἔφερεν 172 βουλευτάς. Συνεπῶς, ἀπὸ ἀπόψεως ἀναλογιῶν, εἶναι πολὺ δικαιοτέρα ἡ σύνθεσις τῆς παρούσης Βουλῆς. Πάντως, ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν νὰ ἀγνοοῦμεν ὡρισμένας βασικὰς πολιτικὰς ἀρχάς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ τὸ πολίτευμα. Δὲν ἠμπορεῖτε, τὸ δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως νὰ κυβερνᾶ καὶ νὰ ἀποφασίζῃ, νὰ τὸ κρίνετε ἀπὸ τὸ ποσοστὸν τῶν ψήφων ποὺ ἐπῆρε. Θὰ τὸ κρίνετε βάσει τοῦ Συντάγματος. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἀπολαμβάνει τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς, εἶναι νόμιμος Κυβέρνησις τῆς χώρας. Τὸ λέγω αὐτό, διότι ἀποτελεῖ μίαν κακὴν παράδοσιν εἰς τὸν τόπον μας, νὰ προσπαθοῦμεν, καθ’ ὃν τρόπον μᾶς συμφέρει κομματικῶς, νὰ ἑρμηνεύωμεν καταστάσεις, αἱ ὁποῖαι, οὔτε ὀλίγον, οὔτε πολύ, κλονίζουν τὸ πολίτευμα. Διότι, ἐὰν δὲν σεβασθῶμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καθορίζει τὸ Σύνταγμα, ἀπειλοῦμεν νὰ κλονίσωμεν τὸ πολίτευμα.

§158Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν εἶχον ἀνάγκην δι’ αὐτὸ τὸ κοινοβουλευτικὸν μάθημα. Δὲν ἠμφισβήτησα ἐγὼ τὴν ἀρχὴν τῆς κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας. Ἀλλὰ ὁ ἴδιος ἐδέχθητε εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου σας, ὅτι ὑπάρχουν περιπτώσεις, ποὺ χρειάζεται καθολικωτέρα ἀναγνώρισις. Ἀκόμη εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὑπάρχει ἡ θεωρία τοῦ σεβασμοῦ τῆς κοινῆς γνώμης. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις δὲν αἰσθάνεται, ὅτι ἔχει τὴν κοινὴν γνώμην μαζί της, δρᾷ κατ’ ἄλλον τρόπον. Ἡ Βουλὴ λειτουργεῖ νομιμώτατα, καθημερινῶς, καὶ σπουδαιότατα θέματα διαχειρίζεσθε, σᾶς ἐλέγχομεν, σᾶς κρίνομεν, σᾶς κατακρίνομεν, δὲν εἴπομεν ὅτι κυβερνᾶτε παρανόμως· ὑπάρχουν, ὅμως, ἔκτακτοι περιπτώσεις, ὅπως, λ.χ., τὸ θέμα τῶν πυραύλων, εἰς τὰς ὁποίας πιστεύομεν ὅτι ὄντως χρειάζεται ἡ συμπαράστασις τοῦ Ἔθνους. Καὶ λέγομεν: Ποία εἶναι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἡ ὁποία αἰσθάνεται ἑαυτὴν ἱκανὴν νὰ πάρῃ ἀπόφασιν ἐπ’ αὐτοῦ μόνη της;

§159Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ὅπως γνωρίζετε, ἡ Ἰταλία ἔχει Κυβέρνησιν μειοψηφίας, ἥτις στηρίζεται εἰς τὴν ἀνοχὴν ὡρισμένων κομμάτων. Παρὰ ταῦτα, ἐπῆρε τὴν ἀπόφασιν. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ἡ ἐπιμονή σας νὰ συζητήσωμεν τὸ θέμα αὐτό, δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς καμμίαν ἀνάγκην, διὰ τρεῖς λόγους: Πρῶτον, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν, ὅτι ἐὰν ὑπάρξῃ τοιαύτη περίπτωσις, θὰ τὴν φέρῃ πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλήν. Δεύτερον, διότι ἤδη δὲν ὑπάρχει θέμα «Ἀπυραύλου Βαλκανικῆς», δεδομένου ὅτι ὑπάρχουν ἤδη βάσεις εἰς αὐτήν. Καὶ τρίτον, διότι εἰσήλθομεν εἰς τὸ στάδιον τῶν συζητήσεων διὰ τὴν ὕφεσιν. Συνεπῶς, δὲν νομίζω, ὅτι ἀξίζει τὸν κόπον, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ εἰδικῶς νὰ ἐπιμείνητε.

§160Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Συμφωνῶ ἐπὶ τοῦ πρώτου καὶ τοῦ τρίτου, ὄχι ὅμως καὶ ἐπὶ τοῦ δευτέρου. Ἀλλά, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ παρέμβασις αὐτὴ ἔγινε, διότι προεκλήθην. Ἦτο δυνατὸν νὰ ζητήσω τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος, ὅταν ὁ κ. Παπανδρέου ἀνεφέρθη εἰς ἐμέ. Ὁ κ. Βενιζέλος καὶ ἐγώ, ἐνθυμεῖσθε τὴν ὥραν ποὺ μᾶς ἐβεβαιώσατε, ὅτι ἂν προκύψῃ θέμα ἐγκαταστάσεως βάσεων πυραύλων, θὰ τὸ φέρετε ἐγκαίρως εἰς τὴν Βουλήν, ἠρκέσθημεν εἰς αὐτό. Καὶ πρὶν τερματίσω τὸ κεφάλαιον ἐπὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἤθελα νὰ εἴπω δύο ἀκόμη λέξεις, ὅτι εἶναι ἡ μόνη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀσχοληθῶ ἐλάχιστα διὰ τὸ Κυπριακόν. Ἀρκοῦμαι νὰ ἐκφράσω τὴν ἱκανοποίησίν μου, ὅτι ἐδικαιώθημεν εἰς τὰς ἰδέας μας περὶ ὑφέσεως, ὁ κ. Βενιζέλος καὶ ἐγώ. Δὲν εἶναι διόλου εὐχάριστον νὰ λέγω ἀκόμη, ὅτι εἶμαι ἱκανοποιημένος, διότι ἐδικαιώθην καὶ δι’ ὅσα προέβλεψα καὶ διὰ τὸ Κυπριακόν. Καὶ φοβοῦμαι, ὅτι ὅσον παρέρχεται ὁ χρόνος, ἡ δικαίωσίς μου θὰ εἶναι μεγαλυτέρα. Ἀλλὰ δὲν θὰ εἴπω τίποτε πρὸς τὸ παρόν. Τὴν ὥραν αὐτήν, νομίζω, ὅτι εἶναι καλλίτερον νὰ μὴ γίνεται συζήτησις εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν διὰ τὸ Κυπριακόν.

§161Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Νὰ μὴ εὔχεσθε νὰ δικαιωθῆτε. Τὸ ζήτημα ἐξαρτᾶται, ὄχι ἀπὸ τὸ περιεχόμενον τῶν συμφωνιῶν, ἀλλὰ ἀπὸ τοὺς ἰδίους τοὺς Κυπρίους.

§162Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐδέχθητε συμφωνίας, αἱ ὁποῖαι μοιραίως ὁδηγοῦν εἰς ρῆξιν.

§163Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἐὰν ὑπάρξῃ σύνεσις καὶ ὡριμότης πολιτική, αἱ συμφωνίαι θὰ ἐξελιχθοῦν καλῶς. Ἐπειδὴ ἐκάματε αὐτὴν τὴν κακὴν πρόβλεψιν, ἐνόμισα ὅτι εἶχον ὑποχρέωσιν, ὄχι ὡς Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ ὡς Ἕλλην, νὰ σᾶς εἴπω νὰ μὴ τὸ εὔχεσθε. Καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τοὺς ἰδίους τοὺς Κυπρίους, ἡ προκοπὴ τῆς Νέας Πολιτείας.

§164Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐθέσατε πολλὰ «ἐὰν» καὶ ἐὰν ἕνα ἐξ αὐτῶν δὲν ἐπιτύχῃ, τὰ πράγματα δὲν θὰ πᾶνε καλά, δι’ αὐτὸ καὶ εἶμαι ἀπαισιόδοξος. Πρέπει, ὅμως, νὰ μὴ ἐπεκταθῶμεν εἰς τὸ θέμα αὐτό. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὰ οἰκονομικά, διὰ τὸ ὁποῖον ὑπάρχουν διάφοροι ἐπερωτήσεις καὶ θὰ μᾶς δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ εἰσέλθωμεν εἰς λεπτομερείας. Ἀπόψε θὰ ἀρκεσθῶ εἰς γενικότητας ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ. Ἄλλωστε δὲν μᾶς χωρίζουν θεωρητικαὶ διαφωνίαι, μὲ ὡρισμένας βασικὰς ἀρχάς, τὰς ὁποίας ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις, οὔτε ὡς πρὸς τὴν ἀξίαν τῆς οἰκονομικῆς σταθερότητος, οὔτε ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν, οὔτε ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν ἐπενδύσεων διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν Εὐρωπαϊκῶν πιστώσεων, τὰς ὁποίας πρῶτοι ἐπετύχομεν. Θὰ ἦτο παράδοξον νὰ μᾶς χωρίζουν διαφοραί, τὴν στιγμὴν ποὺ κατ’ οὐσίαν πρόκειται περὶ συνεχίσεως τῆς πολιτικῆς ἐκείνης, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ χαράξω κατὰ τὸ 1952–53 καὶ ἡ ὁποία ἀπέδωσε λαμπροὺς καρπούς. Θὰ ἤθελον νὰ χρησιμοποιήσω φράσιν τοῦ Ἀμερικανοῦ ὑφυπουργοῦ τοῦ Ἐμπορίου κ. Κέρνς, ὁ ὁποῖος εἰς συνέντευξίν του πρὸς τὸν Ἕλληνα δημοσιογράφον κ. Δημητρακόπουλον, λέγει τὰ ἑξῆς: «........ (ἀναγινώσκει) ..........». Ὁ κ. Κέρνς εἶπεν, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξις τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τὸ 1953, ὑπῆρξε καταπληκτικὴ καὶ μάλιστα ἐὰν σκεφθῆτε τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα εἶχε νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ χώρα κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Ἀπὸ τοῦ 1957, ὑφίσταται ὡρισμένη κάμψις. Αὐτὸ τὸ λέγω εἰς ἀντίκρουσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι αἱ κατηγορίαι, ὡς πρὸς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς χώρας, προέρχονται μόνον ἀπὸ μέλη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τὰ ἴδια εἶπεν, ἐπίσης, καὶ ὁ κ. Μπάρροους, Ἀρχηγὸς ἄλλοτε τῆς ἐδῶ Οἰκονομικῆς Ἀποστολῆς καὶ νῦν Ὑπαρχηγὸς εἰς τὴν Διεύθυνσιν τῶν Προγραμμάτων τῆς Ἀμερικῆς.

§165Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Δὲν θέλω νὰ σᾶς διακόπτω, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν ὑποστηρίζετε ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι κατ’ ἐμὲ δὲν εἶναι ὀρθαί. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὴν ἀγόρευσίν σας χαρακτηρίζει μία προσπάθεια ἀντικειμενικότητος. Ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἐφ’ ὅσον χρησιμοποιεῖτε ξένα κείμενα, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι καὶ οἱ ξένοι ἀρύονται τὰς πληροφορίας των ἀπὸ ἐδῶ. Δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ 1958 ἐσημειώθη κάμψις. Ἐσημειώθη μείωσις προόδου. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ νὰ ἐπικαλούμεθα κείμενα ξένων καὶ πολλάκις ἀνεύθυνα διὰ τὴν ὑποστήριξιν πολιτικῶν ἀπόψεων, εἶναι κἄτι, τὸ ὁποῖον δὲν διευκολύνει τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς τὴν ἀνεύρεσιν τῆς ἀληθείας.

§166Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ εἶπεν, ὅτι διατυπώνομεν σκέψεις ἀπαισιοδοξίας διὰ τὴν ἐξέλιξιν τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ τὴν κάμψιν τῆς Χώρας, στηριζόμενοι εἰς ἐσωτερικὰς καὶ οὐχὶ ἐξωτερικὰς πηγάς, δι’ αὐτὸ ἀνέφερον καὶ ἐν παρόδῳ τὴν διαπίστωσιν τοῦ κ. ὑφυπουργοῦ τοῦ Ἐμπορίου τῆς Ἀμερικῆς. Ἀσχέτως τούτου, ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ἐλέγχω τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν κατηγορῶ, εἶναι ὅτι κατὰ τὴν διακυβέρνησίν της, ἀφῆκε καὶ παρῆλθε πολύτιμος χρόνος. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀρνηθῶ τὴν προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν καταβάλλει, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ προβλήματα, ἀλλὰ πῶς θέλετε νὰ λησμονήσω, ὅταν ἡ ἰδία ὁμολογῇ ὅτι τὸ 1957 προβαίνει εἰς τὴν κατάρτισιν μελέτης γενικοῦ προγραμματισμοῦ, ὁμολογοῦσα οὕτως ὅτι ἐπὶ μίαν διετίαν ἦτο ἄνευ προγραμματισμοῦ. Ὅταν κατὰ τὸ 1959 προβαίνῃ εἰς ἀναδιοργάνωσιν τοῦ Κράτους, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ προβλήματα τῶν ἐπενδύσεων. Δηλαδὴ τὰ τέσσαρα χρόνια ἐβάδιζεν ἡ Κυβέρνησις ἄνευ ὀργανώσεως. Ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅταν ὡμίλει, ἔδιδε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἤθελε νὰ ἀποσιωπήσῃ τὸ γεγονὸς ὅτι ὑπάρχει κάμψις ἢ ἔστω ἔλλειψις σταθερότητος. Ἡ ἀναπροσαρμογὴ τοῦ 1953 ὑπῆρξεν ὁ ἀποφασιστικώτερος σταθμὸς τῶν τελευταίων ἐτῶν καὶ ὑπῆρξεν ἡ ἀφετηρία τῶν εὐοιώνων ἐξελίξεων τῆς οἰκονομίας μας. Τοῦτο ἀνεγνωρίσθη σήμερον ἀπὸ προλαλήσαντας ρήτορας. Ἀλλὰ εἶναι φυσικὸν γεγονός, ὅτι ἐκείνη ἡ ἀναπροσαρμογὴ δὲν ἦτο σκοπός, ἀλλὰ ἦτο μέσον πρὸς σκοπόν, δηλαδὴ διὰ νὰ καταστῇ ἡ οἰκονομία μας ἀνταγωνιστικὴ εἰς εὐρύτατα πλαίσια. Ἡ ἐλευθερία τῶν εἰσαγωγῶν, ἀπαραίτητος διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῆς ἀναπροσαρμογῆς, εἰς ἔκτασιν ποὺ ἐγένετο 30 τὸ δολλάριον, ὑπῆρξε καὶ τὸ καλλίτερον κίνητρον διὰ τὴν δημιουργίαν εὐρυτάτων ἀνταγωνιστικῶν πλαισίων. Ὅταν θὰ ἔλθῃ τὸ θέμα τῆς εἰσόδου τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Κοινὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἀγοράν, τὸ ζήτημα θὰ ἀναπτυχθῇ εὐρέως. Δι’ αὐτὸ ἐλέγχω τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι κατήντησε πολὺ περισσότερον νὰ ὁμιλῇ περὶ ἐλευθερίας τῶν ἐξαγωγῶν, ἀπὸ ὅσον φαίνεται ὅτι ἐξακολουθεῖ νὰ πιστεύῃ εἰς αὐτήν. Ἐλπίζω νὰ μὴ προχωρήσῃ περαιτέρω, ὡς ἀναφέρεται ἑκάστοτε, εἰς τὴν προστατευτικὴν ἀναθεώρησιν τοῦ δασμολογίου, διότι τοῦτο θὰ ἦτο χαριστικὴ βολὴ διὰ τὴν πολιτικὴν τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν καὶ δύναται νὰ ἔχῃ συνεπείας ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἄλλωστε παρουσιάζει πρώτην κάμψιν, ἐνῷ εἶχε περισσεύματα ἀπὸ τὸ 1953. Ἡ παρουσιαζομένη κάμψις εἶναι καὶ κατὰ τοῦτο ἐπικίνδυνος. Ὅταν, δηλαδή, συνδυασθῇ καὶ μὲ τὸ γεγονός, ὅτι διὰ τῆς συγκεντρώσεως γεωργικῶν προϊόντων καὶ τῆς κατ’ οὐσίαν ἐπιδοτήσεως τῶν ἐξαγωγῶν μας διατρέχωμεν τὸν κίνδυνον νὰ ἴδωμεν τὸ ἐπίτευγμα τοῦ 1953, οἰκονομική μας σταθερότης, νὰ κλονίζεται ὁριστικά. Ἀλλὰ θὰ μοῦ δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ ἀναπτύξω ἐκτενέστερον τὰς ἀντιρρήσεις αὐτάς, εἰς τὰς παντὸς εἴδους ὑπερπροστασίας. Ἐπιδιώξεις ἀνεδαφικαί, ἐφ’ ὅσον ἀφοροῦν τὴν ὕπαρξίν μας εἰς εὐρύτερον χῶρον, θὰ ἀποδειχθῇ ἀκόμη, ἐπὶ πλέον, ὅτι ὅλη ἡ προσπάθεια, ἡ ὁποία καταβάλλεται διὰ νὰ ἀνδρωθῇ κατὰ ἕνα μέρος, ὄχι καθολικῶς, ἡ βιομηχανία, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ εἶναι συναγωνιστικὴ ἐντὸς τῶν πλαισίων τῆς Εὐρωπαϊκῆς ἀγορᾶς, θὰ ἀποβῇ εἰς τὴν πρᾶξιν ἀνέφικτος, ὡς μόνη καὶ ἀποκλειστικὴ ἐπιδίωξις τῆς λεγομένης ἐκβιομηχανίσεως τῆς χώρας. Διότι δὲν πρόκειται μόνον, κύριοι, νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ χάσμα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει μεταξὺ ὡρισμένων κλάδων βιομηχανικῶν καὶ τῆς βιομηχανίας τῆς κοινῆς ἀγορᾶς. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν πάντοτε, εἰς ποῖον σημεῖον θὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὸ τέρμα τοῦ δρόμου, μετὰ 10 ἢ 15 ἔτη. Ἠξεύρετε πόσον ὑπερέχει καὶ πόσα ἐφόδια ἔχουν, ἰδιὰ νὰ προηγηθοῦν τοῦ δρόμου. Συνεπῶς, τὸ θέμα τῆς βιομηχανικῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς, πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον ἐκτελέσεως καὶ τολμηρᾶς συλλήψεως, ἐντελῶς νέας. Ἀναμένω τὴν συζήτησιν περὶ τῆς κοινῆς ἀγορᾶς καὶ τὴν σύμβασιν ἐγκαταστάσεων, διὰ νὰ ἴδω ἐὰν ἡ Κυβέρνησις συνέλαβε τὸ ἔργον, ὡς ἔδει νὰ τὸ ἔχῃ συλλάβει, καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι ἐγὼ θὰ τὸ ἐπιδοκιμάσω καὶ θὰ τὸ χειροκροτήσω. Κύριοι βουλευταί, τὸ μέγα θέμα τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας εἶναι ἡ ἀνεργία καὶ ἡ ὑποαπασχόλησις καὶ αἱ ἐξαγωγαί. Εἰς τὰ σημεῖα αὐτά, εἴμεθα εἰς τὴν ἀφετηρίαν καὶ ἐδῶ κρούω τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου. Εἶμαι ἕτοιμος νὰ μὴ συζητήσω τοὺς ἀριθμοὺς μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, οὔτε καὶ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον τοὺς παρουσιάζει, ἀλλὰ θὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν σημείων, διότι αὐτὰ τὰ δύο βασικὰ σημεῖα εἶναι δυνατὸν νὰ κλονίσουν πρόρριζα τὴν οἰκονομίαν καὶ νὰ προκαλέσουν πληγὰς ἀνεπουλώτους, ὁπότε δὲν γνωρίζω τί θὰ συμβῇ εἰς τὸ μέλλον. Τὸ σημαντικώτερόν μας ἐξαγωγικὸν προϊὸν ὁ καπνὸς — ἐμνημονεύθησαν πολλὰ προηγουμένως καὶ ἐλησμονήθη ὁ καπνὸς— ἔχει περιέλθει εἰς ἕνα σημεῖον πάλιν, ἀπολύτως ὄχι τραγικόν, ἀλλὰ ἐπικίνδυνον. Ὅταν ἐπεσκέφθην τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν ὡς ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὑπῆρξα ὁ πρῶτος ὑπουργός, ὁ ὁποῖος συνωμίλησα μὲ τοὺς ἁρμοδίους Ἄγγλους καὶ δὲν ὡμίλησα περὶ καπνοῦ. Μὲ ἠρώτησαν, θὰ ὁμιλήσωμεν περὶ καπνοῦ; Τοὺς εἶπον ὄχι, εἶναι περιττόν. Δὲν ἀντιμετωπίζει ἡ χώρα πρόβλημα καπνοῦ καὶ δὲν ἀντιμετώπιζε. Τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1954, τὰ συνολικὰ ἀποθέματα καπνοῦ, τὰ ὁποῖα διέθετεν ἡ χώρα, ἦσαν σχεδὸν κάτω τῶν ὁρίων ἀσφαλείας. Δηλαδὴ αἱ Κρατικαὶ Ἀποθῆκαι καὶ ἡ Α.Τ.Ε. εἶχον 2.970 τόννους καὶ τὸ ἐμπόριον καὶ ἡ παραγωγὴ 1.685 τόννους, δηλαδὴ σύνολον 4.655 τόννους. Τὴν 31ην Ὀκτωβρίου 1958, κατὰ τοὺς ἰδικούς μου ἀριθμοὺς —ἐλπίζω νὰ εἶναι ἀκριβεῖς— τὰ συνολικὰ ἀποθέματα ἀνήρχοντο εἰς χεῖρας μὲν τοῦ Κράτους ἐσοδείας 1957 καὶ παλαιότερον εἰς 14.360 τόννους, εἰς χεῖρας τοῦ καπνεμπορίου, ἐσοδείας 1957 καὶ παλαιοτέρων, εἰς 8.000 τόννους καὶ εἰς χεῖρας τῶν καπνοπαραγωγῶν, ἐσοδείας 1958, 6.650 τόννοι καὶ εἰς χεῖρας τοῦ Κράτους, ἐσοδείας 1958, 5.600 τόννοι, σύνολον 34.610 τόννοι, χωρὶς νὰ ὑπολογισθοῦν τὰ ἀποθέματα, ποὺ θὰ ἀπομείνουν εἰς χεῖρας τοῦ καπνεμπορίου ἀπὸ τὴν ἐσοδείαν τοῦ 1958. Τὸ πρόβλημα πράγματι εἶναι τραγικόν. Ἐὰν εἶχον νὰ κάμω παρατήρησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, εἶναι ὅτι δύναται νὰ παραθέτῃ οἱουσδήποτε ἀριθμοὺς καὶ νὰ τοὺς χρησιμοποιῇ ὅπως θέλει, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ παραλείψῃ νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι τὸ σημαντικώτερον, ἂν ὄχι τὸ βασικώτερον ἀγροτικὸν προϊόν, ὁ καπνός, ἔχει περιέλθει εἰς τὴν δεινὴν αὐτὴν θέσιν. Καὶ δὲν εἶναι μόνον ὁ καπνός, ἀπὸ ἀπόψεως ἐξαγωγικῶν προϊόντων. Οἱ ἄλλοι συνάδελφοι ὡμίλησαν προηγουμένως καὶ ἀνέφερον διὰ τὴν αὔξησιν τῶν καταθέσεων, ἐν σχέσει μὲ τὴν αὔξησιν τῶν πιστώσεων ποὺ δὲν ἠκολούθησαν τὴν αὐτὴν κλίμακα καὶ τὴν αὔξησιν τοῦ τραπεζιτικοῦ κόστους, ποὺ λιμνάζουν τὰ χρήματα. Δὲν θὰ ὁμιλήσω, ἐπίσης, οὔτε διὰ τὴν μεγάλην μείωσιν τῆς μεταλλευτικῆς παραγωγῆς, ἡ ὁποία φθάνει εἰς κολοσσιαῖα ποσά, ἀλλὰ θὰ ἐπισημάνω τὸν βασικὸν κίνδυνον. Ἀπωλέσθη ὁ παράγων χρόνος καὶ εἰς τὰς ἐπενδύσεις, διότι ὡς ἐγένοντο αἱ ἐπενδύσεις, ἢ ἐγένοντο ἢ δὲν ἐγένοντο κατὰ προτεραιότητα ἐπαρκοῦς ἐκτιμήσεως, ἢ ἐγένοντο μὲ ἀνυπολόγιστον καθυστέρησιν, ἢ ἐγένοντο μὲ ἀφάνταστον ἐπιβάρυνσιν καὶ τοῦ κόστους καὶ τοῦ χρόνου ἀποδόσεως. Ἀποτέλεσμα ὅλων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι σημαντικώτατα διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, δὲν ἔχει σημασίαν νὰ καλύπτωμεν τὸ προϋπολογισθὲν πρόγραμμα τὴν τελευταίαν στιγμήν, ὅπως–ὅπως. Δὲν ἀρνοῦμαι τὴν πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἦτο αὐτόχρημα ἀστεῖον νὰ δεχθῇ κανείς, ὅτι ὑπάρχει μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δὲν ἔχει αὐτοπεποίθησιν. Ἀλλὰ λέγω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ τόσην καθυστέρησιν νὰ φθάνωμεν εἰς τὸν σκοπόν. Καὶ ὅταν, ἐξ ἄλλου, ἀντιμετωπίζωνται αὐτὰ τὰ προβλήματα τῶν ἐξαγωγικῶν μας προϊόντων διὰ συγκεντρώσεων καὶ δὲν ἀντιμετωπίζονται ὀργανικῶς, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἀνησυχῶ. Ἐδῶ ἀκριβῶς ἔγκειται καὶ τὸ ἐπιτακτικὸν αἴτημα. Καὶ αἴτημα τῆς δημιουργίας νέων ἀγορῶν. Καὶ ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ μὲ διαδεχθοῦν εἰς τὸ βῆμα, θὰ εἶναι καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου, θὰ ἤθελον νὰ τὸν προλάβω καὶ νὰ δώσω ὡρισμένας πληροφορίας εἰς τὸ Σῶμα, ὥστε βάσει αὐτῶν νὰ κάμῃ καὶ τὴν ἀπάντησίν του, ὅσον ἀφορᾷ εἰδικῶς τὰς Ἀνατολικὰς Ἀγοράς. Ἐπανειλημμένως, κύριοι συνάδελφοι, ἐθίγη τὸ ζήτημα τῶν ἀνατολικῶν ἀγορῶν. Ἐπειδὴ ἐγὼ εὑρέθην εἰς τὴν Μόσχαν καὶ συνεζήτησα μὲ τὸν κ. Μικογιάν, ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν, θεωρῶ σκόπιμον νὰ ἐπαναλάβω ὅσα εἶπον, διότι ἐπανειλημμένως ἐγένοντο συζητήσεις, ὅτι εἶπον πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶπον οὔτε δημοσίᾳ, οὔτε ἰδιαιτέρως. Ὅπως ἀνεγράφη, ἀκριβῶς, εἰς τὸ δημοσίευμά μου εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἐλευθερία» τὴν 10ην Μαΐου 1959, σχετικῶς μὲ τὰς συνομιλίας μου μὲ τὸν Μικογιάν, εἶπον τὰ ἑξῆς: «Τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν θεμάτων, τὴν ἔφερα ἐγώ. Πράγματι, εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κ. Μικογιὰν νὰ ἀκούσω τὰς ἀπόψεις του ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν σχέσεων τῶν δύο χωρῶν». Ὁ κ. Μικογιὰν ἀνεγνώρισεν, ὅτι ἐπὶ τοῦ τομέως τῶν ἐμπορικῶν συναλλαγῶν ἔχει ἐπιτευχθῆ κἄποια πρόοδος, ἐν σχέσει μὲ τὸ παρελθόν. «Ἀλλὰ ἡ περαιτέρω ἀνάπτυξις, ἐτόνισε, δυσχεραίνεται καὶ προσκρούει εἰς τὸν βραδὺν ρυθμὸν ἀπορροφήσεως σοβιετικῶν προϊόντων. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν δολλάρια, πληρώνομεν μὲ τὰ προϊόντα μας. Ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ἀγοράζομεν καπνά, ἑσπεριδοειδῆ καὶ ἄλλα κυρίως γεωργικὰ εἴδη, τὰ ὁποῖα βεβαίως δὲν εἶναι εἴδη στρατηγικῆς σημασίας». Καὶ συνεπέρανε: «Ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις εἶναι πάντως ἑτοίμη νὰ ἀναπτύξῃ τὰς ἐμπορικὰς σχέσεις, πρὸς ἀμοιβαῖον συμφέρον». Παρετήρησεν, ὅμως, ὅτι προκειμένου περὶ ἀγορῶν καπνῶν, οἱ Ἕλληνες πρέπει νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψιν των, ὅτι ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις ἔχει τὴν ἰδικήν της παραγωγήν. Ἀπαντῶν πρὸς τὸν κ. Μικογιάν, τοῦ ὑπενθύμισα ὅτι ἡ πρώτη ἐμπορικὴ σύμβασις μὲ τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν ἔγινεν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου, ὡς ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, τὸ 1953, καθὼς καὶ αἱ περισσότεραι συμβάσεις μὲ τὰς ἄλλας χώρας τοῦ ἀνατολικοῦ συνασπισμοῦ, μὲ ἁρμόδιον τὸν συνεργάτην μου κ. Καψάλην. Ἐτόνισα τὴν χαράν μου ἀπὸ τὴν διαπίστωσιν τῆς ἐπιτευχθείσης ποιᾶς τινος προόδου καὶ ἰδίως ὅτι εἶναι κοινὴ πλέον ἡ ἀντίληψις εἰς τὴν Ἑλλάδα περὶ τῆς σημασίας, τὴν ὁποίαν ἔχουν αἱ ἐμπορικαί μας συναλλαγαὶ μὲ τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν. Καὶ ὅτι εἶναι ἰδιαιτέρως ἱκανοποιητικόν, ὅτι ὁ κ. Μικογιὰν ἐπιθυμεῖ τὴν προώθησιν αὐτῶν τῶν σχέσεων, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀξίαν δι’ ἀμφοτέρας τὰς χώρας, ἀλλ’ ἀσφαλῶς σήμερον πολὺ μεγαλυτέραν ἰδιὰ τὴν Ἑλλάδα. Διηυκρίνησα, ὅτι δὲν ἦτο ἡ πρόθεσίς μου νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ νὰ ἐξηγήσω τὰς σημερινὰς δυσχερείας ποὺ παρουσιάζει τὸ κλῆριγκ, παρὰ τὴν ἀπὸ ἑλληνικῆς πλευρᾶς καταβαλλομένην προσπάθειαν, διὰ μεγαλυτέραν ἤδη ἀπορρόφησιν σοβιετικῶν προϊόντων. Ἐνδεικτικῶς ἐμνημόνευσα ὡρισμένας δυσκολίας καθαρῶς τεχνικοῦ χαρακτῆρος, ὅπως τὸν ἐποχιακὸν χαρακτῆρα τῶν ἑλληνικῶν προϊόντων ἢ τὴν μὴ ἐπαρκῆ ἐξοικείωσιν τῆς ἑλληνικῆς ἀγορᾶς μὲ τὰ σοβιετικὰ προϊόντα καὶ συστήματα, ἀλλὰ περιωρίσθην εἰς τὴν γενικὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ζητήματος καὶ ἐπέμενα νὰ ἐρευνηθῇ, ἂν λόγοι γενικωτέρας σκοπιμότητος θὰ ἐδικαιολόγουν ὡρισμένας παρεκκλίσεις. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, ὑπέβαλα τὰ κάτωθι συγκεκριμένα ἐρωτήματα: —«Δεδομένου ὅτι θὰ ἀπαιτηθῇ χρονικὸν διάστημα διὰ νὰ παρακαμφθοῦν αἱ ὑφιστάμεναι δυσχέρειαι, θὰ ἦτο διατεθειμένη ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις νὰ δεχθῇ δι’ ἕνα ποσοστὸν 20% καὶ ἀναλόγως τοῦ ὕψους τῶν ἑκατέρωθεν συναλλαγῶν, νὰ τακτοποιῆται δι’ ἄλλου συναλλαγματικοῦ τρόπου καὶ ὄχι μέσῳ κλῆριγκ;». Ἐπηκολούθησε, περαιτέρω, διαλογικὴ συζήτησις καὶ τελικῶς, ὁ κ. Μικογιὰν ἀπήντησεν, ὅτι «τὰ πάντα ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὰς φιλικὰς σχέσεις». Ἀφορμὴν λαμβάνων ἀπὸ τὰ ὅσα διημείφθησαν κατὰ τὴν συνέντευξίν μου μὲ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Τύπου, νομίζω χρήσιμον νὰ διευκρινήσω καὶ πάλιν, ὅτι τὴν πρωτοβουλίαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν τὴν εἶχον ἐγώ, πρᾶγμα ποὺ ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν ὑπῆρξε πρόθεσις συνδέσεως τῆς ἀναπτύξεως τῶν οἰκονομικῶν σχέσεων μὲ πολιτικὰ ἀνταλλάγματα. Τὴν δὲ προϋπόθεσιν τῶν φιλικῶν σχέσεων, τὴν συνέδεσεν ὁ κ. Μικογιὰν μόνον μὲ τὰς προσθέτους παραχωρήσεις, τὰς ὁποίας ἐγὼ τοῦ ἐζήτησα. Ἐπιθυμῶ ἀκόμη νὰ διευκρινήσω, ὅτι ὡς κατ’ ἐπανάληψιν ἐτόνισα, οὔτε πρόθεσιν, οὔτε ἁρμοδιότητα εἶχον νὰ διαπραγματευθῶ. Ἦτο συνεπῶς φυσικόν, νὰ περιορισθῶ εἰς γενικότητας. Ἤδη, ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει, ὅτι ἡ Σοβιετικὴ Κυβέρνησις, ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις, θὰ ἦτο διατεθειμένη νὰ προβῇ εἰς παρεκκλίσεις τινάς. Ποῖαι θὰ ἦσαν αὗται ἢ ὁ τρόπος τῆς ἐφαρμογῆς των, ἐναπόκειται πλέον εἰς τοὺς μέλλοντας νὰ διαπραγματευθοῦν. Περαιτέρω ἐπροχώρησα εἰς ἄλλο ἐρώτημα. —«Θὰ ἦτο διατεθειμένη ἡ Σοβιετικὴ Κυβέρνησις νὰ συμβληθῇ μὲ ἰδιωτικὸν ὅμιλον ἢ ἐπιχείρησιν, πρὸς ἐγκατάστασιν σημαντικῆς βιομηχανίας, ὡς λ. χ. παραγωγῆς ἀλουμινίου, μὲ συναγωνιστικοὺς ὅρους τιμῶν, ἐπιτοκίου καὶ μακροτέρου χρόνου ἐξοφλήσεως, δεχομένη ταυτοχρόνως εἰς ἀπόσβεσιν τοιούτων πιστώσεων, εἴτε προϊόντα τῆς βιομηχανίας ταύτης, εἴτε ἄλλα ἑλληνικὰ προϊόντα;». Καὶ εἰς τὸ ἐρώτημα αὐτό, ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Μικογιὰν ἦτο καταφατική, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τῶν καλῶν σχέσεων. Μοῦ προσέθεσε μάλιστα, ὅτι καὶ εἰς ἄλλας χώρας συνεβλήθησαν μὲ ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις. Καὶ εἰς τὴν Τουρκίαν. Τὸ τελευταῖον, προσθέτω, εἶναι ἰδιαιτέρως ἐνδιαφέρον, διότι ἀποδεικνύει ὅτι τοιοῦτος τρόπος συναλλαγῆς ἔχει ἤδη τύχει ἀλλαχοῦ ἐφαρμογῆς καὶ δὲν ἀναφέρεται εἰς στενωτέραν ἑρμηνείαν τοῦ ὅρου «καλαὶ σχέσεις», ἐφ’ ὅσον διὰ τὸν ἐπιθυμοῦντα τυχὸν νὰ διαπραγματευθῇ, θὰ ὑπάρχῃ τὸ στοιχεῖον συγκρίσεως μὲ τὴν Τουρκίαν, ἔστω καὶ ἂν ἐκεῖ πρόκειται περὶ ὄχι, καθὼς τοὐλάχιστον γνωρίζω, σημαντικῶν ἐπενδύσεων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, καὶ ἡ δυνατότης αὐτὴ ἀποτελεῖ διὰ τὰ ἑλληνικὰ δεδομένα τί τὸ νέον, ἄξιον, νομίζω, ἐπιμελεστέρας διερευνήσεως. Αὐτὰ εἶναι, νομίζω, πάρα πολὺ ἐνδιαφέροντα, κύριοι, διότι πράγματι, ὅπως εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸ ἐρώτημα, ἐὰν ἐγένετο πρότασις ἀγορᾶς ἑλληνικῶν προϊόντων 100 ἑκατ. δολλαρίων, τοιαύτη πρότασις δὲν ὑπῆρχεν. Ἐνῷ, ὅμως, δὲν ὑπῆρχε τοιαύτη πρότασις, ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου προέβη εἰς διαφόρους δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐνδιαφέρουσαι καὶ ἐπὶ τῶν δηλώσεων αὐτῶν ὑπάρχουν ὡρισμένα σχόλια, τὰ ὁποῖα ἀνέγνωσα εἰς τὴν «Καθημερινήν». Ἤδη, ἀπὸ ὅσα σᾶς ἀνέγνωσα, τὸ φυσικὸν συμπέρασμα εἶναι, ὅτι ἡ ἐνδεχομένη βελτίωσις τῶν συναλλαγῶν μας μὲ τὴν Ρωσίαν, ὑπὸ συνθήκας ἰδιαιτέρως διευκολυντικὰς δι’ ἡμᾶς, εἶναι δυνατὴ ἐν τῷ πλαισίῳ τῶν φιλικῶν σχέσεων τῶν δύο χωρῶν. Καὶ ὅταν λέγω φιλικὰς σχέσεις, δὲν ἐννοῶ πολιτικὰς σχέσεις, διότι ἡ πολιτικὴ σχέσις σημαίνει πολιτικὴν δέσμευσιν, ἡ ὁποία ἀπορρίπτεται ἀπὸ πάντας καὶ φυσικὰ καὶ ἀπὸ ἐμέ. Ἐάν, ὅμως, ἡ ἔννοια τῶν φιλικῶν σχέσεων, ὅπως ἐγὼ βαθύτατα πιστεύω, δὲν εἶχε τὴν ἔννοιαν αὐτήν, ἀλλὰ ὅσα ὑπέμνησα εἰς τὴν ἀρχήν, ὅταν ὁμιλοῦσα περὶ πρωτοβουλίας καὶ ἀποφυγῶν προκλητικῶν ἐνεργειῶν, ὡς προκλητικὴ ἐνέργεια ἦτο, λ.χ., ὅταν εἰς κάποια γυμνάσια ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὁμιλῶν περὶ τῆς Βουλγαρίας, εἶπεν ὅτι ὄπισθεν τῆς Βουλγαρίας κρύπτεται μία μονίμως ἐχθρικὴ χώρα ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος. Αὐτὸ ἀποτελεῖ προκλητικὴν δήλωσιν, ἡ ὁποία ἠμποροῦσε νὰ ἀποφευχθῇ. Ἡ Ρωσία δὲν εἶναι ἁπλῶς μεγάλη δύναμις. Εἶναι μία ἐκ τῶν δύο μεγάλων Δυνάμεων. Καὶ ὅπως ἐπὶ μίαν 80ετίαν ἡ Ἑλληνικὴ πολιτικὴ ἐκυριαρχεῖτο ἀπὸ τὸ δόγμα τῆς κυριαρχίας τῶν θαλασσῶν καὶ συνεπῶς ὑπηκούομεν εἰς ὅ,τι ἔλεγεν ἡ Μ. Βρεταννία, ἔτσι καὶ σήμερον ἡ Ρωσία εἶναι μία πραγματικότης, τὴν ὁποίαν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὴν ἀγνοοῦμεν καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὴν προκαλοῦμεν μὲ τοιαύτας δηλώσεις.

§167Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Δὲν νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις, καθ’ ἣν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις προέβη εἰς προκλητικὰς ἐνεργείας ἐναντίον τῆς Ρωσίας. Δὲν θὰ πρέπει νὰ λησμονῆτε, ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, ἐπισκεφθεὶς τὴν Ἀλβανίαν, προέβη εἰς ἐκδηλώσεις ὄχι προκλητικάς, ἀλλὰ ἀπειλητικὰς διὰ τὴν Ἑλλάδα. Πρέπει νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλὴν καὶ ὑμᾶς προσωπικῶς, ὅτι ὁσάκις παρέστη ἀνάγκη νὰ ἀντιδράσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀντέδρασεν εἰς σαφεῖς προκλήσεις καὶ ἀντέδρασε διότι αὐτὸ ἐπέβαλεν ἡ ἐθνικὴ ἀξιοπρέπεια. Συνεπῶς, δὲν ὑπῆρξε ποτὲ ἀπὸ ἑλληνικῆς πλευρᾶς προκλητικότης, διότι, ὅπως ἐδηλώσαμεν κάποτε, ἔχομεν σαφῆ ἀντίληψιν καὶ γνῶσιν καὶ τῆς δυνάμεως τῆς Ρωσίας καὶ τῆς σημασίας τοῦ ρόλου της εἰς τὴν παγκόσμιον πολιτικήν, ἡ ὁποία ἔχει τὰς ἐπιπτώσεις της καὶ ἐπὶ τῆς Ἑλλάδος. Θὰ ἦτο μωρία ἀπὸ μέρους μας, νὰ προκαλοῦμεν τὴν Ρωσίαν, ἀλλὰ θὰ ἦτο καὶ δειλία καὶ ἀναξιοπρέπεια, ὅταν προκαλούμεθα διὰ σαφῶν παρεμβάσεων νὰ μὴ ἀντιδρῶμεν. Θὰ ἐπεθύμουν ἐπ’ αὐτοῦ νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν: Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συζητήσωμεν μόνον περὶ τῶν σχέσεων τῶν δύο Κρατῶν, δηλ. διακυβερνητικῶν σχέσεων, δὲν θὰ ὑπῆρχε ποτὲ καμμία περίπτωσις, καμμία ἀφορμή, ὥστε αἱ σχέσεις αὐταὶ νὰ μὴ εἶναι καθ’ ὅλα ὁμαλαί. Ἀλλὰ γνωρίζετε, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχει κομμουνισμός, ὁ ὁποῖος ἐκμεταλλευόμενος πᾶσαν ρωσικὴν προσπάθειαν, ἀντὶ νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν ὁμαλὴν ἐξέλιξιν τῶν σχέσεων τῶν δύο χωρῶν, ἀντιθέτως ἀποτελεῖ ἐμπόδιον. Θὰ παρεκάλουν αὐτὸ τὸ τελευταῖον νὰ τὸ προσέξετε καὶ νὰ τὸ ἐκτιμήσετε ἐπαρκῶς, ὅταν συζητῆτε περὶ διαμορφώσεως φιλικῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν δύο χωρῶν, ὅτι δηλαδὴ τὸ Κ.Κ.Ε. διὰ τῆς δράσεώς του ὄχι μόνον δὲν διευκολύνει τὴν ὁμαλὴν αὐτὴν ἐξέλιξιν, ἀλλὰ τὴν καθιστᾷ ἄκρως δυσχερῆ. Ὑπάρχουν καὶ μερικοὶ ἐκεῖθεν τοῦ παραπετάσματος, οἱ ὁποῖοι ἀποβλέπουν εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ Κ.Κ.Ε., δημιουργοῦντες τὴν ἀνάγκην τῶν ἑλληνικῶν ἀντιδράσεων. Συνεπῶς, ἀπὸ ἑλληνικῆς πλευρᾶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναφερθῇ οὔτε μία περίπτωσις προκλήσεως. Ὑπάρχουν περιπτώσεις ἀντιδράσεως ἐναντίον προκλήσεων.

§168Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἔγιναν ὅσα ἔγιναν διαβήματα τοῦ κ. Χρουστσώφ, ἡ Κυβέρνησις ἀπήντησε καὶ δι’ ἀνακοινώσεώς της καὶ διὰ δηλώσεών της μὲ ἀξιοπρέπειαν καὶ δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἤθελα νὰ τὴν κατηγορήσω δι’ αὐτό. Οὔτε ἐμνημόνευσα αὐτό. Ἐμνημόνευσα μίαν κατὰ τὴν γνώμην μου προκλητικὴν φράσιν τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἡ ὁποία δὲν εἶχε κανένα λόγον, ἀφοῦ εἶχε προηγηθῆ τὸ ἀνακοινωθὲν τῆς Κυβερνήσεως. Τὰ ἀνέφερα διὰ νὰ τονίσω ἀκριβῶς τὰς ἑκάστοτε δυσκολίας ποὺ γεννῶνται. Ἐξ ἄλλου, δὲν εἶναι ἐπὶ τέλους ἀπόδειξις, ὅταν λέγετε σεῖς ὁ ἴδιος, ὅτι τὰ 9 ἑκατομμύρια δολλάρια ἔφθασαν τὰ 38 ἑκατομμύρια καὶ θὰ γίνουν 45 ἑκατ., ὅτι εἶναι δυνατὴ ἡ βελτίωσις; Τοῦτο σημαίνει, ὅτι εἶναι δυνατὴ ἡ ἀνάπτυξις τῶν ἀγορῶν καὶ περαιτέρω ἢ ἀκριβέστερον ἦτο καὶ πρίν. Καὶ ὅταν ἡμεῖς ὡμιλούσαμεν πρὸ 5ετίας εἴμεθα ἐντὸς τῆς πραγματικότητος, ὅπως θὰ ἀποδείξουν τὰ πράγματα καὶ τὸ ὅριον ποὺ ἔθεσα ἐγὼ ὅτι ἠμπορεῖ νὰ φθάσουν ταχέως εἰς τὰ 100 ἑκατ. δολλάρια αἱ ἀνταλλαγαί μας μὲ τὰς Ἀνατ. χώρας, εἶναι ἐφικτόν, ἀρκεῖ νὰ ἔχωμεν περισσότερον θάρρος εἰς τὸν τρόπον τῶν διαπραγματεύσεων καὶ εἰδικῶς εἰς τὸ θέμα τῶν βιομηχανιῶν. Λέγω, λοιπόν, ὅταν ἔρχεται ἀπὸ τὴν Ρωσίαν ἕνας πολιτικὸς ἀρχηγός, ὁ ὁποῖος προβαίνει εἰς ὡρισμένας δηλώσεις, οὐδείς, ἔστω ὑπουργὸς ἐνδιεφέρθη νὰ μάθῃ τὶ εἰδικώτερον συνεζήτησεν, καὶ λέγει συγκεκριμένως κἄτι, τὸ ὁποῖον εἶναι βαρυσήμαντον καὶ τὸ συνοδεύει αὐτὸ μὲ μίαν φράσιν, «φιλικαὶ σχέσεις», τὸ ὁποῖον σημαίνει θέμα πολιτικῆς ἐρεύνης ὄχι πολιτικῶν σχέσεων, ἀλλὰ θέμα πολιτικῶν διαπραγματεύσεων τί κάμνει ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις; Στέλλει μίαν ἀντιπροσωπείαν νὰ διαπραγματευθῇ, μίαν πολὺ καλὴν ἀντιπροσωπείαν μὲ προϊστάμενον ἕνα πολὺ καλὸν ὑπάλληλον, τὸν ὁποῖον τιμῶ ἐγὼ ὡς ὑπάλληλον, ἀλλὰ ὁ ὁποῖος ἀπέναντί του συναντᾷ ὑπαλλήλους.....

§169Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἡ Ἀντιπροσωπεία αὐτή, ἀφοῦ ἔκαμε τὰς σχετικὰς διαπραγματεύσεις καὶ διεπίστωσεν ὅτι ὑπῆρχεν ἐπιθυμία ἐπισκέψεως τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Ἐμπορίου τῆς Ρωσίας, προσεκάλεσε τὸν ὑπουργὸν τοῦ Ἐμπορίου νὰ ἐπισκεφθῇ τὴν Ἑλλάδα. Ἀπὸ πλευρᾶς τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας, κατόπιν προσωπικῆς μου ἐντολῆς, κατεβλήθη ὄχι μόνον προσπάθεια ἀλλὰ ἐγένοντο καὶ συγκεκριμέναι ὑποδείξεις καὶ προτάσεις διὰ τὴν διεύρυνσιν τῶν ἐμπορικῶν μας σχέσεων, ἀλλὰ διεπιστώθη, ὅτι ἦτο ἀδύνατος αὐτὴ ἡ διεύρυνσις. Εὔχομαι νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι θὰ εἶναι εἰς τὸ μέλλον. Οἱ ἀριθμοὶ πάντως ἀποδεικνύουν, ὅτι ἐγένετο σοβαρὰ καὶ συνεχὴς προσπάθεια διευρύνσεως τῶν συναλλαγῶν μας. Δεύτερον ἡ προσπάθεια αὐτὴ εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνεται μὲ κριτήρια καθαρῶς οἰκονομικὰ καὶ ἐμπορικά. Αὐτὰ ὅμως ἀκριβῶς τὰ κριτήρια εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα περιορίζουν τὴν δυνατότητα τῶν ἐμπορικῶν καὶ οἰκονομικῶν συναλλαγῶν.

§170Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρῶτον ἤκουσα εὐχαρίστως τὴν δήλωσιν, ὅτι προσεκαλέσατε τὸν ὑπουργὸν τοῦ Ἐμπορίου τῆς Ρωσίας, ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ εἴπω, εἶναι ὅτι θὰ ἠμπορούσατε νὰ ἀποστείλετε σεῖς τὸν ὑπουργόν σας, δηλαδὴ ἔχοντα πολιτικὴν ἁρμοδιότητα, καὶ ὄχι ὑπάλληλον, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔκαμε καὶ ἡ Ἰταλία· ὁ ὑπουργὸς τοῦ Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου ἐπῆγεν ὁ ἴδιος. Τὸ ἔκαμε πέρυσι καὶ ἡ Ἀγγλία. Ἡμεῖς ἐστείλαμεν ὑπαλλήλους, ἐξαιρετικούς, ἀλλὰ ἔχουν αὐτοὶ ἁρμοδιότητα νὰ χειρισθοῦν θέματα φιλίας; ναὶ ἢ ὄχι;

§171Ν. ΙΝΤΖΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, μοῦ ἐδόθη ἐφέτος ἡ εὐκαιρία κατὰ τὸν Αὔγουστον μῆνα νὰ εὑρίσκωμαι εἰς τὴν Πράγαν. Ἐζητήσαμεν νὰ ἴδωμεν τὸν ὑπουργὸν τοῦ Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου μὲ ἄλλους συναδέλφους, ὁ ὁποῖος μᾶς ἐδέχθη καὶ μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ Τσεχοσλοβακία εἶναι διατεθειμένη νὰ διευρύνῃ τὸν κύκλον τῶν συναλλαγῶν καὶ εἰδικώτερον τῶν προϊόντων τὰ ὁποῖα ἔχει ἀνάγκην, ὅπως τὰ πορτοκάλια, τὰ ἑσπεριδοειδῆ, τὸν καπνὸν κ.λ.π. Μετὰ ἀπὸ τὰς συζητήσεις αὐτὰς ἐθεώρησα σκόπιμον νὰ ἐπισκεφθῶ τὸν Πρεσβευτήν μας. Ὅπως διεπίστωσα, κ. Πρόεδρε, εἰς τὴν Πράγαν, εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς Τσεχοσλοβακίας δὲν ὑπῆρχε Πρεσβευτής, δὲν ὑπῆρχεν ἐμπορικὸς ἀκόλουθος, δὲν ὑπῆρχε σύμβουλος, δὲν ὑπῆρχε γραμματεύς. Ὑπῆρχεν ἕνας ἀξιόλογος γραφεὺς ἀπὸ τὸν Πῦργον, τὸν ὁποῖον εἶχεν διορίσει ὁ κ. Στεφανόπουλος, μὲ ἕνα κλητῆρα. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διευρύνωμεν τὰς συναλλαγάς μας μὲ ἕνα κλητῆρα καὶ μὲ ἕνα γραφέα;

§172Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐπανέρχομαι εἰς τὸ θέμα τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ ὁποῖον ἐμνημόνευσα καὶ ἐγώ, ὅταν συνεζήτησα μὲ τὸν κ. Μικογιάν. Ἀνέφερα ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα καὶ τὰς δυσκολίας τὰς ὁποίας θὰ ἐπικαλῆται ἡ Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου. Καὶ σᾶς λέγω, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν προέκυψαν ὡρισμένα θέματα, ὅτι τὸ γεγονός, ὅτι βαδίζομεν πρὸς βελτίωσιν σημαίνει, ὅτι αἱ δυνατότητες ὑπάρχουν, δεύτερον γεγονός, ὅτι ὑπῆρξαν εἰς τὸ παρελθὸν εὐκαιρίαι, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦσαν εἰς πολὺ μεγαλυτέραν ἔκτασιν νὰ καλύψουν μεγάλα ποσὰ κλῆριγκ. Ἐπὶ πλέον ὅμως, καὶ αὐτὴ ἡ πρόθεσις τῶν βιομηχανιῶν ἰδίως μὲ τὸν τύπον τὸν ὁποῖον παρουσίασεν ὁ ὑποφαινόμενος, δηλαδὴ ὡς ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις καὶ ὄχι ὡς δημοσίας, δὲν βλέπω διατὶ πρέπει νὰ μᾶς ἐμποδίζῃ, ἐὰν ἤρχοντο αὐτοὶ νὰ κάμουν μίαν ἐπιχείρησιν 40–50 ἑκατ. δολλαρίων, τὰ ὁποῖα δέχονται νὰ ἀποδοθοῦν διὰ πωλήσεως ἑλληνικῶν προϊόντων. Διατὶ πρέπει νὰ διστάζωμεν. Τὸ ἀντιλαμβάνομαι, ὅτι μία μονομερὴς σύνδεσις τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας πρὸς μίαν οἱανδήποτε χώραν κατ’ ἐμὲ ἀντενδείκνυται ὅπως πιστεύω εἰς τὴν σύμμετρον ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας καὶ ὄχι μόνον ὑπὲρ τῆς γεωργίας, ἀλλὰ ὑπὲρ ὅλων τῶν κλάδων εἰς τὸν κύκλον τοῦ δυνατοῦ καὶ τοῦ προσαρμοζομένου πρὸς τὴν ἑλληνικὴν πραγματικότητα. Ἀλλὰ τὰ περιθώρια τὰ ρωσικὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς ἐπιβάλλουν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν μὲ περισσότερον θάρρος τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Ὁ ἴδιος ὁ ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου λέγει τὰ ἑξῆς: «Παρὰ τὴν ἰδιαιτέραν προσπάθειάν μας ἡ ἐξαγωγὴ καπνῶν εἰς τὸ σύνολον τῶν Ἀνατ. Χωρῶν καλύπτει τὰ 13,9%, ἐνῷ τὸ ὑπόλοιπον 86,10% ἐξάγεται εἰς τὰς χώρας τῆς Δ. Εὐρώπης καὶ Ἡν. Πολιτείας. Μόνον ἡ Δυτ. Γερμανία τὸ ἔτος 1958 εἰσήγαγεν 20.000 τόννους ἑλληνικῶν καπνῶν, ἔναντι ἀγορᾶς ἐκ μέρους τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως 5.400 τόννων...... ......... (ἀναγινώσκει) ..........». Λέγω, λοιπόν, εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ εἶμαι ἐξ ἐκείνων ὁ ὁποῖος, ὡς εἶναι γνωστόν, κατέβαλλε πολλὰς προσπαθείας διὰ τὴν σύσφιγξιν τῶν σχέσεων μεταξὺ Γερμανίας καὶ Ἑλλάδος. Ἀλλὰ ἐκεῖνον τὸν ἀριθμὸν τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του εἶναι ὁ ἑξῆς: Ὅτι τὰ 20 ἑκατομμύρια κιλὰ τὰ ὁποῖα ἀγοράζει ἡ Γερμανία ἀντιστοιχοῦν εἰς 85 ἑκατομμύρια δολλάρια εἰσαγωγῶν ἐνῷ τὰ 5,5 ἑκατομμύρια ἀπὸ τὴν Ρωσίαν εἰς 17 ἑκατομμύρια εἰσαγωγάς. Φαντασθεῖτε, ἐὰν εἴχομεν τὸ ὕψος τῶν 85 ἑκατομμυρίων καὶ πρὸς τὴν Ρωσίαν.

§173Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου). Κύριε Πρόεδρε, ὅταν θὰ ὁμιλήσω θὰ ἀναπτύξω τὸ θέμα τοῦτο καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ διαλυθοῦν πολλαὶ πλάναι, αἱ ὁποῖαι ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ὑφίστανται. Ἤθελον ὅμως νὰ προσθέσω ἕνα πρᾶγμα. Μάχεσθε αὐτὴν τὴν στιγμὴν κατὰ τοῦ συστήματός σας. Πρέπει ὅμως νὰ γνωρίζετε ὅτι ἀκριβῶς εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἐμπορίου μὲ τὰς Ἀνατ. Χώρας ἀντίθετον εἶναι τὸ σύστημα τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν. Ἐὰν κατωρθώσαμεν νὰ αὐξήσωμεν τὸ ἐμπόριόν μας μὲ τὰς Ἀνατολικὰς Χώρας τοῦτο ἔγινε διότι ἐνοθεύσαμεν κατὰ τὸ δυνατὸν τὸ σύστημα τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν καὶ ἠδυνήθημεν νὰ πειθαναγκάσωμεν τὴν κατανάλωσιν νὰ δεχθῇ προϊόντα ἀνατολικῶν χωρῶν. Κατὰ συνέπειαν ὑποστηρίζετε αὐτὴν τὴν στιγμὴν δύο ἀντίθετα πράγματα. Πρῶτον, τὴν ἐλευθερίαν τῶν εἰσαγωγῶν καὶ δεύτερον τὴν αὔξησιν τῶν ἐμπορικῶν μας συναλλαγῶν μὲ τὰς Ἀνατολ. Χώρας. Αὐτὸ εἶναι τὸ σφάλμα σας.

§174Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ τοῦ Ἐμπορίου, εὐχαριστῶ διὰ τὴν διακοπήν σας. Σᾶς ἀπαντῶ, ὅτι τὸ Κράτος διαθέτει ἀπεράντους δυνατότητας νὰ χειρισθῇ τὸ θέμα τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν. Δὲν εἶναι μόνον ἡ προμήθεια τῶν κρατικῶν παραγγελιῶν, ἀλλὰ καὶ ὁ ἔμμεσος τρόπος ἐξαναγκασμοῦ τῶν παραγγελιῶν. Καὶ αὐτὸ εἰς ἐποχὴν ποὺ εἴχομεν πλήρη ἐλευθερίαν. Ἐπὶ τῆς ἐποχῆς μου συνέβη νὰ τὸ ἐφαρμόσω καὶ ἐὰν ἐρευνήσητε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον σας θὰ ἴδητε, ὅτι συνέβη τὸ θέμα αὐτὸ μετὰ τῆς Σουηδίας καὶ τῆς Φινλανδίας. Βλέπετε, ὅτι μπορεῖ μὲ τὴν ἐλευθερίαν τῶν εἰσαγωγῶν ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς νὰ ἀσκήσῃ πρωτοβουλίαν.

§175Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπουρ. Ἐμπορίου). Μὲ τὴν ἐλευθερίαν τῶν εἰσαγωγῶν, κ. Πρόεδρε, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτύχωμεν διεύρυνσιν τῶν συναλλαγῶν μὲ τὸ Ἀνατολικὸν Μπλόκ. Μόνον μὲ τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν μεταξὺ τοῦ 1957–58 ἠδυνήθημεν νὰ ἔχωμεν αὔξησιν ἐξαγωγῶν 50% πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ πρέπει κανεὶς νὰ μὴ εἶναι ἐνήμερος τοῦ μηχανισμοῦ τοῦ ἐμπορίου διὰ νὰ μὴ ἀντιληφθῇ ποίαν προσπάθειαν κατέβαλεν ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ ἔχῃ αὐτὴν τὴν αὔξησιν. Καὶ κατορθώσαμεν αὐτὸ διότι ἀκριβῶς περιεστείλαμεν ὅσον ἠδυνήθημεν τὰ μειονεκτήματα τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν.

§176Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Καλὰ θὰ κάμετε νὰ μὴ παίρνετε ἀριθμούς. Εἴπατε τὸ 50%. Ἀλλὰ τὸ 50% ἔχει ἀξίαν ἀπὸ ποῦ ἀρχίζει. Αὐτὸ εἶναι ἐὰν εἴπω ἐγὼ ποὺ ἔχω ἕνα βουλευτὴν καὶ πάρω ἄλλον ἕνα, ὅτι ηὔξησα τὴν δύναμίν μου κατὰ 25%. Καὶ πρέπει νὰ εἶμαι ὑπερήφανος. Πόσους χρειάζεται ἡ ΕΡΕ διὰ νὰ αὐξήσῃ τὴν δύναμίν της κατὰ 25%;

§177Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Εἶναι ἡ τελευταία διακοπὴ ποὺ θὰ σᾶς κάμω. Ὑπάρχει πρᾶξις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου διὰ τῆς ὁποίας ἀποκτᾶ τὸ δικαίωμα ὁ ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου νὰ ἐπηρεάζῃ τὰς παραγγελίας τοῦ δημοσίου κατὰ τρόπον ὥστε νὰ τὰς κατευθύνῃ πρὸς τὰ διμερῆ κλῆριγκ. Αὐτὸ ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατέβαλλε ὄχι μόνον ἐπίμονον προσπάθειαν νὰ διευρύνῃ τὰς ἀγορὰς πρὸς τὰς Ἀνατολικὰς Χώρας, ἀλλὰ καὶ προσπάθειαν ἡ ὁποία ἀποτελεῖ καὶ μίαν παρέκκλισιν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν. Τοῦτο ἀποτελεῖ μίαν πρόσθετον ἀπόδειξιν τῆς εἰλικρινοῦς προσπαθείας τὴν ὁποίαν καταβάλλει ἡ Κυβέρνησις, μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῶν ὑφισταμένων δυνατοτήτων διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐμπορικῶν μας συναλλαγῶν μὲ τὰς Ἀνατολικὰς Χώρας.

