1958.02.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 63η

ΔΕΥΤΕΡΑ 10 Φεβρουαρίου 1958

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 5.50′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Π. Κηπουρός, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§2Π. ΚΗΠΟΥΡΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Λαντζούνης, καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ νόμου 1726)51 «περὶ καταστάσεως Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Ὑπαλλήλων», ὡς ἐτροποποιήθη καὶ συνεπληρώθη διὰ μεταγενεστέρων νόμων καὶ τοῦ Ν. Δ. 2888 «περὶ κυρώσεως Δημοτικοῦ καὶ Κοινοτικοῦ Κώδικος». Ἡ ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν προτάσεων νόμων: 1) «Περὶ καταργήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3733) 1957 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, τῆς ἐν Ἑλλάδι Ἀποστολῆς Προγραμμάτων τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς καὶ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συμβάσεως «περὶ συμπληρώσεως τῆς συμβάσεως περὶ ἱδρύσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ Χρηματοδοτήσεως Οἰκονομικῆς Ἀναπτύξεως» καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». 2) «Περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3720) 1957 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 8 Μαΐου 1957 συμβάσεως μεταξὺ Δημοσίου καὶ τοῦ Νικολάου Οἰκονόμου διὰ τὴν ἵδρυσιν βιομηχανίας κατασκευῆς πυρείων, κόντρα–πλακέ, κιβωτίων συσκευασίας τύπου κολλιπρές, πλακῶν ἐκ πολτοῦ ξυλείας καὶ προμηθείας πυρείων εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον». 3) «Περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3731) 1957 Ν. Δ. «περὶ ἐξαγορᾶς ὑπὸ τῆς Ἐμπορικῆς Τραπέζης τῶν ἐν Ἑλλάδι περιουσιακῶν στοιχείων τῆς Ἰονικῆς Τραπέζης». 4) «Περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ἄρθρου 2 παρ. 2 καὶ τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ Ν. Δ. 3760) 31.8.57 «περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Ν. Δ. 588) 48 καὶ περὶ παρατάσεως τῆς λειτουργίας τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων», καὶ 5) «Περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 2 παρ. 1 περ. βʹ ἄρθρ. 4 παρ. 1 περ. αʹ, ἄρθρ. 5 περιπτώσεις αʹ, δʹ καὶ εʹ, ἄρθρ. 8 παρ. 1, 2 καὶ 3, ἄρθρ. 9 παράγρ. 2 περ. γʹ καὶ παρ. 3, ἄρθρ. 10 παράγρ. 3, 4 καὶ 5 καὶ ἄρθρ. 11 τοῦ Ν. Διατάγματος ὑπ’ ἀριθ. 3746) 57 «περὶ ἀσφαλιστικῶν ρητρῶν φορολογικῶν ἀπαλλαγῶν καὶ ἄλλων τινῶν διευκολύνσεων εἰς ὁμολογιακὰ δάνεια ἢ προνομιούχους μετοχὰς ἐκδιδομένας διὰ παραγωγικοὺς σκοπούς». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Ντεντιδάκης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Ὁ βουλευτὴς κ. Ἠ. Ἠλιοῦ, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Ὁ κ. Α. Γεροκωστόπουλος (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων), καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «Περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως τῆς ἐν Κερκύρᾳ οἰκίας Δ. Σολωμοῦ» καὶ 2) «Περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ Ὀργανισμοῦ τῆς Παντείου Ἀνωτάτης Σχολῆς Πολιτικῶν Ἐπιστημῶν κειμένων διατάξεων». Οἱ κ. κ. Α. Γεροκωστόπουλος (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων) καὶ Δ. Ἀλιπράντης (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτουσι σχέδια νόμων α) «περὶ νομιμοποιήσεως δαπάνης δρχ. 10.000.000 διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἐργασιῶν ἀποπερατώσεως κ. λ. π. Ἐθνικῶν Σταδίων καὶ Γυμναστηρίων», β) «περὶ νομιμοποιήσεως δαπάνης δρχ. 250.000 δι’ ἔξοδα ἐλεύσεως, παραμονῆς καὶ ἐπανόδου 50 Ἑλλήνων δημοδιδασκάλων ἐκ Κωνσταντινουπόλεως, γ) «περὶ νομιμοποιήσεως δαπάνης δρχ. 75.000 διὰ τὴν ἀγορὰν ἔργων τέχνης ἐκ τῆς Βʹ Πανελληνίου Καλλιτεχνικῆς Ἐκθέσεως» καὶ δ) «περὶ νομιμοποιήσεως δαπάνης δρχ. 50.000 δι’ οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τοῦ Ἀθλητικοῦ Συλλόγου Κομοτινῆς «Ὀρφεὺς» διὰ τὴν ὀργάνωσιν κ.λ.π. τῶν Παμβορειαελλαδικῶν Ἀγώνων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Γιαννόπουλος καὶ Κ. Βουδούρης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ἔξαρχος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Νικολαΐδης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων περὶ Ἑλληνικοῦ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Πετρόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Στρατολογίας τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Ἰωάννου, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως στρατολογικῶν τινων ζητημάτων». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ σχεδίων τῶν πόλεων κειμένων διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Βρανόπουλος καὶ Δ. Παπαδημητρίου, καταθέτουσι τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ σχεδίων τῶν πόλεων κειμένων διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Λαμπρόπουλος Π. Οἰκονομίδης, Π. Βαρδινογιάννης, Δ. Βρανόπουλος, Δ. Καρατζένης, Γ. Ρουμάνης, Γ. Κακαγιάννης, Η. Ἠλιοῦ, Ε. Κοθρῆς, Δ. Παπασπύρου Ι. Κοντοβράκης, Χ. Βαφέας, Λ. Μπίστης, Ε. Ἀλιπράντης, καὶ Ι. Λασκαρίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ σχεδίων τῶν πόλεων κειμένων διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Πινάτσης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς συμμοριοπλήκτου καὶ πυροπαθοῦς καὶ ἐντελῶς ἀπόρου ἀκριτικῆς Κοινότητος Κάτω Βροντοῦς, αἰτούσης τὴν χορήγησιν 2.000 μέτρων ὑδροσωλήνων διὰ τὴν ἀντικατάστασιν καὶ τὴν ἀνακαίνισιν τοῦ ἐσωτερικοῦ δικτύου τοῦ χωρίου των πρὸς περιφρούρησιν τῆς ὑγείας τῶν κατοίκων, δοθέντος ὅτι καθίσταται ἀδύνατος ἡ ἐκ μέρους τῆς Κοινότητος διάθεσις τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὴν ἀγορὰν αὐτῶν ποσοῦ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Πινάτσης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Νευροκοπίου, αἰτοῦντος ὅπως συνεχισθῇ μέχρις ὁλοκληρώσεως τὸ ἀντιπλημμυρικὸν ἔργον τοῦ λεκανοπεδίου Νευροκοπίου διὰ τὸ ὁποῖον ἐδαπανήθησαν μέχρι τοῦδε 2.500.000 δραχ. καὶ ἐκφράζοντος τὰς θερμοτάτας εὐχαριστίας τῶν κατοίκων τῆς περιοχῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν δι’ ὅσα κοινωφελῆ ἔργα ὑπὲρ αὐτῶν ἔπραξε καὶ πράττει. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Πινάτσης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Δράμας, αἰτοῦντος ὅπως διατεθῇ χρηματικὸν ποσὸν πρὸς συνέχισιν τῶν ἐκτελουμένων ἐν τῷ Ἐθνικῷ Σταδίῳ Δράμας ἔργων ἀνακατασκευῆς τοῦ στίβου κ.λ.π., καὶ διὰ τὴν προμήθειαν τῶν ἀπαραιτήτων ὑλικῶν χρησιμοποιηθησομένων εἰς τοὺς ἐν Δράμᾳ κατὰ τὸ προσεχὲς θέρος τελεσθησομένους Πανελληνίους Ἀθλητικοὺς Ἀγῶνας. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Πινάτσης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Προέδρων τῶν Κοινοτήτων Νικηφόρου, Πλατανιᾶς, Πυξαρίου, Κυργίων, Ἀδριανῆς, Πηγαδίων, Ἀγορᾶς, Πλατανοβρύσεως, Ψηλῆς Ράχης καὶ Πτελέας, αἰτούντων ὅπως αὐξηθῶσιν οἱ συντελεσταὶ κρίσεως τῆς ἀπορίας τῶν πολιτῶν, ἐπὶ τῷ τέλει ὅπως αἱ 120 δραχμαὶ μηνιαίου εἰσοδήματος διὰ τὴν Αʹ κατηγορίαν ἀπόρων αὐξηθοῦν εἰς 250, αἱ 180 τῆς Βʹ κατηγορίας εἰς 400 καὶ αἱ 220 τῆς Γʹ κατηγορίας εἰς 500, ἵνα οὕτω καθίσταται δυνατὴ ἡ παροχὴ τοῦ εὐεργετήματος τῆς ἀπορίας εἰς τοὺς πραγματικῶς ἀναξιοπαθοῦντας καὶ ἀπόρους Ἕλληνας πολίτας. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Πρίφτης, Ι. Παπαδημητρίου, Α. Πατσιαντᾶς καὶ Γ. Εὐαγγέλου καταθέτουν ἀναφορὰν Συνδέσμου Συνταξιούχων Ι.Κ.Α. Κερκύρας, ζητοῦντος αὔξησιν τῶν συντάξεων, ἀντικατάστασιν τοῦ Διοικητοῦ τοῦ Ι.Κ.Α., μὴ ἀπαγόρευσιν εἰσπράξεως τῆς συνδικαλιστικῆς εἰσφορᾶς εἰς τὴν εἴσοδον τῶν Ὑποκαταστημάτων τοῦ Ι.Κ.Α. κ.λ.π. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Η. Ἠλιοῦ, Β. Ἐφραιμίδης καὶ Α. Πατσιαντᾶς, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως Συντακτῶν Ἑνώσεως Θεσσαλίας, Στερεᾶς Ἑλλάδος, Εὐβοίας, διαμαρτυρομένης διὰ τὰς ἀνελευθέρους διατάξεις τοῦ καταρτισθέντος σχεδίου νόμου ἀφορῶντος τὸν Τύπον καὶ τὴν δημοσιογραφίαν. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Κιτσίκης, Γ. Αὐγερόπουλος, Β. Ἐφραιμίδης καὶ Ε. Πρωϊμάκης, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Κορυδαλλοῦ Ἀττικῆς, ζητοῦντος μὴ ἀπαλλαγὴν τῶν Δημοτικῶν φορολογιῶν τῶν Ἑταιριῶν Ὑδάτων καὶ Ἠλεκτρικῆς Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, αἱ ὁποῖαι χρησιμοποιοῦν καὶ ἐκμεταλλεύονται τὰς ὁδούς, τὰς πλατείας καὶ τὸ ὑπέδαφος τῶν Δήμων. Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Βουδούρης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας Ἐργατοτεχνιτῶν καὶ Ἐκτάκτων Ὑπαλλήλων Δήμων καὶ Κοινοτήτων Ἑλλάδος, ζητούσης χορήγησιν ἐπιδόματος ἀνθυγιεινοῦ ἐπαγγέλματος εἰς τὰ μέλη της. Ὁ Σύλλογος Σεισμοπλήκτων Σοφάδων–Περιχώρων, ζητεῖ χορήγησιν συμπληρωματικῆς ἀρωγῆς 6.000 δραχμῶν εἰς τὰ μέλη του, διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν οἰκιῶν των, κατάργησιν διακρίσεως μεταξὺ πόλεων καὶ ὑπαίθρου κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Φρόντζος, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Προέδρων Διδασκαλικῶν Συλλόγων Ἰωαννίνων, Ζαγορίου, Μετσόβου, καὶ Κονίτσης, ζητούντων ἐπίλυσιν τῶν δικαίων αἰτημάτων τῶν δημοδιδασκάλων. Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Φρόντζος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐθνικοῦ Συνδέσμου Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Πολέμου Ἰωαννίνων, ζητοῦντος ματαίωσιν καταργήσεως τοῦ Κέντρου Λουτροθεραπείας Ἀναπήρων Πολέμου Πρεβέζης. Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Γιαννόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Ἐπιταλίου– Ἠλείας, ζητοῦντος κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ Πύργου–Κυπαρισσίας, διευθέτησιν τῆς κοίτης τοῦ Ἀλφειοῦ ἀπὸ σιδηροδρομικῆς γεφύρας Ἀλφειούσης μέχρις ἐκβολῶν, ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης Ἀγουλινίτσης. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Πατσιαντᾶς, Ι. Παπαδημητρίου καὶ Γ. Εὐαγγέλου, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Καπνεργατῶν Βόλου, διαμαρτυρομένης διὰ τὴν μὴ εἰσέτι χορήγησιν ἐπιδομάτων εἰς ἀνέργους καπνεργάτας. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Ἀλλαμανῆς, Κ. Βασαρδάνης καὶ Α. Μπαλτατζῆς, καταθέτουν ἀναφορὰς τοῦ Σωματείου Σεισμοπλήκτων Καρδίτσης, «Ἡ Ἕνωσις», ζητοῦντος ἴσην μεταχείρισιν τῶν μελῶν του πρὸς τοὺς σεισμοπλήκτους Βόλου. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Γ. Κακαγιάννης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Προέδρων Ἐμπορικοῦ Συλλόγου καὶ Ἐπαγγελματοβιοτεχνῶν Φαρσάλων, ζητούντων ὅπως περιληφθῇ καὶ ἡ περιφέρεια Φαρσάλων εἰς τὰ ληφθησόμενα μέτρα ὑπὲρ τῶν σεισμοπλήκτων. Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Φρόντζος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Πανηπειρωτικοῦ Συλλόγου Ἀποφοίτων Πενταταξίου Γεωργικῆς Σχολῆς Ἰωαννίνων, ζητοῦντος τὴν κατὰ προτίμησιν πρόσληψιν μελῶν του ὡς βοηθῶν κτηνιάτρων καὶ βοηθῶν γεωπόνων, ἀποκατάστασιν αὐτῶν εἰς γεωπονικὸν κλῆρον κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Φρόντζος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Συνταξιούχων Αὐτοκινητιστῶν Ἠπείρου, ζητοῦντος ταχεῖαν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κανονισμοῦ λειτουργίας τοῦ Τ.Σ.Α.». Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀλλαμανῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Δημοδιδασκάλων Αʹ καὶ Βʹ Ἐκπαιδευτικῆς Περιφερείας Καρδίτσης, ζητοῦντος ταχεῖαν ἱκανοποίησιν τῶν δικαίων αἰτημάτων τῶν δημοδιδασκάλων. Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Φρόντζος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἑλλήνων Ἀποστράτων Ἀξιωματικῶν (Παράρτημα Ἰωαννίνων), ζητούσης ἄρσιν τῶν διὰ τοῦ Α. Ν. 1854)51 προσγενομένων εἰς τοὺς συνταξιούχους ἀδικιῶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως Λαχειοπωλῶν, ζητούσης ματαίωσιν τῆς μελετωμένης τροποποιήσεως τοῦ ἰσχύοντος κανονισμοῦ ἀσφαλίσεως Λαχειοπωλῶν, διὰ τῆς ἀναγνωρίσεως τῆς Ἑνώσεως Πρακτόρων Ἐθνικοῦ Λαχείου. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Πατσιαντᾶς, Ι. Παπαδημητρίου καὶ Γ. Εὐαγγέλου, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Σιδηροδρομικῶν Θεσσαλίας ζητοῦντος ἐπίλυσιν τῶν αἰτημάτων τῶν ἐργατοϋπαλλήλων Σ.Ε.Κ. τοῦ τμήματος Θεσσαλίας, χορήγησιν ἐπιδόματος σεισμοπληξίας κ.λ.π. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Τσιγάρας, Α. Λασκαρίδης καὶ Β. Ἐφραιμίδης, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν Σ.Α.Α.Κ. τῶν Νομῶν Ἠμαθείας–Πέλλης, Θεσσαλονίκης, Σερρῶν, Καβάλας κ.λ.π., ζητούντων κατάργησιν τῆς ὀφειλομένης κατὰ στρέμμα ἀξίας εἰς τὰς ἀποστραγγισθείσας γαίας Βορείου Ἑλλάδος, τῶν ἀποκατασταθέντων κληρούχων καὶ ἀραιοτέραν κατάργησιν τῆς εἰσφορᾶς 7 ὀκ. σίτου κατὰ στρέμμα, διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ἀποστραγγιστικῶν καναλίων κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἀνωτάτης Γενικῆς Συνομοσπονδίας Καταστηματαρχῶν Κουρέων–Κομμωτῶν Ἑλλάδος, καὶ λοιπῶν Σωματείων Καταστηματαρχῶν Κουρέων Ἀθηνῶν– Περιχώρων, ζητούντων ἐπιβολὴν εἰδικῆς φορολογίας ἐπὶ τῶν ξυριστικῶν λεπίδων καὶ ἠλεκτρικῶν ξυριστικῶν μηχανῶν κ.λ.π. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Η. Ἠλιοῦ, Β. Ἐφραιμίδης καὶ Π. Γλιγλῆς, διὰ τηλεγραφήματός των διαμαρτύρονται διὰ τὴν ὑπαιτιότητι τῶν Ἀρχῶν ἄσκησιν τρομοκρατίας καὶ ματαίωσιν τῆς συγκεντρώσεως Μυτιλήνης καὶ ζητοῦν ἐξασφάλισιν τῶν Συνταγματικῶν δικαιωμάτων δημοσίας συγκεντρώσεως πολιτῶν. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Πατσιαντᾶς, Ι. Παπαδημητρίου, Γ. Εὐαγγέλου καὶ Α. Λασκαρίδης, καταθέτουν ἀναφορὰς τῶν Σωματείων τοῦ Ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Βόλου καὶ Καπνεργατῶν Ἐλευθερουπόλεως «Ἡ Ἕνωσις», ζητούντων ἄμεσον χορήγησιν ἐκτάκτων ἐπιδομάτων εἰς τοὺς ἀνέργους καπνεργάτας, τροποποίησιν τοῦ ν. 2348)1953 καὶ 2519)1953, ταχεῖαν ψήφισιν τοῦ Συνταξιοδοτικοῦ Κώδικος κ.λ.π. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Μπακατσέλος, Ι. Παπαηλιάκης, Μ. Τοσουνίδης καὶ Φ. Παπαδόπουλος, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν Προέδρων Σ.Α.Α.Κ. Νομῶν Ἠμαθείας, Πέλλης, Θεσσαλονίκης, Σερρῶν, Καβάλας κ.λ.π., ζητούντων κατάργησιν τῆς εἰσφορᾶς 7 ὀκάδων σίτου κατὰ στρέμμα διὰ τὰς ἀποστραγγισθείσας γαίας Β. Ἑλλάδος, κατάργησιν τῆς εἰσφορᾶς ἐξ ἀντλήσεως ὑδάτων κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς κ. Η. Μπρεδήμας, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας Συλλόγου Προσωπικοῦ Ι.Κ.Α. καὶ λοιπῶν Ὀργανώσεων καὶ Συλλόγων, ζητούντων χορήγησιν πρὸς τὸ Ι.Κ.Α. τῆς ὑπὸ τοῦ Α.Ν. 1846) 1951 προβλεπομένης κρατικῆς εἰσφορᾶς, ταχεῖαν εἴσπραξιν τῶν καθυστερουμένων εἰσφορῶν, ψήφισιν τοῦ Συνταξιοδοτικοῦ Κώδικος κ.λ.π. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Παπαδημητρίου, Α. Λασκαρίδης καὶ Π. Γλιγλῆς, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Ἐλαιουργικοῦ Συνεταιρισμοῦ «Ἡ Δήμητρα» Καζαβητίου, Θάσου, αἰτοῦντας ἔναρξιν συγκεντρώσεως ἐλαίου εἰς Θάσον καὶ ἐπαναφορὰν τῶν ἑπταβάθμων ὡς βρωσίμων. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Η. Ἠλιοῦ, καὶ Π. Γλιγλῆς, καταθέτουν ἀναφορὰς τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου καὶ Ἐμπορικοῦ Εἰσαγωγικοῦ Συλλόγου Μυτιλήνης καὶ τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Μυτιλήνης, ζητούντων τὴν διάθεσιν τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων διὰ τὴν ἄμεσον ἀνέγερσιν τοῦ νέου Τελωνείου Μυτιλήνης, διότι τὸ σημερινόν, κατόπιν καὶ τῶν τελευταίων βροχῶν, κατέστη ἐπικίνδυνον ἰδίᾳ τοὺς ἐργαζομένους, τὰ δὲ ἐν αὐτῷ ἀποθηκευμένα ἐμπορεύματα καταστρέφονται. Ὁ βουλευτὴς κ. Η. Μπρεδήμας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δ. Κλώσσα, ζητοῦντος χορήγησιν συντάξεως ὡς παθόντος ἐν αἰχμαλωσίᾳ κατὰ τὴν περίοδον 1940– 1946. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Συνταξιούχων Ἐργατικῶν Στελεχῶν καὶ ἐκπροσώπων ἐργατικῶν ὀργανώσεων Ἑλλάδος, ζητούσης ματαίωσιν τῆς μελετωμένης καταργήσεως τοῦ ὑφισταμένου πόρου ὑπὲρ τοῦ Ταμείου Ἀσφαλίσεως Ἐκπροσώπων Ἐργατικῶν Ὀργανώσεων κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας–Ἰωαννίνων κ. Χ. Παπασταύρου, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως Δικολάβων, ζητούντων ὅπως τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον 20 τοῦ Κώδικος Δικηγόρων καὶ ἐπιτραπῇ ἡ ἐγγραφὴ των εἰς τὸ Ταμεῖον Νομικῶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰς τῶν ἐπαγγελματιῶν παντοπωλῶν–ὀπωρολαχανοπωλῶν καὶ πρατηριούχων ἐλαίου περιφερειῶν Ἁγίου Ἐλευθερίου καὶ Ἁγίου Στυλιανοῦ, ζητούντων ματαίωσιν τῆς μελετωμένης ἐπαναλειτουργίας τῆς λαϊκῆς ἀγορᾶς τῆς ὁδοῦ Ἀγλαοφῶντος τῆς περιφερείας των. Ἀπαντήσεις διαφόρων Ὑπουργείων ἐπὶ ἐρωτήσεων τῶν κ. κ. βουλευτῶν: 1) Τοῦ Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας. α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Κ. Τσιγάρα, Β. Ἐφραιμίδη, Γ. Εὐαγγέλου, Γ. Σπηλιοπούλου καὶ Β. Θανασέκου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 968 τῆς 22.1.58 ὑμετέρου ἐγγράφου, ἀφορῶντος τὸ ὑπ’ ἀριθ. 938 ἐρώτημα τῶν βουλευτῶν κ. κ. Κ. Τσιγάρα, Β. Ἐφραιμίδη, Γ. Εὐαγγέλου, Γ. Σπηλιοπούλου καὶ Β. Θανασέκου, περὶ ἱδρύσεως Ἐθνικοῦ Παιδικοῦ Σταθμοῦ εἰς Ἐπταπύργιον Θεσσαλονίκης, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ἡ ἐπέκτασις τῶν παρομοίων ἐθνικῶν Ἱδρυμάτων, ἐξετάζεται ἐν συναρτήσει μὲ τὰς παρεμφερεῖς ἀνάγκας καὶ ἄλλων περιοχῶν τῆς Χώρας καὶ ἀναλόγως τῶν χορηγουμένων πιστώσεων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 1 Φεβρουαρίου 1958

Ἡ Ὑπουργὸς

ΛΙΝΑ Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗ

β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Γ. Σπηλιοπούλου, Α. Λασκαρίδη καὶ Ι. Παπαδημητρίου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὕπερθεν ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 986 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ. κ. Γ. Σπηλιοπούλου, Α. Λασκαρίδη καὶ Ι. Παπαδημητρίου, σχετικῶς μὲ τὴν μὴ ἔναρξιν τῆς λειτουργίας τοῦ Κέντρου Ὑγείας Κομοτηνῆς, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ἐγένοντο ριζικαὶ ἐπισκευαὶ τῆς στέγης τοῦ κτιρίου ἐκ τῆς σοβαρᾶς βλάβης τῆς ὁποίας εἶχον ἐπέλθει πολλαὶ φθοραὶ εἰς τὸ κτίριον, ἤδη δὲ ἐπισκευάζονται αἱ βλάβαι τῶν ἠλεκτρικῶν ἐγκαταστάσεων αὐτοῦ καὶ τῆς θερμάνσεως μετὰ δὲ τὸ πέρας αὐτῶν, θὰ λειτουργήσῃ τὸ Κέντρον Ὑγείας καὶ ἄλλαι συναφεῖς Ὑγειονομικαὶ Ὑπηρεσίαι. Ἐν Ἀθήναις τῇ 4 Φεβρουαρίου 1958

Ἡ Ὑπουργὸς

ΛΙΝΑ Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗ

γ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Μπούτου. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 712)18.1.58 ὑμετέρου, ἀναφορικῶς μὲ τὴν κατατεθεῖσαν ἐν τῷ παρ’ ὑμῖν βιβλίῳ ἐρωτήσεων ὑπ’ ἀριθ. 909 ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Νομοῦ Μεσσηνίας κ. Ι. Μπούτου, περὶ τῶν ληφθέντων μέτρων διὰ τοὺς ἐκ τοῦ τυφῶνος πληγέντας τοῦ Νομοῦ Μεσσηνίας κ.λ.π., ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι: Ι. Ὑπὲρ τῶν ἐν λόγῳ πληγέντων διετέθησαν: 1) Ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας. α) Πίστωσις 400.000 δραχμῶν διὰ παροχὴν προσωρινῆς περιθάλψεως. β) Σκηναὶ 249 διὰ προσωρινὴν στέγασιν. γ) Κλινοσκεπάσματα 300. δ) Ἱματισμὸς 4.600 χιλ)μα. ε) Φαρμακευτικὸν καὶ Ὑγειονομικὸν ὑλικόν. 2) Ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ. α) Σκηναὶ 100. β) Κλινοσκεπάσματα 200. γ) Νοσοκομειακὸν συνεργεῖον. δ) Ἀνάλογον ὑγειονομικὸν ὑλικόν. 3) Ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων–Ὑπηρεσίας Οἰκισμοῦ. Ποσὸν 990.000 δραχμῶν διὰ ξυλείαν καὶ κεράμους. II. Ἀπεστάλη δύναμις 200 ἀνδρῶν μετὰ τῶν ἀναλογούντων τεχνικῶν μέσων ἐκ τοῦ Σώματος Μηχανικοῦ πρὸς ἐκκαθάρισιν ἐκ τῶν ἐρειπίων καὶ παροχὴν στεγαστικῆς βοηθείας, ἥτις καὶ παρέμεινεν ἐπὶ 40 ἡμέρας. III. Ἐνεκρίθη ὑπὸ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἀναστολὴ χρεῶν. Ἤδη, διετέθη κατ’ ἀρχὴν πίστωσις 10.000.000 δραχμῶν, ἔναντι τῆς συνολικῶς ἀπαιτουμένης διὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ ἔργου τῆς ὁριστικῆς στεγαστικῆς ἀποκαταστάσεως τῶν πληγέντων, συντόμως δὲ θὰ ἀρχίσῃ ἡ καταβολὴ τῶν σχετικῶν στεγαστικῶν δανείων εἰς τοὺς δικαιούχους. Ἐν Ἀθήναις τῇ 5 Φεβρουαρίου 1958

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ι. ΨΑΡΡΕΑΣ

ΙΙ) Τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν. α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Γ. Αὐγεροπούλου, Η. Ἡλιοῦ, Ε. Πρωϊμάκη καὶ Β. Ἐφραιμίδη. Ἔχομεν τὴν τιμήν, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 758 ἀπὸ 20.1.1958 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 917 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ. κ. Γ. Αὐγεροπούλου, Η. Ἡλιοῦ κ.λ.π., νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι τὸ Ν. Δ. 617) 48 ἐθεσπίσθη μὲ σκοπὸν νὰ ἀποστερήσῃ ἀπὸ ὡρισμένα ἄτομα, δρῶντα ἀντεθνικῶς κατὰ τοῦ Κράτους, τῶν μέσων καὶ οἰκονομικῶν πόρων νὰ καταπολεμῶσι τὸ Κράτος. Καὶ δὲν ἀποτελεῖ ἡ τοιαύτη στέρησις παρεπομένην ποινὴν ἢ συνέπειαν ἐπερχομένην λόγῳ καταδίκης συμφώνως τῷ ποινικῷ νόμῳ, ἀλλ’ ἀποτελεῖ διοικητικὸν μέτρον, λαμβανόμενον αὐτοτελῶς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Κατὰ τὸ ἄρθρον 62 παρ. 2 τοῦ Α. Ν. 1854) 51 «περὶ ἀπονομῆς πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν συντάξεων», αἱ διατάξεις τοῦ Ν. Δ. 617) 1948 ἐξακολουθοῦσιν ἰσχύουσαι. Καὶ ναὶ μὲν εἰς τὸ ἄρθρον 64 παρ. 1 ἐθεσπίσθη, ὅτι ἡ σύζυγος τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 62 ἐδάφ. 2 παρ. βʹ καταδικασθέντος καὶ τὰ τέκνα τούτου δικαιοῦνται κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ νόμου τούτου Α.Ν. 1856) 51) τῆς ἀνηκούσης αὐτοῖς συντάξεως, ὡς ἂν ὁ καταδικασθεὶς εἶχεν ἀποβιώσει, πλὴν ἡ διάταξις αὕτη δὲν συμπεριέλαβε καὶ τὴν περίπτωσιν τῆς παραγράφου 2 τοῦ ρηθέντος ἄρθρου 62, δηλαδὴ καὶ τὴν περίπτωσιν τοῦ στερηθέντος τῆς συντάξεώς του δυνάμει τοῦ Ν.

Δ. 617) 1948.

Δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ, καθ’ ἡμᾶς, ὅτι ἐξ ἀβλεψίας ἐγένετο τοῦτο, διότι, ὡς εἰς τὸ προηγούμενον ἄρθρον 62 ρητῶς ἀναφέρεται, ἰσχύει τὸ Ν. Δ. 61,7) 48. Καὶ ἂν ἤθελεν ὁ νομοθέτης ἰδίαν μεταχείρισιν τῶν συζύγων καὶ τῶν τέκνων τῶν κατ’ ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τοῦ Ν. Δ. 617) 1948 στερηθέντων τῆς συντάξεως καὶ τῶν λοιπῶν παροχῶν τῶν προσώπων, θὰ τὸ ἔλεγε ρητῶς ἐν τῷ νόμῳ. Ἀπεναντίας, λόγῳ τῶν εἰδικῶν λόγων, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐστερήθη τῆς συντάξεώς του ὁ σύζυγος καὶ ὁ πατήρ, ὁ νομοθέτης δὲν συμπεριέλαβε καὶ τὴν σύζυγον καὶ τὰ τέκνα τούτου εἰς τὰς εὐεργετικὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 64 τοῦ Α. Ν. 1854) 1951. Συνεπῶς ἡ σύζυγος καὶ τὰ τέκνα τοῦ στερηθέντος τὴν σύνταξιν δυνάμει τοῦ ἄρθρου μόνου παρ. 1 ἐδάφ. βʹ τοῦ Ν. Δ. 617) 1948, δὲν δικαιοῦνται τῆς συντάξεως τούτου. Ὀρθῶς, φρονοῦμεν, ἐξεδόθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. 5555) 20.9.51 πρᾶξις τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, δι’ ἧς ἠκυρώθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. 2011) 23.3.1951 προηγουμένη αὐτοῦ καὶ ἡ οἰκογένεια τοῦ στερηθέντος τῆς συντάξεώς του ἀπεστερήθη καὶ αὕτη ὡς μὴ προβλέψαντος τοῦ Ν. Δ. 617) 1948 διὰ τὰς οἰκογενείας τῶν στερουμένων τῆς συντάξεώς των, καὶ ὀρθῶς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, κατ’ ἀκολουθίαν τῶν εἰς τὴν ὡς ἄνω ὑπ’ ἀριθ. 5555) 51 πρᾶξιν τοῦ Βʹ Τμήματος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διατυπουμένων σκέψεων παρὰ τὴν ὕπαρξιν πράξεως τοῦ Συνεδρίου τούτου κανονιζούσης σύνταξιν εἰς σύζυγον καὶ τέκνα στερηθέντος ταύτης, διέταξε τὴν διαγραφὴν καὶ τούτων ἐκ τῶν εἰδικῶν μητρώων συνταξιούχων. Πάντως, τὴν ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου κατὰ κύριον λόγον, ἕνεκεν μείζονος ἁρμοδιότητος, θέλει δώσει ὑμῖν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐν τῇ ἐρωτήσει σημειουμένην ὑπὸ τῶν εἰρημένων κ. κ. βουλευτῶν παρέμβασιν τοῦ ἡμετέρου Ὑπουργείου ἐπὶ τῆς ἐκδόσεως τῆς ὡς ἄνω ὑπ’ ἀριθ. 5555) 20.9.51 ἀποφάσεως τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι δὲν ἐγένετο ποτὲ τοιαύτη παρέμβασις ἐκ μέρους ἡμῶν, ἐκτὸς ἐὰν ἐννοῆται δι’ αὐτῆς τὸ γεγονὸς ὅτι ἐξεδόθη παρ’ ἡμῶν, συμφώνως ταῖς διατάξεσι τοῦ Ν. Δ. 617) 1947 ἀπόφασις στερητικὴ τῆς συντάξεως τοῦ καταδικασθέντος δι’ ἀδικήματα κατὰ τῆς Ἐθνικῆς Ἀσφαλείας τῆς Χώρας ἀτόμου, εἰς ὃν ἀφεώρα καὶ ἡ πρᾶξις αὕτη. Ἐν Ἀθήναις τῇ 4 Φεβρουαρίου 1958

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ

β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Κ. Τσιγάρα, Β. Ἐφραιμίδη καὶ Γ. Εὐαγγέλου. Ἔχομεν τὴν τιμήν, νὰ παρακαλέσωμεν, ὅπως ἀνακοινώσητε εἰς τοὺς καταθέσαντας ὑμῖν ἐρώτησιν βουλευτὰς κ. κ. Κ. Τσιγάραν, Β. Ἐφραιμίδην καὶ Γ. Εὐαγγέλου, καθ’ ἣν ἀστυνομικὰ ὄργανα τῆς Διοικήσεως Χωροφυλακῆς Θεσσαλονίκης πιέζουν ὀπαδοὺς τῆς Ε.Δ.Α. ὅπως μὴ ἐπισκέπτωνται τὰ γραφεῖα αὐτῆς, τὰ κάτωθι: Ὁ Ἀστυνομικὸς Σταθμάρχης Βασιλικῶν, ἐκάλεσε διάφορα ἄτομα εἰς τὸ γραφεῖον του πρὸς τακτοποίησίν των. Τὰ ἄτομα ταῦτα οὐδεμίαν διαμαρτυρίαν διετύπωσαν, διότι ἡ πρόσκλησίς των ἐγένετο κατόπιν σχετικῆς ἐγκυκλίου διαταγῆς, πρὸς ἀποχαρακτηρισμόν των. Οἱ ἀγρόται τῆς περιφερείας Βασιλικῶν δὲν ἐνοχλοῦνται παρὰ τῆς Ἀστυνομίας λόγῳ τῆς μεταβάσεώς των εἰς τὰ γραφεῖα τῆς Ε.Δ.Α. ἢ λόγῳ τῆς ἀναγνώσεως τῆς ἐφημερίδος «Αὐγή». Τὴν 27.12.1957 τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα Σταθμοῦ Χωροφυλακῆς Βασιλικῶν ἀντελήφθησαν τὸν Καρατσιώρην Μιχαήλ, ὅστις σημειωτέον ἐτύγχανε ἄγνωστος, ὡς καταγόμενος ἐκ χωρίου ἐκτὸς περιφερείας τοῦ Σταθμοῦ, νὰ σημειώνῃ ὑπόπτους ἐπαφὰς μετὰ τῶν διαφόρων κομμουνιστῶν τοῦ χωρίου. Ἡ ἐμφάνισις αὕτη τοῦ Καρατσιώρη, ὡς ἦτο φυσικόν, προεκάλεσε τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ Σταθμάρχου Βασιλικῶν. Οὕτω ἐκλήθη ὁ ἐν λόγῳ παρ’ ὀργάνου τοῦ Σταθμάρχου εἰς τὴν Ἀστυνομίαν πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν στοιχείων του, χωρὶς νὰ συλληφθῇ. Ὁ Καρατσιώρης, μεταβὰς εἰς τὴν Ἀστυνομίαν, ἐδήλωσεν τὴν ταὐτότητά του καὶ τὴν ἰδιότητά του ὡς μέλους τῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Ε.Δ.Α. Θεσσαλονίκης καὶ διεμαρτυρήθη ἐντόνως διὰ τὴν πρόσκλησιν κομμουνιστῶν εἰς τὴν Ἀστυνομίαν. Ὁ Σταθμάρχης Βασιλικῶν ἔπεισε τοῦτον ὅτι αἱ γενόμεναι προσκλήσεις ἀπεσκόπουν εἰς τὴν τακτοποίησιν τῶν ἐνδιαφερομένων, μεθ’ ὃ ἀπεχώρησεν οὗτος ἱκανοποιημένος. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν Δελημποζίνην Δημήτριον, ἐκλήθη καὶ οὗτος παρὰ τοῦ Σταθμάρχου Ἐπανωμῆς πρὸς τακτοποίησίν του, συμφώνως σχετικῇ ἐγκυκλίῳ διαταγῇ ἡμῶν. Τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὴν ἐρώτησιν τῶν κ. κ. βουλευτῶν, ὅτι ἐκλήθη οὗτος παρὰ τοῦ Σταθμάρχου Ἐπανωμῆς ὅπως διακόψῃ πᾶσαν σχέσιν μετὰ τῆς Ε.Δ.Α., τυγχάνουν ἀναληθῆ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 4 Φεβρουαρίου 1958

