1959.02.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 48η

Παρασκευὴ 6 Φεβρουαρίου 1959

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.55′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀναβάλλεται προσωρινῶς ἡ ἐπικύρωσις τοῦ Πρακτικῶν τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διὰ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 13133) 5.2.59 καὶ 13134)5.2.59 ἐγγράφων αὐτοῦ, διαβιβάζει ἀναφορὰς τοῦ κ. Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν μετὰ τῶν σχετικῶν κατὰ τοῦ βουλευτοῦ Χίου κ. Λεων. Μπουρνιᾶ, ποινικῶν δικογραφιῶν, ζητοῦντος τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν).

§2Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ἀναγράφονται καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας αὐτὰ τὰ πράγματα δηλῶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι πρόκειται περὶ οἰκοδομῆς τῆς πενθερᾶς μου Εὐδοκίας Μπουρνιᾶ εἰς τὸν Πειραιᾶ, ἡ ὁποία ἔχει μίαν μαρκίζαν καὶ ὁ ἀστυνόμος τοῦ τμήματος ἀναφέρει, ὅτι πρέπει νὰ μηνυθῇ ὁ ἰδιοκτήτης. Ἐθεωρήθην ὡς ἰδιοκτήτης καὶ ἐμηνύθην ἀπὸ τὸν ἀστυνόμον.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπουρνιᾶ, διαλέξατε μίαν ὁδόν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ὀρθή.

§4Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι θέσιν ἔχει ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διασύρωνται οἱ βουλευταί, μὲ τοιαύτας ψευδομηνύσεις.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐφ’ ὅσον ἡ δικαιοσύνη ἔχει μίαν μήνυσιν εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ τὴν διαβιβάσῃ. Ἔχει γίνει καὶ ἔγγραφον ἐπ’ αὐτοῦ.

§6Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Θὰ παρακαλέσω, τὰ πρακτικὰ νὰ διαβιβασθοῦν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§7Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Εἶναι θέμα τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν, διατὶ ἐμήνυσε τὸν μὴ ἰδιοκτήτην.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, καὶ ἐγὼ ἔχω κατηγορηθῆ ἐπὶ ἠθικῇ αὐτουργίᾳ φόνου καὶ δὲν μοῦ ἐκακοφάνηκε. Διὰ βουλεύματος ἀπηλλάγην. Ἡ Δικαιοσύνη ἔτσι ἐνόμισε. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκίλλας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§9Α. ΓΚΙΛΛΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἡ ἐπὶ τοῦ Ἐμπορίου Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως ἐνίων διατάξεων τοῦ Ν. Δ. 3562)1956». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ν. Σπεντζάρης, Γ. Οἰκονομόπουλος, Η. Παπαηλιοῦ καὶ Χ. Μπουγᾶς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑνιαίας προελεύσεως καὶ σταδιοδρομίας Ἀξιωματικῶν Τεχνικοῦ Κλάδου Β. Ναυτικοῦ καὶ τροποποιήσεως τῶν σχετικῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ζορμπᾶς, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑνιαίας προελεύσεως καὶ σταδιοδρομίας Ἀξιωματικῶν Τεχνικοῦ Κλάδου Β. Ναυτικοῦ καὶ τροποποιήσεως τῶν σχετικῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Γαρουφαλιᾶς, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς διευκολύνσεων εἰς ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου ἐξ ἀγορᾶς πλοίων κατ’ ἐφαρμογὴν τοῦ Ν. Διατάγματος 469)47, μὴ καταβαλόντας τὴν ληξιπρόθεσμον τὴν 1ην Ὀκτωβρίου 1958 τοκοχρεωλυτικὴν δόσιν τῆς ὀφειλῆς των». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Σπηλιόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τοῦ Ἀντικαρκινικοῦ Ἀγῶνος». Ὁ βουλευτὴς Ἡρακλείου κ. Ι. Πωλιουδάκης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Ἡρακλείου Κρήτης αἰτοῦντος τὴν ἐπέκτασιν τῶν εὐεργετημάτων τῶν ὑπὸ ἀναγκαστικὴν διαχείρισιν τελουσῶν ἐπιχειρήσεων μέχρι τοῦ Δεκεμβρίου 1956 καὶ εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις τὰς διερχομένας σοβαρὰν κρίσιν. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Πινάτσης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Σιδηρονέρου Θεμ. Λαζαρίδου αἰτοῦντος ὅπως εἰς 18 οἰκογενείας νεοεγγάμων κατοίκων τῶν ἐπὶ τῶν συνόρων ἀκραίων συνοικισμῶν Παπάδων, Καλλικάρπου καὶ Ὀροπεδίου, χορηγηθῇ τὸ κανδύλιον τῆς αὐτοστεγάσεως ἵνα οὕτω ἀνακοπῇ καὶ ἡ τάσις διαρροῆς αὐτῶν εἰς τὰς πόλεις, δεδομένου, ὅτι ἐνῷ εὑρίσκονται ἐν συνεχεῖ ἐπιστρατεύσει ὡς ὁπλῖται τῶν ΤΕΑ στεροῦνται παντελῶς στέγης. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Ι. Γιαννόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Πλουτοχωρίου, αἰτούντων τὴν λῆψιν προστατευτικῶν μέτρων πρὸς ἀποφυγὴν τῶν πλημμυρῶν τοῦ ποταμοῦ Ἀλφειοῦ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας κ. Α. Κακογιάννης, διὰ τηλεγραφήματός του διαμαρτύρεται διὰ σύλληψιν στελέχους Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς ΕΔΑ καὶ αἰτεῖ τὴν ἀπόλυσιν αὐτοῦ. Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου, κ. Γ. Παπαγεωργίου, διὰ τηλεγραφήματός του, διαμαρτύρεται δι’ ἀδικαιολόγητον παρέμβασιν τῶν Ἀστυνομικῶν ὀργάνων εἰς συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις Παχείας Ἄμμου. Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Β. Μπρακατσούλας, διὰ τηλεγραφήματός του διαμαρτύρεται δι’ αὐθαίρετον συμπεριφορὰν ἀστυνομικῶν ὀργάνων κατὰ πολιτῶν. Ὁ βουλευτὴς Τρικάλων κ. Ν. Ἔξαρχος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ἀγωγέων Καλαμπάκας, αἰτοῦντος ἀποζημίωσιν τῶν πληγέντων μελῶν του κατόπιν κατασκευῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ συνδεούσης τὴν πόλιν Καλαμπάκας μετὰ μονῶν Μετεώρων. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Κωνσταντάρας καὶ Α. Λασκαρίδης, διὰ τηλεγραφήματός των αἰτοῦσιν ὅπως ἀνασταλῇ ἡ εἴσπραξις ὑπὸ τοῦ Δημοσίου Ταμείου Παγγαίου τῶν ὀφειλῶν τῶν ἀγροτῶν καὶ ἐπαγγελματοβιοτεχνῶν καὶ δοθῇ παράτασις προθεσμίας μέχρις πωλήσεως τῶν καπνῶν. Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Σ. Ἀλλαμανῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἀγροτικοῦ Συλλόγου Σοφάδων περιχώρων καὶ Γεωργ. Συνεταιρισμῶν Σοφάδων, αἰτούντων ἀναθεώρησιν τοῦ τοῦ Ν. Δ. 3892 ἐπὶ τῷ τέλει ἀπαλλαγῆς τῶν ἀγροτῶν πάσης προσθέτου φορολογίας. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Κολαμπᾶς, Γ. Σπηλιόπουλος καὶ Δ. Παπαθανασόπουλος, διὰ τηλεγραφήματός των διαμαρτύρονται διὰ σύλληψιν μελῶν τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς Ε.Δ.Α. Ἠλείας καὶ αἰτοῦσι τὴν ἀπόλυσίν των. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ι. Εὐαγγελίδης, Σ. Ἠλιόπουλος, Γ. Αὐγερόπουλος, Μ. Σβώλου καὶ Δ. Γιαχνῆς, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν Αἰγάλεω διαμαρτυρομένης κατὰ τῶν μέτρων ἀπαγορεύσεως τῶν πωλήσεων ἐπὶ πιστώσει καὶ αἰτούσης τὴν ἄρσιν τῆς ἐν λόγῳ ἀπαγορεύσεως. Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης κ. Δ. Καρατζένης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν παραγωγῶν ἑσπεριδοειδῶν Ἀνθοτόπου Ἄρτης, αἰτούντων ἐξαγωγὴν τῶν ἑσπεριδοειδῶν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας Ἀστέγων Ἀστῶν προσφύγων 1922 αἰτούντων κωδικοποίησιν τῆς νομοθεσίας περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν ἀστῶν προσφύγων, λεπτομερῆ ἀπογραφὴν ἁπάντων τῶν εἰσέτι ἀστέγων προσφύγων δικαιούχων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου κ. Ε. Κοθρῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Ἡρακλείου, αἰτοῦντος ἐπέκτασιν τῶν εὐεργετημάτων τῶν ὑπὸ ἀναγκαστικὴν διαχείρισιν τελουσῶν ἐπιχειρήσεων μέχρι τοῦ Δεκεμβρίου 1956 καὶ εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις τὰς διερχομένας σοβαρὰν κρίσιν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συζητοῦνται αἱ πρὸς τὸν ὑπουργὸν Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων ἀπευθυνόμεναι ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις. Ὁ κ. Α. Σχινᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς Προέδρων Κοινοτήτων ἐπαρχιῶν Μεγαλουπόλεως, Καλαμῶν κλπ., αἰτούντων ἀποπεράτωσιν τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοῦ Μεγαλουπόλεως–Λεονταρίου, Πολιανῆς–Καλαμῶν κλπ.

§11Α. ΣΧΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ κάτοικοι τῆς ὀρεινῆς περιοχῆς τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν ἀπὸ τοῦ χωρίου Θουρίας πρὸς τὸ χωρίον Ἀμφεία καὶ Πολιανή, συνδέονται μὲ τὸν Νομὸν Ἀρκαδίας. Τὰ χωρία τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐξυπηρετηθῶσι διὰ τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος ἐπαρχιακῆς ὁδοῦ, εἶναι, ἐκτὸς τῶν ἀνωτέρω τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν, καὶ τὸ Δυρράχιον κλπ. τέως Δήμου Φαλεσίας. Εἶναι δηλαδὴ τὸ Βόρειον τμῆμα τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν καὶ τὸ Νότιον τοῦ Νομοῦ Ἀρκαδίας. Ἡ ἐν λόγῳ ὁδὸς ἀποκτᾷ ἰδιάζουσαν σημασίαν διὰ τὴν ἐν λόγῳ περιοχὴν ἀμφοτέρων τῶν Νομῶν Μεσσηνίας καὶ Ἀρκαδίας καὶ θὰ πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ μετὰ τῆς δεούσης προσοχῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ διατεθῇ ἀνάλογος πίστωσις, πίστωσις ποσοῦ ποὺ θὰ ἐπαρκέσῃ κατὰ κἄποιον τρόπον νὰ συνδεθοῦν ὁδικῶς οἱ δύο Νομοί. Καὶ θὰ πρέπει ἀκόμη ἐκτὸς τῆς πιστώσεως, νὰ διατεθῇ καὶ στρατιωτικὴ Μονὰς διὰ τὴν διάνοιξιν τῆς ὁδοῦ, δεδομένου, ὅτι ἡ περιοχὴ εἶναι ὀρεινὴ καὶ ἡ συνδρομὴ τῆς τεχνικῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως θὰ εἶναι λίαν ἀποτελεσματική. Ἡ ἀποκατάστασις τῆς συγκοινωνιακῆς αὐτῆς ἀρτηρίας, θὰ ἐξυπηρετήσῃ γενικώτερον τὰς ἀνάγκας τῆς συγκοινωνίας τῆς περιοχῆς, ἀλλὰ καὶ τὴν πρὸς Ἀθήνας ὅδευσιν ἐκ Καλαμῶν θὰ συντομεύσῃ ἀξιολόγως. Ἐπιβάλλεται, συνεπῶς, δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος ἀντιμετωπίσεως τῆς διανοίξεως καὶ ἀποπερατώσεως τῆς ὁδοῦ ταύτης ἀπὸ Ἀμφείας καὶ Πολιανῆς πρὸς Δυρράχιον τῆς Φαλεσίας.

§12Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ βελτίωσις τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν, ἔχει προχωρήσει εἰς σημαντικὸν βαθμὸν ἰδιαιτέρως δὲ κατὰ τὸ διάστημα τῆς τελευταίας διετίας. Αὐτὸ εἶναι γνωστὸν εἰς ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἀλλὰ ἐὰν αὐτὸ συμβαίνῃ μὲ τὴν ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν, δὲν δύναται νὰ λεχθῇ, ὅτι τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ μὲ τὴν ἐπαρχιακὴν τοιαύτην. Καὶ ἐκεῖ βεβαίως ἔχει ἐπέλθει κἄποια πρόοδος, ἀλλὰ ὄχι ἀνάλογος μὲ τὴν πρόοδον τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας. Δι’ αὐτὸ θὰ πρέπει νὰ τύχῃ τῆς ἰδιαιτέρας μερίμνης τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἐπαρχιακὴ ὁδοποιΐα. Θὰ πρέπει νὰ ἐξευρεθοῦν αἱ ἀναγκαῖαι πιστώσεις. Τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα διαθέτει τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων ὡς καὶ τὰ ποσὰ τῶν Ἐπαρχιακῶν Ταμείων Ὁδοποιΐας, δὲν εἶναι ἀρκετὰ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν μιᾶς καλῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας. Εἶναι τὸ σημαντικώτερον πρόβλημα διὰ τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων ἡ ἀποκατάστασις τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας. Ἕνα τοιοῦτον μερικὸν πρόβλημα ἀποτελεῖ καὶ ἡ διάνοιξις τῆς ὁδοῦ Θουρίας–Ἀμφείας–Πολιανῆς– Λεονταρίου–Μεγαλοπόλεως. Εἶναι μία περιφέρεια, ἡ ὁποία στερεῖται ὁδικοῦ δικτύου. Εἰς πολλὰ σημεῖα ἔχει γίνει διάνοιξις, ἀλλὰ θὰ πρέπει καὶ εἰς τὰ ὑπόλοιπα τμήματα νὰ γίνῃ ἡ διάνοιξις, οὕτως ὥστε νὰ ἀποκατασταθῇ πλήρως ἡ συγκοινωνία τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος περιοχῆς διὰ τῆς σημαντικωτάτης αὐτῆς ὁδικῆς ἀρτηρίας. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ὀρεινῆς περιοχῆς, φρονῶ καὶ ἐγὼ ὅπως καὶ ὁ προλαλήσας συνάδελφος, ὅτι θὰ πρέπει νὰ διατεθῇ τμῆμα τοῦ μηχανικοῦ τοῦ στρατεύματος, διὰ τὴν διάνοιξιν τῆς ἐν λόγῳ ὁδοῦ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων ἔχει τὸν λόγον.

§14Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις, λίαν συμπαθῶς ἀποβλέπει εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας. Ὡς εἶναι ὅμως, γνωστόν, τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, ἀσχολεῖται κυρίως μὲ τὴν ἐθνικὴν ὁδοποιΐαν. Μὲ τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν ἀσχολοῦνται τὰ ἐπαρχιακὰ Ταμεῖα. Οὐχ ἧττον ὅμως, ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασιν τῶν ἀξιοτίμων κυρίων συναδέλφων καὶ ἀπετάθην εἰς τὸν οἰκεῖον Νομομηχανικὸν ὅπως θέσῃ τὸ ζήτημα ὑπ’ ὄψει τῶν ἐπαρχιακῶν ταμείων. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποστολὴν στρατιωτικῆς Μονάδος, θὰ ἐξετάσω τὴν δυνατότητα καὶ θὰ εἶμαι εὐτυχὴς, ἐὰν κατορθώσω νὰ ἐπιτύχω τὴν ἀποστολὴν τῆς στρατιωτικῆς Μονάδος.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Κωνσταντάρας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, σχετικῶς μὲ τὴν ἀσφαλτόστρωσιν τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ Καβάλας–Θεσσαλονίκης.

§16Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς δύο τμήματα τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ Καβάλας–Θεσσαλονίκης συνολικοῦ μήκους 1500 μέτρων, καθυστερεῖ ἡ ἀσφαλτόστρωσις ἐπὶ ἔτη, γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἐδυσχέραινε τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συγκοινωνίας τῆς σπουδαιοτάτης αὐτῆς ὁδικῆς ἀρτηρίας. Ἡ ἐπερώτησίς μας εἶχε κατατεθῆ πρὸ πολλοῦ. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως, ἐλάβομεν ἀπάντησιν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διὰ τῆς ὁποίας μᾶς γνωρίζει, ὅτι ἔχει προγραμματισθῆ ἡ κατασκευὴ τῆς ἐν λόγῳ ὁδοῦ, διὰ τὸ ἔτος 1959. Ἐπειδὴ αὐτὸς ἦτο ὁ σκοπὸς τῆς ἐρωτήσεώς μας, θεωροῦμεν ἱκανοποιητικὴν τὴν γραπτὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ δὲν ἐπιμένομεν εἰς τὸ νὰ μᾶς δοθῇ προφορικὴ τοιαύτη.

§17Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Πραγματικῶς, ἡ ὁδὸς αὐτή, ἐκρίθη ὅτι ἔχει προτεραιότητα καὶ δι’ αὐτὸ ἔχει προγραμματισθῆ, οὕτως ὥστε, ὄχι μόνον τὰ τμήματα, τὰ ὁποῖα σήμερον χρήζουν ἐπισκευῆς, νὰ ἐπισκευασθοῦν, ἀλλὰ καὶ ὅλη ἡ ὁδός. Ὑπάρχει, ὅμως, εἰς τὴν ἐρώτησιν καὶ δεύτερον θέμα: Διατὶ ἐπὶ τόσα ἔτη ἐβράδυνεν ἡ ἐπισκευή. Εἰς αὐτό, ἤθελον νὰ ἀπαντήσω, ὅτι ὑπάρχουν δύο λόγοι. Πρῶτον, ὅτι αἱ πιστώσεις εἶναι ἀνεπαρκεῖς καί, δεύτερον, διὰ τὸν λόγον ποὺ περιέχεται εἰς ἀπάντησιν Προέδρων Κοινοτήτων καὶ Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν, εἰς τοὺς ὁποίους ἐκοινοποιήσατε τὴν ἐρώτησίν σας. Ἦτο πράγματι καυστικός, ἀλλ’, ἐν πάσῃ περιπτώσει, πρέπει νὰ συναγάγητε καὶ σεῖς ἀνάλογα συμπεράσματα.

§18Α. ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλω νὰ ἀνταπαντήσω εἰς τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ὁ κ. ὑπουργός, ἐξακολουθεῖ νὰ ἀκολουθῇ μίαν ὁδόν, ἡ ὁποία δὲν συνάδει πρὸς τὸν Κοινοβουλευτισμόν. Κύριε ὑπουργέ, τὴν ἀπάντησιν, ποὺ ὑπαινίσσεσθε, τὴν ἐλάβομεν, ἀλλὰ γνωρίζομεν πῶς τὴν ἐλάβομεν. Ἕνας τραμποῦκος Βρυώνης, τὴν ἐπέβαλεν εἰς αὐτοὺς ποὺ ἔστειλαν τὴν ἀπάντησιν, διὰ μέσου τοῦ δεξιοῦ τύπου, ὅπως γίνεται καὶ μὲ τὰς δηλώσεις μετανοίας. Αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν ὑπαινίσσεται ὁ κ. ὑπουργός.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, σὲ ταβέρνα εὑρίσκεσθε; Πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ἐδῶ εἶναι Βουλὴ καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὁμιλῆτε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει τί εἶναι ὁ Βρυώνης —οὔτε τὸν ἠξεύρω, οὔτε ἐπιθυμῶ νὰ τὸν μάθω— ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῆτε περὶ «τραμπούκου». Ἂν ἔχετε μίαν τάσιν νὰ πάρετε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον «τὸν ἀέρα τῆς Βουλῆς», δὲν θὰ τὸν πάρετε. Τὸν ρυθμὸν τῆς Βουλῆς τὸν δίδει τὸ Σύνταγμα, ὁ Κανονισμὸς καὶ ἡ πλειοψηφία, τῆς μειοψηφίας διατηρούσης τὰ ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ μόνον αὐτοῦ δικαιώματα. Ἔχετέ το ὑπ’ ὄψει σας αὐτό.

§20Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, εἶναι κανὼν ὅτι ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον, ἀλλ’ ἀφοῦ τελειώσῃ ὁ ἀγορεύων.

§22Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Καλῶς. Ἐνόμιζα, ὅτι ἐτελείωσε.

§23Α. ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐρώτησίς μας, ἀφεώρα δύο τμήματα τῆς ὁδοῦ Καβάλας–Θεσσαλονίκης, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς κακίστην κατάστασιν. Ἀνεπτύξαμεν τὸ θέμα εὐπρεπῶς μὲ ἐρώτησιν, ἡ ὁποία κατετέθη εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ ἐλάβομεν ἀπάντησιν. Ὁ κ. ὑπουργός, ἐθεώρησε σκόπιμον νὰ μᾶς παραπέμψῃ καὶ εἰς τὴν ἀπάντησιν προσώπων, ἀπὸ τὰ ὁποῖα δὲν ἐζητήσαμεν ἡμεῖς ἀπάντησιν. Ποῖος, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, παραβαίνει τὸν Κανονισμὸν καὶ τὴν εὐπρέπειαν; Αὐτὴν τὴν διαμαρτυρίαν ἠθέλαμεν νὰ κάμωμεν.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ προλαλήσας συνάδελφός σας, εἶπεν, ὅτι ἔλαβεν ἀπάντησιν καὶ ἐγὼ ἐθεώρησα λήξασαν τὴν ἐρώτησιν. Ὁ κ. ὑπουργός, ἔκρινε καλὸν νὰ ἀπαντήσῃ. Τότε, διατὶ κατηγορεῖτε τὸν κ. ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος σᾶς ἔδωσεν ἀπάντησιν ἐπὶ πλέον τῆς ἐγγράφου τοιαύτης;

§25Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Εἴπατε, πολὺ ὀρθῶς, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνεται προσπάθεια νὰ πάρῃ κανεὶς τὸν ἀέρα τῆς Βουλῆς. Μάλιστα, ἀλλὰ φοβοῦμαι, ὅτι δὲν ἐπροσέξατε, διότι σεῖς προσέχετε τὸν Κανονισμόν, δὲν ἐπροσέξατε τί συνέβη. Ὅταν ὁ κ. ὑπουργὸς ἠγέρθη, ἀνεφέρθη ὄχι εἰς τὴν ἰδικήν του ἀπάντησιν, ἀνεφέρθη εἰς τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὁ βουλευτὴς ἀπὸ ἄλλα πρόσωπα, ὄχι ἀπὸ τὸν ὑπουργόν, ἀπὸ Πρόεδρον Κοινότητος κλπ. Ἡ ἀνταπάντησις ἦτο, ὅτι αὐτὴ ἡ ἀπάντησις τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος προεκλήθη ἀπὸ τρίτα πρόσωπα κ.ο.κ. Θὰ ἔλεγον, λοιπόν, ὅτι ὁ Κανονισμὸς ἀπαιτεῖ ὁ μὲν βουλευτὴς νὰ περιορίζεται εἰς ἐρώτησιν πρὸς τὸν ὑπουργὸν καὶ νὰ λαμβάνῃ ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν ὑπουργόν, ὁ δὲ ὑπουργὸς νὰ περιορίζεται εἰς τὴν ἀπάντησιν ποὺ δίδει ὁ ἴδιος καὶ ὄχι νὰ ἀναφέρεται εἰς πρόσωπα ἔξω τοῦ Κοινοβουλίου.

§26Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Λυποῦμαι πολύ, διότι δὲν ἐξετιμήθη δεόντως ἡ λεπτότης τῆς ἀπαντήσεώς μου. Ἦτο ἀπάντησις εἰς τὰς ἐρωτήσεις ποὺ ἦσαν κατατεθειμέναι εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ δεύτερον ἐρώτημα ἦτο, διατί, ἐπὶ τόσα ἔτη, ἐβράδυνεν ἡ κατασκευὴ τῆς ὁδοῦ αὐτῆς. Καὶ εἶπον ὅτι, πρῶτον, διότι δὲν ὑπάρχουν πιστώσεις καί, δεύτερον, ἀνεφέρθην εἰς ἕνα ἄλλο θέμα, διὰ νὰ μὴ δημιουργήσω σάλον καὶ νὰ μὴ εἴπω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα περιείχοντο εἰς τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἠμποροῦσα νὰ δώσω καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος. Δὲν ἀνεφέρθην εἰς κανένα πρόσωπον, οὔτε ἠξεύρω κανένα τραμποῦκον. Ἐγὼ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ἕνα ἔγγραφον, ἑνὸς Προέδρου Κοινότητος καὶ Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἐκοινοποιήθη καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς πολλοὺς ἄλλους, καὶ τὸ ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, ἀπὸ μεγάλην λεπτότητα δὲν τὸ ἀνέφερον, καίτοι περιέχει ὡρισμένα πράγματα, τὰ ὁποῖα εἶναι λίαν καυστικὰ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὸ ἔλαβον. Δὲν ἔπρεπεν, ἐπομένως, νὰ μὲ κατηγορήσητε δι’ ἔλλειψιν τῆς ἀπαιτουμένης λεπτότητος.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σπηλιόπουλος, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, δι’ ἧς ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ, ἐὰν κρατικῇ φροντίδι πρόκειται νὰ γίνῃ ἐξυγίανσις τῆς πόλεως Χαλκίδος, διὰ τῆς ἐξαφανίσεως τοῦ εἰς τὴν κεντρικὴν θέσιν τῆς πόλεως ταύτης εὑρισκομένου βορβορώδους τέλματος «Βοῦρκος».