§178Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀμφισβητῶ τὴν προσπάθειαν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Οὐδενὸς ἀρνοῦμαι τὴν προσπάθειαν. Λέγω ἀφοῦ καταβάλλετε προσπάθειαν νὰ ἐπιτύχητε τὰ 44 ἑκατ. ἐφέτος διατὶ νὰ μὴ τὸ ἐπιτύχητε τοῦτο πέρυσι ὅταν ὑπῆρχεν ἡ περίπτωσις τοῦ πετρελαίου. Ἐπίσης, λέγω, ὅτι ἐὰν παρουσιασθῇ αὔριον ἡ περίπτωσις ἐργοστασίων διατὶ δὲν θὰ θελήσητε νὰ τὰ πάρετε, διὰ νὰ μὴ ἔλθουν Ρῶσοι τεχνικοὶ ἐδῶ;

§179Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Θὰ γίνῃ διαγωνισμός.

§180Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Εἴχαμε καὶ τὸ προηγούμενον τοῦ διαγωνισμοῦ τῆς Πολωνίας.

§181Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι δὲν εἶναι μόνον θέμα κόστους, ἀλλὰ καὶ ποιότητος. Ὅταν ἐγκαθιστᾶτε εἰς μίαν χώραν, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀφετηρίαν τῆς βιομηχανικῆς της ἀναπτύξεως, μονάδας βιομηχανικάς, εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ πιστεύετε, ὅτι κάμνετε τὸ καλύτερον δυνατὸν ἔργον. Δὲν ὑπάρχει προκατάληψις. Ἐὰν ὑπῆρχε προκατάληψις, δὲν θὰ ὑπῆρχε δυνατότης διευρύνσεως τῶν ἐξαγωγῶν εἰς ἣν ἔκτασιν εὑρίσκονται αὗται. Πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι εἰς τοὺς διαγωνισμοὺς διὰ τὰ μεγάλα ἔργα δὲν παρουσιάζεται συμμετοχὴ τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Δὲν ὀφείλεται ἑπομένως, ἡ μὴ διεύρυνσις εἰς προκατάληψιν ἀλλὰ εἰς ἄλλους λόγους, οἱ ὁποῖοι ἀνάγονται εἰς τεχνικὰ καὶ οἰκονομικὰ θέματα.

§182Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Εἰς τὴν Τουρκίαν πῶς γίνεται νὰ παίρνουν ἐργοστάσια ἀπὸ τὴν Ρωσίαν; Διότι αὐτοὶ οἱ Τοῦρκοι εἶναι καταπληκτικοί, κατορθώνουν νὰ παίρνουν ἀπὸ ὅλους. Ἀλλὰ ἂς ἐπανέλθωμεν ἐκεῖ ποὺ μὲ διέκοψεν ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου. Ἐτόνισεν, ὅτι ἐπέτυχε 5.500.000 κιλὰ καπνοῦ ἀπὸ τὴν Ρωσίαν, ἀλλὰ παραπάνω δὲν ἠδύνατο, ἐνῷ ἡ Γερμανία παίρνει 20.000.000 κιλά. Ἀπήντησα, ὅτι τὰ 20 ἑκατ. κιλὰ θὰ συγκριθοῦν μὲ τὰ 85 ἑκατ. ποὺ εἰσάγομεν ἐκ Γερμανίας. Δεύτερον, εἶναι ἕνας ἄλλος ἀριθμὸς ὁ ὁποῖος εἶναι συντριπτικώτατος δυστυχῶς καὶ εἶναι ἐν συνεχείᾳ τῶν ἀνησυχιῶν τὰς ὁποίας ἐξέφρασα διὰ τὸ θέμα τῶν ἐξαγωγῶν καὶ ἰδίᾳ τοῦ καπνοῦ σήμερον. Εἶναι, ὅτι τὸ 1960 αἱ προβλέψεις εἰσαγωγῶν ἐκ Ρωσίας εἶναι 24.000.000 ἐν σχέσει πρὸς τὰ 8.500.000 ἐξαγομένων κιλῶν καπνοῦ. Τοὐλάχιστον θὰ ἐξαχθοῦν τὸ 60, 8.500.000 κιλὰ καπνῶν. Τὸ ἴδιον διάστημα εἰς τὴν Γερμανίαν προβλέπω, ἴσως νὰ διαψευσθῶ, ὅτι δὲν θὰ ὑπερβοῦν αἱ ἐξαγωγαί μας τὰ 14.000.000 κιλὰ καπνῶν. Ἴδετε τοὺς ἀριθμοὺς πῶς πηγαίνουν ἀντίστροφα οἱ δεῖκται. Διότι δὲν εἶναι θέμα νὰ κερδίσωμεν μίαν ἀγορὰν καὶ νὰ χάσωμεν τὴν ἄλλην, ἀλλὰ βλέπομεν, ὅτι ὑπάρχει ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν δυνατότης αὐξήσεως πρὸς τὴν Ρωσίαν καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην τάσις μειώσεως. Ἀλλὰ λέγω αὐτό, διότι ὁ ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου ἠθέλησε νὰ δώσῃ ἐξήγησιν, ὅτι ἐδῶ αἱ ἐξαγωγαὶ εἶναι ἐπαρκεῖς καὶ δὲν πρέπει νὰ γίνῃ προσπάθεια νὰ γίνουν μεγαλύτεραι, ἀφοῦ ἔγινε προσπάθεια νὰ μὴ δυσαρεστήσωμεν τὴν Γερμανίαν, διότι δὲν ἀγοράζει εὐγενῆ καπνὰ καὶ ὑπάρχει φόβος νὰ δημιουργηθῇ πρόβλημα. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν, ὅτι τὰ σφάλματα εἰς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν πληρώνονται, ἀλλὰ πληρώνονται βραδέως καὶ δι’ αὐτὸ δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προβλέπουν ἐπικειμένας καταστροφάς. Εἶμαι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἕτοιμος νὰ δεχθῇ, ὅτι γεγονότα παγκοσμίου ὁλκῆς δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἔχουν καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα συνεπείας. Καὶ πρὸ παντὸς δυνατὸν νὰ μὴ εἶναι ἀδικαιολόγητος ἡ αἰσιοδοξία τοῦ ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ ἀπὸ μιᾶς πλευρᾶς. Ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἄλλης πλευρᾶς, νομίζω, ὅτι ἐφ’ ὅσον καθημερινῶς τὸ πρόβλημα τῶν ἐξαγωγῶν ἀντὶ νὰ ἀντιμετωπισθῇ δημιουργεῖται ὀξύτερον, ἐφ’ ὅσον τὸ πρόβλημα τῆς ἀνεργίας ἀκολουθεῖ τὴν ἰδίαν ὁδόν, δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐκφράσω τὴν βεβαίαν ἀνησυχίαν μου. Τὸ λέγω αὐτὸ μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι καὶ τὴν ὑστάτην ὥραν ἡ Κυβέρνησις θὰ θελήσῃ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ προβλήματα ἐντονώτερον, θαρραλεώτερον καὶ μὲ ἄλλον τρόπον συλλήψεως. Εἰσήλθομεν ἤδη εἰς ἐπικίνδυνον περίοδον. Ἐπιθυμῶ, κύριοι, νὰ ἔλθω εἰς τὸ τέρμα τοῦ λόγου μου. Τὸ ὅτι θὰ καταψηφίσω τὴν Κυβέρνησιν εἶναι αὐτονόητον. Ἐκεῖνο ποὺ θὰ ἐξηγήσω εἶναι διατὶ δὲν ἔθεσα πολιτικὸν ζήτημα τὸ ὁποῖον τίθεται ὄχι μόνον ὅταν ἔχῃ τις τὴν δύναμιν νὰ ρίψῃ τὴν Κυβέρνησιν ἀλλὰ διότι πιστεύει, ὅτι ἕνα σημαντικὸν γεγονὸς ἐπιβάλλει νὰ τεθῇ πολιτικὸν ζήτημα. Θὰ εἴπητε τί ἐκπροσωπεῖτε σεῖς μὲ τὴν δύναμίν σας. Ἐκπροσωπῶ ἓν τμῆμα τῆς κοινῆς γνώμης. Λέγω λοιπόν, ὅτι δὲν ἀρκεῖ νὰ εἴμεθα πεπεισμένοι, περὶ τῆς δυνάμεως τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἀρκεῖ νὰ εἴμεθα πεπεισμένοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀφῆκεν ἀνεκμεταλλεύτους εὐκαιρίας, καὶ ἐχάθη πολύτιμος χρόνος, δὲν ἀρκεῖ, ὅτι ἐμφανίζεται νὰ παίζῃ δευτερεύοντα ρόλον καὶ νὰ ἔχῃ γίνει οὐραγὸς καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν προβλέπονται καλὰ ἀποτελέσματα ἰδιὰ τὴν Ἑλλάδα, δὲν ἀρκοῦν ὅλα αὐτά, διὰ νὰ συντελέσουν εἰς τὸ νὰ πέσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν δὲν εἴμεθα βέβαιοι τοῦ τί θὰ ἐπακολουθήσῃ. Καὶ αὐτὸ τὸ ἔχω κάμει καὶ ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλὴν τὸ 1948, ὁπότε ὑπῆρξα ὁ μόνος ποὺ διεφώνησα καὶ ἐκράτησα τότε τὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν ἤμην βέβαιος διὰ τὴν διαδοχήν. Ὅσον κρισιμώτεραι εἶναι αἱ ὧραι καὶ ὅσον μεγαλύτερα προβλήματα ἀντιμετωπίζει ἡ χώρα, τόσον οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες πρέπει νὰ ἔχουν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ βλέπουν καὶ τὴν διαδοχήν. Τὸ παρελθὸν εἶναι πολὺ διδακτικόν. Τὸ 1958 διεπράχθη βαρὺ σφάλμα καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔπεσε. Ἡ Κυβέρνησις ἂν δὲν ἔπιπτε τότε, δὲν θὰ ὑπῆρχε σήμερον. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξῆλθεν ἐνισχυμένος τότε, διότι ἀντέδρασε καλῶς. Τὸ εἶπον, ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀπευθυνθῶ πρὸς ὑμᾶς τὴν ἑπομένην τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τοῦ 1958. Εἰς τοὺς πολιτικοὺς ἀγῶνας χρειάζεται καὶ ὑπομονή. Ὁσονδήποτε καὶ ἂν πιστεύωμεν, ὅτι ἔχομεν τὸ δίκαιον μαζί μας πρέπει νὰ πείσωμεν τὸν λαόν, ὅτι εἴμεθα οἱ ἱκανώτεροι νὰ διαδεχθῶμεν τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ὅταν ἡμεῖς ἔλθωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν θὰ δώσωμεν προοδευτικὴν Κυβέρνησιν, πλέον συγχρονισμένην Κυβέρνησιν τοῦ 1960, καὶ ὄχι Κυβέρνησιν τοῦ 1952 ἢ τοῦ 1942. Τοὐλάχιστον ἐγὼ εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πάσχει ἐκ τῶν ἔνδον. Δὲν εἶναι ἱκανὴ νὰ συλλάβῃ τὰ προβλήματα ποὺ θὰ ἀντιμετωπίσωμεν, δὲν ἔχει τὸ ἱκανὸν ἐπιτελεῖον τὸ ὁποῖον ἦτο ἀπαραίτητον εἰς τοιαύτας κρισίμους στιγμάς. Ἀλλὰ θὰ εἴπητε διατὶ δὲν πίπτει. Διότι τὴν κρίσιμον ὥραν ξένοι παράγοντες τὴν βοηθοῦν. Ποῖοι εἶναι οἱ ξένοι; Μὴ τρομάζετε. Εἴμεθα ἡμεῖς οἱ ἀντιπολιτευόμενοι. Μάλιστα, ἡμεῖς. Ὅπως τὸ ἀπέδειξεν ἡ ἀντιπολίτευσις πέρυσιν. Δὲν ἔχει σημασίαν ἐὰν δὲν ἦτο ὅλη, ὑπῆρχον βέβαια καὶ ἐξαιρέσεις. Ὑπάρχει πράγματι πολιτικὸν πρόβλημα σπουδαῖον. Τὸ πολιτικὸν πρόβλημα δὲν εἶναι τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι Κυβέρνησις μειοψηφίας καὶ ὄχι πλειοψηφίας. Δὲν ἐννοῶ βεβαίως τὸ ποσοστὸν 40 ἢ 41% ἀλλὰ τὸ αἴσθημα τοῦ λαοῦ τὸ ὁποῖον τὴν καταβιβάζει εἰς Κυβέρνησιν μειοψηφίας. Αὐτὸ δὲν σημαίνει, ὅτι κἄθε χρόνον ἠμπορεῖ νὰ ἔχωμεν ἐκλογάς. Ἠμπορεῖ κἄθε τρία χρόνια. Χρειάζεται ὅμως προηγουμένως νὰ προετοιμασθῇ ἡ διάδοχος κατάστασις καὶ πρέπει νὰ εἴμεθα προητοιμασμένοι διὰ τὴν ὁμαλὴν διαδοχήν. Ἐν τῷ μεταξὺ νομίζω, ὅτι τὸ καθῆκον τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡμεῖς καὶ εἰς αὐτὸ συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Βενιζέλον, δὲν εἶναι νὰ ἑτοιμασθῶμεν δι’ ἐκλογὰς ἀλλὰ δι’ ἐκλογικὸν σύστημα καὶ μάλιστα ὅσον μακρότερον εἴμεθα ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τόσον τὸ καλύτερον. Θὰ πρέπει ὅμως νὰ προσέξωμεν αὐτὴν τὴν φορὰν νὰ κάμωμεν ἐκλογικὸν σύστημα ὄχι εἰς τὰ μέτρα μας ἀλλὰ καθαρόν, ἀδιάβλητον ἔντιμον. Οἱ ὑπαίτιοι διὰ τὸ ἐφαρμοσθὲν ἐκλογικὸν σύστημα τῆς ἀντιπολιτεύσεως τὸ ἐπλήρωσαν. Δὲν διέλυσαν μόνον τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀλλὰ ὁλόκληρον τὴν ἐθνικὴν ἀντιπολίτευσιν.

§183Ν. ΙΝΤΖΕΣ. Τὸ ἐμείωσαν, κ. Πρόεδρε, δὲν τὸ διέλυσαν.

§184Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δέχομαι τὴν διόρθωσιν, ἀλλὰ πάντως ἔναντι τῆς πραγματικότητος εἶναι σχεδὸν διάλυσις. Ἄλλως τε δὲν θεωρῶ ὑπεύθυνον τὸν Ἀρχηγόν σας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν πρέπει τὰ σφάλματα ἐκεῖνα νὰ ἐπαναληφθοῦν καὶ ὅταν λέγω ἕνα ἔντιμον ἐκλογικὸν σύστημα, λέγω ἕνα σύστημα γνωστόν. Δὲν ἐννοῶ τὸ σύστημα μὲ τὴν στενὴν ἢ μὲ τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν ἢ μὲ τὴν στενοευρεῖαν, διότι καὶ αὐτὴ ὑπῆρξεν ἢ τὸ ἁπλοῦν ἀναλογικὸν ὅπως ἐγὼ πιστεύω ἢ τὸ ἐνισχυμένον. Θὰ ἦτο προσφορὰ ἐθνικὴ ἐὰν ἀκριβῶς ὄχι ἐν ὄψει ἐκλογῶν ἀλλ’ ἐν ὄψει μὴ ἐκλογῶν προετοιμαζόμεθα. Ὅπως ἐπίσης θὰ εἶναι προσφορὰ ἐθνικὴ ἐὰν ὅλοι ἔκαμον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἑτοιμάζομαι νὰ κάμω ἐγώ. Νὰ ἐξέλθω εἰς τὸν Λαὸν καὶ νὰ τὸν πείσω, ὅτι εἶμαι ἱκανὸς νὰ μετάσχω εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς Χώρας. Δὲν πρόκειται νὰ κάμω προσωπικοὺς ἀγῶνας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιαφέρει εἶναι νὰ ἔλθω ἐγὼ ὄχι ἁπλῶς διὰ νὰ κυβερνήσω, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐφαρμόσω τὸ πρόγραμμά μου διότι πιστεύω, ὅτι δι’ αὐτοῦ θὰ σωθῇ ὁ τόπος. Θὰ ἔλθω μόνον διὰ τοῦ Λαοῦ καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ πείσω τὸν λαὸν ὅτι καὶ ἐκλογαὶ θὰ γίνουν καὶ θὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν ἐξουσίαν ὑπὸ οἱασδήποτε ἀντιδράσεις διότι γνωρίζω νὰ μάχωμαι. Εἶχον τὴν εἰλικρίνειαν νὰ εἴπω τί πιστεύω καὶ ὅτι εἶμαι ἀντίθετος εἰς οἱονδήποτε σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ μίαν μεταβατικὴν μορφήν. Δὲν θὰ ἐπιδιώξωμεν ἐκλογὰς χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἑτοίμη ἡ ἐθνικὴ προοδευτικὴ διαδοχή. Θὰ ἀπευθυνθῶμεν πρὸς τὸν Λαόν, θὰ δημιουργήσωμεν τὴν φωνήν τοῦ Λαοῦ καὶ ὅταν τὴν δημιουργήσωμεν δὲν θὰ ἔχωμεν καμμίαν ἀνάγκην. Διότι VOX POPULI VOX DEI. (Χειροκροτήματα).

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κοινωνικοῦ Κόμματος κ. Σ. Στεφανόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§186ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Νὰ διακόψωμεν, κ. Πρόεδρε.

§187Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει μία συμφωνία. Ἡ συζήτησις νὰ μὴ παρατείνεται πέραν τῆς 12ης νυκτερινῆς. Ἤδη, πλησιάζομεν πρὸς τὴν 12ην. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ συμφωνία καὶ νὰ διακόψωμεν, διότι εἰς ἕνα ἡμίωρον δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀναπτύξω τὰς ἀπόψεις μου.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ συνεχίσωμεν τοὐλάχιστον μέχρι τοῦ μεσονυκτίου. Τὸ Προεδρεῖον θὰ σᾶς ἀφήσῃ. Θὰ ὁμιλήσητε ὁσηνδήποτε ὥραν θελήσετε.

§189Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἐφαρμόσῃ τὰ συμπεφωνημένα.

§190ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Νὰ διακόψωμεν.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ Προεδρεῖον δὲν ἔχει κανένα λόγον νὰ ἐπιμείνῃ. Εἰμὴ μόνον διὰ νὰ διευκολύνῃ τοὺς ρήτορας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐγγραφῆ νὰ ὁμιλήσουν.

§192Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μᾶς διευκολύνετε τόσον καλὰ κ. Πρόεδρε, ὥστε φθάνετε μέχρι τῆς παραβιάσεως τῶν συμπεφωνημένων. Καὶ τὸ σπουδαιότερον ἀπὸ ὅλα εἶναι ὅτι ὁ ὑποφαινόμενος εἶναι ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν διάθεσιν εἶχον νὰ θέσουν πολιτικὸν θέμα. Ἐπρόκειτο νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ διαλευκάνωμεν μὲ τὴν Κυβέρνησιν τὰ στοιχεῖα τοῦ οἰκονομικοῦ μας προβλήματος καὶ μὲ μίαν συζήτησιν ἄνετον νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ διαφωτισθῶμεν καὶ ἡμεῖς καὶ νὰ διαφωτίσωμεν καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Δὲν εἴμεθα ἡμεῖς, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐθέσαμεν πολιτικὸν ζήτημα. Κατ’ ἀκολουθίαν σήμερον ὑφιστάμεθα τὰς συνεπείας, χωρὶς ἐν τούτοις νὰ ἔχωμεν τὴν πρόθεσιν νὰ προκαλέσωμεν μίαν ἀναμέτρησιν δυνάμεων, ἡ ὁποία κατ’ ἐμὲ εἶναι ὅλως ἄσκοπος. Ἐάν, ἐπαναλαμβάνω, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις μὲ κἄποιαν ἄνεσιν, ἀναμφιβόλως τὸ κέρδος θὰ ἦτο μεγαλύτερον ἀπὸ αὐτὸ ποὺ θὰ προκύψῃ διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ μίαν νέαν ἀναμέτρησιν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι πανομοιότυπος εἰς ἀποτέλεσμα τῆς προηγουμένης. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐφ’ ὅσον αὐτὸ ἀπεφασίσθη εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀκολουθήσω τὴν τεθεῖσαν σειράν, καὶ νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὸν ἀπολογισμὸν τῶν δύο Ὑπουργῶν εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἀπαντήσω ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὸν Ὑπουργὸν Συντονισμοῦ καὶ Οἰκονομικῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅταν προέβη εἰς τὸν ἀπολογισμὸν τῶν ὅσων ἔλαβον χώραν κατὰ τὸ παρελθὸν 6μηνον ὡμίλησεν ὡς νὰ μὴ εἶχε συμβῇ τίποτε τὸ ἐξαιρετικὸν εἰς τὸ διεθνὲς πεδίον. Ἐν τούτοις εἶναι βέβαιον, ὅτι κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ μία μεγάλη μεταβολὴ ἐγένετο, μία μεγάλη ἀλλαγὴ συνετελέσθη εἰς τὸν κόσμον. Ἐκεῖ ποὺ ἀντιμετωπίζαμεν προηγουμένως τὸ φάσμα τοῦ ψυχροῦ πολέμου, ὁ ὁποῖος ἦτο ἐνδεχόμενον ἀπὸ τῆς μιᾶς στιγμῆς εἰς τὴν ἄλλην νὰ μεταβληθῇ εἰς πόλεμον θερμόν, λέγω αἰφνιδίως ἀλλὰ ὄχι ἀπροσδοκήτως ἐνεφανίσθη ὁρίζων αἰθριάζων καὶ διεγράφη ἡ ἀρχὴ μιᾶς νέας ἐποχῆς ἡ ὁποία δι’ ἡμᾶς τοὐλάχιστον εἶναι ἐποχὴ ποὺ θὰ διασφαλίσῃ τὴν ἡσυχίαν καὶ τὴν εἰρήνην εἰς τὸν κόσμον. Ἐγὼ τοὐλάχιστον πιστεύω εἰς τὴν ὕφεσιν παρὰ τὸ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος ἔχει μεγάλην δυσπιστίαν καὶ δὲν ἀναμένει ἐξ αὐτῆς σημαντικὰ ἀποτελέσματα. Πιστεύω εἰς τὴν ὕφεσιν, διότι νομίζω, ὅτι εἶναι αἱ περιστάσεις ποὺ τὴν ἐπιβάλλουν. Κατὰ πρῶτον λόγον εἶναι ἡ κοινὴ γνώμη, ἡ ὁποία προηγεῖται εἰς αὐτό. Εἶναι οἱ λαοὶ οἱ ὁποῖοι ἐν προκειμένῳ προηγοῦνται καὶ αἱ Κυβερνήσεις ἕπονται. Τὸ παράδειγμα τῆς Μεγάλης Βρεταννίας εἶναι πράγματι ἀποκαλυπτικόν. Κατόπιν ὑπάρχουν καὶ ἄλλα γεγονότα, τὰ ὁποῖα εἶναι μεγαλύτερα ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους καὶ τὰ ὁποῖα κατευθύνουν πρὸς τὴν ὕφεσιν τὴν πολιτικὴν τῶν Κρατῶν. Ἀλλὰ μᾶς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τί ἀναμένετε ἀπὸ τὴν ὕφεσιν, ὅταν εἰς ἓν ἄλλο σημεῖον τῆς ὑδρογείου λαμβάνουν χώραν γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν, ὅτι δὲν ὑπάρχει καλὴ πρόθεσις, ὅτι δὲν ὑπάρχει καλὴ πίστις εἰς τὸν λεγόμενον κομμουνιστικὸν κόσμον; Συνομολογῶ, ὅτι ἡ κομμουνιστικὴ ἰδεολογία εἶναι ἐπεκτατικὴ καὶ ἐπιθετική, ὅπως εἶναι κάθε νέα ἐπαναστατικὴ ἰδεολογία. Ἀλλὰ κάθε ἐπεκτατικὴ ἰδεολογία ὅταν ἐπιτύχῃ εἰς ἕνα βαθμὸν τὴν πραγματοποίησιν τῶν ἐπεκτατικῶν της βλέψεων, μετὰ ταῦτα ἀσχολεῖται μὲ τὸ πῶς νὰ διασφαλίσῃ καὶ πῶς νὰ συντηρήσῃ τὰ κεκτημένα. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐλπίζω, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀρχικῶς ὑπῆρξαν ἐπεκτατικοί, ἤδη μεταβάλλονται κατ’ ἀνάγκην εἰς συντηρητικούς. Βεβαίως, εἰς τὴν ἄλλην πλευρὰν τῆς ὑδρογείου εἰς τὴν Ἄπω Ἀνατολὴν, ἐμφανίζεται ἡ ἰδία ἡ κομμουνιστικὴ ἰδεολογία ὑπὸ μορφὴν ἐπιθετικήν. Ἀλλ’ ἀκριβῶς αὐτὸ τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον ἴσως κατὰ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν θεωρεῖται ὡς ἀνακόπτον τὴν πορείαν πρὸς τὴν ὕφεσιν, δι’ ἐμὲ ἀποτελεῖ ἀντιθέτως, τὴν βασικὴν αἰτίαν πρὸς στενωτέραν ἐπαφὴν τῶν δύο κόσμων καὶ πρὸς συνέχισιν τοῦ κλίματος τῆς ὑφέσεως. Δὲν νομίζω, βέβαια, ὅτι αὐτὸ θὰ συμβῇ αὔριον ἢ μεθαύριον. Θὰ χρειασθῇ μακρὸς χρόνος καὶ ἐπίπονος προσπάθεια διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν τὰ ἀντιτιθέμενα συμφέροντα νὰ συμβιβασθοῦν καὶ νὰ ἐναρμονισθοῦν. Οὐχ ἧττον ὅμως, ἡ αὔριον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ὁμοία πρὸς τὴν χθές. Δέν εἶναι δυνατὸν ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἤρχισε τὸ κλῖμα τῆς ὑφέσεως, νὰ ὑπάρξῃ ὑπαναχώρησις. Συνεχῶς θὰ προχωροῦμεν πρὸς τὰ ἐμπρός. Ἀλλά, εἶπεν ἀκόμη ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν: Ἡ ὕφεσις εἶναι μία λέξις ἡ ὁποία δὲν γνωρίζομεν τὶ σημαίνει. Ἀναμφιβόλως εἶναι μία λέξις, ἡ ὁποία προσλαμβάνει ὅμως μίαν σημασίαν βαρυτάτην, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, διεκήρυξε μίαν νέαν ἐποχὴν εἰς τὰς σχέσεις καὶ τοὺς ἀνταγωνισμοὺς τῶν δύο κόσμων, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐδήλωσεν, ὅτι «ἀποδεχόμεθα τὴν πρόκλησιν τῆς Σοβιετικῆς Ρωσίας καὶ δεχόμεθα τὸν ἀνταγωνισμὸν εἰρηνικὸν πλέον ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ πεδίου». Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἡ ὕφεσις προσέλαβεν ἓν ἄλλο περιεχόμενον καὶ μίαν νέαν σημασίαν. Ἀλλὰ αὐτὸ τὸ νέον περιεχόμενον τῆς ὑφέσεως μὲ ἀνησυχεῖ ἰδιαιτέρως διὰ τὴν Ἑλλάδα ὄχι δι’ οὓς λόγους ἀνησυχεῖ ἡ ὕφεσις τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἀναμφιβόλως τὴν ὕφεσιν βλέπει ὡς ἀποτροπὴν τῆς ὁλοκληρώσεως τῆς πολώσεως τὴν ὁποίαν καλλιεργεῖ. Δι’ ἐμὲ ἡ ὕφεσις, ὅπως ἐμφανίζεται ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ πεδίου, ἐγκυμονεῖ κινδύνους μεγάλους διὰ τὴν Ἑλλάδα, δι’ οὓς λόγους θὰ σᾶς ἐξηγήσω. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐμφανίζονται τὰ δύο μεγάλα μπλὸκ εἰς ἕνα νέον ἀνταγωνισμὸν οἰκονομικόν, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔχει κανέν συμφέρον· ἔχει ἀντιθέτως ὑποχρέωσιν ὄχι ἁπλῶς νὰ παραμείνῃ πιστὴ εἰς τὸν συνασπισμόν της, ἀλλὰ νὰ συνδέσῃ στενώτερον τὰς σχέσεις της μετ’ αὐτοῦ. Διότι, ὡς εἶναι γνωστόν, ἡ ἀνάπτυξις τῶν Κρατῶν δὲν ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ χώραν κατὰ τρόπον μεμονωμένον. Μοιραίως, θὰ ὑπάρξουν χῶροι εὐρύτεροι. Θὰ ὑπάρξουν ἑνώσεις ἐθνῶν, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ διὰ τῆς εὐρυτέρας ἀγορᾶς καὶ διὰ τῆς μαζικῆς παραγωγῆς, ἡ οἰκονομικὴ πρόοδος καὶ ἡ βελτίωσις τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τῶν λαῶν. Ἡ Ἀτλαντικὴ συμμαχία, λόγῳ τῆς ὑφέσεως, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει καθ’ οἱονδήποτε τρόπον νὰ διασπασθῇ ἢ καὶ νὰ χαλαρωθῇ, ἀλλὰ πρέπει νὰ καταστῇ ἀκόμη στενωτέρα καὶ πλέον σταθερὰ καὶ ἀκόμη πλέον συμπαγής. Μὲ μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι ὀφείλομεν νὰ ζητήσωμεν ἐφεξῆς ἀντὶ νὰ εἶναι ἀμυντικὴ καὶ στρατιωτικὴ νὰ καταστῇ πρὸ παντὸς οἰκονομικὴ καὶ κοινωνική, σύμφωνα ἄλλωστε καὶ μὲ τὸ τρίτον ἄρθρον τοῦ καταστατικοῦ της. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἐρωτῶ, κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἀρχίσῃ ἀπὸ αὔριον ἡ ἀνάγκη τῆς ἀντιμετωπίσεως καὶ τῆς ἐντάσεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἀνταγωνισμοῦ, τὰ Κράτη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ συμμετέχουν εἰς τὸν Δυτικὸν συνασπισμόν, μοιραίως θὰ προχωροῦν ταχέως πρὸς τὴν ὁλοκλήρωσιν τῆς οἰκονομικῆς των συνενώσεως καὶ συγχωνεύσεως, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ νέου κινδύνου —εἰρηνικοῦ, βέβαια— ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ πεδίου, ἀλλὰ ὁ ὁποῖος κίνδυνος ἠμπορεῖ νὰ καταστῇ ἐξ ἴσου ἴσως καταστρεπτικὸς μὲ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον θὰ προκαλέσῃ μία ἀνοικτὴ σύγκρουσις. Ἀλλοίμονον, λοιπόν, εἰς τοὺς καθυστερουμένους, ἀλλοίμονον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι προητοιμασμένοι νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν ἕνωσιν αὐτήν. Διότι χθὲς θὰ ἦτο δυνατὸν ἀπὸ τοὺς φίλους καὶ συμμάχους νὰ ζητήσωμεν ὡρισμένα πλεονεκτήματα καὶ ὡρισμένας προθεσμίας, αὔριον ὅμως, ἐὰν συνεχισθῇ ἡ ὕφεσις μὲ τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, δηλαδὴ μὲ τὸ οἰκονομικὸ περιεχόμενον, τότε φρονῶ, ὅτι οἱ φίλοι θὰ προχωρήσουν καὶ χωρὶς ἡμᾶς. Δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ ἀφήσουν πίσω τοὺς καθυστερημένους καὶ τοὺς βραδυποροῦντας, διότι ἐκεῖνοι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἀντιμετωπίσουν ἀμέσως καὶ ἐπειγόντως τὸν νέον κίνδυνον τοῦ οἰκονομικοῦ ἀνταγωνισμοῦ. Δι’ αὐτό, εἶπα προηγουμένως, ὅτι ἡ ὕφεσις ἰδιαιτέρως μὲ ἀνησυχεῖ. Εἴμεθα προητοιμασμένοι νὰ εἰσέλθωμεν σήμερον εἰς τὴν ἕνωσιν αὐτὴν καὶ νὰ παρακολουθήσωμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι προηγοῦνται κατὰ πολὺ ἡμῶν, αὔριον δὲ θὰ βιάζωνται νὰ προχωρήσουν ταχέως καὶ δὲν μᾶς ἀναμένουν. Δὲν γνωρίζομεν τίποτε, διότι οὐδέποτε ἡ Κυβέρνησις ἐνημέρωσε τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῆς Κοινῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἀγορᾶς. Ἀναμένομεν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐπιχειρουμένης συνδέσεως. Θὰ ἴδωμεν κατὰ ποῖον τρόπον θὰ γίνῃ αὐτὴ καὶ τότε θὰ ἐκφέρωμεν τὴν γνώμην μας καὶ θὰ ἐπικρίνωμεν τὴν βραδύτητα καὶ τὴν μέθοδον, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε. Σήμερον ἀρκούμεθα νὰ εἴπωμεν τοῦτο: Ὅτι τὴν ὕφεσιν μὲ τὸ νέον οἰκονομικὸν περιεχόμενον καὶ τὸν νέον ἀνταγωνισμὸν τὸν ὁποῖον προβλέπομεν ὀξύτατον ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ κοινωνικοῦ πεδίου πρέπει ἡμεῖς πρῶτοι νὰ σπεύσωμεν διὰ νὰ παύσωμεν βραδυποροῦντες καὶ νὰ παύσωμεν νὰ εἴμεθα πτωχοὶ συγγενεῖς. Καὶ διὰ μιᾶς ἐντόνου προσπαθείας τὴν ὁποίαν θὰ ἀναλάβωμεν νὰ καταστῶμεν ἱκανοὶ νὰ εἰσέλθωμεν ἀκινδύνως καὶ τὸ ταχύτερον εἰς τὸν Δυτικὸν Οἰκονομικὸν Συνασπισμόν.

