1957.12.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 35η

ΔΕΥΤΕΡΑ 9 Δεκεμβρίου 1957

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.55′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀναβάλλεται ἡ ἐπικύρωσις τῶν πρακτικῶν ἐπὶ ἡμίωρον ἵνα λάβωσι γνῶσιν οἱ κ. κ. βουλευταί. Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀποσκίτης ζητεῖ μηνιαίαν ἄδειαν ἀπουσίας προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Κύριοι βουλευταί, καταθέτω τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς, χρήσεως 1958 μετὰ τῆς ἐπ’ αὐτοῦ ἐκθέσεως τῆς ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Λαντζούνης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Δ. Ἀλιπράντης (Ὑφυπ. Οἰκονομ.) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως διατάξεων τῆς νομοθεσίας περὶ ἐχθρικῶν περιουσιῶν». Ὁ κ. Τ. Τριανταφυλλάκος (Ὑφυπ. Οἰκισμοῦ) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ περιπτώσεως ἀναστολῆς ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τοῦ ΚΗʹ Ψηφίσματος. Ὁ κ. Κ. Ἀδαμόπουλος (Ὑπ. Γεωργίας) καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκκοκκίσεως βάμβακος». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Πλατῆς, Ι. Λύρας καὶ Α. Γκελεστάθης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεών τινων «περὶ ἰαματικῶν πηγῶν καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Βρανόπουλος καὶ Δ. Παπαδημητρίου, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεών τινων περὶ ἰαματικῶν πηγῶν καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Παπασπύρου καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων περὶ Ἑλληνικοῦ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Χ. Ψαρρός, Δ. Δερτιλῆς, Π. Οἰκονομίδης, Θ. Χαβίνης, Δ. Παπασπύρου, Γ. Μαῦρος καὶ Ν. Κρασαδάκης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων περὶ Ἑλληνικοῦ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Λαντζούνης, Β. Κρῖκος, Χ. Σκουτέρης, Δ. Καρατζένης, Α. Παυλόπουλος, Θ. Μπάρμπας, Μ. Σκουλᾶς, Ι. Λαμπρόπουλος, Τ. Κολοκυθᾶς, Σ. Ἀθανασάκος, Α. Παπαχρήστου, Ε. Κοθρῆς, Ε. Γαλενιανός, Β. Φιλοσοφόπουλος, Η. Παπαηλιοῦ, Α. Κοκκέβης, Π. Οἰκονομίδης, Ι. Λύρας, Π. Γαστερᾶτος, Α. Ἀηδονᾶς, Α. Λιάκος, Ε. Σαββόπουλος, Π. Κηπουρός, Α. Λαδᾶς, Π. Κάβδας, Β. Ἀλεξᾶτος, Γ. Παλλάσκας, Μ. Χλουβεράκης, Ι. Γιαννιδάκης, Ν. Ἔξαρχος, Ν. Μαλλιάκας, Κ. Μητσοτάκης, Η. Ἡλιοῦ, Ν. Ἰντζὲς καὶ Ε. Κεφαλογιάννης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων περὶ Ἑλληνικοῦ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Λιαροῦτσος καταθέτει τροπολογίας ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων περὶ Ἑλληνικοῦ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ» καὶ 2) «περὶ ἐπιβολῆς τέλους χρήσεως λιμένος πρὸς ἐκτέλεσιν λιμενικῶν ἔργων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Γιαννόπουλος, Β. Φιλοσοφόπουλος, Σ. Τσιαπάρας καὶ Γ. Ἀναγνωστόπουλος καταθέτουσι τροπολογίας ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων περὶ Ἑλληνικοῦ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ» καὶ 2) «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων προσωπικοῦ Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ Ἀθηνῶν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Γιαννόπουλος καὶ Β. Φιλοσοφόπουλος καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων περὶ Ἑλληνικοῦ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Κίνιας, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ Ν. Δ. 3026)54 «περὶ τοῦ Κώδικος τῶν Δικηγόρων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Β. Πανούσης, Α. Κοκκέβης, Κ. Χριστόπουλος, Ε. Σαββόπουλος καὶ Δ. Λαντζούνης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων περὶ εἰσπράξεως δημοσίων ἐσόδων καὶ θεσπίσεως ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Μεταξᾶς καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων περὶ εἰσπράξεως δημοσίων ἐσόδων καὶ θεσπίσεως ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Παπασταύρου καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγήσεως δανείων ὑπὸ τοῦ Ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων διὰ τὴν ἀνέγερσιν ἢ διασκευὴν ξενοδοχείων κ. λ. π.». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ρηγόπουλος καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιβολῆς τέλους χρήσεως λιμένος πρὸς ἐκτέλεσιν λιμενικῶν ἔργων». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Παπαστεργίου καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ κατασκευῆς καταφυγίων Πολιτικῆς Ἀμύνης κειμένων διατάξεων». Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 129463) 3.12.1957 ἐγγράφου του διαβιβάζει ἀναφορὰν τοῦ κυρίου Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν μετὰ τῆς σχετικῆς κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Τζαννετάκη ποινικῆς δικογραφίας, ζητοῦντος τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτοῦ, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Γενικῆς Συνομοσπονδίας Ἐργατῶν Ἑλλάδος, ζητούσης ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος τῶν ἁμαξοκαρραγωγέων. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Γρίβας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Ἐργατοτεχνιτῶν Οἰκοδόμων Δράμας «ἡ Ἐλευθερία», ζητοῦντος περιφρούρησιν τοῦ ἐπαγγέλματος τῶν μελῶν του διὰ τῆς καθιερώσεως ἐπαγγελματικοῦ βιβλιαρίου, μείωσιν τοῦ πρὸς συνταξιοδότησιν ὁρίου ἡλικίας εἰς τὸ 55ον ἔτος κλπ. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Σχολικῆς Ἐφορείας τοῦ 48ου Δημοτικοῦ Σχολείου Ἀθηνῶν, ζητούσης παραχώρησιν τοῦ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Σαρρῆ 8 οἰκοπέδου εἰς τὴν ἐν λόγῳ Σχολικὴν Ἐφορείαν πρὸς ἀνέγερσιν Δημοτικοῦ Σχολείου καὶ ἐκλογὴν καταλληλοτέρου τοιούτου διὰ τὴν ἵδρυσιν Σταθμοῦ Πυροσβεστικῆς Ὑπηρεσίας, μὴ ἐξυπηρετουμένης ὑπὸ τοῦ ἐν λόγῳ οἰκοπέδου, λόγῳ τῆς στενότητος τῶν ὁδῶν τῆς συνοικίας Ψυρρῆ. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ὁμίλου Ἐπαγγελματιῶν Τεχνοψυχαγωγικῶν Παιγνίων καὶ Ἐπιχειρήσεως Σφαιριστηρίων, ζητοῦντος ἐπίλυσιν τῶν αἰτημάτων τῶν μελῶν του, ἤτοι ἄδειαν εἰσόδου εἰς τὰς αἰθούσας Τεχνικῶν Παιγνίων νέων ἀπὸ τοῦ 16ου ἔτους τῆς ἡλικίας των, ἀπαλλαγὴν τῶν ἐπιχειρηματιῶν ἀπὸ τὴν εὐθύνην ἐλέγχου τῶν δελτίων ταὐτότητος τῶν εἰσερχομένων κλπ. Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Κοθρῆς καταθέτει ἀναφορὰν μονίμων ὑπαλλήλων Ταμείων Γεωργίας, Κτηνοτροφίας καὶ Δασῶν Διευθύνσεως Γεωργίας Ν. Λασηθίου, ζητούντων μονιμοποίησιν αὐτῶν ὡς δημοσίων ὑπαλλήλων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Δ. Γρίβας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Δράμας, ζητοῦντος ὅπως ἡ ΔΕΗ ἐφαρμόσῃ τὰς ἐκ τοῦ νόμου ὑποχρεώσεις της χρηματοδοτήσεως τῶν δαπανῶν ἀλλαγῆς τῶν ἐσωτερικῶν ἐγκαταστάσεων τῶν καταναλωτῶν τῆς πόλεως κλπ. Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Κοθρῆς καταθέτει ἀναφορὰν γονέων καὶ κηδεμόνων ὑποψηφίων φοιτητῶν Φιλοσοφικῆς Σχολῆς Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, ζητούντων τὴν καθ’ ὑπέρβασιν εἰσαγωγὴν εἰς τὴν ἐν λόγῳ Σχολὴν τῶν συγκεντρωσάντων βαθμολογίαν 24. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Αὐγερόπουλος καὶ Β. Θανασέκου καταθέτουν ἀναφορὰν κατοίκων Τιθορέας Φθιώτιδος, τῶν ὁποίων αἱ οἰκίαι ἐπυρπολήθησαν ὑπὸ τῶν Ἰταλικῶν στρατευμάτων κατοχῆς καὶ οἵτινες παραμένουν ἄστεγοι ἀπὸ τοῦ 1943 ἐπὶ δεκαπενταετίαν, ζητούντων τὴν λῆψιν μέτρων στεγάσεώς των. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Αὐγερόπουλος, Ε. Πρωϊμάκης καὶ Α. Μπριλάκης καταθέτουσιν ἀναφορὰν τοῦ πολιτικοῦ κρατουμένου τῶν φυλακῶν Μυτιλήνης Δημητρίου Οἰκονομοπούλου ἀναπήρου τοῦ Ἑλληνοϊταλικοῦ πολέμου, αἰτοῦντος τὴν ἀποφυλάκισιν τῶν ἀναπήρων πολιτικῶν κρατουμένων τοῦ ἀλβανικοῦ μετώπου βάσει τῆς κειμένης νομοθεσίας (ν. 2058, βασιλικὴ χάρις, ἄρθρον 555–560 τῆς Π. Δ. περὶ ἀνηκέστου βλάβης κλπ.) καὶ τὴν χορήγησιν τῶν πολεμικῶν συντάξεων αὐτῶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Κοθρῆς καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Εἰσπρακτόρων περιοχῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης, ζητούσης πλήρωσιν τῶν κενῶν θέσεων ἐπιμελητῶν εἰσπράξεως τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν τοιούτων Ταμ. Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων καὶ Υ.Ε.Φ.Α., διὰ τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Εἰσπρακτόρων. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Αὐγερόπουλος, Ε. Πρωϊμάκης καὶ Α. Μπριλλάκης καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν πολιτικῶν κρατουμένων Ἁγίου Εὐστρατίου, ζητούντων αὔξησιν τοῦ ἡμερησίου ἐπιδόματος κατὰ 5 δραχ., ἀντικατάστασιν τοῦ ἰατροῦ Ἀλεξανδρῆ, χορήγησιν ἐπαρκοῦς ποσότητος φαρμάκων, μεταγωγὴν τῶν βαρέως ἀσθενῶν εἰς νοσοκομεῖα τῶν Ἀθηνῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν συνταξιούχων Ἀστυνομικῶν καὶ προσθέτων Ἀστυφυλάκων ὑπηρετούντων παρὰ τῇ Ἑταιρείᾳ Ἱπποδρομιῶν, ζητούντων χορήγησιν συντάξεως παρὰ τοῦ Ταμείου Προσωπικοῦ Ἱπποδρομιῶν μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ 65ου ἔτους τῆς ἡλικίας των καὶ 3.600 ἡμερομισθίων, ἄλλοι ἐπιστροφὴν τῶν καταβληθεισῶν εἰσφορῶν κλπ. Ἀπαντήσεις τῶν ἑξῆς Ὑπουργείων ἐπὶ σχετικῶν ἐρωτήσεων τῶν κ. κ. βουλευτῶν. Ι. Τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Α. Μπριλλάκη καὶ Ε. Πρωϊμάκη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ἀνωτέρω ἐγγράφου ὑμῶν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ἡ ἁρμοδία ἡμετέρα ὑπηρεσία κατὰ τὴν σύναψιν ἢ ἀνανέωσιν τῶν ἐμπορικῶν συμφωνιῶν μετὰ τῶν διαφόρων χωρῶν μεριμνᾷ διὰ τὴν ἀναγραφὴν πιστώσεων διὰ τὴν ἐξαγωγὴν κίτρων ἐφ’ ὅσον εἰς τὰς ἐν λόγῳ χώρας ὑφίστανται ποσοτικοὶ περιορισμοὶ διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ εἴδους τούτου. Εἰδικῶς ὡς πρὸς τὰς Ἀνατολικὰς Χώρας ἐπὶ τῷ σκοπῷ ὅπως διευκολυνθῇ ἡ διάθεσις τῶν ὑπαρχόντων ἀποθεμάτων κίτρων προήλθομεν εἰς ἐνεργείας πλησίον τῶν ἐμπορικῶν Συμβούλων τῶν ἐνταῦθα Πρεσβειῶν τῶν χωρῶν τούτων πρὸς τοὺς ὁποίους διετυπώθη ἡμετέρα παράκλησις περὶ εἰσαγωγῆς ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων ὀργανώσεων τῶν χωρῶν των ποσοτήτων τινῶν Ἑλληνικῶν κίτρων ὡς ἀκολούθως:

Εἰδικώτερον διὰ τὴν Ἀνατολικὴν Γερμανίαν ἐζητήσαμεν παρὰ τοῦ ἐνταῦθα ἐκπροσώπου τοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου Ἀνατολικοῦ Βερολίνου ὅπως μεριμνήσῃ διὰ τὴν ἐπίσπευσιν τῆς συνάψεως ἐκ μέρους τῆς ἁρμοδίας Ὀργανώσεως τῆς Χώρας τοῦ Συμβουλίου περὶ προμηθείας 200 τόνν. κίτρων εἰς ἐκτέλεσιν σχετικῆς ὑποσχέσεως παρασχεθείσης ἀπὸ Γερμανικῆς πλευρᾶς εἰς τὴν Ἕνωσιν Κιτροπαραγωγῶν κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς Λειψίας. Ἐπὶ τούτοις γνωρίζομεν ὑμῖν ὅτι ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ἰνστιτούτου Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου τῆς Ἰταλίας ἀνταπεκρίθη εἰς ἡμετέραν πρότασιν ὅπως οἱ Ἕλληνες ἐξαγωγεῖς κίτρων ἔλθωσιν εἰς ἐπαφὴν καὶ συνεργασθῶσι μετὰ τῶν Ἰταλῶν ἐξαγωγέων διὰ τὴν ἀπὸ κοινοῦ ἀντιμετώπισιν τῶν δυσχερειῶν διαθέσεως τοῦ ἐν λόγῳ προϊόντος εἰς τὴν Διεθνῆ ἀγοράν. Τοῦτο ἀνεκοινώθη ἤδη εἰς τὴν Ἕνωσιν Κιτροπαραγωγῶν Κρήτης. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ αἴτημα περὶ καθιερώσεως τιμῆς ἀσφαλείας ἐπὶ τῶν κίτρων ὡς ἐκ τῆς ἀκολουθουμένης Κυβερνητικῆς πολιτικῆς δὲν δύναται νὰ θεσπισθῇ τοιοῦτον μέτρον. Ἐπὶ τοῦ θέματος χορηγήσεως ἀτελείας ζακχάρεως διὰ τὴν παρασκευὴν μαρμελάδων ἐκ κίτρων πρὸς κατανάλωσιν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ ἡ ἀπάντησις τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν εἶναι ἀρνητικὴ καθ’ ὅσον λόγῳ τοῦ ὑψηλοῦ ταμιευτικοῦ δασμοῦ τῆς ζακχάρεως, οὗ ἕνεκεν πραγματοποιεῖται σημαντικώτατον πάγιον ἔσοδον τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀκολουθεῖται ἡ τακτικὴ τῆς μὴ παροχῆς οὐδεμιᾶς ἐξαιρέσεως εἰσαγωγῆς ζακχάρεως ἄνευ καταβολῆς δασμοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν περίπτωσιν τῆς παρασκευῆς μαρμελάδων πρὸς ἐξαγωγὴν εἶναι γνωστὸν ὅτι διὰ τῆς διαδικασίας τοῦ Ν. 2861)54 ἐπιστρέφεται ὁ ἀναλογῶν ἐπὶ τῆς ζακχάρεως δασμὸς τῶν ἐξαγομένων σακχαροπήκτων προϊόντων. Ἐπὶ τοῦ τετάρτου θέματος τῆς ἐρωτήσεως ἐγένετο παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου Γεωργίας σύστασις πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν ἵνα ἐξετάσῃ τοῦτο. Ἐν Ἀθήναις τῇ 30 Νοεμβρίου 1957

Ὁ Ὑπουργὸς

Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ

ΙΙ. Τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ι. Τούμπα καὶ Ε. Σαββοπούλου. Ἔχομεν τὴν τιμήν, εἰς ἀπάντησιν τῶν ὕπερθεν ὑμετέρων, δι’ ὧν διεβιβάσθησαν ἡμῖν αἱ ὑπ’ ἀριθ. 133 καὶ 156 ἐρωτήσεις τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ι. Τούμπα καὶ Ε. Σαββοπούλου νὰ γνωρίσωμεν ἡμῖν τὰ ἀκόλουθα: 1) Τὸ ΤΑΒΝ, ἱδρυθὲν ὡς καὶ τὰ λοιπὰ Ταμεῖα ἀλληλοβοηθείας ἀπὸ τοῦ 1926 καὶ συγχωνευθὲν διὰ τοῦ νόμου 1738)51 μὲ τὸ ΤΑΥΒΝ διείπετο καὶ διέπεται ὑπὸ σειρᾶς νόμων, ἐξ ὧν οἱ σπουδαιότεροι εἶναι ὁ 5042)31, ὁ 1738)51 καὶ ὁ 3106)54. 2) Συμφώνως τῇ Νομοθεσίᾳ ταύτῃ τὸ ὑπὸ τοῦ ΤΑΒΝ παρεχόμενον βοήθημα καθορίζεται ὑπὸ διαφόρων παραγόντων, ἐξ ὧν οἱ σπουδαιότεροι εἶναι: α) ἓν βασικὸν πάγιον ποσὸν ἐξαρτώμενον ἀπὸ τὸν βαθμὸν τοῦ ἐξερχομένου Ἀξιωματικοῦ (συντελεστής) καὶ β) τὰ ἔτη συμμετοχῆς τοῦ Ἀξιωματικοῦ εἰς τὸ Ταμεῖον. 3) Κατὰ τ’ ἀνωτέρω δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰ πράγματα τὸ ἐν τῇ ἐρωτήσει τοῦ κ. Ι. Τούμπα ἀναγραφόμενον, ὅτι ὁ Ἀντιναύαρχος ἀποστρατευθεὶς τὸ 1954 ἔλαβε μικρότερον βοήθημα ἐκείνου, ὅπερ λαμβάνει σήμερον ὁ δίοπος. Διότι μία τοιαύτη σύγκρισις εἶναι τελείως θεωρητικὴ ἢ μᾶλλον ἀδύνατος. Καὶ τοῦτο, διότι κατὰ τὰς ἰσχυούσας στρατολογικὰς διατάξεις ἡ ἐθελοντικὴ ὑπηρεσία εἶναι δυνατὴ ἀπὸ τοῦ 18ου μέχρι τοῦ 33ου μόνον ἔτους τῆς ἡλικίας καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ δυνατότης συμμετοχῆς εἰς τὸ ΤΑΒΝ ἑνὸς ἐθελοντοῦ ἐξικνεῖται μέχρι τοῦ ἀνωτέρου ὁρίου μιᾶς 15ετίας, μετὰ τὴν πάροδον τῆς ὁποίας τρία τινὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συμβοῦν. α) Ἢ ἐθελοντὴς νὰ ἐξέλθῃ τοῦ Β. Ν. ὁπότε δὲν θὰ λάβῃ βοήθημα (ὡς μὴ ἔχων συμπληρώσει τὸ ἐλάχιστον ὅριον συνταξίμου χρόνου τῶν 25 ἐτῶν), ἀλλὰ θὰ λάβῃ ἐπιστρεφομένας αὐτῷ τὰς καταβληθείσας ὑπ’ αὐτοῦ κρατήσεις τὸ σύνολον τῶν ὁποίων ἐξ ὅλων τῶν μέχρι σήμερον περιπτώσεων ἅπαξ μόνον ἀνῆλθεν εἰς 1.238 δραχμάς, συνήθως δὲ κυμαίνεται περὶ τὰς 750 δραχμάς. β) Ἢ μετὰ 7–8ετῆ ὑπηρεσίαν, θὰ μονιμοποιηθῇ εἰς τὰ στελέχη τῶν Ὑπαξιωματικῶν καὶ ἐν συνεχείᾳ μετὰ τὴν ἀποστρατείαν του, ὡς ἀξιωματικοῦ συνήθως, θὰ λάβῃ τὸ βοήθημα τὸ ἀντιστοιχοῦν εἰς τὸν βαθμόν του καὶ τὰ ἔτη ὑπηρεσίας του, καὶ γ) ἐνῷ αἱ ἀνωτέρω δύο ἐξελίξεις εἶναι αἱ συνηθέσταται καὶ καθημερινῶς ἀπαντώμεναι, ὑπάρχει καὶ μία τρίτη, ὅλως θεωρητικὴ καὶ οὐδέποτε παρουσιασθεῖσα, ἡ ἑξῆς: Ὁ ἔχων ὑπηρεσίαν ἐθελοντὴς δίοπος κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος 15ον τῆς ὑπηρεσίας του νὰ πάθῃ ἐν ὑπηρεσίᾳ καὶ ἕνεκα ταύτης καὶ συνεπῶς νὰ δικαιωθῇ συντάξεως, ἄρα καὶ βοηθήματος τοῦ ΤΑΒΝ. Ἐν τῇ περιπτώσει ταύτη τὸ παρ’ αὐτοῦ ληφθησόμενον ἐπίδομα (ὅρα σχετικὸν πίνακα), θ’ ἀνέλθῃ εἰς τὸ μέγιστον τῶν 19.035 δραχμῶν σήμερον, ἐνῷ ὁ Ἀντιναύαρχος ὁ ἐξελθὼν τὸ 1954 μὲ 29 ἔτη συμμετοχῆς εἰς τὸ ΤΑΒΝ (μὲ ἀφετηρίαν τὸ 1926, ἔτος ἱδρύσεως τοῦ Ταμείου) ἔλαβε, συμφώνως τῇ τότε ἰσχυούσῃ νομοθεσία δρχ. 33.060. Ἀποδεικνύεται δηλαδή, ὅτι καὶ εἰς τὴν ὅλως θεωρητικὴν ταύτην καὶ οὐδέποτε ἐν τῇ πράξει παρουσιασθεῖσαν περίπτωσιν, ἡ σύγκρισις τῶν βοηθημάτων μεταξὺ Ἀντιναυάρχου ἐξελθόντος τὸ 1954 καὶ διόπου σήμερον ἐξερχομένου, ὡς παθόντος ἐν ὑπηρεσίᾳ καὶ ἕνεκα ταύτης, πόρρω ἀπέχει νὰ ἔχῃ, ὡς παρουσιάζει ταύτην ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Τούμπας ἐν τῇ ἐρωτήσει του. 4) Τὸ ὅλον φαινόμενον τῶν ηὐξημένων σημερινῶν βοηθημάτων ἐν σχέσει πρὸς τὰ τοιαῦτα τῶν πρώτων μεταπολεμικῶν ἐτῶν, παρουσιασθὲν εἰς ὅλους ἀνεξαιρέτως τοὺς αὐτασφαλιστικοὺς ὀργανισμούς, ἔχει εἰδικώτερον διὰ τὸ ΤΑΒΝ ὡρισμένα φυσικὰ αἴτια καὶ ὡρισμένας ἐξηγήσεις. Τὰ αἴτια ταῦτα εἶναι: α) Βασικὸς καὶ κυρίως ὁ ἐκμηδενισμὸς τῆς περιουσίας τοῦ Ταμείου κατὰ τὸν πόλεμον, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν βελτιωμένην σημερινὴν καὶ ὁσημέραι βελτιουμένην οἰκονομικήν του κατάστασιν. β) Τὸ γεγονὸς ὅτι κατὰ τὸν πόλεμον καὶ μέχρι τοῦ 1947 οὐδεμία κράτησις κατεβάλλετο ὑπὸ τῶν μελῶν ὑπὲρ τοῦ Ταμείου. Κρατήσεις ἤρξαντο ἀπὸ τοῦ 1947 ἔκτοτε δ’ αὗται ηὐξήθησαν σημαντικώτατα διὰ τῶν μετέπειτα ἐκδοθέντων σχετικῶν νόμων (ὅρα συνημμένον σχετικὸν πίνακα). γ) Τὸ γεγονὸς ὅτι μόνον διὰ τοῦ νόμου 1738)51 παρεσχέθη εἰς τὸ ΤΑΒΝ ὁ σημαντικὸς πόρος τοῦ 2% ἐπὶ τῶν προμηθειῶν τοῦ Β.Ν., ὅστις εἰς τὸ ΤΑΑΣ εἶχε παρασχεθῆ 4 ἔτη ἐνωρίτερον διὰ τοῦ Ν. Δ. 303)47. Εἶναι προφανές, ὅτι διὰ τὴν καθυστέρησιν ταύτην δὲν εὐθύνεται ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ὅπως ἐπίσης εἶναι προφανές, ὅτι οὐδὲν πρὸς ἐπανόρθωσιν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, καὶ δ) τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ ΤΑΒΝ ὑπεχρεώθη διὰ τῶν ν. 1738)51 καὶ 1931)51 νὰ χορηγήσῃ χαριστικῶς συμπληρωματικὸν βοήθημα εἰς ἑκατοντάδα καὶ πλέον τῶν μελῶν του, προώρως καὶ ἀνωμάλως ἐξελθόντων ἐκ τῶν τάξεων τοῦ Β. Ναυτικοῦ. 5) Ὡς πρὸς τὴν διαφορὰν μεγέθους τῶν βοηθημάτων δέον ἐπίσης νὰ σημειωθῇ ὅτι αὕτη δὲν πρέπει νὰ ἐκτιμᾶται κατ’ ἀπολύτους ἀριθμούς, ἀλλὰ πάντοτε ἐν συσχετισμῷ μὲ τὴν ἑκάστοτε ἀγοραστικὴν ἀξίαν τοῦ χρήματος. 6) Ὡς πρὸς τὴν διαφορετικὴν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους μεταχείρισιν τῶν διαφόρων Ταμείων Ἀλληλοβοηθείας, αὕτη ὑπάρξασα ἴσως εἰς τὸ παρελθὸν καὶ συνισταμένη κυρίως εἰς τὸν διάφορον χρόνον λήψεως τῶν σχετικῶν νομοθετικῶν μέτρων, τείνει νὰ ἐκλείψῃ σὺν τῇ παρόδῳ τοῦ χρόνου καὶ διὰ τοῦ συντονισμοῦ τῆς σχετικῆς νομοθεσίας. 7) Εἰδικώτερον ὡς πρὸς τὸ γεγονὸς τῆς διαθέσεως 23.000.000 δρχ. εἰς τὸ ΤΑΑΣ εἶναι γνωστὸν καὶ ἀναφέρεται εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ σχετικοῦ Νομοσχεδίου, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο προήρχετο ἐκ τῆς ὑπερεισπράξεως τῆς ὑπὲρ τοῦ ΤΑΑΣ κρατήσεως 2% τῆς προβλεπομένης ὑπὸ τῆς παραγράφου β τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ ἀπὸ 17.2.55 Β. Δ)τος «περὶ Κωδικοποιήσεως τῶν περὶ ΤΑΑΣ ἰσχυουσῶν διατάξεων. Τοιαύτη περίπτωσις, ὡς γνωστόν, δὲν συντρέχει προκειμένου περὶ τοῦ ΤΑΒΝ. 8) Καὶ ταῦτα μὲν ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν τοῦ θέματος. Ἐκεῖνο ὅμως, ὅπερ τυγχάνει ἀπαράδεκτον ἐκ τῶν ἐν τῇ ἐρωτήσει τοῦ κυρίου Τούμπα ἀναφερομένων εἶναι ὁ εἰς δύο σημεῖα αὐτῆς ὑπάρχων ὑπαινιγμὸς εἰς βάρος τῆς ἡγεσίας τοῦ Β. Ν. καὶ τῆς εὐθύνης αὐτῆς ὡς πρὸς τὸ θέμα. Διότι εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀμφισβητήσεως, ὅτι διά. τὰ δι’ οἱονδήποτε θέμα λαμβανόμενα μέτρα τὴν πολιτικὴν εὐθύνην φέρει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ θεσπίσασα ταῦτα Βουλή, ἐν οὐδεμιᾷ δὲ περιπτώσει ἡ ἡγεσία οἱασδήποτε ὑπηρεσίας. 9) Ἐπισυνάπτονται δύο πίνακες, ὁ μὲν πρῶτος ἐμφαίνων, τὰς ἑκάστοτε ἀπὸ τοῦ 1947 μέχρι σήμερον καταβαλλομένας κρατήσεις ὑπὸ τῶν μελῶν τοῦ ΤΑΒΝ, ὁ δὲ δεύτερος ἐμφαίνων τὰ βασικὰ κατὰ βαθμὸν ποσὰ (συντελεστάς). Ἐν Ἀθήναις τῇ 2 Δεκεμβρίου 1957

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ

ΤΑΜΕΙΟΝ ΑΛΛΗΛΟΒΟΗΘΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ

ΠΙΝΑΞ II

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΩΝ ΚΑΤΑΒΛΗΘΕΝΤΩΝ ΒΟΗΘΗΜΑΤΩΝ ΚΑΤ’ ΕΤΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΒΑΘΜΟΝ

Τὸ Γραφεῖον Ὑπουργοῦ Ε. Α.

ΠΡΟΜΠΟΝΑΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ

Λοχαγὸς Πεζικοῦ

ΓΕΝΙΚΟΝ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΝ ΝΑΥΤΙΚΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΞ ΜΗΝΙΑΙΩΝ ΚΡΑΤΗΣΕΩΝ Τ.Α.Β.Ν. ΕΚ ΜΙΣΘΟΔΟΣΙΑΣ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ

ΥΠΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΙ

Σημείωσις: Ἀπὸ Μαΐου 1941 μέχρι Ἀπριλίου 1947 δὲν κατεβάλλοντο κρατήσεις ὑπὲρ τῶν Μετόχων. Ἀκριβὲς Ἀντίγραφον Τὸ Γραφεῖον Ὑπουργοῦ Ε. Α.

ΠΡΟΜΠΟΝΑΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ

Λοχαγὸς Πεζικοῦ β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Μπούτου. Ἔχομεν τὴν τιμήν, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὕπερθεν ὑμετέρου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 277 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Μπούτου, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι πρόνοια ἀφορῶσα τὴν χορήγησιν μερίσματος τοῦ Μ.Τ.Β.Α. εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν φονευομένων μετόχων αὐτοῦ, ἐφ’ ὅσον αὗται ἀπολαύουν συντάξεως κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ν. 3618) 1956, ἔχει ληφθῆ διὰ σχετικῆς διατάξεως περιλαμβανομένης εἰς τὸ ὑπὸ κατάρτισιν τελοῦν νομοσχέδιον. Ἀθῆναι τῇ 3 Δεκεμβρίου 1957

Ὁ Ὑφυπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης

ΔΗΜ. ΔΑΒΑΚΗΣ

γ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Α. Πετροπουλάκη καὶ Γ. Αὐγεροπούλου. Ἔχομεν τὴν τιμήν, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὕπερθεν ὑμετέρου δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 259 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ. κ. Πετροπουλάκη καὶ Γ. Αὐγεροπούλου, νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τ’ ἀκόλουθα: α) Τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης (ΓΕΣ) ἔχον ὑπ’ ὄψιν ἀφ’ ἑνὸς τὰς ὑπηρεσιακὰς ἀνάγκας καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὸ δίκαιον τῆς τακτοποιήσεως τῶν μονίμων καὶ ἐκτάκτων ὑπαλλήλων αὐτοῦ, ἀπὸ μακροῦ κατήρτισε σχέδιον νόμου, ἐπιλύοντος τὸ ζήτημα. β) Τὸ σχέδιον τοῦτο, διαβιβασθὲν εἰς Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, συμφώνως τῷ Συντάγματι, ἐξακολουθεῖ νὰ ἐκκρεμῇ παρ’ αὐτῷ λόγῳ τῆς μεγάλης ἀπαιτουμένης δαπάνης, ἀνερχομένης εἰς 10 καὶ πλέον ἑκατομμύρια ἐτησίως. γ) Τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης δὲν ἔχει ἐγκαταλείψει τὸ θέμα, ἀλλὰ συνεχίζει τὰς ἐπ’ αὐτοῦ προσπαθείας του. Ἀθῆναι τῇ 3 Δεκεμβρίου 1957

Ὁ Ὑφυπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης

ΔΗΜ. ΔΑΒΑΚΗΣ

ΙΙΙ) Τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Σ. Τσιαπάρα. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 11483) 19.11.57 ὑμετέρου ἐγγράφου δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 439 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Σ. Τσιαπάρα ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἐχορηγήθησαν εἰς τὸ Ὑποκατάστημα ΑΤΕ Λαγκαδᾶ, διὰ τὴν ἀπ’ εὐθείας παρὰ τούτου χορήγησιν μεσοπροθέσμων δανείων εἰς παραγωγοὺς τῆς περιφερείας του, αἱ κάτωθι πιστώσεις, ἤτοι:

Ἐπὶ πλέον τῶν ἀνωτέρω διετέθησαν προσφάτως καὶ αἱ ἑξῆς πιστώσεις:

Ἤτοι γενικὸν σύνολον διατεθεισῶν εἰς τὸ ἐν λόγῳ Ὑπ) μα πιστώσεων κατὰ τὸ 1957 δραχ. 4.395.000. Διὰ τῶν ἀνωτέρω πιστώσεων τὸ ποσὸν τῶν ὁποίων δύναται νὰ θεωρηθῇ ἱκανοποιητικὸν ἀντιμετωπίζονται αἱ ἐπιτακτικώτεραι ἀνάγκαι τῶν παραγωγῶν τῆς περιφερείας Λαγκαδᾶ, συνεστήθη δὲ τῆς ΑΤΕ, ἵνα ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της καὶ τὰς ὑπολοίπους ἀνάγκας διὰ τὴν ἐν καιρῷ ἀνάλογον ἱκανοποίησιν καὶ τούτων ἐκ τῶν νέων κεφαλαίων τοῦ προγράμματος πιστοδοτήσεώς της κατὰ τὸ ἔτος 1958. Ἐν Ἀθήναις τῇ 5 Νοεμβρίου 1957

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ

IV) Τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης. α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Γ. Μπακατσέλου, Ι. Παπαηλιάκη, Μ. Τοσουνίδη, Α. Ἀνωγειανάκη, Χ. Παπαδοπούλου καὶ Ν. Ἰντζέ. Σχετικῶς μὲ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 11080 ἐ.ἔ. ἔγγραφον ὑμῶν, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἀντίγραφον κατατεθείσης ὑμῖν ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Γ. Μπακατσέλου, Ι. Παπαηλιάκη κλπ. ἀναφορικῶς μὲ τὴν ἀναπροσαρμογὴν τῶν μαρτυρικῶν δικαιωμάτων, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: Τὸ ὅλον θέμα τῆς αὐξήσεως τῶν μαρτυρικῶν δικαιωμάτων, ἀντιμετωπίζεται ἀπὸ τοῦ ἔτους 1955 ὅτε ἐδημοσιεύθη τὸ Ν. Δ. 3392 δυνάμει τοῦ ὁποίου, οἱ καλούμενοι πρὸς μαρτυρίαν ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων, δικαιοῦνται εἰσιτηρίου ταξειδίου ἐπιστροφῆς, ἐφ’ ὅσον ἐκδοθῶσιν αἱ προβλεπόμεναι κοιναὶ ἀποφάσεις τῶν Ὑπουργῶν Δικαιοσύνης καὶ Οἰκονομικῶν, αἵτινες θὰ καθορίζουν τόσον τὸ ὕψος τῆς αὐξήσεως τῶν δικαιωμάτων ἡμεραργίας καὶ διαμονῆς, ὅσον καὶ τὴν διαδικασίαν ἐκδόσεως τῶν ἐν λόγῳ εἰσιτηρίων. Ἡ ἔκδοσις ὅμως τῶν ἀνωτέρω ἀποφάσεων, διατυπωθεῖσαι ἤδη, προϋποθέτει ἐγγραφὴν πιστώσεως οὐχὶ μικροτέρας τῶν δραχμῶν 20.000.000, ἥτις ἐζητήθη καὶ εἰς βάρος τοῦ παρελθόντος οἰκονομικοῦ ἔτους τοῦ τρέχοντος καὶ τοῦ νέου 1958. Ἐν Ἀθήναις τῇ 2 Δεκεμβρίου 1957

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Γ. Παλάσκα, Δ. Κρόκου, Α. Μπαρότση, Μ. Σκουλᾶ, Ι. Ὀρφανοῦ, Μ. Πίσπα, Κ. Βουδούρη καὶ Π. Τζαννετάκη. Ἔχομεν τὴν τιμήν, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 11541) 20.11.1957 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ.κ. Α. Μπαρότση, Μ. Σκουλᾶ κλπ. νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἑξῆς: Τὸ ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας παρεχόμενον εἰς τοὺς κρατουμένους ἐν ταῖς φυλακαῖς συσσίτιον, εἶναι λιτὸν μέν, ἀλλὰ ἐπαρκὲς διὰ τὴν συντήρησίν των. Σχετικῶς δὲ ἐπιδιώκεται ἡ αὔξησις τῆς ἡμερησίας μερίδος τοῦ ἄρτου εἰς 200 δράμια ὁπότε θὰ ὑπερβαίνῃ τὰς 2.400 θερμίδας. Εἰς τοὺς ἀσθενεῖς, ἢ ἔχοντας ἀνάγκην ὑπερσιτισμοῦ κρατουμένους, χορηγεῖται εἰδικὴ δίαιτα, καθοριζομένη δι’ ἑκάστην περίπτωσιν ὑπὸ τοῦ ἰατροῦ τῆς φυλακῆς, προβλεπομένης πάντοτε τῆς χορηγήσεως ἡμισείας ὀκᾶς γάλακτος καὶ ἑνὸς κυπέλλου γιαούρτης. Ἡ δίαιτα αὕτη κατ’ οὐδὲν ὑστερεῖ τῆς παρεχομένης εἰς τὰ δημόσια νοσηλευτικὰ ἱδρύματα τροφῆς, εἰς τοὺς ἐν αὐτοῖς νοσηλευομένους. Ἐπὶ συνόλου σήμερον 347 κρατουμένων τῶν φυλακῶν Κερκύρας οἱ 80 εἶναι εἰς δίαιταν. Ἡ κατὰ τὸν κανονισμὸν παρεχομένη εὐχέρεια εἰς τοὺς κρατουμένους ὅπως προμηθεύωνται, ἰδίαις αὑτῶν δαπάναις, εἴδη τροφίμων μὴ ἐχόντων ἀνάγκην ἑψήσεως, ἐρρυθμίσθη κατὰ τὸν εὐρύτερον δυνατὸν τρόπον, ὡς τοῦτο συνάγεται ἐκ τῶν διατάξεων τῆς ὑπ’ ἀριθ. 57)28.8.1957 ἐγκυκλίου, ἧς ἀντίτυπον ἀποστέλλομεν ἐγκλείστως. Διὰ τῆς συμπληρωματικῆς ἐξ ἄλλου ἐγκυκλίου, ἧς ἀντίτυπον συναποστέλλομεν, διευκρινίσθη ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ εἰσαγωγὴ παντὸς εἴδους ξηρᾶς τροφῆς καὶ ξηρῶν καρπῶν, ὡς καὶ νωπῶν λαχανικῶν καταναλισκομένων ἄνευ ἑψήσεως. Ὡς εἰκός, διὰ λόγους τάξεως καὶ ἀσφαλείας τῶν φυλακῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ὑπὸ τῶν κρατουμένων ἕψησις διαφόρων τροφίμων, εἴτε ἐν τοῖς θαλάμοις, εἴτε ἐν τοῖς προαυλίοις οὐδ’ εἶναι ἐξ ἄλλου δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ ἡ εἰς χρῆμα συνεισφορὰ τῶν κρατουμένων πρὸς βελτίωσιν τοῦ συσσιτίου, διότι τοῦτο θὰ ἐδημιούργει συναλλαγὰς μετὰ τῶν κρατουμένων, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἐπιτρεπταὶ εἰς κατάστημα σωφρονιστικόν. Ἡ πληρωμὴ τῶν ὑπὸ τῶν κρατουμένων ἀγοραζομένων τροφίμων καὶ ἄλλων εἰδῶν ἐνεργεῖται διὰ χρεώσεως τοῦ ἀτομικοῦ λογαριασμοῦ καταθέσεών των εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς φυλακῆς. Συνεπῶς ἡ ἀνάληψις ὑπὸ τῶν κρατουμένων ποσοῦ δραχμῶν ὀγδοήκοντα κατὰ 10ήμερον εἶναι ἐπαρκής, διότι ἀφορᾷ τὴν ἀντιμετώπισιν μόνον τῶν μικροδαπανῶν των, ὡς ἡ ἀγορὰ σιγαρέττων, γραφικῆς ὕλης, γραμματοσήμων, ἐφημερίδων κλπ. Προηγουμένως ἐπετρέπετο ἡ ἀνάληψις ποσοῦ δραχμῶν εἴκοσι πέντε καθ’ ἑβδομάδα (94186) 21.8.1954 διαταγὴ Ὑπουργείου) καὶ οὐχὶ δραχμῶν ἑκατὸν ὡς ἐν τῇ ἐρωτήσει διαλαμβάνεται. Τέλος διὰ τῆς 130782)73 ἐγκυκλίου ἀπὸ 6 Νοεμβρίου ἐ.ἔ. ἐπετράπη ἡ χορήγησις εἰς τοὺς κρατουμένους δύο κυπέλλων καφὲ ἡμερησίως εἰς τιμὴν κόστους. Ἐν Ἀθήναις τῇ 28 Νοεμβρίου 1957

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

I) Τοῦ Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας. α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Β. Θανασέκου, Γ. Σπηλιοπούλου, καὶ Β. Ἐφραιμίδη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 11398)57 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 426 ἐρώτησις τῶν βουλευτῶν κ. κ. Β. Θανασέκου, Γ. Σπηλιοπούλου καὶ Β. Ἐφραιμίδη, περὶ ἐνισχύσεως πληγέντων παραπηγματούχων τοῦ Συνοικισμοῦ «Περικλέους» ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι οὔτε παρὰ ὑπηρεσίας τινὸς οὔτε παρὰ τῶν ἐνδιαφερομένων ἀνεφέρθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοιαύτη περίπτωσις. Ἐν Ἀθήναις τῇ 4 Δεκεμβρίου 1957

Ἡ Ὑπουργὸς

ΛΙΝΑ Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗ

β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Στρατῆ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 11988) 27.11.57 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡ κατατεθεῖσα εἰς τὴν Βουλὴν ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Δημητρίου Στρατῆ, δι’ ἧς ἐρωτᾶται διατί μέχρι σήμερον δὲν κατεβλήθη τὸ ὑπερωριακὸν ἐπίδομα εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν Νοσηλευτικῶν Ἱδρυμάτων τῆς Χώρας, ὡς ἡ ὑπ’ ἀριθ. 72141) 18.3.57 ἀπόφασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι: Τὸ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργεῖον, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. ΟΥΒ 3061) 7.5.57 ἐγγράφου, ᾐτήσατο ἀπὸ τὴν Γεν. Δ)νσιν Δημοσίου Λογιστικοῦ τὴν ἐγγραφὴν πιστώσεως δραχ. 14.000.000 πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Ἐν συνεχεία τοῦ ἐγγράφου τούτου καὶ πρὸς προώθησιν τοῦ ζητήματος ἐπανήλθομεν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. ΟΥΒ3490) 5.10.1957 ἡμετέρου ἐγγράφου, τοῦ ὁποίου ὡς καὶ τοῦ προηγουμένου ἀντίγραφα ἐπισυνάπτομεν. Καθ’ ἃς δὲ ἔχομεν πληροφορίας, τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν μετ’ εὐμενίας ἐξετάζει τὸ ὅλον θέμα, εὐθὺς δὲ ὡς ἤθελον ἐπιτρέψει τοῦτο αἱ δυνατότητες τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ χορηγηθῇ ἡ ἀπαιτουμένη πίστωσις διὰ τὴν καταβολὴν τοῦ ἐν λόγῳ ἐπιδόματος. Ἐν Ἀθήναις τῇ 4 Δεκεμβρίου 1957

Ἡ Ὑπουργὸς

ΛΙΝΑ Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ

Ἐν Ἀθήναις τῇ 7 Μαΐου 1957 Ἀριθ. Πρωτ. ΟΥΒ3061 Πρὸς Τὴν Γεν. Δ)νσιν Δ. Λογιστικοῦ Δ)νσιν Ι. Τμῆμα Αʹ (Διὰ τῆς Ὑπηρ. Ἐντελλ. Ἐξόδων) Ἐνταῦθα Θέμα: Ζητεῖται ἡ ἐγγραφὴ πιστώσεων δραχμῶν 14.000.000 δι’ ὑπερωριακὸν ἐπίδομα Προσωπικοῦ Νοσοκομείων. Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 72141 ΡΟΝΕΟ 67) 18. 3.1957 ἀποφάσεως τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, περὶ τῆς κατ’ ἀποκοπὴν ἀποζημιώσεως διὰ τὴν κατὰ τὰς μὴ ἐργασίμους ὥρας ἀπασχόλησιν τοῦ προσωπικοῦ τῶν Νοσηλευτικῶν Ἱδρυμάτων Ν.Π.Δ.Δ. ἁρμοδιότητος τοῦ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργείου ἀπαιτεῖται συνολικὸν ποσὸν 14.000.000 καὶ διὰ τὸ ἀπὸ 1–4) 31.12.57 χρονικὸν διάστημα. Ἐπειδὴ τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν προεβλέφθη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργείου χρήσεως 1957, ἡ δὲ ἀναγραφεῖσα πίστωσις διὰ νοσήλεια ἀπόρων δὲν ἐπαρκεῖ διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς ὡς ἄνω ἐκτάκτου δαπάνης, οὔτε ἐπίσης εἶναι δυνατὸν ν’ ἀντιμετωπισθῇ ἡ δαπάνη αὕτη ὑπὸ τῶν Νοσοκομείων, δεδομένου ὅτι αἱ δαπάναι τούτων ὡς γνωστὸν καλύπτονται ἐξ ὁλοκλήρου ἐκ τῆς Κρατικῆς ἐπιχορηγήσεως, διὰ ταῦτα ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν ὅπως ἐν τῇ ἁρμοδιότητι ὑμῶν προβῆτε εἰς τὴν αὔξησιν τῆς πιστώσεως τοῦ κεφ. 33) 1 κατὰ τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 14.000.000 παράσχητε δὲ καὶ τὴν ὑμετέραν ἔγκρισιν διὰ τὴν ἀνάληψιν καὶ διάθεσιν ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ τούτου διὰ τὴν ὡς ἀνωτέρω ἐξετέθη αἰτίαν. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου παρακαλοῦμεν ὅπως τὴν ὑμετέραν ἀπόφασιν ἔχωμεν τὸ ταχύτερον δυνατόν. Κοιν. 1. Δ. Οἰκ. Ὑπηρ. 2. Δ. Ν. Ἱδρυμάτων 3. Ὑπ. Ἐντελ. Ἐξόδων

Ἡ Ὑπουργὸς

ΛΙΝΑ Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗ

VI) Τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Π. Πετροπουλάκη καὶ Α. Μπριλλάκη. Ἐν σχέσει πρὸς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 405)12.11.57 ἐρώτησιν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Π. Πετροπουλάκη καὶ Α. Μπριλλάκη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἀκόλουθα: 1. Ὡς εἶναι γνωστὸν τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, δεχθὲν προσφυγὴν τῆς Α. Ε. «Ἑλληνικαὶ Μεσογειακαὶ Γραμμαὶ» ἠκύρωσε, δι’ ἀποφάσεώς του, τὰς πράξεις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου διὰ τῶν ὁποίων τὰ ὡς ἄνω πλοῖα κατεκυροῦντο ὑπὲρ τῆς Θηραϊκῆς Ἀτμοπλοΐας, συνεπεία τυπικῶν ἐλλείψεων. 2. Κατόπιν τούτου τὸ Δημόσιον προσέφυγεν εἰς τὰ Δικαστήρια, ἐκδοθείσης τῆς ὑπ’ ἀριθ. 2851)1956 ἀποφάσεως Πρωτοδικείου Πειραιῶς, δι’ ἧς ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἀγωγὴ τοῦ Δημοσίου, ὡς πρὸς τὴν ἀναγνώρισιν τῆς κυριότητος αὐτοῦ ἐπὶ τῶν πλοίων. 3. Παραλλήλως, ὅμως, τὸ Δικαστήριον διέταξεν ἀποδείξεις ὡς πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ Δημοσίου ἐκ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν πλοίων καὶ τὰς προβληθείσας ἀνταπαιτήσεις τῆς Θηραϊκῆς Ἀτμοπλοΐας, ἐδέξατο δὲ αἴτησιν τῆς Θηραϊκῆς Ἀτμοπλοΐας, περὶ ἐπισχέσεως παρ’ αὐτῆς τῶν πλοίων, πρὸς ἀσφάλειάν της διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ ποσοῦ ὅπερ ἤθελεν ἐπιδικασθῇ αὐτῇ ἔναντι τῶν ὡς εἴρηται ἀνταπαιτήσεών της. 4. Ὡς ἐκ τῶν ἀνωτέρω προκύπτει, ἀνεγνωρίσθη μὲν ὅτι ἡ κυριότης τῶν πλοίων ἀνήκει εἰς τὸ Δημόσιον, τὰ πλοῖα ὅμως παραμένουν εἰς χεῖρας τῆς Θηραϊκῆς Ἀτμοπλοΐας μέχρις ἐπιλύσεως τῶν οἰκονομικῶν θεμάτων τῶν ἀπορρεόντων ἐκ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν πλοίων κλπ. 5. Εὐνόητον, ὅθεν, τυγχάνει ὅτι τὸ Δημόσιον δὲν δύναται μονομερῶς, νὰ ἀποφασίσῃ τὴν ἐκκίνησιν καὶ ἐκ νέου δρομολόγησιν τῶν δύο πλοίων. 6. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἐπιδιώκεται νῦν ἡ ταχεῖα καὶ ὁριστικὴ λῆψις ἀποφάσεως πρὸς ἐκκαθάρισιν τοῦ θέματος καὶ ἐκ νέου ἐκκίνησιν τῶν πλοίων. Ἐν Πειραιεῖ τῇ 30 Νοεμβρίου 1957

Ὁ Ὑπουργὸς

ΣΤ. ΚΩΤΙΑΔΗΣ

VII) Τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Μ. Στεφανίδη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 10125)8262 ὑμετέρου ἐγγράφου καὶ τῆς δι’ αὐτοῦ διαβιβασθείσης ὑμῖν ὑπ’ ἀριθ. 169 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κυρίου Μιχ. Στεφανίδη, σχετικῶς μὲ τὴν ἐπέκτασιν τῶν διατάξεων τοῦ Ν. Δ. 1254)49 καὶ εἰς τὸ Βασιλικὸν Χαλκίδος, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι τοῦτο παρεπέμφθη εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐργασίας εἰς τὸ ὁποῖον ἐκκρεμεῖ ἀφ’ ἑνὸς διὰ τὴν συγκέντρωσιν πληρεστέρων στοιχείων, καὶ ἀφ’ ἑτέρου διότι αἱ ἁρμοδιότητες τοῦ Συμβουλίου Ἐργασίας μετεβιβάσθησαν προσφάτως εἰς τὸ Ἐθνικὸν Γνωμοδοτικὸν Συμβούλιον συμφώνως πρὸς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 3755) 57 Ν. Δ)γμα, ὅπερ δὲν ἀνεσυνεκροτήθη εἰσέτι εἰς Σῶμα. Ἐν Ἀθήναις τῇ 2 Δεκεμβρίου 1957

Ὁ Ὑπουργὸς

Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ

VIII) Τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων. α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Στρατῆ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ἐν θέματι ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 538 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κυρίου Δημ. Στρατῆ, περὶ μειώσεως τιμῆς εἰσιτηρίου λεωφορειακῆς γραμμῆς Ἀθηνῶν–Πετρουπόλεως, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, ὅτι τὰ κόμιστρα τῶν λεωφορείων τῆς ἀστικῆς περιοχῆς Ἀθηνῶν–Πειραιῶς δὲν καθορίζονται βάσει τῆς χιλιομετρικῆς ἀποστάσεως ἑκάστης γραμμῆς ἐντεταγμένης εἰς ΚΤΕΛ, ἀλλὰ βάσει τῆς γενικῆς εἰσπράξεως ἀνὰ χιλιόμετρον ὁλοκλήρου τοῦ ΚΤΕΛ καὶ τῶν λοιπῶν συνθηκῶν ἐκμεταλλεύσεως. Ἡ εἴσπραξις αὕτη δέον νὰ καλύπτῃ τὸ χιλιομετρικὸν κόστος. Συγκρινομένων τῶν δύο μεγεθῶν, ἤτοι τοῦ κόστους ἀνὰ χιλιόμετρον καὶ τῆς εἰσπράξεως ἀνὰ χιλιόμετρον, ἀποφασίζεται ἡ αὔξησις ἢ μὴ τοῦ κομίστρου κατὰ ποσοστὸν ἐπὶ τῆς προηγουμένως ἰσχυούσης τιμῆς. Τὸ ποσοστὸν δὲ τοῦτο ἀφορᾶ γενικῶς ὁλόκληρον τὸ ΚΤΕΛ καὶ πάσας τὰς γραμμὰς αὐτοῦ ἀδιακρίτως. Κατόπιν τῶν ἀνωτέρω καθίσταται φανερόν, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπενεχθῇ μείωσις τῆς τιμῆς τοῦ εἰσιτηρίου ἐπὶ μιᾶς γραμμῆς, καθ’ ὅσον αὕτη θὰ ἔχῃ δυσμενῆ ἐπίδρασιν ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων ὁλοκλήρου τοῦ ΚΤΕΛ καὶ διασάλευσιν τῶν συνθηκῶν ἐκμεταλλεύσεως αὐτοῦ. Παρὰ ταῦτα εἰς ἐνδεχομένην ἀναπροσαρμογὴν τοῦ κομίστρου καὶ εἰδικῶς διὰ τὴν Γραμμὴν Πετρουπόλεως θὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸ αἴτημα τῶν κατοίκων περὶ ἀναθεωρήσεως τῆς τιμῆς τοῦ εἰσιτηρίου τῆς ὡς ἄνω γραμμῆς, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον ἥ τε ἐπιβατικὴ κίνησις καὶ τὸ χιλιομετρικὸν κόστος, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν συνολικὴν εἴσπραξιν ὁλοκλήρου τοῦ ΚΤΕΛ, ἤθελον ἐπιτρέψει τοῦτο. Ἐν Ἀθήναις τῇ 2 Δεκεμβρίου 1957

Ὁ Ὑφυπουργὸς

ΧΡ. ΚΑΡΑΠΙΠΕΡΗΣ

§5Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὰ ἑξῆς: Ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς παράσχητε τὴν πληροφορίαν, διατί εὑρίσκεται στρατὸς ἔνοπλος ἔξω τοῦ Βουλευτηρίου. Ἔχομεν μίαν ἀπορίαν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε βουλευτά, αὐτὸ ἔπρεπε νὰ ἔλθετε εἰς τὸ γραφεῖον μου νὰ τὸ μάθετε. Αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ ἀντικείμενον συζητήσεως πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§7Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ συμβαίνῃ κἄτι καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν λάβει γνῶσιν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε μίαν τάσιν νὰ μὴ προσέχετε καθόλου τὸν Κανονισμόν.

§9Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι ὁ Κανονισμὸς λέγει, ὅτι πρέπει νὰ ἐρχώμεθα εἰς τὸ Γραφεῖον τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως θὰ ἔρχεσθε, ὅταν πρόκειται νὰ ζητήσητε τὸν λόγον ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ, ὁπότε θὰ κρίνῃ ὁ Πρόεδρος.

§11Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ μία ἀπάντησις, διατί νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ γραφεῖον σας; Εἶναι πολὺ φυσικὸν ὅταν ὑπάρχῃ στρατὸς μὲ πολυβόλα, νὰ ἐρωτήσῃ.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, πρὸς ὑμᾶς, ὁ ὁποῖος ἐλάβατε τὸν λόγον σύμφωνα μὲ τὰ ἔθιμα, βεβαίως θὰ δοθῇ ἀπάντησις, ὅπως καὶ εἰς τὸν κύριον βουλευτὴν θὰ ἐδίδετο ἀπάντησις. Ἀλλὰ ἔχω πολλάκις δηλώσει καὶ ἔχω παρακαλέσει καὶ εἶναι ἀναγεγραμμένον εἰς τὰ πρακτικά, ὁσάκις βουλευτής τις θέλῃ νὰ λάβῃ τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως νὰ διέρχεται ἐκ τοῦ γραφείου μου καὶ νὰ μοῦ λέγῃ ποῖον εἶναι τὸ θέμα. Ὁ Κανονισμὸς ὡς γνωστόν, δὲν προβλέπει συζήτησιν πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως διὰ θέματα μὴ περιλαμβανόμενα εἰς αὐτήν.

§13Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν γεννᾶται τὸ θέμα.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς σᾶς, ὁ ὁποῖος ἔχετε ὡς Ἀρχηγὸς τὸ δικαίωμα νὰ λάβετε τὸν λόγον, ἀπαντῶ τὰ ἑξῆς: Καὶ ἐγὼ ἠρώτησα — διότι δὲν ἐγνώριζον περισσότερα, ὅταν ἠρχόμην — διατί ὑπάρχει δύναμις στρατοῦ, καὶ μοῦ ἀπήντησαν ὅτι ἐγένετο συγκέντρωσις πολιτῶν εἰς τὴν ὁδὸν Πανεπιστημίου, ἄσχετος μὲ τὸ Βουλευτήριον, καὶ ἐλήφθησαν μέτρα δι’ ὅλα τα Δημόσια Γραφεῖα κλπ. Δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν τὸ συλλαλητήριον με τὸ Βουλευτήριον, ἐκ προνοίας ὅμως μὴ τυχὸν μετὰ τὸ συλλαλητήριον ἡ συγκέντρωσις ἐκχυθῇ πρὸς κατευθύνσεις εἴτε πρὸς τὰ ἐδῶ, εἴτε ὀλίγον τι ἀνατολικώτερον, ἐλήφθησαν τὰ παρατηρηθέντα μέτρα ἀσφαλείας. Ἐλπίζω ὅτι ἡ ἀπάντησις εἶναι ἱκανοποιητική. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Π. Κηπουρὸς ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§15Π. ΚΗΠΟΥΡΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§16Α. ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω. Εἰς τὴν προχθεσινήν μου ἀγόρευσιν ἐκεῖ ποὺ λέγει «μίαν περίπτωσιν» νὰ γίνῃ «μίαν διαπίστωσιν».

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ «περίπτωσις» γίνεται «διαπίστωσις». Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως ὡς φραστικῶς διωρθώθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Α. Παπαχρήστου.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ψήφισις σχεδίου νόμου «Περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Ν. Δ. 613) 1948 καὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ προσωπικοῦ τῶν Εἰδικῶν Ἐμμίσθων Ληξιαρχείων κειμένων διατάξεων καὶ Ὑποθηκοφυλακείων κειμένων διατάξεων».

§18ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς τὸ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Ν. Δ. 613)1948 καὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν Εἰδικῶν Ἐμμίσθων Ληξιαρχείων κειμένων διατάξεων καὶ Ὑποθηκοφυλακείων κειμένων διατάξεων».

§20Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Τὸ σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ Ν. Δ. 3026)54 «περὶ τοῦ κώδικος τῶν Δικηγόρων», ἀναβάλλεται.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεων τῶν προθεσμιῶν διὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν ὑπὸ τῶν Ν. Δ. 3379)55 καὶ 3362)56 προβλεπομένων διαταγμάτων».

§22Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Κύριοι βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἐντελῶς τυπικὸν καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ ἔχετε ἀντίρρησιν διὰ τὴν ψήφισίν του. Δι’ αὐτοῦ μοῦ δίδεται τὸ δικαίωμα νὰ ἐνεργῶ ἀποσπάσεις πρὸς συμπλήρωσιν τῶν κενῶν τῆς Στοιχειώδους καὶ Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Παρακαλῶ νὰ δεχθῆτε καὶ τὰς ἑξῆς προσθήκας: 1. Νὰ μὴ παρατείνεται ἡ ἀπόσπασις πέραν τοῦ ἔτους καὶ 2) Νὰ μὴ δύναται νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ἀπόσπασις ἐπὶ μία αν τριετίαν. Ἡ σχετικὴ προσθήκη ἔχει ὡς ἑξῆς: Εἰς τὴν παράγραφον 2 τοῦ ἄρθρου 3 προστίθεται τὸ ἑξῆς. «Ἡ διάρκεια τῶν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος ἐνεργουμένων ἀποσπάσεων δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸ σχολικὸν ἔτος κατὰ τὸ ὁποῖον λαμβάνει χώραν ἡ ἀπόσπασις. Ἐκπαιδευτικὸς λειτουργὸς διατελέσας ἐν ἀποσπάσει μακρὰν τῆς ὀργανικῆς του θέσεως ἐπὶ χρονικὸν διάστημα ἑνὸς ἔτους, δὲν ἀποσπᾶται ἐξ αὐτῆς ἐντὸς τῆς αὐτῆς 3ετίας.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν τὸ σχέδιον νόμου;

§24ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τὸ σχέδιον νόμου «περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν διὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν ὑπὸ τῶν Ν. Δ. 3379)55 καὶ 3362)56 προβλεπομένων Διαταγμάτων». Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ Δικαστηρίου τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τῆς ἐνώπιον αὐτοῦ διαδικασίας ἐπὶ τῶν πολιτικῶν δικῶν». Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 ὡς ἔχουν.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει τὸν λόγον.

§27Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ ἄρθρον 3 προτείνεται ὡρισμένη τροπολογία. Ὡς γνωστὸν καὶ ἡ οὐσία τῆς ὑποθέσεως θὰ δικάζεται ἀπὸ τὸν Ἄρειον Πάγον. Αὐτὴν τὴν ἀρχὴν περιλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον. Ἐκτὸς τῆς ἀρχῆς ταύτης, εἰς τὸ νέον νομοσχέδιον περιελήφθη καὶ ἑτέρα οὐσιώδης διάταξις. Δι’ αὐτῆς καθιεροῦται ἡ ἔγγραφος εἰσήγησις τοῦ ἀρεοπαγίτου Εἰσηγητοῦ ἐπὶ τῆς κρινομένης ὑποθέσεως. Καὶ ὁ μὲν Ἄρειος Πάγος θὰ δικάζῃ καὶ τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως. Ἡ ἀρχὴ παραμένει. Εἰς τὸ ἀρχικὸν κείμενον ἡ προβαλλομένη τροπολογία ἐπιφέρει τὴν ἀκόλουθον μεταβολήν. Τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως, ἀναιρουμένης τῆς ἀποφάσεως, δὲν θὰ δικάσῃ ὑποχρεωτικῶς τὸ ἀκυρωτικὸν τμῆμα, ἐπιτρεπομένης τῆς εἰσαγωγῆς εἰς ἕτερον Τμῆμα. Ἐν συνεχείᾳ πρὸς τοῦτο διατηρεῖται ἡ ἀρχὴ τῆς διαφωνίας τῶν τμημάτων, πρὸς ἄρσιν τῆς ὁποίας εἰσάγεται ἡ ὑπόθεσις εἰς τὴν Ὁλομέλειαν τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἡ τροπολογία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 προσθέτει εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς Ὁλομελείας καὶ τὴν ἄρσιν τῆς μεταξὺ τῶν τμημάτων διαφωνίας. Κατὰ τὰ λοιπὰ ἡ τροπολογία περιορίζεται εἰς φραστικὴν μᾶλλον μεταβολὴν τοῦ κειμένου τοῦ κατατεθέντος νομοσχεδίου. Κατὰ συνέπειαν τὸ ἄρθρον 3 διαμορφοῦται ὡς ἀκολούθως: «1. Εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς Ὁλομελείας τοῦ Ἀρείου Πάγου ὑπάγονται α) αἱ αἰτήσεις ἀναιρέσεως ὑπὲρ τοῦ νόμου, β) αἱ αἰτήσεις ἀναιρέσεως κατ’ ἀποφάσεων τῶν πολιτικῶν ἢ ποινικῶν δικαστηρίων ἢ τῶν ποινικῶν βουλευμάτων, αἱ παραπεμπόμεναι πρὸς ἐκδίκασιν εἰς τὴν Ὁλομέλειαν διὰ κοινοῦ πρακτικοῦ τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου ἢ τοῦ Προέδρου τοῦ οἰκείου τμήματος αὐτοῦ καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, συντασσομένου πρὸ τῆς ἡμέρας τῆς συζητήσεως, ἢ διὰ πρακτικοῦ τοῦ δικάζοντος τὴν ὑπόθεσιν τμήματος καὶ γ) ἡ ἄρσις διαφωνίας, ἂν τὸ κληθὲν νὰ ἀποφασίσῃ μετ’ ἀναίρεσιν τμῆμα κατὰ τὰ ἐν παραγρ. 2 τοῦ ἄρθρου 834 Πολ. Δικονομίας, ἔχῃ διαφέρουσαν γνώμην τῆς ἐν τῇ ἀναιρετικῇ ἀποφάσει. 2. Ἡ παραπομπὴ τῆς ἐκδικάσεως εἰς τὴν Ὁλομέλειαν δύναται νὰ γίνῃ πρὸς πάντας ἢ τινὰς μόνον τῶν λόγων ἀναιρέσεως ἐάν, καθ’ ἑτέρα τῶν περιπτώσεων, κριθῇ ὅτι γεννῶνται ζητήματα γενικωτέρου ἐνδιαφέροντος, ἰδίᾳ συνταγματικότητος νόμου, ἢ ἑνότητος τῆς νομολογίας. 3. Τὸ δικάζον τμῆμα ὑποχρεοῦται νὰ παραπέμψῃ τὴν ἐκδίκασιν τῆς ὑποθέσεως εἰς τὴν Ὁλομέλειαν ἐὰν ἡ ἐπὶ τῆς αἰτήσεως ἀπόφασις αὐτοῦ (ἀναιρετικὴ ἢ ἀπορριπτικὴ) λαμβάνεται διὰ πλειοψηφίας μιᾶς ψήφου, ἢ ἐὰν ἀρνῆται τὴν ἐφαρμογὴν νόμου, κρινομένου ὡς ἀντισυνταγματικοῦ δύναται δὲ νὰ παραπέμψῃ εἰς τὴν Ὁλομέλειαν τὴν ἐκδίκασιν ὅταν κρίνῃ ταύτην ἐπιβεβλημένην λόγῳ ἀντιθέτου γνώμης αὐτοῦ ἐπὶ κρινομένου νομικοῦ ζητήματος πρὸς προγενεστέραν ἀπόφασιν τῆς Ὁλομελείας ἢ Τμήματος. 4. Αἱ ἀποφάσεις τῆς Ὁλομελείας τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τῶν τμημάτων δεσμεύουν τὰ ἐπιλαμβανόμενα τῆς αὐτῆς ὑποθέσεως δικαστήρια ὡς πρὸς τὰ ὑπ’ αὐτῶν ἐπιλυθέντα νομικὰ ζητήματα, πλὴν τῆς ἐν ἄρθρῳ 834 παρ. 2 Πολιτικῆς Δικονομίας περιπτώσεως». Ἡ παράγραφος 1 διαγράφει τὴν ἁρμοδιότητα τῆς Ὁλομελείας. Ἡ παράγραφος 2 διαμορφοῦται ὡς ἑξῆς: «Ἡ παραπομπὴ εἰς τὴν Ὁλομέλειαν κλπ..... (ἀναγινώσκει) ...... Ἡ παραπομπὴ ὑπὸ τοῦ τμήματος εἶναι δυνητικὴ εἰς ὡρισμένας δὲ περιπτώσεις ὑποχρεωτική. Πρόκειται περὶ τῆς δυνατότητος παραπομπῆς τῆς ὑποθέσεως ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν Ὁλομέλειαν. Κατὰ τὸ ἰσχῦον σύστημα, ὡς γνωστόν, ἀναιρουμένης τῆς ἀποφάσεως ὑπὸ τοῦ Αʹ τμήματος ἡ ὑπόθεσις εἰσάγεται πρὸς διάγνωσιν εἰς τὸ Βʹ τμῆμα καὶ μόνον εἰς τὴν περίπτωσιν διαφωνίας μεταξὺ Αʹ καὶ Βʹ τμήματος ἡ ὑπόθεσις παραπέμπεται εἰς τὴν Ὁλομέλειαν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ Ὁλομέλεια οὐδέποτε ἀκούεται ἐπὶ ζητημάτων λυομένων ὑπὸ τῶν ἀπορριπτικῶν ἀποφάσεων τοῦ Αʹ τμήματος τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἐὰν δὲ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ὅτι αἱ ἀπορριπτικαὶ ἀποφάσεις καλύπτουν τὰ ⅘ περίπου τῶν κατ’ ἔτος ἐκδιδομένων ἀποφάσεων τοῦ Ἀρείου Πάγου εἶναι φανερὸν ὅτι τὸ πλεονέκτημα νὰ ἀκουσθῇ τελικῶς καὶ ἡ γνώμη τῆς Ὁλομελείας περιορίζεται εἰς τὸ πέμπτον ἢ τὸ τέταρτον περίπου τῶν κρινομένων ὑποθέσεων. Βάσει τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου δύναται ὁ Πρόεδρος νὰ παραπέμψῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὴν Ὁλομέλειαν τοῦ Ἀρείου Πάγου διὰ νὰ ἀκουσθῇ ἡ γνώμη ταύτης χωρὶς νὰ προηγηθῇ καὶ ἐκδίκασις εἰς τὸ ἁρμόδιον τμῆμα. Ἀντιθέτως, κατὰ τὸ ἰσχῦον σύστημα, ἐκ τῶν 10 περίπου ἀποφάσεων, τὰς ὁποίας ἐκδίδει ἡ Ὁλομέλεια κατ’ ἔτος αἱ 5 ἢ 6 μόνον ἀσχολοῦνται μὲ τὴν διάγνωσιν τῆς παραβάσεως τοῦ οὐσιαστικοῦ νόμου. Αἱ ὑπόλοιποι ἀποφάσεις ἀφοροῦν ἀναιρέσεις δι’ ὑπέρβασιν ἐξουσίας ἢ ὑπὲρ τοῦ νόμου. Εἰς τὸ καθεστὼς τοῦτο ἐπέρχεται σημαντικὴ μεταβολή. Παρέχεται νῦν ἡ εὐχέρεια ἀμέσου παραπομπῆς ὑποθέσεώς τινος εἰς τὴν Ὁλομέλειαν ὅταν παρουσιάζωνται ζητήματα γενικωτέρας σημασίας ἢ ὅταν ἡ προσβαλλομένη ἀπόφασις ἠρνήθη τὴν ἐφαρμογὴν νόμου κριθέντος ὡς ἀντισυνταγματικοῦ. Εἰδικώτερον περὶ παραπομπῆς εἰς τὴν Ὁλομέλειαν ὑπὸ τοῦ τμήματος ὁμιλεῖ ἡ παράγραφος 3 τοῦ συζητουμένου ἄρθρου ........ (ἀναγινώσκει) ...... Ὑποχρεοῦται δηλαδὴ νὰ παραπέμψῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὴν Ὁλομέλειαν εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν, ὅταν ἡ ἀπόφασις ὀφείλεται εἰς τὴν διαφορὰν μιᾶς ψήφου. Περαιτέρω, τὸ τμῆμα δικαιοῦται νὰ παραπέμψῃ εἰς τὴν Ὁλομέλειαν ὅταν ἔχῃ γνώμην διάφορον ἐπὶ κριθέντος ζητήματος πρὸς περιληφθεῖσαν ἀπόφασιν κλπ....... (ἀναγινώσκει)... Ἡ παράγραφος 4 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς ...... (ἀναγιγνώσκει) ...... Ἡ ἀπόφασις, ἑπομένως τῆς Ὁλομελείας ἢ τοῦ τμήματος δεσμεύει τὰ ἐπιλαμβανόμενα τῆς ἰδίας ὑποθέσεως δικαστήρια. Ἡ ἐξαίρεσις ἀναφέρεται εἰς τὴν παραπομπὴν τῆς ἐκδικάσεως τῆς οὐσίας εἰς τὸ Βʹ τμῆμα, τὸ ὁποῖον δὲν δεσμεύεται ἀπὸ τὸ ἀκυρωτικὸν εἰς ὡρισμένας ὅμως περιπτώσεις.

§28Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον προσδίδεται μεγαλύτερον κῦρος εἰς τὴν νομολογίαν τοῦ ἀκυρωτικοῦ, ὡς ἀφετηρίας γραμμῶν, διὰ τὴν ἀπονομὴν τοῦ δικαίου.

§29Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Μάλιστα. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ μεγαλυτέρα σημασία τῆς διατάξεως.

§30Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. Ὁ κύριος Η. Ἠλιοῦ ἔχει τὸν λόγον.

§32Η. ΗΛΙΟΥ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, πρῶτον νὰ μὴ ἐπιμείνῃ νὰ τροπολογήσῃ ὁ ἴδιος σχέδιον νόμου, προπαρασκευασθὲν ἀπὸ Ἐπιτροπὴν Συντάξεως τοῦ Κώδικος τῆς Πολ. Δικ., ἀναθεωρηθὲν ἀπὸ τὴν ἀναθεωρητικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ αὐτοῦ κώδικος, τυχὸν ἐπεξεργασίας καὶ γνωμοδοτήσεως ἐκ τῆς Ὁλομελείας τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τῶν Δικηγορικῶν Συλλόγων, τοὐλάχιστον τῶν σπουδαιοτέρων καὶ τὸ ὁποῖον ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ ἤρχετο καὶ νὰ συνεζητεῖτο καὶ νὰ ἐψηφίζετο ὁμοῦ μετὰ τοῦ σχεδίου τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας τοῦ νέου κατὰ τὴν διαδικασίαν τῶν κωδίκων. Πράγματι ἡ Πολιτικὴ Δικονομία, καθιεροῦσα ὅλας τὰς διαδικαστικὰς προϋποθέσεις, θεσμοὺς καὶ ἐγγυήσεις τῆς προδικασίας τῆς διαδικασίας, τῶν ἐνδίκων μέσων καὶ τῆς ἐκτελέσεως, ἀποτελεῖ ἕνα πολυσύνθετον καὶ ἐν στενῇ ἀλληλουχίᾳ διατάξεων πρὸς διατάξεις συναπαρτιζομένου συνόλου, ὥστε νὰ εἶναι δυσχερὲς—δυσχερέστατον—χωρὶς νὰ ἔχῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψιν ἐν τῷ συνόλῳ τὰς διατυπουμένας διατάξεις, νὰ τροποποιήσῃ τὴν α ἢ β διάταξιν. Δυστυχῶς ἀπουσίαζον καὶ δὲν ἠδυνήθην νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν, θὰ ἔλεγον ὅμως, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ἔχομεν 170 περίπου εἰδικὰς διαδικασίας, ἄλλας Συνταγματικάς, ἄλλας ἐξώσεων, ἄλλας ἀμοιβῶν δικηγόρων, ἄλλας ἐλέγχου τίτλων κλπ., καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπάρχουν διαδικασίαι, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐκδίδονται 250 –300 ἀποφάσεις καὶ εἶναι σαφές, ὅτι ἀπαιτεῖται κἄποια ἑνοποίησις, θὰ ἔλεγον, ὅτι ἦτο κἄτι τὸ ἀπρόβλεπτον εἰς μίαν ἀριστοκρατικὴν ἀντίληψιν περὶ δικαίου, τὸ νὰ ἐνδιαφερώμεθα ἀπὸ τὸ σύνολον τῆς πολιτικῆς δικονομίας, τὸ ὁποῖον πρόκειται μετὰ 1½ περίπου αἰῶνα νὰ τροποποιηθῇ ἐπὶ τὸ τελειότερον, ἵνα καταστῇ ἀρτιωτέρα ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης, τὸ νὰ ἀποσπάσωμεν μόνον τὴν περίπτωσιν τῶν ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀναιρέσεων, αἱ ὁποῖαι ἐπὶ τέλους δύνανται νὰ ἀκολουθήσουν μίαν διαδικασίαν ἐγκλείουσαν μόνον βραδύτητα τινά, ἀλλὰ εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει ἐθισθῆ καὶ ὁ Δικαστὴς καὶ ὁ νομικὸς ὁ Ἕλλην. Τούτου μὴ ἀκολουθηθέντος, ἐφ’ ὅσον ἐνόμισεν ὁ κύριος Ὑπουργός, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀποσπάσῃ τὰ ἄρθρα τὰ ἀφορῶντα τὴν ἀναιρετικὴν διαδικασίαν νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ τροπολογηθῇ ἔστω καὶ ἐὰν ἦτο εὐχὴ καὶ ἀξίωσις τοῦ δικηγορικοῦ καὶ τοῦ δικαστικοῦ Σώματος, ἵνα, ὅταν ἔλθῃ ὁ κῶδιξ τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, μὴ ἔχωμεν τὴν ἔλλειψιν ἂς εἴπωμεν συνοχῆς μεταξὺ τῶν διατάξεων ἐκείνων καὶ τῶν ψηφισθησομένων σήμερον. Τῆς παρακλήσεως τὴν ὁποίαν διατυπώνω μὴ γενομένης δεκτῆς ἀπὸ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἐπιβάλλεται νομίζω, νὰ ἀναβληθῇ τοὐλάχιστον ἡ δευτέρα συζήτησις, ὥστε νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸ κείμενον. Εἶναι, κύριε Ὑπουργέ, παρὰ τὴν ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην τὴν ὁποίαν ἔχομεν, ὅτι αἱ νομοτεχνικαὶ ὑπηρεσίαι, αἱ ὁποῖαι τυχὸν ὑπηγόρευσαν, ἢ συνειργάσθησαν μαζί σας εἰς τὴν διατύπωσιν αὐτῶν τῶν τροπολογιῶν, εἶναι ἐπὶ τόσον λεπτῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἄλλωστε εἶναι ἐστερημένα πολιτικῆς σημασίας, ἀνάγονται καθαρῶς εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, εἶναι ἀφάνταστον νὰ συζητοῦμε, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας κείμενα. Ἐγὼ προσεπάθησα νὰ κρατήσω ὅσα προτείνονται εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν μας ἐν τῷ σχεδίῳ ἀλλὰ δὲν εἶμαι βέβαιος, ἐὰν καλῶς τὰ συνεκράτησα. Διατί δηλ. — ποῖον εἶναι τὸ θέμα τὸ κατεπεῖγον —καὶ ἐνῷ σύρεται τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐπὶ 1½ ἔτος καὶ δὲν ψηφίζεται, ἐπιβάλλεται σήμερον, εἰς αὐτὴν τὴν συνεδρίασιν, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας τὸ κείμενον τῶν τροποποιήσεων, τὰς ὁποίας ἀναφέρετε, νὰ τὸ ψηφίσωμε; Μήπως πρόκειται νὰ ψηφίσωμε κάτι τι, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ αὔριον ἢ μεθαύριον νὰ τροποποιηθῇ εὐκόλως, ἐὰν ἀποδειχθῇ, ὅτι προχείρως ἐψηφίσθη καὶ δὲν εὑρίσκεται εἰς ἀλληλουχίαν καὶ εἰς συνάρτησιν συνεπῆ μὲ ἄλλας διατάξεις; Ὄχι. Ὅσα ἀφοροῦν τὴν ἀναιρετικὴν διαδικασίαν εἶναι πάγια νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα κρατοῦν 1–2 αἰῶνας. Διὰ τοῦτο θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας τὸ κείμενο — νὰ διανεμηθοῦν—καὶ κατὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν νομοθετικῆς ἐργασίας, τὸ ψηφίζομε. Ἐὰν καὶ τοῦτο δὲν δεχθῇ ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὑπάρχουν ὡρισμέναι ἀσάφειαι, πότε εἶναι δυνητικὴ ἡ παραπομπὴ εἰς τὴν Ὁλομέλειαν καὶ πότε ὑποχρεωτική.

§33Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Αὐτὸ καθορίζεται εἰς τὸ νομοσχέδιον, κύριε συνάδελφε.

§34Η. ΗΛΙΟΥ. Ἄλλα πράγματα, ὅμως, μᾶς εἴπατε σήμερον. Τὸ θέμα τὸ Συνταγματικὸν τὸ ἐθέσατε σεῖς ἄλλως πως. Ὑπάρχει θέμα, ὁσάκις τὸ ἐφετεῖον τὸ κρίνῃ ἀντισυνταγματικὸν ἐὰν δὲν τὸ κρίνῃ, ἀλλὰ ὁ Ἄρειος Πάγος πρόκειται νὰ κρίνῃ ἐπὶ ἐνστάσεως ἀντισυνταγματικότητος καὶ πάλιν συμβαίνῃ τοῦτο;

§35Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Ἀκριβῶς ἐπὶ κηρύξεως ἀντισυνταγματικότητος, προβλέπεται παραπομπὴ εἰς τὴν Ὁλομέλειαν.

§36Η. ΗΛΙΟΥ. Λέγετε, ὅτι τότε ὑποχρεωτικῶς. Ἔπειτα ὑπάρχει ἡ τρομερὰ διάταξις τῆς παραγράφου 4, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ ἀποφάσεις τῆς Ὁλομελείας τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τῶν τμημάτων, δεσμεύουν τὰ ἐπιλαμβανόμενα Δικαστήρια, ὡς πρὸς τὰ ὑπ’ αὐτῶν ἐπιλυθέντα θέματα. Νομίζω, ὅτι εἶναι μία διάταξις, ἐπὶ τῆς ὁποίας πρέπει πολὺ νὰ σκεφθῇ τὸ Σῶμα διὰ νὰ ἀποφασίσῃ. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ ἀναστείλωμε — νὰ παγιώσωμε — τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ δικαίου. Γνωρίζομε παρὰ πολὺ ὅλοι, ὅτι ἡ ἑκάστοτε ἑρμηνεία τῶν κειμένων διατάξεων, ἀναλόγως τῶν Κοινωνικῶν ἐξελίξεων, ἀναλόγως τῶν διαφόρων ἀντιλήψεων, ἀναλόγως τῶν πεποιθήσεων, ἀναλόγως τῶν συμφερόντων, ἑρμηνεύονται ἄλλως ἑκάστοτε. Ὑπάρχει μία δικαιοπλαστικὴ ἐξουσία τοῦ δικαστοῦ τῆς οὐσίας, ἡ ὁποία ἐκδηλώνεται διὰ τῆς προσδόσεως εἰς τὸ περιεχόμενον νομικῆς διατάξεως ἐννοίας διαφορετικῆς, ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν πολλάκις — ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν — ἐδέχοντο τὰ Δικαστήρια. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλλοιωτικὴ ἑρμηνεία, ἡ μεταβολὴ τοῦ περιεχομένου τοῦ δικαίου ἄνευ μεταβολῆς τοῦ κειμένου τῶν γραπτῶν νόμων. Ἐὰν εἴπωμεν ὅτι ἅπαξ ἡ Ὁλομέλεια ἢ τὸ τμῆμα ἀποφασίσῃ ἐπί τινος νομικοῦ θέματος, δὲν χωρεῖ περαιτέρω ἐπεξεργασία νομολογιακή, νομίζω ὅτι δημιουργεῖται κἄτι τι, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀντίθετον πρὸς αὐτὴν τὴν φύσιν τῶν πραγμάτων καὶ δὲν θὰ ἀντεῖχεν εἰς τὴν πραγματικότητα. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν αἴτησιν, καθ’ ἣν ἐφόσον πρόκειται περὶ τμήματος ἑνὸς κώδικος καὶ περὶ τμήματος ἔχοντος συνοχὴν μὲ ἄλλα μέρη τοῦ ἑτέρου κώδικος, νὰ μὴ γίνῃ ἡ τροπολογία τῶν παρ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου τοῦ Ὑπουργοῦ προταθεισῶν διατάξεων καὶ ἂν γίνῃ νὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει γραπτοῦ κειμένου, τὸ ὁποῖον νὰ δυνηθῶμεν νὰ μελετήσωμεν μετὰ προσοχῆς καὶ ἀναλόγως νὰ ἀποδεχθῶμεν ἢ νὰ ἀπορρίψωμεν.

§37Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Ὁ ὁμιλήσας συνάδελφος ἐπανέφερε τὴν συζήτησιν εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν εἶχε παρακολουθήσει ὁ κύριος Ἠλιοῦ τὴν συζήτησιν τῆς παρελθούσης Πέμπτης θὰ εἶχε λάβει γνῶσιν ὅτι ἤδη ὑπάρχει νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον προωθήθη μέχρι τῆς Γραμματείας τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ τὸ ὁποῖον προβλέπει τὴν ἑνοποίησιν ὅλων τῶν εἰδικῶν διαδικασιῶν. Θὰ εἶχεν ἐπίσης ἀκούσει τὸ λεχθὲν προχθὲς ὅτι τὸ τμῆμα περὶ ἀναιρέσεως εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτοτελῶς, ὅτι ὑπάρχει ἐπαρκὴς ἀριθμὸς δικαστῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸ νέον σύστημα, ὅπως εἰσάγεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὅτι, ἐπὶ πλέον, εἶναι ἐπείγουσα ἀνάγκη ἡ μεταβολὴ τοῦ συστήματος, διότι αἱ ἀποφάσεις τοῦ Ἀρείου Πάγου δὲν ἐπιλύουν ἁπλῶς τὰ νομικὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἀναφύονται, ἀλλὰ ἀποτελοῦν καὶ τὸν ὁδηγὸν τῶν κατωτέρων δικαστηρίων εἰς τὴν ἐπίλυσιν τῶν διαφορῶν, αἱ ὁποῖαι ἄγονται ἐνώπιον αὐτῶν. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς προεκρίθη ἡ ταχεῖα ἐπιψήφισις τοῦ τμήματος περὶ Ἀρείου Πάγου καὶ τῆς ἀναιρετικῆς διαδικασίας, μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι ἐκ τῶν πραγμάτων θὰ κριθῇ καὶ ἡ ἀξία τοῦ θεσμοῦ καὶ ἡ σημασία τῆς ἐργασίας, τὴν ὁποίαν ἔχει κάμει ἡ Συντακτικὴ Ἐπιτροπὴ τοῦ νέου σχεδίου τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας. Προσέθεσα μάλιστα προχθὲς ὅτι ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νέου σχεδίου τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνδυασθῇ καὶ μὲ τὴν ἄμεσον ἐφαρμογήν, διότι τοῦτο προϋποθέτει πολλὰς αἰθούσας, εἰσηγητὴν δικαστήν, ὁ ὁποῖος θὰ παρακολουθήσῃ τὴν ὑπόθεσιν μέχρι τῆς ὡριμάνσεως αὐτῆς, αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δικαστῶν, τῶν ὑπαλλήλων κλπ., πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν τώρα. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους καὶ συμφωνούσης καὶ τῆς Συντακτικῆς Ἐπιτροπῆς προεκρίθη ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ τμήματος περὶ τῆς ἀναιρετικῆς διαδικασίας. Ὅπως προκύπτει ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον δύο κεφάλαια ἀποτελοῦν τὴν ὕλην. Τὸ ἕνα εἶναι τῆς ὀργανώσεως τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τὸ δεύτερον ἡ ἀναιρετικὴ διαδικασία ἐπὶ τῶν πολιτικῶν διαφορῶν. Παρενόησεν ἀσφαλῶς ὁ κ. Ἠλιοῦ τὴν παράγραφον 4 τοῦ ἄρθρου 3. Οὐδεὶς ἠθέλησεν νὰ ἀναστείλῃ τὴν ἐξέλιξιν τῆς νομολογίας, τὴν δικαιοπλαστικὴν ἐξουσίαν τοῦ δικαίου. Δὲν πρόκειται τὸ νομοσχέδιον νὰ ἐπαναλάβῃ ὅ,τι ἔγινεν εἰς τὸ Βυζάντιον, νὰ ἀπαγορεύσῃ δηλαδὴ τὴν ἔκδοσιν νέου νόμου. Ἡ διάταξις τῆς παραγράφου 4 ὁμιλεῖ περιοριστικῶς περὶ δεσμεύσεως τῶν δικαστῶν τῶν ἐπιλαμβανομένων τῆς αὐτῆς ὑποθέσεως, μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως τῆς ὁλομελείας ἢ τοῦ τμήματος. Ποτὲ δὲν ἠθέλησεν ἡ διάταξις αὐτὴ νὰ περιορίσῃ τὴν ἐξουσίαν τοῦ δικαστοῦ. Τοῦτο θὰ ἦτο ἀκατανόητον. Ἔχει τὴν εὐχέρειαν ὁ δικαστὴς νὰ κρίνῃ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον εἰς πᾶσαν ἄλλην ὑπόθεσιν, ἡ ὁποία θὰ ἔλθῃ ἐνώπιόν του.

§38Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ μὲν τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἐθίγη καὶ σήμερον, συμμερίζομαι καὶ ἐγὼ τοὺς φόβους οἱ ὁποῖοι ἀνεπτύχθησαν εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῶν μεταρρυθμίσεων, τὰς ὁποίας εἰσάγετε καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ καταλήξουν ἀναντιρρήτως εἰς τὴν ἐξαφάνισιν τοῦ ρόλου, τὸν ὁποῖον τόσον ἐπιτυχῶς ἔχει παίξει ἡ ὑφισταμένη Δικαιοσύνη. Ἀλλὰ διὰ τὴν τροπολογίαν εἰδικῶς, νομίζω ὅτι αὕτη ἀποτελεῖ πρόοδον, διότι, τὸ ὀλιγώτερον, ἐπιταχύνει, συντέμνει τὸν χρόνον τῆς παρ’ Ἀρείῳ Πάγῳ διαδικασίας. Ἐὰν εἶμαι ἐναντίον τῆς τροπολογίας τὸ κάμνω διὰ λόγους ἀρχῆς. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριε Ὑπουργέ, θέματα τοιαύτης σπουδαιότητος καὶ μονίμου χαρακτῆρος, ὅπως εἶναι ἡ μεταρρύθμισις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας καὶ ἡ ρύθμισις θεμάτων τῆς παρ’ Ἀρείῳ Πάγῳ διαδικασίας, νὰ ἔρχωνται ὑπὸ μορφὴν τροπολογιῶν. Τοῦτο εἶναι τὸ ὀλιγώτερον παράδοξον καὶ ἀποδεικνύει ὅτι τὸ νομοθέτημα δὲν ἦτο ἕτοιμον ὅταν τὸ ἐφέρατε πρὸ πενθημέρου, ἀποδεικνύει ὅτι δὲν εἶσθε ἐπαρκῶς παρασκευασμένος. Θὰ ἤθελα ἐπίσης νὰ ἐρωτήσω ἐὰν ἡ Ὁλομέλεια τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐγνωμάτευσεν ἐπὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς καὶ ἐὰν ἔχετε νὰ μᾶς ἀνακοινώσητε τὰς ἀπόψεις της. Θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ τὴν γνώμην τῆς ὁλομελείας τοῦ ἀνωτέρου δικαστηρίου, τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζει τὸν νόμον αὐτόν. Ἐπίσης νομίζω ὅτι ἔχει δίκαιον ὁ κύριος Ἡλιοῦ, ὁ ὁποῖος, ἐν ὄψει τοῦ ἀποδεικνυομένου σήμερον ἀπαρασκεύου, ἐπρότεινε τὴν ἐπανεξέτασιν τοῦ ὅλου θέματος μέσα εἰς τὸ πλαίσιον τῆς νέας Πολιτικῆς Δικονομίας ἡ ὁποία ὅσον καὶ νὰ βραδύνῃ νὰ τεθῇ ἐν ἰσχύϊ, δὲν νομίζω ὅτι θὰ βραδύνῃ νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἤδη ἐπὶ ἕνα αἰῶνα ἐργαζόμεθα μὲ τὴν ὑπάρχουσαν Δικονομίαν. Δὲν βλάπτει τίποτε ἐὰν περιμένωμεν ἀκόμη ἕνα χρόνο διὰ τὴν ὁριστικὴν ρύθμισιν τῶν δικονομικῶν πραγμάτων.

§39Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Τὸ νομοσχέδιον δὲν εἰσάγεται μὲ τὴν διαδικασίαν τῆς ψηφίσεως τῶν κωδίκων καὶ κατὰ συνέπειαν εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν ἐπὶ τῆς διατυπώσεως ἑνὸς ἑκάστου ἄρθρου νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβληθοῦν τροπολογίαι, χωρὶς τοῦτο νὰ ἐμποδίζῃ, ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν εὐθύνην τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἔχῃ πλήρη ἐποπτείαν τῶν διατάξεων καὶ νὰ προνοήσῃ, ὥστε νὰ μὴ περιληφθοῦν διατάξεις ἀντιφατικαὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον. Νομίζω δὲ ὅτι ὁ κύριος συνάδελφος θὰ συνομολογήσῃ ὅτι αἱ τροπολογίαι τὰς ὁποίας ἀπεδέχθην δὲν μεταβάλλουν τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐπὶ πλέον δὲν πρόκειται νὰ δημιουργήσουν ἀντιφάσεις εἰς τὴν διατύπωσιν αὐτοῦ. Ἠρώτησεν ὁ κύριος Μαῦρος ἐὰν ἡ Ὁλομέλεια τοῦ Ἀρείου Πάγου ἔχῃ ἐκφέρει γνώμην ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν. Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν τὴν παρελθοῦσαν Πέμπτην νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὸ Σῶμα ὅτι ἡ Ὁλομέλεια τοῦ Ἀρείου Πάγου διὰ μεγίστης πλειοψηφίας εἶχεν ἀποκρούσει τὸ νομοσχέδιον, ὅπως εἶχε διατυπωθῆ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας. Καὶ σήμερον θὰ προσθέσω ὅτι τὰ μόνιμα μέλη τοῦ Ἀνωτάτου δικαστικοῦ Συμβουλίου, ὅπως ὁ Πρόεδρος καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου καί, ἐπὶ πλέον, οἱ δύο Ἀντιπρόεδροι καὶ οἱ δύο ἐκ τῶν Ἐπιθεωρητῶν Ἀρεοπαγιτῶν εἶναι σύμφωνοι μὲ τὴν διατύπωσιν ἡ ὁποία ἔγινε. Δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ νομισθῇ ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀποτελεῖ—διότι κινδυνεύει νὰ δημιουργηθῇ παρεξήγησις ἐξ ἀφορμῆς ἄλλου νομοσχεδίου — ὅτι ἀποτελεῖ συμφωνίαν μεταξὺ Ὑπουργείου καὶ Ἀρείου Πάγου. Τὴν εὐθύνην τοῦ νομοσχεδίου ἔχει τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης. Ἀλλ’ ἠθέλησε νὰ ἔχῃ καὶ τὴν γνώμην ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ἐφαρμόσουν τὸν νόμον. Καὶ εἶμαι εὐτυχής, διότι ἐκ τῆς συζητήσεως διεπιστώθη ταυτότης, σύμπτωσις ἀντιλήψεων. Λέγω λοιπόν, ὅτι συνεζήτησα καὶ μὲ τοὺς ἀξιοτίμους κυρίους τοὺς ὁποίους προηγουμένως ἀνέφερα, καὶ δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι καὶ ἐκεῖνοι ἀναγνωρίζουν ὅτι αἱ προσθῆκαι, αἱ ὁποῖαι ἐπιφέρονται εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀρχικῶς κατατεθέν, ἐξασφαλίζουν τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ, καὶ δὲν δημιουργοῦν ἀντιφάσεις καὶ δὲν καθιστοῦν ἀδύνατον τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Δὲν ἐπέρχονται σημαντικαὶ μεταβολαὶ εἰς τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, παραμένει ὡς ἀρχή, ὅτι μετὰ τὴν ἀναίρεσιν ἡ ὑπόθεσις θὰ κρίνεται κατ’ οὐσίαν ὑπὸ τοῦ Ἀρείου Πάγου. Εἶναι γνωστόν, ὅτι μέχρι τοῦδε, αἱ ἀναιρούμεναι ἀποφάσεις διακρίνονται εἰς δύο κατηγορίας, εἰς τὰς ἀναιρουμένας διὰ παράβασιν δικονομικῶν διατάξεων καὶ εἰς τὰς ἀναιρουμένας διὰ παράβασιν οὐσιαστικοῦ νόμου. Τὰ ⅚ τῶν ἀναιρουμένων ἀποφάσεων ἀναφέρονται εἰς παράβασιν δικονομικῶν διατάξεων. Διὰ τὰς τοιαύτας μέχρι σήμερον, εἶναι ἁρμόδια τὰ ὁμοιόβαθμα δικαστήρια πρὸς τὸ ἐκδοῦν τὴν ἀναιρουμένην ἀπόφασιν, μόνον ἐὰν ἀναίρεσις ἀπηγγέλθη διὰ παράβασιν οὐσιαστικοῦ νόμου, ἡ ἐκδίκασις τῆς ὑποθέσεως παραπέμπεται εἰς τὸ δεύτερον τμῆμα τοῦ Ἀρείου Πάγου, εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν ἀναφέρεται ἡ μεταβολὴ τὴν ὁποίαν καθιεροῖ τὸ νομοσχέδιον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ ὑπόθεσις θὰ κριθῇ ἀπὸ τὸν Ἄρειον Πάγον. Ἀναγνωρίζεται εἰς τὸ τμῆμα τὸ κατὰ παραπομπὴν δικάζον δικαίωμα διαφωνίας μόνον ἐὰν ἡ ἀναίρεσις ἀπηγγέλθη διὰ παράβασιν οὐσιαστικοῦ νόμου. Κατὰ συνέπειαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαφωνήσῃ τὸ δεύτερον τμῆμα καὶ νὰ ἀπασχοληθῇ ἡ Ὁλομέλεια πρὸς λύσιν διαφωνίας ἐπὶ δικονομικῶν παραβάσεων πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἦτο μέχρι σήμερον. Ἤθελα νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν τῶν ἀξιοτίμων κ.κ. συναδέλφων οἱ ὁποῖοι δὲν παρακολουθοῦν τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, ὅτι ἀπὸ ὅλον τὸν ὄγκον τῶν ὑποθέσεων αἱ ὁποῖαι φέρονται εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον περίπου τὰ ⅘ δὲν προχωροῦν, διότι ἐκδίδονται κατὰ κανόνα ἀπορριπτικαὶ ἀποφάσεις. Τὸ ⅕ τῶν ὑποθέσεων ἢ ἀναπέμπεται εἰς τὸ ἐκδοῦν τὴν ἀπόφασιν δικαστήριον, ἢ εἰς τὸ δεύτερον τμῆμα τοῦ Ἀρείου Πάγου διὰ τὴν ἐκδίκασιν τῆς οὐσίας. Τὸ δεύτερον τμῆμα κατὰ κανόνα συμφωνεῖ πρὸς τὴν γνώμην τὴν ἐπηνεχθεῖσαν ὑπὸ τοῦ πρώτου τμήματος. Καὶ μόνον πέντε ἕως ὀκτὼ ὑποθέσεις κατ’ ἔτος φθάνουν εἰς τὴν Ὁλομέλειαν τοῦ Ἀρείου Πάγου πρὸς λύσιν τῆς διαφωνίας. Αὐτὴ ἡ ἀρχὴ παραμένει καὶ μετὰ τὰς τροποποιήσεις αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς τὸ νομοσχέδιον. Δηλαδὴ ὅταν θὰ ἐπέρχεται διαφωνία διὰ παράβασιν οὐσιαστικοῦ νόμου, τότε ἡ διαφωνία θὰ ἔρχεται εἰς τὴν Ὁλομέλειαν καὶ ἡ ὑπόθεσις μετὰ τὴν ἄρσιν τῆς διαφωνίας θὰ ἐπανέρχεται εἰς τὸ ἁρμόδιον τμῆμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐκδίδῃ τὴν ὁριστικὴν ἀπόφασιν εἰς τρόπον ὥστε δὲν θὰ εἶναι νοητὴ ἡ παραπομπὴ τῆς ὑποθέσεως εἰς τὸ δικαστήριον τῆς οὐσίας. Νομίζω λοιπόν, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ στηριχθοῦν εὐνοϊκαὶ προβλέψεις τὰς ὁποίας ἔχει κάμει ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν τιμὴν νὰ εἰσαγάγῃ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον ἐνώπιον ὑμῶν.

§40Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἡ ἀπάντησις τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, νομίζω ὅτι ἔχει παρανοήσει τὰς παρατηρήσεις τὰς ἰδικάς μου. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι τροπολογίαι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβληθοῦν διότι τὸ νομοσχέδιον δὲν εἰσάγεται κατὰ τὴν διαδικασίαν τῶν κωδίκων. Τοιοῦτόν τι, δὲν εἶπον ἐγώ. Ἐγὼ εἶπον ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἰσάγει παγίας διατάξεις, καὶ δὲν εἶναι ὅπως τὸ ἐνοικιοστάσιον τὸ ὁποῖον μετά τινα χρόνον ἀνεξαρτήτως ἐὰν ἐπιτύχῃ ἢ ὄχι θὰ ἐπανέλθῃ πρὸς ρύθμισιν. Τὸ γεγονὸς ὅτι πρόκειται περὶ νομοθετήματος τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἰσχύσῃ ἐπὶ δεκαετηρίδας ἀποδεικνύει τὴν βασιμότητα τῆς παρατηρήσεώς μου ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τροπολογιῶν νὰ λύωνται καταστατικὰ προβλήματα, ὅπως εἶναι ἡ λειτουργία τῶν δύο τμημάτων τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τῆς ὁλομελείας αὐτοῦ. Δὲν εἶπον ἐγώ, ὅτι ἡ εὐθύνη τοῦ νομοθετήματος ἀνήκει εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον καὶ ὄχι εἰς τὸν κύριον Ὑπουργόν. Τὴν εὐθύνην ἑκάστου νομοθετήματος τὴν ἔχει ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὅταν ἀκόμη εἰσάγῃ τὸ νομοθέτημα ὑπὸ τὴν μορφὴν τῶν κωδίκων καὶ τότε τὴν εὐθύνην τὴν ἔχει ἡ Κυβέρνησις. Ἐγὼ ἁπλῶς ἠρώτησα, κύριοι συνάδελφοι, τὸν κύριον Ὑπουργόν, ἐὰν ἐζήτησε τὴν γνώμην τῆς Ὁλομελείας τοῦ Ἀρείου Πάγου διὰ νὰ πληροφορηθῇ ἡ Βουλὴ τὰς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἔκανε ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῶν τροποποιήσεων αὐτοῦ ἐκ μέρους ἐκείνων οἱ ὁποῖοι καλοῦνται εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν τόσην ἁρμοδιότητα ἐπὶ τοῦ θέματος ὅσην καὶ ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι συζητοῦμεν ἐδῶ αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Φιλοσοφόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§42Β. ΦΙΛΟΣΟΦΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, πῶς σήμερον ἀρχίζομεν τροποποιήσεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας μας δι’ ἁπλῶν τροπολογιῶν. Πῶς, δηλαδή, ἀρχίζομεν πρῶτον ἀπὸ τὸ κεφάλι καὶ παραλείπομεν τὰ πόδια. Ὑπάρχει μία Ἐπιτροπὴ συντάξεως τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, ἡ ὁποία εἶναι καὶ ἁρμοδία εἰς τὸ νὰ εἰσηγηθῇ τὰς δεούσας τροποποιήσεις καὶ νὰ τὰς φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Βεβαίως εἶναι διάχυτος ἡ ἐπιθυμία τοῦ λαοῦ εἰς τὸ νὰ εὑρεθῇ τρόπος βελτιώσεως τῆς διαδικασίας διὰ νὰ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τὰς ἀπηρχαιωμένας διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει ψηφισθῆ κατ’ ἀρχήν, δὲν δεσμεύεται ἡ Βουλὴ εἰς τὸ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ἀρχικὴν συζήτησιν, ἐφ’ ὅσον μάλιστα σεῖς ὑποβάλλετε τροπολογίαν ἐπὶ τῶν βασικῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου. Ἐγώ, συμφωνῶ ἀπολύτως μὲ τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας ὑπεστήριξεν ὁ συνάδελφος κ. Μαῦρος, καὶ προσθέτω ὅτι ἐφ’ ὅσον δημιουργεῖται ἀντίθεσις νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τῆς τροπολογίας.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ δέχεται τὸ ἄρθρον 3;

§44ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 3 ἐγένετο δεκτόν. Ἄρθρον 4. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἔχει τὸν λόγον.

§46Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριοι βουλευταί, τὸ ἄρθρον 4 ὁρίζει τὰ ἑξῆς: «.... (ἀναγινώσκει)....». Αὐταὶ αἱ διατάξεις τῶν τεσσάρων ἄρθρων ἀναφέρονται εἰς τὴν ὀργάνωσιν καὶ τὴν λειτουργίαν τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐπὶ τῶν πολιτικῶν καὶ τῶν ποινικῶν ὑποθέσεων. Ἐξαντλεῖται τὸ πρῶτον κεφάλαιον καὶ κατὰ συνέπειαν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, πρὸς διάκρισιν τῆς ὕλης τῆς ἀκολουθηθείσης πρέπει νὰ τεθῇ ἐπικεφαλίς «Κεφάλαιον Βʹ.».

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 4 δεκτόν;

§48ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 4 ἐγένετο δεκτόν. Δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον 5;

§50ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 5 ἐγένετο δεκτόν. Ἄρθρον 6. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§52Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετ’ ἄλλων νομικῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται περισσότερον μὲ τὴν διαδικασίαν τοῦ Ἀκυρωτικοῦ, μετὰ τῶν κ. κ. Θ. Τσάτσου, Τσουκαλᾶ, Μπακατσέλου, Παπαηλιάκη καὶ Μαλλιάκα ἔχομεν ὑποβάλει μίαν τροπολογίαν, τὴν ἑξῆς: Διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου εἰσάγεται καὶ εἰς τὴν διαδικασίαν τοῦ Ἀρείου Πάγου ὅ,τι ἰσχύει καὶ διὰ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας καὶ αὐτό, ὅπως εἴπομεν εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν, ἀποτελεῖ μίαν ἐπαινετὴν καινοτομίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἐκδηλώνει, δηλαδή, τὴν σύγχρονον περὶ Δικαίου ἀντίληψιν, ὄχι μόνον καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρακτικότητα τῆς διαδικασίας, ἡ ὁποία τηρεῖται εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ἀλλὰ πρὸ παντὸς εἰς τὸ ὅτι ἑνοποιεῖ τὴν διαδικασίαν τῶν δύο ἀκυρωτικῶν δικαστηρίων, διότι δὲν θὰ ἦτο σύμφωνον μὲ τὴν σύγχρονον περὶ Δικαίου ἀντίληψιν, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν πρακτικότητα τῆς ἐξασφαλίσεως μιᾶς ἑνιαίας κατευθύνσεως εἰς ὅλην τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, τόσον εἰς τὰ Διοικητικὰ Δικαστήρια, ὅσον καὶ εἰς τὰ Τακτικὰ Δικαστήρια, τῆς οὐσίας, ἡ ὑπάρχουσα διαφορὰ διαδικασίας. Μὲ τὴν σκέψιν αὐτὴν εἴχομεν ὑποβάλει τὴν ὑπὸ κρίσιν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀναγνώσω εἰς τὴν Βουλήν. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Ὑπάρχει μία διαφορὰ εἰς τὴν νομολογίαν τῶν δύο ἀκυρωτικῶν δικαστηρίων τοῦ τόπου, τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας ἀφ’ ἑνὸς καὶ τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀφ’ ἑτέρου. Τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας δέχεται ὡς λόγον ἀκυρώσεως, ὄχι μόνον τὴν παράβασιν τοῦ γραπτοῦ δικαίου, ἀλλὰ καὶ τὴν παράβασιν τῶν γενικῶν ἀρχῶν τοῦ δικαίου. Ὁ Ἄρειος Πάγος δὲν δέχεται ὡς λόγον ἀκυρώσεως τὴν παράβασιν τῶν γενικῶν ἀρχῶν τοῦ δικαίου. Τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον διορθώνει τὸ πρᾶγμα, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν Ἄρειον Πάγον καὶ λέγει εἰς τὸ ἄρθρον 6 «ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου τῆς οὐσίας ἐκτίμησις πραγματικῶν γεγονότων καὶ ἰδίᾳ τοῦ περιεχομένου ἐγγράφων, θὰ ὑπόκεινται εἰς τὸν ἔλεγχον τοῦ Ἀρείου Πάγου». Δηλαδὴ ὁ Ἄρειος Πάγος δὲν κρίνει ἐπὶ τῆς οὐσίας τῶν πραγματικῶν περιστατικῶν καὶ ἡ κοινὴ κρίσις τοῦ οὐσιαστικοῦ δικαστηρίου περὶ τῶν πραγματικῶν γεγονότων δὲν ἀποτελεῖ λόγον ἀκυρώσεως, ὀρθῶς ἕως ἐδῶ. Προχωρεῖ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον καὶ λέγει: «Μόνον ἐὰν ἡ ἐκτίμησις δὲν ἀνάγεται καθαρῶς εἰς πραγματικὰ γεγονότα, ἀλλὰ προσβάλλονται δι’ αὐτῆς κανόνες δικαίου, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἑρμηνευτικῶν, ὑπόκεινται αὗται εἰς τὸν ἔλεγχον τοῦ Ἀρείου Πάγου». Δηλαδή, εἰσάγει κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον, διὰ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 6, ὅτι καὶ ἡ παράβασις τῶν κανόνων τοῦ δικαίου ἀποτελεῖ λόγον ἀναιρέσεως. Εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ὅμως ὁμιλεῖ περὶ ἑρμηνευτικῶν κανόνων τοῦ δικαίου καὶ ἐνῷ τὸ κείμενον τοῦ νόμου ὁμιλεῖ γενικὰ περὶ κανόνων δικαίου, θὰ ἦτο δυνατὸν ὁ Ἄρειος Πάγος χρησιμοποιῶν πλέον ὡς ἑρμηνευτικὸν βοήθημα τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, νὰ ἑρμηνεύσῃ σαφῶς, σαφέστατα τὴν φράσιν «κανόνες δικαίου» καὶ νὰ εἴπῃ, αὐτὸ ἀφορᾷ μόνον τοὺς κανόνας δικαίου τοὺς ἑρμηνευτικούς. Ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν μετὰ τῶν ἄλλων κ.κ. συναδέλφων ἔχω ὑποβάλει, λέγει: τὸ «κανόνες δικαίου» νὰ ἀντικατασταθῇ διὰ τῶν λέξεων «γενικαὶ ἀρχαὶ τοῦ δικαίου». Διότι, ἐὰν μὲν ἐν τῇ ἐννοίᾳ τοῦ νόμου εἶναι ὅτι αἱ λέξεις «κανόνες δικαίου» ἐννοοῦν τὸ γραπτὸν δίκαιον, εἶναι περιττὴ ἡ μνημόνευσις, ὅπως γίνεται εἰς τὸ σχέδιον νόμου, διότι ἡ παράβασις γραπτῆς διατάξεως τοῦ νόμου ἀποτελεῖ ἐν πάσῃ περιπτώσει λόγον ἀναιρέσεως. Ἐάν, ἐξ ἀντιθέτου, ἐννοῇ τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου ὡς γενικὰς καὶ ὄχι μόνον τοὺς ἑρμηνευτικοὺς κανόνας, ὀρθὸν εἶναι νὰ τὸ διασαφηνίσωμεν, ὄχι μόνον διὰ νὰ βοηθήσωμεν τὸν ἑρμηνευτὴν τοῦ νόμου εἰς τὴν ὀρθὴν ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως αὐτῆς τοῦ νόμου, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ συντονίσωμεν τὴν νομολογίαν τῶν δύο ἀνωτάτων δικαστηρίων. Δὲν εἶναι ὀρθὸν ὁ πολίτης, ἔχων μίαν ὑπόθεσιν ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ καὶ προσφεύγων εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας νὰ εὑρίσκῃ δίκαιον ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ διοίκησις παρέβη ὄχι μόνον γραπτὸν κανόνα δικαίου, ἀλλὰ καὶ γενικὴν ἀρχὴν τοῦ δικαίου, καὶ ὁ ἴδιος πολίτης, ἔχων νὰ διεκδικήσῃ οὐσιαστικὸν δίκαιον ἐπὶ διαφορᾶς μεταξὺ ἀνόμων ἢ μεταξὺ ἀνόμων καὶ Δημοσίου, τοῦ Δημοσίου λαμβανομένου ὡς Φίσκους, νὰ εὑρίσκῃ τὰς θύρας κλειστάς, ἐὰν πρόκειται περὶ παραβάσεως γενικῶν κανόνων δικαίου δηλαδὴ γενικῶν ἀρχῶν τοῦ δικαίου. Τὴν τροπολογίαν αὐτὴν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ὅλοι οἱ συνάδελφοι εἶπον ἐκεῖ: Τί κανόνες δικαίου καὶ τί γενικαὶ ἀρχαὶ τοῦ δικαίου, τὸ ἴδιον εἶναι. Ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶναι δυνατὸν ὁ Ἄρειος Πάγος νὰ τὸ ἑρμηνεύσῃ στενῶς, βασιζόμενον εἰς τὴν σχετικὴν περικοπὴν τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, ὑποστηρίζω αὐτὴν τὴν τροπολογίαν καὶ ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θὰ θελήσῃ νὰ τὴν κάμῃ δεκτήν. Δὲν θέλω νὰ κρίνω ἂν καὶ κατὰ πόσον ὁ Ἄρειος Πάγος θὰ συμφωνήσῃ μὲ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν διὰ δύο λόγους. Πρῶτον, ὁ Ἄρειος Πάγος νομολογεῖ, δὲν νομοθετεῖ, ἡμεῖς νομοθετοῦμεν. Καὶ δεύτερον, ὁ Ἄρειος Πάγος, ὡς Σῶμα, ἢ τινὲς τῶν Ἀρεοπαγιτῶν εἶναι εὔλογον νὰ εἴπουν: Ὄχι, διότι αὐτὴ ἡ λύσις εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν μέχρι τοῦδε τακτικὴν τοῦ Ἀρείου Πάγου. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, ἀπὸ ἀπόψεως καθαρῶς νομικῆς ἐπιστήμης, εἶναι ὀρθὴ ἡ τροπολογία μας καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ τὴν κάμῃ δεκτήν. Ἐπίσης συμπληροῦντες τὴν τροπολογίαν μας, λέγομεν: Ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡ Βουλὴ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν μας νὰ ἰσχύσῃ αὕτη καὶ διὰ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ἐφ’ ὅσον δικάζει κατ’ ἀναίρεσιν, διότι τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον ἀκολουθεῖ τὴν ὁδόν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ὁ Ἄρειος Πάγος καὶ εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπεκταθῇ δι’ ὅλα τὰ δικαστήρια, διὰ νὰ ἔχωμεν μίαν ἑνιαίαν νομολογίαν, προστατεύουσαν τὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν, προσφευγόντων εἰς οἱονδήποτε δικαστήριον τοῦ τόπου. Ἔχω δὲ τὴν ἐντολὴν ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων νὰ δηλώσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τὴν Βουλήν, ὅτι καὶ τὸ Κόμμα εἶναι σύμφωνον πρὸς αὐτὴν τὴν λύσιν.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος κ. Π. Κανελλόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§54Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συμμερίζομαι, κύριοι συνάδελφοι, τὰς ἀπόψεις, τὰς ὁποίας πρὸ ὀλίγου ἀνέπτυξεν ὁ ἀγαπητὸς καὶ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μπακόπουλος καὶ συμμερίζομαι τὰς ἀπόψεις αὐτάς, δι’ οὓς λόγους ἀκριβῶς ἀνέπτυξεν ὁ ἴδιος. Ἡ ἑνότης εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς ἀνωτάτης δικαιοσύνης εἶναι ἀπαραίτητος. Ἐφ’ ὅσον τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας προκειμένου νὰ λάβῃ ἀπόφασιν, τὴν λαμβάνῃ μὲ κριτήριον τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος καὶ φυσικὰ καὶ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον θὰ πρέπει νὰ λαμβάνῃ, ἐφ’ ὅσον κατ’ ἀναίρεσιν λαμβάνεται ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος ἀπόφασις, διότι τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον λαμβάνει καὶ ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι κατ’ ἀναίρεσιν, ἐφ’ ὅσον κατ’ ἀναίρεσιν λαμβάνονται, θὰ πρέπει νὰ βασίζωνται ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ κριτηρίου. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι καὶ ἡ διατύπωσις, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς χρησιμοποιεῖ εἰς τὸ σχέδιον νόμου, συμπίπτει, ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας, μὲ τὴν διατύπωσιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Μπακόπουλος χρησιμοποιεῖ εἰς τὴν τροπολογίαν του. Ἄλλος λόγος, εἶναι, νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἡ λεκτικὴ σαφήνεια καὶ ἡ σύμπτωσις καὶ εἰς τὰς λύσεις μεταξὺ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, τὸ ὁποῖον ἔχει δώσει αὐτὴν τὴν ἔκτασιν εἰς τὴν ἁρμοδιότητά του καὶ δεύτερον, νομίζω, ὅτι ἀσχέτως τῆς ἀνάγκης, ὅπως ἀντικατασταθοῦν αἱ λέξεις «κανόνες δικαίου» μὲ τὰς λέξεις «γενικαὶ ἀρχαὶ δικαίου», ὑπάρχει εἰς τὴν φρασεολογίαν τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 6 καὶ μία διατύπωσις, δυναμένη νὰ ὁδηγήσῃ τὸν Ἀρεοπαγίτην εἰς σύγχυσιν. Ὅταν γράφῃ τὸ ἄρθρον 6: «Προσβάλλονται δι’ αὐτῆς κανόνες δικαίου, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἑρμηνευτικῶν», πρὶν διαβάσῃ, πρὶν διαβάσω ἐγώ, ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὸ «συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἑρμηνευτικῶν», ἐνόμισα ὅτι ἡ ἔννοια «προσβάλλονται δι’ αὐτῆς κανόνες δικαίου» εἶναι τόσον εὐρεῖα, ὥστε ἅπαντες συμπεριλαμβάνονται οἱ ἑρμηνευτικοὶ κανόνες δικαίου. Οἱ ἑρμηνευτικοὶ κανόνες δικαίου εἶναι ἔννοια στενωτέρα τῆς εὐρυτάτης ἐννοίας τῶν κανόνων δικαίου. Ὁ ἀνώτατος δικαστής, ὁ Ἀρεοπαγίτης, θὰ διερωτηθῇ τόσον μᾶλλον καθ’ ὅσον εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν γίνεται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐτόνισεν ὁ κ. Μπακόπουλος, μήπως πρόκειται μόνον περὶ τῶν γραπτῶν κανόνων; Διότι, ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο περὶ τῶν γραπτῶν κανόνων καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο μόνον περὶ πάντων τῶν κανόνων δικαίου, δὲν θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ προστεθῇ «συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἑρμηνευτικῶν». Ὅταν λέγῃ ὁ νομοθέτης «συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἑρμηνευτικῶν», εἶναι ὡσὰν νὰ λέγῃ ὅτι ἡ προηγουμένη ἔννοια εἶναι πολὺ στενὴ καὶ προσθέτω τὸ «συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἑρμηνευτικῶν», διὰ νὰ τὴν εὐρύνω, ἐνῷ ἡ προηγουμένη ἔννοια πρέπει νὰ ἐλεγχθῇ ὑπὸ τοῦ Ἀρείου Πάγου ὑπὸ μορφὴν ἀπολύτως εὐρεῖαν. Νομίζω, ὅτι εἶναι μᾶλλον ὀρθότερον, νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Μπακοπούλου ὑποστηριχθεῖσα τροπολογία. «Προσβάλλονται δι’ αὐτῆς γενικαὶ ἀρχαὶ τοῦ δικαίου» ἢ «γενικαὶ ἀρχαὶ δικαίου», ὅπως ἔχει διατυπωθῆ εἰς τὴν τροπολογίαν, ἢ «προσβάλλονται δι’ αὐτῆς κανόνες δικαίου ἐν γένει», χωρὶς νὰ προστεθῇ «συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἑρμηνευτικῶν», αὐτὸ εἶναι αὐτονόητον, καὶ τονιζομένης ἐδῶ, ἰδιαιτέρως τῆς ἐκτάσεως, κυρίως ὑφ’ ὑμῶν, κύριε Ὑπουργέ, τῆς ἐκτάσεως τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ἔννοια τῶν κανόνων δικαίου, ὅτι δηλαδὴ οἱ κανόνες δικαίου δὲν θὰ εἶναι μόνον οἱ γραπτοί, ἀλλὰ ἅπαντες, ὅπως ἰσχύουν ἀνέκαθεν εἰς τὴν ἐπιστήμην. Ὅταν ἡ ἐπιστήμη ὁμιλῇ περὶ κανόνων δικαίου, δὲν ὁμιλεῖ περὶ κανόνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀποκρυσταλλωθῆ εἰς γράμματα, περιεχόμενον εἰς νόμους. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, ὅπως δεχθῇ ἢ τὴν τροπολογίαν, ὅπως τὴν ἔχει διατυπώσει ὁ κ. Μπακόπουλος ἢ τοὐλάχιστον τὴν προσθήκην αὐτῶν τῶν δύο λέξεων «κανόνες δικαίου ἐν γένει».

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἔχει τὸν λόγον.

§56Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἡ διάταξις τῆς παραγράφου 1, τοῦ ἄρθρου 6, ἀναμφισβητήτως, πρέπει νὰ θεωρηθῇ, ὅτι ἀποτελεῖ πρόοδον, ἐν σχέσει μὲ τὸ σημερινὸν καθεστὼς εἰς τὴν ἀναιρετικὴν διαδικασίαν. Εἶναι γνωστόν, ἰδίως εἰς τοὺς ἀσχολουμένους μὲ τὴν διαδικασίαν ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου, μετὰ πόσης στενότητος ὁ Ἄρειος Πάγος ἐκτιμᾷ λόγους, ἀναγομένους ἰδίᾳ εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν διαδικαστικῶν ἐγγράφων τῆς δικαιοσύνης. Ἡ δευτέρα περίοδος τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 6, παρέχει τὴν εὐχέρειαν τῆς ἀναιρέσεως τῆς ἀποφάσεως λόγῳ παραμορφώσεως τοῦ διαδικαστικοῦ ἐγγράφου καὶ τῆς παρερμηνείας, ὅταν παραβιάζεται καὶ ὁ ἑρμηνευτικὸς κανών. Καὶ διὰ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ παράδειγμα τῶν φοιτητικῶν φροντιστηρίων. Ὑπάρχει ὁ κανών, σύμφωνα μὲ τὸν ὁποῖον, πᾶσα ρήτρα συμβάσεως ἑρμηνεύεται εἰς βάρος ἐκείνου ὁ ὁποῖος ἔθεσε τὴν ρήτρα, ὁ ὁποῖος διετύπωσε τὸ ἔγγραφον. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἑρμηνευτικὸν κανόνα. Ἕως τώρα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ ἑρμηνευτικὸς κανὼν κατὰ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ ἐγγράφου. Ἤδη, διὰ τῆς προσθήκης, θὰ εἶναι ὑποχρεωμένον τὸ δικαστήριον νὰ ἐκτιμήσῃ τὸ ἔγγραφον σύμφωνα μὲ τὸν ἑρμηνευτικὸν κανόνα, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ κανόνα δικαίου. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν δύναμαι νὰ προχωρήσω περαιτέρω εἰς τὴν ἄποψιν τῶν κυρίων συναδέλφων. Ὑπάρχει μία διαφορὰ μεταξὺ τῶν κανόνων δικαίου καὶ γενικῶν ἀρχῶν τοῦ δικαίου. Κανόνες δικαίου εἶναι ὁ νόμος καὶ τὸ ἔθιμον. Γενικαὶ ἀρχαὶ τοῦ δικαίου εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι διαμορφοῦνται ἀπὸ τὴν ἐπιστήμην καὶ τὴν νομολογίαν βάσει τῆς ἑκάστοτε κρατούσης, ἀναλόγως τῶν οἰκονομικῶν, κοινωνικῶν καὶ πολιτικῶν συνθηκῶν, περὶ δικαίου ἀντιλήψεων. Ἑπομένως εἶναι πάντοτε ἐν ἐξελίξει καὶ δὲν δύνανται ν’ ἀποτελέσουν ἀσφαλῆ γνώμονα ἐλέγχου τῶν ἀποφάσεων τῶν κατωτέρων δικαστηρίων. Ἀναμφισβητήτως, ἡ Διοίκησις, ἐκτελοῦσα τὸ καθῆκον της, ἐκδίδουσα τὰς διοικητικὰς πράξεις, εἶναι εἰς θέσιν νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψει καὶ τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου, ὅπως διεμορφώθησαν καὶ καθ’ ὃν τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ διαμορφωθοῦν ἑκάστοτε ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διδαγμάτων τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς νομολογίας. Δὲν εἶναι, ὅμως, δυνατόν, νὰ προσχωρήσω εἰς τὴν ἄποψιν καθιερώσεως ὡς λόγου ἀναίρεσιν τῶν ἀποφάσεων ἕνεκα τῆς παραβιάσεως τῶν γενικῶν ἀρχῶν τοῦ δικαίου, δηλαδὴ ἀρχῶν τὸ περιεχόμενον τῶν ὁποίων εἶναι ἀβέβαιον καὶ ἡ διαμόρφωσις τῶν ὁποίων ἐπηρεάζεται ἐξ ἀσταθμήτων παραγόντων. Ἂν αἱ περὶ δικαίου ἀντιλήψεις, αἱ ὁποῖαι ἐκράτουν ὅταν ἐθεσπίσθη ὁ κανὼν δικαίου, ἔχουν ἤδη μεταβληθῇ, ἔχει τὴν εὐχέρειαν ὁ Ἄρειος Πάγος εἴτε ὑπὸ τὴν σύνθεσιν τοῦ Τμήματος, εἴτε ὑπὸ τὴν σύνθεσιν τῆς Ὁλομελείας, νὰ ἐμφυσήσῃ εἰς τὴν διάταξιν τοῦ νόμου νέαν πνοὴν καὶ νὰ καταστήσῃ αὐτὸν ἱκανὸν νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς ἑκάστοτε συναλλαγάς. Τοῦτο ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν Ἄρειον Πάγον. Τὸ Γαλλικὸν ἀκυρωτικὸν ἐπέτυχε νὰ καθιστᾷ τὸν Ναπολεόντειον Κώδικα, ἤτοι νομοθέτημα καταρτισθὲν πρὸ ἑκατὸν πεντήκοντα ἐτῶν, ἱκανὸν νὰ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς σημερινῆς ζωῆς. Λόγῳ τῆς ἐξελίξεως τῆς κοινῆς περὶ δικαίου ἀντιλήψεως εἶναι δυνατὸν ἄλλαι νὰ κρατῶσιν ἀρχαὶ ὅταν κατηρτίσθη μία συναλλαγή, ἄλλαι ὅταν δικάζεται ἡ ὑπόθεσις ὑπὸ τῶν δικαστηρίων τῆς οὐσίας καὶ ἄλλαι ὅταν αὕτη φέρεται ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου. Θὰ προκύψῃ, ὅμως, τότε, τὸ ἐρώτημα ποίας γενικὰς ἀρχὰς δικαίου θὰ ἐφαρμόσῃ ὁ Ἄρειος Πάγος; Πέραν τούτου, λόγῳ τοῦ ἀορίστου αὐτῶν, δὲν θὰ δύναται ὁ δικαστὴς νὰ κρίνῃ μετ’ ἀσφαλείας ποία πρέπει νὰ γίνεται δεκτὴ ὡς κρατοῦσα γενικὴ ἀρχὴ τοῦ δικαίου καὶ νὰ περιάγεται εἰς δυσχερείας. Ἀναντιρρήτως, αἱ κρατοῦσαι ἑκάστοτε ἀντιλήψεις περὶ καλῆς πίστεως κ.λ.π., πρέπει νὰ ἀσκοῦν τὴν εὐεργετικήν των ἐπίδρασιν ἐπὶ τοῦ νομοθέτου πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν συναλλακτικῶν ἀναγκῶν καὶ διὰ θετῆς διατάξεως κανόνος δικαίου καὶ νὰ χρησιμεύουν ὡς μέσον ἀνανεώσεως τῆς ἐννοίας τοῦ νόμου διὰ τῆς νομολογίας, ὅπου ἡ γραμματικὴ αὐτοῦ διατύπωσις τὸ ἐπιτρέπει. Ἀλλὰ νὰ θεσπισθῇ ὅτι θὰ δικαιοῦται ὁ διάδικος νὰ στηρίξῃ λόγον ἀναιρέσεως κατὰ τῆς ἀποφάσεως ἐκ τοῦ ὅτι παρεβιάσθη ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου τῆς οὐσίας γενικὴ ἀρχὴ τοῦ δικαίου, τοῦτο εἶναι ἐπικίνδυνον. Διότι, ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, θὰ καταστήσωμεν ἐντελῶς ἄγνωστον εἰς τοὺς δικαζομένους καὶ τοὺς συναλλασσομένους πολίτας τὸ ἐφαρμοζόμενον δίκαιον. Διότι ἐπιτρέπεται νὰ ἔχωμεν τὴν ἀξίωσιν ἀπὸ τοὺς πολίτας καὶ τοὺς νομικοὺς νὰ γνωρίζουν τὸ κρατοῦν ἐν τέλει δίκαιον ὑπὸ τὴν εὐρυτάτην αὐτοῦ ἔννοιαν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητήσωμεν νὰ εἶναι ἐν γνώσει καὶ τῶν γενικῶν ἀρχῶν τοῦ δικαίου, αἱ ὁποῖαι, ὡς ἐλέχθη, ἀναπτύσσονται καὶ ἐξελίσσονται ἀναλόγως τῶν κρατουσῶν ἑκάστοτε ἀντιλήψεων ὑπὸ τῆς νομολογίας καὶ τῆς ἐπιστήμης, ἰδίᾳ δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιώσωμεν τοῦτο ἀπὸ τὸν κοινὸν συναλλασσόμενον πολίτην. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι πρέπει νὰ εἶναι γνωστὸν τὸ τιθέμενον δίκαιον, ὡς καὶ τὸ διαμορφωθὲν ἐθιμικὸν δίκαιον, καὶ τοῦτο ὑποχρεοῦνται νὰ γνωρίζουν οἱ πολῖται διὰ νὰ τὸ ἔχωσιν ὁδηγὸν εἰς τὰς καθ’ ἡμέραν συναλλαγάς. Ὁ μὲν δικαστὴς θὰ δύναται νὰ συμβουλεύεται τὴν νομολογίαν καὶ νὰ ἀνατρέχῃ εἰς τοὺς συγγραφεῖς διὰ νὰ σχηματίσῃ γνώμην περὶ τῆς ἰσχυούσης γενικῆς ἀρχῆς τοῦ δικαίου. Ὁ ἁπλοῦς ὅμως, συναλλασσόμενος πολίτης ποῦ θὰ καταφύγῃ; Αὐτὸς μόνον τὸ γραπτὸν καὶ τὸ ἐθιμικὸν δίκαιον καθὼς καὶ τὰς κρατούσας συνηθείας ἐν ταῖς συναλλαγαῖς ἔχει ὑπ’ ὄψει του καὶ βάσει αὐτῶν συναλλάσσεται. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιώσωμεν νὰ ἔχῃ γνῶσιν τῆς ἀφῃρημένης ἐννοίας τῶν ἀρχῶν τοῦ δικαίου; Δὲν φρονεῖτε ὅτι παρομοία διάταξις θὰ στήνῃ παγίδας εἰς τοὺς συναλλασσομένους; Ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει ἐρωτᾶται: Ποῖον τότε θὰ εἶναι τὸ ἀδιάβλητον κριτήριον τοῦ ὅτι ἡ προβαλλομένη ὡς γενικὴ ἀρχὴ δικαίου εἶναι ὄντως τοιαύτη καὶ δὲν εἶναι ἡ ἄλλη; Αὐτομάτως θὰ προέβαλε, κύριοι συνάδελφοι, καὶ τὸ πρόβλημα τῆς ἀναγνωρίσεως τοῦ δικαιώματος εἰς τὸν δικαστὴν τῆς συμπληρώσεως ἢ ἐλευθέρας ἑρμηνείας τοῦ δικαίου, ἐὰν ἀναγνωρισθῇ ὡς λόγος ἀναιρέσεως ἡ παράβασις τῶν γενικῶν ἀρχῶν τοῦ δικαίου. Τὸ ζήτημα συνέχεται μὲ τὴν ἀρχὴν τῆς ἀναγνωρίσεως εἰς τὸν δικαστὴν τῆς ἐξουσίας συμπληρώσεως τοῦ κενοῦ τοῦ νόμου, ἤτοι μὲ πρόβλημα ἰδιὰ τὸ ὁποῖον πολλαὶ ἔχουν γίνει συζητήσεις. Ὅπως εἶναι γνωστόν, ἡ Ἀναθεωρητικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Συντάξεως τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος τὰς ἐργασίας τῆς ὁποίας παρηκολούθησεν αὐτοπροσώπως ὁ τότε Πρωθυπουργός, ὁ ἀείμνηστος Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ὅπως καὶ ἡ Συντακτικὴ Ἐπιτροπή, ἠσχολήθησαν μὲ τὸ θέμα τοῦτο. Ἐὰν θὰ ἔπρεπε δηλαδὴ νὰ ἀναγνωρισθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ ἀρχὴ τοῦ Ἑλβετικοῦ Κώδικος συμφώνως πρὸς τὴν ὁποίαν ὁ δικαστὴς ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἐπὶ οἱασδήποτε σχέσεως διάταξις δικαίου, εἴτε εἰς τὸν γραπτὸν νόμον, εἴτε ἐξ ἐθίμου, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διαμορφώνῃ δίκαιον ὡς ἐὰν ἦτο νομοθέτης ἐπὶ τῆς κρινομένης περιπτώσεως. Πλήν, ὅπως εἶναι γνωστόν, δὲν ἐγένετο δεκτὴ ἡ εἰσαγωγὴ τοιαύτης ριζοσπαστικῆς ἀρχῆς οὔτε εἰς τὸν τότε παρασκευαζόμενον Κώδικα, οὔτε εἰς τὸν βραδύτερον καταρτισθέντα καὶ ἰσχύοντα ἤδη. Φρονῶ, λοιπόν, ὅτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς βιοτικάς, κοινωνικὰς καὶ πολιτικὰς συνθήκας δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἀποκρουσθεῖσα, τότε, ἀρχὴ διὰ τῆς καθιερώσεως λόγου ἀναιρέσεως ἕνεκα παραβάσεως τῶν γενικῶν ἀρχῶν τοῦ δικαίου. Πρέπει νὰ προσθέσω ὅτι τὸ θέμα ἀπησχόλησε καὶ τὴν Συντακτικὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας. Ἀντιμετωπίσθη δηλαδὴ ὑπὸ ταύτης τὸ ζήτημα ἐὰν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποτελέσῃ λόγον ἀναιρέσεως ἡ παράβασις ἀρχῆς τινος παραδεδεγμένης, εἴτε ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης, εἴτε ὑπὸ τῆς νομολογίας, μὴ διαμορφωθείσης, ὅμως, εἴτε ἐμμέσως, εἴτε ἀμέσως, εἰς γραπτὸν κανόνα νόμου ἢ εἰς ἔθιμον. Ἡ Συντακτικὴ Ἐπιτροπὴ κατέληξεν εἰς τὴν ἀπόφασιν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀναγνωρισθῇ ὡς λόγος ἀναιρέσεως ἡ παράβασις τῶν γενικῶν ἀρχῶν τοῦ δικαίου. Βεβαίως τὸ πρᾶγμα ἔχει ἐξαιρετικὸν ἐνδιαφέρον ἀπὸ ἀπόψεως κοινωνικῆς καὶ πολιτικῆς. Πλὴν τό γε νῦν ἔχον πρέπει νὰ ἀφεθῇ ἡ ἀπασχόλησις εἰς τοὺς κοινωνιολόγους καὶ εἰς τοὺς ἀσχολουμένους μὲ τὴν θεωρίαν νομικούς. Δὲν πρέπει ὅθεν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἀποκρουσθεῖσα τροπολογία. Λυποῦμαι δὲ διότι ἐφ’ ὅσον βάσει τῶν ἀνωτέρω πρέπει νὰ διασφαλίσωμεν τὰς συναλλαγὰς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιήσω τὴν περὶ τοῦ ἀντιθέτου ἐπιθυμίαν τῶν κ. κ. συναδέλφων, οὔτε τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§58Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται, κύριε Ὑπουργέ, περὶ ἐπιθυμίας μου.

§59Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ὅσα εἶπον, δὲν εἶχον τὴν ἔννοιαν τῆς προσωπικῆς ἐπιθυμίας.

§60Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ μιᾶς ἀπροσώπου καὶ γενικῆς πεποιθήσεως, ἥτις δὲν κλονίζεται, ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας δικάζει τὰς διαφορὰς μεταξὺ πολιτῶν καὶ διοικήσεως καὶ ἑπομένως, ὀρθὸν εἶναι διὰ τὴν ἀπονομὴν τοῦ δικαίου, νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν αἱ γενικαὶ ἀρχαὶ δικαίου. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι βαθέως ἐμπεποτισμένος, πρὸς τὴν ἀντίληψιν, ὅτι τὸ Κράτος εἶναι πατὴρ τοῦ πολίτου καὶ διὰ τὴν ἐπίλυσιν τῶν διαφορῶν μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῶν πολιτῶν, ὡς πρὸς δὲ τὰς σχέσεις μεταξὺ Κράτους καὶ πολιτῶν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἑνιαία ἀντίληψις μεταξὺ αὐτῶν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ χωρίσωμεν τὴν ἔννοιαν τοῦ δικαίου εἰς τὰς σχέσεις πολιτῶν καὶ διοικήσεως καὶ εἰς τὰς σχέσεις πολιτῶν πρὸς πολίτας ἢ πρὸς τὸ Κράτος; Δὲν εἶναι ὀρθὸν μὲ τὴν ἐπικρατοῦσαν σήμερον ἀντίληψιν περὶ δικαίου, νὰ ὑπάρχῃ αὐτὸς ὁ διαχωρισμός; Ὁ κ. Ὑπουργός, εἶπεν ἐπίσης, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζουν οἱ πολῖται, τὰς γενικὰς ἀρχὰς δικαίου. Καὶ ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζουν ποῖοι εἶναι οἱ ἰσχύοντες νόμοι, ἀφοῦ καὶ ἡμεῖς οἱ δικηγόροι δὲν τὰς γνωρίζομεν εἰς πολλὰς περιπτώσεις; Ἐγὼ ὁ ἴδιος, ὡς δικηγόρος, ὅταν πρόκειται περὶ προσφυγῆς εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας, λέγω εἰς τὸν πελάτην νὰ μοῦ φέρῃ καὶ τὸν νόμον. Πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐπικαλῇ τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο; Ὑπάρχει τὸ ἀξίωμα «ἄγνοια τοῦ νόμου δὲν ἐπιτρέπεται». Δὲν ἐπιτρέπεται δηλ. ἄγνοια τῶν ὑπαρχόντων χιλιάδων νόμων, αἱ γενικαὶ ἀρχαὶ δὲν εἶναι πολλαί, καὶ οἱ νόμοι, εἶναι ἄπειροι. Θὰ παρεκάλουν, ἑπομένως, τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ μὴ θελήσῃ νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἄρνησίν του. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς ἀνεκοίνωσε τὴν γνώμην τῆς Ἀντιπροσωπευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία, ὅμως, δὲν ἔχει ἀποτελεσματικὴν σημασίαν, διότι ἡμεῖς θὰ ἐρωτήσωμεν ποῖον εἶναι τὸ ὀρθόν. Νομίζω, ὅτι εὐσταθεῖ ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἡ τροπολογία, καὶ πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τὴν ἀποδεχθῇ. Εἶπεν, ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι εἰς τὰ Ἑλληνικὰ δικαστήρια ἐφαρμόζονται αἱ γενικαὶ ἀρχαὶ τοῦ διοικητικοῦ δικαίου. Τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, δὲν εἶναι διοικητικὸν δικαστήριον; Καὶ ὅμως τοῦτο δικάζει, βάσει τῶν τιθεμένων κανόνων δικαίου;

§61Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Διὰ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, δὲν ἔχω ἁρμοδιότητα, παρὰ τοῦτο ἐζήτησα ἀπὸ τὸν συνάδελφόν μου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ προκαλέσῃ τὴν γνώμην τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Πράγματι ἐζητήθη ἡ γνώμη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, τὸ ὁποῖον ὁμοφώνως ἀπεφάνθη κατὰ τῆς θεσπίσεως τοιαύτης διατάξεως. Ἀκολούθως γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7, νὰ ἀναβληθῇ, προσωρινῶς.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἔχει τὸν λόγον.

§63Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Τὸ ἄρθρον 8 ὁμιλεῖ περὶ ἀποφάσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπόκεινται εἰς τὸ ἔνδικον μέσον τῆς ἀναιρέσεως. Εἰς τὴν παράγραφον 1, ὁμιλεῖ περὶ ἀσκήσεως τοῦ ἐνδίκου μέσου τῆς ἀναιρέσεως, κατὰ τῶν ἀνεκκλήτως ἀπηγγελμένων ὁριστικῶν ἀποφάσεων. Ἡ παράγραφος 2 ὁρίζει ὅτι δὲν χωρεῖ ἀναίρεσις κατ’ ἀποφάσεως, ἐν μέρει ὁριστικῆς καί, ἐν μέρει μὴ ὁριστικῆς. Καὶ λέγει, ὅτι δὲν χωρεῖ ἀναίρεσις, οὔτε κατὰ τῶν ὁριστικῶν διατάξεων τῆς ἀποφάσεως, πρὸ τῆς ἐκδόσεως ὁριστικῆς καὶ τελεσιδίκου ἀποφάσεως ἐπὶ τῆς ὅλης δίκης. Νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον 171 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, διότι ἔχει δημιουργήσει ζητήματα μὲ τὸ «ἀναμένεται τὸ πέρας τῆς δίκης» διὰ τὴν ἄσκησιν τῆς ἀναιρέσεως ἐπὶ ζητημάτων ἐπὶ τῶν ὁποίων τὰ δικαστήρια ἔχουν ἀποφασίσει ὁριστικῶς. Δὲν ἐνόμισα, ὅμως, ὅτι ἔπρεπε νὰ σπεύσωμεν εἰς τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου τούτου, διὰ νομοσχεδίου περιοριζομένου εἰς τὴν ἀναιρετικὴν διαδικασίαν. Διὰ τοῦτο προτείνω ὅπως τροποποιηθῇ ἡ παράγραφος 2 ὡς ἀκολούθως: «.... (ἀναγινώσκει)....».

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8;

§65ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 8 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. (Ἐπίσης γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 9 καὶ 10 ὡς ἔχουν). Ἄρθρον 11. Ὁ κ. Α. Αὐγερινός, ἔχει τὸν λόγον.

§67Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11, ὁρίζετε τὴν προθεσμίαν ἀναιρέσεως, διὰ τὰς περιπτώσεις τῶν εἰς ἀλλοδαπὴν διαμενόντων ἢ ἀγνώστου διαμονῆς εἰς 90 ἡμέρας, ἀρχομένης ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως τῆς ἀποφάσεως.

§68Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως τῆς τελεσιδίκου ἀποφάσεως, ἐφ’ ὅσον κατὰ τῆς τελεσιδίκου ἀποφάσεως δὲν χωρεῖ ἕτερον ἔνδικον μέσον.

§69Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Αὐτὸ εἶναι μία καινοτομία, διότι ἡ προθεσμία τῆς ἀναιρέσεως ἄρχεται ἀπὸ τῆς τελεσιδικίας τῆς ἀποφάσεως.

§70Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως τῆς τελεσιδίκου ἀποφάσεως.

§71Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Αὐτὸ θὰ πρέπει νὰ τὸ διευκρινίσωμεν.

§72Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κατὰ τῆς τελεσιδίκου ἀποφάσεως ἐπιτρέπεται ἀναίρεσις.

§73Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ὑπάρχουν περιπτώσεις ὅπου εἶναι δυνατὸν νὰ κοινοποιηθῇ ἀνέκκλητος ἀπόφασις, ὁπότε πάλιν θὰ θεωρῆται καὶ αὐτὴ ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως;

§74Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἐὰν ἡ ἀπόφασις εἶναι ἀνέκκλητος, δὲν ὑπάρχει προθεσμία.

§75Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουν δύο θέματα, ἐὰν ὁ διάδικος ἠμπορῇ νὰ κάμῃ καὶ τὴν ἀναίρεσιν...

§76Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἠμπορεῖ νὰ ἀσκηθῇ ἡ ἀναίρεσις καὶ πρὸ τῆς ἐπιδόσεως τῆς ἀποφάσεως.

§77Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἂν μία ἀπόφασις ἐκδοθῇ ἐρήμην, κατὰ ἀγνώστου διαμονῆς, καὶ τῆς ὁποίας οὗτος δύναται νὰ ἀσκήσῃ τὰ ἔνδικα μέσα, τῆς ἀνακοπῆς, μετὰ ταῦτα τῆς ἐφέσεως καὶ κατόπιν τῆς ἀναιρέσεως, λέγετε ὅτι ἡ προθεσμία τῆς ἀναιρέσεως ἄρχεται ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως τῆς ἀποφάσεως.

§78Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Αὐτὰ τὰ θέματα ἔχουν λυθῆ.

§79Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Θὰ δημιουργηθοῦν ζητήματα.

§80Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Δὲν πρόκειται νὰ δημιουργηθῇ κανένα ζήτημα. Ἡ ἀναίρεσις καὶ κἄθε ἔνδικον μέσον ἀσκεῖται καὶ πρὸ τῆς ἐπιδόσεως τῆς ἀποφάσεως. Πρέπει νὰ ἀσκῆται ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως διὰ νὰ μὴ ἐπέλθῃ ἔκπτωσις τοῦ δικαιώματος. Ἐφ’ ὅσον ἡ ἀπόφασις θὰ εἶναι ἀνέκκλητος, δὲν χωρεῖ κἄν ἔφεσις. Ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι ὁριστικὴ ἀπόφασις, δὲν χωρεῖ ἀναίρεσις, διότι κατὰ τὴν ὁριστικὴν ἀπόφασιν, ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις, χωρεῖ ἀναίρεσις. Ὅταν παρέλθῃ ἡ προθεσμία τῆς ἀνακοπῆς, θὰ γίνῃ ὁριστικὴ καὶ ὅταν παρέλθῃ ἡ προθεσμία τῆς ἐφέσεως θὰ γίνῃ τελεσίδικος καὶ ἔκτοτε θὰ ἀρχίσῃ ἡ προθεσμία τῆς ἀναιρέσεως. Δὲν δημιουργεῖ κανένα ζήτημα ἡ διατύπωσις.

§81Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ποίας ἀποφάσεως;

§82Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἐκείνης, κατὰ τῆς ὁποίας θὰ ἀσκηθῇ ἡ ἀναίρεσις.

§83Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Θὰ ἤθελον καὶ τὸ ἑξῆς: Πολλάκις συμβαίνει, ὁσάκις εἶναι ἀγνώστου διαμονῆς, νὰ ἀναμένωμεν τὴν παρέλευσιν 140 ἡμερῶν, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἀμετάκλητον ἀπόφασιν, ὁπότε ἐπέρχεται μία καθυστέρησις. Νομίζω ὅτι αἱ 90 ἡμέραι μὲ τὰ σημερινὰ μέσα ἐπικοινωνίας εἶναι ὑπερβολική. Δὲν νομίζετε ὅτι ἀρκεῖ μία προθεσμία 30 ἡμερῶν, διὰ νὰ ὑπάρχῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἀσκήσεως τῆς ἀναιρέσεως καὶ ὅτι ἡ προθεσμία τῶν 90 ἡμερῶν εἶναι μεγάλη;

§84Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Τὸ ἄρθρον 195 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας ὁμιλεῖ περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας ἀναλόγως τοῦ τόπου εἰς ὃν διατρίβει ὁ πρὸς ὃν ἡ ἐπίδοσις. Αἱ διατάξεις αὐταὶ ἐτέθησαν μὲ γνώμονα τὰ παλαιὰ μέσα ἐπικοινωνίας καὶ μὲ γνώμονα τὴν ἀντίληψιν ὅτι πρέπει νὰ παρασχεθῇ εἰς τὸν πρὸς ὃν ἡ ἐπίδοσις, ὁ ἀπαραίτητος διὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς διαδικαστικῆς πράξεως χρόνος. Ἤδη αἱ ἀποστάσεις καθημερινῶς ἐκμηδενίζονται καὶ αἱ νέαι καταστάσεις τῆς ἐπιστήμης διευκολύνουν τὴν μεταξὺ ἠπείρων ἐπικοινωνίαν. Δὲν νομίζω, ὅμως, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἐσχάτου μέσου τῆς ἀναιρέσεως θὰ πρέπει νὰ συντομευθῇ ἐπὶ πλέον ἡ προθεσμία. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ διάκρισις μεταξὺ χωρῶν, ἀναλόγως τῶν ἀποστάσεων καὶ τῶν συγκοινωνιακῶν μέσων. Δὲν εἶναι δυνατόν, φερ’ εἰπεῖν, νὰ ὑπάρχῃ ἡ αὐτὴ προθεσμία διὰ τὴν Εὐρώπην καὶ τὴν Αὐστραλίαν, ὅταν πρόκειται ὁ καθορισμὸς αὐτῆς νὰ τελῇ ἐν ἀπολύτῳ συναρτήσει πρὸς τὴν ἀπόσπασιν, χωρὶς νὰ συνεκτιμηθῇ οἱοσδήποτε ἕτερος παράγων.

§85Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἐγὼ θὰ ἔλεγον 30 καὶ ἄλλες 30 ἡ παρέκτασις.

§86Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι μόνον τὸ ζήτημα ὅτι χρειάζεται χρόνος, διὰ νὰ γίνῃ ἡ κοινοποίησις, ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ προβῇ εἰς ἐνεργείας, διότι εὑρίσκεται εἰς ἕνα τόπον εἰς τὸν ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιήσῃ δικηγόρον Ἕλληνα. Ἐπίσης, ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ καὶ ὁ ἴδιος.

§87Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Δημιουργεῖται καθημερινῶς δυσχέρεια, ἰδίως εἰς τὰ διαζύγια.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 11 δεκτόν;

§89ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 11 ἐγένετο δεκτόν. (Ἐπίσης γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 12 καὶ 13). Ἄρθρον 14. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἔχει τὸν λόγον.

§91Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἄρθρον 14 ἀναφέρεται εἰς τὴν διαδικασίαν τῆς συζητήσεως τῆς αἰτήσεως ἀναιρέσεως ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου. Καθιεροῦται ἡ ἀρχὴ τῆς ὑποχρεωτικῆς συντάξεως γραπτῆς εἰσηγήσεως ἀπὸ τὸν εἰσηγητήν. Ἠρώτησεν ὁ κ. Μαῦρος ἐὰν ἐπὶ τῶν διατάξεων τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου εἶναι σύμφωνος ἡ γνώμη τοῦ ἀνωτάτου δικαστηρίου. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ μεγίστη πλειοψηφία τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐμμένει ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἀπολύτως εἰς τὰς ἀρχικὰς ἀντιρρήσεις της. Ὑπὲρ τῆς καθιερουμένης ἀρχῆς ἔχουν ταχθῆ εἷς ἢ δύο Ἀρεοπαγῖται, ἔγκριτοι νομικοὶ καὶ ὁ ἀρχαιότερος ἀντεισαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἤθελον νὰ παράσχω τὴν διευκρίνισιν ταύτην διὰ νὰ μὴ δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις ὅτι ὁ Ἄρειος Πάγος ἐγκατέλιπε τὰς ἀρχικάς του ἀντιρρήσεις. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁρίζεται ὅτι τὰ ἀναφερόμενα εἰς τοὺς λόγους ἀναιρέσεως ἔγγραφα πρέπει νὰ κατατεθοῦν ἐγκαίρως καὶ νὰ τεθοῦν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Εἰσηγητοῦ πρὸς σύνταξιν τῆς ἐγγράφου εἰσηγήσεως αὐτοῦ, ἡ ὁποία πρέπει νὰ κατατεθῇ ὀκτὼ ἡμέρας πρὸ τῆς συζητήσεως. Παραλλήλως, ὅμως, εἶναι ἀνάγκη νὰ κατατοπισθῇ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὁ ὁποῖος καὶ σήμερον συμμετέχει ἐνεργῶς διὰ τῶν ἐπ’ ἀκροατηρίῳ ἐρωτήσεών του πρὸς τοὺς ἀγορεύοντας εἰς τὴν πλήρη τῆς ὑποθέσεως διερεύνησιν. Πρέπει ἐπίσης νὰ λάβῃ ἐγκαίρως γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως καὶ ὁ Εἰσαγγελεύς, ἡ ἀποστολὴ τοῦ ὁποίου παραμένει ἀμείωτος. Εἶναι ἀνάγκη, ἑπομένως, νὰ σχηματισθοῦν πλείονες φάκελλοι, καὶ τοῦτο θὰ ἦτο ἴσως δυνατὸν νὰ γίνῃ καὶ διὰ τοῦ Κανονισμοῦ τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἐκρίθη, ὅμως, προτιμότερον νὰ ὁρισθῇ διὰ ρητῆς διατάξεως τοῦ νόμου ὅτι ὁ ἐπισπεύδων τὴν συζήτησιν ὑποχρεοῦται νὰ καταθέσῃ τὰ μνημονευόμενα ἔγγραφα εἰς τριπλοῦν, διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἡ εὐχέρεια παραλλήλου ἐπὶ τῆς διαφορᾶς ἐνασχολήσεως τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου, τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ Εἰσηγητοῦ.

§92Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλαδὴ τὴν ἀναίρεσιν καὶ τὸ ὑπόμνημα. Ὄχι καὶ τὰ ἀποδεικτικὰ στοιχεῖα.

§93Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Θὰ καταθέσῃ τὰ περιλαμβανόμενα εἰς τὴν παράγραφον 1 τοῦ συζητουμένου ἄρθρου.

§94Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως γίνεται καὶ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας.

§95Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Μάλιστα θὰ ἰσχύῃ καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅ,τι συμβαίνει καὶ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας καὶ ὅ,τι γίνεται εἰς τὴν πρᾶξιν ὑπὸ πολλῶν δικηγόρων, οἱ ὁποῖοι φροντίζουν νὰ λάβουν γνῶσιν τῶν προτάσεών των ὅλοι οἱ μετέχοντες εἰς τὴν σύνθεσιν Ἀρεοπαγῖται. Εἰς τὴν παράγραφον 2 εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἑξῆς φραστικὴ διόρθωσις «.... (ἀναγινώσκει)....». Αἱ παράγραφοι 3 καὶ 4 μένουν ὡς ἔχουν.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 14 δεκτόν;

§97ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν. Ἄρθρον 15. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἔχει τὸν λόγον.

§98Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο, κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει προσθήκη, ἀφορῶσα τὰ ἑξῆς ζητήματα: Ἐλέχθη ὅτι ὁ ἐπισπεύδων τὴν συζήτησιν ὑποβάλλει τρία ἀντίγραφα τῶν ἐγγράφων τῶν διαλαμβανομένων εἰς τὴν παράγραφον αʹ τοῦ προηγουμένου ἄρθρου. Εἶναι δυνατόν, ὅμως, νὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ ὑποβολὴ προσθέτων λόγων, ὁπότε ἐνδέχεται νὰ ἀνακύψῃ ἡ ἀνάγκη ὑποβολῆς καὶ ἄλλων ἐγγράφων. Καὶ τὰ ἔγγραφα ταῦτα, ὅπως καὶ οἱ πρόσθετοι λόγοι, θὰ πρέπει νὰ κατατεθοῦν εἰς τριπλοῦν. Πρὸς τοῦτο προστίθεται παράγραφος 4 διὰ τῆς ὁποίας ρητῶς καθορίζεται ἡ ὑποχρέωσις τοῦ ἐπισπεύδοντος.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 15 δεκτόν;

§100ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 15 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἄρθρον 16. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἔχει τὸν λόγον.

§102Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Τὸ ἄρθρον 16, κύριοι βουλευταί, ἀναφέρεται εἰς τὴν ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου τηρητέαν διαδικασίαν. Ἡ παράγρ. 2 τοῦ ἄρθρου τούτου, ὁμιλεῖ περὶ ὑποβολῆς νέων ἰσχυρισμῶν τῶν διαδίκων. Κατὰ βάσιν διατηρεῖται ἡ ἀρχή, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ δικάζον τμῆμα κρατεῖ τὴν ὑπόθεσιν καὶ δικάζει ἐπ’ αὐτῆς κατ’ οὐσίαν. Διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ, ὅμως, ἀμφισβήτησις τὶς θὰ πρέπει ἡ παράγραφος 2 νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς: «.... (ἀναγινώσκει)....».

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 16;

§104ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 16 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Τὸ ἄρθρον 17 δεκτόν;

§106ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 17 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἔχει. Ἡ συζήτησις τοῦ ἄρθρου 18 ἀναβάλλεται ὡς καὶ ἡ συζήτησις τοῦ ἄρθρου 21, ἵνα γίνῃ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ἄρθρ. 7 δοθέντος ὅτι τὰ ἄρθρα ταῦτα ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν διανεμηθεῖσαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7, ἡ συζήτησις τοῦ ὁποίου ἀνεβλήθη. (Ἐν συνεχείᾳ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 19, 20, 22 καὶ 23, ὡς ἔχουν). Ἄρθρον 24. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἔχει τὸν λόγον.

§108Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Εἰς τὰ ἄρθρα 24 καὶ 25, κύριοι βουλευταί, ἐπέρχονται ὡρισμέναι μεταβολαί, ἀναφερόμεναι ἰδίᾳ εἰς τὴν διάρθρωσιν τῆς ὕλης, τῆς περιλαμβανομένης εἰς τὰ δύο ταῦτα ἄρθρα. Ὡς ἐλέχθη, ἀναγνωρίζεται εἰς τὸ Βʹ Τμῆμα τοῦ Ἀρείου Πάγου, τὸ δικαίωμα νὰ διαφωνήσῃ πρὸς τὴν ἀναιρετικὴν ἀπόφασιν, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ζητήματος ἀναγομένου εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ οὐσιαστικοῦ νόμου. Ἡ μεταβολὴ κατέστησε ἀναγκαίαν τὴν διαμόρφωσιν καὶ τῶν δύο τούτων ἄρθρων ὡς ἔχουν ἀκριβῶς αἱ διανεμηθεῖσαι τροπολογίαι. Διὰ τοῦ ἄρθρου 24 ἀναγνωρίζεται ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἰσχύει κατ’ ἀρχήν. Προστίθεται μόνον ὅτι ὁ ἡττώμενος διάδικος καταδικάζεται εἰς τὰ ἔξοδα τῆς δίκης, ἐφ’ ἧς ἡ ἀναιρεθεῖσα ἀπόφασις. Πρόκειται, δηλαδή, περὶ ἐπαναλήψεως τῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων, μὲ ἐλαφρὰν συμπλήρωσιν.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 24;

§110ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 24 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη. Ἄρθρον 25. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἔχει τὸν λόγον.

§112Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Τὸ ἄρθρον 25 τὸ ὁποῖον ἀντικαθιστᾷ τὸ ἄρθρον 834 περιλαμβάνει τὰ ἑξῆς: Ἐὰν ὁ Ἄρειος Πάγος ἀναιρέσῃ τὴν ἀπόφασιν, δι’ οἱονδήποτε λόγον, εἴτε διὰ παράβασιν οὐσιαστικοῦ νόμου, εἴτε διὰ δικονομικὴν παράβασιν, ἐπὶ ἀναρμοδιότητι καὶ ὑπέρβασιν ἐξουσίας, τὸ δικάζον τμῆμα δύναται νὰ κρατήσῃ τὴν ὑπόθεσιν... (ἀναγινώσκει).... Ὑπενθυμίζω ὅτι ἡ διατύπωσις αὐτὴ ἀποτελεῖ ἐπανάληψιν τῆς διατυπώσεως ἡ ὁποία περιλαμβάνεται εἰς τὸν νόμον ΒΧΗʹ, περὶ ἐκδικάσεως τῶν διαφορῶν μισθωτῶν καὶ ἐκμισθωτῶν. Διότι, καὶ ἐκεῖ ἀναγνωρίζεται, ὅτι τὸ δικάζον τμῆμα τὴν ἀναίρεσιν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ δηλώσῃ, ὅτι ἡ ὑπόθεσις δὲν χρῄζει περαιτέρω διευκρινίσεως, νὰ τὴν κρατήσῃ καὶ νὰ δικάσῃ κατ’ οὐσίαν. Ἡ διάταξις ἡ ὁποία ἴσχυε μόνον ἐπὶ διαφορῶν τοῦ νόμου ΒΧΗʹ καὶ τῶν ὀργανικῶν διαφορῶν καὶ ἡ ὁποία σήμερον ἰσχύει διὰ τὴν ἐπίλυσιν τῶν διαφορῶν, αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν ἐκ τοῦ ν. 1323 κατὰ τὴν ἀκύρωσιν τῶν ἐντὸς κατοχῆς γενομένων ἀγοραπωλησιῶν ἀκινήτων, ἐπεκτείνεται ἐπὶ πάσης δικαιοπραξίας. Θὰ ἔχῃ δικαίωμα ὁ Ἄρειος Πάγος, εἰς πᾶσαν περίπτωσιν νὰ κρίνῃ καὶ τὴν οὐσίαν εἰς τὸ Αʹ Τμῆμα, ἐφ’ ὅσον ἡ ὑπόθεσις δὲν χρῄζει περαιτέρω διευκρινίσεων. Ἐὰν κρίνῃ ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν κατ’ οὐσίαν ἐκδίκασιν, παραπέμπει.... (ἀναγινώσκει).... Παράγραφος βʹ. Τὸ Τμῆμα εἰς τὸ ὁποῖον παρεπέμφθη ἡ ὑπόθεσις... (ἀναγινώσκει).... Παράγραφος γʹ..... (ἀναγινώσκει).... Εἶναι γνωστόν, ὅτι διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ὁ ἐπισπεύδων τὴν συζήτησιν τῆς ὑποθέσεως εἰς τὸ Βʹ Τμῆμα, ἢ εἰς τὴν Ὁλομέλειαν, πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ ἐπίδοσις τῆς προηγηθείσης ἀποφάσεως τοῦ Τμήματος, ἢ τῆς Ὁλομελείας, ἄλλως ἡ συζήτησις εἶναι ἀπαράδεκτος. Ἤδη ρητὴ διάταξις ὁρίζει, ὅτι δὲν εἶναι ἀπαραίτητος ἡ ἐπίδοσις τῆς προεκδοθείσης ἀποφάσεως. Περαιτέρω ἡ παράγραφος 5 ἀναφέρεται εἰς καθαρῶς διαδικαστικὰς λεπτομερείας: «.... (ἀναγινώσκει)....». Ὁρίζεται εἰς τὸ ἄρθρον 14 ὅτι ὁ ἀναιρεσίων, ὅταν ὁ ἴδιος ἐπισπεύδῃ τὴν συζήτησιν, ὀφείλει νὰ κοινοποιήσῃ κλῆσιν, διὰ νὰ δώσῃ τὴν εὐχέρειαν εἰς τὸν ἀντίδικον νὰ λάβῃ γνῶσιν τῆς ἀναιρέσεως. Ἅπαξ, ὅμως, ἔλαβε γνῶσιν ὁ ἀντίδικός του διὰ τῆς κοινοποιήσεως τοῦ ἀναιρετηρίου, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ὑπερβολικὴ ἐπιβάρυνσις νὰ ἀξιώσωμεν νέαν ἐπίδοσιν αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν προβλέπει ἡ παράγραφος 1 τοῦ ἄρθρου 820.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 25 γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§114ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 25 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη. Ἄρθρον 26.

§116ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 26 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἔχει. Ἄρθρον 27.

§118ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 27 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἔχει. Ἄρθρον 28.

§120ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 28 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἔχει. Ἄρθρον 29. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπειδὴ διὰ τὸ ἄρθρον 29 ἔχει ὑποβληθῆ πρότασις ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας, θὰ παρακαλέσω νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων 7, 18 καὶ 21.

§122Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Νομίζω ὅτι οἱ κ. κ. συνάδελφοι, οἱ ὑποβαλόντες τὴν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 29 θὰ θελήσουν νὰ μὲ ἀκούσουν μετὰ τῆς προσοχῆς ποὺ θὰ τοὺς ἀκούσω καὶ ἐγὼ ἀναπτύσσοντας τὴν τροπολογίαν των καὶ ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ παραστῇ ἀνάγκη νὰ προχωρήσωμεν εἰς ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν, διότι θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ συνεννοηθῶμεν. Ἡ διάρθρωσις, κύριοι συνάδελφοι, τοῦ ἀνωτάτου δικαστηρίου τῆς χώρας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον μεγάλης συζητήσεως εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἰδίᾳ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, νὰ συμβουλευθῇ ἢ τοὐλάχιστον νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ἐφαρμόσουν τὸν νέον θεσμόν. Καὶ ἐγὼ δὲν παρέλειψα τὸ καθῆκον αὐτό. Ἐπεκοινώνησα καὶ μὲ τὸν Πρόεδρον καὶ μὲ τοὺς δύο Ἀντιπροέδρους, διότι ὁ τρίτος εἶναι ἀσθενής, ἐπεκοινώνησα μὲ τὸν Εἰσαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου, εἶδον καὶ συνομίλησα μὲ τοὺς Ἀρεοπαγίτας–Ἐπιθεωρητὰς καὶ ἔχω ἀποκρυσταλλώσει ἀντιλήψεις, τὰς ὁποίας θὰ ἔχω τὴν εὐκαιρίαν νὰ μεταδώσω εἰς τὴν Βουλὴν καί, ἂν ἡ Βουλὴ συμφωνήσῃ μὲ τὰς ἀπόψεις τοῦ νομοσχεδίου, νομίζω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ λόγος νὰ προχωρήσωμεν εἰς ψηφοφορίαν.

§123Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε....

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μπακόπουλε, δὲν εἰσήλθομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 29.

§125Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι καὶ ἡμεῖς, ποὺ ὑπεστηρίξαμεν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον, ἔχομεν καὶ ἡμεῖς τὴν ἰδικήν μας νομικὴν καὶ πολιτικὴν πεποίθησιν. Καὶ ἡ πεποίθησίς μας εἶναι ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ εὐσταθήσῃ καὶ νὰ ἀποδώσῃ καρποὺς τὸ νομοσχέδιον, ἂν δὲν αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν Ἀρεοπαγιτῶν. Ἡ πεῖρα μας εἶναι ὅτι χωλαίνει ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης καὶ εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον καὶ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας διότι δὲν ὑπάρχει ἐπαρκὴς ἀριθμὸς δικαστῶν.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζητῶμεν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7, κύριε συνάδελφε.

§127Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ τακτικὴ αὐτή, νὰ ἔλθῃ ἔπειτα τὸ ἄρθρον 29 μὲ τρεῖς βουλευτὰς ἐδῶ. Δι’ ἡμᾶς ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν, ὡς καὶ ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Συμβούλων τῆς Ἐπικρατείας, εἶναι τὰ κεφαλαιωδέστερα ζητήματα διὰ τὸν θεσμόν. Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει τόσον τὸ ἄρθρον 7, ὅσον τὸ ἄρθρον 29.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ θὰ γίνῃ ψηφοφορία εἰς τὸ ἄρθρον 29 καὶ θὰ ἀργήσῃ, ἂς συζητήσωμεν τὰ ἄρθρα ποὺ ἔμειναν ἐκκρεμῆ.

§129Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε, ὅταν θὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν τὸ 29, δὲν θὰ εἶναι κανεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὀνομαστικὴ ψηφοφορία θὰ γίνῃ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 29.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἔχει τὸν λόγον.

§131Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ὅπως ἔχουν διατυπωθῆ αἱ τρεῖς πρῶται παράγραφοι τοῦ ἄρθρου 7, δὲν ἐπέρχεται μεταβολή τις διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὰ ἄρθρα καὶ σήμερον κρατοῦνται περὶ τοῦ παραδεκτοῦ τῶν λόγων ἀναιρέσεως. Ἐπὶ πλέον, ἤδη, διὰ τῆς παραγράφου 4 ὁρίζονται αἱ περιπτώσεις, καθ’ ἃς ὁ Ἄρειος Πάγος ὑποχρεοῦται νὰ ἐξετάζῃ αὐτεπαγγέλτως ὡρισμένους λόγους ἀναιρέσεως ἐκ τῶν ἐν ἄρθρῳ 807 διαλαμβανομένων.

§132Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν τὴν γενίκευσιν τῆς παραβάσεως τῶν γενικῶν ἀρχῶν δὲν δέχεσθε, μὴ μνημονεύετε ἐμέ, διότι εὑρισκόμεθα εἰς βασικὴν διαφωνίαν καί, παρ’ ὅλην τὴν ἐπιμονήν σας, ἐξακολουθῶ νὰ πιστεύω ὅτι ἐσφάλατε.

§133Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ ἄρθρον 7 προστίθεται παράγραφος τετάρτη. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ Ἄρειος Πάγος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ δικάσῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν λόγων ἀναιρέσεως, τῶν περιλαμβανομένων εἰς τὸ ἀναιρετήριον καὶ τοὺς προσθέτους λόγους. Ἡ παράγραφος 4 ὁρίζει ὅτι «κατ’ ἐξαίρεσιν ἐξετάζει ἐξ ἐπαγγέλματος, μετὰ τὴν πρότασιν ὅμως τοῦ Εἰσηγητοῦ Ἀρεοπαγίτου, παραληφθεῖσαν εἰς τὴν ἔγγραφον εἰσήγησιν αὐτοῦ, λόγον ἀναιρέσεως ἐκ τοῦ ἐν τοῖς ἐδαφίοις 3, 11, 14, 15, 16, 17 καὶ 19 τοῦ ἄρθρου 807 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας. Τὸ ἐδάφιον 3: «Ἐὰν τὸ δικαστήριον ὑπερέβη τὰ καθήκοντα αὐτοῦ.... (ἀναγινώσκει)....». Τὸ ἐδάφιον 11: «Ἐὰν τὸ δικαστήριον παρὰ τὸν νόμον .... (ἀναγινώσκει)....». Τὸ ἐδ. 14: «Ἐὰν πλείονες ἀντιφάσκουσι πρὸς ἀλλήλας διὰ τὴν αὐτὴν διαφορὰν.... (ἀναγινώσκει)....». Τὸ ἐδ. 15: «Ἐὰν ἡ ἀπόφασις εἶναι ἐλλιπὴς κατὰ τὸ διατακτικὸν καὶ ὁ διάδικος δὲν φροντίσῃ νὰ περιλάβῃ λόγον ἀναιρέσεως εἰς τὸ ἀκροατήριον καὶ τοὺς προσθέτους λόγους, ἀναγνωρίζεται εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον δικαίωμα αὐτεπαγγέλτου ἐξετάσεως, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν ἀναίρεσιν τῆς ἀποφάσεως». Τὸ ἐδ. 16: «Ἐὰν ἡ σύνταξις τῆς ἀποφάσεως εἶναι τοσοῦτον ἐλλιπὴς.... (ἀναγινώσκει)....». Τὸ ἐδ. 17 καὶ ἡ παρ. 19, ἡ ποία προσετέθη ἀπόψε εἰς τὸ ἄρθρον 5: «Ἐὰν ἡ ἀπόφασις στερῆται νομίμου βάσεως .... (ἀναγινώσκει)....». Εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτὰς περιοριστικῶς καὶ εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις, τὰς μνημονευομένας εἰς τὸ ἄρθρον 807 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, τὸ ποῖον ἀναφέρεται εἰς τοὺς λόγους ἀναιρέσεως, ὁ Ἄρειος Πάγος ἐξετάζει ἐξ ἐπαγγέλματος τὴν συνδρομὴν τοῦ λόγου ἀναιρέσεως. Συναφὲς πρὸς τὴν προσθήκην αὐτὴν εἰς τὸ ἄρθρον 7 εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προστίθεται εἰς τὸ ἄρθρον 18.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7;

§135Η. ΗΛΙΟΥ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε. Τὸν λόγον.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Ἠλιοῦ.

§137Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ νομίζω ὅτι αὐτὴ ἡ καινοτομία, ἡ ὁποία εἰσάγεται τώρα ἄνευ τῆς προπαρασκευῆς τῆς καθιερωμένης διὰ τὴν δικονομίαν, ἀνατρέπει ὅ,τι ἴσχυσεν, ὅ,τι ἰσχύει καὶ ὅ,τι διδάσκεται ἐν σχέσει πρὸς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν πολιτικῶν δικαστηρίων, τῶν πολιτικῶν δικαστηρίων ἐν γένει καὶ τοῦ ἀκυρωτικοῦ καὶ τῶν δικαστηρίων τῆς οὐσίας, εἴτε παρ’ ἡμῖν, εἴτε εἰς ἄλλας χώρας, αἱ ὁποῖαι διέπονται ἀπὸ τὸ αὐτὸ δικονομικὸν σύστημα. Ἡ δικαιοδοσία τῶν πολιτικῶν δικαστηρίων πρὸς λύσιν διαφορᾶς ἀστικῆς, ἔξω βέβαια ἑνὸς περιωρισμένου ἀριθμοῦ ὑποθέσεων στρεφομένων περὶ τὴν προστασίαν τῶν συμφερόντων τῶν ἀνηλίκων, περὶ τὸν γάμον καί τινας ἄλλας ἀντιστοίχως ὑποθέσεις, θεμέλιον ἔχει τὴν ἀρχὴν τοῦ ἀπαλλοτριωτοῦ τῶν ἰδιωτικῶν δικαιωμάτων, τὴν ἀρχὴν ὅτι ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ ἔχῃ δικαίωμα ἰδιωτικόν, νὰ ἔχῃ λαμβάνειν, νὰ δικαιοῦται λαμβάνειν, νὰ δικαιοῦται νὰ πάρῃ ὀπίσω ἓν ἀκίνητον τὸ ὁποῖον τοῦ κατακρατοῦν καὶ νὰ μὴ τὸ ζητήσῃ, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας εἰς τὸ δικονομικὸν δίκαιον ὑπάρχει καθιερωμένη ἡ ἀρχὴ τοῦ judex ne procedit ex officio νὰ μὴ δύναται νὰ κάμνῃ αὐτεπαγγέλτως ὁ δικαστὴς περὶ τοῦ ποῖος ἔχει ἢ ποῖος δὲν ἔχει δίκαιον, ἀλλὰ νὰ κρίνῃ secundum legata et probata ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προτεινομένων ὑπὸ τῶν διαδίκων. Ἐδῶ ἔχομεν τὸ ἑξῆς περίεργον φαινόμενον. Ὅτι ἐνῷ δικαιοῦται ὁ διάδικος νὰ μὴ ἀσκήσῃ παντάπασι τὸ ἔνδικον μέσον τῆς ἀναιρέσεως, ἐνῷ δικαιοῦται ὁ διάδικος νὰ παραιτηθῇ, ἔρχεται ὁ Εἰσηγητὴς δικαστὴς καὶ ἀναλαμβάνει ὅπου θέλει, δύναται ὄχι ὀφείλει. Δὲν εἶναι φυσικὰ νοητὴ ἡ διατύπωσις τῆς διατάξεως καὶ τοῦ θεσμοῦ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ «ὀφείλει», διότι ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ ἄλλος δικαστὴς ὁ ὁποῖος νὰ ἐξετάσῃ ὡς πρόκριμα τὴν ὕπαρξιν λόγων ἐκ τῶν κατ’ ἐπάγγελμα ληπτέων ὑποθέσεων τῶν ὁποίων ὀφείλει νὰ προτείνῃ Εἰσηγητὴς δικαστής. Δύναται, ἑπομένως, νὰ παρουσιάσῃ (δὲν ἠκούσθη) εἰς τοὺς διαδίκους, ἐμφανίζων ὅλους τοὺς λόγους. Διότι ὁ λόγος τοῦ ἐδαφίου 17 τοῦ ἄρθρου 807 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, εἶναι ἐξ ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἠμπορεῖ αὐτεπαγγέλτως νὰ προτείνῃ ὁ Εἰσηγητὴς δικαστής. Ἑπομένως περίπου εἰς τὸ σύνολον τῶν περιπτώσεων δύναται ὁ Εἰσηγητὴς δικαστὴς νὰ πλάσῃ λόγους ἀναιρέσεως. Εἶναι μία ἄποψις ἡ ὁποία νομίζω ὅτι γρονθοκοπεῖται μὲ ὅλον τὸ σύστημα καὶ τοῦ οὐσιαστικοῦ καὶ τοῦ δικονομικοῦ ἰδιωτικοῦ δικαίου. Δὲν ἠξεύρω διατὶ ἐσκέφθη, ἐπὶ τῇ βάσει τίνων διδασκαλιῶν, τίνος δικονομίας, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀπόψεων τίνων δικονομολόγων καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἄλλα κατ’ οὐσίαν διδάσκοντος ἢ εἰσηγουμένου ταῦτα, τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἐμφανίζεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, χωρὶς νὰ δοθῇ ὁ καιρὸς νὰ μελετηθῇ. Αὐτὰ τὰ πράγματα μελετῶνται εἰς τὰ σοβαρά. Δὲν εἶναι δυνατὸν θεσμὸς τοιαύτης δικαιοδοσίας αἰφνιδιαστικῶς νὰ καθιεροῦται καὶ μάλιστα κατὰ τρόπον πρωτότυπον καὶ μὴ ἰσχύοντα οὐδαμοῦ, ἐξ ὅσων γνωρίζω, τοῦ κόσμου. Δὲν ἠξεύρω τίνος ἦτο ἡ ἔμπνευσις, ὅτι εἰδικὰ εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον καὶ ἂν δὲν τὸ ζητῇ ὁ διάδικος καὶ ὑπάρχει ἡ ἀναγνώρισις τοῦ θεσμοῦ τῶν ἀπαλλοτριωτῶν δικαιωμάτων, ὅμως ἠμπορεῖ ξαφνικὰ νὰ παρουσιάσῃ ἕνα αἰφνιδιασμὸν ὁ Εἰσηγητής, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον, λόγῳ τῆς δυνητικῆς εὐχερείας, θὰ συνεπάγεται καὶ τοῦτο τὸ ἄτοπον: ὅτι εἰς ἄλλην παρομοίαν ὑπόθεσιν, ἄλλος Εἰσηγητὴς δικαστὴς εἴτε νωχελής, εἴτε ἄλλως κρίνων, δὲν θὰ παρουσιάσῃ παρόμοιον λόγον αὐτεπαγγέλτου ἀναιρέσεως. Καὶ ἀκόμη περισσότερον ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον ἕνας Εἰσηγητὴς δικαστὴς ἀπὸ ἀγχίνοιαν, ἀπὸ προσπάθειαν ἐπιδείξεως πνεύματος νεωτεριστικοῦ, ἀλλὰ — διατὶ ὄχι—ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ θίξω κανένα ἐκ τῶν ὑπαρχόντων σήμερον δικαστῶν—ἀλλὰ διατὶ ὄχι, ἕνας δικαστής, διότι ὁ νόμος θὰ ἰσχύσῃ ἐπὶ μακρόν, ἐκ κακῆς προθέσεως, ἐκ προθέσεως δυσμενοῦς νὰ πλάσῃ αἰφνιδιαστικῶς ἕνα λόγον ἀναιρέσεως, ὁ ὁποῖος μὴ προβλεπόμενος ἀπὸ τὸν διάδικον, μὴ ἔχων εἰς βάρος αὐτοῦ τὸ τεκμήριον ὅτι ἐξ ἰδίου συμφέροντος κινούμενος τὸ ὑποστηρίζει ὁ διάδικος, ἀλλὰ ἔχων ὑπὲρ αὑτοῦ τὴν αἴγλην ὅτι ἕνας Εἰσηγητὴς δικαστής, ἄνευ προτάσεως τοῦ διαδίκου τὸν ἀνεκάλυψεν, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συντρίβῃ ἢ νὰ καθιερώνῃ δικαιώματα περὶ τῶν ὁποίων διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ λόγος ἀναιρέσεως, θὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀμφισβήτησις. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐγὼ θὰ ἔλεγον ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἔπρεπε πολὺ νὰ σκεφθῇ καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ τὸ ἐξηγήσῃ εἰς τὴν Βουλήν.

§138Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἡ προστιθεμένη διάταξις δὲν διαπλάσσει νέους λόγους ἀναιρέσεως.

§139Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶπον τέτοιο πρᾶγμα;

§140Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Βεβαίως, ἐπὶ λέξει εἴπατε ὅτι πλάσσει λόγους ἀναιρέσεως. Ἄν θέλετε θὰ τὸ ἴδητε καὶ εἰς τὰ πρακτικά.

§141Η. ΗΛΙΟΥ. Μὲ συγχωρῆτε, κύριε Ὑπουργέ.

§142Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Δὲν σᾶς θίγει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§143Η. ΗΛΙΟΥ. Συμφωνῶ ὅτι ἔκαμα χρῆσιν αὐτῆς τῆς φράσεως, ὄχι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι προστίθενται ἄλλοι λόγοι ἀναιρέσεως. Διὰ νὰ συνεννοούμεθα, ἤθελον νὰ διευκρινίσω τὴν ἔννοιαν τῆς φράσεώς μου.

§144Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἔλεγον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν προστίθενται νέοι λόγοι ἀναιρέσεως, ἀλλὰ παρέχεται εἰς τὸν δικαστὴν τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ παραβάσεις ἐνυπαρχούσας εἰς τὴν ὑπόθεσιν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν λόγων οἱ ὁποῖοι εἶναι γνωστοὶ εἰς τὸ ἄρθρον 807 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς τὸ ἄρθρον 8 τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ διάκρισις μεταξὺ τῆς ἐξουσίας τὴν ὁποίαν ἔχουν τὰ ἄλλα δικαστήρια κρίνοντα τὴν διαφορὰν καὶ τῆς εὐχερείας ἡ ὁποία παρέχεται εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον. Δὲν ἠξεύρω διατὶ ἀναμιγνύεται ἡ θεωρία τοῦ ἀπαλλοτριωτοῦ τῶν δικαιωμάτων. Ἀσκηθέντος τοῦ ἐνδίκου μέσου τῆς ἐφέσεως π. χ., τὸ δικάζον τὴν ἔφεσιν Ἐφετεῖον ἐπιλαμβάνεται ἀπολύτως παντὸς κεφαλαίου τῆς ἀποφάσεως ἐκκληθέντος καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλέγξῃ τὴν νομιμότητα καὶ τὴν ὀρθότητα τῆς ἀποφάσεως κατὰ τὸ κεφάλαιον τὸ προσβαλλόμενον, βεβαίως διὰ πάντα λόγον ἀναγόμενον εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, εἴτε εἰς τὴν ὀρθὴν ἐκτίμησιν τῆς ὑποθέσεως. Δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς περιορισμὸς εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ἐφετείου ἐκτιμῶντος τὴν ἔφεσιν ἐπὶ κεφαλαίου ἀχθέντος, πρὸς συζήτησιν ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου. Ἀντιθέτως, νομίζω ὅτι εἶναι πρᾶγμα ἐντελῶς γνωστόν, ἐπὶ ἀναιρέσεως, ὁ Ἄρειος Πάγος περιορίζει τὴν ἐξέτασίν του μόνον ἐπὶ τῶν λόγων ἀναιρέσεως τῶν περιληφθέντων εἰς τὴν δικογραφίαν τῆς ἀναιρέσεως, εἰς τοὺς προσθέτους λόγους οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναφέρωνται παρὰ μόνον εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ ἄρθρου 807 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας. Εἶναι, λοιπόν, πάρα πολὺ περιωρισμένη ἡ ἐξουσία τοῦ Ἀρείου Πάγου εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῆς ἀναιρέσεως. Τί ἐπιζητεῖ ἡ προσθήκη; Εἶναι γνωστόν, κύριοι συνάδελφοι, εἰς ποίαν δυσχέρειαν περιέρχεται συχνὰ τὸ ἀκυρωτικὸν τὸ ὁποῖον διαβλέπει τὴν πλάνην εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει περιπέσει ἡ ἀπόφασις, ἡ προσβληθεῖσα δι’ ἀναιρέσεως. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρ’ ὅτι τὸ δίκαιον, τὸ κατ’ οὐσίαν, κραυγάζει— καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Ἠλιοῦ λαμβάνει θέσιν ἀντίθετον—παρὰ τὸ ὅτι βλέπει ὁ δικαστὴς τὸ δίκαιον ὅτι τὸ δίκαιον εἶναι ἐναντίον τῆς λύσεως τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ἡ ἀπόφασις, ὁ Ἄρειος Πάγος δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀναιρέσῃ τὴν ἀπόφασιν, διότι ὁ δικηγόρος ὁ ὁποῖος συνέταξε τὸ ἀναιρετήριον δὲν ἐφρόντισε νὰ περιλάβῃ λόγους ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ἔδιδον τὴν εὐχέρειαν εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον νὰ ἀναιρέσῃ τὴν ἀπόφασιν διὰ νὰ ἀποδώσῃ τὸ δίκαιον, ὄχι ἐπὶ κεφαλαίου τὸ ὁποῖον δὲν ἐνδιαφέρει τὸν διάδικον καὶ ὁ ὁποῖος τὸ ἀπηλλοτρίωσεν καὶ τὸ ἐγκατέλειψε, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ κεφαλαίου τῶν διαφορῶν αἱ ὁποῖαι φθάνουν εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, ὁ ὁποῖος, ὅμως, δεσμεύεται ἀπὸ τοὺς περιορισμοὺς τοῦ ἄρθρου 807 καὶ ὡς πρὸς τοὺς λόγους ἀναιρέσεως καὶ ὡς πρὸς τὴν εὐχέρειαν νὰ κρίνῃ μόνον ἐπὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι προεβλήθησαν εἰς τὸ ἀναιρετήριον. Αὐτὸ ἐπιζητεῖ νὰ θεραπεύσῃ. Ἀλλὰ αὐτὸ τὸ ὁποῖον καθιεροῦται διὰ τῆς προσθήκης πλησιάζει πρὸς τὸ λεγόμενον διαδικαστικὸν σύστημα καὶ ἐγκαταλείπει τὸ συζητητικόν, τὸ σύστημα τοῦ ὁποίου ὅλοι ἐπιζητοῦμεν τὴν ἐγκατάλειψιν καὶ τὸ ὁποῖον ἐγκαταλείπει τὸ σχέδιον τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, εἰς τὴν κατ’ οὐσίαν συζήτησιν τῶν διαφορῶν. Νομίζω ὅτι παρέχεται ἡ εὐχέρεια τοὐλάχιστον εἰς τὴν διαδικασίαν τῆς ἀναιρέσεως νὰ γίνῃ ἡ παρέκκλισις ἀπὸ τοῦ καταδικαζομένου ὁμοφώνως συζητητικοῦ συστήματος καὶ νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον νὰ ἐξετάσῃ αὐτεπαγγέλτως λόγους ἀναιρέσεως ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τὸ ὁποῖον ἤχθη εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, ἐπιθυμοῦντα ἕνα καὶ μόνον, τὴν ἀνατροπὴν τῆς ἀποφάσεως τῆς προσβληθείσης διὰ τῆς ἀναιρέσεως. Διότι δὲν νομίζω ὅτι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος προσφεύγει εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, ἀναμένει καὶ ἐπιζητεῖ τίποτε ἄλλο ἀπὸ τὴν ἀνατροπὴν τῆς ἀποφάσεως τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκει διὰ τῶν λόγων τοῦ ἀναιρετηρίου καὶ τῶν προσθέτων λόγων. Δὲν εἶναι δυνατὸν κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Ἀρεοπαγίτου νὰ ἐπιτύχῃ τὸ ἀποτέλεσμα αὐτό. Εἶναι δυνατόν, ὅμως, νὰ ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀναιρέσεως τῆς ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκει ὁ ἀτελὴς διάδικος, ὁ ὁποῖος ἔφθασε εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, διὰ τῆς αὐτεπαγγέλτου ἐξετάσεως ἄλλων λόγων, τοὺς ὁποίους ἐπίσης παρεβίασε ἡ ἀπόφασις, ἀλλὰ τῶν ὁποίων δὲν ἔγινε ἐπίκλησις εἰς τὸ ἀναιρετήριον. Ἀλλὰ ἡ διάταξις αὐτὴ συμπληροῦται εἰς τὸ ἄρθρον 18, ὅπου ὁρίζεται ὅτι ὁ Εἰσηγητὴς Ἀρεοπαγίτης εἶναι ὑποχρεωμένος εἰς τὴν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν θὰ καταθέσῃ 8 ἡμέρας πρὸ τῆς συζητήσεως, νὰ διαλάβῃ περὶ τῶν λόγων ἀναιρέσεως τῆς ἀποφάσεως, τοὺς ὁποίους εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐξετάσῃ αὐτεπαγγέλτως καὶ κατὰ συνέπειαν 8 ἡμέρας πρὸ τῆς συζητήσεως πάντες οἱ διάδικοι ἔχουν πληροφορηθῆ τὴν ὕπαρξιν λόγων ἀναιρέσεως ἐξ ἐπαγγέλματος ἐξεταστέων, τοὺς ὁποίους δὲν περιέλαβε τὸ ἀναιρετήριον. Καὶ δὲν εἶναι ἡ μόνη περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ δικαστήρια λαμβάνουν ὑπ’ ὄψιν καὶ πράγματα αὐτεπαγγέλτως, χωρὶς νὰ τὰ λαμβάνουν ἀπὸ τοὺς διαδίκους. Πληροφοροῦνται, λοιπόν, οἱ διάδικοι 8 ἡμέρας πρὸ τῆς συζητήσεως ὅτι ὁ Ἀρεοπαγίτης εἰσηγητὴς διαπιστώνει ὅτι ἡ ἀπόφασις πάσχει καὶ κατ’ αὐτὰ τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξετασθοῦν αὐτεπαγγέλτως. Καὶ ἐξακολουθεῖ ἡ ἐπ’ ἀκροατηρίῳ συζήτησις ἀναπτύσσει ὁ εἰσηγητὴς τὴν γνώμην του, ἀκολουθεῖ ἡ ἀνάπτυξις τῶν ἀπόψεων τῶν διαδίκων, ὁμιλεῖ ὁ Εἰσαγγελεὺς ἐὰν παρίσταται ἀνάγκη καὶ τὸ δικάζον Τμῆμα ἢ ἡ Ὁλομέλεια τοῦ Ἀρείου Πάγου ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀναιρέσῃ τὴν ἀπόφασιν διὰ λόγους ἐξ ἐπαγγέλματος ἐξεταστέους μόνον ἐὰν οἱ λόγοι αὐτοὶ περιελήφθησαν καὶ εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Εἰσηγητοