1958.06.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 5η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 13 Ἰουνίου 1958

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.50′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκίλλας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΓΚΙΛΛΑΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γεώργιος Σπηλιόπουλος, Βασίλειος Κρῖκος, Βασίλειος Παπαρρηγόπουλος καὶ Ἀριστείδης Παπαδόπουλος, ζητοῦν τὴν χορήγησιν διμήνου ἀδείας, προκειμένου νὰ ἀναχωρήσουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Ἐπίσης, οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δημήτριος Γιαχνῆς, Δημήτριος Παινέζης καὶ Ἰωάννης Πλαπούτας, ζητοῦν 15θήμερον ἄδειαν ἀπουσίας, προκειμένου νὰ ἀναχωρήσουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Ἀνακοινῶ δήλωσιν τοῦ βουλευτοῦ Ἄρτης–Πρεβέζης κ. Π. Γαρουφαλιᾶ, ἔχουσαν οὕτω:

ΔΗΛΩΣΙΣ

Ἡ Κυβέρνησις, ἔχουσα πρόσφατον τὴν ἐκδήλωσιν τῆς λαϊκῆς ἐμπιστοσύνης, θὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν πραγματοποίησιν τῆς ἐξαγγελθείσης διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων πολιτικῆς. Θὰ παρακολουθήσω τὸ ἔργον της καὶ θὰ κρίνω τὰ ἑκάστοτε συγκεκριμένα μέτρα, καθὼς καὶ τὴν ὅλην πολιτικήν της, μὲ κριτήρια καθαρῶς ἀντικειμενικά, μακρὰν παντὸς δημαγωγικοῦ ἐπηρεασμοῦ καὶ μὲ βάσιν τὰς ἐπιστημονικὰς καὶ πολιτικὰς πεποιθήσεις μου. Ἡ ψῆφος μου, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ψῆφος ἀρνήσεως ἐμπιστοσύνης, δὲν ἔχει τὴν ἔννοιαν προκαταλήψεως ἢ προκαταβολικῆς τυχὸν δυσπιστίας ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχει τὴ ἔννοιαν ἐπιφυλάξεως καὶ ἀναμονῆς, καθὼς καὶ τὴν ἔννοιαν τοῦ κομματικοῦ διαχωρισμοῦ καὶ τῆς κομματικῆς τοποθετήσεως.

Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι συνάδελφοι, ὅπως ἐδήλωσα καὶ χθές, ἔχει κατατεθῆ εἰς τὸ Προεδρεῖον πρότασις περὶ περιορισμοῦ τοῦ χρόνου τῶν ἀγορεύσεων τῶν ὑπολοίπων ἀγορητῶν εἰς τὸ ¼ τῆς ὥρας. Ἡ πρότασις αὕτη ἔχει οὕτω: Πρὸς τὸν Ἀξιότιμον κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Κύριε Πρόεδρε, Ἐπειδὴ φρονοῦμεν, ὅτι τὸ θέμα τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἐπαρκῶς ἀνεπτύχθη ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων κ. κ. Ἀρχηγῶν καὶ ἐκπροσώπων τῶν διαφόρων ἐν τῇ Βουλῇ Κομμάτων, παρακαλοῦμεν ὅπως, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Κανονισμοῦ, περιορισθῇ ἡ διάρκεια ἀγορεύσεως τῶν ἀγορητῶν εἰς τὸ ¼ τῆς ὥρας. Οἱ προτείνοντες βουλευταὶ (Ἀναγινώσκονται τὰ ὀνόματα τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν καὶ εὑρίσκονται παρόντες οἱ κ. κ. Ν. Πινιατῶρος, Θ. Καρακατσάνης, Σ. Κωτιάδης, Λ. Δεληγιαννίδης, Δ. Μπουρνιᾶς, Α. Θεοδοσιάδης, Κ. Φρόντζος, Α. Σχινᾶς, Π. Οἰκονομίδης, Κ. Κορόζος, Π. Γυιόκας, Ε. Γαλενιανός, Ν. Παρθενιάδης, Δ. Χατζηδημητρίου, Π. Κάβδας, Γ. Χαρίτος, Γ. Παπαευθυμίου, Κ. Παπαγεωργίου, Α. Ζούγκας, Ε. Κωστελίδης, Χ. Πιπιλῆς).

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς ἡ πρότασις καλῶς εἰσάγεται. Θὰ λάβῃ τὸν λόγον εἷς ἐκ τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν καὶ εἷς ἐκ τῶν ἀντιλεγόντων. Ὁ κ. Π. Οἰκονομίδης, ἔχει τὸν λόγον, ἐκ μέρους τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν.

§9Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὰς μακρὰς ἀγορεύσεις τῶν ἀξιοτίμων κ. κ. Ἀρχηγῶν τῶν Καμμάτων καὶ τῶν λοιπῶν μέχρι τοῦδε ἀγορητῶν, φρονοῦμεν ὅτι ἀπολύτως διεφωτίσθη ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ τῶν σημείων ἐκείνων ἐφ’ ὧν ἤσκησαν τὴν κριτικήν των οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. συνάδελφοι. Ἐὰν ἠθέλαμεν συνεχίσει μὲ τὸν αὐτὸν ρυθμὸν τὰς ἀγορεύσεις, δὲν θὰ ἐπήρκουν, οὔτε τέσσαρες εἰσέτι συνεδριάσεις, θὰ παρεβιάζετο δὲ οὕτω καὶ τὸ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ὁριζόμενον ἀνώτατον ὅριον συζητήσεων τῶν 5 ἡμερῶν. Θὰ παρεκάλουν, συνεπῶς, ὅπως γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις καὶ περιορισθῇ διὰ τοὺς λοιποὺς ἀγορητὰς ὁ χρόνος εἰς τὸ ¼.

§10Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε θὰ παρεκάλουν τοὺς κ. κ. συναδέλφους, τοὺς ὑπογράψαντας τὴν πρότασιν, ὅπως θελήσουν καὶ τροποποιήσουν ταύτην. Τὸ ¼ εἶναι ἀπολύτως ἀνεπαρκὲς διὰ νὰ ἀναπτύξουν οἱ κ. κ. συνάδελφοι, τὰς ἀπόψεις των ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Οἱ ἔχοντες ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ τὴν ἰδιότητα τοῦ Ἀρχηγοῦ Κόμματος ἐμονοπωλήσαμε τὰς δύο πρώτας συνεδριάσεις, τὴν χθεσινὴν καὶ προχθεσινήν, καὶ δικαιοῦμαι νὰ τὸ τονίσω, μὲ κἄποιαν σχετικὴν ἄνεσιν, καθ’ ὅσον ἡ ἀγόρευσίς μου δὲν ὑπερέβη τὰ 35–40 λεπτά. Θὰ εἶναι δικαία ἡ διαμαρτυρία τῶν κ. κ. συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὴν ἰδιότητα τοῦ Ἀρχηγοῦ καὶ θὰ αἰσθανθοῦν πικρίαν ἐὰν προβῶμεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὸν περιορισμὸν τοῦ χρόνου τῶν ἀγορεύσεων εἰς ¼. Τὸ ¼ εἶναι ἀνεπαρκέστατον, διὰ νὰ ἀναπτύξουν τὰς ἀπόψεις των. Ἡ μία ὥρα, ἢ τὸ δίωρον θὰ ἦτο βεβαίως χρόνος ὑπερβολικός. Θὰ ἐπρότεινα, λοιπόν, ὅπως τροποποιήσουν οἱ κ. κ. συνάδελφοι, τὴν πρότασιν καὶ περιορισθῇ ὁ χρόνος τῶν ἀγορεύσεων εἰς τὴν ἡμίσειαν ὥραν. Ἡ ἡμίσεια ὥρα, φρονῶ ὅτι εἶναι ἐπαρκής. Ἔχω δὲ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι πολλοὶ ἀπὸ τοὺς ἐγγεγραμμένους δὲν θὰ ἐξαντλήσουν οὔτε αὐτὸ τὸ ὅριον.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε εἶναι θέμα Κανονισμοῦ. Ὁ Κανονισμὸς προβλέπει ὅτι δύναται προτάσει ὡρισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν, μετὰ προφανῆ ἐξάντλησιν τοῦ θέματος, νὰ περιορισθῇ ὁ χρόνος εἰς τὸ ¼ τῆς ὥρας. Δὲν παρέχει τὴν εὐχέρειαν καθορισμοῦ μείζονος ποσοστοῦ. Τὸ Προεδρεῖον, βεβαίως, θὰ δύναται νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν ἀπόφασιν μὲ κἄποιαν ἐλαστικότητα. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐκ μέρους τῶν ἀντιλεγόντων, διότι ὁ κ. Π. Κανελλόπουλος ὡμίλησεν, ὡς Ἀρχηγὸς Κόμματος.

§12Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, βεβαίως οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. συνάδελφοι τῆς Συμπολιτεύσεως, ἔχουν ἴσα δικαιώματα μὲ τοὺς συναδέλφους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὡς πρὸς τὴν ὑποβολὴν προτάσεων καὶ αἰτήσεων. Νομίζω, ὅμως, ὅτι προκειμένου περὶ συζητήσεως ἐκ τῆς ὁποίας δὲν θὰ κριθῇ μόνον ἡ ψῆφος ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία λόγῳ τῆς κομματικῆς συνθέσεως εἶναι ἐκ τῶν προτέρων γνωστή, ἀλλὰ πρὸ παντὸς διαφωτίσεως τῆς κοινῆς γνώμης, διαφωτίσεως τοῦ λαοῦ ἐπὶ τῶν διαφόρων θεμάτων τὰ ὁποῖα ἀνεπτύχθησαν ἀπὸ τοὺς μέχρι τοῦδε ὁμιλήσαντας ρήτορας καὶ πρόκειται νὰ ἀναπτυχθοῦν καὶ ἀπὸ ἄλλους εἶναι, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ φράσις, ἄηθες καὶ ἀντιπολιτικὸν τὸ νὰ ζητῇ ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς ἰδικῆς της πλειοψηφίας, νὰ παρεμποδίσῃ τὴν διατύπωσιν τῶν γνωμῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὄχι βεβαίως νὰ ὑπάρχῃ ἀπεριόριστος ἄνεσις χρόνου, ἀλλὰ τοὐλάχιστον ὁ ἀπολύτως ἀπαραίτητος χρόνος διὰ νὰ ἐκθέσῃ ἕνας βουλευτὴς τὰς ἀπόψεις του, ἰδίως ἐπὶ τῆς γενικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἀνεξαρτήτως τοῦ ἀήθους αὐτοῦ καὶ ἀντιπολιτικοῦ πνεύματος, τὸ ὁποῖον διέπει τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἐμνημονεύσαμεν, προβάλλει καὶ τὸ ζήτημα, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον νὰ ζητῆται ἡ αὐστηρὰ ἐφαρμογὴ διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ, ὅταν μέχρι τοῦδε τὸ Προεδρεῖον δὲν ἐφήρμοσεν αὐστηρῶς τὸν Κανονισμὸν ἀκριβῶς ὡς πρὸς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐδόθη ὁ λόγος ὄχι μόνον εἰς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἔχουν τὴν ἰδιότητα τοῦ Ἀρχηγοῦ καὶ ἑπομένως τὴν προτεραιότητα ἀπὸ τοῦ νὰ λαμβάνουν τὸν λόγον ἔναντι ἄλλων βουλευτῶν, ἀλλὰ ἐδόθη ὁ λόγος καὶ εἰς συναδέλφους οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι Ἀρχηγοὶ καὶ κατὰ τὸν Κανονισμόν. Παραβίασις, λοιπόν, τοῦ Κανονισμοῦ ἐκ μέρους τοῦ Προεδρείου. Καὶ ὅταν τὸ Προεδρεῖον παρέβη τὸν Κανονισμὸν ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ζητῆται ἀπὸ ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐφαρμογὴ ἀκριβῶς τοῦ τετάρτου διὰ τοὺς μέλλοντας νὰ ἀγορεύσουν. Βεβαίως, ἡ Βουλὴ δὲν ἔφερε καμμίαν ἀντίρρησιν διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Κανονισμοῦ εἰς τοὺς μέχρι σήμερον ἀγορεύσαντας ὑπὸ τὴν τάχα ἰδιότητα τοῦ Ἀρχηγοῦ, ἰδιότητα τὴν ὁποίαν, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἔχουν τινὲς ἐκ τῶν ὁμιλησάντων.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ τετάρτου θὰ ὁμιλήσητε, κύριε Μπακόπουλε.

§14Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ τετάρτου, κύριε Πρόεδρε. Εἴπατε ὅτι ὁ Κανονισμὸς δὲν ἐπιτρέπει ὑπέρβασιν τοῦ τετάρτου καὶ λέγω ὅτι ἐφ’ ὅσον ὁ Κανονισμὸς δὲν ἐτηρήθη ὡς πρὸς τὸν χρόνον καὶ τὴν προτεραιότητα τῶν ἀγορητῶν, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ τηρηθῇ αὐστηρῶς ὡς πρὸς τὸ τέταρτον καὶ οὕτω συντάσσομαι μὲ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, περιορισμοῦ τοῦ χρόνου εἰς ἡμίσειαν ὥραν. Ὑπάρχει, ἄλλωστε, ἐλπὶς ὅτι δὲν θὰ καταναλώσουν ὅλοι τὸ ἡμίωρον.

§15Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερν.). Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Μπακόπουλος ἐχαρακτήρισεν ὡς ἀήθη καὶ ἀντιπολιτικὴν τὴν πρότασιν τῶν κυρίων συναδέλφων καὶ ἀπέδωσε τὴν ἔμπνευσιν αὐτῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Τὸ τελευταῖον αὐτὸ εἶναι ἀληθές, διότι εἶναι φυσικὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ θέλῃ νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν συζήτησιν καὶ τὴν ψηφοφορίαν. Χάριν τῆς ἐπισπεύσεως αὐτῆς δὲν ἠθέλησεν, ἔστω καὶ ὅταν ἦτο ἀνάγκη, νὰ ἀνασκευάσῃ ὡρισμένα ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν, ἀλλὰ παρεκάλεσε καὶ ὅλους τοὺς κυβερνητικοὺς βουλευτὰς νὰ μὴ λάβουν τὸν λόγον. Τοῦτο, ὅμως, δὲν ἀποτελεῖ πρᾶξιν ἀήθη. Εἶναι ἐνέργεια συνήθης καὶ προβλέπεται ἀπὸ τὸν Κανονισμόν. Τὸ γεγονὸς ὅτι συνάδελφοι μὴ ἔχοντες τὴν ἰδιότητα τοῦ Ἀρχηγοῦ Κόμματος συνέβη νὰ ὁμιλήσουν χθὲς περισσότερον, δικαιολογεῖται, διότι ἡ πρότασις περὶ περιορισμοῦ τοῦ χρόνου ὑποβάλλεται τώρα. Συνεπῶς δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὴ ἡ κρίσις διὰ τοὺς κυρίους συναδέλφους, ποὺ ὑπέβαλον τὴν πρότασιν. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν δὲν συνέβαινε νὰ μεσολαβῇ τὸ Σαββατοκύριακον, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ προοπτικὴ νὰ παρατείνωμεν τὴν συζήτησιν καὶ μίαν ἄλλην ἑσπέραν, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ συνεχισθῇ καὶ κατὰ τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα. Εἶναι ἀνάγκη νὰ συνεχίσωμεν ἀπόψε μέχρι πρωΐας καὶ νὰ κηρυχθῇ περαιωμένη ἡ συζήτησις, διότι καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔχει νὰ ἀσχοληθῇ μὲ σοβαρὰ θέματα. Ἐὰν ὑπάρχῃ τρόπος νὰ παραταθῇ ἡ σημερινὴ συνεδρίασις καὶ νὰ κηρυχθῇ περαιωμένη ἡ συζήτησις τὰς πρωϊνὰς ὥρας, ὥστε νὰ ἀχθῶμεν εἰς ψηφοφορίαν κατὰ τὰς πρωϊνὰς ὥρας ἢ αὔριον τὴν πρωΐαν, δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν, Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ ἐφαρμόσῃ μὲ κάποιαν ἐλαστικότητα τὸ ζήτημα τοῦ χρόνου. Ἀλλὰ θὰ παρεκάλουν νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας ὅτι δὲν εἶναι σκόπιμον νὰ συνεχίσωμεν ἐπὶ δύο ἑβδομάδας συζητοῦντες τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Παλαιότερον, προκειμένου περὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, συνήθως τὸν λόγον ἐλάμβανον οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, διότι ἐπωφελοῦντο τῆς εὐκαιρίας νὰ κρίνουν, ἀφ’ ἑνὸς τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καί, ἀφ’ ἑτέρου, νὰ κάμουν τὴν πολιτικὴν τοποθέτησιν τοῦ Κόμματός των. Εἶναι δυνατόν, ἐπειδὴ αὐτὸ ἀποτελεῖ παράδοσιν εἰς τὸν τόπον μας, νὰ ὁμιλήσουν καὶ μερικοὶ βουλευταί, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, πρέπει αὐτὸ νὰ γίνεται ἀζημίως διὰ τὸ Σῶμα. Ἡ συζήτησις ἤρχισε τὴν Τρίτην καὶ ἀπόψε εἶναι ἡ τετάρτη ἑσπέρα ποὺ συζητοῦμεν. Νομίζω ὅτι τὸ νὰ μὴ καταβληθῇ προσπάθεια ἀπὸ ὅλους νὰ τερματισθῇ ἀπόψε ἡ συζήτησις θὰ ἐδημιούργει μίαν κακὴν ἐντύπωσιν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην. Δι’ αὐτὸ κύριοι, ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τῶν κυρίων συναδέλφων καὶ παρακαλῶ τὸ Σῶμα νὰ τὴν ἀποδεχθῇ, συνιστῶν καὶ παρακαλῶν τὸν κ. Πρόεδρον νὰ τὴν ἐφαρμόσῃ μὲ κἄποιαν ἐλαστικότητα.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται τὸ Σῶμα νὰ ὁρισθῇ τὸ τέταρτον, τὸ ὁποῖον, ὅμως, θὰ τηρηθῇ αὐστηρῶς, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι δὲν θὰ ὑποβληθοῦν ἐνστάσεις ἀπαρτίας, οὐδὲ θὰ προβληθῇ τὸ ἐπιχείρημα ὅτι τὸ Σῶμα εὑρίσκεται ἐν κοπώσει καὶ ὅτι ἡ ὥρα παρῆλθεν κ.λ.π.

§17Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἔχετε νομολογήσει σεῖς ὁ ἴδιος, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν προηγουμένην Βουλήν, καὶ εἴπατε ὅτι τὸ ἄρθρον 78 τοῦ Συντάγματος δὲν ἐπιτρέπει συζήτησιν ἐπὶ θεμάτων ἐμπιστοσύνης πέραν τῶν πέντε ἡμερῶν.

§18Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ διαφωνοῦμεν.

§19Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερν.). Δὲν ἐξετάζεται τώρα ἡ συνταγματικὴ πλευρά, ἀλλ’ ἡ οὐσία. Ὅταν παρατείνωμεν τὴν συζήτησιν καὶ πέραν τοῦ Σαββάτου δὲν δημιουργοῦμεν μόνον δυσχερείας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ κακὴν ἐντύπωσιν διὰ τὸ Σῶμα εἰς τὴν κοινὴν γνώμην.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον συμφωνεῖ καὶ αὐτὸ μὲ τὴν ἀπόφασιν τοῦ τετάρτου, τὸ ὁποῖον θὰ τηρήσῃ μὲ ποιάν τινα ἐλαστικότητα. Πάντως, ὅμως, ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει πρόκειται νὰ ὑπερβῶμεν τὸ ἡμίωρον δι’ ἑκάστην ἀγόρευσιν. Οἱ δεχόμενοι τὴν πρότασιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι).

§21ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τέταρτον, κύριε Πρόεδρε.

§22Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερν.). Κύριε Πρόεδρε, μὲ τὸ ἡμίωρον ἔχετε τὴν προοπτικὴν ὅτι θὰ τελειώσωμεν μέχρι πρωΐας;

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ πρέπει. Ἐλπίζω καὶ εἰς παραιτήσεις.

§24Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως θὰ διεπιστώσατε, ἀξιότιμε κύριε Πρόεδρε, ἡ Ἀντιπολίτευσις σχεδὸν ὁλόκληρος, παρέστη μέχρι τέλους καὶ τῆς χθεσινῆς καὶ τῆς προχθεσινῆς συνεδριάσεως. Δυστυχῶς, δὲν συνέβη τὸ ἴδιον μὲ τοὺς ἀξιοτίμους κυρίους συναδέλφους τῆς πλειοψηφίας. Εἴμεθα πρόθυμοι — ἐλπίζω ὅτι ἅπαντες οἱ ἀπαρτίζοντες τὴν Ἀντιπολίτευσιν θὰ συμφωνήσουν εἰς ὅ,τι λέγω — εἴμεθα πρόθυμοι νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν καθ’ ὅλην τὴν νύκτα, διότι πράγματι, ὡς ὀρθῶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καλὸν θὰ ἦτο νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις ἐντὸς τῆς νυκτός. Νομίζω, ὅτι μὲ τὴν ἐπιείκειαν τὴν ὁποίαν θὰ ἐπιδείξητε, ἄλλωστε αὐτὸς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, σᾶς παρεκάλεσε νὰ τὴν ἐπιδείξητε, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις χωρὶς νὰ περιορισθοῦν ὑπερβολικὰ καὶ οἱ ὁμιληταί.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται συμφωνία ὅτι θὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις καθ’ ὅλην τὴν νύκτα, χωρὶς νὰ ὑποβληθοῦν ἐνστάσεις ἀπαρτίας. Ὑπ’ αὐτὸν τὸν ὅρον τὸ Προεδρεῖον κάμνει μίαν παρέκκλισιν καὶ δέχεται ὅπως τὸ τέταρτον ἐφαρμοσθῇ μὲ ἐλαστικότητα. Ἐν οὐδεμιᾷ, ὅμως, περιπτώσει, θὰ ὑπερβῶμεν τὸ ἡμίωρον. Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης ἔχει τὸν λόγον.

§26Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ προσπαθήσω, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἶμαι ὅσον τὸ δυνατὸν σύντομος, διὰ νὰ ἱκανοποιήσω τὴν ἐπιθυμίαν, τὴν ὁποίαν ἡ πλειοψηφία καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξέφρασαν. Πρόθεσίς μου δὲν εἶναι νὰ ἀπαντήσω διὰ μακρῶν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, διότι ὄντως ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία προηγήθη, ἐξήντλησε τὰ πλεῖστα ἐκ τῶν θεμάτων ποὺ τίθενται. Σκοπός μου εἶναι τὴν ὥραν αὐτὴν νὰ θίξω δύο βασικὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα συνδέονται ἀμέσως μὲ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὰ ὁποῖα ἐπιθυμῶ νὰ καταστήσω σαφῆ τὴν ἰδικήν μου προσωπικὴν ἀντίληψιν. Ἡ ὥρα αὐτή, κατὰ τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν, κύριοι συνάδελφοι, κυριαρχεῖται ἀπὸ τὰ συγκλονιστικὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα λαμβάνουν χώραν ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Σαββάτου εἰς τὴν μαρτυρικὴν Κύπρον καὶ τὰ ὁποῖα, δυστυχῶς, συνεχίζονται. Αἱ Τουρκικαὶ ὀρδαί, ὑπὸ τὴν ἀνοχὴν τῶν Ἄγγλων δυναστῶν, θύουν καὶ ἀπολύουν. Ἀθῶον Ἑλληνικὸν αἷμα χύνεται καὶ Ἑλληνικαὶ περιουσίαι πυρπολοῦνται. Χθὲς τὴν ἑσπέραν ἦλθεν εἰς τὴν Βουλήν μας ἀγωνιῶδες τὸ μήνυμα τοῦ ἐπισημοτέρου ἐκπροσώπου τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Κύπρου, τοῦ Μητροπολίτου Κιτίου κ. Ἄνθιμου. Κατήγγειλεν ὁ Μητροπολίτης Ἄνθιμος τὰς Τουρκικὰς φρικαλεότητας, κατήγγειλε τὴν συνενοχὴν τῶν Ἄγγλων δυναστῶν καὶ ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβουν ἄμεσα καὶ δραστικώτατα μέτρα πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς ἐναντίον τοῦ Ἑλληνικοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ ἐκδηλουμένης καταχθονίου συνωμοσίας. Ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἀντέδρασε ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή, σᾶς εἶναι γνωστός. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Σώματός μας ἐν συμφωνίᾳ φυσικὰ πρὸς τὴν ὑπεύθυνον Κυβέρνησιν, ἔθεσε ὑπὸ τὴν κρίσιν μας καὶ ὁμοφώνως ἐνεκρίναμεν ψήφισμα πρὸς τὰς Βουλὰς τοῦ ἐλευθέρου κόσμου, διὰ τοῦ ὁποίου καταγγέλλομεν τὰς Τουρκικὰς φρικαλεότητας καὶ ζητοῦμεν τὴν συμπαράστασιν ὅλων τῶν ἐλευθέρων ἀνθρώπων τοῦ κόσμου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν συμπληρῶν προηγουμένως δηλώσεις του, ἀνήγγειλεν ὅτι ἔδωσεν ἐντολὴν εἰς τὸν Ἀντιπρόσωπον τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸν Ο.Η.Ε. νὰ ἐπιδώσῃ ἐπιστολὴν διαμαρτυρίας πρὸς τὸν Πρόεδρον τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας τοῦ Ο.Η.Ε. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχει γίνει μέχρι τῆς στιγμῆς μακρὰ συζήτησις περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπεβάλετο ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ ἀντιδράσῃ εἰς τὰ συγκλονιστικὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα λαμβάνουν χώραν εἰς τὴν Κύπρον καὶ τὰ ὁποῖα κρατοῦν εἰς κατάστασιν συγκινήσεως καὶ ἀγανακτήσεως τὸ σύνολον τοῦ λαοῦ τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος. Ὅπως γνωρίζετε, τὰ γεγονότα τῆς Κύπρου ἤρχισαν τὰ μεσάνυκτα τοῦ Σαββάτου πρὸς τὴν Κυριακὴν καὶ τὴν πρωΐαν τῆς παρελθούσης Δευτέρας ἐσημειώθη ἡ πρώτη ἀντίδρασις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀνήγγειλεν δι’ ἐπισήμων δηλώσεών του ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὐθὺς ὡς ἐπληροφορήθη τὰς Τουρκικὰς φρικαλεότητας ἔδωσεν ἐντολὴν εἰς τὸν ἐκπρόσωπον τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ΝΑΤΟ, μάλιστα, νὰ καταγγείλῃ τοὺς βανδαλισμοὺς οἱ ὁποῖοι, προσέθεσε, ἀποτελοῦν προφανῶς μέρος προμελετημένου σχεδίου, ἀποβλέποντος εἰς τὴν ἄσκησιν ἐπὶ Βρεταννικῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ἣν ὥραν ἑτοιμάζεται αὕτη νὰ ἀνακοινώσῃ προτάσεις πρὸς ἐπίλυσιν τοῦ Κυπριακοῦ. Αἱ δηλώσεις αὗται ἐγένοντο, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τὴν πρωΐαν τῆς Δευτέρας καὶ ἂν αἱ πληροφορίαι αἱ δημοσιογραφικαὶ αἱ ὁποῖαι ἐδημοσιεύθησαν εἶναι ἀκριβεῖς, τὴν νύκτα τῆς αὐτῆς ἡμέρας ὑπεβλήθησαν αἱ Ἀγγλικαὶ προτάσεις. Σημειῶ, κύριοι συνάδελφοι, τὸ γεγονός, ὅτι ἡ πρώτη, ἡ μόνη τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἐπίσημος Ἑλληνικὴ ἀντίδρασις ἦτο ἡ προσφυγὴ εἰς τὸ ΝΑΤΟ καὶ σημειῶ ἐπισήμως ὅτι ὁ Ἕλλην Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὰς δηλώσεις διὰ τῶν ὁποίων ἀνεκοίνωσε τὴν ἀπόφασίν του νὰ προβῇ εἰς αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν ἔδωσεν ἐπίσημον ἄλλοθι εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν, ἔδωσεν ἄλλοθι εἰς τὴν Ἀγγλίαν τὴν ὁποίαν περίπου ἐνεφάνισεν ὡς τὸν καλόπιστον τρίτον, ὁ ὁποῖος ἑτοιμάζεται νὰ ὑποβάλῃ προτάσεις, προτάσεις αἱ ὁποῖαι ἀφήνεται νὰ ἐννοηθῇ ὅτι θὰ εἶναι προτάσεις ἱκανοποιητικαὶ διὰ τῶν ὁποίων ἡ Τουρκία ἐκβιάζει αὐτὴν τὴν κρίσιμον ὥραν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κατηγορηθεὶς δι’ αὐτὰς τὰς ἀτυχεστάτας καὶ πρωτοφανεῖς δηλώσεις του, ἔδωσε τὴν ἀπάντησιν ὅτι δὲν ἦτο ἐνημερωμένος περὶ τῶν πραγματικῶν περιστατικῶν τὰ ὁποῖα εἶχον λάβει χώραν εἰς τὴν Κύπρον. Κύριοι συνάδελφοι, ἀσχέτως τοῦ γεγονότος ὅτι εἶχον μεσολαβήσει σχεδὸν δύο 24ωρα ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἐξεδηλώθησαν αἱ Τουρκικαὶ φρικαλεότητες γνωστὸν εἶναι εἰς ὅλους σας ὅτι τὰ γεγονότα αὐτὰ δὲν λαμβάνουν διὰ πρώτην φορὰν χώραν εἰς τὴν Κύπρον. Γνωστὸν εἶναι ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς τελευταίας 2ετίας 9 φοράς, ἡ παροῦσα εἶναι ἡ 9η, ἐπανελήφθησαν τοιαῦται ἐκδηλώσεις τοῦ Τουρκικοῦ ὄχλου ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων τῆς Κύπρου καὶ γνωστὸν εἶναι ὅτι ἡ ἀντίδρασις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς περιπτώσεις μέχρι καὶ σήμερον ὑπῆρξε ταυτόσημος, ὑπῆρξεν ἀντίδρασις, διὰ νὰ μὴ μεταχειρισθῶ ἄλλον χαρακτηρισμόν, ἠπία, ἡ ὁποία ἀπεδείχθη ἀλυσιτελὴς ἀφοῦ τὰ γεγονότα καὶ σήμερον ἀκόμη ἐπαναλαμβάνονται. Δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ Ἕλλην Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ εἶχε συναγάγει ἤδη τὰ πραγματικὰ αἴτια; Δὲν ὤφειλεν ἤδη νὰ ἔχῃ ἀχθῇ εἰς συμπεράσματα; Δὲν ὤφειλε ἤδη νὰ γνωρίζῃ ἐν ὄψει τῶν ὅσων εἶχον προηγηθῆ καὶ ἐν ὄψει τῶν πληροφοριῶν δὲν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ λάβῃ ἤδη γνῶσιν ποῖος ὑπῆρξεν ὁ ἀντικειμενικὸς σκοπὸς τῶν Τουρκικῶν ἐνεργειῶν, ἀπὸ ποῖον ὑπεκινοῦντο καὶ τίνος τὰ σχέδια ὑπεβοήθουν; Καὶ ἐφ’ ὅσον εὑρίσκετο εἰς διπλωματικὰς ἐπαφὰς ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις μὲ τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν δὲν ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ ἐὰν ἡ Ἀγγλία ὄντως τὴν πρωΐαν τῆς Δευτέρας ἐξακολουθοῦσε νὰ εἶναι ὁ καλόπιστος τρίτος συζητητής, ὁ ὁποῖος ἑτοίμαζε τὰς προτάσεις εἰς τὴν Ἑλλάδα ἢ μήπως ἐχρησιμοποίει τὸν Τουρκικὸν παράγοντα διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς γνωστὰς ἐπιδιώξεις της, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἡ διατήρησις τοῦ ἀποικιακοῦ καθεστῶτος εἰς τὴν Κύπρον; Διερωτᾶται κανείς, κύριοι συνάδελφοι, τί νὰ πρωτοθαυμάσῃ. Τὴν λῆψιν ἐνημερότητος ἢ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ Ἕλληνος Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν; Καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν ἡ ἔλλειψις τῆς ἐνημερότητος ἀποτελεῖ ἤδη βαρεῖαν κατηγορίαν, ἡ ἀφέλεια ἀποτελεῖ ἔτι βαρυτέραν. Διότι ἐὰν ὁ κ. Ἀβέρωφ εἶχε πληροφορίας περὶ τοῦ τί συμβαίνει εἰς τὴν Κύπρον, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὸ νὰ γίνῃ προσφυγὴ εἰς τὸ ΝΑΤΟ; Καὶ εἶναι δικαίωμα νὰ ὑποθέσῃ κανεὶς ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον ὁ Ἕλλην Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ λαμβάνῃ νεώτερα τηλεγραφήματα τοῦ Μητροπολίτου Κιτίου, ἢ τὴν τυχαίαν δήλωσιν τοῦ Ἀμερικανοῦ βουλευτοῦ κ. Ἔμερετ, διὰ νὰ πληροφορηθῇ τὴν ὥραν ἐκείνην ὅτι οἱ Ἄγγλοι ἦσαν συνεργοὶ τῶν Τουρκικῶν φρικαλεοτήτων. Κύριοι συνάδελφοι, ἐδόθησαν αἱ προτάσεις τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐδήλωσεν χθὲς ὅτι αἱ προτάσεις θὰ τηρηθοῦν μυστικαὶ καὶ δὲν θὰ ἀνακοινωθοῦν μέχρις ὅτου τεθοῦν ὑπ’ ὄψει τῆς Ἀγγλικῆς Βουλῆς τῶν Κοινοτήτων. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιμένω ἐπὶ τοῦ γεγονότος ὅτι εἶναι ἤδη ἀπαράδεκτον τὸ νὰ ἀναμένωμεν νὰ ὑποβληθοῦν, νὰ γνωστοποιηθοῦν αἱ προτάσεις αὗται εἰς τὴν Βουλὴν τὴν Ἀγγλικὴν τῶν Κοινοτήτων, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ εὑρίσκεται εἰς πανηγυρικὴν συνεδρίασιν, συζητοῦσα τὴν ὅλην ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς Ἑλλάδος καὶ ὅτι ἴσως ἡ ἐπισημοτέρα στιγμὴ διὰ νὰ λάβῃ θέσιν ἐπὶ τοῦ θέματος ἰδιὰ νὰ ἀποδεχθῇ τὸ Ἀγγλικὸν αἴτημα εἶναι ἡ προσεχὴς Τρίτη, ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ διακόψει τὰς ἐργασίας της ἡ Βουλή. Δι’ αὐτὸ ἐξηγεῖται τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ψῆφος ἐμπιστοσύνης προτοῦ αἱ προτάσεις ἀνακοινωθοῦν καὶ ἔλθουν εἰς γνῶσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αἱ προτάσεις αὗται ὑπεβλήθησαν τὴν νύκτα τῆς Δευτέρας καὶ φαίνεται ὅτι ἀνέμενε τὰς προτάσεις διὰ νὰ διαπιστώσῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἦσαν προτάσεις δυνάμεναι νὰ συζητηθοῦν ἢ καὶ ἐνδεχομένως νὰ γίνουν ἀποδεκταί. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐπαίρεται διότι ἔπραξε πᾶν τὸ δυνατὸν καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ δυνατοῦ καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ ἐπιβεβλημένου διὰ τὴν Ἑλληνικὴν προσφυγὴν εἰς τὸ ΝΑΤΟ. Ἡ ἀντίκρουσις τῆς ἐπιχειρηματολογίας ἐγένετο ἤδη πλήρως. Ἐνθυμῆσθε ὅσοι ὑπήρξατε μέλη τῆς παρούσης Βουλῆς καὶ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς γνωρίζει τὰς μακρὰς συζητήσεις τοῦ παρελθόντος αἱ ὁποῖαι κατέληξαν ὁμοφώνως εἰς τὴν διαπίστωσιν ὅτι τὸ Κυπριακὸν δὲν συμφέρει τὴν Ἑλλάδα εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν νὰ περιέλθῃ εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ΝΑΤΟ. Καὶ θὰ ἐνθυμῆσθε ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔδωσε σαφῆ καὶ ρητὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι τὸ ΝΑΤΟ δὲν πρόκειται νὰ ἀποκτήσῃ ἁρμοδιότητα ἐπὶ τῆς Κυπριακῆς ὑποθέσεως, διότι ὅλοι γνωρίζουν ὅτι τὸ ΝΑΤΟ εἶναι τὸ κατ’ ἐξοχὴν ἀπρόσφορον διὰ τὴν Κυπριακὴν ὑπόθεσιν διεθνὲς ὄργανον, διότι κυριαρχεῖται ἀπὸ τοὺς ἀποικιοκράτας, διότι αἱ συζητήσεις ἐκεῖ εἶναι μυστικαί, διότι ὑπάρχει τὸ «βέτο» ὅλων τῶν μελῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων συγκαταλέγεται ὄχι μόνον ἡ Ἀγγλία, ἀλλὰ καὶ ἡ Τουρκία. Διερωτῶμαι, κύριοι συνάδελφοι, τί ἐπεδίωξεν ἡ Κυβέρνησις ὅταν προσέφυγεν εἰς τὸ ΝΑΤΟ; Δημοσία συζήτησιν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ Ἑλληνικὴ Ἀντιπροσωπεία καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν γνωρίζουν τί διημείφθη μέσα εἰς τὴν κλειστὴν αἴθουσαν τοῦ ΝΑΤΟ. Κατὰ συνέπειαν ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιρροῆς τῆς διεθνοῦς κοινῆς γνώμης οὐδεμίαν ὠφέλειαν ἠδυνάμεθα νὰ ἀναμείνωμεν. Ἀποτέλεσμα ὑπὸ τύπον ἀποφάσεως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναμείνῃ, διότι ἦτο γνωστὴ ἡ θέσις τὴν ὁποίαν ἐλάμβανον ὅλα τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου, πλὴν τῆς ἐνδιαφερομένης Ἑλλάδος καὶ τῆς μικρᾶς ἀμετανοήτου συμμάχου, τῆς μικρᾶς Ἰσλανδίας. Ποῖος ἦτο ὁ ἀντικειμενικὸς σκοπὸς ὁ ὁποῖος ἐπεδιώχθη μὲ τὴν προσφυγὴν αὐτήν; Τὸ ἐρώτημα παραμένει ἐρώτημα ἀποφασιστικόν, διότι ἀπὸ τὴν ἀπάντησιν ἡ ὁποία θὰ δοθῇ θὰ ἀποκαλυφθῇ ἡ ἀληθὴς πρόθεσις καὶ ἐπιδίωξις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀντέκρουσεν ὁ κ. Ἀβέρωφ τὰ ἐπιχειρήματα ὑπὲρ τῆς προσφυγῆς εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας. Ἐὰν ὅμως, πρόκειται νὰ γίνῃ μία σύγκρισις πλεονεκτημάτων τῆς μιᾶς καὶ τῆς ἄλλης λύσεως θὰ διαπιστώσῃ οἱοσδήποτε ἄνθρωπος ὅτι δὲν ὑπάρχει κανένα ἐπιχείρημα ὑπὲρ τῆς προσφυγῆς εἰς τὸ ΝΑΤΟ. Ἀντιθέτως δὲ ὑπάρχουν πλεῖστα ὅσα ὑπὲρ τῆς προσφυγῆς εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας τοῦ Ο.Η.Ε. Διότι καὶ ἡ ἐγγραφὴ ἠδύνατο πιθανώτατα νὰ ἐπιδιωχθῇ, διότι δὲν ὑπάρχει τὸ «βέτο». Διότι οὐσιαστικὴ ἀπόφασις ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ ληφθῇ, διότι ἐφ’ ὅσον ἡ προσφυγὴ θὰ ἐστρέφετο ἐναντίον τῆς Ἀγγλίας, ἡ Ἀγγλία δὲν θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίσῃ καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα αὐτὸ δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ προβάλῃ «βέτο» καὶ δὲν βλέπω ἀκόμη ποία ἄλλη μεγάλη δύναμις θὰ προβάλῃ «βέτο». Καὶ πρὸ παντός, τὸ σημαντικώτερον εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας εἶναι ὅτι αἱ συζητήσεις εἶναι δημόσιαι καὶ ἡ Ἑλλὰς θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπικαλεσθῇ τὴν συμπαράστασιν τῆς παγκοσμίου κοινῆς γνώμης, ἡ ὁποία, ἂς μὴ ἀπατώμεθα, εἶναι ὁ πρῶτος θετικὸς σύμμαχός μας εἰς τὴν ἐπιδίωξιν τοῦ αἰτήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ. Ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Ἀβέρωφ καὶ ἕνα ἄλλο ἐπιχείρημα ὅτι ἡ προσφυγὴ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας ἐκινδύνευε νὰ καταστήσῃ ματαίαν, ἀδύνατον τὴν προσφυγὴν τοῦ Σεπτεμβρίου εἰς τὴν Ὁλομέλειαν τοῦ Ο.Η.Ε. Ὅμως ἡ ἀπάντησις ἡ ὁποία ἐδόθη εἶναι πλήρης. Δὲν εἶναι ποτὲ δυνατὸν νὰ ὑποθέσῃ κανείς, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι εἶναι δυνατὸν μία τοιαύτης φύσεως προσφυγὴ νὰ παραμένῃ ἐκκρεμὴς ἐπὶ ἕνα τρίμηνον, ὅσος χρόνος θὰ μεσολαβήσῃ μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου, ἀφήνω δὲ ὅτι ἔγκυρος νομικὴ ἄποψις ὑποστηρίζει ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ προσφυγὴ εἰς τὸν Ο.Η.Ε. εἶχε εἰς τὸ παρελθὸν καθὼς καὶ τώρα ὡς ἀντικείμενον τὸ αἴτημα τῆς αὐτοδιαθέσεως τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ προσφυγὴ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας θὰ ἐγένετο διὰ τὴν διατάραξιν ἐνδεχομένως τῆς εἰρήνης τοῦ κόσμου εἰς τὸν χῶρον τῆς Μεσογείου, δὲν θὰ ἀπετέλει διαδικκαστικὸν κώλυμα διὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὴν Ὁλομέλειαν καὶ εἰς τὴν λίαν ἀπίθανον περίπτωσιν καθ’ ἣν θὰ ἔμενεν ἐκκρεμὴς ἡ ὑπόθεσις. Ἀλλὰ ἠκούσαμεν καὶ ἄλλο καταπληκτικὸν ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Μᾶς εἶπε προχθὲς ὅταν ὡμίλει ὅτι δὲν νομίζει ὅτι ἦτο ἡ στιγμὴ κατάλληλος διὰ νὰ προσφύγῃ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας ἐνδεχομένως ὅμως, θὰ δημιουργηθοῦν αἱ συνθῆκαι αἱ ὁποῖαι θὰ καταστήσουν σκόπιμον τὴν προσφυγήν μας ἀργότερον. Δυσκολεύομαι καὶ εἰς αὐτὸ νὰ παρακολουθήσω τὴν ἐπιχειρηματολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Τί ἄραγε, πρόκειται νὰ μεσολαβήσῃ ἐντὸς τῶν ὀλίγων ἡμερῶν ἢ τῶν ὀλίγων ἑβδομάδων; Πρόκειται νὰ παύσῃ ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἐθνικιστικῆς Κίνας νὰ εἶναι Πρόεδρος ἢ νὰ ἀλλάξῃ τὸ Καταστατικὸν τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἡνωμένων Ἐθνῶν; Καὶ ἐὰν καθυστερήσωμεν περισσότερον δὲν γίνεται πλέον ἐπικίνδυνον τὸ διαδικαστικὸν κώλυμα περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ συνεπῶς ὅταν προσφύγητε μετὰ δύο μῆνας θὰ ὑπάρξῃ ἐκκρεμότης καὶ διαδικαστικὸν τυπικὸν ἐμπόδιον διὰ τὴν προσφυγήν μας εἰς τὴν Ὁλομέλειαν ἢ μήπως ἡ ψυχὴ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας δὲν νομίζει ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἔγιναν εἶναι ἀρκετὰ διὰ νὰ δικαιολογήσουν τὴν προσφυγὴν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας; Μήπως θὰ ἐπερίμενε νὰ σφαγοῦν οἱ ὑπόλοιποι Κύπριοι καὶ νὰ καταστραφοῦν αἱ Ἑλληνικαὶ Ἐκκλησίαι, αἱ Ἑλληνικαὶ περιουσίαι τῆς Κύπρου; Κύριοι συνάδελφοι, ὁ Μητροπολίτης Κιτίου, ἐκπροσωπῶν κατὰ τρόπον ἔγκυρον τὸν μαρτυρικὸν λαὸν τῆς Κύπρου, ἐζήτησε τὴν λῆψιν ἀμέσων καὶ δραστικωτέρων μέτρων. Ἐζήτησε τὰ μέτρα αὐτὰ ὅταν ἤδη ἡ Ἑλλὰς εἶχε προσφύγει εἰς τὸ ΝΑΤΟ ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἐννοεῖ τὴν προσφυγὴν εἰς τὸ Ν.Α.Τ.Ο. Καὶ ἀσφαλῶς ἄμεσα καὶ δραστικὰ μέτρα διὰ τοὺς Κυπρίους οἱ ὁποῖοι στενάζουν καὶ ζητοῦν βοήθειαν δὲν εἶναι ἡ προσφυγὴ πρὸ τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας τοῦ Ο.Η.Ε. Εἶναι ἡ στάσις τῆς Κυβερνήσεως ἀκατανόητος καὶ εἶναι περισσότερον ἀκατανόητος ὅταν λάβῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψιν του τὰς πληροφορίας τὰς ἀνεπισήμους, τὰς δημοσιογραφικάς, αἱ ὁποῖαι ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὸν σημερινὸν Τύπον. Ὑπέμνησε χθὲς ὁ συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν κ. Μαῦρος, ὅτι κατὰ τὴν ἄποψιν τῶν ἐγκυροτέρων φύλλων τῶν «Τάϊμς» τοῦ Λονδίνου, καὶ «Κόσμου» τῶν Παρισίων ἡ προσφυγὴ εἰς τὸ ΝΑΤΟ θεωρεῖται Ἀγγλικὴ ἐπιτυχία καὶ πανηγυρίζεται ἀπὸ τοὺς Ἀγγλικοὺς κύκλους. Ἀλλὰ καὶ αἱ σημεριναὶ πληροφορίαι ἔρχονται νὰ ἐπιβεβαιώσουν τὴν ἀντίληψιν ὅτι τὸ ἄνοιγμα τῆς πόρτας αὐτῆς ὑπῆρξεν ἐπικίνδυνον καὶ δὲν γνωρίζω ποῦ εἶναι δυνατὸν νὰ σταματήσῃ ἡ παρέμβασις τοῦ ΝΑΤΟ. Δημοσιογραφικαὶ πληροφορίαι ἀναφέρουν σήμερον, ὅτι ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ ΝΑΤὉ κ. Σπάακ πρόκειται νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας τοῦ ΝΑΤΟ, ὅπως συστήσῃ εἰς τὰς Κυβερνήσεις Ἑλλάδας καὶ Τουρκίας τὴν ἀποδοχὴν τοῦ Βρεταννικοῦ σχεδίου διὰ τὸ μέλλον τῆς Κύπρου. Καὶ ἄλλαι πληροφορίαι ἀναφέρουν ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν θὰ ἀπερρίπτοντο τὰ δύο σχέδια, τὸ Συμβούλιον τοῦ ΝΑΤΟ θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ Κυπριακοῦ, καὶ θὰ ἐπιδιωχθῇ νὰ προσφέρῃ τὰς ἀγαθάς του ὑπηρεσίας διὰ τὴν ἐξεύρεσιν συμβιβαστικοῦ τρόπου ἐπιλύσεως τοῦ Κυπριακοῦ θέματος. Τοῦτο πανηγυρίζεται καὶ εὐλόγως ἀπὸ τοὺς Ἄγγλους ὡς ἐπιτυχία καὶ ἀποτελεῖ ἐπιτυχίαν καὶ δικαίωσιν τῆς Ἀγγλικῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία δικαίωσις ἐγένετο μὲ πρωτοβουλίαν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δι’ ἐμὲ ἀπομένει ἀνεξιχνίαστος. Σήμερον εἰς Ἑλληνικὰ φύλλα δημοσιεύονται σχόλια ἐγκύρων Ἀγγλικῶν φύλλων. Δύο Φιλελευθέρων ἐφημερίδων τῆς Ἀγγλίας, τῆς «Μάντσεστερ Γκάρντιαν», ἡ ὁποία ἀναγράφει ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς: «Ἐὰν ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις.... (ἀναγινώσκει)....». Εἶναι σαφὲς ὅτι ἡ Ἀγγλία ἐναποθέτει ὅλας τὰς ἐλπίδας της εἰς τὴν παρέμβασιν τοῦ ΝΑΤΟ, τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ἡ Ἑλλάς, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἠρνήθη νὰ ἀκολουθήσῃ ἄλλα μέτρα δραστικώτερα τὰ ὁποῖα καὶ μόνον θὰ ἠδύναντο νὰ συγκρατήσουν τὴν ἐξέλιξιν αὐτὴν τῶν γεγονότων, ἡ ὁποία σημειοῦται μέχρι τῆς χθὲς καὶ δὲν γνωρίζομεν ἂν συνεχίζεται ἀκόμη καὶ σήμερον. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ μπῶ εἰς τὴν κριτικὴν τοῦ ὅλου χειρισμοῦ τοῦ Κυπριακοῦ θέματος, τὸν ὁποῖον συνεχίζει ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ. Τὰς ἀπόψεις μου ἐκ τῆς πολιτικῆς αὐτῆς ἔχω προσωπικῶς ἐπανειλημμένως ἐκθέσει. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ ὑπομνήσω αὐτὴν τὴν ὥραν εἶναι κἄτι τὸ ὁποῖον εἶχεν εἴπει εἰς μίαν μνημειώδη ἀγόρευσίν του ὁ ἀείμνηστος Καρτάλης ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ θέματος. Εἶπεν: «Ὁ ἀπελευθερωτικὸς ἀγὼν ὅπου γίνεται πρέπει νὰ εἶναι ἀνένδοτος. Πρέπει νὰ εἶναι ἀγὼν ὁ ὁποῖος νὰ διεξάγεται μὲ ἀπόλυτον πίστιν καὶ μὲ ἀπόφασιν νὰ χρησιμοποιηθοῦν ὅλα τὰ μέσα τὰ ὁποῖα ἑκάστοτε προσφέρονται, χωρὶς περιορισμοὺς καὶ δεσμεύσεις». Ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ — ἐννοῶ ὅλας τὰς Κυβερνήσεις τοῦ κ. Καραμανλῆ, ἀπὸ τοῦ 1955 μέχρι σήμερον — δὲν ἔδειξεν ὅτι ἀκολουθεῖ ὁδὸν ὁδηγοῦσαν πρὸς τὴν ἐπίλυσιν τοῦ Κυπριακοῦ, διότι ἀπέδειξεν ὅτι δὲν εἶναι ἀποφασισμένη νὰ μετέλθῃ ὅλα τὰ μέσα τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται πρὸς τοῦτο. Ὑπάρχει εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως μία φράσις παρήγορος. Ὑπάρχει ἡ διατύπωσις ὅτι τὰ συμφέροντα τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ δὲν πρόκειται νὰ θυσιασθοῦν χάριν οἱασδήποτε συμμαχίας. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι ἦλθεν ἡ ὥρα νὰ ὁμιλήσωμεν μὲ εἰλικρίνειαν. Περὶ Βαλκανικοῦ Συμφώνου καὶ συμμαχίας Ἑλλάδος–Τουρκίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται λόγος, εἶναι νεκρὸν γράμμα. Ἐὰν ἐπισφραγίσωμεν τὸν θάνατον τῆς συμμαχίας αὐτῆς, μικρὰν σημασίαν ἔχει. Ἀλλὰ νομίζετε ὅτι ἡ Ἀτλαντικὴ Συμμαχία ἔχει πολὺ οὐσιαστικώτερον περιεχόμενον διὰ τὴν Ἑλλάδα; Διαβάσατε τὴν πληροφορίαν περὶ τῆς ἀντιδράσεως ἐν ὄψει ἐνδεχομένων γυμνασίων τῶν δυνάμεων τοῦ ΝΑΤΟ μὲ τὴν συμμετοχὴν Ἄγγλων καὶ Τούρκων στρατιωτῶν. Ποίαν ἀπόδοσιν θὰ ἔχῃ ἡ συμμαχία, ὅταν θὰ χρειασθῇ ὁμάδες τοῦ ΝΑΤΟ νὰ πατήσουν ἐπὶ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους; Κύριοι συνάδελφοι, οἱ ἀπελευθερωτικοὶ ἀγῶνες τοὺς ὁποίους ἐγνώρισεν ἡ Ἑλλὰς κατὰ τὴν μακραίωνα ἱστορίαν της, ἔχουν ὅλοι κοινὰ χαρακτηριστικά. Ἔχουν ἕνα βασικὸν γνώρισμα ὅτι παλαίουν ἐναντίον μυρίων ἀντιξοοτήτων καὶ εἶναι ἀγῶνες εἰς τοὺς ὁποίους συμβιβασμὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ θέσιν. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν μία ἐπανάστασις συνεχίζεται πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ οἱανδήποτε ἐπιτυχίαν τοῦ τελικοῦ του σκοποῦ. Νομίζω ὅτι ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος καὶ ἡ ὑποστήριξις τοῦ Κυπριακοῦ θέματος ἔπρεπε νὰ εἶναι ἀπόλυτος καὶ πιστεύω ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔπρεπε νὰ μεταχειρισθῇ ὅλα τὰ πρόσφορα μέσα. Ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐλευθέρας Ἑλλάδος τὸ 1957 καὶ τὸ 1958 ἀγωνιζομένη διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ ὑποδούλου Ἑλληνισμοῦ δὲν κατώρθωσε νὰ φθάσῃ εἰς τὸ ὕψος τὸ ὁποῖον ἔφθασεν ἡ καταπεπονημένη Ἑλλὰς τῆς Μελούνας. Ὅταν ἡ μεγάλη ἰδέα διήγειρε τὰς ψυχὰς τῶν Ἑλλήνων, οὐδέποτε διστάζουν νὰ προσφέρουν ὅ,τι δήποτε. Ἀρκεῖ νὰ γνωρίζουν ὅτι πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσουν τὴν ὑπόθεσιν τῶν σκλάβων ἀδελφῶν τους. Σήμερον ἡ Ἑλλὰς πιστεύει ὅτι αἱ συμμαχίαι ἐξυπηρετοῦν σκοποὺς ἀνταποκρινομένους εἰς τὰ συμφέροντα τμήματος ἢ ὅλου τοῦ κόσμου. Κινδυνεύομεν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν νὰ λησμονήσωμεν ὅτι ὁ ἀπώτερος σκοπὸς οἱασδήποτε πολιτικῆς δραστηριότητος εἶναι ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν ἀληθῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Ὅταν τὴν ἀλήθειαν αὐτὴν κατανοήσωμεν, ὅταν ἡ φράσις τὴν ὁποίαν περιλαμβάνουν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως γίνῃ πιστευτὴ ἀπὸ ἐκείνους πρὸς τοὺς ὁποίους ἀπευθύνεται, τότε εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ δημιουργηθοῦν αἱ προϋποθέσεις διὰ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ Κυπριακοῦ. Θὰ τερματίσω τὰ ὅσα εἶπον περὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς μὲ μίαν παρατήρησιν. Ὅταν διὰ πρώτην φορὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνεφανίσθη ὡς Πρωθυπουργός, ἐσημειώθη ἀπὸ ὅλους ὅτι δὲν ἐτόλμησε νὰ ἀναφέρῃ τὴν λέξιν αὐτοδιάθεσιν τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ. Ἀργότερον, ὅταν ἔγινε συζήτησις ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, καὶ ἔγινε πρότασις πρὸς αὐτὴν νὰ ἐγκριθῇ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον περιελάμβανεν ὅτι ἡ ἐπιδίωξις τῆς Ἑλλάδος τείνει εἰς τὴν αὐτοδιάθεσιν τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, ἐντὸς εὐλόγου καὶ τακτῆς προθεσμίας, ἡ αὐτὴ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ ἠρνήθη νὰ ἀποδεχθῇ τὴν ἔγκρισιν τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ. Καὶ σήμερον, ἐὰν προσέξητε τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις — καὶ προκαλῶ ἐν τούτῳ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μᾶς δηλώσῃ, ἐν ὄψει τῶν Ἀγγλικῶν προτάσεων καὶ τῆς διαγραφομένης πραγματικότητος, τὴν ὁποίαν γνωρίζετε ποία εἶναι, ἡ ἐπιδίωξις τῆς Ἑλληνικῆς πολιτικῆς καὶ ποῖον τὸ Ἑλληνικὸν αἴτημα κατὰ τρόπον σαφῆ καὶ ἀπερίφραστον, εἰς τὴν Τουρκίαν ἔγιναν συλλαλητήρια καὶ πληροφορούμεθα ὅτι θὰ γίνουν καὶ αὔριον. Ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Τουρκίας ἐρωτηθεὶς χθὲς ἀπὸ δημοσιογράφον περὶ τῆς πολιτικῆς τῆς Τουρκίας, προέβη εἰς τὴν ἑξῆς διατύπωσιν: «Πρέπει νὰ ὑπενθυμίσω.... (ἀναγινώσκει)....» Αὐτὰ λέγουν καὶ σήμερον οἱ Τοῦρκοι, ἐνῷ ἡ Ἑλλὰς καλύπτει μὲ πέπλον μυστικότητος τὰς ἐπιδιώξεις της καὶ δὲν προβαίνει εἰς τὴν σαφῆ διατύπωσιν αὐτῶν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐτερμάτισα τὴν ἀγόρευσίν μου ἐπὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ θέματος. Λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Σώματος, ἐκτελῶν ἐν τούτῳ τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, νομίζει ὅτι ἐτερματίσθη ὁ χρόνος κατὰ τὸν ὁποῖον δικαιοῦμαι νὰ ὁμιλήσω. Νομίζω, ὅτι χρέος μου εἶναι νὰ τηρήσω ἐγὼ ὡς ὁ πρῶτος ὁμιλητὴς τὸ ἡμίωρον. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, προτοῦ κατέλθω τοῦ βήματος, νὰ κάμω μίαν γενικὴν παρατήρησιν. Σήμερον εἰς τὴν Χώραν μας ἡ ἐθνικὴ κρίσις τὴν ὁποίαν ἀντιμετωπίζομε, δὲν εἶναι παρὰ μόνον μία ἀπὸ τὰς μορφὰς μιᾶς γενικωτέρας κρίσεως τὴν ὁποίαν διανύει ἡ Χώρα μας. Ἡ κρίσις ἐὰν θέλετε εἰλικρινῶς νὰ ἀντιμετωπίσητε τὸ θέμα, εἶναι κρίσις ἐθνική, εἶναι κρίσις πολιτικὴ καὶ εἶναι κρίσις κοινωνική. Ἡ παροῦσα στιγμὴ ἐμφανίζει ἐπίτασιν τῆς πολιτικῆς κρίσεως. Αἱ τελευταῖαι ἐκλογαὶ τῆς 11ης Μαΐου — καὶ περὶ αὐτῶν ἐλπίζω νὰ ἔχω τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναπτύξω τὰς ἀπόψεις μου ἄλλοτε — εἶναι πλάνη. Ἡ ὕπαρξις τῆς γενικῆς κρίσεως ἐπεδείνωσε τὴν πολιτικὴν κρίσιν τῆς Χώρας μας. Καὶ τὸ 1956 καὶ τὸ 1958 εἴχομεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν πολιτικὴν ὁμαλότητα καὶ τὴν εὐκαιρίαν αὐτὴν τὴν ἀπωλέσαμεν. Ἀπώλεια τῆς εὐκαιρίας αὐτῆς δὲν εἶναι ἁπλῶς μία ἀπώλεια εὐκαιρίας, ὡς ἐσημείωσεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Προοδευτικοῦ Κόμματος κ. Μαρκεζίνης. Δυστυχῶς, ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἠκολουθήσαμεν καὶ ὁ ἐκλογικὸς νόμος μὲ τὸν ὁποῖον διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαί, ἐπέτεινε τὰ συμπτώματα τῆς κρίσεως, εἰς σημεῖον ὥστε ἐὰν δὲν ἐπῆλθεν ἡ πόλωσις καὶ κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν ἐπῆλθε, νὰ ἔχουν ὅμως δημιουργηθῆ ὅλαι αἱ προϋποθέσεις διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν πόλωσιν, ἐὰν ἡ ἀντίδρασις δὲν ὑπάρξῃ ταχεῖα καὶ ἄμεσος. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, κύριοι βουλευταί, κατεψήφισε κατὰ τὴν μεγάλην του πλειοψηφίαν, κατὰ τὸ 60%, τὸ καθεστὼς τῆς δεξιᾶς καὶ ἐζήτησε τὴν πολιτικὴν ἀλλαγήν. Ὁ ἐκλογικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη, ἐπέτυχε νὰ διατηρήσῃ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, μὲ ἠλαττωμένην λαϊκὴν βάσιν, εἰς τὴν θέσιν τῆς πλειοψηφίας. Ὁ ἀντικειμενικὸς σκοπὸς τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἐπετεύχθη εἰς τὸ ἀκέραιον, τοὐλάχιστον ὅσον ἀφορᾷ τὴν βασικήν του ἐπιδίωξιν νὰ κρατήσῃ τὴν ΕΡΕ εἰς τὴν ἐξουσίαν. Δὲν ἐπετεύχθη ὁ ἕτερος ἀντικειμενικός του σκοπός, ὁ ὁποῖος — ἐν πάσῃ περιπτώσει — καὶ ἂν ἐπετυγχάνετο μικρὰν σημασίαν θὰ εἶχε, διότι τὸ βασικὸν πρόβλημα, τὸ πολιτικὸν πρόβλημα τοῦ τόπου μας, τὸ ὁποῖον συνδέεται μὲ τὴν πολιτικὴν καὶ ἠθικὴν κρίσιν, εἶναι ἡ παραμονὴ τῆς δεξιᾶς εἰς τὴν ἐξουσίαν, κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος καταφώρως προδίδει ἀνωμαλίαν. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις εἶναι μία ὠχρὰ Κυβέρνησις, συνέχεια τῶν παρελθουσῶν Κυβερνήσεων. Εἶναι Κυβέρνησις μὲ μικρὰν λαϊκὴν βάσιν. Εἶναι Κυβέρνησις, ἡ ὁποία στηρίζεται εἰς τὸ μικρότερον ποσοστὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἶναι Κυβέρνησις Κόμματος, μὲ ἀπείθαρχον πλειοψηφίαν. Εἶναι Κυβέρνησις, ἡ ὁποία, ἀπὸ ἀπόψεως προσώπων εἶναι περισσότερον ἀδύνατος καὶ τῶν παρελθουσῶν ἀκόμη, εἰς σημεῖον ὥστε ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀναζητῇ τοὺς ἐγκεφάλους ἔξω τῶν τάξεων τῶν Ὑπουργῶν του. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ λύσιν εἰς τὰ φλέγοντα προβλήματα, τὰ ὁποῖα ὁ τόπος μας ἀντιμετωπίζει. Πρώτη προϋπόθεσις καὶ ἐν τούτῳ ἐπιφυλάσσομαι, ὅταν ὁ Κανονισμὸς καὶ τὸ Σῶμα ἐπιτρέψουν νὰ ἀναπτύξω εὐρύτερον τὰς ἀπόψεις μου, πρώτη προϋπόθεσις διὰ νὰ ἀντιμετωπισθοῦν τὰ φλέγοντα πολιτικὰ προβλήματα τῆς Ἑλλάδος, εἶναι νὰ πέσῃ ἡ Κυβέρνησις τῆς ΕΡΕ, ἡ Κυβέρνησις τοῦ κυρίου Καραμανλῆ. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, βεβαίως, τῆς ἀρνούμεθα τὴν ψῆφον μας. (Χειροκροτήματα).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§28Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐάν, κύριοι βουλευταί, δὲν ἐπρόκειτο περὶ θέματος τόσον δραματικοῦ καὶ ἐὰν δὲν ἐχύνετο Ἑλληνικὸν αἷμα, θὰ σᾶς ἔπειθον, ὅτι δικαιοῦμαι νὰ ἀνταποδώσω τὴν φιλοφρόνησιν εἰς τὸν κύριον ἐκ Χανίων συνάδελφον καὶ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι καὶ ἐγὼ δυσκολεύομαι, τί πρῶτον νὰ θαυμάσω, τὴν ἔλλειψιν ἐνημερότητος, τὴν ἀφέλειαν, ἢ τὴν προσπάθειαν δημιουργίας ἐντυπώσεων διὰ τῆς προσκομίσεως ἀνακριβῶν στοιχείων. Ἐκόμισεν ἐνώπιον τοῦ Σώματος βεβαιώσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπολύτως ἀνακριβεῖς, ὅπως ὅτι τὸ ἀγγλικὸν σχέδιον μᾶς ἀνεκοινώθη τὴν Δευτέραν, ἐνῷ μᾶς ἀνεκοινώθη ἀργότερον.

§29Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Πότε;

§30Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἀργὰ τὸ ἑσπέρας τῆς Τρίτης, κύριε συνάδελφε. (Θόρυβος — διαμαρτυρίαι).

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§32Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐὰν τὸ Δευτέρα ἀορίστως καὶ τὸ ἀργὰ τῆς ἑσπέρας τῆς Τρίτης δὲν ἀποδίδῃ ἀνακρίβειαν, τότε πρέπει νὰ ἀνακαλέσω. Ἐκόμισεν εἰς τὸ Σῶμα τὴν βεβαίωσιν, ὅτι ἡ ἐγγραφὴ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας ἔπρεπε νὰ θεωρῆται λίαν πιθανή, ἐνῷ παρέχω τὴν ὑπεύθυνον διαβεβαίωσιν, ὅτι ἦτο σχεδὸν βεβαία ἡ ἀπόρριψις, δηλαδὴ ἡ μὴ ἐγγραφή. Ἐτόνισεν ἐπίσης, ὅτι καὶ ἀπόφασις ἦτο δυνατή. Δὲν θέλω ὅμως ἐπὶ τοιούτου θέματος νὰ αἰτιολογήσω μὲ ἄλλα παραδείγματα, διατὶ ἐγὼ δικαιοῦμαι περισσότερον ἐκείνου νὰ εἴπω τὶ νὰ θαυμάσω πρῶτον, τὶ ὕστερον, τὴν ἔλλειψιν ἐνημερότητος, τὴν ἀφέλειαν ἢ τὴν ἄμετρον προσπάθειαν δημιουργίας ἐντυπώσεων. Θέλω ὅμως εἰς δύο–τρία σημεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι καίρια καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ἐπιτρέπεται νὰ δημιουργοῦμεν ἐντυπώσεις διὰ λόγους μικροπολιτικῆς, νὰ ἐπιμείνω καὶ νὰ δώσω ἐξηγήσεις. Τὸ πρῶτον εἶναι ὅτι ἐβεβαίωσεν ὁ κύριος συνάδελφος ἐκ Χανίων, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐμπλοκὴ τοῦ ἄρθρου 12, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ θέμα νὰ ἐκκρεμῇ ἐπὶ ἓν τρίμηνον, ἢ καὶ περισσότερον εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας. Τὸν πληροφορῶ, ὅτι ἴσως δὲν ἀντελήφθη καλῶς τὸν διεθνολόγον, ὁ ὁποῖος τὸν συνεβούλευσεν ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ τὸν ὁποῖον συμβουλεύομαι καὶ ἐγὼ ἐνίοτε. Ἡ ἐγγραφὴ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας, ἀποτελεῖ λόγον διὰ νὰ μὴ δύναται κανεὶς νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν Γενικὴν Συνέλευσιν. Ἡ διαγραφὴ τοῦ θέματος, ἡ κατάργησις τῆς ἐγγραφῆς ἐξαρτᾶται ἀπὸ αὐτὸ τοῦτο τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας. Καὶ ἐφ’ ὅσον τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας δὲν ἀπεφάσισε τὴν διαγραφήν, ὑπάρχει ἡ δυνατότης τῆς ἐμπλοκῆς. Γνωρίζω, ὅτι ἔγκυροι νομικοὶ ἀμφισβητοῦν τοῦτο. Ἀλλὰ ἐν τούτοις οἱ περισσότεροι καὶ ἰδίως ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν πεῖραν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν θεωροῦν, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἐγγεγραμμένον θέμα, ὑπάρχει ἐμπλοκὴ καὶ ὑπάρχει πάντως ὁ κίνδυνος νὰ καταστῇ ἀδύνατος ἡ ἐγγραφὴ προσφυγῆς εἰς τὴν Γενικὴν Συνέλευσιν.

§33Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Νὰ γίνῃ προσφυγὴ ἄλλου περιεχομένου.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ζαννῆ, ὑπάρχει Πρόεδρος εἰς τὸ Σῶμα. Θὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν.