§193Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ διακόψωμεν; Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§194Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κάμνομεν πᾶν τὸ δυνατὸν διὰ νὰ ὁμιλῶμεν ἐνώπιον κενῶν ἑδωλίων καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰς τὴν κοινὴν γνώμην δίδομεν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἀδιαφορεῖ ἡ Βουλὴ διὰ τὰς ἐδῶ συζητήσεις ἐπὶ τοιαύτης μάλιστα σημασίας θέματος. Δὲν εἶναι ἰδικόν μου τὸ πταῖσμα, ἀλλὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς.

§195Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν εἶναι βεβαίως, ὑπεύθυνος καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐὰν ὁ ἀμέσως πρὸ ὑμῶν ὁμιλήσας κ. Μαρκεζίνης, κατεῖχε τὸ βῆμα ἐπὶ δύο ὥρας καὶ τρία τέταρτα τῆς ὥρας.

§196Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Μίαν ὥραν τοῦ φάγατε σεῖς.

§197Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἔστω καὶ ἂν τοῦ φάγαμε, κ. Λεονάρδο —καὶ καλῶς πράττετε νὰ ὑπεραμύνεσθε τοῦ Ἀρχηγοῦ σας— ἡμίσειαν ὥραν, ἐὰν ἀφαιρέσωμεν τὴν ἡμίσειαν ὥραν, ὡμίλησε δύο ὥρας καὶ ἓν τέταρτον. Δὲν πταίομεν λοιπόν, ἡμεῖς. Ἐὰν ἐπιμένωμεν, κ. Στεφανόπουλε, νὰ συνεχισθῇ ἡ συνεδρίασις, ἐπιμένομεν διὰ νὰ δοθῇ καὶ εἰς τοὺς ἄλλους κ. βουλευτὰς ἡ δυνατότης νὰ ὁμιλήσουν. Εἶναι δυσάρεστον νὰ ὁμιλῇ κανεὶς —τὸ ἔχω πάθει ἐπανειλημμένως εἰς τὸ παρελθὸν αὐτὸ— μετὰ τὰς 11 καὶ 11.30′, τὸ ἔχω πάθει, ἀλλὰ καὶ παθαίνοντάς το, τὸ ἐθεώρουν ἀναμφιβόλως ὀρθόν.

§198Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν αὐτὴν τὴν στιγμὴν τυπικῶς ὑπεβάλετο μία ἔνστασις ἀπαρτίας, νὰ ἦσθε βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἀπαρτία. Νομίζω, ὅτι, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἑνὸς Ἀρχηγοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τρία ἕως τέσσαρα χρόνια διηύθυνε τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς Ἑλλάδος, ὅτι θὰ πρέπει νὰ τὸν ἀκούσωμεν μετὰ μεγαλυτέρας προσοχῆς. Δι’ αὐτὸ μὲ θυσίαν ἡμῶν τῶν βουλευτῶν νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθότερον νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἀρχίσωμεν αὔριον μὲ ὁμιλητὴν τὸν κ. Στεφανόπουλον.

§199Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέπετε νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Μερκούρην; Ἡμεῖς εἴμεθα ἀποφασισμένοι νὰ παρακολουθήσωμεν μετὰ μεγάλης προσοχῆς καὶ μετὰ πλήρους κοινοβουλευτικοῦ καὶ πολιτικοῦ σεβασμοῦ τὰ ὅσα θὰ ἀναπτύξῃ ὁ κ. Στεφανόπουλος, ἀλλὰ καὶ μετὰ φιλικῆς —ὅπως προσθέτει ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ— διαθέσεως. Ἐὰν θέλετε μάλιστα, δεδομένου, ὅτι ἡ αὐριανὴ συνεδρίασις ἀπεφασίσθη νὰ γίνῃ τὸ ἀπόγευμα —κακῶς— καὶ ἔγινε, λόγῳ ἐμποδίου, τὸ ὁποῖον συνδέεται μὲ τὸ συνέδριον τῆς ΕΔΑ, εἶναι προτιμότερον νὰ ὁμιλήσῃ τις ἀπόψε, διότι εἶναι δυνατὸν τμῆμα τοῦ λόγου του νὰ περιληφθῇ, νὰ δημοσιευθῇ, ἐὰν ὄχι εἰς τὰς πρωϊνάς, εἰς τὰς ἀπογευματινὰς ἐφημερίδας. Καὶ ἔχει σημασίαν νὰ ἐπικοινωνήσῃ κανεὶς μὲ τὸν λαόν, παρὰ νὰ ὁμιλήσῃ αὔριον. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ὁ κ. Στεφανόπουλος θὰ εὑρίσκεται εἰς πλεονεκτικὴν θέσιν ἔναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ὁμιλήσουν αὔριον. Βεβαίως, ἀναγνωρίζω, ὅτι ὑπάρχει κἄποια κόπωσις εἰς τοὺς ἀκροατάς, ἀλλὰ ἡ δυνατότης δημοσιεύσεως εἶναι ἀπόψε μεγαλυτέρα ἀπ’ ὅ,τι θὰ εἶναι αὔριον τὸ βράδυ.

§200Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ μία πρακτικὴ λύσις μὲ τὴν παραμονὴν τοῦ κ. Στεφανοπούλου εἰς τὸ βῆμα. Θὰ ἐξευρεθῇ χρόνος μιᾶς ὥρας, 1½ ὥρας ἀπόψε. Θὰ ἠδύναντο ὅλοι νὰ δεχθοῦν ἀπόψε, ὅτι ἡ συνεδρίασις ἡ αὐριανὴ ἀντὶ νὰ ἀρχίσῃ εἰς τὰς 6, νὰ ἀρχίσῃ εἰς τὰς 3 τὸ ἀπόγευμα, νὰ ἐξοικονομήσωμεν τρεῖς ὧρες ἀπὸ τὴν αὐριανὴν συνεδρίασιν, χωρὶς νὰ παρατηρηθῇ τὸ φαινόμενον αὐτό, νὰ ἀκούεται ἕνας ἀρχηγὸς ἐνώπιον κενῶν ἑδωλίων. Ἄν οἱ πάντες συμφωνοῦν νὰ ἀρχίσῃ ἡ συνεδρίασις αὔριον εἰς τὰς 3 ἀντὶ εἰς τὰς 6, τότε ὁ κ. Στεφανόπουλος δύναται νὰ διακόψῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§201Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δημοσιότης δι’ ἡμᾶς εἶναι πολὺ περιωρισμένη ἀφοῦ, ὡς γνωστόν, αἱ ἀγορεύσεις τῶν ρητόρων συνήθως δὲν δημοσιεύονται, ἐνῷ αἱ διακοπαὶ τῶν κ.κ. ὑπουργῶν δημοσιεύονται ὡς ἀγορεύσεις. Τοὐλάχιστον θὰ ἠθέλομεν νὰ μὴ ὁμιλῶμεν ἐνώπιον κενῶν ἑδωλίων.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διεπίστωσα προσωπικῶς, εἶναι, ὅτι οἱ κ. συνάδελφοι ἐξῆλθον πρὸς στιγμὴν τῆς αἰθούσης καὶ θὰ ἐπανέλθουν.

§203Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κατόπιν τῆς νέας τροπῆς, τὴν ὁποίαν λαμβάνει ἡ ὕφεσις, συνεπεία τῆς δηλώσεως καὶ προκλήσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῶν Η.Π.Α., ἐφεξῆς αἱ εὐρύτεραι ἑνώσεις θὰ εἶναι ἀναγκαῖαι. Ἡ ὕπαρξις τόσον τοῦ Δυτικοῦ, ὅσον καὶ τοῦ Ἀνατολικοῦ Μπλόκ, εἶναι ἐξ ἴσου ἀναγκαία. Καθὼς καὶ ἡ εἰρηνικὴ συνύπαρξις ἀμφοτέρων. Διότι μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπτυχθοῦν ἐσωτερικῶς αἱ ἐθνικαὶ οἰκονομίαι καὶ ἐξωτερικῶς ὁ οἰκονομικὸς ἀνταγωνισμὸς μεταξὺ των νὰ λάβῃ χώραν εἰρηνικῶς καὶ ὁμαλῶς. Ἐπειδὴ δὲν πιστεύω, ὅτι εἶναι δυνατὸν τὰ διάφορα Κράτη μεμονωμένα νὰ ἀντιμετωπίσουν τὸν ἀναμενόμενον νέον καὶ τρομερὸν οἰκονομικὸν ἀνταγωνισμόν, διὰ τὸν λόγον αὐτὸν πιστεύω, ὅπως καὶ πολλοὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦν τὰ διεθνῆ οἰκονομικὰ ζητήματα, ὅτι ἡ ὀρθοτέρα ὁδός, τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκολουθήσῃ ὁ κόσμος, πρὸς μίαν παγκόσμιον συνένωσιν, θὰ ἦτο ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ ὡδήγει εἰς τὴν ὀργάνωσιν 4, 5, 6 ἑνώσεων μεγάλων, αἵτινες θὰ ἦτο δυνατὸν μετὰ ταῦτα νὰ συνενωθοῦν, διὰ νὰ φθάσωμεν κάποτε εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται σήμερον ὡς ὄνειρον: εἰς μίαν ποίμνην καὶ ἕνα ποιμένα. Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι λέγουν, ὅτι ἐφ’ ὅσον εἰσερχόμεθα εἰς διεθνῆ ὕφεσιν, θὰ πρέπει νὰ χαλαρώσωμεν τοὺς ὑφισταμένους συνασπισμούς. Ἀντιθέτως, σήμερον θεωροῦμεν ἐπιβεβλημένην τὴν στενωτέραν συνένωσιν αὐτῶν. Καὶ ἐπειδὴ εἰσερχόμεθα εἰς τὴν νέαν αὐτὴν φάσιν, θὰ πρέπει, διὰ νὰ ὑπάρξῃ μεταξὺ τῶν ὑφισταμένων μπλὸκ ἀνταγωνισμὸς εἰρηνικός, νὰ ὑπάρξῃ ὁμοίως ἐμπιστοσύνη καὶ ἐπαφή. Καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία σήμερον ἀντιμετωπίζει μὲ δισταγμὸν τὴν ὕφεσιν, εὑρίσκεται ἐκτὸς τοῦ διεθνοῦς κλίματος. Δὲν ζητῶ, βεβαίως, νὰ ἀναλάβῃ τολμηρὰς πρωτοβουλίας, ἀλλὰ τοὐλάχιστον νὰ δημιουργήσῃ ἕνα κλῖμα τοιοῦτον, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ διευκολυνθοῦν καὶ νὰ ἐνισχυθοῦν οἱ μεγάλοι εἰς τὰς συζητήσεις των καὶ τὰς διαπραγματεύσεις. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται ἐκτὸς τῆς διεθνοῦς ροπῆς. Ἀλλὰ καὶ τόλμη θὰ ὑπεστήριζον, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ εἰς αὐτὰς τὰς περιπτώσεις. Ἠκούσαμεν τὰ περὶ συνέσεως. Καὶ ἐγώ, νομίζω, ὅτι μία Κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ σπεύδῃ, ἐφ’ ὅσον ὑπέχει ἐπηυξημένας εὐθύνας. Ἐν τούτοις ὅμως ὅταν ἔχωμεν ἕνα παράδειγμα, ὅπως τῆς Τουρκίας, θὰ πρέπει νὰ διερωτώμεθα καὶ ἡμεῖς καὶ ἡ Κυβέρνησις, πῶς συμβαίνει, ὥστε ἡ Τουρκία νὰ τολμᾷ μετὰ τὴν κατασκευὴν δύο ἐργοστασίων διὰ Σοβιετικῆς βοηθείας νὰ δέχεται ἐφέτος ἀπὸ τὴν Ρωσίαν καὶ δάνειον καὶ ἐν τούτοις νὰ μὴ ἐμπνέῃ καμμίαν δυσπιστίαν, ἀλλὰ νὰ θεωρῆται τὸ χαϊδεμένο παιδὶ τῶν συμμάχων, οἱ ὁποῖοι οὐδὲν τῆς ἀρνοῦνται καὶ πάντοτε τὴν ἐνισχύουν. Αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, δὲν σημαίνει, ὅτι ἡ τόλμη ἐκτιμᾶται εἰς τὰς διεθνεῖς σχέσεις καὶ ἀπὸ τοὺς ἐχθροὺς καὶ ἀπὸ τοὺς φίλους καὶ ἀντιθέτως, ὅτι ἡ ἀτολμία ἑρμηνεύεται ὡς εἶδος ἀδρανείας, ἀδυναμίας καὶ ἀνικανότητος; Τὸ παράδειγμα τῆς Τουρκίας πρέπει νὰ μᾶς κάμῃ νὰ σκεφθῶμεν κατὰ πόσον ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία εἶναι σύμφωνος μὲ τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου. Εἴπομεν, ὅτι κατ’ ἀνάγκην μετὰ τὴν τροπὴν τὴν ὁποίαν προσλαμβάνει ἡ διεθνὴς ὕφεσις θὰ πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσωμεν μὲ ἄλλας μεθόδους τὸν διεθνῆ ἀνταγωνισμόν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον συνδέεται τὸ ἐξωτερικὸν θέμα τῆς ὑφέσεως μὲ τὸ ἐσωτερικὸν θέμα τῆς Ἑλληνικῆς ἀναπτύξεως. Θὰ πρέπει συνεπῶς νὰ ἐρευνήσωμεν ἐὰν ἡ οἰκονομικὴ πολιτική, τὴν ὁποίαν ἀσκεῖ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις μᾶς καθιστᾷ ἱκανοὺς ταχέως νὰ ἐνσωματωθῶμεν διὰ νὰ συμμετάσχωμεν ἀκινδύνως μαζὶ μὲ τοὺς συμμάχους εἰς τὸν νέον ἀγῶνα, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, εἰρηνικὸς καὶ οἰκονομικὸς οὐχ ἧττον ὅμως εἶναι πιθανὸν νὰ ἀποβῇ ἐν τέλει καταστρεπτικός. Καὶ ἔτσι ἀπὸ τὸ θέμα τὸ ἐξωτερικὸν φθάνομεν εἰς τὸ οἰκονομικόν. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ ἐπιτροχάδην νὰ ἀναπτύξω τὰς σκέψεις μου. Ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἔθεσε θέμα ἐμπιστοσύνης, ἡμεῖς ὡς Ἀντιπολίτευσις θὰ πρέπει νὰ ἀσκήσωμεν μίαν κριτικήν. Μέχρι τώρα ὅμως ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων κ. Παπανδρέου ἀνέπτυξεν ἀπὸ τοῦ βήματος τὸ ἰδικόν του πρόγραμμα καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἀνεφέρθη εἰς τὴν παλαιοτέραν δρᾶσιν του καὶ τὰς ἐνεργείας του εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Πρέπει, ὅμως, ἐπὶ τέλους, διὰ νὰ εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὰ καθιερωμένα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ ἀσκήσωμεν καὶ μίαν κριτικήν. Θὰ εἶναι ἴσως μία κριτική, κ. Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ἀναμφιβόλως ὀξυτέρα, ἀφοῦ ἐθέσατε πολιτικὸν θέμα. Διότι ὁ ὑποφαινόμενος δὲν εἶχε πρόθεσιν, παρὰ νὰ συζητήσῃ μὲ ὑμᾶς βάσει τῶν ὑφισταμένων στοιχείων καὶ μαζί σας νὰ διερευνήσῃ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἀσκεῖτε καὶ νὰ διαπιστώσῃ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου. Ἀφοῦ εἰσέρχομαι εἰς τὸ οἰκονομικὸν θέμα, θὰ ἤθελα νὰ ἐνθυμηθῶ κατὰ πρῶτον λόγον μὲ ἀπορίαν, τὴν χθεσινὴν περίεργον συζήτησιν, ὡς πρὸς τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, εἰς τὴν ὁποίαν ἐνεπλάκη ἡ Κυβέρνησις. Ἐὰν δηλαδὴ θὰ πρέπει τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα νὰ ὑπολογίζεται κατὰ σταθερὰς τιμὰς ἢ ἐὰν θὰ πρέπει ἀντιθέτως νὰ ὑπολογίζεται μὲ τὰς τρεχούσας τιμάς. Καὶ ἠκούσαμεν περίεργα πράγματα: ὅτι δὲν ἔχει οὐδεμίαν σημασίαν τὸ εἰς σταθερὰς τιμὰς ἐθνικὸν εἰσόδημα καὶ ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προέχει εἶναι τὸ χρηματικὸν εἰσόδημα.

§204Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ποῖος τὸ εἶπεν αὐτό, ὅτι δὲν ἔχει σημασίαν τὸ εἰς σταθερὰς τιμὰς ἐθνικὸν εἰσόδημα.

§205Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι μὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἴπατε, εἴχατε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι τὸ προέχον δὲν εἶναι τὸ εἰς σταθερὰς τιμὰς ἐθνικὸν εἰσόδημα, ἀλλὰ τὸ χρηματικὸν εἰσόδημα καὶ εἰς αὐτὸ θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§206Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Φαίνεται, ὅτι δὲν ἐνθυμεῖσθε τί εἶπον.

§207Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι αὐτὰ ἀναγεγραμμένα εἰς τὰ πρακτικά. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει καὶ ἡμᾶς καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, εἴπατε καὶ τὸ ἐπανέλαβε καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι τὸ χρηματικὸν εἰσόδημα καὶ ὄχι τὸ εἰσόδημα εἰς σταθερὰς δραχμάς.

§208Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε καὶ ἀγαπητὲ κ. Στεφανόπουλε, δὲν εἶπον αὐτό. Εἶπον, ὅτι ἐνδιαφέρει ἀσφαλῶς καὶ ἡ ποσότης τῶν παραγομένων ἀγαθῶν καὶ ὑπηρεσιῶν, ἀλλ’ ὅτι ἐνδιαφέρει περισσότερον τὸ ἐπιτυγχανόμενον χρηματικὸν εἰσόδημα.

§209Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μὰ αὐτὸ εἶπα καὶ ἐγώ. Θὰ ἀποδείξω ὅμως, τὸ ἀντίθετον, ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζεσθε. Ὑπάρχουν δύο τρόποι ὑπολογισμοῦ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ὑπάρχει ἕνας τρόπος εἰς σταθερὰς τιμὰς καὶ ἄλλος τρόπος ὑπολογισμοῦ εἰς τρεχούσας τιμάς. Ὁ πρῶτος τρόπος ὑπολογισμοῦ, κύριοι συνάδελφοι, προϋποθέτει, ὅτι λαμβάνεται ὡς βάσις ἓν ὡρισμένον ἔτος καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ποσοτήτων, ἀλλὰ σύμφωνα μὲ τὰς τιμάς, καταλήγομεν εἰς τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ εἰσοδήματος, ὁ ὁποῖος μᾶς ἐπιτρέπει νὰ παρακολουθήσωμεν τὴν ἐξέλιξιν τὴν πραγματικὴν τοῦ εἰσοδήματος. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον παντοῦ θεωρεῖται ὡς πραγματικὸν εἰσόδημα, τὸ εἰσόδημα τὸ ὁποῖον ἀπορρέει ἀπὸ τὸν ὑπολογισμὸν αὐτόν. Βέβαια ἐξ ἴσου ἀναγκαῖος κατ’ ἐμὲ εἶναι καὶ ὁ ὑπολογισμὸς εἰς τρεχούσας τιμάς. Διατί; Διότι συγκρίνοντες τὸν ὑπολογισμὸν αὐτὸν πρὸς τὸν ἄλλον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαγάγωμεν χρήσιμα συμπεράσματα ὡς πρὸς τὸ ἐπίπεδον τῶν τιμῶν.

§210Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Θὰ διαφωνήσω μαζί σας, διότι ἄλλη ἡ σύνθεσις τοῦ εἰσοδήματος τοῦ ἐθνικοῦ προϊόντος καὶ ἄλλη τοῦ κόστους ζωῆς.

§211Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ κόστους ζωῆς. Πρόκειται περὶ τῶν τιμῶν τῶν προϊόντων τινὰ τῶν ὁποίων εἶναι ἐξαγώγιμα. Καὶ ἡ ἔννοια εἶναι, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν εἶναι δυνατὸν μία οἱαδήποτε αὔξησις ὀφειλομένη εἰς μίαν τυχαίαν ἄνοδον τιμῶν ἑνὸς προϊόντος νὰ τὴν θεωρήσωμεν ὡς προϊὸν ὀργανικῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσοδήματος. Δι’ αὐτὸ θεωρεῖται ἀπὸ ὅλους ὅτι τὸ πραγματικὸν ἐθνικὸν εἰσόδημα εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προέρχεται ἀπὸ τὸν ὑπολογισμὸν εἰς σταθερὰς τιμάς. Εἶμαι σύμφωνος, ὅτι πρέπει νὰ ἀναφέρωνται καὶ οἱ δύο ὑπολογισμοί. Οἱ ἀριθμοὶ τῶν δύο ὑπολογισμῶν ὁσονδήποτε καὶ ἂν διαφέρουν μεταξύ των εἶναι ἐξ ἴσου ἀληθεῖς καθ’ ἕνας ἀπὸ τὴν πλευράν του. Καὶ οὕτω ἔρχομαι εἰς τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν διετυπώσατε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ὑπάρχει μία καὶ μόνον γλῶσσα, ἡ ἀδιάψευστος γλῶσσα τῶν ἀριθμῶν. Αὐτὸ διαψεύδεται ἀπὸ αὐτὰ τὰ πράγματα. Ἐὰν ἔχωμεν δύο ἀριθμοὺς εἰσοδήματος, διαφορετικοὺς καὶ ἐξ ἴσου ἀληθεῖς, αὐτὸ ἀποδεικνύει, ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγεται ἡ γλῶσσα τῶν ἀριθμῶν δὲν εἶναι γλῶσσα οὔτε ἑνιαία, οὔτε ἀλάθητος, ὡς ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Οἱ ἀριθμοὶ ὅταν ρίπτωνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ξηροί, μεμονωμένοι καὶ ἀσύνδετοι, εἶναι ἀριθμοὶ νεκροί. Πρέπει οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ νὰ ἐμψυχώνωνται. Καὶ ἐμψυχώνονται ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποδείξουν τί περικλείουν ὡς πρὸς τὰ γεγονότα οἱ ἐν λόγῳ ἀριθμοί. Ἀλλὰ ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος τοὺς μεταχειρίζεται, πολλὲς φορὲς τοὺς κακομεταχειρίζεται. Καὶ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ὡς θὰ ἀποδείξωμεν ἐν συνεχείᾳ, μὲ ὡρισμένα παραδείγματα, ὑπῆρξε κακομεταχείρισις τῶν ἀριθμῶν. Καὶ ἐρχόμεθα ἀμέσως εἰς τὸ λεγόμενον ἐθνικόν μας εἰσόδημα διὰ νὰ ἀποδείξωμεν τὴν κακομεταχείρισιν τῶν ἀριθμῶν. Ἐλέχθη, ὅτι τὸ ἐθνικόν μας εἰσόδημα παρουσιάζει μίαν σταθερὰν ἄνοδον ἀπὸ τοῦ ἔτους 1955 τὸ ὁποῖον λαμβάνεται ὡς βάσις ἀνόδου. Μᾶς δίδεται πρὸς τοῦτο διὰ τὴν 3ετίαν αὐτὴν ἕνας ἀριθμητικὸς μέσος ὅρος τὸν ὁποῖον ἔχουν τὴν ἀξίωσιν νὰ τὸν θεωροῦμεν ὡς ἀλάθητον. Οἱ μέσοι ὅροι, προκειμένου νὰ κρίνωμεν περὶ τῆς φορᾶς καὶ τῆς ἀνόδου τοῦ εἰσοδήματος δὲν ἔχουν οὐδεμίαν σημασίαν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει σημασίαν εἶναι νὰ ἀναφέρωμεν ἔτος πρὸς ἔτος ποῖον εἶναι τὸ εἰσόδημα εἴτε εἰς τιμὰς σταθερᾶς, εἴτε εἰς τρεχούσας. Καὶ ἐὰν λάβωμεν ὡς βάσιν τῶν ὑπολογισμῶν, κατὰ πρῶτον λόγον τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν προτίμησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ δηλαδὴ τοῦ καθαροῦ ἐγχωρίου προϊόντος ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τρεχουσῶν τιμῶν, βλέπομεν, ὅτι μεταξὺ τοῦ 1955, 56, 57 καὶ 58 ἐνῷ ἐμφανίζεται ἐν τῷ συνόλῳ μία αὔξησις 11,3% καὶ ἡ αὔξησις αὐτὴ εἶναι ἀναμφιβόλως σπουδαία, ἀντιθέτως ἔτος πρὸς ἔτος παρατηροῦμεν, ὅτι διὰ τὸ 1955–56 ὑπάρχει αὔξησις 17,3%, τὸ ἑπόμενον ἔτος 1956)57 ἡ αὔξησις αὐτὴ φθάνει εἰς 8,3% καὶ τὸ μεθεπόμενον ἔτος 1958 εἰς 5,5% δηλαδὴ ἀντὶ προόδου, ὡς ἐλέχθη ἐδῶ διαπιστοῦται ἀντιθέτως φθίνουσα ἡ πορεία καὶ ὁ ρυθμός.

§212Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ εἶναι 19, 7%, 8,45% καὶ 5,3%.

§213Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῷ συνόλῳ, παρέλειψα τὰς ὑποδιαιρέσεις. Ἂς ἴδωμεν τώρα καὶ τὸ εἰσόδημα αὐτό, σύμφωνα μὲ τὰς σταθερὰς τιμάς. Ἔχομεν 6% τὸ πρῶτον ἔτος αὔξησιν, 10% τὸ δεύτερον ἔτος καὶ 2% τὸ τρίτον ἔτος. Καὶ ἐδῶ παρατηρεῖται μία πτῶσις συνεχής, ἡ ὁποία μᾶς φέρει εἰς τὸ ἔτος 1959. Καὶ διερωτώμεθα, τί θὰ συμβῇ εἰς τὸ 1959; Ὁ ἀριθμὸς τοῦ ἔτους τούτου θὰ ἀνατρέψῃ τὸν ρυθμὸν ἢ ἀντιθέτως θὰ συνεχισθῇ ἡ ἰδία κατάστασις;

§214Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Εἴπατε, ὅτι τὸ 1956 εἴχομεν αὔξησιν 17%. Εἶναι κἄτι ὀλιγώτερον, 15% περίπου.

§215Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντως, ἡ πορεία συνεχίζεται φθίνουσα καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ σημασία τοῦ θέματος. Τὸ ἴδιον συμβαίνει καὶ μὲ τὰς σταθερὰς τιμάς. Κατ’ ἀκολουθίαν δὲν ὑπάρχει γενικῶς διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο ὑπολογισμῶν. Μόνον ὅταν ἀνυψοῦνται αἱ τιμαὶ τῶν προϊόντων θὰ καταστῇ μεγαλύτερον τὸ εἰσόδημα σύμφωνα μὲ τὸ σύστημα τῆς προτιμήσεώς σας, ἀλλὰ ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ τὸ ἀντίθετον ἂν συμβῇ πτῶσις τῶν τιμῶν. Καὶ τὸ αὐτὸ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ συμβῇ τὸ 1959, διότι μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος αὐτὸ θὰ ἀνέλθῃ εἰς 5,2% καὶ 4% κατὰ κεφαλήν. Ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι βασίζονται αἱ προβλέψεις αὐταὶ ἐπὶ δεδομένων τὰ ὁποῖα εἶναι λίαν αἰσιόδοξα. Θὰ πραγματοποιηθοῦν μόνον ἐὰν θὰ φθάσουν εἰς ὡρισμένον ὕψος δύο στοιχεῖα βασικὰ τοῦ ἐθνικοῦ μας εἰσοδήματος. Δηλαδὴ τὸ πᾶν θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὴν ὁριστικὴν διαμόρφωσιν τῆς παραγωγῆς τοῦ σταριοῦ καὶ τοῦ ἐλαιολάδου. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὸ σιτάρι, λέγετε, ὅτι θὰ εἶναι 1.876.000 τόννοι.