§28Γ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα εἶναι καθαρῶς θέμα δημοσίας ὑγείας. Εἰς τὴν πόλιν τῆς Χαλκίδος ὑπάρχει ἑστία μολύνσεως, ἀπὸ μίαν περιοχὴν ἑλῶν καὶ νομίζομεν, ὅτι θὰ ἔπρεπε, μὲ πρωτοβουλίαν τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν, τῶν κρατικῶν ὑπηρεσιῶν, νὰ ἔχῃ ἤδη ρυθμισθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα, διότι, ὅπως ἐλέχθη, ἀποτελεῖ μίαν μόνιμον ἑστίαν μολύνσεως. Ἡ παράκλησίς μας, εἶναι, λοιπόν, νὰ φροντίσουν αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι νὰ ἐκκαθαρίσουν τὴν ἑστίαν αὐτήν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Πρίφτης, ἔχει τὸν λόγον.

§30Γ. ΠΡΙΦΤΗΣ. Συνιστῶ, κύριε Πρόεδρε.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων, ἔχει τὸν λόγον.

§32Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Νομίζω, ὅτι τὸ θέμα, εἶναι θέμα δημοτικῆς ἀρχῆς. Ἐπομένως, τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, δὲν βλέπω κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἐπέμβῃ.

§33Γ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων ἐπιλαμβάνεται πολλὲς φορὲς ἁρμοδιοτήτων ξένων πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, ἁρμοδιοτήτων δημοτικῆς ἀρχῆς. Εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, νομίζομεν, ὅτι ἐφ’ ὅσον μάλιστα πρόκειται περὶ ἑνὸς Δήμου, ὁ ὁποῖος, ὡς γνωστόν, δὲν διαθέτει τὰ ἀπαραίτητα κονδύλια, εἶναι νομίζομεν ἐπιβεβλημένον νὰ ἐπιληφθῇ τὸ ἴδιον τὸ Ὑπουργεῖον, διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς περιοχῆς.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ἀθανασίου, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ, ἐπὶ τοῦ πολυνέκρου αὐτοκινητιστικοῦ δυστυχήματος τῆς Ἠπείρου.

§35Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δύο φορὲς ἐντὸς τοῦ τελευταίου ὀκταμήνου, συνεκλονίσθη ἡ Ἤπειρος, λόγῳ τῶν λαβόντων χώραν τραγικῶν καὶ πολυνέκρων αὐτοκινητιστικῶν δυστυχημάτων. Τὸ πρῶτον τούτων, ἔλαβε χώρα ὀλίγον ἔξωθι τῆς Δωδώνης, ὅπου ἀνετράπη, ὑποχωρήσαντος τοῦ ἐδάφους, ἕνα πούλμαν μεταφέρον πολλοὺς ἐκδρομεῖς. Τὸ δεύτερον ἔλαβε χώραν τὴν παραμονὴν τῶν Χριστουγέννων εἰς τὸ Πετροβούνι τῶν Τζουμέρκων, ὅπου ἀνετράπη ἕνα λεωφορεῖον καὶ ὅλοι οἱ εὑρισκόμενοι ἐντὸς αὐτοῦ ἐπιβάται εὗρον τραγικὸν θάνατον. Ἐλήφθησαν καὶ εἰς τὰς δύο περιπτώσεις ὡρισμένα σπασμωδικὰ μέτρα, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἦτο καὶ τὸ νὰ ἀπαγορευθῇ εἰς τὰ αὐτοκίνητα ἡ χρησιμοποίησις τῶν ὁδῶν, ποὺ μέχρι τώρα ἐχρησιμοποιοῦντο. Θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω, ὅπως, ἐν ὄψει τῆς ἐπικειμένης κατανομῆς τῶν πιστώσεων, ἐπιδείξετε ἕνα κάποιον ηὐξημένον ἐνδιαφέρον διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς βατότητος τῶν δρόμων τῆς Ἠπείρου. Καί, ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ συναδέλφου σας ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐπιδιώξητε τὴν διάθεσιν ἑνὸς τμήματος μηχανικοῦ, διὰ τὴν διάνοιξιν ὡρισμένων ἐπικινδύνων σημείων τῶν δρόμων. Διότι, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν δρόμοι, ἐν κακῇ, ἔστω, καταστάσει, ἀλλὰ νὰ μὴ χρησιμοποιοῦνται ἀπὸ τὸ κοινόν, τὸ ὁποῖον τοὺς ἐχρησιμοποίει μέχρι πρό τινος. Διότι εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν, ὅτι δυστυχήματα θὰ γίνωνται καὶ εἰς τοὺς καλοὺς δρόμους καὶ εἰς τοὺς κακούς.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἔχει τὸν λόγον.

§37Σ. ΓΚΙΚΑΣ. (Ὑπ. Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων). Τὸ τραγικὸν δυστύχημα τοῦ Πετροβουνίου, συνεκλόνισεν ὄχι μόνον τὴν Ἤπειρον, ἀλλὰ ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Τὸ ζήτημα τὸ χειρίζεται ἡ δικαστικὴ ἀρχή. Ἀπὸ τὰς πραγματογνωμοσύνας τὰς ὁποίας εἶδον, τόσον τοῦ προϊσταμένου τοῦ Μηχανολογικοῦ Τμήματος Ἰωαννίνων, ὅσον καὶ τοῦ ἁρμοδίου Μηχανικοῦ, ἀντελήφθην, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσδιορισθῇ σαφῶς. Ὑπάρχουν διάφορα μειονεκτήματα εἰς τοὺς διαφόρους δρόμους, τὰ ὁποῖα θὰ προσπαθήσωμεν, σὺν τῷ χρόνῳ, μὲ κάθε δυνατὴν δραστηριότητα νὰ ἀποκαταστήσωμεν. Κυρίως, ἀπὸ διαφόρους στατιστικάς, δημιουργεῖται ἡ ἐντύπωσις, ὅτι τὰ περισσότερα δυστυχήματα ὀφείλονται εἰς τοὺς ὁδηγούς. Διότι, ὡς εἶναι γνωστόν, προτοῦ ξεκινήσῃ, ὁ ὁδηγὸς πρέπει νὰ ἐλέγξῃ τὸ αὐτοκίνητόν του. Ἐν συνεχείᾳ πρέπει τὸ βάρος, τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ, νὰ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ σηκώσῃ τὸ αὐτοκίνητον. Τρίτον, ἂν εὕρῃ καμμίαν ἀντιξοότητα εἰς τὸν δρόμον, θὰ πρέπει νὰ σταματήσῃ καὶ ἐν ἀνάγκῃ νὰ κατεβάσῃ τοὺς ἐπιβάτας καὶ ἔπειτα νὰ ξεκινήσῃ. Δυστυχῶς, συμβαίνουν αὐτὰ τὰ ἀτυχήματα καὶ νομίζω, ὅτι δὲν θὰ εἶναι οὔτε τὸ πρῶτον, οὔτε τὸ τελευταῖον. Ἐν τῇ ἁρμοδιότητι τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων, θὰ καταβληθῇ κάθε δυνατὴ προσπάθεια νὰ ἀμβλυνθοῦν αἱ δυνατότητες δυστυχημάτων.

§38Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Δερδεμέζη, εἶναι ρητὴ διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ, πᾶς μὴ ἐγγεγραμμένος νὰ μὴ λαμβάνῃ τὸν λόγον. Μὴ ἐπιμένετε, δὲν θὰ κάμω ἀρχὴν νὰ ὁμιλοῦν ὅλοι οἱ βουλευταὶ τοῦ Νομοῦ, ἔστω καὶ ἂν δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι. Συνεπῶς δὲν ἔχετε τὸν λόγον, σᾶς κάμνω ἔκκλησιν, εἶσθε παλαιὸς βουλευτής, δὲν γίνεται αὐτό.

§40Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως. Ἡμεῖς ἐσεβάσθημεν καὶ ἀνεμέναμεν...

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Δερδεμέζη, δὲν ἔχετε τὸν λόγον. Δὲν εἶσθε ἐγγεγραμμένος καὶ τὸ ἠξεύρετε αὐτό. Ἐπὶ τῶν πρακτικῶν τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, ὑπάρχει ἀντίρρησις;

§42Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀγόρευσίς μου εἰς πολλὰ σημεῖα εἶναι διατυπωμένη κατὰ τέτοιον τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν ἁρμόζει εἰς τὰς πρακτικὰ μιᾶς Βουλῆς. Κάμνω τώρα ὅλας τὰς διορθώσεις καὶ θὰ παρεκάλουν νὰ γίνῃ ἀνατύπωσις.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν ὑπάρχουν λάθη, θὰ δώσω τὴν ἐντολὴν νὰ γίνῃ ἔλεγχος ἐν ἀντιπαραβολῇ πρὸς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά. Δὲν ἠμπορεῖ ὅμως νὰ γίνωνται διορθώσεις τροποποιητικαί. Δὲν ἔχω κανένα λόγον, κύριε Κύρκο, νὰ ἀντιπαραβληθοῦν πρὸς τὰ ἐστενογραφημένα καὶ νὰ γίνουν αἱ δέουσαι διορθώσεις. Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§44Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν νὰ κάμω μίαν βασικὴν παρατήρησιν ἐπὶ τῶν πρακτικῶν, τὴν ὁποίαν ἐπανειλημμένως ἔχω κάμει. Εἶναι γνωστόν, ὅτι τὰ πρακτικὰ ὁτὲ μὲν ἀναγράφονται ἐστενογραφημένα ἀπὸ τὴν Στενογραφικὴν Ὑπηρεσίαν, ὁτὲ δὲ δίδονται ἀπὸ τοὺς πρακτικογράφους τῆς Βουλῆς. Εἶναι βέβαιον, ὅτι οἱ πρακτικογράφοι καταβάλλουν φιλοτιμοτάτην προσπάθειαν καὶ κάμνουν ὅ,τι ἠμποροῦν, ἀλλὰ συχνότατα συμβαίνει νὰ μὴ ἀποδίδωνται πλήρως τὰ λεγόμενα, ἰδίως ὅταν ὁ ρυθμὸς τοῦ λόγου εἶναι ταχύς. Καὶ διὰ μὲν τοὺς παρίας βουλευτὰς τῶν ὁποίων αἱ ἀγορεύσεις οὐδέποτε καταχωροῦνται ἐστενογραφημέναι, τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν, ἔχουν συνηθίσει εἰς αὐτὸ τὸ καθεστώς. Ὁσάκις ὅμως συμβαίνει νὰ γίνεται διαλογικὴ συζήτησις μὲ ὑπουργοὺς παρουσιάζεται κυριολεκτικῶς τραγέλαφος εἰς τὰ πρακτικά, κύριε Πρόεδρε. Διότι ἡ διακοπὴ τοῦ ὑπουργοῦ κινδυνεύει εἰς τὰ πρακτικὰ νὰ ἐμφανισθῇ μεγαλυτέρα ἀπὸ ὁλόκληρον ἀγόρευσιν βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος ἀγορεύει μίαν ὥραν ἐπὶ τοῦ βήματος. Δὲν νομίζετε, ὅτι χρέος στοιχειώδους τάξεως καὶ ἰσότητος ἐπιβάλλει εἰς τὸ Προεδρεῖον, εἰς αὐτὰς τὰς περιπτώσεις νὰ λαμβάνῃ τὰ μέτρα του, ἐὰν δύναται μία διακοπὴ νὰ εἶναι μεγαλυτέρα ἀπὸ μίαν ἀγόρευσιν, εἴτε καὶ οἱ κύριοι ὑπουργοὶ νὰ τίθενται ἐπὶ ἴσοις ὅροις μὲ τοὺς βουλευτὰς εἴτε νὰ δικαιοῦνται καὶ οἱ βουλευταί, τῆς μεγάλης τιμῆς ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον, νὰ μπαίνουν ἐστενογραφημένοι;

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολλάκις ἐτύχατε αὐτῆς τῆς τιμῆς, κύριε Μητσοτάκη. Ἴσως χθὲς δὲν ἐτύχατε καὶ δι’ αὐτὸ διαμαρτύρεσθε. Κατὰ τὸν νέον Κανονισμόν, τὸν ὁποῖον ἔχω ὑποβάλει ὑπὸ τὴν ψήφισιν ὑμῶν θὰ διορθωθῇ κατά τι τὸ πρᾶγμα. Ἀλλὰ ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει κἄποια δυσκολία εἶναι εἰς τὰς διακοπάς. Ὅταν γίνεται ἀγόρευσις, εἶναι εὔκολον νὰ κρατοῦνται πρακτικά. Ὅταν ὅμως γίνεται διαλογικὴ συζήτησις ἐκεῖ δὲν εἶναι εὔκολον οἱ πρακτικογράφοι νὰ προσαρμοσθοῦν εἰς τὴν μίαν διακοπὴν καὶ τὴν ἄλλην. Δι’ αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποφεύγωμεν, ὅσον εἶναι δυνατὸν τὰς διακοπάς, διὰ νὰ ἀποδίδωνται πιστότερα τὰ πρακτικά.

§46Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Αὐτὸ νὰ τὸ εἴπητε εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τῶν διακοπῶν τῶν ὑπουργῶν. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν κανένα λόγον καὶ δὲν εἶναι καὶ ἐπιτρεπτὸν νὰ ἐμποδίσωμεν τὸν ὑπουργὸν νὰ μᾶς διακόψῃ. Ἡμεῖς θέλομεν τὰς διακοπὰς τῶν ὑπουργῶν. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν χρέος τοῦ Προεδρείου εἶναι νὰ ἐξασφαλίσῃ ὅρους ἰσότητος διὰ τὰ πρακτικά.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἰς τὸν Κανονισμόν, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται ὑπὸ ψήφισιν λαμβάνεται μέριμνα διὰ τὰ πρακτικά.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συνέχεια τῆς ἐπερωτήσεως περὶ τύπου. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἀποψινὴ συνεδρίασις νομίζω, ὅτι εἶναι ἡ 4η ἢ ἡ 5η ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς. Νομίζω, ὅτι διὰ λόγους καὶ κοινῆς γνώμης καὶ κύρους τοῦ Σώματος, θὰ ἔπρεπε νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὴν συζήτησιν αὐτήν.

§48Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι ἡ 3η, κ. Πρόεδρε.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἡ 4η.

§50Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ μία ὅμως συνεδρίασις κατηναλώθη μὲ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ θέματος.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπομένως, νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ κάμωμεν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν διὰ νὰ τελειώσῃ ἀπόψε ἡ συζήτησις.

§52Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὀρθῶς θέλετε, αἱ ἐπερωτήσεις νὰ τελειώνουν συντόμως καὶ δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. Μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ἐδῶ ἔχουν συμπτυχθῆ δύο ἢ τρεῖς ἐπερωτήσεις. Ἐπομένως, τὸ ὅτι εἶναι τρίτη ἢ τετάρτη συνεδρίασις δὲν εἶναι καθόλου περίεργον. Δὲν ἔχουν ὁμιλήσει ἀκόμη οἱ ἐπερωτῶντες, διότι ἐγένοντο τρεῖς ἀγορεύσεις ὑπουργῶν, δύο τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου καὶ μία τοῦ κ. Τσάτσου. Ἐὰν ἔχωμεν ἄλλην μίαν ἀγόρευσιν ὑπουργοῦ, πότε θὰ ὁμιλήσῃ ὁ τελευταῖος ἐπερωτῶν; Καὶ ἐὰν κανεὶς ἐξ ἡμῶν θέλῃ νὰ λάβῃ τὸν λόγον, πρέπει κανονικὰ νὰ περιμένῃ, νὰ ὁμιλήσῃ καὶ ὁ τελευταῖος ἐπερωτῶν.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὀφείλω νὰ σᾶς ἐξομολογηθῶ, ὅτι διὰ τὸ Προεδρεῖον, αἱ ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι συζητοῦνται ἐπὶ πολλὰς συνεδριάσεις δημιουργοῦν ποιάν τινα ἄνεσιν, διότι λαμβάνουν τὴν κανονικὴν διαδικασίαν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι χάριν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, πρέπει νὰ τελειώνωμεν, ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον. Αὐτὴν εἶναι ἡ γνώμη μου. Δὲν ἔχω βέβαια δικαίωμα νὰ παραβῶ τὸν Κανονισμόν, οὗτινος εἶμαι ἐντεταλμένος τὴν τήρησιν. Ἔχομεν ἀπὸ παλαιότερον παράδειγμα, ὅπου μία ἐπερώτησις περὶ ἀπολύσεως κοινοτικῶν ἀρχόντων, συνεζητεῖτο ἑκάστην Τρίτην καὶ Παρασκευὴν ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον σύνοδον. Δὲν θὰ ἤθελον νὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§54Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν συμβαίνει τὸ ἴδιον εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν. Διότι, δυστυχῶς, ἐκτὸς τοῦ προκύψαντος προσωπικοῦ ζητήματος μεταξὺ ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ κ. ὑφυπουργὸς ἐπὶ τοῦ Τύπου ἀπήντησεν εἰς δύο ἐκ τῶν ἐπερωτώντων, ἀμέσως μετὰ τὰς ὁμιλίας αὐτῶν καὶ ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν περισσότερον ἀπὸ δύο ὥρας, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς εἴπητε, ὅτι θὰ περιορισθῆτε....

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν περιορίζω....

§56Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν θὰ εἶναι αὐτὴ ἡ τελευταία συνεδρίασις ἐπὶ τοῦ Τύπου, διότι ἴσως θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λάβωμεν καὶ ἡμεῖς τὸν λόγον. Ἄλλως τε, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐξηντλήθη ὁ κατάλογος τῶν ἐπερωτώντων, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε, ὅτι θὰ λήξῃ ἀπόψε ἡ συζήτησις.

§57Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Τὴν Κυβέρνησιν οὐδόλως ἐνδιαφέρει, ἐὰν αἱ ἐπερωτήσεις καταλαμβάνουν 2 ἢ 3 ἢ καὶ 103 συνεδριάσεις. Θὰ ἔπρεπε αὐτὴ αὕτη ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἐὰν εἶχεν ἐνδιαφέρον, νὰ μὴ παρατείνωνται ἐπὶ πολλὰς συνεδριάσεις αἱ ἐπερωτήσεις. Εἶναι διὰ μὲν τὴν Κυβέρνησιν οὐσιῶδες νὰ γίνεται ταχέως ἡ νομοθετικὴ ἐργασία, διὰ δὲ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, νομίζω, ἐξ ἴσου οὐσιῶδες, νὰ συντελῆται ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον τὸ ἔργον τοῦ ἐλέγχου. Ἐὰν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, πρὸς τὰς ἀπόψεις τοῦ ὁποίου οὐχὶ ὡς Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ὡς βουλευτὴς συμφωνῶ, προέβη εἰς τὴν σύστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη, αὐτὸ τὸ ἔπραξεν ἐν ὀνόματι τοῦ Κοινοβουλίου, τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Πρὸς ὄφελος αὐτοῦ τούτου τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ δὲν πρέπει νὰ παρατείνεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐλέγχεται κατὰ τὸν μῆνα Φεβρουάριον οὐχὶ μόνον ἐπὶ ἑνὸς θέματος, ἀλλὰ ἐπὶ 10 θεμάτων.

§58Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ὡμίλησαν ἀκόμη οἱ ἐπερωτῶντες.

§59Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἀγαπητὸν φίλον, ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι ἐὰν παρεμβαίνουν οἱ ὑπουργοί, αὐτὸ ὀφείλεται εἰς ἓν γεγονός, τὸ ὁποῖον ἐπεσήμανε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπαναλάβω τὴν ὀρθοτάτην παρατήρησιν, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαιτῆται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ παρέμβῃ, ὅταν εἶναι μέγας ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὑπογράψει τὰς ἐπερωτήσεις ἢ γίνεται συσσώρευσις καὶ συνδυασμὸς ἐπερωτήσεων; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχητε τὴν ἀξίωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ σιωπᾷ ἐπὶ μίαν ἢ δύο ἑβδομάδας καὶ νὰ μὴ δίδῃ ἀπάντησιν; Εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις ἐν ὀνόματι τῆς ἀποστολῆς, τὴν ὁποίαν ἐκπληροῖ, νὰ διαφωτίζῃ τὴν κοινὴν γνώμην εἰ δυνατὸν ἑκάστην ἑσπέραν. Ὀρθὸν θὰ ἦτο πᾶσα ἐπερώτησις νὰ εἶναι ὑπογεγραμμένη ὑπὸ ἑνὸς βουλευτοῦ, τὸ πολὺ ὑπὸ δύο, ἀλλὰ γίνεται κατάχρησις αὐτῆς τῆς ἐλευθερίας, τὴν ὁποίαν φυσικὰ ὁ Κανονισμὸς καὶ τὸ Σύνταγμα δίδει, τῆς ἐλευθερίας τοῦ νὰ ὑπογράφεται ἡ ἐπερώτησις ὑπὸ πολλῶν. Ἐφ’ ὅσον ὑπογράφονται αἱ ἐπερωτήσεις ἀπὸ πλείονας τοῦ ἑνὸς ἢ δύο, εἶναι φυσικὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ λαμβάνῃ τὸν λόγον καὶ μεταξὺ τῶν ἀγορεύσεων τῶν διαφόρων ἐπερωτώντων βουλευτῶν.

§60Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἐρωτῶ, κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἐλάβατε ὑπ’ ὄψιν ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι κατετέθησαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως. Εἶμαι ἐπερωτῶν καὶ ὁ ἴδιος. Μὲ ἔχετε ἐγγράψει;

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μαῦρο, ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς τῆς 30ῆς Ἰανουαρίου ἐ.ἔ., εἰς τὰ ὁποῖα ὁ Πρόεδρος λέγει τὰ ἑξῆς: «Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ εἶχεν ἀντίρρησιν νὰ συμφωνήσῃ ἐπὶ τῆς προτάσεως προτάξεως ἐκκρεμουσῶν ἐπερωτήσεων διὰ τὰ ζητήματα τοῦ τύπου, ἐπὶ τῆς οὐσίας αὐτοῦ». Διότι τότε συνεζητεῖτο ἡ ἐπερώτησις τῆς ΕΔΑ, διὰ τὴν μὴ κατάθεσιν ἐγγράφων, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 51. «Αἱ ἐκκρεμοῦσαι ἐπερωτήσεις, εἶναι ὑπ’ ἀριθ. 95, 120 καὶ 123. Ὑπεβλήθη μία πρότασις, ἐκ μέρους τῶν βουλευτῶν κ.κ. Ζορμπᾶ, Τούμπα, Παπαμιχαλοπούλου, Στεφανίδη, Κοθρῆ, Κωστοπούλου, Ζαννῆ, Πολυχρονίδη, Μαρῆ κλπ., διὰ τὴν πρόταξιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 123 ἐπερωτήσεως. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα πρότασις. Ἐρωτᾶται, εἷς ἐκ τῶν ὑπογραψάντων θὰ ὁμιλήσῃ ὑπὲρ καὶ εἷς ἐκ τῶν ἀντιλεγόντων κατά, ἐὰν ὑπάρχῃ τις ἔχων ἀντίρρησιν ἐπὶ τῆς προτάξεως». Κατόπιν γίνεται μία συζήτησις διὰ τὴν σειρὰν καὶ ἀποφασίζεται νὰ συζητηθοῦν αἱ τρεῖς πρῶται ἐπερωτήσεις. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς. Διὰ τὰς ὑποβληθείσας μετά, εἶναι θέμα ἀποφάσεως τοῦ Σώματος.

§62Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτὴ ἡ οἰκονομία καθιερώθη, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὴν γενίκευσιν. Ἀλλὰ τὸ θέμα τοῦ τύπου, δὲν εἶναι ἐκ τῶν κοινῶν θεμάτων, τυπικοῦ ἐνδιαφέροντος ἐλέγχου τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι θέμα μέγα καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρέλθῃ, χωρὶς νὰ ὁμιλήσουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν. Πρόκειται περὶ ἐκτάκτου σημασίας ἐπερωτήσεως, ἡ ὁποία ἦτο δυνατόν, λόγῳ τῆς φύσεως τοῦ θέματος, νὰ ἀπασχολήσῃ καὶ μίαν καὶ δύο ἑβδομάδας τὴν Βουλήν, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἀντίρρησιν ἡ Κυβέρνησις νὰ προταχθοῦν καὶ ἄλλαι ἐπερωτήσεις.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι θέμα, κύριε Μαῦρο, τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὄχι τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς.

§64Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἄλλως, κύριε Πρόεδρε, θὰ ζητήσωμεν τὴν γενίκευσιν τῆς συζητήσεως.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι καλύτερον καὶ λογικώτερον.

§66Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπ. Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ παρεξήγησις, ἡ Κυβέρνησις δηλοῖ, ὅτι συζήτησις, ἡ ὁποία ἐγένετο διὰ τὴν διαδικασίαν τῆς Βουλῆς, δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλή, εἶναι πρόθυμος νὰ συνεχίσῃ τὴν συζήτησιν περὶ τύπου, ὅσον καιρὸν θέλει ἡ Ἀντιπολίτευσις. Ἐὰν δὲν τελειώσῃ ἀπόψε ἡ συζήτησις, νὰ γενικευθῇ καὶ νὰ συνεχισθῇ.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ὑποβληθῇ πρότασις γενικεύσεως τῆς συζητήσεως καὶ θὰ γενικευθῇ αὐτή. Αὐτὸ εἶναι θέμα ἰδικόν σας.

§68Θ. ΛΥΜΠΕΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπ’ ἐμοῦ καὶ τοῦ συναδέλφου κ. Τριανταφυλλίδη, ἔχει ὑποβληθῆ ὁμοία ἐπερώτησις.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Λυμπερίδη, ἡ συζήτησις, ὡς ἠκούσατε, θὰ γενικευθῇ, ἐὰν ἀποφασίσῃ τὸ Σῶμα.

§70Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ὑποβάλωμεν τώρα πρότασιν γενικεύσεως τῆς περὶ τύπου συζητήσεως.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Σπαθάρης, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§72Ι. ΣΠΑΘΑΡΗΣ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Τρίτης, κύριε Πρόεδρε, ἐλέχθη, ὅτι ἡ ἐφημερὶς «Φῶς» ἔλαβε δάνεια 1.500.000, ὑπὸ τύπον κεφαλαίων κινήσεως. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Παρασκευῆς, διακόψας τὸν κ. ὑπουργόν, εἶπον, ὅτι ἡ ἐφημερὶς «Φῶς» οὐδὲν δάνειον ἔλαβεν ὑπὸ τύπον κεφαλαίου κινήσεως. Ἐλέχθη, ἐπίσης, ὅτι αἱ ἐφημερίδες «Ἑλληνικὸς Βορρᾶς» καὶ «Δρᾶσις» ἔλαβον καὶ αὐταὶ δάνειον ὑπὸ τύπον κεφαλαίων κινήσεως. Τοῦτο, δὲν εἶναι ἀληθές.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτό, κύριε βουλευτά, δὲν ἀποτελεῖ προσωπικὸν ζήτημα. Τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος, θὰ ἠδύνασθο νὰ λάβητε, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ὕβρεως ἢ συκοφαντίας ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου.

§74Ι. ΣΠΑΘΑΡΗΣ. Ἐνόμισα, κύριε Πρόεδρε, ὡς δημοσιογράφος, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν μακροτέραν συζήτησιν, ἄνευ λόγου. Ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατόν, θὰ λάβω τὸν λόγον ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρά μου.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§76Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ θέμα τοῦ τύπου, συζητεῖται ὄντως ἐπὶ τέσσαρας κατὰ σειρὰν συνεδριάσεις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ ὀρθῶς ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἀσχολεῖται μὲ τὸ θέμα αὐτό, διότι συνδέεται μὲ τὴν λειτουργίαν τῆς Δημοκρατίας καὶ τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ καὶ διότι —καὶ πρέπει νὰ τονισθῇ αὐτὸ— δυστυχῶς, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, δὲν συνέβη ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία σοβαρῶς νὰ ἀπασχοληθῇ μὲ τὸ θέμα αὐτό. Ἴσως ἡ ἀπουσία τῆς δημοσίας συζητήσεως, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἡ ἀπουσία τοῦ δημοσίου ἐλέγχου, νὰ συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ φθάσουν τὰ ζητήματα τοῦ τύπου ἐκεῖ ὅπου ἔφθασαν. Ὑπῆρξεν, ὅμως, δισταγμὸς ἀναμφισβητήτως, ἀλλὰ ὑπῆρξαν καὶ τεχνικαὶ δυσχέρειαι, λόγῳ τῆς δυσκολίας, μὲ τὴν ὁποίαν προχωρεῖ ὁ ἔλεγχος εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, καὶ αὐτὸ ὑπῆρξεν ἡ κυρία αἰτία, διὰ τὴν ὁποίαν μὲ τόσην καθυστέρησιν ἔρχεται πρὸς συζήτησιν τὸ θέμα τοῦ τύπου. Προτοῦ ὅμως εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ θέματος, ἐπιθυμῶ νὰ ὑπομνήσω, ὅτι, καίτοι ἐξαντλητικῶς καὶ πλήρως, δὲν ἔχει συζητηθῆ τὸ θέμα τοῦ τύπου τὰ τελευταῖα ἔτη εἰς τὴν Βουλήν, ἐν τούτοις, ἐπανειλημμένως ἐγένετο ἀναφορὰ εἰς τὸ θέμα καὶ τὸ βασικὸν πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ σήμερον τὴν χώραν καὶ τὸν πολιτικὸν κόσμον αὐτῆς, τὸ πρόβλημα, δηλαδή, τοῦ ἐλευθέρου καὶ ἀδιαβλήτου τύπου, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰς μίαν ἀληθῆ Δημοκρατίαν. Κατὰ τὴν ἔκτακτον Σύνοδον τῆς παρελθούσης Βουλῆς, τοῦ Μαΐου τοῦ 1957, τὸ θέμα τοῦ τύπου παρενεβλήθη, συζητουμένου τοῦ γενικωτέρου πολιτικοῦ θέματος. Ἐγένετο ἀπὸ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως βιαία καὶ σκληρὰ ἐπίθεσις ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία κατηγορήθη ὅτι, μὲ τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ, ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ τὸν καταστήσῃ οἰκονομικῶς ἐξηρτημένον, καὶ ὑπόδουλον, ἀποτέλεσμα δὲ τῆς συζητήσεως ἐκείνης ὑπῆρξεν ἡ συγκρότησις διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς. Περὶ τῆς διακομματικῆς αὐτῆς Ἐπιτροπῆς, ὡμίλησε καὶ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, πρό τινων ἡμερῶν. Ἡ διακομματικὴ Ἐπιτροπὴ ἀπησχολήθη ἐπὶ ἀρκετοὺς μῆνας, ἀντιμετώπισε τὸ θέμα μὲ πνεῦμα ἀνωτερότητος, ἐπεδίωξε νὰ εὕρῃ μὲ κοινὴν συνεργασίαν ὅλων τῶν πολιτικῶν παρατάξεων, αἱ ὁποῖαι ἀντιπροσωπεύοντο εἰς αὐτήν, τὰς καλυτέρας λύσεις καὶ εἶχεν οὐσιαστικῶς καταλήξει εἰς πορίσματα, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις, ἡ τότε, καὶ ἡ νῦν τοῦ κ. Καραμανλῆ, εἶχον οὐσιαστικῶς ἀποδεχθῆ. Ἐν τούτοις, καίτοι τὰ συμπεράσματα τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς ἦσαν δεδομένα, καίτοι ἡ Κυβέρνησις συνεφώνησε διὰ τοῦ κ. Τσάτσου πρὸς αὐτά, παρῆλθεν ἔκτοτε χρόνος πολύς, χωρὶς ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ οὐδὲν συγκεκριμένον καὶ θετικὸν μέτρον. Ἀπέφυγε καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὡς καὶ παλαιότερον, νὰ ἀντιμετωπίσῃ εὐθέως τὸ θέμα, καὶ νὰ δώσῃ συγκεκριμένην, ἔστω καὶ ἐν μέρει, ἐπιτυχῆ ἢ ἀκόμη καὶ ἀτυχῆ λύσιν.

§77Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Ποίαν συμφωνίαν, κ. συνάδελφε;

§78Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἶπον, ὅτι εἶχεν οὐσιαστικῶς ἡ Ἐπιτροπὴ συμφωνήσει καὶ τὰ πορίσματά της ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψιν τοῦ παρισταμένου κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην τότε καὶ νῦν Ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχε φανῆ συμφωνῶν πρὸς τὰ πορίσματα αὐτά, καὶ ὅτι παρὰ ταῦτα, ἔκτοτε οὐδὲν μέτρον ἐλήφθη, καὶ οὐδαμῶς ἡ Κυβέρνησις ἀντιμετώπισεν, εἴτε δεχομένη εἴτε μὴ δεχομένη τὴν ἄλφα ἢ βῆτα ἄποψιν καί, οὕτω, δὲν προέβη εἰς τὴν λῆψιν οὐδεμιᾶς ἀποφάσεως.

§79Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Παρακαλῶ, κ. συνάδελφε, ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει πληροφορηθῆ τὶ σχετικῶς μὲ τὰ πορίσματα τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς Τύπου καθὼς καὶ τὰ τῆς συμφωνίας, ἡ ὁποία ἐπραγματοποιήθη, ἐὰν θέλετε νὰ μᾶς εἴπητε ποία εἶναι αὐτὴ ἡ συμφωνία, τὴν ὁποίαν εἶχεν υἱοθετήσει ἡ Κυβέρνησις.

§80Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ εἴπω κατὰ τὴν συνέχειαν τοῦ λόγου μου, ὅσα ἔχω νὰ εἴπω καὶ θὰ διαφωτίσω, κ. συνάδελφε, ἀπὸ τῆς ἰδικῆς μου πλευρᾶς, ὅσον δύναμαι τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλω, κατὰ τὴν εἰσαγωγήν, νὰ τονίσω, εἶναι ἡ λυπηρὰ καὶ δυσάρεστος διαπίστωσις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐνῷ εἶχε παραδεχθῆ τὴν ὕπαρξιν θέματος, ἐνῷ εἶχε συμφωνήσει εἰς τὴν συγκρότησιν διακομματικῆς ἐπιτροπῆς, ἐνῷ εἶχεν ὄντως παρακολουθήσει διὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Τσάτσου, μὲ ἰδιαιτέραν προσοχὴν τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς, ἐνῷ εἶχεν ἀκούσει ἔστω, ὅλας τὰς ἀπόψεις τῶν βουλευτῶν ὅλων τῶν κομμάτων εἰς τὴν διακομματικὴν ἐπιτροπήν, ἐνῷ τὸ θέμα ἦτο ἀναμφισβητήτως καὶ ἐπεῖγον καὶ ὥριμον, οὐδεμίαν ἀπόφασιν ἔλαβε. Καὶ τὸ πρᾶγμα ἐχειροτέρευσεν ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν καὶ ἦλθεν ἡ ὥρα καὶ ἐνῷ δὲν ἦτο δυνατὸν πλέον τὸ θέμα νὰ κρατηθῇ καὶ ἔφθασεν εἰς τὴν δημοσίαν συζήτησιν, ὄχι διότι, κύριε ὑπουργὲ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ἐπαρχιακή τις ἐφημερὶς ἔφερεν εἰς τὸ προσκήνιον τὸ θέμα τοῦ Τύπου, ἀλλὰ διότι τὸ θέμα ὑπῆρχε, διότι συνεζητεῖτο καὶ εἰς τὸ προσκήνιον καὶ εἰς τὸ παρασκήνιον καὶ διότι ὑπάρχει δεδομένη μία ἀπαράδεκτος κατάστασις, ἡ ὁποία ἦτο ἀδύνατον νὰ παραμείνῃ ἐπὶ μακρὸν χωρὶς ἀνοικτὴν καὶ δημοσίαν συζήτησιν. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ θέμα τοῦ Τύπου πρέπει νὰ διαχωρισθῇ. Ὑπάρχει, πρῶτον, τὸ οὐσιαστικὸν πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἐμφανίζει σήμερον ὁ Ἑλληνικὸς τύπος. Καὶ ὑπάρχει, δεύτερον τὸ πρόβλημα τῆς ἀντιμετωπίσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμε ἡ παροῦσα καὶ αἱ προκάτοχοι Κυβερνήσεις τοῦ προβλήματος αὐτοῦ. Ὑπάρχει, δηλαδή, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὀρθῶς ἐχαρακτηρίσθη ὡς καταχρήσεις, ὑπερβάσεις καὶ σκάνδαλα περὶ τοῦ τύπου. Δὲν λέγω σκάνδαλον τοῦ τύπου, ἀλλὰ σκάνδαλον περὶ τὸν τύπον, διότι ἡ κριτική, τὴν ὁποίαν ἀσκοῦμεν, πρέπει καὶ αὐτὸ νὰ τονισθῇ, δὲν στρέφεται ἐναντίον τῶν ἐφημερίδων, ἀλλὰ ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν, διότι αὐτὴ εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν πολιτικήν, ἡ ὁποία ἠκολουθήθη. Ἐπιθυμῶ, ἐν πρώτοις, νὰ δηλώσω, ὅτι τὸ πρόβλημα τοῦ Ἑλληνικοῦ τύπου, καθ’ ἑαυτὸ τὸ πρόβλημα, ἀσχέτως τῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία ἠκολουθήθη μέχρι σήμερον, εἶναι πρόβλημα καὶ δυσχερὲς καὶ βαρύ. Ὁ Ἑλληνικὸς τύπος ἀντιμετωπίζει εἰς τὴν χώραν μας ἐδῶ, τύπους δυσχερείας, ἀνάλογοι τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχουν εἰς ἄλλας δημοκρατικὰς χώρας τῆς Εὐρώπης καὶ πολὺ περισσότερον εἰς τὴν χώραν τῆς Ἀμερικῆς. Ἡ ἀθηναϊκὴ ἐφημερὶς σήμερον, ἀποτελεῖ μίαν μεγάλην σύνθετον ἐπιχείρησιν, ἡ ὁποία καὶ μεγάλα κεφάλαια ἀποσχολεῖ καὶ μεγάλον ἐτήσιον χρηματικὸν τζῖρον ἔχει καὶ σημαντικὰς ἀνάγκας εἰς παγίας καὶ μονίμους ἐγκαταστάσεις. Μία ἀθηναϊκὴ ἐφημερὶς ἔχει ἐτησίως τζῖρον, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ κυμαίνεται γύρω ἀπὸ τὰ 12–15 ἑκατομμύρια. Μία ἀθηναϊκὴ ἐφημερὶς διὰ νὰ ἀποκτήσῃ πλήρεις ἐγκαταστάσεις χρειάζεται 15–25 ἑκατομμύρια δραχμῶν καὶ μία ἀθηναϊκὴ ἐφημερὶς σήμερον, ἀπασχολεῖ περίπου 100 πρόσωπα, συντάκτας, ὑπαλλήλους, ἐργάτας τύπου κ.λ.π., τὸ σύνολον δὲ τῶν ἀθηναϊκῶν ἐφημερίδων ἀσφαλῶς ἀπασχολεῖ 2.000 ἀνθρώπους, δηλαδὴ συντηρεῖ 2.000 οἰκογενείας. Εἶναι φυσικόν, ὅταν ὁ Τύπος ἔχῃ τόσον μεγάλας δαπάνας, νὰ ἔχῃ ἀνάγκην καὶ ἀπὸ ἀνάλογα ἔσοδα, δυστυχῶς δὲ εἶναι βέβαιον, ὅτι παρ’ ἡμῖν, καὶ ἡ κυκλοφορία τῶν ἐφημερίδων εἶναι συγκριτικῶς πολὺ χαμηλή, ἀκόμη χαμηλοτέρα, ὅπως ὀρθότατα ἐτονίσθη, ἀπὸ ὅ,τι ἦτο προπολεμικῶς, ἀλλὰ καὶ ἡ διαφήμισις δὲν ἔχει τὴν ἔκτασιν, τὴν ὁποίαν ἀλλοῦ ἔχει, καὶ διότι ἡ οἰκονομία μας δὲν εἶναι τόσον προηγμένη, ἀλλὰ καὶ διότι δὲν ἔχει ἀναπτυχθῆ ἐπαρκῶς ἡ διαφημιστικὴ συνείδησις. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ ἀθεμίτου συναγωνισμοῦ τοῦ ραδιοφώνου. Αὐτὸ εἶναι θέμα κυβερνητικῆς πολιτικῆς, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀντιμετωπισθῇ. Κατὰ συνέπειαν, αἱ ἐφημερίδες μας σήμερον, ἀντιμετωπίζουν ἐξ ἀντικειμένου μεγάλην δυσχέρειαν καὶ ὑπάρχουν προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὰς ἀντικειμενικὰς προϋποθέσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐκδίδονται, προβλήματα τὰ ὁποῖα εἶναι βεβαίως δυσχερῆ, ἀλλά, ὀφείλω νὰ τὸ εἴπω, μέχρι σήμερον οὐδαμῶς ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν κράτος ἔχουν σοβαρῶς ἀντιμετωπισθῆ. Δὲν ἔχει γίνει κἂν σοβαρὰ προσπάθεια νὰ ἐπιλυθοῦν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, διὰ νὰ ἀνατρέξω μόνον εἰς τὸ πρόσφατον παρελθόν, πρέπει νὰ διαπιστώσω, ὅτι αἱ Ἀθηναϊκαὶ ἐφημερίδες, μέχρι τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1953, μέχρι δηλαδή, τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγένετο ἡ ὑποτίμησις, περίπου, εὑρίσκοντο εἰς καθεστὼς ἰσορροπίας μεταξὺ ἐσόδων καὶ ἐξόδων. Ἐκ τούτου τοῦ λόγου, τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, δὲν ὑπῆρχεν οὐσιαστικῶς, θέμα πιστοδοτήσεων πρὸς τὸν Τύπον. Οἱ κ.κ. Ὑπουργοί, κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν συζητήσεων, κατέβαλον ἀπέλπιδα προσπάθειαν νὰ ἐμφανίσουν δάνεια πρὸς τὰς ἐφημερίδας τὴν ἐποχὴν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου. Δὲν τὸ ἐπέτυχαν, διότι δάνεια δὲν ὑπῆρχον εἰς σοβαρὸν ποσόν. Εἶχα τὴν εὐκαιρίαν εἰς διακοπὴν νὰ εἴπω, ὅτι τὸ σύνολον τῶν δανείων πρὸς τὰς Ἀθηναϊκὰς ἐφημερίδας τὸ 1952 ἀνήρχετο περίπου εἰς 5.000.000 δραχμῶν, ἐνῷ σήμερον ὑπερβαίνει τὰ 105 ἑκατομμύρια. Δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι τοῦτο συνέβαινεν, ἀλλὰ πρὸ παντὸς δὲν ἦτο τοιαύτη ἡ οἰκονομικὴ ἀνάγκη, ἡ ὁποία νὰ πιέζῃ, δὲν ἦσαν τόσον ἐλλειμματικαὶ αἱ ἐφημερίδες τότε, ὅπως ἔγιναν μετὰ τὸ 1953. Τὸ 1953, ὅτε ἀπεφασίσθη ἡ ὑποτίμησις τῆς δραχμῆς, αἱ ἐφημερίδες, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκοντο τότε περίπου εἰς τὸ ὅριον τῆς ἰσορροπίας, αἱ ὁποῖαι ἀνταπεκρίνοντο εἰς τὰ ἔξοδά των, μετὰ βίας, πλὴν ἐλαχίστων περιπτώσεων, ἢ τυχὸν εἶχον καὶ τότε μικρὰ ἐλλείμματα, εἶδον ἀνατρεπομένην ἄρδην τὴν οἰκονομικὴν βάσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστηρίζοντο. Ἡ ἀναπροσαρμογὴ ηὔξησεν οὐσιαστικῶς τὰς δαπάνας ἐκδόσεως τῆς ἐφημερίδος κατὰ 70% περίπου, διότι ἐδιπλασίασε τὴν τιμὴν τοῦ χάρτου, ἐδιπλασίασε τὴν τιμὴν τῶν ἀνταλλακτικῶν καὶ μηχανημάτων, τὴν τιμὴν τῆς μελάνης, ὡς καὶ οἱανδήποτε δαπάνην εἰς συνάλλαγμα (τηλεγραφικαὶ ἀνταποκρίσεις ἐξωτερικοῦ, μισθοὺς τῶν ἀνταποκριτῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ κλπ.). Καὶ αὐτὰ ὅλα ἀποτελοῦν τὸ μεγαλύτερον τμῆμα τῶν δαπανῶν τῶν ἐφημερίδων. Καὶ ἔτσι, ἀπὸ τῆς μιᾶς στιγμῆς εἰς τὴν ἄλλην ἐδημιουργήθη ὀξύτατον πρόβλημα, διότι αἱ ἐφημερίδες τὴν ἑπομένην τῆς ἀναπροσαρμογῆς, δὲν ἦσαν οἰκονομικῶς βιώσιμοι.

§81Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Καὶ πρὸ τῆς ἀναπροσαρμογῆς, ἐπανειλημμένως αἱ ἐφημερίδες εὑρέθησαν εἰς δύσκολον θέσιν καὶ ἐβοηθήθησαν συνήθως μὲ διαφορετικὰς τιμὰς συναλλάγματος. Ἤμην Ὑπουργὸς ἄνευ χαρτοφυλακίου τὸ ἔτος 1949 καὶ γνωρίζω ἔκτοτε καλῶς τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ὑφίστατο μὲ τοὺς Ἀμερικανούς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἤθελον νὰ ἀναγνωρίσουν εἰδικὴν ἐν προκειμένῳ μεταχείρισιν διὰ τὰς ἐφημερίδας. Ἐκτὸς τούτου, καὶ ὀλίγον πρὸ τῆς ἀναπροσαρμογῆς ἡ ἐκ τοῦ πολέμου τῆς Κορέας προκληθεῖσα αὔξησις τῆς τιμῆς τοῦ χάρτου, ἐδημιούργησε νέα προβλήματα διὰ τὰς ἐφημερίδας. Ἀντιθέτως μετὰ τὴν ἀναπροσαρμογὴν συνέπεσεν ἡ πτῶσις εἰς τὴν τιμὴν τοῦ χάρτου.

§82Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὄχι λόγῳ αὐτοῦ τοῦ γεγονότος.

§83Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Πρέπει, ἐξ ἄλλου, νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι ἡ τότε καθιερωθεῖσα ἐλευθερία τῶν εἰσαγωγῶν ηὔξησε καταπληκτικῶς τὰς διαφημίσεις τῶν ἐφημερίδων. Δὲν εἶναι λοιπόν, ὀρθόν, νὰ μνημονεύωμεν μόνον τὴν μίαν πλευρὰν καὶ νὰ λησμονῶμεν τὴν ἄλλην. Βεβαίως, ἡ ἀναπροσαρμογὴ προεκάλεσε μεγάλα προβλήματα. Τὸ γωρίζομεν. Καὶ τὰ προκύψαντα ζητήματα τὰ ἀντιμετωπίσαμεν ἄλλα μὲν ἀμέσως, καὶ ἐπ’ εὐκαιρίᾳ, ἄλλα δὲ ἀφήκαμεν νὰ τὰ πράξωμεν εἰς τὸ ἀπώτερον μέλλον. Ἔχει σημασίαν, ὅτι ὅσα μέτρα ἐλάβομεν τότε ἐστηρίζοντο εἰς ἀντικειμενικὰ κριτήρια, ὅπως ἀνεγνωρίσθη καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐπειδή, τέλος, τονίζετε συνεχῶς τὸ ἔτος 1953, καὶ τὸ συγκρίνετε μὲ τὴν προηγουμένην ἐποχήν, εἶσθε δὲ πολὺ ἐνήμερος εἰς τὰ ζητήματα αὐτά, πρέπει νὰ ὁμολογήσετε, ὅτι ἤδη ἀπὸ τοῦ 1952 ἂν ὄχι καὶ πρὶν ἀκόμη δημιουργεῖται καὶ ἄλλη νοοτροπία εἰς τὰς Ἑλληνικὰς ἐφημερίδας. Θέλουν δηλ. ὅλαι νὰ ἀποκτήσουν ἰδίας ἐγκαταστάσεις. Εἶναι νέον πρόβλημα αὐτό. Ἐπίσης εἰς τὰ ἀναφερόμενα σήμερον 105.000.000 (τῶν πάσης φύσεως παροχῶν) παρενεβλήθη, πολὺ μετὰ τὴν παραίτησίν μου, ἕνα ἄλλο γεγονός. Ὁ μηχανισμός, δηλαδή, μὲ τὸ ὁποῖον κινεῖται αὐτὴ ἡ ἀνώνυμος ἑταιρεία ἐμπορίας χάρτου, ἡ ὁποία λέγεται Ὀργανισμὸς Χάρτου, ὁ ὁποῖος λειτουργεῖ, κατὰ ἕνα τοιοῦτον ἀνώμαλον τρόπον, ὥστε ὁσαιδήποτε συζητήσεις καὶ ἂν γίνουν καὶ ὁσαιδήποτε ἔρευναι καὶ ἂν ἀκολουθήσουν, δὲν θὰ εὑρεθῇ ἡ ἀκρίβεια, παρὰ μόνον ἐὰν ἐπέμβῃ ὁ Εἰσαγγελεύς.