§35Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δὲν μὲ τρομάζουν αἱ διακοπαί, ἀλλὰ ἡ διακοπὴ τοῦ ἐκ Δωδεκανήσου κυρίου συναδέλφου εἶναι οὐσιώδης, διότι δύναται νὰ δημιουργήσῃ ἐντυπώσεις, εἰς δὲ τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καταβάλλεται προσπάθεια νὰ κρύπτεται ἡ ἀλήθεια ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ καὶ νὰ ἐξαφανίζεται κάθε δυσκολία ὡς διὰ μαγείας. Εἶπεν ὁ κύριος συνάδελφος, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ προσφυγὴ ἄλλου περιεχομένου. Πράγματι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο. Ἀποτελεῖ ἕνα ἀπὸ τὰ τεχνάσματα, τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦνται καὶ τὰ ὁποῖα ἄλλοτε ἀπέτυχον, ἄλλοτε ὄχι. Τοῦτο διότι τὰ ἁρμόδια ὄργανα τοῦ ΟΗΕ ἀποφασίζουν ἂν ἀσχέτως περιεχομένου ἢ διατυπώσεως ἡ οὐσία εἶναι ἡ αὐτὴ ἢ ὄχι. Καὶ ἂν ἀποφασισθῇ ὅτι ὑπάρχει θέμα ἐπὶ τῆς αὐτῆς οὐσίας εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας, δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ τοῦτο εἰς τὴν Γενικὴν Συνέλευσιν. Ἡμεῖς, κύριοι, δὲν θὰ τολμήσωμεν νὰ ἀναλάβωμεν τὴν ἐκτέλεσιν τοιούτων ἐπικινδύνων ἐπιπολαιοτήτων ἐκτὸς ἐὰν ἐξασφαλισθῶμεν ἐπαρκῶς ἢ ἐκτὸς ἐὰν ὑπάρξῃ μεγάλη ἀνάγκη νὰ ριψοκινδυνεύσωμεν, ἔστω, τὴν προσφυγὴν εἰς τὴν Γενικὴν Συνέλευσιν. Ὁ ἐκ Χανίων συνάδελφος ἄφησε διὰ σαφεστάτων ὑπονοουμένων, νὰ διαφανῇ, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἀποβλέπομεν εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, ἀλλὰ εἰς τὸ ΝΑΤΟ. Δηλοῦμεν, ὅτι ἀποβλέπομεν εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, δηλοῦμεν ὅτι δὲν ἀποβλέπομεν, ὅπως οὐδέποτε ἀπεβλέψαμεν, εἰς τὴν λύσιν τοῦ Κυπριακοῦ διὰ τοῦ Ὀργανισμοῦ τοῦ ΝΑΤΟ. Καὶ εἶναι ἐντελῶς εἰς τὴν ἐξουσίαν μας, νὰ ἀρνηθῶμεν καὶ ἐὰν ἀκόμη μᾶς ζητηθῇ τοῦτο. Ἠρώτησεν ὁ κύριος συνάδελφος καὶ ἐκεῖ διετύπωσε πολλὰ ὑπονοούμενα, τὶ ἐπιδιώκομεν προσφεύγοντες εἰς τὸ ΝΑΤΟ καὶ διατὶ πανηγυρίζουν οἱ Ἄγγλοι: Ἐπιδιώκομεν νὰ λάβουν οἱ Σύμμαχοί μας καὶ γνῶσιν καὶ θέσιν ἔναντι τῶν καταγγελιῶν μας, ὅτι οἱ μὲν Τοῦρκοι ἐδῄωσαν, οἱ δὲ Ἄγγλοι ἠμέλησαν νὰ κάμουν τὰ καθήκοντά των. Καὶ αὐτὸ πληροφορῶ τὸ Σῶμα ὅτι τὸ ἐπετύχομεν. Πέραν αὐτοῦ οὐδὲν ἐπιδιώκομεν εἰς τὸ ΝΑΤΟ. Ἀντιθέτως ἀποβλέπομεν καὶ πάλιν εἰς τὴν προσφυγὴν εἰς τὴν Γενικὴν Συνέλευσιν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, τὴν ὁποίαν καὶ θὰ κάμωμεν. Ἡ δημοσιότης, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθη ὁ κύριος συνάδελφος, δημοσιότης τὴν ὁποίαν ἴσως δὲν θὰ εἴχομεν τόσον πλήρη, ἐφ’ ὅσον ἡ ἀπόρριψις τῆς ἐγγραφῆς ἦτο βεβαία καὶ ἐφ’ ὅσον τὴν ἐγγραφὴν δὲν θὰ ὑπεστηρίζομεν ἡμεῖς, ἀλλὰ θὰ ὑπεστήριζε τῇ παρακλήσει μας, ἕτερον μέλος τοῦ συμβουλίου Ἀσφαλείας, ἡ δημοσιότης ἐπιτυγχάνεται πλήρως διὰ τῆς ἐπιστολῆς, τὴν ὁποίαν ἀπηυθύναμεν πρὸς τὸν Πρόεδρον τοῦ Συμβουλίου καὶ ἡ ὁποία θὰ δοθῇ εἰς τὴν δημοσιότητα — πιστεύω — αὔριον ἢ μεθαύριον. Ἰδού, λοιπόν, ὅτι καὶ ἀπὸ ἀπόψεως δημοσιότητος ἐπετύχομεν τὸ μέγιστον, δηλώσαντες κατὰ τὸν ἐπισημότερον τρόπον, ὅτι ὑπάρχει θέμα σοβαρὸν τὸ ὁποῖον ἐνδέχεται νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας. Κύριοι, δὲν θέλω νὰ ἀνασκευάσω ἄλλας ἀπὸ τὰς ἀνακριβείας εἰς τὰς ὁποίας περιέπεσεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Χανίων. Ἠθέλησα μόνον αὐτὰ νὰ ὑπομνήσω διὰ νὰ μὴ νομισθῇ ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀποβλέπει εἰς τὴν ἐπίλυσιν τοῦ Κυπριακοῦ μέσῳ τοῦ ΝΑΤΟ, ἀφ’ ἑτέρου διὰ νὰ μὴ νομισθῇ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔσφαλε μὴ προσφυγοῦσα εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας. Ἡ Κυβέρνησις ἔπραξε τὸ καλύτερον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ πράξῃ εἶναι νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἐσκιαγράφησε κατὰ κάποιον τρόπον ὁ ἐκ Χανίων συνάδελφος, ὅταν ἀνέφερε τὴν Ἑλλάδα τῶν συνόρων τῆς Μελούνας. Ἴσως ὑπηνίχθη πολιτικὸν τοῦ 1897. Ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ ἔχει 2½ ἔτη ἐνεργοῦ μάχης διὰ τὸ Κυπριακόν, ἔχει 2½ ἔτη μαχῶν, ὅμοιαι τῶν ὁποίων γνωρίζουν τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη ὅτι δὲν ἐδόθησαν διὰ τὰς πλείστας τῶν ἄλλων περιπτώσεων. (Χειροκροτήματα). Δὲν συνηθίζω, κύριοι, νὰ κάμνω χρῆσιν τῆς εὐμενοῦς γνώμης ἄλλων, διὰ τὰς ἐνεργείας μας. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐπανειλημμένως ἀπὸ τοῦ βήματος χθὲς οἱ ἐπικρίνοντες προσεπάθησαν νὰ κάμουν κακὴν χρῆσιν δηλώσεων διαφόρων μεγάλων ἡγετῶν τοῦ Κυπριακοῦ ἀγῶνος, δύναμαι καὶ ἐγὼ σήμερον νὰ εἴπω ὅτι διὰ τὰς μάχας ἐκείνας τοῦ ΟΗΕ ὁ μὲν θρυλικὸς Διγενῆς διεκήρυξεν ὅτι ἡ φωνή μας εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη ἠκούσθη στεντορία, ὁ δὲ Ἀρχιεπίσκοπος Μακάριος ἔκαμεν εἰδικὴν μνείαν τῆς ἠθικῆς καὶ πολιτικῆς νίκης μετὰ τὸ τέλος τῆς μάχης ἐκείνης. Τῆς μάχης ἐκείνης κατὰ τὴν ὁποίαν, πέραν τοῦ ὅτι ἐκρατήσαμεν ὑψηλὰ τὴν σημαίαν τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Κύπρου, ἐδημιουργήσαμεν καὶ νέαν τεχνικὴν διὰ τὰς μάχας τῶν ἄλλων ὑποδούλων λαῶν. Οἱ τοιοῦτοι ἀγῶνες θὰ συνεχισθοῦν. Ἀγῶνας τύπου 97, οἱ ὁποῖοι παραπλανοῦν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἀποκρύπτοντες τὰς μεγάλας δυσχερείας τὰς ὁποίας ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς γνωρίζει καὶ μόνον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου συχνὰ ἀποκρύπτομεν, ἡμεῖς τοιούτους ἀγῶνας τύπου 1897, δὲν θὰ κάμωμεν. Δὲν θὰ ὑποστείλωμεν τὴν σημαίαν τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Κύπρου. Θὰ ἔχωμε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐπιβεβαιώσωμεν τὴν πολιτικήν μας αὐτήν. Καὶ θὰ τὴν συνεχίσωμε μὲ σθένος ἀλλὰ καὶ μὲ σύνεσιν.

§36Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δικαιοῦμαι, κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸν Κανονισμὸν νὰ ἀπαντήσω, διότι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μοῦ ἀπέδωσε πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν εἶπον. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἠθέλησε νὰ διαψεύσῃ τὴν πληροφορίαν τὴν δημοσιογραφικήν, ὡς ἐτόνισα, ἡ ὁποία μοῦ μετεδόθη ὅτι αἱ ἀγγλικαὶ προτάσεις ὑπεβλήθησαν τὴν νύκτα τῆς Δευτέρας. Κύριε Ὑπουργέ, τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐδήλωσα ὅτι δὲν γνωρίζω ἐὰν ἡ πληροφορία εἶναι ἀκριβής. Καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι ἕνας Ἕλληνας βουλευτὴς ὤφειλεν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν ὑπόμνησιν δὲν νομίζω ὅτι τιμᾷ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία χρέος εἶχε νὰ συζητήσῃ τὰ θέματα αὐτά, νὰ ἔχῃ ἐνημερώσει τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ τὴν κοινὴν γνώμην, τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τὸ πότε ὑπεβλήθησαν αἱ ἀγγλικαὶ προτάσεις. Εἶπεν ἐν συνεχείᾳ, ἀπαντῶν, ὑποτίθεται, εἰς ἐμέ, ὅτι ἐγὼ ἰσχυρίσθην ὅτι ἦτο βεβαία ἡ ἐγγραφὴ καὶ ὅτι ἦτο πιθανὴ ἡ ἀποδοχὴ τῆς ἑλληνικῆς προτάσεως εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας. Δὲν εἶπον τέτοιο πρᾶγμα, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν. Εἶπον ὅτι δὲν ὑπῆρχε διαδικαστικὸν κώλυμα, διότι δὲν ὑπάρχει ΒΕΤΟ διὰ τὴν ἐγγραφὴν καὶ ἠδύνατό τις νὰ ἐλπίζῃ ὅτι θὰ ἐπετυγχάνετο ἡ ἐγγραφή. Καὶ εἶπον ὅτι δὲν ἀπεκλείετο καὶ ἡ ἀποδοχὴ διότι καὶ διὰ τὴν ἀποδοχὴν δὲν ὑπάρχει ΒΕΤΟ, ἐφόσον ἡ Ἀγγλία δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ψηφίσῃ καὶ νὰ προτάξῃ ΒΕΤΟ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μνήμην ὅλων τῶν κυρίων συναδέλφων οἱ ὁποῖοι μὲ ἤκουσαν. Πέραν τούτων, κύριε Πρόεδρε, ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὡμίλησε κατὰ τρόπον βίαιον καὶ κατηγορηματικὸν διὰ νὰ διαψεύσῃ, ἐνόμισεν ἴσως ἐμέ, λέγων ὅτι δὲν θὰ διαπράξῃ τὴν ἐπιπολαιότητα νὰ προσφύγῃ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας, ὅπως ἡμεῖς προτείνομεν. Κύριε Ὑπουργέ, λησμονεῖτε ὅτι προχθὲς ὁ ἴδιος δὲν ἀπεκλείσατε ἕνα τοιοῦτον ἐνδεχόμενον. Ἴσως δὲν ἀποκλείετε διὰ τὸν ἑαυτόν σας τὸ ἐνδεχόμενον τῆς ἐπιπολαιότητος. Εἶναι ἰδικόν σας ζήτημα. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι ὑπῆρξεν ἐπιχείρημα ἄξιον τοῦ Ἕλληνος Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν.

§37Ε. ΑΒΕΡΩΦ–ΤΟΣΙΤΣΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Εἶπον ὅτι ἐνδέχεται νὰ ἔχωμεν λόγον νὰ προσφύγωμεν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας, ἀλλ’ ὅτι τότε θ’ ἀναλαμβάνωμεν τὴν βαρυτάτην ὑποθήκην νὰ διακινδυνεύσωμεν τὴν προσφυγήν μας εἰς τὴν Γενικὴν Συνέλευσιν τοῦ ΟΗΕ.

§38Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν θὰ ἦτο ἐπιπολαιότης εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Καὶ ἀπορῶ πῶς αὐτὰς τὰς φράσεις μεταχειρίζεσθε κατὰ τὴν συζήτησιν ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Τέλος, κύριε Πρόεδρε, ἤθελα νὰ δηλώσω, ὅτι ὑπῆρξεν ἀτυχέστατος ὁ ὑπαινιγμὸς τοῦ ἀτυχοῦς πολέμου τοῦ 97. Ὅταν, κύριε Πρόεδρε, ὑπενθύμισα τὴν Ἑλλάδα τῆς Μελούνας, δὲν τὴν ὑπενθύμισα διὰ νὰ εἴπω ὅτι πρέπει νὰ κάμωμε πόλεμον ἐναντίον τῆς Τουρκίας, ὅπως φαίνεται ὑπέθεσεν ὁ ἀξιότιμος κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Τὸ εἶπον, κύριε Ὑπουργέ, διὰ νὰ σημειώσω ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην αὐτοὶ οἱ μικροί, οἱ ὁποῖοι ἐκυβέρνων τὴν τότε Ἑλλάδα, δὲν ἐγνώριζον ὅτι ὑπάρχουν Ταμποῦ, ὅτι ὑπάρχουν ὅρια, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ περάσουν ἐν τῇ ἐξυπηρετήσει μιᾶς ἐθνικῆς ἐπιδιώξεως. Τοῦτο ὑπῆρξεν ἡ σαφὴς ἔννοια τῶν λόγων μου. Ἀφήνω, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τὰς καυχησιολογίας καὶ ἀφήνω τὴν δήλωσίν του περὶ τοῦ σθεναροῦ ἀγῶνος καὶ τῆς προόδου τῶν Κυπρίων. Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Μακάριος ὡμίλησε περὶ αὐτοῦ. Ἀλλὰ πολὺ φοβοῦμαι, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι τὰ πράγματα θὰ ὁμιλήσουν σαφέστερα ἀπὸ πάντα ρήτορα πολὺ ταχέως. Καὶ πολὺ φοβοῦμαι ὅτι ἡ συνεχὴς πρόοδος τοῦ Κυπριακοῦ, μὲ τὴν ὁποίαν προσπαθεῖτε νὰ ἀποκοιμίζητε τὸν λαόν, ταχέως θὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὸ σημεῖον νὰ ἐκλιπαροῦμεν τοὺς μεγάλους Συμμάχους νὰ σταματήσουν αὐτὰ τὰ ὁποῖα διαπράττει ὁ κύριος Ζορλοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρόοδος τὴν ὁποίαν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας ἐσημείωσε τὸ Κυπριακόν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ε. Κοθρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§40Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν διαφεύγει κανενὸς τὴν ἀντίληψιν ὅτι αἱ τελευταῖαι ἐκλογαὶ διεξήχθησαν εἰς περίοδον λίαν τεταραγμένην καὶ δι’ ἡμᾶς καὶ διὰ τὸν κόσμον ὁλόκληρον, καὶ ὅτι ἡ διεθνὴς διαφοροποίησις καὶ εἰς τὸ πολιτικὸν καὶ εἰς τὸ οἰκονομικὸν πεδίον ἦτο φυσικὸν νὰ ἔχῃ μίαν ἄμεσον καὶ ἀποφασιστικὴν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς διαμορφώσεως τῆς ἐσωτερικῆς μας πολιτικῆς καταστάσεως, ὁ ἀντίκτυπος τῆς ὁποίας ἐνεφανίσθη καὶ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῶν τελευταίων ἐκλογῶν. Εἶναι ἀληθές, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ ἐτυμηγορία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τῆς 11ης Μαΐου πρέπει νὰ ἐρευνηθῇ διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν τὸ νόημα αὐτῆς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ καλύπτουν καὶ εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀνταποκρίνωνται αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι πράγματι νόημα, τὸ ὁποῖον καλύπτεται ἀπὸ τὰς ἀνακοινώσεις αὐτάς. Διὰ νὰ ἔχωμεν σαφῶς τὸ νόημα αὐτό, πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, νὰ ἐρευνήσωμεν τὰς συνθήκας αἱ ὁποῖαι ἐπροκάλεσαν τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Διότι εἶναι γεγονὸς ὅτι αἱ ἐκλογαὶ τῆς 11ης Μαΐου δὲν προεκλήθησαν οὔτε διότι παρῆλθον αἱ συνταγματικαὶ προθεσμίαι, αἱ ὁποῖαι ἐπέβαλλον τὴν προσφυγὴν εἰς τὰς κάλπας, οὔτε διότι ἡ ὑπὸ τὸν κύριον Καραμανλῆν τότε Κυβέρνησις κατεψηφίσθη ἀπὸ τὸ Σῶμα, ἀλλὰ προεκλήθησαν ἀπὸ μίαν πολιτικὴν κρίσιν τοῦ κυβερνῶντος Κόμματος, ἡ ὁποία εἶχε τὴν ἀφορμὴν καὶ τὴν παραίτησιν σημαινόντων στελεχῶν αὐτοῦ. Ὑπῆρχε δηλαδὴ μία ἐσωτερικὴ ἀνωμαλία, ἓν κεκρυμμένον ἐλάττωμα εἰς τὴν πολιτικὴν παράταξιν, ἡ ὁποία ἀπὸ τοῦ 1956 μέχρι τῶν τελευταίων ἐκλογῶν ἐκυβέρνα τὴν χώραν καὶ τὸ ἐλάττωμα αὐτὸ ἐξεδηλώθη μὲ τὴν πολιτικὴν κρίσιν, ἡ ὁποία μᾶς ὡδήγησεν εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Καὶ ὀφείλομεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ ἀνατρέξωμεν δι’ ὀλίγων καὶ νὰ ἀντιληφθῶμεν τὰς συνθήκας, αἱ ὁποῖαι συνετέλεσαν εἰς τὴν δημιουργίαν τῆς πολιτικῆς παρατάξεως, ἡ ὁποία ἀνέλαβε τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας μετὰ τὸν θάνατον τοῦ στρατάρχου Παπάγου. Δὲν θὰ ἀναφερθῶ λεπτομερῶς εἰς τὰ γεγονότα, διότι ὅλοι τὰ γνωρίζομε. Γεγονὸς ὅμως πάντως εἶναι ὅτι ἐδημιουργήθη μετὰ τὸν θάνατον τοῦ στρατάρχου Παπάγου μία πολιτικὴ ἀνωμαλία καὶ ἀποτέλεσμα τῆς ἀνωμαλίας αὐτῆς ὑπῆρξεν ἡ πολιτικὴ κρίσις, ἡ ὁποία ἐνεφανίσθη πρὸ τῶν τελευταίων ἐκλογῶν, καὶ ἡ ὁποία κατέστησεν ἀναγκαίαν τὴν προσφυγὴν εἰς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν. Καὶ ἡ προσφυγὴ αὐτή, κατὰ τὴν γνώμην μου, ὑπῆρξεν ἡ ὀρθὴ κοινοβουλευτικὴ καὶ πολιτικὴ λύσις, πᾶσα δὲ ἄλλη λύσις κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, δημιουργίας ἄλλης Κυβερνήσεως, ἄλλου σχήματος, δὲν θὰ ἀνταπεκρίνετο εἰς τὸ λαϊκὸν αἴσθημα, ὅπως, κατὰ τὴν γνώμην μου ἀπέδειξε τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν τῆς 11ης Μαΐου. Ἐνῷ λοιπόν, εἶναι γεγονός, ὅτι λόγῳ τῆς πολιτικῆς ἀνωμαλίας τῆς προϋπαρχούσης τῶν ἐκλογῶν τῆς 11ης Μαΐου ὑπῆρξεν ἀναγκαία ἡ προσφυγὴ εἰς τὰς κάλπας, ὀφείλομεν νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι ἐπίσης εἶναι γεγονὸς ὅτι αἱ τελευταῖαι ἐκλογαὶ ἀφῄρεσαν τὸ χρῶμα τῆς εὐνοίας ἀπὸ τὴν πολιτικὴν παράταξιν τῆς πλειοψηφίας, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κυρίου Καραμανλῆ, διότι αἱ ἐκλογαὶ αὐταὶ διεξήχθησαν κατὰ τρόπον ἐκλογικῶς ἄψογον, διεξήχθησαν ἀπὸ ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν καὶ μὲ ἐκλογικὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν καὶ ἡμεῖς ἀποτελοῦντες τότε τὴν ἀξιωματικὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἐκλογικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο ἀποτέλεσμα τῆς θελήσεως μόνον τῆς πλειοψηφίας, ἀνεξαρτήτως ἂν τὸν ἐπεκρίναμε λόγῳ τοῦ ὅτι ἀπέβλεπεν εἰς τὴν νόθευσιν τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ, ἦτο ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐκλογικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος ἐδημιούργησε συνθήκας ἐκλογικῆς ἀναμετρήσεως ὑπὸ ἴσους ὅρους μεταξὺ ὅλων τῶν κομμάτων τῆς παρούσης Βουλῆς. Ὡς γνωστόν, κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἐκλογικὸς αὐτὸς νόμος ἔτυχε τῆς ἐγκρίσεως καὶ τοῦ ἰδικοῦ μας Κόμματος. Ἐγὼ συγκαταλέγομαι μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀρχῆθεν διεφώνουν, ἀλλ’ ἐπειθάρχησα εἰς τὴν γνώμην τῆς πλειοψηφίας τοῦ Κόμματος. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη, ἤμην σύμφωνος ἀπολύτως κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, μοὶ ἔδιδε τὸ δικαίωμα ἡ μεταγενεστέρως δημιουργηθεῖσα ἐκ τοῦ νόμου αὐτοῦ πολιτικὴ κατάστασις, νὰ διατυπώσω διαφορετικὴν γνώμην ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἐδημιούργησε συνθήκας, αἱ ὁποῖαι ἐπέτρεψαν τὴν νόθον ἐκδήλωσιν τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ καὶ τὴν μὴ ἐκπροσώπησιν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τῶν πολιτικῶν παρατάξεων ἀναλόγως πρὸς τὴν πραγματικὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν ἐνεφάνισαν κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχομεν σήμερον Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία προέβη διὰ τρίτην φορὰν εἰς προγραμματικὰς ἀνακοινώσεις ἐνώπιον τοῦ Σώματος, Κυβέρνησιν ἡ ὁποία ἔχει παρελθὸν Κυβερνητικῆς δράσεως 2½ καὶ πλέον ἐτῶν, κατ’ ἀκολουθίαν ἔχομεν ὑποχρέωσιν διὰ νὰ κρίνωμε τὰς ἀνακοινώσεις αὐτάς, νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν σοβαρῶν Ἐθνικῶν θεμάτων. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς, ἔδωσεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ψῆφον ἀνοχῆς. Ἂς εἴδωμεν, ἐὰν τοὐλάχιστον αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις ἀνταποκρίνονται πρὸς τὴν ἐτυμηγορίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἶναι δηλαδὴ ἱκανοποιημένη ἡ κοινὴ γνώμη ἀπὸ τὰς ἀνακοινώσεις αὐτάς, αἱ ἀνησυχίαι της διὰ τὴν ἀσκουμένην ἐξωτερικὴν πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ σοβαρωτέρου θέματος τοῦ Κυπριακοῦ, καὶ διὰ τὴν ἐσωτερικὴν πολιτικήν, πρέπει νὰ τὴν ἐγκαταλείψουν; Εἰς τὸ ἑξῆς θὰ ἐφαρμοσθοῦν νέαι μέθοδοι; Νέα πολιτικὴ ἀντιμετωπίσεως τῶν προβλημάτων αὐτῶν; Θὰ ἐπικρατήσῃ νέα νοοτροπία, ἡ ὁποία θὰ μᾶς δημιουργήσῃ τὴν πεποίθησιν, ἢ τοὐλάχιστον θὰ μᾶς δώσῃ τὰς ἐνδείξεις ἐκείνας τὰς ὁποίας χρειαζόμεθα, ὅτι ἡ Χώρα μας θὰ εὕρῃ τὸν δρόμον της, ὅτι θὰ δοθοῦν λύσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐξυπηρετοῦν τὴν ὑφισταμένην σήμερον πολιτικὴν πραγματικότητα, τὰ μεγάλα Ἐθνικὰ προβλήματα. Λυποῦμαι, κύριοι συνάδελφοι, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκφράσω τὴν δυσπιστίαν μου πρὸς τὴν ἐξαγγελθεῖσαν Κυβερνητικὴν πολιτικήν. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι καὶ σεῖς, ὅσοι ἀντικειμενικῶς ἐξητάσατε τὰς ἀνακοινώσεις αὐτάς, θὰ ἐπείσθητε ὅτι οὐδεμία μεταβολὴ ἐπῆλθεν εἰς τὴν ἀκολουθουμένην πορείαν ὅτι ἡ Χώρα θὰ βαδίσῃ καὶ πάλιν τὴν αὐτὴν πεπατημένην ὁδὸν καὶ ἀντὶ νὰ ἐξαλείψῃ θὰ ἐνισχύσῃ τὰς ἀνησυχίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διὰ τοῦ χειρισμοῦ τῶν μεγάλων εἰδικῶν θεμάτων. Τὸ Κυπριακὸν θέμα, τὸ ὁποῖον καλύπτει, κύριοι συνάδελφοι, σχεδὸν ὁλόκληρον τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν, εἶναι γνωστὸν πῶς τὸ διεχειρίσθη ἡ Κυβέρνησις καὶ τὴν μεγαλυτέραν ἀπόδειξιν διὰ τὸν κακὸν χειρισμὸν εἰς τὸν ὁποῖον προέβη, ἀποτελεῖ ἡ προχθεσινὴ δραματικὴ ἔκκλησις τοῦ Ἐθναρχεύοντος Μητροπολίτου Κιτίου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ ἐπέμβῃ καὶ δώσῃ βοήθειαν εἰς τὸν δύστυχον Κυπριακὸν λαόν. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν γνώμην μου καὶ δι’ ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν ἀντικειμενικῶς νὰ κρίνουν τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ἄξιον προσοχῆς εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι ἀπὸ τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἀπὸ τὸ 1955 δὲν ἐφήρμοσε μίαν παγίαν σταθεράν, ἀνδρικὴν πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ. Ποία θὰ ἦτο ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἐφαρμόσῃ ἐὰν πράγματι ἀντικειμενικῶς ἐχειρίζετο τὸ θέμα καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους; Θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν μέσα εἰς τὰς ὑφισταμένας συμμαχίας, τὰς ὁποίας διατηροῦμε καὶ σήμερον, ἠδύνατο νὰ ἐπιδιώξῃ λύσεις εὐνοούσας τοὺς πόθους τῶν ἀδελφῶν Κυπρίων καὶ τὴν πολιτικήν της, ἢ ἐὰν ἠδύνατο ἐν ἀντιθέτῳ περιπτώσει νὰ μεταβάλῃ τὴν ἀκολουθουμένην πολιτικήν, ἐὰν ἠδύνατο, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἐπιβάλῃ τὰς λύσεις της, ἀπειλοῦσα μεταβολὴν τοῦ ὑπάρχοντος ἐξωτερικοῦ προσανατολισμοῦ τῆς Χώρας. Ἐφ’ ὅσον δὲν εἶχε τὴν δύναμιν νὰ ἐπιδιώξῃ σοβαρὰ τὴν μεταβολὴν τοῦ ἐξωτερικοῦ προσανατολισμοῦ τῆς Χώρας, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶχε τὴν δυνατότητα νὰ διασφαλίσῃ λύσεις εὐνοϊκὰς ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ θέματος, ἔπρεπε ἡ προσπάθειά της διὰ τὴν προβολὴν τοῦ Κυπριακοῦ νὰ μὴ ζημιώσῃ τὴν Ἐθνικὴν ὑπόθεσιν καὶ νὰ μὴ προκαλέσῃ ζημίας εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Κύπρου καὶ τοῦ διαμένοντος εἰς τὴν σύμμαχον Τουρκίαν. Ἡ πολιτική, κύριοι συνάδελφοι, τὴν ὁποίαν ἐφήρμοσε μέχρι σήμερον ἡ Κυβέρνησις ἐχειροτέρευσε τὴν θέσιν τοῦ μεγάλου αὐτοῦ θέματος, καὶ ἔφερε τὴν χώραν μας εἰς σημεῖον ἐξωτερικοῦ ξεπεσμοῦ, ὥστε νὰ εἶναι ἡ ἐσχάτη μέσα εἰς τὰς συμμαχίας τὰς ὁποίας ἔχομεν. Ἐφέρατε τὴν Χώραν μας εἰς σημεῖον νὰ μὴ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀξιοποιήσῃ τὸ ἐνεργητικόν, τὸ ὁποῖον ἀγῶνες ἐτῶν καὶ θυσιῶν χιλιάδων Ἑλλήνων κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον ἐδημιούργησαν καὶ μᾶς ἔφερε εἰς τὸ σημεῖον, κύριοι συνάδελφοι, σήμερον, νὰ ἐκλιπαροῦμεν μίαν λύσιν, ἡ ὁποία νὰ περισώσῃ τὰ προσχήματα. Βλέπομεν, ὅτι ἀπὸ τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ πρῶτον ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, συνεχῶς ἡ κατάστασις χειροτερεύει εἰς βάρος τοῦ θέματος τῆς Κύπρου καὶ ὅπως ἀπεδείχθη ἀπὸ τὰς ἀνακοινώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἡ λύσις αὐτὴ ἡ τελευταία τὴν ὁποίαν εἰσηγεῖται ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις εἶναι ἡ χειροτέρα τῶν λύσεων ἀπὸ ὅσας μέχρι σήμερον ἀνεκοινώθησαν, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν δεκταὶ ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ἔλλειψεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἡ τόλμη, ἔλλειψε τὸ θάρρος νὰ χαράξῃ μίαν σαφῆ πολιτικὴν γραμμὴν ἢ νὰ ἀλλάξῃ ἐντελῶς ἐξωτερικὸν προσανατολισμὸν ἢ καὶ νὰ ἀποδεχθῇ τὴν δυνατὴν λύσιν καὶ νὰ ἐξηγήσῃ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εὐθέως διὰ ποίους λόγους τὸ συμφέρον τῆς χώρας ἐπιβάλλει νὰ δεχθῶμεν τὴν ἀναβολὴν τῆς προβολῆς τοῦ Κυπριακοῦ θέματος δι’ εὐθετώτερον χρόνον καὶ ὑπὸ καλυτέρας συνθήκας αἱ ὁποῖαι θὰ εὐνοήσουν τὴν πραγματοποίησιν τῶν ἐθνικῶν μας πόθων. Γνωρίζομεν, κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τὴν ἱστορίαν, ὅτι ἡ ἀπελευθέρωσις τῆς Ἑλλάδος καὶ ἡ δημιουργία τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ὑπῆρξαν ἀποτέλεσμα ἑνὸς συνεχοῦς ἀγῶνος, θυσίας καὶ αἵματος πολλῶν δεκαετηρίδων, τότε δὲ μόνον ἐπραγματοποιήθη, ὅταν καὶ ἡ διεθνὴς κατάστασις ἐβοήθη τὴν πραγματοποίησίν τους. Ἀπηλευθερώθησαν δὲ μεταγενεστέρως ὑπόδουλα μέρη ὅταν ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος ἦτο εἰς θέσιν νὰ δημιουργήσῃ συνθήκας εὐνοούσας τὴν πραγματοποίησιν τῶν ἐθνικῶν αὐτῶν πόθων. Ἐνθυμῆσθε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡμεῖς εἰς τὴν Κρήτην ἐπὶ δεκάδας ἐτῶν ἐμαχόμεθα καὶ ἐπαναστατούσαμεν ἐναντίον τοῦ Τουρκικοῦ ζυγοῦ, ἀλλὰ πότε ἐπραγματοποιήθη ἡ ἀπελευθέρωσίς μας; Ὅταν ὑπῆρξε μία Κυβέρνησις εἰς τὴν χώραν μας, ἡ Κυβέρνησις ἐν προκειμένῳ τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, ἡ ὁποία κατώρθωσε καὶ ἐπέτυχε νὰ δημιουργήσῃ διεθνεῖς συνθήκας τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι, πράγματι, ηὐνόησαν τὸ αἴτημα τοῦτο τοῦ Κρητικοῦ λαοῦ. Τὸ ἴδιον συνέβη καὶ μὲ τὴν Δωδεκάνησον καὶ μὲ ἄλλα τμήματα τῆς Χώρας, τὰ ὁποῖα ἀπηλευθερώθησαν. Ἡ Κυβέρνησις εὐθύνεται, διότι δὲν ἐτήρησε μίαν ἐθνικὴν ἀνδρικὴν πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ, μὲ ἀνάλογον πολιτικὴν πίστιν. Ἀγωνίζεται νὰ μᾶς πείσῃ ὅτι ἡ πολιτική της ἐξυπηρετεῖ τὴν Κυπριακὴν ὑπόθεσιν ἐπικαλουμένη τὸ γεγονὸς ὅτι ἠκολούθησε διαδικασίαν εἰς τοὺς διεθνεῖς ὀργανισμούς, τοιαύτην, ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ αἰτήματος τούτου. Γνωρίζομεν, κύριοι, ὅτι ὅλαι αὗται αἱ διαδικασίαι τότε μόνον πραγματοποιοῦν τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν, ὅταν ὑπάρχῃ ἡ ἀναγκαία διεθνὴς προπαρασκευὴ ὅταν ἐπιτυγχάνεται προηγουμένως, δημιουργία διεθνῶν συνθηκῶν καταλλήλων καὶ διασφαλίζεται καὶ ἡ ὑποστήριξις καὶ υἱοθέτησις τοῦ αἰτήματος ἀπὸ τὰς μεγάλας ἐκείνας Δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι διατηροῦν τὴν πλειοψηφίαν εἰς τοὺς διεθνεῖς αὐτοὺς Ὀργανισμούς. Δυστυχῶς, κύριοι, συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις ἐμμένει ἀκόμη εἰς τὴν ἀλλοπρόσαλλον πολιτικήν της καὶ δὲν ἔχει τὸ θάρρος νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν ἢ ὅτι δὲν πρέπει τὸ Κυπριακὸν νὰ προβληθῇ ἔτι περισσότερον, ὅτι δὲν πρέπει σήμερον νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὸ αἴτημα τῆς αὐτοδιαθέσεως τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ καὶ νὰ ἐξηγήσῃ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διὰ ποίους λόγους δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν γραμμὴν αὐτήν. Καὶ ἐνῷ γνωρίζει καὶ ὁ τελευταῖος ἐξ ἡμῶν ὅτι τὸ Κυπριακὸν κατ’ οὐσίαν ἔχει πνιγῆ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, σοβαρῶς, νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι θὰ ἐπιτύχωμεν ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας τὰς διεθνεῖς καὶ μὲ τὴν σημερινὴν διεθνῆ τοποθέτησίν μας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν αὐτοδιάθεσιν τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ καὶ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ ἐθνικοῦ αὐτοῦ πόθου, ἐξακολουθοῦμε νὰ ἀνακοινώνωμεν ὅτι θὰ κάμωμεν προσφυγὰς καὶ ὅτι θὰ προσφύγωμεν εἰς τὸν Ο.Η.Ε., εἰς τὸ ΝΑΤὉ κ.λ.π. Κύριοι συνάδελφοι, αἱ στιγμαὶ τὰς ὁποίας διέρχεται ἡ Χώρα μας εἶναι ἐξαιρετικὰ κρίσιμοι καὶ τότε μόνον δύναται νὰ ἀντιμετωπισθοῦν καὶ τότε μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ περισώσωμεν τὸ ἐθνικόν μας γόητρον καὶ τότε μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ διασωθῶμεν ὡς Ἔθνος μέσα εἰς τὴν διεθνῆ αὐτὴν λαίλαπα, ἡ ὁποία κλονίζει τὰς μεγαλυτέρας Αὐτοκρατορίας, ὅταν ἔχωμεν συναίσθησιν τῆς πραγματικότητος καὶ ἔχωμεν τὸ θάρρος νὰ ὑποστηρίξωμεν τὰς ἀπόψεις μας μὲ πίστιν. Ὅταν ὑποστηρίζωμεν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν δὲν πιστεύομεν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκομεν. Εἶναι γεγονός, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὁ τελευταῖος πόλεμος δὲ ἐγένετο μόνον ἐναντίον τοῦ Χιτλερικοῦ Φασισμοῦ, ἐγένετο καὶ ἐναντίον τῆς ἀποικιοκρατίας. Τὸ ἀποτέλεσμα δέ, ἦτο νὰ διαλυθῇ ὁ Χιτλερικὸς Φασισμός, ἀλλὰ ἡ ἀποικιοκρατία νὰ διατηρηθῇ καὶ θὰ διατηρηθῇ ἐπὶ ἀρκετὰ ἀκόμη ἔτη, μέχρις ὅτου ὅλοι οἱ ὑπόδουλοι λαοὶ κατορθώσουν νὰ ὁλοκληρώσουν τοὺς ἀγῶνας των ἐναντίον τῶν ἀποικιοκρατῶν, ὁπότε μόνον τὸ θέμα τῆς Κύπρου θὰ λυθῇ. Δὲν δύναται, ὅμως, ἡ μικρὰ Ἑλλάς, σήμερον, νὰ ἀναλάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν τῆς ἀντιμετωπίσεως τῶν δυνάμεων τῶν ἀποικιοκρατῶν καὶ δὲν θὰ κατηγοροῦσε κανεὶς τὴν Κυβέρνησιν ἐὰν εἶχε τὸ θάρρος νὰ τὸ ὁμολογήσῃ καὶ νὰ τὸ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἔχομεν δηλαδὴ τὴν δύναμιν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὰς δυνάμεις τῆς ἀποικιοκρατικῆς Ἀγγλίας. Θὰ εἶχε τὴν συμπάθειαν ὅλων. Ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐγκρίνωμεν τὴν πολιτικήν της, νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι ἀγωνίζεται διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Κύπρου, καὶ νὰ μεταχειρίζεται μέσα τὰ ὁποῖα τῆς ἐπιτρέπουν τὴν δημιουργίαν μόνον θορύβου, διὰ νὰ παραπλανᾶται καὶ ὁ Κυπριακὸς λαὸς καὶ ὁ Ἑλληνικὸς ὅτι γίνεται ἀγώνας ὑπὲρ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Κύπρου, ἐνῷ γνωρίζομεν ὅλοι ὅτι ὅλα αὐτὰ δὲν πρόκειται νὰ φέρουν τὸ ἐπιδιωκόμενον ἀποτέλεσμα. Ἀναμένομεν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τοὐλάχιστον εἰς τὴν οἰκονομικήν της πολιτικὴν θὰ περιελάμβανε, μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων, διακηρύξεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐδημιούργουν μίαν ἐμπιστοσύνην εἰς ἡμᾶς, ὅτι ἡ νέα Κυβέρνησις ἡ μετεκλογική, ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ, θὰ ἠδύνατο, πράγματι, νὰ βαδίσῃ πρὸς μίαν νέαν λεωφόρον μὲ ἀποτέλεσμα τὴν ἄνοδον τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου καὶ τὴν ἀνακούφισιν τῶν λαϊκῶν τάξεων. Δυστυχῶς, δὲν προκύπτει τίποτε σχετικὸν ἀπὸ τὰς ἀνακοινώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι συνάδελφοι, ἐνθυμῆσθε ὅτι εἰς τὸν προχθεσινὸν ἐναρκτήριον λόγον τοῦ Στέμματος, διὰ πρώτην φορὰν ἀναφέρεται ὅτι πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ δείξῃ μίαν προσοχὴν εἰς τὴν δικαίαν διανομὴν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος πρὸς ὄφελος τῶν λαϊκῶν τάξεων. Εἶναι μία ὑπόδειξις, μία ἐπιταγὴ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀποτελεῖ μίαν μομφὴν κατ’ αὐτῆς, διότι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν ἐμφανίζεται διὰ πρώτην φορὰν ἐνώπιον τοῦ Σώματος, εἶναι ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία κυβερνᾷ ἀδιατάρακτα τὴν Χώραν ἐπὶ 2½ ἔτη καὶ ἐὰν ἤσκει πραγματικὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν πρὸς ὄφελος τῶν ἀπορωτέρων τάξεων, ἐάν, πράγματι, ἤσκει πολιτικὴν ἡ ὁποία ὡδήγει εἰς μίαν δικαίαν κατανομὴν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, θὰ ἔπρεπε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς πολιτικῆς νὰ εἶχε ἀναφανῆ καὶ δὲν θὰ ἐδικαιολογεῖτο καμμία ὑπόδειξις τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Τὸ γεγονὸς εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ κοινωνικὴ ἀθλιότης αὐξάνει, ὅπως διεπιστώσαμεν κατὰ τὴν περίοδον τὴν προεκλογικὴν καὶ ἀπὸ στενὴν ἐπαφὴν εἰς τὴν ὁποίαν ἐπραγματοποιήσαμεν μετὰ ταῦτα κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς, ἡ ἀθλιότης ἔχει αὐξηθῆ ἐπικινδύνως, ἡ ἀγροτικὴ τάξις ἡ πολυπληθεστέρα τάξις τῆς Χώρας μᾶς ἔδωσε διὰ τελευταίαν φορὰν τὴν ψῆφον της, ψῆφον ἀνοχῆς καὶ μᾶς ἐδήλωσεν ὅτι εἶναι ἡ τελευταία φορὰ ποὺ μᾶς ψηφίζει, ἐὰν δὲν ἀποφασίσωμεν νὰ ἐπιβάλωμεν νέαν οἰκονομικὴν πολιτικὴν πράγματι φιλαγροτικήν, ἐνῷ εἶναι γεγονὸς ὅτι ὅλαι αἱ παραγωγικαὶ τάξεις τῆς Χώρας, ἡ ὑπαλληλικὴ τάξις, αἱ ἐργαζόμεναι τάξεις, αἱ μεσαῖαι τάξεις, ἡ ἐμπορικὴ τάξις, διαμαρτύρονται ἐναντίον τῆς ἀσκηθείσης οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Εἶναι πρόσφατον ἀκόμη τὸ ἀνακοινωθὲν τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου τῶν Ἀθηνῶν, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπικρίνεται ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπάρχει ἐπίσης ἡ ἀνακοίνωσις τῆς Γ.Σ.Ε.Ε. διὰ τὴν ἀνεργίαν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι ὑπάρχει πρόγραμμα διὰ τὴν ἀντιμετώπισίν της. Ὅλα αὐτὰ τὰ προβλήματα ὑφίστανται καὶ πιέζουν τὴν οἰκονομίαν τῆς Χώρας, καὶ δὲν ἀνεκοίνωσεν ἡ Κυβέρνησις τὴν λῆψιν μέτρων, τὰ ὁποῖα θὰ δώσουν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἀντιμετωπίζει σοβαρῶς τὰ θέματα αὐτά. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχομεν καθῆκον νὰ κρούσωμεν τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τὰ ἀποτελέσματα εἰς τὰ ὁποῖα ὁδηγεῖ ἡ πολιτική της εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, κύριοι, θὰ ἐπιταθῇ ἡ λαϊκὴ ἀγανάκτησις εἰς βαθμὸν ποὺ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προβλέψωμεν ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα. Ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔλαβε τὴν σχετικὴν πλειοψηφίαν νὰ κυβερνήσῃ τὴν Χώραν εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ σταθμίσῃ τὰς εὐθύνας της καὶ ἀπέναντι τῆς ἱστορίας τῆς Χώρας, καὶ ἀπέναντι τοῦ λαοῦ τὸν ὁποῖον κυβερνᾷ.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Σαββόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§42Ε. ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τῆς θέσεως τὴν ὁποίαν ἐξέλεξα μόνος μου, ἀπὸ τῆς θέσεως τῆς ἀπολύτου ἐλευθερίας γνώμης, καὶ τὴν ὁποίαν ἐξέλεξα μὲ ἀποκλειστικὸν σκοπὸν τὴν ἀντικειμενικὴν κρίσιν, ἔρχομαι νὰ διατυπώσω ὡρισμένας ἀντικειμενικὰς κρίσεις. Θὰ ἀκολουθήσω, κύριοι, ἐν προκειμένῳ τὴν γραμμὴν τὴν ὁποίαν ἐχάραξεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις. Δυστυχῶς, λόγῳ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ χρόνου, δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ ἐπεκταθῶ καὶ θὰ προσπαθήσω νὰ εἶμαι σύντομος. Κατ’ ἀρχὴν ἐτέθη τὸ μέγα ἐθνικὸν θέμα, τὸ θέμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀφήσῃ ἀσυγκίνητον καὶ τὴν τελευταίαν Ἑλληνικὴν ψυχήν, τὸ θέμα τῶν ἀδελφῶν μας Κυπρίων. Κατηγορήθη ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἐπιδειχθεῖσαν ἀνεπάρκειαν εἰς τὸ θέμα αὐτό. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι αἱ κατηγορίαι ὑπῆρξαν σκληρότεραι ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ διατυπωθοῦν. Κύριοι, εἶχον τὴν τιμήν, μὲ ὡρισμένους ἄλλους συναδέλφους, τὸν κ. Μαρῆν, τὸν κ. Μερκούρην, τὸν κ. Δρούλιαν καὶ ὡρισμένους ἄλλους νὰ ἐκπροσωπήσω τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν εἰς τὸ Εὐρωπαϊκὸν Συμβουλευτικὸν Συμβούλιον καὶ πιστεύω ὅτι ἀπέκτησα ἤδη πεῖραν τῶν διεθνῶν ὀργανισμῶν. Ὀφείλω, κύριοι, νὰ εἴπω ὅτι οἱ διεθνεῖς ὀργανισμοὶ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ μία φενάκη, μία ἐξαπάτησις τῶν μικρῶν ἀπὸ τοὺς μεγάλους. Τὸ λέγω αὐτὸ ὑπευθύνως, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι εἰς τὸν ὀργανισμὸν αὐτὸν κατωρθώσαμεν νὰ δημιουργήσωμεν τὰς προϋποθέσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἀπῃτοῦντο διὰ τὴν ἀποστολὴν τῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τὴν Κύπρον, διὰ νὰ ἐρευνήσῃ τὰ ἐκεῖ διαδραματιζόμενα εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου. Παρ’ ὅλα αὐτὰ πιστεύω ὅτι οἱ ὀργανισμοὶ αὐτοὶ εἶναι ἐξαπάτησις τῶν μικρῶν ἀπὸ τοὺς μεγάλους καὶ δὲν πρόκειται νὰ ἔχουν ἄλλην τύχην ἀπὸ τὴν τύχην τῆς Κ.Τ.Ε. Εἰς ὡρισμένους τομεῖς ἴσως ἐπιτύχουν, ἰδίως εἰς τὸν οἰκονομικόν, καὶ ἀναφέρομαι εἰς τὴν Εὐρωπαϊκὴν ἀγοράν, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐμιλήσω εἰς τὴν σχετικὴν μὲ τὰ οἰκονομικὰ θέματα περικοπὴν τῶν δηλώσεων. Κύριοι ἤμην φοιτητής, ὅταν ἦλθεν ἀπὸ τὴν Γερμανίαν εἷς ἐπιστήμων μὲ ἓν τμῆμα φοιτητῶν καὶ καλλιτεχνῶν τὸ 1935 καὶ ἔπαιξαν εἰς τὸ θέατρον Ἡρώδου τοῦ Ἀττικοῦ Γερμανιστὶ τοὺς Πέρσας. Μετὰ τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον ἔπαιξαν Ἑλληνιστὶ τὸ ἔργον καὶ μετὰ τὴν παράστασιν ἐδόθη μία δεξίωσις εἰς τὸ φουαγιὲ τοῦ Θεάτρου, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ δόκτωρ Ἀανχαντάντεν, ἐξεφώνησεν ἕνα λόγον. Μετὰ ἀπὸ αὐτὸν ἠγέρθη ὁ Πρόεδρος τοῦ Θεάτρου ἀείμνηστος Δαμβέργης, τοῦ ὁποίου ἀναμένομεν τὴν ἀπάντησιν, διὰ νὰ ἀκούσωμεν τί εἶπεν ὁ δόκτωρ Ἀϊνχανάντεν. Εἶπεν: «Εὐχαριστοῦμεν δι’ ὅσα εἴπατε. Ἀγαπᾶτε μας διὰ νὰ σᾶς ἀγαπῶμεν. Ὡραιότερον, κύριοι, δεῖγμα ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, δὲν ἤκουσα ποτὲ ἐγώ. Ἀλλά, κύριοι, ἂς ἀφήσωμεν τὴν διαδικασίαν. Νομίζω ὅτι οἱ προλαλήσαντες κύριοι συνάδελφοι, ἠνάλωσαν ἀρκετὸν χρόνον διὰ τὸ θέμα τῆς διαδικασίας. Ἐγὼ θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν. Πιστεύω ὅτι ἀφ’ ἧς διελύθη κατὰ τὸν προηγούμενον παγκόσμιον πόλεμον ἡ συγκεκροτημένη Εὐρώπη, ἀφ’ ἧς διελύθη ἡ Αὐστρο–Οὐγγαρία καὶ εἰδικώτερον ἀφ’ ἧς σήμερον ἡ Γερμανία ἐχωρίσθη εἰς δύο, ὁ κόσμος ἔχασε τὴν ἰσορροπίαν του, ἡμεῖς δὲ οἱ μικροὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τεθῶμεν ὑπὸ τὴν Α ἢ Β σημαίαν. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ ἐφαρμοσθῇ τοὐλάχιστον πρὸς τὸ παρόν, ἡ γραμμὴ ἐκείνη τὴν ὁποίαν ὅλοι οἱ ὑγιῶς σκεπτόμενοι Ἕλληνες ἀσφαλῶς ἐπιθυμοῦμεν, ἡ γραμμὴ τῆς ἀπολύτου ἐλευθερίας καὶ ἀνεξαρτησίας, ἡ γραμμὴ τὴν ὁποίαν προπαγανδίζει μία μερίς, ἡ γραμμὴ τοῦ Ἄξονος Γιουγκοσλαβίας–Ἑλλάδος–Αἰγύπτου. Βλέπετε τὰς ἀντιδράσεις τὰς σημειωθείσας εἰς τὴν λεκάνην τῆς Ἀνατολικῆς Μεσογείου. Θέλομεν ἢ δὲν θέλομεν, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἔχωμεν κἄποιον προστάτην. Καὶ ἐρωτᾶται, ποῖος θὰ εἶναι ὁ προστάτης αὐτός; Ἀπὸ τὰ ἤδη δεδομένα, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ὁ Δυτικὸς Κόσμος. Ἴσως ἡ Ἄκρα Ἀριστερὰ διαμαρτυρηθῇ.

§43Κ. ΠΥΡΟΜΑΓΛΟΥ. Δὲν θέλομεν νὰ εἴμεθα δοῦλοι κανενός!

§44Ε. ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ. Σέβομαι τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. καθηγητοῦ μου — ὁ κ. Πυρομάγλου ὑπῆρξε καθηγητής μου εἰς τὸ Κολλέγιον. Δὲν ἐζήτησα ἐγὼ νὰ εἴμεθα δοῦλοι κανενός. Προσωπικῶς ἔκαμα ἀπόπειραν αὐτοκτονίας, διαχωρίσας τὰς εὐθύνας μου ἀπὸ τὸ κυβερνῶν Κόμμα, μόνον διὰ νὰ ἔχω ἀπόλυτον ἐλευθερίαν γνώμης. Καὶ θὰ δεχθῶ ἐγὼ νὰ εἶμαι δοῦλος εἰς τοὺς ξένους; Περὶ προστασίας ὡμίλησα! Τὴν πραγματικότητα πρέπει νὰ τὴν ἀνατάμωμεν. Νὰ μὴ φοβούμεθα τὴν πραγματικότητα. Ἔχομεν ἀνάγκην προστασίας. Καὶ ἐπανέρχομαι εἰς τὸ θέμα, διατὶ νὰ ἔχωμεν ἀνάγκην προστασίας τοῦ Δυτικοῦ Κόσμου καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν ἀνάγκην προστασίας τοῦ Ἀνατολικοῦ Κόσμου; Διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι τὰ παραδείγματα φιλίας ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν εἶναι περισσότερα ἀπὸ τὰ παραδείγματα φιλίας ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν. Κύριοι, δὲν ἠκούσθη εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν κἄτι τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῇ. Ὅλοι ὁμιλοῦμεν περὶ Κύπρου μὲ σπαραγμὸν ψυχῆς διὰ τὰ συμβαίνοντα ἰδίᾳ σήμερον. Ἀλλὰ ὁμιλοῦμεν περὶ Κύπρου ἀπὸ 4ετίας. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, ὁ Ἑλληνισμὸς τῆς Ἀλβανίας, τῆς Βορείου Ἠπείρου, διατὶ ἐλησμονήθη; Ἰδοὺ ἕνα δεῖγμα φιλίας τὸ ὁποῖον θὰ ἠθέλαμεν νὰ εἴχομεν ἀπὸ τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν καὶ δὲν τὸ ἔχομεν. Ζῶμεν ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ἀναλίσκοντες τὴν Ἀμερικανικὴν βοήθειαν. Βεβαίως δὲν εἶμαι τόσον ἀφελὴς νὰ πιστεύω ὅτι οἱ Ἀμερικανοὶ μᾶς ἀγαποῦν διότι ὑπάρχει ὁ Παρθενών. Μᾶς ἀγαποῦν διότι ὅσον καὶ ἐὰν ἔχουν ἀλλάξει αἱ συνθῆκαι τοῦ πολέμου, ὁσονδήποτε καὶ ἐὰν ἔπαυσεν ἡ ἰσχὺς τῶν θαλασσῶν, ἐξακολουθοῦμεν νὰ εἴμεθα ὁ ὀμφαλὸς τῆς γῆς. Εὑρίσκονται, λοιπόν, οἱ Ἀμερικανοὶ κοντά μας καὶ τοὺς ἀγαπῶμεν, διότι ἔδειξαν περισσότερα δείγματα φιλίας. Κύριοι, παρέμεινα ἐπὶ δίμηνον εἰς τὴν Ρωσίαν καὶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ δοξάζω τὸν Θεὸν διότι ηὐτύχησα νὰ γεννηθῶ καὶ ἐλπίζω νὰ ἀποθάνω Ἕλλην. Κατὰ τὴν παραμονήν μου εἰς τὴν Ἀμερικὴν διεπίστωσα ἐργατικότητα τῶν ὑπαλλήλων τῆς Πρεσβείας μας, ἀλλὰ διεπίστωσα ἐν ταὐτῷ καὶ πλήρη ἀνεπάρκειαν καταλλήλου προσωπικοῦ διὰ τὴν διαφώτισιν τῆς Διεθνοῦς κοινῆς γνώμης ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ θέματος. Διὰ τοῦτο ἀπηύθυνα πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως μίαν ἐπιστολὴν ὑπὸ ἡμερομηνίαν 17 Ἰουλίου 1956 ἔχουσαν οὕτω: Οὐάσιγκτων 17.7.1956 Πρὸς Τὴν Α. Ε. τὸν Πρόεδρον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως Κύριον Κ. Καραμανλῆν Ἀθήνας Κύριε Πρόεδρε, Κατόπιν τῆς πρὸ τῆς ἀναχωρήσεώς μου ἐξ Ἀθηνῶν ἐντολῆς σας πρὸς παρακολούθησιν τῶν ἐν Ἡνωμέναις Πολιτείαις διαδραματιζομένων πέριξ τῶν φλεγόντων Ἑλληνικῶν ζητημάτων, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρω Ὑμῖν τὰ κάτωθι: 1) Κυπριακόν: Ἡ κατάστασις εἶναι ἐξόχως δύσκολος. Οἱ ἐπίσημοι Ἀμερικανικοὶ κύκλοι φοβούμενοι μεγαλυτέραν περιπλοκὴν λόγῳ τῆς στάσεως τῆς Μεγ. Βρεταννίας καὶ Τουρκίας, ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς ὑποθέσεως Φορμόζας κ.λ.π. ἀφ’ ἑτέρου, εἶναι πολὺ ἐπιφυλακτικοὶ εἰς τὴν ἐξεύρεσιν ἀμέσου καὶ ριζικῆς λύσεως. Ἐπεσκέφθην τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν κ. κ. 1) ΓΟΥΙΛΙΑΜΣ, Διευθυντὴν Ὑποθέσεων Τουρκίας–Ἰρὰν–Ἑλλάδος. 2) ΓΟΟΝΤ, Διευθυντὴν Ἑλληνικῶν Ὑποθέσεων. 3) ΣΤΕΑΡΝΣ Τμηματάρχην τοῦ αὐτοῦ Τμήματος καὶ 4) κατόπιν τῆς εἰδικῆς ἐντολῆς σας τὸν κ. ΟΥΛΜΕΡ. Πλὴν τοῦ τελευταίου, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ εἶναι εἷς τῶν καλυτέρων φίλων τῆς Ἑλλάδος καὶ προσωπικῶς ἰδικός σας, καὶ ὁ ὁποῖος μοῦ ὑπεσχέθη νὰ παίξῃ εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς τὸ πᾶν πρὸς δικαίωσίν μας, οἱ ἄλλοι ὑπῆρξαν πολὺ κλεισμένοι εἰς τὸν ἑαυτόν τους καὶ μὲ ἐξηνάγκασαν νὰ ὁμιλήσω γλῶσσαν σκληράν, ὑπενθυμίσας ὅτι οἱ Ἕλληνες εἴμεθα ὑπερήφανοι, παρὰ τὴν πτωχείαν μας, πολλάκις, ὅμως, κάμνομεν καὶ πράξεις αἱ ὁποῖαι ἢ δημιουργοῦν ἢ καταστρέφουν. Τοὺς ἐτόνισα τὴν σημασίαν ἐνισχύσεως τῆς Κυβερνήσεώς μας, ἡ ὁποία πρέπει νὰ θεωρῆται ὡς ἡ τελευταία ἐλπὶς τοῦ Δυτικοῦ κόσμου ἐν Ἑλλάδι, τὴν σημασίαν τοῦ ταξιδίου Σεπίλωφ, τὴν σημασίαν ἀποδοχῆς τῆς προσκλήσεως ἐν Μόσχᾳ, καὶ τῆς ἀμέσου ἀποδοχῆς της ὑπὸ τοῦ κ. Παπανδρέου, τοὺς ἐτόνισα τὴν δυσχερῆ θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν θὰ εὑρεθοῦν ἂν ἡ Ἑλλὰς μὲ τὴν Αἴγυπτον καὶ τὴν Γιουγκοσλαβίαν ἀποκόψῃ τὴν Τουρκίαν, ὑπενθυμίσας τὰς δυσκολίας τὰς ὁποίας ἀντιμετώπισεν εἰς τὸ παρελθὸν πρὸς ἀνεφοδιασμὸν τοῦ Ἰράν. Κατώρθωσα μετὰ ἀπὸ πολυώρους συζητήσεις, κατὰ τὰς ὁποίας τὸ ὕφος μου ὑπῆρξεν ἔντονον, νὰ τοὺς ἐξαναγκάσω νὰ ὁμολογήσουν ὅτι ἤδη ἐπικρατεῖ εἰς τὸ ΣΤΕΗΤ ΝΤΗΠΑΡΤΜΕΝΤ ἡ ἄποψις ὅτι ἡ Τουρκία ἀπειλοῦσα «μπλοφάρει» καὶ ὅτι ὅπως καὶ εἰς τὴν σχετικὴν ἀνακοίνωσιν τοῦ ΣΤΕΗΤ ΝΤΗΠΑΡΤΜΕΝΤ τῆς Κυριακῆς 15ης τρέχοντος, ἐτόνισαν, ἐλπίζουν αἱ νέαι δηλώσεις τῆς Μεγ. Βρεταννίας νὰ μὴ εἶναι παρὰ τὸ πρῶτον βῆμα πρὸς ἐπίλυσιν τοῦ προβλήματος τῆς Κύπρου. Θετικὴν ἀπάντησιν δὲν ἔλαβα διὰ τὴν διακοπὴν τῆς ἐκτοπίσεως τοῦ Μακαρίου καὶ εἰς τὸ θέμα τῆς τακτικῆς προθεσμίας πρὸς αὐτοδιάθεσιν. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τείνωμεν ὅλας μας τὰς προσπαθείας. Περίπου τὰ αὐτὰ ἐτόνισα εἰς φιλικὸν γεῦμα πρὸς τοὺς κ. κ. Λ. ΜΠΛΟΟΝΤ, Γραμματέα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, Ε. ΜΕΜΝΙΓΚΣΟΝ, ἀνώτερον ὑπάλληλον τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν, ΚΕΛΕΓΚ ἀνώτερον ὑπάλληλον τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου, καὶ εὐφυέστατον, οἱ ὁποῖοι, ἐξ ὅσων ἀντελήφθην, μετὰ φόβου παρατηροῦν ὀγκουμένην τὴν ἀγανάκτησιν τῆς Ἑλληνικῆς κοινῆς γνώμης, παρὰ τὴν δῆθεν ἀδιαφορίαν της. Νομίζω ὅτι πρὸς τὸν τομέα αὐτὸν δὲν θὰ ἦτο ἄσχημον νὰ μεγαλοποιήσωμεν, ἐν ἀνάγκῃ, τὰ πράγματα εἰς ἀντιστάθμισμα τῶν Τουρκικῶν ἀναιδειῶν. Διὰ τὸν αὐτὸν σκοπὸν εἶδα ἐπίσης καὶ τοὺς βουλευτὰς 1) Νέας Ὑόρκης ΑΝΦΟΥΣΟ ΒΙΚΤΩΡ, 2) Ο’ ΧΑΡΑ ΜΠΑΡΡΑΤΤ τοῦ ΣΙΚΑΓΟΥ καὶ 3) ΡΗΛΑΜΠΙΜ ΦΙ-ΛΙΠ τῆς ΜΑΣΣΑΧΟΥΣΕΤΗΣ. Ὁ πρῶτος ἐξ αὐτῶν, γεννηθεὶς εἰς Ἰταλίαν καὶ ἀπολαμβάνων τῆς ἀγάπης τοῦ Πάπα, ὁ ὁποῖος τοῦ ἔδωσε καὶ ἀνώτερον παράσημον, δὲν ἔχει ἀνάγκην Ἑλληνικοῦ ἐκλογικοῦ ποσοστοῦ ἀλλὰ ηὐχαριστήθη ὅταν τοῦ εἶπα ὅτι εἶμαι ὁ Πρόεδρος τὸ Ἑλληνοϊταλικοῦ Διακοινοβουλευτικοῦ Συνδέσμου καὶ μοῦ ἔδωσε τὸν λόγον τῆς τιμῆς του ὅτι θὰ μᾶς βοηθήσῃ. Ἠναγκάσθην νὰ τὸν διαφωτίσω πέραν τῆς ὥρας, διότι ἐνόμιζεν ὅτι ζητοῦμεν τὴν Ἕνωσιν καὶ ὄχι τὴν αὐτοδιάθεσιν, δὲν ἐγνώριζε τὰ ποσοστὰ τοῦ πληθυσμοῦ μας εἰς τὴν Κύπρον κ.λ.π. Οἱ ἄλλοι δύο ἔχοντες ἀνάγκην τὸ ἐκλογικὸν Ἑλληνικὸν ποσοστὸν τῶν περιφερειῶν των, ὑπεσχέθησαν πολλά. Νομίζω ὅτι ὁ μηχανισμὸς τῶν παρασήμων θὰ βοηθήσῃ πολὺ εἰς τὴν ὑποδαύλισιν τοῦ ζήλου των, τόσον ἀπαραιτήτου σήμερον. Μὲ τοὺς ἰδίους συνεζήτησα καὶ τὸ οἰκονομικὸν θέμα. Προσεπάθησαν νὰ μὲ πείσουν ὅτι μὲ τὴν ἀξιοποίησιν τῶν ὑδατοπτώσεων ὅλα πρέπει νὰ πᾶνε ἄριστα. Τοὺς ἀπήντησα ὅτι οὐδεὶς τὰ ἀρνεῖται ἀλλὰ ἡ ἀξιοποίησις αὐτὴ διὰ νὰ ἀποδώσῃ χρειάζεται πενταετίαν τοὐλάχιστον καὶ ἐν τῷ μεταξὺ λόγῳ καὶ τῆς πτωχείας τῆς χώρας καὶ λόγῳ τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, κυρίως, κινδυνεύομεν ἀπὸ πληθωρισμόν, Ἀπὸ ὅ,τι ἀντελήφθην, νομίζω, ὅτι ἔντασις τῆς ἐπιμονῆς μας εἰς τὸν τομέα τῆς βοηθείας θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἀποφέρῃ ἄμεσα εὐνοϊκὰ ἀποτελέσματα, λόγῳ τῆς δυσκολίας ποὺ ἀντιμετωπίζουν εἰς τὸ Κυπριακόν. Ἐπεσκέφθην τὴν ἡγεσίαν τῶν ἑνοποιηθεισῶν δύο μεγάλων Ἀμερικανικῶν Συνδικαλιστικῶν Ὀργανώσεων. Μὲ ἐδέχθη λόγῳ τῆς ἀπουσίας εἰς Φιλαδέλφειαν τοῦ Προέδρου ΜΕΑΝΙ, ὁ Διευθυντὴς τῶν Διεθνῶν Σχέσεων ΡΟΥΤΙΚ μὲ τὸ ἐπιτελεῖον του. Τοὺς ηὐχαρίστησα διὰ τὸ τελευταῖον ψήφισμά τους διὰ τὴν Κύπρον καὶ τοὺς παρεκάλεσα νὰ μᾶς βοηθήσουν μὲ ἐντονώτερον ρυθμόν, τονίσας ὅτι οἱ Ρῶσοι ἐνεργοῦν μὲ γεωμετρικὴν πρόοδον, ἐν ἀντιθέσει ἀπὸ αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἐνεργοῦν μὲ ἀριθμητικὴν τοιαύτην. Μὲ περιποιήθησαν πολύ, τονίσαντες ὅτι γνωρίζουν τὴν φιλεργατικὴν πολιτικήν μου, ὑπεσχέθησαν πολλά, ἀλλὰ μὲ συνεβούλευσαν νὰ μὴ ἐπαναλάβωμεν τὸ κοινοποιηθὲν καὶ πρὸς αὐτοὺς Ψήφισμα τῆς Γ.Σ.Ε.Ε., καὶ διὰ τοῦ ὁποίου θὰ θεωρηθῇ ὡς ἐθνικὸς ἥρως ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ φονεύσῃ τὸν ΧΑΡΝΤΙΓΚ. Μοῦ εἶπαν ὅτι δὲν τοῦ ἔδωσαν δημοσιότητα πρὸς χάριν μας, Τοὺς ἀπήντησα ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ κοινὴ γνώμη εἰς πολλὰς περιπτώσεις λόγῳ τῆς ἐπικρατούσης ἀγανακτήσεως διὰ τὰ μέτρα βίας τὰ ὁποῖα λαμβάνουν οἱ Ἄγγλοι εἰς Κύπρον καὶ λόγῳ τῆς ἐπικηρύξεως τοῦ Στρατηγοῦ Γρίβα ὑπὸ τῶν Βρεταννῶν, ἔχει ἀνάγκην τοιούτων ἐκδηλώσεων. Εἶδα σχετικὴν κατανόησιν εἰς τὸ θέμα, ὄχι, ὅμως, ἀπόλυτον. Μαζί τους συνειργάσθην ἐπὶ τριήμερον. Εἶδα καὶ ἔμαθα καταπληκτικὰ πράγματα διὰ τὰς Ὀργανώσεις των, τὰς ἀποδοχὰς τῶν ἐργαζομένων, τὴν ἀσφάλισιν κ.λ.π., τὰ ὁποῖα, ὅμως, δὲν εἶναι τοῦ παρόντος διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράζω. Ἐπίσης ἐπεσκέφθην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐργασίας τὸν Διευθυντὴν Διεθνῶν Σχέσεων ΔΡ. ΣΤΕΪΝΜΠΑΧ, εὐφυέστατον Αὐστριακόν, ὁ ὁποῖος εἶναι φιλέλλην, ἔχει ἐπισκεφθῆ τὰς Ἀθήνας, φοβεῖται τὸν κομμουνισμόν, ἀλλὰ εἶναι περιστότερον τοῦ δέοντος φιλόσοφος παρὰ ἀγωνιστής, Γενικὴ ἐντύπωσις ἀπὸ ἐργατικὴν ἡγεσίαν, ἀρίστη. Ἐργάζονται ὅλοι ἐντατικῶς. Ἡ πίστις τοῦ προσωπικοῦ, ἀρίστη, ἂν καὶ ὁ ἀριθμός του καὶ τὰ μέσα ποὺ διαθέτει διὰ τὴν περίοδον αὐτήν, ἀνεπαρκῆ. Ἡ ἀνεπάρκεια εἶναι καταφανὴς εἰς τὸν τομέα προπαγάνδας καὶ εἰς τὰ Προξενεῖα μας ἐλάχιστα τὸν ἀριθμόν, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν περαιτέρω ἐγκατάλειψιν τῶν ὁμογενῶν, οἱ ὁποῖοι καταλλήλως καὶ συνεχῶς παρακολουθούμενοι θὰ προσέφερον πολὺ περισσότερα καὶ πλέον θετικὰς ὑπηρεσίας, εἰς τὴν μητέρα Πατρίδα, ὅπως συμβαίνει μὲ τοὺς Ἄγγλους, Γερμανοὺς καὶ Ἰταλούς. Ἡ αὔξησις τῶν Προξενείων μας εἶναι ἀπαραίτητος καθὼς καὶ ἡ ὀνομασία ἐπιτίμων Προξένων, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἐκλεγοῦν μεταξὺ τῶν ὁμογενῶν μετὰ μεγάλης προσοχῆς. Τοῦτο καὶ τὴν ὅλην ὑπόθεσιν θὰ βοηθήσῃ καὶ τοὺς ὁμογενεῖς θὰ κολακεύσῃ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ τονίσω τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς διπλωματικῆς μας ἀντιπροσωπείας εἰς τὴν Νότιον Ἀμερικήν, τὴν ὁποίαν διεπίστωσα εἰς τὸ ταξίδιον ἀπὸ Λισσαβῶνος εἰς Νέαν Ὑόρκην καὶ ὅπου συνομιλῶν μὲ σημαίνοντας Νοτιοαμερικανοὺς διεπίστωσα ὄχι μόνον πλῆρες ΚΟΝΦΟΥΖΙΟ διὰ τὸ θέμα τῆς Κύπρου ἀλλὰ καὶ σοβαρὰν πικρίαν, διότι περιφρονοῦνται μὲ τὴν ἔλλειψιν ἀντιπροσωπείας μας εἰς ὅλα τὰ Κράτη, πλὴν Βραζιλίας καὶ Ἀργεντινῆς. Μοῦ εἶπαν δὲ ἐνδεικτικῶς ὅτι πολλὲς φορὲς οἱ μικροὶ ἔχουν τὴν αὐτὴν δύναμιν μὲ τοὺς μεγάλους, ὑπονοοῦντες τὴν ψῆφον τους εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Πιστεύω ὅτι ἔχουν ἀπόλυτον δίκαιον καὶ λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς ἀμέσου ἀνάγκης ὄχι μόνον διαφωτίσεως ἀλλὰ καὶ ἰδιαιτέρας περιποιήσεώς των, ἐν ὄψει τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, νομίζω, ὅτι ἔστω καὶ τώρα πρέπει νὰ ἱκανοποιηθοῦν μὲ κάθε τυπικὸν διπλωματικὸν τρόπο. Εἶναι ἀκατανόητον νὰ μὴ ὑπάρχῃ μόνιμος ἀντιπρρσωπεία μας εἰς Μεξικὸν καὶ Χιλήν, τοὐλάχιστον, εἰς τὰς ὁποίας θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπαχθοῦν καὶ ἄλλαι μικρότεραι Χῶραι.