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ

γ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Η. Σκυλλάκου. Ἐν συνεχείᾳ τοῦ κοινοποιηθέντος καὶ ὑμῖν ὑπ’ ἀριθ. 1663) 16.1.58 πρὸς τὸν Νομάρχην Λαρίσης ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου τούτου, ἐπὶ τῷ ὡς ἄνω ὑμετέρῳ τοιούτῳ, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν καὶ νὰ παρακαλέσωμεν ὅπως εὐαρεστούμενοι ἀνακοινώσητε εἰς τὸν ἐνδιαφερόμενον κ. βουλευτήν, εἰς ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς ἀπὸ 28.12.57 ἐρωτήσεώς του (ἀριθ. βιβλ) ἐρωτ. 816) τὰ ἑξῆς: 1. Κατ’ ἀρχὴν τὸ θέμα τῆς ἀπολύσεως τῶν μελῶν τῆς Διοικήσεως τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν ἀνάγεται κυρίως εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. 2. Ἐπὶ τῆς συγκεκριμένης περιπτώσεως διὰ τὸν Νομὸν Λαρίσης ὡς προκύπτει ἐκ τῆς ἐπὶ τοῦ ὡς ἄνω ἐγγράφου ἡμῶν ἀπαντητικῆς ἀναφορᾶς τοῦ Νομάρχου Λαρίσης ἡ διὰ λόγους νομιμοφροσύνης ἀπόλυσις εἰς περιωρισμένην κλίμακα μελῶν τῆς Διοικήσεως τῶν Γεωργικῶν Ὀργανώσεων Νομοῦ Λαρίσης, δι’ ἀποφάσεων τοῦ Νομάρχου, ἔλαβε χώραν πάντοτε κατόπιν ἐμπεριστατωμένης ἐρεύνης ἑκάστης περιπτώσεως καὶ αὐστηρᾶς τηρήσεως τῆς ὑπὸ τῶν κειμένων διατάξεων προβλεπομένης διαδικασίας ἤτοι μετ’ ἀπόφασιν πάντοτε τοῦ οἰκείου Συμβουλίου Νομιμοφροσύνης, οὖσαν ὑποχρεωτικῶς ἐκτελεστήν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 4 Φεβρουαρίου 1958

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΜΑΚΡΗΣ

ΙΙΙ) Τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων. α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Β. Θανασέκου, Κ. Τσιγάρα καὶ Γ. Σπηλιοπούλου. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 862 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Β. Θανασέκου, Κ. Τσιγάρα καὶ Γ. Σπηλιοπούλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι πρὸς ἀνέγερσιν τοῦ διδακτηρίου τοῦ Αʹ καὶ Βʹ Δημοτικοῦ Σχολείου Σερβίων, διεθέσαμεν μέχρι σήμερον δραχμὰς 370.000 καὶ ὅτι ἤδη ἁρμόδιον διὰ τὴν χορήγησιν πιστώσεως πρὸς ἀποπεράτωσιν τυγχάνει τὸ Συμβούλιον τοῦ Νομαρχιακοῦ Ταμείου εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ὁποίου θὰ τεθῇ τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 1.850.000 πρὸς ἀνέγερσιν καὶ ἀποπεράτωσιν τῶν διδακτηρίων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 31 Ἰανουαρίου 1958

Ὁ Ὑπουργὸς

ΑΧ. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ

β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Β. Θανασέκου, Β. Ἐφραιμίδη, Κ. Τσιγάρα, Γ. Εὐαγγέλου καὶ Γ. Σπηλιοπούλου. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 915 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Β. Θανασέκου, Β. Ἐφραιμίδη, Κ. Τσιγάρα, Γ. Εὐαγγέλου καὶ Γ. Σπηλιοπούλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας καὶ τὸ Ταμεῖον Ἀνεγέρσεως Διδακτηρίων Θεσσαλονίκης, ἔχουσι προγραμματίσει τὴν ἀνέγερσιν καὶ δευτέρου διδακτηρίου ἐν τῇ συνοικίᾳ Ἑπταπυργίου Θεσσαλονίκης. Ἡ μὴ περαιτέρω προώθησις τοῦ ζητήματος τούτου, ὀφείλεται εἰς τὴν ἔλλειψιν καταλλήλου γηπέδου. Τὸ γήπεδον τοῦτο πρέπει νὰ προσφέρῃ ὁ Δῆμος Θεσσαλονίκης, ὁ ὁποῖος μέχρι σήμερον οὐδεμίαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου διευκόλυνσιν προσέφερε εἰς τὸ Ταμεῖον Ἀνεγέρσεως Διδακτηρίων. Εὐθὺς ὡς διατεθῇ κατὰ τὰ ἀνωτέρω γήπεδον, θὰ ἀρχίσῃ ἡ ἀνέγερσις διὰ τῶν πόρων τοῦ Ταμείου τούτου καὶ ἐπιχορήγησιν τοῦ Ὑπουργείου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 31 Ἰανουαρίου 1958

Ὁ Ὑπουργὸς

ΑΧ. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ

IV) Τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Κ. Τσιγάρα, Β. Ἐφραιμίδη καὶ Γ. Εὐαγγέλου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὡς ἄνω ὑμετέρου, ἀναφορικῶς μὲ κατατεθεῖσαν ἐρώτησιν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Κ. Τσιγάρα, Β. Ἐφραιμίδη, καὶ Γ. Εὐαγγέλου, περὶ ἀντικαταστάσεως δι’ ἑτέρων γαιῶν τῶν καταληφθεισῶν ἐκτάσεων κατοίκων τῆς Κοινότητος Πυλαίας–Θεσσαλονίκης, διὰ τὴν κατασκευὴν προστατευτικῆς τάφρου τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης ἐκ τῶν πλημμυρῶν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὅτι, ὡς προέκυψεν ἐκ συγκεντρωθέντων παρ’ ἡμῶν στοιχείων, δὲν ὑπάρχουσιν ἐκτάσεις τοῦ Δημοσίου ἢ κοινόχρηστοι τοῦ ἄρθρου 31 ἢ τοῦ ἄρθρου 164 τοῦ Ἀγροτικοῦ Κώδικος εἰς τὴν περιοχὴν Πυλαίας καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν καθίσταται δυνατὴ ἡ ἀντικατάστασις τῶν ὡς ἄνω ἰδιοκτησιῶν διὰ τοιούτων ἐκτάσεων. Κατὰ συνέπειαν, οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἰδιοκτῆται δέον νὰ ἐπιδιώξωσι τὴν ἀποζημίωσίν των, κατὰ τὴν σχετικὴν ὑπὸ τοῦ νόμου διαγραφομένην διαδικασίαν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 30 Ἰανουαρίου 1958

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ

β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Σ. Τσιαπάρα. Ἀπαντῶντες εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 66)3.1.58 ἔγγραφόν σας, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι ἐπὶ τῆς ἀπὸ 24.12.57 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Σ. Τσιαπάρα. Πράγματι, κατόπιν εἰσηγήσεως τοῦ ἡμετέρου Ὑπουργείου ἐπροτάθη εἰς τὸ Εὐρωπαϊκὸν Κέντρον Παραγωγικότητος ἡ μετάκλησις εἰς τὴν Χώραν μας εἰδικοῦ ἐπὶ τῆς συντηρήσεως καὶ τῆς μεταφορᾶς διὰ ψύχους φθαρτῶν γεωργικῶν προϊόντων διὰ μικρὸν χρονικὸν διάστημα (τρίμηνον). Οὗτος θὰ πρέπει νὰ διαθέτῃ μεγάλην τεχνικὴν καὶ ὀργανωτικὴν πεῖραν προκειμένου νὰ μελετήσῃ τὰς εἰδικὰς γεωγραφικὰς συνθήκας παραγωγῆς καὶ κυκλοφορίας τῶν φθαρτῶν γεωργικῶν προϊόντων ἐν Ἑλλάδι καὶ εἰσηγηθῇ τὰ ληπτέα μέτρα διὰ τὴν καλυτέραν καὶ ὀρθολογιστικωτέραν ὀργάνωσιν τῆς συντηρήσεως καὶ μεταφορᾶς τῶν ἐν λόγῳ προϊόντων ἀπὸ τεχνικῆς καὶ οἰκονομικῆς πλευρᾶς διὰ τῶν πλέον συγχρόνων μέσων συντηρήσεως καὶ μεταφορᾶς ὑπὸ ψύξιν, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν του τὴν σημερινὴν καὶ μελλοντικὴν παραγωγὴν καὶ διακίνησιν κατ’ ἐποχάς, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸν ὑφιστάμενον ἤδη τεχνικὸν ἐξοπλισμόν. Ἡ μετάκλησις τοῦ ἀνωτέρω εἰδικοῦ κρίνεται ἀπαραίτητος, καθ’ ὅσον ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ Χώρα μας ὑστερεῖ εἰς τὸν τομέα τοῦτον τῆς συντηρήσεως καὶ μεταφορᾶς ὑπὸ ψύξιν ἔναντι ἄλλων προηγμένων χωρῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ αἱ εἰδικαὶ γεωγραφικαί μας συνθῆκαι καὶ αἱ σημαντικαὶ ἀποστάσεις ἀπὸ τὰς ξένας καταναλωτρίας ἀγορὰς ἐπιβάλλουν τὴν λῆψιν εἰδικῶν μέτρων καὶ τὴν χρησιμοποίησιν τῶν ἐνδεδειγμένων μέτρων μεταφορᾶς διὰ τὴν κατὰ τὸ δυνατὸν εἰς καλυτέραν κατάστασιν ἄφιξιν τῶν ἐν λόγῳ προϊόντων μας εἰς τὰς ξένας ἀγοράς. Εἰς τὴν λύσιν τοῦ δυσχερεστάτου τούτου ζητήματος δύναται νὰ συμβάλῃ θετικῶς ἡ γνώμη τοῦ ὡς ἄνω μετακληθησομένου ἐκ τῆς πλέον προηγμένης εἰς τὰ θέματα τοῦ ψύχους χώρας εἰδικοῦ, ὅστις προβλέπεται ὄχι μόνον νὰ ἔχῃ ἁπλῶς ἀπασχοληθῆ μὲ τὸ ψῦχος, δεδομένου ὅτι ἡ χώρα μας δὲν στερεῖται τοιούτων, ἀλλὰ νὰ διαθέτῃ μεγάλην τεχνικὴν καὶ ὀργανωτικὴν πεῖραν. Συνεπῶς δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς σπατάλη συναλλάγματος ἡ μετάκλησις διὰ μικρὸν χρονικὸν διάστημα εἰδικοῦ διὰ τὴν μελέτην τοῦ σοβαρωτάτου τούτου θέματος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ζητουμένην ὑπὸ τοῦ κ. βουλευτοῦ χρησιμοποίησιν διὰ τὴν μελέτην τοῦ ἐν λόγῳ θέματος τοῦ παρ’ ἡμῖν ὑπηρετοῦντος γεωπόνου κ. Ι. Βαγιανοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον προφανῶς ἀναφέρεται ἡ κατατεθεῖσα ἐρώτησις, ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς εἰδικὸς ἐπὶ τῆς βιομηχανίας τοῦ ψύχους, καθ’ ὅσον κατὰ τὴν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν μετάβασίν του ἠσχολήθη ἁπλῶς μὲ θέματα διατηρήσεως τῶν προϊόντων διὰ τοῦ ψύχους, χωρὶς νὰ τύχῃ καὶ πτυχίου τῆς εἰδικῆς σχολῆς ὅπου ἐφοίτησεν, ἡ μέχρι τοῦδε προσφερθεῖσα ὑπηρεσία του καὶ αἱ δυνατότητες καὶ ἀπόδοσις ἣν ἐπέδειξεν εἰς τὴν ἄσκησιν τῶν ἁπλῶν σημερινῶν καθηκόντων του ἀπέχουν πάρα πολὺ ἀπὸ τοῦ νὰ δικαιολογοῦν τὴν σκέψιν ὅτι δύναται οὗτος νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν ἐπίλυσιν τόσον σοβαροῦ καὶ πολυσυνθέτου προβλήματος, ἀπαιτοῦντος, ἐκτὸς τῆς πραγματικῆς εἰδικότητος, μεγάλην πεῖραν, πολλὴν σοβαρότητα, ὀργανωτικὸν πνεῦμα κ.λ.π. Ἐν Ἀθήναις τῇ 31 Ἰανουαρίου 1958

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ

γ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Α. Πατσιαντᾶ, Ν. Κιτσίκη καὶ Κ. Τσιγάρα. Ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Α. Πατσιαντᾶ, Ν. Κιτσίκη καὶ Κ. Τσιγάρα, ἀφορώσης τὴν ἔγκρισιν πιστώσεως διὰ τὴν κατασκευὴν ὑδραγωγείου τῆς Κοινότητος Παλαμᾶ Καρδίτσης, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας δὲν ἔχει ἁρμοδιότητα ἐπὶ τοῦ θέματος. Συμπληρωματικῶς παρέχομεν τὴν πληροφορίαν ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔχουν ἐκτελεσθῆ 4 γεωτρήσεις εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Κοινότητος ἅπασαι ἐπιτυχεῖς παροχῆς 35 μ3, 28 μ3, 80 μ3 καὶ 22 μ3 καθ’ ὥραν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 3 Φεβρουαρίου 1958

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ

δ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Πετροπούλου. Ἐπὶ τοῦ ἐν ἐπικεφαλίδι ὑμετέρου ἐγγράφου, ἐν σχέσει μὲ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 824 ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Πετροπούλου περὶ τοῦ πῶς ἔχει τὸ θέμα ἀποξηράνσεως τῆς Λιμνοθαλάσσης Μεσολογγίου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν κατωτέρω τὰ ἀκόλουθα, ἅτινα ἔχομεν ἀνακοινώσει καὶ πρὸς τὸν Τύπον. Κατὰ τὴν πρόσφατον παραμονήν του ἐν Ἑλλάδι, κατόπιν προσκλήσεως τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὁ Ὑπουργὸς Γεωργίας–Ἁλιείας καὶ Τροφῶν τῆς Ὁλλανδίας κ. Σ. Λ. ΜΑΝΣΧΟΛΤ, συνεζήτησε μετὰ τῶν ἁρμοδίων Ἑλλήνων Ὑπουργῶν τὰς δυνατότητας παροχῆς βοηθείας εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐκ μέρους τῆς Ὁλλανδίας εἰς τὸν τομέα τῆς ἀξιοποιήσεως τῶν ἐδαφῶν καὶ εἰδικώτερον τῆς ἀποξηράνσεως καὶ ἀξιοποιήσεως τῶν ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν τῆς θαλάσσης κειμένων τοιούτων. Αἱ συζητήσεις, αἵτινες συνεχίσθησαν καὶ μετὰ τὴν ἀναχώρησιν τοῦ Ὑπουργοῦ κ, Μάνσχολτ, μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων καὶ Ὁλλανδῶν τεχνικῶν κατέληξεν εἰς πλήρη συμφωνίαν, καταρτισθέντος σχεδίου διὰ τὴν ἀποξήρανσιν, δαπάναις τῆς Ὁλλανδικῆς Κυβερνήσεως, πρὸς ἀξιοποίησιν ἑνὸς περιωρισμένης ἐκτάσεως τμήματος τῆς Λιμνοθαλάσσης Μεσολογγίου, βάσει ἑνὸς γενικωτέρου σχεδίου, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύσῃ ὡς ὑπόδειγμα διὰ μελλοντικὰ ἔργα ἀξιοποιήσεως τῆς περιοχῆς ταύτης ὡς καὶ ἄλλων ἀναλόγων περιοχῶν. Σχετικαὶ προτάσεις διὰ περαιτέρω Ἑλληνο–Ὁλλανδικὴν συνεργασίαν εἰς τὸν τομέα τοῦτον ὑπεβλήθησαν πρὸς τὰς Κυβερνήσεις ἀμφοτέρων τῶν χωρῶν, αἵτινες θὰ ἀποφασίσουν τελικῶς. Ἐν Ἀθήναις τῇ 30 Ἰανουαρίου 1958

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Δ. ΜΑΝΕΝΤΗΣ

ε) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Σ. Τσιαπάρα. Ἐπὶ τῆς κατατεθείσης καὶ καταχωρηθείσης ὑπ’ αὔξ. ἀριθ. βιβλ. ἐρωτ. 924 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Σ. Τσιαπάρα, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὅτι πράγματι ὑφίσταται καθυστέρησις εἰς τὰς προαγωγὰς τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Διοικητικοῦ καὶ Λογιστικοῦ Κλάδου τῆς Αʹ Κατηγορίας, ἰδίᾳ ἀπὸ τοῦ 6ου βαθμοῦ καὶ κάτω. Ἡ καθυστέρησις αὕτη ὀφείλεται κυρίως εἰς τὸ ὀλιγάριθμον τῶν θέσεων ἀπὸ τοῦ 5ου καὶ ἄνω βαθμοῦ εἰς τοὺς ὡς εἴρηται κλάδους. Ἤδη ἔχομεν ἐπιληφθῆ τῆς καταρτίσεως νέου Ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ληφθῇ μέριμνα διὰ τὴν ἐξέλιξιν τῶν ὑπαλλήλων τῶν ὡς ἄνω κλάδων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 3 Φεβρουαρίου 1958

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ

στ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Ταλιαδούρη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 13368) 19.12.57 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διαβιβάζετε τὴν ὑπ’ ἀριθ. 744 ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Ταλιαδούρη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: 1) Κατὰ τὸ ἔτος 1957 ἡ παρασχεθεῖσα ποσότης συσπόρου βάμβακος ἀνῆλθε συμφώνως πρὸς τὰς τελευταίας ἐκτιμήσεις εἰς 181.250 τόννους. Ἡ ποσότης αὕτη ἀντιστοιχεῖ εἰς 67.000 τόννους περίπου ἐκκοκκισμένου βάμβακος. 2) Κατὰ τὸ αὐτὸ ὡς ἄνω ἔτος παρήχθησαν 59.325 τόννοι ἀναποφλοιώτου ὀρύζης. Ἡ ποσότης αὕτη ἀντιστοιχεῖ εἰς 38.500 τόννους περίπου ἀποφλοιωμένης ὀρύζης. 3) Ἐπίσης, κατὰ τὸ 1957 παρήχθησαν 506.471 τόννοι γεωμήλων, 56.441 τόννοι τυροῦ (44.941 μαλακοῦ καὶ 11.950 σκληροῦ) καὶ 8.729 τόννοι βουτύρου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 1 Φεβρουαρίου 1958

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ

ζ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Η. Σκυλλάκου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ἐν ἐπικεφαλίδι ὑμετέρου ἐγγράφου, διὰ τοῦ ὁποίου διεβιβάσατε ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Η. Σκυλλάκου, ἀπευθυνομένην πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς Συντονισμοῦ, Οἰκονομικῶν, Γεωργίας καὶ Δημοσίων Ἔργων, καὶ ἀφορῶσαν εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἀπαραιτήτων πιστώσεων πρὸς ὁλοκλήρωσιν τοῦ ἀρδευτικοῦ ἔργου ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Πηνειοῦ Λαρίσης, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι τὸ ἔργον ἀνήκει εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων, ὅπερ ἔχει τὴν γνώμην ὅτι δέον νὰ προηγηθῇ ἡ μελέτη (προγραμματισθεῖσα διὰ τὸ ἔτος 1958). Τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας διὰ σχετικοῦ ἐγγράφου πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων, ἐκθέτει τὰς ἀπόψεις του ἐπὶ τῶν προϋποθέσεων συνεχίσεως διὰ προσωρινῶν ἔργων κατὰ τὸ 1958 πρὸς ἄρδευσιν 8.000 στρεμμάτων.

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Δ. ΜΑΝΕΝΤΗΣ

η) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Η. Σκυλλάκου. Ἐπὶ τοῦ ἀνωτέρω ὑμῶν ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 870 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἠλ. Σκυλλάκου, ἐν σχέσει μὲ τοὺς λόγους οἵτινες ὑπηγόρευσαν τὴν λῆψιν μέτρων ρυθμίσεως τῆς καπνοκαλλιεργείας, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ σᾶς γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι: Λόγοι ἀνάγκης προσαρμογῆς τῆς παραγωγῆς καπνῶν πρὸς τὰς ἐξαγωγικὰς δυνατότητας τῆς χώρας, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὰ ἑκάστοτε ἀποθέματα προηγουμένων ἐσοδειῶν, ἐπιβάλλουν τὴν λῆψιν μέτρων συγκρατήσεως τῆς καπνοκαλλιεργείας εἰς ἐπίπεδα ἀνταποκρινόμενα πρὸς τὴν ἀνωτέρω ἐκ τῶν πραγμάτων ὑποχρέωσιν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1956 καὶ ἐφεξῆς. Δεδομένου ὅτι παρὰ τὴν σημειωθεῖσαν ἐλαφρὰν βελτίωσιν τῶν συνθηκῶν ἐξαγωγῆς τῶν καπνῶν καὶ τὰς παρεχομένας ἐνδείξεις διανοίξεως νέων ἀγορῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ διατηροῦνται εἰσέτι οἱ λόγοι τοῦ περιορισμοῦ τῆς καπνοκαλλιεργείας, κατέστη καὶ πάλιν ἐπάναγκες ὅπως ληφθοῦν καὶ διὰ τὸ ἔτος 1958 ρυθμιστικὰ μέτρα τῆς καπνοκαλλιεργείας. Εἰς τοῦτο ἀποβλέπει ἡ ὑπ’ ἀριθ. 86) 14.11.1957 πρᾶξις τῆς Κυβερνητικῆς Ἐπιτροπῆς Καπνοῦ δι’ ἧς ὁρίζεται ὅτι ἡ καλλιεργηθησομένη διὰ καπνοῦ ἔκτασις καθ’ ὅλην τὴν χώραν, ἐξαιρέσει τῶν νήσων, κατὰ τὸ 1958 δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰ 1.133.733 στρέμματα, ἅτινα θὰ καλλιεργηθοῦν ὑπὸ τῶν παραγωγῶν, οἵτινες ἐκαλλιέργησαν νομίμως καπνὸν κατὰ τὸ 1957, τῶν μὴ δυνηθέντων νὰ καλλιεργήσουν καπνὸν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, λόγῳ ἀνωτέρας βίας, τῶν ἀρρένων τέκνων τῶν καπνοπαραγωγῶν οἰκογενειῶν, τῶν δημιουργησάντων νέαν οἰκογένειαν κ.λ.π. Ἐν Ἀθήναις τῇ 31 Ἰανουαρίου 1958

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ

Υ) Τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Η. Ἡλιοῦ, Ε. Πρωϊμάκη κ.λ.π. Ἔχομεν τὴν τιμήν, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὕπερθεν ὑμετέρου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 860 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ. κ. Η. Ἠλιοῦ, Ε. Πρωϊμάκη κ.λ.π., νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα: α) Ἡ ἀπαγόρευσις τοῦ παραπλισμοῦ ἐμπορικῶν πλοίων ἐν τῷ ὅρμῳ ΣΟΥΔΑΣ βασίζεται ἐπὶ τῶν διατάξεων τοῦ Α. Ν. 376)1936 «περὶ μέτρων ἀσφαλείας ὀχυρῶν θέσεων». Ὁ δὲ ὅρμος ΣΟΥΔΑΣ ἔχει χαρακτηρισθῆ ὡς ναυτικὸν ὀχυρόν, τόσον διὰ τῶν παλαιοτέρων ἀπὸ 3.4.1937 (Φ.Ε.Κ. 145) Αʹ) 1937) καὶ ἀπὸ 26.6.1939 (Φ.Ε.Κ. 297) Α) 39) Β. Διαταγμάτων, ὅσον καὶ διὰ τοῦ νεωτέρου ἀπὸ 27.9)12.

10.1956 (Φ.Ε.Κ. 295 Α) 56 Β. Δ.).

β) Τῶν λόγων ἐθνικῆς ἀσφαλείας τῶν ὑπαγορευσάντων τὴν λῆψιν τοῦ μέτρου μὴ ἐκλειψάντων, δὲν ἀντιμετωπίζεται ἐπὶ τοῦ παρόντος ἄρσις αὐτοῦ. γ) Ὡς πρὸς τὰς ἐκ τοῦ μέτρου προκαλουμένας ζημίας, καθίσταται γνωστόν, ὅτι τοιαῦται δὲν ὑπάρχουσι, διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἐκεῖ ἐπισκευαὶ πλοίων ἐλλείψει τῶν πρὸς τοῦτο ἀπαιτουμένων ἐγκαταστάσεων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐπὶ τῶν πλοίων ἐπρόκειτο νὰ παραμείνῃ εἷς μόνον φύλαξ, ὡς ἐγνώρισαν ἡμῖν αἱ ἐνδιαφερόμεναι ναυτικαὶ Ἑταιρίαι. Ἀντιθέτως ὑφίσταται σημαντικὸν ὄφελος τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς καὶ τῆς ἀναπτύξεως τῆς περιοχῆς ἀπορρέον ἐκ τῆς ἐκεῖ ὑπάρξεως σημαντικοῦ προσωπικοῦ τοῦ Β. Ν. καὶ τῆς ἐκτελέσεως ἔργων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 3 Φεβρουαρίου 1958

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ

β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ι. Παπαηλιάκη, Α. Ἀνωγειανάκη καὶ Γ. Μπακατσέλου. Ἔχομεν τὴν τιμήν, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὕπερθεν ὑμετέρου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 619 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ι. Παπαηλιάκη, Α. Ἀνωγειανάκη καὶ Γ. Μπακατσέλου, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα: Τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὴν ἐρώτησιν τῶν κ. κ. βουλευτῶν σχέδιον νόμου «περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τὴν ἀναγνώρισιν γάμων τινῶν τῶν στρατιωτικῶν ἐν γένει» ἐψηφίσθη τὴν 23.1.1958, ὡς τοῦτο ἐμφαίνηται εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν ὡς ἄνω ἡμερομηνίαν.

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ

γ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Χριστοπούλου. Ἔχομεν τὴν τιμὴν εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὕπερθεν ὑμετέρου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 932 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Χριστοπούλου, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: α) Τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης τελεῖ ἐν γνώσει τῆς καταστάσεως τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων καὶ ἐνεργεῖ διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως τούτων ἰδίᾳ τῆς μονιμοποιήσεώς των. Πρὸς τοῦτο κατήρτισεν ἀπὸ μακροῦ σχέδιον νόμου, δι’ οὗ μεταξὺ τῶν ἄλλων, προβλέπεται ἡ μονιμοποίησις 900 περίπου ἐκτάκτων ὑπαλλήλων τῆς Σ.Υ. β) Τὸ ἐν λόγῳ σχέδιον νόμου διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 23. 013) 1) 343) 314100) 24.10.55 ἐγγράφου ἡμῶν, διεβιβάσθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν (ΓΔΔΛ) ὅπου καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ἐκκρεμῇ μέχρι σήμερον, μὴ παρασχεθείσης εἰσέτι τῆς σχετικῆς πιστώσεως ὑπὸ τοῦ ἀνωτέρω Ὑπουργείου, λόγῳ τῆς σημαντικῆς δαπάνης ἣν ἀπαιτεῖ, ἀνερχομένης περίπου εἰς 10.000.000 δραχ. ἐτησίως. Ἐν Ἀθήναις τῇ 4 Φεβρουαρίου 1958

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Δ. ΔΑΒΑΚΗΣ

VI) Τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Σπηλιοπούλου. Ἀναφερόμενοι εἰς τὴν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 714) 391 ἀπὸ 18.1.58 ὑμετέρου ἐγγράφου διαβιβασθεῖσαν ὑπ’ ἀριθ. 913) 16.1.58 ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Σπηλιοπούλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσωμεν ὅτι: 1) Ὁ ἑκάστοτε ἐκδιδόμενος Τηλεφωνικὸς Κατάλογος μετὰ τῶν παραρτημάτων του παρέχεται δωρεὰν εἰς τοὺς συνδρομητὰς δικαιουμένους καταχωρήσεως ἐν αὐτῷ ἀτελῶς τῆς δηλωθείσης διευθύνσεώς των κ.λ.π., δι’ ἕνα στίχον, διὰ καταχωρήσεις δι’ ἃς ἀπαιτεῖται διάθεσις πλειόνων τοῦ ἑνὸς στίχου, συμφώνως πρὸς τὸν ἐν ἰσχύϊ Τηλεφωνικὸν Κανονισμὸν καὶ τὸ τιμολόγιον, ἐπιβάλλεται τέλος ἐκ δραχμῶν 28 δι’ ἕκαστον πέραν τοῦ ἑνὸς στίχου. Ὁμοίως διὰ τοὺς ζητοῦντας πρόσθετον καταχώρησιν τρίτων προσώπων δικαιουμένων διαρκοῦς χρησιμοποιήσεως Τηλεφωνικῆς συνδέσεως ἀπαιτεῖται καταβολὴ τέλους ἐκ δραχ. 54 κατὰ στίχον. Κατὰ ταῦτα ὑπὸ τῶν συνδρομητῶν τοῦ Ο.Τ.Ε. οὐδὲν τέλος ὀφείλεται διὰ τὰς εἰς τὸν Τηλεφωνικὸν Κατάλογον τακτικὰς καταχωρήσεις δι’ ἃς διατίθεται, ὡς ἀνωτέρω ἐξετέθη, δωρεὰν εἷς στίχος. 2. Τὸ βασικὸν τέλος δι’ ἑκάστην κυρίαν τηλεφωνικὴν σύνδεσιν ὅπερ ἔχει καθορισθῆ εἰς 50 δραχ. μηνιαίως, ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὴν ὀφειλομένην ὑπὸ τῶν συνδρομητῶν περιοδικὴν ἀποζημίωσιν διὰ τὴν διάθεσιν πρὸς χρῆσιν καὶ συντήρησιν τῆς συνδετικῆς ἀτομικῆς γραμμῆς (κυκλώματος) καὶ τῶν τεχνικῶν διατάξεων ἐν τῷ Τηλεφωνικῷ Κέντρῳ, ὡς καὶ τῆς ἐγκαταστάσεως τῆς κυρίας συνδέσεως τοῦ συνδρομητοῦ. Τὸ βασικὸν τοῦτο τέλος εἰσπράττεται συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 6 παράγρ. Βʹ τοῦ ἰσχύοντος Τηλεφωνικοῦ Κανονισμοῦ διὰ τὰ Κέντρα εἰς ἃ ἐφαρμόζεται τὸ σύστημα τῶν κατὰ συνδιάλεξιν τελῶν (ἄνω τῶν 500 συνδέσεων) βάσει τῶν καταμετρουμένων συνδιαλέξεων, ἐνῷ διὰ τὰ Κέντρα χωρητικότητος κάτω τῶν 500 συνδέσεων ἰσχύει τὸ σύστημα τῶν κατ’ ἀποκοπὴν μηνιαίων τελῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 3 Φεβρουαρίου 1958

Ὁ Ὑφυπουργὸς

ΧΡ. ΚΑΡΑΠΙΠΕΡΗΣ

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ συναρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων κ. Σ. Βενιζέλος, ἔχει τὸν λόγον, πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§4Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, διὰ νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, εἰδικώτερον δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐργασίας, νὰ παράσχουν πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς θέματος. Ὅπως γνωρίζετε, χθὲς ἐγένετο μία ὀγκωδεστάτη συγκέντρωσις θυμάτων πολέμου, ἀναπήρων, τραυματιῶν καὶ γενικῶς τῶν πολεμιστῶν μας, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν εἰς τὸ θέατρον «Κεντρικόν». Ἐπειδὴ τὸ θέμα ἐνδιαφέρει εὐρυτάτας μάζας τῆς κοινωνίας, θὰ ἠρώτων τὴν Κυβέρνησιν, τί σκέπτεται νὰ κάμῃ ὡς πρὸς τὴν κύρωσιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 23 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ γενικώτερον, ὡς πρὸς τὰ νομοθετικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ λάβῃ πρὸς ἀποτελεσματικὴν προστασίαν καὶ ἀνακούφισιν τῆς συμπαθεστάτης αὐτῆς τάξεως τῶν πολεμιστῶν, ἡ ὁποία τόσον πολυτίμους προσέφερεν εἰς τὴν Πατρίδα ὑπηρεσίας.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας, ἔχει τὸν λόγον.

§6Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Κύριε Πρόεδρε, ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ νὰ δώσῃ ὁριστικὴν λύσιν εἰς τὸ θέμα τῆς προστασίας τῶν πολεμιστῶν. Ὅπως γνωρίζετε, ὁ νόμος 1836 παρέσχε πενταετῆ προστασίαν μὲ δικαίωμα διετοῦς παρατάσεως δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐργασίας. Ἡ παράτασις αὕτη ἐδόθη δι’ ἀποφάσεώς μας. Ἐπειδή, ὅμως, ἡ Κυβέρνησις ἐπεθύμει νὰ προστατεύσῃ μεγαλύτερον ἀριθμὸν πολεμιστῶν, ἡ ἀπόφασίς μας ἦτο γενικὴ καὶ τῷ λόγῳ τούτῳ ἠκυρώθη δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ἀρείου Πάγου, κρίναντος ὅτι, συμφώνως τῷ νόμῳ, ἔπρεπε νὰ ἐκδοθῇ ἀπόφασις δι’ ὡρισμένας κατηγορίας ἐργοδοτῶν καὶ πολεμιστῶν. Ἤδη, ἐξεδώσαμεν νέαν ἀπόφασιν, συμφώνως μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἐτακτοποιήθη τὸ θέμα τῶν πολεμιστῶν, ὡς πρὸς τὴν ἑπταετίαν. Ἀπομένει τὸ θέμα τῆς κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 23 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἥτις ηὔξησε τὴν προστασίαν εἰς 9 ἔτη. Τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον κατηρτίσαμεν πρὸ πολλοῦ. Ἡ καθυστέρησις ὀφείλεται, ἐπειδὴ ἠγέρθησαν πλεῖστα θέματα καὶ πολλὰ νέα αἰτήματα ὑπεβλήθησαν ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον ἐξετάζεται ὑπὸ τῆς ἐξ Ὑπουργῶν Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ δοθῇ μία λύσις καὶ σοβαρὰ καὶ ὁριστικὴ εἰς τὸ θέμα. Τοῦτο εἶναι εἰς γνῶσιν καὶ τῶν ἐνδιαφερομένων, οἱ ὁποῖοι μὲ ἐπεσκέφθησαν. Δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ὅθεν οὐδεμία ἀνησυχία, διότι πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, νὰ παράσχῃ τὴν δέουσαν προστασίαν εἰς τοὺς πολεμιστάς.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ὀργανώσεως, λειτουργίας τῆς Ἀνωτάτης Σχολῆς Καλῶν Τεχνῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων».

§8Κ. ΜΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου ὑπάρχει τροπολογία περὶ ὑπαγωγῆς τῶν φοιτητῶν παρελθόντων ἐτῶν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος 132)46. Θὰ παρεκάλουν ὅπως γίνῃ ἀποδεκτή.

§9Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Τὴν ἰδίαν παράκλησιν ὑποβάλλω καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε.

§10Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων). Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι διατεθειμένος, νὰ δεχθῶ, ὑπὸ ὡρισμένην, ὅμως, διατύπωσιν, τὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τοὺς φοιτητὰς τῶν παρελθόντων ἐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Ν. Δ. 132)46. Ὑπάρχει τροπολογία τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων κ. κ. Μόντζαλα, Μπακατσέλου, Κ. Παπαδοπούλου κ.λ.π. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν τροπολογίαν, ὡς τὴν ἀποδέχομαι, καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω ὅπως μὴ ἐπιμείνητε εἰς τὴν περαιτέρω ἐπέκτασιν τοῦ παρεχομένου εὐεργετήματος καὶ εἰς ἄλλας κατηγορίας φοιτητῶν. Πρὸ αὐτοῦ, ὅμως, ἔχω νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει σας τὰς ἑξῆς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι καλύπτουν ὑπηρεσιακὰς ἀνάγκας καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων φρονῶ ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις. Ὑπάρχει τροπολογία τῶν κ. κ. Λύχνου καὶ Γαστεράτου περὶ ἱδρύσεως Καλλιτεχνικοῦ Σταθμοῦ εἰς Κέρκυραν. Ὑπάρχει ἐπίσης ἡ τροπολογία ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν παράτασιν τοῦ ὁρίου ἡλικίας ἑνὸς ἐξαιρέτου ὑπαλλήλου, τοῦ Διευθυντοῦ τῶν Καλλιτεχνικῶν Σταθμῶν Ὕδρας καὶ Δελφῶν. Ἐπίσης ἑτέρα τροπολογία τῶν συναδέλφων κ. κ. Πλατῆ καὶ Καλαντζῆ, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν ἐπανασύστασιν θέσεως ὑπογραμματέως παρὰ τῇ Ἀνωτάτῃ Σχολῇ Καλῶν Τεχνῶν καὶ μία ἄλλη τροπολογία τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει ὁ συνάδελφος κ. Λιαροῦτσος καὶ ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν ρύθμισιν ὡρισμένων θεμάτων λειτουργίας τῆς Σχολῆς Πανόρμου. Ἑτέρα τροπολογία ἀναφέρεται εἰς τὰ πρόσωπα κ.λ.π. τῶν καθηγητῶν τῆς Πολυτεχνικῆς Σχολῆς.

§11Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν ἀποδεκταὶ αἱ τροπολογίαι αὗται χωρὶς νὰ ἀναγνωσθοῦν.

§12Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων). Θὰ σᾶς ἀναγνώσω, κύριε συνάδελφε. (Ἀναγινώσκει ἁπάσας τὰς τροπολογίας). Θὰ παρεκάλουν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν γίνωνται δεκταὶ αἱ ἀναγνωσθεῖσαι τροπολογίαι, ἵνα προχωρήσω εἰς τὴν ἀνάγνωσιν, τῆς τροπολογίας τῆς ἀφορώσης τοὺς φοιτητὰς παρελθόντων ἐτῶν.

§13ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα μάλιστα.

§14Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων). Τὴν τροπολογίαν τὴν ἀφορῶσαν τοὺς φοιτητὰς παρελθόντων ἐτῶν, τὴν διετύπωσα οὕτω: «...(ἀναγινώσκει) ....». Γίνεται ἡ διάκρισις αὐτή, διότι ὑπάρχει καὶ ἄλλη κατηγορία φοιτητῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν νὰ τύχουν τοῦ χορηγουμένου εὐεργετήματος χωρὶς νὰ ἔχουν κάμει ἔναρξιν τῶν ἐξετάσεων.

§15ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος σχέδιον νόμου, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§17ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς Βʹ συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ὀργανώσεως λειτουργίας τῆς Ἀνωτάτης Σχολῆς Καλῶν Τεχνῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τιμητικῆς ἀπονομῆς διπλώματος πλοιάρχου γʹ τάξεως ἄνευ ἐξετάσεων εἰς τὸν θαλασσοπόρον Σάββαν Γεωργίου».

§19Ε. ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν ὅπως γίνῃ δεκτὸν τὸ ἐν λόγῳ σχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§20Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ προτείνει, ὅπως εἰς τὸν ἐν λόγῳ θαλασσοπόρον Σάββαν Γεωργίου, ἀπονεμηθῇ δίπλωμα πλοιάρχου βʹ τάξεως.

§21Σ. ΚΩΤΙΑΔΗΣ (Ὑπ. Ἐμπ. Ναυτιλίας). Μάλιστα, κύριε Πρόεδρε, ἀποδέχομαι τὴν τροπολογίαν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ὡς ἄνω σχέδιον νόμου;

§23ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς Αʹ συζήτησιν, ὡς ἐτροποποιήθη τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τιμητικῆς ἀπονομῆς διπλώματος πλοιάρχου βʹ τάξεως ἄνευ ἐξετάσεων εἰς τὸν θαλασσοπόρον Σάββαν Γεωργίου». Συνεχίζεται ἡ Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Ἀπὸ τὰς ἐπαφὰς τὰς ὁποίας εἶχον μετὰ τῶν ἀξιοτίμων κ. κ. Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐμείναμεν σύμφωνοι ὅπως γίνῃ δεκτὴ κατ’ ἀρχὴν ἡ πρότασις καὶ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§25Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Συμφωνοῦμεν, κύριε Πρόεδρε, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα ὅθεν εἰς τὴν αʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Ἄρθρον 1. «.... (ἀναγινώσκει) ....». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Λ. Μπατρῖνος).

§27Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Σήμερον, λαμβάνεται ὁ λόγος, ἀπὸ τὰ Ὑπουργικὰ ἑδώλια, ἀπὸ βουλευτήν, ὄχι ἀπὸ Ὑπουργόν. Ἤδη ἰσχύει ἡ ἀρχὴ τῆς ἀναγνωρίσεως προνομίου, εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὴν ἡγεσίαν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Δὲν πρέπει ἐπιτροχάδην νὰ περάσωμεν ἀπὸ τὸ ἄρθρον. Πράγματι, χρειάζεται ἰδίᾳ ὅπως προσέξωμεν τὸ θέμα, διότι, πολλάκις καὶ διαρκουσῶν ἀκόμη τῶν ἐργασιῶν τῆς παρούσης περιόδου, ἀλλὰ καὶ παρελθουσῶν περιόδων, διετυπώθησαν παράπονα, ὡς πρὸς τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον γίνεται χρῆσις αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος ἀπὸ τὴν ἡγεσίαν, τρόπον, ὁ ὁποῖος, ἐνίοτε, δημιουργεῖ δυσχέρειαν, εἰς τοὺς μὴ Ἀρχηγοὺς βουλευτάς, νὰ διατυπώσουν τὰς ἀπόψεις των. Καλὸν εἶναι τώρα, νὰ ἐξετάσωμεν τὸν Κανονισμόν, νὰ ἴδωμεν κατὰ ποῖον τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ μεθοδεύσωμεν αὐτὸ τὸ ζήτημα, μὲ δύο βάσεις. Μὲ τὴν βάσιν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κάμνωμεν περιττοὺς περιορισμοὺς καὶ νὰ δημιουργήσωμεν περιττὰς ἀνισότητας, μεταξὺ Ἀρχηγῶν καὶ λοιπῶν βουλευτῶν. Ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν ἄλλην βάσιν, ὅτι, ἀναμφισβητήτως, οἱ πολιτικοὶ Ἀρχηγοί, ὀφείλουν νὰ ἔχουν ὡρισμένας προνομίας. Ποῖαι πρέπει νὰ εἶναι αἱ προνομίαι αὐταὶ καὶ ποῖοι πρέπει νὰ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δικαιοῦνται τῶν προνομιῶν αὐτῶν; Ἀναμφισβητήτως ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐντὸς τῆς Βουλῆς, τῆς ἑκάστοτε Βουλῆς, εἶναι ἡγέται ὁμάδος, ἀνωτέρας τοῦ ἀριθμοῦ, πρέπει νὰ θεωρηθοῦν Ἀρχηγοὶ Κομμάτων, ἔχοντες τὰς ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ προνομίας. Ἐπίσης, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ μία προνομία, εἰς ἐκείνους, τοὺς ἐλαχίστους, οἱ ὁποῖοι ἀσχέτως τοῦ ἂν εἶναι Ἀρχηγοὶ ἢ ὄχι, διετέλεσαν Πρόεδροι Κυβερνήσεων. Διότι ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀνέλαβέ τις τὸ ἀνώτατον ἀξίωμα τῆς Πολιτείας, καὶ εἶναι καὶ μέλος τῆς Βουλῆς, δὲν ἠμπορεῖ νὰ τοῦ ἀμφισβητηθῇ ἡ ἤδη καθιερωμένη προνομία.

§28Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἔστω καὶ ἂν δὲν ἔχῃ οὔτε ἕνα βουλευτήν;

§29Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Ἀσχέτως τοῦ ἀριθμοῦ.

§30Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Λέγει «πολιτικῶν μερίδων». Διὰ νὰ εἶναι μερίς, πρέπει νὰ ἔχῃ ἕνα ἢ δύο βουλευτάς, ἤ, τοὐλάχιστον μόνον ἕνα.

§31Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Χαβίνη. Ἡ πρώτη ἀρχὴ εἶναι ὅτι ὁ ἔχων τὰ προνόμια εἶναι Ἀρχηγὸς Κόμματος.

§32Γ. ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ. Κοινοβουλευτικῶς ἢ ὑπηρεσιακῶς;

§33Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει 15 βουλευτὰς εἰς τὴν παροῦσαν Βουλὴν εἶναι Ἀρχηγὸς Κόμματος. Εἰς αὐτὸ δὲν ὑπάρχει διαφωνία, ἡ δευτέρα ἀρχὴ εἶναι ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος διετέλεσε Πρωθυπουργὸς οἱασδήποτε Κυβερνήσεως, ἀσχέτως ἂν εἶναι Ἀρχηγός, νὰ ἔχῃ τὰ προνόμια.

§34Γ. ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ. Ὄχι κύριε Ὑπουργέ.

§35ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ δικτατορικῶς;

§36Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Δὲν βλέπω τὴν περίπτωσιν δικτατορικῆς Κυβερνήσεως. Δι’ αὐτὸ λέγω: Οἱασδήποτε Κυβερνήσεως. Ἐφ’ ὅσον ἔφθασέ τις εἰς τὸ ἀνώτατον ἀξίωμα, θὰ πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ ὅτι ἔχει προνόμια ἴσα μὲ τοὺς ἐν τῇ Βουλῇ Ἀρχηγοὺς Κομμάτων. Ἡ τρίτη κατηγορία, εἰς τὴν ὁποίαν θέλω νὰ ἀναφερθῶ, εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἀναφέρει εἰς μίαν τροπολογίαν του ὁ κ. Καλκάνης. Ἕως τώρα, ἐθεωροῦντο Ἀρχηγοὶ Κομμάτων καὶ ὅλοι ἐκεῖνοι αἱ ἀναγνωρισθέντες ὡς τοιοῦτοι εἰς προγενεστέραν βουλευτικὴν περίοδον. Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ἕνας εἶχε 15 βουλευτὰς εἰς προηγουμένην περίοδον ἢ 20 καὶ ἔχασεν αὐτὸν τὸν ἀριθμόν, δὲν εἶναι πλέον πολιτικὸς Ἀρχηγός. Παρὰ ταῦτα, ἐπειδὴ εἰς παρελθοῦσαν περίοδον εἶχαν αὐτὸν τὸν ἀριθμὸν ὀπαδῶν — κατὰ τὴν πρότασιν τῆς Ἐπιτροπῆς — θεωρεῖται ἤδη Ἀρχηγός. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ εἶναι πολὺ εὐρὺ καὶ ὅτι ἐπεκτείνομεν πάρα πολὺ τὴν ἔννοιαν τοῦ πολιτικοῦ Ἀρχηγοῦ. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο ὀρθόν, διὰ τοὺς εἰς τὸ παρελθὸν διατελέσαντας Ἀρχηγοὺς ἢ μᾶλλον διὰ τὰς παρατάξεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἰς τὸ παρελθὸν κατεῖχον μίαν μεγάλην θέσιν εἰς τὸ Κοινοβούλιον, καὶ ἤδη περιωρίσθησαν, νὰ ὑπάρχῃ καὶ δι’ αὐτοὺς κἄποιο προνόμιον καὶ δὴ ὡς ἑξῆς: Ἂς θεωροῦνται οἱ ἐκπρόσωποι αὐτοὶ ἰσότιμοι, ἀπὸ ἀπόψεως προνομίων μὲ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων. Βλέπω τὴν διατύπωσιν τοῦ κ. Καλκάνη ἡ ὁποία λέγει τὰ ἑξῆς: «Οἱ Ἀρχηγοὶ Κομμάτων οἱ ὁποῖοι .... (ἀναγινώσκει) ....». Δηλαδή, ἐὰν εἰς τὸ παρελθὸν εἶχε 60 βουλευτὰς καὶ σήμερον δὲν ἔχει πλέον οὔτε 15, ἠμπορεῖ νὰ εἴπωμεν ὅτι αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἡγεῖται τοῦ Κόμματος αὐτοῦ δὲν ἔχει καὶ αὐτὸς τὸ δικαίωμα νὰ εἶναι Ἀρχηγός; Καὶ ἐὰν δὲν ἔχῃ 15 καὶ ἔχει 14; Ἐγὼ νομίζω ὅτι αὐτὴ εἶναι μία λογικὴ λύσις καὶ μία μέση ὁδός.

§37Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Δὲν ἠξεύρω ποίαν περίπτωσιν πρόκειται νὰ καλύψῃ Ἀρχηγός, ὁ ὁποῖος νὰ εἶχε εἰς τὸ παρελθὸν 50 βουλευτὰς καὶ νὰ μὴ διετέλεσε Πρωθυπουργὸς καὶ νὰ εἶναι εἰς τὴν Βουλὴν αὐτὴν μὲ ἕνα βουλευτήν. Δὲν ὑπάρχει. Νομίζω ὅτι τὸ ὅλον ἄρθρον κόπηκε ἐπάνω εἰς τὰ ὑπάρχοντα πρόσωπα καὶ ἐὰν θέλετε, δὲν ἠθελήσαμε νὰ θίξωμεν τὸν κ. Κανελλόπουλον, ἡμεῖς ἡ Ἐπιτροπή, τὸν ὁποῖον ὅλοι τιμῶμεν, ἀλλὰ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα παρέχονται εἰς τοὺς Ἀρχηγοὺς κατὰ τεκμήριον εἶναι πάρα πολλά. Σκεφθῆτε τὶ θὰ ἐγένετο, ἐὰν ἀνάλογοι διατάξεις, ἴσχυον εἰς τὴν Γαλλικὴν Βουλὴν ὅπου ὑπάρχουν 15–20 Πρωθυπουργοί, οὐδεὶς θὰ ἐλάμβανε τὸν λόγον, θὰ κατηργεῖτο οὐσιαστικὰ ἡ Βουλή.

§38Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κατόπιν τῶν ὅσων εἴπατε διὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Καλκάνη, συνάγεται τὸ συμπέρασμα, ἐὰν ἕνας ἔχῃ σήμερον 17 βουλευτὰς εἶναι Ἀρχηγός, ἐὰν, ὅμως, μεθαύριον ἔχῃ 5, εἰς τὴν ἄλλην Βουλήν, εἶναι Ἀρχηγός;

§39Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Ὄχι. Ἐάν, ὅμως, εἰς προηγουμένην τινὰ Βουλὴν εἶχε 60 βουλευτάς, καὶ ἤδη ἔχει 10 εἶναι κἄτι τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μας.

§40Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Ἐὰν ἔχῃ σήμερον 2 καὶ δὲν ἔχει κάμει Πρωθυπουργός;

§41Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Ἐὰν εἶχε 60 εἰς προηγουμένην Βουλὴν καὶ σήμερον 2, πάλιν θὰ τὸ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μας.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ Κανονισμοῦ. ἄρθρ. 1 τῆς προτάσεως, τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ε. Κοθρῆς.

§43Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γεγονὸς ὅτι ἡ τροποποίησις τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς εἶναι ἡ σοβαρωτέρα κοινοβουλευτικὴ πρᾶξις τῆς Βουλῆς καὶ δι’ αὐτὸ ἐπέμεινα νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῆς προτάσεως. Πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν θὰ πρέπει αἱ τροπολογίαι νὰ συντελέσουν εἰς τὴν καλυτέραν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ μας πολιτεύματος, ὅπως ἀναφέρεται εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν. Προκειμένου, ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, νὰ συζητήσωμεν τὸν Κανονισμὸν τοῦ Σώματος, ἦτο φυσικὸν ἡ συζήτησις νὰ μὴ ἐντοπισθῇ εἰς τὰ περιωρισμένα πλαίσια τὰ ὁποῖα καθιερώνονται μὲ τὴν συζητουμένην πρότασιν, ἀλλὰ νὰ ἐπιτραπῇ καὶ ἀναχθῇ εἰς ὁλόκληρον τὸ κοινοβουλευτικὸν θέμα. Ὀρθῶς, κατ’ ἀκολουθίαν, οἱ προλαλήσαντες κ. κ. συνάδελφοι, ἐπεξέτειναν τὴν συζήτησιν. Ἄλλωστε καὶ ἀπὸ τὴν ἀρθρογραφίαν τοῦ καθημερινοῦ Τύπου τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἰδίως ἐφημερίδων ἐκπροσωπουσῶν τὰ μεγαλύτερα κοινοβουλευτικὰ Κόμματα, ὅπως ἡ «Καθημερινὴ» καὶ ἡ «Ἐλευθερία» ἀποδεικνύεται πόσην σημασίαν δίδει ἡ κοινὴ γνώμη εἰς τὸ θέμα τῆς λειτουργίας τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ μας πολιτεύματος. Αἱ ἐφημερίδες αὐταὶ εἰς κύριον ἄρθρον των ὑπεστήριξαν ὅτι ὀρθῶς ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ προσέλαβε γενικώτερον χαρακτῆρα, καθ’ ὅσον δὲν λειτουργεῖ ἀρτίως ὁ κοινοβουλευτισμὸς εἰς τὴν χώραν μας καὶ προβαίνουν εἰς διατύπωσιν γνωμῶν, αἱ ὁποῖαι κἄθε ἄλλο παρὰ συμπίπτουν μὲ τὰς προτάσεις τῆς ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ Ἐπιτροπῆς. Γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει πόσον ἀνεδαφικαὶ εἶναι αὗται. Ὅταν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐξήγγειλε ὅτι θ’ ἀναθέσῃ εἰς Διακομματικὴν Ἐπιτροπὴν τὸ θέμα τῶν τροποποιήσεων τοῦ Κανονισμοῦ, ᾐσθάνθημεν ἰδιαιτέραν χαράν, διότι ἠλπίζαμεν ὅτι θ’ ἀντιμετωπίζετο τὸ πρᾶγμα ἐν τῇ οὐσίᾳ του. Δυστυχῶς, ὅμως, αἱ προτεινόμεναι τροπολογίαι, ὄχι μόνον δὲν θὰ βοηθήσουν εἰς τὴν ἐπίτευξιν τοῦ ἐπιδιωκομένου σκοποῦ τῆς καλυτέρας ἀποδόσεως τοῦ νομοθετικοῦ ἔργου καὶ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ἀλλὰ τοὐναντίον θὰ δυσχεράνουν ἔτι περισσότερον τὸ ἔργον του. Θὰ συντελέσουν δὲ ὥστε νὰ νοσῇ σήμερα, κατὰ κοινὴν ὁμολογίαν, τὸ κοινοβουλευτικόν μας πολίτευμα ὄχι μόνον νὰ μὴ ἐξυγιανθῇ, ἀλλὰ ἀντιθέτως νὰ ἀποβῇ κατ’ ἐπίφασιν κοινοβουλευτικὸν κατ’ οὐσίαν ὀλιγαρχικόν, διότι θὰ ἔχῃ τὰς δυνατότητας ἡ πλειοψηφία νὰ συνθλίβῃ τὰς ἀπόψεις τῆς μειοψηφίας. Κατ’ ἀκολουθίαν, αἱ προτεινόμεναι τροπολογίαι εἰς τὸ κοινοβουλευτικὸν μέρος τοῦ Κανονισμοῦ, πρέπει νὰ ἀπορριφθοῦν. Διὰ νὰ πεισθῆτε, κύριοι συνάδελφοι, πόσον ἡ ἀντίληψίς μου αὐτὴ εἶναι ὀρθή, καὶ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ πράγματα, θὰ κάμω μίαν μικρὰν ἱστορικὴν ἀναδρομήν, θὰ ἀνατρέξω εἰς παρομοίας συζητήσεις ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ κατὰ τὸ παρελθόν. Συνεζητήθησαν παρόμοιαι προτάσεις τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ καὶ εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1926 καὶ εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1946, δὲν ἀναφέρομαι εἰς τὸ ἀπώτερον ἀκόμη παρελθόν. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, διαβάσητε τὰς εἰσηγητικὰς ἐκθέσεις τῶν προτάσεων ἐκείνων περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ, θὰ διαπιστώσητε, ὅτι ἔχουν τὰς αὐτὰς αἰτιολογίας μὲ τὴν συζητουμένην καὶ τότε, ὑπεβλήθησαν δηλαδὴ παρόμοιαι τροποποιήσεις μὲ τὸ αὐτὸ αἰτιολογικόν, ὅτι δηλαδὴ ὑπάρχει κωλυσιεργία, ὅτι χωλαίνει τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς καὶ τὸ νομοθετικὸν καὶ κοινοβουλευτικὸν κ.λ.π. Μετὰ μακρὰν συζήτησιν ὅλαι αὐταὶ αἱ τροπολογίαι ἀπερρίφθησαν καὶ ὁ Κανονισμὸς ἐψηφίσθη ὡς ἔχει σήμερον, διότι ἐκρίθη, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ Κανονισμὸς μὲ διατάξεις ὡς ἐκείνας περὶ ἀποβολῆς βουλευτῶν, καὶ ἄλλων ποινῶν, περιορισμοῦ τοῦ λόγου κ.λ.π. Εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1946 συνεζητήθη διὰ μακρῶν ἡ τροποποίησις τοῦ Κανονισμοῦ. Ὡμίλησαν κατὰ τὰς συζητήσεις ἐκείνας διακεκριμένοι συνάδελφοι οἱ κ. κ. Θ. Τσάτσος, Βαμβέτσος, Κουλουμβάκης καὶ ἄλλοι καὶ τότε συνεζητήθησαν ὅμοιαι τροπολογίαι περὶ ἀποβολῆς καὶ τιμωρίας βουλευτῶν, ἀλλὰ καὶ τότε, μετὰ μακρὰν συζήτησιν, ἀπερρίφθησαν ὅλαι αὐταὶ αἱ τροπολογίαι, διότι ἐκρίθη, ὅτι δὲν ἦσαν αἱ τροπολογίαι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι θὰ διηυκόλυνον τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς, οὔτε οἱ λόγοι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι τὸ δυσχεραίνουν. Τὸ θέμα εἶναι βαθύτερον. Νὰ τὸ ἐξετάσωμεν, λοιπόν, εἰς τὴν οὐσίαν του καὶ νὰ τὸ ἀντιμετωπίσωμεν ὡς ἔχει εἰς τὴν οὐσίαν του. Δὲν ἔχει καμμίαν δυσμενῆ ἐπίδρασιν ὁ σημερινὸς Κανονισμὸς εἰς τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς. Θὰ σᾶς φέρω μερικὰ παραδείγματα νομοθετικοῦ ἔργου τῶν Κυβερνήσεων τοῦ παρελθόντος μὲ τὸν σημερινὸν Κανονισμόν. Ἡ Βουλὴ τοῦ 1928 μὲ Κυβέρνησιν ὑπὸ τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον ἐξελέγη μὲ πλειοψηφικὸν σύστημα. Ἡ Βουλὴ τοῦ 1946–50 μὲ Κυβέρνησιν Λαϊκοῦ Κόμματος, ἐξελέγη μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα. Ἡ Βουλὴ τοῦ 1950 ἐξελέγη μὲ τὴν ἐπισχυμένην ἀναλογικήν. Ἐν συνεχεία, αἱ Βουλαὶ αἱ ὁποῖαι ἔδωσαν τὰς Κυβερνήσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ καὶ τῆς Ε.Ρ.Ε., τῆς σημερινῆς δηλαδή, ἐξελέγησαν μὲ τὸ πλειοψηφικόν. Ἐάν, ἐπαναλαμβάνω, θελήσητε νὰ πληροφορηθῆτε ποῖον τὸ νομοθετικὸν ἔργον τὸ ὁποῖον ἐπετελέσθη ἀπὸ τὰς Βουλὰς καὶ τὰς Κυβερνήσεις ἐκείνας, θὰ ἴδητε τὸ ἑξῆς: Ἐπὶ Κυβερνήσεως Ἐλευθερίου Βενιζέλου τὸ νομοθετικὸν ἔργον αὐτῆς ὑπῆρξε πολὺ παραγωγικὸν καὶ ἐψηφίσθησαν πάρα πολλοὶ νόμοι. Οὕτω, τὸ 1928, ἐψηφίσθησαν 334 νόμοι. Τὸ 1929 ἐψηφίσθησαν 768, τὸ 1930 ἐπίσης 408 καὶ τὰ ἑπόμενα ἔτη ἡ ἰδία περίπου ἀναλογία. Δηλαδὴ παρήχθη τὸ μεγαλύτερον, τὸ γονιμώτερον νομοθετικὸν ἔργον, ἐν συγκρίσει μὲ προγενεστέρας περιόδους καὶ πολλὰς μεταγενεστέρας. Ἐν συνεχείᾳ αἱ Κυβερνήσεις τοῦ 1946–50 προελθοῦσαι, ὡς εἶπον προηγουμένως, ἀπὸ Βουλὴν ἐκλεγεῖσαν μὲ τὸ ἀναλογικὸν καὶ συντεθειμένην ἀπὸ δεκάδα Κομμάτων, εἶχον ἐπίσης γόνιμον νομοθετικὸν ἔργον. Ἐὰν λάβωμεν δὲ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκείνη συνῆλθε μετὰ μακρὰν διακοπὴν τῆς λειτουργίας τοῦ κοινοβουλευτικοῦ θεσμοῦ, ἡ ὁποία διέκοψε τὴν κοινοβουλευτικὴν παράδοσιν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἡ ψήφισις ἑκατοντάδων νόμων, ὡς π. χ. 206 τὸ 1946, 307 τὸ 1947, 340 τὸ 1948 καὶ κατ’ ἰδίαν ἀναλογίαν τὰ ἑπόμενα ἔτη, ἀποτελεῖ ἀναμφιβόλως μεγάλο νομοθετικὸν ἔργον. Ἐπὶ Κυβερνήσεως Κέντρου τὸ 1950 καὶ 1951 μὲ Βουλὴν προελθοῦσαν μὲ τὸ σύστημα τῆς ἐπισχυμένης ἀναλογικῆς τὸ νομοθετικὸν ἔργον ἦτο ὀλιγώτερον γόνιμον. Ἐνῷ τὸ 1953 μὲ Κυβέρνησιν Παπάγου τὸ νομοθετικὸν ἔργον ἦτο γονιμώτατον· ἐψηφίσθησαν περίπου 450 νόμοι, τὸ 1954, 368. Ἐπὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἡ νομοθετικὴ ἐργασία, πράγματι, εἶναι πολὺ ὀλιγωτέρα. Καθ’ ἁπάσας τὰς κοινοβουλευτικὰς αὐτὰς περιόδους, ἐφηρμόζετο ὁ ἰσχύων σήμερον Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς.

§44Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, οἱ 400 αὐτοὶ νόμοι, εἶναι νόμοι ψηφισθέντες ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἢ εἶναι ἀναγκαστικοὶ νόμοι; Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ ἐψήφιζεν ἕνα νόμον τὴν ἡμέραν.

§45Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀναγκαστικῶν νόμων, κύριε συνάδελφε, πρόκειται περὶ κανονικοῦ νομοθετικοῦ ἔργου.

§46Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Γνωρίζετε, κύριε συνάδελφε, ὅτι οἱ ἀναγκαστικοὶ νόμοι ἐξεδίδοντο ἐν συνεχείᾳ διότι δὲν ὑπῆρχε νομικὸν κώλυμα;

§47Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἐπὶ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ δὲν ἐξεδίδοντο ἀναγκαστικοὶ νόμοι, κύριε συνάδελφε; Μὲ αὐτὸ θέλω νὰ εἴπω, κύριοι συνάδελφοι, καὶ νὰ καταλήξω εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι τὸ θέμα τῆς νομοθετικῆς παραγωγῆς εἶναι θέμα Κυβερνήσεως καὶ πλειοψηφίας καὶ ὄχι Κανονισμοῦ. Κατ’ ἀκολουθίαν καὶ σήμερον ἐὰν ἡ νομοθετικὴ παραγωγὴ εἶναι ἠλαττωμένη, δὲν ὀφείλεται εἰς τὸν Κανονισμόν, οὔτε εἰς τὰς παρατεταμένας πολλάκις ὁμιλίας τῶν κ. κ. συναδέλφων, ἀλλὰ εἰς τὴν κυβερνητικὴν ἀδυναμίαν. Νομίζω, ἄλλωστε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κρίνωμεν μίαν Κυβέρνησιν ἀπὸ τὴν παραγωγὴν τοῦ νομοθετικοῦ της ἔργου, οὔτε ἀπὸ τὴν νομοθετικὴν ὑπερπαραγωγὴν θὰ κριθῇ ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς διοικῆται ἡ Χώρα. Θέλω δηλαδή, νὰ εἴπω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν δικαιολογεῖται ἡ προβολὴ τοῦ ἐπιχειρήματος τῆς κακῆς λειτουργίας τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ, διὰ νὰ θέλωμεν διὰ τῶν συζητουμένων προτάσεων νὰ ἐπιβάλωμεν περιορισμοὺς τοῦ λόγου καὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ βουλευτοῦ οἱ ὁποῖοι δὲν συμβιβάζονται οὔτε μὲ τὸ ἀξίωμα τοῦ βουλευτοῦ, οὔτε μὲ τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Εἰς παρῳχημένας ἐποχάς, λίαν κρισίμους διὰ τὸ Ἔθνος, μὲ Βουλὰς ποικίλης συνθέσεως, μὲ κοινοβουλευτικὰς προσωπικότητας ποὺ ἔγραψαν ἱστορίαν, καὶ μὲ πολιτικὰ Κόμματα κατεχόμενα ἀπὸ βαθείας κομματικὰς ἀντιθέσεις, ὁ σημερινὸς Κανονισμὸς ἀπέδωσε καὶ ἡ Χώρα ἐκυβερνήθη. Ὅταν λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, ἔχωμεν μίαν τοιαύτην προϊστορίαν, ποὺ ἀποδεικνύει ὅτι ὁ Κανονισμὸς οὐδὲν ἐμπόδιον παρενέβαλε εἰς τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς, νομίζω, ὅτι αἱ τροπολογίαι ποὺ εἰσάγονται σήμερον εἰς οὐδὲν ἄλλο θὰ βοηθήσουν παρὰ εἰς τὴν ἐκτροπὴν ἐκ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ἐκτροπὴ ἡ ὁποία θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ὑποταγὴν τῆς μειοψηφίας εἰς τὴν πλειοψηφίαν κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐργασιῶν.

§48Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Εἰς ποῖον σημεῖον τῶν προτάσεων βλέπετε αὐτά, κύριε συνάδελφε;

§49Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Εἰς τὰς προτάσεις περιορισμοῦ τῆς ὥρας ὁμιλίας καὶ τῆς ἐπιβολῆς τῶν ποινῶν εἰς τὸν βουλευτήν.

§50Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε, κύριε συνάδελφε, θέλετε νὰ ἔχωμεν ἀσυδοσίαν διὰ πᾶσαν ἀπρέπειαν;

§51Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Σεῖς, κύριε συνάδελφε, ποὺ εἶσθε παλαιὸς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἰσχυρίζεσθε ὅτι αἱ Βουλαὶ τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου καὶ τοῦ Παναγῆ Τσαλδάρη δὲν ἀπέδωσαν;

§52Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ἤθελα νὰ εἴπω αὐτό. Ἤθελα νὰ εἴπω ὅτι τὸ ἄρθρον διὰ τὸ ὁποῖον προβλέπονται οἱ περιορισμοὶ αὐτοὶ δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Ἔχει μόνον σχέσιν μὲ τὴν εὐπρέπειαν τῶν βουλευτῶν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, θέλετε, λοιπόν, νὰ καθιερώσωμεν ἀσυδοσίαν διὰ πᾶσαν ἀπρέπειαν;

§53Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ εὐπρέπεια εἰς τοὺς βουλευτὰς δύναται νὰ ἐπιβληθῇ μόνον διὰ αὐτοπειθαρχίας των καὶ διὰ τῆς ἐπιβολῆς τῶν Ἀρχηγῶν των καὶ τῆς κυβερνητικῆς ἡγεσίας. Δὲν εἶναι οἱ βουλευταὶ μαθηταί, κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ τιμωροῦνται ἀπὸ τὸν καθηγητήν των ὅταν διαπράττουν μίαν ἀταξίαν. Ὅπως γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, οἱ βουλευταὶ ἐκλέγονται ἀπὸ τὸν λαὸν καὶ εἰς αὐτὸν μόνον λογοδοτοῦν δι’ ὅλας τὰς πράξεις των, καὶ οὐδεὶς ἄλλος ἔχει τὸ δικαίωμα, οὔτε ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, οὔτε ἡ Ὁλομέλεια τοῦ Σώματος, οὐδείς, ἐπαναλαμβάνω, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸν ἀπομακρύνῃ ἀπὸ τὴν Βουλήν, καὶ ἀπὸ τὴν ἄσκησιν τῶν κοινοβουλευτικῶν του καθηκόντων, καὶ νὰ τοῦ στερήσῃ τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τῶν θεμάτων τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν τοὺς ἐκλογεῖς του, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν.

§54Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Εἰς τὸν Κανονισμόν, δὲν ὑπάρχουν θέματα πλειοψηφίας καὶ μειοψηφίας. Δὲν συζητοῦμεν ἑπομένως, σήμερον πειθαρχίαν κομματικὴν διότι, ὁ καθ’ εἷς λέγει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πιστεύει ὅτι εἶναι ὀρθόν. Ἐπειδὴ ἀφήνετε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι γίνεται μία προσπάθεια τῆς πλειοψηφίας νὰ καταδυναστεύσῃ τὴν μειοψηφίαν, σᾶς πληροφορῶ ὅτι τὸ σχετικὸν ἄρθρον προέρχεται ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν, ἀπὸ τὸν κ. Γόντικαν. Ἔχει προέλευσιν ἰδικήν μας καὶ νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔπρεπε νὰ δηλώσῃ ὅτι δὲν ἐπιμένει εἰς τὸ ἄρθρον αὐτό, ὄχι δι’ ἄλλον τινὰ λόγον, ἀλλὰ διότι δὲν παρέστη ἀνάγκη νὰ ἐφαρμοσθῇ.

§55Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη ὡς βάσιν τῆς συζητήσεως τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐξεπόνησεν ἡ Διακομματικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ἐπὶ τοῦ σχεδίου αὐτοῦ θὰ πρέπει ὁ κάθε βουλευτὴς νὰ κάμῃ τὰς ὑποδείξεις καὶ τὰς προτάσεις του. Ἀπορῶ πῶς συζητοῦμεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ Κανονισμοῦ, ἀφοῦ ἐμείναμεν σύμφωνοι ἐπ’ αὐτῆς. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ποὺ συνεφωνήσαμεν νὰ καταρτισθῇ Διακομματικὴ Ἐπιτροπή, συνεφωνήσαμεν ἐπὶ τῆς ἀνάγκης τῶν τροποποιήσεων τοῦ Κανονισμοῦ. Μόνον ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ συμφωνία ἐπὶ τῶν καθέκαστα τροπολογιῶν, τότε δύναται ὁ κάθε βουλευτὴς νὰ κάμῃ τὰς παρατηρήσεις του. Θὰ παρεκάλουν, λοιπόν, ἐπειδὴ εἶναι ἡ τετάρτη ἑβδομὰς ποὺ ἀσχολούμεθα μὲ τὸν Κανονισμόν, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν καὶ ἐπὶ τῶν ἑκάστου ἄρθρων νὰ γίνουν αἱ παρατηρήσεις τῶν κ. κ. βουλευτῶν.

§56Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπέβαλα παράκλησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, ἐπειδὴ δημιουργεῖ κάποιαν συγκίνησιν εἰς τὴν Βουλήν, νὰ δηλωθῇ ὅτι δὲν ἐπιμένει ἡ Κυβέρνησις. Εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, οὔτε κὰν τὸ συνεζητήσαμεν. Περιείχετο εἰς τὴν πρότασιν Γόντικα, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δὲν παρέστη μέχρι τοῦδε περίπτωσις ἀποβολῆς βουλευτοῦ διὰ τοιαύτης φύσεως βιαιοπραγίας, ἂς τὸ ἀφήσωμεν.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον, ἠμποροῦμεν νὰ τὸ συζητήσωμεν.

§58Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐδῶ γίνεται μία σύγχυσις καὶ ὁμιλοῦμεν ἐπὶ ἑκάστου τροποποιουμένου ἄρθρου. Ὄχι ὅλα μαζί, διότι ἔτσι δὲν τελειώνομεν ποτέ.

§59Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Εἰσήλθομεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν καὶ συζητοῦμεν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1.

§60Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερν.). Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε συνάδελφε, ἐφ’ ὅσον διετυπώσατε τὰς γενικὰς παρατηρήσεις σας, διατυπώσατε τώρα τὰς παρατηρήσεις σας καὶ ἐπὶ ἑκάστου ἄρθρου διὰ νὰ προχωρήσωμεν.

§61Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος σᾶς λέγει: Ἐπὶ τοῦ τροποποιουμένου ἄρθρου 7 ποῖος θέλει νὰ ὁμιλήσῃ;

§62Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἐμείναμεν σύμφωνοι ὅτι ἡ συζήτησις θὰ γίνῃ κατ’ ἄρθρον. Ἐπίσης ἤθελον νὰ εἴπω, σχετικῶς μὲ τὰς ἀπόψεις ποὺ ἀναπτύσσει ὁ κ. Κοθρῆς, ὅτι ἐγὼ προσωπικῶς διαφωνῶ ριζικῶς. Αἱ τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι προῆλθον ἀπὸ τὴν Διακομματικὴν Ἐπιτροπήν, πρέπει νὰ παραμείνουν, ἵνα ἐξασφαλίσωμεν τὴν εὐπρέπειαν ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς.

§63Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἕκαστος διατυπώνει ἐλευθέρως τὰς γνώμας του. Αὐτὸ εἶναι τὸ προνόμιον τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ. Ἐν προκειμένῳ διατυπώνω τὰς προσωπικάς μου γνώμας ὡς ἔχω δικαίωμα ἐφ’ ὅσον δὲν ἐτέθη θέμα Κόμματος.

§64Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Κύριε Κοθρῆ, μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν, ἂν καὶ ἐγὼ εἶμαι ἐναντίον τῶν διακοπῶν. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς συζητήσεως τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, θὰ σᾶς ἐκθέσω καὶ ἐγὼ τὰς ἰδικάς μου ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι πολὺ ἠπιώτεραι τῶν διατυπωθεισῶν, ἐν προκειμένῳ καὶ τότε θὰ ἴδωμεν ὅτι εἶναι πιθανὸν νὰ καταλήξωμεν εἰς μίαν συμφωνίαν. Συνεπῶς τώρα ἂς τελειώνωμεν μὲ τὸ συζητούμενον ἄρθρον καὶ ὅταν φθάσωμεν εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον καὶ ὑποβάλω τὴν νέαν διατύπωσιν, θὰ σᾶς δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ κρίνητε ἐπ’ αὐτῆς. Ἀφήσατέ το, λοιπόν.

§65Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ εἴπω εἶναι, τὸ ὅτι ἡ πρότασις τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, προέρχεται ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν ἀποτελεῖ τοῦτο ἐπιχείρημα ὑπὲρ τοῦ ἄρθρου ἀλλὰ εἶναι ἐπιχείρημα εἰς βάρος τοῦ συναδέλφου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὁ ὁποῖος τὸ ἐπρότεινε, διότι δὲν ἔπρεπε τοιοῦτον ἄρθρον νὰ προέλθῃ ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Κύριοι συνάδελφοι, ὡμίλησα ἐπὶ τῶν ἀντιρρήσεων τὰς ὁποίας ἔχω ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, διότι νομίζω ὅτι τὸ βασικώτερον θέμα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ συζητήσωμεν εἶναι ἂν τὸ σύνολον τῶν τροποποιήσεων τοῦ Κανονισμοῦ, τὰς ὁποίας συζητοῦμεν καὶ αἱ ὁποῖαι διατυποῦνται εἰς τὸ ἄρθρον 1, ἀποτελοῦν τροποποιήσεις αἱ ὁποῖαι πραγματοποιοῦν τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν. Ἐφ’ ὅσον, λοιπόν, ὅλαι αὐταὶ αἱ τροποποιήσεις περιλαμβάνονται εἰς τὸ ἄρθρον 1, ὀρθῶς ἐκθέτω τὰς ἀντιρρήσεις μου ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν τροποποιήσεων.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 1, κύριε Κοθρῆ, ἔχει 10–15 ἄρθρα, τὰ ὁποῖα τροποποιεῖ. Καὶ διὰ τὰ 15 ἄρθρα θὰ ὁμιλήσετε τώρα; Δι’ αὐτὸ ὁμιλήσατε τώρα ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 καὶ εἰπῆτε ὅ,τι ἔχετε νὰ εἴπητε ἐπ’ αὐτοῦ.

§67Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Διὰ νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν διαδικασίαν τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ κ. Πρόεδρος, τότε θὰ ὁμιλήσωμεν ἐπὶ ἑκάστης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 1. Περιορίζομαι τώρα εἰς τὴν παράγραφον τὴν ἀναφερομένην εἰς τὸ ἄρθρον 7 τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς τοῦ ἄρθρου 7 δηλαδὴ τῆς προτάσεως, δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν. Δι’ αὐτῆς ἐπαναφέρεται ἐν ἰσχύϊ παλαιὰ διάταξις διὰ τῆς ὁποίας καὶ ἄλλοτε ἀνεγνωρίζετο ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ Ἀρχηγὸς Κόμματος 15 βουλευτὰς διὰ νὰ ἀναγνωρισθῇ κατὰ τὸν Κανονισμὸν ὡς Ἀρχηγὸς Κόμματος. Ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν, ἀλλὰ δὲν θὰ ὁλοκληρώσω τὴν ὁμιλίαν μου, θὰ εἴπω δύο λέξεις ἀκόμη διὰ νὰ καταλήξω εἰς ἕνα συμπέρασμα. Ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο: Ὅτι ἡ πρότασις ἡ ὁποία συζητεῖται σήμερον, δὲν εἶναι πράγματι πρότασις κομματική, προερχομένη ἐκ τῆς πλειοψηφίας, πάντως εἶναι πρότασις ἡ ὁποία εἰσάγεται πρὸς συζήτησιν τῇ ἀνοχῇ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς πλειοψηφίας καὶ νομίζω ὅτι καίτοι εἶναι Διακομματική, θὰ ἔπρεπε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἡγέτης τῆς πλειοψηφίας, νὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ ἐπέλθουν αἱ τροποποιήσεις τοῦ Κανονισμοῦ αἱ ὁποῖαι πράγματι διευκολύνουν τὸ κοινοβουλευτικὸν ἔργον καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς νομοθετήσεως καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ ἐλέγχου.

§68Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερν.). Ἂν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ ἰδικήν του πρωτοβουλίαν ἐπρότεινε τροποποιήσεις, τότε ἀναμφισβητήτως θὰ διετυπώνετο ἡ ὑπόνοια ὅτι θέλομεν νὰ δημιουργήσωμεν μίαν κατάστασιν εἰς βάρος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅμως, ἐδήλωσεν ὅτι ἀποδέχεται κατ’ ἀρχὴν τὸ σχέδιον τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἐπιφυλάσσεται καὶ αὐτός, ὅπως ὅλα τὰ Κόμματα, νὰ διατυπώσῃ ἐπ’ αὐτοῦ τὰς ἀπόψεις του.

§69Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἐγὼ προσωπικῶς, κύριε Πρόεδρε, θὰ ἱκανοποιούμην ἂν σεῖς ὑπεβάλατε τὸ σχέδιον ὡς ἡγέτης τῆς πλειοψηφίας.

§70Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερν.). Δὲν ἦλθεν ἡ ὥρα νὰ διατυπώσωμεν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ τὰς ἀπόψεις μας. Ἠθέλατε πρὸ πάσης συζητήσεως νὰ διαφωνήσωμεν μὲ τὴν Διακομματικὴν Ἐπιτροπήν; Λοιπόν, ἐδέχθημεν κατ’ ἀρχὴν τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἐπ’ αὐτοῦ κάθε Κόμμα καὶ κάθε βουλευτὴς θὰ διατυπώσῃ τὰς ἀπόψεις του. Δι’ αὐτὸ λέγομεν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, διὰ νὰ ἴδωμεν τὰς ἀπόψεις ἑκάστου βουλευτοῦ καὶ ἑκάστου Κόμματος.

§71Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Τότε, κύριε Πρόεδρε, θὰ ἀναμένωμεν τὰς προτάσεις σας καὶ ἐπιφυλάσσομαι εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν νὰ διατυπώσω λεπτομερῶς τὰς ἀπόψεις μου. Δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ εἴπω. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἠλιοῦ, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ Κανονισμοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§73Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, βέβαιον εἶναι ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν λειτουργεῖ. Πρέπει νὰ βοηθήσωμεν νὰ βελτιωθοῦν αἱ διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ διὰ νὰ λειτουργήσῃ καὶ νὰ ἀσκήσωμεν τὴν συμβολήν μας καλοπίστως καὶ ἐποικοδομητικῶς χωρὶς νὰ σκεπτώμεθα ὅτι εἴμεθα Συμπολίτευσις καὶ Ἀντιπολίτευσις. Μεταξὺ τῶν διατάξεων, ὑπάρχουν διατάξεις αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπαράδεκτοι, θὰ ἔλθω εἰς ἐκείνας, ὑπάρχουν ὅμως, καὶ διατάξεις αἱ ὁποῖαι ἐπιχειροῦν νὰ λύσουν τὸ πρόβλημα. Ἂν δὲν λυθῇ τὸ πρόβλημα, θὰ χειροτερεύσῃ ἡ κατάστασις. Πρέπει νὰ λειτουργήσῃ ἡ Βουλή. Ἂν δὲν νομοθετήσῃ κατὰ τὴν τακτικὴν διαδικασίαν θὰ νομοθετήσῃ κατὰ τὴν διαδικασίαν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος ἢ διὰ τῶν πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Δὲν εἶναι δυνατόν, ἐπίσης, νὰ ἀσκηθῇ ἔλεγχος μὲ τὰ κρατοῦντα παρ’ ἡμῖν, ἐφ’ ὅσον 3 ἢ 4 ἐπερωτήσεις καλύπτουν ὁλόκληρον τὸν χρόνον τῆς Συνόδου. Αὐτὰ εἶναι πράγματα ἐπὶ τῶν ὁποίων ὅλοι πρέπει νὰ προσπαθήσωμεν νὰ συμβάλωμεν, ὥστε νὰ βελτιωθοῦν κατὰ τὸ δυνατόν, βεβαίως κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος νὰ μὴ καταπνίγῃ ποτὲ τὴν φωνὴν μιᾶς παρατάξεως, ἢ τὰς ἀπόψεις ἑνὸς βουλευτοῦ. Εἰδικῶς, ὅμως, τὸ θέμα τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων, νομίζω ὅτι εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ θέματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐν τῇ πράξει παρέσχον ἀρκετὰς δυσχερείας ἕως τώρα, δίδοντα ἀφορμὴν εἰς τὸ νὰ καταναλίσκεται μέγας χρόνος τῶν συζητήσεων, καὶ πρέπει τὸ Σῶμα, μετὰ προσοχῆς νὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ, χωρὶς ὅσα λέγονται νὰ ὑποτίθεται ὅτι στρέφονται ἐναντίον προσώπων ἢ Κομμάτων. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητοῦμεν τὸ ἄρθρον 7, χωρὶς νὰ τὸ συσχετίσωμεν μὲ τὸ ἄρθρον 20. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητοῦμεν τὸ ἄρθρον 7, περὶ τοῦ ποῖοι εἶναι Ἀρχηγοὶ Κομμάτων καὶ ποῖοι πλασματικῶς ἐξομοιοῦνται μὲ Ἀρχηγοὺς Κομμάτων ἂν δὲν τὸ συσχετίσωμεν μὲ τὸ ἄρθρον 20, τὸ ὁποῖον παρέχει ἀπεριόριστον δυνατότητα παρεμβάσεως ἐπὶ παντὸς θέματος σχετικοῦ, ἐπὶ πάσης ἐρωτήσεως καὶ ἀναφορᾶς καὶ εἰς χρόνον ἀπεριόριστον, ὁ δὲ ἀπεριόριστος χρόνος προσδιορίζεται καὶ διὰ τῆς σήμερον εἰσαγομένης τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 19. Ἐγὼ διαφωνῶ ἐν τούτῳ μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἔθεσε μίαν ἀρχὴν ἀριστοκρατικὴν ὅτι ἡ διάταξις ἀφορᾷ εἰς ὡρισμένα πρόσωπα. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἀφορᾷ εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι συμπαγεῖς μερίδες λαοῦ ἀκολουθοῦν μίαν παράταξιν· ὅτι δηλαδὴ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μία πρόνοια, ὥστε νὰ δύνανται νὰ ἀκουσθοῦν πάντοτε αἱ μερίδες αἱ μεγάλαι, αἱ ὁποῖαι ἐκφράζονται ἑκάστοτε ἐν τῇ Βουλῇ ἐκπροσωπούμεναι εἴτε ὑπὸ τοῦ Ἀρχηγοῦ, εἴτε ὑπὸ τοῦ ἐκπροσώπου τοῦ Κόμματος, εἴτε ὑπὸ ἐντεταλμένου βουλευτοῦ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἕνα Κόμμα τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐν τῇ Βουλῇ ὡς Κόμμα νὰ στερηθῇ τῆς ἐκπροσωπήσεως ἂν εἶναι ἄρρωστος ἢ ἂν εἶναι ἀπὼν ὁ Ἀρχηγός. Ἐπὶ βασικῶν, ὅμως, θεμάτων, καὶ τοιαῦτα θέματα θεωρῶ τὰ πολιτικὰ ζητήματα, τὰ ζητήματα γενικευμένων ἐπερωτήσεων καὶ τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν νομοσχεδίων καὶ οὐχὶ ἐπὶ παντός, οἱουδήποτε θέματος, νὰ δύνανται νὰ λαμβάνουν εὐχερῶς καὶ ταχέως τὸν λόγον. Εἶναι θέμα συνδεόμενον πρὸς τὴν Δημοκρατικὴν φύσιν τοῦ πολιτεύματος. Δὲν πρόκειται ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων νὰ γίνῃ τρόπον τινὰ ἕνα ἀμάλγαμα Βουλῆς Κοινοτήτων καὶ Βουλῆς τῶν Λόρδων, ὅπου νὰ ὑπάρχουν πρόσωπα ἐξ ἰδίου δικαιώματος ἔχοντα προνόμια, ἀλλὰ πρόκειται κατὰ τὴν ἄποψίν μου, ὅ,τι παρέχεται ὡς προνόμιον νὰ παρέχεται εἰς τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων καὶ ὄχι εἰς τοὺς πλασματικοὺς Ἀρχηγοὺς Κομμάτων. Εἰς τὴν παροῦσαν Βουλὴν ἔχομεν ἐλαχίστους. Εἶναι ἐνδεχόμενον, καὶ ὑπῆρξαν περιπτώσεις εἰς Βουλὰς τοῦ παρελθόντος, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ὑπάρχουν μέσα εἰς τὴν Βουλὴν πολλοὶ πρώην Πρωθυπουργοὶ καὶ πολλοὶ Ἀρχηγοὶ Κομμάτων. Τί θὰ ἐγίνετο ἐὰν εἰς μίαν προσεχῆ Βουλὴν εἶναι 15 ἢ 20 ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐδικαιοῦντο; Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι πρέπει οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν ἐνεστώτων ἐν ἑκάστῃ Βουλῇ Κομμάτων, δέχομαι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Καλκάνη, ὅταν ἕνας ὑπῆρξεν Ἀρχηγὸς ἑνὸς ἐξαιρετικὰ μεγάλου Κόμματος καὶ ἑπομένως ἀπήχει τὰς γνώμας μιᾶς μερίδος μεγάλης λαοῦ νὰ ἔχῃ αὐτὰ τὰ προσόντα, αὐτοὶ καὶ μόνον πρέπει νὰ ἀπολαύουν δικαιωμάτων μόνον ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ θέματος, ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν γενικευομένων συζητήσεων, ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων, ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς κατ’ ἀρχὴν συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν τοῦτο δὲν γίνῃ δεκτόν, ἐὰν δὲν περιορίσωμεν εἰς αὐτὰ μόνον τὰ θέματα καὶ εἰς τὴν ἡγεσίαν τῶν πράγματι ἐκπροσωπούντων τὴν δημοσίαν γνώμην ἑκάστοτε πολιτικῶν Κομμάτων, νομίζω ὅτι θὰ ἐφθάναμεν εἰς ἀποτέλεσμα πολὺ μικρᾶς σημασίας, διότι ἐὰν κάμωμεν στατιστικὴν καὶ ἴδωμεν τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς θὰ ἴδωμεν ποῦ καταναλίσκεται τὸ μέγιστον τοῦ χρόνου τῆς Βουλῆς. Κατὰ τὰ ἄλλα ὑποθέτω, χωρὶς νὰ ἐπιμένω, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν 10 βουλευτῶν, ὁ προβλεπόμενος σήμερον, προϋποθέτει μεγάλην λαϊκὴν βάσιν, προϋποθέτει ἑκατοντάδας τινὰς χιλιάδων ψήφους κατ’ ἀρχήν. Κατὰ κανόνα τὰ μικρότερα Κόμματα ἔχουν μεγαλυτέραν δυσχέρειαν νὰ ἀναδείξουν τοὺς βουλευτάς των καὶ ἑπομένως μὲ περισσοτέρας ψήφους ἀναδεικνύουν ὀλιγωτέρους βουλευτάς. Συνεπῶς θὰ εἶναι ἐνδεχόμενον ἕνα Κόμμα μὲ 10 ἢ 15 βουλευτάς, ἐνδεχομένως νὰ ἐκπροσωπῇ 300.000 ἢ 200 χιλιάδας ἢ καὶ 400.000 ψηφοφόρους. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν ὁ συγκροτῶν Κόμμα, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ περιορισθοῦν οἱ πλασματικοὶ Ἀρχηγοί.

§74Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Ἠλιοῦ ἴσως ἔχῃ κἄποιαν βάσιν, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον τὰ μικρὰ Κόμματα νὰ ἔχουν μεγαλυτέραν δυσκολίαν διὰ νὰ ἐκλέξουν περισσοτέρους βουλευτάς. Θὰ ἠδύνατο τότε, ἐφ’ ὅσον ἕνα Κόμμα πάρῃ τὸ 10% τοῦ συνόλου τῶν ψήφων, νὰ ἀναγνωρίζεται ὁ Ἀρχηγός του, ὡς Ἀρχηγὸς Κόμματος. Νομίζω ὅτι εἶναι μία πρότασις, τὴν ὁποίαν θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ ἀποδεχθῶμεν.

§75Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν τὰ συστήματα τὰ ἐκλογικὰ ἐπέτρεπον κἄθε Κόμμα νὰ κατέλθῃ χωριστά, ἐγὼ θὰ ἔλεγον τὸ 25% τῶν ψήφων, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ 10% τῶν ψήφων εἶναι ὀρθὸν ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ διευκρινισθῇ.

§76Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχει βάσιν αὐτό, διότι ἂν πάρῃς τὸ 10% τῶν ψήφων εἶσαι Ἀρχηγός.

§77Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἅμα εἶναι συνασπισμὸς Κομμάτων;

§78Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ξεδιαλύνῃ τὸ πρᾶγμα. Ἑπομένως δυνατότης ἐκπροσωπήσεως 10 ἀντὶ τῶν 15% τῶν προτεινομένων, περιορισμὸς τῶν ἁρμοδιοτήτων μόνον εἰς τὴν συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, εἰς τὴν συζήτησιν ἐπερωτήσεων εἰς τὰ πολιτικὰ θέματα. Ἄλλως, ἐὰν ὑπάρχῃ ἐπὶ πάντων τῶν πραγμάτων, εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐπιτραπῇ ἡ λειτουργία τῆς προνομιακῆς αὐτῆς μεταχειρίσεως.

§79Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Εἴπατε διὰ τὸ ζήτημα τῆς συμπράξεως τῶν Κομμάτων πῶς θὰ γίνεται ἡ ἐπιλογὴ τῆς δυνάμεως ἑκάστου Κόμματος ἐν περιπτώσει συνασπισμοῦ. Ἐὰν εἶναι σύμπραξις Κομμάτων καὶ πάρῃ 800.000 ψήφους καὶ εἰς τὴν Βουλὴν χωρίσουν οἱ βουλευταὶ καὶ πάρῃ 10 ἢ 15 βουλευτὰς τὸ ἕνα Κόμμα, θὰ φαίνεται ποῖος ἔχει πάρει τὸ 10% καὶ τότε τὸ πρᾶγμα θεραπεύεται.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Χριστόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§81Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀρθὸν εἶναι ὅτι πρέπει οἱ πρώην Πρωθυπουργοὶ νὰ τιμῶνται καὶ νὰ ἀπολαμβάνουν αὐτῆς τῆς τιμητικῆς διακρίσεως. Δὲν δύναμαι, ὅμως, νὰ ἐννοήσω, ἐφ’ ὅσον εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν σαφῶς ἀναφέρεται ὅτι ἡ τροποποίησις τοῦ ἄρθρου 7 ἀφορᾶ τὸν καθορισμὸν τοῦ Ἀρχηγοῦ πολιτικῆς μερίδος, ποία εἶναι ἡ ἔννοια τῆς βʹ παραγράφου τοῦ τροποποιουμένου ἄρθρου, ὅτι καὶ οἱ ἀναγνωρισθέντες ὡς τοιοῦτοι εἰς προγενεστέραν βουλευτικὴν περίοδον ὑπὸ ἀριθμὸν βουλευτῶν οὐχὶ κατώτερον τοῦ προηγουμένου ἐδαφίου. Νομίζω ὅτι ἢ ἐν ἀντινομίᾳ εὑρισκόμεθα ἢ ἀποτελεῖ τοῦτο πλεόνασμα, διότι ἐὰν ἔχῃ τὸν προβλεπόμενον ἀριθμὸν βουλευτῶν εἶναι Ἀρχηγός. Ἐγὼ προσωπικῶς προτείνω νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ βʹ παράγραφος καὶ νὰ μείνῃ ἡ πρώτη καὶ δευτέρα παράγραφος ὡς εἶναι.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Τσάτσος, ἔχει τὸν λόγον.

§83Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ Κανονισμοῦ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ σχεδίου τροποποιήσεως, θέτει τὸ Σῶμα εἰς ἐπαφὴν καὶ πάλιν μὲ ἕνα ἐκ τῶν θεμελιωδῶν προβλημάτων τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Διότι ἐὰν ὁ κοινοβουλευτισμὸς διέρχεται ἀπὸ πολλῶν ἤδη δεκαετηρίδων κρίσιν, τὴν διέρχεται διότι αἱ βασικαὶ προϋποθέσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας διεμορφώθη ὁ θεσμὸς ἔχουν μεταβληθῆ καὶ αἱ βασικαὶ αὐταὶ προϋποθέσεις εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον εἰς μίαν περίοδον τῆς Εὐρωπαϊκῆς κυρίως ἱστορίας, κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ ἡ διαίρεσις τῆς κοινωνίας εἰς τάξεις δὲν εἶχε τὴν ὀξύτητα καὶ τὴν συνειδητοποίησιν πρὸ παντὸς τὴν ὁποίαν ἔχει σήμερον καὶ ἡ ὕπαρξις Κομμάτων, τὰ ὁποῖα ἐκπροσωποῦν κἄτι τὸ ὁποῖον ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὰς κοινωνικὰς τάξεις, ἂν ὄχι κατὰ τρόπον ἀπόλυτον, κατὰ τρόπον τοὐλάχιστον σχετικόν, δὲν εἶχεν ὡς κοινωνικὸν φαινόμενον τὴν ἔντασιν τὴν ὁποίαν ἔχει σήμερον. Τὸ Κόμμα, ὅμως, καὶ αἱ κοινωνικαὶ τάξεις ἐμποδίζουν ἔν τινι μέτρῳ τὴν λειτουργίαν τῆς Βουλῆς ὑπὸ τὰς προϋποθέσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας ὁ θεσμὸς αὐτὸς διεμορφώθη κατ’ ἀρχήν. Διότι τὶ ἐπρόκειτο νὰ εἶναι ἡ Βουλή; Ἡ Βουλὴ δὲν ἐπρόκειτο νὰ εἶναι τὸ θέατρον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀκούονται αἱ ἀντίθετοι ἀπόψεις, ἀλλὰ ἐπρόκειτο νὰ εἶναι μία ὀργάνωσις διαλεκτικῆς, μία ὀργάνωσις ἡ ὁποία ὑποτίθεται ὅτι θὰ ἀπέληγεν εἰς ὀρθὰς λύσεις μὲ μίαν διαλεκτικὴν διερεύνησιν τῆς ὀρθότητος ἑκάστης προτεινομένης λύσεως. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ὅμως, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἡ διαλεκτικὴ μετάβασις ἀπὸ τὸ στάδιον τῆς μιᾶς ἀντιθέσεως εἰς τὸ στάδιον τῆς ἀναιρέσεως, κατέστη ἀδύνατος, λόγῳ τῆς ὑπάρξεως τοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον δεσμεύει τὴν γνώμην, ἐμποδίζει τὴν μετάβασιν ἐκ τῆς τάξεως ἀπὸ τὴν ὁποίαν προέρχεται τὸ Κόμμα καὶ τὴν ἐξάρτησιν αὐτῶν ἀπὸ συνειδητοποιημένας τάξεις, καὶ τὸ ὁποῖον δεσμεύει τὴν μετάβασιν εἰς μίαν ἀνωτέραν βαθμίδα. Συνεπῶς εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ λειτουργήσῃ ἡ Βουλὴ κατὰ τὸν τρόπον καθ’ ὃν εἶχε συλληφθῆ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατὰ βάσιν. Δυνάμεθα διὰ τοῦ Κανονισμοῦ νὰ ἐπανερχώμεθα ἀγνοοῦντες τὴν ὕπαρξιν τῶν Κομμάτων καὶ τῶν γεγονότων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν αἰτίαν τῆς κρίσεως τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ; Ὄχι. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ προσαρμοσθῶμεν πρὸς τὰ δεδομένα τὰ ὁποῖα ἐμφανίζει ἡ σημερινὴ πραγματικότης καὶ ἡ ὕπαρξις τῶν Κομμάτων καὶ ἡ ὕπαρξις τῶν Ἀρχηγῶν καὶ οἱ περιορισμοὶ τῶν δικαιωμάτων ἑνὸς ἑκάστου βουλευτοῦ, διότι ἀνήκουν εἰς κόμματα, εἶναι κἄτι τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν ἀναγκαίαν συνέπειαν τὸ ἐπακόλουθον τῶν βασικῶν μεταβολῶν αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἐπέλθει εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ δημοσίου βίου εἰς περισσοτέρας Εὐρωπαϊκὰς χώρας. Διὰ τοῦτο πράγματι πρέπει ἡ ἰδιότης τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος νὰ ἀποτελῇ ἕνα εἶδος δικαιολογίας προνομίου ἐν τῇ Βουλῇ, ἐκείνου, ὁ ὁποῖος εἶναι Ἀρχηγὸς Κόμματος, διότι αὐτὸς διευκολύνει καὶ μεθοδεύει τὰς συζητήσεις. Τὸ πρόβλημα τὸ ὁποῖον ἔχομεν εἶναι ἐὰν πρέπει, ἢ δὲν πρέπει, νὰ εἶναι ὁ ἀριθμὸς 15 βουλευτῶν, ὅπως προτείνεται... Νομίζω, ὅτι εἶναι ἕνας ὀρθὸς ἀριθμὸς δοθέντος, ὅτι εἰς τὴν παροῦσαν Βουλὴν δὲν ὑπάρχει Κόμμα, τὸ ὁποῖον θὰ παύσῃ νὰ εἶναι Κόμμα. Διότι ὁρίζεται ὅτι αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν εἶναι οὐσιῶδες. Προσωπικῶς εἶμαι ἐναντίον τῆς δευτέρας παραγράφου, εἶμαι δηλαδή, ἐναντίον τῆς παραγράφου ἡ ὁποία ὁρίζει ὅτι: «.... (ἀναγινώσκει).....». Διότι τὸ Κόμμα εἶναι ἕνα γεγονὸς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὑφίσταται κατὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑφίσταται τὸ δικαίωμα. Διάφορον εἶναι τὸ θέμα τοῦ Ἀρχηγοῦ Πρωθυπουργοῦ. Εἰς αὐτὸ εἶμαι σύμφωνος ὅτι οἱ διατελέσαντες Πρωθυπουργοί, πρέπει νὰ ἀπολαύσουν τῆς αὐτῆς προνομίας καὶ πιστεύω ὅτι πρέπει νὰ ἀπολαύσουν τῆς αὐτῆς προνομίας, διότι εἰς μίαν χώραν εἰς τὴν ὁποίαν παρ’ ὅσα λέγομεν, ἡ διαμόρφωσις πολιτικῶν προσωπικοτήτων δὲν εἶναι τόσον συχνή, ὅσον φανταζόμεθα, εἶναι χρήσιμον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διετέλεσαν Πρωθυπουργοὶ νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἀκούωνται εἰς τὴν Βουλήν. Διότι ἐκεῖνος εἰς τὸν ὁποῖον εἴτε ἡ μοῖρα τῶν πραγμάτων, εἴτε ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ ἔδωσε τὸ δικαίωμα νὰ κυβερνήσῃ καὶ αὐτὸς πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἀκούεται. Τοὺς ὀφείλεται αὐτὸς ὁ σεβασμός, τοὺς ὀφείλεται αὐτὴ ἡ ἀναγνώρισις καὶ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα πρέπει νὰ καθιερωθῇ. Ἀλλὰ ἡ μνεία τοῦ γεγονότος, ὅτι ὑπῆρξε ἁπλῶς Ἀρχηγὸς Κόμματος, χωρὶς κἂν νὰ φθάσῃ εἰς τὴν Πρωθυπουργίαν, ὡς στοιχεῖον διὰ τὴν παροχὴν τοῦ προνομίου, αὐτὸ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν.

§84Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον νὰ πληροφορηθῶμεν, ποῖαι ἐκ τῶν προτεινομένων τροποποιήσεων ἔχουν ἐγκριθῆ ἀπὸ τὴν Διακομματικὴν Ἐπιτροπήν. Διότι δὲν ἠξεύρομεν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς εἶπεν ὅτι ἡ Διακομματικὴ Ἐπιτροπὴ ἠσχολήθη ἐπὶ μακρὸν καὶ κατέβαλε ἐξαιρετικὰς προσπαθείας. Δὲν διενεμήθη κἂν ἡ ἔκθεσις τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ ἦτο πρέπον νὰ διανεμηθῇ, διὰ νὰ ἴδωμεν ποῖαι ἐκ τῶν προτεινομένων τροποποιήσεων ἔχουν τύχει τῆς ἐγκρίσεως τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§86Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις.

§87Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Αὐτὸ τὸ λέγω διότι ἔχω πληροφορίας, ὅτι δὲν εἶναι προϊὸν τῆς γνώμης ὅλων τῶν μελῶν τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς.

§88Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἠμπορῶ νὰ ἀπαντήσω εἰς αὐτὸ τὸ ἐρώτημα, ὅτι ἡ πλειοψηφία ἡ ὁποία ἑκάστοτε συγκροτεῖται, εἴτε εἰς τὴν Διακομματικὴν Ἐπιτροπήν, εἴτε εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, δὲν ἀπαρτίζεται πάντοτε ἀπὸ βουλευτὰς τοῦ αὐτοῦ Κόμματος. Συνέβη νὰ συγκροτήσω ἐγὼ τὴν πλειοψηφίαν μὲ βουλευτὰς τῆς Συμπολιτεύσεως ἐναντίον ἄλλων βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἢ τῆς Συμπολιτεύσεως. Συνεπῶς δὲν ἐμφανιζόμεθα σήμερον ὡς ἓν μέτωπον ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Κανονισμοῦ. Κατὰ τὰ ἄλλα πάντοτε οἱ βουλευταὶ δὲν ἀντιδικοῦμεν. Εἰδικῶς ἡ διάταξις ἡ ὁποία συνεκίνησε ἰδιαιτέρως τὴν Βουλήν, τῆς ἐπιβολῆς κυρώσεων κατὰ τοῦ παρεκτρεπομένου βουλευτοῦ δὲν ἔχει προέλευσιν ἀπὸ τὴν Κυβερνητικὴν πλευράν, εἶναι πρότασις τοῦ κ. Γόντικα. Καὶ ἐγὼ προσωπικῶς ἔχω τὴν γνώμην νὰ ἀποσυρθῇ μόνον καὶ μόνον, διότι προεκάλεσε αὐτὸν τὸν σάλον. Νομίζω ὅτι τὸ ἄρθρον 7 θίγει τὸ σπουδαιότερον θέμα ἀπὸ τὴν λύσιν τοῦ ὁποίου ἐξαρτᾶται ἡ εὔρυθμος λειτουργία τοῦ Πολιτεύματος καὶ τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ τῆς Χώρας. Διότι ἀπὸ τὸ ἄρθρον 7 θὰ ἐξαρτηθῇ ποίαν μορφὴν θὰ λάβουν τὰ πολιτικὰ Κόμματα καὶ οἱ πολιτικοὶ ἀγῶνες εἰς τὸ μέλλον. Ὁ κ. Τσάτσος εἶπεν ὅτι ἔχομεν μίαν δεδομένην κατάστασιν τὴν ὁποίαν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀγνοήσωμεν, δηλαδὴ Ἀρχηγοὺς καὶ πρώην Πρωθυπουργούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν προνόμια. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ κατάστασις, τὴν ὁποίαν θεωροῦμεν δεδομένην, εἶναι καὶ αὐτὸ δημιούργημα ὡρισμένων συνθηκῶν τῆς μεταπολεμικῆς Ἑλλάδος, πρὸς τὴν διόρθωσιν τῶν ὁποίων θὰ ἔπρεπε νὰ καταβληθῇ μία προσπάθεια. Κύριοι βουλευταί, εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ Βουλὴ ὑποφέρει καὶ δὲν ἀποδίδει λόγῳ παρουσίας μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν πολλῶν Κομμάτων καὶ πολλῶν προσωπικοτήτων δικαιουμένων νὰ ὁμιλοῦν προνομιακῶς. Ἡ Διακομματικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ δὲν ἐτόλμησαν νὰ θέσουν τὸν δάκτυλον εἰς τὸν τύπον τῶν ἥλων καὶ νὰ προτείνουν ριζικὰς λύσεις καὶ δὲν ἐτόλμησαν διὰ δύο λόγους. Ὁ ἕνας λόγος εἶναι συναισθηματικός. Δὲν ἤθελε ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ νὰ θίξῃ δικαιώματα ὑφιστάμενα ὡρισμένων προσώπων, τὰ ὁποῖα τιμᾷ ἡ Βουλή, ὅπως καὶ τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ πρώην Πρωθυπουργῶν. Ὁ ἄλλος λόγος εἶναι λόγος εὐθιξίας, ὁ ὁποῖος ἔτυχεν εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ ἔχοντος τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ πρὸς ὑμᾶς. Ἐπειδὴ ἔτυχε νὰ ἀνήκω εἰς μέγα Κόμμα τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, θὰ ἦτο δυνατὸν κᾶθε πρότασιν τὴν ὁποίαν θὰ ἔκαμον διὰ τὸν περιορισμόν, διὰ τὸν καθορισμὸν μείζονος ἀριθμοῦ βουλευτῶν πρὸς ἀνάδειξιν Ἀρχηγῶν δικαιουμένων τῶν προνομίων τοῦ Κανονισμοῦ, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ παρεξηγηθῇ, νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἡμεῖς ὡς ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις προσπαθοῦμε νὰ φιμώσωμεν τὰ ἄλλα Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐν τούτοις αἱ διατάξεις αἱ σχετικαὶ πρόκειται νὰ ἰσχύσουν ἀπὸ τῆς προσεχοῦς Βουλῆς. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν κατεχόμεθα ἀπὸ μίαν διάθεσιν ἀρχομανίας, ἀρχηγίας. Προσωπικῶς ἔχω μελετήσει πολὺ τὴν κατάστασιν τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἰδίως καὶ δὲν ἐπείσθην, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν μεγαλύτεροι σχηματισμοὶ εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἀπὸ τοὺς ὑφισταμένους σήμερον καὶ αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρετήρησεν ἡ κοινὴ γνώμη. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν ὑπάρχει παράδοσις εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἔλεγον κάποτε εἰς μίαν συζήτησιν εἰς τὴν προηγουμένην Βουλήν, ὅτι ὁ κ. Τσῶρτσιλ, ἐγήρασε ὡς βουλευτὴς τοῦ Κόμματος τοῦ Συντηρητικοῦ καὶ ἔγινεν Ἀρχηγὸς μόνον ὅταν ἀπεχώρησεν ὁ Τσάμπερλαιν τὸ 1940. Μέχρι τὸ 1940 ἦτο στέλεχος τοῦ Συντηρητικοῦ Κόμματος καὶ δὲν τὸν ἠμπόδισεν αὐτὴ ἡ θέσις νὰ παίξῃ ἐντελῶς πρωτοπόρον ρόλον εἰς τὰς τύχας τῆς Ἀγγλίας. Σήμερον τὸ ἴδιον συμβαίνει εἰς τὴν Ἀγγλίαν μὲ τὸν κ. Μπέβαν. Νομίζετε ὅτι ὁ κ. Μπέβαν εἶναι πρόσωπον ὀλιγωτέρας σημασίας ἀπὸ τὸν κ. Γκαίητσκελ, τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐργατικοῦ Κόμματος; Καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἱδρύσῃ ἴδιον Κόμμα καὶ νὰ πάρῃ 100 βουλευτάς; Δύναται νὰ διασπάσῃ κανεὶς ἕνα Κόμμα καὶ νὰ δημιουργήσῃ μικρότερα. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν συμβάλλει εἰς τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ. Ἐὰν θέλετε ριζικωτέραν λύσιν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ περιορισθῇ ἀκόμη ὁ ἀριθμός. Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ θιγοῦν τὰ δικαιώματα εἰς τὴν Βουλήν, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἠδυνάμεθα νὰ κάμωμεν ἦτο νὰ εἴπωμεν ὅτι θὰ ἰσχύῃ ἀπὸ τῆς ἑπομένης βουλευτικῆς περιόδου καὶ ὄχι ἀπὸ σήμερον.

§89Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐὰν ἐλαττωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν εἰς 150, πάλιν 15 βουλευταὶ θὰ εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ τὴν ἀναγνώρισιν ἑνὸς ὡς Ἀρχηγοῦ Κόμματος; Φαντάζομαι, ὅτι θὰ ἐλαττωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν. Καὶ ἐὰν θὰ πάῃ 150 ἢ 200 πάλιν θὰ εἶναι 15;

§90Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Θὰ γίνῃ ἕνα ποσοστόν.

§91Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Νὰ γίνῃ ποσοστόν.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰ. Γιαννόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§93Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω ὅτι ὁ περιορισμὸς αὐτός, ὁ ὁποῖος γίνεται διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ ἄρθρου 7 διὰ τὴν σημερινὴν Βουλήν, δὲν ἔχει οὐδεμίαν σκοπιμότητα. Αὐξάνεται ὁ ἀριθμὸς ἀπὸ 10 εἰς 15, ἀλλὰ τὰ Κόμματα, τὰ ὁποῖα σήμερον ἀντιπροσωπεύονται εἰς τὴν Βουλὴν ἀριθμοῦν τὸν ἀριθμὸν 15 καὶ συνεπῶς, οὐδεμία ἐπέρχεται μεταβολὴ εἰς τὴν ὑφισταμένην κατάστασιν. Ἀναφέρεται, ὅμως, ἡ τροπολογία καὶ εἰς τὸ παρελθόν. Καὶ ὅσοι μὲν ηὐτύχησαν νὰ εἶναι Ἀρχηγοὶ Κόμματος 15 βουλευτῶν, αὐτοὶ διατηροῦν καὶ εἰς τὸ μέλλον τὸ προνόμιον τῆς ἡγεσίας. Ὅσοι ὅμως, εἶχον 10 βουλευτὰς κατὰ τὸ παρελθόν, αὐτοὶ καταργοῦνται ἀπὸ Ἀρχηγοί. Ἐὰν ἐρευνήσῃ κανεὶς τὸν κατάλογον τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα θὰ στερηθοῦν αὐτοῦ τοῦ προνομίου, θὰ περιορισθοῦν εἰς τὸν ἀριθμὸν ἕνα. Περὶ ἑνὸς καὶ μόνον προσώπου πρόκειται. Παίρνει, δηλαδή, προσωπικὴν μορφὴν ἡ τροπολογία, διότι ἐκ τοῦ παρελθόντος ἕνας καὶ μόνον ὑπάρχει, ὁ ὁποῖος εἶναι Κοινοβουλευτικὸς Ἀρχηγὸς καὶ ὁ ὁποῖος δὲν συνεκέντρωνε τότε τοὺς 15 βουλευτάς, ἀλλὰ μόνον τοὺς 10 βουλευτὰς καὶ εἶχε κηρυχθῆ Ἀρχηγός, λόγῳ τῆς αὐξήσεως αὐτοῦ τοῦ ἀριθμοῦ. Αὐτὸς ὁ ἀριθμός, καταργεῖται. Ἔχω, λοιπόν, τὴν ἀντίληψιν, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ κατηγορηθῇ ὡς ἐντελῶς προσωπικὴ ἡ διάταξις, ἡ ὁποία χωρὶς νὰ ἐπιφέρῃ ὅσον ἀφορᾷ τοὐλάχιστον τὸ παρελθόν, οὐδεμίαν βελτίωσιν, στρέφεται ἐναντίον ἑνὸς ὡρισμένου Ἀρχηγοῦ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ γίνεται συζήτησις περὶ τῆς ἀναδρομικῆς ἰσχύος τῆς διατάξεως ἡ ὁποία γίνεται διὰ τῆς παραγράφου βʹ. Ἐάν, βέβαια, συμβῇ νὰ ἰσχύσῃ διάταξις εἰς τὸ μέλλον, παραγραφομένου τοῦ παρελθόντος καὶ νὰ θεσπισθῇ, ὅτι εἰς τὸ μέλλον διὰ νὰ γίνῃ Ἀρχηγὸς πρέπει νὰ ἔχῃ 15 βουλευτάς, αὐτὸ τὸ ἐννοῶ. Ἐφ’ ὅσον ὅμως παραδεχόμεθα ὅτι θὰ θεωροῦνται Ἀρχηγοὶ οἱ ἔχοντες κατὰ τὸ παρελθὸν 15 βουλευτάς, δὲν τὸ ἀγνοῶ αὐτό, διότι ἡ αὔξησις αὐτοῦ τοῦ ἀριθμοῦ, στρέφεται ἐναντίον ἑνὸς συγκεκριμένου προσώπου.