§84Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, κ. Μαρκεζίνης, ἔχει δίκαιον εἰς τὴν διαπίστωσιν, ὅτι καὶ παλαιότερον ἐδημιουργήθη συχνότατα ἡ ἀνάγκη νὰ ἐνισχυθοῦν αἱ ἐφημερίδες κατὰ τὸν καθορισμὸν τῆς τιμῆς τοῦ δολλαρίου. Ἀλλὰ ὀφείλει νὰ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι ἀκριβῶς αὐτὴ ἡ διαφορετικὴ τιμὴ τοῦ συναλλάγματος, ἦτο τὸ δεδομένον καθεστὼς μέχρι τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγένετο ἡ ἀναπροσαρμογὴ καὶ ἡ σχετικὴ ἐλαστικότης, τὴν ὁποίαν ἄφησε, τὸ καθεστὼς αὐτὸ παρέχει εἰς τὸ Κράτος τὴν ἄνεσιν νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ τὰς ἀνάγκας τῶν ἐφημερίδων ἐπὶ γενικῶν πάντοτε καὶ ἀπροσώπων βάσεων. Ὅσον ἀφορᾶ, ὅμως, τὴν διαπίστωσιν, ὅτι ὁ πόλεμος τῆς Κορέας εἶχε προκαλέσει ἀπότομον αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ δημοσιογραφικοῦ χάρτου, καὶ αὐτὸ εἶναι ἀπολύτως ἀντικειμενικῶς δεδομένον, ἀλλὰ ἀποτελεῖ, κύριε Μαρκεζίνη, πρόσθετον ἐπιχείρημα διὰ τὰς ἰδικάς μου ἀπόψεις, διότι τὸ γεγονός, ὅτι τὸ χαρτὶ ἀνῆλθεν ἀπὸ τὰ 180 δολλάρια εἰς 250, ἂς εἴπωμεν ἀπὸ ταὐτόχρονον διπλασιασμὸν τῆς τιμῆς τοῦ δολλαρίου, αὐτὸ σημαίνει ὅτι δὲν εἴχομεν ἁπλῶς 100% αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ χάρτου, ἀλλὰ εἴχομεν 150%.

§85Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τῆς ἀναπροσαρμογῆς, ἀρχίζει ἡ ὕφεσις. Ἔχομεν, δηλαδή, τὸ ἀντίθετον. Ἡ ἄνοδος εἶναι προηγουμένως καὶ εὐτυχῶς, ὡς πρὸς τοῦτο, διὰ τὴν ἀναπροσαρμογήν.

§86Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Διὰ νὰ εἴμεθα ἐντὸς τῆς πραγματικότητος, ἡ ἀναπροσαρμογὴ συνέπεσε μὲ τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ χάρτου. Ἠκολούθησεν, ἐν συνεχείᾳ, πτῶσις τῆς τιμῆς τοῦ χάρτου καὶ ἠκολούθησε μία σχετικὴ αὔξησις τῶν διαφημίσεων, λόγῳ τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν. Ἐπιθυμῶ νὰ εἶμαι ἀπολύτως ἀντικειμενικός, πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις. Τοῦτο, ὅμως, δὲν μεταβάλλει τὸ πραγματικὸν γεγονός, ὅτι τὴν ἑπομένην τῆς ἀναπροσαρμογῆς ὁ Ἑλληνικὸς τύπος, κατὰ τὴν μεγάλην του πλειοψηφίαν, δὲν ἦτο ἐλλειμματικός. Καὶ ἀνέκυψεν ἀμέσως τὸ πρόβλημα, τί ἔπρεπε νὰ γίνῃ, ἐν ὄψει τῆς καταστάσεως αὐτῆς. Θὰ ἐνθυμοῦνται οἱ κύριοι συνάδελφοι, τοὐλάχιστον ὅσοι ἀσχολοῦνται μὲ τὸ θέμα, ὅτι ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ἀκριβῶς συνεζητήθη θέμα αὐξήσεως τῆς τιμῆς τῶν ἐφημερίδων. Θεωρῶ ἀνάγκην νὰ ὑπομνήσω αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅτι ἤδη ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, εἶχον ὑποβάλει τὴν ἐπερώτησίν μου ἐναντίον τῆς τότε Κυβερνήσεως Παπάγου, διὰ τὸ θέμα τοῦ τύπου καὶ ἠρώτων, διατὶ δὲν ἀντιμετωπίζεται τὸ θέμα αὐτὸ τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς, ὥστε αἱ ἐφημερίδες νὰ γίνουν βιώσιμοι καὶ νὰ μὴ ὑποχρεωθοῦν νὰ τραποῦν πρὸς τὴν δανειακὴν πολιτικήν, ἀποτέλεσμα τῆς ὁποίας, δι’ ὅσας θὰ τὸ ἐπεχείρουν, θὰ ἦτο φυσικὴ ἐξάρτησίς των ἀπὸ τοὺς κυβερνῶντας.

§87Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἀναφέρετε, ἔχει καὶ αὐτὸ τὴν πολιτικήν του καὶ τὴν οἰκονομικήν του ἄποψιν.

§88Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἀφῆστε νὰ συμπληρώσω.

§89Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἰσχυρίζεσθε, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ ζήτημα, διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τῶν ἐφημερίδων.

§90Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἀναφέρω τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς διὰ γενικὰ μέτρα. Ἐπειδὴ αἱ ἐφημερίδες ἦσαν ἐλλειμματικαί, ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πρόβλημα τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς, διὰ νὰ ἀποφύγουν τὸν δανεισμόν. Διότι ἐλλειμματικὴ ἐφημερίς, σημαίνει, ἢ ὅτι θὰ κλείσουν αἱ ἐφημερίδες, ἢ ὅτι θὰ γίνουν ἐξαρτώμεναι οἰκονομικῶς ἀπὸ κἄπου, ἢ θὰ ἐκτραποῦν πρὸς τὸν δανεισμόν, πρὸς τὸν ὁποῖον ἡ τότε Κυβέρνησις τὰς ἐξέτρεψε. Καὶ ἐδῶ ἔρχομαι εἰς τὸ οὐσιαστικὸν θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου, ἂν θέλετε, ἠμπορεῖτε νὰ μὲ διακόψετε ἀργότερον. Τὸ οὐσιαστικὸν πρόβλημα εἶναι, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην αἱ ἐφημερίδες ἀντιμετώπιζον κρίσιν, κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καθιεροῦτο ὡς πάγιος κανὼν ἡ δανειακὴ πολιτική. Ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἐξέδιδε τὴν γνωστὴν ἀπόφασιν τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς, περὶ τῆς ὁποίας ἐπανειλημμένως ἐγένετο μνεία κατὰ τὴν συζήτησιν περὶ τύπου, ἀπόφασιν, ἡ ὁποία εἶναι ἀπολύτως ἐπαινετὴ ἀπὸ μιᾶς πλευρᾶς, διότι μὲ τὸ πρῖσμα τῆς γενικότητος καὶ ὄχι ὀνομαστικῶς, ἀντιμετωπίζει τὰς ἐφημερίδας καὶ δίδει εἰς ὅλας τὴν εὐχέρειαν νὰ πάρουν 1.500.000 κεφάλαιον κινήσεως καί, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀποτελεῖ προσπάθειαν ἀντιμετωπίσεως ἑνὸς ὀργανικοῦ προβλήματος διὰ δανειακὴν πολιτικήν. Ὁ κ. Μαρκεζίνης, ἐπανειλημμένως ἐτόνισεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, εἰς δύο διακοπάς του, ὅτι ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἔδωσε τὸ ἑκατομμύριον αὐτό, ἦτο νὰ ἐξοφληθοῦν ἐντὸς ἑνὸς ἔτους. Ἐν τούτοις, διερωτᾶται κανείς, ὅταν μία ἐφημερὶς εἶναι ἐλλειμματική, ὅταν τὸ κεφάλαιον κινήσεως δίδεται ὄχι διὰ συγκεκριμένην παραγωγικὴν ἐπένδυσιν, ἡ ὁποία θὰ ἠμποροῦσε οἰκονομικῶς νὰ διευκολύνῃ τὴν ἐφημερίδα, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀναλωθῇ εἰς κάλυψιν ἐλλειμμάτων —αὐτὸ ὀφείλει νὰ τὸ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν— πῶς ἦτο δυνατὸν εἰς ἕνα χρόνον ποὺ τὸ ἔλλειμμα θὰ ἦτο μεγαλύτερον νὰ ἐπιστραφῇ τὸ 1.500.000; Παραλλήλως, ἐγκαινιάζεται καὶ μία ἄλλη ἀρχή, τὴν ὁποίαν ἕως τότε δὲν ἐγνωρίζαμεν. Οἱ δανεισμοὶ πρὸς τὰς ἐφημερίδας, καθ’ ὃ μέτρον ἐξαρτῶνται ἀπὸ ἀποφάσεις τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀναμφισβητήτως εἶναι θέμα κυβερνητικῆς εὐθύνης. Διότι Νομισματικὴ Ἐπιτροπή, ἐν προκειμένῳ, σημαίνει Κυβέρνησις. Μάλιστα, εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, θεωρῶ ὑποχρέωσίν μου νὰ κάμω καὶ μίαν ἐπανόρθωσιν, μίαν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν εἶχον κάμει εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν, ὁπότε ἠρώτησα πῶς ἐνέκρινεν ὁ Διοικητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ὁ νῦν Διοικητής, μίαν ἐξωφρενικὴν ἀπόφασιν χορηγήσεως δανείου πρὸς μίαν ἐφημερίδα. Ἡ πραγματικότης εἶναι, ὅπως διεπίστωσα, ὅτι ὁ Διοικητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, πάντοτε καὶ εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις δανείων πρὸς τὰς ἐφημερίδας, ἐμειοψήφησε καὶ οὐδεμία ἀπόφασις φέρει τὴν ὑπογραφήν του. Καὶ ὀρθῶς ἐμειοψήφησε, διότι, ἐπὶ τοιούτων ἐνεργειῶν, ὁ Διοικητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος δὲν ἐπετρέπετο νὰ ἔχῃ ἀνάμιξιν ὡς ἐκ τῆς θέσεώς του.

§91Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Εἶναι ἀπόφασις τῶν ὑπουργῶν.

§92Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἶναι οὐσιαστικῶς ἀπόφασις τῶν ὑπουργῶν, ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ 1953, ἀπὸ τῆς πρώτης Κυβερνήσεως Συναγερμοῦ, ἐδημιουργήθη καὶ ἕνα ἄλλο ἀπαράδεκτον καθεστώς. Ὁ δανεισμὸς πρὸς τὸν τύπον, ἐξέφυγεν ἀπὸ τὴν ἁρμοδιότητα καὶ τοῦ ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ τῶν ὑπολοίπων ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι παρίστανται εἰς τὴν Νομισματικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ πηγαίνει εἰς τὰ χέρια τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Καθιερώθη ἡ ἀρχή, καὶ αὐτὸ εἶναι ἀπολύτως βέβαιον, ὅτι δι’ οἱονδήποτε δάνειον πρὸς τὰς ἐφημερίδας, ἔπρεπε προσωπικῶς ὁ Πρωθυπουργὸς νὰ δώσῃ τὴν συγκατάθεσίν του, ὅπερ ἰσχύει μέχρι σήμερον. Εἴμεθα, δηλαδή, εἰς τὴν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ τύπος ἀντιμετωπίζει ἐξ ἀντικειμένου οἰκονομικὴν κρίσιν. Ἔχομεν ἐγκαινιασμὸν τῆς δανειακῆς πολιτικῆς καὶ ἀνοικτὴν παρέμβασιν τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας εἰς τὴν ἄσκησιν τῆς δανειακῆς πολιτικῆς. Ἀπὸ ἐκεῖ ἀρχίζει τὸ κακὸν καὶ ἀπὸ ἐκεῖ ἀρχίζει ἡ κακοδαιμονία, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναγκαστικῶς, μὲ τὴν πάροδον τῶν ἐτῶν, ἐφθάσαμεν.

§93Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Μητσοτάκη, ἐν τῇ προσπαθείᾳ νὰ βοηθήσω εἰς τὴν ὅσον τὸ δυνατὸν καλυτέραν διαφώτισιν τοῦ Σώματος, ἐπανέρχομαι εἰς τὸ παρελθόν. Διότι, βεβαίως, οὔτε θέλω νὰ ἀντιδικήσω μὲ σᾶς, ποὺ εἶσθε ἐπίσης ἀντιπολίτευσις, οὔτε μοῦ ἀρέσει αὐτὴ ἡ ἀναδρομὴ εἰς τὸ παρελθόν. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει 3½ ἔτη ἰδικῆς της ἱστορίας, ὥστε νὰ εἶναι ἀρκετὰ διὰ νὰ ἐλέγχεται. Ἀλλὰ ἐπειδὴ τὸν τελευταῖον καιρὸν δίδεται ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ἐγὼ ἐλέγχομαι ὡς ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἀναγκάζομαι νὰ παρεμβαίνω. Λέγω, λοιπόν, καὶ εἶμαι ὑπερήφανος διὰ τὴν περίοδον ἐκείνην, ὅτι τὸ πρόβλημα τῶν ἐφημερίδων, δὲν ἦτο τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον εἴχομεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν. Μετὰ ἀπὸ κάθε ἀναπροσαρμογήν, ὅπως πολὺ καλὰ γνωρίζετε, ἀνακύπτει γενικῶς πρόβλημα τιμῶν καὶ μία ἀπὸ τὰς σημαντικωτέρας ἐπιδιώξεις τῆς Κυβερνήσεως ποὺ κάμνει ἀναπροσαρμογήν, εἶναι ἡ ὅσον τὸ δυνατὸν συγκράτησις τῶν τιμῶν, διότι, ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, ἀντλοῦμεν εἰς πῖθον Δαναΐδων. Ἐὰν κάμωμεν ἀναπροσαρμογὴν καὶ ἀκολουθεῖ ἀναπροσαρμογὴ τῶν τιμῶν, τί πράττομεν; Ἐκτὸς πλέον, ἂν μιμούμεθα τὴν Τουρκίαν, ἡ ὁποία ἐπανειλημμένως ἔκαμεν ἀναπροσαρμογὴν καὶ εἴδομεν τὰ ἀποτελέσματα. Ἔπρεπε νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ πρόβλημα μὲ ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλυτέραν προσοχήν. Συνεστήσαμεν, πρὸς τοῦτο ἐπιτροπὴν ἐξ ὑπουργῶν, ὑπὸ τὴν προεδρίαν μου, ἡ ὁποία ἐπὶ ἕνα ἔτος ἀντιμετώπισε τὰς συγκεκριμένας περιπτώσεις ἐπὶ ὅλων τῶν θεμάτων, ἀπὸ τοῦ τύπου μέχρι τοῦ ἠλεκτρικοῦ καὶ ἀπὸ τῆς θερμάνσεως μέχρι τῶν μεταφορικῶν. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκείνη, νομίζω, ὅτι εἰργάσθη καλῶς, ἐνῷ δὲ ἡ ἀντιπολίτευσις τοῦ τότε καιροῦ ἦτο ὀξεῖα, ἐν τούτοις δὲν ἔτυχεν ἡ ἀντίδρασις κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τὴν περίοδον ἐκείνην, ὡς πρὸς τὸ θέμα τῶν τιμῶν, νὰ προκαλέσῃ συγκίνησιν μεγαλυτέραν. Διότι, πολὺ καλὰ γνωρίζετε, ὅτι, ὅταν ἀπεχώρησα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, τὸ ὕψος τῶν τιμῶν παρέμεινε περίπου εἰς τὸ προβλεφθὲν ὑπὸ τῶν οἰκονομικῶν μελετῶν, αἱ ὁποῖαι συνώδευσαν τὴν ἀναπροσαρμογήν, ἐπίπεδον. Συγκεκριμένως, τὸ ζήτημα τοῦ τύπου, ἀντιμετωπίσαμεν τότε ὄχι παγίως. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιμένω, διευκρινίζων ὅτι ὁ καθιερωθεὶς τότε δανεισμὸς διὰ κεφαλαίου κινήσεως, δὲν ἦτο πάγιος, ἀλλ’ ἀντιθέτως βραχυπρόθεσμος. Διὰ τὴν παγίαν ρύθμισιν, ἀναμένομεν τὴν καλυτέραν λειτουργίαν τῶν διαφημίσεων, ἐκ τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν καὶ ὑποθέτομεν, ὅτι ἐντὸς 1 ἢ 1½ ἔτους — δὲν ἐνθυμοῦμαι πόσον χρόνον προέβλεπεν ἡ πρώτη ἀπόφασις, διὰ τὴν ἐξόφλησιν τῶν δανείων — θὰ ἐπήρχετο διαδοχικῶς καὶ ἡ ἀναπροσαρμογὴ τῶν ἐπιχειρήσεων τῶν ἐφημερίδων, ὅπως καὶ ὅλης τῆς οἰκονομίας. Γνωρίζετε, ὅτι ὁ βαθύτερος σκοπὸς μιᾶς ἀναπροσαρμογῆς, εἶναι νὰ ἀναπροσαρμοσθῇ ἡ οἰκονομία εἰς τὰ βιώσιμά της ἐπίπεδα. Νομίζετε, κύριε συνάδελφε, ὅτι ἔχει ἀνάγκην ὁ τόπος νὰ διατηροῦνται ὅλαι αἱ ἐφημερίδες ἢ μόνον ὅσαι ἠμποροῦν αὐτοδυνάμως νὰ ζοῦν;

§94Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ ζοῦν.

§95Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Εἶναι γενικὴ ἀρχή, τὴν ὁποίαν ἐπρεσβεύομεν καί, ἁπλῶς, ἐλάβομεν, ἐν τῷ μεταξύ, ὡρισμένα προσωρινὰ μέτρα. Μετὰ τὸ ἔτος, ἐὰν παρουσιάζοντο νέα προβλήματα, θὰ τὰ ἀντιμετωπίζομεν τότε. Αὐτὴ ἦτο ἡ πρόθεσίς μας. Ἀπόδειξις δέ, ὅτι οἱ ὅροι τοῦ προσωπικοῦ καὶ οὐχὶ παγίου δανεισμοῦ ἦσαν βαρεῖς, ἦτο καὶ τοῦτο. Ὅταν ἐζήτησα τὴν κατάστασιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν κατέθεσα προχθές, διὰ νὰ ἴδω πῶς λειτουργεῖ ἡ διαδικασία τῶν δανειακῶν αὐτῶν διευκολύνσεων, διεπίστωσα ὅτι δὲν ἔκαμον χρῆσιν ὅλαι αἱ ἐφημερίδες, διότι ἀκριβῶς οἱ ὅροι ἦσαν πράγματι βαρεῖς. Ἀλλὰ μὴ λησμονῆτε ἐξ ἄλλου, ὅτι καὶ ἡμεῖς ἀποβλέπομεν εἰς τὸ νὰ δεχθῶμεν, βραδύτερον ὅμως ὡρισμένην αὔξησιν καὶ τῆς τιμῆς τῶν ἐφημερίδων. Καὶ τὴν ἐπιτρέψαμεν πράγματι, ὅτε καὶ ἀνῆλθεν ἡ τιμὴ ἀπὸ μιᾶς δραχμῆς εἰς μίαν καὶ πενῆντα. Καὶ ἴσως ὄχι πολὺ καθυστερημένα, ἀφοῦ ὑπῆρχε καὶ ἡ «Ἑστία», ἡ ὁποία διετηρήθη μὲ 1 δραχμὴν ἐπὶ ἓν ἔτος ἀκόμη. Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι ἀντιμετωπίσαμεν λύσιν τοῦ πρώτου ἔτους καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι μετὰ τὸ ἔτος αὐτὸ θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἴδωμεν ποῖαι ἐφημερίδες ἠμποροῦν νὰ ζήσουν καὶ ποῖαι ὄχι. Ἐπίσης ἐτόνισα καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐπῆλθε μία ραγδαία μεταβολὴ εἰς τὴν κυκλοφορίαν ὅλων τῶν ἐφημερίδων. Ἤδη, ἀπὸ τοῦ 1952, μόλις ὁ τόπος ἤρχισε νὰ ἠρεμῇ, ἤθελον ὅλαι, καὶ ἦτο φυσικὴ ἡ φιλοδοξία των αὐτή, νὰ ἀποκτήσουν τυπογραφικὰς ἐγκαταστάσεις. Ἦσαν προβλήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐδημιούργησε τὸ 1953, ἀλλ’ ἡ βαθμιαία ἠρεμία εἰς τὸν τόπον καὶ ἡ ἄνοδος τῆς οἰκονομίας. Τέλος, θὰ εἴπω, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας — ὁμιλῶ πάντοτε διὰ τὴν περίοδον τὴν ἰδικήν μου — εἷς ἐκ τῶν λόγων ποὺ μᾶς ὡδήγησαν εἰς τὸ νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν λύσιν τοῦ προσωρινοῦ δανεισμοῦ ἀντικειμενικῶς ἦτο, καὶ διότι εἰς τὸ παρελθὸν ὑπῆρξαν περιπτώσεις ἀνίσου μεταχειρίσεως. Δὲν ἔχει σημασίαν τὸ ὕψος τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν, σημασίαν ἔχει ἡ ἐφαρμοσθεῖσα τακτική. Τοῦτο μᾶς ἀπησχόλει μὲ τὸν τότε Διοικητὴν τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Κατὰ ποῖον, δηλαδή, τρόπον θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τὴν ἱστορίαν αὐτήν, τῆς ἀνίσου μεταχειρίσεως. Ἔχω ὡρισμένους πίνακας τοῦ παρελθόντος καὶ ἂν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις, ἠμπορῶ νὰ τοὺς καταθέσω καὶ αὐτούς. Ἐνδεικτικῶς σᾶς ἀναφέρω: Τὴν 6.8.1952 400 ἑκατομμύρια «Προοδευτικὸς Φιλελεύθερος», διὰ κεφάλαιον κινήσεως, μὲ ἀντικειμενικὸν κριτήριον οὐδέν. Τὴν 11.1.1952, 300 ἑκατομμύρια «Προοδευτικὴ Ἀλλαγή», δι’ ἐνίσχυσιν κεφαλαίου κινήσεως.

§96ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πρόκειται, δηλαδή, περὶ χιλιάδων.

§97Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν ἔχει σημασίαν, κύριοι, τὸ ποσόν, ἀλλὰ τὸ γεγονός. Εἴτε χίλιαι, εἴτε 100 χιλιάδες, τὸ ἄτοπον εἶναι ἄτοπον. Οὕτω πάλιν, «Προοδευτικὴ Ἀλλαγή», 21.5.1952, ἑκατομμύρια 400 (τῆς ἐποχῆς), «χρηματοδότησις δι’ αὔξησιν καὶ σταθεροποίησιν κυκλοφορίας της». Ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω, ὅτι τιμῶ τὸν ὁμιλητὴν καὶ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ὁμιλεῖ. Καὶ τὸν εὐχαριστῶ ἰδιαιτέρως, διότι ἔδωσε τὴν εὐκαιρίαν, ὡς ἦτο, καὶ νὰ διευκρινισθῇ μία περίοδος, ἡ ὁποία δὲν λέγω ὅτι ἦτο ἀλάθητος. Οὐδέποτε, ἄλλωστε, διεξεδίκησα ὑπὲρ ἐμοῦ τὴν ἰδιότητα τοῦ ἀλαθήτου, τὴν ὁποίαν οὔτε εἰς τὸν Πάπαν, ὡς καλὸς ὀρθόδοξος, ἀναγνωρίζω. Ἁπλῶς λέγω, ὅτι μὲ αὐτὰ τὰ κριτήρια, ὅσον ἠμπορούσαμεν ἀντικειμενικά, ἐκινήθημεν τότε καὶ σᾶς διαφωτίζω. Μὴ μοῦ ἀποδίδετε, λοιπόν, προθέσεις, τὰς ὁποίας δὲν εἶχον ἢ δὲν ἔχω. Ἀνεφέρατε τὸν Στρατάρχην Παπάγον. Εἶναι ἀληθές. Τὸ ἐτόνισα πρῶτος ἐγὼ καὶ εἰς τὴν προηγουμένην περίοδον καὶ εἰς τὴν παροῦσαν. Ὁ Στρατάρχης, ὁ ὁποῖος μὲ ἐτίμα μὲ ἀπεριόριστον ἐμπιστοσύνην καὶ ὁ ὁποῖος μοῦ εἶχε παράσχει τόσα δικαιώματα, ὅσα οὐδέποτε ἄλλος ὑπουργὸς Συντονισμοῦ εἶχε ποτὲ —καλῶς ἢ κακῶς, εἶναι ἄλλο θέμα— σᾶς λέγω, ὅτι ἐπιμόνως ἐκράτησε δι’ ἑαυτὸν τὰ σχετικὰ μὲ τὸν τύπον. Θὰ εἴπητε, ἦτο σωστὸ αὐτό; Βέβαια, κύριοι συνάδελφοι, ὅταν οἱ ὑπουργοὶ διευθύνουν τὴν Νομισματικὴν Ἐπιτροπήν, τὸ νὰ ἐπεμβαίνῃ προσωπικῶς ὁ Πρωθυπουργός, δὲν εἶναι καὶ τόσον μεγάλη ἡ διαφορά. Κατ’ ἐμὲ ἀναμφισβητήτως τὸ ἀνώμαλον ἔγκειται ὄχι εἰς τὸ ἐὰν ὁ Πρόεδρος ἐπενέβαινεν ἢ οἱ ὑπουργοί, ἀλλ’ εἰς τὸ κατὰ δυνατὸν νὰ μὴ ἐπεμβαίνῃ κανείς. Διότι θέματα, ὅπως τοῦ τύπου, δὲν λύονται παρὰ μόνον δι’ ἀντικειμενικῶν κριτηρίων καὶ αὐτομάτως. Ἐπιτυγχάνομεν αὐτὸ ἢ δύναται τώρα ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιτύχῃ μέθοδον αὐτομάτου χρηματοδοτήσεως; Ἰδοὺ τὸ μέγα πρόβλημα. Καὶ δι’ αὐτὸ καὶ οἱ ἀριθμοί, οἱ ὁποῖοι δίδονται, δὲν ἔχουν καμμίαν σημασίαν, ἐμφανιζόμενοι ὡς ἀπόλυτοι ἀριθμοί, ἀλλὰ συγκεκριμένοι. Σημασίαν ἔχει νὰ δυνάμεθα νὰ διαπιστώσωμεν: Διὰ ποίαν αἰτίαν ἐδανείσθη μία ἐφημερίς, ἐὰν παρέσχε τὰς ἀπαιτουμένας ἐγγυήσεις καὶ ἐὰν ἐξυπηρέτησε τὸ δάνειον. Ἐὰν οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ δὲν ἀνακοινωθοῦν εἰς τὴν Βουλήν, τότε δὲν ὑπάρχει διαφώτισις τῆς Βουλῆς.

§98Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, κάμνει μέγα λάθος νὰ φαντάζεται, ὅτι ἐγὼ ἀντιπολιτεύομαι αὐτόν, εὑρισκόμενον ἐπίσης εἰς τὴν θέσιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν ἀνήκω εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀντιπολιτεύονται τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἄλλωστε, κύριε Μαρκεζίνη, δὲν γνωρίζω πῶς, προσωπικῶς σεῖς, ἀντιλαμβάνεσθε τὴν πρώτην περίοδον τοῦ Συναγερμοῦ. Δι’ ἐμέ, ὅμως, ὑπεύθυνος διὰ τὸν Συναγερμόν, εἶναι ἡ σήμερον κυβερνῶσα παράταξις, ἀσχέτως τοῦ προσωπικοῦ ἰδικοῦ σας θέματος. Διότι ἐγώ, θεωρῶ τὴν Ε.Ρ.Ε. ὡς τὴν φυσικὴν συνέχειαν τοῦ Συναγερμοῦ. Κατὰ συνέπειαν, ἡ κριτικὴ τὴν ὁποίαν ἀσκῶ, στρέφεται ἐναντίον τῆς κυβερνώσης ἀπὸ τοῦ 1952 τὴν Ἑλλάδα δεξιᾶς. Δὲν θέλω, οὔτε πρὸς στιγμὴν νὰ ἀμφισβητήτω τὴν ἰδικήν σας προσωπικὴν πρόθεσιν. Βέβαιον εἶναι, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, ὅτι μετείχατε καὶ σεῖς εἰς τὸν χειρισμόν. Δὲν δύναμαι, ὅμως, ἐντίμως νὰ σᾶς ἀποδώσω κακὴν πρόθεσιν, διότι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν εἴχατε διακριβώσει, ὄντως, τὰ ἀποτελέσματα ἐκ τῆς ἀναπροσαρμογῆς, διὰ νὰ δύνασθε νὰ συνάγητε ὁριστικὰ συμπεράσματα καὶ νὰ χαράξητε πολιτικήν.

§99Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Μίαν διακοπήν, κ. συνάδελφε. Ὡς γνωστὸν πρὸ ὀλίγων ἑβδομάδων ὑπετιμήθη τὸ Γαλλικὸν φράγκον κατὰ 20%. Ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἀντὶ νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν κάλυψιν τῶν δημιουργηθέντων εἰς τὸν τύπον, ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως ἐλλειμμάτων, δι’ ἑνὸς δανείου, ἔσπευσεν ἀμέσως νὰ ἀναπροσαρμόσῃ τὴν τιμὴν τῶν ἐφημερίδων καὶ σήμερον ὅλαι αἱ Γαλλικαὶ ἐφημερίδες ἔχουν αὐξήσει τὴν τιμὴν πωλήσεως. Τοῦτο ἐντὸς 2–3 ἑβδομάδων ἀπὸ τῆς ὑποτιμήσεως, χθὲς δὲ ἀνήγγειλε τὸ MONDE, ὡς τελευταία ἐφημερίς, τὴν αὔξησιν.

§100Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Τοῦτο ἀνεγράφη ἤδη εἰς τὰς ἐφημερίδας. Ἀλλὰ θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι ὅ,τι γίνεται εἰς Παρισίους ἢ εἰς Βερολῖνον ἢ εἰς Λονδῖνον, δὲν σημαίνει, ὅτι εἶναι τέλειον, ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι ἀπόψεις. Ἡμεῖς ἄλλωστε, εἴχομεν δεδομένον, ὅτι ἡ ἀναπροσαρμογὴ ἐπέτυχεν. Ἂς ἀναμένωμεν νὰ ἴδωμεν ἐὰν θὰ ἐπιτύχῃ καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν.

§101Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, πράγματι δὲν πρόκειται νὰ παρασυρθῶ εἰς συζήτησιν, περὶ τοῦ ἐὰν ἐπέτυχεν ἢ δὲν ἐπέτυχεν ἡ ἀναπροσαρμογή. Ἀρκοῦμαι εἰς τὸ νὰ εἴπω, ὅτι οἱανδήποτε κριτικήν, τὴν ὁποίαν ἀσκῶ διὰ τὴν πολιτικὴν ἔναντι τοῦ τύπου τῆς περιόδου ἐκείνης, δὲν στρέφεται προσωπικῶς ἐναντίον τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Προοδευτικοῦ Κόμματος. Δι’ ἐμέ, κύριε Πρόεδρε, ἡ παράταξις εἶναι ἑνιαία, ἡ Κυβέρνησις ἔχει συλλογικὴν εὐθύνην. Ἐὰν ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ἐπετύχατε σεῖς νὰ διευθύνετε τὴν Κυβέρνησιν, αὐτὸ δὲν μὲ ἀφορᾷ. Ἄλλως τε ἦτο παροδικὴ ἡ ἐξουσία σας τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ὥστε ὄντως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδοθῇ εἰς ὑμᾶς μόνον ἡ εὐθύνη. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι πρόθεσίς μου νὰ εἴπω τί ἔπρεπεν, ἡ Κυβέρνησις ἐκείνης τῆς ἐποχῆς, νὰ κάμῃ, ἐὰν ἔπρεπε νὰ αὐξήσῃ ἀμέσως τὴν τιμὴν τῶν ἐφημερίδων, ἐὰν ἔπρεπε νὰ ἐπιδοτήσῃ τὸν χάρτην, ἢ ἐὰν ἔπρεπε νὰ εὕρῃ ἄλλον τινὰ τρόπον, βάσει γενικῶν καὶ ἀντικειμενικῶν κριτηρίων νὰ ἐνισχύσῃ τὰς ἐφημερίδας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ εἴπω, εἶναι, ὅτι δὲν ἐπετρέπετο ποτέ, ἀκριβῶς ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐγκαινιάσῃ πανηγυρικῶς καὶ ἐπισήμως τὴν δανειστικὴν πολιτικὴν ἔναντι τῶν ἐφημερίδων. Καὶ πρὸ παντός, δὲν ἐπετρέπετο ἐκείνην τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγκαινιάζετο ἡ δανειακὴ πολιτικὴ νὰ ἐμφανισθῇ ἡ ἀνάμιξις τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας εἰς τὸ κορύφωμά της καὶ νὰ χρειάζεται πλέον ὁ Πάπας τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ Στρατάρχης Παπάγος, χωρὶς κριτήριον, νὰ ἀποφασίζῃ ἐὰν θὰ δοθῇ δάνειον πρὸς οἱανδήποτε ἐφημερίδα. Ἀπὸ ἐκεῖ ἀρχίζει ἡ ὑπόθεσις τῶν δανείων πρὸς τὸν τύπον καὶ ὅπως ἦτο φυσικόν, μὲ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου τὸ κακὸν ἐχειροτέρευσεν. Αἱ ἐφημερίδες ἀντιμετώπιζον ὄντως δυσχερείας. Οὐδεὶς δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι οἱ ἐκδόται τῶν ἐφημερίδων ἐπεχείρησαν νὰ ἐπωφεληθοῦν τῆς ἰσχύος των, διὰ νὰ δανεισθοῦν δι’ ἄλλους σκοπούς. Βεβαίως τὰ κεφάλαια ἐδόθησαν, διὰ νὰ ἐξυπηρετηθοῦν αἱ ἐφημερίδες, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις τὰς ἀντιμετωπίζει ἀναλόγως τῶν πολιτικῶν της συμφερόντων καὶ διὰ τῆς εὐνοίας, ἢ τῆς δυσμενείας, φθάνομεν εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ ἦλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν εὗρεν ὄντως διαμορφωμένην τὴν κατάστασιν, δὲν τὴν ἐδημιούργησεν αὐτή. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὴν εὐθύνην καθ’ ὃ μέτρον φέρει τὴν εὐθύνην ὅλων τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως Συναγερμοῦ, διότι καὶ αὐτὸς βεβαίως δὲν ἦλθεν ἀπὸ τὸν Ἄρην, ὑπουργὸς καὶ ἀπὸ τοὺς σημαντικοὺς τοῦ Παπάγου ἦτο καὶ συνυπεύθυνος ἑπομένως διὰ τὴν τότε Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον ἡμεῖς τὸν ἐλέγχομεν εἶναι, ὅτι ὅταν ἦλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ διεπίστωσεν, ἔστω καὶ ἐὰν δὲν ἀνεμιγνύετο πρότερον μὲ τὰ θέματα αὐτὰ τὴν ὑπάρχουσαν ἀπαράδεκτον κατάστασιν, δηλαδὴ τὴν κατάστασιν τῆς οἰκονομικῆς ἐξαρτήσεως ὡρισμένων ἐκ τῶν ἐφημερίδων, διεπίστωσε τὸ γεγονός, ὅτι αἱ ἐφημερίδες δὲν ἀντεμετωπίζοντο μὲ κριτήρια γενικὰ καὶ ἀντικειμενικά, ἐφρόντισε ζηλοτύπως νὰ περιφρουρήσῃ τὸ καθεστὼς αὐτὸ καὶ τὸ ἐπεριφρούρησε καὶ τὸ ἐχειροτέρευσεν ὅσον τοῦ ἦτο ἀνθρωπίνως δυνατόν. Κύριοι συνάδελφοι, ὀφείλω νὰ κάμω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν, ἡ ὁποία ἀνάγεται εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ Συναγερμοῦ. Κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου τὸ φορολογικὸν πρόβλημα τῶν ἐφημερίδων, ἕνα ἀπὸ τὰ βασικὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ δώσουν εὐκαιρίαν ἐπηρεασμοῦ εὐνοίας ἢ δυσμενείας ὑπὸ τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων, εἶχεν ἀντιμετωπισθῆ κατὰ τρόπον ὀρθόν. Αἱ ἐφημερίδες, ὡς μοναδικὴ ἐξαίρεσις τότε, ὀρθότατα, εἶχον ὑπαχθῆ εἰς εἰδικὸν φορολογικὸν καθεστώς, αὐτομάτου φορολογίας, βάσει τῆς κυκλοφορίας των καὶ δὲν ἐξηρτᾶτο ἀπὸ τὴν κρίσιν κακοῦ φορολογικοῦ ὀργάνου καὶ κατὰ συνέπειαν τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ καθεστὼς αὐτὸ τὸ μετέβαλεν ἡ πρώτη Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ καὶ ἐπανέφερε τὴν ἄμεσον φορολογίαν καὶ προκειμένου περὶ τῶν ἐφημερίδων, αἱ ὁποῖαι ἐν συνεχείᾳ ὑπήχθησαν εἰς τὸν ἑνιαῖον φόρον. Καὶ ναὶ μὲν δὲν ὑπῆρχον παραδείγματα κυβερνητικῶν ὑπερβασιῶν εἰς τὴν πρώτην περίοδον, ὑπῆρξαν ὅμως ἀργότερον δι’ ἡμᾶς τὸ ἴδιον εἶναι, δὲν παρουσιάζει διαφοράν. Ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ κ. Καραμανλῆ ἐνεφανίσθη τὸ φαινόμενον μία ἀντιπολιτευομένη ἐφημερὶς νὰ φορολογηθῇ 3 φορὰς πάρα πάνω παρ’ ὅσον ἐφορολογήθησαν ὅλαι αἱ ἄλλαι ἐφημερίδες —τὸ θέμα τὸ ἔφερα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ εἶναι πρὸς τιμὴν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ὅτι ἔστω καὶ τότε τὸ ἔλυσε κατὰ ὀρθὸν καὶ ἀντικειμενικὸν τρόπον καὶ σήμερον τὸ θέμα αὐτὸ δὲν ὑπάρχει. Ἐπανέρχομαι εἰς τὸ πιστοδοτικόν. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἠκολούθησε τὴν αὐτὴν πολιτικήν, ἐχορήγησεν ὀλιγώτερα δάνεια ἀπ’ ὅ,τι ἐχορήγησεν ἡ ἄλλη Κυβέρνησις, ἐχορήγησεν ὅμως καὶ αὐτὴ δάνεια, χωρὶς κριτήρια καὶ ἠρνήθη ἄλλα ἀδικαιολογήτως. Ἂν ἐρωτηθῇ ποία ὑπῆρξεν ἡ κατευθυντήριος γραμμὴ τῆς πολιτικῆς της εἰς τὸν τομέα αὐτόν, δύναται νὰ εἴπῃ. Βεβαίως ἠκούσαμε τὸν κ. Τσάτσον νὰ μᾶς λέγῃ εἰς τὴν ἀγόρευσίν του, ὅτι δὲν ἠθέλησε νὰ δώσῃ δάνεια εἰς ἀντιπολιτευομένας ἐφημερίδας διότι δὲν ἤθελε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ τὰς ἐπηρεάσῃ. Πρόκειται περὶ ἀφθάστου κωμικότητος ἰησουιτικοῦ ἰσχυρισμοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν πραγματικότητα. Αἱ ἐφημερίδες δὲν πρέπει οὔτε εὔνοιαν νὰ ζητοῦν οὔτε δυσμενοῦς μεταχειρίσεως νὰ τυγχάνουν ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις. Δὲν πρέπει κἂν νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ πηγαίνουν εἰς τὸν Ὑπουργὸν ἢ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Πρέπει τὸ Κράτος μὲ ἀντικειμενικὰ κριτήρια νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πρόβλημα διὰ νὰ ἠμπορῇ νὰ γνωρίζῃ μία ἐφημερίς, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀνάγκην τῆς Κυβερνήσεως, εἰς ποίας γενικωτέρας καὶ ἀντικειμενικὰς προϋποθέσεις ἠμπορεῖ νὰ οἰκοδομήσῃ μίαν προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν ἐπιχειρεῖ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐγένετο μακρὰ ἀνάλυσις τῶν ἀριθμῶν κατὰ τὰς προηγουμένας συνεδριάσεις καὶ δὲν προτίθεμαι νὰ ἐπανέλθω εἰς λεπτομερῆ ἀνάπτυξιν τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ. Ὀφείλω ὅμως νὰ κάμω μίαν βασικὴν παρατήρησιν. Ἀπησχολήθην μὲ τὸ θέμα ὄχι μόνον προσφάτως ἀλλὰ ἀπὸ διετίας καὶ κατέβαλα καὶ ἐγὼ ὅσην ἠδυνάμην προσπάθειαν διὰ νὰ συλλέξω ἀντικειμενικὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα νὰ δίδουν τὴν εἰκόνα τῶν πιστοδοτήσεων πρὸς τὸν τύπον. Λυποῦμαι, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαπιστώσω καὶ ὑποθέτω δὲν θὰ διαφωνῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἔθεσεν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, δὲν εἶναι πλήρη. Κατέβαλεν ὄντως ἡ Κυβέρνησις τὸν τελευταῖον καιρόν, μίαν φιλότιμον προσπάθειαν νὰ συλλέξῃ ὅ,τι ἠδύνατο. Ἀλλὰ ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ὑπάρχει πρακτικὸς τρόπος νὰ τὸ ἐπιτύχῃ ἐντὸς βραχέος χρόνου. Ἀπετάθη εἰς τὰς Τραπέζας καὶ ἐζήτησε νὰ ἀναφέρουν ποῖαι εἶναι αἱ ὀφειλαὶ τῶν ἐφημερίδων καὶ ποῖαι ἐξυπηρετοῦνται. Αἱ Τράπεζαι ἀπήντησαν, ἀλλὰ οὐδεὶς εἶναι βέβαιος, ὅτι αἱ Τράπεζαι ἀνέφερον ὅλα τὰ στοιχεῖα, ἡ δὲ προέγκρισις ἐλέγχου Τραπεζῶν τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ κάμῃ ἀμέσως οὐσιαστικὸν ἔλεγχον τῶν Τραπεζῶν εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτό, διότι ἐπὶ χρόνια ἔχει καθιερωθῆ ὡς πάγιον καθεστὼς τὸ νὰ μὴ ἐλέγχωνται αἱ Τράπεζαι προκειμένου περὶ ἐφημερίδων ἀπὸ τὴν Ἐπιθεώρησιν Τραπεζῶν τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὰς Γενικὰς Ἐπιθεωρήσεις. Δὲν γνωρίζω ποῖος ἔδωσε τὴν διαταγήν. Βέβαιον εἶναι, ὅτι ἄνωθεν, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἐκπορεύεται. Καὶ ὅσοι γνωρίζουν πῶς λειτουργεῖ τὸ Τραπεζιτικὸν σύστημα, θὰ ὁμολογήσουν, ὅτι εἶναι ἀδύνατον ἄνευ γενικοῦ ἐλέγχου νὰ διαπιστωθῇ τί ἀκριβῶς γίνεται μὲ μίαν οἱανδήποτε συγκεκριμένην πιστοδότησιν. Ἄλλωστε δὲ ὅπως συμβαίνει νὰ ἔχουν λάβει γνῶσιν τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα αἱ ἴδιαι αἱ Τράπεζαι ἔδωσαν εἰς τὴν Διακομματικὴν Ἐπιτροπήν, δύναται νὰ διαπιστώσητε, ὅτι μεταξὺ τῶν στοιχείων ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1958 ἀπὸ τὰς Τραπέζας καὶ τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα δίδει σήμερον ἡ Κυβέρνησις ὑπάρχει διαφορά, καὶ σημαντικὰ κονδύλια ἔχουν ἐξαιρεθῆ καὶ φέρονται ὡς ἐξωφλημένα πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον οὐδεὶς εὐθύνεται. Ἐξ ἄλλου ὑπάρχει Τράπεζα μεγάλη ὅπως ἡ Ἐμπορική, ἡ ὁποία μαζὶ μὲ τὴν Λαϊκὴν καὶ Ἰονικὴν δὲν ἐμφανίζει καμμίαν ἀπολύτως συναλλαγὴν παρὰ μόνον μὲ μίαν ἀντιπολιτευομένην μάλιστα ἐφημερίδα. Ἀμφιβάλλω ἂν αὐτὸ ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν πραγματικότητα. Πέραν αὐτοῦ ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι τρόποι κρυφῶν πιστοδοτήσεων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀποκαλύπτονται ὅταν δὲν γίνῃ οὐσιαστικὸς ἔλεγχος, ὅπως ὁ τρόπος τῆς παρεμβολῆς παρενθέτου τρίτου προσώπου, ἢ τῆς συναλλαγῆς μὲ ἐπαρχιακὸν ὑποκατάστημα, οἱ ὁποῖοι οὐδόλως ἐλέγχθησαν. Οὐδεὶς συνεπῶς, δύναται νὰ εἶναι βέβαιος, ὅτι τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν εἶναι πλήρη καὶ δίδουν τὴν ἀντικειμενικὴν εἰκόνα τῆς πραγματικότητος. Ἀλλά, ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ ἐὰν ἀκόμη εἰς αὐτὰ τὰ στοιχεῖα σταθῇ κανείς, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ διαπιστώσῃ τὴν πρόδηλον ἀνισότητα, μὲ τὴν ὁποίαν ἠσκήθη ἔναντι τῶν ἐφημερίδων ἡ δανειακὴ πολιτική, τὰ τελευταῖα χρόνια. Διότι, εἰδικώτερον, ἐὰν προσέξητε τὰς μακροπροθέσμους πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται εἰς σεβαστὸν ποσὸν καὶ εἶναι καὶ περισσότερον συμφέρουσαι διὰ τὰς ἐφημερίδας, ἰδίως ὅταν ἔχουν δοθῆ πρὸ τῆς ἀναπροσαρμογῆς, θὰ διαπιστώσητε, ὅτι ἐδόθησαν κατὰ κύριον λόγον εἰς τρεῖς ἐφημερίδας, ἐκ τῶν ὁποίων περιττεύει νὰ εἴπω, ὅτι καμμία δὲν εἶναι πραγματικῶς ἀντιπολιτευομένη. Κατὰ συνέπειαν, εἶναι πρόδηλον, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν οὐδὲν κριτήριον, ὅτι δὲν ὑπῆρξε καμμία κεντρικὴ γραμμή, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν οὐδὲν διάγραμμα, ἐντὸς τοῦ ὁποίου νὰ ἀσκῆται ἡ δανειακὴ αὐτὴ πολιτικὴ πρὸς τὸν Τύπον, καὶ ὅτι ἡ πολιτικὴ αὐτή, εἴτε θετικῶς, εἴτε ἀρνητικῶς, ἠσκήθη ἐν ὄψει τῶν εἰδικωτέρων κομματικῶν συμφερόντων τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία —ὁμιλῶ πάντοτε διὰ τὰς Κυβερνήσεις τοῦ κ. Καραμανλῆ— ἡ ὁποία ἐπιθυμεῖ τὴν παράτασιν τῆς καταστάσεως αὐτῆς, διότι νομίζει, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ κρατῇ ὑπὸ τὴν ἐπιρροήν της τὸν Τύπον. Λυποῦμαι εἰλικρινῶς, κύριοι συνάδελφοι, διότι τοὐλάχιστον τότε, ποὺ συνεκροτήθη ἡ Διακομματικὴ Ἐπιτροπή, δὲν ἐφθάσαμεν εἰς μίαν ἔντιμον συνεννόησιν μὲ τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Νομίζω, ὅτι ἀσχέτως κομματικῆς τοποθετήσεως, 5 βουλευταί, γνωρίζοντες τὰ θέματα τοῦ Τύπου, ἐὰν καθίσουν κάτω, μὲ τὴν πρόθεσιν ὅμως νὰ μὴ ἀδικήσουν, ἢ νὰ μὴ εὐνοήσουν κανένα, παρὰ πολὺ εὔκολα ἠμποροῦν νὰ εὕρουν γενικὰ καὶ ἀντικειμενικὰ κριτήρια, μὲ τὰ ὁποῖα νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ πιστοδοτικὸν πρόβλημα τοῦ Τύπου. Δυστυχῶς ὅμως, ἐνῷ ἡ Διακομματικὴ Ἐπιτροπὴ παρέσχεν αὐτὴν τὴν εὐκαιρίαν, δὲν συνέβη τοῦτο. Τὸ ἀπαράδεκτον καθεστὼς διετηρήθη καὶ ἐπεδεινώθη καὶ ἔφθασεν ἡ ὥρα, ποὺ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐλέγχει πλέον τὴν κατάστασιν, οὐδὲ κἂν ἐλέγχει πλέον, καὶ αὐτὸν τὸν Κυβερνητικὸν Τύπον. Ἔχω συγκεντρώσει ἀποκόμματα Κυβερνητικῶν ἐφημερίδων, ἐκ τῶν ὁποίων φαίνεται, ὅτι μόνον ὡς ἀνάμνησις ἀπομένει πλέον ἡ ἐμπιστοσύνη πρὸς τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ θέμα αὐτό. Αἱ ἐφημερίδες ἀρχίζουν —εὐλόγως— νὰ δυσανασχετοῦν καὶ νὰ στρέφεται ἡ μία ἐναντίον τῆς ἄλλης καὶ εὐλόγως, διότι οὐδεὶς ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τὴν ἀπαίτησιν ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας νὰ κρίνουν τὴν προσωπικήν των περίπτωσιν μὲ ἀντικειμενικὰ κριτήρια. Ἄλλαι νομίζουν, ὅτι ἀδικοῦνται εὐθέως καὶ ἄλλαι ἀπὸ ὑπέρμετρον εὔνοιαν ποὺ ἐπεδείχθη πρὸς ἄλλας ἐφημερίδας τῆς αὐτῆς παρατάξεως, διότι φυσικά, συναγωνισταὶ εἶναι αἱ ἐφημερίδες τῆς αὐτῆς παρατάξεως. Καὶ ἔτσι συνέβη νὰ φθάσῃ τὸ θέμα μέχρι τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς ἀνάγκης. Καὶ ἐκινδύνευσε τὸ θέμα αὐτὸ νὰ πάρῃ τοιαύτας διαστάσεις, ὥστε νὰ κλονίζῃ πρόρριζα τὰ θεμέλια τῆς ἐλευθεροτυπίας καὶ νὰ τραυματίζῃ καιρίως τὸν Ἑλληνικὸν Τύπον. Εἶναι ὄντως ἡ ὑστάτη στιγμή, διὰ νὰ ληφθοῦν ἔντιμα καὶ ἀποφασιστικὰ μέτρα πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν. Κύριοι συνάδελφοι, πέραν, ὅμως, τῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία ἠκολουθήθη εἰς τὸ πιστωτικόν, περὶ τῆς ὁποίας ἐν γενικαῖς γραμμαῖς ὡμίλησα, ὑπάρχουν καὶ ἄλλα ἐνδιαφέροντα κεφάλαια τῆς Κυβερνητικῆς πολιτικῆς ἔναντι τοῦ τύπου. Παραπαίουσα —δυστυχῶς— ὑπῆρξεν ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Καραμανλῆ καὶ εἰς ἄλλα κεφάλαια. Παράδειγμα χαρακτηριστικὸν εἶναι τὸ πρόβλημα σχήματος τῶν ἐφημερίδων. Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχουν δύο ἀπόψεις. Ὑπάρχει ἡ ἄποψις, ὅτι τὸ σχῆμα πρέπει νὰ ἀφεθῇ τελείως ἐλεύθερον καὶ νὰ ἐπιτραποῦν ὅσα πολυσέλιδα θέλουν καὶ ὅποτε θέλουν καὶ ὑπάρχει καὶ ἡ ἀντίθετος ἄποψις, τοῦ περιορισμοῦ, δηλαδή, τοῦ σχήματος, δυνάμει κυβερνητικῆς ἀποφάσεως. Καὶ ἡ μία ἄποψις ὅπως καὶ ἡ ἄλλη, ἔχουν τὰ ἐπιχειρήματά των ἂν καὶ δύναται νὰ λεχθῇ, ὅτι, ὅταν ὑπάρχῃ κρατικὴ παρέμβασις εἰς τὰς πιστοδοτήσεις καὶ ἀτέλεια τοῦ δημοσιογραφικοῦ χάρτου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ ἐλευθερίας τοῦ σχήματος. Καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, παραπαίουσα ὑπῆρξεν ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Μόνον τὸ 1958 ἐλήφθησαν 5 ἀποφάσεις τροποποιητικαὶ τοῦ σχήματος τῶν ἐφημερίδων. Ἡ κάθε μία ἐτροποποίει τὴν ἄλλην, ἀναλόγως τῶν πιέσεων, αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτουν πρὸς στιγμὴν μέσα εἰς τὰς τάξεις τῶν φιλικῶν των ἐφημερίδων. Καὶ θὰ πρέπει νὰ σημειωθῇ, ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀποφάσεις ἐκδίδονται, διὰ νὰ νομιμοποιήσουν ὑπερβασίας, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ὑπὸ τὸ καθεστὼς τῆς προηγουμένης ἀποφάσεις. Λυποῦμαι, ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι καὶ εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτὸ ἐνεφανίσθη ἀνυπαρξία οἱασδήποτε πολιτικῆς εἰς τὰ προβλήματα τοῦ τύπου. Πέραν τούτου, ὅμως, ἀνεφέρθη καὶ θὰ ἀπασχολήσω καὶ ἐγὼ τὸ θέμα τῶν λεγομένων «μυστικῶν κονδυλίων» ἢ ἄλλων χορηγιῶν πρὸς τὰς ἐφημερίδας. Ἡ Κυβέρνησις —δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἰσχυρισθῶ τὸ ἀντίθετον— δὲν ἔχει βεβαίως ὑποχρέωσιν νὰ φέρῃ τὰ πράγματι μυστικὰ κονδύλια εἰς τὴν δημοσιότητα. Ὅταν δὲ λέγω μυστικὰ κονδύλια, ἐννοῶ τὰ ὄντως μυστικὰ κονδύλια Ἐθνικῶν Δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἢ τοῦ Ὑπουργείου Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἰσχύσῃ, ὅτι ἀπαράβατος κανών, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι βέβαιος, ὅτι ἴσχυσεν ἐπὶ παρούσης Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν εἶναι νοητὸν μυστικὰ ἐθνικὰ κονδύλια νὰ διοχετεύωνται πρὸς ἑλληνικὰς ἐφημερίδας ἢ πρὸς Ἕλληνας δημοσιογράφους. Ποῖον νόημα, κ. συνάδελφοι, ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τὸ νὰ δίδωνται τέτοια κονδύλια πρὸς ἑλληνικὰς ἐφημερίδας; Ὅλαι αἱ Ἑλληνικαὶ ἐφημερίδες ἔχουν συνείδησιν τοῦ ἐθνικοῦ των χρέους, ὅλαι ἐπιθυμοῦν τὸ καλὸν τοῦ Ἔθνους. Δὲν ὑποθέτω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συνδυασθῇ ἡ ἔννοια τοῦ Ἐθνικοῦ καθεστῶτος, μὲ χορηγίας πρὸς ἑλληνικὰς ἐφημερίδας. Δὲν δύναμαι νὰ δώσω στοιχεῖα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ δὲν δύναμαι νὰ ἀπαιτήσω ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δώσῃ εἰς τὴν δημοσιότητα τὰ κονδύλια αὐτά, νομίζω, ὅμως, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία θὰ εἶναι σύμφωνος ἐπὶ τοῦ ὅτι θὰ πρέπει νὰ εὑρεθῇ τρόπος νὰ ἀντιμετωπισθῇ διὰ τὸ μέλλον τὸ θέμα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δίδωνται κονδύλια τοιαῦτα εἰς Ἕλληνας δημοσιογράφους ἢ ἐφημερίδας. Ἀκόμη, κ. συνάδελφοι, διὰ τὸν ἐπαρχιακὸν τύπον, ὑπάρχει ἕνα τραγελαφικὸν καθεστώς. Ὁμιλοῦμεν, καὶ ἐκεῖ, περὶ μυστικῶν κονδυλίων, πρόκειται ὅμως περὶ κακοῦ χαρακτηρισμοῦ. Τὰ κονδύλια, τὰ ὁποῖα δίδονται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Τύπου πρὸς τὰς ἐπαρχιακὰς ἐφημερίδας, δὲν εἶναι κατὰ καμμίαν ἔννοιαν μυστικά. Εἶναι μυστικά, μόνον ἐν τῇ ἐννοίᾳ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει συμφέρον νὰ τὰ ἀποκρύψῃ διὰ νὰ μὴ ἐμφανισθῇ ἡ εὔνοια πρὸς τοὺς κομματικούς της φίλους καὶ ἡ ἱλαρότης πρὸς τοὺς ἀντιπάλους της. Κατέστησαν, κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν τελευταίων ἡμερῶν, δημόσια τὰ στοιχεῖα αὐτὰ καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω καὶ ἐπ’ αὐτῶν δύο βασικὰς παρατηρήσεις. Πρῶτον —ἐπανέρχομαι εἰς ὅσα εἶχον εἴπει εἰς μίαν διακοπὴν — εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ προϋπολογισμός, κεφάλαιον 21)1, τοῦ Ὑπουργείου Προεδρίας Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον καλύπτει καὶ τὸ κεφάλαιον αὐτῶν τῶν χορηγιῶν πρὸς τὸν τύπον, ηὐξήθη δυσαναλόγως τὰ τελευταῖα χρόνια. Ἐνῷ ἀνήρχετο εἰς 2.300.000 δραχμὰς τὸ 1952, ἔφθασεν αἰσίως, μετὰ τῶν τελικῶν διαμορφώσεων τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ 1958, εἰς τὸ ποσὸν τῶν 6.500.000 δραχμῶν. Καὶ ἡ αὔξησις αὐτή, εἶναι τριπλασία καὶ ἐν ἀναφορᾷ πρὸς τὸ συγκεκριμένον κονδύλιον τῶν ἐπιδοτήσεων πρὸς τὰς ἐπαρχιακὰς ἐφημερίδας καὶ ἐν τούτῳ παρακαλῶ τοὺς κυρίους ὑπουργοὺς νὰ μὲ διαψεύσουν, διότι τὸ ἠρνήθησαν εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν. Ἀπὸ 300.000 δραχμάς, ἐφθάσαμεν εἰς τὰς 900.000 δραχμάς. Ἐλέχθη ἡ ἀπάντησις: Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῆτε διὰ πενταροδεκάρες; Τί ἀξίαν ἔχουν 3–500, 1.000 ἢ 2.000 δραχμαί; Αὐτὸ μόνον ἄνθρωποι ποὺ δὲν γνωρίζουν, ὑπὸ ποίας συνθήκας ζῇ ὁ ἐπαρχιακὸς τύπος τῆς Ἑλλάδος, θὰ τὸ ἔλεγον. Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω, ὅτι ἐφημερίδες ἐξηγοράσθησαν καὶ ἔγιναν κυβερνητικαί, διὰ νὰ παίρνουν τὰς 1.000 ἢ 2.000 δραχμάς, ἔστω καὶ ἀνὰ 2–3 μῆνας. Ἡ ἐπαρχιακὴ ἐφημερίς, ἠμπορεῖ νὰ ἐξαρτᾷ τὴν ἐπιβίωσίν της ἀπὸ αὐτὸ τὸ ποσόν. Εἶναι, λοιπόν, ἀπαράδεκτον, ὁ ἐπαρχιακὸς τύπος, ὁ ὁποῖος ἀπὸ ἄλλης πλευρᾶς, καὶ θὰ τὸ εἴπω κατωτέρω, ἔτυχε καλῆς καὶ δικαίας μεταχειρίσεως ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Καραμανλῆ, νὰ ζητῇ εὔνοιαν ἀπὸ μίαν πολιτικὴν Κυβέρνησιν. Ὄντως ὁ κ. Τριανταφυλλάκος ἔχει δίκαιον, ὅταν λέγῃ, ὅτι ἔχει ἕνα κατάλογον ἀντιπολιτευομένων ἐφημερίδων, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χορηγίας καὶ ὄντως θὰ ἔχῃ καὶ σημειώματα βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τὸ πρᾶγμα, ὅμως, δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν, διότι ὅταν τὸ Κράτος, τὸ κομματικόν, ἔρχεται χορηγὸς πρὸς τὰς ἐπαρχιακὰς ἐφημερίδας, εἶναι φυσικόν, πέραν τῆς θετικῆς εὐνοίας, νὰ δημιουργοῦνται καὶ συνθῆκαι ἀθεμίτου συναγωνισμοῦ, διὰ τὰς ὑπολοίπους ἐφημερίδας καὶ νὰ ὑπάρχῃ δι’ αὐτὰς ἕνα πρόβλημα ἐπιβιώσεως. Καὶ εὐλόγως κἄθε ἐφημερὶς θὰ σκεφθῇ, διατὶ θὰ παίρνῃ ὁ ἕνας καὶ διατὶ δὲν θὰ παίρνῃ ὁ ἄλλος; Αὐτὸ τὸ κονδύλιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐδημιουργήθη ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ Συναγερμοῦ, ἀλλ’ ὑπῆρχεν ἔστω καὶ κατὰ τὸ ἕνα τρίτον μόνον ἐπὶ τῶν ἡμερῶν Κυβερνήσεως Κέντρου, πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ καταργηθῇ. Εἶναι κονδύλιον διαφθορᾶς τοῦ ἐπαρχιακοῦ τύπου, τὸ ὁποῖον δύναται εἰς χεῖρας ἑνὸς ἀδιστάκτου ἀνθρώπου νὰ καταλήξῃ εἰς κονδύλιον ἐκβιασμοῦ, εὐνοίας ἢ ἀνοικτῆς συναλλαγῆς. Δὲν εἶναι ἐπιτρεπτόν, ἡ Κυβέρνησις, μὲ τὰ ἰδικά της κριτήρια, νὰ μοιράζῃ τὰ χρήματα πρὸς τὸν ἐπαρχιακὸν τύπον. Δὲν πρέπει νὰ δίδῃ χρήματα εἰς τὸν ἐπαρχιακὸν τύπον, οὔτε ὑπὸ τὸν τύπον τῆς ἐνισχύσεως, οὔτε ὑπὸ τὸν τύπον ἀμοιβῆς διὰ δημοσίευσιν «ἐθνικῶν» ἄρθρων, τὰ ὁποῖα στέλλονται πρὸς δημοσίευσιν ἔναντι ἁδρᾶς ἀμοιβῆς πρὸς τοὺς εὐνοουμένους. Σχετικόν, βεβαίως, εἶναι, καὶ παραλλήλως ἰσχύουν ὅσα εἶπον, καὶ τὸ κονδύλιον τῆς δημοσιεύσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἡμεῖς φέρωμεν τὴν εὐθύνην τῆς ἀποφάσεως δημοσιεύσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι, νομίζω, ὅτι παλαιότερον, ὁ κ. Χέλμης εἶχε καθιερώσει αὐτὴν τὴν τακτικήν. Αὐτὸ ὅμως, δὲν ἔχει σημασίαν. Σημασίαν ἔχει ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον διανέμεται τὸ κονδύλιον. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ κομματάρχης τῆς Κυβερνήσεως νὰ παίρνῃ 15.000 καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι κυβερνητικός, νὰ μὴ παίρνῃ τίποτε. Δὲν εἶναι θεμιτὸν νὰ φέρετε τοὺς Διευθυντὰς τῶν ἐφημερίδων εἰς τὸ σημεῖον νὰ συνωστίζωνται καὶ νὰ διαπληκτίζωνται εἰς τὸν προθάλαμον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ νὰ ἐπιτύχουν τὴν εἴσπραξιν ἑνὸς μικροῦ κονδυλίου. Νομίζετε, ὅτι ἔτσι ἐξυψώνεται ὁ Ἑλληνικὸς τύπος; Ἡ δημοσίευσις τοῦ προϋπολογισμοῦ καλῶς γίνεται. Μεταξὺ τῶν ἀθηναϊκῶν ἐφημερίδων, τηροῦνται ὡρισμένοι κανόνες ἰσότητος. Διατὶ δὲν θὰ ἠμποροῦσε νὰ τηρηθοῦν στοιχειώδεις κανόνες ἰσότητος καὶ μεταξὺ τῶν ἐπαρχιακῶν ἐφημερίδων; Θὰ ἐδυσκόλευεν εἰς τίποτε, ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον Τύπου, ἐν συνεργασίᾳ μὲ τὴν Ἕνωσιν Ἰδιοκτητῶν Ἐπαρχιακοῦ Τύπου, ἡ ὁποία εὐτυχῶς ὑπάρχει καὶ λειτουργεῖ, διεβάθμιζε τὰς ἐφημερίδας εἰς δύο ἢ τρεῖς, ἐὰν θέλετε, κατηγορίας, καὶ ὥριζε τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ πάρῃ ἀπροσώπως ἡ κάθε ἐφημερίς; Θὰ ἠμπόδιζεν εἰς τίποτε νὰ γίνῃ αὐτό, διὰ νὰ μὴ εἶναι διαβλητὴ ἡ χορηγία αὐτή, ἡ ὁποία εἰς τὸ τέλος –τέλος, ἀνέρχεται εἰς 1.600.000 διὰ τὸ τρέχον ἔτος; Δὲν εἶναι ποσὸν ἐπουσιῶδες. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἐπαρχιακὸς τύπος ἀντιμετωπίσθη τὰ τελευταῖα χρόνια μὲ πραγματικὸν πνεῦμα κατανοήσεως ἀπὸ ἄλλης πλευρᾶς. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις συμφωνούντων καὶ ὅλων τῶν Κομμάτων ἀπεδέχθη καὶ προώθησε ταχύτατα πρὸς ψήφισιν ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος ἔλυσε πολλὰ ἀπὸ τὰ χρόνια προβλήματα τοῦ ἡμερησίου ἐπαρχιακοῦ τύπου. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἔλυσε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὡρισμένα ἀπὸ τὰ βασικά του προβλήματα, διατὶ ἐμμένει εἰς αὐτὴν τὴν τακτικὴν τῶν χορηγιῶν, ἡ ὁποία μόνον διαβολὰς δημιουργεῖ καὶ ἡ ὁποία καταβιβάζει τὸ ἐπίπεδον τῆς ἀσκήσεως τῆς ἐπαρχιακῆς δημοσιογραφίας εἰς τὴν Ἑλλάδα; Καὶ ἡ ἐπαρχιακὴ ἐφημερὶς ἔχει τὴν ἀξίαν της. Βεβαίως, δὲν ἐπηρεάζει τὸ εὐρύτερον Ἑλληνικὸν κοινόν, ὅπως ἡ ἐφημερὶς τῶν Ἀθηνῶν ἢ τῆς Θεσσαλονίκης. Ἔχει, ὅμως, καὶ αὐτή, εἰς τὸν στενόν της κύκλον, τὴν ἀξίαν της. Καὶ ἐπειδὴ συζητοῦμεν δι’ αὐτὰς τὰς ἐφημερίδας, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχιακὰς ἐφημερίδας, ἐγὼ τοὐλάχιστον, συγκαταλέγω καὶ τὰς περιοδικῶς ἐκδιδομένας ἐφημερίδας εἰς τὰς ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν τὰ αὐτὰ προβλήματα. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ὁποῖον μᾶς ἀνέφερεν ὁ κ. Τριανταφυλλάκος, τῶν 1100 ἐφημερίδων, γνωρίζετε, ὅτι δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν πραγματικότητα ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι μέσα εἰς αὐτὰς ὑπάρχουν ἑκατοντάδες ἀπίθανα ἔντυπα, τὰ ὁποῖα ἐκδίδονται ἀκριβῶς διότι ὑπάρχουν αὐταὶ αἱ χορηγίαι. Νὰ προστατευθῇ μία ἐφημερὶς ἐκδιδομένη ὄντως εἰς τὴν ἐπαρχίαν περιοδικῶς, διότι ἡ ἐπαρχία εἶναι μικρὰ καὶ δὲν ἀντέχει εἰς καθημερινὴν ἔκδοσιν, τὸ καταλαβαίνω, ἀλλὰ νὰ προστατευθῇ ἕνα ἀπίθανον φύλλον τὸ ὁποῖον κἄποιος ἔξυπνος ρωμηὸς ἐκδίδει διὰ νὰ περιφέρεται ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα εἰς τὰ γραφεῖα ζητῶν χορηγίας, αὐτὸ δὲν ἔχει κανένα νόημα. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι τὸ θέμα τοῦ ἐπαρχιακοῦ τύπου παραλλήλως πρὸς τὸ θέμα τοῦ Ἀθηναϊκοῦ τύπου πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ μὲ σοβαρότητα. Πρέπει ὅλα τὰ κονδύλια αὐτὰ νὰ καταργηθοῦν. Πρέπει ἡ δημοσίευσις τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει κανόνων ἰσότητος. Καὶ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα πρέπει νὰ ἀφεθῇ ὁ ἐπαρχιακὸς τύπος ἐλεύθερος, χωρὶς εὐνοίας, οὔτε δυσμενείας, τῆς ἑκάστοτε Κυβερνήσεως, νὰ ἀντιμετωπίζῃ τὰ προβλήματά του. Τελειώνοντας τὸ κεφάλαιον αὐτό, τῶν μυστικῶν κονδυλίων ἢ χορηγιῶν, θὰ εἴπω καὶ κἄτι ἄλλο ἀκόμη. Ἀνεγράφη τὰς τελευταίας ἡμέρας εἰς τὸν τύπον, τὸ γεγονός, ὅτι κατὰ τὰ ἔτη 1957 καὶ 1956, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία ὡς γνωστόν, ἀποτελεῖ κρατικὴν ἐν τῇ οὐσίᾳ Τράπεζαν, Τράπεζαν τῆς ὁποίας τὴν πλειοψηφίαν τῶν μετόχων ἐλέγχει τὸ Κράτος, καὶ τῆς ὁποίας ἡ πλειοψηφία τῶν μετοχῶν ἀνήκει εἰς κοινωφελῆ ἱδρύματα, ἐχορήγησε πρὸς μίαν ἢ δύο ἐκδοτικὰς ἐπιχειρήσεις τῶν Ἀθηνῶν, σημαντικώτατα ποσὰ ὑπὸ τὸν τύπον «τῆς ἐνισχύσεως τῶν σκοπῶν τῆς Τραπέζης». Ἐδόθησαν 500 χιλ. ἀνὰ ἔκδοσιν καὶ κατ’ ἔτος διὰ νὰ ἐνισχυθοῦν οἱ σκοποὶ τῆς Τραπέζης. Δὲν ἐγένετο συγκεκριμένη δημοσίευσις, διότι, ἐπὶ τέλους, ἐὰν ἐδημοσιεύετο καθημερινῶς μία μεγάλη ρεκλάμα καὶ ἐὰν ἐπληρώνετο μὲ τὸν πόντον ἡ ρεκλάμα αὐτή, τὸ πρᾶγμα θὰ εἶχε μίαν δικαιολογίαν. Αὐτὸ εἶναι τὸ καταπληκτικόν. Ὅτι μὲ τὴν ἀόριστον δικαιολογίαν «ὑπὲρ τῶν σκοπῶν τῆς Τραπέζης», ἐδόθησαν ἀνοικτὰ χρήματα. Εἶναι καὶ αὐτὸς ἕνας τρόπος μυστικῶν κονδυλίων καὶ χορηγιῶν καὶ ἴσως εἶναι ὁ χειρότερος. Διότι διατίθενται χρήματα δῆθεν ὑπὲρ τῶν σκοπῶν τῆς Τραπέζης, τὰ ὁποῖα, διὰ μὲν τὸν δίδοντα ἔχουν τὴν ἔννοιαν τῆς ἀποπείρας δωροδοκίας ἀλλὰ καὶ τῆς ἀπιστίας ἔναντι τῶν σκοπῶν τῆς Τραπέζης, διὰ δὲ τὸν λαμβάνοντα, προφανῶς, σημαίνουν, ὅτι καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἐξυπηρετεῖ τοὺς ὡμολογουμένους ἢ ἀνομολογήτους σκοποὺς τῆς Τραπέζης. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ θέμα εἶναι σοβαρὸν καὶ ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ καὶ ἐν ἀναδρομῇ πρὸς τὸ παρελθόν, ἀλλὰ καὶ ἐν ἀναφορᾷ πρὸς τὸ μέλλον. Τὸ θέμα πρέπει νὰ διαλευκανθῇ πλήρως. Ἕως τότε θὰ παραμείνῃ ἀνοικτὸν ὡς βασικόν, ἠθικὸν πρόβλημα, τὸ ὁποῖον συνδέεται μὲ τὴν λειτουργίαν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Πρέπει, βεβαίως, νὰ δώσω τὴν ἐξήγησιν, ὅτι ἡ ἀνωμαλία αὐτὴ δὲν συνέβη ἐπὶ τῆς περιόδου τοῦ σημερινοῦ Διοικητοῦ. Συνέβη, ὅταν ἄλλος ἦτο Διοικητὴς τῆς Τραπέζης. Ἐμέ, ὅμως, αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν μὲ ἐνδιαφέρουν τὰ πρόσωπα, μὲ ἐνδιαφέρει βασικῶς τὸ γεγονός, ὅτι εἰς τὸν τόπον μας ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δωροδοκεῖ ἐν τῇ οὐσίᾳ ἐφημερίδας, χάριν τῶν σκοπῶν της καὶ δίδει σημαντικώτατα ποσά. Αὐτὸ δὲ μᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ σκεφθῶμεν, ὅτι δὲν εἶναι μόνον ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ὅτι ἐνδεχομένως μυστικὰ κονδύλια, καθ’ ἃ διαχύτως ὑπάρχει ἡ ἐντύπωσις διοχετεύονται καὶ ἀπὸ ἄλλας πηγὰς μηδὲ αὐτῆς τῆς περιφήμου Κ.Υ.Π. ἐξαιρουμένης πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν τύπον. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι τὸ θέμα τοῦ τύπου πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων γενικῶν γραμμῶν, αἱ ὁποῖαι πρέπει παγίως νὰ ἀκολουθηθοῦν εἰς τὸ μέλλον. Πιστεύω, εἰλικρινῶς, ὅτι τὸ θέμα ἐλέγχου τοῦ παρελθόντος, εἶναι θέμα δευτερεῦον. Δὲν ἐνδιαφέρει νὰ ἀντιδικοῦμεν ἐδῶ μέσα, ἀναφέροντες κονδύλια ἐφημερίδων, διότι ἔτσι κινδυνεύομεν νὰ διασύρωμεν δικαίως ἢ ἀδίκως τὸν Ἑλληνικὸν τύπον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον χρειάζεται, εἶναι νὰ συμφωνήσῃ ἡ Ἑλληνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὅλα τὰ κόμματα ἀπὸ τὴν ἄκραν Ἀριστερὰν μέχρι τῆς ἄκρας Δεξιᾶς ἐπὶ μιᾶς παγίας πολιτικῆς, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἀκολουθηθῇ διὰ τὸν τύπον εἰς τὸ μέλλον. Πρέπει νὰ ἀκολουθηθοῦν ὡρισμένοι βασικοὶ κανόνες, οἱ ὁποῖοι, νομίζω, πρέπει νὰ εἶναι οἱ ἑξῆς: Πρῶτον, δὲν νοοῦνται μυστικὰ κονδύλια εἰς τὸν Τύπον. Πρέπει νὰ εὑρεθῇ τρόπος πρακτικὸς νὰ καταργηθοῦν αἱ οἱουδήποτε εἴδους μυστικαὶ χορηγίαι πρὸς τὸν Τύπον, εἴτε τὸν Ἀθηναϊκὸν εἴτε τὸν ἐπαρχιακὸν Τύπον. Δεύτερον, ἡ ὅλη οἰκονομικὴ μεταχείρισις τοῦ Τύπου πρέπει νὰ προσλάβῃ τὴν ἐπίσημον μορφὴν τῆς δημοσιότητος. Ἀνέφερα προηγουμένως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ὄντως, ἀπὸ ἑξαμήνου ἀγωνίζεται νὰ πληροφορηθῇ τί συμβαίνει ἀκριβῶς μὲ τὸν ἑλληνικὸν Τύπον καὶ δυστυχῶς δὲν τὸν γνωρίζει καὶ ἡ ἰδία αὐτὴν τὴν στιγμήν. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ συνεχίζεται ἡ κατάστασις αὐτή. Τὸ θέμα τῶν πιστοδοτήσεων τῶν ἐφημερίδων ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐν λεπτομερείᾳ δὲν θὰ διατρίψω, πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἐπὶ τῇ βάσει γενικῶν καὶ ἀντικειμενικῶν κανόνων. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ μία ἐφημερίς, ὅτι αὐτὰ δύνανται νὰ πάρῃ διὰ τὴν βραχυπρόθεσμον πιστοδότησίν της, αὐτὰ δύναται νὰ πάρῃ διὰ μεσοπρόθεσμον πιστοδότησιν καὶ αὐτὰ διὰ μεσοπρόθεσμον πιστοδότησιν καὶ αὐτὰ διὰ μακροπρόθεσμον καὶ ὑπ’ αὐτὰς τὰς ἀντικειμενικὰς προϋποθέσεις. Ἀλλὰ πέραν τούτου, πρέπει νὰ καθιερωθῇ καὶ εἰς τοῦτο ἐγὼ προσωπικῶς, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἐπιμείνω ἀνενδότως, πρέπει νὰ καθιερωθῇ, διὰ νόμου ἐνδεχομένως, ἐὰν τοῦτο καθίσταται ἀναγκαῖον καὶ διὰ συμφωνίας κοινῆς ὅλων μας, ἡ δημοσιότης οἱασδήποτε δανειακῆς χορηγήσεως πρὸς τὰς ἐφημερίδας καὶ ὁ αὐστηρότατος ἔλεγχος τῆς τηρήσεως τῶν γενικῶν κανόνων, οἱ ὁποῖοι θὰ καθιερωθοῦν. Εἰς τὸ δελτίον τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος εἶναι δυνατόν, ἀνὰ μῆνα ἢ ἐὰν δὲν θέλετε ἀνὰ μῆνα, ἀνὰ τρίμηνον, νὰ δίδεται ἡ συνολικὴ εἰκὼν τοῦ Τύπου ἀπὸ ἀπόψεως ἐνημερότητος ἔναντι τῶν χορηγήσεων αὐτῶν. Ἀφοῦ διαγραφοῦν τὰ γενικὰ αὐτὰ πλαίσια, ἐντὸς τῶν ὁποίων εἶναι δυνατὸν νὰ κινῆται ὁ Τύπος ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα οὔτε ἡ Κυβέρνησις, οὔτε ὁ πολιτικὸς κόσμος ἠμπορεῖ νὰ ἔχουν ἀνάμιξιν. Τὸ Κράτος, εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ προβλήματος αὐτοῦ, πρέπει νὰ εἶναι γενναιόφρον καὶ πρέπει νὰ εἶναι κατ’ ἐξοχὴν αὐτὴν τὴν στιγμὴν γενναιόφρον, διότι ὑπάρχει μία δημιουργουμένη κατάστασις, κατάστασις διὰ τὴν ὁποίαν ἴσως ὀλιγώτερον παντὸς ἄλλου, πταίουν αἱ ἐφημερίδες, κατάστασις διὰ τὴν ὁποίαν πολὺ περισσότερον πταίει ὁ πολιτικὸς κόσμος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὸ Κράτος πρέπει νὰ καθιερώσῃ γενικοὺς καὶ ἀπροσώπους κανόνας καὶ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα ἡ ἐφημερὶς θὰ ὑφίσταται τὴν κοινὴν τύχην οἱουδήποτε καθυστεροῦντος ὀφειλέτου. Δὲν εἶναι δυνατόν, ἐπειδὴ ὀνομάζεται ἐφημερίς, νὰ περνᾷ ὁ ἐπιθεωρητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ νὰ γυρίζῃ τὴν σελίδα καὶ νὰ ὑποτίθεται, ὅτι ἠμπορεῖ ἐπ’ ἄπειρον νὰ μείνουν παγωμένα τὰ δάνεια καὶ θὰ παίρνῃ καὶ ἄλλα δάνεια ἐπάνω εἰς τὰ παγωμένα. Πρέπει τὸ Κράτος νὰ δώσῃ περιθώρια εἰς τὸν Ἑλληνικὸν τύπον νὰ ἐπιβιώσῃ, ἀλλὰ παραλλήλως πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ, ὅτι τὰ περιθώρια αὐτὰ θὰ ἰσχύσουν δι’ ὅλους ἀπαρεγκλίτως, χωρὶς δυνατότητα ἐξαιρέσεως καὶ ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ παραλλήλως δημοσιότης πλήρης. Ἐδῶ, ὅμως πρέπει νὰ εἴπω καὶ κάτι διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ παρελθόντος. Ὑπάρχει ὡς πρὸς αὐτὰ ἕνα δεδομένον πρόβλημα. Ἠκούσθησαν τὰς τελευταίας ἡμέρας, ὁπότε ἐγένετο εὐρυτάτη συζήτησις καὶ ἀπὸ τῶν στηλῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Τύπου, δύο ἄντικρυς ἀντιτιθέμεναι ἀπόψεις. Ἡ μία ἄποψις, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει συμπαθὴς εἰς ἐμὲ ἀντιπολιτευομένη ἐφημερίς, εἶναι νὰ κληθοῦν αἱ ἐφημερίδες ἐντὸς ἔτους νὰ πληρώσουν. Ἡ ἄλλη ἄποψις, εἶναι περίπου νὰ περάσῃ σφουγγάρι καὶ νὰ σβήσῃ τὸ παρελθόν. Κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἡ πρώτη καὶ ἡ δευτέρα ἄποψις κατ’ ἐμέ, εἶναι ὑπερβολικαί, εἶναι ἄδικοι καὶ ἂν θέλετε, ἡ πρώτη δὲν εἶναι κἂν πρακτικὴ καὶ δὲν ὁδηγεῖ εἰς κανὲν ἀποτέλεσμα. Βεβαίως, ἡ Ἑλληνικὴ κοινὴ γνώμη, καὶ εἰς αὐτὸ πρέπει νὰ εἴμεθα σαφεῖς, δὲν δέχεται ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ «ἀμνηστίαν» αὐτῶν τῶν ὀφειλῶν. Τὰ χρήματα αὐτὰ πρέπει νὰ πληρωθοῦν, διότι ἄλλως θὰ μείνωμεν ἀνεπανορθώτως ἐκτεθειμένοι καὶ αἱ ἐφημερίδες καὶ ὁ πολιτικὸς κόσμος καὶ πρὸ παντὸς ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία αὐτὴν τὴν στιγμὴν κατευθύνει τὰς τύχας τῆς Χώρας. Τὰ χρήματα αὐτὰ πρέπει νὰ πληρωθοῦν. Ἀλλὰ θὰ ἦτο ἐκτὸς πραγματικότητος, ἐὰν ἤρχετο κανεὶς νὰ εἴπῃ, ὅτι πρέπει νὰ πληρωθοῦν ἐντὸς ἑνὸς ἔτους. Ἐὰν αὐτὴ ἡ ἀπόφασις ἐλαμβάνετο, ἐὰν δηλαδὴ ἐζητεῖτο ἡ ἄμεσος καταβολὴ τῶν ὀφειλομένων, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, πολλαὶ ἐφημερίδες θὰ περιήρχοντο εἰς ἀδιέξοδον, θὰ περιήρχοντο εἰς τὸ ἔλεος τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ εὕρισκε τὸν τρόπον νὰ τοὺς δώσῃ διὰ τῆς ἀριστερᾶς χειρός, αὐτὰ τὰ ὁποῖα θὰ τοὺς ἔπαιρνε διὰ τῆς δεξιᾶς. Ἐγώ, προσωπικῶς, δὲν ζητῶ κἄτι τέτοιο. Νομίζω, ὅτι τὸ παρελθόν, πρέπει νὰ ρυθμισθῇ, παραχωρουμένων εἰς τὰς ἐφημερίδας ὡρισμένων δυνατοτήτων, αἱ ὁποῖαι ἀνταποκρίνονται πρὸς τὰ ἀντικειμενικὰ δεδομένα, διὰ νὰ μπορέσουν νὰ ἐξοφλήσουν καὶ νὰ ἐξοφλήσουν τακτικῶς, χωρὶς ἐν τούτῳ νὰ ὑπάρξῃ καμμία συγκατάβασις τὰς ὀφειλάς, τὰς ὁποίας ἔχουν σήμερον δημιουργήσει. Πέραν τούτου, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία — εἶναι μία γενικὴ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ κάμω — ὅτι μᾶς παρασύρει ὅλους μας, ὅσοι ἠσχολήθημεν ἢ ἀσχολούμεθα μὲ τὸ θέμα τοῦ τύπου, ἡ εὐαισθησία τῆς κοινῆς γνώμης καὶ ἡ ἰδική μας προσωπικὴ εὐαισθησία ἔναντι τῶν γενομένων σκανδάλων ἢ ὑπερβασιῶν τοῦ τύπου. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ πιστεύω, ὅτι τὸ κεντρικὸν πρόβλημα τοῦ τύπου εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν εἶναι τὸ πιστωτικὸν πρόβλημα. Τὸ πιστωτικὸν πρόβλημα εἶναι μία ἀπόφασις κακοήθης, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἐξ ἀντικειμένου καὶ ἀπὸ κακὸν χειρισμὸν παραλλήλως. Τὸ κεντρικὸν πρόβλημα τοῦ τύπου τοποθετεῖται ἀλλοῦ. Εἶναι ἡ βασικὴ ἀδυναμία, τὴν ὁποίαν ὁ Ἑλληνικὸς τύπος μὲ τὰς ἀντικειμενικὰς σημερινὰς συνθήκας ἀντιμετωπίζει. Καὶ πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι θὰ ἀντιμετωπίσῃ ταχύτατα ὅλα αὐτὰ τὰ προβλήματα, θὰ θελήσῃ νὰ εὕρῃ τρόπον νὰ βοηθήσῃ τὰς ἐφημερίδας δικαίως καὶ ἐξ ἀντικειμένου καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς γενικότητος. Τελευταίως, εἶχε γίνει μία προσπάθεια αὐξήσεως τῶν διαφημίσεων, εἶχε γίνει μᾶλλον μία προσπάθεια νὰ ὀργανωθῇ ἡ διαφήμισις τῶν καταθέσεων καὶ ἀνατεθῇ εἰς τὰς ἐφημερίδας.