Μετὰ τῆς προσηκούσης τιμῆς

Ε. Γ. ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ

Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν περιμένωμεν ἀπὸ τοὺς Διεθνεῖς Ὀργανισμοὺς νὰ μᾶς βοηθήσουν εἰς τὴν λύσιν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος ματαίως ἀναμένομεν. Εἰς τὰς συζητήσεις ἀναγνωρίζουν τὸ δίκαιόν μας, ἀλλὰ μόλις συνέλθουν εἰς Διάσκεψιν, λόγῳ τῶν συμφερόντων των, δὲν λαμβάνουν θέσιν ὑπὲρ τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος. Εἶναι ἀνάγκη, κύριοι, νὰ γίνῃ ὑλοποίησις διεθνῶς τῆς ἀγανακτήσεως τῆς Ἑλληνικῆς κοινῆς γνώμης ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ θέματος. Καὶ ἡ ὑλοποίησις αὐτὴ εἶναι θέμα τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας τοῦ τόπου συλλήβδην. Κύριοι, λυποῦμαι διότι διαπιστώνω τὰ πράγματα αὐτά. Δὲν εἶναι θέμα διαδικασίας τὸ Κυπριακόν, ἀλλὰ θέμα ἀξιοποιήσεως τῆς ἀγανακτήσεως τῆς Ἑλληνικῆς κοινῆς γνώμης. Κύριοι, ὑπάρχει μία ἄλλη θεωρία, ἡ θεωρία τῶν μισελλήνων καὶ τῶν φιλελλήνων. Πολλοὶ ἀπὸ ἡμᾶς χρησιμοποιοῦν αὐτὴν τὴν ἔκφρασιν. Κύριοι, δὲν ὑπάρχουν φιλέλληνες καὶ μισέλληνες, ὑπάρχει ἡ σύμπτωσις ἢ μὴ σύμπτωσις τῶν Ἑλληνικῶν συμφερόντων. Εἶπον προηγουμένως, ὅτι ἐξακολουθεῖ ἡ Ἑλλὰς νὰ εὑρίσκεται πρὸς τὸ παρὸν μὲ τὸν Δυτικὸν κόσμον. Εἶναι θέμα τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐρευνήσῃ μέχρι ποίου σημείου θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀνεχθῇ ἡ Ἑλληνικὴ κοινὴ γνώμη τὰς συμμαχίας αὐτὰς καὶ τί ὄφελος ἔχει ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τὰς συμμαχίας αὐτάς. Ἄλλο θέμα, κύριοι, εἶναι τὸ θέμα Κύπρου. Κύριοι, τὸ σπεῦδε βραδέως εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, πρέπει νὰ ἰσχύσῃ, ἀλλὰ ὄχι σήμερον, καθ’ ὃν χρόνον ἔλαβον τὰ πράγματα τοιαύτην μορφήν, ὥστε οἱ ἀδελφοί μας νὰ σφάζωνται. Σήμερον τὸ σπεῦδε βραδέως νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ εἰς τὸ περιθώριον καὶ ἀδιαφόρως τύπων, ἀλλὰ μὲ ἀποκλειστικὴν βάσιν τὴν οὐσίαν τοῦ πράγματος, πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις πρέπει νὰ ζητήσωμεν τὴν δικαίωσιν τοῦ ἀγῶνος τῶν ἀδελφῶν μας Κυπρίων. Νομίζω διὰ τὸ Κυπριακὸν δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανεὶς τίποτε ἄλλο, εἶναι θέμα διὰ τὸ ὁποῖον ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ πολιτικοὶ Ἀρχηγοί, τοὺς ὁποίους ἐλπίζω ἡ Κυβέρνησις νὰ καλέσῃ εἰς συνεργασίαν πρὸς ἐξεύρεσιν τῆς ὀρθῆς λύσεως θὰ ἐξεύρῃ τὴν ὀρθὴν λύσιν. Κατ’ ἐμὲ θὰ πρέπει, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, μὲ κάθε δυνατὸν καὶ ταχὺ τρόπον νὰ γίνῃ ἡ διαφώτισις τῆς κοινῆς γνώμης καὶ ἐν ἀνάγκῃ καὶ τὸ τρίξιμο τῶν δοντιῶν. Ὑπάρχουν ὡρισμένα θέματα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις καὶ τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὴν οἰκονομίαν μας. Κύριοι, αἱ πολιτικαὶ προγραμματικαὶ δηλώσεις αἱ ἀναγνωσθεῖσαι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀποτελοῦν περίληψιν τμημάτων τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὴν ὁποίαν μοῦ ἔκαμε τὴν τιμήν, πέρυσιν, ἡ Κυβέρνησις νὰ μοῦ ἀναθέσῃ νὰ συντάξω. Φυσικῷ τῷ λόγῳ διὰ τὰ τμήματα αὐτά, τὰ ὁποῖα ὁ ἴδιος συνέταξα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ νὰ τὰ καταψηφίσω. Πράγματι, κύριοι, ἔχουν γίνει ἔργα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Μὴ λησμονῶμεν, κύριοι, ὅτι ὁ πόλεμος, αἱ μετέπειτα ἀνωμαλίαι, ὁ συμμοριτοπόλεμος κλπ., μᾶς ἐδημιούργησαν σωροὺς ἐρειπίων, μᾶς ἐδημιούργησαν καταστροφὰς καταπληκτικάς. Ἀπὸ μίαν μελέτην τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Στρατοῦ διεπίστωσα, ὅτι μόνον ἀπὸ τὸν συμμοριτοπόλεμον ὑπέστη ἡ Ἑλλὰς ζημίας ἀνερχομένας εἰς 3.685.800.000 δρχ. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὰς καταστροφὰς τὰς ὁποίας ὑπέστημεν κατὰ τὸν πόλεμον καὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι δυσπερίγραπτοι, διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ὁποίων ἀγωνίζομαι μόνος μὲ τὴν ἠθικὴν δικαίωσιν, ὅτι τοὐλάχιστον κατώρθωσα, παρὰ τὴν ἀντίδρασιν καὶ τῶν τότε Ὑπουργῶν, κατώρθωσα, λέγω, νὰ τελειώσω τὸ θέμα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν εἰς Γερμανίαν μεταβάντων ὁμήρων. Τὸ λέγω τοῦτο μὲ ὑπερηφάνειαν, διότι ὑπῆρξε τοιαύτη ἀντίδρασις ὥστε πρέπει νὰ εἶμαι ὑπερήφανος, διότι παρὰ τὴν ἀντίδρασιν κατώρθωσα νὰ ἐξασφαλίσω τὸ Ἑλληνικὸν λαμβάνειν ἀπὸ τὴν Αὐστρίαν, πλὴν 8 ἑκατομ. χρυσῶν φράγκων, τὰ ὁποῖα εἶναι δεσμευμένα ἀπὸ τὸν προηγούμενον παγκόσμιον πόλεμον πρὸς δόξαν τῆς Ἑλληνικῆς ὑπαλληλοκρατίας πρὸς δικαίωσιν τῶν μανδαρίνων μας, τοὺς ὁποίους οὐδεὶς ἐτόλμησε νὰ κινήσῃ ἀπὸ τὰς θέσεις των καὶ πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι οὔτε ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις θὰ τολμήσῃ νὰ τὸ πράξῃ. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. Βασιλικός). Κύριοι, ἔγιναν ἔργα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Βεβαίως τινὰ ἐξ αὐτῶν εἶχον ἀρχίσει ἀπὸ τὸ παρελθόν. Πλήν, ὅμως, ὁ ρυθμός, ὀφείλω νὰ τὸ ὁμολογήσω καὶ ἔχω δικαίωμα, ὡς ἀνεξάρτητος καὶ προτιθέμενος νὰ παραμείνω μακρὰν τῆς ΕΡΕ, ἔχω δικαίωμα νὰ εἶμαι ἀντικειμενικὸς εἰς τὰς κρίσεις μου, ὁ ρυθμὸς ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως Καραμανλῆ, ἐπεταχύνθη. Ὡς ἀντικειμενικοὶ κριταὶ ὀφείλομεν νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν καὶ ἤδη ὡρισμένα ἔργα εὑρίσκονται εἰς τὸ περατοῦσθαι. Τώρα διὰ τὸ μέλλον, ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κοινωνικοῦ Κόμματος κ. Στεφανόπουλος ὡμίλησεν περὶ δεκαετοῦς προγράμματος οἰκονομικῆς ἀνασυγκροτήσεως. Πιστεύω εἰς τὰ προγράμματα, πλὴν ὅμως, ἐξακολουθῶ νὰ πιστεύω, ὅτι περισσότερον ρόλον ἀπὸ τὰ προγράμματα παίζουν τὰ ἄτομα, τὰ ὁποῖα ἀξιοποιοῦν καὶ ἐλέγχουν τὰ προγράμματα.

§45Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Νὰ ὑπάρχουν καὶ τὰ δύο, κύριε συνάδελφε.

§46Ε. ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλπίζω καὶ εὔχομαι νὰ ὑπάρχουν καὶ τὰ δύο, πλὴν ὅμως, κατ’ ἐμέ, προβαδίζει ἡ προσωπικότης, ἡ εἰδικὴ μόρφωσις, ἡ φιλοδοξία ἐκείνου, ὁ ὁποῖος θὰ πιάσῃ αὐτὸ τὸ πρόγραμμα εἰς τὰ χέρια του, νὰ ἀξιοποιήσῃ αὐτὸ τοῦτο τὸ πρόγραμμα. Πάρα πολλὰ ἠμποροῦσαν νὰ γίνουν εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Δυστυχῶς τοῦτο τὸ ἐλησμονήσαμεν καὶ λησμονοῦμεν, διότι διαρκῶς ἀκούω νὰ ἐπαναλαμβάνεται καὶ νὰ γράφεται εἰς τὰ περιοδικὰ ἡ ἄποψις, ὅτι ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ καταστῇ χώρα βιομηχανική. Λυποῦμαι, μὴ δυνάμενος νὰ συμφωνήσω μὲ ὅλους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἐπιμένουν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ γίνῃ βιομηχανικὴ χώρα. Δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω, κύριοι, διότι ἤδη ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν μίαν Εὐρώπην ἡ ὁποία καταργοῦσα τοὺς τελωνειακοὺς δασμούς, καταρρίπτει τὰ τελωνειακὰ τείχη. Εὑρισκόμεθα μεταξὺ μιᾶς βιομηχανικῆς Εὐρωπαϊκῆς ἑνιαίας ἀγορᾶς, πανέτοιμης, ἐξωπλισμένης, εἰδικευμένης καί ἡ ὁποία ἀγορὰ αὐτή, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ τύχῃ συναγωνισμοῦ ἀπὸ ἡμᾶς θὰ πρέπει νὰ παρέλθουν τοὐλάχιστον 50 ἢ 60 χρόνια. Κύριοι, πιστεύω καὶ ἐπίστευον, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι χώρα μικτὴ καὶ Ἑλληνικαὶ βιομηχανίαι πρέπει νὰ εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχουν ὡς βάσιν τὴν ἀγροτικήν μας οἰκονομίαν. Ἡ σπονδυλικὴ στήλη τοῦ Ἔθνους μας, κύριοι, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως φυλετικῆς ἀκόμη, εἶναι ὁ ἀγροτικός μας κόσμος, ὁ κόσμος αὐτός, τὸν ὁποῖον ἔχομεν ἐγκαταλείψει ἀπὸ μακροῦ εἰς τὴν τύχην του. Βεβαίως ὑπάρχει καὶ ἐκεῖ μία σχετικὴ πρόοδος, ἤρχισαν ἤδη τὰ Ἑλληνικὰ ἀγροτικὰ προϊόντα νὰ ἐξάγωνται, πλὴν ὅμως, ὁ ρυθμὸς δὲν εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλεται ἀπὸ τὸ ἄνοιγμα τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου. Ὁ ρυθμὸς πρέπει νὰ εἶναι ταχύτερος. Δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ τὰς εἰσαγωγὰς νὰ ἀνοίγωμεν διαρκῶς τὸ ἐμπορικόν μας ἰσοζύγιον καὶ αἱ ὁποῖαι εἰσαγωγαί μας νὰ παραμένουν βαδίζουσαι μὲ ρυθμὸν ἂς λεχθῇ ἀλγεβρικῆς προόδου, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὰς ἐξαγωγάς, αἱ ὁποῖαι, ὡς φαίνεται, θὰ ἀκολουθήσουν γεωμετρικὴν τοιαύτην. Κύριοι, ἡ Ἑλλὰς δύναται διὰ τῆς καταλλήλου προπαγάνδας καὶ διὰ τῆς ἐνισχύσεως τῶν οἰκονομικῶν συμβούλων ἢ ἐμπορικῶν ἀκολούθων, ὅπως θέλετε εἰπῆτε τους, νὰ προωθήσῃ τὰ Ἑλληνικὰ εὐγενῆ προϊόντα της καὶ πρὸς τὴν Δυτικὴν καὶ πρὸς τὴν Ἀνατολικὴν Εὐρώπην. Καὶ πρὸς τὴν Δύσιν καὶ πρὸς τὸ Ἀνατολικὸν μπλόκ. Τώρα, τί θὰ εἶναι τὸ ἀντικείμενον τῶν ἀνταλλαγῶν μεταξὺ τῶν δύο χωρῶν, ποῖος θὰ εἶναι ὁ ἀντιπραγματισμὸς, δὲν δύναμαι, διότι μοῦ μένουν 5 λεπτά, διὰ νὰ ἀναπτύξω εἰς τὴν Βουλήν. Λυποῦμαι, κύριοι, διότι δὲν ἔχω χρόνον νὰ ἀναπτύξω καὶ μίαν εἰδικὴν ἄποψιν, ἀφορῶσαν τὴν διόγκωσιν, ὄχι εἰς ἀριθμὸν βουλευτῶν, ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν δὲν ἔχει σημασίαν, ἀλλὰ εἰς ποσοστὸν τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς. Κύριοι, τὸ 1955, ὅταν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔκαμε τὴν πρώτην του Κυβέρνησιν, ἐδιάβασα, ὅπως συνηθίζω, μετὰ προσοχῆς νὰ διαβάζω πάντοτε — ἔχω αὐτὸ τὸ ἐλάττωμα — τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις καὶ εἶδον, τότε, ὅτι δὲν ἀνέφερεν οὐδὲν περὶ τοῦ ἐργατικοῦ θέματος. Εἶπον δέ, τότε, εἶναι ἀναγεγραμμένον εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς ἑνδεκάτης Ὀκτωβρίου τοῦ 1955: «αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως οὐδὲν ἀναφέρουσι σαφὲς διὰ τὸν τρόπον ἱκανοποιήσεως τῶν δικαίων αἰτημάτων τῆς ἐργαζομένης τάξεως....... (ἀναγινώσκει)....» Κύριοι, δυστυχῶς, τοῦτο δὲν συνέβη. Ἰδοὺ τὸ ἀποτέλεσμα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό, κύριοι, εἶναι εἰς ὡρισμένους τομεῖς καὶ ὁ κομματισμὸς ὁ ὁποῖος μᾶς ὠθεῖ εἰς πράξεις, αἱ ὁποῖαι ἀσφαλῶς δὲν ἐνισχύουν τὸ τμῆμα αὐτὸ τῆς ἀπούσης, τὸ ἀπ’ ἐδῶ, ἀλλὰ τὸ πρὸς τὰ ἐκεῖ (δεικνύει τὴν Ἀριστεράν). Ἔλαβον, κύριοι, σήμερον ἕνα τηλεγράφημα ἀπὸ τὴν Αἴγιναν. Μετατίθεται ἕνας Ἔφορος, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν ἀτυχίαν νὰ ψηφίσῃ τὴν Ε.Ρ.Ε. καὶ δὲν ἐψήφισεν τὸν κ. Ὑφυπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Αὐτοὶ οἱ διακόσιοι ἄνθρωποι θὰ γίνουν κομμουνισταὶ μίαν ἡμέραν. Ἕνας ἄλλος ταλαίπωρος ὑπάλληλος τοῦ Πειραιῶς, ἐπίσης Ἐφοριακός, ὁ ὁποῖος εἶχεν τὴν ἀτυχίαν νὰ ψηφίσῃ τὸν κ. Ἀνδριανόπουλον μετατίθεται ἐκ Πειραιῶς. Κύριοι, ἔτσι δημιουργεῖται ἀγανάκτησις, ἔτσι δημιουργεῖται ἡ ἀντιδικία μὲ τὸ ὑφιστάμενον καθεστώς. Ὅταν ὁ ἀστυφύλαξ κακομεταχειρίζεται τὸν πολίτην, ὁ πολίτης δὲν ἔχει ἐναντίον τοῦ ἀστυφύλακος, ἀλλὰ ἔχει ἐναντίον τοῦ Κράτους. Πρέπει, λοιπόν, ἀπὸ τοῦ ἀστυφύλακος μέχρι τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος ὅλοι νὰ σεβώμεθα τὸν πολίτην καὶ νὰ μὴ τὸν χρησιμοποιοῦμεν κομματικὸν τιμάριον, ὡς ὄργανον τῆς ἰδικῆς μας ὑπερψηφίσεως ἢ καταψηφίσεως. Κύριοι, λυποῦμαι, διότι δὲν ἔχω τὸν χρόνον νὰ ἀναπτύξω ὡρισμένα θέματα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δυστυχῶς, δὲν ἀνέφερε τί εἴδους κοινωνικὴν πολιτικὴν πρόκειται νὰ ἀκολουθήσῃ. Δὲν ἀνέφερε τίποτε διὰ τὴν δημοσίαν ὑγείαν, διὰ τὴν στέγασιν τῶν προσφύγων, διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν πολεμοπαθῶν. Καὶ δὲν ἀνέφερε τίποτε διὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν τῆς ἐργατικῆς κατοικίας. Κύριοι, σεβόμενος τὸν χρόνον καὶ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, κατέρχομαι τοῦ βήματος καὶ εὔχομαι αἱ ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ληφθοῦν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἶναι τοιαύτης φύσεως, ὥστε ἡ Ἑλλὰς νὰ ξαναγίνῃ φωτοδότρια δύναμις, ὅπως ἦτο πάντοτε.

§47Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Μία παράγραφος τῆς ὁμιλίας τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου ἐκ Πειραιῶς, μὲ ὑποχρεώνει νὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἔλαβα γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως καὶ διεπίστωσα ὅτι πράγματι ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος Αἰγίνης μετετέθη δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπηρεσιακοῦ Συμβουλίου. Καὶ μετετέθη τόσον δυσμενῶς (!) ὥστε ἐτοποθετήθη εἰς τὴν Πρωτεύουσαν, ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν δηλαδή. Ἤθελον, ἐπίσης, νὰ προσθέσω τὸ ἑξῆς: Ὅτι μοῦ κάμνει κατάπληξιν πῶς ὁ Ἔφορος προσφεύγει εἰς τοὺς φορολογουμένους τῆς περιφερείας του καὶ προκαλεῖ τηλεγραφήματα διαμαρτυρίας κατὰ μέτρου, τὸ ὁποῖον δὲν ἀποτελεῖ κἂν ἐκδήλωσιν ἐχθρικῶν προθέσεων ἐναντίον του διότι, ἐπαναλαμβάνω, μετετέθη ἀπὸ τὴν Αἴγιναν εἰς τὰς Ἀθήνας! Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ νομίζω, ὅτι ἔχω τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσω τὴν πειθαρχικὴν δίωξιν τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐφόρου, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν οἱοσδήποτε Οἰκονομικὸς Ἔφορος καὶ οἱοσδήποτε δημόσιος ὑπάλληλος νὰ προσφεύγῃ εἰς τοὺς πολίτας τῆς περιοχῆς ποὺ ὑπηρετεῖ καὶ νὰ ζητῇ τὴν ὑπογραφὴν διαμαρτυριῶν, διότι ἡ Διοίκησις τὸν μεταθέτει. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καθιερωθῇ ἡ ἀρχὴ ὅτι οἱ ὑπάλληλοι νὰ μετατίθενται καὶ θὰ τοποθετοῦνται κατόπιν δημοψηφίσματος τῶν πολιτῶν τῆς περιοχῆς εἰς τὴν ὁποίαν ὑπηρετοῦν, ἰδίως δὲ οἱ Οἰκονομικοὶ ὑπάλληλοι.

§48Ε. ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι προσωπικὸν θέμα...

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, κύριε συνάδελφε, ὅτι δὲν ὑπάρχει προσωπικὸν θέμα. Λυποῦμαι πολὺ διότι δὲν δύναμαι νὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐφαρμόσω τὸν Κανονισμόν.

§50Ε. ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μὲ ἀναγκάσητε νὰ κάμω ἐπερώτησιν...... (κωδωνοκρουσίαι).

§51Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ὁ κ. Ε. Σαββόπουλος ἔχει δικαίωμα νὰ ἀπαντήσῃ, βάσει τοῦ Κανονισμοῦ, ἐφ’ ὅσον ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ θέματος ποὺ ἀνέφερεν ὁ κ. Σαββόπουλος.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, κύριε Ἀρβανιτάκη. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Η. Τσιριμῶκος, ἔχει τὸν λόγον.

§53Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἀποτελεῖ συνήθειάν μου νὰ εἶμαι βουλευτής. Ἑπομένως δὲν ἔχω ἐπαρκῆ πεῖραν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ βήματος καὶ θὰ ζητήσω τὴν ἐπιεικῆ προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐν τῇ προσπαθείᾳ μου νὰ ἐκθέσω μὲ σαφήνειαν καὶ συντομίαν τὰς ἀπόψεις μου ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα τῆς συζητήσεως, ἐκτὸς ἐὰν πλανῶμαι. Διότι ἐκ τῶν ἀγορεύσεων τινῶν συναδέλφων ἐσχημάτισα τὴν προσωπικὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἐλέγχεται ἢ τὸ ἓν ἑκατομμύριον ψηφοφόρων, ποὺ ἐψήφισαν ὑπὲρ τῆς Ε.Δ.Α. ἢ ἡ Ε.Δ.Α. διὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις της ὡς Κυβερνήσεως, ἐνῷ ἀντιθέτως, ἡ Ε.Δ.Α. κατέλαβε τὸν χῶρον, ὁ ὁποῖος ἁρμόζει εἰς τὸ 25%, ἤκουσε ὅτι τὸ ὑπόλοιπον 75% εἶναι ἐναντίον τῆς Ε.Δ.Α. καί, ἑπομένως, τὸ πτωχὸν αὐτὸ 25% θὰ προσπαθήσῃ νὰ κάμῃ τὸ καθῆκον του ἐν τῇ Βουλῇ ἐν πλήρει ἠρεμίᾳ καὶ σεβασμῷ τοῦ Κανονισμοῦ ἀφῆνον εἰς τὸ ὑπόλοιπον 75% τὴν φροντίδα νὰ κυβερνήσῃ, ἀλλὰ νὰ κυβερνήσῃ καλῶς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ κριθῇ ἐκ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων ὡς Κυβέρνησις, ἐν μεγάλῳ μέτρῳ, νέα. Ὄχι διότι δὲν εἶναι συνέχεια τῆς παλαιᾶς, ὄχι διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν εἶναι τὸ αὐτὸ πρόσωπον, ἀλλὰ διότι σχηματίζεται μετὰ τὴν πρόσφατον ἐτυμηγορίαν ἡ ὁποία τὴν καθιστᾷ νέαν καθὼς καὶ τὸ Κοινοβούλιον. Ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠδύνατο νὰ εἶναι πολὺ νεωτέρα ἐὰν ἀπεδείκνυε διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων ὅτι ἔχει συλλάβει, ἔν τινι μέτρῳ ἔστω, τὸ νόημα τῶν ἐκλογῶν τῆς 11ης Μαΐου. Εἶχε δὲ πολὺ μεγάλο συμφέρον νὰ τὸ πράξῃ, διότι ἡ Κυβέρνησις — αὐτὸ λέγουν οἱ ἀριθμοὶ — στηρίζεται μόνον ἐπὶ τοῦ 40% τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἡ δὲ νομιμότης της ὀφείλεται εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος τῆς ἐπέτρεψε μὲ μειοψηφίαν εἰς τὸν λαόν, νὰ ἔχῃ πλειοψηφίαν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ. Οὐδεὶς τῆς ἀμφισβητεῖ τὴν «νομιμότητα» ταύτην, ἀλλ’ εἶναι βέβαιον ὅτι ἐκφράζει τὸ 40% τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ θὰ ἔπρεπε, ἀφοῦ προσπαθήσῃ νὰ ἀντιληφθῇ καλῶς τὸ νόημα τῶν ἐκλογῶν τῆς 11ης Μαΐου καὶ τῆς ἐτυμηγορίας τοῦ λαοῦ, νὰ προσαρμοσθῇ πρὸς αὐτὸ καὶ νὰ γίνῃ τοὐλάχιστον κατ’ οὐσίαν Κυβέρνησις τῆς πλειοψηφίας, ἔχουσα τὸ δικαίωμα νὰ τὴν ἐκφράζῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον. Εἶχε δὲ ἀκόμη, ἐὰν ἤθελε, τὸ δικαίωμα, τὴν ἐτυμηγορίαν αὐτὴν τοῦ λαοῦ νὰ τὴν χρησιμοποιήσῃ ὡς ὅπλον ἰσχυρὸν ἐναντίον παντὸς ἰσχυροῦ εἴτε ἡμεδαποῦ, εἴτε ξένου. Εἰς πᾶσαν στιγμὴν θὰ ἐδικαιοῦτο, μετὰ τὴν ἐτυμηγορίαν τῆς 11ης Μαΐου, ἐὰν ἤθελε, νὰ προβῇ εἰς τὰς ἐνεργείας ἐκείνας καὶ τὰς ριζικὰς μεταβολὰς ποὺ ἀπέδειξε ὅτι ἐπιθυμεῖ ἡ πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ ὠφέλουν τὸν τόπον. Θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ὑψώσῃ τὸν τόνον τῆς φωνῆς καὶ νὰ στηρίξῃ αὐτὴν τὴν ὕψωσιν τοῦ τόνου εἰς τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν τῆς 11ης Μαΐου, τὰ ὁποῖα δὲν ἔδωσαν ἁπλῶς 60% ἐναντίον τῆς μέχρι σήμερον ἀσκουμένης πολιτικῆς. Θὰ ἤθελον, ἐὰν οἱ κυβερνητικοὶ βουλευταὶ συνωμίλουν κάποτε μὲ τὸν Ἀρχηγόν των ἰδιαιτέρως, νὰ τοῦ ἔλεγον, τί ἀπὸ τοὺς ἰδίους τοὺς ψηφοφόρους των ἀκούουν καὶ ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ χωρίσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἰς 60%, τὸ ὁποῖον θέλει ἐνεργὸν πολιτικὴν καὶ εἰς 40% τὸ ὁποῖον δὲν θέλει ἐνεργὸν πολιτικήν. Κατὰ τὴν προηγηθεῖσαν συζήτησιν ἐγένετο μνεία περὶ τοῦ 1897 καὶ τοῦ 1909. Ἡ ἀνάμνησις εἶναι καλὴ βεβαίως ὄχι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ποὺ ἐτέθη μεταξὺ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τοῦ κ. Μητσοτάκη Διότι δὲν φαντάζομαι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ὑπενόει ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ ἀπόψεως στρατιωτικῆς παρασκευῆς εἶναι εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο ἡ Ἑλλὰς τοῦ 1897. Θὰ ἦτο θλιβερώτατον, μετὰ τὰς τόσας θυσίας, τὰς ὁποίας ἔχει ὑποστῆ καὶ ὑφίσταται μὲ τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας καὶ τὰς συμμαχίας, τὰς ὁποίας ἔχει συνάψει, θὰ ἦτο θλιβερώτατον διὰ τὸν τόπον, ἐὰν διεπιστοῦτο, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ εἶναι αὐτὴ ἡ οἵα εἶναι, διότι ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκεται στρατιωτικῶς ἀπαράσκευος, ὅπως εἰς τὸ 1897. Τελειώνει ἡ παρένθεσις. Τὸ 1897 εἶναι χρήσιμον δι’ ἄλλον λόγον καὶ τὸ ἐνθυμούμεθα διότι ὅπως τότε ἔτσι καὶ τώρα ὅλοι οἱ Ἕλληνες καὶ οἱ ὀπαδοὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἔχουν σήμερον τὸ αἴσθημα τῆς ἀνάγκης κάποιας ἐθνικῆς ἀνατάσεως, διότι ὅλοι αἰσθάνονται ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς ὑπερηφανείας εἶναι μειωμένοι. Τὸ αἴσθημα αὐτὸ τὸ ἐδοκιμάσαμεν ἤδη ἀπὸ τὰ γεγονότα τῆς Σμύρνης καὶ τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ ἐξακολουθοῦν οἱ Ἕλληνες πολῖται, ἀνεξαρτήτως ἰδεολογικῆς τοποθετήσεως, νὰ διερωτῶνται, ἐὰν τὸ τίμημα τῆς συμμετοχῆς εἰς τὸ ΝΑΤΟ, τὸ τίμημα τοῦ φανατισμοῦ διὰ τὴν δυτικὴν συμμαχίαν, τὸ τίμημα τῆς πίστεως τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν δυτικὴν συμμαχίαν πρέπει νὰ εἶναι αὐταὶ αἱ ταπεινώσεις, ποὺ ὑφίσταται ἡ Ἑλλάς. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἕνα αἴσθημα, ποὺ δὲν ἀφορᾷ μόνον τοὺς ὀπαδούς, οὔτε τοῦ 60%, οὔτε τοῦ 25%, ἀλλὰ τὸ 100% τῶν Ἑλλήνων. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, δὲν γνωρίζω ἐὰν τὴν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ ἴδῃ ἀναγεννώμενον τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος εἰς ὅλας του τὰς ἐκδηλώσεις, δύναται ἡ σημερινὴ Ἑλληνικὴ πολιτικὴ ἡγεσία νὰ τὴν ἐκδηλώσῃ σήμερον ἢ ἀναμένει ἄλλα γεγονότα ἐξ ἀφορμῆς τῶν ὁποίων νὰ τὴν ἐκδηλώσῃ αὔριον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζω μόνον εἶναι ὅτι οἱοσδήποτε καὶ ἐὰν εἶναι εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Χώρας, ὀφείλει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του τὴν κατάστασιν τῆς Ἑλληνικῆς κοινῆς γνώμης, διὰ νὰ προχωρήσῃ. Κύριοι, ἔγινε μεγάλη συζήτησις διὰ τὰ γεγονότα, ποὺ ἔλαβον χώραν εἰς τὴν Κύπρον καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων μόνον μίαν λέξιν θὰ εἴπω, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπαναλάβω τὰ ὅσα ἐλέχθησαν, ὅτι δηλαδὴ συμμερίζομαι καὶ τὴν ἀγανάκτησιν ποὺ ἐξεφράσθη καὶ τὰς ἐπικρίσεις ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, ποὺ ἐξεδηλώθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Εἶναι ὅμως, βέβαιον, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀναζητεῖ ὄχι ἁπλῶς τὸν ὑπεύθυνον διὰ μίαν καλὴν ἢ κακὴν κυβερνητικὴν ἐνέργειαν, ἀλλὰ διὰ νὰ ἴδῃ, ποῦ εἶναι ἡ ρίζα τοῦ κακοῦ καὶ ποῖα εἶναι τὰ βασικὰ λάθη ἕνεκα τῶν ὁποίων περιήλθομεν εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν. Νομίζω, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ἐκεῖνο ποὺ πρέπει νὰ ἀναζητήσωμεν εἶναι, ὅτι, ὡς πρὸς τὰς βάσεις τῆς ἐξωτερικῆς μας πολιτικῆς, ὑπάρχουν πλάναι. Καὶ ἐγὼ πιστεύω ὅτι ὑπάρχουν βασικαὶ πλάναι. Ἡ ρίζα τοῦ κακοῦ, εἶναι ἴσως ὀλίγον μακρυά. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀνατρέξω εἰς παλαιοτέρας πλάνας. Ἄλλωστε οὔτε ὁ χρόνος ποὺ διαθέτω τὸ ἐπιτρέπει. Ἐκεῖ ὅπου θὰ ἤθελον νὰ ἐπιμείνω εἶναι εἰς τὰς βασικὰς πλάνας ὡς πρὸς τὸν χαρακτῆρα καὶ τὰς δυνατότητας τοῦ Ν.Α. Τ.Ο. Τὰ συμπτωματικὰ γεγονότα ποὺ ὡδήγησαν τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸ ΝΑΤΟ δὲν ἐνδιαφέρουν. Ἐνδιαφέρει, ὅμως, ὅτι ἀπὸ τὴν ἀρχὴν καὶ μέχρι σήμερον, δυστυχῶς, ἐθεωρήθη ὅτι ἡ συμμετοχὴ εἰς τὸ ΝΑΤΟ ἀποτελεῖ διὰ τὴν Ἑλλάδα κλεῖδα διὰ τὴν λύσιν ὅλων τῶν ἐθνικῶν ζητημάτων. Δὲν ἐθεωρήθη μία «βασικὴ ἐγγύησις τῆς ἀσφαλείας μας», ὅπως λέγουν σήμερον αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις, ἀλλὰ ἡ μοναδικὴ καὶ ἐπαρκὴς ἐγγύησις τῆς ἀσφαλείας μας καὶ τὸ μυστικὸν διὰ τὴν λύσιν ὅλων τῶν Ἑλληνικῶν προβλημάτων, ἕνα «μαλακὸ μαξιλάρι» ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἀκουμπισμένο τὸ κεφάλι ἡ Ἑλλάς, καὶ νὰ μὴ ἐνδιαφέρεται διὰ τὸ τὶ γίνεται εἰς τὸν ἔξω κόσμον, ἴσως οὔτε κἂν διὰ τὸ τὶ γίνεται ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος. Αὐτὸ δὲν εἶναι λάθος τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, οὔτε λάθος μιᾶς ἑκάστης τῶν Κυβερνήσεων αἱ ὁποῖαι διώκησαν τὴν χώραν τὰ τελευταῖα χρόνια. Εἶναι μία γενικωτάτη νοοτροπία, ἡ ὁποία διέβρωσε, δυστυχῶς, ὁλόκληρον τὴν Ἑλληνικὴν πολιτικήν, ὁλόκληρον τὸν πολιτικὸν κόσμον. Δευτέρα πλάνη σχετικὴ εἶναι ὅτι παρεξηγήθη καὶ ὑπερεξετιμήθη κατὰ κἄποιον τρόπον ὁ χαρακτὴρ τοῦ ΝΑΤΟ. Ἐκρίθη ὅτι τὸ ΝΑΤΟ ἀποτελεῖ ἕνα εἶδος συλλογικοῦ Πάπα τῆς Δημοκρατίας, ἀρετῆς καὶ πάσης ἠθικῆς ἀρχῆς ἑδρευούσης ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ ἐκπροσωπουμένης ἐπὶ γῆς ὑπὸ τῆς ἡγεσίας τοῦ ΝΑΤΟ, ἑνὸς εἴδους ἀλαθήτου καὶ ἀδιαβλήτου ὀργανισμοῦ, τοῦ ὁποίου ἡ ἀρετὴ εἶναι τὸ χαρακτηριστικὸν καὶ ἡ σκοπιμότης κἄτι τὸ δευτερεῦον. Φοβοῦμαι ὅτι τὸ μόνον Ἔθνος εἰς τὸ ὁποῖον ἐκαλλιεργήθη αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὸ «σύμπλεγμα» τοῦ ΝΑΤΟ, αὐτοῦ τοῦ εἴδους ὁ «Νατισμός» μία ἰδιάζουσα ἰδεολογία ἢ εἰδικὴ ἀσθένεια, εἶναι ἡ Ἑλλάς. Εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν αὐτὴν ἐκάμαμεν νὰ ζήσῃ ἕνα μεγάλο μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον ἀφυπνίσθη λίαν δυσαρέστως, ὅταν εἶδε ὅτι τὸ ΝΑΤΟ εἶναι ἕνας ἀνθρώπινος ὀργανισμὸς ἀπαρτιζόμενος ἀπὸ μεγάλας καὶ μικρὰς δυνάμεις, ποὺ δὲν ἔκαμαν τὸν ὀργανισμὸν αὐτὸν διὰ νὰ ἐκπροσωπήσουν τὴν ἰδέαν τῆς Δημοκρατίας ἐπὶ τῆς Γῆς, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐξυπηρετήσουν τὰ πολιτικὰ των συμφέροντα καὶ τοὺς πολιτικούς των σκοπούς. Ἡ ἀφύπνισις αὐτὴ εἶναι εἰς τὸ βάθος τῆς ἀναταραχῆς καὶ τῆς ἐξάψεως τοῦ ἐθνικοῦ αἰσθήματος, ποὺ βλέπετε σήμερον. Ὅμως, ἡ Ἑλλάς, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν ἔπρεπε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ ΝΑΤΟ ὑπὸ τὰς εἰδικὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρέθη ἔπρεπε νὰ ἔχῃ συνείδησιν, ὅτι εἰσήρχετο εἰς ἕνα ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος — ὑπὲρ ἢ ὑπὸ τὰς ἰδεολογικὰς διακηρύξεις — ἀπαρτίζεται ἀπὸ δυνάμεις, ποὺ εἶναι αἱ πλέον προηγμέναι καπιταλιστικαὶ χῶραι τοῦ κόσμου καὶ δυνάμεις αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸ πλεῖστον εἶναι δυνάμεις καθαρῶς ἀποικιοκρατικαί. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι ἦτο δυνατὸν ἡ συμμετοχὴ τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ΝΑΤΟ νὰ ἀπετέλει ἐγγύησιν τῆς ἀσφαλείας της, ἦτο, ὅμως, βέβαιον ὅτι εἰς πολλὰ σημεῖα αἱ δυνάμεις τοῦ ΝΑΤΟ θὰ εὑρίσκοντο εἰς ἀπόστασιν ἀπὸ τὰ ἰδικά της συμφέροντα. Ἡ Ἑλλὰς καὶ ἐξ αἰτίας τῆς ξενοπολιτικῆς θέσεώς της καὶ τῆς γειτονίας της μὲ τὸ Ἀνατολικὸν Μπλὸκ καὶ τὸν Ἀραβικὸν κόσμον, ἀλλὰ καὶ ἐξ αἰτίας τῆς οἰκονομικῆς διαρθρώσεώς της εἶχε πᾶν συμφέρον ἔκτοτε, ὄχι νὰ διατυπώσῃ ἐπιφυλάξεις, ἀλλὰ νὰ θεωρῇ μὲν τὸ ΝΑΤΟ ὡς βάσιν ἀσφαλείας, χωρὶς τοῦτο νὰ σημαίνῃ ὅτι ἔπρεπε νὰ καταργηθοῦν τὰ περιθώρια τῆς προφυλάξεως ἐναντίον παντὸς ἐνδεχομένου. Αὐτὴ ἡ πλάνη τοῦ «Νατισμοῦ» εἶχε δυσμενὲς ἀποτέλεσμα καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς, διότι ἡ περίφημος ἐκβιομηχάνισις τῆς Ἑλλάδος, ποὺ ἀποτελεῖ ἀνάγκην ἀδήριτον δι’ ἡμᾶς, ἦτο ἀδύνατος μὲ τὴν νοοτροπίαν τῶν μεγάλων καπιταλιστικῶν δυνάμεων αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς τὸ Ν.Α. Τ.Ο. Τὸ εἴδομεν καθαρὰ εἰς τὴν στάσιν τῆς Ἀμερικῆς εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐκβιομηχανίσεως τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ διερωτηθῇ κανεὶς γενικώτερον ἐὰν ἔπρεπε ὁ φανατικὸς «Νατισμὸς» νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὴν θεμελιώδη ἀντίφασιν νὰ εἴμεθα μία χώρα τῆς οἰκονομικο–κοινωνικῆς διαρθρώσεως καὶ τῆς γεωπολιτικῆς θέσεως τῆς Ἑλλάδος καὶ νὰ αἰσθανόμεθα ὅτι ταυτιζόμεθα μὲ τὰς χώρας τοῦ Ν. Α.Τ.Ο. Κακῶς γελοιογραφεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὡς φέρων φράκο καὶ τσαρούχια. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν εἶναι ἄξιος τῆς γελοιογραφήσεως αὐτῆς. Θὰ ἦτο, ὅμως, ἀξία αὐτῆς ἡ Ἑλληνικὴ ἐξωτερικὴ πολιτική. Διότι ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν παίρνομεν τὸ ὕφος μιᾶς μεγάλης καπιταλιστικῆς δυνάμεως ἡ ὁποία φέρει ὑπερηφάνως τὸ βάρος τῆς ἐκπροσωπήσεως καὶ προφυλάξεως τοῦ Δυτικοῦ κόσμου καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην, ἔχομεν αἰτήματα ἐθνικὰ καὶ οἰκονομικά, οἱονεὶ ὑποαναπτύκτου χώρας. Εἴδομεν δὲ ὅτι ἡ ἀντίφασις αὐτὴ ἐξέσπασεν ἐξ ἀφορμῆς τοῦ Κυπριακοῦ. Πολὺ ὀρθῶς ἔπραξαν ἐκεῖνοι ποὺ ἔθεσαν τὸ Κυπριακὸν ζήτημα διεθνῶς. Ἀλλὰ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ διερωτηθῶ: Εἶχαν ἄραγε μελετηθῆ αἱ διεθνεῖς ἐπιπτώσεις τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος; Πρέπει νὰ φαντασθῶμεν ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ διπλωματία εἶχε τὴν ἀφέλειαν νὰ πιστεύσῃ ὅτι αἱ διακηρύξεις περὶ πίστεως εἰς τὴν αὐτοδιάθεσιν τῶν λαῶν ἦσαν ἀπόλυτοι καὶ ὅτι μόλις ἐτοποθετεῖτο τὸ πρόβλημα τῆς Κύπρου θὰ ἐλύετο αὐτομάτως. Πρέπει νὰ πιστεύσωμεν ὅτι οὔτε κἂν πληροφορίας εἶχε ἡ Ἑλληνικὴ διπλωματία, περὶ τῶν διαθέσεων τῆς Μεγάλης Βρεταννίας, ἀλλὰ καὶ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Πρέπει νὰ πιστεύσωμεν ὅτι δὲν εἶχε κἂν πληροφορίας, περὶ τοῦ ὅτι ἀνέκαθεν οἱ Τοῦρκοι εἶχον δυσμενῆ προκατάληψιν κατὰ τῆς ἰδέας τῆς Ἑνώσεως τῆς Κύπρου μὲ τὴν Ἑλλάδα; Πρέπει νὰ πιστεύσωμεν ὅτι εἶχε σοβαρῶς ληφθῆ ὑπ’ ὄψει ὅτι τὸ πρόβλημα τῆς αὐτοδιαθέσεως τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ θὰ ἐνεγράφετο εἰς τὸ μέγα ρῆμα τοῦ ἀντιαποικιακοῦ ἀγῶνος ὅλων τῶν ὑποδούλων λαῶν καὶ ἑπομένως ὅτι οἱ φυσικοὶ ἐχθροί του θὰ εὑρίσκοντο ἐντὸς τοῦ Ν.Α. Τ.Ο. καὶ οἱ φυσικοὶ σύμμαχοί του, θὰ ἦσαν ὁ Ἀραβικὸς καὶ ὁ Ἀσιατικὸς κόσμος; Καὶ — κυρίως — ὅτι εἰς τὸ βάθος τοῦ ὁρίζοντος, διεφαίνετο ἡ ἐνίσχυσις τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, εἴτε τὴν ἠθέλαμεν, εἴτε δὲν τὴν ἠθέλαμεν, ἐνίσχυσις διπλωματική, ἐνίσχυσις πολιτική, ἔναντι τῶν συμμάχων χωρῶν τοῦ Ν.Α.Τ.Ο.; Νὰ πιστεύσωμεν ἐμελετήθη σοβαρῶς τὸ πρόβλημα τῆς αὐτοδιαθέσεως τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ καὶ ἡ μελέτη αὐτοῦ, ἔπεισε τοὺς ἁρμοδίους ὅτι ἡ ἀνακίνησίς του διεθνῶς θὰ ἦτο ἄνευ ἐπιρροῆς ἐπὶ τῆς πορείας τῆς διεθνοῦς μας πολιτικῆς; Τὰ πράγματα πείθουν ὅτι ὅταν ἐτέθη τὸ ζήτημα αὐτό, οἱ ἁρμόδιοι δὲν ἐφαντάσθησαν ὅτι τὸ Κυπριακὸν ζήτημα ἔστω μόνον, ἐπέβαλε κἄποιαν διαφοροποίησιν στάσεως, ἀπὸ ἀπόψεως διεθνοῦς πολιτικῆς. Οὕτω ἐτέθη μὲν τὸ πρόβλημα ἀλλὰ ἐφθάσαμεν εἰς ἀδιέξοδον, ἀφοῦ ἐπεράσαμεν ἀπὸ παραδοξότητας καταπληκτικάς. Τὸ Κυπριακὸν ἤχθη ἐνώπιον τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τοῦ Ο.Η.Ε. Καὶ ἐκεῖ ἡ προσφυγή μας κατεψηφίσθη ἀπὸ ὅλους τοὺς συμμάχους μας καὶ ὑπερεψηφίσθη ἀπὸ ἐκείνους τοὺς ὁποίους, μόνον οὐχὶ ἐχθροὺς ἀποκαλοῦμεν, εἰς ἐπισήμους καὶ ἀνεπισήμους συζητήσεις. Καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν νὰ εὐχαριστοῦμεν ἐπισήμως διὰ τὴν ἐνίσχυσίν των καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν νὰ διακηρύττωμεν ὅτι διὰ λόγους προπαγανδιστικοὺς μᾶς ἐνισχύουν, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μᾶς ἐνίσχυσαν. Λέγεται αὐτὸ διπλωματικὴ ἐπάρκεια καὶ σοβαρὰ ἄσκησις ἐξωτερικῆς πολιτικῆς; Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐπροχωρήσαμεν καὶ ὁμιλοῦμεν πάντοτε περὶ ἀνενδότου ἀντιαποικιακοῦ καὶ ἀπελευθερωτικοῦ ἀγῶνος, δίχως νὰ ἀποβάλωμεν τὸ πάθος τοῦ «Νατισμοῦ». Ἐνθυμοῦμαι εἰς τὸ παρελθόν, εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν δὲν εἶχε κριθῆ ἀκόμη σκόπιμον νὰ κληθῶμεν νὰ μετάσχωμεν εἰς τὸ Ν.Α.Τ.Ο., τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐπεδιώκαμεν τὴν εἴσοδόν μας εἰς αὐτό. Ἐνθυμοῦμαι κατὰ τὸ 1951, ὅταν ἐνεφανίσθη τὸ ἀτυχέστατον σχέδιον Τσῶρτσιλ περὶ Εὐρωπαϊκοῦ Στρατοῦ, ἡ Ἑλληνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἔσπευσεν νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ τῆς δημιουργίας τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Στρατοῦ καὶ τῆς συμμετοχῆς τῆς Ἑλλάδος εἰς αὐτόν. Διότι ὡς ἐλέγετο τοῦτο θὰ ἀπετέλει τὸν μόνον τρόπον νὰ εἰσέλθῃ ἡ Ἑλλὰς εἰς τὸ ΝΑΤΟ ἔστω διὰ τῆς θύρας τῆς ὑπηρεσίας. Ἡ Ἑλλὰς ἐπεδείκνυεν ἕνα εἶδος σνομπισμοῦ, ἐπιδιώκουσα νὰ γίνῃ δεκτὴ εἰς τὸ Ν.Α.Τ. Ο. ὅπως μερικαὶ κυρίαι δευτέρας ἢ τρίτης «κλάσεως» ἐπιδιώκουν νὰ γίνουν δεκταὶ εἰς τὰ μεγάλα σαλόνια. Διετηρήθη ἔκτοτε ἕνα αἴσθημα κατωτερότητος. Οὕτω κἄθε φορὰν ποὺ λέγομεν ὅτι πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα γενναῖα πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς καταστάσεως ποὺ ἐδημιουργήθη ἐξ ἀφορμῆς τῆς Κύπρου, συναντῶμεν τὴν καταπελτώδη ἀντίρρησιν. «Θέλετε, λοιπόν, νὰ μᾶς ἀποβάλουν ἀπὸ τὸ Ν.Α.Τ.Ο.; Ἕνα τέτοιο πρᾶγμα θὰ ἐπεθύμει ἡ Μεγάλη Βρεταννία! Ἔ, ὄχι». Πιστεύω ὅτι καὶ ἐὰν ὑπεβάλαμεν σχετικὴν παράκλησιν εἰς τοὺς συμμάχους μας, πάλιν δὲν θὰ μᾶς ἀπέβαλλον. Διὰ μερικοὺς ἐξ ἡμῶν θὰ ἦτο βαρὺ τὸ πρόβλημα τῆς ἀνευρέσεως «προστατῶν», ὅπως εἶπε προλαλήσας συνάδελφος. Ἀλλὰ ὁ φόβος τῶν συμμάχων μας μήπως ἀναζητήσωμεν ἄλλους προστάτας εἶναι πολὺ μεγαλύτερος ἀπὸ τὸν φόβον τὸν ἰδικόν μας μήπως χάσωμεν τοὺς προστάτας ποὺ εἴχομεν. Διότι οἱ προστάται ἀφθονοῦν εἰς τὴν ἀγοράν. (Χειροκροτήματα). Δὲν λέγω βεβαίως ὅτι πρέπει νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὸ Ν.Α.Τ.Ο. ἐξ ἀφορμῆς τοῦ Κυπριακοῦ. Λέγω, ὅμως, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ διπλωματία, ὁ Ἑλληνικὸς πολιτικὸς κόσμος πρέπει νὰ χαράξῃ μίαν σταθερὰν γραμμὴν τὴν ὁποίαν ν’ ἀκολουθήσῃ μὲ συνέπειαν, διὰ νὰ φύγωμεν ἀπὸ τὸ σημεῖον τοῦ «ὑποτονισμοῦ» ἢ τῆς «ὑποθερμίας» περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησαν οἱ κ. κ. Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, θλιβόμενοι διότι ἔφθασεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὸ σημεῖον νὰ μεταχειρίζεται δικολαβισμοὺς διὰ νὰ δικαιολογήσῃ διατὶ ἡ Ἑλλὰς δὲν προσέφυγεν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας. Διηρωτήθην ἂν θὰ διετύπωνεν ὁ ἴδιος μειοψηφίαν ἔναντι τῆς ἰδικῆς του γνώμης. «Εἰ καὶ ἠδύνατό τις εἰπεῖν...». Τὸ ἔπραξε καὶ αὐτό, εἰπὼν ὅτι ἐὰν καταφύγωμεν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ χάσωμεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀπευθυνθῶμεν εἰς τὴν Γενικὴν Συνέλευσιν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν ἀλλὰ καὶ ὅτι δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας, ὅταν ἡ κατάστασις καταστῇ «ἄκρως δυσάρεστος». Πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον σημαίνει ἴσως ὅτι ἡ κατάστασις δὲν εἶναι τόσον δυσάρεστος. Δὲν γνωρίζω τί ἔχει ὑπ’ ὄψει του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι θὰ συμβῇ εἰς τὴν Κύπρον. Τὸν πληροφορῶ πάντως ὅτι ἡ ἐντύπωσις τῆς κοινῆς γνώμης εἶναι ὅτι ἡ προσφυγὴ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας δὲν ἔγινε διότι ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάρχῃ τὸ «σύμπλεγμα» τοῦ Ν.Α.Τ.Ο. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐπαναλάβω ὅτι δὲν ὑποδεικνύω τὴν ἀποχώρησιν ἀπὸ τὸ Ν.Α.Τ.Ο. Ἀλλὰ ὑπογραμμίζω ὅτι οὐδεὶς ἀνήκων εἰς οἱανδήποτε πολιτικὴν παράταξιν νομίζει ὅτι πρέπει νὰ δηλητηριάζῃ ἢ νὰ παραλύῃ τὰς ἐνεργείας μας ὁ φόβος μήπως εὑρεθῶμεν ἔξω ἀπὸ τὸ Ν.Α.Τ.Ο., ἀλλὰ νὰ χαλυβδώνῃ τὴ θέλησίν μας τὸ δίκαιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ νὰ κάμωμεν ὥστε νὰ ἠξεύρῃ ὁ καθεὶς ὅτι εἴμεθα ἀποφασισμένοι διὰ τὴν ἐνέργειάν μας νὰ προχωρήσωμεν πρὸς τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ ἐθνικοῦ πόθου, τὰς δὲ εὐθύνας διὰ τὴν διατάραξιν τῆς συμμαχίας φέρουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἡγοῦνται τοῦ Ν.Α.Τ.Ο. Ἔχει ἀποδειχθῆ ὅτι ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ ὑπάρχει ἀπόλυτος ὁμοφωνία ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους. Εἶδον εἰς μίαν στιγμὴν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κἄπως ἀδημονῦσε ἀπὸ τὴν θερμὴν στάσιν τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς. Εἰς ἄλλην περίπτωσιν ἂς ἔκαμε διακρίσεις ἢ ὁροθετήσεις. Προκειμένου, ὅμως, περὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ὀφείλει νὰ ἐκφράζῃ ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος, δῶρον τοῦ Θεοῦ εἶναι ὅτι δὲν ὑπάρχει, οὔτε εἷς Ἕλλην ὁ ὁποῖος νὰ διστάζῃ εἰς τὴν ὑπόθεσιν τὴν Κυπριακήν. Ἀποτελεῖ ὅπλον διπλωματικὸν ἀπείρως ἰσχυρότερον ἀπὸ τὰς συζητήσεις ποὺ διεξάγονται ἰδιαιτέρως ἀγγλιστὶ καὶ δὲν προάγουν τόσον τὸ θέμα, ὅσον ἡ γνῶσις ἐκ μέρους ὅλων τῶν δυνάμεων ὅτι ὁλόκληρον τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος, μηδενὸς ἐξαιρουμένου, ἀνεξαρτήτως ἰδεοληψιῶν, ἢ διαφωνιῶν ἐπὶ ἄλλων θεμάτων, ἀνεξαρτήτως ἀκόμη ἐλατηρίων ἢ προσανατολισμῶν ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ὁλόκληρον τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος εἶναι ὄπισθεν οἱασδήποτε Κυβερνήσεως διεκδικούσης μὲ σθένος τὴν αὐτοδιάθεσιν τῆς Κύπρου. Εἶναι τεράστιον τὸ ὅπλον μαζὶ μὲ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν. Θὰ ἔπρεπε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ τὸ πάρῃ εἰς τὰ χέρια του, ἀλλὰ νὰ τὸ πάρῃ, χωρὶς νὰ τρέμουν αὐτὰ τὰ χέρια. Πῶς, ὅμως, νὰ ἔχωμεν ἐμπιστοσύνην ὅλοι ἡμεῖς οἱ ἄλλοι Ἕλληνες, ὅτι τὰ χέρια αὐτὰ δὲν τρέμουν, ὅταν τὸ θέαμα ποὺ ἐμφανίζετε καὶ σεῖς καὶ αἱ δηλώσεις σας ἦτο αὐτό, τὸ ὁποῖον, δικαίως κατεκρίθη τόσον ζωηρῶς ὑπὸ τῶν Ἀρχηγῶν ὅλων τῶν Κομμάτων; Κύριοι, θὰ διεξέλθω ἐν τάχει τὸ οἰκονομικὸν θέμα, ἀφήνω δι’ ἄλλην εὐκαιρίαν τὴν ἀνάλυσιν τῶν ἀπόψεών μου. Μὲ τὴν ἐν γένει ἐξωτερικήν μας πολιτικὴν συνδέεται, ὡς πρὸς τὸ οἰκονομικὸν θέμα, μία βασικὴ πλάνη ἡ ὁποία ἐζημίωσε τὴν Ἑλλάδα. Ἐζήσαμεν ἐπὶ πολὺ μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ ἀμερικανικὴ «παρουσία» ἀρκεῖ δι’ ὅλα. Ἡ Ἀμερικὴ εἶναι ἐδῶ καὶ πληρώνει καὶ ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν γίνῃ ἡ Ἀμερικὴ θὰ εἶναι ἐδῶ καὶ θὰ πληρώνῃ. Ἐπ’ αὐτῆς τῆς νοοτροπίας, ἐβασίσθη ἕνα ὄργιον καταναλώσεως, ἕνα αἴσθημα πληθωριστικῆς «εὐφορίας» καὶ ἡ μαυραγοριτικὴ νοοτροπία τῆς ἐποχῆς τοῦ πολέμου διετηρήθη ἐπὶ πολὺ μακρὸν χρονικὸν διάστημα. Γνωρίζομεν τὰ αἴτια, γνωρίζομεν ὅτι ὑπάρχουν πολλὰ αἴτια, ἡ πλάνη ὅμως, δὲν ἀναιρεῖται ἐξ αὐτῶν. Καὶ διετηρήθη ἐπὶ πολὺ μακρόν. Δευτέρα πλάνη ὑπῆρξεν ὅτι οἱ καταλληλότεροι νὰ δώσουν «συμβουλὰς» διὰ τὰ οἰκονομικὰ εἶναι οἱ Ἀμερικανοὶ καὶ ὅτι, ἑπομένως, δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ ἀκολουθήσωμεν τὰς ἰδικάς των προτιμήσεις διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν εὐημερίαν. Ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι ἡ ἐκβιομηχάνισις ποὺ ἔπρεπε νὰ ἀποτελέσῃ τὴν κυρίαν φροντίδα τῶν κυβερνητῶν καὶ μυστικιστικὴν πίστιν ὅλων τῶν Ἑλλήνων παρέμεινε εἰς τὴν σφαῖραν τοῦ βερμπαλισμοῦ καὶ δὲν ἔγινε πρᾶξις. Εὑρισκόμεθα σήμερον εἰς μίαν κατάστασιν, ἡ ὁποία περιγράφεται κύριοι, μέσα εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ὅπου διατυπώνονται καὶ μερικαὶ ἀρχαί, ὑγιεῖς. Βεβαίως χρειάζεται καὶ νομισματικὴ σταθερότης καὶ μεγάλαι ἐπενδύσεις καὶ περιορισμὸς τῶν χρηματικῶν εἰσοδημάτων. Ὅλα σωστὰ μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ὀφείλομεν νὰ εἴπωμεν μερικὰ πράγματα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ὅταν κανεὶς συζητεῖ δι’ ἐπιστημονικῶν ὅρων δύναται νὰ ἀποφεύγῃ τὴν ἀλήθεια. Καὶ ἡ ἀλήθεια εἶναι αὐτὴ ποὺ ζῇ εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τὸν κάμνει νὰ ἐξεγείρεται. Ὅτι κἄθε φορὰν ποὺ γίνεται λόγος περὶ ἀνόδου τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τῶν λαϊκῶν τάξεων ἐπιστρατεύονται ὅλαι αἱ θεωρίαι περὶ πληθωριστικῶν πιέσεων, περὶ ὄγκου τῆς κυκλοφορίας, περὶ συναλλαγματικῶν ἀποθεμάτων, μὲ συμπέρασμα τὴν καθήλωσιν τῶν χρηματικῶν εἰσοδημάτων τῶν μισθωτῶν τῶν συνταξιούχων καὶ τὴν καθήλωσιν τῶν τιμῶν τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων. Ὡς πρὸς τὰ ὑπόλοιπα εἰσοδήματα ἐξαίρεται τὸ ἐπιχειρηματικὸν πνεῦμα τῶν Ἑλλήνων καὶ τὰ θαυμαστὰ κατορθώματα τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας, μόνη δὲ φροντὶς τοῦ Κράτους εἶναι αἱ φορολογικαὶ ἀπαλλαγαί, ἡ ἐξαίρεσις ἀπὸ παντὸς φόρου πάσης ἐπιχειρήσεως ἰδίᾳ νὰ δεήσῃ τὸ Ἑλληνικὸν κεφάλαιον νὰ προβῇ εἰς παραγωγικὰς ἐπενδύσεις, τὰς ὁποίας ἀποφεύγει. Γίνεται λόγος ἀπὸ τὴν ἰδίαν τὴν Κυβέρνησιν περὶ φοροδιαφυγῆς. Γνωρίζει ὁ κἄθε μισθωτὸς καὶ ὁ κἄθε ἄνθρωπος ποὺ ἔχει ἕνα μαγαζὶ ὅτι διὰ τὰ κατώτερα καὶ μεσαῖα εἰσοδήματα καὶ φόρος ὑπάρχει καὶ κυκλοφορία καὶ πληθωρισμὸς καὶ τὰ πάντα. Καὶ μόλις ἀνέλθωμεν ὀλίγον τὴν κοινωνικὴν κλίμακα, πρὸς τοὺς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι καθημερινῶς ὁμιλοῦν περὶ Ἔθνους, λόγῳ πατριωτισμοῦ καὶ ἀναμφισβητήτως δὲν εἶναι ὑπὲρ τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς καὶ δὲν ἔχουν ψηφίσει ὑπὲρ αὐτῆς, διαπιστώνομεν ὅτι προβαίνουν εἰς φοροδιαφυγὴν ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ τοὺς κάμωμεν νὰ προβοῦν εἰς ἐπενδύσεις παραγωγικὰς τοὺς χαρίζομεν καὶ πάντα φόρον. Οὕτω ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς γνωρίζει, βλέπων τὸ ὄργιον καταναλώσεως περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλοῦν καὶ αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις, ὅτι ἡ ἀνασυγκρότησις τῆς οἰκονομίας μας βαδίζει μὲ βῆμα σημειωτὸν ἀλλὰ καί, κυρίως, ὅτι ἐπιχειρεῖται εἰς βάρος μόνον τῶν λαϊκῶν τάξεων, χωρὶς οὐδεμίαν θυσίαν τῶν ἀνωτέρων τάξεων, οὔτε κἂν προθυμίαν των νὰ συμβάλλουν εἰς αὐτὴν τὴν προσπάθειαν δι’ ἐπενδύσεων αἱ ὁποῖαι, πάντως, θὰ τοὺς ἀποφέρουν κέρδη. Διὰ τὴν ἄρσιν αὐτῆς τῆς ἀντιφάσεως τίποτε δὲν ἀναφέρουν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις, οὐδὲν μέτρον πέραν τῶν παραινέσεων πρὸς τοὺς κεφαλαιούχους. Ἡ Κυβέρνησις ἀναγγέλλει ἁπλῶς ὅτι ἐνδεχομένως θὰ προσφύγῃ τώρα, μετὰ τόσα ἔτη εἰς δημιουργίαν μικτῶν ἐπιχειρήσεων ὑπὸ τὸν τύπον τῆς Ἀνωνύμου Ἑταιρίας, πρᾶγμα ποὺ θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ μελετηθῆ ἀπὸ καιροῦ, διότι ἡ ἐξάρτησις τῆς ἀνασυγκροτήσεως ἀπὸ τὴν θαυματοποιΐαν τῆς «ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας» εἰς χώρας ὅπως ἡ Ἑλλάς, ἀποτελεῖ ἐγκληματικῶς ἀλυσιτελῆ μέθοδον. Ἐνῷ πάντα ταῦτα εἶναι ἔκδηλα μέσα εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ἠχοῦν, ὡς ἀπειλή, δύο φράσεις. Ἡ μία ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν αὐτὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν καὶ ἡ ἄλλη ὅτι θὰ ἐπιβληθῇ τὸ Κράτος τοῦ νόμου εἰς πάντα ὅστις θὰ ἐπιχειρήσῃ νὰ δημιουργήσῃ «κλῖμα ἀνησυχίας» καὶ κλονισμὸν τῆς τάξεως καὶ τῆς ἀσφαλείας. Τί σημαίνουν πάντα ταῦτα; Ὅτι ἡ Κυβέρνησις προβαίνει εἰς μερικὰς φραστικὰς ὑποχωρήσεις ἔναντι τῆς πραγματικότητος καὶ τῆς ἐτυμηγορίας τοῦ λαοῦ. Εἶναι, ὅμως, ἀποφασισμένη νὰ προχωρήσῃ μὲ τὸν αὐτὸν ρυθμὸν καὶ μὲ τὴν αὐτὴν ἔλλειψιν φροντίδος διὰ τὸ βιοτικὸν ἐπίπεδον τῶν λαϊκῶν τάξεων, μὲ ἐπιμέλειαν διὰ τὰ «κίνητρα» τῶν κεφαλαιούχων, μὲ ἀδιαφορίαν διὰ τὰ «κίνητρα» τῶν μισθωτῶν. Ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους ὀρθῶς ἐπιστρατεύεται δι’ ὅποιον ἐπιχειρήσῃ νὰ δημιουργήσῃ «κλῖμα ἀνωμαλίας» ὁ «νόμος» καὶ ἡ τάξις». Αἱ δύο ἀπειλαὶ εἶναι ἀλληλένδετοι. Ὡμίλησε, πολὺ ὀρθῶς, ὁ κ. Κανελλόπουλος, περὶ τοῦ κοινωνικοῦ προβλήματος, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὴν χώραν καὶ ὡμίλησε, βεβαίως, ἀπὸ τὴν ἰδικήν του σκοπιάν. Λέγει, ὅμως, ὅτι δὲν τὸν ἀντελήφθη ἡ Κυβέρνησις. Συμφωνῶ. Θὰ ἤθελα μόνον, κύριοι βουλευταί, νὰ παύσωμεν, προκειμένου περὶ Κυβερνήσεως καὶ Κομμάτων, νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ ἀναγκαίας «στοργῆς» πρὸς τὸν λαόν. Δὲν εἴμεθα εἰς τὴν ἐποχὴν τῶν μοναρχικῶν κρατῶν καὶ τοῦ πατερναλισμοῦ, ὅπου ὁ Μονάρχης ἔχει στοργὴν πρὸς τὸν λαόν. Δὲν χρειάζεται νὰ ἔχωμεν στοργήν. Χρειάζεται νὰ αἰσθανθῶμεν τὸ καθῆκον μας ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἐκλέγει καὶ βουλευτὰς καὶ Κυβερνήσεις, ὄχι διὰ νὰ ἔχουν στοργὴν πρὸς αὐτόν, ἀλλὰ διὰ νὰ διοικοῦν καθ’ ὃν τρόπον ὑπόσχονται καὶ καθ’ ὃν τρόπον λαμβάνουν ἐντολήν, ὅλοι ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐξαιρέσεως, διότι ἀπὸ τῆς Ἄκρας Δεξιᾶς μέχρι τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς ὅλοι ἐμφανίζονται ἐνώπιον τοῦ λαοῦ λέγοντες, θέλουν νὰ ἀνακουφίσουν τὰς πτωχοτέρας τάξεις καὶ νὰ ἐπιβαρύνουν τὰς πλουσιωτέρας. Αὐτὸ τὸ καθῆκον καλούμεθα νὰ ἐκπληρώσωμεν. Καὶ ἂς φύγῃ ἡ λέξις «στοργή». Θὰ προχωρήσωμεν ἴσως πρὸς κἄποιον ρεαλισμόν. Καὶ θὰ σκεφθῶμεν ὅτι ὅταν πρὸς τοὺς κεφαλαιούχους λέγομεν ὅτι πρέπει νὰ τοὺς δώσωμεν φορολογικὰς ἀπαλλαγὰς διὰ νὰ εὐαρεστηθοῦν νὰ ἱδρύσουν ἐπιχειρήσεις διὰ τῶν ὁποίων νὰ προαχθῇ ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία, διατὶ δὲν θὰ σκεφθῶμεν ὅτι κἄποτε κἄτι πρέπει νὰ προσφέρῃ ἡ Πολιτεία καὶ πρὸς τοὺς μισθωτοὺς καὶ πρὸς ὅσους βιοπαλαίουν, πρὸς τοὺς ὁποίους δὲν προσέφερε μέχρι σήμερον παρὰ τὸ μονοπώλιον τῶν θυσιῶν. Ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ αὐτὴ τακτική, τότε τὴν νομισματικὴν σταθερότητα καὶ τὴν σημερινὴν ἀνθηρὰν οἰκονομικὴν κατάστασιν θὰ εὑρεθῇ βεβαίως ὑποχρεωμένον νὰ τὴν διατηρήσῃ ἐνώπιον τῆς ὀγκουμένης λαϊκῆς δυσαρεσκείας μόνον μὲ τὶς μπαγιονέττες. Καὶ ἐκεῖ ἔγκειται τὸ μυστικὸν καὶ τῆς ἀπειλῆς περὶ «τάξεως καὶ ἀσφαλείας» τὸ μυστικὸν ποὺ ἔφερε ἄλλοτε εἰς τὴν ἐγκαθίδρυσιν τοῦ φασισμοῦ. Διότι, ἐνῷ ὅλοι διακηρύσσουν ὅτι πρέπει νὰ κάμουν θυσίας, ὅλοι ἀνεξαιρέτως ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα ποὺ πρέπει νὰ γίνουν αἱματηραὶ θυσίαι τῶν πλουσίων τάξεων καὶ διὰ νὰ ἠμπορέσῃ ἡ κοινωνικὴ ἰσορροπία νὰ συγκροτηθῇ καὶ διὰ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸν δρόμον τῆς προόδου, οἱ προνομιοῦχοι ἀρνοῦνται νὰ ὑποταχθοῦν εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ Ἔθνους καί, διὰ νὰ συγκρατηθῇ ἡ κοινωνικὴ δυσαρέσκεια, ἐξωθοῦν πρὸς τὸν περιορισμὸν τῶν ἐλευθεριῶν. Κύριοι βουλευταί, μὲ τὴν παρατήρησιν αὐτὴν ἔρχομαι κατὰ λογικὴν σειρὰν εἰς τὸ ἐσωτερικὸν θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Σήμερον ἡ διατήρησις τῶν ἐκτάκτων μέτρων ἀποτελεῖ, ὅπως ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἀνωμαλίαν. Συνδέεται μὲ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τὸ θέμα αὐτό, διότι ἐπικρατεῖ εἰς τὸν λαὸν ἡ ὑπόνοια ὅτι δὲν ἀποτελοῦν πλέον τὰ ἔκτακτα μέτρα οὔτε κἂν ὑπόλοιπον τῆς παρελθούσης ἀνωμαλίας, ἀλλὰ μέσα διὰ τὴν προστασίαν τῆς ἀθλίας οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἐξακολουθήσῃ. Ἡ ὑπόνοια αὐτὴ ἀφαιρεῖ καὶ τὸ τελευταῖον ἠθικὸν ἔρεισμα ἀπὸ τὴν διατήρησιν τῶν ἐκτάκτων μέτρων. Γνωρίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι κἄθε φορὰν ποὺ γίνεται λόγος περὶ αὐτοῦ εἰς τὴν Βουλήν, ἕνας καλὸς ἢ ἄθλιος κομμουνιστικὸς λόγος ἐκ μέρους τῆς κυβερνητικῆς πλευρᾶς ἀποσπᾷ τὰ χειροκροτήματα τῆς πλειοψηφίας καὶ καθιστᾷ ματαίαν τὴν συζήτησιν περὶ καταργήσεως τῶν ἐκτάκτων μέτρων. Καὶ σήμερον ἀκόμη τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, κινητοποιεῖ τὸ φάσμα τοῦ παρελθόντος, διὰ νὰ ζωντανεύῃ τὸ ὑπόβαθρον τοῦ πάθους, ποὺ δικαιολογεῖ τὴν διατήρησιν τῶν μέτρων καὶ τὸ νομικὸν πλάσμα ὅτι ἐξακολουθεῖ ἡ ἀνταρσία, τὸ ὁποῖον πράγματι κατέστη καταγέλαστον. Μὲ τὰ δύο αὐτὰ ὅπλα ἐξακολουθεῖ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος νὰ φέρεται ἀπέναντι τῶν ἐλευθεριῶν τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν μὲ μίαν ἄνεσιν ἡ ὁποία ἐνθυμίζει τὴν ἄνεσιν μὲ τὴν ὁποίαν ὁ Μπαρμπαγιώργος τοῦ θεάτρου τῶν σκιῶν παίζει χαρτιὰ μὲ τὸν Καραγκιόζη. «Δική μου εἶναι ἡ τράπουλα». Ἐγὼ ἔχω εἰς χεῖρας μου τὸν νόμον καὶ δύναμαι νὰ ἐκτοπίζω ὅποιον θέλω. Τὴν μίαν ἡμέραν ἐπιτρέπω εἰς τὸν Α πολίτην νὰ εἶναι ὑποψήφιος τῆς Ε.Δ.Α. καὶ τὴν ἑπομένην, ἐὰν δὲν ἐκλεγῇ, τὸν στέλνω εἰς τὴν ἐξορίαν.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, κύριε συνάδελφε, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ἐκτιμῶ τὴν θέσιν τὴν διακεκριμένην τὴν ὁποίαν ἔχετε εἰς τὴν παράταξίν σας, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἔχετε κάμει ὑπέρβασιν 15 λεπτῶν εἰς τὴν ὁμιλίαν σας. Ἐὰν ἔχετε τὴν καλωσύνην νὰ τερματίσητε.

§55Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Πρόεδρος μοῦ ὑπενθυμίζει τὴν τάξιν, πολὺ ὀρθῶς, ἐγὼ ἄλλωστε δὲν ἐπεδίωξα διάκρισιν, παρὰ μόνον ἐπιείκειαν, θὰ ἀναγκασθῶ νὰ συντομεύσω. Θὰ ἤθελα μόνον πρὶν τελειώσω νὰ εἴπω δύο λέξεις ἐξ ἀφορμῆς καὶ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου καὶ τῶν ὅσων ἐλέχθησαν περὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ πολιτικοῦ βίου. Κύριοι, ὑπάρχει ἕνας ὑπαινιγμὸς μέσα εἰς τὸν λόγον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, διὰ τὴν σημερινὴν διεθνῆ ἐξέλιξιν, ἐν σχέσει μὲ τὸ μέλλον τοῦ Κοινοβουλίου. Εἶμαι ὑπὲρ πάσης τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ ποὺ θὰ ὡδήγει εἰς καλυτέραν ὀργάνωσιν τῶν συζητήσεων. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Εἶναι βέβαια πιθανὸν ὅτι καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχουν ὑποψήφιοι Ντὲ Γκώλλ. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἀπὸ τότε ποὺ ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν ὁ Ντὲ Γκώλλ ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι κοιτάζονται εἰς τὸν καθρέπτην διὰ νὰ ἴδουν μήπως δύνανται νὰ χρησιμεύσουν ὡς Ντὲ Γκώλλ, καθ’ ὃν τρόπον «ἡ μυλωνοῦ ἔβαζε τὸν ἄνδρα της μὲ τοὺς πραγματευτάδες». Ἀλλ’ ἡ Ἑλληνικὴ ζωὴ δὲν πάσχει ἀπὸ ἀστάθειαν Κυβερνήσεων...

§56Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Αἶσχος. Τί πράγματα εἶναι αὐτὰ ποὺ λέτε; (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). Ὡσὰν νὰ μὴ ὑπάρχουν ἀξιωματικοὶ ἔντιμοι εἰς τὴν Ἑλλάδα. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§57Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἶπα τόσα ἄλλα ποὺ ἠμποροῦσαν νὰ σᾶς στενοχωρήσουν καὶ σᾶς ἠνώχλησεν αὐτό; Εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἔλεγον, ἡ πολιτικὴ ζωὴ δὲν ἐζημιώθη ἀπὸ ἀστάθειαν Κυβερνήσεων λόγω ἐλλείψεως πλειοψηφίας. Τεράστιαι εἶναι αἱ πλειοψηφίαι ποὺ δίδονται. Γίνεται λόγος διεθνῶς περὶ μιᾶς νέας σχετικῶς ἐπιστήμης μὲ Ἑλληνικὸν ὄνομα, τῆς «Κυβερνητικῆς», ἀσχολουμένης μὲ πολλὰ πράγματα, σὺν τοῖς ἄλλοις δὲ μὲ τὴν κατασκευὴν καὶ διεύθυνσιν τῶν λεγομένων «ρομπότ». Εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχει ἀναπτυχθῆ πολὺ ἡ ἐπιστήμη αὐτὴ ἡ «κυβερνητικὴ» εἰς τὴν κυριολεξίαν της ὡς ἐπιστήμη τῆς κατασκευῆς ἰσχυρῶν Κυβερνήσεων, ἀπόδειξις ὅτι καὶ σήμερον μὲ τὸ 40% τοῦ λαοῦ ἔχομεν Κυβέρνησιν μὲ μεγάλην πλειοψηφίαν. Ἐὰν ὑπάρχουν Κυβερνήσεις ἀνίσχυροι καθ’ ἑαυτάς, αὐτὸ εἶναι ἄλλο θέμα. Αὐτὸ δὲν ὀφείλεται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Κοινοβουλίου ἀλλ’ εἰς μίαν γενικωτέραν κρίσιν, ὀφειλομένην εἰς τὸ ὅτι ἐπεκράτησεν ἡ ἀντίληψις ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἕνα μόνον Κόμμα εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ὅτι ἠμποροῦν νὰ ὑπάρχουν δύο ἐν συνόλῳ Κόμματα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τὸ πάθος...

§58Ν. ΖΑΡΝΤΙΝΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, διαρκῶς προκαλεῖτε καὶ βάλλετε κατὰ τῆς Δημοκρατίας καὶ τῶν θεσμῶν μας. Προφανῶς ὀνειρεύεσθε τὰς χώρας τοῦ Παραπετάσματος ὅπου ὑπάρχει ἓν Κόμμα καὶ ἓν ποσοστὸν τὸ 99%. Ὅμως, μὲ τοὺς θεσμούς μας ἐξελέγητε βουλευτὴς καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος ὄχι μόνον ἐλέγχητε ἀλλὰ καὶ ὑβρίζετε.

§59Μ. ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς εἴπητε εἰς τὴν Ρωσίαν τί γίνεται; (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). (Συνεχίζει ὁμιλῶν ἀπὸ τῆς θέσεώς του ἐν μέσῳ τοῦ θορύβου, μὴ ἀκουόμενος).

§60Ν. ΖΑΡΝΤΙΝΙΔΗΣ. (Ὁμιλεῖ ἐν μέσῳ θορύβου).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθῆστε κύριε συνάδελφε. Λυποῦμαι, πάρα πολύ, ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν. Καὶ σεῖς, κύριε Τσιριμῶκο, μὴ προκαλῆτε.

§62Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὅτι ἔμεινα ὑπὲρ τὴν ὥραν ἐπὶ τοῦ βήματος τὸ δέχομαι. Ἀλλὰ ὅτι προκαλῶ συναδέλφους, ὄχι. Εἶπον ὅτι ἡ μέχρι πάθους ἐπιμονὴ νὰ κυβερνᾷ ἕνα Κόμμα, ἡ ἐπιμονὴ νὰ φθάσωμεν τὸ πολὺ μέχρι δύο Κομμάτων, εἶναι πάθος καὶ προκαλεῖ γενικωτέραν ἀνωμαλίαν, ἀντανακλῶσαν εἰς τὸν Κοινοβουλευτισμόν. Καὶ πρέπει νὰ ἴδωμεν τὰ πράγματα κατάματα. Ἡ ἐξυγίανσις τῆς Ἑλληνικῆς πολιτικῆς ζωῆς καὶ ἡ διαμόρφωσις τῆς Ἑλληνικῆς πολιτικῆς ζωῆς θὰ ἐπέλθουν μόνον, ὅταν ἐπιβληθῇ ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, διὰ τῆς ὁποίας καὶ νέαι δυνάμεις θὰ ἀνακύψουν καὶ νέα πολιτικὰ Κόμματα. Ἐξυγίανσις τῆς πολιτικῆς ζωῆς θὰ ἐπέλθῃ ὅταν δὲν θὰ ἐπιδιώκεται πλέον νὰ διατηρηθῇ ἐκβιαστικῶς ἡ δύναμις ὡρισμένων Κομμάτων, ὑποχρεουμένων πάντων τῶν πολιτευομένων νὰ μετέχουν εἰς αὐτὰ παρὰ πᾶσαν ἐπιφύλαξίν των διὰ νὰ ζήσουν πολιτικῶς, ὅπως πράττουν τὰ 9)10 τῶν Ἑλλήνων πολιτευομένων, ὑβριζόμενοι καὶ ἀποκαλούμενοι κάθε τόσον ἀποστάται, ἐνῷ ὑποχρεώνονται νὰ καταφεύγουν εἰς πᾶν εἶδος στρατηγήματος, ἐξαναγκαζόμενοι ὑπὸ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Αὐτὸ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τὸ ἴδωμεν καθαρά. Ἀλλὰ καὶ περαιτέρω, ἡ ἀπόδοσις τῶν Κοινοβουλίων δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰς Ἀντιπολιτεύσεις, ἀλλὰ ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις. (Θόρυβος).

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τελειώνετε, παρακαλῶ.

§64Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μου μίαν φράσιν νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Εἴμεθα πρόθυμοι νὰ βοηθήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ νομοθετικόν της ἔργον, ὄχι μόνον ψηφίζοντες, ἀλλὰ καὶ κραυγάζοντες ὑπὲρ παντὸς νομοσχεδίου της, ἐφ’ ὅσον τοῦτο θὰ πιστεύωμεν, ὅτι ἐξυπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν παρὰ τὸν σεβασμὸν τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τὴν παρουσίαν της εἰς τὰς κοινοβουλευτικὰς ἐργασίας, ποὺ πρέπει νὰ διαρκέσουν, ὄχι ἁπλῶς ὅσον τὸ γράμμα, ἀλλὰ καὶ ὅσον τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος ἀπαιτεῖ. Ὡς πρὸς ἡμᾶς, δίδομεν μίαν ρητὴν ὑπόσχεσιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν: Ἀντιπολίτευσιν θὰ ἔχῃ! (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς).

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Ζίγδης, ἔχει τὸν λόγον.

§66Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εὐλαβούμενος τῆς ἀποφάσεως ἡμῶν περὶ περιορισμοῦ τοῦ χρόνου τῶν ἀγορεύσεων καὶ ἐν πλήρει συνειδήσει τῆς ἐξονυχιστικῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο ἤδη ἐπὶ τοῦ περιεχομένου τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, θὰ ἀρκεσθῶ εἰς ὡρισμένας μόνον παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν παραλειπομένων αὐτῶν, διότι οὕτως ἐπιβάλλει ἡ κοινοβουλευτικὴ τάξις, ἡ οἰκονομία τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Κύριοι βουλευταί, τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν τῆς 11ης Μαΐου ἐκρίθη παρὰ πάντων, ὡς ἐκδήλωσις ἀγανακτήσεως καὶ διαμαρτυρίας, ἀκόμη δὲ καὶ προειδοποιήσεως, ὡς ἐκδήλωσις, ἐν μιᾷ λέξει, βαθυτάτης ψυχικῆς ἀναταραχῆς, ἡ ὁποία συνέχει τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τὴν ἐποχὴν αὐτήν. Ἐκτὸς βεβαίως ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, διότι αὕτη διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων, διεκήρυξεν, ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ ἀποτελέσματος τῶν ἐκλογῶν δὲν εἶναι ἄλλη, εἰμὴ ἡ ἀνανέωσις τῆς πρὸς αὐτὴν λαϊκῆς ἐμπιστοσύνης. Ἐν τούτοις διὰ τῶν ἐκλογῶν ἡ Ε.Ρ.Ε. δὲν ἔλαβεν, εἰμὴ μόνον τὸ 41% τῶν ψήφων τοῦ λαοῦ, εὑρίσκεται δὲ ἐν τῇ ἐξουσίᾳ κατ’ οἰκονομίαν τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη πρὸ δύο μηνῶν, ἀκριβῶς πρὸς ἐξυπηρέτησιν, αὐτῆς τῆς σκοπιμότητος, τῆς διατηρήσεώς της δηλαδὴ ἐν τῇ ἐξουσίᾳ. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ 40%, κρίνουσα τὰς ἀπόψεις τοῦ 60%, χαρακτηρίζει αὐτὰς ὄχι ὡς δυσφορίαν καὶ ἀγανάκτησιν, ὡς πιστεύομεν πάντες, ἀλλ’ ὡς πλάνην, προερχομένην ἀπὸ ἄγνοιαν, ἢ ὀφειλομένην εἰς τὴν δημοκοπίαν τῶν ἀντιπάλων της! Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ὑπὸ τὸ πρῖσμα τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἐκλογῶν ἀποκαλύπτουν τὴν ἀκόλουθον εἰκόνα: Ἔχομεν μίαν Κυβέρνησιν ἐκπροσωποῦσαν μίαν μειοψηφίαν. Ἡ Κυβέρνησις δὲ αὐτὴ θεωρεῖ, ὅτι ἡ γνώμη τῆς συντριπτικῆς πλειοψηφίας, τοῦ 60%, δὲν εἶναι παρὰ πλάνη προερχομένη ἀπὸ ἄγνοιαν ἢ δημοκοπίαν, οὐδὲν τὸ οὐσιαστικὸν περιεχόμενον ἔχουσα. Ἀλλὰ τί φυσικώτερον, κατόπιν αὐτοῦ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ αἰσθάνεται κὰν μὴ ἐξουσιοδοτημένη, ὅπως συνεχίσῃ τὸ ἔργον της ὅπως συνεχίσῃ τὴν πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἤδη χαραχθεῖσαν πολιτικήν της ἐπὶ ὅλων τῶν τομέων τοῦ δημοσίου βίου. Διὰ τοῦτο τὸ σύντομον καὶ αἱ γενικότητες τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, μὲ μόνας ἐξαιρέσεις τὰ τμήματα αὐτῶν τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὸν ἐξωτερικὸν τομέα καὶ τὸν οἰκονομικὸν τομέα, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἁπλῶς καὶ μόνον διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ ἐπὶ τὸ ἐπισημότερον ἡ διαβεβαίωσις περὶ συνεχίσεως τῆς ἀκολουθουμένης πολὺ πρὸ τῶν ἐκλογῶν πολιτικῆς. Δίκαιον, ὅμως, εἶναι νὰ ἀναγνωρισθῇ ὅτι εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα ὑπάρχουν καὶ μερικαὶ νέαι τάσεις, ὀφειλόμεναι προφανῶς εἰς ὅσα ἤκουσεν ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν περίοδον τοῦ προεκλογικοῦ ἀγῶνος! Κύριοι, ὑπῆρξε τόσον λεπτομερὴς ἡ ἀνάλυσις καὶ ἡ κριτικὴ τῆς ὑποσχέσεως τῆς Κυβερνήσεως νὰ συνεχίσῃ τὴν αὐτὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν, ὥστε παρέλκει νὰ ἐπιληφθῶ καὶ ἐγὼ τοῦ θέματος. Τὸ ἴδιον, ἀτυχῶς, δι’ ἐμὲ ἰσχύει καὶ διὰ τὴν ὑπόσχεσιν τῆς Κυβερνήσεως, νὰ συνεχίσῃ τὴν αὐτὴν πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ τομέως, ὅπου αἱ παρατηρήσεις μου θὰ ἠκούοντο μὲ περισσοτέραν ἴσως προσοχὴν ἀπὸ τὸ Σῶμα. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ, ἑπομένως, οὔτε μὲ τὸ πρῶτον, οὔτε μὲ τὸ δεύτερον θέμα. Θὰ περιορίσω δὲ τὰς παρατηρήσεις μου, ὡς ἐδήλωσα καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου μου, εἰς τὰ παραλειπόμενα τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Ἄλλωστε— ἂς μὴ φανῇ περίεργον τοῦτο — ἡ οὐσία των ὑπάρχει ἀκριβῶς εἰς ὅ,τι παραλείπεται ἀπὸ αὐτάς. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε δὲ νὰ προβῶ εἰς τὰς ἐπὶ τοῦ θέματος παρατηρήσεις μου ἐπὶ τροχάδην. Κύριοι, ἡ οὐσία τῆς Δημοκρατίας εἶναι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἀναδεικνύεται ἡ πλειοψηφία ἐν τῇ Βουλῇ καὶ δι’ αὐτῆς ἀναδεικνύεται ἡ Κυβέρνησις τῆς Χώρας. Βασικὴ ἐκδήλωσις τῆς νόσου, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὑποφέρει ἡ Χώρα εἶναι, ὅτι ἐπὶ πολλὰ ἔτη τώρα δὲν ὑπάρχει ὁ φυσιολογικὸς τρόπος ἀναδείξεως τῶν πλειοψηφιῶν, καὶ ἐντεῦθεν καὶ τῶν Κυβερνήσεων. Ἡ ἐκλογικὴ διαδικασία ἔπαυσε νὰ εἶναι μία τιμία διαδικασία, διὰ τῆς ὁποίας ἐκδηλώνονται αἱ διάφοροι ροπαὶ καὶ τάσεις εἰς τὴν κοινὴν γνώμην καὶ ἐπιβάλλονται αἱ ὑπερισχύουσαι ἀριθμητικῶς. Ἔγινε πλέον κανὼν τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς νὰ κατασκευάζεται τὴν παραμονὴν τῶν ἐκλογῶν ἕνας ἐκλογικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος νὰ ἀποβλέπῃ εἰς μίαν σκοπιμότητα, εἰς ὁπωσδήποτε ἐξασφάλισιν τῆς κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας εἰς τὸν ἰσχυρὸν τῆς στιγμῆς. Πρώτη σημαντικὴ παράλειψις τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ ἐπισημάνω, εἶναι ἀκριβῶς ἡ ἀποσιώπησις τοῦ ἀνοικτοῦ θέματος τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ, ἔνοχος ἀπ’ ἀρχῆς ἀνώμαλον ἰδιοποιήσεως τῆς ἐξουσίας, ἐντεῦθεν φέρει τὸ βάρος δύο ἐκλογικῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο εἰδικῶς διὰ νὰ τῆς ἐξασφαλίσουν τὴν παραμονὴν εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἀνεξαρτήτως τοῦ τί ἐπίστευεν ἡ πλειοψηφία τοῦ λαοῦ. Ἔχομεν σήμερον ἕνα ἐκλογικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος κατὰ κοινὴν πεποίθησιν δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ὁ νόμος μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ἐνεργηθοῦν αἱ προσεχεῖς ἐκλογαί. Εὑρισκόμεθα, ἑπομένως, πρὸ ἑνὸς κενοῦ, τὸ ὁποῖον διαστρέφει τὸν πολιτικόν μας βίον καὶ παραμορφώνει τὰς πολιτικὰς ἐξελίξεις. Μὴ ὑπάρχοντος ἐκλογικοῦ νόμου, οὐδεμία ὁριστικὴ διαμόρφωσις τῶν πολιτικῶν δυνάμεων δύναται νὰ γίνῃ καὶ θὰ φθάσωμεν κατὰ τὸ τέρμα τῆς ζωῆς τῆς παρούσης Βουλῆς, νὰ ἴδωμεν καὶ πάλιν ἐπαναλαμβανόμενον τὸ ἄκοσμον θέαμα τοῦ πολιτικοῦ κόσμου νὰ ζητῇ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν κεφαλὴν του, προσφεύγων εἰς τὴν ἐκλογικὴν στέγην τοῦ ἰσχυροῦ τῆς ἡμέρας ἢ ἄλλα ἀφύσικα στέγαστρα. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, πράγματι ἀπεσκόπει εἰς τὴν ἐπανεγκαθίδρυσιν τῆς πολιτικῆς ὁμαλότητος, θὰ ἔπρεπε νὰ περιλάβῃ εἰς τὰς προγραμματικὰς της δηλώσεις τὴν ὑπόσχεσιν ὅτι συντομώτατα, κατόπιν ὁμοφωνίας τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, θὰ φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν νέον ἐκλογικὸν νόμον, διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ ὁμαλὴ ἐξέλιξις καὶ διαμόρφωσις των πολιτικῶν σχηματισμῶν, ἐξέλιξις φυσιολογικὴ καὶ ἀδέσμευτος. Οὐαὶ καὶ ἀλλοίμονον ἐὰν καὶ διὰ τρίτην φορὰν ὑποκλέψωμεν τὴν λαϊκὴν ἐντολήν, καθ’ ὃν τρόπον τὴν ὑπεκλέψαμεν εἰς τὸ παρελθόν. Δευτέρα παράλειψις τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, εἶναι ἡ παρασιώπησις τοῦ θέματος τῶν ἐκτάκτων μέτρων, τὰ ὁποῖα θεσπισθέντα κατὰ τὴν περίοδον τῆς ἀνταρσίας ἐξακολουθοῦν νὰ ἰσχύουν καὶ σήμερον, δέκα ἔτη μετὰ τὴν λῆξιν αὐτῆς, διὰ νὰ δηλητηριάζουν τὴν ζωὴν τῆς χώρας. Τὰ ἔκτακτα αὐτὰ μέτρα καθιστοῦν γράμμα κενὸν τοὺς δημοκρατικοὺς θεσμούς, διότι μεταξὺ ἄλλων, δι’ αὐτῶν μετετέθη ἡ λειτουργία τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας εἰς χεῖρας τῆς αὐθαιρετούσης διοικήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἀγνοεῖ τὸ θέμα. Ἑπομένως ὑπόσχεται νὰ συνεχίσῃ τὴν κατάστασιν αὐτὴν ἀνεξαρτήτως τῶν συνεπειῶν της! Ταῦτα πυρὶ μιχθήτω. Τρίτον θέμα ἐκ τῶν παραλειπομένων, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἕνα ἀπὸ τὰ φλέγοντα ζητήματα τῆς συγχρόνου πολιτικῆς μας ζωῆς, εἶναι ἡ παντελὴς παραγνώρισις τῆς ἀντιπολιτεύσεως παρὰ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν ἐθνικῶν θεμάτων. Εἰς τὴ Δημοκρατίαν ἡ Συμπολίτευσις καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀποτελοῦν ἑνότητα. Ὑπάρχει ὁ λόγος καὶ ὁ ἀντίλογος. Ἡ λειτουργία τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὡς τρόπον τινὰ εἰσαγγελέως εἶναι ἐξ ἴσου σημαντικὴ μὲ τὴν λειτουργίαν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν τούτοις ὑπῆρξε κανὼν τῶν Κυβερνήσεων Καραμανλῆ, κατὰ τὰ 21/2 ἔτη ποὺ διαχειρίζεται τὰ κοινά, νὰ ἀγνοῇ τοὺς κοινοβουλευτικοὺς κανόνας, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν τὴν ἐνημέρωσιν καὶ τὴν συμπαράστασιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὸν χειρισμὸν τῶν μεγάλων ἐθνικῶν ζητημάτων. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ὑπάρχουν τόσαι ἀμφισβητήσεις καὶ τόσαι ἐπικρίσεις διὰ τὸ Κυβερνητικὸν ἔργον εἰς τὸν ἐξωτερικὸν τομέα, αὗται ὀφείλονται κατὰ μέγα μέρος εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησε καὶ τὸ Κυπριακὸν καὶ τὸ θέμα τῶν βάσεων ὡς θέμα οἰκογενειακόν της. Τοῦτο ἐπέτεινε τὸν διχασμὸν μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων καὶ συνετέλεσεν ὥστε τὰ ἐρωτήματα τὰ ὁποῖα ταλαιπωροῦν τοὺς Ἕλληνας, νὰ εἶναι τόσον πιεστικά, ἀκριβῶς τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ αἷμα τῶν Κυπρίων χύνεται μέχρι σημείου ὥστε τὸ γεγονὸς αὐτὸ νὰ θεωρῆται ἀποτέλεσμα τῶν ἀδεξίων χειρισμῶν τῆς Κυβερνήσεως. Οὐδὲν ἀνέφερεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς δηλώσεις της διὰ τὴν θεραπείαν τῆς ἀνωμαλίας αὐτῆς. Ἑπομένως θὰ συνεχισθῇ καὶ αὐτὴ ἡ παραβίασις βασικῶν κανόνων τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ μας πολιτεύματος. Τέταρτον θέμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀναφέρεται εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, εἶναι τὸ θέμα τῆς χρηστῆς καὶ ἀκομματίστου διοικήσεως. Ὑπῆρξαν πολλαὶ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπὶ τοῦ τομέως αὐτοῦ ἔχουν ἁμαρτήσει. Ὁ κομματικὸς φατριασμὸς δὲν εἶναι ἀνακάλυψις τοῦ κ. Καραμανλῆ. Ὑπῆρξαν πρὸ αὐτοῦ φυσιογνωμίαι πολιτικαί, αἱ ὁποῖαι εἰσῆλθον εἰς τὸ Πάνθεον τῆς πολιτικῆς ζωῆς τῆς Ἑλλάδος, ὡς οἱ μεγάλοι φατριασταὶ καὶ κομματάρχαι. Ἐπερίμενε κανεὶς ὅτι ἡ ἐπανάληψις τῆς αἴγλης ἑνὸς Βούλγαρη θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ εἰς τὸν 20ὸν αἰῶνα; Ἐν τούτοις ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ οἱ συνεργάται του, ἔχουν αὐτὴν τὴν τιμήν, τοὐλάχιστον κατὰ τὴν πεποίθησιν τοῦ 60% τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι ὑπερέβαλαν εἰς κομματισμόν, εἰς φατριασμὸν καὶ αὐτὸν τὸν ἀείμνηστον Βούλγαρην. Κύριοι, ὁ ὁμιλῶν πρὸς ὑμᾶς προέρχεται ἀπὸ μίαν περιφέρειαν, ἡ ὁποία προχθὲς ἀκόμη ἠλευθερώθη. Καὶ ἡ περιφέρεια αὐτὴ ἐπερίμενε ὅτι εἰς τὰς ἀγκάλας τῆς μητρὸς Ἑλλάδος, ὁ κᾶθε πολίτης θὰ εὕρισκε τὴν ἴσην καὶ δικαίαν μεταχείρησιν, θὰ εὕρισκε τὸν σεβασμὸν καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ ἐλευθέρου βίου. Ἀλλ’ ἦτο τόσον φαύλη ἡ διακυβέρνησις τῶν 2½ ἐτῶν τῆς Κυβερνήσεως Καραμανλῆ, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ οὐδεμία ἀπορία ὅτι 6.700 Δωδεκανήσιοι, ἀπηλπίσθησαν εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε διὰ τῆς ψήφου των νὰ δώσουν τὴν ἐντολὴν τῆς ἐκπροσωπήσεώς των εἰς ἕνα Κόμμα, τὸ ὁποῖον τοὺς ἦτο μέχρι προχθὲς ξένον. Οὐδεμία γίνεται ἀναφορὰ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις διὰ τὸν τερματισμὸν τοῦ Κράτους τοῦ φατριασμοῦ. Ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις ὑπόσχεται νὰ συνεχίσῃ καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ τὴν χαραχθεῖσαν γραμμήν της. Κύριοι, δὲν θέλω νὰ συνεχίσω ἐπὶ τῶν παραλειπομένων διότι νομίζω ὅτι τὰ κεντρικὰ αὐτὰ στοιχεῖα περιγράφουν ἤδη σαφῶς τὴν εἰκόνα. Θέλω ὅμως νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ συνοψίσω, τόσον ἐκ τῶν παραλειπομένων, ὅσον καὶ ἐκ τοῦ κειμένου τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, δηλαδὴ συνάγεται καὶ προκύπτει σαφῶς ἕνα πρᾶγμα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις συγχέουσα τὴν Κοινοβουλευτικὴν πλειοψηφίαν, ἡ ὁποία τόσον πλασματικῶς ἐδημιουργήθη, μὲ πλειοψηφίαν πραγματικὴν ἐκ τοῦ λαοῦ, μεταφράζει τὴν πρώτην εἰς λαϊκὴν ἐντολὴν συνεχίσεως μιᾶς πολιτικῆς, ἡ ὁποία ἀκριβῶς τὴν κατεβίβασεν εἰς μίαν πλειοψηφίαν λαϊκὴν τοῦ 40%. Αἱ πλειοψηφίαι αἱ κοινοβουλευτικαὶ καὶ ὅταν στηρίζωνται εἰς λαϊκὴν πλειοψηφίαν, φροντίζουν πάντοτε νὰ ἀσκοῦν τὰ δικαιώματά των, ἐντὸς ὡρισμένων κανόνων, διὰ νὰ μὴ μεταβάλλεται ἡ παρ’ αὐτῶν ἄσκησις τῆς ἐξουσίας εἰς τυραννίαν καὶ νὰ μὴ ὁδηγῆται ἐντεῦθεν τὸ Ἔθνος εἰς διχασμόν, εἰς συγκρούσεις, εἰς ἀνατροπάς. Ἔχομεν ἐδῶ, μίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία, ἀναδειχθεῖσα ὡς μειοψηφία ἐκ τῶν ἐκλογῶν καὶ ἰδιοποιηθεῖσα τὴν Κοινοβουλευτικὴν πλειοψηφίαν δι’ ἑνὸς ἐκλογικοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον αὐτὴ κατεσκεύασε ἀγνοεῖ πλήρως τὴν δυσφορίαν τὴν λαϊκήν, ἀγνοεῖ πλήρως τὸ αἴσθημα τοῦ 60% τοῦ λαοῦ τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι σαφεῖς αἱ συνέπειαι, αἱ ὁποῖαι θὰ προκύψουν, ἐὰν ἀμετανόητος ἡ Κυβέρνησις συνεχίσῃ τὴν αὐτὴν πολιτικήν. Πολὺ γρήγορα καὶ τὸ 60% ὁλόκληρον ἴσως θὰ πιστεύσῃ, ὅτι ἡ Δημοκρατία εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι λόγος κενός, ὅτι ἡ πολιτεία ἔπαυσε νὰ εἶναι συντεταγμένη καὶ ὅτι ἀποτελεῖ ἕνα κατασκεύασμα αὐθαιρεσιῶν εἰς τὸ ὁποῖον οἱ νόμοι προσφέρονται μόνον ὡς πέπλον, διὰ νὰ σκεπασθῇ ὁ φατριασμός. Τὸ πρόβλημα, τὸ ὁποῖον θέτουν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως μειοψηφίας, τοῦ κυρίου Καραμανλῆ, εἶναι πρόβλημα ἀναφερόμενον εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν ἐθνικὴν ἑνότητα. Διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων ἡ Κυβέρνησις ὑπόσχεται ὅτι θὰ ὑποσκάψῃ ὅσον τῆς εἶναι δυνατὸν τὴν ἑνότητα αὐτήν, θὰ δημιουργήσῃ συνθήκας τοιαύτας, ὥστε νὰ νομίσῃ κανεὶς ὅτι εἰς τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικόν, δὲν ὑπάρχει οὔτε ἔννοια δικαιοσύνης, οὔτε ἴση μεταχείρισις, οὔτε καμμία ἄλλη ἀπὸ τὰς στοιχειώδεις ἀρχάς, αἱ ὁποῖαι συνδέονται μὲ τὴν Δημοκρατίαν. Ἄφρονες καὶ ἀνόητοι, κύριοι, εἰς τὸν τόπον αὐτὸν εἶναι οἱ κηρύσσοντες τὴν θεωρίαν τῆς πολώσεως. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ κυρίου Καραμανλῆ καὶ τὴν διεκήρυξε καὶ προσεπάθησε νὰ τὴν ἐφαρμόσῃ. Οὕτως ἡ Κυβέρνησις ὁδηγεῖ κατευθεῖαν τὸ Ἔθνος εἰς τὸν Ἐθνικὸν διχασμόν. Ἡ Κυβέρνησις ἑπομένως ἀποτελεῖ ἐθνικὸν κίνδυνον καὶ ἡ παραμονή της εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἐὰν διατηρήσῃ τὰς ἰδίας ἀντιλήψεις, μόνον συμφορὰς εἰς τὸν τόπον αὐτὸν πρόκειται νὰ ἐπιφέρῃ. Διὰ τοῦτο καὶ ἂς χρησιμεύσῃ ὡς μία προειδοποίησις ἡ ταπεινή μου ψῆφος. Θὰ σᾶς ἀρνηθῶ ψῆφον ἐμπιστοσύνης, ὅπως θὰ σᾶς τὴν ἀρνηθῇ καὶ τὸ Κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω. Καὶ μὴ νομίσητε ὅτι σᾶς τὴν ἀρνούμεθα ἀπὸ ζηλοτυπίαν. Σᾶς ἀρνούμεθα τὴν ψῆφον, διὰ νὰ σᾶς προφυλάξωμεν ἀπὸ τὴν μέθην μιᾶς ἐκλογικῆς νίκης τῆς ὁποίας ὁ οἶνος δὲν ἦτο οὔτε κἂν ἰδικός σας. (Χειροκροτήματα).

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλω νὰ εὐχαριστήσω ἐκ μέρους τοῦ Προεδρείου τὸν κύριον Ζίγδην, διότι ἐτήρησε πλήρως τὸν Κανονισμόν. Ὁ κύριος Π. Παπαληγούρας ἔχει τὸν λόγον.

§68Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὅπως ἦτο φυσικόν, τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἐπεσκίασεν ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν αἱματηρῶν γεγονότων τὰ ὁποῖα ἐσημειώθησαν εἰς τὴν Κύπρον. Ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἀντιμετώπισε τὰ γεγονότα ταῦτα ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἔλεγα ἀκόμη καὶ ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἀντελήφθη καὶ ἡρμήνευσε τὰ γεγονότα γεννᾷ ὡρισμένας σκέψεις καὶ θεμελιώνει ὡρισμένας, βασίμους, νομίζω, ἐπιφυλάξεις. Μᾶς ἀδικεῖ μὲ ἰταμότητα ἡ Τουρκία καὶ ἡμεῖς φαινόμεθα ὑφιστάμενοι τὴν ἀδικίαν μὲ μίαν οἱονεὶ φιλοσοφικὴν καρτερίαν, ἡ ὁποία ὑπενθυμίζει Ρωμαίους νεοστωϊκοὺς τῆς παρακμῆς. Οἱ ἐμπρησμοὶ καὶ αἱ δηώσεις, συνοδεύονται ἀπὸ ἀντίστοιχα ὠργανωμένα συλλαλητήρια εἰς τὴν Τουρκίαν καὶ ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις διαδηλώνει εὐθέως τὴν ἐμμονήν της εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς διχοτομήσεως τῆς νήσου. Ἡμεῖς δὲν θὰ χρησιμοποιήσωμεν ἐπαρκῶς οὐδὲ τὴν φωνὴν τοῦ Προέδρου τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ καταγγείλωμεν τὰ ἀπίθανα πράγματι γεγονότα, τὰ μεσαιωνικὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα σημειοῦνται τὴν ὥραν αὐτὴν εἰς τὴν Κύπρον. Καὶ δὲν ἀπηντήσαμεν σαφῶς εἰς τὴν ἀδιαλλαξίαν τὴν Τουρκικὴν καὶ δὲν ἀπηντήσαμεν μὲ σταθερότητα τὴν ὁποίαν καὶ λόγοι ἠθικοὶ καὶ ἐθνικοὶ πρὸ πάντων ἐπέβαλον, ἀλλὰ ἐπὶ τέλους καὶ λόγοι στοιχειώδους πολιτικῆς τακτικῆς ἐπέβαλον. Σέβομαι τὴν θέσιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν κρισιμότητα τῶν περιστάσεων καὶ δέχομαι ὅτι ἀπὸ πλείστων ἀπόψεων ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως τῆς Τουρκικῆς εἶναι εὐχερεστέρα ἀπὸ τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἑλληνικῆς. Δὲν δέχομαι ὅμως ὅτι ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις ἔχει συμφέρον νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ὑφισταμένη εἰς τὴν Κύπρον κατάστασις, νὰ παραταθῇ ἡ ἐκκρεμότης. Ἀντιθέτως πιστεύω ὅτι ἔχει συμφέρον ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις τώρα ποὺ εἰς τὴν Ἀγγλίαν εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐξουσίαν τὸ Συντηρητικὸν Κόμμα, τώρα ποὺ εἶναι διαμορφωμένη καθ’ ὃν τρόπον εἶναι διαμορφωμένη ἡ κατάστασις εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν — μία κατάστασις, ἡ ὁποία εὑρίσκεται ὅμως ἐν συνεχῇ ἐξελίξει — τώρα νὰ ἐπιτευχθῇ μία κἄποια δι’ αὐτὴν συμφέρουσα λύσις. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, ἡ δήλωσις τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς παρελθούσης Δευτέρας, ὑπῆρξεν ἰδιαζόντως ἄστοχος. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν δὲν ἠρκέσθη νὰ στιγματίσῃ τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐσημειώθησαν εἰς τὴν Κύπρον. Ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἠθέλησε νὰ τὰ ἑρμηνεύσῃ καὶ νὰ ἀποδώσῃ τὰ γεγονότα αὐτὰ εἰς τὴν πρόθεσιν τῆς Τουρκίας νὰ ἀντιδράσῃ κατὰ τῶν σχεδίων, τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο ἐντὸς τῶν ἡμερῶν νὰ ὑποβάλῃ ἡ Μεγάλη Βρεταννία. Δέχομαι ὅτι ἦτο τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἀπληροφόρητος. Πιστεύω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ εἶναι. Δέχομαι ὅτι ἔπρεπε ἐπειγόντως νὰ προβῇ εἰς στιγματισμὸν τῶν γεγονότων. Ἠδύνατο νὰ τὸ πράξῃ χωρὶς νὰ προχωρήσῃ εἰς μίαν παρακεκινδυνευμένην ἑρμηνείαν. Διότι εὐνοεῖ καὶ τοὺς Βρεταννοὺς καὶ τοὺς Τούρκους. Τοὺς μὲν Τούρκους, διότι τοὺς ἐμφανίζει ἀντιτιθεμένους εἰς τὴν βρεττανικὴν πρότασιν, ἐνῷ ὑπάρχει βασιμωτάτη ὑποψία ὅτι ὀφείλεται εἰς συμφωνίαν ἡ δῆθεν διαφωνία τῶν Τούρκων, τοὺς δὲ Ἄγγλους διότι τοὺς ἐμφανίζει ὡς εἰρηνοποιούς. Ἡ ἀντίδρασις συνεπῶς τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἦτο καὶ πρόχειρος καὶ πιστεύω βλαπτικὴ τῆς ὑποθέσεως τῆς Κύπρου. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν, κύριοι, νὰ ἐκτιμήσω —καὶ θέλω νὰ εἶμαι ἀπολύτως ἀντικειμενικὸς—ἐὰν ἔπραξε καλῶς ἢ κακῶς ἡ Κυβέρνησις καταφυγοῦσα εἰς τὸ ΝΑΤΟ. Δέχομαι ὅτι ἔλαβεν ὅλας τὰς προφυλάξεις — διότι ἐὰν ἀποδειχθῇ ὅτι δὲν τὰς ἔλαβε, θὰ ἔχῃ βαρυτάτας εὐθύνας,— ὥστε νὰ μὴ καταστήσῃ τὸ ΝΑΤΟ ἁρμόδιον ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς Κυπριακῆς ὑποθέσεως. Δὲν δέχομαι τὴν ἄποψιν ἡ ὁποία ὑποστηρίζεται ὑπὸ ὡρισμένων Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ἀξιοκατάκριτος ἡ Κυβέρνησις, διότι ἔφερε τὸ ζήτημα εἰς τὸ ΝΑΤΟ. Σημασίαν δὲν ἔχει μὲ ποῖον συζητεῖ ἡ Κυβέρνησις ἀλλὰ τὶ λέγει ὅταν συζητῇ. Ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις ὅπου δύναται ἀκινδύνως διὰ τὴν Κυπριακὴν ὑπόθεσιν, νὰ φέρνῃ τὸ θέμα καὶ νὰ προπαγανδίζῃ ὑπὲρ τῆς Κυπριακῆς ὑποθέσεως. Δὲν ὑπῆρξεν ὅμως πειστικὴ ἡ ἐπιχειρηματολογία τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, βάσει τῆς ὁποίας δικαιολογεῖ τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν προσέφυγεν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας. Βεβαίως, τὸ ἐπιχείρημα, τὸ στηριζόμενον εἰς τὸ ἄρθρον 12 εἶναι σημαντικόν. Ἀλλὰ διὰ τὸ θέμα αὐτὸ κατὰ τὴν πρώτην ἀγόρευσιν ὁ κύριος Ὑπουργὸς εἶπεν ἐπὶ λέξει τὰ ἀκόλουθα: «ἐὰν σημειωθοῦν σημαντικώτατα γεγονότα — ἢ ἂν τὰ μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης σημειωθέντα νὰ μὴ ἦσαν ἐπαρκῶς σημαντικὰ — θὰ μελετήσῃ τὴν δυνατότητα τῆς προσφυγῆς εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας.» Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τὴν ἑπομένην μετέβαλε γνώμην καὶ εἶπεν ὅτι ἀπεφάσισε νὰ σταλῇ ἡ γνωστὴ ἐπιστολὴ πρὸς τὸν Πρόεδρον τοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁποία θὰ κυκλοφορήσῃ καὶ δὲν θὰ καταφύγωμεν εἰς τὴν διαδικασίαν τῆς τυπικῆς προσφυγῆς, διὰ τοῦ τρόπου τοῦ ἄρθρου 12.

§69Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Πρὸς τὸ παρόν.

§70Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Τὴν δευτέραν ἡμέραν δὲν εἶπε πρὸς τὸ παρόν. Τὰ ἐρωτήματα τὰ ὁποῖα προκύπτουν εἶναι τόσον αὐτόματα, ὥστε θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ τὰ ἐκθέσω, διότι οὕτω θὰ ἠδύνατό τις νὰ διερωτηθῇ, κατὰ τί θὰ μετεβάλετο ἡ κατάστασις — ἐὰν ἐσημειοῦτο ὡς ἐσημειώθησαν δυστυχῶς σοβαρώτερα γεγονότα—ἀπὸ ἀπόψεως νομικῆς; Ἀλλὰ προκύπτει ἐξ αὐτῆς τῆς ἐπιχειρηματολογίας τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, τὸ ἐπιχείρημα ὅτι κατὰ κἄποιαν τρόπον εἶχε κακῶς ἐκτιμηθῆ ἡ σημασία τῶν γεγονότων, διότι ἐπίστευσεν ὅτι τὰ γεγονότα ἀποτελοῦν μίαν ἐκδήλωσιν τοῦ Τουρκικοῦ ὄχλου. Νομίζω ὅμως ὅτι πλέον προκύπτει ἀπὸ τὰ γεγονότα ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, περὶ ἄλλων πραγμάτων ἦτο ἀπληροφόρητος. Ἦτο ἀπληροφόρητος περὶ τοῦ περιεχομένου τῶν ἀγγλικῶν προτάσεων, διότι τὸ ἐπληροφορήθη τὴν Τρίτην, καὶ προσεπάθησε νὰ συναγάγῃ ἐκ τοῦ περιεχομένου των τὸ νόημα τῶν συμβαινόντων ἐν Κύπρῳ. Ἀλλὰ θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἐπεχείρει νὰ συναγάγῃ ποῖον θὰ ἦτο τὸ περιχόμενον τῶν ἀγγλικῶν προτάσεων ἐκ τῶν γεγονότων τὰ ὁποῖα συνέβησαν εἰς Κύπρον. Δὲν γνωρίζω φυσικὰ ποῖον εἶναι τὸ περιεχόμενον τῶν Ἀγγλικῶν προτάσεων. Εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι ἐὰν αὐτὸ δὲν ἀνταποκρίνηται εἰς τὰ αἰτήματα τοῦ Κυπριακοῦ Λαοῦ, θὰ τὰς ἀπορρίψῃ ἡ Κυβέρνησις. Φοβοῦμαι ὅμως ὅτι τὸ βαθύτερον νόημα τῶν βανδαλισμῶν, συνίσταται εἰς τὸ ὅτι δι’ αὐτῶν ἐπιχειρεῖται νὰ προσδοθῇ κἄποιον ἠθικὸν βάθρον εἰς τὰς Ἀγγλικὰς προτάσεις. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἔδωσε μίαν ἑρμηνείαν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ Τουρκικαὶ ἐκδηλώσεις εἶναι μὲν βάρβαροι, ἀλλ’ ὡς ἐκδηλώσεις εἶναι ἀνόητοι, καὶ ἐστερημέναι βαθυτέρου πολιτικοῦ νοήματος. Φοβοῦμαι ὅτι καὶ βάρβαροι εἶναι, ἀλλὰ καὶ ἔχουν καὶ βαθύτερον νόημα, καὶ δὴ τοῦτο. Νὰ παρασκευάσουν ἓν βάθρον ἠθικὸν διὰ τὰς Ἀγγλικὰς ἐνεργείας. Δὲν γνωρίζω εἰς ποίας ἐνεργείας προέβη ἡ Κυβέρνησις, πλησίον ἄλλων Κυβερνήσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐνδιαφερθοῦν διὰ τὴν ὑπόθεσιν, οὔτε τὶ ἔπραξε διὰ νὰ προπαρασκευάσῃ τὸν καθορισμὸν τῆς στάσεώς της ἀναλόγως τῆς ἐξελίξεως τῶν γεγονότων, ἔναντι τῆς τριμεροῦς. Ὑποθέτω ὅτι ἔπραξε πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν τὸ καθῆκόν της. Μὴ ἔχων στοιχεῖα, νομίζω, ὅτι δὲν δικαιοῦμαι νὰ τὴν ἐλέγξω. Ἐκεῖνο ποὺ δύναται νὰ πιστοποιήσω ὅτι δὲν ἔπραξεν, εἶναι ὅτι δὲν ἐπέτυχε νὰ κινητοποιήσῃ τὴν Διεθνῆ Κοινὴν Γνώμην καὶ νὰ τὴν συγκινήσῃ ἐπαρκῶς. Ἀλλοίμονον, κύριοι, ἐὰν μεταβληθῇ εἰς σύστημα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῆς Τουρκίας ἔναντι τῆς Ἑλλάδος ἡ δημιουργία βιαιοπραγιῶν, πότε εἰς τὴν Σμύρνην, πότε εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν καὶ πότε εἰς τὴν Κύπρον. Ἐὰν δὲν ἐπιτύχωμεν ἡ τακτικὴ αὐτὴ νὰ σταματήσῃ καὶ ἐὰν δὲν ἐπιτύχωμεν νὰ πεισθοῦν περὶ αὐτοῦ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἀσκήσουν ἠθικὴν καὶ οὐσιαστικὴν ἐπιρροὴν ἐπὶ τῆς Τουρκίας νὰ τὴν ἀσκήσουν, ἐὰν δὲν ἐπιτύχωμεν νὰ σταματήσῃ αὐτὴ ἡ τακτική, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ δημιουργηθῇ ἀδιέξοδον μέσα εἰς τὰ πλαίσια τοῦ Βορειοατλαντικοῦ Συμφώνου, δὲν τὸ πιστεύομεν ἀπὸ λόγους συναισθηματικούς, ἀλλὰ τὸ πιστεύομεν διότι νομίζομεν ὅτι ἀνταποκρίνεται ἡ τοποθέτησις τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὰ συμφέροντά της, εἶναι κατάδηλον ὅτι ἔχομεν ὑποχρέωσιν ὄχι μόνον προστατεύοντες τοὺς Κυπρίους, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν ταύτην τὴν γενικωτέραν ἀσφάλειαν καὶ τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος, νὰ πείσωμεν ἐκείνους τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ πείσωμε περὶ τῆς ἀνάγκης νὰ σταματήσῃ αὐτὴ ἡ τακτική, ἡ ὁποία, συνεχιζομένη δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ὁδηγήσῃ εἴτε τὸ θέλομεν εἴτε δὲν τὸ θέλομεν, καὶ ἡμεῖς βεβαιότατα δὲν τὸ θέλομεν, τὴν Ἑλλάδα εἰς ἀδιέξοδον καὶ ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ καταστήσῃ τὴν θέσιν μας μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς συμμαχίας ἀδύνατον. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν φοβοῦμαι ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀντελήφθη πλήρως τὸ νόημα τῶν τελευταίων γεγονότων. Θὰ ἤθελα νὰ εἴπω λέξεις τινὰς ἐπὶ τοῦ γενικωτέρου πολιτικοῦ θέματος. Δὲν θὰ ὑπερηφανευθῶ, βεβαίως, κύριοι βουλευταί, διότι ἐπηλήθευσαν αἱ σχετικαὶ πρὸς τὸν ἐκλογικὸν νόμον προβλέψεις μου. Ὅσοι ἀντετέθημεν ὅταν ἀνέκυψε τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, αἰσθανόμεθα, ὅπως αἰσθάνονται πάντοτε οἱ μάντεις κακῶν, θλῖψιν διότι ἐπηληθεύσαμε. Οὔτε ἔχει ἄλλωστε νόημα νὰ ἀναζητήσωμεν εὐθύνας. Ἐκ τῶν ἐκλογῶν ἐδημιουργήθη, ὅπως εἶχον προείπει ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ὅτι θὰ ἐδημιουργεῖτο μία νέα πολιτικὴ κατάστασις. Καὶ ὄντως, κύριοι βουλευταί, ἐδημιουργήθη ἡ νέα πολιτικὴ ψυχολογία καὶ ἡ νέα πολιτικὴ κατάστασις. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς ἀπὸ σᾶς, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἠξεύρῃ ὅτι καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν εἶναι διάφορος ἡ ἀτμόσφαιρα ἀλλὰ καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς εἶναι διάφορος ἡ ἀτμόσφαιρα. Ἡ ἀντίρρησις κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἔχει σημασίαν τὸ γεγονός, ὅτι ἔφερεν ἕνα ὡρισμένον ἀριθμὸν ἑδρῶν ἡ Ἄκρα Ἀριστερὰ ἀλλ’ ὅτι βασικὴν σημασίαν ἔχει τὸ 24% τῶν ψηφοφόρων, οἱ ὁποῖοι τὴν ἐψήφισαν, εἶναι ἀντίρρησις ἡ ὁποία νομίζω δὲν εὐσταθεῖ. Ὑποθέτω ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς ἀπὸ σᾶς, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἔχῃ πεῖραν κοινοτικῶν τοὐλάχιστον ἐκλογῶν. Τὸ ἐκλογικὸν Σῶμα δὲν ἀποφαίνεται κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον καλούμενον νὰ ἐκλέξῃ κατὰ τὸ α ἢ κατὰ τὸ β ἐκλογικὸν σύστημα. Τὸ ἐκλογικὸν σύστημα θέτει ὡρισμένα πλαίσια, θέτει ὡρισμένα ἐρωτήματα ἐνώπιον τοῦ ἐκλογέως εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν ἐκείνην τὴν ὁποίαν τοῦ θέτει τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τὸ ἰσχῦον. Δημιουργεῖ αὐτὸ τοῦτο τὸ ἐκλογικὸν σύστημα καταστάσεις πολιτικάς.

§71Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Δημιουργεῖ δυνάμεις πολιτικὰς καὶ ἐξαφανίζει δυνάμεις πολιτικάς.

§72Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Μάλιστα καὶ ἐξαφανίζει δυνάμεις πολιτικάς.

§73Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Ὅσοι δὲν ἀντέχουν ἐξαφανίζονται.

§74Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς ΕΔΑ, ἔχετε δίκαιον κατὰ τοῦτο.....

§75Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μπορεῖ νὰ λέγῃ ὅ,τι θέλει ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς ΕΔΑ. Ὁ βουλευτὴς κύριος Εὐαγγελίου ἔφυγεν ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ἐπῆγεν εἰς τὴν Δράμαν καὶ ἐξελέγη βουλευτής. Τὸν γνωρίζουν τὰ χωριά, τὸν γνωρίζουν οἱ ψηφοφόροι;

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπαδόπουλε, ὁ κύριος Παπαληγούρας δὲν ἔχει ἀνάγκην οὔτε βοηθοῦ οὔτε προστασίας.

§77Θ. ΔΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσον εἶναι τὸ ποσοστόν, ποὺ ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα;

§78Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀπαντήσω ἀμέσως.

§79ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. 10–15%.

§80Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ὁ κύριος συνάδελφος ἔθεσεν ἓν συγκεκριμένον ἐρώτημα. Ἠρώτησε, κατὰ πόσον ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ μεταβολή. Ἀπάντησις: Πιστεύω ὅτι καὶ ἂν ἀκόμη, ἐπῆλθε, κ. συνάδελφοι, ἐκ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος ἡ ἑξῆς καὶ μόνον μεταβολή, νὰ χάσῃ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων 2% καὶ νὰ κερδίσῃ ἡ ΕΔΑ 2%, ἀρκεῖ διὰ νὰ δοθῇ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἄλλη εἰκών. Δὲν ἰσχυρίζομαι, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ ΕΔΑ εἶναι ἄνευ ὀπαδῶν. Ἔχει, βεβαιότατα ἐπαρκῆ ἀριθμὸν ὀπαδῶν ἡ ΕΔΑ. Ἄλλοι, δυστυχῶς, ἐνόμισαν ὅτι ἔχει ὀλιγωτέρους ἀπὸ ὅ,τι ἐνόμιζα ἐγώ. Πράγματι ὁ ψηφοφόρος εὑρέθη, λόγῳ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ τῆς πολιτικῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία διεμορφώθη πρὸ ὡρισμένων δυσχερειῶν. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἶχεν ἀπομονωθῆ ἀπὸ τὰ συγγενῆ Κόμματα τοῦ Κέντρου καὶ εἶχε καὶ διαβληθῆ, κύριοι συνάδελφοι. Διότι ἐνῷ ὁ κύριος Παπανδρέου μᾶς εἶχεν εἴπει εἰς τὴν προηγουμένην Βουλὴν ὅτι δέχεται τὸ ἐκλογικὸν αὐτὸ σύστημα, ὡς τὸ μὴ χεῖρον, καὶ ἀναγκασθεὶς νὰ ἐπιλέξῃ μεταξὺ Σκύλλης καὶ Χαρύβδεως, ἐπέλεξε τὴν Χάρυβδιν, εἰς τὴν κοινὴν γνώμην ἐδημιουργήθη ἡ ἐντύπωσις ὅτι τὴν κυριωτέραν εὐθύνην διὰ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τὴν φέρει τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, δὲν ξεύρω διατί. Νὰ ἦτο λάθος ἐκλογικῆς τακτικῆς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, νὰ ἦτο ἐπιτυχία τῆς ΕΡΕ; Δὲν εἶναι εἰς τὰς προθέσεις μου νὰ προβῶ εἰς τοιούτου εἴδους ἀνάλυσιν. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς διαβολῆς λέγω ἐγὼ ὁ ἴδιος «διαβολῆς» ὑπῆρξεν ὅτι ὑπέστη μίαν ζημίαν σχετικὴν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ ὅσοι ἐκ τῶν ψηφοφόρων εἶχον ὀξεῖαν ἀντίθεσιν πρὸς τὴν ΕΡΕ, δὲν ἠθέλησαν νὰ ψηφίσουν καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων λόγῳ τοῦ ὅτι παρεστάθη, ὡς συμβληθὲν μετὰ τῆς ΕΡΕ. Δὲν ἠδύναντο νὰ καταφύγουν οὔτε εἰς τὴν ΠΑΔΕ, οὔτε εἰς τὴν Ἕνωσιν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, διότι εἶχε δημιουργηθῆ ἡ ψυχολογία τῆς χαμένης ψήφου καὶ ἀσφαλῶς ὑπῆρξε, κύριοι συνάδελφοι, ἓν ποσοστὸν καὶ φοβοῦμαι τὸ κρίσιμον πάντως ποσοστόν, τὸ ὁποῖον μετετοπίσθη καὶ τὸ ὁποῖον ἔδωσε τὴν σύνθεσιν τῆς αἰθούσης, τὴν ὁποίαν βλέπετε. Κύριοι συνάδελφοι τῆς ΕΔΑ, σεῖς ἀπὸ τῆς ἰδικῆς σας σκοπιᾶς ἐπράξατε πάρα πολὺ καλά. Ἄλλοι δὲν ἔπραξαν καλά. Ἐγὼ δὲν κατηγορῶ τὴν ΕΔΑ διότι ἀπὸ τῆς ἰδικῆς της σκοπιᾶς μάχεται καὶ κάμνει ὅ,τι ἠμπορεῖ. Κατηγορῶ ἐκείνους, ποὺ ἀπὸ τῆς ἰδικῆς των σκοπιᾶς δὲν μάχονται καὶ δὲν κάμνουν ὅ,τι ἠμποροῦν. Οὔτε καὶ κατηγορῶ, διαπιστώνω. Ὑπάρχει ἀκόμη σήμερον ἡ θεωρία, ὅτι δὲν ἔχει σημασίαν ἡ παρουσία τόσων ἀξιοτίμων συναδέλφων τῆς ΕΔΑ, εἰς τὴν αἴθουσαν καί, ἡ θεωρία ἡ ὀρθὴ τοῦ κυρίου Μαρκεζίνη, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἔννοια τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς Δημοκρατίας ὅπου λειτουργεῖ πολυκομματισμός, εἶναι ἔννοια ἀνυπόστατος. Καὶ εἶναι. Ἀλλὰ ὑπάρχει ἡ ἑξῆς ἀρχή, ἀξιωματικὴ ἀρχή, τῆς μηχανικῆς τῶν μαζῶν, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀρχή, κατὰ τὴν ὁποίαν ὅταν κανεὶς ἐμφανίζεται ὡς ἰσχυρός, ἐπιτυγχάνει καὶ μόνον ἐκ τοῦ γεγονότος τῆς τοιαύτης του ἐμφανίσεως νὰ καταστῇ ἰσχυρότερος. Αὐτὴν τὴν στοιχειώδη μηχανικήν, ὑποθέτω, ὅτι ὁ κάθε ἕνας ἀπὸ ὑμᾶς, τὴν γνωρίζει καὶ αὐτῆς τῆς στοιχειώδους μηχανικῆς ἐπωφελεῖται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ Ἄκρα Ἀριστερά.

§81Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Διατὶ αὐτὴ δὲν ἔδωσε τὴν δύναμιν εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων;

§82Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Δὲν εἶναι ὁ ρόλος ὁ ἰδικός μου νὰ καταλογήσω, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν πταίῃ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἢ ἐὰν δὲν πταίῃ. Εἶχε δημιουργηθῆ εἰς τὸν κόσμον αὐτὴ ἡ πεποίθησις, ὅτι εἶναι ὑπεύθυνον διὰ τὸν ἐκλογικὸν νόμον — ἀδιάφορον διὰ ποῖον λόγον — τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ἐγὼ διαπιστώνω ὡρισμένα πράγματα καὶ διαπιστώνω ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὡδηγήθημεν εἰς μίαν σύνθεσιν τῆς Βουλῆς ἡ ὁποία ἐὰν δὲν προσέξωμε πολὺ θὰ ἀποτελέσῃ προάγγελον πολώσεως τοῦ λαοῦ. Θὰ μοῦ εἴπητε ἐὰν ἐγίνοντο μὲ τὸ ἄλλο ἐκλογικὸν σύστημα αἱ ἐκλογαὶ δὲν θὰ ἐπήρχετο ἡ πόλωσις; Ὄχι. Διότι ἐὰν μὲν ἐγίνετο μὲ τὸ σύστημα τῶν συγγενῶν κομμάτων ὅλοι γνωρίζετε ποία θὰ ἦτο ἡ ἀποψινὴ σύνθεσις τῆς αἰθούσης. Διότι ἂν ἐγένοντο μὲ ἁπλῆν ἀναλογικὴν θὰ ὑπῆρχον μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν πλείονα ἰσχυρὰ κόμματα καὶ θὰ ὑπῆρχεν εἰς τοὺς Ἕλληνας πολίτας ἡ δυνατότης κἄποιας ἐπιλογῆς. Καὶ φοβοῦμαι τὴν πόλωσιν, κύριοι συνάδελφοι, διὰ τοὺς ἑξῆς ἁπλουστάτους λόγους. Διότι εἰς τὴν Δημοκρατίαν ὁ σχηματισμὸς δύο κομμάτων ἐκ τῶν ὁποίων τὸ ἕνα πιστεύει εἰς τὸ ὁλοκληρωτικὸν κράτος, ἢ τοῦ ὁποίου ὁ σκληρὸς πυρὴν πιστεύει εἰς τὸ ὁλοκληρωτικὸν κράτος......

§83Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Τί θὰ εἴπῃ σκληρὸς πυρήν;

§84Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Θὰ εἴπῃ τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα. Κύριε Πρόεδρε, θὰ εἶμαι εἰλικρινὴς πρὸς πᾶσαν πλευράν.

§85Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ εἰλικρινὴς θὰ εἶμαι. Τὸ τί εἴμαστε τὸ ἠξεύρετε, τὸ ἐτόνισα πολλὲς φορές. Ἕνα μόνον ἤθελα νὰ ἐρωτήσω ...

§86Θ. ΔΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλέχθη ὅτι εἶσθε μπολσεβίκος...

§87Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ἐφαρμόσατε τὸν Κανονισμόν.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ προσπαθῶ νὰ ἐφαρμόζεται ὁ Κανονισμός, βοηθῆστε καὶ σεῖς.

§89Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν ρήτορα, διὰ ποῖον λόγον ἐτρομοκρατήθη ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία.

§90Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κανεὶς δὲν ἐτρομοκρατήθη.

§91Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Καὶ τώρα ἐτέθη τὸ ζήτημα ἐὰν πρέπει εἰς τὰ Δημοκρατικὰ Κράτη, νὰ ὑπάρχῃ ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις. Ἐὰν εἰς αὐτὰ τὰ ἑδώλια ἐκάθητο ἕνα ἄλλο Κόμμα, ὁ ἀγαπητός μου κύριος Μαρκεζίνης δὲν θὰ ἔθετε αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§92Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου ὡς ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις, οὐδεὶς μὲ ἀνεγνώριζεν, ὡς ἀξιωματικὴν Ἀντιπολίτευσιν.

§93Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἰσχυρίζομαι τοῦτο τὸ ἁπλοῦν, τὸ ὁποῖον γνωρίζει κάθε ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ἔχει διαβάσει τὴν ἱστορίαν τὴν πολιτικὴν τῶν τελευταίων ἐτῶν, ὅπου σχηματίζεται τοιούτου εἴδους πόλωσις μεταξὺ ἑνὸς κόμματος πράγματι δημοκρατικοῦ καὶ ἑνὸς κόμματος τὸ ὁποῖον εἰς τὴν οὐσίαν του ἔχει προθέσεις ὁλοκληρωτικάς, τὸ δημοκρατικὸν καθεστώς, εἶναι καταδικασμένον. Καὶ ἕνας ἄλλος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον φοβοῦμαι τὴν πόλωσιν καὶ ὁ λόγος αὐτὸς εἶναι ἁπλοῦς. Τὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα καλεῖται νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὅλως προβλήματα δυσχερέστατα. Ὅσον καὶ ἐὰν τιμῶ προσωπικῶς τοὺς ἀπαρτίζοντας τὴν Κυβέρνησιν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι καὶ αὐτοὶ ἄνθρωποι εἶναι καὶ εἰς σφάλματα ἠμπορεῖ νὰ περιπέσουν καὶ εἰς ἀτυχίας καὶ εἰς ἀτυχήματα καὶ δὲν ἐναποθέτω τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸ Δημοκρατικὸν καθεστὼς εἰς τὰς χεῖρας οἱασδήποτε Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δὲν ἔχει διαδοχήν. Διότι ἡ οὐσία τῆς Δημοκρατίας εἶναι νὰ ὑπάρχῃ πάντοτε παρεσκευασμένη διαδοχὴ δημοκρατικὴ καὶ ὄχι διαδοχὴ ὁλοκληρωτική.

§94Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Καὶ ἡμεῖς Δημοκρατικοὶ εἴμεθα.

§95Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Θὰ τὸ εἴπωμεν.

§96Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴσασθε μὲ τοὺς μπολσεβίκους ....... (δὲν ἠκούσθη).......

§97Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ὀρθῶς ἐτονίσθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κύριον Κανελλόπουλον, ὅτι τὸ πρόβλημα τὸ ὁποῖον καλεῖται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀντιμετωπίσῃ, εἶναι πρῶτον ἠθικὸν καὶ δεύτερον οἰκονομικόν. Καὶ εἶναι πρῶτον ἠθικὸν πρόβλημα, ἁπλούστατα διότι ὀφείλομε νὰ ὁμολογήσωμε μετὰ παρρησίας, ὅτι ἐὰν ἦτο μόνον οἰκονομικὸν πρόβλημα, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιλυθῇ ἀμέσως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβληθῇ ἄρδην ἡ ὑφισταμένη κατάστασις καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ κανεὶς τὴν ἀξίωσιν ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἢ ἀπὸ οἱανδήποτε ἄλλην νὰ μεταβάλῃ ἕνα τόπον πτωχὸν ὅπως εἶναι ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τῆς μιᾶς ἡμέρας εἰς τὴν ἄλλην εἰς ἕνα τόπον, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ ἀνεκτὸν ἐπίπεδον διαβιώσεως. Ὑπάρχει καὶ ἕνα ἄλλο εἰς μίαν χώραν ὑποανάπτυκτον ὅπως ἡ Ἑλλὰς λογικῶς μὲν πρότερον εἶναι τὸ πρόβλημα τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος ἀνθρωπίνως ὅμως πρότερον εἶναι τὸ πρόβλημα τῆς δικαίας κατανομῆς τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Διότι πρέπει διὰ νὰ ἀσκηθῇ πολιτικὴ αὐξήσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος νὰ καταβληθῇ μόχθος, νὰ καταβληθῇ ἐργασία καὶ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν θὰ τὴν καταβάλουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ πιστεύουν εἰς κἄτι διὰ νὰ τὴν καταβάλουν Καί, τρίτον, κύριοι συνάδελφοι, διότι θὰ περάσωμεν κατ’ ἀνάγκην ἀπὸ μίαν μακρὰν σχετικῶς περίοδον μιᾶς δοκιμασίας. Ὑπὸ τὴν ἑξῆς ἔννοιαν: Ἔναντι οἱουδήποτε ἱκανοποιουμένου λαϊκοῦ αἰτήματος θὰ ἐγείρωνται πολλαπλάσια ἄλλα λαϊκὰ αἰτήματα. Εἶναι ἀξίωμα ἕνας λαὸς ὁ ὁποῖος ἔχει, ἂς εἴπωμεν, 150 δολλάρια ἐθνικὸν εἰσόδημα κατὰ κεφαλήν, ἔχει πολὺ ὀλιγωτέρας ἀξιώσεις καὶ εἶναι πολὺ ὀλιγώτερον ἀνικανοποίητος ἀπὸ ἕνα λαόν, ὁ ὁποῖος ἔχει 250 δολλαρίων κατὰ κεφαλήν. Αὐτὸ εἶναι φυσικόν, διότι ἕνας λαός, ὁ ὁποῖος ἔχει φθάσει εἰς ἕνα ὡρισμένον εἰσοδηματισμὸν ὕλης, ἔχει τὰ μέσα καὶ ἐπικοινωνεῖ μὲ τοὺς ἄλλους λαοὺς καὶ ξεύρετε τὶ γίνεται τριγύρω του, ἔχει ἐπιθυμίες μεγαλύτερες ἀπὸ ἕνα λαόν, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς τόσον χαμηλὴν στάθμην ὥστε νὰ μὴ ἔχῃ κἄν ἐπιθυμίες ἢ νὰ ἔχῃ περιωρισμένες ἐπιθυμίες. Καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει τοῦτο τὸ ἰδιάζον, ὅτι εἶναι μὲν ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς καὶ οἰκονομικῆς ὑποανάπτυκτος, εἶναι ὅμως ἀπὸ ἀπόψεως πνευματικῆς ἀνεπτυγμένος. Καί, ἑπομένως, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀξιώσεων καὶ ἐπιθυμιῶν τῶν μαζῶν, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, ὑπερανάπτυκτος, καὶ ὑπερηφανεύεται διότι εἶναι. Καὶ διὰ νὰ ὁμιλήσωμεν μαρξιστικά, ἂς ἐνθυμηθοῦν οἱ κύριοι συνάδελφοι, τὴν περίφημον φράσιν τοῦ Ἔγκελς ὅταν ἤρχισαν νὰ λαμβάνωνται εἰς τὴν Πρωσσίαν μέτρα προστατευτικὰ τῶν ἐργατῶν τῆς Βιομηχανίας. Εἶπεν ὁ Ἔγκελς, ὀρθῶς, ὅτι δὲν τὸν ἐτρόμαζαν τὰ κόκκινα μάγουλα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποκτήσουν οἱ ἐργάται. Οἱ πλεῖστοι Ἕλληνες ἐργάται πολὺ ἀπέχουν ἀπὸ τοῦ νὰ ἀποκτήσουν κόκκινα μάγουλα, ἀλλὰ ἀνέφερα αὐτὸ τὸ παράδειγμα, διὰ νὰ δείξω ποία εἶναι ἡ οὐσία τοῦ ἑλληνικοῦ προβλήματος. Ἡ οὐσία τοῦ ἑλληνικοῦ προβλήματος, κύριοι συνάδελφοι, συνίσταται εἰς τοῦτο, εἰς τὸ ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι, κατὰ τὴν κρίσιν μου, ἡ μόνη χώρα τοῦ κόσμου ἡ ὁποία, τελοῦσα εἰς κατάστασιν ὑποανάπτυκτον, ἔχει μίαν πνευματικὴν στάθμην καὶ λόγω τῆς ἱστορίας της καὶ λόγω τῆς ἐπικοινωνίας της μὲ τὸ ἐξωτερικόν, ὑψηλὴν καὶ εἶναι ταυτοχρόνως μία χώρα ἡ ὁποία δημοκρατεῖται. Καὶ τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον τίθεται, εἶναι τὸ ἑξῆς καὶ εἰς αὐτὸ καλεῖται νὰ δώσῃ ἀπάντησιν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ αὐτὴ καὶ οἱαδήποτε ἄλλη Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Εἶναι δυνατὸν ἡ δημοκρατία νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν συσσώρευσιν ἐκείνην τῶν ἐπενδύσεων τὴν ἀπαιτουμένην καί, ἑπομένως, τὸν περιορισμόν, κύριοι συνάδελφοι, τῆς καταναλώσεως διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ προχωρήσῃ ἡ χώρα πρὸς τὴν οἰκονομικήν της ἀνάπτυξιν, ναὶ ἢ ὄχι; Αὐτὸ εἶναι τὸ πραγματικὸν ἑλληνικὸν πρόβλημα. Καὶ εἶναι ὄντως πρόβλημα, τιθέμενον μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Χῶραι τελοῦσαι ὑπ’ ἀνάπτυξιν ὑπάρχουν πολλαί χῶραι δημοκρατούμεναι τελοῦσαι ὑπ’ ἀνάπτυξιν καὶ ἔχουσαι πνευματικὴν στάθμην τῶν λαϊκῶν ἐπιθυμιῶν τόσον ὑψηλὴν ὅσον ἡ Ἑλλὰς νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ἄλλη ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἐν τούτῳ συνίσταται ἡ ἰδιοτυπία ἡ μεγάλη τοῦ Ἑλληνικοῦ προβλήματος. Ἀναγκάζομαι νὰ ἁπλουστεύσω τοὺς συλλογισμούς μου, κύριοι συνάδελφοι, διότι θέλω νὰ τελειώνω, σεβόμενος τὴν παράκλησιν τοῦ κυρίου Προέδρου. Τὸ μέρος τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ἀφιερωμένον εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα, νομίζω ὅτι δύναται νὰ ὑποστῇ τῆς ἑξῆς κριτικήν. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡμίλησε περὶ μερικῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι αὐτονόητα. Κατ’ οὐσίαν, κύριοι, εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ καταλάβῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅτι τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα κατανέμεται, κατὰ ἓν τμῆμα του, εἰς τὴν κατανάλωσιν καὶ κατὰ ἓν ἕτερον τμῆμα εἰς τὰς ἐπενδύσεις. Καὶ ὅτι, ἂν θέλωμε νὰ ἐξασφαλίσωμε τὸ μέλλον τοῦ τόπου αὐτοῦ, νὰ ἐξασφαλίσωμεν ἐπενδύσεις εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀφήνωμεν ἓν μέρος τῶν ἰδιωτικῶν καὶ δημοσίων εἰσοδημάτων εἰς τὰς ἐπενδύσεις. Ἡ ἀλήθεια αὐτὴ εἶναι αὐτονόητος, ὅπως καὶ ἄλλες αὐτονόητες ἀλήθειες, ποὺ εἶπεν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀφορῶσαι εἰς τὴν οἰκονομικὴν σταθερότητα καὶ εἰς τὰς προϋποθέσεις τῆς δημιουργίας οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως. Εἶναι ἐν τούτοις, ἀλήθειες, οἱ ὁποῖες πρέπει νὰ λέγωνται εἰς τὸν λαὸν εὐθαρσῶς καὶ κατὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἄξιος κατηγορίας ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διότι ὡμίλησε μετὰ τόσης ἐπιμονῆς καὶ περὶ τῶν αὐτονοήτων πραγμάτων. Νομίζω ὅτι χωλαίνουν αἱ δηλώσεις τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τοῦτο, κατὰ τὸ ὅτι ὡμίλησεν ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον περὶ πραγμάτων αὐτονοήτων. Προγραμματικαὶ δηλώσεις δὲν λέγονται ἐκεῖναι εἰς τὰς ὁποίας τάσσει τις αὐτονοήτους οἰκονομικοὺς σκοποὺς καὶ ἐκθέτει αὐτονόητα οἰκονομικὰ ἀξιώματα. Προγραμματικαὶ δηλώσεις ἐκ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς λέγονται ἐκεῖναι διὰ τῶν ὁποίων καθορίζονται τὰ μέσα καὶ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ληφθοῦν διὰ νὰ καταστῇ πραγματικότης ἡ ἐπαγγελία, ἡ οἱαδήποτε, ἡ Κυβερνητική. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ὑστεροῦν αἱ δηλώσεις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε νὰ εἶναι, αὗται καθ’ ἑαυτὰς κρινόμεναι, ἀνεπίδεκτοι κριτικῆς. Θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀναμείνωμεν, συνεπῶς, τὰ συγκεκριμένα μέτρα τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ κρίνωμεν τὴν Κυβέρνησιν δικαίως. Διότι ἡ Κυβέρνησις προσῆλθε, κατ’ οὐσίαν, ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἄνευ οἰκονομικοῦ προγράμματος. Προσῆλθεν εἰποῦσα αὐτονόητά τινα, διδασκόμενα εἰς τοὺς πρωτοετεῖς φοιτητὰς τῆς Πολιτικῆς Οἰκονομίας, ἀξιώματα τὰ ὁποῖα καλὸν εἶναι νὰ ὑπενθυμίζῃ κανεὶς ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν εἰς τὸν λαόν, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα, αὐτὰ καὶ μόνα, δὲν ἀποτελοῦν, κύριοι βουλευταί, οἰκονομικὸν πρόγραμμα. Ἐγὼ σέβομαι ἰδιαιτέρως τὰς δυσκολίας, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Κυβέρνησις, καὶ θέλω, τελευτῶν, νὰ τῆς σημειώσω τρεῖς μεγάλας δυσκολίας, τὰς ὁποίας θὰ συναντήσῃ εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα. Πρώτη δυσκολία: Ἐξηντλήθησαν, κύριοι βουλευταί, πλέον τὰ περιθώρια τῆς ἀναπροσαρμογῆς. Ἐφθάσαμεν εἰς τὴν ἰσοτιμίαν τῶν ἀγοραστικῶν δυνάμεων. Ὁπωσδήποτε καὶ ἂν ὑπολογίσητε αὐτὴν τὴν ἰσοτιμίαν — καὶ ἔχω κάμει καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλος ἁρμοδιώτερος σειρὰν ὑπολογισμῶν — καταλήγητε εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἐφθάσαμε πλέον, ἵνα μὴ τι χεῖρον εἴπω, εἰς τὴν ἰσοτιμίαν τῶν ἀγοραστικῶν δυνάμεων. Ἑπομένως, οἱαδήποτε ὕψωσις τοῦ ἐπιπέδου τῶν ἑλληνικῶν τιμῶν, μείζων τῆς ὑψώσεως τοῦ ἐπιπέδου τῶν τιμῶν τῶν χωρῶν μεθ’ ὧν κυρίως συναλλάσσεται ἡ Ἑλλάς, δημιουργεῖ νέον κολοσσιαῖον οἰκονομικὸν πρόβλημα. Δεύτερον, ἐξηντλήθησαν, κύριοι βουλευταί, καὶ ὡρισμένα δημοσιονομικὰ περιθώρια — καὶ ἐπικαλοῦμαι ἐπ’ αὐτοῦ τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Εἶχε κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη δημιουργηθῆ μία δημοσιονομικὴ ἄνεσις σχετική. Διατί; Διότι τὸ 1955 εἴχομεν ἐπιβάλει — ὁ κύριος Εὐταξίας καὶ ἐγώ, ἐπὶ Κυβερνήσεως Παπάγου — μίαν βαρυτάτην ὄντως φορολογίαν, γενόμενοι ἀντιδημοτικοί, διὰ νὰ σώσωμε τὸ νόμισμα. Καὶ ἡ φορολογία αὐτή, λόγῳ καὶ τῆς διογκώσεως τῶν εἰσαγωγῶν, ἡ ὁποία ἐν τῷ μεταξὺ ἐσημειώθη, ἀπέδωσε καὶ ὁ σκοπός, εἰς τὸν ὁποῖον κυριώτατα ἦτο ἀφιερωμένη αὐτὴ ἡ φορολογία, ἡ ὑπηρεσία τῶν σεισμοπλήκτων, ἤρχισε νὰ καταλίπῃ περιθώρια σημαντικά. Παρακαλῶ ἐπίσης νὰ προσέξουν ὅτι, ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ δημοσιονομικοῦ ἰσοζυγίου εἰς τὴν Ἑλλάδα, δὲν ὁμιλοῦμεν μόνον περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἐσυνηθίσαμε νὰ ἔχωμεν διαφόρους ἄλλους λογαριασμούς, οἱ ὁποῖοι κατ’ οὐσίαν ἔχουν τὸν χαρακτῆρα παραρτημάτων, συμπληρωμάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ οἱ ὁποῖοι λογαριασμοὶ ἅμα δὲν εἶναι ἰσοσκελισμένοι, ἔχουν τὰ αὐτὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἔχει καὶ ὁ ἀνισοσκελὴς προϋπολογισμός. Ἡ Κυβέρνησις εἶπεν, ὅτι θὰ προστατεύσῃ τὰ ἀγροτικὰ προϊόντα. Θὰ ἤθελον νὰ γνωρίζω, ἐὰν θὰ καλύψῃ διὰ τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ τὸ ἔλλειμμα τὸ ὁποῖον θὰ δημιουργηθῇ εἰς τὸν λογαριασμὸν τοῦ σίτου καὶ μέχρι ποίου σημείου. Θὰ ἤθελαν νὰ γνωρίζω, ἐὰν ὁ εἰδικὸς λογαριασμὸς καπνῶν πρόκειται καὶ αὐτὸς κατὰ κάποιον τρόπον νὰ καλυφθῇ καὶ πότε πρόκειται νὰ καλυφθῇ. Διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀσκηθῇ πολιτικὴ ἀπέναντι τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων. Καὶ εἶναι ἐπείγουσα ἀνάγκη νὰ ἀσκηθῇ τοιαύτη πολιτική, χωρὶς νὰ δημιουργηθοῦν αὐταὶ αἱ δημοσιονομικαὶ προϋποθέσεις. Καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ συζητῇ κανεὶς περὶ ἰσοσκελισμένου Προϋπολογισμοῦ, πρὶν ἐκκαθαρίσῃ τὴν θέσιν του ἐπ’ αὐτῶν τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς σημειώσω. Καὶ ὑπάρχει μία τρίτη δυσκολία, τὴν ὁποίαν ἀρκοῦμαι ἁπλῶς νὰ μνημονεύσω μὴ δυνάμενος νὰ προβῶ εἰς ἀνάλυσιν εἰδικωτέραν σήμερον, διότι αὕτη θ’ ἀπήτει χρόνον. Ἐπανεμφανίζεται ὀξὺ τὸ πρόβλημα τῆς ὀργανικῆς ἀδυναμίας τοῦ ἰσοζυγίου τῶν ἐξωτερικῶν μας πληρωμῶν. Ἡ ἀδυναμία μας αὕτη ἐπανεμφανίζεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπὸ τὴν συνήθη παραδεδεγμένην ἱστορικῶς μορφήν της. Αὐτὸ τὸ πλέγμα τῶν προβλημάτων καλεῖται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀντιμετωπίσῃ, διὰ νὰ διατηρήσῃ τὴν σταθερότητα. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα πρέπει νὰ προβῇ εἰς μίαν ὀργάνωσιν καταπληκτικὴν τῶν ὑπηρεσιῶν, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸν τομέα τῶν ἐπενδύσεων: Διότι εἶναι ὡραῖα αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπον οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις περὶ τῆς ἀνάγκης ηὐξημένων ἐπενδύσεων. Αἱ ηὐξημέναι ἐπενδύσεις προϋποθέτουν συγκέντρωσιν καὶ δημοσίων καὶ ἰδιωτικῶν κεφαλαίων, ἀλλὰ προϋποθέτουν πρὸ παντὸς — καὶ αὐτὴ ἀκόμη ἡ κατάρτισις τοῦ προγράμματος — τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν μεγάλων ὀργανισμῶν καὶ τῶν Τραπεζῶν. Καὶ εἰς αὐτὸν τὸν τομέα πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα πράγματι ριζοσπαστικά. Ἡ ψῆφος τοῦ λαοῦ μὲ ἔχει τάξει εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Θὰ προσπαθήσω νὰ ἐπιτελέσω τὸ καθῆκον μου εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, λέγων πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν τὴν ἀλήθειαν καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐὰν θέλετε καὶ πρὸς τὴν ἀξιωματικὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ πρὸς τὸν ἑαυτόν μου. (Χειροκροτήματα).

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κωστόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§99Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως χαρακτηρίζονται ἀπὸ μίαν ἄκρατον αἰσιοδοξίαν, ἡ ὁποία μάλιστα θὰ ἠδύνατο κανεὶς βασίμως νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι εὑρίσκεται καὶ εἰς πλήρη ἀνταπόκρισιν πρὸς τὴν ἐν γένει σύνθεσιν τῆς Κυβερνήσεως. Βεβαίως ἡ αἰσιοδοξία ἀποτελεῖ ἕνα στοιχεῖον δημιουργικὸν καὶ μέχρις ἑνὸς σημείου ἀπαραίτητον διὰ κάθε Κυβερνητικὸν πρόγραμμα ὅπως καὶ Κυβερνητικὴν δραστηριότητα. Ἀλλ’ ὅταν ἡ αἰσιοδοξία παραγνωρίζῃ τελείως τὴν πραγματικότητα εἴτε ἀδυνατεῖ νὰ συλλάβῃ τὸ νόημα τῶν συγχρόνων πολιτικῶν καὶ κοινωνικῶν ἐξελίξεων τότε εἶναι προφανὲς ὅτι ἐγγίζει τὰ ὅρια μιᾶς ἐπικινδύνου μακαριότητος. Λυποῦμαι δὲ εἰλικρινῶς διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαπιστώσω εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὅτι μία προσεκτικὴ μελέτη τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ὁδηγεῖ εἰς τὸ μελαγχολικὸν συμπέρασμα ὅτι ἡ κυβερνῶσα πλειοψηφία οὐδὲν ἐδιδάχθη ἀπὸ τὰ τελευταῖα γεγονότα καὶ ἰδίως ἀπὸ τὸ ἀπρόοπτον ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν τῆς 11ης Μαΐου. Δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθω εἰς μίαν πλήρη καὶ γενικωτέραν ἔρευναν τῶν αἰτίων τοῦ ἐκλογικοῦ τούτου ἀποτελέσματος καθὼς καὶ τῶν ἀντιστοίχων εὐθυνῶν. Θὰ περιορισθῶ μόνον εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα, ἡ ἔρευνα τοῦ ὁποίου εἶναι ἄλλωστε ἀρκετὴ διὰ νὰ συναχθοῦν ὡρισμένα γενικὰ συμπεράσματα. Διότι δὲν φαντάζομαι νὰ ὑπάρχῃ καὶ εἷς καλῆς πίστεως συζητητής, εἴτε ἐντός, εἴτε ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ὁ ὁποῖος νὰ εἶναι διατεθειμένος νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν γενικωτέραν καὶ πρωτεύουσαν εὐθύνην τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς δι’ ὅλας τὰς πολιτικὰς καὶ κοινωνικὰς ἐξελίξεις. Ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτοὺς εἶναι προφανὲς ὅτι ἡ σημερινὴ σύνθεσις τῆς Βουλῆς καὶ συγκεκριμένως ἡ διόγκωσις τῆς ἀριστερᾶς πλευρᾶς αὐτῆς, εἶναι κατὰ μέγα μέρος προϊὸν τῆς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἀσκηθείσης οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Ἐνῷ, λοιπόν, κανονικῶς θὰ ἔπρεπε νὰ περιμένῃ κανεὶς μίαν ἄμεσον καὶ ριζικὴν ἀναθεώρησιν τῆς οἰκονομικῆς αὐτῆς πολιτικῆς, ἀντιθέτως παριστάμεθα μάρτυρες μιᾶς ἀμερίμνου καὶ μακαρίας ἐπιμονῆς εἰς τὴν ἰδίαν πολιτικήν. Ἡ μόνη ἐπελθοῦσα μεταβολὴ ἀφορᾷ τὰ πρόσωπα τὰ ἀσκήσαντα κατὰ τὸ παρελθὸν τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν, τὰ ὁποῖα ἀντικατεστάθησαν δι’ ἄλλων. Ἀλλὰ καὶ ἡ μεταβολὴ αὐτὴ δὲν δύναται νὰ ἀποδοθῇ εἰς οἱανδήποτε κυβερνητικὴν πρωτοβουλίαν δεδομένου ὅτι ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον εἰς τὴν ἐκλογικὴν ἀποτυχίαν τῶν προσώπων ἐκείνων. Εἶναι βέβαιον ὅτι ἂν δὲν εἶχον μεσολαβήσει αἱ ἐκλογικαὶ αὗται ἀποτυχίαι ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ διέφερε τῆς πρὸ τῶν ἐκλογῶν τοιαύτης, ὄχι μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν, ἀλλ’ οὔτε ὅσον ἀφορᾷ τὰ πρόσωπα ἢ καλύτερα τοὺς φορεῖς. Ἡ ἀσκηθεῖσα κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη οἰκονομικὴ πολιτικὴ ὑπῆρξε κυρίως πολιτικὴ νομισματικῆς σταθερότητος. Τὴν πολιτικὴν ταύτην διεκήρυξε πάντοτε ὡς πρωταρχικὸν της μέλημα ἡ Κυβέρνησις τῆς τελευταίας διετίας καὶ τὴν ἐπιτυχίαν της ἐθεώρησεν ἑκάστοτε ὡς ἕνα τίτλον τιμῆς δι’ αὐτήν. Εἰς τὴν ἰδίαν διακήρυξιν προβαίνει καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Καὶ μὲ τὴν ἰδίαν ἔμφασιν τάσσει ὡς πρωταρχικόν της σκοπὸν καὶ ἐπιδίωξιν τὴν νομισματικὴν σταθερότητα. Ἀλλ’ ὅπως εἶναι αὐτονόητον ἡ νομισματικὴ σταθερότης δὲν ἀποτελεῖ καθ’ ἑαυτὴν ἕνα σκοπόν. Εἶναι ἁπλῶς ἕνα μέσον πρὸς ἐπιδίωξιν ἄλλου γενικωτέρου σκοποῦ, δηλαδὴ τῆς οἰκονομικῆς προόδου καὶ ἀναπτύξεως. Δὲν ἐπιτρέπεται ἑπομένως ἡ οἰκονομικὴ πρόοδος νὰ θυσιάζεται ἢ καὶ ἁπλῶς νὰ παραμελῆται χάριν τῆς νομισματικῆς σταθερότητος. Διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὄχι μόνον ὑπάρχει πλήρης σύγχυσις μεταξὺ μέσων καὶ σκοποῦ ἀλλὰ καὶ δημιουργεῖται ἕνας κυριολεκτικὰ κίνδυνος. Ἀτυχῶς δὲ τοῦτο ἀκριβῶς συμβαίνει ἐν Ἑλλάδι ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν. Καὶ ἂς ἐξετάσωμεν κατὰ ποῖον τρόπον τὰ κύρια χαρακτηριστικὰ τῆς ἀσκουμένης οἰκονομικῆς πολιτικῆς ἢ μᾶλλον τῆς πολιτικῆς τῆς νομισματικῆς σταθερότητος τῆς ὁποίας τὴν συνέχισιν ἐπαγγέλλονται αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι τρία. Πρῶτον, μὲν ἡ ἐλευθερία τῶν εἰσαγωγῶν, χάρις εἰς τὴν ὁποίαν διοχετεύονται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν αἱ διάφοροι πληθωριστικαὶ τάσεις τῆς οἰκονομίας μας. Ἀλλὰ ἐνῷ εἶναι βέβαιον ὅτι ἡ ἐλευθερία τῶν εἰσαγωγῶν προσφέρει πράγματι ὑπηρεσίας εἰς τὸν τομέα αὐτόν, εἶναι ἐξ ἴσου βέβαιον ὅτι ἀποτελεῖ κατ’ οὐσίαν ἕνα ἐμπόδιον εἰς τὴν αὔξησιν τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς. Τέλος, εἶναι ἐπίσης βέβαιον ὅτι χάρις εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῶν εἰσαγωγῶν ἔχομεν παραιτηθῆ εἰς τὰς ἐμπορικάς μας σχέσεις μὲ τὸ ἐξωτερικὸν ἑνὸς πολυτίμου ὅπλου πρὸς ἐπιβολὴν τῶν Ἑλληνικῶν προϊόντων εἰς τὰς ξένας ἀγορὰς καταναλώσεως. Τὸ δεύτερον χαρακτηριστικὸν τῆς οἰκονομικῆς μας πολιτικῆς εἶναι ἡ διαχείρισις ἑνὸς συμβατικῶς ηὐξημένου συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος. Εἶναι βέβαιον ὅτι χάρις εἰς τοὺς τόκους τοῦ συναλλαγματικοῦ μας ἀποθέματος τὸ ὁποῖον εἶναι κατατεθειμένον εἰς Τραπέζας τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐξασφαλίζεται ἀνέτως καὶ μάλιστα βελτιωμένον τόσον τὸ μέρισμα τῶν μετόχων τῆς Τραπέζης Ἑλλάδος ὅσον καὶ ἡ συμμετοχὴ τοῦ Κράτους εἰς τὰ κέρδη τῆς Κεντρικῆς Τραπέζης. Ἀλλὰ τὰ πλεονεκτήματα αὐτὰ ἐξουδετεροῦνται ἀπὸ τὴν ἀντίστοιχον καὶ ἐν πολλοῖς μεγαλυτέραν μείωσιν τῆς ἀγοραστικῆς δυνάμεως τῶν εἰς συνάλλαγμα ἀποθεμάτων λόγῳ τῆς ἐτησίας ὑψώσεως τῶν ξένων τιμαρίθμων. Ἀνάλογος εἶναι καὶ ἡ ζημία τοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος ἐκ τῶν διαφόρων πιστωτικῶν διευκολύνσεων, αἱ ὁποῖαι ἀφειδῶς παρέχονται ἀπὸ τοὺς ξένους εἰσαγωγεῖς εἰς τὸ εἰσαγωγικόν μας ἐμπόριον. Διότι εἶναι βέβαιον ὅτι ὁ τόκος τῶν πιστωτικῶν αὐτῶν διευκολύνσεων εἶναι ἀσφαλῶς μεγαλύτερος τοῦ ἐπιτοκίου τὸ ὁποῖον ἀπολαμβάνουν τὰ συναλλαγματικά μας ἀποθέματα εἰς τὰς Τραπέζας τοῦ ἐξωτερικοῦ. Τέλος ὑπάρχει καὶ ἕνα τρίτον χαρακτηριστικὸν τῆς ἀσκουμένης οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Εἶναι γνωστὴ ἡ ὑπεραπόδοσις τῶν ἐκ φορολογίας δημοσίων ἐσόδων ἡ ὁποία ἐδημιούργησε τόσας συζητήσεις κατὰ τὸ παρελθὸν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Ἡ ὑπεραπόδοσις αὕτη ὀφείλεται κυρίως εἰς τὴν αὔξησιν τῶν εἰσαγωγῶν καὶ τῶν ἀντιστοίχων τελωνειακῶν δασμῶν. Συνδέεται ἑπομένως ἀμέσως μὲ τὴν πολιτικὴν τῆς νομισματικῆς σταθερότητος καὶ θὰ ἠδύνατο νὰ χρησιμεύσῃ σημαντικώτατα πρὸς ἐπίτευξιν μιᾶς οἰκονομικῆς προόδου καὶ ἀναπτύξεως ἐὰν τὸ προϊόν της διετίθετο διὰ τὴν αὔξησιν τῶν κρατικῶν ἐπενδύσεων. Ἀλλ’ ἀτυχῶς μέχρι σήμερον συνέβη ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον. Διότι ἀσχέτως τοῦ ποσοῦ τῆς τοιαύτης ὑπεραποδόσεως — καὶ εἶναι βέβαιον ὅτι τὸ 1957 ὑπῆρξε μεγαλυτέρα τῶν κυβερνητικῶν προβλέψεων ὅπως εἶναι ἐπίσης βέβαιον ὅτι ἡ ὑπεραπόδοσις συνεχίζεται καὶ κατὰ τὸ 1958 — ἀσχέτως, λοιπόν, πρὸς τὸ ποσὸν τῆς ὑπεραποδόσεως εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι αὕτη διετέθη ἐξ ὁλοκλήρου διὰ καταναλωτικὰς δαπάνας ἐνῷ τὰ κονδύλια τῶν κρατικῶν ἐπενδύσεων παρέμειναν στάσιμα ἢ καὶ ὑπῆρξαν κατώτερα τῶν ἀρχικῶς προϋπολογισθέντων. Τοιουτοτρόπως καταλήγομεν εἰς μίαν πλήρη ὑπονόμευσιν τῆς πολιτικῆς τῆς οἰκονομικῆς προόδου. Διότι αὔξησις τῶν καταναλωτικῶν δαπανῶν σημαίνει αὔξησιν τῆς ἀγοραστικῆς δυνάμεως. Ἡ δὲ τελευταία αὕτη προκαλεῖ μοιραίως αὔξησιν τῶν εἰσαγωγῶν, ἡ ὁποία οὕτω πραγματοποιεῖται καὶ πάλιν εἰς βάρος τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς. Ἐξ ἄλλου μείωσις τῶν κρατικῶν ἐπενδύσεων εἰς περίοδον ὑπεραποδόσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ γενικῶς αὐξήσεως ὅλων τῶν κρατικῶν δαπανῶν, σημαίνει προφανῆ ἔλλειψιν καὶ τοῦ πλέον στοιχειώδους προγραμματισμοῦ. Ὑπὸ τοὺς ὅρους δὲ αὐτοὺς καταλήγει κανεὶς εἰς τὸ μοιρολατρικὸν συμπέρασμα ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς προόδου καὶ ἀναπτύξεως θὰ ἦτο προτιμότερον ὅλα αὐτὰ τὰ πελώρια ποσὰ τῆς ὑπεραποδόσεως τῶν ἐσόδων ἀντὶ νὰ περιήρχοντο εἰς χεῖρας τοῦ Κράτους νὰ εἶχον παραμείνει εἰς τὴν διάθεσιν τῆς ἰδιωτικῆς οἰκονομίας. Διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἕνα τουλάχιστον μέρος τῶν ποσῶν αὐτῶν θὰ διετίθετο εἰς ἰδιωτικὰς ἐπενδύσεις καὶ αὔξησιν τοῦ οἰκονομικοῦ δυναμικοῦ τῆς χώρας ἀντὶ νὰ σπαταληθῇ ἐξ ὁλοκλήρου εἰς καταναλωτικὰς δαπάνας. Μέσα εἰς αὐτὸ τὸ πλέγμα τῶν ἀντιφάσεων καὶ ἀντινομιῶν κινεῖται ἀπὸ ἐτῶν ἡ οἰκονομία μας. Καὶ καθὼς εἶναι ἑπόμενον ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτοὺς οὐδὲν ἐπιτυγχάνεται. Διότι ἡ νομισματικὴ σταθερότης δὲν συνεπάγεται αὐτομάτως καὶ τὴν οἰκονομικὴν πρόοδον. Πέραν ἀπὸ τὴν σχετικὴν χρειάζεται καὶ ἡ δυναμικὴ ἀντιμετώπισις τοῦ προβλήματος. Καὶ δυστυχῶς, μία τοιαύτη δυναμικὴ ἀντίληψις ὄχι μόνον οὐδέποτε ὑπῆρξε κατὰ τὸ παρελθὸν ἀλλὰ δὲν ἐμφανίζεται κἂν ὡς ὑπόσχεσις εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καλεῖται καὶ πάλιν νὰ συνεχίσῃ τὰς θυσίας του εἰς τὸν βωμὸν τῆς νομισματικῆς σταθερότητος ὡς ἐὰν ἡ πολιτικὴ αὕτη νὰ ἀποτελῇ σκοπὸν καὶ ὄχι ἁπλοῦν μέσον. Καὶ ἔπειτα ἐκπληττόμεθα διότι αὐξάνεται ὁ κόσμος τῶν δυσηρεστημένων καὶ ἀπογοητευμένων καὶ κατ’ ἀντανάκλασιν διογκοῦται ἡ Ἄκρα Ἀριστερὰ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Διὰ νὰ εἴμεθα, ὅμως, ἀκριβεῖς, πρέπει νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως γίνεται κἄποια προσπάθεια νέων ἐπιδιώξεων. Καὶ εἶπεν αὐτολεξεὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός: «Τὸ οἰκονομικὸν πρόβλημα ποὺ ἀπασχολεῖ τοὺς περισσοτέρους Ἕλληνας καὶ ἑπομένως τὸν τόπον, μόνον ὡς συλλογικὴ προσπάθεια καὶ εὐθύνη δύναται νὰ ἀντιμετωπισθῇ. Εἰς τὴν ἐπιβαλλομένην γενικὴν κινητοποίησιν εἶναι ἀναγκαῖον οἱ οἰκονομικῶς ἰσχυρότεροι νὰ ὑποβληθοῦν εἰς μεγαλυτέρας οἰκονομικὰς θυσίας, νὰ ἀναλάβουν εὐρυτέρας δημιουργικὰς πρωτοβουλίας καὶ πρὸ παντὸς νὰ δώσουν τὸ παράδειγμα ἑνὸς λιτοτέρου τρόπου διαβιώσεως». Δηλαδὴ ἡ μόνη νέα γραμμὴ τὴν ὁποίαν χαράσσουν αἱ Κυβερνητικαὶ δηλώσεις εἶναι μία παραίνεσις πρὸς Δημόνικον διὰ τοὺς οἰκονομικῶς ἰσχυρούς, οἱ ὁποῖοι καλοῦνται νὰ μετάσχουν τῆς εὐθύνης τοῦ οἰκονομικοῦ προβλήματος διὰ τῆς ἀναλήψεως εὐρυτέρας δημιουργικῆς πρωτοβουλίας καὶ διὰ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ πολυτελοῦς τρόπου διαβιώσεώς των. Τοιουτοτρόπως ἡ εὐθύνη τῆς οἰκονομικῆς ἀνασυγκροτήσεως ἐπαφίεται εἰς τὸν πατριωτισμὸν τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας ἐνῷ ἐξ ἄλλου τὸ ἄνοιγμα τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου δὲν πρόκειται νὰ περιορισθῇ δι’ αὐστηροῦ περιορισμοῦ τῆς ἀγοραστικῆς δυνάμεως ἢ δι’ ἐπιβολῆς τῶν Ἑλληνικῶν προϊόντων εἰς τὰς ξένας ἀγορὰς καταναλώσεως ἀλλὰ δι’ ἐκκλήσεως ὅπως οἱ οἰκονομικῶς ἰσχυροὶ δώσουν τὸ παράδειγμα ἑνὸς λιτοτέρου τόπου διαβιώσεως. Ἀλλ’ ἡ ἀνάγκη τῆς πλήρους ἀντικειμενικότητος ἐπιβάλλει νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως περιλαμβάνονται καὶ ἄλλα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα διὰ πρώτην φορὰν ἐμφανίζονται εἰς τὴν Κυβερνητικὴν πολιτικήν. Εἶναι τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν δημοσιονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπου διὰ μιᾶς ἀτελοῦς προσχωρήσεως εἰς τὸ πρόγραμμα ἑνὸς ἄλλου Κόμματος δίδονται διάφοροι ὑποσχέσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν προείσπραξιν, τοὺς μικροεπιτηδευματίας, τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας κ.λ.π. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ σοβαρὰ καὶ λεπτομερὴς συζήτησις περὶ ὅλων αὐτῶν ἂν ἐπὶ τέλους ἡ Κυβέρνησις δὲν καταθέσῃ τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς τρεχούσης χρήσεως, ὅπως ὑπεσχέθη διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων. Ἀλλ’ ἡ κατάθεσις αὕτη, παρ’ ὅλας τὰς φιλοτίμους προσπαθείας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν φαίνεται δυνατὴ ἂν καὶ εὑρισκώμεθα εἰς τὸν ἕκτον μῆνα τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους. Διότι καὶ μόνον τὸ γεγονὸς τῆς ἐπικειμένης διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς μέχρι Ὀκτωβρίου, λόγω τοῦ θέρους, μεταθέτει αὐτομάτως τὴν κατάθεσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἰς τὸ τέλος τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους, μὲ ἄδηλον τὸν χρόνον τῆς συζητήσεώς του. Ἐν τῷ μεταξὺ θὰ ἐξακολουθήσωμεν νὰ διοικούμεθα μὲ τὰ δωδεκατημόρια τοῦ Προϋπολογισμοῦ 1957, ὁ ὁποῖος ἔχει κυριολεκτικῶς διαρραγῆ τόσον εἰς τὸ σκέλος τῶν ἐσόδων ὅσον καὶ τῶν ἐξόδων, αἱ δὲ σχετικαί του προβλέψεις ἔχουν ὑπερακοντισθῆ κατὰ δύο περίπου δισεκατομμύρια. Εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ κύριοι συνάδελφοι, τῆς πλειοψηφίας θὰ συνομολογήσουν μαζί μας ὅτι ἡ πρωτοφανὴς αὐτὴ δημοσιονομικὴ ἀταξία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμεύσῃ ὡς πλαίσιον ὄχι ἑνὸς αὐστηροῦ, ἀλλὰ καὶ τοῦ πλέον στοιχειώδους προγραμματισμοῦ. Φαίνεται, ὅμως, ὅτι ἐκτὸς ἀπὸ τὰ μέτρα τὰ ἐξαγγελθέντα διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἡ Κυβέρνησις πρόκειται νὰ προβῇ εἰς ὡρισμένους νεωτερισμοὺς ὅσον ἀφορᾶ τὴν διοίκησιν. Ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας ἐπληροφορήθημεν ὅτι ἐπιστρατεύει τοὺς διαφόρους τεχνικοὺς συμβούλους, εἰς τοὺς ὁποίους μάλιστα ἐδόθησαν καὶ εὐρύταται δικαιοδοσίαι, εἰς ὡρισμένους δὲ ἐξ αὐτῶν ἀνετέθη ἐν λευκῷ ἡ διαχείρισις καὶ ὅλων τῶν ζητημάτων τῶν ἀφορώντων τὴν Ἀμερικανικὴν βοήθειαν. Τέλος, ἐπληροφορήθημεν ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας ὅτι ὑπάρχει, ἢ μᾶλλον ἐδημιουργήθη ἕνα παντοδύναμον ἐπίσης Ἀνώτατον Γνωμοδοτικὸν Συμβούλιον Κοινωνικῆς καὶ Οἰκονομικῆς Πολιτικῆς. Δὲν γνωρίζομεν τὶ ἀπὸ ὅλα αὐτὰ πράγματι ἐφηρμόσθη καὶ μέχρι ποίου βαθμοῦ, διότι ὅλα αὐτὰ ἐγράφησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ οὐδέποτε ἀνηγγέλθησαν εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Γνωρίζομεν ὅμως, ἀπὸ τοῦδε τὶ πρόκειται νὰ συμβῇ ἐὰν ἐφαρμοσθοῦν τὰ μέτρα καὶ ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἐν γένει διοίκησιν καὶ ὅσον ἀφορᾶ γενικώτερον τὸ κοινοβουλευτικόν μας πολίτευμα. Διότι ἕνα ἀπὸ τὰ δύο πρόκειται νὰ συμβῇ. Εἴτε οἱ ἔχοντες τὴν τόσον μεγάλην αὐτὴν ἐξουσίαν ἀλλὰ ὑπεύθυνοι αὐτοὶ ἐγκέφαλοι καὶ Ἐπιτροπαὶ θὰ καταργήσουν τοὺς ὑπευθύνους Ὑπουργοὺς καὶ τὰς ὑπηρεσίας ἢ, ἀντιθέτως, θὰ προσκολληθοῦν εἰς τὴν ὑπάρχουσαν γραφειοκρατίαν καὶ τοιουτοτρόπως θὰ ἐπιταθῇ ἡ ὁμαλότης, ἡ βραδύτης καὶ γενικῶς ὁ πλημμελὴς τρόπος λειτουργίας τῆς διοικητικῆς μας μηχανῆς. Βεβαίως δὲν γεννᾶται ἀμφιβολία ὅτι αἱ σημεριναὶ περιστάσεις ἀπαιτοῦν τὴν λῆψιν ὡρισμένων νέων μέτρων, ἀλλὰ τὰ μέτρα αὐτὰ δὲν δύνανται νὰ προέλθουν οὔτε ἀπὸ ἀνευθύνους ἐγκεφάλους, οὔτε ἀπὸ ἀνευθύνους Ἐπιτροπάς. Τὰ μέτρα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τὴν ἀνάληψιν πρωτοβουλίας, εἰς τὴν χάραξιν νέων γραμμῶν, εἶναι κατ’ ἐξοχὴν μέτρα πολιτικὰ καὶ ἀνήκουν εἰς τὴν ἀποκλειστικὴν ἁρμοδιότητα τῶν Ὑπουργῶν.

§100Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Πιστεύετε, κύριε Κωστόπουλε, σοβαρὰ ὅτι πρόκειται ὁ οἱοσδήποτε σύμβουλος νὰ ἀσκήσῃ ὑπεύθυνον λειτούργημα; Ἔχετε τὴν ἐντύπωσιν, δηλαδή, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἐγκέφαλοι, τοὺς ὁποίους λέτε σεῖς, πρόκειται νὰ σᾶς φέρουν ἐδῶ νομοσχέδια μὲ τὴν ὑπογραφήν των; Καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίζετε σοβαρῶς ὅτι ὅ,τι γίνεται ἐδῶ δὲν θὰ εἶναι ὑπ’ εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως;

§101Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν μὲ παρηκολούθησε. Διότι εἶπον ὅτι ἡ προσωπική μου γνώμη εἶναι ὅτι αἱ Ἐπιτροπαὶ αὗται θὰ προσκολληθοῦν εἰς τὴν γραφειοκρατίαν καὶ εἶπον ὅτι ὡς ἐμφάνισις καὶ ὡς ἐντύπωσις μειώνει καὶ τὴν εὐθύνην τῶν Ὑπουργῶν καὶ γενικῶς τὸ γόητρον τοῦ κοινοβουλευτικοῦ μας πολιτεύματος. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπών, ὁ ὁποῖος τοσάκις ἐκαυχήθη ὅτι εἶναι παλαιὸς κοινοβουλευτικός, νὰ διατυπώσω τὴν ἐντονωτάτην ἀπορίαν μου, πῶς δέχεται ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του νὰ δημιουργῆται μία τοιαύτη νοθεία τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ἡ ὁποία δημιουργεῖ κινδύνους ὄχι μόνον εἰς βάρος τοῦ πολιτεύματος, ἀλλὰ εἰς βάρος καὶ τῆς Δημοκρατίας.

§102Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ποῦ τὰ εἴδατε αὐτά, εἰς τὰς στήλας τῶν ἐφημερίδων;

§103Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βλέπετε ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἔχει καὶ ὀπαδοὺς κάτω τῶν Ὑπουργικῶν ἑδωλίων. Διότι εἶπα ὅτι δὲν ἀνεκοινώθη τίποτε εἰς τὸ Κοινοβούλιον καὶ θὰ ἠθέλαμεν μίαν διευκρίνισιν. Διωρίσθησαν ἢ ὄχι τεχνικοὶ σύμβουλοι εἰς τὰ Ὑπουργεῖα; Κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, δώσατε μίαν πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλήν.

§104Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Δὲν ἔχω ὀπαδοὺς μόνον ἐδῶ. Αὐτὸ ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω. Φίλους, ἐν πάσῃ περιπτώσει, καὶ συμφώνους μὲ ἐμένα πρὸ παντὸς εἰς τὴν λογικήν, ἔχω παντοῦ.

§105Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀπαδοὺς ἠμπορεῖ νὰ ἔχετε, ὅπως ἔχομεν ὅλοι διὰ νὰ παριστάμεθα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἐγὼ εἶπον ὅτι μὲ διακόπτετε χωρὶς νὰ μὲ παρακολουθῆτε. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπερίμενα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸ σαφὲς ἐρώτημα. Καὶ ἐπισημαίνω τὸ γεγονὸς ὅτι ἀποφεύγει νὰ δώσῃ ἀπάντησιν ἐὰν καὶ κατὰ πόσον διωρίσθησαν ἢ ὄχι τεχνικοὶ σύμβουλοι εἰς διάφορα Ὑπουργεῖα...

§106Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Παρακαλῶ νὰ μὴ στενοχωρῆσθε τόσον πολύ.

§107Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι γνωστὸς διὰ τὸ χιοῦμορ του. Καὶ ἄλλοτε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἀπησχολήθημεν μὲ τὸ χιοῦμορ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§108Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Νὰ σᾶς δώσω τὴν πληροφορίαν τὴν ὁποίαν ἐζητήσατε καὶ τὴν ὁποίαν γνωρίζετε χωρὶς νὰ χρειάζεται ἡ ἐπιβεβαίωσις ἡ ἰδική μου. Διωρίσθησαν ὡρισμένα πρόσωπα διὰ τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον τοὺς τάσσει ὁ νόμος περὶ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὁ ψηφισθεὶς ἐπὶ Κυβερνήσεως Στρατάρχου Παπάγου, τοῦ Δεκεμβρίου 1954 καὶ ὁ ὁποῖος προβλέπει τὴν δυνατότητα διορισμοῦ τεχνικῶν συμβούλων ἢ τῆς συστάσεως διαφόρων γνωμοδοτικῶν Συμβουλίων παρὰ τῷ Προέδρῳ τῆς Κυβερνήσεως, ἢ εἰς τὰ Ὑπουργεῖα. Αὐτό, ὅμως, δὲν ἀποτελεῖ νοθείαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, διότι τὴν διοίκησιν ἀσκεῖ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἡ Κυβέρνησις καὶ ὑπεύθυνος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ λαοῦ παραμένει ἡ Κυβέρνησις. Δὲν εἶναι δὲ ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν χρησιμοποιοῦνται σύμβουλοι. Εἶχον χρησιμοποιηθῆ σύμβουλοι εἰς τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα καὶ εἰς ἀποκεντρωμένας κρατικὰς ὑπηρεσίας καὶ παλαιότερον. Πιθανὸν ἄλλοτε νὰ μὴ εἶχε νομιμοποιηθῆ ὁ διορισμὸς ὅπως εἶναι ὁ νόμος περὶ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τοῦ 1954. Τὸ πρᾶγμα, ὅμως, δὲν ἔχει καμμίαν οὐσιαστικὴν διαφοράν.

§109Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Χαίρω διότι ἡ παρέμβασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τακτοποιεῖ τὸ ζήτημα. Ἐπὶ τέλους πληροφορεῖται πράγματι ἡ Βουλὴ ὅτι διωρίσθησαν τεχνικοὶ σύμβουλοι εἰς τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲ ἡμεῖς, κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι εἴμεθα καὶ ἡμεῖς παλαιοὶ κοινοβουλευτικοί, ἡ ἀντίληψις αὐτὴ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται ἡ διεκπεραίωσις ὁλοκλήρων ὑπηρεσιῶν, ὅπως π. χ. παντὸς τοῦ ἀφορῶντος τὴν Ἀμερικανικὴν βοήθειαν, ἀπὸ ἕνα ἀνεύθυνον τεχνικὸν σύμβουλον, εἶναι ἡ περίπτωσις ἡ ὁποία ὄχι μόνον δὲ συμβιβάζεται μὲ τὴν κοινοβουλευτικὴν παράδοσιν, ἀλλὰ κυριολεκτικῶς εἶναι ἀκατάληπτος.

§110Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς διακόψω ἐκ νέου. Οὐδέποτε ἐπετράπη διαχείρισις, εἴτε τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, εἴτε οἱασδήποτε ἄλλης ὑποθέσεως ἢ δημοσίου λειτουργήματος εἰς ἀνεύθυνον σύμβουλον.

§111Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἀνεγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας.

§112Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Αὐτὸ εἶναι, κύριε Κωστόπουλε ποὺ βασίζεσθε εἰς τὰς ἐφημερίδας χωρὶς νὰ τὰ ἐλέγξητε καὶ χωρὶς νὰ βάλητε κάτω τὸ μυαλὸ ποὺ ἔχετε νὰ τὰ ἐλέγξητε αὐτὰ τὰ πράγματα, χωρὶς νὰ μᾶς τὰ παρουσιάζητε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§113Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Φοβοῦμαι ὅτι ὅλα ὅσα εἶπον ὅτι ματαίως λέγονται πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν. Λυποῦμαι δὲ ἰδιαιτέρως διὰ τοῦτο. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἐτηρήθη τὸ πρᾶγμα αὐτὸ μυστικὸν ἀπὸ τὸ Κοινοβούλιον καὶ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον σήμερον ἐκ τῶν ὑστέρων ἀποπειρᾶται ἡ δικαιολόγησίς της, ἀποδεικνύει ὅτι ἡ ὅλη ὑπόθεσις ἔχει αἰχμὴν ἀντικοινοβουλευτικὴν καὶ δημιουργεῖ κίνδυνον δι’ ὁλόκληρον τὴν Δημοκρατίαν καὶ τὴν δημοκρατικὴν παράδοσιν. Ἡ Δημοκρατία εἰς τὸν τόπον αὐτὸν διατρέχει τώρα τελευταίως πολλοὺς κινδύνους. Βάλλεται ἀπὸ ὅλας τὰς πλευράς. Ἀπόδειξις εἶναι τὸ 24% τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον ἐπέτυχεν ἡ Ἄκρα Ἀριστερὰ καὶ ἰδίως ἡ πύκνωσις τῶν ψήφων αὐτῶν εἰς τὴν ὕπαιθρον, τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἀποτελεῖ ἕνα νέον φαινόμενον διὰ τὴν πολιτικήν μας ζωήν. Μέχρι σήμερον ἐπιστεύαμεν ὅλοι ὅτι μόνον οἱ πληθυσμοὶ τῶν μεγάλων ἀστικῶν κέντρων εἶναι εὐαίσθητοι εἰς τὰ κηρύγματα τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς. Ἀντιθέτως ἡ ὕπαιθρος, ὁ ἀγροτικός μας κόσμος, παρ’ ὅλας τὰς οἰκονομικὰς στερήσεις καὶ τὴν τεχνικὴν καθυστέρησιν εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι καταδικασμένος, ἐθεωρεῖτο πάντοτε καὶ παρ’ ὅλων ὡς κατ’ ἐξοχὴν ἐθνικὸν χαράκωμα. Καὶ ὀφείλομεν εἰς τὴν τελευταίαν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν τὸ μέγα καὶ σοβαρώτατον μήνυμα ὅτι ἂν δὲν ληφθοῦν ἐγκαίρως μέτρα βαίνομεν πλέον πρὸς μίαν γενικὴν κατωλίσθησιν. Ποῖα εἶναι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθοῦν πρὸς ἀντιμετώπισιν τοῦ κινδύνου τούτου γνωρίζουν καλύτερα ἀπὸ κάθε ἄλλον οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. συνάδελφοι οἱ ἐκπροσωποῦντες τὴν ὕπαιθρον ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Ὁ ἀγροτικὸς κόσμος δὲν ζητεῖ ἀκατόρθωτα πράγματα. Ζητεῖ ἐν πρώτοις διὰ τὰ προϊόντα του τιμὰς αἱ ὁποῖαι νὰ τοῦ διασφαλίζουν μίαν στοιχειώδη ἀμοιβὴν τοῦ ἐτησίου του μόχθου. Ζητεῖ δὲ πρὸ παντὸς τὰ προϊόντα αὐτὰ τοῦ ἐτησίου μόχθου νὰ μὴ θυσιάζωνται ἑκάστοτε εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς καταναλώσεως, εἴτε τῆς βιομηχανίας. Καὶ ὅμως αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως παραπέμπουν καὶ πάλιν τὸν Ἕλληνα ἀγρότην εἰς τὸν νόμον τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως εἴτε εἰς τὰς διεθνεῖς τιμὰς χωρὶς νὰ περιλαμβάνουν οὔτε μίαν λέξιν μετανοίας διὰ τὰ σφάλματα τῶν τελευταίων ἐτῶν ἐν σχέσει μὲ τὴν πατάταν, τὸ ἐλαιόλαδον, τὸν βάμβακα. Πέραν τῶν τιμῶν, ὁ ἀγροτικός μας κόσμος ζητεῖ μίαν περισσοτέραν στοργὴν ἀπὸ μέρους τοῦ κέντρου πρὸς τὴν ὕπαιθρον. Δὲν ζητεῖ τὴν ἐξαίρεσιν, ἀλλὰ τὴν ἴσην μεταχείρισιν. Καὶ ὅπως εἰς τὸ ζήτημα τῶν τιμῶν δὲν θὰ εἶχε καμμίαν ἀπαίτησιν ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ μὴ θυσιάζεται εἰς τὰ συμφέροντα τῶν ἄλλων τάξεων κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον δὲν θὰ εἶχε καὶ τὸ Κράτος καμμίαν ἀπαίτησιν ἐὰν δὲν ἐμάνθανεν ὅτι εἰς τὰ μεγάλα κέντρα ὑπάρχουν πράγματα τελείως ἄγνωστα εἰς αὐτὸν ὅπως οἱ ἀσφαλτοστρωμένοι δρόμοι, τὰ Νοσοκομεῖα διὰ τοὺς ἀπόρους, αἱ Κοινωνικαὶ Ἀσφαλίσεις διὰ τοὺς ἐργαζομένους. Καὶ εἶναι φυσικόν, ὅταν ὁ ἀγρότης διαπιστώνῃ τὴν ἐγκατάλειψιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται νὰ δημιουργῆται μέσα του τὸ δίλημμα ἢ τῆς μεταναστεύσεως εἰς τὰς ὑπερποντίους χώρας πρὸς εὕρεσιν καλυτέρας τύχης ἢ τῆς προσχωρήσεως εἰς τὴν Ἀριστεράν, ἡ ὁποία τοῦ ὑπόσχεται ἀφειδῶς καὶ χωρὶς κανένα ἐνδοιασμόν. Ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτοὺς εἶναι προφανὲς ὅτι ἀποτελεῖ χρέος ἐπιτακτικὸν δι’ ὅλους μας νὰ κύψωμεν μετὰ μεγαλυτέρας στοργῆς πρὸς τὴν ὕπαιθρον. Ὁ ἀγροτικός μας κόσμος ὑπῆρξε καὶ εἶναι πάντοτε ἡ μεγάλη δεξαμενὴ ἀπὸ τὴν ὁποίαν τὸ Ἔθνος ἀντλεῖ τὰς δυνάμεις ἀλλὰ καὶ τὰς δυνατότητάς της. Καὶ ὅμως, αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἀπέφυγαν καὶ νὰ θίξουν ἀκόμη τὸ κρίσιμον τοῦτο θέμα. Θὰ ἔλεγε κανεὶς ὅτι ἡ διόγκωσις τῆς Ἀριστερᾶς καὶ ἰδίως ἡ ἐπέκτασίς της εἰς τὴν ὕπαιθρον δὲν ἀπασχολεῖ καθόλου τὴν Κυβέρνησιν. Τί ἆραγε νὰ συμβαίνῃ; Πιστεύει σοβαρῶς ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἡ πενιχρὰ καὶ κάπως κοινοτοπικὴ ὑπόσχεσις περὶ ἀνάγκης δικαιοτέρας κατανομῆς τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, τὴν ὁποίαν παρενέβαλεν εἰς τὸν λόγον τοῦ Στέμματος πρὸς τὴν Βουλήν, εἶναι ἀρκετὴ ὥστε νὰ καθησυχάσῃ τὸν διψῶντα ἰσότητα καὶ δικαιοσύνην ἀγροτικὸν κόσμον, ἢ καὶ γενικώτερον τὰς μάζας τῶν ἀπογοητευμένων οἱ ὁποῖοι ὀνειρεύονται κἄποιαν ἀλλαγήν; Ἢ μήπως θὰ ἔπρεπε νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ Μακιαβελικὸν συμπέρασμα ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιτυχοῦσα διὰ τῆς πολώσεως νὰ κερδίσῃ τὰς ἐκλογὰς ἐπιδιώκει τὴν διατήρησιν τῆς ἐκλογικῆς δυνάμεως τῆς Ἀριστερᾶς εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐξακολουθήσῃ ἀντλοῦσα τοιουτοτρόπως κομματικὰ ὠφελήματα; Διὰ νὰ ἀποδείξωμεν τὴν ἀπόλυτον καλήν μας πίστιν σπεύδομεν νὰ δηλώσωμεν ὅτι δὲν πιστεύομεν νὰ συμβαίνῃ τὸ δεύτερον. Ἀλλὰ θὰ ἦτο ὄντως τραγικὸν ἐὰν συνέβαινε καὶ τὸ δεύτερον. (Χειροκροτήματα).

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§115Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ τριημέρου συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Κατ’ αὐτὴν διετυπώθησαν δριμύταται παρατηρήσεις καὶ ἐπικρίσεις κατὰ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ εὐλόγως ἀνεμένετο ἀπάντησις τῆς Κυβερνήσεως ὄχι μόνον πρὸς ἰδικήν της ὑπεράσπισιν, ἀλλὰ πρὸς ἐκδήλωσιν τοῦ πρὸς τὴν Βουλὴν ὀφειλομένου σεβασμοῦ καὶ πρὸς τὴν ἀπαραίτητον διαφώτισιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Παραδόξως, ὅμως, καὶ παρὰ πᾶσαν μέχρι σήμερον κρατήσασαν κοινοβουλευτικὴν τάξιν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν σήμερον ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις χάριν τῆς ἐπισπεύσεως τῆς συζητήσεως καὶ τοῦ τερματισμοῦ αὐτῆς, δὲν ἠθέλησεν, ἔστω καὶ ὅταν ἦτο ἀνάγκη, νὰ ἀνασκευάσῃ ὡρισμένα ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ἀλλὰ καὶ παρεκάλεσεν ὅλους τοὺς Κυβερνητικοὺς βουλευτὰς νὰ μὴ λάβουν τὸν λόγον. Κατ’ αὐτόν, ὅμως, τὸν τρόπον, καὶ ἕνεκα τούτου δὲν ἔχει λόγον ἡ συνέχισις τῆς συζητήσεως διότι ἡ φυγομαχία τῆς Κυβερνήσεως ἐπιβεβαιώνει τὴν ἧτταν της καὶ ὅταν ὁ ἀντίπαλος ἐγκαταλείπῃ τὴν μάχην περιττεύει ἡ ἐπίθεσις. Ἂν δὲ ἡ σιωπὴ τῆς Κυβερνήσεως σημαίνῃ ὑπερήφανον περιφρόνησιν πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν λαόν, ἂς κριθῇ δεόντως παρ’ αὐτῶν. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ διὰ τοὺς λόγους τούτους, παραιτοῦμαι τοῦ δικαιώματος νὰ ὁμιλήσω.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Ζαννῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§117Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ἀρχόμενος τῆς ἀγορεύσεώς μου, ὅτι ἀπεγοητεύθην ἀπὸ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἰδίᾳ εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὸ ἐθνικὸν θέμα. Ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀνέμενεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς ὁποίας αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις συνέπιπτον μὲ τὰ ὄργια τῶν Τούρκων κατὰ τῶν ἀδελφῶν μας Κυπρίων θὰ ἐξέφραζον τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ Ἔθνους. Ἀντιθέτως αὗται ἐπεβεβαίωσαν τὴν γενικὴν ἀντίληψιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται εἰς ἀπόστασιν ἀπὸ τὰ αἰσθήματα τοῦ λαοῦ. Τὴν ἀπογοήτευσίν μου καὶ τὰς ἀνησυχίας μου ἐπέτειναν αἱ παρεμβάσεις κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος τὴν μίαν ἡμέραν μᾶς ἔλεγε ὅτι ἡ προσφυγὴ εἰς τὸ ΝΑΤΟ ἦτο ἐπιβεβλημένη καὶ τὴν ἑπομένην ὑπαναχωρῶν ἄφηνε νὰ ἐννοηθῇ ὅτι ἐὰν ἡ ἔκτασις τῶν βανδαλισμῶν ἦτο μεγαλυτέρα θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ προσφύγωμεν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει χαράξει μίαν γραμμὴν καὶ ὅτι ἀκολουθεῖ πολιτικὴν κατωτέραν τῶν περιστάσεων, ἡ ὁποία προσβάλλει τὸ κοινὸν αἴσθημα τοῦ ὑπερηφάνου καὶ γενναίου λαοῦ μας. Κύριοι βουλευταί, οὐδεὶς ἐκ τῶν Ἑλλήνων ἀνέμενε ὅτι τὸ Κυπριακὸν θὰ λυθῇ εἰς τὸ ΝΑΤΟ, εἴτε εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας, εἴτε εἰς τὸν Ο.Η.Ε. Ἡ λύσις τοῦ Κυπριακοῦ θὰ πραγματοποιηθῇ μόνον ὅταν ἡ ἡγέτις δύναμις τοῦ ἐλευθέρου κόσμου, ἡ Ἀμερική, τὸ θελήσῃ. Καὶ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν θὰ ἔπρεπε νὰ στραφοῦν ὅλαι αἱ προσπάθειαί μας. Ἀλλὰ τίποτε δὲν ἔχομεν κάμει διὰ νὰ τὸ ἐπιτύχωμεν. Ἀφήσαμεν, προβαίνοντες ἀπὸ ὑποχωρήσεως εἰς ὑποχώρησιν, ἀνενόχλητον τὴν Τουρκίαν, εἰς τρόπον ὥστε αὕτη νὰ θεωρῆται σήμερον παρὰ τῆς Ἀμερικῆς ὡς ἡ δυναμικὴ σύμμαχός της, ἐπὶ τῆς ὁποίας ὀφείλει νὰ στηρίζεται διὰ τὰ ζητήματα τὰ ἀφορῶντα τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Δὲν ἐκάμαμεν καμμίαν διαφώτισιν τοῦ Ἀμερικανικοῦ λαοῦ καὶ ἀφήσαμεν τὰ πράγματα, ὡσὰν νὰ ἐπρόκειτο περὶ τρεχούσης φύσεως ζητημάτων, νὰ ἀκολουθήσουν τὸν δρόμον των. Καὶ σήμερον εὑρισκόμεθα εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ βλέπωμεν τὴν Τουρκίαν νὰ παρεμβάλλεται μεταξὺ τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ καὶ τῆς Ἀγγλίας καὶ νὰ ἐμφανίζεται ὡς ἔχουσα ἴσα ἢ καὶ περισσότερα δικαιώματα ἀπὸ ἡμᾶς τοὺς Ἕλληνας. Τὸ ἐπιχείρημα τῶν Τούρκων ὅτι διὰ τῆς ἀναγνωρίσεως τοῦ δικαιώματος τῆς αὐτοδιαθέσεως εἰς τὸν Κυπριακὸν λαὸν κινδυνεύει ἡ Τουρκικὴ Κοινότης οὐδόλως εὐσταθεῖ. Διότι καὶ εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου ἐκλογικὴν περιφέρειαν ὑπάρχει ἡ ἐντύπωσις ὅτι ἡ Τουρκικὴ μειονότης, ἡ ὁποία ὄχι μόνον οὐδένα κίνδυνον διέτρεξε ἐκ τῆς ἐνσωματώσεως τῆς Δωδεκανήσου εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀλλ’ ἀντιθέτως ἀπολαύει καὶ περισσοτέρων δικαιωμάτων ἀπὸ ἡμᾶς τοὺς Ἕλληνας. Διακόπτων κάποτε τὸν Τοῦρκον ἀντιπρόσωπον εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Εὐρώπης, τὸν ἠρώτησα νὰ μοῦ εἴπῃ εἰς ποῖον μέρος τοῦ κόσμου αἱ μειονότητες ἔχουν περισσότερα δικαιώματα ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν. Καὶ τοῦ ἀπήντησα ὁ ἴδιος «εἰς τὴν Δωδεκάνησον». Πράγματι, κύριοι, εἰς τὴν Δωδεκάνησον ἡ μειονότης ἡ Τουρκικὴ ἀπολαμβάνει περισσοτέρων δικαιωμάτων ἀπὸ ἡμᾶς τοὺς Ἕλληνας. Δὲν στρατεύεται καὶ ὅμως ἔχει ὅλα τὰ δικαιώματα τοῦ Ἕλληνος πολίτου. Ἀντὶ νὰ τὸ διαλαλήσωμεν αὐτὸ διὰ νὰ διαλύσωμεν τὴν ἐντύπωσιν τῶν δῆθεν κινδύνων ποὺ διατρέχει ἡ Τουρκικὴ μειονότης, ἀφήσαμεν ἀπερισπάστους τοὺς Τούρκους, ὥστε σήμερον εἰς τὰ ὄμματα ὁλοκλήρου τοῦ κόσμου νὰ παρουσιάζεται ἡ Τουρκία ὡς ἔχουσα τὰ αὐτὰ δικαιώματα μὲ ἡμᾶς. Κύριοι βουλευταί, πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν θὰ ἔπρεπε νὰ στρέψωμεν τὴν προσοχήν μας. Θὰ ἔπρεπε, εὐθὺς ὡς ἐγνώσθησαν οἱ νέοι Τουρκικοὶ βανδαλισμοί, εἰς τὴν Κύπρον, νὰ προσφύγωμεν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας, ὄχι διὰ νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν λύσιν τοῦ Κυπριακοῦ ἀλλὰ διὰ νὰ δείξωμεν μίαν βιαίαν ἀντίδρασιν διὰ τὰς σφαγὰς καὶ τὰς πυρπολήσεις τῶν Τούρκων. Ἡ Κυβέρνησις δὲν τὸ ἔπραξε καὶ ὑπῆρξε μέγα σφάλμα τοῦτο. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπεν ὅτι ἐὰν προσεφεύγομεν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προσφύγωμεν εἰς τὴν Γενικὴν Συνέλευσιν. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἠδυνάμεθα νὰ προσφύγωμεν καὶ εἰς τὰ δύο, ἀρκεῖ νὰ ἤλλασσε τὸ κείμενον. Τὸ γνωρίζει τοῦτο καλύτερον ἐμοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ ἀπέκρυψεν, ὅμως, ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον εἶναι τρομερώτερον, εἶναι ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν προσεπάθησε νὰ μᾶς πείσῃ ὅτι δῆθεν τὰ συλλαλητήρια τὰ ὁποῖα λαμβάνουν χώραν κατ’ αὐτὰς εἰς τὴν Ἄγκυραν καὶ εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν καθὼς καὶ αἱ σφαγαὶ καὶ αἱ δηώσεις εἰς τὴν Κύπρον, ὀφείλονται εἰς τὴν ἀντίδρασιν τοῦ Τουρκικοῦ λαοῦ ἐπειδή, δῆθεν, ἡ Ἀγγλία κάμνῃ παραχωρήσεις πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Ἐνῷ καλῶς γνωρίζει ὅτι πάντα ταῦτα γίνονται τῇ προτροπῇ τῆς Ἀγγλίας διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν παράτασιν τῆς δουλείας τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ. Εἰσέρχομαι, κύριοι βουλευταί, εἰς ἕνα δεύτερον θέμα, τὸ θέμα τῆς διογκώσεως τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς. Πολλὰ ἐλέχθησαν ἀπὸ τοὺς προηγουμένους ρήτορας. Ἐγένετο λόγος περὶ ψυχολογικῶν αἰτίων καὶ μερικοὶ μάλιστα προσεπάθησαν νὰ δώσουν ἑρμηνείαν διὰ τῆς ψυχολογίας τοῦ βάθους. Τίποτε ἀπὸ ὅλα αὐτά. Τὰ αἴτια εἶναι ἐξωτερικὰ καὶ ἐσωτερικά. Ἐξωτερικὰ εἶναι κατὰ τὸ ὅτι διεψεύσθησαν αἱ προσδοκίαι τῶν λαῶν εἰς τὴν ἡγέτιδα δύναμιν ἡ ὁποία μετὰ τὸν δεύτερον παγκόσμιον πόλεμον ἐτέθη ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἐλευθέρου κόσμου, τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας. Ἀψευδῆ τούτου μάρτυρα ἀποτελεῖ ἡ «θριαμβευτικὴ» περιοδεία τοῦ Ἀντιπροέδρου τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν κ. Νίξον εἰς τὰς χώρας τῆς Νοτίου Ἀμερικῆς. Ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα αἱ διάφοροι ταπεινωτικαὶ συμβάσεις, ὅπως τῆς ἑτεροδικίας, καθὼς καὶ ἡ διάψευσις τῶν προσδοκιῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διὰ μίαν δικαίαν λύσιν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος προεκάλεσαν τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ λαοῦ καὶ τὸν ἔστρεψαν πρὸς τὴν Ἄκραν Ἀριστεράν. Εἰς τὸν ἐσωτερικὸν τομέα. Τὰ αἴτια τῆς στροφῆς πρὸς τὴν Ἀριστερὰν ὀφείλονται εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. ἰδίᾳ δι’ ὅ,τι ἀφορᾷ τοὺς ἀγρότας, δὲν ἐπραγματοποίησε τὰς ὑποσχέσεις της. Ὁ μέγας ἡττημένος τῶν ἐκλογῶν δὲν εἶναι κανεὶς ἄλλος παρὰ ἡ Κυβερνῶσα παράταξις, ἡ ὁποία ἀπὸ 46% ἔφθασε... (Θόρυβος).

§118ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων; (Θόρυβος).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, ἡσυχία.

§120Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ὅταν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς λαμβάνει μίαν ἀπόφασιν φθάνει εἰς τὰ ἄκρα. Διότι ἠμπορεῖ νὰ κερδίσητε καὶ διὰ δευτέραν φορὰν...

ΦΩΝΑΙ ΕΚ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗΣ ΠΤΕΡΥΓΟΣ.

Καὶ τρίτην καὶ τετάρτην φορὰν.

§121Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Θὰ κερδίσητε ἴσως καὶ δευτέραν φοράν, ἀλλὰ τὴν τρίτην θὰ εἶναι μία καταπληκτικὴ νίκη τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς. Καὶ ἡ Ἄκρα Ἀριστερὰ ἔχει τοῦτο τὸ ἰδιάζον εἰς τὸν τόπον μας, ὅτι δὲν ὁμοιάζει μὲ τὰ ἀριστερὰ Κόμματα τῶν ἄλλων Κρατῶν. Βλέπομεν μέσα εἰς τὰς τάξεις της κομμουνιστάς, σοσιαλιστὰς καὶ προοδευτικούς. Πρωτοφανὲς φαινόμενον ποὺ τὸ πρῶτον παρουσιάζεται εἰς τὴν Ἑλλάδα. Γνωρίζετε καλύτερον ἐμοῦ ὅτι οἱ σοσιαλισταί, εἰς ὅλας τὰς χώρας τῆς Δύσεως, εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ ἀντιτίθενται εἰς τὸν Κομμουνισμόν, εἶναι οἱ σφοδρότεροι ἐχθροί του. Μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν συμβαίνει αὐτό. Καὶ πέραν τῶν σοσιαλιστῶν καὶ προοδευτικῶν εἰς τὰς τάξεις τῆς Ε.Δ.Α., ὑπάρχουν καὶ συντηρητικοί. Ἀπόδειξις ὁ κ. Μερκούρης ὁ ὁποῖος ἀπὸ τὰς τάξεις σας εὑρίσκεται εἰς τὰς τάξεις τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς. Πρέπει, λοιπόν, νὰ ἀντιληφθῆτε, κύριοι βουλευταὶ τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅτι εἶσθε οἱ ἡττημένοι τῶν ἐκλογῶν, διότι ἀπὸ 47% σήμερον εἶσθε τὰ 40% τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§122ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ τὰ πῆτε καὶ εἰς τὸ Κόμμα σας τῶν Φιλελευθέρων, ποὺ τείνει νὰ ἐξαφανισθῇ.

§123Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἀγαπητοὶ κύριοι, πρέπει νὰ ὑπάρξῃ καὶ θὰ ὑπάρξῃ, διότι ἀποτελεῖ ἐθνικὴν ἀναγκαιότητα διὰ τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν.

§124Ο ΑΥΤΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι.

§125Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Τὸ σφάλμα τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων εἶναι ὅτι ἐδέχθη τὸν ἐκλογικὸν νόμον τὸν ὁποῖον σεῖς ἐπεβάλατε. Ἀλλ’ ἠναγκάσθη νὰ κάμῃ τοῦτο διότι ἔβλεπε ὅτι ἦτο ἀδύνατος ἡ διεξαγωγὴ τῶν ἐκλογῶν μὲ τὸ σύστημα τῆς τιμίας ἁπλῆς ἀναλογικῆς ἢ μὲ τὸ ἀμιγὲς πλειοψηφικόν. Τὸ ἀπεδέχθη, λοιπόν, διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ ἕνα χειρότερον.

§126Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὁ ἐκλογικὸς νόμος ἦτο μία ἐνισχυμένη ἀναλογική, ἡ ὁποία ἦτο ἐκλογικὸς νόμος παλαιὸς καὶ γνώριμος εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀποκλειστικῆς ἐμπνεύσεως τοῦ Κέντρου. Οἱαδήποτε διάταξις ἢ ὁποία ἐτέθη καὶ ἐνώπιον τοῦ Σώματος καὶ ἐκτὸς αὐτοῦ, ἦτο διάταξις τὴν ὁποίαν ἐπρότεινε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Θὰ ἐνθυμῆσθε δέ, καίτοι δὲν παρίστασθε εἰς τὸ Κοινοβούλιον, ὅτι καὶ τὸ ποσοστὸν τοῦ 40% τὸ ὁποῖον προεκάλεσε θύελλαν διαμαρτυριῶν καὶ ἐθεμελίωσεν ὡρισμένην ἐπιχειρηματολογίαν ἐναντίον τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἦτο πρότασις τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ἐάν, λοιπόν, ἐκφράζεσθε ὡς μέλος τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, θὰ ἔπρεπε νὰ γνωρίζητε ὅτι αἱ διατάξεις αὐταὶ ἦσαν τροπολογίαι προταθεῖσαι καὶ ἀξιωθεῖσαι ἀπὸ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ἐὰν αἰσθάνεσθε τόσον ἀνήσυχοι διὰ τὴν μέλλουσαν ἐξέλιξιν τῆς Ἀριστερᾶς καὶ προσπαθεῖτε νὰ διαγνώσητε τὰ αἴτια τῆς διογκώσεώς της, θὰ πρέπει νὰ συμφωνήσητε ὅτι αἱ κύριαι ἀφορμαὶ εἶναι δύο. Πρῶτον, ὅτι ἐὰν ἡ Ἄκρα Ἀριστερὰ εἶναι ἐπικίνδυνος, σεῖς ὡς Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων δὲν εἴχατε τὸ δικαίωμα νὰ τὴν ἐναγκαλισθῆτε καὶ νὰ πληροφορήσητε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι δὲν εἶναι ἐπικίνδυνος. Δεύτερον, τὸ καὶ σπουδαιότερον, δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον, ἐφ’ ὅσον οὕτω ἐσκέπτεσθο, περὶ τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς, καὶ ἐφ’ ὅσον ἐπιθανολογούσατε κινδύνους ἐξ αὐτῆς νὰ ἀκολουθήσητε μίαν πολιτικὴν ἀντιπολιτευτικήν, ἀλλὰ μονίμως δημοκοπικὴν ἐπὶ μίαν διετίαν, ἡ ὁποία εἶναι ὁ κύριος λόγος τῆς παραπλανήσεως τοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος κατὰ ἕνα ποσοστὸν ἐστράφη πρὸς τὴν Ἀριστεράν. Δυστυχῶς, διεπιστώθη ὅτι αὐτὴ ἡ δημοκοπικὴ ἄρνησις ἠκολουθήθη καὶ ἐν ὀνόματι αὐτῆς εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὑπῆρξεν ἡ διόγκωσις. Ἐάν, ὅμως, ὑπῆρχε πατριωτικὸν αἴσθημα καὶ εἰλικρίνεια ἀπέναντι τῶν πράξεων καὶ ἀπέναντι τῶν παραλείψεων τῆς Κυβερνήσεως, θὰ εἶχον συμβῆ ἄλλως τὰ πράγματα. Ἀλλ’ ἐν πάση περιπτώσει βασικὸν παραμένει ὅτι κάθε ἕνας θὰ παραμείνῃ εἰς τὴν θέσιν καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς αἱ ὁποῖαι ἀναγνωρίζονται ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§127Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τότε, δὲν διέθετε τὴν πλειοψηφίαν. Καὶ τὴν τελευταίαν στιγμήν, μετὰ τὴν ἀποσκίρτησιν τῶν 15 βουλευτῶν, εἶχε ἀκόμη πλειοψηφίαν. Ἑπομένως, τὸ πᾶν βαρύνει τὴν πλειοψηφίαν καὶ ὄχι τὴν μειοψηφίαν.

§128ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπεβλήθησαν τροπολογίαι.

§129Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Αἱ τροπολογίαι ἐγένοντο διὰ νὰ τὸ βελτιώσουν.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, περιορισθῆτε εἰς τὸ θέμα καὶ μὴ δέχεσθε διακοπάς, διότι αἱ διακοπαὶ ἐπιτρέπονται τῇ συγκαταθέσει τοῦ Προεδρείου καὶ δὲν ἐπιτρέπει τὸ Προεδρεῖον διακοπάς. Τερματίσατε τὴν ἀγόρευσίν σας διότι τὸ ἡμίωρον πλησιάζει νὰ τελειώσῃ.

§131Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἐὰν ὁ ρήτωρ μοῦ ἐπιτρέπῃ, θὰ ἤθελον νὰ κάμω μίαν ὑπόμνησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τὸ Λαϊκὸν Μέτωπον τὸ ὁποῖον συνεκροτήθη συνεπείᾳ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τοῦ 1956. Ἔχει κατ’ ἐπανάληψιν λεχθῆ ὅτι τὸ μέτωπον αὐτὸ ἐπεβλήθη ἀπὸ τὸν ἐκλογικὸν ἐκεῖνον νόμον. Ἐπειδὴ δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει ὅτι ἡ διόγκωσις τῆς Ἀριστερᾶς ὀφείλεται ἴσως καὶ εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ἡμεῖς συνειργάσθημεν μὲ αὐτὴν εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1956 θὰ ἤθελον νὰ εἴπω τοῦτο: Ἐὰν τὸ Λαϊκὸν Μέτωπον δὲν συνέβαινε, τότε, ὡς ἀποδεικνύουν οἱ ἀριθμοί, τῶν σταυρῶν προτιμήσεως, τοὺς ὁποίας ἔλαβον οἱ ὑποψήφιοι τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς, ἡ Ἄκρα Ἀριστερὰ ὡς δεύτερον Κόμμα, διότι εἶχε ἤδη διογκωθῆ ἀπὸ τοῦ 1952 καὶ ἐφεξῆς, θὰ εἶχε φέρει εἰς τὴν Βουλὴν 110 βουλευτάς, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀντίστοιχον δύναμιν εἰς τὸν λαόν. Συνεπῶς, ἐὰν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων μὲ τὸ Λαϊκὸν ἐκεῖνο Μέτωπον κατώρθωσε νὰ περιορίσῃ τὴν Ἄκραν Ἀριστερὰν εἰς 17 ἢ 18 βουλευτὰς καὶ εἰς 12 ἄλλους, παρέσχε μίαν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν τόπον καὶ μίαν προθεσμίαν εἰς τὴν Κυβερνητικὴν παράταξιν διὰ νὰ ἀναλογισθῇ τὰς εὐθύνας της καὶ νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα.

§132Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριε Μαῦρε, ἔχω μίαν διαφωνίαν μὲ τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας ὑπεστηρίξατε, διότι ὁ ἀριθμὸς τὸν ὁποῖον ἐδώσατε εἶναι αὐθαίρετος διὰ νὰ μὴ τὸν χαρακτηρίσω ὡς ἀνακριβῆ, τὸ ὅτι θὰ ἔδιδεν εἰς τὴν Ἄκραν Ἀριστερὰν ὁ ἐκλογικὸς νόμος τοῦ 1955 110 βουλευτάς. Σᾶς λέγω ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς εἶναι αὐθαίρετος, διότι δὲν προκύπτει ἀπὸ κανένα στοιχεῖον. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἦτο ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς δικαίωμα εἶχε νὰ διασφαλίσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν τὸν ὁποῖον θὰ ἀνεγνώριζεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Δὲν ἐπρόκειτο διὰ τεχνικῶν μέσων νὰ περικοπῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει σημασίαν δὲν εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν ὁ ὁποῖος θὰ ἔλθῃ εἰς τὸ προσκήνιον, ἀλλὰ εἶναι αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας δίδει ἕνα ἐθνικὸν Κόμμα ὅτι εἶναι ἀζημία ἡ συνεργασία ἐθνικόφρονος παρατάξεως μὲ τὴν Ἄκραν Ἀριστεράν. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀπεδείκνυε ὅτι δὲν ὑπῆρχε κίνδυνος ἐπισκιάσεως τῆς συνεργασίας καὶ ἢ πρέπει νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὰς ἀπόψεις του αὐτάς, ἢ πρέπει νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι ἔπραξε τοὐλάχιστον πολιτικὴν ἐπιπολαιότητα κατὰ τὴν συνεργασίαν ἐκείνην. Δὲν εἶναι δυνατὸν τώρα νὰ ἀναζητῆτε τεχνικοὺς λόγους πῶς θὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς αὐτός.

§133Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἀπὸ τὴν δήλωσίν σας κρατῶ τοῦτο: Ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιμένει ὅτι ἡ Ἄκρα Ἀριστερὰ δὲν θὰ ἦτο τὸ δεύτερον Κόμμα εἰς τὰ ἐκλογὰς τοῦ 1956 ἄρα κατέστη δεύτερον Κόμμα τὸ 1958 καὶ αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν τὴν τελευταίαν διετίαν ἠκολουθήσατε.

§134Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἔστω. Αὐτὸ εἶναι τοὐλάχιστον αὐθαίρετον. Ἐκ τοῦ ὅτι καταρρέει ἕν Κόμμα, ὡς κατέρρευσε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, εἶναι ὑπαιτία ἡ Κυβέρνησις; Αὐτὴ εἶναι πρωτοφανὴς παρατήρησις. Νὰ αἰτιᾶσθε τὴν ἰδικήν σας πολιτικήν, ἡ ὁποία σᾶς ὡδήγησε εἰς τὸ 20%.

§135Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων δὲν κατέρρευσε. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀπὸ τοῦ 1946 ἀγωνίζεται ἐναντίον τοῦ ρεύματος. Δὲν ἀκολουθεῖ τὸ ρεῦμα ὅπως ἄλλοι διὰ νὰ βγαίνουν ἀνέτως βουλευταὶ καὶ νὰ ἔρχωνται εἰς τὰ πράγματα. Διεξάγει ἀγῶνα ἐναντίον τοῦ ρεύματος, διότι πιστεύει ὅτι ὁ ἀγὼν αὐτὸς τὸν ὁποῖον διεξάγει ὡς Κόμμα εἶναι ἀγὼν ὁ ὁποῖος ἐξυπηρετεῖ τὸ Ἔθνος. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτὸν τὸν ὁποῖον διεξάγει, ἐπαναλαμβάνω, ἐναντίον τοῦ ρεύματος, οὐδέποτε ἔλαβε τὸ ποσοστὸ τῶν ψήφων τὸ ὁποῖον ἔλαβε σήμερον. Πάντοτε ἐκυμαίνετο μεταξὺ τοῦ 17% καὶ 19%. Θὰ ἦτο πολὺ εὔκολον θὰ ἠρχόμεθα ἐκεῖ καὶ τὸ 1946 καὶ τὸ 1950 καὶ νὰ εἴχαμεν 250 ἢ 300 βουλευτάς, ἐὰν ἀκολουθούσαμε τὴν γραμμὴν αὐτήν. Δὲν τὸ ἐπράξαμεν, ὅμως, διότι πιστεύομεν εἰς τὴν ἀνάγκην ἄλλης πολιτικῆς τοποθετήσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῆτε περὶ καταρρεύσεως ἑνὸς Κόμματος τὸ ὁποῖον ἐπῆρε 800.000 ψήφους, τὸ 21% διὰ πρώτην φορὰν ἀπὸ τὸ 1946.

§136Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν μετατοπίζετε τὸ θέμα εἰς θέμα ἀρχῆς, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ὑποστηρίξω ὅτι ἡ πολιτικὴ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἐπισφραγίζεται μὲ τὴν συνεργασίαν τοῦ 1956 καὶ ἀποδεικνύει ὅτι δὲν ἐσκέπτετο ἐπὶ τῇ βάσει ἀρχῶν, ἀλλὰ ἐπὶ τῇ βάσει στιγμιαίων προεκλογικῶν συμφερόντων διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἢ θὰ ἐπιστεύατε θανάσιμον καὶ ἐπικίνδυνον τὸν ἐναγκαλισμὸν αὐτόν, ἢ θὰ τὸν ἐπιστεύατε ἀκίνδυνον. Ἐὰν τὸν ἐπιστεύατε ἐπικίνδυνον, ἐν ὀνόματι ἐκλογικοῦ ὑπολογισμοῦ ἦτο ἀνήθικον νὰ τὸ πράξητε.

§137Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀπαντήσω.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις, εἶναι διάλογος, θὰ σᾶς παρακαλέσω πολὺ σύντομα.

§139Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Δὲν εἶπον ποτὲ ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων διὰ λόγους κομματικοῦ ὑπολογισμοῦ συνέπραξε εἰς τὸ Λαϊκὸν Μέτωπον. Οὐδέποτε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐπεζήτησε ὠφέλη ἀπὸ προεκλογικὴν συνεργασίαν. Ἐὰν ἤθελε νὰ τὸ κάμῃ αὐτὸ θὰ ἦτο Κυβέρνησις καὶ σήμερον. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων κατῆλθεν εἰς ἐκλογὰς μὲ συνασπισμὸν Λαϊκοῦ Μετώπου τὸ 1956, διὰ νὰ ματαιώσῃ τὴν ἐμφάνισιν μεγαλυτέρου ἀριθμοῦ βουλευτῶν τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς, τότε, καὶ τὸ ἐπέτυχε. (Διαμαρτυρίαι). Ἐὰν δὲ ἡ Ἄκρα Ἀριστερὰ κατερχομένη μόνη τὸ 1956, ὡς τὸ δεύτερον Κόμμα, τὸ μόνον δικαιούμενον νὰ μετάσχῃ τῆς διανομῆς τῶν ἑδρῶν, σήμερον οἱ καθήμενοι ἐκεῖ ἀντιπρόσωποι θὰ ἦσαν ὄχι 79, ἀλλὰ 150.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ζαννῆ, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ περιορισθῆτε εἰς τὸ θέμα σας καὶ νὰ τερματίσητε τὴν ἀγόρευσίν σας, διότι ἐπέρασε τὸ ἡμίωρον.

§141Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Λέγω, λοιπόν, ὅτι ἐμὲ δὲν μὲ φοβίζει ἡ διόγκωσις τῆς Ἄκρας Ἀριστερᾶς. Μὲ φοβίζει μὴ τυχὸν ληφθῇ ὡς ἐπιχείρημα, ὅπως ἐγένετο καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν, ὡς ὁ Ντὲ Γκώλ, μᾶς ἐμφανίσουν καὶ ἐδῶ κἄποιον Ντὲ Γκώλ. Καὶ ὑπάρχουν ἐδῶ ὑπὸ ἐκκόλαψιν. Αὐτὸ μὲ φοβίζει. Καὶ τοὺς μνηστῆρες θὰ τοὺς ἴδητε νὰ ἐμφανισθοῦν, διὰ νὰ μᾶς ἐπιβάλουν ἕνα δικτάτορα.

§142Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἔθιξαν ὁ κ. Μαῦρος καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι τὸ κύριον θέμα, διατὶ δηλαδὴ διωγκώθη ἡ Ἄκρα Ἀριστερά. Ἐπειδὴ εἶμαι ὁ ἀρχαιότερος ὅλων, θὰ ἤθελον νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Τὸ 1936 ὁ ἀείμνηστος Σοφούλης ἔκαμε τὸ λάθος νὰ συμπήξῃ Λαϊκὸν Μέτωπον, τὸ περίφημον Σύμφωνον Σκλάβαινα, τὸ ὁποῖον ἐπέτρεψεν εἰς τοὺς Ἀριστεροὺς νὰ μποῦν εἰς τὸ ἀμπέλι τῶν Φιλελευθέρων καὶ νὰ τὸ τρυγήσουν, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ τακτικὴ τῶν Ἀριστερῶν. Τὸ 1956 ἐπανελήφθη τὸ σφάλμα ἀπὸ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἀπὸ τὸ Λαϊκόν. Καὶ τὸ 1958 ἐνισχύθηκε τὸ σφάλμα ἀπὸ τὰς διαπραγματεύσεις ἐπὶ 1½ μῆνα τοῦ κ. Μαρκεζίνη καὶ τῶν λοιπῶν συμπραττόντων Ἀρχηγῶν, ὥστε ἐδόθη εἰς τὸν κόσμον ἡ ἐντύπωσις, μὲ τὴν διαφήμισιν ποὺ ἔγινεν εἰς τὸν Τύπον, ὅτι ἡ κοινοπραξία, ἡ ἑταιρία μὲ τὸ Κ.Κ.Ε. δὲν ἀποτελεῖ ἔγκλημα, ἀλλὰ ὅτι εἶναι μία συνήθης ἐμπορικὴ τῶν πολιτικῶν πράξεων. Ἐβγάλαμε δηλαδὴ ὅλοι μας καὶ κάθε ἕνας χωριστά, τὸ Κ.Κ.Ε. ἀπὸ τὴν ἠθικὴν καὶ πολιτικὴν ἀπομόνωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν τὸ εἶχε καταδικάσει τὸ Ἔθνος. Ἰδοὺ τὸ ἔγκλημα. (Χειροκροτήματα).

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ζαννῆ, ὑποβάλλω τὴν παράκλησιν. Σεῖς προεκαλέσατε τὰς διακοπὰς αὐτὰς ποὺ δὲν εἶναι τῆς παρούσης στιγμῆς.

§144Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπουσίαζον δύο ἔτη ἀδίκως ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Στρέψατε τὸν προσανατολισμόν σας πρὸς τὴν τάξιν τὴν κοινοβουλευτικήν.

§146Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Τὸ δεύτερον σημεῖον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ προσπαθήσῃ νὰ μειώσῃ τὰς στρατιωτικάς μας δαπάνας. Οὐδὲν τούτου ἀναληθέστερον, διότι ἡ μείωσις τῶν στρατιωτικῶν μας δαπανῶν δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἀπὸ τὸ Στρατηγεῖον τοῦ ΝΑΤΟ. Ἐν προκειμένῳ ἐπικαλοῦμαι καὶ τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Γυιόκα. Ἠρώτησα κἄποτε τὸν Γκροῦντερ, ἐὰν αἱ ἐπὶ μέρους Κυβερνήσεις, τῶν Κρατῶν τῶν μετεχόντων εἰς τὸ ΝΑ-ΤΟ δύνανται νὰ μειώσουν τὰς στρατιωτικάς των δαπάνας καὶ ἡ ἀπάντησις ποὺ ἔλαβον, ἀπὸ τὸν ἴδιον τὸν Γκροῦντερ ἦτο, ὄχι. Κύριοι βουλευταί, οἱ καιροὶ εἶναι δύσκολοι. Ὅλοι μας ὀφείλομεν νὰ κατανοήσωμεν, ὅτι πρέπει διὰ τὴν λειτουργίαν τῶν δημοκρατικῶν μας θεσμῶν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ νομιμοποιήσωμεν τὸ Κ.Κ.Ε. καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν ἁπλῆν ἀναλογικήν, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχουν αἱ συνεργασίαι αὐταί, αἱ ὁποῖαι παρατηροῦνται σήμερον. Αὐτὸ εἶναι τὸ δεύτερον σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ ἐπισημάνω. Καὶ τὸ τρίτον, τὸ καὶ σπουδαιότερον εἶναι, ὅτι θὰ πρέπει ἐπὶ τέλους ἡ Κυβέρνησις νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν της πρὸς τοὺς ἀγρότας, διότι εὑρίσκονται πράγματι εἰς ἀπελπιστικὴν κατάστασιν. Τοὺς ἔχομεν ἐγκαταλείψει, μὲ ἀποτέλεσμα σήμερον ἡ Ε.Δ.Α. νὰ ἔχῃ κατακτήσει τὸ μέγιστον μέρος αὐτῶν. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν τὰ τρία αὐτὰ σημεῖα δὲν πραγματοποιηθοῦν, φοβοῦμαι, ὅτι τὸ Δημοκρατικόν μας καθεστὼς κινδυνεύει. Καὶ τὸ νὰ τὸ σώσωμεν δὲν εἶναι μόνον φροντὶς τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ὅλων τῶν παρατάξεων. Τὸ πάθημα τῆς Γαλλίας, ἂς μᾶς γίνῃ μάθημα. Μόνον ὅταν λειτουργήσουν αἱ δημοκρατικοὶ θεσμοὶ ἀψόγως, μόνον τότε θὰ σώσωμεν τὴν Δημοκρατίαν.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Ἰωάννου, ἔχει τὸν λόγον. Ἀπών. Διαγράφεται. Ὁ κ. Ι. Εὐαγγελίδης ἔχει τὸν λόγον. Μὲ συγχωρεῖτε. Προκαταβολικῶς σᾶς λέγω, ὅτι θὰ ἐπιμείνω αὐστηρῶς εἰς τὴν τήρησιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Σώματος περὶ τῆς ἡμισείας ὥρας.

§148Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως δὲν ὑπῆρξαν μόνον ἄτονοι καὶ ὑποθερμικαί, ἰδιαιτέρως εἰς τὸ ἐξαιρετικῶς σοβαρὸν ζήτημα, τὸ Κυπριακόν, καὶ τὴν σημερινήν του ἐξέλιξιν, ὅπως ἐτόνισαν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ πολλοὶ ρήτορες, ἀλλὰ ἦσαν ἀκόμη καὶ ἀσαφεῖς καὶ ἀόριστοι, ἰδιαιτέρως ὅσον ἀφορᾷ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν καὶ δι’ αὐτὸ δικαίως ἐπεκρίθησαν ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας κ. κ. Ἀρχηγοὺς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ὡρισμένους ἄλλους τῶν κ. κ. συναδέλφων. Ἐγὼ θὰ ἀσχοληθῶ ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον μὲ τὸ τμῆμα ἐκεῖνο τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ποὺ ἀφορᾷ τὰ φορολογικὰ μέτρα, διότι εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις δὲν διαγράφεται μία φορολογικὴ πολιτικὴ ὡλοκληρωμένη, ἀλλὰ ὡρισμένα μέτρια μόνον. Λέγει ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων: «Θὰ ἐξετασθοῦν μὲ προσοχὴν καὶ .... (ἀναγινώσκει) ....». Κύριοι συνάδελφοι, ἐνώπιον τῆς γενικῆς ἐξεγέρσεως ποὺ ἔχει σημειωθῆ ἰδίᾳ τὴν φορολογικήν μας πολιτικὴν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ἡ ὁποία ἐξέγερσις ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου νὰ γίνουν καὶ ἀντιφορολογικοὶ Σύλλογοι εἰς διαφόρους πόλεις τῆς Χώρας, ἐνώπιον ἀγώνων ἀντιφορολογικῶν, ἐνώπιον σειρᾶς συσκέψεων τῶν παραγόντων τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς περὶ τὸ φορολογικόν, τὰ πενιχρὰ αὐτὰ λόγια σχετικῶς μὲ τὴν φορολογικὴν πολιτικήν, νομίζω, ὅτι εἶναι τελείως ἀνεπαρκῆ. Ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς Κυβερνήσεως Καραμανλῆ περιλαμβάνω καὶ τὰς δύο προηγουμένας Κυβερνήσεις, τὰς ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ ἀξιοτίμου σημερινοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀκριβῶς ἀνέλαβε τὴν Ἀρχήν, ὅταν ἐτίθετο εἰς ἐφαρμογὴν ὁ ἑνιαῖος λεγόμενος φόρος. Συνεπῶς φέρει ὅλην τὴν τιμὴν καὶ ὅλην τὴν εὐθύνην τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ. Ὁ φόρος αὐτὸς κατ’ ἀρχήν, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι βεβαίως καὶ ἐπιστημονικῶς καὶ οἰκονομικῶς ὀρθός, πλὴν ὅταν ἐφαρμόζεται καλῶς καὶ ὅταν αἱ κατ’ ἰδίαν διατάξεις του εἶναι τοιαῦται ὥστε τὸ φορολογικὸν βάρος νὰ ἐπιπίπτῃ ἐπὶ τῶν ὤμων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πράγματι πρέπει νὰ τὸ φέρουν. Δυστυχῶς, ὅμως, ὡς ἐθεσπίσθη καὶ ἐφηρμόσθη ὁ νόμος αὐτὸς ἐπιτυγχάνεται τελείως τὸ ἀντίθετον. Εἶναι γνωστὴ ἡ δημοσιονομικὴ ἀρχὴ ὅτι τὰ εἰσοδήματα ἀπὸ ἐργασίαν, τὰ εἰσοδήματα τὰ μικτά, ἀπὸ ἐργασίαν καὶ κεφάλαιον καὶ τὰ εἰσοδήματα τὰ προερχόμενα καθαρῶς ἐκ κεφαλαίων, πρέπει νὰ διαχωρίζωνται κατὰ τὴν φορολογίαν καὶ τὰ πρῶτα νὰ φορολογοῦνται ἐλαφρότερον, τὰ δεύτερα μὲ κἄποιο μεγαλύτερον ποσοστὸν καὶ τὸ μέγιστον ποσοστὸν νὰ ἐπιπίπτῃ ἐπὶ τῶν εἰσοδημάτων τῶν προερχομένων καθαρῶς ἐκ κεφαλαίων. Δυστυχῶς, εἰς τὸν ἑνιαῖον φόρον δὲν γίνεται αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι διὰ τὰ ἐξ ἐργασίας εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι τῶν μισθωτῶν, τῶν ἐλευθερίων ἐπαγγελμάτων, ὑπάρχει μόνον μικρὰ ἔκπτωσις 25% περίπου καὶ ἡ ὁποία περιορίζεται εἰς μὲν τὰ πρῶτα, τὰ τῶν μισθωτῶν, μέχρι 18.000, εἰς δὲ τὰ τῶν ἐλευθερίων ἐπαγγελμάτων εἰς 12.500 δραχ. Ἐξ ἄλλου, διὰ τὰ εἰσοδήματα τὰ ὁποῖα προέρχονται μικτῶς ἐξ ἐργασίας καὶ κεφαλαίου, ὁποῖα εἶναι τὰ εἰσοδήματα τῶν μικρῶν ἐπαγγελματιῶν καὶ βιοτεχνῶν, δηλαδὴ ἐκεῖνα ὅπου ἡ ἀτομικὴ ἐργασία τοῦ ἐπιχειρηματίου παίζει ἴσον καὶ πολλάκις σοβαρώτερον ρόλον ἀπὸ τὸ κεφάλαιον τὸ διατιθέμενον, οὐδεμία ὑπάρχει διάκρισις ἔναντι τῶν ἐκ καθαροῦ κεφαλαίου προερχομένων, οἷα τὰ προερχόμενα ἀπὸ ἔγγειον ἰδιοκτησίαν, ἀπὸ οἰκοδομάς, ἀπὸ μεγάλας ἐπιχειρήσεις, ἀπὸ τόκους κ.λ.π. Συνεπῶς, ἤδη αὐτὸ εἶναι μία ἀνισότης ἐν τῇ φορολογίᾳ. Ἂς λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας ἕνα ἰδιοκτήτην μιᾶς μεγάλης πολυκατοικίας, ὁ ὁποῖος ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ εἰσόδημα 500 καὶ 600 χιλ. δραχμῶν ἐτησίως. Εἰς αὐτόν, κύριοι συνάδελφοι, δίδεται μία ἔκπτωσις 25% ὑπὸ τύπον ἀποσβέσεως καὶ ἐξόδων ἐπισκευῆς, τὰ ὁποῖα ἔξοδα εἶναι ἀσφαλῶς πολὺ μικρότερα. Οὕτως ἀποκερδαίνει ποσὸν σημαντικώτατον, τὸ ὁποῖον ἄλλως θὰ ὑπέκειτο εἰς τὴν φορολογίαν. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα σημεῖα τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν στοιχεῖον ἐπιβαρύνσεως τῶν μικρῶν εἰσοδημάτων καὶ ἐλάφρυνσιν τῶν μεγάλων, ἰδίως τῶν εἰσοδημάτων τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς τὴν οἰκονομικὴν ὀλιγαρχίαν. Τὰ εἰσοδήματα τῶν μισθωτῶν, τῶν ἀσκούντων ἐλευθέρια ἐπαγγέλματα, ὡς καὶ τῶν μικρῶν ἐπαγγελματιῶν, εἶναι εὐκόλως συλληπτά, ἐνῷ, τῶν ἄλλων εὐκόλως ἀποκρύψιμα. Εἶναι γνωστὸν πλέον εἰς ὅσους παροικοῦν τὴν Ἱερουσαλὴμ ὅτι αἱ μεγάλαι ἐπιχειρήσεις διαθέτουν δύο εἰδῶν βιβλία, τὰ ἐπίσημα καὶ τὰ ἀνεπίσημα. Τὰ ἐπίσημα καὶ μόνον βλέπει ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν γίνεται, δυστυχῶς, ἡ φορολογία. Ἔτσι κάτω ἀπὸ τὴν νόμιμον φορολογίαν, τὴν ἠθελημένην ἀπὸ τὸν νόμον, ἔχομεν καὶ τὴν παράνομον φοροδιαφυγήν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος καθώρισε περὶ τὸ 1 δισεκατομμύριον. Τὴν παράνομον αὐτὴν φοροδιαφυγὴν διευκολύνει καὶ ἕνα ἄλλο γεγονός. Εἶναι τόσον ἐκτεταμένη ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ἑνιαίου φόρου ἀπὸ ἀπόψεως ἀριθμοῦ φορολογουμένων, ὥστε εἶναι ἀδύνατον εἰς τὰς φοροτεχνικὰς ὑπηρεσίας, ὁσονδήποτε καλῶς ὠργανωμέναι καὶ ἂν εἶναι, νὰ συλλάβουν τοὺς φοροφυγάδας. Διότι ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι ἐπὶ 208.000 φορολογικῶν δηλώσεων τῶν μεγάλων πόλεων αἱ 155.000 ἀφορῶσιν εἰσόδημα 50 ἑκατομμυρίων ἐν συνόλῳ. Αἱ ὑπόλοιπαι ἀφορῶσιν εἰσόδημα 750 ἑκατομμυρίων. Ὅταν, λοιπόν, αἱ φοροτεχνικαὶ ὑπηρεσίαι εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ ἐλέγξουν ὅλον αὐτὸν τὸν ὄγκον τῶν φορολογικῶν δηλώσεων, ἀντιλαμβάνεσθε ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ οὐσιαστικὸς ἔλεγχος τῶν δηλώσεων τῶν μεγάλων ἐπιχειρηματιῶν, ὥστε νὰ συλλαμβάνεται ἡ διαφεύγουσα φορολογητέα ὕλη. Αὐτὴ ἡ κατάστασις ἀποτελεῖ μίαν πρόσθετον ἐπιβάρυνσιν τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας καὶ καθιστᾷ τὸ φορολογικὸν βάρος ἔτι μεγαλύτερον διὰ τὰς λαϊκὰς τάξεις. Πέραν τοῦ ἑνιαίου φόρου ὑπάρχει ἡ ἔμμεσος φορολογία, ἡ ὁποία βαρύνει τρομακτικὰ τὰ λαϊκὰ στρώματα. Κατὰ μίαν στατιστικὴν ἔρευναν τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐνεργήσει τὸ Ἀνώτατον Οἰκονομικὸν Συμβούλιον τῷ 1936, ἀπεδείχθη ὅτι 42% τοῦ εἰσοδήματος μιᾶς ἐργατικῆς οἰκογενείας, δίδεται εἰς τὴν ἔμμεσον φορολογίαν. Ἡ κατάστασις αὐτὴ ὄχι μόνον δὲν ἔχει βελτιωθῆ ἔκτοτε ἀλλὰ εἶναι πιθανώτατον ὅτι ἔχει χειροτερεύσει. Ὑπάρχει μία ἐργασία τοῦ κ. Ζολώτα μὲ μίαν ὁμάδα ἐπιστημόνων τὸ 1948 μὲ 1949, ἡ ὁποία ὑπολογίζει τὸ ποσοστὸν αὐτὸ εἰς 35% Ἔκτοτε, ὅμως, ἡ ἔμμεσος φορολογία ηὐξήθη καὶ ἰδίως οἱ τελωνειακοὶ δασμοὶ ἐτριπλασιάσθησαν. Ἡ ἔμμεσος φορολογία βαρύνει κατὰ τὸ πλεῖστον τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας ὅτι μόνον ὁ φόρος τῆς ζακχάρεως ἀποδίδει 600 ἑκατομ., ὁ φόρος τοῦ καφὲ 120 ἑκατομ., ὁ φόρος ἐπὶ τῶν πετρελαιοειδῶν 450 ἑκατομ., ὁ δὲ φόρος καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ 1.400 ἑκατομ. Ἐνώπιον μιᾶς τοιαύτης καταθλιπτικῆς ἐμμέσου φορολογίας νομίζομεν ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν μέτρα τοὐλάχιστον ἐλαφρύνσεως τῆς ἐμμέσου φορολογίας ὡς πρὸς τὸ τμῆμα τὸ ὁποῖον βαρύνει τὰ λαϊκὰ εἰσοδήματα καὶ ἀκόμη αὐξήσεως τῆς ἀμέσου φορολογίας πρὸς τὸν σκοπὸν ὅπως βαθμιαίως ἀντικαταστήσῃ ἕνα μέρος τῆς ἐμμέσου φορολογίας. Πέραν αὐτῶν, κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι φόροι, οἱ ὁποῖοι πάλιν ἐπιπίπτουν εἰς τὰς λαϊκὰς τάξεις κατὰ τὸ πλεῖστον. Ἔχομεν τὸ 3% ἐπὶ τῶν πωλουμένων ἀγροτικῶν προϊόντων, τὸ ὁποῖον εἶναι καταθλιπτικὸν ἰδίως διὰ τὰς ἀγροτικὰς περιφερείας αἱ ὁποῖαι ἔχουν μονοκαλλιέργειαν. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τὸ σύνολον τῆς παραγωγῆς ἐξάγεται καὶ φορολογεῖται μὲ 3% ἐκ τοῦ ὁποίου τὸ 1% εἶναι ὑπὲρ τῆς Ἀγροφυλακῆς, ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, τὸ δὲ 2% ἐθεσπίσθη τὸ 1956 διὰ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας.

§149Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ 2% δὲν ἐθεσπίσθη τὸ 1956 διὰ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας. Εἶναι παλαιότατος φόρος ὁ ὁποῖος ἦτο ἄλλοτε 4% καὶ ἔγινε 3% τὸ 1956. Ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ ὥρισεν ἐξ αὐτοῦ τὸ 2% ὑπὲρ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ 1% αὐτὸ ἐπιβαρύνει ἀπ’ εὐθείας ὅλους τοὺς ἀγρότας, ἀνέλαβε δὲ ὁ Κρατικὸς Προϋπολογισμὸς διὰ τοῦ νόμου ποὺ ἐψηφίσθη πέρυσι νὰ καταβάλῃ τὸ ἥμισυ τῆς δαπάνης τῆς Ἀγρρφυλακῆς, τὸ ἕτερον ἥμισυ προέρχεται ἀπὸ τὸ 1%.

§150Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, πράγματι ἡ μεταρρύθμισις τοῦ 1956 κατήργησε μίαν σειρὰν φορολογιῶν καὶ τὴν ἀντικατέστησε δι’ αὐτοῦ τοῦ ἑνιαίου πλέον φόρου. Τότε ὁ φόρος δὲν ἦτο ἑνιαῖος δι’ ὅλον τὸ Κράτος καὶ δι’ ὅλα τὰ προϊόντα. Τώρα ἐτέθη ἐπὶ πλέον ὅλων τῶν προϊόντων εἰς ἑνιαῖον ποσοστόν.

§151Κ. ΡΑΛΛΗΣ. Πάλιν δὲν εἶσθε ἐντὸς τῆς πραγματικότητος. Ὁ φόρος πρὸ τοῦ 1956 ἀφεώρα ὅλα τὰ προϊόντα. Ἀντιθέτως διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1956 πολλὰ προϊόντα καὶ σᾶς ἀναφέρω ἓν παραδείγματι τὰ προϊόντα τῆς ὀρνιθοτροφίας, ἔμειναν ἐκτὸς τοῦ φόρου. Ὑπῆρχε προηγουμένως ἡ στρεμματικὴ φορολογία, ἡ ὁποία ἦτο διὰ τὴν Ἀγροφυλακὴν καὶ κατηργήθη. Πάντως πρέπει νὰ ἐπαναλάβω ὅτι ὅλοι αὐτοὶ οἱ φόροι ἦσαν καὶ παραμένουν δημοτικοί.

§152Ι. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. Ἐπιμένω ἐπὶ τῆς ἀπόψεως ὅτι ἡ στρεμματικὴ φορολογία καὶ ἄλλαι φορολογίαι αἱ ὁποῖαι κατηργήθησαν διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ, ἦσαν μικροτέρας ἀποδόσεως καὶ ἐπεβάρυναν ὀλιγώτερον ἰδίως τὰς περιφερείας ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας ὑπάρχει ἡ μονοκαλλιέργεια· καὶ ὡς ἐκ τούτου ὑποχρεωτικῶς ἐξάγει τὸ προϊόν του ὁ παραγωγὸς ἐξ ὁλοκλήρου. Διότι οὕτω βαρύνει ἐπὶ τῆς τιμῆς πωλήσεως ὁλόκληρον σχεδὸν τὴν παραγωγήν. Πέραν αὐτοῦ ὑπάρχει εἰδικῶς ἰδιὰ τοὺς ἀγρότας καὶ ὁ βαρὺς φόρος κληρονομιῶν. Διότι ὅπως γνωρίζετε οἱ καταγόμενοι ἐξ ἀγροτικῶν περιφερειῶν, ἡ ἀγροτικὴ περιουσία σχηματίζεται διὰ τοῦ κοινοῦ μόχθου τοῦ ἀρχηγοῦ καὶ τῶν μελῶν τῆς ἀγροτικῆς οἰκογενείας. Συνεπῶς ὅταν κληρονομῆται ὁ πατέρας ἢ ὅταν ὁ πατέρας προικίζῃ τὴν κόρην του, φορολογεῖται ἀδίκως, διότι δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ μεταφέρῃ ἕνα μέρος τῆς περιουσίας, ἡ ὁποία ἐκτήθη διὰ τοῦ κοινοῦ μόχθου εἰς τὴν σύζυγον καὶ τὰ τέκνα ἢ τὴν προικιζομένην θυγατέραν του. Πέραν αὐτῶν ὑπάρχουν καὶ τὰ ἐκπαιδευτικὰ τέλη, τὰ ὁποῖα εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1955–56, ὁ ὁποῖος ἦτο 18μήνου διαρκείας, ἦσαν 56 ἑκατομ. εἰς δὲ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1957, ὁ ὁποῖος ἦτο 12μήνου διαρκείας, εἶναι 82 ἑκατομ., δηλαδὴ δυόμιση φορὲς περισσότερα. Καὶ ἔχομεν καὶ ἄλλες ἄδικες φορολογίες μὲ τὶς ὁποῖες ἐπιβαρύνονται αἱ λαϊκαὶ τάξεις. Ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις δὲν ἐπρόσεξαν τὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ὑφίσταται διαρκῶς τὴν πίεσιν τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας. Πρὸ ἀρκετῶν δεκάδων ἐτῶν ἕνας βουλευτὴς ἐξ Ἠλείας, ὁ κ. Μεσσηνέζης, ἔλεγεν ὅτι τοὺς φόρους τοὺς πληρώνουν οἱ κουτοὶ καὶ οἱ ἀντιπολιτευόμενοι. Ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι τοὺς φόρους τοὺς πληρώνουν ὄχι μόνον οἱ ἀντιπολιτευόμενοι, ἀλλὰ καὶ οἱ συμπολιτευόμενοι, ἐφ’ ὅσον δὲν ἀνήκουν εἰς τὴν οἰκονομικὴν ὀλιγαρχίαν. Ὅσον ἀφορᾶ τοὺς κουτούς, πιστεύω ὅτι ἤρχισαν νὰ ὀλιγοστεύουν, σύμφωνα μὲ τὰς τελευταίας ἐνδείξεις. Συνεπείᾳ αὐτῆς τῆς ἀντιλαϊκῆς φορολογικῆς πολιτικῆς καὶ διότι τὰ εἰσοδήματα τοῦ λαοῦ δὲν ἀνταποκρίνονται ποσῶς πρὸς τὰς ἀνάγκας του, διὰ τοὺς μισθωτοὺς εἶναι καταθλιπτικὴ ἡ φορολογία, ὡς καὶ διὰ τὰς μεσαίας τάξεις, δηλαδὴ τοὺς ἐπαγγελματίας καὶ βιοτέχνας καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἔχομεν κλείσιμον καταστημάτων, πτωχεύσεις, πρόκλησιν ποικίλων δυσχερειῶν στοὺς μεσαίους ἐπαγγελματίας, ὡς διαμαρτυρήσεις γραμματίων, κατασχέσεις, πλειστηριασμοὺς κ.λ.π. Εἶναι καὶ ἀντιοικονομικὸς ὁ φόρος, διότι δὲν συντελεῖ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας καὶ τῶν μικρῶν ἐπιχειρήσεων, αἱ ὁποῖαι εἶναι καὶ αὐταὶ χρήσιμοι εἰς τὴν ὅλην οἰκονομίαν τῆς Χώρας μας, πλὴν τούτου καθίστανται οἱ φόροι ἀντιλαϊκώτεροι καὶ διότι τὸ προϊὸν τῆς φορολογίας δὲν ἐπιστρέφει εἰς τὰς τάξεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀνάγκην, ὑπὸ τύπον αὐξήσεως μισθῶν, αὐξήσεως συντάξεων καὶ ἄλλων παροχῶν, ἀλλὰ χρησιμοποιοῦνται εἰς ἄλλας καταναλωτικὰς καὶ κυρίως ἀπαραγώγους δαπάνας καὶ ἐλάχιστα μένουν διὰ τὰς λαϊκὰς ἀνάγκας, ὅπως εἶναι ἡ κοινωνικὴ πολιτική, ἡ Παιδεία, ἡ πρόνοια, ἡ λαϊκὴ ὑγεία κ.λ.π. Διότι ἐὰν ἔστω ἐπέστρεφεν ὑπ’ αὐτὴν τὴν μορφὴν ἡ φορολογία εἰς τὰς λαϊκὰς τάξεις, θὰ ἐπήρχετο ἕνας συμψηφισμός, τρόπον τινά, τῆς καταπιέσεως μὲ τὰς παροχὰς αὐτάς. Εἰς αὐτὴν τὴν πολιτικήν, ἡ ὁποία ἐφαρμόζεται κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ἡ Ε.Δ.Α. ἔχει νὰ ἀντιτάξῃ τὴν ἰδικήν της πολιτικήν, καὶ μακροπρόθεσμον καὶ βραχυπρόθεσμον, ἄμεσα πραγματοποιήσιμον. Ἡ μακροπρόθεσμος προβλέπει ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ριζικὴ μεταρρύθμισις τοῦ φορολογικοῦ συστήματος τῆς χώρας μὲ βάσιν τὴν μετάθεσιν τοῦ κέντρου τοῦ βάρους τῆς φορολογίας ἀπὸ τὴν ἔμμεση στὴν ἄμεσα μὲ ἐπιλογὴν σὲ ἑκάτερο ἀπὸ τὰ εἴδη αὐτὰ τῆς φορολογίας ἐκείνων τῶν μορφῶν καὶ ἐκείνης τῆς φορολογητέας ὕλης ποὺ θὰ ἐπιβαρύνουν ὀλιγώτερον τοὺς οἰκονομικῶς ἀσθενεστέρους καὶ κατὰ τρόπον σύμφωνον μὲ κριτήρια οἰκονομικά, ἀλλὰ καὶ δικαιοσύνης, ἐκείνους ποὺ πρέπει νὰ φέρουν τὰ δημόσια βάρη. Προβλέπει ἀκόμη τὴν ὀργάνωσιν ἀρτίας φοροτεχνικῆς ὑπηρεσίας ποὺ νὰ ἀποτρέπῃ ἢ νὰ ἀποκαλύπτῃ τὴν φοροδιαφυγήν. Ἁπλούστευσιν τῆς φορολογικῆς διαδικασίας, ἰδιαίτερα διὰ τοὺς μικροὺς καὶ μεσαίους φορολογουμένους. Λειτουργίαν πραγματικῆς φορολογικῆς δικαιοσύνης μὲ δικαστήρια ἀπὸ τακτικοὺς φορολογικοὺς δικαστάς, ἰσοβίους καὶ τελείως ἀνεξαρτήτους τῆς διοικήσεως. Βέβαια αὐτὴ ἡ μεταρρύθμισις ἀναγνωρίζομεν ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ συντελεσθῇ ἀμέσως οὔτε κἂν εἰς βραχὺ χρονικὸν διάστημα, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντικατασταθοῦν ὅλοι οἱ δασμοὶ καὶ οἱ ἔμμεσοι φόροι ποὺ βαρύνουν τὰ εἴδη πρώτης ἀνάγκης μὲ ἀντίστοιχα ἔσοδα ἀπὸ ἄμεσον φορολογίαν ἢ ἀπὸ ἄλλες πηγές. Πρέπει, ὅμως, νὰ ἀποφασισθῇ καὶ νὰ ἀναληφθῇ αὐτὴ ἡ προσπάθεια ποὺ θὰ ἔλθῃ εἰς πέρας ἐν συνδυασμῷ μὲ τὶς νέες πηγὲς ἐσόδων ποὺ θὰ δημιουργηθοῦν ἂν ἀναπτύξωμεν τὴν οἰκονομίαν μας καὶ διευρύνωμεν τὶς ἐξαγωγές μας μὲ βάσιν ἕνα μελετημένο πρόγραμμα ἀξιοποιήσεως τῶν πλουτοπαραγωγικῶν πόρων μας καὶ μίαν σωστὴν ἐξωτερικὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν, ὅπως ὑπέδειξαν προλαλήσαντες ρήτορες. Ὡς πρὸς τὴν ἄμεση, πραγματοποιήσιμη: Αὔξησις ἀφορολογήτου ὁρίου εἰσοδήματος εἰς 30.000 δραχ., ἀπαλλαγὴ ἰδιοκατοικουμένων οἰκοδομῶν εἰσοδήματος τεκμαρτοῦ μέχρι 12.000 δραχ. ἐτησίως, αὐτοτέλεια φορολογικὴ τῶν συζύγων ὁθενδήποτε καὶ ἐὰν προέρχωνται τὰ εἰσοδήματά των, διαφορισμὸς φορολογίας τῶν ἐξ ἐργασίας ἀποκλειστικῶς ἐξ ἐργασίας καὶ κεφαλαίου καὶ ἐκ κεφαλαίου ἀποκλειστικῶς προερχομένων εἰσοδημάτων μὲ εὐρυτέραν μείωσιν τῶν φορολογητέων εἰσοδημάτων ἐκ μισθωτῶν ὑπηρεσιῶν, ἐλευθερίων ἐπαγγελμάτων καὶ ἀνάλογον μείωσιν τῶν τοιούτων τῶν ἐπαγγελματιῶν, βιοτεχνῶν καὶ μικροεπιχειρηματιῶν ἐν γένει. Μείωσις τῆς φορολογικῆς κλίμακος διὰ τὰ μικρὰ καὶ μεσαῖα εἰσοδήματα μέχρι 50%. Κατάργησις ὅλων τῶν προσωπικῶν φορολογικῶν ἀπαλλαγῶν, ἐξαιρουμένων δηλαδὴ τῶν ἐξ ἀντικειμένου τοιούτων, ὅπως τῶν σεισμοπαθῶν, ἀναπήρων κ. λ.π. Ὀνομαστικοποίησις τῶν μετοχῶν ποὺ θὰ ἀποτρέψῃ ἀπόκρυψιν ἐσόδων καὶ ἀπὸ τὸν ἑνιαῖον φόρον καὶ ἀπὸ τὸν φόρον κληρονομιῶν. Λῆψις πράγματι αὐστηρῶν μέτρων διὰ τὴν πάταξιν τῆς φοροδιαφυγῆς καὶ στροφὴ — μετὰ τὴν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τοῦ φόρτου ἐκ τῶν μικρῶν φορολογουμένων —τῆς προσπαθείας τῶν φοροτεχνικῶν ὀργάνων πρὸς τὸν ἀποτελεσματικὸν ἔλεγχον τῶν μεγάλων ἐπιχειρήσεων. Κατάργησις προεισπράξεως. Ὡς πρὸς τὰς ἄλλας φορολογίας: Κατάργησις τοῦ φόρου σταδιακὴ ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου ἀγροτικοῦ προϊόντος 3% (φόρος ἐπὶ τῶν πωλουμένων). Ἔναρξις μειώσεως τῆς φορολογικῆς ἐπιβαρύνσεως τῶν εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης (ζακχάρεως περὶ τὰ 600 ἑκατομ., καφὲ περὶ τὰ 120 ἑκατομ., πετρελαιοειδῶν περὶ τὰ 400 ἑκατομ. δραχμῶν), καὶ στροφῆς πρὸς τὰ εἴδη πολυτελείας, ποὺ σήμερον καλύπτουν μόνον τὸ 18% τῶν εἰσαγωγικῶν δασμῶν. Μείωσις τοῦ φόρου κληρονομιῶν καὶ προικῶν διὰ τὰς ἀγροτικὰς οἰκογενείας, διότι τούτων ἡ ἰδιοκτησία προέρχεται σχεδὸν πάντοτε ἐκ τοῦ κοινοῦ μόχθου τοῦ κληρονομουμένου ἢ προικοδότου καὶ τῶν ἀμέσων κληρονόμων ἢ τῶν προικοδοτουμένων θυγατέρων. Θέλω νὰ ἐλπίζω ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ θὰ λάβῃ τὰ ἀπαιτούμενα μέτρα. Γιὰ τὶς ἄμεσες τροποποιήσεις ποὺ ἀφοροῦν τὸν ἑνιαῖο φόρο ὑπάρχει κατατεθειμένη ἀπὸ τὴν προηγουμένην Βουλὴν πρότασις νόμου βουλευτῶν τῆς ΕΔΑ «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3765) 30.9.1957 Ν. Διατάγματος» ποὺ εἶχε ψηφισθῆ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος. Ἔναντι αὐτῶν τῶν ἀπολύτως ἀναγκαίων καὶ ἄμεσα ἐπιβαλλομένων τροποποιήσεων, αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἀναφέρουν ἀορίστως ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐξετάσῃ μὲ προσοχὴν καὶ κατανόησιν τὰ παράπονα περὶ φορολογικῶν ἀνισοτήτων ἢ ἀδικιῶν, ὅτι θὰ κάμῃ νέαν ἐξόρμησιν διὰ τὴν αὐστηρὰν ἐφαρμογὴν τῶν φορολογικῶν νόμων καὶ τὴν ἀποφασιστικὴν ἀντιμετώπισιν τῆς φοροδιαφυγῆς καὶ ὅτι ἐλπίζει ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τῶν μέτρων τούτων θὰ τῆς ἐπιτρέψῃ εἰς τὸ προσεχὲς μέλλον νὰ ἐλαφρύνῃ φορολογικῶς τὰ μέσα εἰσοδήματα. Ἀλλὰ τοιαῦται ἀόριστοι ὑποσχέσεις δὲν ἔχουν πρακτικὴν σημασίαν, διότι οὐδόλως δεσμεύουν τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἂν εἶχε τὴν διάθεσιν νὰ εἰσακούσῃ τὰ αἰτήματα τῶν φορολογουμένων ἠδύνατο, κατὰ τὰς τροποποιήσεις τοῦ παρελθόντος Σεπτεμβρίου, ὅτε τῆς ὑπεδείχθησαν παρὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπιμόνως, νὰ τὰ πραγματοποιήσῃ. Ἐξ ἄλλου διὰ τὴν δίωξιν τῆς φοροδιαφυγῆς ἡ Κυβέρνησις δὲν κατήρτισεν ἀκόμη τὴν ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ Ν.Δ. 3765)57 προβλεπομένην ὑπουργικὴν ἀπόφασιν διὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ καταλόγου τῶν φορολογουμένων. Ὅσον ἀφορᾶ τὰ δύο μοναδικὰ συγκεκριμένα φορολογικὰ μέτρα ποὺ ὑπόσχεται ἡ Κυβέρνησις, τὴν ἀπὸ τοῦ 1959 σταδιακὴν μείωσιν τῆς προεισπράξεως ἀπὸ 75% εἰς 50% καὶ τὴν σταθερότητα τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου τῶν μικρῶν ἐπιτηδευματιῶν ἐπὶ μίαν τριετίαν, τὸ μὲν πρῶτον μικρὰν σημασίαν κέκτηται, ἀφοῦ ἡ προείσπραξις μένει καὶ μάλιστα εἰς ἀρκετὰ ὑψηλὸν ποσοστόν, τὸ δὲ δεύτερον φοβοῦμαι μήπως ἀποβῇ εἰς βάρος τῶν μικρῶν ἐπιτηδευματιῶν, διότι ἡ σταθεροποίησις τῆς ἤδη βαρείας φορολογίας των ἐπὶ τριετίαν θὰ εἶναι πρὸς ζημίαν των, ἰδίως ἂν αἱ ἐργασίαι των μειοῦνται εἰς τὰ ἑπόμενα ἔτη. Ὡς πρὸς τὴν μείωσιν, ἥτις θὰ προέλθῃ ἐκ τῆς πραγματοποιήσεως τῶν ὑπὸ τοῦ Κόμματός μου προτεινομένων τροποποιήσεων κυρίως εἰς τὸν ἑνιαῖον φόρον δὲν εἶναι μεγάλη. Διότι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ὅτι, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἐλαφρύνσεων, αἵτινες ἀφοροῦν μικρᾶς ἐπιφανείας πρόσωπα, ἅτινα θὰ διαθέσωσιν ἀμέσως τὴν ἐκ τῆς μειώσεως τοῦ φόρου ὠφέλειαν εἰς ἀγορὰν βιοτικῶν εἰδῶν, μέγα μέρος ταύτης θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ Δημόσιον ὑπὸ μορφὴν ἐμμέσων φόρων, ἄλλο δὲ θὰ διατεθῇ ὑπὸ τῶν μικροεπιχειρηματιῶν διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐργασιῶν των, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ προέλθουν πάλιν νέα φορολογικὰ ἔσοδα διὰ τὸ Κράτος. Νομίζομεν, ὅμως, ὅτι καὶ μερικὴ μόνον περιστολὴ τῆς φοροδιαφυγῆς, ἀνεξαρτήτως τῶν ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν φορολογικῶν ἀπαλλαγῶν αὐξήσεως τῶν κρατικῶν ἐσόδων θ’ ἀντισταθμίσῃ καὶ θὰ ὑπερακοντίσῃ τὰ ποσὰ τῶν μειώσεων. Ἐπὶ πλέον εὑρισκόμεθα καὶ διὰ τὸ τρέχον ἔτος ἐνώπιον ὑπερεσόδων, τὰ ὁποῖα ὑπολογίζεται ὅτι θὰ φθάσουν τὸ 1 δὶς δραχμ. ἀφοῦ κατὰ τὸ Αʹ τετράμηνον ὑπερέβησαν τὰς ἀντιστοίχους περυσινὰς κατὰ 527 ἑκατ. δραχμῶν. Συνεπῶς, οὐδεὶς κίνδυνος διὰ τὴν σταθερότητα τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑφίσταται ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν προτεινομένων μειώσεων.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Α. Τσιάρας ἔχει τὸν λόγον.

§154Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ σᾶς κουράσω, διότι σέβομαι καὶ τὸ πολύτιμον τοῦ χρόνου καὶ τὴν κόπωσιν ὅλων τῶν συναδέλφων. Ἕνα θέμα ὅμως τὸ ὁποῖον ἔχει μεγίστην ἐπικαιρότητα τὴν στιγμὴν αὐτήν, ἕνα θέμα ποὺ θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ εἶχε θίξει εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις ἡ Κυβέρνησις ἔμεινε χωρὶς ἀπάντησιν. Εἶναι τὸ θέμα τῆς συγκεντρώσεως τοῦ σίτου. Σᾶς πληροφορῶ ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ σιτάρι τῶν ἀγροτῶν ἔφθασεν ἤδη εἰς τὴν ἀγορὰν νὰ πωλῆται μὲ 2,50 δραχμὰς καὶ μὲ κριθάρι ἀζήτητο. Ἀγωνία συνέχει τὴν ἀγροτικὴν τάξιν, διότι ὅλαι αἱ δηλώσεις τῶν οἰκονομικῶν παραγόντων καὶ ὅλα ὅσα ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὸν τύπον ἀφήνουν τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι ἐφέτος ἡ συγκέντρωσις θὰ εἶναι ἀρκετὰ περιωρισμένη. Ἐτονίσθη κατ’ ἐπανάληψιν, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐλευθερία ἐμπορίου. Τὰς ἀπόψεις μου θὰ τὰς ἀναπτύξω κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ θέματος. Πρῶτον ὅμως θὰ πρέπει νὰ προστατεύσωμεν τὰ συμφέροντα τῶν ἀγροτῶν μας ὁρίζοντες τιμὰς ἀσφαλείας. Νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει σοβαρώτατα πράγματι νὰ συζητήσωμε τὸ ζήτημα τοῦ σίτου. Ὅταν ὁ ἀγροτικὸς κόσμος μὲ τὴν φιλότιμον ἐργασίαν του κατώρθωσε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν σιτάρκειαν τῆς χώρας, δὲν θὰ εἶναι σωστὸ νὰ τὸν ἀφήσωμε νὰ γίνῃ παρανάλωμα τῶν διαφόρων συμφερόντων. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν νὰ ἐξαγγείλῃ ἀμέσως τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα σκέπτεται, διότι τὸ θέμα αὐτὸ δὲν εἶναι ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ ἠμποροῦν νὰ παίρνουν ἀναβολάς, χωρὶς συνεπείας. Μόλις ἦλθον ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην, ἡ πρώτη μου δουλειὰ ἦτο νὰ ἐπισκεφθῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν μὲ ἄλλους συναδέλφους τῆς παρατάξεως μὲ τὴν ὁποίαν συνεργάζομαι καὶ νὰ τονίσω τοὺς κινδύνους, καὶ νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐξαγγελίαν τῶν κυβερνητικῶν μέτρων τὸ συντομώτερον. Δυστυχῶς μέχρι σήμερον τὰ μέτρα δὲν ἐξηγγέλθησαν. Κύριοι βουλευταί, ὅλοι μας ἀνεξαρτήτως πολιτικῶν πεποιθήσεων προερχόμεθα ἀπὸ τὴν ὕπαιθρον καὶ νομίζω ὅτι δὲν θὰ πρέπει νὰ ἐπιτρέψωμεν νὰ πωλῆται τὸ σιτάρι εἰς τὰς τιμὰς τὰς ὁποίας ἀνέφερα. Θὰ πρέπει νὰ βοηθήσωμεν τοὺς σιτοπαραγωγοὺς ὅσον ἠμποροῦμε περισσότερον. Παρακαλῶ, κύριοι συνάδελφοι, τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξαγγείλῃ τὸ ταχύτερον τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα σκέπτεται νὰ λάβῃ, διὰ νὰ σταματήσῃ αὐτὴ ἡ αἱμορραγία.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Α. Μπριλλάκης ἔχει τὸν λόγον.

§156Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως συνεδέθη στενῶς μὲ τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἐκλογικῶν ἀποτελεσμάτων καὶ μὲ τὴν δύναμιν τὴν ὁποίαν συνεκέντρωσεν ἡ Ε. Δ.Α. Τόσον ἐντὸς τῆς αἰθούσης, ὅσον καὶ ἐκτὸς αὐτῆς, ἐδόθησαν διάφοροι ἑρμηνεῖαι ἐπὶ τῆς ἀνόδου τῆς ἐκλογικῆς δυνάμεως τῆς Ε.Δ.Α. Βάσει τῶν ἑρμηνειῶν αὐτῶν προτείνεται ἡ λῆψις διαφόρων μέτρων καὶ μάλιστα ἡ Κυβέρνησις ἐπροχώρησε εἰς τὴν ἐφαρμογὴν ὡρισμένων ἐξ αὐτῶν. Θέλω νὰ ὑπογραμμίσω ὅτι ἡ κατεύθυνσις ἡ ὁποία δίδεται μετεκλογικῶς καὶ τὰ λαμβανόμενα μέτρια δὲν συμβιβάζονται μὲ τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν τῆς 11ης Μαΐου, δὲν ἐξυπηρετοῦν τὰ πραγματικὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ καὶ τῆς Χώρας. Τὸ βασικὸν συμπέρασμα τῶν ἐκλογικῶν ἀποτελεσμάτων εἶναι ὅτι ὁ λαὸς κατεδίκασε τὴν πολιτικὴν ἡ ὁποία ἀσκεῖται εἰς τὴν Χώραν μας, ἐζήτησε μίαν πραγματικὴν ἀλλαγὴν καὶ ἀνέδειξε τὴν Ε.Δ.Α. ὡς πρῶτον Κόμμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τὸ 60% τοῦ λαοῦ ἐψήφισε κατὰ τῆς Ε.Ρ.Ε. καὶ ὑπὲρ τῶν Κομμάτων ἐκείνων ποὺ ἐπηγγέλλοντο κατὰ τὸν ἕνα ἢ ἄλλον τρόπον τὴν ἀλλαγήν. Εἰδικώτερον τὸ ¼ τῶν ἐκλογέων ἐνέκρινε τὸ ἐκλογικὸν πρόγραμμα τῆς Ε.Δ.Α., παρὰ τὰ σχετικὰ μέτρα ποὺ εἶχον ληφθῆ διὰ νὰ ἀπομονωθῇ ἡ Ε.Δ.Α. καὶ νὰ μειωθῇ ἡ δύναμίς της. Ἐν τούτοις ἐπιχειροῦνται παρερμηνεῖαι διὰ τὰ ἐκλογικὰ ἀποτελέσματα διὰ νὰ μὴ γίνῃ οὔτε καὶ τώρα δεκτὴ ἡ πραγματικότης καὶ ἡ ἀνάγκη προσαρμογῆς εἰς αὐτὴν μὲ τὴν χάραξιν πολιτικῆς ἀλλαγῆς εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς. Ἐπιχειρεῖται νὰ ἀγνοηθῇ τὸ γεγονὸς ὅτι ἐμειώθη ἡ ἐκλογικὴ δύναμις τῆς Ε.Ρ.Ε. Ἀγνοεῖται ὅτι ὑπάρχει μία μείωσις 250.000 περίπου ψήφων τῆς Ε.Ρ.Ε., μὲ βάσιν τὸ γεγονὸς ὅτι εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογὰς ἐψήφισαν 500.000 περισσότεροι ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1956. Ἡ μείωσις αὐτὴ εἶναι οὐσιαστικῶς μεγαλυτέρα λόγῳ εὐνοίας ἐκλογικοῦ νόμου καὶ λόγῳ τοῦ ὅτι αἱ δυνάμεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἦσαν χωρισμένες εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογὰς καὶ ὄχι ἡνωμένες ὅπως τὸ 1956. Ἐπίσης δέον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ Κρατικὸς μηχανισμὸς ἐκινήθη ὡς μηχανισμὸς ἐκλογικὸς τῆς ΕΡΕ. Τὰ ἀναφέρομεν αὐτὰ δὰ νὰ γίνῃ φανερὸν ὅτι τὸ Κυβερνῶν Κόμμα δὲν στηρίζεται εἰς τὸ 41% ἀλλὰ εἰς πολὺ μικροτέραν δύναμιν. Ὑποστηρίζεται, ἐξ ἄλλου, ὅτι ἡ αὔξησις τῆς δυνάμεως τῆς ΕΔΑ εἶναι πλασματικὴ ἢ ὅτι ὀφείλεται εἰς ψήφους δυσαρεστημένων. Αὐτὸ γίνεται ἐνῷ ὅλοι γνωρίζουν ὅτι τὸ 24,4% τῆς Ε.Δ.Α. εἶναι ποσοστὸν τὸ ὁποῖον ἐξεφράσθη ὑπὸ συνθήκας φοβίας, οἰκονομικῆς, ψυχολογικῆς καὶ τρομοκρατικῆς πιέσεως ποὺ ἔφθασε μέχρι δολοφονίας ἐκλογικοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Ε.Δ.Α. Εἶναι ποσοστὸν τὸ ὁποῖον ἐξεφράσθη ὑπὸ καθεστὼς ἐξοριῶν καὶ φυλακίσεων, καθὼς καὶ χιλιάδων διαγεγραμμένων παρανόμως ἀπὸ τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους τῶν μεγάλων ἀστικῶν κέντρων. Καὶ ἐπιπροσθέτως ὅσοι ἐψήφισαν τὴν Ε.Δ.Α. τὴν ἐψήφισαν χωρὶς νὰ περιμένουν διορισμοὺς κ.λ.π. ρουσφέτια. Εἶναι, λοιπόν, ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ ἐκλογικὴ δύναμις τῆς Ε.Δ.Α. εἶναι κατωτέρα τῆς πραγματικῆς. Βεβαίως τὴν Ε.Δ.Α. τὴν ἐψήφισαν ψηφοφόροι ποὺ δὲν ἦσαν στενῶς συνδεδεμένοι μὲ αὐτήν, ἀλλὰ εἶναι γεγονὸς ἐπίσης ὅτι πολλοὶ περισσότεροι ὀπαδοί της δὲν ἠμπόρεσαν νὰ τὴν ψηφίσουν εἰς τὴν ὕπαιθρον ἰδίως. Δὲν εἶναι φυσιολογική, κύριοι συνάδελφοι, ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ποσοστοῦ τῶν ψήφων τῶν πόλεων ποὺ ἔλαβε ἡ Ε.Δ.Α. καὶ τὸ ὁποῖον ἀνῆλθεν εἰς τὰ 40% ἢ καὶ τὰ 60% μὲ τὸ ποσοστὸν ποὺ ἔλαβεν εἰς τὴν ὕπαιθρον καὶ τὸ ὁποῖον ἀνῆλθεν εἰς τὰ 9%, 10% καὶ 15%. Ἡ διαφορὰ αὕτη δὲν παρατηρεῖται δι’ οὐδὲν ἄλλο Κόμμα. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κ.Α.Ε. κατὰ τὴν χθεσινήν του ἀγόρευσιν ὑπεστήριξεν ὅτι ἡ Ἀριστερὰ ὑπελόγιζε τὴν δύναμίν της εἰς 28% καὶ συνεπῶς ἔλαβε ὀλιγωτέρας ψήφους ἀπὸ ὅ,τι ὑπελόγιζε. Δὲν εἶναι αὐτὸ ἀκριβές. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ 1956 ἡ Ε.Δ.Α. δὲν εἶχεν ὑποψηφίους εἰς ὅλας τὰς περιφερείας διὰ νὰ δύναται νὰ γίνῃ σύγκρισις τῶν ψήφων τὰς ὁποίας ἔλαβε, τότε, μὲ ἐκείνας τοῦ 1958. Πάντως τὸ 1956 εἰς τὴν περιοχὴν π. χ. τῶν Ἀθηνῶν, ὑπελογίσθη ὅτι ἐπηρέασεν ἡ Ε.Δ.Α. 100–110 χιλιάδας ψηφοφόρους. Ἐνῷ εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογὰς ἔλαβε 197.000 ψήφους. Ἐπιχειρεῖται ἐπίσης νὰ ἐμφανισθῇ ἡ Ε.Δ.Α. ὅτι συνεκέντρωσε μεγάλον ἀριθμὸν ἑδρῶν ἐν σχέσει μὲ τὰς ψήφους τὰς ὁποίας ἔλαβεν. Αὐτὸ εἶναι ἐπίσης ἀνακριβές. Ἐὰν ἐφηρμόζετο ἡ ἁπλῆ ἀναλογικὴ μὲ τὰς ψήφους τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἡ Ε.Δ.Α. εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογὰς θὰ ἐλάμβανε 71 ἕδρας ἔναντι 61 τῶν Φιλελευθέρων. Μὲ τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν τοῦ 1951 θὰ ἐλάμβανε 82 ἕδρας ἔναντι 66 τῶν Φιλελευθέρων. Ἀκόμη καὶ μὲ τὸ ἰσχῦσαν σύστημα τοῦ 1956 θὰ ἐλάμβανε 54 ἕδρας ἔναντι 50 τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ δύναμις τῆς Ε.Δ.Α. εἰς ἕδρας ἀντιστοιχεῖ εἰς τὰς ψήφους τὰς ὁποίας ἔλαβε. Δὲν εἶναι συνεπῶς πλασματικὴ ἡ δύναμις τῆς Ε. Δ.Α. εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἡμεῖς πιστεύομεν γενικῶς ὅτι ἡ δύναμις τῆς Ἀριστερᾶς ἦταν καὶ εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα ἀπὸ αὐτὴν ποὺ θέλουν νὰ παρουσιάσουν οἱ ἀντίπαλοί της. Αὐτὴ εἶναι ἡ Ἑλληνικὴ πραγματικότης, ἡ ὁποία πρέπει νὰ γίνῃ παραδεκτὴ μιὰ γιὰ πάντα, ὅπως γίνεται καὶ εἰς ἄλλες δυτικὲς χῶρες. Δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ ἄποψις ποὺ διετύπωσεν ὁ κ. Μανιαδάκης, ὅτι, δηλαδή, ἠθικῶς καὶ ἐθνικῶς ἡ Ἀριστερὰ εἶχεν ἀπομονωθῆ. Ἡ πολιτικὴ τῆς Ἀριστερᾶς ἦταν ὀρθὴ καὶ δὲν ἡττήθη ἀπὸ τὴν ζωήν, ἀλλὰ ἐδικαιώθη. Ὑπῆρξαν δύο συγκρούσεις μὲ τὴν ἐπέμβασιν τῶν ξένων ἰμπεριαλιστῶν καὶ δύο ἧττες τῆς Ἀριστερᾶς καὶ ἐν συνεχείᾳ τεχνητὸς περιορισμὸς τῶν δυνάμεων τῆς Ἀριστερᾶς. Δὲν ὑπῆρξε ἧττα τοῦ πολιτικοῦ καὶ ἐθνικοῦ της προγράμματος. Ἐξ ἄλλου σήμερα ἡ Ἀριστερά, λόγῳ τοῦ ὀρθοῦ, φιλολαϊκοῦ, πατριωτικοῦ της προγράμματος, ἠκολουθήθη καὶ ἀκολουθεῖται ὁλοένα καὶ περισσότερον ἀπὸ μάζας προερχομένας ἀπὸ τὴν Δεξιὰν καὶ τὸ Κέντρον. Ἕνας ἀριθμὸς τέτοιων ψηφοφόρων ἐψήφισε τὴν Ε.Δ.Α. κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς ὄχι ἁπλῶς διὰ νὰ διαμαρτυρηθῇ, ἀλλὰ γιατὶ πιστεύει ὅτι τὸ ἐκλογικὸν πρόγραμμα τῆς Ε.Δ.Α. ἐξυπηρετεῖ τὰ ἐθνικὰ καὶ λαϊκὰ συμφέροντα. Καὶ αὐτὸ παρὰ τοὺς ὀχετοὺς τῆς συκοφαντίας ποὺ εἶχαν ἐξαπολυθῆ κατὰ τῆς Ε.Δ.Α. προεκλογικῶς.

§157Δ. ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ κύριοι τῆς Ἀριστερᾶς μᾶς προκαλοῦν συνεχῶς. Αὐτοὶ ποὺ κατέσφαξαν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν δὲν ἔχουν δικαίωμα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ προκαλοῦν.

§158Α. ΛΑΣΚΑΡΙΔΗΣ. Συνεχῶς μᾶς προκαλεῖ, κύριε Πρόεδρε ὁ κ. Χατζηδημητρίου.

§159Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε ἐὰν δὲν θέλετε νὰ δημιουργηθῇ ἐπεισόδιον νὰ τὸν ἀνακαλέσητε τὸν κ. Χατζηδημητρίου, εἰς τὴν τάξιν διότι μᾶς προκαλεῖ συνεχῶς. Εἶναι νέος εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ δὲν γνωρίζει τὸν Κανονισμόν.

§160Δ. ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. ... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος). (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Κρούων τὸν κώδωνα). Κύριε Χατζηδημητρίου, παρακαλῶ διευκολύνατε τὸ ἔργον τοῦ Προεδρείου, διὰ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις μὲ πολιτισμένον τρόπον καὶ ἐντὸς τῶν πλαισίων μιᾶς κοσμιότητος ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται.

§162Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐγὼ εἶπον τοῦτο, ὅτι ἡ διόγκωσίς σας ὀφείλεται εἰς τὴν ἐπιπολαιότητα, διὰ νὰ μὴ μεταχειρισθῶ ἄλλην λέξιν, ἀστικῶν Κομμάτων, ὅπως εἶναι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ ἐν συνεχείᾳ τὸ Κόμμα τοῦ κ. Μαρκεζίνη, τὸ Κόμμα τοῦ κ. Μπαλτατζῆ, τὸ Κόμμα τοῦ κ. Ἀλλαμανῆ, οἱ ὁποῖοι ἐνῷ εἶναι Ἀρχηγοὶ ἔπρεπε νὰ γνωρίζουν ὅτι σκοπός σας εἶναι ἡ δημιουργία τῶν λεγομένων λαϊκῶν μετώπων διὰ νὰ ἔρχεσθε εἰς ἐπαφὴν μὲ τὶς μάζες καὶ νὰ ἀγρεύετε ὀπαδούς. Καὶ ἐνῷ ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἡ μόνη χώρα εἰς τὴν ὁποίαν καὶ ὁ τελευταῖος Ἕλλην ἔχει ἐξ αὐτοψίας ἀντίληψιν τῶν πρωτοφανῶν ἐγκλημάτων εἰς ἀγριότητα, ἑνὸς κινήματος ξενοκινήτου ἀπὸ τὸ ΕΑΜ–ΕΛΑΣ, ἐν τούτοις εἰς τὴν Χώραν αὐτὴν τὰ ἀστικὰ Κόμματα συνέπραξαν μαζί σας καὶ σᾶς ἔβγαλαν ἀπὸ τὴν ἠθικὴν καὶ ἐθνικὴν ἀπομόνωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν σᾶς εἶχε καταδικάσει τὸ 97% τῶν Ἑλλήνων, διότι, ὡς καλύτερον ἐμοῦ σεῖς γνωρίζετε, ὁ σκληρὸς πυρὴν τῆς παρατάξεώς σας δὲν εἶναι πλέον τοῦ 3%. Οἱ ἄλλοι εἶναι οἱ λεγόμενοι συνοδοιπόροι, τῶν ὁποίων ὁ ἀριθμὸς αὐξάνει ἀναλόγως τῆς ἠλιθιότητος τῆς Δεξιᾶς. Συνεπῶς δολιοφθορεῖς εἴμεθα ἡμεῖς, ὅπως ἔλεγεν ὁ Ἀρχηγός σου ὁ Στάλιν, σᾶς δίδομεν τὸ σχοινὶ διὰ νὰ μᾶς κρεμάσητε.

§163Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Λυποῦμαι πολὺ ποὺ ἐπαναλάβατε τὰ ἴδια ποὺ εἴπατε προηγουμένως. Ἡμεῖς πιστεύομεν πρῶτον ὅτι δὲν ὑπάρχει σήμερον ἡ λεγομένη διόγκωσις τῆς Ἀριστερᾶς. Ὑπῆρχε καὶ ὑπάρχει ἡ δύναμίς της αὐτὴ καὶ εἶναι ἀκόμη μεγαλυτέρα. Εἶναι δὲ ἄγουρον ὅτι λόγῳ τῆς προϋπηρεσίας σας εἰς τὸ καθεστὼς τῆς Μεταξικῆς Δικτατορίας καὶ τῆς εἰδικεύσεώς σας περὶ τοὺς διωγμοὺς τῆς Ἀριστερᾶς ὅτι τὰς διαπιστώσεις μας αὐτὰς τὰς ἀντιλαμβάνεσθε διότι δὲν πιστεύω πῶς πραγματικὰ πέφτετε ἔξω. Δεύτερον, δὲν ὑπῆρξε ἐθνικὴ καὶ ἠθικὴ ἀπομόνωσις τῆς Ἀριστερᾶς, δεδομένου ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Ἀριστερᾶς καὶ εἰς τὸν ἐξωτερικὸν τομέα καὶ εἰς τὸν ἐσωτερικόν, ἦταν καὶ εἶναι ἡ ὀρθὴ πολιτική. Ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐμφυλίου πολέμου ποὺ ἐμεσολάβησε, ἡ πολιτικὴ αὐτὴ δὲν ἀπεδείχθη ὡς μὴ ὀρθή. Ἀντιθέτως μὲ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου ἡ πολιτικὴ αὐτὴ βρῆκε καὶ βρίσκει ἀνταπόκρισιν εἰς εὐρύτερα στρώματα. Δὲν εἴχομεν, λοιπόν, ἀνάγκην ἐξαγωγῆς ἀπὸ ἀπομόνωσιν.

§164Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπολεμήσατε μὲ τοὺς ἐχθροὺς τῆς Πατρίδος ἐναντίον τῆς ἀκεραιότητος τῆς Χώρας. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ κάμνετε διακοπάς.

§166Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κάμνετε λάθος εἰς τὴν διεύθυνσιν. Δὲν σᾶς ἐπιτρέπω νὰ ὁμιλῆτε ἔτσι. Οἱ συνεργασθέντες μὲ τοὺς ἐχθροὺς τῆς Πατρίδος εὑρίσκονται εἰς ἄλλην κατεύθυνσιν, ὄχι εἰς τὴν ἰδικήν μας.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Γυιόκα, θὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν. Κύριε Μπριλλάκη, ὀφείλετε νὰ σεβασθῆτε καὶ σεῖς τὸ Προεδρεῖον. Σᾶς ὑπενθυμίζω ὅτι ἐξηντλήθη ὁ χρόνος καὶ πρέπει νὰ τερματίσητε τὴν ἀγόρευσίν σας τὴν προκλητικήν.

§168Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, γνωρίζετε ὅτι ἡμεῖς διεγράψαμεν ὅλους τοὺς ρήτορας ἐκ τῆς παρατάξεώς μας διὰ νὰ διευκολύνωμεν νὰ τερματισθῇ συντόμως ἡ συζήτησις. Δὲν ἕπεται ἐκ τούτου ὅτι ἔχει δικαίωμα ἡ Συμπολίτευσις νὰ κωλυσιεργῇ. Διότι οὐσιαστικῶς κωλυσιεργεῖ ἡ Συμπολίτευσις, διὰ ποίους λόγους δὲν ἠξεύρω. Δὲν θὰ ἔπρεπε, λοιπόν, νὰ κατηγορηθῇ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὅλη ἡ Ἀντιπολίτευσις — δὲν ἐννοῶ μόνον ἡμᾶς — διότι ὅλοι εἶπαν ὅτι δὲν θὰ ὁμιλήσωμεν διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὴν Κυβέρνησιν. Πρέπει, ἀντιθέτως, ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλῃ τάξιν εἰς τὴν παράταξίν της. Κωλυσιεργεῖ, ὅμως, ἐπαναλαμβάνω, ἡ Δεξιά, δὲν ἠξεύρω διὰ ποίους λόγους.

§169Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Παρακαλῶ τὴν πτέρυγα αὐτὴν νὰ ἠρεμήσῃ, ὁ δὲ κ. Μπριλλάκης δύναται νὰ ὁμιλήσῃ ἄλλα δέκα λεπτὰ διότι ὄντως τοῦ τὰ ἀφῄρεσαν αἱ διακοπαί.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον ὑπῆρξεν ἐπιεικὲς κατ’ ἐξαίρεσιν ἀπέναντι τῶν βουλευτῶν τῆς παρατάξεώς σας, κύριε Πασσαλίδη.

§171Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διατυπώνω τὸ παράπονον, καὶ τὴν διαμαρτυρίαν, διότι ἐνῷ βλέπετε ὅτι ὁμιλῶ μὲ ἀντικειμενικότητα καὶ πλήρη ἠρεμίαν, μοῦ καταλογίζετε τὴν εὐθύνην ὅτι προκαλῶ. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἐπέμεινα εἰς τὴν ὀρθὴν ἑρμηνείαν τῶν ἐκλογικῶν ἀποτελεσμάτων, δὲν τὸ ἔκαμα διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἡ προβολὴ τῆς Ε.Δ.Α. ὡς μεγάλου Κόμματος. Τὸ ἔκαμα μὲ τὴν συνείδησιν ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ὑπάρξῃ ἡ ἐκτίμησις τῆς πραγματικότητας εἰς τὰ πολιτικὰ πράγματα τῆς Χώρας. Ὑπάρχει σήμερον εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἴτε αὐτὸ ἀρέσει εἰς τοὺς ἀντιπάλους της, εἴτε ὄχι, μία δύναμις τῆς Ἀριστερᾶς, περίπου ἡ ἰδία εἰς ποσοστὸν ποὺ ὑπάρχει καὶ εἰς ἄλλας δυτικὰς χώρας, ὅπως ἡ Ἰταλία, ἡ Γαλλία. Αὐτὸ εἶναι ἕνα πραγματικὸν γεγονὸς διὰ τὰς περαιτέρω πολιτικὰς ἐξελίξεις τὸ ὁποῖον κανένα δὲν ἀπειλεῖ. Καὶ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν αὐτὸ ποὺ ὑπεστήριξεν ἀπὸ τοῦ βήματος ὁ κ. Παπαληγούρας ὅτι ὑπάρχουν δύο μεγάλα Κόμματα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τὸ ἕνα τὸ Κυβερνῶν, δημοκρατικόν, καὶ τὸ ἄλλο, ἡ Ε.Δ.Α., ποὺ δὲν εἶναι δημοκρατικόν. Ἔχομεν διακηρύξει ἐπανειλημμένως ὅτι ἐπιδιώκομεν τὴν ἐθνικὴν δημοκρατικὴν ἀλλαγὴν διὰ δημοκρατικῶν μέσων. (Φωναὶ ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως: «Ἄ Ἄ!, κωδωνοκρουσίαι) Ἐὰν σᾶς ἐνοχλῇ αὐτό, κύριοι συνάδελφοι νὰ τὸ.... ἀνακαλέσω. Πάντως, ἐπαναλαμβάνω, ὅ,τι ἔχομεν διακηρύξει ἐπανειλημμένως ὅτι ἐπιδιώκομεν τὴν ἀλλαγὴν δι’ ὁμαλῶν δημοκρατικῶν μέσων καὶ πιστεύομεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ὁμαλὰς δημοκρατικὰς ἐξελίξεις. Εἶναι δὲ πασίγνωστον εἰς τοὺς ἀσχολουμένους μὲ τὰ ζητήματα αὐτὰ ὅτι μετὰ τὰς τελευταίας ἐξελίξεις ἐντὸς τοῦ σοσιαλιστικοῦ στρατοπέδου, ἀκόμη καὶ τὰ Κομμουνιστικὰ Κόμματα τῶν Δυτικῶν Χωρῶν καὶ τὸ Κ.Κ.Ε. θεωροῦν ὅτι εἶναι δυνατὴ ἡ ἐπιδίωξις τῆς καταλήψεως τῆς ἐξουσίας διὰ δημοκρατικῶν μέσων καὶ χωρὶς ἐμφύλιον πόλεμον. Μόνον ὅταν αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ διὰ δημοκρατικῶν μέσων διότι καίτοι παίρνουν τὴν πλειοψηφίαν ἐμποδίζονται βιαίως ἀπὸ τοὺς κρατοῦντας νὰ καταλάβουν τὴν Ἀρχὴν τότε ὑπάρχει ὁ κίνδυνος τοῦ ἐμφυλίου πολέμου. Αὐτὴ εἶναι σήμερα ἡ πραγματικότης, δι’ ὅσους ἀντικειμενικῶς θέλουν νὰ τὴν ἴδουν.

§172Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Εἶναι ἀπειλὴ αὐτό;

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπριλλάκη, νομίζω ὅτι εἶσθε ἐκτὸς θέματος. Ἐπίσης ὅτι ἡ ἐπιείκεια τοῦ Προεδρείου δὲν εἶναι δικαιολογημένη καὶ σᾶς παρακαλῶ ἰδιαιτέρως νὰ τερματίσητε.

§174Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Δὲν βλέπω τὸν λόγον νὰ ἐκνευρίζεσθε, κύριε Πρόεδρε. Παρητήθησαν τοῦ λόγου 7–8 συνάδελφοι...

§175Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Τί τὸν ἀνέχεσθε ἐπάνω εἰς τὸ βῆμα κύριε Πρόεδρε;

§176Δ. ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπειλῇ. Δὲν εἶναι ἐδῶ ΕΑΜ. (Κωδωνοκρουσίαι).

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ἀκρότητες καὶ αἱ ἀδιαλλαξίαι δὲν προάγουν τὴν συζήτησιν. Παρακαλῶ νὰ καθήσητε, διότι θὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). Κύριε Μπριλλάκη, κατεπονήσατε τὸ Σῶμα καὶ ἐκάματε κατάχρησιν τῆς καλωσύνης καὶ τῆς ἐπιεικείας τοῦ Προεδρείου.

§178Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὴ μεροληπτῆτε. Ἐὰν ὁμιλῶ μισὴν ὥραν, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὰς διακοπάς. Ἀπὸ τοὺς 20 ἕως τώρα ὁμιλητάς, οἱ 19 ἠσχολήθησαν μὲ τὸ θέμα τῆς Ἀριστερᾶς. Νομίζω, ἑπομένως, ὅτι καὶ ἡ Ἀριστερὰ — κατ’ ἐξοχὴν μάλιστα αὐτὴ — δικαιοῦται νὰ ἀσχοληθῇ, μὲ τὸ θέμα αὐτό. Ὅπως ὅλοι ἐξετίμησαν τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα, δικαιοῦται καὶ ἡ Ἀριστερὰ νὰ τὸ πράξῃ.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τύχητε προνομιακῆς μεταχειρίσεως. Σᾶς παρακαλῶ νὰ τερματίσητε.

§180Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε καὶ κύριε Μπριλλάκη, μοῦ ἐπιτρέπετε;

§181Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ὁρίστε.

§182Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι βέβαιος ὅτι οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι δυσανασχετοῦν ἀκούοντες τὰ ὅσα λέγει ὁ κ. Μπριλλάκης, θὰ παύσουν δυσανασχετοῦντες, ἐὰν βεβαιώσῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι αὐτὸς οὗτος ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἢ ἄλλο ἐκλεκτὸν στέλεχος αὐτῆς, θὰ ἀπαντήσῃ, διότι, βεβαίως, πρέπει νὰ δοθῇ ἀπάντησις καὶ εἰς τὸν κ. Τσιριμῶκον καὶ εἰς τὸν κ. Μπριλλάκην καὶ εἰς ἄλλους ἐκ τῶν κυρίων. Πιστεύω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ πράξῃ τὸ καθῆκον της, διότι, διαφορετικά, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν δὲν γίνεται πολιτικὴ συζήτησις ἀλλὰ γίνεται μονόλογος. Καὶ ὅταν γίνεται μονόλογος, ὅπως ὅλοι κάμνομεν μονολόγους, καὶ δὲν δοθοῦν ἀπαντήσεις οὔτε εἰς ὅσα εἴπομεν ἡμεῖς, οὔτε εἰς ὅσα λέγει ἡ Ε.Δ.Α., τότε βεβαίως εἶναι φυσικὸν βουλευταί, οἱ ὁποῖοι διψοῦν νὰ ἴδουν τοὺς Ἀρχηγούς των νὰ ἀπαντοῦν, εἶναι φυσικὸν νὰ δυσανασχετοῦν καὶ νὰ προβαίνουν εἰς διακοπάς. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ αἰσθανθῇ τὸ καθῆκον της ἐλπίζω, ὅτι πρὶν ἢ κλείσῃ ἡ συζήτησις αὐτή, ἡ ὁποία εἶναι κρίσιμος ἀπὸ ἐθνικῆς καὶ ἠθικῆς ἀπόψεως, θὰ ἔλθῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ δώσῃ ἀπάντησιν. Δὲν εἶμαι τεταγμένος ἐγὼ νὰ τὸ πράξω. Ἐὰν ἤμην θὰ τὸ ἔπρατον. Ὀφείλει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁ ἴδιος νὰ ἔλθῃ, νὰ δώσῃ ἀπάντησιν καὶ εἰς ἡμᾶς καὶ κυρίως εἰς ὅσους ὡμίλησαν ἐκ μέρους τῆς Ε.Δ.Α. Τὸ ἐθνικὸν συμφέρον τὸ ἀπαιτεῖ. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος κ. Κ. Γ. Ροδόπουλος).

§183Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν, κύριοι βουλευταί, νὰ τύχωμεν ἀπαντήσεως καὶ ὡς παλαιὸς συμφωνῶ μὲ τὴν ἄποψιν ποὺ διετύπωσεν ὁ Πρόεδρος κύριος Κανελλόπουλος. Μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι μὲ τὰ ὅσα ἀνέπτυξα δὲν ἐπεδίωξα νὰ ἐνοχληθῇ ἡ Δεξιὰ πτέρυξ, τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη ἀπαντήσεως. Ἀνέπτυξα τὰς ἀπόψεις μας διὰ τὴν συναγωγὴν τῶν ἀναγκαίων συμπερασμάτων ἀπὸ τὰ ἐκλογικὰ ἀποτελέσματα καὶ πρὸς διαφώτισιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀντί, κύριοι βουλευταί, νὰ ὑπάρξῃ προσαρμογὴ πρὸς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν τῆς 11ης Μαΐου διὰ τὴν χάραξιν τῆς μιᾶς πολιτικῆς ἀλλαγῆς καὶ διὰ λύσιν τῶν προβλημάτων τοῦ λαοῦ, καὶ τῆς χώρας, ἐγένοντο τελευταίως πολλαὶ συσκέψεις καὶ ἐχαράχθη, ὡς λέγουν, ἡ πολιτικὴ τῆς πυγμῆς. Λέγουν μάλιστα ὅτι Ὑπουργὸς τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως εἶπε χαρακτηριστικῶς ὅτι θὰ λάβουν τοιαῦτα μέτρα, ἐννοῶν ἀστυνομικά, διὰ τῶν ὁποίων «θὰ διαλύσουν» κυριολεκτικῶς τὴν Ε.Δ.Α. Αὐτὰ τὰ πράγματα, κύριοι βουλευταί, ἀποδεικνύουν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδυνήθη νὰ προσαρμοσθῇ πρὸς τὴν νέαν πολιτικὴν κατάστασιν, ὡς αὕτη διεμορφώθη μετὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Ἐφαρμογὴν αὐτῆς τῆς νέας γραμμῆς ποὺ ἐχαράχθη, ἀποτελεῖ καὶ ὁ διωγμὸς ποὺ ἐξαπελύθη μετεκλογικῶς ἐναντίον τῶν ὀπαδῶν τῆς Ε.Δ.Α. Θὰ σᾶς ἀναφέρω μερικὰ παραδείγματα, διὰ νὰ καταδείξω, ὅτι ἐπιχειρεῖται νὰ λάβῃ ἡ Χώρα μας ἐντονώτερον τὸν χαρακτῆρα τοῦ ἀστυνομικοῦ Κράτους. Μετὰ τὰς ἐκλογάς, ἔλαβον χώραν 15 ἐκτοπίσεις πολιτῶν ἐξ ὧν ἀρκετοὶ ἦσαν ὑποψήφιοι τῆς Ε.Δ.Α. κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς καὶ 3 ἐξ αὐτῶν ἀσθενεῖς. Ὁ εἷς ἐκ τῶν ἀσθενῶν ὁ Ἀλεξᾶτος, ἦτο τόσον βαρέως ἀσθενής, ὥστε μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἀπὸ τῆς ἐκτοπίσεώς του μετήχθη διὰ φορείου ἀπὸ τὸν Ἅγιον Εὐστράτιον. Σωρεία καταγγελιῶν καταφθάνουν καθημερινῶς ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας σχετικῶς μὲ τὴν καταπίεσιν τῶν ὀπαδῶν τῆς Ε.Δ.Α., ὑπὸ τῶν κατὰ τόπους Ἀρχῶν. Εἶμαι ἕτοιμος νὰ σᾶς ἀναφέρω σειρὰν συγκεκριμένων παραδειγμάτων.

§184Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ (Ὑφυπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἰδιὰ νὰ ἀπαλλάξω τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος κ. συνάδελφον, τοῦ κόπου νὰ ἀναγνώσῃ τὰ χειρόγραφά του, ἐπιλαμβάνομαι τῆς εὐκαιρίας ἐκ τῆς παρατηρήσεως τοῦ κ. συναδέλφου, νὰ πληροφορήσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι ἐπληροφόρησα καὶ τὴν διοικοῦσαν Ἐπιτροπὴν τῆς Ε.Δ.Α., εἰς ἐπίσκεψίν της ὑπὸ τύπον διαμαρτυρίας εἰς τὸ γραφεῖον μου, ὅτι οὐδὲν κῦμα, οὔτε διώξεων, οὔτε ἐκδηλώσεων ἀστυνομικῶν σημειοῦται. Λέγω ἀστυνομικῶν, διότι ἐλέχθη εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ ἀπὸ τὸν ἐκ τῶν Ἀρχηγῶν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ὑφίσταται ἀστυνομικὸν Κράτος. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τῆς παρούσης στιγμῆς, ἐφ’ ὅσον γίνεται συζήτησις περὶ προγραμματικῶν δηλώσεων, τὰ περὶ ἀστυνομικῶν μέτρων καὶ ἀστυνομικοῦ Κράτους. Θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα καὶ θὰ παρασχεθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ εὐκαιρία νὰ διαλύσῃ τὰς πλάνας ἢ τὰς ἠθελημένας ἢ μὴ προσπαθείας πρὸς παραπλάνησιν τοῦ λαοῦ, ἐν σχέσει μὲ τὸ θέμα τῆς ἀμύνης, τῆς Δημοκρατίας κατὰ τῆς μονίμου ἀπειλῆς ἐκ μέρους τοῦ Κομμουνισμοῦ. Τὸν κ. συνάδελφον, ὅμως, παρεκκλίνοντα ἀπὸ τὴν θέσιν τῆς ἀγορεύσεώς του, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ἀναφέρεται εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὁ ὁποῖος ἐπιθυμεῖ νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὰς μετεκλογικὰς ἡμέρας τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἤθελον νὰ πληροφορήσω, ὅτι οὐδεμία δίωξις, ὡς ἐπληροφόρησα καὶ τὴν διοικοῦσαν Ἐπιτροπὴν τῆς Ε.Δ.Α., γίνεται ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν παραβαίνουν τοὺς νόμους τῆς Δημοκρατίας καὶ τοῦ Κράτους. Καὶ ὅπως ἄλλοτε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν μοῦ εἶχε δοθῆ πρὸ τριετίας ἡ εὐκαιρία νὰ προσδιορίσω, λόγου γενομένου περὶ τοῦ Ε.Α.Μ., ὅτι ἄλλο ΕΑΜ καὶ ἄλλα περιεχόμενον, ἐνῷ τότε ὅλαι αἱ συναφεῖς ὀργανώσεις ὑπῆρξαν ἐθνοπροδοτικαί. Καὶ κάμνω τὴν δήλωσιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ Ε.Δ.Α. αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴ ὡς πολιτικὸς ὀργανισμὸς εἶναι νόμιμον Κόμμα, ἀλλὰ ὅπως συνωμολόγησε καὶ ἡ διοικοῦσα Ἐπιτροπὴ τῆς Ε.Δ.Α., τὸ ὑλικόν, τὸ ὁποῖον περιέχει ἡ Ε.Δ.Α., ἐὰν δὲν προσδιορίζῃ τὴν ἀναλογίαν ἐπὶ ἑνὸς ἐκλογικοῦ συνόλου τῶν 900.000 ψηφοφόρων, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι κατὰ ἕνα σημαντικώτατον ποσοστόν, κομμουνιστικῶς δρῶν. Ὅσοι ἀποτελοῦν ἀντικείμενον ἀστυνομικῶν παραβάσεων καὶ δροῦν ἀντεθνικῶς καὶ πᾶς ὀπαδὸς τῆς Ε.Δ.Α. κομμουνιστικῶς δρῶν, κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος θέτει...

§185Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Ἐν κινδύνῳ!

§186Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ (Ὑφυπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐν κινδύνῳ, δὲν εἶναι τόσον εὐχερὲς νὰ τεθῇ ὑπὸ ἀπειλὴν τὰς βασικὰς ἀρχὰς τῆς Δημοκρατίας καὶ θεσμούς της, θὰ διώκεται σύμφωνα μὲ τοὺς νόμους. (Χειροκροτήματα).

§187Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἐν πρώτοις, κύριε Ὑπουργέ, νομίζω, ὅτι δὲν εὑρίσκομαι ἐκτὸς θέματος. Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἀναφέρονται καὶ εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς ἐσωτερικῆς ἀσφαλείας, τῆς Χώρας, τῆς ἐσωτερικῆς πολιτικῆς γενικῶς, περὶ τοῦ ὁποίου καὶ ἐγὼ τώρα ὁμιλῶ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν προβολὴν τῆς θεωρίας περὶ τῶν «ἀνατρεπτικῶς δρώντων» διὰ νὰ δικαιολογοῦνται αἱ συλλήψεις καὶ ἐκτοπίσεις, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι θὰ ἦτο περιττὸν νὰ ἐπαναληφθῇ αὐτὴ ἡ θεωρία καὶ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἀσφαλείας. Κατ’ ἀρχήν, κύριε Ὑπουργέ, διατηρεῖτε ἀντιδημοκρατικοὺς νόμους διὰ νὰ συντηρῆται μία τεχνητὴ κατάστασις παρανομίας, γιὰ ἐνέργειες καὶ δρᾶσιν ποὺ ὡς τοιαῦται δὲν εἶναι παράνομοι. Ἀλλὰ καὶ ἐάν, κύριε Ὑπουργέ, ὑπάρχουν παραβάσεις αὐτῶν τῶν ἀντιδημοκρατικῶν νόμων, θὰ πρέπει νὰ παραπέμπωνται οἱ παραβάται εἰς τὴν τακτικὴν δικαιοσύνην. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ δικαιολογηθῇ ἀπὸ καμμίαν θεωρίαν καὶ δὲν ἐπιτρέπεται, εἶναι νὰ κρίνεται ἡ τύχη τῶν πολιτικῶν ἀντιπάλων τῆς Κυβερνήσεως, ἀνεξαρτήτως ἂν αὐτοὶ εἶναι ἀριστεροὶ ἀπὸ τὸν πρῶτον τυχόντα ἀστυνομικὸν ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος νὰ εἰσηγῆται σύλληψιν καὶ ἐκτόπισιν. Ὅταν μάλιστα αὐτή, ὡς ποινὴ ἐπιβάλλεται ἄνευ δικαστικῆς ἀποφάσεως καὶ δύναται νὰ εἶναι βαρυτάτη, διότι διὰ τῶν συνεχῶν παρατάσεών της φθάνει καὶ ὑπερβαίνει τὰ 10 ἔτη.

§188Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ (Ὑφυπ. Ἐσωτερικῶν). Διατρέχετε τὸν κίνδυνον, κύριε συνάδελφε, ἐφ’ ὅσον ὁμιλεῖτε ἐκ μέρους τῆς Ε.Δ.Α., νὰ ἀναλάβητε τὴν εὐθύνην, ὡς πολιτικός, τῶν πράξεων τῶν ὀπαδῶν τῆς Ε.Δ.Α., οἱ ὁποῖοι, ἐπαναλαμβάνω, ἐφ’ ὅσον ἀποτελοῦν ἀντικείμενον ἀστυνομικῆς ἐπεμβάσεως — δὲν εἶναι τοῦ οἱουδήποτε ἀστυνομικοῦ ὀργάνου, ἀλλὰ τοῦ ὀργάνου τῆς Πολιτείας — σημαίνει ὅτι παραβαίνουν τοὺς νόμους καὶ ἡ Πολιτεία εἶναι ὑποχρεωμένη, κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν κομμουνιστικὴν δραστηριότητα, ὅπου καὶ ἂν ὑποκρύπτεται αὕτη, εἴτε ὑπὸ τὸν τίτλον τῆς Ε.Δ.Α., εἴτε καὶ ἐὰν πέραν αὐτοῦ ἔχῃ μεταπηδήσει καὶ ἐνδεχομένως κρύπτεται εἰς πολιτικοὺς ὀργανισμοὺς ἐντεῦθεν τῆς Ε.Δ.Α. Μὴ ἀναφέρεσθε εἰς προσωπικὰς περιπτώσεις διὰ νὰ προκαλέσητε ψευδεῖς ἐντυπώσεις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Πᾶς τις συγκινεῖται ἀνθρωπίνως διὰ τὴν περιπέτειαν ἑνὸς ἀσθενοῦς κομμουνιστοῦ, δρῶντος παρανόμως. Δὲν παύει ἀπὸ ἀπόψεως ἀνθρωπίνης νὰ προκαλῇ συναισθήματα συμπαθείας. Ἐὰν δι’ αὐτῆς τῆς μεθόδου ἐπιθυμῆτε νὰ συσκοτίσητε τὴν πραγματικότητα δὲν θὰ σᾶς παράσχῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν εὐχέρειαν αὐτήν.

§189Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Πάλιν, κύριε Ὑπουργέ, νομίζω ὅτι προσπαθεῖτε νὰ μεταθέσητε τὸ θέμα. Κανένα Κόμμα δὲν ἀναλαμβάνει τὰς εὐθύνας ὅλων τῶν ἐνεργειῶν τῶν ὀπαδῶν του. Κανένα Κόμμα δὲν ἠμπορεῖ νὰ προεξοφλήσῃ τὸ τὶ θὰ κάμῃ κἄθε ὀπαδός του. Ἐφ’ ὅσον, ὅμως, ὁμιλοῦμεν περὶ ἀδικημάτων ἀναφερομένων εἰς τὴν πολιτικὴν δραστηριότητα πολιτῶν, ἔχομεν τὴν ἀπαίτησιν αὐτὰ νὰ ἀποδεικνύωνται δικαστικῶς καὶ ὄχι νὰ καθορίζωνται ὡς ἐκτίμησις ἑνὸς ἀστυνομικοῦ ὀργάνου. Δὲν λέγω ὅτι τὸ ἀστυνομικὸν ὄργανον δὲν εἶναι ὄργανον τοῦ Κράτους, ἀλλὰ ὅτι τὸ ἀστυνομικὸν ὄργανον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τὰ ἀπαιτούμενα κριτήρια διὰ νὰ ἐκτιμήσῃ, ἀλλὰ καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τέτοια δικαιώματα.

§190Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ (Ὑφυπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐπιθυμῶ νὰ διαφωτίσω τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Θὰ πρέπει ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ ἀποκαθαρισθοῦν ὡρισμέναι λέξεις αἱ ὁποῖαι ἐὰν ἑκάστοτε πλαστογραφοῦνται, ὑπάρχει κίνδυνος διὰ τὸν πολὺν λαόν, νὰ παραποιῇ τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἔχουν. Εἴπατε προηγουμένως καὶ κατὰ ἕνα τρόπον ἐταυτίσατε περίπου τὴν Ε.Δ.Α. μὲ τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα, ὅτι ἀνεμετρήθη δυναμικῶς.

§191Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Δὲν ἐταύτισα τὴν Ε.Δ.Α. μὲ τὸ Κ.Κ.Ε. Ὡμίλησα περὶ περιόδων κατὰ τὰς ὁποίας δὲν ὑπῆρχε Ε.Δ.Α. Εἶπον ὅτι συνεκρούσθη ἡ Ἀριστερά, κύριε Ὑπουργέ.

§192Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. (Ὑφυπ. Ἐσ.). Μὲ συγχωρεῖτε, ἐὰν θέλετε, ἡ Ἀριστερά. Ἀλλὰ ὅταν ἡ δυναμικὴ ἀναμέτρησις ταυτίζεται μὲ τὰς δύο κρισιμωτέρας ἱστορικὰς περιόδους τῆς τελευταίας 15ετίας καθ’ ἃς ἡ ἀναμέτρησις συνεδυάζετο μὲ μίαν ἐθνοπροδοτικὴν ἀναμέτρησιν τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος, εἶναι σοβαρὸν νὰ λέγετε ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ δυναμικῆς ἥττης καὶ ὄχι περὶ πολιτικῆς καταδίκης; Δὲν ἤθελον νὰ σᾶς διακόψω, ἀλλὰ μοῦ δίδετε τὴν εὐκαιρίαν, διότι ἐπανελάβετε τὸ ἀτόπημα αὐτό, νὰ τονίσητε ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἠθικῆς ἥττης τῆς Ἀριστερᾶς, περὶ ἐθνικῆς πολιτικῆς ὁριστικῆς καταδίκης καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία διαστολὴ μεταξὺ πολιτικῆς καὶ δυναμισμοῦ. Ἀλλὰ ἐὰν οἱ σκοποὶ τοῦ Κ.Κ.Ε. κατὰ χρόνον καὶ τόπον καὶ πολιτικοὶ γίνονται δυναμικοὶ καὶ ἀπὸ δυναμικοὶ προσαρμόζονται ὡς πολιτικοί, ὡς εἴπατε, τό γε νῦν ἔχον τὸ Κ.Κ.Ε. διὰ τῆς κοινοβουλευτικῆς μεθόδου ἐπιδιώκει τὴν κατάργησιν τῆς Δημοκρατίας. Καὶ ὅταν συναντήσῃ ἐμπόδιον τότε ἐπαναστατεῖ. Καταλάβατε ὅτι ὑπήρξατε ἀτυχὴς εἰς τὴν γενικωτέραν πολιτικὴν τοποθέτησιν τοῦ Κόμματος τῆς Ε.

Δ. Α.

§193Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπιμένω εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτὴν τοποθέτησιν, ἀλλὰ ὅπως ἐγὼ τὴν ἔκαμα καὶ ὄχι ὅπως σεῖς τὴν ἑρμηνεύετε.

§194Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. (Ὑφυπ. Ἐσωτερικῶν). Χαίρω πολύ, διότι θὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ πληροφορηθῇ πῶς τοποθετεῖται ἡ Ε.Δ.Α. τόσον ἐθνικῶς ὅσον καὶ πολιτικῶς.

§195Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐκτιμᾶ τὴν ἐθνικὴν καὶ πολιτικὴν τοποθέτησίν μας, κύριε Ὑπουργέ, εἶναι πράγματι ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Καὶ εἰς τὰς προσφάτους ἐκλογὰς ἔδωσε τὸ 25% εἰς τὴν Ἀριστεράν. Μία παράταξις ἐθνικῶς καὶ ἠθικῶς ἀπομεμονωμένη δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λάβῃ τὸ 25%, τοῦ συνόλου τῶν ψήφων.

§196Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ (Ὑφυπ. Ἐσωτερικῶν). Ἀκριβῶς αὐτὸ τὸ 25% θὰ πληροφορηθῇ αὔριον. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ἀπὸ τοῦ στόματος ἡμῶν καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Καὶ πρὸς αὐτὸ τὸ 25% ἀπευθύνεται ἡ Κυβέρνησις.

§197Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Λυποῦμαι, κύριε Ὑπουργέ, διότι ἐπιμένετε νὰ μὴ ἀπαντᾶτε ἐπὶ τῶν ὅσων ἔθεσα. Πέραν αὐτῶν, κύριε Ὑπουργέ, ὑπάρχει καὶ ἕνα κῦμα ἀπολύσεων ἀπὸ τὰς ἐργασίας ψηφοφόρων τῆς Ε.Δ.Α. Κατηγγέλθησαν ἀπολύσεις καπνεργατῶν ἀπὸ σειρὰν καπνεργατικῶν κέντρων τῆς Καβάλας, τοῦ Ἀγρινίου, τῆς Θεσσαλονίκης κλπ.

§198Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας.

§199Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ὑπάρχουν ἀπολύσεις ἀπὸ τὰ ἔργα τοῦ Μέγδοβα. Ὑπάρχουν πιέσεις ἐπιχειρηματιῶν δι’ ἀπολύσεις ψηφοφόρων τῆς Ε.Δ.Α. Καὶ ὑποβάλλω, κύριε Ὑπουργέ, τὸ ἐρώτημα, ἐὰν διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις πρόκειται νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν πολιτικὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία προέκυψεν ἀπὸ τὰς τελευταίας ἐκλογάς.

§200Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ (Ὑφυπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, διὰ νὰ μὴ σᾶς ἀφήσω ἀνικανοποίητον, σᾶς πληροφορῶ ὅτι ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου διὰ τῆς καταθέσεως ἐρωτήσεων καὶ ἐπερωτήσεων, θὰ λάβητε πληροφορίας ἐπὶ μιᾶς ἑκάστης περιπτώσεως.

§201Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Δὲν ἔχω τὴν ἀπαίτησιν νὰ ἀπαντήσητε ἐπὶ μιᾶς ἑκάστης περιπτώσεως. Ὑπάρχουν τὰ γενικώτερα θέματα. Θὰ ἠμπορῇ νὰ ἐργάζεται καὶ νὰ ζῇ ὁ ὀπαδὸς τῆς Ἀριστερᾶς; Θὰ διατηρηθῇ ὁ θεσμὸς τῶν πιστοποιητικῶν κοινωνικῶν φρονημάτων προκειμένου καὶ περὶ ἐργασίας μὴ δημοσίας ὑπηρεσίας; Εἶναι θέμα πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὄχι περιπτωσιολογικόν. Θὰ διατηρηθῇ ὁ θεσμὸς τῶν ἐκτοπίσεων βάσει τῶν ὁποίων γίνονται αἱ συλλήψεις;

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός. Τώρα δὲν γίνονται ἐρωταποκρίσεις.

§203Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. (Ὑφυπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑποδειχθῇ εἰς τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος κ. συνάδελφον, ὁ Κανονισμός.

§204Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὁμιλῶ ἐπὶ ἑνὸς τομέως ἐσωτερικῆς δραστηριότητος, ἑνὸς τομέως, ὁ ὁποῖος ἀφορᾶ τὰ ἐσωτερικὰ πράγματα. Καὶ θὰ ἤθελον νὰ ἀναμείνῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τελειώσω καὶ κατόπιν νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ. Τὰ θέματα εἶναι γενικώτερα. Ἡ Κυβέρνησις χαράσσει τὸ πρόγραμμά της. Καλεῖται νὰ δηλώσῃ ἂν εἶναι διατεθειμένη νὰ καταργήσῃ τοὺς ἀντιδημοκρατικοὺς νόμους καὶ θεσμούς. Νομίζω ὅτι αὐτὸ τὸ θέμα εἶναι 100%, ἐντὸς τῆς συζητήσεως διὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις.

§205Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ (Ὑφυπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ Κυβέρνησις γενικώτερον ἀντιμετωπίζει τὸν Κομμουνισμὸν καὶ πᾶσαν κομμουνιστικὴν ἐκδήλωσιν ὡς καθαρῶς πράξεις ἐθνοπροδοτικὰς καὶ θὰ συνεχίσῃ ἐπιβάλλουσα τοὺς κειμένους νόμους τῆς Πολιτείας.

§206Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Οἱ κείμενοι νόμοι τῆς Πολιτείας, βάσει τῶν ὁποίων γίνονται αἱ διώξεις, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μας, εἶναι ἀντιδημοκρατικοὶ καὶ παράνομοι. Θέλετε νὰ τοὺς καταργήσητε ἢ ὄχι;

§207Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπισήμως ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν ἐὰν εἰς τὴν Ἑλλάδα καταδιώκεται τὸ φρόνημα τὸ πολιτικόν, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ πρᾶξις ἐγκληματική. Ἐὰν γίνεται αὐτὸ θὰ πῆ ὅτι καὶ σεῖς δὲν εἶσθε δημοκρατικοί. Τὴν σκέψιν δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὴν περιορίσητε. Ὅταν ἡ σκέψις καταλήγῃ εἰς μίαν πρᾶξιν ἐγκληματικὴν τότε ἀναμιγνύεται ἡ Πολιτεία. Ὑπάρχουν, ὅμως, τὰ δικαστήρια. Ὅταν, ὅμως, σεῖς ἡ Κυβέρνησις ἔρχεσθε ἐπισήμως καὶ λέγετε ὅτι τὸν Κομμουνισμόν, δηλαδὴ μίαν πολιτικὴν σκέψιν —καὶ ὁ Χριστιανισμὸς εἰς τὴν ἐποχήν του καὶ αἱ ἄλλαι θρησκεῖαι καθὼς καὶ αἱ θεωρίαι καὶ αἱ πολιτικαὶ σκέψεις καὶ πεποιθήσεις κατεπολεμήθησαν ὡς ἔγκλημα — σεῖς, ἡ Κυβέρνησις, ἐπαναλαμβάνω, λέγετε ὅτι τὸν Κομμουνισμὸν τὸν ἀντιμετωπίζετε ὡς ἔγκλημα, σᾶς λέγω ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ κάμητε. Δὲν ἠμπορεῖτε αὐτὴν τὴν σκέψιν νὰ τὴν καταπολεμήσητε διότι τότε δὲν εἶσθε δημοκρατικοὶ ἀλλὰ εἶσθε ψευτοδημοκρατικοί. Ἀπὸ αὐτῆς τῆς πλευρᾶς ἤθελα ἐπισήμως νὰ μᾶς εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις ἐὰν αἱ πολιτικαὶ πεποιθήσεις, ἄσχετα ποῖαι εἶναι, ἐὰν καταδιώκωνται ἢ ὄχι. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν κύριον ἐκπρόσωπον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ ἤθελα νὰ μᾶς εἴπῃ ἐὰν ἐκεῖνος ὁ ἄρρωστος ποὺ ἔφεραν ἀπὸ τὴν ἐξορίαν ἔκαμεν καμμίαν παρανομίαν. Ποίαν παρανομίαν θὰ κάμουν οἱ 300 ἐξόριστοι; Ἐάν, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, μὲ αὐτὴν τὴν σκέψιν θέλετε νὰ διευθύνετε τὸ Κράτος, ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ λυποῦμαι πολύ. Ἐὰν φοβῆσθε αὐτοὺς τοὺς 300 ἀνθρώπους ὅτι θὰ ἀνατρέψουν τὸ καθεστὼς ὅτι ἠμπορεῖ νὰ τὸ ἀνατρέψουν οἱ 300 ἢ 400 αὐτοὶ ἐξόριστοι τότε πλανᾶσθε. Τὰ καθεστῶτα, κύριε Ὑπουργέ, δὲν πέφτουν ἀπὸ τοὺς ἐπαναστάτας, ἀλλὰ πέφτουν ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ τὰ ὑπονομεύουν μὲ τὴν τακτικήν των. Αὐτὸ λέγει ἡ θεωρία καὶ αὐτὸ λέγουν ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν τὴν ἱστορίαν. Οἱ ἐπαναστάται ἐμφανίζονται κατόπιν καὶ ἀνατρέπουν τὸ καθεστώς, τὸ ὁποῖον οἱ στυλοβάται του μὲ τὴν τακτικήν των ὑπονομεύουν. Δὲν εἶναι, δυνατόν, ὁ κύριος Ὑπουργός, νὰ λέγῃ ὅτι ὁ ἄρρωστος αὐτὸς ποὺ ἐστάλη ἐξορία ἔχει παράνομη δράση, ἢ ὅτι ἄλλος ποὺ ἐψήφισε τὴν ΕΔΑ ἔχει παράνομη δράση. Ὁ νόμος τοὺς ἔδωσε τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίζουν τὴν ΕΔΑ. Ἑπομένως αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι παράνομη δράση. Ἐν τοιαύτη περιπτώσει στείλετε ἕνα ἑκατομμύριο ἀνθρώπους εἰς τὴν ἐξορίαν. Καὶ θὰ ἔπρεπε καὶ ἐμᾶς νὰ στείλετε εἰς τὴν ἐξορίαν ὄχι τοὺς ὀπαδοὺς οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν τὴν ΕΔΑ. Αὐτὸ θὰ ἦτο τιμιώτερον. Ἐὰν τὸ Κράτος λέγῃ ὅτι εἶναι Δημοκρατικὸν δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ αὐτὸ ποὺ λέγει ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας.

§208Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ (Ὑφυπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, δικαιοῦται μιᾶς ἀπαντήσεως ὁ κύριος Πασσαλίδης εἰς τὸ ἐρώτημά του. Διότι δὲν περιωρίσθη εἰς τὸ ἐρώτημα, ἀλλὰ ἐπροχώρησεν εἰς τὴν ἐπανάληψιν τῆς γνωστῆς πολιτικῆς θέσεως τῆς ΕΔΑ: ἐὰν εἰς τὴν Ἑλλάδα διώκεται ἡ ἐλευθέρα σκέψις. Κομίζει γλαῦκα εἰς Ἀθήνας. Εἶναι γνωστόν, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἡ ὁποία εἶναι Δημοκρατία, καὶ ἡ ὁποία εἶναι Χώρα εἰς τὴν ὁποίαν ἐξεκολάφθη ἡ Ἐλευθερία, δὲν διώκεται ἡ ἐλευθέρα σκέψις, διώκεται, τὸ τονίζω, διὰ δευτέραν φοράν, ἡ πρᾶξις καὶ ἡ συνωμοσία καὶ ὁ προσηλυτισμὸς πρὸς τὸν κομμουνισμόν, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὸν μόνιμον καὶ ἀμετάθετον ὑπ’ ἀριθμὸν 1 ἐχθρὸν τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος). Ὁλοκληρώνων τὴν ἀπάντησιν πρὸς τὸν κύριον Πασσαλίδην λέγω ὅτι εἶναι χαρακτηριστικὸν τῶν καιρῶν νὰ ὁμιλοῦν οἱ ὀπαδοὶ τῶν ἰδεῶν, οἱ ὁποῖοι στηρίζουν καθεστῶτα ὁλοκληρωτικά, τὰ ὁποῖα ἔχουν καταλύσει τὴν ἔννοιαν τῆς Ἐλευθερίας εἰς τὴν βάσιν, νὰ ἐμφανίζωνται ὡς προασπισταὶ τῆς Δημοκρατίας καὶ τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν καὶ νὰ θρηνοῦν διὰ τὴν ἀπειλὴν τῆς ἐλευθέρας σκέψεως. Καὶ ἄλλαι πολλαὶ ἀντινομίαι σημειοῦνται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἀπὸ ἀπόψεως λέξεων καὶ πράξεων. Νὰ ὁμιλοῦν περὶ ξενοδουλείας, περὶ ἐθελοδουλείας καὶ ἄλλων ὡραίων ἠχηρῶν λέξεων, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι τοποθετημένοι, προσανατολισμένοι σταθερῶς καὶ σαφῶς εἰς καθεστῶτα τῶν ὁποίων κύριον χαρακτηριστικὸν εἶναι ἡ κατάλυσις πάσης ἐλευθέρας σκέψεως καὶ ἡ ὑποδούλωσις ἑνὸς ὁλοκλήρου λαοῦ εἰς τὴν δικτατορίαν, ὄχι κἄν τῆς μειοψηφίας τῶν ἓξ ἑκατομμυρίων μελῶν τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος τῆς Ρωσίας, ἀλλὰ εἰς τὴν αἴθουσαν μιᾶς πλειάδος, τὴν ὁποίαν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ ἀριθμήσῃ εἰς τὰ δάκτυλα τῶν δύο χειρῶν.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Μπριλλάκη, τελειώνετε.

§210Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Δὲν θέλω νὰ δώσω προσωπικὸν τόνον εἰς τὴν συζήτησιν. Ἀλλὰ μετὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ὑποχρεοῦμαι νὰ τονίσω ὅτι, τοὐλάχιστον μεταξὺ ἡμῶν καὶ ἐκείνου προσωπικῶς, ἔχομεν περισσότερον δικαίωμα νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ ἐλευθερίας. Κύριοι βουλευταί, δυστυχῶς, ἀπὸ τὰς μέχρι τοῦδε συζητήσεις καὶ προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως...... (Φωναὶ καὶ διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος, κωδωνοκρουσίαι).

§211Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ὁ ὑπαινιγμὸς τοῦ κυρίου συναδέλφου ἀφορᾷ ἐμὲ προσωπικῶς καὶ ἐπειδὴ ἐνδεχομένως θέλετε, κύριε συνάδελφε ἐπὶ τοῦ βήματος, νὰ συναγάγω συμπέρασμα μόνος μου, θέλω νὰ ἐρωτήσω τὸν κύριον συνάδελφον τί ἀφορᾷ ὁ ὑπαινιγμός του. Ἐὰν ἀφορᾷ τὸ παρελθόν, τὸ πολιτικὸν τοῦ Ὑπουργοῦ Ἀσφαλείας, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησε τὴν περίοδον τοῦ 1936–40....

§212Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Μάλιστα, αὐτὸ ἐννοῶ.

§213Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ (Ὑφυπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δεχθῆτε τὴν ἀπάντησιν. Ἡ περίοδος τοῦ 1936–40 ἐπιβληθεῖσα ἐκ γενικωτέρων ἐθνικῶν λόγων, οἱ ὁποῖοι τότε ἐπέβαλον ἄσκησιν συγκεκριμένης ἐθνικῆς πολιτικῆς καὶ ἐσωτερικῆς τοιαύτης, διὰ τοὺς ὑπηρετήσαντας αὐτὴν δὲν ἀποτελεῖ τι τὸ μεμπτόν. Πάντως ἡ περίοδος 1936–40 δὲν ἔχει νὰ ἐμφανίσῃ εἰς τὸ παθητικόν της κανένα συμβιβασμὸν πρὸς τὰ ὁλοκληρωτικὰ καθεστῶτα.

§214ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (Ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς). Τὸ καθεστὼς τὸ ὁποῖον κατέλυσε τὸ Κοινοβούλιον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὁμιλῇ.

§215Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ (Ὑφυπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Σᾶς καὶ τοὺς πάτρονάς σας βαρύνει τὸ περίφημον καὶ γνωστὸν σύμφωνον μεταξὺ Σοβιετικῆς Ἑνώσεως καὶ Χίτλερ. Ἐνῷ, ἀντιθέτως τὴν περίοδον ἐκείνην τὴν στεφανώνει ἡ 28η Ὀκτωβρίου 1940. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§216Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Ἡ 28 Ὀκτωβρίου 1940 στεφανώνει τὸν Λαὸν καὶ ὄχι τὴν δικτατορίαν τῆς 4ης Αὐγούστου. Πέραν αὐτοῦ, λυποῦμαι πολὺ ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἀναμιγνύει εἰς τὴν συζήτησιν ξένα Κράτη. Ἡμεῖς καθόλου δὲν ἀνεφέραμεν τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν. Ἀντὶ νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ νὰ μᾶς εἴπῃ γιὰ τὸν ἄρρωστο ποὺ δὲν μποροῦσε νὰ ἔχῃ παράνομη δράση, καὶ γενικὰ γιὰ τὶς διώξεις, ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἔρχεται ἐδῶ μέσα ἐπισήμως ἀπὸ τὴν ἕδραν τῆς Κυβερνήσεως νὰ κατακρίνῃ τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν. Δηλαδὴ ἡμεῖς ἐθέσαμεν ὑπὸ κρίσιν τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν ἢ τὰς δηλώσεις καὶ τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως; Ἐγὼ νομίζω αὐτὸ εἶναι τὸ μεγαλύτερον σφάλμα τὸ ὁποῖον γίνεται ἐδῶ ἀπὸ τὰ ὑπουργικὰ ἑδώλια. Δὲν ἠμπορεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀντιμετωπίζῃ ἡμᾶς ἐδῶ μέσα καὶ μετατοπίζει τὸ ζήτημα καὶ φέρει ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Κοινοβουλίου τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν. Μήπως ἡμεῖς ἀναφέραμεν τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν; Ἐγὼ νομίζω ὅτι αὐτὸ δείχνει τὴν ἀδυναμίαν σας ὅτι σεῖς δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὑπερασπίσετε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κάμνετε. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἀσφαλείας, ὁ ἄρρωστος παράνομον δρᾶσιν ἔχει; Ἐπειδὴ ἐψήφισε τὴν ΕΔΑ παράνομον δρᾶσιν ἔχει; Νὰ μᾶς ἀπαντήσητε καὶ τίποτε παραπάνω.

§217Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Δυστυχῶς, φαίνεται καὶ ἐκ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων καὶ ἐκ τῶν μετεκλογικῶν μέτρων ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται ἐκτὸς πραγματικότητος. Ἀντὶ νὰ ἀλλάξῃ ἐξωτερικὴν πολιτικήν, νὰ δώσῃ ἐργασίαν, ν’ ἀνεβάσῃ τὸ βιοτικὸν ἐπίπεδον τῶν ἐργαζομένων, νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν ὁμαλότητα καὶ τὴν δημοκρατίαν, ἐπιμένει εἰς τὴν ἀντίθετον πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ πολιτικήν της. Κύριοι βουλευταί, καὶ οἱ μετεκλογικοὶ διωγμοὶ καὶ ἡ μὴ ἀποκατάστασις τῆς δημοκρατίας δὲν ἀφοροῦν ὡρισμένους δῆθεν ἀναρχικοὺς ἢ ἕνα Κόμμα. Ἔχουν σκοπὸν νὰ ἐμποδίσουν τοὺς ἀγῶνας τοῦ Λαοῦ μας γιὰ τὴν ἀλλαγή. Καὶ πέραν αὐτῶν, ἔχουν σχέση μὲ γενικώτερες ἐπιδιώξεις. Στὶς ἡμέρες μας λόγῳ τῆς κρίσεως ποὺ περνᾷ τὸ καθεστὼς τῆς ἀποικιοκρατίας καὶ τοῦ ἰμπεριαλισμοῦ, ἀναπτύσσεται ἕνα πνεῦμα περιφρονήσεως τῆς Δημοκρατίας καὶ ἀναβιώσεως μεθόδων τὶς ὁποῖες ἡ ἱστορία ἔθαψε μὲ τὸν τελευταῖο ἀντιφασιστικὸ πόλεμο. Δὲν λείπουν κι’ ἀπὸ τὴν χώραν μας οἱ νοσταλγοὶ τῆς Δικτατορίας ποὺ ἀγωνίζονται νὰ δηλητηριάσουν τὴν πολιτικὴν ἀτμόσφαιρα τοῦ τόπου μὲ κηρύγματα ἐμφυλίου μίσους, ποὺ ἔχουν δημιουργήσει κράτος ἐν κράτει, καὶ προσπαθοῦν νὰ ἐλέγχουν τὸν κρατικὸν μηχανισμὸ γιὰ νὰ τὸν στρέψουν στὴν κατάλληλη ὥρα κατὰ τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ. Ἡ ἀνάγκη γιὰ ὑπεράσπιση τῆς Δημοκρατίας σήμερα, γίνεται πιὸ ἐπιτακτική. Ἡ Ε.Δ.Α. θὰ πράξῃ τὸ καθῆκον της γι’ αὐτό. Ἀλλ’ ἂς προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὅλα γενικῶς τὰ Κόμματα, γιατὶ τὰ μέτρα, οἱ θεσμοί, οἱ μέθοδοι καὶ οἱ κρατικοὶ καὶ παρακρατικοὶ παράγοντες ποὺ στρέφονται τώρα κατὰ τῆς Ἀριστερᾶς, εἶναι δυνατὸν νὰ στραφοῦν γενικώτερα κατὰ τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ στὸ μέλλον. Κύριοι βουλευταί, ἡμεῖς, χωρὶς νὰ μνησικακοῦμε, χωρὶς νὰ καλλιεργοῦμε τὴν μισαλλοδοξίαν καὶ τὴν ἐκδικητικότητα, θὰ ἐπιμείνουμε στὴν ἀποκατάσταση τῆς ὁμαλότητας. Ὄχι ἐπειδὴ οἱ διώξεις μᾶς βλάπτουν κομματικῶς, γιατὶ ξέρουμε πὼς τίποτα δὲν μπορεῖ νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἀνάπτυξη τῶν δυνάμεών μας, τῶν δυνάμεων τῆς ἀλλαγῆς καὶ τῆς προόδου, ἀλλὰ γιατὶ νομίζουμε ὅτι ἀπ’ τὸ καθεστὼς αὐτὸ τοῦ διχασμοῦ καὶ τῶν διωγμῶν, μόνον οἱ ἐχθροὶ τῆς Ἑλλάδος ἐξυπηρετοῦνται, ἰδιαίτερα σήμερα μετὰ τὰ τραγικὰ γεγονότα τῆς Κύπρου καὶ τὶς ἀπειλὲς τῶν Τούρκων πρακτόρων τῶν ἀποικιοκρατῶν. Ὑπέρτατο χρέος τοῦ καθενὸς σήμερα εἶναι ἡ σύσφιξις τῆς ἐθνικῆς ἑνότητας, ἡ ἀποκατάστασις τῆς Δημοκρατίας, ἡ ἐπούλωσις τῶν πληγῶν τοῦ Λαοῦ μας. Ὅσοι πιστεύουν εἰς τοὺς κατοίκους αὐτῆς τῆς χώρας τοὺς ἑνώνει ἡ κοινὴ μοῖρα ποὺ ἀντιμετωπίζουν, εἴτε εἶναι ἀριστεροί, εἴτε εἶναι δεξιοί, ἂς ἑνώσουν τὶς προσπάθειές των πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνση. Πρὸς τὴν ἴδια κατεύθυνση ἔχει χρέος νὰ προσανατολισθῇ ἔστω καὶ ἀργὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἐγκαταλείποντας μέτρα καὶ μεθόδους ποὺ ἐνῷ δὲν πρόκειται νὰ ἔχουν ἀποτελέσματα ὡς πρὸς τὸν στόχο ποὺ θέτουν, ἐγκυμονοῦν σοβαρωτάτους κινδύνους γιὰ τὰ ἐθνικὰ ζητήματα, γιὰ τὴν ἴδια ὑπόθεση τῆς Δημοκρατίας.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γ. Ἀθανασιάδης–Νόβας ἔχει τὸν λόγον.

§219Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ πολύ. Νομίζω, ὅτι οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες ἔχουν ἐξαντλήσει ἀπὸ κάθε ἄποψι, πλὴν μιᾶς ἢ δύο, τὸ πολιτικὸν καθῆκον τῆς κριτικῆς τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἔκκλησις τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ ὅπως, μὲ πλήρη συνείδησιν τῆς πλήρους ὅλων μας εὐθύνης, καταβάλωμεν ἡνωμένοι μίαν καθολικὴν καὶ σύντονον προσπάθειαν ὑπὲρ τῆς εὐημερίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εὗρεν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἰλικρινῆ ἀπήχησιν εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Διεπιστώθη τοῦτο ἀπὸ τὰς ἀκουσθείσας ἀγορεύσεις, τὰς ὁποίας ἐχαρακτήρισε καλὴ πίστις καὶ χρήσιμος διαφώτισις τῶν μεγάλων μας προβλημάτων. Ἂς εὐχηθῶμεν ὅπως ἀπὸ τὸ πνεῦμα τοῦτο διεπόμενοι, καταστήσωμεν τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς γόνιμον καὶ ἀποδοτικὸν ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ λαοῦ. Ἐὰν ἔλαβα τὸν λόγον τὸ ἔπραξα ὄχι διὰ νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸ σύνολον τοῦ Κυβερνητικοῦ Προγράμματος, πρᾶγμα ἴσως περιττόν, μετὰ τὰς ἐξονυχιστικὰς συζητήσεις ποὺ ἔχουν προηγηθῆ, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀπομονώσω δύο μόνον κεφάλαια καὶ κατὰ καθῆκον εἰδικὸν νὰ ἐκθέσω τὴν περὶ τούτων προσωπικήν μου γνώμην. Τὸ ἓν κεφάλαιον ἀφορᾷ τὴν προστασίαν τῶν ὀρεινῶν πληθυσμῶν τῆς Χώρας καὶ τὸ ἄλλο τὸ μέγα ἐθνικὸν θέμα τῆς Παιδείας. Λυποῦμαι διότι θὰ παρατηρήσω ὅτι ἐπὶ ἀμφοτέρων τούτων αἱ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως δὲν ὑπῆρξαν ἱκανοποιητικαί. Ἀντιπροσωπεύω εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὀρεινούς, κατὰ μέγα μέρος, πληθυσμοὺς καὶ θεωρῶ χρέος μου νὰ ὑπομνήσω τὰς ἀθλίας συνθήκας τῆς διαβιώσεώς των καὶ νὰ τονίσω τὴν ἄμεσον ἀνάγκην τῆς βελτιώσεως τῶν ὅρων τῆς ζωῆς των. Δὲν θὰ προσπαθήσω νὰ περιγράψω τοὺς αὐτόχρημα τραγικοὺς αὐτοὺς ὅρους διότι ὅλοι τοὺς γνωρίζομεν. Θὰ ἦτο ἄλλωστε καὶ πολὺ δύσκολον. Τὸν ἄκαρπο μόχθο τους, τὴν ὑποπαραγωγή τους, τὸν ὑποσιτισμό τους χρειάζονται εἰδικοὶ ἀρνητικοὶ ἀριθμοὶ διὰ νὰ τὰ ἐκφράσουν. Θαυμάζει κανεὶς πῶς οἱ βασανισμένοι ἐκεῖνοι πληθυσμοὶ ἐξακολουθοῦν νὰ γεννοῦν τὸν ἄλκιμον Ἕλληνα εὔζωνα καὶ τὸν εὐαίσθητον ἄγνωστο ποιητὴ τοῦ Δημοτικοῦ Τραγουδιοῦ. Ἀπορεῖ κανεὶς πῶς μέσα στὴν ἀφάνταστην ἐκείνην ὑλικὴν ἔνδειαν, ἐξακολουθεῖ νὰ διαιωνίζεται ὁ ἠθικὸς πλοῦτος τῆς Ἑλληνικῆς λεβεντιᾶς ... Δὲν δύναμαι νὰ ἰσχυρισθῶ ὅτι ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἐλησμόνησεν ἐξ ὁλοκλήρου τοὺς ὀρεινοὺς πληθυσμούς. Τοὺς ἐμνημόνευσεν εἰς τὰς δηλώσεις του μὲ τὴν λακωνικὴν φράσιν: «Ἡ Κυβέρνησις δι’ εἰδικοῦ προγράμματος προτίθεται νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν ὀρεινῶν πληθυσμῶν καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας των». Ἡ ἀόριστος γενικότης τῆς ὑποσχέσεως, συνεπὴς πρὸς τὴν ὅλην ὑφὴν τοῦ Κυβερνητικοῦ Προγράμματος, δὲν ἱκανοποιεῖ. Καὶ δὲν ἱκανοποιεῖ τόσον περισσότερον ὅσον ἐνθυμοῦμαι ὅτι εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς προγενεστέρας Κυβερνήσεώς του ὁ ἴδιος κύριος Πρωθυπουργός, ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ Βήματος τούτου τὴν 4ην Ἀπριλίου 1956, εἶχε δώσει συγκεκριμένας ὑποσχέσεις, αἱ ὁποῖαι δυστυχῶς δὲν ἐτηρήθησαν, σήμερον δὲ ἐπαναλαμβάνονται ὑπεράγαν συμπεπυκνωμένες θὰ ἔλεγεν ὁ καλόπιστος, ὑπεράγαν ἀφῃρημένες θὰ ἔλεγεν ὁ δύσπιστος. Ἔλεγεν τότε ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἐπὶ λέξει: «Εἰδικὸν πρόγραμμα εὑρίσκεται ὑπὸ κατάρτισιν πρὸς ἀξιοποίησιν τῶν ὀρεινῶν καὶ τῶν ἀγόνων νησιωτικῶν περιοχῶν τῆς Χώρας. Διὰ τοῦ προγράμματος τούτου θὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ δημιουργία τῶν προϋποθέσεων πρὸς ἀξιοποίησιν τοῦ δασικοῦ ὀρεινοῦ πλούτου καὶ πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς κτηνοτροφίας. Διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προγράμματος τούτου θὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς εὐρεῖαν κλίμακα καὶ ὁ Στρατός, ὁ ὁποῖος διὰ τῶν τεχνικῶν του μέσων, δύναται νὰ ὑποβοηθήθῃ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν διαφόρων ἐγγειοβελτιωτικῶν, ὁδικῶν καὶ ἄλλων χρησίμων ἔργων». Προσωπικῶς δὲν θέλω ν’ ἀμφιβάλλω ὅτι τὰ ὑποσχεθέντα συγκεκριμένως πρόπερσι, ὑπονοοῦνται ὡς ἐμπεριεχόμενα καὶ εἰς τὴν ἐφετεινὴν λακωνικὴν διατύπωσιν. Διότι ἄλλωστε «ἀνάπτυξις τῆς οἰκονομίας τῶν ὀρεινῶν πληθυσμῶν» καὶ οἱαδήποτε ἄλλη «ἐνίσχυσις» τούτων δὲν νοεῖται χωρὶς εἰδικὴν προστασίαν τῆς κτηνοτροφίας (ἡ ὁποία ὅμως πλήσσεται μὲ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς αἰγοβοσκῆς), χωρὶς ἐπιμελῆ ἐκμετάλλευσιν τῶν δασῶν (ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐν τούτοις σχεδὸν ἀποκλείονται οἱ ἐπιχώριοι Δασικοὶ Συνεταιρισμοί), χωρὶς εὐρεῖαν ἐκτέλεσιν συγκοινωνιακῶν καὶ ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων (ὁ ρυθμὸς τῶν ὁποίων εἶναι δυστυχῶς βραδύτατος). Ἀναφερόμενος εἰς τὰς παλαιοτέρας Κυβερνητικὰς δηλώσεις, θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω καὶ νὰ πληροφορηθῶ ἐὰν κατὰ τὴν διαρρεύσασαν διετίαν, ἀπὸ τὸ 1956 ἕως σήμερον, τὸ «ὑπὸ κατάρτισιν» εὑρισκόμενον ἔκτοτε «εἰδικὸν πρόγραμμα», περὶ τοῦ ὁποίου καὶ ἐφέτος ἐγένετο λόγος, προσέλαβε μορφήν τινα πραγματοποιήσεως ἢ ἐξακολουθῆ νὰ παραμένῃ εἰς τὰ αἰσιόδοξα σπάργανα τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ὡς ἀναμενόμενον νεογνόν; Κύριοι συνάδελφοι, τὸ πρόγραμμα τῶν ὀρεινῶν πληθυσμῶν εἶναι ἀπὸ τὰ πλέον σοβαρὰ καὶ τὰ πλέον ἐπεῖγοντα. Εἶναι πρόβλημα ποὺ ἔχει ὅλας τὰς διαστάσεις προβλήματος ἐθνικοῦ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος ἐκ τῶν πραγμάτων νὰ πιστοποιήσω ὅτι οἱ πληθυσμοὶ ἐκεῖνοι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ συγκρατηθοῦν ἐκεῖ ἐπάνω εἰς τὰ πτωχὰ καὶ ἄγονα ὀρεινὰ διαμερίσματα ἐὰν δὲν ληφθοῦν ἄμεσα μέτρα προστασίας των. Πρώτιστον δὲ καὶ βασικὸν μέτρον εἶναι ἡ ἀποκατάστασις εὐχρήστου ἁμαξιτῆς συγκοινωνίας. Μόνον ἐὰν συνδεθοῦν ἐγκαίρως μὲ ἁμαξιτοὺς δρόμους θὰ ριζώσουν στερεὰ στὰ πετρώδη πατρικά των ἐδάφη. Ἄλλως θὰ ξερριζωθοῦν μοιραίως καὶ ἀναποτρέπτως διὰ νὰ διαρρεύσουν πρὸς τὰς πόλεις, εἰς ἀναζήτησιν ἀνεκτῆς ζωῆς. Οἱ συνέπειες εἶναι κατάδηλες. Δὲν πρόκειται ἁπλῶς γιὰ ἐπιδείνωσι τῆς κοινωνικῆς καὶ οἰκονομικῆς νόσου ποὺ προκαλεῖ στὸν ἐθνικὸν ὀργανισμὸν ἡ ἀστυφιλία. Πρόκειται γιὰ βαθύτερη, ἀτυχῶς, ἐθνικὴ ζημία. Διότι οἱ ὀρεινοὶ πληθυσμοί, μὲ τὴν ψυχικήν τους ὑγεία καὶ μὲ τὴν σωματική τους εὐρωστία, ἀποτελοῦν τὴν καθαρὴ πηγὴ ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀνανεώνονται τὰ ἐθνικὰ αἱμοσφαίρια, τὰ ἐθνικὰ κύτταρα, τὰ ἐθνικὰ ἰδεώδη. Ἀλλοίμονον ἐὰν ἡ κρυσταλλοπηγὴ αὐτὴ στειρέψῃ καὶ ἀχρηστευθῇ! Αὐτὴ αὕτη ἡ ζωτικότης τῆς Φυλῆς μας θὰ διακινδυνεύσῃ. Αὐτὸ τὸ ἦθος τοῦ Ἔθνους μας θὰ διαστρεβλωθῇ. Δὲν διαπράττω ὑπερβολή, κύριοι συνάδελφοι, κρούων τὸν κώδωνα τοῦ ἐθνικοῦ κινδύνου διὰ νὰ ἐπισύρω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ὑψίστης ἀνάγκης ὅπως προστατευθοῦν τὸ ταχύτερον οἱ ὀρεινοὶ πληθυσμοὶ καὶ διασφαλισθῇ ἡ παραμονή των εἰς τὰ πατρῷα βουνά, ὅπου κάθε κράκουρο ἀποτελεῖ καὶ μίαν ἐθνικὴν ἔπαλξιν. Ἐλπίζω ὅτι δὲν εἶναι σκόπιμος ἡ παράλειψις τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ νὰ ἀναφέρῃ εἰς τὰς νέας δηλώσεις του τὴν παλαιάν του ὑπόσχεσιν περὶ χρησιμοποιήσεως τοῦ Στρατοῦ «εἰς εὐρεῖα κλίμακα» διὰ τὴν ὑποβοήθησιν τῶν ὁδικῶν ἔργων εἰς τὰ ὀρεινὰ διαμερίσματα. Τὸν παρακαλῶ νὰ τηρήσῃ τὴν παλαιάν του ὑπόσχεσιν, διότι ἡ συμβολὴ τοῦ Στρατοῦ θὰ εἶναι λίαν ἀποτελεσματική, πολὺ περισσότερον ἀφοῦ ἡ προοπτικὴ τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῶν δυνατοτήτων τοῦ Προϋπολογισμοῦ δὲν εἶναι αἰσιόδοξος. Ἄλλωστε εἰς τὰς πλείστας περιπτώσεις, διάνοιξις καὶ βελτίωσις τῶν ἁμαξιτῶν ὁδῶν ἐξυπηρετεῖ καὶ στρατιωτικὰς ἀνάγκας. Ἐὰν τὸ ἐξαγγελθὲν ἀπὸ διετίας καὶ ἤδη ἐκ νέου ὁμολογηθὲν «Εἰδικὸν Πρόγραμμα» μερίμνης διὰ τοὺς ὀρεινοὺς πληθυσμοὺς λάβῃ σάρκα καὶ ὀστᾶ νομοθετικῆς ὑποστάσεως, θὰ προνοήσῃ βεβαίως περὶ μονιμωτέρας λύσεως τοῦ ὁδικοῦ προβλήματος τῶν ὀρεινῶν περιφερειῶν. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀναπτύξω τότε τὴν γνώμην μου περὶ ἱδρύσεως εἰδικοῦ Ὀργανισμοῦ καὶ εἰδικοῦ Ταμείου πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν. Διότι μόνον ἔτσι θὰ ἐξασφαλισθῇ παγίως ὑπὲρ τῶν ὀρεινῶν μας πληθυσμῶν τὸ στοιχειῶδες τοῦτο πολιτιστικὸν ἀγαθὸν ποὺ λέγεται συγκοινωνία. Θὰ μακρηγοροῦσα ἂν ἐπιχειροῦσα νὰ μνημονεύσω καὶ ἄλλα θέματα ἀφορῶντα τὴν βελτίωσιν τοῦ βίου τῶν γεωργοκτηνοτροφικῶν πληθυσμῶν τῶν βουνῶν μας. Ἐλπίζω ὅτι θὰ μοῦ παρασχεθῇ ἄλλοτε ἡ εὐκαιρία νὰ συμπληρώσω τὰς ἀπόψεις μου. Καὶ τώρα εἰσέρχομαι εἰς τὸ μέγα ἐθνικὸν θέμα τῆς Παιδείας. ...Θὰ ἤμουν λίαν εὐτυχὴς ἐὰν αἱ Προγραμματικαὶ Δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως μᾶς εἶχαν ἱκανοποιήσει καὶ μᾶς εἶχαν καθησυχάσει. Ἀτυχῶς μᾶς ἄφησαν σοβαρὰς ἀνησυχίας. Πολὺ φοβοῦμαι ὅτι ἡ Κυβέρνησις, παρὰ τὴν ἐπιδειχθεῖσαν περὶ τὸ τέλος τῆς προηγουμένης θητείας της καλὴν προαίρεσιν, δὲν ἔχει συνειδητοποιήσει βαθέως τὴν τεραστίαν σημασίαν ποὺ ἐγκρύπτει διὰ τὸ μέλλον τῆς Φυλῆς μας τὸ ἐκπαιδευτικὸν πρόβλημα. Ἢ, τοὐλάχιστον, δὲν κατώρθωσε νὰ μᾶς πείσῃ περὶ τούτου. Διότι καταπλακωθεῖσα καὶ πάλιν ἀπὸ τοὺς ὑλικοὺς ὄγκους τῶν οἰκονομικῶν, δημοσιονομικῶν καὶ παραγωγικῶν ζητημάτων, δὲν κατώρθωσε νὰ τοποθετήσῃ μέσα εἰς τὸ πρόγραμμά της στὴν ἁρμόζουσαν ὑψηλὴ θέσι τὸν ἠθικὸν ὄγκο τοῦ μορφωτικοῦ μας προβλήματος. Τὸ παράπονόν μας καὶ ἡ διαμαρτυρία μας εἶναι ὅτι δὲν εἶχε καὶ πάλιν τὴν ἀπαιτουμένην ἔξαρσιν νὰ προτάξῃ στὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῶν καθηκόντων της καὶ τῶν ἐπιδιώξεών της τὸ ἐκπαιδευτικὸν θέμα σὰν κεφάλαιο μέγα, πρωταρχικό, αὐτοτελὲς καὶ αὐτοδύναμον. Τὸ συνήρτισε μὲ τὴν προσπάθειαν τῆς ὑλικῆς ἀναπτύξεως τῆς Χώρας, ὡσὰν νὰ δικαιώνῃ τὸ ἐνδιαφέρον μας γιὰ τὴν Παιδεία μόνον καὶ μόνον ἡ ἀνάγκη τῆς τεχνικῆς ἐξειδικεύσεως τῶν Ἑλληνοπαίδων γιὰ τὴν ἀντιμετώπισι τῶν συγχρόνων ἀπαιτήσεων τοῦ μηχανικοῦ πολιτισμοῦ. Οὐδεὶς ἀρνεῖται τὴν ἐπείγουσαν ἀνάγκην τοῦ τεχνικοῦ συγχρονισμοῦ μας καὶ τῆς ἐμψύχου στελεχώσεώς του. Ἀλλὰ ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος. Καὶ οὐδέποτε θὰ χάσῃ τὸ προβάδισμά του. Ἄλλωστε ὁ Λόγος δὲν εὑρίσκεται σὲ καμμίαν σύγκρουσιν μὲ τὸν ἀριθμόν. Πλανῶνται ὅσοι νομίζουν ὅτι μόλις τώρα στὴν τεχνοκρατικὴ ἐποχή μας, θὰ γίνῃ τάχα ἡ σύζευξις τοῦ Λόγου μὲ τὸν Ἀριθμόν. Τὶς θετικὲς ἐπιστῆμες, ἀπὸ τὶς ἐφαρμογὲς τῶν ὁποίων ἀπορρέουν ὅλες οἱ θαυμαστὲς κατακτήσεις τοῦ συγχρόνου πολιτισμοῦ, ἐθεμελίωσε τὸ ἐρευνητικὸ καὶ κριτικὸ πνεῦμα τοῦ Ἀρχαίου Ἑλληνισμοῦ. Καὶ ὅταν ὁμιλοῦμε γιὰ Κλασσικὴ Παιδεία, δὲν ἐννοοῦμε μόνον τὰ Γράμματα, ποὺ δονοῦν τὸν οὐρανὸ μὲ τὰ φτερὰ τῆς φαντασίας, ἐννοοῦμε καὶ τὰ Μαθηματικά, ποὺ ἀποτελοῦν τὸ κρηπίδωμα καὶ τὸ ὄργανο τῆς ἐπιστημονικῆς σκέψεως. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ παρασυρθοῦμε σὲ φιλοσοφικὴ συζήτησι. Ἐκεῖνο ποὺ θέλω νὰ τονίσω εἶναι ὅτι μᾶς ἐξένισεν ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον παρεισήγαγε τὸ ἐκπαιδευτικὸ ζήτημα στὶς προγραμματικές της δηλώσεις ἡ Κυβέρνησις, σὰν παρεπόμενο τῆς παραγωγικῆς της πολιτικῆς, ἀντὶ νὰ τὸ παρουσιάσῃ, ὅπως καὶ εἶναι, κύριο καὶ ἀκέραιο θέμα, βασικό, κεφαλαιῶδες, αὐτόνομο. Εἶπε τόσον πολλὰ ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς γιὰ τὶς ἐπενδύσεις, γιὰ τὶς εἰσαγωγές, γιὰ τὶς ἐξαγωγές, γιὰ τὶς φορολογίες. Καὶ τόσο λίγα γιὰ τὴν πνευματικὴ μόρφωσι, γιὰ τὴν καλλιέργεια τοῦ ἤθους, γιὰ τὴν διάπλασι τῶν χαρακτήρων. Ὡσὰν τὸ εὐτυχὲς μέλλον τῆς Χώρας νὰ ἐξαρτᾶται μόνον ἀπὸ τὴν οἰκονομικήν της ἀνάπτυξιν. Ὡσὰν οἱ κίνδυνοι τοῦ Ἔθνους νὰ προέρχωνται μόνον ἀπὸ τὴν διασάλευσι τῶν διεθνῶν συμφώνων ἢ μόνον ἀπὸ τὴν ἀνατροπὴν τοῦ ἰσοζυγίου τῶν πληρωμῶν. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι ἀόρατοι, ἄφωνοι, ἀψηλάφιστοι κίνδυνοι—κίνδυνοι ἐσωτερικοί, ψυχικοί, πνευματικοί, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπικαλοῦμαι τὴν ἀμέριστη προσοχὴ ὅλων τῶν ὑπευθύνων παραγόντων τῆς Κοινοβουλευτικῆς μας Δημοκρατίας. Θὰ ἦτο βαρὺ νὰ κατηγορήσω τὴν Κυβέρνησιν ὅτι παραβλέπει καὶ ὑποτιμᾷ ἐξ ἀδιαφορίας τὴν σημασίαν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ ζητήματος. Τὴν κατηγορῶ ὅμως ὅτι στὶς προγραμματικές της δηλώσεις, ἐκ παραδρομῆς ἴσως, δὲν τὸ ἐτοποθέτησε στὸ ἐμπρέπον ὑψηλὸ βάθρο καὶ δὲν τὸ ἐπρόβαλε στὴ Δημοσία Γνώμη στὸ πραγματικό του μέγεθος. Ἔδωσε τὴν ἐντύπωσι ὅτι δὲν ὑπολογίζει ὅσον πρέπει τὶς πνευματικὲς ἀξίες τῆς Ἑλληνικῆς ζωῆς καὶ τὴν οὐσιαστική τους ἐπίδρασι στὴν προοδευτικὴν ἐξέλιξι ὅλων τῶν μορφῶν τοῦ πολιτισμοῦ μας. Δὲν δύναμαι, καὶ ἀπὸ πολιτικὴν εὐθύνην καὶ ἀπὸ Ἀκαδημαϊκὸν καθῆκον, νὰ δεχθῶ τὴν ὑποτίμησι καὶ τὸν παραμερισμὸ τοῦ μεγίστου πολιτιστικοῦ παράγοντος ποὺ ἐκφράζεται μὲ τὸν ὅρον Παιδεία. Δὲν δύναμαι νὰ ἐπιτρέψω ὅπως ὁ οἰκονομικὸς ἄνθρωπος καταβροχθίσῃ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ἀδιαμαρτυρήτως τὸν πνευματικὸν ἄνθρωπον. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὑπομνήσω εἰς ὅλους τοὺς ἀξιεπαίνως μοχθοῦντας διὰ τὴν ὑλικὴν εὐημερίαν τῆς Πατρίδος ὅτι ὅσα ἔργα ὑποδομῆς καὶ ἂν στηρίξουν, ἐὰν ὑποδομὴν τῆς ὑποδομῆς δὲν ἔχουν τὰ ἔργα ταῦτα τὴν Παιδείαν, ποτὲ δὲν θὰ ἐξασφαλίσουν ἀνώτερα ἐπιτεύγματα. Δὲν κρίνω ἄσκοπο νὰ συνοδεύσω τὴν ὑπόμνησίν μου μὲ τὰ σοφὰ περὶ τῆς Παιδείας ἔπη τοῦ Πλουτάρχου: «Καὶ τὰ μὲν ἄλλα τῶν ἀγαθῶν ἀνθρώπινα καὶ μικρὰ καὶ οὐκ ἀξιοσπούδαστα καθέστηκεν...... Παιδεία δὲ τῶν ἐν ἡμῖν μόνον ἐστὶν ἀθάνατον καὶ θεῖον· καὶ δύο τὰ πάντων ἐστὶ κυριώτατα ἐν ἀνθρωπίνῃ φύσει: νοῦς καὶ λόγος· καὶ ὁ μὲν νοῦς ἀρχικός ἐστὶ τοῦ λόγου, ὁ δὲ λόγος ὑπηρετικὸς τοῦ νοῦ, τύχῃ μὲν ἀνάλωτος, συκοφαντίᾳ δ’ ἀναφαίρετος, νόσῳ δ’ ἀδιάφθορος, γήρᾳ δ’ ἀλύμαντος, μόνος γὰρ ὁ νοῦς παλαιούμενος ἀνηβᾷ καὶ ὁ χρόνος τ’ ἄλλα πάντ’ ἀφαιρῶν τῷ γήρᾳ προστίθησι τὴν ἐπιστήμην, ὅ γε μὴν πόλεμος χειμάρρου δίκην πάντα σύρων καὶ πάντα παραφέρων μόνην οὐ δύναται παιδείαν παρελέσται». (Πλούταρχος). Πρὸς αὐτὸ τὸ ἀθάνατον καὶ θεῖον ἀγαθόν, τὴν Παιδείαν ἂς ἀποβλέψωμεν ὅλοι μὲ μεγαλύτερο σεβασμὸ καὶ μὲ περισσότερη δραστηριότητα. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας ἡ ἐξέτασις τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ φαινομένου καὶ ἡ ἀνάπτυξις γνωμῶν ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς του διαμορφώσεως. Ἐκεῖνο ποὺ μπορεῖ γενικώτατα νὰ λεχθῇ εἶναι ὅτι ἔχει ἀναμφισβητήτως καταστῆ κοινὴ συνείδησις καὶ πανελλήνιον αἴτημα ἡ ἀνάγκη νὰ χαραχθῇ ἑνιαία ἐθνικὴ ἐκπαιδευτικὴ πολιτικὴ πέραν ἀπὸ τὶς πολιτικὲς ἀντιθέσεις τῶν κομμάτων. Μόνον ἂν συνταχθῇ ἑνιαῖος καταστατικὸς χάρτης ἐκπαιδευτικῆς πολιτικῆς θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ μελετηθῇ καὶ ἐφαρμοσθῇ σταθερὸ πρόγραμμα μακρᾶς διαρκείας καὶ νὰ ἀναπλάσῃ τὸ σχολικόν μας καθεστώς. Σὲ ὅλες τὶς πολιτισμένες χῶρες τοῦ κόσμου, μετὰ τὸν τελευταῖον πόλεμο, ποὺ ἀνέτρεψε τὶς ψυχολογικὲς τεχνικοοικονομικὲς συνθῆκες τοῦ ἀνθρωπίνου βίου, ἔχει ἀνακύψει ὀξὺ ἐκπαιδευτικὸ πρόβλημα. Παντοῦ μελετᾶται μὲ ἄνεσι χρόνου καὶ μὲ ἰδιάζουσα προσοχὴ ἡ ἀναπροσαρμογὴ τῶν ἐκπαιδευτικῶν προγραμμάτων καὶ ἡ ἐναρμόνισίς των πρὸς τὰς νέας ἀξιολογήσεις τῶν παραγόντων τῆς ζωῆς, πρὸς τὰς νέας ἀπαιτήσεις τῶν συγχρόνων περιστάσεων. Εἰς τοιοῦτον Ἑλληνικὸν καὶ παγκόσμιον αἴτημα ἀνταποκρινόμενος ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κύριος Παπανδρέου, εἶχε προτείνει στὴν προηγουμένη Βουλὴ τὴν συγκρότησιν Διακομματικῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς εὐρεῖαν μελέτην τοῦ Ἐπαιδευτικοῦ ζητήματος. Τὸ Σῶμα ἐνέκρινε, τότε, τὴν πρότασιν. Ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις Καραμανλῆ, συμφωνήσασα ἐπροτίμησε νὰ συγκροτήσῃ κατὰ πρῶτον στάδιον εἰδικὴν ἐπιστημονικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἐπὶ μακροὺς μῆνας ἐμελέτησε τὸ πολύπλευρον θέμα καὶ συνέταξε τὸ πόρισμά της. Εἰς τὴν ἀξιόλογον ἐκείνην ἐνέργειαν ἀνεφέρθη μὲ τὰς δηλώσεις του ὁ κύριος Πρωθυπουργός. Ἀλλὰ διακρίνεται, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς αὐτὰς κἄποια δυσπιστία πρὸς τὴν πληρότητα τοῦ ἔργου τῆς εἰδικῆς ἐπιστημονικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀσχέτως ὅμως πρὸς τοῦτο, αἱ ἀτελεῖς Προγραμματικαὶ Δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐδημιούργησαν δικαίως εἰς τὴν κοινὴν γνώμην τὴν ἐντύπωσιν ὅτι τὸ ἐκπαιδευτικὸν πρόβλημα ἔχει τεθῆ εἰς δευτέραν μοῖραν, ἐνῷ πανελλήνιος ἦτο καὶ εἶναι ἡ ἀξίωσις, ἐπισημότατα διατυπωθεῖσα καὶ ὑπὸ τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν, ὅπως δοθῇ ἀπὸ μέρους τοῦ Κράτους εἰς τὰς ἐκπαιδευτικὰς ἀνάγκας χαρακτὴρ ἀμέσου προτεραιότητος καὶ χρηματοδοτηθῇ γενναίως ἡ προσπάθεια τῆς θεραπείας των. Αἱ Προγραμματικαὶ Δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως οὔτε χαρακτῆρα προτεραιότητος ἔδωσαν εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς ἐκπαιδευτικῆς πολιτικῆς, οὔτε διάθεσιν πρὸς τὰς ἀπαραιτήτους οἰκονομικὰς θυσίας ἀπεκάλυψαν. Καὶ βέβαια μὲ τὸ 7% τοῦ Προϋπολογισμοῦ μας μόνον, δὲν εἶναι ποτὲ δυνατὸν νὰ ἐπιδιωχθῇ ἀποτελεσματικῶς ἡ ποθουμένη ἐκπαιδευτικὴ ἀναγέννησις. Κύριοι συνάδελφοι, κανεὶς δὲν θὰ διανοηθῇ νὰ ψέξῃ τὴν Κυβέρνησιν διότι τόσον πολὺ τὴν ἀπορροφοῦν τὰ θέματα τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας. Ἀλλὰ καὶ κανεὶς δὲν θὰ παραλείψῃ νὰ συστήσῃ ὅπως παραλλήλως τὴν ἀπασχολήσουν ἐξ ἴσου καὶ τὰ θέματα τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας. Αἱ Προγραμματικαί της Δηλώσεις δὲν ἀπέδειξαν ἴσην ἀπασχόλησιν, ἴσην διαχείρισιν. Εὔχομαι ἡ διαφορὰ αὐτὴ ποὺ παρετηρήθη εἰς τοὺς λόγους της νὰ μὴ παρατηρηθῇ καὶ εἰς τὰ ἔργα της. Ὅσον μᾶς ἀπασχολεῖ ἡ Ἐθνικὴ Οἰκονομία ἄλλο τόσον πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ καὶ ἡ Ἐθνικὴ Παιδεία, ἐὰν θέλωμε νὰ κατοχυρώσωμε μὲ ἱστορικὴν ἀσφάλειαν τὴν ἐπιβίωσιν τῆς Φυλῆς μας, τὴν ἀξιοποίησι τῆς ἐθνικῆς μας κληρονομίας, τὴν κραταίωσιν τοῦ Μεγαλείου τῆς Πατρίδος μας.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Α. Κοκκέβης ἔχει τὸν λόγον. Παρακαλῶ, καθῆστε, κύριοι βουλευταί.