§216Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Λέγω ἐὰν εἶναι.

§217Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι δὲν θὰ εἶναι. Καὶ ἂς ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικά. Ἐὰν ὅμως εἶναι μόνον 1.650.000–1.670.000, ὡς ἐγὼ πιστεύω, καὶ ἐὰν τὸ ἐλαιόλαδον δὲν φθάσῃ εἰς τοὺς 167.000 τόννους σύμφωνα μὲ τοὺς ἰδικούς σας ὑπολογισμούς, ἀλλὰ μόνον εἰς τοὺς 145.000 τόννους, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα θὰ εἶναι σημαντικῶς κατώτερον. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Ἐπειδὴ ὑπάρχει μία μεγάλη πτῶσις τῶν τιμῶν τῶν γεωργικῶν προϊόντων, ὑπάρχει μεγάλη πιθανότης τὰ χρηματικὰ πλέον εἰσοδήματα καὶ τὸ εἰσόδημα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τρεχουσῶν τιμῶν νὰ εἶναι κατώτερον αὐτὴν τὴν φορὰν ἀπὸ τὸ εἰσόδημα εἰς σταθερὰς δραχμάς.

§218Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν προβλέπεται αὔξησις τῶν τιμῶν. Ἔχω δὲ στοιχεῖα ἐκ τῶν ὁποίων μπορῶ νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι αἱ προβλέψεις εἶναι, ὅτι αἱ τιμαὶ τῆς ἀγροτικῆς παραγωγῆς....

§219Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὸ ἔλαιον πρῶτα– πρῶτα, ἐπιμένετε, ὅτι θὰ εἶναι 165.000 τόννους;

§220Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Βεβαίως τὸ εἶπον. Ὡς προϋπόθεσιν.

§221Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά, διότι θὰ ἐπανέλθωμεν καὶ πάλιν. Ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς βασίζεται κατ’ ἐξοχὴν ἐπὶ τοῦ ὑπολογισμοῦ τοῦ εἰσοδήματος εἰς τρεχούσας τιμάς, θὰ ἤθελον ἀκόμη νὰ προσθέσω, ἐφ’ ὅσον εἰς τὴν περαιτέρω ἀνάπτυξίν μου θὰ λαμβάνω βέβαια ὑπ’ ὄψει καὶ τοὺς δύο ὑπολογισμούς, ἀλλὰ περισσότερον τὸ εἰσόδημα εἰς σταθερὰς τιμάς, θὰ ἤθελον νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, κἄτι ποὺ εἶναι γνωστόν, ὅτι δηλ. ὅλαι αἱ στατιστικαὶ καὶ αἱ διεθνεῖς ἐπὶ τῇ βάσει κυρίως τοῦ ὑπολογισμοῦ αὐτοῦ καταρτίζονται καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ κάμνουν τὰς συγκρίσεις. Καὶ ὁ ἴδιος ὁ κ. ὑπουργὸς εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην, προκειμένου νὰ συγκρίνῃ τὸ ἐτήσιον Ἑλληνικὸν εἰσόδημα πρὸς τὰ εἰσοδήματα τῶν ἄλλων Ἐθνῶν, παρὰ τὴν ἀντιπάθειαν τὴν ὁποίαν ἔχει, νὰ μετατρέψῃ εἰς εἰσόδημα εἰς σταθερὰς τιμάς. Ἀλλὰ καὶ πάλιν λέγω, ὅτι ἐδῶ....

§222Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Τὸ ἐξήγησα καὶ χθὲς αὐτὸ καὶ εἶπα, ὅτι δὲν εἶχα τὰ στοιχεῖα τὰ ἄλλα. Ἀλλὰ σεῖς θέλετε νὰ ὑποστηρίξετε, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σταθερῶν τιμῶν...

§223Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, ἀλλὰ ἐὰν πάρετε τὴν ἔκθεσιν τοῦ Διοικητοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος θὰ ἴδητε, ὅτι χρησιμοποιεῖ τὸν ὑπολογισμὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σταθερῶν τιμῶν. Καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν πάντοτε αὐτοὶ οἱ ἀριθμοὶ μᾶς ἐδίδοντο. Ὅταν λ.χ. ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέγνωσε κατὰ τὸν Ἰούνιον τοῦ 1958 τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις εἶπεν, ὅτι τὸ εἰσόδημα τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν ἀνήρχετο εἰς 15% εἰς σταθερὰς τιμάς. Βεβαίως ἔφθασε καὶ 16%, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἔχει σημασίαν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει σημασίαν καὶ δὲν τὸ εἶπεν, εἶναι, ὅτι εἰς τὰς τρεχούσας τιμὰς φθάνει τὰ 26%. Ἐγὼ μεταχειρίζομαι καὶ τοὺς δύο ὑπολογισμούς, ἀλλὰ ὀφείλω νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλήν, νὰ προσέχῃ περισσότερον τὸν εἰς σταθερὰς τιμάς, διότι εἶναι ἓν εἶδος πραγματικοῦ εἰσοδήματος. Συμβαίνει ἐδῶ περίπου ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συμβαίνει καὶ μὲ τοὺς μισθούς, ὅπου εἶναι δυνατὸν νὰ ἴδωμεν διαφορὰν μεταξὺ πραγματικοῦ καὶ ὀνομαστικοῦ μισθοῦ.

§224Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Καὶ δι’ ἕνα ἄλλον εὐνόητον λόγον. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι χώρα τελοῦσα ὑπὸ ἀνάπτυξιν καὶ τὸ κύριον ἀντικείμενον τῆς οἰκονομικῆς μας προσπαθείας εἶναι νὰ ἠμπορέσῃ ὁ παραγωγικὸς Ἑλληνικὸς μηχανισμὸς καὶ ἡ γενικὴ Ἑλληνικὴ ὀργάνωσις νὰ ἀποδώσῃ περισσότερα ἀγαθὰ καὶ περισσοτέρας ὑπηρεσίας καὶ ἡ ποσότης τῶν ἀγαθῶν καὶ ὑπηρεσιῶν σταθμίζονται μὲ τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα εἰς σταθερὰς τιμὰς καὶ ὄχι μὲ τὸ ἄλλο. Δι’ αὐτὸ πάντοτε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὅλοι ἐπροτιμήσαμεν τὸν τιμάριθμον οὕτω διατυπούμενον καὶ ὄχι εἰς τρεχούσας τιμάς. Ὀφείλω νὰ εἴπω, διατὶ δὲν καταλαβαίνω, διατὶ ἐπροτιμήσατε αὐτὸν τὸν τιμάριθμον.

§225Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὸ 1959, νομίζω, ὅτι θὰ τὸν προτιμήσῃ, διότι πιστεύω, ὅτι τὰ χρηματικὰ εἰσοδήματα θὰ εἶναι κατώτερα τῶν εἰς σταθερὰς τιμὰς εἰσοδημάτων.

§226Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Οὐδεὶς παραγνωρίζει τὴν ἀξίαν εἰς ποσότητας τῆς παραγωγῆς. Τὸ εἶπα καὶ χθὲς καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, ἀλλὰ νὰ μὴ παραγνωρίζωμεν καὶ τοῦτο, ὅτι ἐνδιαφέρει ἐπίσης καὶ τὸ χρηματικὸν εἰσόδημα καθὼς καὶ ἡ ἀγοραστική του δύναμις καὶ αὐτὸ ἐτόνισα χθές. Νὰ μὴ θεωροῦμεν δὲ Θεὸν τὸ εἰσόδημα εἰς σταθερὰς τιμάς.

§227Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Τὸ ἕνα εἶναι τριτεῦον καὶ ὄχι δευτερεῦον, ἐν σχέσει μὲ τὸ ἄλλο.

§228Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Διότι ἀπὸ τὸ εἰσόδημα εἰς σταθερὰς τιμὰς λείπει τὸ στοιχεῖον τῆς ποιότητος καὶ τῆς παραγωγικότητος. Διότι ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα λείπουν αὐτὰ τὰ στοιχεῖα. Δηλαδή, ὑπολογίζεται ὁ καπνὸς τοῦ 1958 μὲ τὰς τιμὰς τοῦ 1957 ἀδιαφόρως τοῦ ποία εἶναι ἡ ποιότης. Ὑπολογίζονται τὰ ἡμερομίσθια ἀδιαφόρως πρὸς τὴν παραγωγικότητα τῶν ἡμερομισθίων.

§229Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Αὐτὸ τὸ δεύτερον ναί.

§230Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Καὶ τὸ πρῶτον.

§231Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Μακάρι, κ. Ὑπουργέ, νὰ εἴχαμεν τοιαύτην στατιστικὴν ἀκρίβειαν.

§232Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἡ λέξις σταθεραὶ τιμαὶ νὰ μὴ μᾶς μαγεύῃ καὶ νὰ τὴν θεωροῦμεν, ὅτι εἶναι Θεός μας. Σημαντικὸν εἶναι νὰ γνωρίζῃ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς μὲ τὸ χρηματικὸν εἰσόδημα ποὺ ἔχει τί ἠμπορεῖ νὰ ἀγοράζῃ. Αὐτὸ ἔχει σημασίαν.

§233Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀνάπτυξις ὅμως τῆς οἰκονομίας, ἀποδεικνύεται κυρίως ἀπὸ τὸν ὑπολογισμὸν τῶν σταθερῶν τιμῶν. Καὶ ὅταν ἐρχώμεθα σήμερον νὰ ἴδωμεν, ἐὰν ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ κ. ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι τὸ εἰσόδημα ἀπὸ τὸ 1955 ἐμφανίζει σταθερὰν αὔξησιν, καὶ ὅταν φύγωμεν ἀπὸ τοὺς μέσους ὅρους, βλέπομεν, ὅτι ἀντιθέτως πρὸς ὅ,τι ἐβεβαίωνον, σταθερῶς κατέρχεται καὶ φθάνομεν μὲ συνεχῆ κάθοδον εἰς τὸ κρίσιμον ἔτος 1959. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ὄχι μόνον διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς τοὺς ὁποίους ἐξέθεσα σχετικῶς μὲ τὸν ἀκριβῆ ὑπολογισμὸν τῆς παραγωγῆς τοῦ ἐλαίου καὶ τοῦ σίτου, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν λόγον, ὅτι ἡ βιομηχανία παρὰ τὸ ὅτι ἡ κλωστοϋφαντουργία ἤρχισε μίαν μικρὰν ἄνοδον κατὰ τοὺς τελευταίους δύο μῆνας, πρᾶγμα ποὺ δὲν ὀφείλεται εἰς ὀργανικοὺς λόγους, παρὰ εἰς τὴν ἐξάντλησιν τῶν ἀποθεμάτων ἡ βιομηχανία λέγω καὶ δι’ ἕνα ἄλλον ἀκόμη λόγον δὲν δύναται νὰ ἀκολουθήσῃ γενικῶς ἀνοδικὸν ρυθμόν, διότι αἱ πρῶται ὕλαι αἱ ὁποῖαι εἰσήχθησαν κατὰ τὸ πρῶτον ἑξάμηνον καὶ τὰς ὁποίας θὰ ἐπεξεργασθῇ, εἶναι σαφῶς κατώτεραι ἐκείνων τοῦ ἰδίου ἑξαμήνου τοῦ προηγουμένου ἔτους. Καὶ διὰ μὲν τὰς πρώτας ὕλας γενικῶς τῆς βιομηχανίας κατὰ τὸ πρῶτον ἑξάμηνον 1959 βλέπομεν μείωσιν κατ’ ἀξίαν κατὰ 15%, διὰ δὲ τὰς πρώτας ὕλας γενικῶς τῆς ὑφαντουργίας ἡ μείωσις φθάνει εἰς 23%. Οἱ λεπτομερειακοὶ αὐτοὶ ἀριθμοὶ δὲν παρουσιάζουν βέβαια μεγάλον ἐνδιαφέρον καὶ καταπονοῦν τὴν Βουλήν, ἀλλὰ ἐνισχύουν τὸ συμπέρασμά μου, τὸ ὁποῖον εἶναι τοῦτο: ὅτι ἀπὸ τοῦ 1955 καὶ ἐντεῦθεν, ἀντὶ τῆς σταθερᾶς βελτιώσεως καὶ ἀνόδου, ἔχομεν φθίνουσαν τὴν πορείαν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Δὲν εἶναι ἡ ὥρα κατάλληλος νὰ ἐπεκταθῶ εἰς ἕνα τόσον μέγα θέμα. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ ὅμως μία παρέκβασις. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μέσου ὅρου τῆς τριετίας τὴν ὁποίαν μᾶς ἀνέφερεν ὁ κ. ὑπουργός, μέση ἐτησία αὔξησις τοῦ εἰσοδήματος ἔφθασεν ὡς εἶπεν εἰς 11,3. Ἐν τούτοις, θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι κατὰ τὴν προηγουμένην τριετίαν, ἡ ὁποία ἀρχίζει ἀπὸ τὸ 1953 καὶ προχωρεῖ μέχρι τοῦ 1955, παρετηρήθη ἐπίσης μία αὔξησις τοῦ εἰσοδήματος, ἡ ὁποία ἐν τῷ συνόλῳ εἰς σταθερὰς τιμὰς εἶναι 26,3 δηλαδή, 8,7 κατ’ ἔτος, ἐνῷ ἀντιθέτως εἶναι 6,2 εἰς σταθερὰς τιμὰς κατὰ τὸ διάστημα τῆς Ὑπουργίας τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ.

§234Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Τῆς Κυβερνήσεως.

§235Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ε.Ρ.Ε.

§236Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐζητήσατε τὴν ἐξέλιξιν εἰς σταθερὰς τιμάς.

§237Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, διότι εἰς σταθερὰς τιμὰς εἶναι 6,2, κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς σας, ἐνῷ διὰ τὴν προηγουμένην τριετίαν εἶναι 8,7. Νομίζω, ὅτι θὰ σᾶς εὐχαριστήσῃ καὶ αὐτό, κ. Ὑπουργέ, διότι μετείχατε καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην καὶ θὰ ἔπρεπε ἡ πτέρυξ αὐτή, ὅταν χειροκροτῇ τὴν ἄνοδον τοῦ εἰσοδήματος ἐπὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἔπρεπε νὰ χειροκροτήσητε μὲ μεγαλυτέραν θέρμην τοὺς σχετικοὺς ἀριθμοὺς ποὺ ἐδώσαμεν διὰ τὴν προηγουμένην τριετίαν. Κατὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, τὸν Ἰούνιον τοῦ 1958, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ εἰσοδήματος τὸ 1957 ἦτο 10% περίπου. Αὐτό, κύριοι, ἐξήγησα τότε ἀπαντῶν, δὲν ὀφείλεται εἰς ὀργανικοὺς λόγους, ἀλλὰ εἰς ἁπλῆν συγκυρίαν, ὀφείλεται εἰς γεγονότα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἄσχετα μὲ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὀφείλεται, ὅπως ἔλεγα τότε, εἰς τὴν εὔνοιαν τῶν μετεωρολογικῶν συνθηκῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ ἐξασφαλίζωμεν πάντοτε.

§238Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Τὴν πτῶσιν τοῦ 1958, πρέπει καὶ ἀντιθέτως νὰ τὴν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψει καὶ ὄχι μόνον ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ζημίας.

§239Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρουν αἱ τυχαῖαι περιστάσεις, διὰ νὰ κρίνωμεν τὴν πολιτικὴν μιᾶς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ μᾶς ἐνδιαφέρουν οἱ ὀργανικοὶ λόγοι, οἱ ὁποῖοι συντείνουν εἰς τὴν αὔξησιν ἢ τὴν μείωσιν τοῦ εἰσοδήματος, ἰδίως ὅταν δὲν κατεβλήθη ἡ δέουσα προσπάθεια καὶ ἐπῆλθεν ἡ μείωσις.

§240Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐκάματε μίαν σύγκρισιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε καὶ ὁ κ. Παπανδρέου, ἐκάματε σύγκρισιν τῆς τριετίας 1955–1958 μὲ τὴν τριετίαν 1952–1955. Εἰς μὲν τὴν τριετίαν 1955 –1958 ὑπάρχει ἕν ἔτος μεγάλης ἐλαιοπαραγωγῆς, ἐνῷ εἰς τὴν τριετίαν 1952–1955 ὑπάρχουν δύο τοιαῦτα ἔτη. Ἡ δὲ ἐπήρεια ἐπὶ τοῦ πρώτου ἔτους, ὅπως εἶσθε εἰς θέσιν νὰ γνωρίζετε, εἶναι σημαντικωτάτη. Δεύτερον, εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ μὲν ἔτος 1955 ἦταν τὸ τρίτον ἔτος τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀειμνήστου Παπάγου, ἦταν ἕν ἔτος εὑρισκόμενον εἰς μίαν ἐποχὴν ὅπου εἶχεν ἀρχίσει ἡ ἄνοδος λόγῳ τῆς ἐμπιστοσύνης ποὺ εἶχε δημιουργήσει ἐκείνη ἡ Κυβέρνησις. Ἐνῷ ἀντιθέτως τὸ ἔτος 1952, εἶναι ἓν ἔτος, τὸ μόνον ἄλλως τε τῆς 10ετίας κατὰ τὴν ὁποίαν εἴχομεν πραγματικὴν μείωσιν τοῦ ἐθνικοῦ μας εἰσοδήματος. Καὶ συνεπῶς ἡ σύγκρισις τῆς 3ετίας 1955–1958 μὲ τὴν σύγκρισιν τῆς τριετίας 1952–1955 δὲν ἀποδίδει τὴν ὀρθὴν εἰκόνα. Ἐπὶ πλέον εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ 1953 ὑπῆρξεν ἓν ἔτος πρωτοφανοῦς παραγωγῆς.

§241Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ὅπως καὶ τὸ 1957.

§242Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Σύμφωνοι, ἀλλὰ ἡ διαφορά, κύριε Παπαληγούρα, δὲν εἶναι ἡ ἰδία.

§243Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Πῶς δὲν εἶναι ἡ ἰδία. Τὸ γεωργικὸν εἰσόδημα εἶναι τὸ μεγαλύτερον γεωργικὸν εἰσόδημα τὸ ὁποῖον ἐσημειώθη.

§244Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἡ διαφορὰ 1952 καὶ 1953 εἶναι σχεδὸν ὅση εἶναι μεταξὺ 1953 καὶ 1958.

§245Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Αὐτὸ ἐνδέχεται ὄχι ὡς πρὸς τὸ 52, δὲν τὸ συζητῶ.

§246Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Λέγω, ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος, δηλαδὴ τῆς ποιότητος τῆς παραχθείσης εἰς σταθερὰς τιμὰς εἰσοδήματος, ἀπὸ τὸ 1952–1953 ἦταν ὅση εἶναι ἀπὸ τὸ 1955 –1958. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἐπαρκές. Αἱ δύο αὐταὶ χρονικαὶ περίοδοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκριθοῦν.

§247Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἁπλῶς ἐξηγῶ. Αἱ αὐξήσεις ποὺ ἐπικαλεῖσθε εἶναι αὐξήσεις τυχαῖαι καὶ οὐχὶ ὀργανικῆς φύσεως, οὐχὶ ὀργανικῆς προελεύσεως. Ἑπομένως ἐκεῖνο ποὺ πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ περισσότερον εἶναι ἡ ἐνίσχυσις τῆς παραγωγῆς, βιομηχανικῆς καὶ γεωργικῆς. Καὶ νὰ μὴ ἐπαναπαυώμεθα εἰς τὰ δοθέντα ποσοστὰ τὰ ὁποῖα διεκηρύξατε μὲ τόσην ὑπερηφάνειαν, μὲ τόσον κομπασμὸν ἀπὸ τοῦ βήματος. Καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὰ πράγματα. Οἱ ἀριθμοί σας, ὅπως βλέπετε, ὅταν τίθενται ἐνώπιον τῶν γεγονότων, ἀρχίζουν νὰ προσλαμβάνουν διαφορετικὴν μορφήν. Καὶ κατὰ τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους σᾶς ἀνέφερα, διὰ τὴν 3ετίαν σας δὲν ἐπιτρέπεται κανένας κομπασμός. Ἀντιθέτως, χρειάζεται προσοχὴ καὶ σύνεσις ἀφ’ ἑνὸς διότι τὸ εἰσόδημα βαίνει φθῖνον καὶ ἀφ’ ἑτέρου, διότι εὑρισκόμεθα ἐνώπιον τῆς ἐντάξεως εἰς τὴν εὐρωπαϊκὴν ἀγοράν, ὄχι ὅμως ὑπὸ τὰς προηγουμένας συνθήκας, ἀλλὰ ὑπὸ τὸ κλῖμα τῆς ὑφέσεως ἡ ὁποία ἐνῷ ἀπὸ πολιτικῆς πλευρᾶς ὡς ἄνθρωπον μὲ ἐνθουσιάζει, ἀπὸ οἰκονομικῆς πλευρᾶς ὅμως, ὅπως ἀνέφερον προηγουμένως ἀντιθέτως μὲ τρομάζει καὶ μὲ ἀνησυχεῖ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπιθυμία μου. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιμένω ἐπὶ τοῦ σημείου, ὅτι ἡ ὑπερηφάνεια καὶ ὁ κομπασμὸς δὲν ἔχουν θέσιν εἰς τὴν σημερινὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν. Ὅπου ἐμφανίζεται κἄποια ἄνοδος, εἶναι ἀποτέλεσμα ὡρισμένων περιστάσεων, ἀπροόπτων, ἰδίως τῆς εὐνοίας τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ Οὐρανοῦ ἐνῷ ἡ κάθοδος εἶναι συνεχὴς καὶ μόνιμος. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὰς ἐπενδύσεις αἱ ὁποῖαι κατ’ ἐμὲ ἀποτελοῦν τὴν ρίζαν τοῦ κακοῦ. Κατὰ τὸ 1959, χωρὶς ἀμφιβολίαν, αἱ ἐπενδύσεις θὰ εἶναι ηὐξημέναι. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ ἤθελα νὰ μοῦ δώσητε μερικὰς πληροφορίας καὶ νὰ μοῦ εἴπητε, ἐὰν σύμφωνα μὲ τὰ στοιχεῖα ποὺ ἔχετε, αἱ ἐπενδύσεις τὰς ὁποίας ἐγὼ ὑπολογίζω, ὅτι θὰ αὐξηθοῦν ἔναντι τοῦ προηγουμένου ἔτους κατὰ ποῖον ποσοστὸν ἀνέρχονται. Θέλω νὰ μοῦ εἰπῆτε δικούς σας ἀριθμούς, κύριε Ὑπουργέ. Ὑπολογίζω, ὅτι αἱ κρατικαὶ ἐπενδύσεις θὰ αὐξηθοῦν κατὰ 30–35%. Εἶναι ὀρθὸς ὁ ὑπολογισμός;

§248Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἡ πρόβλεψις εἶναι, ὅτι θὰ ὑπερβοῦν τὰ 3.250 ἑκατομμύρια.

§249Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, εἰς ποσοστά...

§250Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Πέρυσι ἔφθασαν τὰ 2.600 ἑκατομμύρια. Ὁ λογαριασμὸς εἶναι ἕτοιμος.

§251Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω νὰ μοῦ βεβαιώσῃ τοὺς συλλογισμούς μου ὁ κ. ὑπουργός, διότι ἔχω ἀνάγκην μιᾶς ὁμολογίας τὴν ὁποίαν θὰ χρησιμοποιήσω κατόπιν ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ προγράμματος. Πόσην ὑπολογίζετε τὴν συνολικὴν αὔξησιν τῶν ἐπενδύσεων κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, ἔναντι τοῦ προηγουμένου, σύμφωνα μὲ τοὺς προσωρινοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς Ὑπηρεσίας.

§252Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ὅπως ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐπενδύσεις τοῦ Κράτους, δὲν μποροῦμε νὰ κάνωμε προβλέψεις, διότι παρακολουθοῦμεν τοὺς λογαριασμοὺς καθημερινῶς. Θὰ εἶναι δηλαδὴ 30% περίπου ἀνώτεραι.

§253Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. 28%.

§254Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). 30% τὸ σύνολον. Εἶναι δύσκολον νὰ κάνω ὑπολογισμόν.

§255Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουν καὶ ἔχουν γίνει ὑπολογισμοί. Ἐὰν ὁ σύμβουλός σας ἦτο ἐδῶ θὰ σᾶς ἔλεγε τὸν ἀριθμόν. Σύμφωνα μὲ τοὺς ἀριθμοὺς τῶν Ὑπηρεσιῶν Ἐθνικῶν λογαριασμῶν, περίπου ἡ γενικὴ αὔξησις θὰ εἶναι ἐν τῷ συνόλῳ 8%.

§256Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ὄχι περισσότερον. Πολὺ περισσότερον.

§257Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ σᾶς εἶμαι ὑπόχρεος ἐὰν μοῦ δώσητε τὸ σύνολον. Γνωρίζετε, ὅτι αἱ δημόσιαι ἐπενδύσεις εἶναι περίπου τὸ ¼ τῶν ἰδιωτικῶν. Ὅταν ἐν τῷ συνόλῳ ὑπάρχῃ 8% αὔξησις ἐπενδύσεων, αἱ δημόσιαι ἐπενδύσεις ἀνέρχονται εἰς τὸ 30% εἶναι προφανές, ὅτι αἱ ἰδιωτικαὶ ἐπενδύσεις δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἀνώτεραι τῶν περυσινῶν. Θὰ εἶναι περίπου αἱ ἴδιαι ἂν μὴ κατώτεραι καὶ αὐτὸ ἔχει σημασίαν δι’ ἐμέ, δι’ ὅσα κατόπιν θὰ εἴπω.

§258Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Εἶναι συμπέρασμα αὐτὸ κατὰ πρόβλεψιν κατ’ ἐκτίμησιν μᾶλλον.

§259Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπομεν περίπου ποία εἶναι ἡ πορεία τῶν ἐπενδύσεων διὰ τὸ τρέχον ἔτος. Ἐκεῖνο ὅμως ποὺ ἐνδιαφέρει, δὲν εἶναι τόσον ἡ ποσοτικὴ αὔξησις τῶν ἐπενδύσεων, ἀλλὰ προπαντὸς ἡ ποιοτικὴ σύνθεσις τῶν ἐπενδύσεων, διότι ὑπάρχουν ἐπενδύσεις ὅπως γνωρίζετε ἀμέσου καὶ ἀπολύτου παραγωγικότητος καὶ ὑπάρχουν ἐπενδύσεις ἐμμέσου παραγωγικότητος χρησιμώταται, βέβαια, μὴ δυνάμεναι ὅμως νὰ θεωρηθοῦν ὡς παραγωγικαί. Εἰς ἕνα ὑπολογισμὸν τὸν ὁποῖον ἔκαμα βάσει τῶν κριτηρίων τὰ ὁποῖα δέχεται ἡ ἐπιστήμη, ἐπὶ τῆς παραγωγικότητος τῶν ἐπενδύσεων, διὰ τὸ μὲν ἔτος 1958 διεπίστωσα, ὅτι αἱ παραγωγικαὶ ἀμέσως ἐπενδύσεις εἶναι μόνον 28,5% κατὰ δὲ τὸ 1957 28,2%. Δὲν ἔχω διὰ τὸ ἔτος 1958 τὸν πίνακα τῆς κατανομῆς τῶν ἐπενδύσεων. Θὰ εἶμαι ὑπόχρεος εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, ἐὰν μοῦ ἔδιδε τὴν κατανομὴν τῶν ἐπενδύσεων κατὰ τὸ ἔτος αὐτό. Δὲν νομίζω ἐν τούτοις, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ μεγάλη διαφορὰ μὲ τὸ προηγούμενον ἔτος. Ἀντιλαμβάνεσθε, λοιπόν, πόσον εἶναι κακὴ ἡ κατανομὴ ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὰς ἐπενδύσεις καὶ ἀντιλαμβάνεσθε διατὶ μὲ τόσα ἔργα καὶ μὲ τόσας ἐπενδύσεις δὲν καθίσταται δυνατὸν νὰ ἐξαφανίσωμεν τὰ μεγάλα κακὰ τῆς οἰκονομίας μας, ἰδιαιτέρως τὴν ἀνεργίαν καὶ τὴν ὑποαπασχόλησιν. Πέραν ὅμως αὐτῶν, δὲν ὑπάρχει μόνον ἡ κακὴ κατανομή, ἀπὸ ἀπόψεως παραγωγικότητος, ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἡ κακὴ κατανομὴ κατὰ κλάδους καὶ κατὰ χῶρον. Ἐπὶ τῇ βάσει διεθνοῦς στατιστικῆς, ἡ Ἑλλὰς ἔχει μέσον ὅρον ἐπενδύσεων 15,5, διαθέτουσα ἐξ αὐτῶν εἰς τὴν βιομηχανίαν τὸ 22% καὶ εἰς τὴν ἀγροτικὴν οἰκονομίαν τὸ 7%. Εἶναι τοῦτο πολὺ μικρόν. Παρ’ ὅλας τὰς προσπαθείας τὰς ὁποίας κάμνομεν διὰ τὴν ἐκβιομηχάνισιν τῆς Χώρας, εἴμεθα πάντοτε μία χώρα ἀκόμη ἀγροτικὴ καὶ ἡ τοιαύτη κατανομὴ τῶν ἐπενδύσεων, ὁμολογῶ ὅτι μὲ καταπλήσσει, ἰδίως δὲ ὅταν ἔχωμεν ἄλλας χώρας αἱ ὁποῖαι ἔχουν καὶ μεγάλην βιομηχανίαν καὶ μὲ ὅλον τοῦτο δὲν παραμελοῦν τὰς ἐπενδύσεις εἰς τὴν γεωργίαν. Καὶ παίρνω τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν, χώραν κατ’ ἐξοχὴν βιομηχανικήν, ἡ ὁποία ἐκ τοῦ 21,8 τῶν ἐπενδύσεών της τὸ 40% ἀφιερώνει εἰς τὴν βιομηχανίαν καὶ 9% εἰς τὴν γεωργίαν, ἔναντι τοῦ 7% ποὺ διαθέτομεν ἡμεῖς. Ἡ Αὐστρία, ἡ ὁποία ἔχει μίαν βιομηχανικὴν πρόοδον ἀξιόλογον προσπαθεῖ νὰ τὴν αὐξήσῃ διαθέτουσα ἐκ τῶν ἐπενδύσεών της τὸ 44% διὰ τὴν βιομηχανίαν, ἀλλὰ καὶ τὸ 14% διὰ τὴν γεωργίαν. Ἀνάλογα εἶναι τὰ ποσοστὰ εἰς χώρας μᾶλλον ἀγροτικάς, ὅπως ἡ Φινλανδία καὶ ἡ Νορβηγία. Ἀντιθέτως, ἡμεῖς τοποθετοῦμεν τὴν γεωργίαν εἰς δευτέραν μοῖραν. Ὁ ὑποφαινόμενος, εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος προπολεμικῶς ἀνέπτυξε τὴν περίεργον τότε θεωρουμένην θεωρίαν τῆς ἐκβιομηχανίσεως καὶ ὑπέστη ἐπιθέσεις διὰ τοῦτο. Ἐγὼ ὅμως, ὁ ὁποῖος γνωρίζω, ὅτι ἡ οἰκονομία μιᾶς χώρας πρέπει νὰ στηρίζεται εἰς δύο σκέλη, τὴν βιομηχανίαν καὶ τὴν γεωργίαν, διὰ νὰ εἶναι ἰσορροπημένη, ὑποστηρίζω ἀκόμη, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραμελοῦμεν τὴν γεωργίαν. Πρέπει παράλληλα νὰ ὑποστηρίζωμεν καὶ τοὺς δύο κλάδους. Καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀποτελεσμάτων πρέπει, κύριοι συνάδελφοι, νὰ προηγῆται τῆς βιομηχανίας ἡ γεωργία, διότι μόνον ἐὰν ὑπάρξῃ μία ἐσωτερικὴ ἀγορὰ εὔρωστος, τὴν ὁποίαν δημιουργεῖ μόνον ἡ εὐημεροῦσα ἀγροτικὴ τάξις, τότε μόνον θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀναπτυχθῇ καὶ ἡ βιομηχανία. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἡ τοιαύτη κατανομὴ εἶναι ἐναντίον τοῦ συμφέροντος τῶν ἀγροτῶν, ἀλλὰ καὶ αὐτῆς τῆς ἐκβιομηχανίσεως. Τὰ κακὰ ἀποτελέσματα βλέπομεν εἰς τὸ λεγόμενον γεωργικὸν εἰσόδημα, καὶ εἰς τὸ βιοτικὸν ἐπίπεδον τοῦ γεωργοῦ.