§102Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. .... (Δὲν ἠκούσθη).

§103Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, φοβοῦμαι, ὅτι θὰ σᾶς ἀπογοητεύσω, ἀλλὰ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μὲ τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν. Ἡ ἀνάπτυξις τῆς διαφημίσεως ἐπὶ ἐμπορικῆς βάσεως εἶναι κἄτι, τὸ ὁποῖον αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι ἐπιβεβλημένον. Γενικῆς ἀξίας καὶ σημασίας ἤ, ἂν θέλετε, καὶ ἐθνικῆς σημασίας σκοπὸς πρέπει νὰ διαφημίζωνται διὰ τῶν ἑλληνικῶν ἐφημερίδων, αἱ ὁποῖαι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ τὰ γενικώτερα συμφέροντα τοῦ τύπου βοηθοῦν καὶ ταὐτοχρόνως ἐξυπηρετοῦνται, διότι ἐπὶ τῇ βάσει ἰσότητος αὐξάνουν τὰ ἔσοδά των. Ἡ διαφήμισις αὐτὴ εἰς τὸν Ἀθηναϊκὸν Τύπον ὑπῆρξεν ἄψογος, εἰς τὸν Ἐπαρχιακὸν Τύπον, καθ’ ὃ μέτρον διοχετεύθη μέσῳ τῆς Ἑνώσεως Ἰδιοκτητῶν Ἐπαρχιακῶν Ἐφημερίδων, ὑπῆρξε σχετικῶς ἱκανοποιητική, καθ’ ὃ μέτρον διοχετεύθη κατὰ τὴν κρίσιν εἰς τοὺς ἀλεξιπτωτιστὰς τῆς δημοσιογραφίας, περιττεύει νὰ εἴπω, ὅτι ἰσχύουν ὅσα προηγουμένως ἀνέφερα. Διότι εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν κἄτι τὸ σωστόν. Ὀρθῶς καθιερώνεται ἡ γραμμὴ διὰ τὰς ἀθηναϊκὰς ἐφημερίδας, ὀλίγον, ὀρθῶς διὰ τὰς ἐπαρχιακὰς καὶ καθόλου καλὰ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα, διότι καὶ κονδύλια ὑπὲρ δημοσιογράφων διετέθησαν ἀπὸ τὸν περίφημον αὐτὸν λογαριασμόν. Τὸ θέμα τῆς διαφημίσεως, πιστεύω, ὅτι εἶναι θέμα βασικόν. Βασικόν, ἐπίσης, θέμα, τὸ ὁποῖον συνδέεται μὲ τὴν διαφήμισιν, εἶναι τὸ θέμα τοῦ ραδιοφώνου, τοῦ ἀθεμίτου συναγωνισμοῦ τοῦ ραδιοφώνου. Εἰς αὐτὸ ἐπιθυμῶ νὰ εἶμαι ἀπολύτως σαφής. Τὸ ραδιόφωνον εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι ραδιόφωνον κρατικόν.

§104Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Κυβερνητικόν, κομματικόν.

§105Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κομματικὸν ραδιόφωνον, τὸ γνωρίζω, κ. Πρόεδρε τῆς ΕΔΑ, ἀλλὰ δὲν κάμνω ἐπερώτησιν διὰ τὴν ραδιοφωνίαν. Εἶναι κρατικὸν ἐν τῇ ἐννοίᾳ, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν. Ὅπου ὑπάρχουν κρατικὰ ραδιόφωνα εἰς τὸν κόσμον, τὰ κρατικὰ ραδιόφωνα δὲν δέχονται διαφημίσεις καὶ δὲν πρέπει νὰ δέχωνται, διότι ὁ συνδρομητής, ὁ ὁποῖος πληρώνει κατ’ ἔτος τὴν συνδρομήν του, δὲν ἔχει καμμίαν διάθεσιν νὰ ἀνοίγῃ τὸ κουμπὶ τοῦ ραδιοφώνου καὶ νὰ ἀκούῃ αὐτὲς τὶς ἀτέλειωτες ρεκλάμες. Οὔτε τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, διότι ραδιόφωνον εἶναι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ἔχει τὸ δικαίωμα δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου νὰ συναγωνίζεται τὰς ἐφημερίδας. Οὔτε καὶ εἰς τὸ δελτίον εἰδήσεων εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ συναγωνισμὸς τοῦ ραδιοφώνου μὲ τὰς ἐφημερίδας. Τὸ θέμα αὐτὸ εἶναι ἀπὸ τὰ θέματα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ρυθμισθοῦν ἐπίσης. Γενικώτερον, πρέπει νὰ δημιουργηθοῦν ὅπως εἴπομεν, αἱ ἀντικειμενικαὶ συνέπειαι, αἱ ὁποῖαι νὰ ἐπιτρέψουν εἰς τὰς Ἑλληνικὰς ἐφημερίδας νὰ ἐπιβιώσουν καὶ πρέπει νὰ εὑρεθῇ τρόπος δικαίας καὶ ἀντικειμενικῆς ρυθμίσεως τοῦ παρελθόντος. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα, θὰ μοῦ εἴπητε, θὰ ἐπιζήσουν ὅλαι αἱ Ἑλληνικαὶ ἐφημερίδες; Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἔχω κανένα δισταγμὸν νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι οὔτε εἰς τὸ Κοράνιον οὔτε εἰς τὸ Εὐαγγέλιον εἶναι γραμμένο, ὅτι μία ἐφημερὶς ἅπαξ καὶ ἐκδοθῇ πρέπει ἐσαεὶ νὰ ἐκδίδεται, ἄλλωστε εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπῆρξαν καὶ προσφάτως ἐφημερίδες, αἱ ὁποῖαι ἔκλεισαν. Εἶναι γεγονός, ὅτι ὅπως ὅλαι αἱ ἐπιχειρήσεις, ἔτσι καὶ αἱ ἐφημερίδες ἀντιμετωπίζουν τοὺς κινδύνους των. Εἶναι ἐνδεχόμενον μία ἐφημερὶς νὰ μὴ κατορθώσῃ νὰ ἐπιζήσῃ, ἀλλὰ τὸ Κράτος, ἡ Κυβέρνησις πρέπει τοὐλάχιστον νὰ ἔχῃ ἐξ ἀντικειμένου δώσει ὅλας τὰς δυνατότητας νὰ παλαίσουν ἐλευθέρως, νὰ συναγωνισθοῦν, διὰ νὰ ἐπιζήσουν αἱ καλύτεραι. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα ὅσαι τυχὸν πέσουν δὲν θὰ δύνανται νὰ αἰτιῶνται οὐδένα δι’ αὐτό. Ἀλλὰ πρέπει νὰ γίνεται ὑπὸ συνθήκας ἴσου συναγωνισμοῦ καὶ ἰσότητος, διότι ἄλλως τὸ νόημα τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς θὰ εἶναι, ὅτι θὰ ἐπιβιώνουν, ὅσαι διάκεινται φιλικῶς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ θὰ πίπτουν ἐὰν δὲν συμβιβάζωνται μὲ αὐτήν. Προτοῦ τελειώσω, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω καὶ μίαν ἄλλην βασικὴν παρατήρησιν. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω εἰλικρινῶς, ὅτι κατάπληκτος ἤκουσα τὴν νεωτέραν ἐκδοχήν, τὴν νεωτέραν ἄποψιν τῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦ χωρισμοῦ τῶν ἐφημερίδων τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Πρέπει νὰ εἴπω, κύριοι, ὅτι μέχρι τῶν προσφάτων ἐκλογῶν, ὡς ἐδήλωσε καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ὑπῆρχε θέμα διαχωρισμοῦ οἱωνδήποτε ἐφημερίδων καὶ τοῦτο εἶναι τὸ ὀρθὸν καὶ τὸ πρέπον. Μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἐνεκαινιάσθη αὐτὴ ἡ νέα πολιτική, τὴν ὁποίαν ὑπερηφάνως καὶ μεγαλοστόμως μετέφερον καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν οἱ κύριοι Ὑπουργοί. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ πρᾶγμα πρέπει νὰ εἶναι σαφὲς καὶ πρέπει νὰ τὸ διερευνήσωμεν πλήρως. Ὁ κ. Τσάτσος μετεχειρίσθη ἐν τῇ ρύμῃ τοῦ λόγου του τὸν ἀτυχῆ ὅρον χορηγία. Χορηγία θὰ εἴπῃ ἄλλο πρᾶγμα, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὑπεσημείωσα πρωτύτερα, κονδύλιον ἔχον τὴν ἔννοιαν δωροδοκίας ἢ ἀποπείρας δωροδοκίας. Ἐὰν δὲ ὁμιλοῦμεν περὶ αὐτοῦ, καὶ φυσικὰ ἡμεῖς ἀντιπολιτευόμενοι εἴμεθα ἄντικρυς ἀντίθετοι πρὸς οἱανδήποτε τοιαύτην πολιτικὴν γραμμήν, ἀλλὰ περὶ θεμιτῆς καὶ νομίμου ἐνισχύσεως τῶν ἐφημερίδων, ἐξαιρέσεις δὲν νοοῦνται. Ἀσχέτως τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ἀντιδημοκρατικὴ διότι βάλλει εὐθέως ἐναντίον τῆς ἐλευθεροτυπίας, σήμερον θὰ ἀρέσῃ εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν ἡ μία ἐφημερίς, αὔριον θὰ ἀρέσῃ ἡ ἄλλη ἐφημερὶς εἰς τὴν ἰδίαν Κυβέρνησιν ἢ δὲν ἀρέσει εἰς μίαν ἄλλην Κυβέρνησιν, ἀσχέτως τοῦ γεγονότος, ὅτι εἶναι ἀντιδημοκρατικὴ καὶ ἀντισυνταγματική, παράλληλα εἶναι καὶ μία ὑπόθεσις, ἡ ὁποία, κινδυνεύει νὰ διαβάλῃ τὸν Ἑλληνικὸν τύπον, ἐν τῷ συνόλῳ του. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς δὲν εἶναι κεκτημένον δι’ ὅλας τὰς νομίμως ἐκδιδομένας ἐφημερίδας δικαίωμα μία ὁποιαδήποτε παροχὴ διαφημιστικὴ ἢ ἄλλη τις ἐπὶ ἐμπορικῆς βάσεως, ἀφ’ ἧς δὲν θεωρηθῇ δικαίωμα τῆς ἐφημερίδος, ἀλλὰ πρέπει καθ’ οἱονδήποτε κριτήριον ἔστω καὶ αὐτὸ τὸ ἀπίθανον «Ἐθνικὸν κριτήριον», νὰ γίνῃ διάκρισις, δὲν νομίζετε, ὅτι διαβάζετε τὰς ἰδίας σας ἐφημερίδας αἱ ὁποῖαι τὸ παίρνουν. Διότι θὰ εἴπουν, ἀφοῦ ἄλλες τὸ παίρνουν καὶ ἄλλες ὄχι, αὐταὶ αἱ ὁποῖαι τὸ ἔλαβον ἀνήκουν εἰς μίαν κατηγορίαν καὶ κἄποιος λόγος συνέτρεχε νὰ περιληφθοῦν εἰς αὐτήν. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι πρὸς τιμὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ τύπου, ὅταν διὰ πρώτην φορὰν ἐνεκαινιάσθη ἡ πολιτικὴ αὐτή, αἱ ἀθηναϊκαὶ ἐφημερίδες καὶ ὡς Ἕνωσις καὶ ὡς ἐπὶ μέρους ἐκδοτικαὶ ἐπιχειρήσεις εὑρέθησαν ἀντίθετοι καὶ ὑπῆρξαν ἐφημερίδες, αἱ ὁποῖαι δημοσίως τὸ ἐκαυτηρίασαν. Πρὸς Θεοῦ, κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει λόγος, τὸν τελευταῖον καιρὸν νὰ δημιουργοῦμεν εἰς τὸν τύπον μας, τόσα ἀνύπαρκτα ζητήματα ἐν ὀνόματι τῆς Ἐθνικοφροσύνης; Ἐδῶ ἀντιπροσωπεύονται νόμιμα πολιτικὰ κόμματα, αἱ ἐφημερίδες αἱ ὁποῖαι ἐκδίδονται νομίμως, ἐκδίδονται καὶ κατόπιν ἀδείας τῆς Κυβερνήσεως. Κακῶς χρειάζονται ἄδειες τῶν Κυβερνήσεων, ἀλλ’ ἐπιτέλους ἔχει δώσει τὴν ἄδειαν βάσει τῆς ὁποίας ἐκδίδεται. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα μὲ ποῖον κριτήριον καὶ μὲ ποῖον δικαίωμα μπορεῖτε νὰ κάμετε αὐτὴν τὴν διαφορετικὴν μεταχείρισιν; Καὶ εἰς τὸ τέλος–τέλος, νομίζετε ὅτι θὰ φέρετε κανένα ἀποτέλεσμα μὲ τὴν πολιτικὴν αὐτήν; Ἁπλῶς, θὰ διασύρετε τὴν ἔννοιαν τῆς δημοκρατίας καὶ τῆς ἐλευθεροτυπίας, θὰ καταστήσητε διαβλητὴν τὴν χώραν μας εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ὑπάρχουν ἀρκετοὶ λόγοι, καὶ διότι εἶναι ἀνοικταὶ αἱ πληγαί, νὰ εἶναι διαβλητὴ εἰς τὸν τομέα τῆς ἐλευθεροτυπίας. Ἐάν, ὄντως, ἡ Κυβέρνησις, ἔχῃ τὴν ἀπόφασιν νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐπὶ τῇ βάσει ὑγιῶν καὶ ὀρθῶν κριτηρίων τὸ πρόβλημα τοῦ τύπου, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα διὰ λόγους ἀμφιβόλου σκοπιμότητος τῆς παρούσης στιγμῆς, νὰ κάμῃ οἱανδήποτε διαφορετικὴν μεταχείρισιν πρὸς οἱανδήποτε ἐφημερίδα. Ὁ Ἑλληνικὸς τύπος εἶναι ἴσος εἴτε μᾶς ἀρέσει τί γράφει, εἴτε δὲν μᾶς ἀρέσει. Τὸν τελευταῖον καιρὸν ἀκούγονται περίεργες ἀπόψεις, ὅτι μία ἐφημερὶς ἀντιπολιτευομένη, μπορεῖ νὰ κάμῃ τὴν ἀντιπολίτευσίν της, ἀλλὰ ὄχι ὑπὲρ ἄγαν ὀξεῖαν. Τὸ πῶς θὰ κάμῃ τὴν ἀντιπολίτευσίν της ἡ ἐφημερίς, τὸ τὶ ἀπόψεις θὰ ὑποστηρίζῃ εἶναι δικός της λογαριασμός. Δὲν θὰ τῆς τὸ εἴπῃ κανείς. Κανεὶς δὲν θὰ κρίνῃ τὸν πατριωτισμὸν τοῦ ἄλλου, οὔτε κανεὶς δὲν θὰ δώσῃ πιστοποιητικὸν εἰς τὸν ἄλλον. Τὰ ἴδια ἠμπορεῖ νὰ συμβαίνουν καὶ ἀπὸ τῆς ἄλλης πλευρᾶς, καὶ ἴσως πολὺ χειρότερα, ὅπως ὅταν εἶχε γίνει ἀπόπειρα νὰ ἰσχύσουν εἰς τὴν Ἑλλάδα κατὰ τὴν περίοδον εἰς τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐπικρατήσει ἡ ἄκρα ἀριστερὰ κατὰ τὴν ἀνώμαλον περίοδον τῆς κατοχῆς, ἀμέσως μετὰ τὸν πόλεμον. Τοῦτο, ὅμως, δὲν δικαιολογεῖ κανένα. Ἡ Δημοκρατία, ἡ ἐλευθεροτυπία, ἔχουν ἀπόλυτον ἀξίαν καὶ εἶναι βασικαὶ ἀρχαὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται τὸ σημερινὸν πολίτευμα. Κύριοι συνάδελφοι, ἐτερμάτισα τὴν ἀνάπτυξίν μου. Πρόθεσίς μου ὑπῆρξε, νὰ εἶμαι ὅσον τὸ δυνατὸν ἀντικειμενικός. Εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν ἀπέδωσα μίαν βαρυτάτην εὐθύνην, πιστεύω, ὅτι ἀπὸ ὅλα τὰ ἁμαρτήματα τῶν Κυβερνήσεων Καραμανλῆ, τῆς τελευταίας τριετίας, ἕνα ἀπὸ τὰ βασικώτερα ἁμαρτήματα, διότι ἀνάγεται εἰς βασικὸν πρόβλημα τοῦ κοινοβουλευτικοῦ βίου μας, εἶναι ἡ πολιτική, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἔναντι τοῦ Τύπου. Ὑπῆρξεν ἀδιαμφισβητήτως, μία πολιτικὴ παρελκύσεως τοῦ ζητήματος μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐξυπηρετεῖ τὰ ἰδικά της συμφέροντα καὶ μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ κρατῇ τὸν τύπον ὑποχείριον. Ἤδη, σημειώνω, μὲ ὅλως ἰδιαιτέραν ἱκανοποίησιν τὴν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ ἐξαγγείλῃ τάχιστα μέτρα ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Δὲν προτίθεμαι νὰ συζητήσω, φυσικά, ἐπὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἀκόμη δὲν εἶναι γνωστά, σημειώνω, ὅμως, μὲ ἰδιαιτέραν ἱκανοποίησιν τὴν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι ὑστάτη ὥρα νὰ γίνῃ αὐτό. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, ὑπὸ τύπον νόμου τὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, καλοπίστως θὰ τὰ ἀντιμετωπίσωμεν, ὅπως καλοπίστως ἐπράξαμεν καὶ εἰς τὴν Διακομματικὴν Ἐπιτροπήν, τὸ καθῆκόν μας. Νομίζω, ὅμως, ὅτι τὰ μέτρα αὐτὰ πρέπει τὸ ταχύτερον νὰ μελετηθοῦν, νὰ ἀποφασισθοῦν μᾶλλον, διότι ὑποθέτω, ὅτι ἡ μελέτη ἔχει συντελεσθῆ, νὰ ἀποφασισθοῦν καὶ νὰ ἐξαγγελθοῦν. Ἡμεῖς δὲ οἱ ἐπερωτῶντες, ἀναμένομεν καὶ θεωροῦμεν τὸ θέμα ἀνοικτὸν μέχρι τῆς στιγμῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐξαγγείλῃ τὰ μέτρα. Ἐὰν τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ ἐξαγγείλῃ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὄντως τὰ ὀρθὰ καὶ μὴ σκόπιμα, θὰ θεωρήσωμεν μεγάλην μας ἱκανοποίησιν, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον συμβάλλομεν μὲ τὰς ἰδικάς μας δυνάμεις εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν ἑνὸς σοβαρωτάτου προβλήματος, τὸ ὁποῖον τὸν τελευταῖον καιρὸν συμβάλλει καὶ αὐτὸ οὐσιωδῶς εἰς τὴν νόθευσιν τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς καὶ εἰς τὴν παρακμὴν τοῦ καθόλου πολιτικοῦ μας βίου. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. Βασιλικός).