§221Α. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω συναίσθησιν τῆς κοπώσεως ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατέχεται ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία. Μετὰ τὰς μακρὰς ἀγορεύσεις τῶν ἀξιοτίμων Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων κλπ. συναδέλφων δὲν ἔμεινε τίποτε ἀναπάντητον, ἀπὸ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Αἰσθάνομαι ὅμως τὴν ἀνάγκην νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα, ἐκπροσωπῶν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ἕνα τμῆμα τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας, τὸ ὁποῖον κατὰ τὰ ⅓ καλύπτεται ἀπὸ ὀρεινοὺς ὄγκους, διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ὃ μέρος αὗται ἀφοροῦν τὴν μέριμναν διὰ τὰς ὀρεινὰς περιοχάς, τὴν προστασίαν τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων καὶ τὴν ἀγροτικὴν ἀσφάλισιν. Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ θέσωμεν τὸν δάκτυλον ἐπὶ τῶν τύπων τῶν ἥλων καὶ νὰ εἴπωμεν γυμνὴν τὴν ἀλήθειαν. Οἱ ὀρεινοὶ πληθυσμοὶ τῆς χώρας εἶναι ἐγκαταλελειμένοι. Ματαίως καὶ ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἀναμένουν τὴν λύσιν τῶν προβλημάτων των καὶ ἀγωνίζονται σκληρῶς εἰς τὰς περιοχὰς ἐκείνας, διὰ τὴν ἐπιβίωσίν των, οὐδέποτε δὲ ἠρνήθησαν νὰ προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των, ὁσάκις ἡ Πατρὶς διέρχεται κρισίμους στιγμάς. Ἀπὸ μακροῦ ὅμως χρόνου, μία ἅλυσσος ἐπιτακτικῶν ἀναγκῶν, μία ἅλυσσος προβλημάτων τοὺς ἀπασχολεῖ. Ἡ ὕδρευσις, τὸ φῶς, ἡ ὁδικὴ ἐπικοινωνία μὲ τὰ Κέντρα, ἡ προστασία τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων καὶ αἱ ἀγροτικαὶ ἀσφαλίσεις, εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα, ἐφ’ ὅσον πραγματοποιηθοῦν, θὰ βελτιώσουν τὴν ζωὴν τοῦ χωριοῦ καὶ θὰ ἀποτελέσουν ταὐτοχρόνως τὴν γραμμὴν ἀνασχέσεως τῆς πορείας τῶν χωρικῶν πρὸς τὰς μεγάλας πόλεις καὶ τὴν Πρωτεύουσαν, πρὸς ἀνεύρεσιν καλυτέρας τύχης, ὅπου ὅμως τοὺς ἀναμένουν ἄλλαι ἀπογοητεύσεις, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ὀγκοῦται τὸ κῦμα ἀνεργίας καὶ ἡ ἡ ὑποαπασχόλησις νὰ αὐξάνῃ. Ἡ προστασία τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων εἶναι πρωταρχικὴ ἀνάγκη διὰ τοὺς ὀρεινοὺς πληθυσμούς. Ἐκεῖ πρέπει νὰ ὑπάρξῃ πραγματικὴ προστασία, ὄχι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς συσχετίσεως μὲ τὰς διεθνεῖς τιμάς. Βεβαίως, ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἀποβλέπουν εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν καὶ εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος, ἡ αὔξησις ὅμως τοῦ ἀγροτικοῦ εἰσοδήματος, εἶναι δυνατόν, εἰς πολλὰς περιπτώσεις νὰ ἀποβῇ ὁ τάφος τοῦ ἀγρότου, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ προγραμματισμὸς καὶ μία συνετὴ πολιτική. Εἶναι ἀνάγκη λοιπόν, νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ μὲ μειωμένον κόστος παραγωγῆς. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν θὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ παράσχῃ καὶ εὐθηνὰ γεωργικὰ ἐργαλεῖα καὶ εὐθηνὰ φάρμακα, διότι μόνον ἔτσι θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ συναγωνισθῶμεν τὰ προϊόντα τοῦ ἐξωτερικοῦ. Τὸ συγκοινωνιακὸν δίκτυον τῶν ὀρεινῶν περιοχῶν εἶναι τελείως ἀνύπαρκτον, ὅπου δὲ ὑπῆρξε κἄποια στοργὴ τοῦ Κράτους καὶ αὐτὴ εἶναι σκιώδης. Ἐνθυμοῦμαι εἰς τὴν τελευταίαν Βουλήν, ὅταν ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ ἀποκεντρώσεως, πολλαὶ ἐλπίδες ἐστηρίχθησαν εἰς τὴν δημιουργίαν τῶν Νομαρχιακῶν Ταμείων, διότι ἐδόθη τότε ἡ ὑπόσχεσις ὑπὸ τοῦ κυρίου Χέλμη, ὅτι τὰ Νομαρχιακὰ Ταμεῖα θὰ ἐνισχυθοῦν ἐπαρκῶς ἀπὸ τὸ κονδύλιον τῶν ἐπενδύσεων. Εἰς τὴν ἰδικήν μου περιφέρειαν, κατὰ τὴν περίοδον 1956–1957 δὲν ἐδόθη οὐδὲ ὀβολός. Τὸ 1957–58 δὲ ἐδόθησαν 1.570.000, καὶ αὐτὸ εἰς μίαν περιφέρειαν, τῆς ὁποίας γνωρίζετε τὴν ἔκτασιν. Τὸ ποσὸν αὐτό, κύριοι, τῶν 1.570.000, εἶναι ποσὸν ἀστεῖον καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, ὄχι μόνον νὰ ἐλπίζεται, δι’ αὐτοῦ ἡ ἐπισκευὴ τῶν ὑπαρχουσῶν ὁδῶν, ἀλλὰ κατὰ μείζονα λόγον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῇ κανείς, τὴν διάνοιξιν νέων ὁδῶν. Εἰς τοὺς ὀρεινοὺς ὅμως πληθυσμούς, πρέπει νὰ δώσωμε τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας καὶ νὰ τοὺς πείσωμεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς πᾶσαν στιγμὴν νὰ ἐπικοινωνοῦν μὲ τὰ Κέντρα, διὰ τὰς οἰκογενειακάς των ἀνάγκας, ἐνῷ τοὐτοχρόνως πρέπει νὰ διευκολύνωμε τὴν διακίνησιν τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων καὶ νὰ παράσχωμε τὴν ἀγροτικὴν ἀσφάλισιν. Εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1956 ἐδόθη ἡ ὑπόσχεσις περὶ παροχῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλίσεως. Καὶ γνωρίζετε ποῖον ρόλον ἔπαιξεν εἰς τὴν σκέψιν τῶν ἐκλογέων ἡ ὑπόσχεσις ἐκείνη. Ἐκυκλοφόρησε προπαγανδιστικὸν φυλλάδιον, πρὸ τῶν ἐκλογῶν τὸ ὁποῖον ὑπέσχετο τὴν δωρεὰν παροχὴν ἀγροτικῆς ἀσφαλίσεως εἰς ὅλους τοὺς κατοικοῦντας ἀγροτικὰς περιοχάς, εἴτε ἦσαν εὔποροι, εἴτε ἄποροι. Καὶ ὅμως, γνωρίζετε ὅλοι, ὅτι καίτοι παρῆλθον 2½ ἔτη ἔκτοτε, τὸ θέμα κατ’ οὐδὲν προωθήθη, πλὴν τῆς παροχῆς στοιχειωδῶν ἰατρικῶν φροντίδων. Τὸ θέμα τῆς Νοσοκομειακῆς ἀντιλήψεως κατ’ οὐδὲν βεβαίως ἔχει προωθηθῆ. Ὁ παριστάμενος Ὑπουργὸς τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας, εἶχε θέσει καὶ ὀρθῶς, ὡς ἀρχήν, τὴν ἐπάνδρωσιν τῶν Ἰατρείων τῶν ὀρεινῶν περιοχῶν, ἀλλὰ — δυστυχῶς — κάτω ἀπὸ τὶς πιέσεις τῶν διαφόρων πολιτικῶν παραγόντων, ἠναγκάσθη νὰ μεταβάλῃ πορείαν καὶ νὰ ἐπανδρώσῃ τὰ Ἰατρεῖα πρῶτον, τῶν πεδινῶν περιοχῶν. Ἐξακολουθεῖ ἀκόμη ἡ νοσηλεία νὰ γίνεται βάσει πιστοποιητικοῦ ἀπορίας καὶ μάλιστα οἱ κάτοχοι πιστοποιητικῶν δευτέρας καὶ τρίτης κατηγορίας συμμετέχουν καὶ εἰς τὰς δαπάνας νοσηλείας. Δὲν κατέστη δυνατὸν ἀκόμη νὰ γίνῃ τὸ ὄργανον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἐκδίδῃ τὰ πιστοποιητικὰ τῆς ἀγροτικῆς ἰδιότητος. Ὡς πρὸς τὴν ἀσφάλισιν γήρατος, οὐδεὶς λόγος γίνεται πλέον. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ κατανοητὸν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ συνταξιοδότησις τοῦ γήρατος εἶναι πρωταρχική, εἰς τὴν ἱεράρχισιν τῶν αἰτημάτων μας. Τὴν λύσιν τοῦ προβλήματος τὴν ἔδωσεν προχθὲς ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Νομίζω, ὅτι δὲν θὰ πρέπει νὰ γίνῃ διάκρισις εἰς ὡρισμένας τάξεις προνομιούχους, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὑπάρχει ἄνισος μεταχείρισις. Εἰς τὰς πόλεις ὑπάρχουν ἀσφαλιστικοὶ ὀργανισμοί, εἰς τοὺς ὁποίους εἶναι ἠσφαλισμένοι, εἴτε ἐργάται, εἴτε ἐπιστήμονες, εἴτε ὑπάλληλοι. Αἱ εἰσφοραὶ τῶν Ταμείων αὐτῶν φθάνουν πολλάκις τὸ 40–90%. Τὰ 200.000.000 λοιπόν, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται κατὰ τὴν ἄποψιν τοῦ κυρίου Παπανδρέου, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβληθοῦν ὡς κοινωνικὴ εἰσφορά, διότι τὸ σύνολον τῶν κοινωνικῶν εἰσφορῶν ποὺ προορίζεται διὰ τοὺς διαφόρους ἀσφαλιστικοὺς ὀργανισμοὺς εἶναι περίπου 500.000.000 καὶ αὐτὰ κατανέμονται μεταξὺ ὡρισμένων τάξεων, εἴτε ἐργατῶν, εἴτε ἐπιστημόνων, εἴτε ὑπαλλήλων.

§222Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶπεν ὁ κύριος Πρόεδρος προχθὲς ὅτι τὰ 500.000.000, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπαιτηθοῦν..................

§223Α. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ὄχι 500.000.000.

§224Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. 360.000.000.

500.000.000 εἶναι ἡ κοινωνικὴ εἰσφορά. Καὶ τὰ κατανέμει 160 ἑκατ. καὶ 200 ἑκατ. διὰ τοὺς 100.000 συνταξιούχους, τοὺς ὁποίους ὑπολογίζει ἄνω τῶν 65 ἐτῶν. Δὲν ἔχει κανεὶς ἀντίρρησιν νὰ πάρουν σύνταξιν οἱ ἀγρόται καὶ ἐὰν ἦτο δυνατὸν θὰ ὑπερθεματούσαμε ὄχι μόνον ἴσην μεταχείρισιν, ποὺ εἶπε τὸ Κόμμα σας, ἀλλὰ καὶ ἰδιαιτέραν μεταχείρισιν. Ἀλλὰ τὸ ποσὸν εἶναι μέγα, χωρὶς νὰ ὑπολογίσητε καὶ τὰ ἔξοδα τῆς διοικήσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ γήρατος. Ἐὰν πάρετε ἕνα ἄλλο Ταμεῖον ὅπως τὸ ΤΕΒΕ, 15% ἔξοδα διοικήσεως. Ἄλλα τόσα ἔξοδα θὰ ἔχῃ καὶ ὁ Ὀργανισμὸς τοῦ γήρατος. Δηλαδὴ χρειάζονται ἄλλα 50.000.000 ὡς κοινωνικὴ ἐπιβάρυνσις.

§225Α. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Πρῶτον, κατὰ ποίαν λογικὴν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν ὅτι τὸ κοινωνικὸν σύνολον ἐπιβαρύνεται μὲ 500.000.000 κοινωνικὴν εἰσφορὰν δι’ ὡρισμένας τάξεις καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβαρύνεται μὲ 200– 250 ἑκατ. προκειμένου νὰ συνταξιοδοτηθοῦν οἱ ἀγρόται. Δεύτερον, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ὑπάρχῃ εἰδικὸς ὀργανισμός, εἶναι δυνατὸν νὰ πληρώνωνται μέσῳ τῶν δημοσίων Ταμείων. Ἡ προσωπική μου ἄποψις εἶναι ὅτι ἐὰν πράγματι θέλωμε νὰ ἐπιζήσῃ ἡ ὕπαιθρος, ἐὰν θέλωμε νὰ δώσωμε τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας εἰς τοὺς κατοίκους τῶν ὀρεινῶν περιοχῶν ὀφείλομεν νὰ μεταφέρωμεν τὰ ἀγαθὰ τοῦ πολιτισμοῦ καὶ ἐκεῖ καὶ ἔτσι θὰ προσφέρωμεν ἐθνικὴν ὑπηρεσίαν. (Χειροκροτήματα).

§226Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ (Ὑφυπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας). Κύριε Πρόεδρε, μίαν λέξιν θὰ εἴπω, διὰ νὰ μὴ μείνῃ ἐσφαλμένη ἐντύπωσις. Ὁ κύριος συνάδελφος, ὁμιλῶν περὶ Κοινοτικῶν ἰατρείων, εἶπεν, ὅτι ἡ ἐπάνδρωσις τῶν Κοινοτικῶν ἰατρείων γίνεται μὲ κομματικὰ κριτήρια. Δὲν ὑπάρχει καμμία περίπτωσις κομματικοῦ κριτηρίου, ἀλλὰ ὅπου ὑπάρχει ἀνάγκη. Ἡ πλαισίωσις γίνεται πάντοτε ἀπὸ κριτήρια ἁπλῶς τῆς ἀνάγκης τῶν ὀρεινῶν περιοχῶν. Κατ’ ἀρχήν, ὅπως γνωρίζητε, ἡ πλήρης πλαισίωσις τῶν Κοινοτικῶν ἰατρείων δὲν ἐπιτυγχάνεται λόγῳ τῆς ἀπροθυμίας τῶν ἰατρῶν νὰ πηγαίνουν ἐκεῖ, παρ’ ὅλον ὅτι τοὺς ἐδόθη μισθὸς πλέον τῶν 6 χιλιάδων.

§227Α. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων πάλιν; Ποῦ τὸ λέγει ὁ Κανονισμὸς αὐτό; Δὲν σᾶς ἔθιξε καθόλου.

§229Α. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Πρέπει νὰ ἀπαντήσω.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον, ἀλλὰ πρέπει νὰ μάθετε ὅτι τὸ πολιτικὸν θέμα θὰ τὸ λύῃ τὸ Προεδρεῖον. Ἐλάβατε τὸν λόγον. Εἶσθε κακομαθημένοι.

§231Α. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Πρῶτον δὲν εἶμαι κακομαθημένος καὶ Κοινοβουλευτικὴν ἀγωγὴν ἔχω καὶ οἰκογενειακὴν καὶ ἱστορίαν ἔχω. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς παρηνόησεν ἀσφαλῶς. Δὲν εἶπον ὅτι ἡ τοποθέτησις τῶν ἰατρῶν ἔγινε μὲ κομματικὰ κριτήρια, ἀντιθέτως, εἶπον ὅτι ὁ κύριος Ὑφυπουργὸς τῆς Προνοίας εἶχε μίαν ὀρθὴν γραμμὴν ἐπανδρώσεως πρῶτον τῶν ἰατρείων τῶν ὀρεινῶν περιοχῶν καὶ κατόπιν τῶν ἰατρείων τῶν πόλεων, ἀλλὰ ὑπέκυψεν εἰς πιέσεις διὰ νὰ συμπληρώσῃ τὰ ἰατρεῖα τῶν πόλεων. Δὲν εἶπον μὲ κομματικὰ κριτήρια. Συνεπῶς ὁ κύριος Ὑπουργὸς παρηνόησε καὶ λυποῦμαι πάρα πολύ.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ λήξουν τὰ Μεσσηνιακά.

§233Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ (Ὑφυπουργὸς Κοιν. Προνοίας). Εἴπατε ὅτι ὑπέκυψα εἰς κομματικὰ κριτήρια. Δὲν ὑπέκυψα εἰς κομματικὰ κριτήρια.

§234Α. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ὁ κύριος Ὑφυπουργὸς μοῦ ἀποδίδει τὴν λέξιν «κομματικὰ κριτήρια» τὴν ὁποίαν δὲν εἶπον.

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Π. Βαρδινογιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§236Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι καὶ τὰ θέματα ἐξηντλήθησαν ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας καὶ ἡ Βουλὴ φαίνεται ἀρκετὰ ἐξηντλημένη, ὥστε νὰ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ περιορισθῶ εἰς ὀλίγας μόνον παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας θεωρῶ ὑποχρέωσίν μου νὰ κάμω κατ’ ἐντολὴν τοῦ λαοῦ, τὸν ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκπροσωπῶ. Ἀντὶ νὰ ἐπαινοῦν οἱ μὲν καὶ νὰ κατηγοροῦν οἱ δὲ, τὸ ἐκλογικὸν νόμον (τὸν ὁποῖον πάντως προσωπικῶς δὲν ἐψήφισα), ἂς ἀντιμετωπίσωμεν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐφαρμογῆς του μὲ θάρρος, τὸ ὁποῖον ἁρμόζει εἰς δημοσίους ἄνδρας. Ὁ πολιτικὸς δὲν πρέπει νὰ βλέπῃ φωτογραφικῶς τὰ θέματα, ἀλλὰ νὰ τὰ ἀνατέμνῃ καὶ νὰ προσπαθήσῃ νὰ ἀνεύρῃ τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ὡδήγησαν εἰς τὴν δημιουργίαν τῶν προϋποθέσεων διὰ τὴν ἐκδήλωσιν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος. Πρέπει νὰ ἀντιληφθῶμεν, ἐπὶ τέλους, ὅτι μεγάλα προβλήματα ἀναμένουν ἐπειγόντως ριζικὰς λύσεις καὶ ὁ ψηφοφόρος τῆς 11ης Μαΐου δὲν ἔλαβε θέσιν ἔναντι τῶν μεγάλων κοσμοθεωριῶν, ἀλλὰ ἔδειξε τὴν ἀντίθεσίν του δι’ ὅσα κατὰ καιροὺς ἔγιναν ἢ παρελείφθη νὰ γίνουν. Τὰ κοινωνικὰ προβλήματα δὲν ἀντιμετωπίζονται μὲ μέτρα ἀποσκοποῦντα εἰς τὴν ἀπόκρυψιν τῶν πραγματικῶν διαθέσεων τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ μὲ ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι ἐξαφανίζουν τοὺς λόγους τῶν παραπόνων καὶ τῆς διαμαρτυρίας. Ἡ ὑπεύθυνος πολιτικὴ ἡγεσία, ἐὰν πράγματι πιστεύῃ εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς διατηρήσεως τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος, πρέπει νὰ λάβῃ μέτρα γενναῖα διὰ τὴν ἀνακούφισιν τῶν ἀσθενεστέρων τάξεων. Οὐδεὶς ἐπιθυμεῖ νὰ καταφύγῃ εἰς τὴν ἐπανάστασιν, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκτήσῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον δικαιοῦται, μὲ μέσα εἰρηνικά. Ἡ μεγάλη ἀγροτικὴ οἰκογένεια εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω καὶ ἐγώ, ἀναμένει ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα τὴν ἱκανοποίησιν στοιχειωδῶν δικαιωμάτων της καὶ ἀντ’ αὐτοῦ λαμβάνει ἐκκλήσεις πατριωτισμοῦ καὶ καλεῖται εἰς νέας θυσίας, ἐν ὀνόματι τοῦ Ἔθνους. Ἡ ἀγροτικὴ ἀσφάλισις (γήρατος, ἀνικανότητος) ἀποτελεῖ καθῆκον τοῦ Κράτους καὶ δικαίωμα τῶν ἐργατῶν τῆς γῆς. Λυποῦμαι, διότι τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἀρνεῖται ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθῇ ὁ ἐκλεκτὸς συνάδελφος καὶ Ὑπουργὸς τῆς Ε.Ρ.Ε. κ. Μπουρνιᾶς. Τὸ Κράτος ἠμπορεῖ καὶ πρέπει νὰ ἀνεύρῃ τὸν τρόπον ἀσφαλίσεως τῶν ἀγροτῶν. Εἴμεθα πρόθυμοι νὰ ὑποδείξωμεν τοὺς τρόπους ἐὰν θέλετε τοὐλάχιστον ὅσοι ἔχομεν ἀνατραφῆ σὲ χωριὰ καὶ ἔχομεν ζήσει τὸ δρᾶμα τῶν συνανθρώπων μας, θὰ ἀγωνισθῶμεν μὲ πεῖσμα καὶ πίστιν εἰς τὸν ἀγῶνα μας μέχρις ὅτου πεισθῇ ὁ σκληρός, ἀλλὰ ἰσχυρὸς ἐργοδότης, τὸ Κράτος, νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον του. Αὐτὴ εἶναι ἡ νωπὴ ἐντολή, τὴν ὁποίαν ἐπῆρα ἀπὸ τὸν λαὸν τῆς περιφερείας μου, τόσον κατὰ τὴν προεκλογικήν, ὅσον καὶ κατὰ τὴν μετεκλογικὴν περιοδείαν μου. Ἂς βοηθήσωμεν ὅλοι νὰ παίρνῃ ὁ ἀγρότης τὸν ἱδρῶτα ποὺ χύνει νυχθημερὸν εἰς τὴν γῆν ὡς δρόσον καὶ ὄχι ὡς ἀτμοὺς βραστοῦ νεροῦ, ὅπως συμβαίνει σήμερον. Ἀλλοίμονον εἰς τὸ Κράτος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν φροντίζει στοργικὰ τὴν βάσιν του (τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμόν). Εἶναι φυσικὸν νὰ καταρρεύσῃ. Φθίνουν οἱ πρωτεύουσες τῶν Νομῶν, διότι ἀκριβῶς ὁ ἀγρότης δὲν εὐημερεῖ. Ὑποφέρουν οἱ ἐργάται εἰς τὰς πόλεις, διότι δὲν γίνονται ἔργα παραγωγικά, τὰ ὁποῖα νὰ ἀπορροφήσουν τὰ ἄνεργα χέρια. Ἐλάττωσις τῆς καταθλιπτικῆς φορολογίας εἶναι τὸ αἴτημα τῶν ἐπαγγελματιῶν καὶ ἐμπόρων, καὶ τὸ αἴτημα αὐτὸ τὸ ἐξέφρασαν κατὰ τρόπον ἔντονον κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 11ης Μαΐου. Αὔξησιν τῶν συντάξεων ζητοῦν οἱ συνταξιοῦχοι. Τῶν μισθῶν οἱ ὑπάλληλοι. Ὀργάνωσιν τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων κατὰ τρόπον ποὺ νὰ ἐπιτρέπῃ τὴν καλυτέραν διάθεσιν τῶν ἀσφαλίστρων ἀντὶ νὰ σπαταλῶνται ὅπως σήμερον εἰς ἔξοδα μιᾶς πολυτελοῦς διοικήσεως. Ἀντιμετώπισις τοῦ ἐθνικοῦ θέματος τῆς Παιδείας, τόσον ἀπὸ πλευρᾶς διδακτικοῦ προσωπικοῦ (τῶν ἡρώων αὐτῶν τῆς δημοσιοϋπαλληλίας), ὅσον καὶ ἀπὸ πλευρᾶς μορφωτικῆς πολιτικῆς. Εἰς ἕνα δημοκρατικὸν πολίτευμα ὁ πολίτης πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν δυνατότητα τῆς δωρεὰν πνευματικῆς καλλιεργείας του. Εἰς τὸν τόπον μας ἀντὶ νὰ ἐκπαιδευώμεθα δωρεάν, παιδευόμεθα διὰ νὰ εὕρωμεν τὰ τέλη ἐκπαιδεύσεως. Ἐὰν ληφθοῦν μέτρα κοινωνικά, τὰ ὁποῖα θὰ πείσουν τοὺς πολίτας, ὅτι τὸ Κράτος δὲν εἶναι μόνον εἰσπράκτωρ, ἀλλὰ καὶ συμπαραστάτης, τότε ὁ πολίτης θὰ ἠμπορῇ ἤρεμα νὰ ἀποφασίζῃ καὶ νὰ ἐκλέγῃ τοὺς ἀντιπροσώπους του. Θὰ πρέπει νὰ τιμᾶται ἡ ἀξία καὶ νὰ κατευθύνεται ἡ πνευματικὴ ἐργασία, ἀντὶ νὰ ἐπαιτοῦν σήμερον χιλιάδες νέων μίαν θέσιν ἔναντι γλίσχρου μισθοῦ καὶ νὰ θεωρῆται μάλιστα καὶ μεγάλη ὑποχρέωσις ἔναντι ἐκείνου, ὁ ὁποῖος τὴν ἐξασφαλίζει. Ὡς νέος αἰσθάνομαι εἰλικρινῶς ἐντροπήν, ὅταν κατὰ ἑκατοντάδας καταφεύγουν εἰς τὸ γραφεῖον μου πρὸς ἐξεύρεσιν οἱασδήποτε ἐργασίας νέοι, οἱ ὁποῖοι ἀσφαλῶς ἀξιοποιούμενοι καὶ εἰς τὸν τόπον θὰ ἀποδώσουν, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς ἑαυτούς των θὰ γίνουν παραγωγικώτεροι. Θὰ δοθῇ εὐκαιρία νὰ κρίνωμεν μὲ καλὴν πίστιν τὰ νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα θὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ ἐκθέσωμεν τὰς ἀπόψεις μας λεπτομερῶς διὰ τὰ ἐπὶ μέρους θέματα. Προτοῦ τελειώσω μόνον θέλω νὰ προσθέσω δύο λέξεις διὰ τὸ θέμα ποὺ ἀπασχολεῖ τὴν ὕπαιθρον καὶ ἰδίως τὰς ἀπορωτέρας περιοχάς. Κατεκλύσθησαν μὲ τὰ κίτρινα εἰδοποιητήρια, τὰ ὁποῖα ἔχουν γίνει ὁ κίτρινος πυρετός, τὰ χωριὰ καὶ πολλοὶ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι σήμερον παράνομοι, διότι φοβοῦνται μήπως συλληφθοῦν καὶ ὁδηγηθοῦν εἰς τὴν φυλακήν, ἐνῷ τοὺς κρατεῖ φυλακισμένους ἡ συνεχὴς ἐργασία, ἰδίως εἰς τὴν περίοδον αὐτήν. Πρέπει νὰ ἀνασταλοῦν ἔστω γιὰ ἕνα τρίμηνον τὰ ἐντάλματα, μέχρι τῆς νέας ἐσοδείας. Ἔρχεται τελευταῖον εἰς τὰς παρατηρήσεις μου, ἀλλὰ πρῶτον εἰς τὴν σκέψιν καὶ τὴν ψυχὴν κάθε Ἕλληνος τὸ ἐθνικὸν θέμα. Συνεδριάζομεν καὶ συζητοῦμεν δηλώσεις προγραμματικὰς τῆς Κυβερνήσεως καὶ κάμνομεν παρατηρήσεις καὶ ὑποδείξεις πῶς θὰ εὐτυχήσῃ περισσότερον ὁ Ἑλληνικὸς λαός, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ Ἑλληνικὸς πληθυσμὸς τῆς Κύπρου, ἀγωνιζόμενος ἀγωνιᾷ διὰ τὴν ζωήν του, λόγῳ τῆς ἐκ παραδόσεως θηριωδίας τῶν τουρκικῶν ὀρδῶν. Θάρρος καὶ τόλμη πρέπει νὰ χαρακτηρίσουν σήμερον τὴν Ἑλληνικὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν. Ἀξιοπρέπεια καὶ ἰσοτιμία εἰς τὰς σχέσεις μας. Νὰ ληφθοῦν ἀποφάσεις ἀμέσως διὰ τὴν προστασίαν τῶν Κυπρίων ἀδελφῶν μας, διότι ἐὰν δι’ ὅλα τὰ ἄλλα θέματα ὑπάρχῃ χρόνος νὰ ἀποφασίσωμεν, διὰ τοὺς Κυπρίους φοβοῦμαι ὅτι κάθε ὥρα ποὺ περνᾷ, ἐὰν δὲν χρησιμοποιηθῇ κατὰ τὸν καλύτερον τρόπον, δὲν θὰ ξαναγυρίσῃ τοὐλάχιστον δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἀνήκουν εἰς τοὺς ζῶντας. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις λάβη μόνον τὰς ψήφους τοῦ Κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον στηρίζεται ὁ Ἕλλην Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, περιβάλλεται μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους, ἀρκεῖ νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν πρέπουσαν γραμμὴν ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ μας θέματος. Τοῦ Κυπριακοῦ. (Χειροκροτήματα).

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μέρος, ἔχει τὸν λόγον.

§238Α. ΜΕΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, κάτω ἀπὸ τὴν πίεσιν τῶν πραγμάτων ἔχει δημιουργηθῆ ἐδῶ καὶ ἀπὸ ἀρκετοῦ χρόνου ἕνα σοβαρὸν λαϊκὸν κίνημα, μεγάλης σημασίας. Πρόκειται διὰ τὸ ἀγροτικὸν κίνημα. Τὸ κίνημα αὐτὸ ἐξεδηλώθη τὸ 1909 καὶ 1910 μὲ τὴν ἐξέγερσιν τῶν δουλοπαροίκων τῆς Θεσσαλίας καὶ ἐξαπλωθὲν ἐπροχώρησε εἰς τὴν ὀργάνωσιν καὶ λειτουργίαν τῶν Συνεταιρισμῶν καὶ σὺν τῷ χρόνῳ ἔλαβε καὶ πολιτικὴν μορφήν. Εἶναι αὐτὸ ἕνα πολυσήμαντον γεγονός, ἰδίᾳ διὰ τὴν ἐποχήν, τὴν ὁποίαν διανύομεν ἐν Ἑλλάδι. Ἡ πολιτικὴ δύναμις συγκεντροῦται εἰς τὰ δύο ἄκρα. Ἡ δεξιά, ὅμως, καὶ ἡ Ἀριστερά, ἀντιμέτωποι, θεωροῦνται ὡσὰν ἀπειλὴ διὰ τὴν ἡσυχίαν τοῦ τόπου. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ παρεμβολὴ τοῦ Ἀγροτικοῦ Κόμματος, ἑνὸς κόμματος κατ’ ἐξοχὴν κοινωνικοῦ καὶ δημοκρατικοῦ, δύναται νὰ ἀποτελέσῃ ἐγγύησιν διὰ τὴν ὁμαλότητα καὶ τὴν κανονικὴν ἐξέλιξιν τῆς κοινωνικῆς καὶ πολιτικῆς μας ζωῆς. Ἀπὸ τὰς συζητήσεις αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἀπόψε μὲ τόσην ὀξύτητα, ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ συναγάγῃ συμπεράσματα λίαν ἀπογοητευτικά. Ὅταν ὅμως, τὰ τεσσεράμισυ ἑκατομμύρια τῶν ἀγροτῶν συσπειρωθοῦν καὶ ἀποτελέσουν τὸν κορμὸν ἑνὸς μεγάλου πολιτικοῦ ὀργανισμοῦ, ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ διατηρήσῃ τοὺς φιλελευθέρους θεσμοὺς καὶ συγχρόνως νὰ ἐφαρμόσῃ μεταρρυθμίσεις, αἱ ὁποῖαι νὰ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὰς συγχρόνους ἀπαιτήσεις τοῦ λαοῦ. Τὸ Ἀγροτικὸν Κόμμα δύναται νὰ λεχθῇ, εἶναι μία ἐθνικὴ ἀνάγκη. Αἱ πρόσφατοι ἐκλογαὶ ἔδειξαν τὴν δύναμίν του καὶ ἡ καθημερινὴ συνειδητοποίησις ὑπὸ πολιτικὴν ἔποψιν τῶν ἀγροτικῶν μαζῶν, σημαίνει, ὅτι εἰς τὸ προσεχὲς μέλλον τὸ Ἀγροτικὸν Κόμμα θὰ ἀποβῇ μία μεγάλη, ἂν μὴ ἡ μεγαλυτέρα, πολιτικὴ δύναμις τῆς Χώρας. Ὁ πυρὴν ὑπάρχει καὶ εἶναι πολὺ φυσικὸν νὰ ἔχῃ τὴν ἄνοδον ἐκείνην, ποὺ ἐπιτρέπει ἡ δύναμις τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου καὶ ἡ προϊοῦσα ἀνάπτυξίς του. Καὶ τώρα ἂς ἔλθωμεν εἰς τὴν δυσαρέσκειαν, ἡ ὁποία ἐξεφράσθη, τόσον ἔντονα, κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 11ης Μαΐου. Ὁ λαὸς ἐξεδήλωσε τὴν δυσαρέσκειαν διὰ τὰς ἀθλίας βιοτικὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας τελοῦν εὐρέα τῆς κοινωνίας στρώματα. Ἐξεδήλωσεν ἐπίσης δυσαρέσκειαν διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον διοικεῖται. Ὑπάρχει ἕνα πλῆθος ἀνέργων καὶ ἕνα πλῆθος ὑποσιτιζομένων, διὰ τοὺς ὁποίους, ἐνῷ ἐξαγγέλλονται μέτρα ἀνακουφίσεως, εἰς τὴν πραγματικότητα δὲν λαμβάνεται καμμία σοβαρὰ μέριμνα. Ὑπάρχουν, οἱ ἄνεργοι οἱ ἄνευ οὐδενὸς ἐπιδόματος καὶ ὑπάρχουν τὰ ἡμερομίσθια τῶν 30 καὶ 40 δραχμῶν, μὲ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συντηρηθῇ μία οἰκογένεια. Πέραν τῶν βιοτικῶν ὅρων ὑπάρχει τὸ πρόβλημα τῆς διοικήσεως, τὸ ὁποῖον μὲ ὅλην τὴν λεγομένην διοικητικὴν ἀποκέντρωσιν παρουσιάζει τρωτά. Ἡ ἀποκέντρωσις δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀποφέρῃ τὰ ἀναμενόμενα ἀποτελέσματα. Οὕτω καὶ σήμερον βλέπομεν καθημερινῶς νὰ συρρέουν ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Ἐπιτροπαὶ ἐπὶ Ἐπιτροπῶν καὶ πλεῖστα μεμονωμένα ἄτομα, νὰ συρρέουν εἰς τὴν Πρωτεύουσαν διὰ τὴν ἐπίλυσιν ἀσημάντων σχετικῶς ζητημάτων. Διὰ τὸ πρόβλημα τῆς διοικήσεως ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔκαμε κἂν νύξιν εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις. Καὶ ὅμως, εἶναι ἀπὸ τὰ σοβαρώτατα, διότι καταταλαιπωρεῖ τὸν Ἕλληνα τῆς ἐπαρχίας. Ἡ εὐκταία λύσις θὰ ἦτο νὰ δοθοῦν ὄχι ἁπλῶς εἰς τοὺς Νομάρχας εὐρύτεραι ἁρμοδιότητες, ἀλλὰ νὰ δοθοῦν τοιαῦται ἁρμοδιότητες εἰς ὅλους τοὺς προϊσταμένους τῶν ἐπαρχιακῶν ὑπηρεσιῶν. Ὁ Νομάρχης ἔχει φόρτον ἀπασχολήσεων καὶ δὲν δύναται νὰ ἀντεπεξέλθῃ καὶ εἰς τὰ πρόσθετα καθήκοντα τῆς ἀποκεντρώσεως. Ἐάν, ὅμως, γίνῃ καταμερισμὸς τῆς εὐθύνης διὰ τῆς μεταβιβάσεως τῶν ἁρμοδιοτήτων εἰς τοὺς προϊσταμένους τῶν ἐπαρχιακῶν ὑπηρεσιῶν, τότε τὸ κοινὸν θὰ διευκολύνεται πράγματι καὶ τότε θὰ παύσῃ ἡ συρροὴ καὶ ἡ προσέλευσις τόσου ἐπαρχιακοῦ κόσμου εἰς τὰς Ἀθήνας διὰ τὴν ἐπίλυσιν ζητημάτων, ἐνίοτε μικρᾶς σημασίας. Θὰ ἤθελον ἀκόμη νὰ θίξω καὶ τὸ ζήτημα τῆς νεολαίας, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἔχουν ληφθῆ τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα. Ἐργασία δὲν ὑπάρχει καὶ τοιουτοτρόπως λιμνάζουν οἱ νέοι μας εἰς τὰ καφενεῖα καὶ τελοῦν ὑπὸ τὰς χειροτέρας ἐπιδράσεις. Θὰ ὤφειλε τὸ θέμα αὐτὸ νὰ ἀπασχολήσῃ τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας καὶ ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν, διότι εἶναι μία μεγάλη ἐθνικὴ ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν νεολαίαν μὲ ὑψηλὸν φρόνημα, νεολαίαν μὲ ἦθος καὶ μὲ σωματικὴν καὶ ψυχικὴν ὑγείαν. Καὶ ὅμως διὰ παντοίων μέσων γίνεται διάβρωσις τοῦ σημαντικοῦ αὐτοῦ ἐθνικοῦ κεφαλαίου, διὰ νὰ δρέψωμεν αὔριον καρποὺς πικροτάτους. Οὐδέποτε κατεβλήθη μία σοβαρὰ προσπάθεια πρὸς καταπολέμησιν τῶν ἐπιδράσεων αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἀπὸ τὰ ἄσεμνα ἔντυπα, ἀπὸ τὰ ἀκατάλληλα κινηματογραφικὰ ἔργα καὶ ἀπὸ τὰ διάφορα παίγνια, τὰ ὁποῖα θεωροῦνται παιδικὰ καὶ ἀβλαβῆ, ἐνῷ εἰς τὴν πραγματικότητα εἶναι οἱ πρόδρομοι τῆς ἕξεως εἰς τὴν χαρτοπαιξίαν καὶ εἰς διαφόρους ἄλλας παρεκτροπάς. Οἱ Σύλλογοι τῶν Γονέων καὶ Κηδεδομένων, πολλάκις ἀνεφέρθησαν διὰ τὰ προβλήματα αὐτά, τὰ ὁποῖα προκειμένου νὰ ἀντιμετωπισθοῦν δὲν ἀπαιτοῦν καὶ σπουδαῖα χρηματικὰ μέσα. Καὶ ὅμως, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἐπεδείχθη ἐκ μέρους τοῦ Κράτους καμμία μέριμνα. Τὸ ἄσεμνον, ὅθεν, ἔντυπον, κυκλοφορεῖ ἐλευθέρως καὶ οἱ κινηματογράφοι κατακλυζόμενοι καὶ ἀπὸ μικρὰ ἀκόμη παιδιὰ διὰ νὰ ὑφίστανται τὴν φθοροποιόν των ἐπίδρασιν. Οὕτω τὰς ἡμέρας αὐτὰς ἐδιαβάσαμεν εἰς τὸν Τύπον, ὅτι παιδιὰ ἡλικίας 10 καὶ 12 ἐτῶν ἔχουν διαπράξει κλοπὰς καὶ ἔχουν περιπέσει καὶ εἰς ἄλλας ἀσχημίας. Καὶ αὐτὰ τονίζω ἐκ νέου ὑπὸ τὴν ἐπίδρασιν τοῦ κακοῦ ἐντύπου καὶ τῶν ἀκαταλλήλων κινηματογραφικῶν ταινιῶν. Λυπηρόν, ὅτι δὲν ἐλήφθη κανὲν μέτρον πρὸς προστασίαν τῆς ἐφηβικῆς καὶ νεανικῆς ἡλικίας. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς τὰς δηλώσεις του ἀπηύθυνε καὶ μίαν ἔκκλησιν πρὸς τὰς οἰκονομικῶς ἰσχυρὰς τάξεις τῆς κοινωνίας, τὴν ἔκκλησιν ὅπως συμμορφωθοῦν μὲ ἕνα τρόπον ἁπλῆς ζωῆς, διὰ νὰ μὴ εἶναι προκλητικοί. Ὀρθὴ ἡ σύστασις μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ὤφειλε πρωτίστως νὰ ἀπευθυνθῇ πρὸς τὸ Κράτος διὰ νὰ ἐφαρμοσθοῦν ἐκεῖναι ὅλαι αἱ δυναταὶ οἰκονομίαι ἀρχῆς γενομένης ἀπὸ τὴν ἀνωτάτην ἐκπροσώπησιν τῆς Πολιτείας, ἀπὸ αὐτὴν μέχρι καὶ τῆς τελευταίας βαθμίδος. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἔκαμε κἂν λόγον καὶ δὲν ἔδωσε καμμίαν ὑπόσχεσιν, ὡσὰν νὰ μὴ ὑπάρχουν εἰς τὸν Κρατικόν μας Ὀργανισμὸν πρὸς περικοπὴν δαπάναι πολυτελεῖς καὶ ἄσκοποι. Ἡ ἐντύπωσις τῆς ἐπαρχιακῆς Ἑλλάδος εἶναι, ὅτι τὸ Κράτος μιᾶς πτωχῆς Χώρας, ὅπως ἡ Ἑλλάς, ἔχει πολυτελῆ παράστασιν. Δυναταί, λοιπόν, αἱ οἰκονομίαι καὶ ὁ ἁπλούστερος τρόπος ἐμφανίσεως. Ὁ λαὸς τόσον ὑποφέρει, ὥστε ᾐσθάνθη μεγάλην πικρίαν καὶ ἐξανέστη, ὅταν πρό τινος ἐγένετο ἡ αὔξησις τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως. Ἡ βουλευτικὴ ἀποζημίωσις, ἀναμφισβητήτως δὲν εἶναι μεγάλη, ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προὐκάλεσε τὴν δυσφορίαν ἦτο τὸ γεγονός, ὅτι τῆς αὐξήσεως τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως, δὲν εἶχε προηγηθῆ αὔξησις διὰ τοὺς μισθωτούς, τοὺς ἀμειβομένους πενιχρότατα καὶ δὲν εἶχε δοθῆ ἐπίσης αὔξησις εἰς τὰς πενιχρὰς συντάξεις, τῶν θυμάτων πολέμου, εἰς τοὺς συνταξιούχους τοῦ Ι.Κ.Α. καὶ τοὺς μικροὺς ἐκ τῶν συνταξιούχων τοῦ Δημοσίου. Ὤφειλε, πάντως, ἡ Βουλή, νὰ συναισθανθῇ πρῶτον τὸ χρέος ἀπέναντι τῶν πενομένων καὶ κατόπιν νὰ σκεφθῇ διὰ τὰ ἴδια αὐτῆς μέλη, διὰ τοὺς βουλευτὰς δηλαδή.

§239Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Διὰ νὰ δώσητε τὸ καλὸ παράδειγμα, νὰ παραιτηθῆτε σεῖς τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωρεῖτε, κύριε Μέρο, ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Τί θὰ ψηφίσητε; Διότι τώρα μᾶς ἀναπτύσσετε ἰδικόν σας πρόγραμμα.

§241Α. ΜΕΡΟΣ. Ἀπευθύνομαι εἰς τὸν κ. Θεοδοσιάδην διὰ νὰ εἴπω: Ἠμπορῶ νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ὅτι ἐγὼ ἀρκοῦμαι διὰ σαφοῦς δηλώσεως εἰς τὴν ἀποζημίωσιν τῶν 7.000 δρχ. μηνιαίως. Τὸ ὑπόλοιπον διατίθεται δι’ εὐεργετικοὺς σκοποὺς καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ χωρῇ ἀμφισβήτησις.

§242Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Κύριε Θεοδοσιάδη, δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ διακόπτετε. Νὰ κάμητε καὶ σεῖς αὐτὸ ποὺ εἶπε ὁ κ. Μέρος.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπαλτατζῆ, σοῦ ὑπενθυμίζω τὸν Κανονισμόν.

§244Α. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀσχολοῦμαι μὲ τὰ καπνά.

§245Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Γνωρίζω μὲ τὶ ἀσχολεῖσθε. Εἶναι ἀσέβεια νὰ ὁμιλῆτε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, προκειμένου περὶ ἀνθρώπου, τοῦ ὁποίου ἀγνοεῖτε τὸ παρελθόν.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, ὅταν θέλετε νὰ ὁμιλήσητε, νὰ μοῦ ζητήσητε τὸν λόγον. Σᾶς εἰδοποιῶ, διότι ἄλλως θὰ σᾶς μεταχειρισθῶ ὡς ἁπλοῦν βουλευτήν.

§247Α. ΜΕΡΟΣ. Συνεχίζων θέλω νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν ἀνάγκην ἐφαρμογῆς οἰκονομιῶν περὶ τῶν ὁποίων ἐπαναλαμβάνω, δὲν γίνεται λόγος εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις. Θὰ πρέπει νὰ καταργηθοῦν αἱ πολυτελεῖς δαπάναι καὶ μὲ τὸ χρῆμα ποὺ θὰ ἐξοικονομηθῇ, θὰ πρέπει τὸ Κράτος νὰ βοηθήσῃ τοὺς ἀδυνάτους. Αἱ σπατάλαι ἀποτελοῦν πρόκλησιν. Εἰς τὸν Βόλον ἐπὶ 71.000 κατοίκων ἔχομεν 7.000 ἀνέργους. Ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οἱ περισσότεροι ἐξ αὐτῶν εἶναι οἰκογενειάρχαι μὲ 3–4 μέλη οἰκογενείας ἕκαστος, ἀντιλαμβάνεσθε τὴν δραματικὴν κατάστασιν καὶ τὸ μέγεθος τῆς λαϊκῆς δυστυχίας. Ἐφ’ ὅσον, κύριοι, ἔχομεν πτώχειαν εἰς τόσον μεγάλην κλίμακα, δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ δείξουν ἀδιαφορίαν, προκειμένου νὰ ἀνακουφισθῇ ἡ πάσχουσα μερὶς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἰδικώτερον διὰ τοὺς σεισμοπαθεῖς τοῦ Βόλου θὰ πρέπει νὰ ἀναφέρω, ὅτι ἐγένοντο μεγάλαι θυσίαι ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Πράγματι ἐδόθησαν ἀρωγαὶ ἀπὸ 35.000–47.000 δραχ. κατὰ οἰκογένειαν. Εἴς τινας δὲ περιπτώσεις καὶ 75.000 δρχ. Τὸ ὅλον ποσὸν φθάνει τὰ 700 ἑκατομ. δραχμῶν. Εἶναι, ὅμως, τὸ ποσὸν αὐτό, προκειμένου περὶ ἀνοικοδομήσεως μιᾶς πόλεως τῆς ἐκτάσεως τοῦ Βόλου, πολὺ ἀνεπαρκές. Ἐχρειάσθη, ὅθεν, ἡ συμβολὴ τῶν ἰδιωτῶν καὶ μὲ χρήματα τοῦ τόπου ἐπετεύχθη ἕνα ἔργον, διὰ τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ὑπερηφανεύεται ὁ πληθυσμὸς τοῦ Βόλου καὶ τὸ Κράτος. Ὑπάρχουν, ὅμως, εἰς τὰ ἀνεγερθέντα κτίρια πολλαὶ ἐλλείψεις ἀκόμη καὶ δι’ αὐτὸ προβάλλεται ὡς ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη, νὰ δοθοῦν συμπληρωματικὰ δάνεια, ὥστε νὰ συμπληρωθοῦν τὰ ἡμιτελῆ καὶ διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ στέγη, εἰς ὁλόκληρον τὸν πληθυσμόν. Διὰ τὴν ἐνίσχυσιν, κύριοι βουλευταί, τῶν σεισμοπαθῶν εἶχεν ἐπιβληθῆ εἰδικὴ φορολογία, τόσον ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος, ὅσον καὶ ἐπὶ τῶν καυσίμων καὶ τῆς ζακχάρεως. Ἡ φορολογία αὐτὴ δὲν γνωρίζω τί ἀπέδωσεν, διότι δὲν ἦλθον οἱ ἀριθμοὶ εἰς δημοσιότητα. Πάντως τὰ εἰσπραχθέντα εἶναι μεγαλύτερα τῶν διατεθέντων ποσῶν. Καὶ ἡ μὲν εἰδικὴ φορολογία ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος ἤρθη, ἐξακολουθεῖ, ὅμως, νὰ ἰσχύῃ ἐπὶ τῆς ζακχάρεως καὶ τῶν καυσίμων καὶ οὕτω πορίζεται τὸ Κράτος χρήματα, τὰ ὁποῖα θὰ πρέπει νὰ διατεθοῦν διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν σεισμοπλήκτων.

§248ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶσθε οἱ μόνοι.

§249Α. ΜΕΡΟΣ. Νὰ διατεθοῦν τὰ χρήματα δι’ ὅλας τὰς περιφερείας, εἰς τὰς ὁποίας ἔχουν προκληθῆ καταστροφαὶ ἐκ θεομηνιῶν. Δὲν διεκδικοῦμεν εἰδικὴν μεταχείρισιν. Ἀλλὰ ζητοῦμεν τὴν ἀπαιτουμένην ἐνίσχυσιν διὰ νὰ συμπληρώσωμεν τὴν ἀνοικοδόμησιν, ὥστε καὶ οἱ διαμένοντες εἰς παραπήγματα, νὰ ἀποκτήσουν στέγην. Τὸ ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον, ὡς ἐλέχθη, πρέπει νὰ προσελκύσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι τὸ θέμα τῆς Διοικήσεως, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχουν ἐξ αὐτῆς δυσαρέσκεια καὶ δυσφορία τοῦ λαοῦ. Ἐν συμπεράσματι λέγω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀνορθωθῇ ἡ Διοίκησις καὶ ἐπίσης νὰ δοθῇ ἰδιάζουσα προσοχὴ εἰς τὰ προβλήματα τῶν ἀπόρων τάξεων, τὰ ὁποῖα εἶναι ὀξύτατα καὶ δὲν ἐπιδέχονται ἀναβολήν.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθέντος τοῦ καταλόγου τῶν ρητόρων κηρύσσεται...

§251Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, πρὶν κηρύξητε περαιωμένην τὴν συζήτησιν, νὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον.

§252Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἐκηρύχθη περαιωμένη ἡ συζήτησις.

§253Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι, διότι ἠγέρθητε μόνον διὰ νὰ εἴπητε, ὅτι ἐκηρύχθη περαιωμένη ἡ συζήτησις, ἐνῷ δὲν εἶχε κηρυχθῆ ἀκόμη.

§254Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐκηρύχθη ἡ λῆξις.

§255Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐκηρύχθη λήξασα ἡ συζήτησις.

§256Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Γεγονὸς εἶναι ὅτι ἐκηρύχθη ἡ λῆξις τῆς συζητήσεως. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀμφιβολία ὁ κ. Πρόεδρος νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Βουλήν.

§257Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὶν ἢ κηρύξητε τὴν λῆξιν τῆς συζητήσεως ἐζήτησα τὸν λόγον.

§258Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, ἐκηρύχθη περαιωμένη ἡ συζήτησις.

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὶν ἢ τελειώσω τὴν φράσιν μου, ὅτι κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις, ὁ Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος ἐσήκωσε τὴν χεῖρα του καὶ ἐζήτησε τὸν λόγον.

§260Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς εὐχαριστῶ, διότι διεφωτίσατε τὸν κ. Ὑπουργὸν Συντονισμοῦ, ὁ ὁποῖος πιθανὸν ἐκ τῆς θέσεώς του δὲν ἀντελήφθη ὅτι εἶχον ζητήσει τὸν λόγον πρὶν ἢ κηρύξητε λήξασαν τὴν συζήτησιν: Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ προβῶ εἰς μίαν διαπίστωσιν. Αἱ πολιτικαὶ συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι προκαλοῦνται διὰ νὰ δοθῇ ψῆφος ἐμπιστοσύνης εἰς τὰς Κυβερνήσεις, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἔχουν ἐκφυλισθῆ. Ἔπαυσαν νὰ ἀποτελοῦν κοινοβουλευτικὴν μάχην. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀναγινώσκει τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις καὶ παρακολουθῇ ὡς θεατὴς ἐπ’ ὀλίγην ὥραν ἢ ἐπ’ ὀλίγα ἡμίωρα τὴν συζήτησιν. Ἡμεῖς, οἱ ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ ἔχοντες τὴν ἰδιότητα τοῦ Ἀρχηγοῦ, λαμβάνομεν τὸν λόγον πρῶτοι καὶ μετὰ ταῦτα ὡρισμένοι ἄλλοι ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων καὶ κηρύσσεται ἡ λῆξις τῆς συζητήσεως. Εἰς ὅσα οἱ Ἀρχηγοὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι λέγουν, δὲν δίδεται ἀπάντησις. Ἔδωκεν ἀπάντησιν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν πράγματι εἰς ὡρισμένας βασικὰς ἀπορίας ἢ ἀντιρρήσεις, αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν. Ἀλλὰ ἐκτὸς τοῦ τομέως τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ὑπάρχουν καὶ οἱ ἄλλοι τομεῖς, εἰς τοὺς ὁποίους θὰ ἔπρεπε κανονικῶς νὰ δοθῇ ἀπάντησις. Εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν Συντονισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐνόμισεν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ὁμιλήσω, θὰ διατυπώσω τὴν παράκλησιν νὰ ἀναγνώσῃ ἐκ νέου — διότι γνωρίζω ὅτι τὰ ἔχει ἀναγνώσει — τὰ πρακτικὰ παλαιῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς, κατὰ τὰς ἐποχὰς ἐκείνας, κατὰ τὰς ὁποίας οἱ ἡγέται, καὶ οἱ ἐν τῇ Κυβερνήσει καὶ οἱ ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει, παρηκολούθουν τὰς συνεδριάσεις ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους. Θὰ διαπιστώσῃ δὲ ὅτι ποτὲ πρὸ τῆς κηρύξεως τῆς λήξεως τῆς πολιτικῆς συζητήσεως δὲν συνέβαινε νὰ μὴ λάβῃ τὸν λόγον ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ μὴ δευτερολογήσουν οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων. Κατ’ οὐσίαν διετυπώσαμεν ὅλοι μονολόγους. Καὶ εἰς τοὺς μονολόγους αὐτοὺς δὲν ἐδόθη συνέχεια. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς παρακολουθεῖ αὐτὴν τὴν κατάπτωσιν πλέον τῆς πολιτικῆς συζητήσεως, ἄρα καὶ τὴν πτῶσιν τοῦ ἐπιπέδου τοῦ Κοινοβουλίου, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν εὐθυνόμεθα ἡμεῖς οἱ βουλευταί, διότι τὴν κατεύθυνσιν εἰς τὰς πολιτικὰς συζητήσεις, ὅπως εἶναι φυσικόν, πρέπει νὰ τὴν δίδῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰδικώτερον πρέπει νὰ τὴν δίδῃ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Πρὸ δύο ὡρῶν ἡ ἀγόρευσις τοῦ συναδέλφου κ. Μπριλλάκη προεκάλεσεν ὡρισμένας ἐξεγέρσεις βουλευτῶν τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως. Παρενέβην, διατυπώσας τὴν ἐλπίδα, ὅτι εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Μπριλλάκης καὶ εἰς ὅσα εἶπον ἄλλα στελέχη τῆς Ε.Δ.Α. θὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἢ ἄλλος ἐκ τῶν κυριωτέρων ἐπιτελῶν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ εἶπον, ὅτι ἐγὼ δὲν εἶμαι τεταγμένος νὰ δώσω ἀπάντησιν. Ὅτι ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ δὲν ἔχω τοιοῦτον δικαίωμα. Ἔχω, ὅμως, δικαίωμα, ἐὰν νομίζῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπαντῶν εἰς τὰς ἰδικάς μου δηλώσεις, νὰ παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ δευτερολογήσω. Τοιοῦτον τι δὲν συνέβη. Ἔμεινεν ἀναπάντητος κατ’ οὐσίαν ἡ Ε.Δ.Α. Τὸ μόνον ποὺ συνέβη, εἶναι ὅτι ἐγένοντο ὡρισμέναι διακοπαὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Δημοσίας Ἀσφαλείας, αἱ ὁποῖαι ἀφεώρουν ὡρισμένα σημεῖα. Προβαίνω εἰς τὴν διαπίστωσιν αὐτήν, διότι ἔχω καθῆκον νὰ προβῶ εἰς αὐτήν. Πιστεύω εἰς τὸν Κοινοβουλευτισμόν, ὅσον καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι, καὶ θὰ ἔχετε διαπιστώσει, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὑπῆρξα πάντοτε πιστὸς τηρητὴς τοῦ Κανονισμοῦ καὶ ὑπῆρξα πάντοτε πιστὸς εἰς τὸ καθῆκον μου εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, οἱανδήποτε ἰδιότητα καὶ ἂν εἶχον. Ὑπενθυμίζω ὅτι, αὐτὸς οὗτος ὁ ἀείμνηστος Σοφούλης ὅταν ἐτέθη τὸ 1948 ζήτημα πολιτικόν, ἔμεινε καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς νυκτὸς καὶ μέχρι πρωΐας καὶ ἠγέρθη ὁ ἴδιος καὶ ἔδωκεν ὡρισμένας ἀπαντήσεις καὶ σᾶς ὑπενθυμίζω ὅτι ἐπλησίαζε τὴν ἡλικίαν τῶν 100 ἐτῶν. Αὐτὸ εἶναι ἀρκετόν. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις καὶ ἀναβάλλεται ἡ ψηφοφορία διὰ σήμερον καὶ ὥραν 10.30′ π. μ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§262ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 10.30′ π. μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως ψηφοφορίαν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. (Ὥρα 2.45′ π. μ.)