§260Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Νὰ σᾶς δώσω, κ. συνάδελφε, μερικοὺς ἀριθμούς. Ἐπενδύσεις εἰς τιμὰς τοῦ ἔτους 1955 εἰς τὴν γεωργίαν 527 ἑκατομμύρια, 1956 629 ἑκατομμύρια, 1957 1.024 ἑκατομμύρια, 1958 1.203 ἑκατομμύρια.

§261Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μὲ διεφωτίσατε καὶ δὲν νομίζω, ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ διεφωτίσθη. Δώσατέ μου τὸν πίνακα νὰ τὸν ἀναγνώσω εἰς ποσοστὰ καὶ θὰ σᾶς εἴπω τὸ ἀποτέλεσμα. Ἡ κακὴ αὐτὴ ἀπὸ πάσης ἀπόψεως κατανομὴ τῶν ἐπενδύσεων, εἶναι ἡ βασικὴ αἰτία τῆς ἐξαθλιώσεως τῆς γεωργίας μας. Ἀμέσως τὸν ἀντίκτυπον, τὸν βλέπετε εἰς τὸ γεωργικὸν εἰσόδημα. Σύμφωνα μὲ τοὺς ἀριθμοὺς τῆς Ὑπηρεσίας Ἐθνικῶν Λογαριασμῶν, ἂς ἀρχίσωμεν μὲ τὴν προτίμησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τὸ εἰσόδημα εἰς τρεχούσας δραχμὰς τῆς γεωργίας, ἁλιείας κλπ., αὐξάνει κατὰ μέσον ὅρον κατὰ 7,7% ἐνῷ ὁ μέσος ὅρος ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἶναι 11,3%. Ἡ γεωργία, ἀγαπητοί μου φίλοι, μετέχει μόνον κατὰ 7% τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ κατὰ σταθερὰς δραχμὰς μόνον κατὰ 2,9%. Ἀντιλαμβάνεσθε πόσον ἡ συμμετοχή της εἶναι ἐλαχίστη. Καὶ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι οἱ γεωργοὶ ἀποτελοῦν τὰ 48% τοῦ πληθυσμοῦ. Κακὴ ἐπίσης κατανομὴ ὑφίσταται ὄχι μόνον κατὰ κλάδους, ἀλλὰ καὶ ἀναλόγως τοῦ χώρου. Δηλαδὴ παραγνωρίζονται καὶ παραμερίζονται οἱ ὀρεινοὶ πληθυσμοὶ οἱ ὁποῖοι ὅμως ἀποτελοῦν τὸ ⅓ τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ ἀγροτικοῦ. Παρὰ ταῦτα ὅμως δὲν συμμετέχουν εἰς τὸ πενιχρὸν ἀγροτικὸν εἰσόδημα παρὰ μόνον κατὰ ⅕. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ κακὴ κατανομὴ κατὰ κλάδους, κατὰ χῶρον καὶ κατὰ τὸ κριτήριον τῆς παραγωγικότητος, ὑπάρχει ἀκόμη καὶ ὁ ἐλάχιστος κλῆρος, ὁ ὁποῖος προκαλεῖ τὴν ἀγωνίαν ὄχι μόνον διὰ τὸν γεωργόν, ἀλλὰ καὶ δι’ ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος. Ὑπάρχουν ἀκόμη καὶ ἄλλα πράγματα, τὰ ὁποῖα φαλκιδεύουν τὸ εἰσόδημα τοῦ γεωργοῦ. Εἶναι ἡ ἄμεσος καὶ ἡ ἔμμεσος φορολογία. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἕνα πίνακα διὰ νὰ ἴδητε ποία εἶναι ἡ πορεία τῆς φορολογίας κατὰ τὰ ἔτη 1957, 1958 καὶ 1959 ἀπὸ ἀπόψεως σχέσεως ἀμέσου καὶ ἐμμέσου φορολογίας. Τὸ 1957 ἄμεσοι φόροι 20,6%—ἔμμεσοι 70,5% — 1958 ἄμεσοι 20,1% — ἔμμεσοι 72,2% — 1959 (αʹ ἑξάμηνον) 16,2% καὶ 73,5%.

§262Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Μήπως ἔχετε πρόχειρον τὸν ἀριθμὸν τοῦ 1952, ἢ τὸ 20%.

§263Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς μὴ ἀναφέρωμεν τὰ ἰδικά μας ἐπιτεύγματα. Ἡμεῖς αὐτὴν τὴν στιγμὴν κρίνομεν τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὡς γνωστόν, οἱ ἔμμεσοι φόροι πλήττουν κυρίως τὰς πτωχὰς καὶ πολυμελεῖς οἰκογενείας. Ὑπάρχει, τέλος καὶ ἡ περίφημος ψαλὶς ἡ ὁποία παρουσιάζει τὸ μὲν ἔτος 1957 ἄνοιγμα 0,935 καὶ τὸ ἔτος 1958 γίνεται 0,902. Διὰ τὸ 1959 δὲν ἔχομεν ἀκόμη ἀριθμούς, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι ἀκόμη μεγαλυτέρα ἡ διεύρυνσις. Αὐτὰ εἶναι τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐξηγοῦν διατὶ ἡ ἀγροτική μας τάξις εὑρίσκεται εἰς τὰ πρόθυρα τῆς ἐξαθλιώσεως. Καὶ ἡ ἐκβιομηχάνισις τῆς Χώρας θὰ καταστῇ ἐπίσης δυσχερὴς ἂν δὲν στρέψωμεν τὴν προσοχήν μας πρὸς τοὺς γεωργούς. Ἔχω ἐδῶ μίαν ἔκθεσιν ἐπὶ τῆς καταστάσεως τῆς γεωργίας μας τοῦ Διοικητοῦ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης διὰ τὸ ἔτος 1958, θὰ σᾶς ἀναγνώσω τί λέγει: «Ἡ ἀγροτικὴ οἰκονομία κατὰ τὸ 1958 ἐμφανίζει κατ’ ὄγκον κάμψιν 4,3%—εἰς εἰσόδημα σταθερῶν τιμῶν, 5,7% — εἰς εἰσόδημα τρεχουσῶν τιμῶν μείωσιν κατὰ 0,2% Αὐτοὶ εἶναι οἱ ἀριθμοὶ οἱ ἀδιάψευστοι. Οἱ ἀριθμοὶ οἱ ὁποῖοι μᾶς δίδουν τὴν πραγματικὴν εἰκόνα τῆς καταστάσεως ποὺ ἐπικρατεῖ εἰς τὴν ὕπαιθρον.

§264Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐπιτρέπεται νὰ σᾶς πληροφορήσω διὰ τὴν ψαλίδα ἀπὸ τὸ δελτίον τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης; Πρῶτον ἑξάμηνον τοῦ 1958 εἶναι 0,881.

§265Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, αὐτοὶ οἱ ἀριθμοί σας, μὲ τοὺς ἀριθμοὺς ποὺ πῆρα ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Διοικητοῦ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἐμφανίζουν διαφοράν. Σᾶς παραπέμπω εἰς τὴν σελίδα 38 τῆς ἐν λόγῳ ἐκθέσεως.

§266Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Δίδονται δύο ἀριθμοὶ τῶν σχέσεων τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων μὲ τὰ βιομηχανικὰ καὶ ὑπάρχει μεγάλη ἀπόστασις μεταξὺ τῶν ἀριθμῶν αὐτῶν.

§267Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ψαλίδος θὰ σᾶς εἴπω ὡρισμένους ἀριθμοὺς ἀπὸ τὸ δελτίον τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης: «........ (ἀναγινώσκει) ........». Ὁ δείκτης αὐτὸς καταρτίζεται βάσει τῶν τιμῶν τοῦ ἡμερολογιακοῦ ἔτους. Δὲν καταρτίζεται βάσει τοῦ γεωργικοῦ ἔτους. Ἐνῷ ἀντιθέτως, τὸ εἰσόδημα τὸ γεωργικὸν ὑπολογίζεται βάσει τῶν τιμῶν τοῦ γεωργικοῦ ἔτους. Ὑπάρχει λοιπόν, μία διαφορὰ τῶν τιμῶν ποὺ ἐλάβατε ὑπ’ ὄψιν διὰ τὴν μίαν περίπτωσιν καὶ διὰ τὴν ἄλλην.

§268Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ἔχετε δίκαιον. Ἐγὼ ἀντέγραψα τὴν ἔκθεσιν τοῦ διοικητοῦ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Πρὸς αὐτὸν ἀπευθυνθῆτε. Ἐρχόμεθα τώρα νὰ ἐξετάσωμεν καὶ ἄλλα τινὰ στοιχεῖα τῆς οἰκονομικῆς μας καταστάσεως. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὸ περίφημον ἐξωτερικὸν ἐμπόριον. Δὲν πρόκειται νὰ δώσω ἀριθμούς. Θὰ ὁμιλήσουν ἄλλοι εἰς ἄλλας ὥρας, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ θὰ διαφωτίσουν πληρέστερον τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Περιορίζομαι τοῦτο νὰ εἴπω. Ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου, ὁμιλῶν εἰς τὸ Ἡράκλειον, ᾐσθάνθη ὑπερηφάνειαν διότι εἰσέπραξεν ὡρισμένα δολλάρια περισσότερον ἀπὸ τὴν ἐξαγωγὴν γεωργικῶν προϊόντων. Δὲν πρέπει νὰ ὑπερηφανεύεσθε τόσον, κ. Ὑπουργέ! Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει κυρίως ἡμᾶς, εἶναι ἡ σχέσις μεταξὺ εἰσαγωγῶν καὶ ἐξαγωγῶν, καὶ κατὰ ποῖον ποσοστὸν αἱ ἐξαγωγαὶ ἀγαθῶν καλύπτουν τὰς εἰσαγωγάς. Καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὑπερηφανεύεσθε, ὅταν τὸ ποσοστὸν τῶν ἐξαγωγῶν ἔχῃ φθάσει νὰ καλύπτῃ τὸ 40% ἢ 41% τῶν εἰσαγωγῶν καθ’ ἣν στιγμὴν εἰς ἄλλα κράτη εἶναι πολὺ ὑψηλὰ τὸ ποσοστὸν αὐτό. Εἰς τὴν Τουρκίαν εἶναι ἄνω τῶν 80%. Εἰς τὴν Πορτογαλίαν ἄνω τοῦ 60% καὶ εἰς τὴν πτωχὴν Ἑλλάδα, τὴν προπολεμικὴν Ἑλλάδα, εἶχε φθάσει τὸ 60 –70% καὶ εἰς τὰ τελευταῖα προπολεμικὰ ἔτη εἰς 75–80%. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὑπερηφανεύεσθε ὅταν σήμερον εἶναι 40%. Ἡ διαφορὰ εἶναι καταπληκτική.

§269Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου). Δὲν ὑπερηφανευόμεθα. Εἶναι γεγονός, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποδείξω, ὅταν θὰ ὁμιλήσω, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1958 ἡ Ἑλλὰς ἐπετέλεσε τὴν μεγαλυτέραν ποσοστιαίαν ἄνοδον ἐξαγωγῶν παντὸς ἄλλου κράτους.

§270Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσον καλύπτουν αἱ ἐξαγωγαί μας;

§271Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου). Διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν ἱστορίαν ἡ Ἑλλὰς τὸ 1958 ἐπετέλεσε τὴν μεγαλυτέραν πρόοδον ἐξαγωγῶν ἀπὸ πᾶν ἄλλο Κράτος εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ τὴν Μεσόγειον. Διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὸ θέμα τῶν εἰσαγωγῶν πέρυσι ἀνεκόπη ὁ ρυθμὸς τῆς ἀνόδου καὶ ἐφέτος ὁ ρυθμὸς τῆς ἀνόδου ὄχι μόνον ἀνεκόπη, ἀλλὰ ἐμειώθησαν αἱ εἰσαγωγαί. Θὰ μοῦ εἴπητε ἀμέσως, νομίζω, ὅτι ἐμειώθη ὄχι χάρις εἰς τὴν προσπάθειάν σας, κ. Ὑπουργὲ τοῦ Ἐμπορίου καὶ τὴν προσπάθειαν τῆς Κυβερνήσεως, ἐμειώθη διότι ἐχειροτέρευσε τὸ ἐπίπεδον τῆς ζωῆς. Ὅταν πᾶνε ἐπάνω λέγετε αἱ εἰσαγωγαὶ ὁδηγοῦν τὴν χώραν πρὸς τὴν κατανάλωσιν καὶ τὴν καταστροφήν. Ὅταν πᾶνε κάτω αἱ εἰσαγωγαὶ ὅτι ὁδηγοῦμεν τὴν χώραν πρὸς τὴν πενίαν.

§272Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ἐμὲ ἀπαντᾶτε δι’ αὐτά; Ἐγὼ δὲν εἶπα τέτοια πράγματα.

§273Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Τὸ 1958 νομίζω, ὅτι τὸ ποσοστὸν τῆς καλύψεως τῶν εἰσαγωγῶν διὰ τῶν ἐξαγωγῶν δὲν ὑπερέβη τὸ 44%.

§274Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ 41%. Τὸ λέγει τὸ τελευταῖον δελτίον τῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν.

§275Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Τὸ 1958 δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ ὡς βάσις, διότι πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι ὑπῆρξε μία ἔκτακτος συμπτωματικὴ ἐξαγωγὴ ἡ ὁποία ἐπαναλαμβάνεται ἀνὰ μίαν 10ετίαν, ὅταν εἰς τὴν Γαλλίαν συμβαίνῃ κακὴ ἐσοδεία ἀμπέλου. Αὐτὰ ἔχουν γραφῆ εἰς ὅλα τὰ ἔντυπα τὰ ἰδικά σας. Συνεπῶς ἐὰν βγάλετε αὐτὸ τὸ συμπτωματικὸν τὸ ὁποῖον συνέβη ἐπίσης τὸ 1949, ὅταν ἐγὼ διεπραγματευόμην μὲ τὴν Γαλλίαν ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὴν ἐξαγωγὴν τῶν οἴνων καὶ ἐπανελήφθη τὸ 1958, μετὰ 10ετίαν, τότε τὸ ποσοστὸν καλύψεως εἶναι ὀλιγώτερον ἀπὸ 44%. Τὸ 1938 ἦτο 67%. Αὐτὸ εἶναι τὸ βασικώτερον νόσημα τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας.

§276Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου). Λησμονεῖτε, φαίνεται, ὅτι ἀποδίδετε εἰς τὸν Ὑπουργὸν τοῦ Ἐμπορίου τὰς τυχὸν ἰδιοτροπίας τῆς φύσεως, ἐὰν δηλαδὴ ἡ παραγωγὴ τῶν ἐξαγωγικῶν προϊόντων ἐκ φυσικῶν λόγων εἶναι πιὸ κάτω. Πταίει ὁ ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου, ὅταν ἡ αὔξησις ὀφείλεται εἰς ἕνα ἔκτακτον γεγονός; Μίαν σύμβασιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου δὲν τὴν ἀναγνωρίζετε.

§277Η. ΗΛΙΟΥ. Ἀνεφέρατε τὴν σύμβασιν ἡ ὁποία ἔχει σχέσιν μὲ τὸ φέρρυ—μπὸτ κλπ.

§278Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου). Καὶ αὐτὸ ὀφείλεται χάρις εἰς τὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία εἶναι ὄχι ἀπὸ φυσικοὺς ὅρους, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἱκανότητα τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν Ὑπουργῶν της.

§279Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἀνέφερα τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς εἶναι ἀκριβῶς διὰ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας καὶ νὰ σᾶς ζητήσω μίαν μεγαλυτέραν εἰ δυνατὸν σεμνότητα, διότι καὶ ἂν ἀκόμη εἴχατε ἐπιτελέσει κἄποιον ἆθλον καὶ πάλιν δὲν θὰ ἐπετρέπετο νὰ ὁμιλήσετε καθ’ ὃν τρόπον ὡμιλήσατε ἐκεῖ. Ἔπρεπε ἀντιθέτως νὰ εἴπητε ποίους ἀγῶνας κατεβάλατε, ποῖος ἀγὼν ὑπολείπεται ἀκόμη καὶ ποία προσοχὴ καὶ περίσκεψις ἀπαιτεῖται, διότι ἡ κατάστασις εἶναι λίαν κρίσιμος. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν Γαλλίαν, ὁ ὁποῖος ἐπέτυχεν ἀντιστροφὴν τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου κατὰ τὸ πρῶτον 6μηνον τοῦ 59 μὲ ἕνα πλεόνασμα 330.000.000 δολλαρίων, ὄχι μόνον δὲν ἐθριαμβολόγησε δι’ αὐτό, ἀλλ’ εἶπεν ἀντιθέτως, ὅτι αὐτὸ δὲν σημαίνει τίποτε, ἐνώπιον τῆς ρευστότητος τῶν συνθηκῶν. Τὰ μέτρα τὰ βασικὰ πρέπει κυρίως νὰ ἐφαρμοσθοῦν διὰ νὰ ὀργανωθῇ καὶ νὰ σταθεροποιηθῇ ἡ ἄνοδος τῆς οἰκονομίας. Αἱ θριαμβολογίαι εἶναι περιτταί, διότι ἀποκρύπτουν καὶ παραποιοῦν τὴν πραγματικότητα καὶ δὲν ἀφήνουν νὰ ἴδωμεν ποία εἶναι ἡ πραγματικὴ κατάστασις. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἰδιαιτέρως ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω, εἶναι τοῦτο: ὅτι πρέπει νὰ ἀποκτήσωμεν ἀντίληψιν τῆς ὑφισταμένης θλιβερᾶς καταστάσεως καὶ νὰ μὴ λέγωμεν κατὰ πρόσωπον εἰς τοὺς ἀγρότας, ὅτι εὐτυχοῦν χωρὶς νὰ τὸ ἠξεύρουν. Αὐτὴ εἶναι ἡ προσπάθειά μου καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον, ὅτι χρειάζεται μεγαλυτέρα σεμνότης καὶ ὄχι τοιαῦται θριαμβολογίαι.

§280Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. ὑπουργὸς ἐκαυχήθη διὰ τὰς ἀνταλλαγὰς εἰς τὴν Γαλλίαν, ἤθελα νὰ ἐρωτήσω, ἐὰν ἡ ἀνταλλαγὴ τῶν γαλλικῶν οἴνων ἐγένετο κατόπιν διεθνοῦς διαγωνισμοῦ ὅπως πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐδήλωσεν ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι πρέπει νὰ γίνωνται ὅλαι αἱ ἀνταλλαγαί.

§281Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Κύριε Μαῦρο, μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ ἐρώτημά σας δὲν εἶναι ἄξιον τῆς σοβαρότητος μὲ τὴν ὁποίαν ἐξετάζετε τὰ θέματα. Κύριε συνάδελφε, γνωρίζετε τοὺς ὅρους τῆς γαλλικῆς συμβάσεως, γνωρίζετε, ὅτι τὸ κρασὶ ἐπωλήθη εἰς διπλασίαν τιμὴν καὶ γνωρίζετε, ὅτι τὰ κεφαλαιουχικὰ ἀγαθὰ ἐπάρθησαν εἰς πολὺ κατώτερον ποσοστόν... Γνωρίζετε ἐπίσης, ὅτι τὰ κεφαλαιουχικὰ ἀγαθὰ παρήχθησαν εἰς ἐργοστάσια παγκοσμίως γνωστά, ἐφ’ ὅσον τὰ γνωρίζετε αὐτὰ διατὶ προσπαθεῖτε νὰ δημιουργήσετε ἐντυπώσεις;

§282Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Συντ.). Πρῶτον εἶναι γεγονός, ὅτι τὰ σταφύλια ἐπωλήθησαν εἰς διπλασίαν τιμὴν καὶ τὸ ἐγλέντησαν ὅλοι μας οἱ ἀμπελουργοὶ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Καὶ δεύτερον, καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὴν προμήθειαν τοῦ ἠλεκτροπαραγωγικοῦ ἐργοστασίου τῆς Πτολεμαΐδος. Ἐκεῖ δὲν συνεφωνήσαμεν μὲ τοὺς Γάλλους. Ἔγινε διαιτησία καὶ ἐδέχθημεν τὴν ἀπόφασιν τῆς διαιτησίας, ἡ ὁποία ἦτο, ὅπως ἄλλωστε ἦτο καὶ φυσικὸν νὰ συμβῇ, ἦτο περίπου μεταξὺ τῆς ἀπόψεως τῆς Γαλλικῆς καὶ τῆς ἰδικῆς μας. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ πλοῖον ἐπωλήθη ἀκριβῶς εἰς τὴν τιμὴν εἰς τὴν ὁποίαν τὸ ἐπαραγγείλαμεν.

§283Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει καὶ ἕνα ἄλλο θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον ὑπερηφανεύεται ἡ Κυβέρνησις. Θίγω τὰ θέματα διὰ τὰ ὁποῖα θριαμβολογεῖ καὶ ὑπερηφανεύεται, διότι θέλω ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ πληρεστέραν κατανόησιν τῆς ὑφισταμένης καταστάσεως καὶ νὰ ἀντιληφθῇ τὸ τὶ συμβαίνει εἰς τὴν ὕπαιθρον. Δι’ αὐτὸ περιορίζομαι εἰς ἐκεῖνα τὰ σημεῖα τὰ ὁποῖα δῆθεν πρέπει νὰ προκαλοῦν τὴν ὑπερηφάνειαν καὶ τὴν θριαμβολογίαν. Ὑπερηφανεύεσθε ἀκόμη διὰ τὴν αὔξησιν τῶν καταθέσεων. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἔχουν πολλαπλασιασθῆ αἱ καταθέσεις. Ὀφείλεται τοῦτο κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὴν νομισματικὴν σταθερότητα. Ἡ νομισματικὴ σταθερότης ὑπῆρξε πρὸ ὑμῶν. Σεῖς βέβαια τὴν ἐσυνεχίσατε. Δὲν ὀφείλεται συνεπῶς ἐξ ὁλοκλήρου εἰς ὑμᾶς. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ὠφείλετο εἰς ὑμᾶς θὰ ἦτο ὄχι ἁπλῶς ἡ αὔξησις τῶν καταθέσεων, ἀλλὰ ἡ ἀξιοποίησις τῶν καταθέσεων. Γνωρίζομεν ὅτι αἱ καταθέσεις συσσωρεύονται καὶ λιμνάζουν καὶ παραμένουν ἀχρησιμοποίητοι. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ὁ οἰκονομικὸς ὀργανισμός μας εἶναι ἀνίσχυρος νὰ ἀπορροφήσῃ καὶ νὰ ἀφομοιώσῃ τὰς καταθέσεις. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ἔχει μεταβληθῆ σὲ ἕνα ὀργανισμὸν ὁ ὁποῖος νοσεῖ, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται περίπου εἰς ἀδράνειαν καὶ εἰς μαρασμόν. Δὲν εἶναι ἑπομένως ἐπιτετραμμένον νὰ ὑπερηφανεύεσθε διὰ τοῦτο. Οἱ ἀριθμοί, ὅπως εἴπομεν, ὅταν τοὺς ρίπτωμεν δημοσίᾳ χωρὶς καμμίαν ἀμφιβολίαν, δημιουργοῦν ἐκ πρώτης ὄψεως ἐντυπώσεις. Οἱ ἀριθμοὶ πρέπει νὰ ἐμψυχώνονται καὶ πρέπει μὲ τὰ γεγονότα πάντοτε νὰ παραλληλίζωνται, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δώσουν ἀκριβῆ εἰκόνα τῆς πραγματικότητος. Καὶ πέραν αὐτοῦ ὑπάρχει ἀκόμη ἡ ὑπερηφάνεια διὰ τὴν συσσώρευσιν μεγάλου ἀποθεματικοῦ εἰς συνάλλαγμα. Ποῦ ὀφείλεται αὐτά; Θὰ σᾶς ἀναγνώσω δύο ἕως τρία κονδύλια, διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε ποῦ ὀφείλεται. Ὀφείλεται, ἐν πρώτοις, εἰς λόγους μειώσεως τῶν εἰσαγωγῶν. Ὀφείλεται ὁμοίως, καὶ εἰς τυχαῖα γεγονότα, εἰς τὴν ρευστοποίησιν τοῦ Ἑλληνο–αἰγυπτιακοῦ κλῆριγκ, 4,6 ἑκατομμύρια δολλάρια εἰς τὸ γερμανικὸν δάνειον 12.000.000 δολλάρια καὶ εἰς τὸ ταμεῖον ἀναπτύξεως 12.000.000 δολλάρια. Εἰς τὴν ρευστοποίησιν τοῦ λαβεῖν............ (ἀναγινώσκει)..........». Αὐτὰ εἶναι τὰ ποσά, λόγῳ τῶν ὁποίων ὑπερηφανεύεται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δῆθεν ἔχει αὐξηθῆ τὸ κάλυμμά της.

§284Η. ΗΛΙΟΥ. Τὸν χρυσὸν ἠγόρασαν 20.000.000 δολλάρια, τὸ ἔσχατον μέτρον πληρωμῆς.

§285Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Εἶναι θέμα κριτικῆς αὐτό;

§286Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν λέγῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ μὲ ὑπερηφάνειαν ὡρισμένα ἐπιτεύγματα, οὐσιαστικῶς ἄνευ μεγάλης σημασίας, νομίζω, ὅτι ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχήν της. Μὴ ἔρχεσθε αὐτόκλητος συνήγορος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπικρίνομεν τὸν κ. ὑπουργὸν διὰ θριαμβολογίαν, ἡ ὁποία δὲν ἐπιτρέπεται.

§287Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ὁμιλῶν χθὲς ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔθεσε τὰ πράγματα κατὰ τρόπον σαφῆ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι γεγονός, ὅτι ἡ Ἑλλὰς κατὰ τὸ 1958 εἶναι οὐσιωδῶς ὀλιγώτερον πτωχὴ ἀπ’ ὅ,τι ἦτο τὸ 1955. Θριαμβολογία εἶναι αὐτή;

§288Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν χθὲς καὶ τὸ ἑξῆς: Εἶπε, τί θέλετε νὰ σᾶς κάμωμεν, ἐδῶ ὑπάρχει μία διεθνὴς ὕφεσις. Ἡμεῖς εἰς τὰ διάφορα προϊόντα, ὁσάκις παρουσιάσθη εἰς αὐτὰ κρίσις τῶν τιμῶν κατεβάλλομεν κἄθε δυνατὴν προσπάθειαν καὶ διεθέσαμεν ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν ποσὰ διὰ τὴν ὑποστήριξίν των. Ἀλλὰ αὐτὸ ἀκριβῶς, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον σᾶς κατηγοροῦμεν. Ὅτι ἡ ὕφεσις ὑφίστατο ἀπὸ τοῦ 1957. Ἡ ὕφεσις ἤρχετο καὶ ὅλος ὁ κόσμος τὴν ἀνεγνώριζε καὶ ἐλάμβανε τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα. Σεῖς, ἐπειδὴ αἰσθάνεσθε ἕνα εἶδος ἀλλεργίας ὅταν ἀκοῦτε τὸ ὄνομα «ὕφεσις» εἴτε εἰς τὸ οἰκονομικὸν εἴτε εἰς τὸ πολιτικὸν πεδίον, ἐπιμόνως τὴν ἠρνήθητε καὶ δὲν ἐλάβατε κανένα μέτρον γενικὸν καὶ συστηματικόν, ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔλαβον τὰ ἄλλα κράτη. Καὶ ὁσάκις παρουσιάζεται ἀνάγκη περιορίζεσθε νὰ λαμβάνετε καθυστερημένως σπασμωδικὰ μέτρα διὰ νὰ ἀντιμετωπίσετε τὸ κἄθε προϊὸν μεμονωμένως. Καὶ ἀποτέλεσμα ἦτο νὰ ἔρχεται ἡ ἐνίσχυσις αὐτὴ ἀρκετὰ ἀργά, ὅταν ἔχῃ συντελεσθῆ τὸ κακόν, χωρὶς τὸ φάρμακον τὸ ὁποῖον προσεφέρετε νὰ ἠμπορῇ νὰ ἀποβῇ ἀποτελεσματικόν. Ὅτι ἡ ὕφεσις ἦτο γεγονὸς καὶ ὅτι ὅλα τὰ Κράτη...

§289Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἀπὸ πότε ἦτο γεγονός;

§290Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τὰ μέσα τοῦ 1957.

§291Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Τὸ ξέρετε σεῖς, κ. Παπαληγούρα;

§292Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ξέρω καὶ ἀπὸ πότε ἐτερματίσθη, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις.