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατετέθη πρότασις γενικεύσεως τῆς συζητήσεως ἐκ μέρους βουλευτῶν τῆς Συμπολιτεύσεως. Συνεπῶς ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως γενικεύεται.

§107Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Θὰ προηγηθοῦν, ὅμως, οἱ ἐπερωτῶντες.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως.

§109Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Τουλάχιστον, κ. Πρόεδρε, θὰ πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ τὸ τέταρτον.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον δὲν ἔχει ἀντίρρησιν ἐπ’ αὐτοῦ, ἀρκεῖ νὰ ὑποβληθῇ σχετικὴ πρότασις. Ὁ κ. Μερκούρης ἔχει τὸν λόγον.

§111Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Τὸ θέμα ποὺ ἐξετάζεται καὶ τὰ αἴτια τὰ ὁποῖα ἠνάγκασαν τὴν ἀντιπολίτευσιν νὰ ὑποβάλῃ σειρὰν ἐπερωτήσεων διὰ τὸν Τύπον, μαρτυροῦν τὴν σοβαρότητα τοῦ θέματος. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, δὲν ὑπάρχῃ ἐλευθεροτυπία, δὲν ὑπάρχει Δημοκρατία. Οἱ προηγηθέντες ἐμοῦ ρήτορες ἔκαμον ἀνάλυσιν τῶν ἀριθμῶν καὶ θεωρῶ καθῆκόν μου, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ νὰ ἐκφράσω τὰς εὐχαριστίας μου πρὸς τὸν συνάδελφον κ. Στεφανίδην, ὁ ὁποῖος ἔκαμε μίαν ἐξαίρετον ἀνάλυσιν ἀριθμῶν καὶ γεγονότων, διὰ τῶν ὁποίων ἀρκούντως διεφωτίσθη ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, σχετικῶς μὲ τὸ θέμα τοῦ Τύπου. Πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν ἔρευναν τοῦ ὑπὸ κρίσιν θέματος, θέλω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν: Ἡ Κυβέρνησις, τὸν τελευταῖον καιρόν, ἐν τῇ προσπαθείᾳ της νὰ ἀποφύγῃ ν’ ἀναλάβῃ τὰς εὐθύνας τῶν πράξεών της, ἀνατρέχει εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἀναζητεῖ ἐκεῖ τὴν ἀρχὴν τοῦ κακοῦ. Εἰς τὸ θέμα π.χ. τῶν ἐγκληματιῶν πολέμου, ἐνῷ τόσον φειδωλὴ ἐμφανίζεται εἰς τὴν κατάθεσιν τῶν φακέλλων, δὲν ἐδίστασε ν’ ἀνασύρῃ ἀπὸ τοὺς φακέλλους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν μίαν ρηματικὴν νόταν, ὑπογεγραμμένην ὑπὸ τοῦ κ. Βενιζέλου, διὰ νὰ στηρίξῃ τὸ οἰκοδόμημα τῶν συλλογισμῶν της καὶ νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι δὲν εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία εἰσήγαγε ἐν Ἑλλάδι αὐτὸ τὸ κλῖμα διὰ τοὺς ἐγκληματίας πολέμου, ἀλλὰ αἱ Κυβερνήσεις τοῦ Κέντρου. Καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔπραξε κἄτι παρόμοιον. Τί τὰ θέλετε, εἶπεν. Ἐκληρονόμησα ἓν ἀνώμαλον καθεστὼς καὶ δὲν ἠδυνάμην ἄλλως νὰ πράξω. Ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ, ὅμως, δὲν εἶναι Κυβέρνησις 6 μηνῶν ἢ ἑνὸς ἔτους, εἶναι Κυβέρνησις 3½ ἐτῶν καὶ θὰ ἔπρεπε, καὶ ἐὰν ἀνεῦρεν ἓν κακόν, νὰ τὸ διορθώσῃ. Ἀντί, ὅμως τούτου, ἀντὶ νὰ διορθώσῃ τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον ἐκληρονόμησεν ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν, ἄφησε τοῦτο καὶ ἔλαβε τοιαύτας διαστάσεις, ὥστε ἠνάγκασε σήμερον τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ ὑποβάλῃ σειρὰν ἐπερωτήσεων. Ἡ οὐσιαστικὴ οἰκονομικὴ ὑποδούλωσις τοῦ Τύπου, ἡ δημιουργηθεῖσα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἀπαράδεκτος, ὡς ἀντιτιθεμένη εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς Δημοκρατίας καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἐκεῖνος ποὺ ἔχει δεσμευθῆ δι’ οἰκονομικῶν ὑποχρεώσεων, δὲν δύναται παρὰ νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν ἐξέλιξιν αὐτὴν ποὺ ἔχει δημιουργηθῆ. Δὲν ἠρκέσθη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς παρ’ αὐτῆς παροχάς, ἀλλὰ ἔφθασε νὰ ἐπηρεάζῃ καὶ τὰς Τραπέζας καὶ τοὺς μεγάλους οἰκονομικοὺς ὀργανισμούς, ὥστε νὰ μὴ ἐπιδεικνύουν μίαν ἰσότητα μεταχειρίσεως ἔναντι τοῦ Τύπου. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ἕνα ἀσήμαντον περιστατικόν, τὸ ὁποῖον, ὅμως, δίδει τὴν εἰκόνα τῆς σκέψεως τῆς Κυβερνήσεως. Παρεκάλεσα, φίλον μου, διατηροῦντα γραφεῖον διαφημιστικὸν καὶ ἔδωσε διαφημίσεις εἰς τὰς ἐφημερίδας «Αὐγήν» καὶ «Ἀνεξάρτητον Τύπον». Ἐπειδὴ εἶχε διαφημίσεις ἐξαρτωμένας ἐκ τοῦ Κράτους, ἐκλήθη ὑπὸ τῶν Διευθυντῶν καὶ τοῦ συνεστήθη νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ αὐτὸ, διότι θὰ σταματήσουν νὰ τοῦ δίδουν διαφημίσεις. Εἶχεν, ὅμως, δώσει καὶ ἰδιωτικὰς διαφημίσεις καὶ ἐπενέβη ὁ κ. Ὑφυπουργὸς Δημοσίας Τάξεως καὶ ἐκλήθη εἰς τὴν Ἀσφάλειαν, ὅπου τοῦ ἐγένετο παρατήρησις, διότι δίδει διαφημίσεις εἰς προδοτικὰς ἐφημερίδας. Καὶ ὁ ἄνθρωπος, διὰ νὰ μὴ σχηματισθῇ φάκελλος, ὁ ὁποῖος θὰ τὸν παρακολουθῇ ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ δίωξις τῶν ἀρχῶν, ὁ ἄνθρωπος ἐσταμάτησε νὰ δίδῃ διαφημίσεις εἰς τὰς δύο αὐτὰς ἐφημερίδας. Αὐτὸ εἶναι ἀσήμαντον, ἀλλὰ ἐὰν τὸ ἀναφέρω, τὸ ἀναφέρω ἐνώπιον τοῦ Σώματος διὰ νὰ κρίνετε ποῖον εἶναι τὸ πνεῦμα τῆς Κυβερνήσεως, δηλαδή, ἡ ἐξόντωσις. Δὲν πρόκειται δὲ μόνον περὶ «Αὐγῆς» καὶ «Ἀνεξαρτήτου Τύπου». Εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὴν αὐτὴν μεταχείρισιν, ἴσως μὲ κἄποιαν σεμνοτέραν ἐνέργειαν, θὰ ἔχουν ὑποστῆ καὶ αἱ ἐφημερίδες, αἱ ὁποῖαι ἀνήκουν γενικῶς εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν καὶ τὸ Κέντρον. Ἐὰν δὲν ἔχουν ὑποστῆ αὐτὴν τὴν δίωξιν, ἐντὸς ὀλίγου πρόκειται νὰ τὴν ὑποστοῦν, ὅπως θὰ ὑποστῇ ὁλόκληρος ἡ ἀντιπολίτευσις τὰ φιλελεύθερα καὶ δημοκρατικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις μᾶς ἔχει συνηθίσει νὰ ἐφαρμόζῃ, κυρίως ἀπὸ τῆς 11ης Μαΐου. Ἀλλά, κύριοι, τί συνέβη ἀπὸ τῆς 11ης Μαΐου; Ποῖον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ τρομακτικὸν ἀπὸ τῆς 11ης Μαΐου, ὥστε νὰ ἔχῃ διαιρεθῆ καὶ νὰ ἔχῃ διχοτομηθῆ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, καὶ νὰ νεκρώσωμεν κάθε φωνήν, ἡ ὁποία προέρχεται ἀπὸ τὴν ἀντιπολίτευσιν, ἐφ’ ὅσον αὐτὴ ἡ φωνὴ τῆς ἀντιπολιτεύσεως εἶναι πιὸ δριμεῖα, πιὸ κατηγορηματικὴ ἢ καὶ πλέον αὐστηρά; Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι λυπηρὸν ἠμπορῶ νὰ εἴπω, εἶναι ἡ ἐπίμονος ἄρνησις τῆς Κυβερνήσεως νὰ καταθέσῃ τὰ στοιχεῖα. Ἀπὸ τοὺς κυρίους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι παρίσταντο εἰς τὴν ἄλλην περίοδον τῆς Βουλῆς ἠκούσαμεν, ὅτι εἶχεν αἰσθανθῆ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀνάγκην καὶ συνεκρότησε μίαν διακομματικὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία καὶ ἐξήτασε τὸ ὅλον θέμα τοῦ Τύπου. Διὰ ποῖον λόγον, νὰ διακοπῇ αὐτὴ καὶ διὰ ποῖον λόγον δὲν κατατίθενται οἱ φάκελλοι; Ὁ κ. Μητσοτάκης, ὁμιλήσας περὶ τῶν μυστικῶν κονδυλίων, ἔκαμεν ὑπαινιγμὸν διὰ τὸν τρόπον τῆς παροχῆς καὶ τῆς διαθέσεως τῶν μυστικῶν κονδυλίων. Μυστικὸν κονδύλιον, δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ νὰ ὑπάρχῃ ὁ χαρακτηρισμὸς αὐτός, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Τύπου. Ἠμπορεῖ ἴσως νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, διὰ λόγους ἐξαιρετικούς, ἐντελῶς ἐθνικοὺς κ.λ.π. ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν τὸ Ὑπουργεῖον Τύπου νὰ διαθέτῃ μυστικὰ κονδύλια. Διὰ ποῖον λόγον; Ποῖος εἶναι ὁ λόγος ὁ ὁποῖος ὑπάρχει; Μήπως...

§112Η. ΗΛΙΟΥ. Διότι ντρέπεται νὰ εἶναι φανερά.

§113Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. .... μήπως εἶναι τὸ ποσὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Μητσοτάκης, τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου, τῶν 6,5 περίπου ἑκατομμυρίων, ὥστε νὰ εἴπετε, ἴσως δικαίως; Ἀλλὰ αὐτὸ θὰ ἠμποροῦσε νὰ τὸ ἀνακοινώσῃ μόνον εἰς τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων ὅτι, κύριοι, ἐξηναγκάσθημεν, λόγῳ τῆς ὑποθέσεως τῆς Κύπρου, νὰ διαθέσωμεν ἓν ποσὸν διὰ τὸν ἐξωτερικὸν Τύπον διὰ νὰ ἐπηρεάσωμεν τὴν κοινὴν γνώμην πρὸς ὄφελος τῆς ἐθνικῆς μας ὑποθέσεως. Βεβαίως, εἶναι ἕνας λόγος, τὸν ὁποῖον ἀναγνωρίζομεν ὅλοι, ἀλλὰ καλὸν θὰ ἦτο καὶ ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἐὰν ὑπῆρχε νὰ εἶχον λάβει γνῶσιν ὅλοι οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, ὥστε διὰ τὸ θέμα αὐτὸ νὰ μὴ γίνεται ξανὰ συζήτησις εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ διὰ τὰ ἄλλα 6½ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα διαθέτει ὁ ἐπὶ τοῦ Τύπου Ὑπουργὸς ἄνευ οὐδενὸς ἐλέγχου, διατί; Ποῖος ὁ λόγος νὰ μὴ κατατεθοῦν τὰ μυστικὰ κονδύλια ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει τόσον ἐπίμονος ζήτησις ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας; Δὲν θέλει νὰ τὰ φέρῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἐπειδὴ νομίζει, ὅτι αὐτὸ ἴσως ἠμπορεῖ νὰ βγάλῃ τὸ αʹ ἢ βʹ πρόσωπον; Διατί, δὲν ἐπαναφέρει τὴν διακομματικὴν ἐπιτροπήν, νὰ γίνῃ ἡ πλήρης ἐξέτασις ὅλων τῶν θεμάτων αὐτῶν, ὅλης τῆς διαχειρίσεως; ὥστε νὰ μὴ δίδῃ τὸ δικαίωμα, οὔτε εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, οὔτε εἰς οὐδένα ἄλλον, νὰ ἠμπορῇ νὰ τὴν κατηγορῇ. Εἰς τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν, ὁ ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι κυρίως, αὐταὶ εἶναι τραπεζιτικαὶ πράξεις, ὅταν ἀπεκαλύφθη ἀπὸ τὸν κ. Στεφανίδην ἡ ἀναγραφὴ ἑνὸς δανείου κανονικοῦ μιᾶς ἐφημερίδος εἰς μίαν ἄλλην στήλην — καὶ ἐφέρετο ἡ «Ἀθηνακὴ» ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ζητῶ τὴν βοήθειαν τῆς μνήμης τοῦ κ. Στεφανίδη — ὅτι εἶχε δανεισθῆ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν 2.040.000 δραχ. καὶ ὅμως αὐτὸ τὸ ποσὸν ἀνεφέρετο εἰς τὴν στήλην τοῦ Κεφαλαίου Κινήσεως. Κύριοι, μοῦ κάμνει κατάπληξιν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, εἶπεν, αὐτὰ εἶναι τραπεζιτικαὶ πράξεις. Εἶναι δυνατόν, νὰ παρακολουθῶμεν τὰς τραπεζιτικὰς πράξεις; Ποίας πράξεις τραπεζιτικάς; τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ ὅταν κατὰ τὸν νόμον τοῦ κ. Μαρκεζίνη —διὰ τὸν ὁποῖον τόση ἐγένετο συζήτησις ὅταν ἐφηρμόσθη, λόγῳ τῆς ἀναπροσαρμογῆς— ἡ βοήθεια αὐτὴ τοῦ Κεφαλαίου τῆς Κινήσεως, τοῦ 1½ ἑκατομμυρίου εἰς τὰς ἐφημερίδας, μὲ δωδεκάμηνον προθεσμίαν, δίδεται μόνον ἀπὸ τὴν Νομισματικὴν Ἐπιτροπήν. Καὶ ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπὴ δὲν εἶναι Κυβέρνησις; Σήμερον δὲ τὴν πληροφορίαν τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ κ. Μητσοτάκης ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ὅτι ὁ Διοικητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ἠρνήθη πάντοτε ψῆφον εἰς αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰ δάνεια, εἶναι γεγονός, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ ἐπιβεβαιώσω καὶ ἐγώ. Εἶπε, λοιπόν, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπὴ εἶναι ἐντελῶς ἕνας Τραπεζιτικὸς Ὀργανισμὸς εἰς τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ ὑπεισέλθῃ. Δὲν ἠθέλησε ποτὲ νὰ ὑπεισέλθῃ! Κύριοι, νομίζω, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ἦτο ἀτυχές. Ἐπειδὴ θὰ ἀκολουθήσουν καὶ ἄλλοι συνάδελφοι εἰς τὸ βῆμα...

§114ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι ἄλλοι. Ἔφυγαν ὅλοι.

§115Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Πάντως εἶναι ἐγγεγραμμένοι, νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον. Νομίζω, ὅτι τὸ συμπέρασμα εἶναι, ὅτι ἡ κοινὴ γνώμη ἔχει σχηματίσει μίαν πεποίθησιν, ὅτι καὶ εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν μυστικῶν κονδυλίων καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῶν παροχῶν Τραπεζῶν, ἡ ἐπέμβασις τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ὁμαλή. Συγχρόνως, ὅμως —καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐπισημαίνω καὶ ὀφείλομεν ὅλοι νὰ τὸ προσέξωμεν— εἶναι ἡ τάσις καὶ τὸ πνεῦμα τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὑποδουλώσεως τῆς ἐλευθεροτυπίας, μὲ βαρύτατον τραυματισμὸν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος καὶ τῆς Δημοκρατίας. Αὐτὸ εἶναι τὸ σημεῖον, τὸ ὁποῖον μὲ ἀνησυχεῖ περισσότερον ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλο σημεῖον. Ἠκούσαμεν πρότασιν, ἀπὸ τὸν κατελθόντα τοῦ βήματος, ὅπως ἠκούσαμεν καὶ μίαν πρότασιν ἀπὸ τὸν κ. Στεφανίδην. Κύριοι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις αἰσθάνεται, ὅτι καλῶς διεχειρίσθη τὴν ὑπόθεσιν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις αἰσθάνεται ὅτι μέσα εἰς τὰ κονδύλια αὐτὰ ὑπῆρχον ἐθνικαὶ ἀνάγκαι, αἱ ὁποῖαι δὲν πρέπει νὰ βγοῦν ἔστω καὶ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὑπάρχει ὁ καθαρὸς δρόμος, τὸν ὁποῖον νομίζω, ὀφείλει νὰ ἀκολουθήσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ὁ κ. Στεφανίδης, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾶ ἡ μνήμη, συνέστησε νὰ συσταθῇ μία ἐπιτροπὴ ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, τὸν Πρόεδρον τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας καὶ τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, νὰ ἐξετάσῃ τὰ κονδύλια καὶ συγχρόνως νὰ γίνῃ μία Διακομματικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία, ἔξω ἀπὸ τὸ πόρισμα τῶν ἀνωτάτων ὑπαλλήλων, νὰ ἐπιβάλῃ τὰς κυρώσεις, ἐὰν ὑπάρχουν κυρώσεις. Ἡ δὲ Διακομματικὴ Ἐπιτροπὴ νὰ ἐξετάσῃ τὸ ὅλον ζήτημα. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν μόνον ν’ ἀμνηστευθοῦν, ὅπως χαρακτηριστικῶς ἐλέχθη, τὰ κονδύλια ποὺ ἤδη διετέθησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἀλλὰ νὰ ἐξευρεθῇ ἕνας τρόπος, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ φέρῃ εἰς δυσχερῆ θέσιν τὰς δημοσιογραφικὰς ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι, λόγῳ τῆς ἀσκηθείσης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως πολιτικῆς καὶ λόγῳ τῶν παροχῶν τῆς Κυβερνήσεως, παρεσύρθησαν νὰ ὀγκώσουν τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον ἔχουν, ἀπέναντι τῶν Τραπεζῶν καὶ τοῦ Κράτους. Τότε, κύριοι, θὰ σκεφθῶμεν τί θὰ πράξωμεν μελλοντικῶς καὶ θὰ χαραχθῇ μία πολιτικὴ προστασίας τοῦ τύπου, ὁ ὁποῖος ἐκτὸς τῆς ἀποστολῆς του νὰ προστατεύῃ διὰ τῆς ἐλευθεροτυπίας τὴν Δημοκρατίαν καὶ τὸν Κοινοβουλευτισμόν, εἶναι καὶ μία ἐμπορικὴ ἐπιχείρησις, τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ στηρίξῃ, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἔχωμεν ἀνεξάρτητον τύπον οἰκονομικῶς, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἐξαρτᾶται ἀπὸ καμμίαν Κυβέρνησιν. Διότι εἰς καμμίαν Κυβέρνησιν δὲν ἔδωσεν ὁ λαὸς τὸ δικαίωμα νὰ κρίνῃ αὐτή, ποῖοι εἶναι ἐθνικόφρονες καὶ ποῖοι δὲν εἶναι ἐθνικόφρονες. Οὐδεμία Κυβέρνησις ἔχει αὐτὸ τὸ δικαίωμα. Δὲν ἐπιτρέπομεν εἰς κανένα ὑπουργὸν ἢ ὑφυπουργόν, νὰ συζητᾶ τὴν ἑλληνικότητα τῶν πολιτῶν, τὴν ἐθνικήν των ὑπόστασιν καὶ τὰς ἐθνικάς των πεποιθήσεις. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς ἀριστερᾶς).

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλή, νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§117ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ ἀντικείμενον Ἡμερησίας Διατάξεως, νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 9.45′ μ.μ.).