§94Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὀρθῶς.

§95Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτό, εἶναι ἐντελῶς παρεξηγήσιμον καὶ μοῦ κάμνει τὴν ἐντύπωσιν πῶς διετυπώθη αὐτό, διατὶ ὁ ἕνας θὰ καταργηθῇ καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι θὰ παραμείνουν Ἀρχηγοί; Ἐὰν αὔριον εἷς ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀκολουθοῦνται ἀπὸ 15 βουλευτὰς καὶ εἶναι ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, θεωρεῖται ὡς Ἀρχηγὸς καὶ ἔλθῃ ὡς μονὰς εἰς τὴν Βουλήν, θὰ θεωρῆται Ἀρχηγὸς καὶ μόνον ἕνας δὲν θὰ ἔχῃ αὐτὸ τὸ προνόμιον; Ἡ προσωπική μου γνώμη, κύριοι βουλευταί, εἶναι ὅτι γενικῶς ὁ περιορισμὸς αὐτὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἡγετῶν, εἶναι ἐντελῶς ἄσκοπος. Δὲν ἔχω τὴν ἀντίληψιν, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἕνας πολιτικὸς ἡγέτης, ὁ ὁποῖος ἀκολουθεῖται ἀπὸ τόσον κόσμον, ὥστε νὰ ἠμπορῇ νὰ παρουσιάζῃ εἰς τὴν Βουλὴν 10 βουλευτάς, δὲν ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὁ τίτλος τῆς ἡγεσίας θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὰ προνόμια τὰ ὁποῖα ἔχει εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ τίτλος τῆς ἡγεσίας ὑπάρχει καὶ ἀπόδειξις εἶναι ὅτι ἀριθμοῦνται εἰς πεντηκοντάδα οἱ Ἀρχηγοὶ οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐκτὸς τῆς Βουλῆς καὶ ἀποκαλοῦνται Πρόεδροι. Ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἰδιαίτερον προνόμιον, τὸ ὁποῖον κανονίζεται διὰ τοῦ Κανονισμοῦ; Εἶναι τὸ προνόμιον τοῦ νὰ λαμβάνουν ἑκάστοτε τὸν λόγον. Δὲν νομίζω, ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ ταλαιπωρίαν τῆς Βουλῆς, οὔτε ἀνωμαλίαν τῆς Βουλῆς, οὔτε συντελεῖ εἰς τὴν κακὴν λειτουργίαν τῆς Βουλῆς. Οἱ κοινοβουλευτικοὶ ἡγέται, ἀκολουθούμενοι ἀπὸ 10, ὅπως καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, βουλευτάς, ἔχω τὴν ἀντίληψιν, ὅτι θὰ περιβάλωνται ἀπὸ τοιαῦτα προσόντα ἢ τοιαύτας ἰδιότητας ὥστε τὸ νὰ ἀκούωνται προνομιακῶς εἰς τὴν Βουλήν, δὲν ἀποτελεῖ κακὸν διὰ τὴν Βουλήν. Μοῦ φαίνεται, ὅτι ἀποτελεῖ ἕνα πλεονέκτημα διὰ τὴν Βουλὴν καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, δὲν νομίζω ὅτι ἡ στενόκαρδος αὐτὴ αὔξησις τῶν 5 βουλευτῶν, θὰ ἔχῃ νὰ ἐπιφέρῃ βελτίωσιν τοῦ Κοινοβουλίου. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ θέσωμεν ἐμπόδιον, εἰς τὴν δημιουργίαν Ἀρχηγῶν, διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς. Οἱ Ἀρχηγοί, ἀναδεικνύονται ἀπὸ τὸν λαὸν καὶ πάλιν, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι πολιτικὸς ὁ ὁποῖος ἀκολουθεῖται ἀπὸ 10 βουλευτάς, μοῦ φαίνεται ὅτι δικαίως δύναται νὰ ὀνομάζεται Ἀρχηγὸς καὶ πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν παλαιὰν διάταξιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν προχωρήσωμεν εἰς τὴν θέσπισιν τῆς νέας διατάξεως, ἡ ἀναδρομή της εἰς τὸ παρελθόν, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ὅπως διατυπώνεται εἰς τὸ νομοσχέδιον, δὲν εἶναι κατὰ τὴν γνώμην μου παραδεκτὴ καὶ δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ συνείδησις βουλευτική, ἡ ὁποία νὰ δεχθῇ αὐτὴν τὴν ἀναδρομικὴν ἰσχύν, ἡ ὁποία, ἐπαναλαμβάνω, στρέφεται ἐναντίον ἑνὸς καὶ μόνον ἡγέτου.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος κ. Π. Κανελλόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§97Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀνήκω εἰς τὴν μικρὰν ἐν τῇ Βουλῇ ὁμάδα ἐκείνων τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰς εἰδικὰς προνομίας. Πρέπει νὰ σᾶς δηλώσω ὅτι οὐδέποτε ἐπεδίωξα τὰς προνομίας αὐτάς. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, θὰ τὸ γνωρίζουν παλαιότεροι κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὁσάκις συνεζητήθη θέμα Κανονισμοῦ καὶ εἰδικώτερον θέμα δικαιωμάτων τῶν Ἀρχηγῶν ἢ τῶν πρώην Πρωθυπουργῶν, δὲν ἀνεμίχθην, δὲν ἐξέφρασα κἂν γνώμην καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἶχον συμβάλει εἰς τὸ νὰ θεσπισθοῦν αἱ προνομίαι καὶ εἰς τὸ νὰ περιληφθῶμεν εἰς τὴν σχετικὴν διάταξιν καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν εὑρισκόμεθα ἐπὶ κεφαλῆς Κόμματος. Θὰ ἤθελον νὰ βεβαιώσω τὸν ἀξιότιμον καὶ ἀγαπητὸν συνάδελφον ἐξ Ἀθηνῶν κ. Μαῦρον, ὅτι ὁ συναισθηματισμός, ὁ ὁποῖος κατὰ τὰ λεγόμενα αὐτοῦ ὤθησεν ὡρισμένους συναδέλφους νὰ προτείνουν τὴν διατήρησιν τῆς διατάξεως αὐτῆς, θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Μαῦρον νὰ πιστεύσῃ ὅτι ὁ συναισθηματισμὸς αὐτὸς μὲ συγκινεῖ, ἀλλὰ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν διατύπωσιν προτάσεων ἀντιθέτων πρὸς τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν ἔχουν οἱ κ. κ. συνάδελφοι. Ἐὰν πιστεύουν ὅτι πρέπει νὰ μὴ ἔχωμεν ὡρισμένοι ἐκ τῶν ἐχόντων αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὰς προνομίας, νὰ μὴ ἔχωμεν τὰς προνομίας αὐτάς, θὰ πρέπει νὰ καταργηθοῦν. Προσωπικῶς σᾶς βεβαιῶ, ἀξιότιμοι καὶ ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν θὰ ἐθεώρουν ἐμαυτὸν θιγόμενον ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος προνομίων. Τιμήν μου θεωρῶ ὅτι εἶμαι βουλευτής, τιμήν μου θεωρῶ ὅτι εἶμαι ἴσος πρὸς ὅλους. Δὲν θεωρῶ ἰδιαιτέραν μου τιμὴν ὅτι ἔχω ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ ἀνώτερα τῶν ἰδικῶν σας προνόμια. Καὶ κάμνω χρῆσιν αὐτῶν μᾶλλον περιωρισμένην. Δὲν ἐξήρεσα τὸν ἑαυτόν μου. Θὰ ἦτο ἄτοπον νὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ μὴ θεωρήσω ἰσχύοντα δι’ ἐμὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὁ Κανονισμὸς μοῦ δίδει. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θεωρῶ ὅτι μὲ τιμᾷ εἶναι ὅτι εἶμαι ἴσος πρὸς ὅλους, δηλαδὴ πρὸς τοὺς βουλευτὰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπῆρξαν οὔτε Πρωθυπουργοί, οὔτε Ἀρχηγοὶ Κομμάτων, εἰς τὸ παρελθόν, οὔτε εἶναι σήμερον ἐπὶ κεφαλῆς Κόμματος.

§98Γ. ΠΛΑΤΗΣ. Ἡ διάταξις αὐτή, κύριε Πρόεδρε, ἰσχύει ἀπὸ τοῦ 1933. Δὲν γεννᾶται τοιοῦτον ζήτημα. Τὸ ζήτημα εἶναι ἐὰν θὰ εἶναι 10 ἢ 15 βουλευταί.

§99Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Βεβαιῶ, λοιπόν, τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν θὰ ἐθεώρουν ἐμαυτὸν θιγόμενον ἐὰν κατηργεῖτο ἡ προνομία, ἡ ὁποία θεσπίζεται εἰς τὸν Κανονισμὸν καὶ τὴν ὁποίαν οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. συνάδελφοι, οἱ ἀπαρτίσαντες τὴν Διακομματικὴν Ἐπιτροπὴν κατὰ πλειοψηφίαν ἐθεώρησαν ἀναγκαῖον νὰ προτείνουν ὅπως διατηρηθῇ. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ἐὰν διατηρηθῇ ἡ διάταξις ὡς ἔχει, αὐτονόητον εἶναι ὅτι οἱ Ἀρχηγοὶ ἐν ἐνεργείᾳ Κομμάτων θὰ πρέπει νὰ ἔχουν τὰς προνομίας, ἐὰν διατηρηθῇ θὰ πρέπει νὰ διατηρηθῇ ὄχι μόνον διὰ τοὺς πρώην Πρωθυπουργούς, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς διατελέσαντας Ἀρχηγοὺς Κομμάτων, δι’ οὓς λόγους ἀνέπτυξε πρὸ ὀλίγου ἢ μᾶλλον ὑπηνίχθη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Γιαννόπουλος. Νομίζω, ὅτι ἐὰν κατ’ ἀρχὴν εἴπωμεν ὅτι ἐκτὸς τῶν ἐν ἐνεργείᾳ Ἀρχηγῶν θὰ πρέπει καὶ ἄλλαι τινές, οἱ πρώην Πρωθυπουργοὶ νὰ ἔχουν τὰς προνομίας αὐτάς, νομίζω ὅτι δὲν θὰ πρέπει νὰ στερήσωμεν τῶν προνομιῶν αὐτῶν καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἰς προηγουμένας Βουλὰς εἶχον ἀναγνωρισθῆ ὑπὸ βουλευτῶν ὡς εὑρισκόμενοι ἐπὶ κεφαλῆς αὐτῶν. Αὐτὸ ἔχει κἄποιαν σημασίαν, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι. Καὶ ἀπαντῶ εἰδικώτερον εἰς τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον κ. Χριστόπουλον, γενικώτερον δὲ εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Ἡλιοῦ, ὁ ὁποῖος ἠμφισβήτησε καὶ εἰς τὰς δύο κατηγορίας προσώπων τὸ δικαίωμα νὰ διεκδικήσουν τὰς προνομίας. Νομίζω ὅτι ὅταν ἕνας βουλευτὴς ἀναγνωρισθῇ ὑπὸ ἄλλων βουλευτῶν ὡς ἄξιος νὰ προΐσταται ἔστω καὶ ἐκ λόγων τυχαίων — μεταβολὴν τῆς διαρθρώσεως τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς — καὶ τὸν ἐμφανίζουν καὶ σήμερον ἐπὶ κεφαλῆς Κόμματος, θὰ ἔπρεπε, ἐφ’ ὅσον ἄλλοτε βουλευταὶ περισσότεροι τῶν δέκα τὸν ἀνεγνώρισαν νὰ τὸν ἀναγνωρίσωμεν καὶ ἡμεῖς. Ἐκτὸς ἐάν, ἐπαναλαμβάνω, ἀποφασίσωμεν νὰ περιορίσωμεν τὴν ἰσχὺν τῶν προνομιῶν αὐτῶν καὶ εἰς τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ Ἀρχηγοὺς Κομμάτων. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν δὲν θὰ ἐθιγόμην, θὰ ἐθεώρουν τὸ πρᾶγμα λογικόν. Καὶ τὸ ἕνα εἶναι λογικὸν καὶ τὸ ἄλλο. Ἐὰν ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς ὑπάρχουν ἐπιχειρήματα καὶ ὑπὲρ τῆς ἄλλης ἀπόψεως ὑπάρχουν ἐπιχειρήματα. Ἐὰν ὅμως, ἔχωμεν τοὺς πρώην Πρωθυπουργοὺς πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ τοὺς διατελέσαντας Ἀρχηγοὺς Κομμάτων. Ἡ προσωπική μου περίπτωσις εἶναι περίπτωσις ἐμπίπτουσα καὶ εἰς τὰς δύο κατηγορίας. Διότι ὑπῆρξα εἰς προηγουμένας Βουλὰς Ἀρχηγὸς Κόμματος, τοῦ Ἐθνικοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον εἶχε 12 βουλευτὰς καὶ τοῦ Λαϊκοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον εἶχε 40 βουλευτάς. Ἢ θὰ καταργήσωμεν, λοιπόν, καὶ διὰ τοὺς πρώην Πρωθυπουργοὺς καὶ διὰ τοὺς πρώην Ἀρχηγοὺς Κομμάτων τὰ δικαιώματα αὐτά, ἢ θὰ τὰ διατηρήσωμεν καὶ διὰ τὰς δύο κατηγορίας.

§100Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐξομοιωθῇ τὸ ἀξίωμα τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως μὲ τοῦ ἐκπροσώπου ἢ Ἀρχηγοῦ ὁμάδος εἰς μίαν ὡρισμένην περίοδον. Καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον ὅτι τιμητικὴ διάκρισις μᾶς ἐπέβαλε νὰ χορηγήσωμεν τὰς προνομίας αὐτάς. Δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν ἡ ἐμπιστοσύνη μὲ τὴν ὁποίαν περιεβλήθη εἷς βουλευτὴς διὰ μίαν περίοδον, διὰ μίαν Σύνοδον. Σήμερον δὲν τὴν ἔχει.

§101Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, νὰ κάμω μίαν τροποποίησιν τῆς φράσεώς μου. Ἔχει, βέβαια, κἄποιαν βάσιν ὁ συλλογισμός σας καὶ κατ’ ἐμὲ δύναται νὰ υἱοθετηθῇ. Νὰ εἴπωμεν τότε ὅτι τὰς εἰδικὰς αὐτὰς προνομίας θὰ ἔχουν οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ Κομμάτων καὶ οἱ διατελέσαντες Πρόεδροι Κυβερνήσεων Κοινοβουλευτικῶν, ὁπότε θὰ ἐδικαιολογεῖτο ἡ ἄποψίς σας. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἐγὼ θὰ ἐξηρούμην, διότι δὲν ὑπῆρξα Πρόεδρος Κοινοβουλευτικῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἀκολουθήσωμεν τὴν γραμμὴν αὐτήν, ἡ ὁποία ἔχει τὴν λογικὴν βάσιν της, τότε Ἀρχηγοὶ Κομμάτων θὰ ἦσαν οἱ ἐν ἐνεργείᾳ Ἀρχηγοὶ καὶ ὁ κ. Τσαλδάρης, ὡς διατελέσας Πρόεδρος Κυβερνήσεως Κοινοβουλευτικῆς, ὁπότε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ περιορισθῶμεν εἰς αὐτούς, νὰ εἴπωμεν πράγματι μετὰ λόγου ὅτι ἅπαντες οἱ ἄλλοι καὶ οἱ διατελέσαντες ἄλλοτε Ἀρχηγοὶ Κομμάτων, οἱ ὁποῖοι, ὅμως, δὲν διέθεσαν τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, διότι τότε θὰ εἶχον διατελέσει Πρωθυπουργοί, δὲν θὰ ἔχουν τὰ δικαιώματα αὐτά. Ἢ, λοιπόν, θὰ πᾶμε εἰς τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ Ἀρχηγοὺς Κομμάτων καὶ τέως Πρωθυπουργοὺς Κοινοβουλευτικῶν Κυβερνήσεων — ἐν τῷ προκειμένῳ ἰσχύει αὐτὸ διὰ τὸν κ. Τσαλδάρην — ἢ ἐὰν δὲν περιορίσωμεν εἰς τόσον ὀλίγους τὰ δικαιώματα, θὰ πρέπει νὰ διατηρήσωμεν τὴν διάταξιν καὶ μὲ τὴν τριχοτόμησίν της, καὶ μὲ τὰς τρεῖς κατηγορίας. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς θὰ ἐπιτρέψητε εἰς ἐμέ, διότι εἰς μίαν περίοδον, καθ’ ἣν δὲν ὑπῆρχε Βουλή, ἐπελέγην καὶ διετέλεσα Πρωθυπουργός, καθ’ ἣν στιγμὴν θὰ ἐπιτρέψητε εἰς ἐμὲ νὰ ἔχω τὰ δικαιώματα αὐτά, θὰ πρέπει νὰ ἐπιτρέψητε καὶ εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν Ἀρχηγὸς Κόμματος ἐν τῇ Βουλῇ, Ἀρχηγὸς 10 τοὐλάχιστον βουλευτῶν. Συμμερίζομαι ἀπολύτως τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Γιαννοπούλου, ὅτι δὲν θὰ πρέπει, ἐὰν ἀποφασίσωμεν τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν ἀπὸ 10 εἰς 15, νὰ εἴπωμεν ὅτι θὰ ἰσχύσῃ ἀναδρομικῶς. Ἐφ’ ὅσον ἄλλοτε ἀνεγνωρίσθη εἴς τινα βάσει τοῦ Κανονισμοῦ, θὰ πρέπει, ὁ περὶ οὗ πρόκειται, εἰσερχόμενος ἐκ νέου εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἔχῃ τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα προβλέπει ἡ διάταξις.

§102Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλή, κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν, ἐν ἀπουσίᾳ σας, ἤκουσεν ἀγορητάς, οἱ ὁποῖοι ὑπερημύνθησαν τῆς διατάξεως ὅτι καὶ πρώην Πρωθυπουργοὶ πρέπει νὰ ἔχουν τὰ προνόμια τῶν Ἀρχηγῶν καὶ ἐμνημόνευσαν εἰδικῶς ὅτι πρόκειται διὰ τὸν κ. Κανελλόπουλον, τὸν ὁποῖον ἡ Βουλὴ σύσσωμος τιμᾷ καὶ θέλει νὰ τοῦ παράσχῃ τὰ προνόμια αὐτά. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Συνεπῶς, αὐτὸ τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου εἴπατε, δὲν εὑρίσκεται σύμφωνον πρὸς τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρόσωπόν σας. Εἴπατε, δηλαδή, ὅτι δέχεται ἡ Βουλὴ ἴσως διότι τύποις συνέπεσε νὰ γίνετε Πρωθυπουργὸς καὶ Πρωθυπουργὸς ὄχι Κοινοβουλευτικός. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε, ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι αὐτή. Δὲν ἀφορᾷ τὸν Πρωθυπουργόν, τὸν συμπτωματικῶς γενόμενον Πρωθυπουργὸν μὴ Κοινοβουλευτικόν, δὲν ἀφορᾷ τὸν τύπον, ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν, ἀφορᾷ προσωπικῶς τὸν κ. Παναγ. Κανελλόπουλον, καὶ δι’ αὐτὸ τὸ δεχόμεθα. Συνεπῶς, αὐτὸ εἶναι πρὸς τιμήν σας. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§103Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀγαπητὲ καὶ ἀξιότιμε ἐξ Ἀρκαδίας κ. συνάδελφε, αἱ φράσεις, τὰς ὁποίας εἴχατε τὴν καλωσύνην νὰ διατυπώσητε, μὲ συγκινοῦν βαθύτατα, ὅπως μὲ συγκινοῦν, ἐπίσης, βαθύτατα, αἱ ἐκδηλώσεις αἱ τόσον φιλικαὶ τῶν ἀξιοτίμων καὶ ἀγαπητῶν κυρίων συναδέλφων καὶ τῶν δύο πτερύγων. Βεβαιωθῆτε, ὅτι μεγαλυτέραν ἠθικὴν ἱκανοποίησιν ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ᾐσθάνθην αὐτὴν τὴν στιγμήν, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διεκδικήσω, εἰς τὴν πολιτικήν μου σταδιοδρομίαν. Διότι εἶναι πιθανὸν εὑρισκόμενός τις, εἴτε ἐπὶ κεφαλῆς Κυβερνήσεως, εἴτε μετέχων μιᾶς Κυβερνήσεως, εἴτε εὑρισκόμενος ἐπὶ κεφαλῆς Κόμματος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ ὑποπέσῃ καὶ εἰς λάθη. Εἶναι ἐνδεχόμενον, νὰ προκαλέσῃ φιλικὰς καὶ ἐχθρικάς, δηλαδὴ ἀρνητικὰς ἀντιδράσεις. Καὶ αὐτὸ εἶναι φυσικόν. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον θὰ πρέπει πᾶς πολιτικὸς ἀνὴρ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εὑρισκόμενος, τιμώμενος ὑπὸ τοῦ λαοῦ, καὶ εἰσερχόμενος εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, νὰ φιλοδοξῇ εἶναι τοῦτο: Πέραν τῶν οἱωνδήποτε ἀντιδράσεων, φιλικῶν ἢ ἀρνητικῶν, τὰς ὁποίας ἔχει προκαλέσει, ὡς εὑρισκόμενος εἰς τὴν μίαν ἢ εἰς τὴν ἄλλην θέσιν, νὰ τυγχάνῃ τῆς ἀγάπης ὅλων τῶν συναδέλφων του. Καὶ διαπιστώσας τὴν ἀγάπην αὐτήν, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι συνεκινήθην βαθύτατα καὶ ἠμείφθην κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος εἶναι οὐσιωδέστερος πάσης ἄλλης ἀμοιβῆς, δηλαδὴ παντὸς ἀξιώματος. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐξ ὅλων τῶν πτερύγων).

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Πέτσος, ἔχει τὸν λόγον.

§105Ε. ΠΕΤΣΟΣ. Θὰ ἀναφερθῶ, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ὁ κ. Καλκάνης καὶ τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν καὶ ὁ Ὑπουργὸς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως κ. Τσάτσος, καὶ ἀπεδέχθη ὁ Κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος τῆς Ε.Δ.Α. κ. Ἠλιοῦ. Κατὰ τὴν τροπολογίαν ταύτην τρεῖς εἶναι αἱ περιπτώσεις καθ’ ἃς ὑπάρχει ἀναγνώρισις Ἀρχηγῶν πολιτικῶν μερίδων. Ἡ πρώτη περίπτωσις εἶναι ἐκείνη καθ’ ἣν τὰ πρόσωπα ταῦτα διετέλεσαν Ἀρχηγοὶ Κόμματος ἀριθμοῦντος τοὐλάχιστον δεκαπέντε βουλευτάς. Ἡ δευτέρα περίπτωσις εἶναι ἐκείνη καθ’ ἣν τὰ πρόσωπα ταῦτα διετέλεσαν Πρόεδροι Κυβερνήσεως. Καὶ ἡ τρίτη περίπτωσις εἶναι ἐκείνη καθ’ ἣν τὰ πρόσωπα ταῦτα ἡγοῦνται Κομμάτων, τὰ ὁποῖα Κόμματα εἰς προηγουμένην περίοδον εἶχον τὸ ⅙ τοῦ συνολικοῦ ἀριθμοῦ βουλευτῶν, ἀνεξαρτήτως τοῦ προσώπου τοῦ Ἀρχηγοῦ. Τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα συνηγοροῦν, κύριοι συνάδελφοι, ὑπὲρ τῆς ἀναγνωρίσεως ὡς Ἀρχηγῶν πολιτικῶν μερίδων ἐκείνων ποὺ διετέλεσαν Πρόεδροι τῆς Κυβερνήσεως, τὰ αὐτὰ ἐπιχειρήματα συνηγοροῦν καὶ ὑπὲρ τῆς ἀναγνωρίσεως ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἡγοῦνται Κομμάτων ἀκολουθουμένων εἰς προηγουμένην περίοδον ὑπὸ τοῦ ⅙ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ βουλευτῶν. Εἶναι λογικόν, εἶναι σκόπιμον καὶ εἶναι καὶ χρήσιμον, κύριε Πρόεδρε, Κόμματα τὰ ὁποῖα ἄλλοτε ἔπαιξαν σημαντικὸν ρόλον εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου εἶναι λογικόν, λέγω, ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Κομμάτων αὐτῶν νὰ ἀναγνωρίζεται ὡς Ἀρχηγὸς πολιτικῆς μερίδος καὶ νὰ ἀπολαμβάνῃ τῶν προνομίων τῶν ἀναγνωριζομένων ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ εἰς τοὺς Ἀρχηγοὺς Κομμάτων καὶ ὅταν αὐτὰ τὰ Κόμματα εἰς μίαν περίοδον δὲν ἀριθμοῦν δεκαπέντε βουλευτάς. Συνεπῶς εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Καλκάνη καὶ παρακαλῶ ὑμᾶς καὶ τὴν Βουλὴν ὅπως τὴν κάμῃ ἀποδεκτήν.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μίχας, ἔχει τὸν λόγον.

§107Α. ΜΙΧΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐκλεγεὶς διὰ πρώτην φορὰν βουλευτὴς κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς, δὲν θὰ ἔπρεπε ἴσως νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, διὰ τὸ ὁποῖον αἱ ἐπὶ μακρὸν θητεύσαντες ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εἶναι περισσότερον ἐμοῦ εἰς θέσιν, λόγῳ τῆς ἀναμφισβητήτου πείρας των, νὰ ἔχουν ἔγκυρον γνώμην. Ἐν τούτοις, νομίζω, εἰς ἐμὲ ἀκριβῶς καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς ἐκλεγέντας διὰ πρώτην φορὰν βουλευτὰς γίνονται περισσότερον αἰσθητὰ τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν μὴ πλήρως ἀποδοτικὴν λειτουργίαν τοῦ Σώματος. Δι’ αὐτὸ καὶ εἶχον ζητήσει νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου. Ἤδη, μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς περὶ κηρύξεως περαιωμένης τῆς κατ’ ἀρχὴν συζητήσεως, περιορίζομαι εἰς τὰ ἑξῆς ἐλάχιστα: Ἤκουσα μετὰ προσοχῆς τοὺς ὁμιλήσαντας ἐπὶ τῆς ἀρχῆς κ. κ. συναδέλφους καὶ ἐμελέτησα τὰ πρακτικά. Πολλὰ ὄντως χρήσιμα καὶ ἐποικοδομητικὰ ἐλέχθησαν. Ἀπὸ ὅσα, ἐν τούτοις, ἤκουσα, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν συζήτησιν περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ, διεπίστωσα μίαν οὐσιώδη παράλειψιν. Οὐδεὶς ἔθιξε ἓν βασικώτατον θέμα. Δὲν ἐλέχθη τίποτε ἐκ μέρους οὐδενὸς ἀγορητοῦ ἐπὶ τοῦ οὐσιώδους θέματος, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ ἡ Βουλὴ ὁμαλῶς, ἐὰν τὰ Κόμματα δὲν λειτουργήσουν ὁμαλῶς. Παρετηρήθη πολλάκις συνάδελφοι ἀνερχόμενοι εἰς τὸ βῆμα νὰ ἀναπτύσσουν ἀπόψεις μόλις ἐξενεχθείσας ἀπὸ τοὺς προηγουμένους ἀγορητάς. Παρετηρήθη ἐπίσης συχνάκις, ἀπεραντολογία, παράτασις ἀδικαιολόγητος τῶν συζητήσεων, μὲ ἀποτέλεσμα καὶ ἡ νομοθετικὴ ἐργασία νὰ προχωρῇ μὲ βραδύτατον ρυθμόν, καὶ ὁ ἔλεγχος οὐσιαστικῶς νὰ χάνῃ τὴν ἐπικαιρότητα καὶ τὴν σημασίαν του. Αἱ προτεινόμεναι τροποποιήσεις ἀποβλέπουν βεβαίως, καὶ ἴσως ἐπιτύχουν ἔν τινι μέτρῳ τὴν διόρθωσιν τοῦ κακοῦ. Βασική, ἐν τούτοις, ἀντιμετώπισις τοῦ πανθομολογουμένου τούτου κακοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ, ἂν δὲν ὀργανωθοῦν τὰ Κόμματα εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἀποτελέσουν ταῦτα ὀργανικὰ τμήματα τοῦ Κοινοβουλίου. Θὰ ἐπροχώρουν καὶ περαιτέρω εἰς τὸ θέμα τῆς δημιουργίας Κομμάτων ἀρχῶν, ἀλλ’ ἴσως τοῦτο θὰ ἦτο ἐκτὸς θέματος. Ἡ ὀργάνωσις, ἐν πάσῃ περιπτώσει, τῶν Κομμάτων, εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον πρέπει ὅλους μας νὰ ἀπασχολήσῃ, ἰδιαιτέρως δὲ τὴν ἡγεσίαν τῶν Κομμάτων. Ἄνευ αὐτῆς, οἱαδήποτε τροποποίησις τοῦ Κανονισμοῦ, δὲν πρόκειται νὰ μεταβάλῃ οὐσιωδῶς τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία πανταχόθεν ἐχαρακτηρίσθη ἐπιζημία, δι’ αὐτὸ τοῦτο τὸ Κοινοβουλευτικόν μας πολίτευμα. Τὸ πρᾶγμα εἰς τὸν τόπον μας παρουσιάζει δυσχερείας, αἱ ὁποῖαι ἴσως δὲν ἐμφανίζονται εἰς ἄλλας χώρας. Εἶναι πράγματι ἀληθές, ὅτι ὁ Ἕλλην, ὡς ἄτομον, πραγματοποιεῖ καὶ ἐπιτυγχάνει πολὺ περισσότερα ἀπὸ ὅσα ἐπιτυγχάνει ὡς μέλος ἑνὸς συνόλου. Ἀκόμη εἶναι γεγονός, ὅτι ἡ κατὰ τὸ πρόσφατον σχετικῶς παρελθὸν κυριάρχησις τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς ὑπὸ τοῦ μεγίστου τῶν συγχρόνων Ἑλλήνων, τοῦ ἀειμνήστου Ἐλευθερίου Βενιζέλου, ὑπῆρξεν ἐξ ἀντικειμένου ἀνασχετικὸς παράγων τῆς δημιουργίας εἰς τὴν χώραν μας Κομμάτων ἀρχῆς. Περαιτέρω, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7, τοῦ ἀφορῶντος τὴν θέσιν τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων ἐλέχθη ὅτι οἱ Ἀρχηγοὶ καὶ οἱ διατελέσαντες Πρωθυπουργοὶ νὰ ἀπολαμβάνουν ὡρισμένων διακρίσεων. Τὸ θέμα δὲν εἶναι θέμα προσώπων καὶ ὀρθῶς ἔχουν θεσπισθῆ καὶ ἰσχύουν αἱ διακρίσεις. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι πρέπει νὰ θεσπισθῇ εἶναι ὁ περιορισμὸς τῶν τοιούτων διακρίσεων εἰς τὰ γενικωτέρας σημασίας θέματα. Ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, διετύπωσεν ὁ κ. Ἡλιοῦ, νομίζω, ὅτι κατ’ ἀρχὴν τοποθετεῖ τὰ πράγματα ἐπὶ ὀρθῆς βάσεως. Βεβαίως, ὅταν πρόκειται περὶ θέματος, τὸ ὁποῖον εἶναι πολιτικόν, ὅταν πρόκειται περὶ τῆς ἀρχῆς τῶν νομοσχεδίων καὶ ὅταν πρόκειται περὶ ἐπερωτήσεων, αἱ ὁποῖαι ἔχουν γενικευθῆ, εἶναι ἀναμφίβολον, ὅτι οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων καὶ οἱ διατελέσαντες Πρωθυπουργοί, θὰ πρέπει νὰ δικαιοῦνται νὰ λαμβάνουν τὸν λόγον, ὡς καὶ μέχρι σήμερον, ἀνεξαρτήτως σειρᾶς. Ἀντιθέτως, δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ παρέχεται ἡ αὐτὴ εὐχέρεια ἐπὶ λεπτομερειακῶν θεμάτων, π. χ. ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν καὶ γενικώτερον ἀναλόγου μορφῆς ἥσσονος σημασίας ζητημάτων. Ἀσφαλῶς, οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων σταθμίζουν οἱ ἴδιοι τὴν σημασίαν ἑκάστου θέματος καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς δὲν ὑπάρχει περίπτωσις ὑπερβολῆς. Σήμερον, μάλιστα, ὅτε δὲν εἶναι τόσον μεγάλος ὁ ἀριθμὸς τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα δικαιοῦνται τῆς διακριτικῆς, κατὰ τὸν Κανονισμόν, μεταχειρίσεως, δὲν ὑπάρχει ὁ κίνδυνος αὐτός. Ἀλλά, ἐὰν εἰς μίαν ἄλλην Βουλὴν ὑπάρξουν πλείονα Κόμματα, τὸ πρᾶγμα θὰ ἀπετέλει μίαν αἰτίαν δυσχεράνσεως τῶν συζητήσεων. Ἄλλωστε, ὅταν θεσπίζωνται διατάξεις νόμων ἢ Κανονισμῶν, δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν μόνον —ἢ μᾶλλον δὲν πρέπει νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν — ἡ ἐνεστῶσα πραγματικότης, ἀλλὰ τὸ οἱονδήποτε ἐνδεχόμενον.

§108Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις καὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ. Ἠκούσθησαν ἀρκεταὶ γνῶμαι, παρακαλῶ ὅπως ἐπιτραπῇ νὰ ἀκουσθῇ καὶ ἡ γνώμη τῆς ἑξαετοῦς πείρας μου, ἥτις ὀφείλεται εἰς τὴν ψῆφον τῶν κ. κ. βουλευτῶν. Νομίζω ὅτι διὰ μὲν τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων ἔχει τεθῆ τὸ ζήτημα. Ὅσοι ἔχουν 15 βουλευτάς. Δι’ αὐτοὺς δὲν ὑπάρχει θέμα. Ἐπίσης νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει θέμα καὶ διὰ τοὺς διατελέσαντας Πρωθυπουργούς. Ἐπὶ τοῦ σημείου τῆς παροχῆς αὐτῶν τῶν λεγομένων προνομίων, εἰς τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων, ἐπειδὴ ἠκούσθησαν πολλὰ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἤθελον νὰ εἴπω, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ παροχῆς προνομίων εἰς τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων, ἀλλὰ περὶ ἀνάγκης πρὸς ὁμαλὴν λειτουργίαν τῆς Βουλῆς. Πρέπει νὰ ἀκούεται ἡ γνώμη αὐτῶν. Πρέπει νὰ κυριαρχοῦν τῆς Βουλῆς οἱ Ἀρχηγοὶ καὶ πρέπει, ἐνίοτε, νὰ ἀκούωνται μόνον αὐτοί, διὰ νὰ γίνεται τὸ ταχύτερον ἡ συνεννόησις, χωρὶς νὰ θέλω νὰ εἴπω μὲ αὐτό, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀκούωνται οἱ βουλευταί, ὑπὸ τὴν μορφὴν εἰσηγητῶν, ὑπὸ τὴν μορφὴν ἐντεταλμένων ρητόρων, ὑπὸ τὴν μορφὴν εἰδικῶν ἀγορητῶν κ.λ.π. Συνεπῶς, ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ προνομίων τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων καὶ περὶ προνομίων τῶν τέως Πρωθυπουργῶν, νομίζω, ὅτι εἴμεθα ἐντὸς τῆς ὀρθῆς τοποθετήσεως τοῦ θέματος, ἐπιβεβλημένην, νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα αὐτό, οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, καὶ οἱ τέως Πρωθυπουργοί, διὰ νὰ δύνανται νὰ κατευθύνουν τὴν Βουλήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδική μου ἄποψις, βάσει τῆς πείρας τὴν ὁποίαν ἔχω. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο, τὸ τρίτον θέμα, τῶν διατελεσάντων δηλαδὴ κατὰ τὸ παρελθὸν Ἀρχηγῶν Κομμάτων, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, προσωπικῶς, ἐπειδὴ εἶμαι ἀκόμη Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, δὲν θὰ ἤθελον νὰ ἐκφέρω γνώμην. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Καλκάνη δίδει μίαν μέσην λύσιν εἰς τὸ ζήτημα αὐτό.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον νὰ ἀνακοινώσω πρὸς τὸ Σῶμα, ὅτι εἶναι ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 ἀκόμη 5. Ἐάν, ὅμως, οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. συνάδελφοι, οἱ ἐγγεγραμμένοι, θελήσουν, ἠμποροῦν νὰ παραιτηθοῦν τοῦ λόγου, ἀλλὰ ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ τοὺς ἀφαιρέσω τὸν λόγον. Ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης, ἔχει τὸν λόγον. Σᾶς παρακαλῶ, νὰ εἶσθε σύντομος.

§110Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁσάκις πρόκειται νὰ δοθῇ εἰς ἡμᾶς ὁ λόγος, δὲν παραλείπετε νὰ θέτετε θέμα συντομεύσεως τοῦ χρόνου.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶναι μία καθημερινὴ ἐπῳδός σας. Ἐγὼ σᾶς κάμνω μίαν φιλικὴν σύστασιν.

§112Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὰς ἀπόψεις τῆς παρατάξεώς μας τὰς ἐξέφρασεν ὁ κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος τοῦ Κόμματος, ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ σημειώσω καὶ ἐγὼ τὰ ἑξῆς: Ἐγένετο χρῆσις καὶ κατάχρησις μάλιστα τοῦ ἰσχυρισμοῦ, ὅτι τὸ σχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ εἶναι ἔργον Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλ’ ἡ περίφημος αὐτὴ Διακομματικὴ Ἐπιτροπή, τῆς ὁποίας τὰ μέλη σέβομαι καὶ ἐκτιμῶ, ὡς ἐπίσης καὶ τὰ Κόμματα, τὰ ὁποῖα τοὺς ὥρισαν, συμβαίνει νὰ μὴ εἶναι ἀντιπροσωπευτική, ἐνῷ πρόκειται νὰ λάβῃ ἀποφάσεις καὶ νὰ εἰσηγηθῇ ἐπὶ θέματος ἀφορῶντος ὁλόκληρον τὴν Βουλήν, ὅλους τοὺς βουλευτὰς καὶ ὅλα τὰ Κόμματα. Τὸ Κόμμα τὸ ἰδικόν μας π. χ., ὅπως καὶ ἄλλα Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν ἐκπροσωποῦνται εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Νομίζω, ὅτι ἂν ὅλα τὰ Κόμματα ἀντεπροσωπεύοντο εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ καλύτερα ἀποτελέσματα θὰ εἴχομεν καὶ θὰ συνετέλει τοῦτο εἰς τὸ νὰ μὴ εἶναι τόσον μακρὰ ἡ συζήτησις ἐν τῇ Ὁλομελείᾳ τῆς Βουλῆς. Πέραν αὐτοῦ, κύριοι βουλευταί, ἤθελον νὰ σημειώσω καὶ ἕνα ἄλλο θέμα. Εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ Ἐπιτροπῆς, δὲν ἀνεῦρον, ποῖον εἶναι τὸ κριτήριον, βάσει τοῦ ὁποίου ἀπῃτήθη ἡ αὔξησις τοῦ ἀπαιτουμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν διὰ τὴν ἀναγνώρισιν Ἀρχηγοῦ ἀπὸ 10 εἰς 15, δηλαδὴ ποία εἶναι ἡ δικαιολογία τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀπαιτουμένων βουλευτῶν. Ἐὰν πρόκειται νὰ δώσωμεν εἰς ὡρισμένα πρόσωπα, φορεῖς ἀντιλήψεων καὶ συμφερόντων ὡρισμένου τμήματος τῆς κοινῆς γνώμης, τὸ προνόμιον νὰ ἀναγνωρισθοῦν ὡς Ἀρχηγοί, δὲν εἶναι δυνατὸν τοῦτο νὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν ἀλλὰ ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν τῶν ψηφοφόρων, δηλαδὴ τὸ μέγεθος τοῦ τμήματος τοῦ λαοῦ τὸ ὁποῖον αὐτοὶ ἀνεξαρτήτως ἀριθμοῦ ἐκφράζουν καὶ ἀντιπροσωπεύουν. Διότι, πολλάκις, λόγῳ ἰδιομορφιῶν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, εἶναι δυνατὸν ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν νὰ μὴ ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν πραγματικότητα τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Π. χ. εἶναι δυνατὸν τρεῖς βουλευταὶ νὰ ἀντιπροσωπεύουν 200.000 ψηφοφόρους καὶ 15 ἄλλου Κόμματος νὰ ἐξελέγησαν μόνον ἀπὸ 50–60.000 ψηφοφόρους. Διὰ τίνα λόγον εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν νὰ ἔχωμεν τὴν ἀναγνώρισιν καὶ εἰς τὴν ἄλλην νὰ μὴ τὴν ἔχωμεν; Καὶ κατὰ τὶ αὐτὸ θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν καλυτέραν λειτουργίαν τοῦ Σώματος; Ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει τὸ Κοινοβούλιον εἶναι μία σύνθεσις τῶν συμφερόντων τῶν ἀντιτιθεμένων, ποὺ ὑπάρχουν εἰς τὴν κοινωνίαν. Ἐὰν ἔχωμεν μίαν ἀνάλογον ἀντιπροσώπευσιν, ἢ ἀνάλογον ἐκπροσώπησιν διὰ Κομμάτων καὶ δι’ Ἀρχηγῶν, εἶναι βέβαιον, ὅτι αὐτὸ θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν καλυτέραν λειτουργίαν τοῦ Σώματος, διότι τότε θὰ δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ περισσότερον τὸ Σῶμα, εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πιστεύει ἑκάστοτε ἡ κοινὴ γνώμη, ἐνῷ διὰ τοῦ προτεινομένου περιορισμοῦ θὰ στραγγαλίσωμεν ἕνα τμῆμα τῆς κοινῆς γνώμης, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν νὰ ἐκφράζῃ, λόγῳ τοῦ Κανονισμοῦ, τὰς ἀπόψεις του. Μὲ τὴν τροποποίησιν αὐτήν, ὄχι μόνον δὲν διευκολύνομεν, ἀλλὰ τοὐναντίον δυσχεραίνομεν τὸ ἔργον τοῦ Σώματος καὶ κατ’ ἀνάγκην ὁδηγοῦμε τμήματα τῆς κοινῆς γνώμης, νὰ εὑρίσκουν ἄλλας μεθόδους, διὰ νὰ ἐκφράζουν τὰς ἀπόψεις των, ἐνῷ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκφράζωνται ἀπὸ τοῦ βήματος, διὰ νὰ γίνῃ καὶ ὁμαλωτέρα ἡ πολιτικὴ ζωὴ τοῦ τόπου. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἑπομένως νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ μὴ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία, ἀλλὰ νὰ παραμείνῃ ἡ διάταξις ὡς ἔχῃ εἰς τὸν σημερινὸν Κανονισμόν.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Παπασταύρου, ἔχει τὸν λόγον;

§114Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριοι, δὲν θὰ ἐπεκταθῶ εἰς ἄλλα θέματα, ἀλλὰ θὰ εἰσέλθω κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὰς παρατηρήσεις μου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7. Ἔχω τὴν γνώμην καὶ μοῦ φαίνεται, ὅτι δὲν θὰ διαφωνήσητε οὔτε σεῖς, οὔτε ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος, ὅτι, ἀντὶ νὰ τεθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν 15 βουλευτῶν, πρέπει νὰ τεθῇ 5% τοῦ συνόλου τῶν βουλευτῶν. Δηλαδὴ ἐὰν ἕνα Κόμμα ἔχῃ τοὐλάχιστον 5% τοῦ συνόλου τῶν βουλευτῶν, δηλαδὴ 15 βουλευτάς, νὰ εἶναι ἀνεγνωρισμένον Κόμμα καὶ ὁ Ἀρχηγός του, Ἀρχηγὸς ἀνεγνωρισμένου Κόμματος. Τί σημασίαν ἔχει αὐτό; Σημασίαν ἔχει κατὰ τοῦτο: Ἐάν, ὅπως παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος κ. Χαβίνης, ἐλαττωθῇ ποτὲ ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν εἰς 150, τότε ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος, θὰ εἶναι δυνατὸν καὶ μὲ 7 βουλευτάς. Ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὴν παρατήρησίν μου αὐτήν, ἔχω νὰ προσθέσω, κύριε Πρόεδρε, καὶ τὸ ἑξῆς: Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ἀπὸ τῆς ἕδρας ὁ ἀξιότιμος κ. Ἠλιοῦ καὶ ὁ κ. Βενιζέλος καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος ἐπεχείρησε νὰ τὸ συμπληρώσῃ, δῆλον ὅτι Ἀρχηγὸς Κόμματος νὰ θεωρῆται καὶ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐκπροσωπεῖ μίαν ὡρισμένην ὁμάδα ψηφοφόρων, ἡ ὁποία εἶναι σημαντικὴ εἰς ἀριθμὸν καὶ ἀνεβίβασε τὸ ποσοστὸν εἰς 10%, ἠγέρθη ἀμφισβήτησις ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Ἠλιοῦ, περὶ τοῦ τὶ θὰ γίνῃ, εἰς περίπτωσιν συμπράξεως Κομμάτων, ἀπήντησα δέ, ὅτι δὲν εἶναι δύσκολον τὸ θέμα, διότι ἡ διατύπωσίς μου λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἀρχηγοὶ πολιτικῶν μερίδων .... (ἀναγινώσκει)....».

§115Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Αὐτὸ τὸ 5%, τὸ ὁποῖον λέγετε, ἐὰν εἶναι 150 βουλευταί, εἶναι 7,5. Τί θὰ γίνῃ, τότε, μὲ τὸ μισό;

§116Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Σήμερον ψηφίζομεν μὲ βάσιν τὸν ἀριθμὸν 300.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν εἶναι 150 οἱ βουλευταί;

§118Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Θὰ τροποποιηθῇ ὁ Κανονισμὸς τότε;

§119Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Τὴν βάσιν δὲν τὴν μεταβάλλομεν. Εἰς οἱανδήποτε περίπτωσιν θὰ ὑπάρχῃ ἀναλογία.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 7 ἢ 8 δὲν ἔχει σημασίαν. Σημασίαν ἔχει, ὅτι οὔτε ἀπὸ τὴν βάσιν ἀπομακρυνόμεθα ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου καθιερώνομεν μίαν βάσιν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ἐφαρμοστέα καὶ διὰ τὸ μέλλον. Καὶ προχωρῶν, εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς τροπολογίας μου, λέγω ὅτι: «Οἱ συγκεντροῦντες.... (ἀναγινώσκει)....». Τοῦτο ποίαν σημασίαν ἔχει; Θὰ δώσω τὴν ἐξήγησιν διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε. Μὴ σᾶς φαίνεται παράξενος ὁ συλλογισμός, ὁ ὁποῖος μὲ ὡδήγησε εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς διατάξεως αὐτῆς. Ἐὰν ἕνα Κόμμα, λόγῳ τοῦ συστήματος, ὅπως εἶναι τὸ ἀναλογικόν, ἢ ἡ ἐνισχυμένη ἀναλογική, συγκεντρώσῃ 400.000 ψήφους καὶ δὲν κατορθώσῃ νὰ ἐξασφαλίσῃ 15 βουλευτάς, ἀλλὰ 12–10–8, ὁ φορεὺς τῶν πολιτικῶν ἀπόψεων, εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ εἶναι ὁ Ἀρχηγός του μέσα εἰς τὴν Βουλήν, ὅταν ἄλλο Κόμμα, λόγῳ τοῦ συστήματος, ἠμπορεῖ νὰ φθάσῃ μὲ τὴν τρίτην κατανομήν, μὲ 300.000 ψήφους νὰ ἔχῃ 15 βουλευτάς; Καὶ τώρα ἔρχομαι, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ζήτημα τῶν συμπραττόντων Κομμάτων. Ἐὰν συμπράξουν δύο Κόμματα καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν ποὺ θὰ πάρουν εἶναι 25 καὶ κατὰ τὴν ἐμφάνισίν των εἰς τὴν Βουλὴν δηλώσουν ἀνεξαρτησίαν καὶ τὸ ἕνα Κόμμα πάρῃ 14 βουλευτὰς καὶ τὸ ἄλλο 11, ἐὰν οἱ 14 αὐτοὶ βουλευταὶ ἐκπροσωποῦν μὲ τὴν δύναμιν ποὺ ἐπῆρε τὸ Κόμμα, τὰς 400.000 ποὺ θέτομεν ὡς βάσιν 10%, νομίζω, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀρνηθῶμεν εἰς τὸν ἡγέτην μιᾶς τοιαύτης ὁμάδος, νὰ εἶναι Ἀρχηγὸς ὅταν ἐκπροσωπεῖ 400.000 ψήφους. Περαιτέρω εἰς δευτέραν παράγραφον ἔχω νὰ παρατηρήσω τὸ ἑξῆς: Ἐκεῖ ὅπου λέγετε «εἰς προγενεστέραν περίοδον», νὰ τεθῇ «εἰς τὴν προηγουμένην». Τοῦτο ἔχει τὴν σημασίαν, ὅτι θὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν θέσιν τῶν Ἀρχηγῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὴν παροῦσαν ἢ κατὰ τὴν προηγουμένην εἶχον ἐξασφαλίσει τὸν ἀριθμὸν 15. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Ἀλλὰ ἐὰν εἰς τὴν μεθεπομένην περίοδον ἔλθῃ ὁ λαὸς καὶ τοὺς δώσῃ, ἀντὶ 17, 5 μόνον βουλευτάς, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν μὲ τὸ 5% νὰ ἐξακολουθήσουν νὰ ὑπάρχουν μέσα εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν ἔχω κανένα προσωπικὸν λόγον, διὰ κανένα ἀπὸ τοὺς ἀξιοτίμους κ. κ. Ἡγέτας, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὀρθοτέρα εἶναι ἡ διατύπωσις αὐτὴ τῆς διατάξεως.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Καλκάνης, ἔχει τὸν λόγον.

§122Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὅπως εἶναι γνωστόν, κύριοι βουλευταί, ὅταν πρόκειται νὰ ληφθῇ ἕνα μέτρον νομοθετικὸν καὶ νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, οἱονδήποτε μέτρον, πρέπει ἡ ἐξέτασις νὰ εἶναι ἀντικειμενική, πρέπει νὰ ἐξετάζεται τὸ πρᾶγμα ἀντικειμενικῶς καὶ νὰ εἶναι ἡ ἐξέτασις μακρὰν παντὸς συναισθηματισμοῦ καὶ μακρὰν παντὸς προσωπικοῦ ζητήματος. Ἐὰν τοῦτο συμβαίνῃ εἰς οἱανδήποτε κρίσιν, ἡ ὁποία προβάλλεται εἰς τὴν Βουλήν, κατὰ μείζονα λόγον συμβαίνει τοῦτο, ὅταν καθορίζεται ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, δηλαδὴ ὁ νόμος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ρυθμίζῃ τὰ τῆς ὁμιλίας καὶ ἐν γένει τὰ τῆς ψηφοφορίας τῆς Βουλῆς. Εἶναι, λοιπόν, ὑπέρτατος ὁ λόγος ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ὅπως ἡ ἐξέτασις γίνεται ἀντικειμενικῶς καὶ μακρὰν παντὸς συναισθηματισμοῦ καὶ παντὸς προσωπικοῦ ζητήματος. Τοιαῦται σκέψεις ἐπεκράτησαν καὶ εἰς ἐμέ, τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον τὴν τροπολογίαν. Ἡ τροπολογία μου λέγει τὰ ἑξῆς: «.... (ἀναγινώσκει) ....». Κύριοι βουλευταί, λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι τὸ ἐὰν πάσχῃ ὁ Κοινοβουλευτισμός, μία τῶν κυριωτέρων αἰτιῶν εἶναι ἡ ἀπεραντολογία καὶ τὰ διάφορα προνόμια, τὰ ὁποῖα δίδονται εἰς ὡρισμένα πρόσωπα. Λάβετε, ὅμως, ὑπ’ ὄψιν σας, δὲν γνωρίζω πόσα ἦσαν τὰ πρόσωπα τῶν προηγουμένων Βουλῶν, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει εἶναι, νὰ περιορίσωμεν ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ, τοῦ εὐλόγου, τὰς ὁμιλίας, ὥστε νὰ ἐπέρχεται ἕνα ἀποτέλεσμα καὶ νὰ παύσῃ ἡ μεγάλη αὐτὴ ἀπεραντολογία. Φαντασθῆτε ποία θὰ εἶναι ἡ κατάστασις ἐὰν ἐμφανισθοῦν εἰς τὰ διάφορα ζητήματα, ὅλοι οἱ πρώην Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων. Δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν πλέον νὰ ὁμιλήσῃ κανεὶς βουλευτής. Ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι νὰ θεωροῦν τιμήν των ὅτι λαμβάνουν τὸν λόγον, ὁπότε ὁ Κανονισμὸς ἐὰν σήμερον δὲν χωλαίνῃ ἀπὸ τὸν ἕνα πόδα, τὸν ἄλλο χρόνον θὰ χωλαίνῃ καὶ ἀπὸ τοὺς δύο. Πρέπει νὰ λάβωμεν μέτρα καὶ τὰ μέτρα αὐτὰ νομίζω ὅτι καλύπτονται διὰ τῆς ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ Βουλὴ ἀποβλέπουσα εἰς τὴν εὐόδωσιν καὶ εἰς τὴν καλὴν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ, θὰ ψηφίσῃ.

§123Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θέλω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Ὑπεβλήθη μία τροπολογία νὰ θεωροῦνται ὡς Ἀρχηγοὶ Κομμάτων, ὅσοι συγκεντρώνουν ὡρισμένον ἀριθμὸν ψήφων. Τοῦτο θὰ καταλήξῃ εἰς τὸ ἑξῆς ἄτοπον: Ἕνα Κόμμα συγκεντρώνει 300.000 ψήφους καὶ ἔχει 10 βουλευτάς, τὸ ἄλλο Κόμμα ἔχει 280.000 ψήφους καὶ ἔχει 14 βουλευτάς. Θὰ συμβῇ, λοιπόν, τὸ ἄτοπον, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ 10 βουλευτὰς νὰ θεωρῆται Ἀρχηγὸς καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει 14 βουλευτὰς νὰ μὴ θεωρεῖται. Τὸ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα, κύριε Πρόεδρε, στηρίζεται ἐπὶ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ στηρίζεται εἰς τὰς ψήφους αἱ ὁποῖαι σκορποῦνται. Συνεπῶς ἡ τροπολογία αὐτὴ θὰ δημιουργήσῃ ἕνα ἀτοπότατον πρᾶγμα. Αὐτὰ ἤθελον νὰ εἴπω.

§124Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Διακομματικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπελήφθη τῆς τροπολογίας τοῦ Κανονισμοῦ. Ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ κατέληξεν εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἀπεφάνθη καὶ ἔμεινε σύμφωνος ἐπὶ τῶν τροποποιήσεων. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἐτοποθέτησε τὸ θέμα εἰς τὴν πραγματικότητα, τὴν ὁποίαν τοῦ ὑπέδειξεν ἡ πεῖρα. Δὲν πάσχομεν ἀπὸ πολυαρχίαν. Πέντε εἶναι τὰ Κόμματα, τὰ ὁποῖα ἐκπροσωποῦνται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ οἱ πέντε αὐτοὶ εἶναι ἐπὶ κεφαλῆς Κομμάτων, τὰ ὁποῖα διὰ νὰ δροῦν, διακρίνονται δὲ ὅλοι οἱ Ἀρχηγοὶ δι’ ἐξαιρετικῶν προσόντων, πρέπει νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλοῦν. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μείνωμεν εἰς τὰς τροποποιήσεις τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ νὰ συζητήσωμεν μόνον τὴν περίπτωσιν, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ὁ κ. Καλκάνης, διότι Κόμματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἱστορίαν καὶ παραδόσεις, καὶ κἄποτε ἐκυβέρνησαν τὸν τόπον, ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκπροσωποῦνται εἰς τὴν Βουλήν.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§126Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἐφ’ ὅσον γίνεται μνεία συχνὰ τῶν ἐργασιῶν τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἐφ’ ὅσον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ μετάσχω εἰς τὴν πρώτην φάσιν τῶν ἐργασιῶν της, ἐπιθυμῶ νὰ ὑπομνήσω εἰς τοὺς μετασχόντας τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ νὰ πληροφορήσω τοὺς ἄλλους κ. κ. συναδέλφους, ὅτι ὅταν ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκείνη ἐπεξειργάσθη τὸ ἄρθρον 7 καθ’ ὃν χρόνον τοὐλάχιστον ἐγὼ μετεῖχον τῶν ἐργασιῶν της, διότι διὰ λόγους προσωπικοὺς δὲν παρηκολούθησα τὰς ἐργασίας μέχρι τέλους, ὅταν ἐπεξειργάσθη τὸ ἄρθρον 7 καὶ ἐν τῷ πνεύματι ἀκριβῶς τοῦ περιορισμοῦ τῶν ἀσκούντων τὰ κατὰ τὸ ἄρθρον 19 δικαιώματα εἶχε καταλήξει εἰς τὴν ἀπόφασιν ὁμοφώνως νὰ ἀπαλείψῃ τὰ ἐδάφια βʹ καὶ γʹ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ μὴ ἀναφέρεται τὸ ἐδάφιον 1 εἰς ἀπόλυτον ἀριθμόν, ἀλλὰ εἰς ποσοστόν, ὥστε νὰ εἶναι δίκαιον τὸ μέτρον. Τότε, δηλαδή, εἶχε δεχθῆ ἡ Διακομματικὴ Ἐπιτροπὴ τὸ 1)20 τῶν ἑδρῶν ποὺ θὰ ἔχῃ ἑκάστοτε ἡ Βουλὴ καὶ εἶχε προτείνει τὴν ἀπάλειψιν τῶν δύο τελευταίων ἐδαφίων. Βεβαίως εἶχε συμφωνηθῆ ὅτι ἡ τροποποίησις ἐν τῷ συνόλῳ τοῦ ἄρθρου 7, δὲν θὰ ἐφηρμόζετο διαρκούσης τῆς παρούσης Βουλευτικῆς περιόδου, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἡ ὑπόνοια ὅτι στρέφεται προσωπικὰ ἐναντίον ὡρισμένων Ἀρχηγῶν Κομμάτων ἢ πρώην Πρωθυπουργῶν. Αὐτὸ ἦτο τὸ πόρισμα τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς. Προδήλως, βραδύτερον, ἄλλαι σκέψεις ἐπεκράτησαν καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπανῆλθεν ἐκ νέου εἰς τὸ ἄρθρον 7 καὶ κατέληξεν εἰς ἀντίθετα συμπεράσματα. Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ ἀπὸ 10 εἰς 15 μέλη, δὲν θίγει κανένα ἀπὸ τὰ σημερινὰ ἐν τῇ Βουλῇ ὑπάρχοντα Κόμματα. Ἀναμφισβητήτως ὅμως, εὑρίσκεται εἰς πλήρει ἀντίθεσιν πρὸς τὴν σκέψιν τῆς διατηρήσεως τῶν ἐδαφίων βʹ καὶ γʹ. Ἐνῷ, δηλαδή, ἡ σκέψις ἡ ὁποία ὡδήγησεν εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ ἀπὸ 10 εἰς 15, εἶναι νὰ περιορισθοῦν οἱ ἔχοντες δικαίωμα, μὲ τὴν διατήρησιν τῶν ἐδαφίων βʹ καὶ γʹ ἀγόμεθα εἰς ἀντίθετα ἀποτελέσματα. Ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ ἐδέχθη νὰ διατηρηθοῦν τὰ ἐδάφια βʹ καὶ γʹ, θὰ ἀπετέλει ἀντίφασιν κραυγάζουσαν πρὸς τὴν σκέψιν της, ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ ἀπὸ 10 εἰς 15. Νομίζω ὅτι ἐνισχύουν τὴν ἄποψιν τῆς διατηρήσεως τοῦ ἀριθμοῦ 10, ἀκριβῶς οἱ συλλογισμοὶ τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τοῦ Σώματος, εἰπὼν ὅτι ἡ εὐχέρεια νὰ ὁμιλοῦν οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, βοηθεῖ εἰς τὴν συντόμευσιν τῆς συζητήσεως καὶ ὄχι εἰς τὴν παράτασιν τῆς συζητήσεως. Διότι, δίδουν μίαν κατεύθυνσιν καὶ ὅταν ὁμιλῇ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος φυσικὸν εἶναι οἱ βουλευταὶ τοῦ ἰδίου Κόμματος νὰ μὴ θελήσουν νὰ λάβουν τὸν λόγον. Ὅταν, ὅμως, καταργῆτε τοὺς Ἀρχηγοὺς πολιτικῶν μερίδων ποὺ διαθέτουν δύναμιν Κοινοβουλευτικὴν κάτω τῶν 15, εἶναι δυνατὸν οἱ βουλευταὶ οἱ ὁποῖοι ἀπαρτίζουν ἕνα συγκεκροτημένον Κόμμα ποὺ δὲν ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ ὡς Κόμμα, διότι δὲν φθάνει τὸν ἀριθμὸν 15, τότε θὰ χρειασθῇ οἱ βουλευταὶ αὐτοὶ νὰ ἐκφράσουν τὰς ἀπόψεις των καὶ δὲν θὰ τοὺς ἐμποδίσητε νὰ ὁμιλήσουν. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, νομίζω, ὅτι ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα σύμφωνα μὲ τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον διέπει τὴν πρότασιν τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς, πρέπει νὰ μείνωμεν εἰς τὸν ἀριθμὸν 10. Πέραν δὲ τούτου, νομίζω, ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ αὐτοῦ εἶναι φανερὸν ὅτι τείνει νὰ καταπνίξῃ ἐν τῇ γενέσει των πολιτικὰς τάσεις καὶ ροπάς, αἱ ὁποῖαι αἰσθάνονται τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκδηλωθοῦν διὰ τῆς συμμετοχῆς εἰς ἐκλογὰς καὶ διὰ τῆς εἰσόδου εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ὑποθέτω ὅτι δὲν εἶναι ὁ καλύτερος τρόπος εἰς ἕνα Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα δι’ ἀστυνομικῶν διατάξεων νὰ καταπνίγεται μία λαϊκὴ ροπή, ἡ ὁποία θὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἐκφράζεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν δι’ ἑνὸς ἀριθμοῦ 10 βουλευτῶν ποὺ σημαίνει ὅτι ἔχει μίαν ὑποδομὴν ἐκλογικὴν 300.000 ψήφων. Ἀκόμη θὰ ἐνόμιζα ὅτι πρέπει νὰ διευκρινισθῇ μολονότι ἔχει παγίως ὡμολογηθῆ, ὅτι τὸ δικαίωμα αὐτό, τὸ ἐκ τοῦ ἄρθρου 19 ἀπορρέον δὲν ἀνήκει εἰς πρόσωπα, ἀλλὰ ἀνήκει εἰς τὸ Κόμμα. Εἰς τὸ Κόμμα παρέχεται ἡ εὐχέρεια νὰ ἐκφράζεται κατὰ τὸ ἄρθρον 19 κατὰ προτεραιότητα χρονικήν. Νομίζω ὅτι καίτοι δὲν ὑπῆρξε θέμα εἰς τὸ παρελθόν, ἀλλὰ μιὰ καὶ συζητοῦμεν νέον Κανονισμόν, ἰδίᾳ εἰς τὰ ἄρθρα αὐτά, εἶναι ἀπαραίτητος ἡ διευκρίνισις ὅτι εἰς τὸ Κόμμα ἀνήκει τὸ προνόμιον καὶ δὴ εἰς τὸν ἑκάστοτε ἐκπρόσωπον αὐτοῦ. Καὶ πέραν τούτου ἐὰν μείνῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν διατήρησιν τοῦ ἐδαφίου βʹ τοῦ ἄρθρου 7 κατὰ τὸ ὁποῖον, δηλαδή, τὸ προνόμιον αὐτὸ τοῦ ἄρθρου 19 θὰ ἔχουν καὶ οἱ ἀναγνωρισθέντες εἰς προηγουμένας περιόδους ....(ἀναγινώσκει) .... Νομίζω καὶ πάλιν αὐτὸ τὸ δικαίωμα ἀνήκει εἰς τὸ Κόμμα, τὸ ὁποῖον ἀπέκτησε τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἰς τὴν προηγουμένην Βουλὴν καὶ ὄχι εἰς τὸ συγκεκριμένον πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπεῖ τὸ Κόμμα εἴτε ὡς Ἀρχηγός, εἴτε ὑπὸ ἄλλην ἰδιότητα. Τὸ κόμμα διατηρεῖ τὸ δικαίωμα αὐτὸ τοῦ ἄρθρου 19, ἂν ἐμφανισθῇ εἰς τὴν νέαν Βουλὴν μὲ μικροτέραν δύναμιν τῶν 15, ἐνῷ διέθετε μεγαλυτέραν εἰς τὴν προηγουμένην Βουλήν. Μὲ αὐτὰς τὰς σκέψεις, νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ διατύπωσις, συμφώνως καὶ μὲ τὰς προθέσεις ἐκείνων ποὺ εἰσηγοῦνται τὰς διατάξεις αὐτάς, αἱ ὁποῖαι εἶναι σύμφωνοι καὶ μὲ τὴν φύσιν τοῦ δημοκρατικοῦ μας πολιτεύματος.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ι. Διαμαντόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§128Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ τὴν συζήτησιν μέχρι τῆς στιγμῆς, μοῦ ἐγεννήθη μία ἀπορία καὶ θέλω νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως νὰ μοῦ λύσῃ τὴν ἀπορίαν αὐτήν. Ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι ἔχομεν ἐκλογάς. Ἔρχεται ἐδῶ ἕνα κόμμα μὲ 15 βουλευτάς. Συμφώνως μὲ τὸν νέον Κανονισμόν, ἐφ’ ὅσον θὰ ἔχῃ 15 βουλευτὰς θὰ εἶναι ἀρχηγὸς καὶ θὰ ἔχῃ τὰς προνομίας αὐτάς. Ἂν κατὰ τὸ διάστημα τῆς Βουλῆς αὐτῆς ἀποβιώσῃ εἷς ἐκ τῶν 15 βουλευτῶν καὶ γίνουν 14, λαμβάνεται μέριμνα; Ἔπειτα, συμβαίνει καὶ κἄτι ἄλλο. Ἀπὸ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, δὲν εἶδα πουθενὰ ν’ ἀναγράφεται ἄν, τέλος πάντων, πρέπει ἢ δὲν πρέπει νὰ μεθίστανται βουλευταί. Αὐτὸ εἶναι κατὰ τὴν κρίσιν τῶν βουλευτῶν. Ἐὰν ὅμως ἔχωμεν ἓν τοιοῦτον παράδειγμα, καὶ τελευταίως ἔχομεν τοιαῦτα ἀρκετά, μεταστάσεως, βγῇ ἕνας καὶ πάρῃ ἕνα ὡρισμένον ἀριθμὸν καὶ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς τοῦ δώσῃ τὸ δικαίωμα, συμφώνως μὲ τὸν Κανονισμόν, νὰ εἶναι βουλευτὴς καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἕνας τοῦ φύγῃ καὶ πάῃ εἰς τὴν Κυβερνητικὴν Παράταξιν ἢ ἄλλο Κόμμα, ἀπὸ τοὺς 15 θὰ γίνουν 14. Τότε τί θὰ γίνῃ; Ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ θεωρῆται ὡς Ἀρχηγός;

§129Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Θὰ εἶναι Ἀρχηγὸς διαρκούσης τῆς Συνόδου.

§130Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Νομίζω, ὅτι ἀφ’ ἧς στιγμῆς παύσῃ νὰ ἔχῃ τὸν ἀριθμὸν 15 ἢ τὸν Χ ἀριθμόν, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ συμφωνήσωμεν, θὰ πρέπει νὰ παύσῃ νὰ εἶναι Ἀρχηγός.

§131Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Αὐτὸ ἦτο εἰς τὴν προηγουμένην Βουλήν.

§132Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ἐκτός, ἂν συγκεντρώνῃ τὰ προσόντα τῆς δευτέρας παραγράφου, τότε μόνον.

§133Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ θεσπίσωμεν ἐδῶ ὅτι ἕνας, ὁ ὁποῖος ἦτο Ἀρχηγὸς τὴν προηγουμένην περίοδον καὶ δὲν θὰ εἶναι εἰς αὐτὴν τὴν περίοδον ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ ἂν ὑπῆρξεν Ἀρχηγὸς αὐτὴν ἐδῶ τὴν περίοδον τὰ χάνει; Αὐτὸ εἶναι τὸ καταπληκτικόν.

§134Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε, δὲν εἶσθε ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῆς συνεδριάσεως ἐδῶ, δι’ αὐτὸ τὰ λέγετε αὐτά. Κατὰ τὴν πρότασιν τὴν ἰδικήν μου, δὲν εἶναι δεκτὴ ἡ δευτέρα παράγραφος, ὡς ἔχει. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα ἐπὶ τῆς δικονομίας νὰ ὑποβάλω μερικὰς σκέψεις εἰς τὸ Σῶμα.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπαλτατζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§136Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Τὸ ἄρθρ. 7 ἢ τὸ ἄρθρ. 9 τῶν θεσπιζομένων τροποποιήσεων τοῦ Κανονισμοῦ ρυθμίζει κυρίως ἓν ζήτημα. Ὅτι ἀνεγνωρισμένα Κόμματα θεωροῦνται τὰ Κόμματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχουν 15 βουλευτάς. Βεβαίως, ὁ Κανονισμὸς ὁμιλεῖ περὶ Ἀρχηγῶν Κομμάτων. Ἀλλ’ ἐδῶ δὲν πρόκειται διὰ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων, ἀλλὰ πρόκειται διὰ τὰ Κόμματα. Εἴτε Ἀρχηγοὶ λέγονται, εἴτε ἐκπρόσωποι λέγονται, εἴτε γραμματεῖς, εἶναι ἐκπρόσωποι τῶν Κομμάτων, εἶναι τὸ ἴδιον καὶ ἑπομένως τὸ πρᾶγμα αὐτὸ δὲν ἔχει προσωπικὸν χαρακτῆρα, ὅσον ἀφορᾷ, τοὐλάχιστον, αὐτὰς τὰς διατάξεις. Ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ προσωπικὸν χαρακτῆρα διὰ τὰς περαιτέρω διατάξεις, ἀλλὰ εἰς αὐτὴν τὴν παράγραφον δὲν ἔχει προσωπικὸν χαρακτῆρα. Ἔχει γενικώτερον καὶ ρυθμίζει ποῖα Κόμματα, κατὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, εἶναι ἀνεγνωρισμένα. Ὅταν ἡ Βουλὴ ἐπροχώρησεν εἰς τὴν ἀναπροσαρμογὴν τοῦ Κανονισμοῦ, πολλάκις ἐλέχθη μέσα εἰς τὴν Βουλήν, τόσον ἀπὸ τὴν Κυβερνητικὴν πλευράν, ὅσον καὶ ἀπὸ τὴν πλευρὰν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἡ ἀνάγκη τῆς ἀναπροσαρμογῆς τοῦ Κανονισμοῦ, ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ τῆς βελτιώσεως τῆς λειτουργίας τῆς Βουλῆς διότι, πράγματι, παρουσιάζονται ὡρισμένα κενά, τὰ ὁποῖα δυσχεραίνουν τὰς ἐργασίας καὶ τὴν κίνησιν τοῦ Σώματος. Ἐπιστεύαμεν ὅτι αἱ βάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐτέθησαν εἰς τὴν ἀναπροσαρμογὴν τοῦ Κανονισμοῦ, θὰ διήποντο ἀπὸ αὐτὰ τὰ ἀνώτερα κριτήρια, τὰ ὁποῖα ἀποβλέπουν εἰς τὴν ἐξυγίανσιν καὶ εἰς τὴν ἐξύψωσιν τῆς λειτουργίας τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ μας Πολιτεύματος. Λυποῦμαι ἰδιαιτέρως, διότι, τοὐλάχιστον εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, τὰ Κόμματα τὰ ὁποῖα μετέχουν, ἀδιάφορον σήμερον ἂν διαθέτουν τὴν συντριπτικὴν πλειοψηφίαν ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου, ἐννοῶ τὸ Κόμμα τὸ Κυβερνητικὸν καὶ τὰ δύο Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὰ ὁποῖα διὰ τῶν ἐκπροσώπων των ἔθεσαν τὴν ὑπογραφήν των κάτωθι αὑτῶν τῶν τροποποιήσεων, σήμερον, βεβαίως, διαθέτουν Κυβέρνησις καὶ τὰ Κόμματα αὐτὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὴν συντριπτικὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς καὶ θὰ ἀναπροσαρμόσουν τὸν Κανονισμὸν ἔτσι ὅπως τὸν θέλουν, ἀλλ’ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἡμεῖς νὰ εἴπωμεν ὅτι δὲν ὑπῆρξαν κριτήρια ἀντικειμενικὰ καὶ δὲν ἐπρυτάνευσεν εἰς τοὺς συντάκτας αὐτῶν τῶν τροποποιήσεων τοῦ Κανονισμοῦ ἡ ἀνωτέρα σκέψις τῆς ἐξυψώσεως τοῦ Κοινοβουλίου, τῆς στερεώσεως τοῦ δημοκρατικοῦ μας Πολιτεύματος. Μέσα εἰς τὸ Κοινοβούλιον, βεβαίως, ἡ ἀρχὴ τῆς Δημοκρατίας, ἡ ὁποία παρέχει ὄχι μόνον τὴν καθολικὴν ψηφοφορίαν εἰς τὸν λαὸν καὶ ἐπιτρέπει τὴν ἐκπροσώπησιν τάσεων τοῦ λαοῦ, τὸ Δημοκρατικὸν αὐτὸ Πολίτευμα, ἐπιβάλλει εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ εἶναι φορεῖς αὐτῶν τῶν δημοκρατικῶν ἀρχῶν, ἐπιβάλλει νὰ κρατήσουν τὸν ἑαυτόν των ὑψηλότερον καὶ νὰ μὴ κάμουν κακὴν χρῆσιν τῆς δυνάμεως, τὴν ὁποίαν ἔχουν, εἰς μίαν δεδομένην Βουλήν, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐνδεχομένως, νὰ μὴ ἔχουν εἰς ἄλλην Βουλήν. Διότι, ἂν ἀνατρέξωμεν εἰς τὸ παρελθόν, θὰ ἴδωμεν ὅτι Κόμματα τὰ ὁποῖα ἐκυβέρνησαν τὸν τόπον καὶ εἶχον συντριπτικὴν πλειοψηφίαν, εἰς τὶς νεώτερες Βουλὲς κατήντησε νὰ εἶναι ἀνύπαρκτα. Ὁμιλῶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, διότι ὅταν πᾶμε ἀπὸ τοὺς 10 βουλευτὰς εἰς τοὺς 15, διὰ νὰ ἀναγνωρίσουν ἰδικούς των ἀρχηγοὺς τὰ Κόμματα δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει ἡ λέξις «Ἀρχηγὸς Κόμματος», ἠμπορεῖ νὰ ἐνδιαφέρῃ αὐτούς, νὰ τοὺς συγκινῇ περισσότερον, ἡμᾶς μᾶς ἐνδιαφέρει ἓν Κόμμα τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται μέσα εἰς τὴν Βουλήν, εἷς ἀριθμὸς βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν αὐτὸ τὸ Κόμμα, οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦ λαοῦ ἐμπῆκαν εἰς τὸ Κοινοβούλιον, κατὰ πόσον αὐτὴ ἡ ὁμὰς τῶν βουλευτῶν, ἡ ὁποία ἐκπροσωπεῖ συγκεκριμένας πολιτικὰς ἀρχάς, ὡρισμένας ἰδεολογικὰς ἀρχάς, θὰ ἔχῃ τὴν δυνατότητα, ὡς ἰσότιμος ἐκπρόσωπος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, νὰ ἀνταγωνίζεται εἰς τὰ ὅρια τὰ Κοινοβουλευτικὰ κατὰ τὸν εὐπρεπέστερον δυνατὸν τρόπον, νὰ ἀνταγωνίζεται καὶ νὰ μάχεται διὰ τὰς πολιτικὰς ἀρχὰς καὶ διὰ τὸ πολιτικὸν πρόγραμμα, φορεὺς τοῦ ὁποίου εἶναι καὶ τὸ ὁποῖον ἐψήφισε μία ὡρισμένη μερὶς τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἐρχόμεθα, τώρα, καὶ λέγομεν, ἂν τοὺς 10 τοὺς κάμωμεν 15, μὲ αὐτὰς τὰς τροποποιήσεις τί ἐπιτυγχάνομεν; Κατὰ ποῖον τρόπον βελτιώνεται ἡ λειτουργία τοῦ Σώματος; Ἐλέχθη ἐδῶ ὅτι οὐδὲν Κόμμα θίγεται. Ἐπιδιώκομεν τὴν μείωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Κομμάτων. Ἀποβλέπομεν εἰς τὸ νὰ μειώσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν πολιτικῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ κάμουν χρῆσιν αὐτῶν τῶν προνομίων; Ἐγὼ δὲν τὸ βλέπω αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Διότι βλέπετε ὑπάρχουν περαιτέρω διατάξεις αἱ ὁποῖαι λέγουν, ὅτι ἐὰν διετέλεσες ἅπαξ Πρωθυπουργὸς δικαιοῦσαι τῶν προνομίων τοῦ Ἀρχηγοῦ Κόμματος ἔστω καὶ ἐὰν δὲν ἔχῃς κανένα βουλευτήν, καὶ εἶσαι μόνος. Σέβομαι αὐτὰς τὰς διατάξεις, ὄχι μόνον διότι ἀφοροῦν τὸν κύριον Κανελλόπουλον, ὁ ὁποῖος πράγματι ἀποτελεῖ σέμνωμα τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἀλλὰ καὶ οἱοσδήποτε ἀπὸ τὸν πολιτικὸν κόσμον, ὁ ὁποῖος ἐτιμήθη καὶ ἀνῆλθεν εἰς τὸ ἀξίωμα τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Ὀρθὸν εἶναι νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφράζῃ τὰς ἀπόψεις του μὲ κἄποιαν διαφορὰν καὶ διάκρισιν, ἔναντι τῶν ἄλλων βουλευτῶν. Ἀλλὰ ἐρχόμεθα περαιτέρω καὶ διευρύνομεν τὴν ἔννοιαν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος καὶ λέγομεν, ὄχι μόνον οἱ διατελέσαντες Πρωθυπουργοί, ἀλλὰ καὶ Κόμματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν 10–15 βουλευτάς, ἢ Κόμματα τὰ ὁποῖα εἶχον 50 βουλευτὰς καὶ ἤδη δὲν ἔχουν κανένα βουλευτήν. Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι πᾶμε εἰς προσωπικὰς διατάξεις. Τὸ πρᾶγμα φωνάζει μόνο του καὶ δὲν εἶναι τιμητικὸν διὰ τὸν πολιτικὸν κόσμον νὰ ἀντιμετωπίζῃ μὲ τοιαύτην στενότητα θέματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀνάγκην πολὺ σοβαρωτέρας ἀντιμετωπίσεως, μὲ γενικωτέραν σκέψιν, μὲ περισσότερον σεβασμόν, πρὸς τὸ λειτούργημα, μὲ τὸ ὁποῖον περιβαλλόμεθα. Πῶς εἶναι δυνατόν, ὅμως, ἕνα κόμμα, τὸ ὁποῖον ἔχει 14 βουλευτὰς νὰ τοῦ εἴπωμεν, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐκφράζῃ τὰς ἀπόψεις του μέσα εἰς τὸ Σῶμα; Εἶναι δυνατὸν εἰς μίαν γενικωτέρας φύσεως συζήτησιν, ποὺ διεξάγεται μέσα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἕνα Κόμμα, τὸ ὁποῖον ἀριθμεῖ 14 βουλευτὰς νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ ἐκφράζῃ τὰς ἀπόψεις του; Τὶ Κοινοβούλιον καὶ ποιὰ Δημοκρατία εἶναι αὐτὴ πλέον; Αὐτὸ εἶναι καταπληκτικόν. Δικαίωμά σας βέβαια εἶναι νὰ νομοθετήσετε. Πλειοψηφίαν διαθέτετε καὶ τὸν νόμον ἠμπορεῖτε νὰ τὸν ψηφίσετε. Ἐσκέφθην πολὺ νὰ λάβω τὸν λόγον, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν συζήτησιν καὶ ἀπὸ τὸν τόνον, τὸν ὁποῖον ἔδωσεν ἡ Βουλὴ εἴμεθα καὶ ἡμεῖς ὑποχρεωμένοι νὰ ἐκθέσωμεν τὰς ἰδικάς μας ἀπόψεις. Νὰ ἐκθέσωμεν εἰδικώτερον τὴν ἰδικήν μας ἄποψιν, διότι εἴμεθα τώρα ἕνα Κόμμα, τὸ ὁποῖον διαθέτει 8 βουλευτὰς μέσα εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Εἴμεθα ἕνα Κόμμα τὸ ὁποῖον ἔχομεν τώρα αὐτὸν τὸν ἀριθμὸν καὶ τὸν ἔχομεν ὄχι διότι δὲν ἐκπροσωποῦμε μέσα εἰς τὸν Λαὸν μίαν μεγαλυτέραν τάσιν ἀπὸ ἀπόψεως ὄγκου ψηφοφόρων, ἀλλὰ διότι τὸ σύστημα τὸ ἐκλογικὸν μᾶς ἠμπόδισε νὰ ἐμφανίσωμεν ὑποψηφίους καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ἐμπήκαμε εἰς συνεργασίαν, εἰς ἕνα συνασπισμὸν Κομμάτων καὶ ὑπεχρεώθημεν νὰ δεχθῶμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑποψηφίων τῶν 16. Ἠμποροῦμε νὰ εἴπωμεν ὅμως, ὅτι οἱ βουλευταὶ οἱ ἰδικοί μας, ποὺ παρευρίσκονται μέσα εἰς τὸ Σῶμα, ἐὰν δὲν εἶναι οἱ πρῶτοι, ἀλλὰ πάντως θὰ εἶναι οἱ δεύτεροι μέσα εἰς τὰ 8 ἕως 9 Κόμματα, τὰ ὁποῖα κατῆλθον καὶ εἰς τὸ σύνολον ἐπῆραν τὸν μεγαλύτερον ἀριθμὸν σταυρῶν. Καὶ αὐτὸ ἀκόμη, ἀποδεικνύει τὴν τάσιν καὶ τὴν ἀνταπόκρισιν, τὴν ὁποίαν συναντῶμεν μέσα εἰς τὸν Λαόν. Ἤδη ἐκεῖ ὅπου εἴχομεν ὑποψηφίους βουλευτάς, πράγματι εἴχομεν μίαν σημαντικὴν ἀνταπόκρισιν καὶ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα μᾶς δίδει καὶ τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μεταφέρωμεν μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τὰς ἀπόψεις αὐτοῦ τοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον ἐκπροσωποῦμεν. Καὶ εἶναι τοῦτο ἕνα Κόμμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὰ προσωπικὰ θέματα, εἶναι ἕνα Κόμμα, ἐντελῶς ἰδεολογικόν, ποὺ δὲν ἠμπορεῖ νὰ παραβληθῇ μὲ τὰ ἄλλα Κόμματα, ποὺ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κύριος Μαῦρος ὑπηνίχθη, ὅτι ἠμποροῦσαν νὰ εἶναι καὶ ὀλιγώτερα, μεταξὺ τῶν Κομμάτων δὲ αὐτῶν ἀνέφερε καὶ τὸ Κόμμα τὸ Ἀγροτικόν. Δὲν εἶναι αἱ προσωπικαὶ ἐπιδιώξεις καὶ ἡ πειθαρχία, ἡ ὁποία συγκρατεῖ τὴν ἰδικήν μας πολιτικὴν κίνησιν, ἀλλὰ εἶναι ἐντελῶς ἰδεολογικὴ προσπάθεια καί, ἀκόμη καὶ διὰ τοῦ τίτλου του ὑπογραμμίζει τὰς τάσεις, τὰς ὁποίας ἐκπροσωπεῖ. Ἡμεῖς βέβαια σήμερον εἴμεθα 8 βουλευταί. Ἐὰν πᾶμε νὰ σταθεροποιήσωμε τὴν δημοκρατικότητα τοῦ Κοινοβουλίου, τὸν σεβασμὸν πρὸς ὅλας τὰς τάσεις, ἂν πᾶμε εἰς μίαν πραγματικὴν ἅμιλλαν τῶν πολιτικῶν μερίδων καὶ ὄχι εἰς ἀλληλοεξόντωσιν, ὅπως πολλάκις ἐπιχειρεῖται ἀπὸ ὡρισμένας πολιτικὰς μερίδας, εἴτε διὰ τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων, εἴτε δι’ οἱουδήποτε ἄλλου τρόπου, ἐὰν πᾶμε εἰς ἕνα πολιτικὸν ἀγῶνα, ὅπως ἁρμόζει εἰς πολιτισμένα Ἔθνη καὶ εἰς Κοινοβούλια, τὰ ὁποῖα θέλουν νὰ προσφέρουν οὐσιαστικὰς ὑπηρεσίας εἰς τὸ Ἔθνος, πρέπει νὰ ἀναζητήσωμεν τὸν τρόπον, διὰ νὰ δώσωμε τὴν δυνατότητα εἰς τὰ Κόμματα αὐτὰ νὰ ἀντιπροσωπευθοῦν καὶ νὰ ἐκφέρουν τὰς ἀπόψεις των. Ἑπομένως ἡ τροποποίησις αὐτὴ δὲν ἀποβλέπει εἰς τὴν θεραπείαν τοῦ κακοῦ. Τὸ κόμμα μας, τὸ ὁποῖον ἔχει αὐτὴν τὴν στιγμὴν 8 καὶ προσεγγίζει τοὺς 10 βουλευτάς, πρέπει νὰ ἠξεύρετε, ὅτι ἔχει ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν καὶ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς δὲν θὰ ἐγκρίνῃ αὐτὰ τὰ τεχνάσματα, τὰ ὁποῖα ἐπεξεργάζεσθε εἰς βάρος τῆς Δημοκρατίας. Ἠθέλαμε, λοιπόν, ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς νὰ διαστείλωμε τὰς εὐθύνας μας καὶ νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν νὰ κρίνῃ αὐτὸς τοὺς τρόπους διὰ τῶν ὁποίων ἐμποδίζεται ἡ ἐλευθερία μέσα εἰς τὸ Κοινοβούλιον καὶ ἡ δυνατότης ἐκπροσωπήσεως τῶν νέων πολιτικῶν τάσεων, τὰς ὁποίας ἡμεῖς ἀντιπροσωπεύομεν.

§137Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν στρέφεται ἐναντίον τοῦ συναδέλφου τοῦ Ἀγροτικοῦ Κόμματος. Ἡ διάταξις αὐτὴ ἀποβλέπει εἰς τὴν ἀπρόσκοπτον λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλίου καὶ μᾶς βοηθεῖ ἀπὸ τὸ ἑξῆς ἀπρόοπτον: Ὑποτεθείσθω, ὅτι γίνονται ἐκλογαὶ μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα καὶ ὑποτεθείσθω ὅτι ἔρχονται εἰς τὴν Βουλὴν 30 Κόμματα μὲ 5–6 βουλευτάς, τὰ ὁποῖα ἐκπροσωποῦν διαφόρους κοινωνικὰς τάσεις. Αὐτὰ εἰσερχόμενα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἀπολαμβάνοντα τῶν προνομίων τοῦ Ἀρχηγοῦ, δὲν θὰ καταδυναστεύουν τοὺς Ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους; Ἀναμφισβητήτως ναί. Ἑπομένως ἡ διάταξις εἶναι ἐξόχως ἀντικειμενικὴ καὶ ἀποβλέπει εἰς τὴν ὁμαλὴν καὶ ἀποδοτικὴν λειτουργίαν τοῦ Σώματος.

§138Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κύριος Μπαλτατζῆς ἀνέφερεν ἐμέ, θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ἐγὼ δὲν ὑπηνίχθην τὸ Κόμμα τῶν Ἀγροτῶν καὶ Ἐργαζομένων. Ἔκαμα μίαν γενικὴν παρατήρησιν, ἐπὶ τῆς ὑπάρξεως πολλῶν Κομμάτων, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, μεταξὺ τῶν δυνάμεων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὴν ὁποίαν δὲν ἐθεώρησα ἐνδεικνυομένην διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Διότι κατὰ τὴν ἄσκησιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὰ πλεῖστα τῶν θεμάτων τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εὑρέθησαν εἰς εὐθυγράμμισιν. Ὄχι ὅλα, ἀλλὰ πολλὰ Κόμματα ὑπεστηρίξαμε τὰς αὐτὰς ἀπόψεις, εἴτε εἰς τὰ νομοσχέδια εἴτε εἰς τὰς γενικὰς συζητήσεις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ζητῆται ψῆφος ἐμπιστοσύνης. Θέλω ἐπίσης νὰ κάμω μίαν ἄλλην παρατήρησιν, ὅτι ἡ πλειοψηφία αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ὑποστηρίζει τὴν φίμωσιν τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τὴν κατάπνιξιν τῶν τάσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν, διότι νομίζω ὅτι συμφέρον τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ ὑπάρχουν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα Κόμματα εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γ. Βαρβούτης ἔχει τὸν λόγον.

§140Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Δὲν εἶχον σκεφθῆ νὰ λάβω τὸν λόγον, κύριοι βουλευταί, ἀλλὰ ἀφορμὴν πρὸς τοῦτο μοῦ ἔδωσαν ὅσα, ὀρθῶς κατ’ ἐμέ, εἶπεν, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κύριος Μπαλτατζῆς. Κοινοβουλευτισμὸς πραγματικὸς καὶ πραγματικὴ λειτουργία τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος ὑπάρχει, ὅταν ἐκπροσωποῦνται ὅλαι αἱ ὑφιστάμεναι εἰς τὴν κοινωνίαν τάσεις καὶ τὰ πολιτικὰ ρεύματα. Συνεπῶς κακῶς ἀντιμετωπίζεται τὸ ζήτημα εἰς τὴν ἰδιότητα τοῦ Ἀρχηγοῦ Κόμματος. Οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων ἀπολαμβάνουν καὶ πρέπει νὰ ἀπολαμβάνουν τῶν προνομίων αὐτῶν, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ καταλήξωμεν — ἐν τῇ ὑποστηρίξει τῶν διατάξεων τοῦ συζητουμένου σχεδίου Κανονισμοῦ — εἰς τὸ ἀποτέλεσμα ὥστε μερίδες τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ μικραὶ ἢ μεγάλαι ἐκπροσωποῦσαι διαφόρους ἰδεολογίας καὶ τάσεις νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκθέσουν τὰς ἀπόψεις των εἰς τὴν Βουλήν. Εἶπεν ὁ κύριος Θ. Τσάτσος ὅτι ἡ ἐξέλιξις τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ μετέβαλε τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας εἰσήχθη τὸ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα καὶ τὰ Κόμματα σήμερον ἐκπροσωποῦν ὡρισμένας τάξεις. Αὐτὸ δυστυχῶς διὰ τὴν Ἑλλάδα δὲν εἶναι ἀληθὲς διότι μεταξὺ τῶν ἀστικῶν Κομμάτων δὲν ὑπάρχει ὁ ταξικὸς διαχωρισμὸς καὶ θὰ ἤθελα νὰ εἴπω μεταξὺ τοῦ Κόμματος τῆς ΕΡΕ καὶ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων — τὰ ὁποῖα εἶναι καὶ τὰ δύο ἀστικὰ κόμματα — δὲν ὑπάρχει ταξικὸς διαχωρισμὸς διότι ἀμφότερα ἐκπροσωποῦν καὶ ἐργάτας καὶ ἀγρότας καὶ ἀστούς. Ἐὰν ὑπάρχῃ Κόμμα ἔχον σαφῆ καὶ διακεκριμένην ἰδεολογικὴν τάσιν εἰς τὴν Βουλὴν τοῦτο εἶναι τὸ Ἀγροτικὸν Κόμμα, διότι τοῦτο ἐκπροσωπεῖ συγκεκριμένως τὴν Ἀγροτικὴν τάξιν. Αὐτὸ εἶναι τὸ μόνον ταξικὸν Κόμμα καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ στερήσωμε τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκπροσωπήσεως εἰς ὡρισμένας κοινωνικὰς τάξεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον χωριστὴν ἰδεολογίαν καὶ πολιτικὰς κατευθύνσεις. Ὀφείλω ἐπίσης νὰ σημειώσω τὴν διαφωνίαν μου εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κύριος Μαῦρος ὅστις εἶπεν ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἰδεολογικαὶ διαφοραὶ μεταξὺ τῶν διαφόρων Κομμάτων τὰ ὁποῖα συγκροτοῦν τὸ σύνολον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβὲς ἐὰν τὸ κρίνωμεν ἀντικειμενικῶς, μολονότι ἠγνόει τὰ πέραν τῆς Ε.Δ.Α. Κόμματα διότι καὶ εἰς τὰ ἄλλα Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὑπάρχουν διαφορετικαὶ πολιτικαὶ ἰδεολογίαι καὶ ἐπιδιώξεις. Πῶς εἶναι δυνατὸν κόμματα ἔχοντα διαφορετικὰς πολιτικὰς ἐκπροσωπήσεις καὶ κατευθύνσεις νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συνεννοηθοῦν μὲ ἄλλα κόμματα μὲ τὰ ὁποῖα διαφέρουν καὶ εἰς οὐσιώδη θέματα. Δὲν ἔχω προκατάληψιν οὔτε κατὰ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων οὔτε ὑπὲρ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος ἀλλὰ αὐτὴ εἶναι ἡ ὀρθὴ θέσις τοῦ ζητήματος βάσει τοῦ πολιτικοῦ ἰδεολογικοῦ ἀστικοῦ κόσμου ὁ ὁποῖος δὲν λειτουργεῖ. Πάντα ταῦτα θὰ τὰ ἀνέπτυσσα εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν τοῦ Κανονισμοῦ ἀλλὰ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἀνήγγειλεν ὅτι κατόπιν συνεννοήσεως μετὰ τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐτελείωσεν ἡ κατ’ ἀρχὴν συζήτησις.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη ὅτι ἐτερματίσθη ἡ κατ’ ἀρχὴν συζήτησις.

§142Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ὅλοι γνωρίζομεν πῶς λαμβάνονται ἐδῶ εἰς τὸ Σῶμα αἱ ἀποφάσεις, ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἶναι πρόσωπον τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν κατηγορῶ τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Αὐτὸ συμβαίνει μὲ ὅλας τὰς Κυβερνήσεις καὶ μὲ ὅλα τὰ Κόμματα. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐκπροσωπεῖ τὴν πλειοψηφίαν καὶ εἶπεν ὅτι συνεννοήθη μὲ τὴν Ἀξιωματικὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ ἐτερμάτισε τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν ἐνῷ ἦσαν πλεῖστοι ἀγορηταὶ ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἐγώ.

§143Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ (Πρόεδρος Βουλῆς). Ἐπεκοινώνησα τηλεφωνικῶς μὲ ὅλους τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων, καὶ μὲ τὸν κύριον Ἡλιοῦ καὶ μὲ τὸν Ἀρχηγὸν τῆς ΕΠΕΚ τὸν κύριον Παπαπολίτην καὶ τὸν ἐκπρόσωπον τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος τὸν κύριον Ἀλλαμανῆν, δηλαδὴ ἐπεκοινώνησα μὲ ὅλα τὰ συντεταγμένα κατὰ τὸν Κανονισμὸν Κόμματα καὶ δὲν ἐξήγγειλα ἀπόφασιν, ἀλλ’ ἔθεσα ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς τὴν ἀπόφασιν τῶν ἐν λόγῳ Ἀρχηγῶν ἥτις καὶ ἐγένετο δεκτή.

§144Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ὅ,τι ἐκάματε ἐκτὸς τῆς Βουλῆς μοῦ εἶναι ἄγνωστον καὶ παραμένει καὶ ἄγνωστον εἰς τὴν Βουλήν. Ἁπλῶς τὸ ἀνεκοινώσατε εἰς τὴν Βουλὴν ὡς εἰλημμένην ἀπόφασιν. Πάντως ἡ Βουλὴ δὲν ἔλαβε ἀπόφασιν. Θὰ ἤθελα νὰ εἴπω ὅτι αἱ περισσότεραι διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ εἶναι ὀρθαὶ καὶ συμφωνῶ πρὸς αὐτὰς ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ διατάξεις ποὺ εἶναι ἀντιδημοκρατικαί, καὶ ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι ἡ νόσος τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ δὲν εἶναι ἡ ἔλλειψις διαταγῶν τοῦ Κανονισμοῦ ἢ τοῦ Συντάγματος, ὁ λόγος τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ εἶναι ὅτι ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν αἱ Βουλαὶ δὲν ἀντιπροσωπεύουν τὸ γενικὸν φρόνημα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Αἱ διάφοροι ψυχώσεις καὶ ἡ ἐπέμβασις παράγοντος ξένου πρὸς τὸν κυρίαρχον Ἑλληνικὸν Λαὸν ἀπὸ τοῦ 1946 μετέβαλε τὴν ἐκπροσώπησιν τῶν Βουλῶν εἰς ἐκπροσώπησιν μὴ ἀνταποκρινομένην εἰς τὰς πραγματικὰς ἰδεολογικὰς πεποιθήσεις τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ καὶ ἐκεῖ ἔπρεπε νὰ ἀντιμετωπισθῇ καὶ ἐλπίζω ὅτι τὸ θέμα τοῦτο ὅπερ εἶναι θέμα ἄλλης συζητήσεως θὰ μοῦ δοθῇ εὐκαιρία νὰ τὸ ἀναπτύξω ἔστω καὶ ἐντὸς 10 λεπτῶν.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§146Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ἐφόσον ἐτελείωσε καὶ ὁ τελευταῖος τῶν ρητόρων, θὰ ἤθελα νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸ Σῶμα τὰς ἀκολούθους σκέψεις μου ἀπὸ ἀπόψεως δικονομίας διὰ τὴν ψηφοφορίαν. Δύο θέματα προέκυψαν ἀπὸ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 7, τὸ πρῶτον εἶναι ποῖα Κόμματα ἀπολαμβάνουν τῶν προνομίων καὶ τὸ δεύτερον τὶ περιεχόμενον θὰ ἔχῃ αὐτὴ ἡ προνομία. Ὁ κύριος Ἡλιοῦ ἔκαμε μίαν διάκρισιν τὴν ὁποίαν ὑπενθυμίζω εἰς τὸ Σῶμα καὶ τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξε καὶ ὁ κύριος Μίχας ὡς πρὸς τὸ πότε θὰ ἠμπορῇ ὁ Ἀρχηγὸς ν’ ἀσκήσῃ τὰς προνομίας δηλαδὴ εἰς τὰς γενικὰς συζητήσεις, εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων, καὶ εἰς τὰς γενικευομένας συζητήσεις τῶν ἐπερωτήσεων. Τὸ πρῶτον θέμα ἔχει τρία σημεῖα. Ποῖοι εἶναι Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων βάσει τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν τὰς ὁποίας κατέχουσιν ἐν τῇ ὑπαρχούσῃ ἑκάστοτε Βουλῇ. Θὰ ἤθελον ἐπ’ αὐτοῦ νὰ γίνῃ χωριστὴ ψηφοφορία. Ὕστερα θὰ γίνῃ ψηφοφορία ἐὰν θὰ δοθῶσιν αἱ προνομίαι αὐταὶ καὶ εἰς τοὺς διατελέσαντας πρωθυπουργούς, καὶ τρίτον περὶ τοῦ ποῖα Κόμματα ἅτινα εἰς προηγουμένας Βουλὰς εἶχον τὴν ἰδιότητα τοῦ Κόμματος κατὰ τὸν Κανονισμὸν θὰ ἐξακολουθήσωσι νὰ τὴν ἔχωσι καὶ εἰς τὰς μετέπειτα Βουλάς. Αὐτὰ εἶναι τὰ τρία ἐρωτήματα.

§147Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Καὶ τέταρτον ἐὰν ἡ τροποποίησις θ’ ἀφορᾷ τὴν παροῦσαν Βουλὴν ἢ ὄχι.

§148Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Ἔτσι νομίζω ὅτι θὰ πρέπει νὰ προχωρήσωμε, κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ ὑπάρχῃ λογικὴ εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθέντος τοῦ καταλόγου τῶν ἐγγεγραμμένων βουλευτῶν νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7, κηρύσσομεν περαιωμένην τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 7. Τώρα γεννᾶται τὸ ζήτημα διαδικασίας. Τὶ θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν. Ὁ βουλευτὴς ἐξ Ἀθηνῶν κύριος Κ. Τσάτσος ἔθεσεν ὡρισμένα ζητήματα. Ἐδῶ τὸ Προεδρεῖον ἔχει δύο κείμενα. Τὸ κείμενον τὸ διατυπούμενον εἰς τὸ σχέδιον τῆς ἀποφάσεως τοῦ ἄρθρου 7 καὶ ἔχει καὶ ἕνα κείμενον τροπολογίας ὑποβληθείσης ὑπὸ τοῦ κυρίου Κ. Καλκάνη. Πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ Προεδρεῖον τὶ θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν.

§150Γ. ΠΛΑΤΗΣ. Ὁ Κανονισμὸς εἶναι νόμος ὅπως ψηφίζονται αἱ τροποποιήσεις εἰς τοὺς ἄλλους νόμους, ἑπομένως προηγεῖται ἡ δευτέρα πασῶν τῶν προτάσεων.

§151Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπουργὸς Προεδρίας Κυβερνήσεως). Νὰ τεθῇ ἡ σειρὰ τῶν ἐρωτημάτων ποὺ ἔθεσα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ τὰ ἔχωμεν ὡς κείμενον.

§153Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸς ἁπλοποίησιν τῆς διαδικασίας προτείνω νὰ γίνῃ ψηφοφορία δι’ ἀναστάσεως, κατὰ ἐδάφια. Νὰ εἴπωμεν α) ἐὰν πρέπει νὰ εἶναι 15 ἢ 10. Θὰ ψηφίσωμε. Καὶ ὕστερα, β, γ, καὶ τελειώνομεν τὸ πρῶτον ἄρθρον καὶ κατόπιν ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Καλκάνη.

§154Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς ὑπενθυμίζω ὅτι ἔχω προτείνει τὴν κατάργησιν τῆς β παραγράφου.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Θεμιστοκλῆ Τσάτσο, ὑπενθυμίζετε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα διὰ νὰ τὸ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἀνθρωπίνως νὰ ἠξεύρω τὶ ἐπροτάθη. Ὁ κύριος Ἀλλαμανῆς θὰ προτείνῃ ἄλλο, ὁ κύριος Μπακλατζῆς θὰ προτείνῃ ἄλλο. Εἶναι ἀνθρωπίνως ἀδύνατον νὰ ἠξεύρω τί προτείνει ὁ καθένας. Δι’ αὐτὸ κάματε ἔγγραφον πρότασιν νὰ τὴν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου.

§156Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν ἄλλως, παρὰ ἐὰν τεθοῦν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς κεχωρισμένως αἱ παράγραφοι, τὰ ἐδάφια τοῦ ἄρθρου 7 καὶ ἐπὶ ἑκάστου ἐδαφίου θὰ τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἡ ἀπωτέρα. Ἀπωτέρα εἶναι ἡ ὁλοσχερὴς κατάργησις καὶ κατόπιν ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Καλκάνη. Πρέπει ὅμως νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ 1ου ἐδαφίου.

§157Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἄλλος τρόπος.

§158Γ. ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκτὸς τῆς προτάσεως αὐτῆς ὑπάρχει καὶ ἡ πρότασις, ἡ ὁποία ἀνεπτύχθη ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἀγροτικοῦ Κόμματος, ἡ ὁποία πρέπει νὰ τεθῇ καὶ αὐτὴ ὑπ’ ὄψιν. Λέγει: «Οἱ ἐκπρόσωποι τῶν ἐν τῇ Βουλῇ πολιτικῶν τάσεων ἀνεξαρτήτως ἀριθμοῦ βουλευτῶν».

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Αὐγερόπουλε, ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως ὑπάρχουν 10–15 προτάσεις. Εἶναι δυνατὸν τὸ Προεδρεῖον νὰ τὰς γνωρίζῃ; Κάμετε ἕνα ἔγγραφον.

§160Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, αἱ τροπολογίαι εἶναι μετὰ τὸ ἄρθρον. Τί ἀσχολεῖσθε τώρα;

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίθεται, λοιπόν, εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἄρθρον 7, ἐδάφιον αʹ «οἱ ἀναγνωριζόμενοι........ (ἀναγινώσκει) ........» Εἶναι σύμφωνος καὶ ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Καλκάνη.

§162Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Μὴ τὰ μπερδεύετε, κύριε Πρόεδρε.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἡ τροπολογία αὐτὴ συμπίπτει. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι πρέπει νὰ ἀνακηρυχθῶσιν οἱ ἀναγνωριζόμενοι ὑπὸ βουλευτῶν οὐχὶ ὀλιγωτέρων τῶν 15 παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν (ἐγείρονται οἱ περισσότεροι).

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς τὸ ἐδάφιον αʹ γίνεται δεκτόν. Ἐδάφιον βʹ.

§165Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Καὶ ἡ ἀπωτέρα, κύριε Πρόεδρε;

§166Γ. ΠΛΑΤΗΣ. Εἶναι ἡ ἀπωτέρα.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τὴν θέσω. Ἔχετε ὀλίγην ὑπομονήν. Τὸ κείμενον τοῦ σχεδίου λέγει. Ἐδάφιον αʹ «οἱ ἀναγνωρισθέντες ὡς τοιοῦτοι εἰς προγενεστέραν βουλευτικὴν περίοδον». Ἔχομεν καὶ τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Καλκάνη, ἡ ὁποία εἶναι καὶ ἀπωτέρα καὶ ἡ ὁποία λέγει τοῦτο «οἱ ἡγούμενοι Κομμάτων ἅτινα περιελάμβανον εἰς τὴν προηγουμένην περίοδον τὸ ⅙ τοῦ συνολικοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν ἀνεξαρτήτως τοῦ προσώπου τοῦ Ἀρχηγοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπωτέρα.

§168Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὄχι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀπωτέρα τῆς ὁλοσχεροῦς καταργήσεως., κύριε Πρόεδρε.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν λαμβάνω γνῶσιν. Ἡ ἀπωτέρα τῆς ἀπωτέρας εἶναι ἡ ἰδική σας, ἡ ὁποία λέγει νὰ καταργηθῇ τὸ βʹ ἐδάφιον τῆς παραγράφου καθ’ ἣν οἱ ἀναγνωρισθέντες ὡς τοιοῦτοι εἰς προγενεστέραν κλπ. Σεῖς προτείνετε νὰ καταργηθῇ ἡ βʹ παράγραφος.

§170Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Τελείως.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γίνῃ, λοιπόν, ψηφοφορία, ἐπὶ τῆς ἀπωτέρας προτάσεως.

§172Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτὴ εἶναι καὶ ἡ πρότασις τῆς Κυβερνήσεως;

§173Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἔγκειται εἰς τὴν ἀποδοχήν.

§174Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Ἐρωτῶ καὶ ἐγὼ τὸ ἴδιον πρᾶγμα. Ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Θ. Τσάτσου εἶναι καὶ πρότασις τῆς Κυβερνήσεως, ἢ μόνον τροπολογία;

§175Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τί ὁμιλοῦν περὶ προτάσεως τῆς Κυβερνήσεως; Ὁ Κανονισμὸς εἶναι Σύνταγμα καὶ κάθε βουλευτὴς ἔχει γνώμην. Δὲν ὑπάρχει κομματικὴ ἀντίληψις.

§176Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Δὲν ἐμποδίζεται ἐξ αὐτοῦ νὰ ἔχῃ γνώμην καὶ ἡ Κυβέρνησις.

§177Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ (Πρόεδρος Βουλῆς). Ὁ κύριος Κ. Τσάτσος ἔλαβε τὸν λόγον ὡς βουλευτὴς Ἀθηνῶν. Ἑπομένως δὲν ἔλαβε θέσιν ἡ Κυβέρνησις.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Θ. Τσάτσου περὶ καταργήσεως τοῦ ἐδαφίου βʹ τοῦ ἄρθρου 7, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ λιγώτεροι). Συνεπῶς ἀπορρίπτεται. Ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Καλκάνη, ἡ ὁποία ἐπαναλαμβάνω εἶναι ἀπωτέρα τοῦ σχεδίου — καὶ τὴν ἀναγιγνώσκω — λέγει: «Οἱ ἡγούμενοι Κομμάτων ἅτινα περιελάμβανον κατὰ τὴν προηγουμένην περίοδον τὸ ⅙ τοὐλάχιστον τοῦ συνολικοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν, ἀνεξαρτήτως τοῦ προσώπου τοῦ Ἀρχηγοῦ». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν διατύπωσιν ὑπὸ τοῦ κυρίου Καλκάνη, τοῦ ἐδαφίου βʹ τοῦ ἄρθρου 7 παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἑπομένως γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὄχι, ὄχι) Θὰ θέσω, ἀντιθέτως, τὸ ἐρώτημα. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Καλκάνη παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὸν ὡς διετυπώθη ὑπὸ τοῦ κυρίου Καλκάνη. Ἐδάφιον γʹ. Οἱ διατελέσαντες Πρόεδροι Κυβερνήσεων...

§179Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω μίαν τροπολογίαν ἡ ὁποία λέγει: οἱ ἀναγνωρισθέντες εἰς προηγουμένην Βουλήν, χωρὶς νὰ προστίθεται, ἀκολουθούμενοι ὑπὸ ἀριθμοῦ βουλευτῶν κλπ......

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Γιαννόπουλε, ἐγένετο δεκτὸν ὡς διετυπώθη ὑπὸ τοῦ κυρίου Καλκάνη. Λοιπόν, εἰς τὸ ἐδάφιον γʹ συμφωνεῖ καὶ τὸ σχέδιον καὶ τὸ σχέδιον τοῦ κυρίου Καλκάνη. Γίνεται δεκτόν;

§181ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δηλαδὴ ἐγένοντο δεκτά, τὸ ἐδάφιον αʹ ὡς εἶναι διατυπωμένον εἰς τὸ σχέδιον, τὸ ἐδάφιον βʹ ὡς εἶναι διατυπωμένον εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Καλκάνη καὶ τὸ ἐδάφιον γʹ ὡς εἶναι διατυπωμένον εἰς τὴν τροπολογίαν καὶ τὰ νομοσχέδιον. Συνεπῶς ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 7 τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ ἄρθρον 9.

§183Α. ΜΙΧΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κύριος Τσάτσος, βουλευτὴς Ἀθηνῶν, ἔθεσε προηγουμένως ἕνα ζήτημα, ποία εἶναι ἡ ἔκτασις;

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχω τίποτε ἔγγραφον, κύριε συνάδελφε, κάμετε ἔγγραφον νὰ ἀπαντήσω.

§185Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, τὰ λεγόμενα δικαιώματα τῶν πολιτικῶν ὁμάδων τὰ ὁποῖα ἀσκοῦνται διὰ τῶν Ἀρχηγῶν ἐντὸς τῆς Βουλῆς, ἀντιμετωπίζονται εἰς τὰ ἄλλα ἄρθρα. Εἰδικώτερον τὰ ἄρθρα 19 καὶ 20 ὁμιλοῦν περὶ τοῦ πότε καὶ ποῖος λαμβάνει τὸν λόγον ἐπὶ ἑκάστου ἄρθρου.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9, τοῦ Κανονισμοῦ ὁ κύριος Θ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§187Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, καὶ εἰς τὸν ἰσχύοντα Κανονισμὸν καὶ εἰς τὸ σχέδιον νόμου, ὑπάρχει διάταξις ὅτι αἱ Ἐπιτροπαὶ συνερχόμεναι ἐκλέγουν Πρόεδρον κλπ., συζητοῦν ἐπὶ παρουσίᾳ τοῦ ¼ καὶ ἀποφασίζουν, λέγει τὸ σχέδιον νόμου, ἐπὶ παρουσίᾳ τοῦ 1) 3. Κύριοι βουλευταί, ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι παρὰ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ Συντάγματος. Τὸ Σύνταγμα εἰς τὸ ἄρθρον 56 λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ συζητήσῃ ἄνευ τῆς παρουσίας τοὐλάχιστον τοῦ 1) 3 τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν μελῶν αὐτῆς, μηδὲ νὰ ἀποφασίσῃ τι ἄνευ ἀπολύτου πλειοψηφίας τῶν παρόντων μελῶν, ἥτις ὅμως οὐδέποτε δύναται νὰ εἶναι μικροτέρα τοῦ ¼ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν. Ἐν περιπτώσει ἰσοψηφίας ἡ πρότασις ἀπορρίπτεται». Δὲν ὁμιλεῖ περὶ παρουσίας τοῦ 1) 3, διὰ νὰ ἀποφασίσῃ. Τὸ Σύνταγμα λέγει ὅτι πρέπει νὰ εἶναι τοὐλάχιστον τὸ ¼ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν διὰ νὰ ἀποφασίσῃ.

§188Γ. ΠΛΑΤΗΣ. Διὰ τὴν Βουλήν, ὄχι διὰ τὰς Ἐπιτροπάς.

§189Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, προσέξατε νὰ ἴδετε τί θὰ συμβῇ. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἰσχύει καὶ τώρα. Θὰ συζητήσῃ μίαν διάταξιν ἑνὸς νομοσχεδίου τὸ ¼ τῶν βουλευτῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, 10 ἂς εἴπωμεν, καὶ προκειμένου νὰ ψηφίσουν θὰ πρέπει νὰ εἶναι 13. Πῶς θὰ γίνῃ αὐτό;

§190Γ. ΠΛΑΤΗΣ. Συμβαίνει καὶ εἰς τὴν Βουλήν.

§191Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Συμβαίνει τὸ ἀντίθετον εἰς τὴν Βουλήν. Φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ ἡ διάταξις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητοῦν οἱ 10 καὶ νὰ ψηφίζουν 13, οἱ 3 δὲν ἤκουσαν. Δεύτερον ζήτημα, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ὅτι λέγει τὸ Σύνταγμα ὅτι —αὐτὸ εἶναι ἐν σχέσει μὲ τὸ ἄρθρον 14, πρέπει νὰ συσχετίσωμεν τὸ ἄρθρον 9 μὲ τὸ ἄρθρον 14— δὲν δύναται νὰ ἀποφασίσῃ τι ἄνευ τῆς ἀπολύτου πλειοψηφίας τῶν παρόντων βουλευτῶν, ἥτις ὅμως οὐδέποτε δύναται νὰ εἶναι μικροτέρα τοῦ ¼ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν. Ὑποθέσατε ὅτι τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ἕνα νομοσχέδιον καὶ ψηφίζουν ὑπὲρ τῆς προτάσεως, ὅπως ἐτέθη 70, κατὰ τῆς προτάσεως 30. Ὑπάρχει ἀπαρτία. Ἀπορρίπτεται ἡ πρότασις ἢ ψηφίζεται; Ἂν πάρωμεν τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν σεῖς ὑπεστηρίξατε πρέπει νὰ ἀπορριφθῇ, διότι δὲν συνεκέντρωσεν ἡ πρότασις τὸ ¼, δηλαδὴ 75. Ἂν πάρωμεν τὴν ἄποψιν ἄλλων νομικῶν συναδέλφων, πρέπει νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία, διότι τὸ λέγει τὸ Σύνταγμα: «νὰ ἀποφασίσῃ τι» κἄτι δηλαδή, ἢ τὸ ἕνα ἢ τὸ ἄλλο. Ἐγὼ δὲν εἶμαι νομικός, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ δεύτερον εἶναι ὀρθὸν τὸ ὁποῖον καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς τότε παρεδέχθη. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι ἕνα θέμα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ διαλευκανθῇ, διὰ νὰ ξέρῃ ἡ Βουλὴ τὶ ψηφίζει.

§192Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Θὰ ἔλθῃ εἰς τὸ περὶ ἀπαρτίας.

§193Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ ἄρθρον 9 μὲ τὸ ἄρθρον 14, εἶναι τὸ ἴδιον πρᾶγμα καὶ πρέπει νὰ διευκρινισθῇ τὸ θέμα. Ἂν ἀπαιτῆται τὸ ¼ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν νὰ συγκεντρώσῃ ἡ τιθεμένη πρότασις, ἢ καὶ τὸ ἀντίθετον. Διότι, τότε θὰ γίνῃ τὸ ἑξῆς: Ἡ πρότασις ἡ συγκεντρώσασα 70 ψήφους δὲν ψηφίζεται ἀλλὰ ψηφίζεται τὸ ἀντίθετον, τὸ ὁποῖον συνεκέντρωσεν μόνον 30. Εἶναι ἕνα θέμα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ καθορισθῇ καὶ πρέπει νὰ λήξῃ τὸ ζήτημα, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ διαφωνία εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Διότι ἐγὼ νομίζω ὅτι καὶ εἰς τὰς Ἐπιτροπάς, κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ἰσχύουν αἱ αὐταὶ διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ Ἐπιτροπαὶ νὰ ἔχουν ἀντισυνταγματικὰς διατάξεις ἢ παρὰ τὸ Σύνταγμα. Αἱ Ἐπιτροπαὶ εἶναι ἐκπρόσωποι τῆς Βουλῆς.

§194Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἀρχίσω ἀπὸ μίαν ἐπουσιώδη παρατήρησιν, ἀλλὰ ἡ ὁποία ἴσως πρέπει νὰ τύχῃ κἄποιας προσοχῆς. Εἰς τὸ ἄρθρον 9, προστίθεται, 9η παράγραφος ἔχουσα οὕτω: «Βουλευτὴς ἀπουσιάζων ἀδικαιολογήτως ἐκ τριῶν συνεχῶν συνεδριάσεων Ἐπιτροπῆς τινος, θεωρεῖται αὐτοδικαίως παραιτηθείς». Τὸ «ἀδικαιολογήτως» καὶ τὸ «αὐτοδικαίως» εἶναι ἀδύνατον νὰ συμβαδίσουν, διότι κἄποιος πρέπει νὰ κρίνῃ τὸ δεδικαιολογημένον τῆς ἀπουσίας. Ἢ, λοιπόν, πᾶς βουλευτὴς ἀπουσιάζων δεδικαιολογημένως ἢ ἀδικαιολογήτως, ἐκπίπτει αὐτοδικαίως ἢ ἀντιστρόφως πρέπει νὰ κριθῇ κατὰ κἄποιον τρόπον, ἂν ἡ ἀπουσία εἶναι δικαιολογημένη.

§195Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Ἢ θὰ τηλεγραφήσῃ ὅτι ἀσθενεῖ, ἢ θὰ ζητήσῃ ἄδειαν ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ εἶναι δικαιολογημένος. Ἂν οὔτε τὸ ἕνα, οὔτε τὸ ἄλλο κάμῃ ἀπουσιάζει ἀδικαιολογήτως.

§196Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τότε «ἀναιτιολογήτως» διότι ἂν περιορισθῇ τὸ θέμα εἰς τὸ ὅτι οἱοσδήποτε βουλευτὴς ἠμπορεῖ νὰ στέλλῃ ἕνα σημείωμα καὶ εἶναι ἐν τάξει...

§197Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Τότε τί νὰ κάμωμεν;

§198Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Λέγω, τὸ «ἀδικαιολογήτως» νὰ φύγῃ, διότι εἶναι ἀντινομία, εἶναι ἀντίφασις. Παρατήρησις δευτέρα ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 14, κἄπως σοβαρωτέρα. Νομίζω ὅτι τὸ φάρμακον, τὸ ὁποῖον ἀναζητεῖται πρὸς ἀποφυγὴν τῆς διὰ τῆς ἐνστάσεως ἀπαρτίας κωλυσιεργίας, ἂς εἴπω, δὲν εἶναι τὸ λυσιτελέστερον καὶ ἐὰν θέλετε, περικλείει μᾶλλον καὶ κἄποιαν ἀντινομίαν, ἢ κἄποιον παραλογισμόν. Διότι εἶναι κάτω τῶν 25 βουλευτῶν, ἐκεῖ καταλήγει ἡ ὑπόθεσις, ὅτι ὅταν παρευρίσκωνται εἰς τὴν αἴθουσαν 24 βουλευταί, εἶναι ἀπαρτία, συνεδριάζει τότε πλέον ἐλευθέρως καὶ ἀκωλύτως ἡ Βουλή.

§199Γ. ΠΛΑΤΗΣ. Τώρα εἶναι ἐννέα καὶ εἶναι ἀπαρτία.

§200Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐπειδὴ αὐτὸ εἶναι absurdum καὶ δὲν συμβαίνει νὰ εἶναι 9, ἀλλὰ ἐὰν μὲ ἐρωτᾶτε θὰ σᾶς εἴπω ὅτι καὶ ἐκεῖ εἶναι παραλογισμός, διότι ἐὰν ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς κατέλθῃ κάτω τοῦ ἐπιπέδου τῶν 25, νὰ εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. Ἀντιλαμβάνομαι τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον διετυπώθη ἡ διάταξις, πρὸς ἀποφυγὴν κωλυσιεργίας. Θὰ πρέπει, ὅμως, ἀλλοῦ νὰ ἀναζητηθῇ τὸ φάρμακον καὶ ἰδοὺ ἡ πρότασίς μου.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Τσουκαλᾶ, ἐπειδὴ αὐτὸ ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 14, ἀφήσατε νὰ τὸ συζητήσωμεν ἐκεῖ.

§202Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εἴπατε ὅτι συζητεῖται αὐτὸ μαζὶ μὲ τὸ ἄρθρον 14. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἐπιμένω. Τὸ ἔθιξα ἐπειδὴ εἶναι συναφῆ τὰ ἄρθρα 9 καὶ 14.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Χαβίνης ἔκαμε ἕνα παραλληλισμόν. Ὁ κ. Δ. Βρανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§204Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς προσθήκης τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Τσουκαλᾶς ἤθελον νὰ εἴπω ὅτι, ἀντὶ νὰ διατυπωθῇ ἡ φράσις «ὅτι αὐτοδικαίως θεωρεῖται παραιτηθεὶς ὁ βουλευτὴς κ.λ.π.», νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ εἴπωμεν νὰ γίνεται τοῦτο ἀλλὰ προηγουμένως νὰ ὑπάρχῃ μία ἔγγραφος σύστασις τοῦ Προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς. Διότι, εἶναι σύνηθες νὰ μὴ φθάνουν αἱ προσκλήσεις τῆς Ἐπιτροπῆς ἐγκαίρως καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀπουσιάζουν οἱ βουλευταὶ δεδικαιολογημένως ἀπὸ τὰς συνεδριάσεις τῶν Ἐπιτροπῶν. Ἐὰν ὑπάρχῃ μία ἔγγραφος σύστασις τοῦ Προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς, τότε θὰ ἦτο δικαιολογημένη ἡ διαγραφὴ τοῦ βουλευτοῦ ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Αὐτὴν τὴν πρότασιν ἔχω νὰ κάμω.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κοθρῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§206Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ παράγραφος αὐτὴ ἔρχεται εἰς τροποποίησιν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Ἡ τροποποίησις αὐτὴ ὡς εἶναι, δὲν περιλαμβάνει τὴν κατωτέρω συμπλήρωσιν καὶ μοῦ φαίνεται θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναφερθῇ. Ἡ συμπλήρωσις αὐτὴ εἶναι ἡ ἑξῆς: «Αἱ ἀναπληρώσεις αὐταὶ ἐνεργοῦνται τῇ αἰτήσει τοῦ Προέδρου τῆς ἰδίας Ἐπιτροπῆς ἐκ βουλευτῶν τῆς πολιτικῆς μερίδος εἰς ἣν ἀνήκει ὁ ἀντικαθιστάμενος».

§207Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία διότι εἶναι παγία ἡ διάταξις, ἡ ὁποία λέγει ὅτι αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ καταρτίζονται ἀναλόγως τῆς δυνάμεως τῶν ἐν τῇ Βουλῇ Κομμάτων καὶ μετὰ συνεννόησιν τοῦ Προέδρου μὲ τοὺς Ἀρχηγοὺς αὐτῶν. Εἶναι τόσον παγία ἡ διάταξις, ὥστε δὲν χρειάζεται νὰ εἰσερχώμεθα εἰς λεπτομερείας. Νὰ ἀναγραφῇ πάντως εἰς τὰ πρακτικὰ διὰ νὰ μὴ χάνωμεν τὸν καιρόν μας.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Πλατῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§209Γ. ΠΛΑΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἤθελα ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τοῦ ἄρθρου 9, τὸ ὁποῖον καθορίζει τὰς ἐργασίας τῶν Ἐπιτροπῶν καὶ ἐπειδὴ μία ἐκ τῶν Ἐπιτροπῶν εἶναι καὶ ἡ τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος, θὰ ἤθελα ἴσως νὰ διευκρινισθῇ τὸ ἑξῆς κενὸν τὸ ὁποῖον ὑπάρχει. Τὸ κενὸν αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν ἀπαρτίαν τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 35, διότι τὸ Σύνταγμα ὁμιλῶν περὶ τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς λέγει ὅτι: «Ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν δύναται νὰ εἶναι κατώτερος τοῦ ἑνὸς θέματος τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν, πρὸς λῆψιν δὲ ἀποφάσεως ἀπαιτοῦνται τὰ ⅔ κ.λ.π.». Συνεπῶς, τὸ Σύνταγμα, μόνον πόσοι βουλευταὶ χρειάζονται διὰ τὴν λῆψιν ἀποφάσεως, οὐχὶ ὅμως καὶ διὰ τὴν συζήτησιν τῶν διαφόρων ζητημάτων. Ἐγεννήθη πολλάκις ζήτημα καὶ ἐσκέφθην, ὅταν προήδρευα τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς, ἐὰν πρέπει νὰ δεχθῶ νὰ εἶναι 40 οἱ παρόντες ἢ ὀλιγώτεροι. Πρέπει καὶ αὐτὸ νὰ καθορισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλήν. Τὸ Σύνταγμα δεσμεύει μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν, διὰ τὴν λῆψιν ἀποφάσεως. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ οἰκονομία τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τοῦ Συντάγματος ἄλλον ἀριθμὸν ὁρίζει διὰ τὴν συζήτησιν καὶ ἄλλον ἀριθμὸν διὰ τὴν ἀπόφασιν, πάντοτε δὲ μικρότερον, νομίζω, ὅτι δὲν θὰ εἴμεθα, μακρὰν ἀπὸ τὸ ὅλον πνεῦμα τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τοῦ Συντάγματος ἐὰν θέσωμεν ὅτι ἡ συζήτησις ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ εἰς ἀριθμὸν οὐχὶ ἐλάσσονα τῶν εἴκοσι βουλευτῶν. Ἄλλως θὰ ἐμφανισθῇ πολλάκις ἐν τῇ πράξει τὸ ζήτημα αὐτό. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Λαυρεντίδης).

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βαρβούτης ἔχει τὸν λόγον.

§211Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ παρατήρησις εἶναι ὀρθή, ἀλλὰ νομίζω τὸ κενὸν καλύπτεται καὶ διὰ τῆς ἀναγραφῆς εἰς τὰ πρακτικὰ ἑρμηνευτικῆς δηλώσεως τοῦ ἄρθρου 56, τὸ ὁποῖον καθορίζει τὸν ἀριθμὸν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ παρίστανται εἰς τὴν συζήτησιν. Διότι, ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ ἄρθρου 35 εἶναι ἕνα τέκνον κατ’ εὐθεῖαν γνήσιον τῆς Βουλῆς, νομίζω δὲ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη διατάξεως ἀλλὰ μόνον ἑρμηνευτικῆς δηλώσεως.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἠλιοῦ, ἔχει τὸν λόγον.

§213Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸς τὸ ἄρθρον 9 συναφὲς εἶναι τὸ ἄρθρον 8. Αἱ παρατηρήσεις στρέφονται κυρίως περὶ τὸ ἄρθρον 8. Παρατηρῶ μὲ ἔκπληξιν εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ συζητουμένου σχεδίου τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ μίαν κακὴν χρῆσιν, γενομένην ὄχι μόνον ἐπ’ αὐτῇ τῇ εὐκαιρίᾳ, τῶν δικαιωμάτων τὰ ὁποῖα ὁ Κανονισμὸς ἀπονέμει εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Λέγει τὸ ἄρθρον 8, ὅτι καταρτίζονται αἱ κατὰ Ὑπουργεῖα Ἐπιτροπαὶ κατὰ τρόπον ἀντιπροσωπευτικόν, ἅμα δὲ ἐπὶ ἐλασσόνων τινῶν θεμάτων, ἐπὶ τῆς Βιβλιοθήκης, τοῦ Λογιστικοῦ καὶ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ ἐξ ἑπτὰ βουλευτῶν, ἐξ ὧν δύο τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Βλέπω ὅτι ὑπερπηδῶνται δύο κατὰ σειρὰν προηγούμενα Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἐπιλέγεται τρίτον διὰ νὰ μετάσχῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐγὼ δὲν νομίζω ὅτι καὶ τὸ τρίτον Κόμμα, διότι κατὰ σύμπτωσιν ἔχει 1–2 βουλευτὰς ὀλιγωτέρους, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ γνώμην. Δὲν ὑπάρχει λόγος ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ νὰ συντίθεται κατὰ διαφορετικὸν τρόπον ἀπὸ ἐκεῖνον μὲ τὸν ὁποῖον συντίθενται αἱ ἄλλαι Ἐπιτροπαὶ καὶ νὰ δημιουργῆται οὕτω ἐκ τῆς στενότητος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐκπροσώπων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὸ διαβλητὸν ἤ, ἐὰν ὄχι τὸ διαβλητόν, τοὐλάχιστον τὸ παράπονον ὅτι παρεῖδε μεγαλύτερα Κόμματα ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς. Ἑπομένως, νομίζω, καὶ ἔχω τὸ γραπτὸν κείμενον τῶν προσηκουσῶν ἐλαφρῶν φραστικῶν ἀλλαγῶν, καὶ ἀντικαταστάσεων εἰς τὸ ἄρθρον 8, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὸν ὅτι ἡ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ Ἐπιτροπὴ συντίθεται ἀντιπροσωπευτικῶς καθ’ ὃν τρόπον καὶ αἱ Ἐπιτροπαὶ ἐπεξεργασίας τῶν νομοθετημάτων τῶν καθ’ ἕκαστα Ὑπουργείων. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ ἐδάφιον 5 τοῦ ἄρθρου 8 τὸ προνοοῦν περὶ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος, ὅπως ἀνέφερα καὶ κατὰ τὴν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ σχεδίου ὁμιλίαν μου νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἑξῆς ἀλλαγή, κατὰ τὰ ἐν τῷ Κανονισμῷ τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς ἰσχύοντα. Δεδομένου ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος ἀσκεῖ νομοθετικὸν ἔργον καὶ πρέπει νὰ συντίθεται ἀντιπροσωπευτικῶς κατ’ ἀναλογίαν τῶν Κομμάτων, ἡ ἐκ μέρους τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς δυνατότης αὐθαιρέτως νὰ ἐπιλέγῃ ἐκ τῆς ὁμάδος τῶν ἀνεξαρτήτων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ὁμάς, ἀλλὰ πλείονες ὁμάδες, ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀνεξάρτητοι προσκείμενοι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ ἀποκλείῃ τοὺς τετραπλασίους τὸν ἀριθμὸν εἰς τὴν παροῦσαν Βουλὴν ἀντιπολιτευομένους ἀνεξαρτήτους, ἀλλοιώνει τὴν σύνθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅπως τὴν ἠθέλησε τὸ Σύνταγμα. Καὶ νομίζω ὅτι αὐτὸ συνέβη κατὰ τὴν παρελθοῦσαν θερινὴν περίοδον, ἐπιλεγέντων σταθερῶς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, Προέδρου κ. Κανελλοπούλου καὶ τοῦ βουλευτοῦ Λευκάδος κ. Καλκάνη. Σημειωτέον ὅτι ἐψηφίσθησαν ἀπὸ τὴν Ἐτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως νομοθετήματα μὲ μίαν μόνον ψῆφον.

§214Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Δέχεσθε μίαν διακοπήν, κύριε συνάδελφε; Μὴ λησμονῆτε ὅτι ὑπῆρχον καὶ δύο ἄλλοι ἀνεξάρτητοι ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, τύποις ἀνεξάρτητοι, οὐσίᾳ ἀνήκοντες εἰς ἄλλο Κόμμα, οἱ τοῦ Ἀγροτικοῦ Κόμματος. Συνεπῶς, οἱ ἀνεξάρτητοι δὲν ἦσαν δύο, ἀλλὰ τέσσαρες.

§215Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐὰν ἕνας ἄνισος Κανονισμὸς δὲν δίδει εἰς τὴν Ἀγροτικὴν ὁμάδα τὰ πλεονεκτήματα ποὺ πρέπει νὰ ἔχῃ κατ’ ἀναλογίαν τῆς δυνάμεώς της, ἐν τούτοις δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὴν στερῇ ὁ Κανονισμὸς τοῦ δικαιώματος νὰ συμμετέχῃ, αὐτοδυνάμως καὶ ὄχι κατὰ παραχώρησιν τοῦ Προέδρου, κατ’ ἀναλογίαν τῆς δυνάμεώς της εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 35. Καὶ οἱ δύο αὐτοὶ μετεῖχον ὡς ἐκπρόσωποι τῆς ὁμάδος των. Δὲν συνέβη, ὅμως, τὸ ἴδιον μὲ τοὺς ἀνεξαρτήτους. Πῶς ἠμπορεῖ νὰ θεραπευθῇ τοῦτο; Ἐπρότεινα νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει τὸ ἐν τῷ Κανονισμῷ τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς ὁριζόμενον, ὅτι βουλευταὶ ἀνεξάρτητοι, ἵνα μετάσχωσιν Ἐπιτροπῶν, δηλοῦσι συγγένειαν πρὸς ἓν τῶν ἐν τῇ Βουλῇ Κομμάτων, ὥστε νὰ γίνεται πλέον ἡ ἐπιλογὴ ἀναλόγως καὶ τῆς τοποθετήσεως τῶν ἀνεξαρτήτων βουλευτῶν. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ καταθέτω γραπτὸν σχέδιον.

§216Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἤθελα, κύριε Πρόεδρε, μίαν ἐξήγησιν. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὴν ἀντινομίαν ἡ ὁποία ὑφίσταται εἰς τὴν πρότασιν καθ’ ἣν αἱ Ἐπιτροπαὶ συζητοῦν ἐνώπιον τοῦ ¼ τῶν μελῶν αὐτῶν καὶ ἀποφασίζουν ἐνώπιον τοῦ ⅓. Ἔρχεται εἰς τελείαν ἀντίθεσιν τὸ ἓν πρὸς τὸ ἄλλο.

§217Γ. ΠΛΑΤΗΣ. Κύριε συνάδελφε, συνεδριάζομεν σήμερον μὲ τὸ ¼, π. χ. μὲ 8 βουλευτάς. Διὰ νὰ λάβωμεν ἀπόφασιν χρειάζεται νὰ εἴμεθα 10 καὶ λύεται ἡ συνεδρίασις. Μετὰ μίαν ὥραν συγκαλεῖται ἡ Ἐπιτροπή, ὁπότε θὰ συνεδριάσῃ καὶ θὰ συζητήσῃ μὲ 8 βουλευτὰς καὶ θὰ λάβῃ ἀπόφασιν μὲ 8 βουλευτάς. Δὲν χρειάζονται 10.

§218Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Θὰ γίνῃ πάλιν συζήτησις;

§219Γ. ΠΛΑΤΗΣ. Δὲν συμβαίνει νὰ κάμωμεν συζήτησιν, κύριοι συνάδελφοι, ἐλλείψει ἀπαρτίας νὰ διαλυώμεθα καὶ τὴν ἑπομένην ψηφίζωμεν νομοσχέδια;

§220Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγητε αὐτά.

§221Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἡ ἀποστολὴ τῶν Ἐπιτροπῶν εἶναι ἄλλη.

§222Γ. ΠΛΑΤΗΣ. Ὁ Κανονισμὸς λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ βουλευταὶ ἐνδιαφέρονται δι’ ἕνα νομοσχέδιον διὰ νὰ λάβουν μέρος εἰς τὴν συζήτησιν. Συνεπῶς καὶ ἐὰν ἀπουσιάσῃ μίαν ὥραν ἕνας βουλευτὴς θὰ ἐπιστρέψῃ ἀργότερον, θὰ γίνῃ ἀπαρτία καὶ θὰ ληφθῇ ἀπόφασις. Πρόκειται περὶ διατάξεως, ἡ ὁποία ἰσχύει εἰς ὅλους τοὺς Κανονισμούς.

§223Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Εἰς κάθε τόπον ὑπάρχει μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀπαραιτήτως, ἐφ’ ὅσον θὰ εἶναι Κοινοβουλευτικὴ Δημοκρατία, θὰ ἔχῃ πλειοψηφίαν καὶ ἠμπορεῖ νὰ καθορίζῃ τὸν ἀριθμὸν τῆς ἀπαρτίας εἰς τὰς Ἐπιτροπάς. Δὲν ὑπάρχει τρόπος νὰ παρεμποδισθῇ ἡ λειτουργία τῶν Ἐπιτροπῶν ἀπὸ κανένα.

§224Γ. ΠΛΑΤΗΣ. Οἱ Κανονισμοὶ ὅλων τῶν Βουλῶν περιλαμβάνουν τὴν διάταξιν αὐτήν.

§225Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Εἶναι αὐτονόητον κύριε Πρόεδρε, νὰ συνεδριάζουν Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαί, μὲ 8 βουλευτὰς καὶ νὰ λαμβάνουν ἀποφάσεις ἐνώπιον περισσοτέρων. Τὸ ὀρθότερον εἶναι ἡ ἀπαρτία τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν νὰ εἶναι 10 βουλευταὶ καὶ νὰ ἀποφαίνωνται κατὰ πλειοψηφίαν. Καὶ ὄχι νὰ συζητῶμεν μὲ τὸ ¼ καὶ διὰ τὴν λῆψιν ἀποφάσεων νὰ ἀπαιτῆται τὸ ⅓. Τοῦτο εἶναι «σόλικον» μὲ ὅλην τὴν σημασίαν τῆς λέξεως.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἔχει τὸν λόγον.

§227Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἀπουσία μελῶν ἑνὸς Σώματος νὰ παρακωλύῃ τὴν λειτουργίαν του. Δι’ αὐτὸ ἄλλα Συντάγματα καὶ Κανονισμοὶ Βουλῶν δὲν ἔχουν κἂν διατάξεις ἀπαρτίας οὔτε διὰ συζήτησιν, οὔτε διὰ λῆψιν ἀποφάσεως. Εἰς τὸν τόπον μας ὅμως, ὑπάρχει δημιουργημένον καθεστώς. Διὰ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς ὑπάρχει τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον καθορίζει τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν βουλευτῶν διὰ συζήτησιν καὶ λῆψιν ἀποφάσεων. Κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητήσωμεν διὰ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Διὰ τὰς Κοινοβουλευτικὰς Ἐπιτροπάς, ὅμως, εἶναι δυνατὸν νὰ θεσπίσωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἰσχύει διὰ τὰς ξένας Βουλάς. Δυνάμεθα, ἑπομένως, νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐὰν εἰς μίαν συνεδρίασιν δὲν ὑπάρξῃ ἀπαρτία διὰ λῆψιν ἀποφάσεως εἰς τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν νὰ δύναται νὰ ληφθῇ ἀπόφασις μὲ οἱονδήποτε ἀριθμὸν βουλευτῶν. Δὲν εἶναι τοῦτο παράλογον...

§228Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Νὰ συζητοῦν καὶ νὰ ἀποφασίζουν ἐπὶ παρουσίᾳ τοῦ ¼. Αὐτὸ διευκολύνει περισσότερον τὴν ψήφισιν.

§229Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Αὐτὸ ἔχει λογικήν, ἐνῷ τὸ ἄλλο δὲν ἔχει.

§230Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Αὐτὸ εἶναι ἀκόμη καλύτερον καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἀποδέχομαι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Χαβίνη νὰ συζητοῦν καὶ νὰ ἀποφασίζουν παρουσίᾳ τοῦ ¼. Περαιτέρω ὑπάρχει καὶ τὸ ἑξῆς θέμα: Τὸ δεύτερον ἐδάφιον τῆς πρώτης παραγράφου τῆς τροπολογίας τοῦ ἄρθρου 9 λέγει: «.... (ἀναγινώσκει) ....». Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις πρέπει νὰ γενικευθῇ εἰς τρόπον ὥστε κατὰ τὰς συνεδρίας τῶν Ἐπιτροπῶν καὶ μέχρι τῆς ἐκλογῆς Προέδρου, Προεδρεύουν αὐτῶν ὁ Πρόεδρος ἢ εἷς ἐκ τῶν Ἀντιπροέδρων τῆς Βουλῆς ἄνευ ψήφου. Διότι, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ ἕνα νομοσχέδιον ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ νὰ μὴ ἔχῃ ἐκλεγῆ Πρόεδρος αὐτῆς. Πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσωμεν καὶ αὐτὴν τὴν περίπτωσιν. Καὶ ἕνα ἄλλο, νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ διὰ τὰς Ἐπιτροπὰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει θεσπισθῆ καὶ διὰ τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, δηλαδὴ αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ νὰ διατηρῶνται μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς νέας τακτικῆς Συνόδου ὥστε εἰς περίπτωσιν ἐκτάκτου Συνόδου νὰ ὑπάρχουν καὶ νὰ μὴ παρίσταται ἀνάγκη συγκροτήσεως νέων Ἐπιτροπῶν, μὲ τὴν δήλωσιν ὅτι ἐν ἰσοψηφίᾳ ἀπορρίπτονται συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 56 τοῦ Συντάγματος.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν προσθήκην αὐτήν;

§232ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένοντο δεκταὶ αἱ ὡς ἄνω προτάσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§235Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μεταξὺ τῶν προτεινομένων τροπολογιῶν εἰς τὸ ἄρθρον 9, ὑπάρχει καὶ ἡ ἀφορῶσα τὴν ἀντικατάστασιν τῶν ἀδικαιολογήτως ἀπουσιαζόντων ἐπὶ 3 συνεδριάσεις, βουλευτῶν, ἀπὸ τὰς Ἐπιτροπάς. Αὐτὸ τὸ θέμα προβλέπεται ἀπὸ τὸ ἄρθρον 8 τοῦ ἐν ἰσχύϊ Κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον ρυθμίζει τὸ ζήτημα, λέγον: «Δύνανται νὰ ἀντικατασταθῶσι .... (ἀναγινώσκει) ....». Νομοτεχνικῶς νομίζω, ὅτι διὰ νὰ ψηφίσωμεν τὴν νέαν διάταξιν, πρέπει νὰ τεθῇ, ὅτι καταργεῖται ἡ ἀντίστοιχος διάταξις τοῦ ἄρθρου 8. Δεύτερον, δὲν θέλω νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι εἶναι ἐκ τοῦ πονηροῦ ἡ ἀπάλειψις ἐκ τῆς νέας διατάξεως ἡ παλαιά, ποὺ λέγει ὅτι: «Ἡ ἀντικατάστασις .... (ἀναγινώσκει) ....».

§236Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Ἐγένετο δήλωσις.

§237Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ὀρθὸν εἶναι καὶ εἰς τὴν νέαν διάταξιν νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ διατύπωσις τῆς παλαιᾶς.

§238Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Εἶναι αὐτονόητον.

§239Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Τὸ αὐτονόητον ὑπάρχει, ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ τεθῇ.

§240Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ (Πρόεδρος τῆς Βουλῆς). Μετὰ συνεννόησιν μετὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἄλλως.

§241Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Αὐτονόητον θὰ ὑπῆρχε, ἐὰν θὰ ὑπῆρχε διάταξις. Οἱ νομικοὶ ἐξ ἡμῶν γνωρίζουν ποία ἑρμηνεία θὰ δοθῇ. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις, νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος τῆς νέας διατάξεως, αὐτὸ ποὺ ἔχει καὶ ἡ προηγουμένη διάταξις.

§242Γ. ΠΛΑΤΗΣ. Ἡ προτελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 8 δὲν ἀντικαθίσταται.

§243Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Εἶναι δυνατὸν νομοτεχνικῶς νὰ προσθέσητε προσωρινῶς τὸ ἄρθρον 9 καὶ νὰ ἰσχύῃ παραλλήλως καὶ τὸ ἄλλο;

§244Γ. ΠΛΑΤΗΣ. Δι’ αὐτὸ δὲν τὸ ἐβάλαμε, διότι ἡ προτελευταία παράγραφος τὰ ρυθμίζει γενικῶς.

§245Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Πρέπει νὰ προστεθῇ εἰς τὴν νέαν διάταξιν. Ἠμπορεῖ ἄριστα ἡ προσθήκη νὰ μπῇ εἰς τὸ ἄρθρον 8. Ὑπῆρξε βάσιμος ἡ ἀναπτυχθεῖσα ἀπὸ τὸν συνάδελφον ἐκ Λέσβου κ. Ἠλιοῦ ἐπιχειρηματολογία δι’ ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ἐκπροσώπησιν τῶν ἀνεξαρτήτων εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος. Ὑπάρχει τροπολογία κατατεθειμένη ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8 ἐπὶ θέματος ποὺ δὲν προβλέπει τὸ σχέδιον. Πότε θὰ συζητηθῇ;

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 9 θὰ τὴν συζητήσωμεν. Αἱ ὑπ’ ἀριθ. 1, 2, 3... τοῦ ἄρθρου 9 ἀντικαθίστανται οὕτω: «Αἱ Ἐπιτροπαὶ ... (ἀναγινώσκει) .... τῆς Βουλῆς ἄνευ ψήφου», προσετέθη «καὶ μέχρι τῆς ἐκλογῆς».

§247ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Διὰ σχετικῆς πλειοψηφίας ἐκλέγονται ὁ Ἀντιπρόεδρος καὶ ὁ Γραμματεύς.

§249ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. «Αἱ Ἐπιτροπαὶ συζητοῦν καὶ ἀποφασίζουν ἐπὶ παρουσίᾳ τοῦ ¼ τῶν μελῶν των».

§251ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἄλλη παράγραφος διαγράφεται διότι ἐνεσωματώθη.

§253Θ. ΚΟΝΙΤΣΑΣ. Ἐν τῇ πράξει γίνεται μία συστηματικὴ παραβίασις τῆς διατάξεως τοῦ ὑπάρχοντος Κανονισμοῦ καὶ ἐκείνης ἡ ὁποία προτείνεται διὰ τοῦ σχεδίου. Δηλαδὴ λέγει ἡ διάταξις ὅτι αἱ Ἐπιτροπαὶ ὁρίζουν τοὺς εἰσηγητάς. Ποτὲ δὲν γίνεται αὐτό, ἐν τῇ πράξει τοὺς εἰσηγητὰς τοὺς ὁρίζει ὁ Πρόεδρος. Καλὸν θὰ εἶναι νὰ ὡρίζαμεν ὅτι ὁ Πρόεδρος ὁρίζει τοὺς εἰσηγητάς.

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δηλαδὴ νὰ τεθῇ: «Ὁ Πρόεδρος διορίζει ......» καὶ «αἱ Ἐπιτροπαὶ δύνανται νὰ συνιστῶσιν.... (ἀναγινώσκει) ....».

§255ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ τέλος τῆς ἑβδόμης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ Κανονισμοῦ προστίθεται περίοδος ἔχουσα οὕτω: «Ἐπίσης βουλευτὴς ὑποβαλὼν πρότασιν νόμου..... (ἀναγινώσκει)....».

§257Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἐννοεῖ ἡ παράγραφος αὐτή; Πρότασιν νόμου ἢ ὑποβολὴν τροπολογίας;

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρότασιν νόμου.

§259Ν. ΕΞΑΡΧΟΣ. Ἡ διάταξις αὕτη θὰ ἔχῃ σημασίαν ἐὰν ὑποβάλητε πραγματικὰ πρότασιν νόμου. Δυνάμει τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Κανονισμοῦ διὰ νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν μία πρότασις νόμου ἀπαιτοῦνται αἱ ὑπογραφαὶ 50 βουλευτῶν. Συνεπῶς χρειάζεται νὰ τροποποιηθῇ ἡ διάταξις αὐτὴ καὶ νὰ ἀπαιτοῦνται μόνον αἱ ὑπογραφαὶ 15 βουλευτῶν ὅπως ἦτο εἰς τὸν παλαιὸν Κανονισμὸν, διὰ νὰ ἴδουν τὸ φῶς αἱ προτάσεις νόμου. Ἀπὸ τότε ποὺ ἰσχύει ἡ διάταξις αὐτὴ οὐδεμία πρότασις νόμου εἶδε τὸ φῶς εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§260Α. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ. Ἡ λέξις «ἐπίσης» δὲν ἔχει κανένα σύνδεσμον μὲ τὸ ὅλον νόημα τῆς προτάσεως. Πρέπει νὰ διαγραφῇ καὶ ἡ πρότασις νὰ ἀρχίζῃ ὡς ἑξῆς: «Βουλευτὴς ὑποβαλὼν .... (ἀναγινώσκει) ....».

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ τέλος τῆς 7ης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ Κανονισμοῦ προστίθεται περίοδος ἔχουσα οὕτω «.... (ἀναγινώσκει) ....».

§262Α. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι πρέπει ἡ λέξις «ἐπίσης» νὰ διαγραφῇ καὶ νὰ τεθοῦν αἱ λέξεις: «Βουλευτὴς ὑποβαλὼν .... (ἀναγινώσκει) ....».

§263Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Τὸ «ἐπίσης» συνδέει τὴν νέαν διάταξιν μὲ τὴν παλαιάν.

§264Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὑποβληθῇ πρότασις νόμου ἀπὸ πλείονας συναδέλφους τότε ὀρθὸν θὰ εἶναι νὰ ἐπιτραπῇ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν πρότασιν μόνον εἷς ἐκ τῶν ὑπογραψάντων.

§265Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Θὰ ἀκούεται ὁ πρῶτος ὑπογράψας τὴν πρότασιν ἢ ὁ ἐξουσιοδοτηθεὶς ὑπὸ πάντων τῶν ὑπογραψάντων.

§266Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Νὰ ὁμιλῇ ἐπὶ ἡμίωρον ὁ πρῶτος καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι ἐπὶ πεντάλεπτον.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 9 προστίθεται ἡ ἑξῆς παράγραφος: «.... (ἀναγινώσκει) ....». Ἐπίσης, ἡ λέξις «αὐτοδικαίως» διαγράφεται.

§268Η. ΗΛΙΟΥ. Ἀφοῦ διαγράφεται ἡ λέξις «αὐτοδικαίως» πρέπει καὶ ἡ λέξις «ὑποχρεοῦται» νὰ γίνῃ «ζητεῖ».

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀπουσιάσας βουλευτὴς ἀδικαιολογήτως ἐπὶ τρεῖς συνεδριάσεις, θεωρεῖται παραιτηθείς. Ὁ δὲ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς, ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσῃ τὴν ἀντικατάστασίν του». Ἀκολούθως γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9, ὡς ἐτροποποιήθη.

§270Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε νὰ διακόψωμεν, διότι παρῆλθεν ἡ ὥρα.

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Ἀνδρεάδης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§272Γ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§273ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, ὡς φραστικῶς διωρθώθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Β. Ἐφραιμίδη. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§274ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 5.45′ μ. μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 10 μ. μ.)