§293Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς ὑφέσεως ὑπῆρχε δυνατότης νὰ λάβωμεν μέτρα, νὰ δώσωμεν λύσεις, λύσεις γενικὰς ὄχι συμπτωματικάς, ὄχι περιστασιακάς, λύσεις ἀναλόγους μὲ ἐκείνας ποὺ ἔδωσαν ἄλλα Κράτη. Καὶ ποῖαι εἶναι αἱ λύσεις αὐταί; Θὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν σελίδα τοῦ Διοικητοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, διὰ νὰ πληροφορηθῆτε. Γράφει, λοιπόν, τὸ 1958 ὁ Διοικητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ λέγει, ὅτι σχετικῶς μὲ τὸ θέμα τῆς ὑφέσεως καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας ἀπὸ τὰς ὁποίας ἐξαπελύθη ἡ ὕφεσις, τὰ ἑξῆς: «Εἰς τὰς Ἡνωμ. Πολιτείας τῆς Ἀμερικῆς, παρὰ τὴν οὐσιώδη κάμψιν τῆς παραγωγικῆς δραστηριότητος ἀπὸ τοῦ δευτέρου ἑξαμήνου τοῦ 1957, μέχρι τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1958 ἡ ὕφεσις ὑπῆρξε βραχείας διαρκείας. Καὶ τοῦτο χάρις εἰς τὴν παρέμβασιν τῆς πολιτικῆς τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως. Κατεβλήθη ὑπὸ ταύτης προσπάθεια νὰ διατηρηθοῦν τὰ προσωπικὰ εἰσοδήματα τῶν ὁποίων ἡ κάμψις ὑπῆρξε μικρὰ καὶ οὐσιωδῶς κατωτέρα τῆς κάμψεως τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος. Καὶ τοῦτο ὀφείλεται κατὰ μέγα μέρος εἰς τὴν παρέμβασιν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς δι’ ηὐξημένων κανονικῶν παροχῶν Ἀνάλογα μέτρα ἔλαβον καὶ αἱ Εὐρωπαϊκαὶ χῶραι. Αἱ λύσεις λοιπόν, ὑπῆρχον καὶ δὲν εἴχομεν παρὰ νὰ ἐκλέξωμεν καὶ ἡμεῖς μίαν ἐξ αὐτῶν καὶ νὰ τὴν ἐφαρμόσωμεν. Διὰ νὰ προλάβουν τὰ ἄλλα κράτη ἔσπευσαν ἀναγνωρίζοντα εἰλικρινῶς τὴν ὕφεσιν αὐτήν, νὰ εὕρουν μίαν συστηματικὴν λύσιν καὶ πράγματι κατώρθωσαν ὄχι μόνον νὰ ἀναστείλουν τὴν ὕφεσιν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πλέον μετὰ τὸν τερματισμόν της νὰ ἐκκινήσουν πρὸς νέαν ἀναζωογόνησιν τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς του. Ἡ γενικὴ πολιτικὴ των ἔναντι τῆς ὑφέσεως δύο ἔχει ὡς κεντρικὰ σημεῖα: Πρῶτον τὴν διατήρησιν ἀμεταβλήτων, σταθερῶν τῶν προσωπικῶν εἰσοδημάτων καὶ κατὰ δεύτερον λόγον τὴν μείωσιν τοῦ παραγωγικοῦ κόστους. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παράγωμεν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον καὶ μὲ οἱοδήποτε κόστος. Ὅταν λέγωμεν προγραμματισμόν, δὲν ἐννοοῦμεν αὔξησιν ἁπλῶς τῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν τοποθέτησιν τῶν προϊόντων καὶ τὴν μείωσιν τοῦ κόστους αὐτῶν. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, ὅταν λέγωμεν, ὅτι δῆθεν κάμνομεν προγραμματισμὸν μόνον ὅταν αὐξάνωμεν τὴν παραγωγήν, τότε θὰ καταλήξωμεν εἰς ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον κατελήξαμεν. Νὰ βλέπωμεν δηλαδή, αὐξανομένην τὴν παραγωγὴν καὶ νὰ φοβούμεθα καὶ νὰ τρέμωμεν διὰ τὴν αὔξησιν αὐτήν. Καὶ ἐξ ἀφορμῆς τούτου, θὰ ἔλθω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας διὰ νὰ τοῦ ὑπενθυμίσω ὡρισμένα πράγματα τὰ ὁποῖα ἐλησμόνησεν ἀπόψε εἰς τὴν ἀνάπτυξίν του, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα εἶχον βασικὸν ἀντίκτυπον ἐπὶ τῆς σημερινῆς καταστάσεως τοῦ ἀγρότου. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἐνθυμῆσθε κατὰ τὸν Ἰούλιον τοῦ 1958, ὅτε καθωρίζοντο αἱ τιμαὶ τοῦ σίτου ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ἀπηύθυνα ἔκκλησιν πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ ἔλεγα πρὸς αὐτόν. Μὴ περιορίζετε τὰ εἰσοδήματα τῶν σιτοπαραγωγῶν. Ἀποτελοῦν οὗτοι τὴν μεγαλυτέραν τάξιν τῶν ἀγροτῶν μας, διότι ἡ ὕφεσις ἔρχεται ἐξαπολυθεῖσα ἀπὸ τὴν Ἀμερικήν. Καὶ ἐὰν περιορίσετε τὰ εἰσοδήματα αὐτῶν, ὡς ἀποτέλεσμα θὰ ἔχετε ταχέως τὴν κρίσιν τὴν οἰκονομικὴν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Μελετήσατε ἕνα σύστημα ἀντιμετωπίσεως τοῦ προβλήματος. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἀπὸ τοῦ ὕψους τοῦ ἀμετακινήτου τῆς πλειοψηφίας, δὲν ἔδωσε καμμίαν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν, ἐπὶ τέλους, ὤφειλεν εἰς ἕνα βουλευτὴν τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Μετὰ ταῦτα, ἦλθε τὸ θέμα τῆς πατάτας. Καὶ τότε μᾶς ἐνεφάνισεν ἕνα ἄλλο πρόγραμμα, καὶ μᾶς παρουσίασε, δι’ ἕνα προϊὸν φθαρτόν, ὅπως ἡ πατάτα, μίαν νέαν λύσιν, μίαν σοσιαλιστικὴν λύσιν. Καὶ τότε τοῦ ἀπηύθυνα ἔκκλησιν: Δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, μὴ λαμβάνετε μέτρα συμπτωματικά, μὴ λαμβάνετε μέτρα τὰ ὁποῖα κυμαίνονται μεταξὺ φιλελευθερισμοῦ καὶ σοσιαλισμοῦ. Μελετήσατε, τοῦ εἶπα, τί στοιχίζει ἡ συγκέντρωσις τῶν προϊόντων αὐτῶν, εἴπατέ μας τὰ ἀποτελέσματα. Καὶ ὅταν ὁμιλοῦμε περὶ ἀναδιαρθρώσεως τῶν καλλιεργειῶν, μὴ τὸ λέγετε, τοῦ εἶπα, εἰς τοὺς παραγωγοὺς τὴν τελευταίαν ὥραν. Πρέπει προηγουμένως νὰ λάβετε γνῶσιν τῶν συνθηκῶν τῆς ὑπαίθρου διὰ νὰ εἴπητε εἰς τὸν παραγωγόν, ὅτι ἀντὶ τοῦ σίτου, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καλλιεργήσῃ κἄτι ἄλλο. Νὰ μελετήσητε τὰς ἐδαφολογικὰς συνθήκας. Καὶ μετὰ ταῦτα ἐξηγγείλατε, ὅτι ἡ συγκέντρωσις τοῦ σίτου δὲν θὰ λάβῃ χώραν. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ὑπῆρξεν, ὅπως γνωρίζετε, οἱ παραγωγοί, ὄχι μόνον νὰ μὴ πειθαρχήσουν, ἀλλ’ ἀντιθέτως νὰ αὐξήσουν τὴν παραγωγὴν τοῦ σίτου. Ἰδοὺ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ προχωροῦμεν καὶ φθάνομεν εἰς τὰ κηπευτικὰ προϊόντα τὰ ὁποῖα ἐγκατελείφθησαν εἰς τὴν τύχην των. Καὶ ἦλθε κατόπιν τὸ θέμα τῆς σταφίδος εἰς τὸ ὁποῖον τότε πλέον ἐνεθυμήθη τὴν ὀρθοδοξίαν του. Ὑπάρχει εἶπεν ἀνταγωνισμός. Ὑποβιβάσατε τὰς τιμάς, παρὰ τὸ μεγάλο κόστος! Εἰς δὲ τὴν κορινθιακὴν σταφίδα, ἐσκέφθησαν νὰ κάμουν ἕνα πείραμα διὰ τῆς μεταφορᾶς ENCONSINATION σταφίδος εἰς τὴν Ἀγγλίαν, νὰ κάμουν ἕνα νέον πείραμα μετὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ σταφιδικοῦ ἔτους, τὸ ὁποῖον δὲν ξεύρω ποὺ θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων ποὺ ἀποκρούουν τὴν ἑνιαίαν διαχείρισιν, ἀλλὰ ἡ ἑνιαία διαχείρισις εἶναι ἕνα σύστημα. Μελετήσατε τὸ σύστημα αὐτό, φέρατέ μας τὰ πορίσματα τῆς μελέτης σας, θὰ σᾶς βοηθήσωμεν. Ἀλλὰ μὲ τὴν ἔναρξιν τοῦ σταφιδικοῦ ἔτους νὰ ἔρχεσθε ἐδῶ καὶ νὰ ἀνατρέπετε τὰς παραδόσεις τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου τὰς ὁποίας οὐδέποτε θὰ ἠμπορέσητε νὰ ἀποκαταστήσητε εἰς τὸ μέλλον, χωρὶς νὰ φέρετε σύστημα ἀντικαταστάσεως, αὐτό, κ. Ὑπουργέ, δεικνύει ἔλλειψιν γραμμῆς, ἔλλειψιν πολιτικῆς, ἀλλὰ καὶ ἔλλειψιν στοργῆς πρὸς τοὺς παραγωγούς.

§294Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου). Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται οὔτε διὰ τὸ ἕνα οὔτε διὰ τὸ ἄλλο. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Ἐπειδὴ διεπιστώθη, ὅτι δὲν ὑφίστανται καὶ θὰ ἐξηγήσω ὅταν θὰ ὁμιλήσω, ἀποθέματα εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ Λονδίνου, ὁ ἴδιος ὁ ΑΣΟ δὲν ἀπέστειλεν ἐκεῖ πρὸς πώλησιν, δὲν ἐμπιστεύεται τὴν πώλησιν, ὥστε νὰ φοβούμεθα.

§295Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἀποστολή, αὐτὸ βεβαιώνετε;

§296Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Ὁ ἴδιος ὁ ΑΣΟ πρόκειται νὰ μεταφέρῃ 1.000 ἕως 1.500 τόννους.

§297Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἀπαντῶ, ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν κατάργησιν τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου, τὸ ὁποῖον ἰσχύει ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν καὶ ἔχει μακρὰς παραδόσεις. Δὲν εἶμαι ὑπὲρ τοῦ ἐμπορίου, τὰς ἀπόψεις μου τὰς ἔχω ἀναπτύξει ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἐπανειλημμένως, ἀλλ’ ὅταν ἔρχεται ὁ ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ ἐφαρμόζῃ τὴν ἑνιαίαν διαχείρισιν εἰς τὴν πατάταν, πῶς θέλετε νὰ ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην ὁ παραγωγὸς εἰς τὸν θεσμὸν αὐτόν;

§298Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορίου). Ἁπλῶς, τὰ χάσματα τὰ ὁποῖα εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐμφανίζῃ τὸ ἰδιωτικὸν ἐμπόριον τὰ καλύπτομεν.

§299Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλα αὐτὰ ἀποδεικνύουν, ὅτι εἶναι μέτρα συμπτωματικά, κυμαινόμενα ἀπὸ τῆς ἐλευθερίας εἰς τὸν παρεμβατισμόν, ἀπὸ τοῦ σοσιαλισμοῦ εἰς τὴν ὀρθοδοξίαν, πῶς θέλετε κατόπιν αὐτοῦ νὰ μὴ καταλήξῃ καὶ ἡ ἐξαγωγὴ ἐκεῖ ποὺ κατέληξε. Καὶ τὸ εἰσόδημα τὸ γεωργικὸν ἐκεῖ ποὺ κατέληξε, παρὰ τὰς ἀντιθέτους Κυβερνητικὰς διαβεβαιώσεις. Ἐπὶ πλέον δέ νὰ μὴ φθάσῃ εἰς τὴν ἐξαθλίωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει φθάσει σήμερον ὁ γεωργός.

§300Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Εἶναι ἀληθές, κ. συνάδελφε ὅτι ὅταν συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον περὶ ἑνιαίας διαχειρίσεως τῆς πατάτας ἐφέρατε ἀντιρρήσεις καὶ σᾶς ἔθεσα τὸ ἐρώτημα, τί θὰ ἐκάματε σεῖς, ὅταν ἔχετε μίαν παραγωγήν, ἡ ὁποία παρουσιάζει πλεονάσματα ἄνω τῶν 40 καὶ 50 χιλιάδων τόννων καὶ ὅταν εἴχομεν τὸ προηγούμενον τοῦ 1957, ποὺ ἔγινε μία ἀπόπειρα παρεμβάσεως δι’ ἐξαγορᾶς μιᾶς ποσότητος γεωμήλων, ἡ ὁποία ὄχι μόνον ἀπέτυχεν, ὄχι μόνον δὲν ἐσταθεροποίησε τὰς τιμάς, ἀλλὰ τοὐναντίον εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα καὶ ὁ προϋπολογισμὸς νὰ ἐπιβαρυνθῇ μὲ 15 ἑκατομμύρια δραχμὰς καὶ ἡ πατάτα νὰ πωληθῇ μὲ 30 καὶ 40 λεπτὰ τὴν ὀκᾶ. Τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον εἰσηγήθημεν καὶ τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη, ἀναμφισβητήτως δὲν ἐπέτυχε καθ’ ὅλην τὴν γραμμήν.

§301Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπέτυχεν. Χαίρω ποὺ τὸ λέγετε καὶ σεῖς, ὅτι ἀπέτυχεν.

§302Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Λέγω, ὅτι δὲν ἐπέτυχε καθ’ ὅλην τὴν γραμμήν. Τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι πολλὰ κρατικὰ ὄργανα δὲν ἀντελήφθησαν τὴν σημασίαν τοῦ μέτρου καὶ δὲν προέβησαν εἰς τὰς διώξεις ποὺ ἔπρεπεν. Ἐν τούτοις ὅμως ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς πραγματοποιήσεως εἰσοδήματος τῶν παραγωγῶν γεωμήλων τὸ μέτρον ἐπέτυχε, διότι ἕνα μέρος αὐτῶν παρέδωκεν εἰς τὴν συγκέντρωσιν καὶ ἐπραγματοποίησε τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν ὡρίσαμεν, ἄλλο δὲ μέρος παρενόησε, ἀλλὰ πάντως ὅμως ἐπωφελούμενον τοῦ μέτρου ἐπῆρε τιμὰς ἱκανοποιητικάς. Αὐτὰ ὅσον ἀφορᾷ τὰ γεώμηλα.

§303Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως ἐπέτυχε, ὅτι δὲν προεκάλεσεν ἐπιβάρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἂν προκαλέσῃ θὰ εἶναι ἐλαχίστη, διότι θὰ ἔχωμεν καὶ τὴν ἑνιαίαν διαχείρισιν τῆς χειμερινῆς πατάτας, ἀλλὰ ἐλπίζομεν νὰ μὴ προκαλέσῃ. Ἄρα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν, ὅτι ἀπέτυχεν.

§304Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τὸ ὡμολόγησεν. Δὲν χρειάζεται ἡ ἰδική σας ἐπέμβασις.

§305Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἄλλο εἶπεν ὁ κ. ὑπουργός. Σεῖς εἴπατε, ὅτι ὁ ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἀπέτυχεν.

§306Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Εἶπον, ὅτι δὲν ἐπέτυχε πλήρως. Αὐτὸ δὲν σημαίνει, ὅτι ἀπέτυχε, τοὐναντίον τὰ ἀποτελέσματα, ὅπως ἐξήγησα, ἐπέτυχον, διότι οἱ παραγωγοὶ ἐπέτυχον τιμὰς ἱκανοποιητικὰς διὰ τὸ προϊόν των, παρὰ τὸ ὅτι εἴχομεν μίαν ὑπερπαραγωγὴν 40–50 χιλιάδας τόννους. Τώρα ὅσον ἀφορᾷ τὴν σιτοκαλλιέργειαν βλέπω, ὅτι διαφωνεῖτε εἰς τὴν ἀναδιάρθρωσιν τῶν καλλιεργειῶν. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ἐπιμένετε εἰς τὸ νὰ ἐξακολουθήσῃ ὁ σιτοκαλλιεργητής, τοῦ ὁποίου ἡ τάξις εἶναι πολυπληθεστέρα εἰς τὴν ἀγροτικὴν τάξιν, νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ πραγματοποιῇ ἓν εἰσόδημα εἰς βάρος τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐνῷ ἡμεῖς ἐπιδιώκομεν ὁ σιτοκαλλιεργητὴς νὰ μὴ ἐπιβαρύνῃ τὸ κοινωνικὸν σύνολον καὶ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ νὰ ἐπιτύχῃ εἰσόδημα μεγαλύτερον ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιτυγχάνει σήμερον. Διότι ἡ ἀνάπτυξις τῆς κτηνοτροφίας καὶ ἡ ἐντατικοποίησις τῆς καλλιεργείας θὰ ἐπιφέρῃ αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα. Μὴ θίγετε τὰ κείμενα, δηλαδὴ τὴν τακτικήν, ἡ ὁποία ἐφηρμόσθη ἐπὶ 30 ἔτη.

§307Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἀντιθέτως, εἶπον ὅτι εἰς τὰς παραμονὰς τῆς καλλιεργείας δὲν ὁμιλοῦν δι’ ἀναδιάρθρωσιν. Τὸ 1958, εἰς τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία ἐγένετο, σᾶς εἶπον, ὅτι ἔρχεσθε τὰς παραμονὰς τῆς καλλιεργείας νὰ εἴπητε μὴ σπέρνετε σιτάρι. Τοῦ εἴπατε τί νὰ σπείρῃ; Ἐξετάσατε τί μπορεῖ νὰ παραγάγῃ κατὰ περιφερείας τὸ ἔδαφός του;

§308Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Τοῦ εἴπομεν τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1958 καὶ τοῦ παρέσχομεν τὰ μέσα διὰ νὰ πραγματοποιήσῃ αὐτὴν τὴν καλλιέργειαν. Τοῦ παρέσχομεν πιστώσεις διὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἀξίας 600 ἑκατομμυρίων.

§309Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Πράγματι, ἡ Κυβέρνησις, ἐξέφρασε τὴν εὐχὴν νὰ ἀποφύγῃ ὁ σιτοκαλλιεργητὴς τὴν καλλιέργειαν σίτου, πλὴν ὅμως ἀμέσως τὸν δεύτερον χρόνον ἐξηυτέλισε κυριολεκτικῶς τὰς τιμὰς τοῦ βάμβακος, τῶν ὁποίων εὐπιστοῦντες οἱ χωρικοὶ ἔσπευσον νὰ καλλιεργήσουν. Αἱ τιμαὶ τοῦ βάμβακος ἀπὸ 8½ δραχμὰς κατέληξαν εἰς 5. Καὶ ἐρωτᾶται. Διατὶ ἐπανῆλθον εἰς τὴν σιτοκαλλιέργειαν οἱ παραγωγοί μας; Διότι ἐπροστατεύθησαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν.

§310Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε πάλιν νὰ ἀντιδικήσω μὲ τὸν κ. συνάδελφον. Κύριε συνάδελφε, προκειμένου περὶ ἐξαγωγικῶν προϊόντων τῶν ὁποίων αἱ τιμαὶ ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὰς διεθνεῖς τιμὰς δὲν ἔχει καμμίαν θέσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰς ἐξευτελίσῃ ἢ νὰ τὰς ἀνεβάσῃ. Ὡμιλήσατε, ὅτι ἡμεῖς ἐξηυτελίσαμεν τὰς τιμὰς τοῦ βάμβακος.

§311Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Ἐγκαταλείψατε τὴν πολιτικὴν τῆς προστασίας, ἐνῷ τὸ Κράτος εἶχε δαπανήσει μεγάλα ποσά.

§312Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, λόγῳ τῆς ὥρας καὶ τοῦ καμάτου δὲν ἐκτείνομαι περισσότερον. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω καὶ μὲ πολλὰ ἀκόμη στοιχεῖα, ὅτι εἰς τὴν βραχυχρόνιον οἰκονομικὴν πολιτικήν της ἡ Κυβέρνησις ἐχρησιμοποίησε μέτρα συμπτωματικά, περιστατικά, τὰ ὁποῖα οὔτε κἂν ἐγκαίρως ἔλαβεν. Ὅτι ἐνήργησε μὲ βραδύτητα, μὲ καθυστέρησιν, ὥστε τὰ μέτρα ταῦτα νὰ ἀποβοῦν ἄνευ ἀποτελέσματος. Ἀπέτυχε συνεπῶς εἰς τὴν βραχυχρόνιον οἰκονομικὴν πολιτικήν της ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ μήπως ἐπέτυχεν εἰς τὴν μακροχρόνιον τοιαύτην; Βέβαια ἔχει ἕνα 5ετὲς πρόγραμμα. Ἡμεῖς πρῶτοι τὸ ἀναγνωρίζομεν καὶ τὸ ἐπιδοκιμάζομεν, ἔστω καὶ ἂν εἶναι προσωρινὸν ἢ ἕνα πρῶτον βῆμα. Ἀπόψε δὲν μοῦ ἐπιτρέπεται νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ οὐσιαστικοῦ του περιεχομένου. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Φιλελευθέρων τὸ ἔπραξεν ἔν τινι μέτρῳ. Θὰ περιορισθῶ σήμερον μόνον εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς δυνατότητος ἐφαρμογῆς τοῦ προγράμματος αὐτοῦ. Ἔχω ἀμφιβολίας, κύριοι βουλευταί, ἐὰν θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ πραγματοποιήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ πρόγραμμα αὐτό. Καὶ ἔχω τὴν ἀμφιβολίαν αὐτήν: α) διότι βασίζεται ἡ ἐκτέλεσίς του κατὰ τὰ ¾ ἐπὶ τῶν ἰδιωτικῶν ἐπενδύσεων. Ἀλλὰ ποία εἶναι κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος ἐφαρμογῆς ἡ ἐξέλιξις τῶν ἰδιωτικῶν ἐπενδύσεων; Δι’ αὐτὸ ἐζήτησα προηγουμένως ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ μοῦ δώσῃ τὸν σχετικὸν ἀριθμόν. Τὸ συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον ἐξάγεται ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους ἔχω ἐνώπιόν μου, εἶναι, ὅτι αἱ ἰδιωτικαὶ ἐπενδύσεις κατὰ τὸ αʹ ἔτος τοῦ προγραμματισμοῦ, ἐὰν δὲν ἔχουν μειωθῇ, εἶναι πάντως εἰς τὸ ἴδιον ἐπίπεδον μὲ τὸ προηγούμενον ἔτος. Ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς, ἕνα πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον βασίζεται κατὰ τὰ ¾ ἐπὶ τῶν ἰδιωτικῶν ἐπενδύσεων, πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἀπέτυχεν. Καὶ ὑπῆρχεν ἕνας ἀκόμη λόγος διὰ νὰ ἀμφιβάλλω. Ὡς πρὸς τὸ θέμα τῶν κρατικῶν ἐπενδύσεων βασίζεται ἐπὶ τῆς Ἀμερικανικῆς Βοηθείας καὶ τοῦ Ταμείου Ἀναπτύξεως. Εἶναι 250 ἑκατομμύρια + 150 ἑκατομμύρια = 400 ἑκατομμύρια δολλάρια ἐν ὅλῳ. Εἶσθε βέβαιοι, ὅτι εἰς 50 ἑκατομμύρια θὰ φθάσῃ ἐφέτος ἡ Ἀμερικανικὴ Βοήθεια; Εἶσθε βέβαιοι, ὅτι δὲν θὰ βαίνῃ φθίνουσα κατὰ τὸ διάστημα τῆς 5ετίας; Ἐὰν εἴπητε ναί, θὰ σιωπήσω καὶ θὰ ἀναμείνω τὰ ἀποτελέσματα. Ἐγὼ πιστεύω ἀντιθέτως, ὅτι καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῶν κρατικῶν ἐπενδύσεων δὲν θὰ κατορθώσητε νὰ ἀνταποκριθῆτε εἰς τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ προγράμματος. Ὁ τρίτος λόγος τῆς ἀμφιβολίας εἶναι, ὅτι προβλέπεται ἀπὸ τὸ πρόγραμμα κατὰ μέσον ὅρον 6% αὔξησις τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος εἰς σταθερὰς τιμάς. Ἐφέτος κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, τὸ εἰσόδημα θὰ εἶναι οὐσιωδῶς κατώτερον τοῦ 6%. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐρωτῶ: Ἀπὸ τὸ πρῶτον ἤδη ἔτος δὲν καταφαίνεται ἡ ἀποτυχία τοῦ προγράμματος αὐτοῦ; Ἐπὶ πλέον, ὑπάρχει πληροφορία ἡ ὁποία ἀνεγράφη πάντως εἰς τὸν Τύπον, ὅτι σκέπτεσθε νὰ ἀναβάλετε τὴν ἔναρξιν ἀπὸ τοῦ παρόντος ἔτους καὶ νὰ τὴν μεταθέσητε εἰς τὸ ἑπόμενον ἔτος. Ἐὰν βεβαιώσητε, ὅτι θὰ γίνῃ αὐτό, διότι ἐὰν δὲν θὰ γίνῃ δὲν συζητῶ.

§313Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὅπως γνωρίζετε ἡ Κυβέρνησις εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅταν ἀνεκοίνωσε τὸ πρόγραμμα, ἐδήλωσεν ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς πλαισίου ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ κινηθῇ, οὔτε κἂν περὶ προσωρινοῦ προγράμματος. Περὶ ἑνὸς κανόνος, ὁ ὁποῖος θὰ διέπῃ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα. Δεύτερον, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ παρατηρήσω, ὅτι θὰ εἶναι ὑπὲρ τοῦ τόπου ἐὰν τὸ πρόγραμμα κατ’ ἔτος προσλάβῃ χρονικὴν ἔκτασιν μεγαλυτέραν. Ὅταν ξεκινήσαμεν εἴπαμεν, ὅτι θὰ εἶναι πρόγραμμα 5ετὲς ἀπὸ τὸ 1960. Ἕνα μέρος τοῦ προγράμματος πάντως ἔχει ἤδη τεθῆ εἰς ἐφαρμογὴν καὶ ἡ ὁριστικὴ διαμόρφωσίς του ὡς ἐδήλωσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, προσωρινῶς ὁριστική, διότι πρέπει κατ’ ἔτος νὰ μεταβάλλεται, θὰ γίνῃ τὴν προσεχῆ ἄνοιξιν. Εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι ἡ ὁριστικὴ ἐπεξεργασία γίνεται ὑπὸ Ἰταλοῦ ἐμπειρογνώμονος, ἐν συνεργασίᾳ μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ καὶ ὅτι μέχρι τῆς ἀνοίξεως θὰ εἶναι δυνατὸν τὸ πρόγραμμα νὰ ἔχῃ καταρτισθῆ, πάντως ὄχι ἀποτελεσματικῶς, διότι πάντοτε δὲν θὰ εἶναι ὁριστικόν, πάντοτε θὰ προσαρμόζεται.

§314Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησα, κ. Ἀντιπρόεδρε, μίαν πληροφορίαν καὶ νομίζω, ὅτι δὲν τὴν ἔλαβα. Ἐζήτησα νὰ πληροφορηθῶ ἐὰν ὡς τὸ πρῶτον ἔτος τοῦ σχεδίου θὰ παραμείνῃ τὸ τρέχον ἔτος ἢ ἐὰν θὰ μετατεθῇ.

§315Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Θέλετε νὰ εἴπητε, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα προβλέπει τὸ πρόγραμμα μετὰ πενταετίαν θὰ ἐπέλθουν μετὰ τὴν συμπλήρωσιν πενταετίας ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1959 ἢ ἐὰν θὰ ἐπέλθουν ἀργότερον. Ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δηλώσῃ κατηγορηματικῶς ἐὰν θὰ ἐπέλθουν ἐντὸς τῆς 5ετίας ἡ ὁποία ἤρχισε τὸν Ἀπρίλιον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἕνα μέρος τοῦ προγράμματος ἐφαρμόζεται ἤδη. Αἱ ἐπενδύσεις αἱ δημόσιαι τοῦ τρέχοντος ἔτους εἶναι συνδεδεμέναι μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος. Ἀλλὰ ἡ εἰλικρίνεια τῆς Κυβερνήσεως ἐπιβάλλει νὰ εἴπω, ὅτι τὰ ἀποτελέσματα δυνατὸν κατὰ 6 ἢ 8 μῆνας νὰ ἀναβληθοῦν, δηλαδὴ νὰ μὴ ληφθῇ ὡς ἀφετηρία ὁ Ἀπρίλιος τοῦ 1959, ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ μετατεθῇ κατά τι ἡ ἀφετηρία.

§316Η. ΗΛΙΟΥ. Ἰσχύει δηλαδὴ τὸ ἔτος τῶν 20 μηνῶν ὡς πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 5ετοῦς προγράμματος;

§317Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Λέγετε ἓν ἀστεῖον ἔξυπνον, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι ἔχει σχέσιν μὲ αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον.

§318Η. ΗΛΙΟΥ. Ὑπῆρξε σαφὴς δήλωσις, ὅτι τὸ 1963 συμπληροῦται τὸ πρόγραμμα καὶ ὅτι ἤρχισε τὸ 1959. Ἐδηλώθη ὅτι εἰς τὰς 31.12.63 θὰ ἔχῃ πραγματοποιηθῆ 33% ἄνοδος εἰς σταθερὰς δραχμάς, ἕνα δισεκατομμύριον δολλάρια ἐπενδύσεις καὶ 364.000 ἀπασχόλησις.

§319Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἔχῃ πραγματοποιηθῆ. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ εἰλικρινείᾳ της ὀφείλει νὰ εἴπῃ —καὶ αὐτὸ ἀντὶ νὰ τὸ ἐκτιμήσετε προβαίνετε εἰς τὴν δημαγωγικήν σας πρόκλησιν— ὀφείλει νὰ εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις καθυστερήσεως εἰς τὴν ἐπέλευσιν τῶν ἀποτελεσμάτων, ἀλλὰ τὰ ἀποτελέσματα θὰ ἐπέλθουν ὁριστικῶς. Ἐὰν ἀναβληθῇ κατὰ ἓν ἑξάμηνον δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι κἄτι τὸ ὁποῖον σᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ διαμαρτύρεσθε ἀπὸ τοῦδε. Δὲν γνωρίζω ἐὰν εὔχεσθε νὰ μὴ ἐπέλθουν τὰ ἀγαθὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ.

§320Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εὐχόμεθα, ἁπλῶς διαπιστοῦμεν τὸ γεγονὸς καὶ λέγομεν, ὅτι καὶ ἐπὶ τοῦ περιφήμου αὐτοῦ προγράμματος συζητεῖται μία ἀναβολὴ καὶ ἑπομένως ὑπάρχει καὶ ἐν προκειμένῳ μία προσωρινότης καὶ διαπιστοῦμεν ὅτι καὶ ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας δὲν ὑπάρχει οὔτε καὶ μακροχρόνιος οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως.

§321Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; (Φωναί, θόρυβος). Διατὶ στενοχωρεῖσθε, κ. συνάδελφοι, ὑπάρχει ἐπὶ τοῦ βήματος συνάδελφος ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς προστασίας σας. Ἠδύνατο κάλλιστα νὰ εἴπῃ ἐὰν νομίζῃ, ὅτι δὲν δέχεται διακοπάς.

§322ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰλικρινῶς διαπιστώνω, κ. Στεφανόπουλε, ὅτι δὲν θέλετε τὴν προστασίαν τοῦ Προεδρείου.

§323Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν Κανονισμόν, θὰ τὸν περιφρουρήσητε σεῖς. Ἐγὼ ἀνερχόμενος εἰς τὸ βῆμα ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δεχθῶ διακοπὰς διότι εἰς τὴν Βουλὴν πρέπει νὰ γίνεται συζήτησις. Εἶμαι ἐναντίον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦν διὰ μονολόγων. Ὁ διάλογος διαφωτίζει. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψίς μου. Ἀλλὰ ὅλα αὐτὰ ἔχουν ἓν ὅριον. Σεῖς εἶσθε ὑποχρεωμένος, ὅταν διαπιστώσητε ὑπέρβασιν αὐτοῦ τοῦ ὁρίου νὰ ἐπέμβητε περιφρουρῶντας τὸν Κανονισμόν.

§324Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Νομίζω, ὅτι δὲν ἔκαμα διακοπὴν χωρὶς τὴν ἄδειαν τοῦ ρήτορος.

§325Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι διάλογος μεταξὺ ἐμοῦ καὶ ὑμῶν, κ. Ὑπουργέ, ἀλλὰ μεταξὺ ὑμῶν καὶ τῆς αἰθούσης, ὁ ὁποῖος θὰ ἤθελα νὰ ἀποφευχθῇ.

§326Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Μᾶς ἐθέσατε ἓν ἐρώτημα. Ἠγέρθην ν’ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων καὶ ἀφήσατε νὰ παρέμβῃ ὁ κ. Ἠλιοῦ καὶ ἄλλοι συνάδελφοι. Δὲν πταίομεν, συνεπῶς, ἡμεῖς, ἀλλὰ τὸ Προεδρεῖον καὶ σεῖς, ποὺ ἐπετρέψατε τὰς διακοπάς. Ἐθέσατε ἓν ἐρώτημα καὶ ἑπομένως εἴχαμε καθῆκον νὰ σᾶς ἀπαντήσωμεν.

§327Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διεπιστώσαμεν, ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συμβαίνουν εἰς τὴν μακροχρόνιον οἰκονομικὴν πολιτικήν μας, συμβαίνουν καὶ εἰς τὴν βραχυχρόνιον. Ἀποτέλεσμα τῆς τακτικῆς αὐτῆς, τὴν ὁποίαν προηγουμένως ἀνέφερον, εἶναι ἡ σύνθλιψις τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος καὶ ἡ ἐξαθλίωσις τῶν ἀγροτῶν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμω καὶ ἐγὼ μίαν πρότασιν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι τὸ πρόγραμμα, ὅπως καταρτίζεται εἰς τὸ Κέντρον, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἀντίληψιν τῶν ἀναγκῶν τῶν περιφερειῶν. Δὲν γίνεται ἡ κατάλληλος κατανομὴ κατὰ χῶρον καὶ ἔτσι προκύπτει ἡ ἀνισορροπία, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀπορρέουν ὅλα τὰ κακά. Αὐτὰ κατὰ κανόνα συμβαίνουν εἰς τὰ Κράτη, ποὺ ἔχουν μίαν ὑπερβολικὴν συγκέντρωσιν. Δὲν συμβαίνουν, π. χ., εἰς τὴν Γερμανίαν, ἀλλὰ εἰς τὴν Γαλλίαν, ὅπου τὸ Παρίσι δὲν εἶναι ἁπλῶς πρωτεύουσα, εἶναι ἕνα κέντρον ὑδροκεφαλικόν, τὸ ὁποῖον καταδικάζει εἰς στασιμότητα τὰ ἄκρα. Δι’ αὐτὸ ἔφθασαν ἐκεῖ εἰς τὸ ἑξῆς συμπέρασμα: Τὸ πρόγραμμα δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ καταρτίζεται εἰς τὸ Κέντρον. Τὸ πρόγραμμα πρέπει νὰ καταρτίζεται κατὰ πρῶτον εἰς τὰς περιφερείας, ἐν συνεργασίᾳ μὲ τοὺς τοπικοὺς παράγοντας, συνεπῶς μὲ τὴν συμμετοχὴν τοῦ λαϊκοῦ στοιχείου. Πρέπει, πρῶτον, νὰ μελετηθοῦν κατὰ περιφερείας ποῖαι εἶναι αἱ ἀνάγκαι καὶ ποῖαι αἱ δυνατότητες ἀναπτύξεως καὶ μετὰ ταῦτα ἐκ τῶν περιφερειῶν νὰ ἐρχώμεθα εἰς τὸ κέντρον. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν μία ἐξίσωσις κέντρου καὶ περιφερειῶν καὶ κατ’ ἀνάγκην θὰ ὑπάρξῃ μία ἰσορρόπησις ἀναπτύξεως πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις. Διότι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐγένετο μέχρι σήμερον, ὁδηγεῖ εἰς μίαν ἀνισορροπίαν. Ἡ ἀνισορροπία δὲ αὐτή, ὁδηγεῖ εἰς ἐπιζήμια ἀποτελέσματα διὰ τὴν ὅλην οἰκονομίαν. Ταῦτα, ἐπιτρέψατέ μου, νὰ τὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν σας, μὲ τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἐφ’ ὅσον μόνον τὸ κέντρον ἀπολαμβάνει τῶν ἀγαθῶν τοῦ προγράμματος, τὰ δὲ ἄκρα καταδικάζονται εἰς τὴν καθυστέρησιν, δημιουργεῖται μία ἀνισορροπία μὲ τὰς γνωστὰς ἐπιζημίους ἐξελίξεις δι’ ὁλόκληρον τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Εἶναι μία πρότασις, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ, ἐὰν θέλετε, λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν.

§328Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Τὸ πρόγραμμα ποὺ καταρτίζεται τώρα, ἔχει καὶ κεφάλαιον τῶν περιφερειακῶν προγραμμάτων.

§329Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλαδὴ τὸ πρόγραμμα θὰ καταρτίζεται ἐν συνδυασμῷ μὲ τοὺς τοπικοὺς παράγοντας.

§330Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Θὰ μελετηθοῦν αἱ εἰδικαὶ συνθῆκαι ἑκάστης περιφερείας.

§331Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Χαίρω ἰδιαιτέρως, διότι τὸ κέντρον τείνει νὰ ἀπονεκρώσῃ τὰ ἄκρα. Δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον νὰ συνεχίσω τὴν ἀνάπτυξιν, καίτοι ἔχω νὰ εἴπω μερικὰ ἀκόμη, σχετικῶς μὲ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ τὸ πράξω ἄλλοτε, ὅταν δὲν θὰ ὑπάρχῃ πολιτικὸν θέμα καὶ θὰ ἔχωμεν μεγαλυτέραν ἄνεσιν καὶ ἠρεμίαν. Νομίζω, ὅτι προσεπάθησα νὰ εἶμαι ὅσον τὸ δυνατὸν ἀντικειμενικώτερος, ἑρμηνεύων τοὺς ἀριθμούς. Πάντως νομίζω, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ἔδωσα εἶναι ἀριθμοὶ ποὺ ὁδηγοῦν περισσότερον πρὸς τὴν ἀλήθειαν, ἀπὸ ἐκείνους ποὺ ἔδωσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ.

§332Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Εἴπατε, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους εἴπατε, ἀνταποκρίνονται περισσότερον πρὸς τὴν ἀλήθειαν.

§333Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς τὰ γεγονότα.

§334Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ὑποθέτω, ὅτι δὲν ἀμφισβητεῖτε τοὺς ἀριθμούς.

§335Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως ἀπεδείχθη ἀπὸ τὴν μέχρι τοῦδε ἀνάπτυξιν ποὺ ἔκαμα, τόσον ἐπὶ τῶν βραχυχρονίων οἰκονομικῶν προβλημάτων, ὅσον καὶ τῶν μακροχρονίων, ἡ Κυβέρνησις ἀπεδείχθη μέχρι σήμερον ἀνεπαρκής. Δὲν προσπαθεῖ νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐκ τῶν προτέρων τὰς παρουσιαζομένας δυσχερείας. Οὐδέποτε ἀπεφάσισε νὰ τὰς ἀντιμετωπίσῃ κατὰ τρόπον γενικὸν καὶ συστηματικόν, ἀλλὰ πάντοτε περιστατικῶς, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκδηλουμένης ἑκάστοτε κρίσεως καὶ τῆς προκυπτούσης σχετικῆς πιέσεως. Δι’ αὐτὸ ἡ πολιτική της ὑπῆρξεν ἀνεπαρκής. Ἔχει δὲ αὕτη δύο ἐπιζημίους συνεπείας. Ἡ πρώτη εἶναι ἡ ἑξῆς: Παρέλαβεν εἰς ἀνιοῦσαν κλίμακα τὸ ἐθνικόν μας εἰσόδημα, ἐπί τινα χρόνον τὸ διετήρησε προφανῶς ἀπὸ κεκτημένην ταχύτητα, καὶ κατόπιν, ὅπως ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἀριθμῶν, ἤρχισεν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον νὰ τὸ ὁδηγῇ πρὸς τὴν κατιοῦσαν, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν μέχρι ποίου σημείου θὰ τὸ φθάσῃ. Δεύτερον, ἠλλοίωσε τὴν οἰκονομικὴν σύνθεσιν τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας. Ὅταν βλέπωμεν ὅτι τὸ κατὰ μέσον ὅρον ἐθνικὸν εἰσόδημα αὐξάνει κατὰ 6–7%, ἐνῷ τὸ εἰσόδημα τῶν γεωργῶν αὐξάνει μόνον κατὰ 2,8%, ὅταν βλέπωμεν ἀπὸ τῆς ἐργατικῆς πλευρᾶς, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῆς ἀπασχολήσεως παραμένει εἰς τὰ ἐπίπεδα ποὺ εὑρίσκετο τὸ 1952, παρ’ ὅλας τὰς γενεὰς ποὺ ἔχουν προστεθῆ ἔκτοτε καὶ συνεπῶς νὰ μειοῦται καὶ τὸ ἐργατικὸν εἰσόδημα, ὅπως διαπιστοῦται καὶ ἀπὸ τὴν κυκλοφορήσασαν ἐσχάτως μελέτην τῆς Γ.Σ.Ε.Ε. ἀντιλαμβάνεσθε πλέον, ὅτι ἡ μεγάλη μᾶζα, ἡ ἀγροτικὴ καὶ ἡ ἐργατική, συμμετέχει κατὰ ὀλιγώτερον ποσοστὸν εἰς τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα καὶ ὅτι μέγα μέρος τοῦ ἐν λόγῳ εἰσοδήματος συγκεντρώνεται εἰς χεῖρας ὀλίγων προνομιούχων καὶ εἰς ὡρισμένους κύκλους παρασιτικῶς ἐργαζομένους. Αὐτὸ εἶναι κατ’ ἐμὲ ἀποτέλεσμα τῆς ἀντιλαϊκῆς, τῆς ἀντικοινωνικῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζει ἡ Κυβέρνησις. Καταβάλλει βέβαια φιλοτίμους προσπαθείας πρὸς τὴν πλευρὰν τῆς αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς. Ἀδιαφορεῖ ὅμως διὰ τὴν κατανομὴν τοῦ εἰσοδήματος, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν δημιουργίαν δυσμενεστάτων ἀντικτύπων, ἰδίως ἐπὶ τῆς ἀγροτικῆς μας τάξεως. Ἡ ἐξαθλίωσις τῆς τάξεως αὐτῆς εἶναι γνωστὴ εἰς ὅλους. Καὶ θὰ ἠρώτων ἐὰν κανεὶς ἀπὸ σᾶς θὰ ἠμπορῇ νὰ μᾶς βεβαιώσῃ, ὅτι ἐφέτος ὁ γεωργός, θὰ διαβιώσῃ καλύτερον ἀπὸ πέρυσι.

§336Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς: Εἴπατε προηγουμένως, ὅτι εἶσθε ὑπὲρ τῆς ἐκβιομηχανίσεως ἤ, ὡς θέλει ὁ κ. Παπανδρέου, ὑπὲρ τῆς βιομηχανικῆς ἀναπτύξεως. Τί σημαίνει αὐτό; Αὐτὸ σημαίνει, ναὶ ἢ ὄχι, ἐρωτῶ τὴν γνώμην σας, ὅτι ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἡ συμμετοχὴ τῆς μεταποιήσεως εἰς τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα θὰ γίνεται μεγαλυτέρα, καὶ ὅτι συνεπῶς τῶν ἄλλων δύο βασικῶν κλάδων, δηλαδὴ τῆς γεωργίας καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν, θὰ μειοῦται.

§337Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μοῦ ἐκάματε τὴν τιμὴν νὰ μὲ παρακολουθήσετε, διότι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἀνέπτυξα τὸ σημεῖον αὐτὸ καὶ εἶπον, ὅτι εἰς χώραν ὑποανάπτυκτον καθαρῶς ἀγροτικήν, διὰ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἐκβιομηχάνισιν δὲν πρέπει νὰ παραμελήσωμεν τὴν γεωργίαν. Πρέπει νὰ τὴν ἐνισχύσωμεν ἐκ παραλλήλου διὰ νὰ δημιουργήσωμεν ἐπαρκῆ ἐσωτερικὴν ἀγοράν, ὥστε ἡ βιομηχανία νὰ εὕρῃ δυνατότητα διὰ διάθεσιν τῶν προϊόντων της. Σᾶς ἀνέφερα καὶ παραδείγματα ἄλλων χωρῶν περισσότερον βιομηχανικῶν, τῆς Δυτ. Γερμανίας καὶ τῆς Φινλανδίας, αἱ ὁποῖαι ἐνῷ ηὔξησαν τὰς ἐπενδύσεις εἰς τὴν βιομηχανίαν, δὲν παρέλειψαν νὰ κάμουν πολὺ μεγάλας ἐπενδύσεις εἰς τὴν γεωργίαν, πολὺ μεγαλυτέρας εἰς ποσοστὸν ἀπὸ τὰς ἰδικάς μας.

§338Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Δὲν ἀπηντήσατε.

§339Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εἶπα, ὅτι δὲν μπορεῖτε νὰ παραμελήσετε τὴν γεωργίαν εἰς χώραν ὑποανάπτυκτον, ἡ ὁποία τώρα ξεκινᾷ διὰ τὴν βιομηχανικήν της ἀνάπτυξιν. Ἡ βάσις εἶναι ἡ ἐσωτερικὴ ἀγορά. Συνεπῶς τὴν γεωργίαν θὰ τὴν βοηθήσετε καὶ θὰ τὴν ἐνισχύσετε διὰ νὰ δημιουργήσετε τὴν ἐσωτερικὴν ἀγορὰν ἡ ὁποία εἶναι χρήσιμος διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας. Κύριοι συνάδελφοι, ἐν πάσῃ περιπτώσει, σήμερον εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ ἀγροτικός μας κόσμος εὑρίσκεται ἐν ἐξαθλιώσει. Ἴσως ἡ Κυβέρνησις νὰ κατέβαλε φιλοτίμους προσπαθείας καὶ ἀσφαλῶς δὲν τὸ ἠθέλησε, θὰ ἤθελε βεβαίως τὸ ἀντίθετον. Τὰ ἀποτελέσματα ὅμως παραμένουν ἀποτελέσματα. Δι’ ἐκεῖνο ὅμως διὰ τὸ ὁποῖον τῆς καταλογίζω ἰδιαιτέραν εὐθύνην, εἶναι τοῦτο. Ὅτι, ἐνῷ ὑπάρχει ἡ ἐξαθλίωσις αὐτή, ἀντὶ εὐθέως νὰ τὸ ἀναγνωρίσῃ διὰ νὰ συμπαρασταθῇ καὶ νὰ συμπονέσῃ τὸν κόσμον αὐτόν, ἀντιθέτως τοῦ ρίπτει ὀλίγους ἀριθμοὺς καὶ τοῦ λέγει κατὰ πρόσωπον μὲ σκληρότητα καὶ ἀναλγησίαν: ὅτι σὺ ὁ ἀγροτικὸς κόσμος εὐτυχεῖς καὶ δὲν τὸ γνωρίζεις, εὐτυχεῖς καὶ δὲν τὸ ἀναγνωρίζεις! Αὐτὴ ἡ συμπεριφορὰ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία, πρὸ παντός, προκαλεῖ τὴν ἀπελπισίαν καὶ τὴν ἀπόγνωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ ἡ ἀπόγνωσις καὶ ἡ ἀπελπισία εἶναι πολὺ κακοὶ σύμβουλοι. Ἐπιθυμοῦμεν τὴν ἀπομάκρυνσίν σας ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν, αὐτὸ καθ’ ἡμᾶς ἀποτελεῖ ἐθνικὴν ἀνάγκην καὶ ἐθνικὸν συμφέρον! Ἀλλὰ πρὸς Θεοῦ, μὴ νομίσετε, ὅτι θέλομεν νὰ συνδεθῇ αὕτη μὲ τὴν ἀπόγνωσιν καὶ τὴν ἀπελπισίαν τοῦ λαοῦ. Θὰ προέκυπτον συνέπειαι, ἐκ τῶν ὁποίων δὲν θὰ ἐπρόκειτο νὰ ὠφεληθῶμεν, οὔτε σεῖς, οὔτε ἡμεῖς, οὔτε τὸ Ἔθνος. Δι’ αὐτὸ σᾶς λέγομεν, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ἀφίσητε τοὺς κομπασμούς, νὰ ἀντιληφθῆτε τὴν πραγματικότητα, νὰ χαράξετε πολιτικὴν σύμφωνον πρὸς τὰς ἀνάγκας της. Καὶ πρὸ παντὸς νὰ συνέλθετε καὶ νὰ προσγειωθῆτε.

§340Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Στεφανόπουλος, ὅπως χθὲς ὁ κ. Βενιζέλος, καὶ ὅπως σχεδὸν ὅλοι οἱ ἀσκήσαντες κριτικὴν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως —εἰς τὸ σφάλμα αὐτὸ βεβαίως δὲν περιέπεσεν ὁ κ. Παπανδρέου— ἰσχυρίσθη καὶ ἐν τῷ ἐπιλόγῳ τῆς ἀγορεύσεώς του, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ρίπτει κατὰ πρόσωπον τοῦ λαοῦ τὴν φράσιν, ὅτι εὐτυχεῖ. Αὐτὸ εἶναι ἀνακρίβεια καὶ τὴν ἀνακρίβειαν αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἐχρησιμοποίησε χθὲς ὁ κ. Βενιζέλος, εἰπών, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίσθη, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πλέει εἰς πελάγη εὐτυχίας, τὴν ἀνακρίβειαν αὐτὴν τὴν ἀπεκάλυψα κατὰ τὴν χθεσινήν μου ἀγόρευσιν. Καὶ ὅταν ὁ κ. Στεφανόπουλος ἀπόψε ἐπανέλαβε τὴν σκέψιν αὐτὴν ἢ μᾶλλον τὴν ἀνακρίβειαν αὐτήν, τὸν διέκοψεν ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, πρὸ ἑνὸς περίπου τετάρτου, καὶ τοῦ παρετήρησεν, ὅτι αὐτὸ δὲν τὸ ἰσχυρίσθη ἡ Κυβέρνησις ποτέ. Καὶ ἐν τούτοις, ὁ κ. Στεφανόπουλος, ἐπειδὴ τὸ εἶχε προετοιμάσει διὰ τὸν ἐπίλογόν του, τὸ ἐπανέλαβε. Δὲν ἰσχυρίσθη ποτὲ ἡ Κυβέρνησις, ἀπευθυνομένη πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εὐτυχεῖ. Ὁ κ. Στεφανόπουλος καὶ ὁ κ. Βενιζέλος ἰσχυρίζονται δῆθεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶπε τοιοῦτόν τι, καὶ δημιουργοῦν ἐντύπωσιν, ἡ ὁποία βεβαίως θὰ προκαλέσῃ ἀπογοήτευσιν ἐὰν αἱ φράσεις αὐταὶ τοῦ κ. Στεφανοπούλου καὶ τοῦ κ. Βενιζέλου γίνουν ἀποδεκταὶ ἄνευ ἐλέγχου, ἐὰν δηλαδὴ ὁ ἀκροατὴς ἢ ὁ ἀναγνώστης νομίσῃ, ὅτι πράγματι ἐλέχθη τοιοῦτόν τι ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἐνεφανίσθη διὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν χωρὶς καμμίαν κομπορρημοσύνην. Ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἐξεφώνησε λόγον σεμνότατον, περιορισθεὶς εἰς τὴν προβολὴν ὡρισμένων ἀριθμῶν. Ἡ μόνη φράσις τὴν ὁποίαν εἶπε· καὶ ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκληφθῇ ὡς φράσις κομπορρημοσύνης, ἀλλὰ δὲν ἦτο —ἦτο ἁπλῆ φράσις ἐμπιστοσύνης,— ἦτο ἡ ἑξῆς, ὅτι, ἂν δὲν ἀπατῶμαι αὐτὴ ἦτο ἡ φρασεολογία τοῦ κ. ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι θὰ ἐχρειάζετο μεγάλος κόπος διὰ νὰ εἶναι τις ἀπαισιόδοξος. Εἶναι κομπορρημοσύνη αὐτό; Αὐτὴ ἦτο ἡ μόνη φράσις, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἡ ὁποία ἀπετέλεσε κρίσιν ἐν σχέσει πρὸς τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ τόπος. Τί εἶπε δηλαδή; Ὅτι ἡ ἀπαισιοδοξία εἶναι ἀδικαιολόγητος καὶ ὅτι χρειάζεται, βάσει τῶν δεδομένων τῆς ἐξελίξεως τῆς οἰκονομίας κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, μεγάλος κόπος διὰ νὰ ἐκδηλώσῃ κανεὶς ἀπαισιοδοξίαν. Ὑπάρχουν βεβαίως ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν συμφέρον νὰ ὑποβάλλουν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν ἰδέαν, ὅτι τὰ πάντα βαίνουν κακῶς, καὶ ὅτι δυστυχεῖ. Ἡμεῖς δὲν ἰσχυριζόμεθα τὸ ἀντίθετον, ὅτι εὐτυχεῖ. Ἡμεῖς ἰσχυριζόμεθα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον χθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ὑπῆρξε καὶ εἶναι πτωχή, ἀλλ’ εἶναι πάντως σήμερον ὀλιγώτερον πτωχὴ ἀπὸ ὅ,τι ἦτο πρὸ 5 ἐτῶν. Δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα οὔτε ὁ κ. Στεφανόπουλος οὔτε ὁ κ. Βενιζέλος, οὔτε οἱοσδήποτε ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ νὰ διαστρέφουν τοὺς λόγους τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ἐμφανίζουν τὴν Κυβέρνησιν ὡς ἀνάλγητον. Ἡ Κυβέρνησις πονεῖ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, γνωρίζει, ὅτι ὑπάρχουν τμήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ τὰ ὁποῖα πένονται, γνωρίζει, ὅτι ὑπάρχουν βασανιζόμενοι καὶ μοχθοῦντες Ἕλληνες. Καὶ τὸ μόνον τὸ ὁποῖον διεκδικεῖ ἡ Κυβέρνησις εἶναι τοῦτο, νὰ τῆς ἀναγνωρισθῇ ἐκ μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὅτι καταβάλλει προσπαθείας καὶ μάλιστα προσπαθείας μεγάλας, ὅπως μειωθῇ αὐτὴ ἡ δυστυχία, μειωθῇ ἡ πτωχεία καὶ τεθοῦν αἱ βάσεις διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνόρθωσιν τοῦ τόπου. Αὐτὴ εἶναι ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως, καὶ δὲν ἔχει κανεὶς τὸ δικαίωμα, οἱονδήποτε καὶ ἂν εἶναι τὸ παρελθόν του καὶ τὸ ἀνάστημά του καὶ ἡ περιωπή του, νὰ προβαίνῃ εἰς τοιαύτην διαστροφὴν ὄχι ἁπλῶς τῶν λόγων τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ τῶν αἰσθημάτων καὶ τῶν προθέσεών της. Πονεῖ, κ. Στεφανόπουλε, ἡ Κυβέρνησις τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ὅπως καὶ σεῖς. Ἡμεῖς δὲν ἀμφισβητοῦμεν, ὅτι τὸν πονεῖτε. Μὴ ἀμφισβητῆτε μὲ τόσην εὐκολίαν δημαγωγικήν, ὅτι τὸν πονοῦμεν καὶ ἡμεῖς. Μὴ ἔχετε αὐτὴν τὴν εὐκολίαν εἰς τὴν ἐκτόξευσιν κατηγοριῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι κεναὶ περιεχομένου. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει βαθυτάτην συνείδησιν τοῦ χρέους της. Πονεῖ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, συναισθάνεται τὸν μόχθον του, συμμερίζεται τὴν προσπάθειαν τὴν μεγάλην εἰς τὴν ὁποίαν ὁ ἀγρότης προβαίνει διὰ νὰ συντηρήσῃ τὴν οἰκογένειάν του καὶ καταβάλλει προσπαθείας, προσπαθείας μεγάλας ἡ Κυβέρνησις —ἠμπορεῖ νὰ κρίνετε ἐὰν εἶναι ἐπιτυχεῖς ἢ ὄχι, ἀλλὰ δὲν δικαιοῦσθε νὰ προβαίνετε εἰς τοιαύτας κρίσεις— καταβάλλει προσπαθείας ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ μειώσῃ τὴν πτωχείαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Εἶπεν ἐπίσης ὁ κ. Στεφανόπουλος, διαστρέψας μίαν παρατήρησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, τὴν ὁποίαν ἔκαμε πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἰσχυρίσθη δῆθεν ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι πρέπει νὰ μειωθῇ τὸ εἰσόδημα τὸ ἀγροτικόν, ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ ἡ ἀπόδοσις τῆς γεωργίας μας. Ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἔθεσεν ἓν ἐρώτημα εἰς τὸν κ. Στεφανόπουλον, ἐρώτημα λογικώτατον, καὶ εἶπεν ἐὰν προχωρήσωμεν εἰς τὴν βιομηχανικὴν ἀνάπτυξιν καὶ αὐξηθῇ ὁ πλοῦτος τῆς χώρας, μειωθῇ ἡ πενία μᾶλλον θὰ ὑπάρξῃ μία ἀναλογία αὐξήσεως τῶν ἐσόδων, αὔξησις τοῦ εἰσοδήματος τῆς μειώσεως, μεγαλυτέρα ἐκείνης ἡ ὁποία ὑπάρχει σήμερον, ἀναλογία ὑπὲρ τῶν εἰσοδημάτων μεταποιήσεως. Αὐτὸ εἶναι αὐτονόητον. Ἀλλὰ δὲν σημαίνει αὐτό, ὅτι θὰ ἔχῃ μειωθῇ τὸ εἰσόδημα τοῦ γεωργοῦ. Τὸ εἰσόδημα τοῦ γεωργοῦ θὰ αὐξηθῇ ἀλλὰ ἡ ἀναλογία, ἡ σχέσις μεταξὺ τοῦ εἰσοδήματος μεταποιήσεως καὶ τοῦ εἰσοδήματος τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς θὰ εἶναι πρὸς ὄφελος τῆς μεταποιήσεως, ἐφ’ ὅσον θὰ βαίνωμεν πρὸς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας. Μόλις ἐτόλμησε νὰ εἴπῃ τὴν ἀλήθειαν αὐτὴν ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης καὶ νὰ θέσῃ τὸ ἐρώτημα, ἐσπεύσατε ἀμέσως νὰ βγάλετε τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀποβλέπει εἰς μείωσιν τῶν ἀγροτικῶν εἰσοδημάτων. Ἡ Κυβέρνησις ἀποβλέπει εἰς αὔξησιν τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ προβαίνετε εἰς τοιούτου εἴδους κατηγορίας.

§341Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος τὰ εἶπεν αὐτά; Σεῖς διαστρεβλώνετε τὰ ὅσα εἶπον. Ἴσως δὲν μὲ ἠκούσατε. Ἀλλὰ πάντως μὲ παρενοήσατε. Εἶπον, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀριθμῶν φαίνεται μειούμενον τὸ ποσοστὸν τῶν ἀγροτικῶν ἐπενδύσεων πρῶτον καὶ κατόπιν τῆς συμμετοχῆς τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος, εἰς τὸ συνολικὸν ἐθνικὸν εἰσόδημα. Εἶπον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἢ ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης ἐπιδιώκει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Οὐδέποτε εἶπον τοιοῦτον τι. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. Πρωτοπαπαδάκη, δὲν νομίζω νὰ ἀντελήφθητε τοιοῦτον πρᾶγμα. Ἀναμφιβόλως ἡ κόπωσις καὶ ὁ ἐκνευρισμὸς κάνουν τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ διαστρεβλώνῃ τοὺς λόγους μου. Δι’ ἀριθμῶν ἀπέδειξα, ὅτι τὸ ἐθνικόν μας εἰσόδημα ὄχι μόνον δὲν ἀνέρχεται, ὅπως βεβαιώνει ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ συνεχῶς κατέρχεται. Καὶ ἀπέδειξα ποῖοι οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ὁδηγοῦν εἰς τὴν συνεχῆ αὐτὴν κάθοδον. Ὅταν ὡμίλησα περὶ κομπορρημοσύνης τῆς Κυβερνήσεως εἶχον δίκαιον. Ἂς ἀκούσῃ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὴν φράσιν αὐτὴν καὶ ἂς μοῦ εἴπῃ ἐὰν ἔχω δίκαιον ἐγὼ ἢ αὐτός: «Ἡ συνεχὴς ἀνάπτυξις τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ δὲν ἔχει προηγούμενον εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἱστορίαν». Εἰς τὴν 30 αἰώνων ἑλληνικὴν ἱστορίαν δὲν ὑπάρχει ἄλλο παράδειγμα οἰκονομικῆς εὐεξίας παρὰ αὐτοῦ τοῦ φθίνοντος ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Νομίζω, ὅτι εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω, ὅτι ὑπάρχει κομπασμὸς τῆς Κυβερνήσεως. Κομπασμὸς πρωτάκουστος, ὅταν μάλιστα διαψεύδεται ἀπὸ τὰ πράγματα. Ἀλλά, τοῦτο, ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, ἀποτελεῖ περιφρόνησιν πρὸς τὸν λαόν. Ὅταν θὰ γνωσθοῦν αὔριον εἰς τὴν πεινῶσαν, καὶ τὴν τραγικῶς δοκιμαζομένην ὕπαιθρον, αὐτὰ τὰ καταπληκτικὰ ποὺ ἐλέχθησαν ἐνταῦθα, πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ σχηματίσῃ ὀδυνηρὰν ἐντύπωσιν. Ἀπόψε ὡμιλήσατε περὶ δυστυχίας, ἐνῷ χθὲς ὡμιλήσατε περὶ εὐτυχίας. Αὐτὴ ἡ ὑπαναχώρησις εἶναι χαρακτηριστική.

§342Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν μοῦ ἐκάματε τὴν τιμὴν νὰ ἀκούσητε τὴν χθεσινήν μου ἀγόρευσιν. Χθές, ἔθεσα τὸ ζήτημα, ὡς σᾶς τὰ λέγω καὶ ἀπόψε. Ὡμίλησα περὶ τῆς μειώσεως τῆς πενίας.

§343ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν δι’ αὔριον;

§344ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§345ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6 μ. μ. μὲ θέμα τὴν συνέχειαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως ἐκφράσεως ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. (Ὥρα 02.05′ π.μ.)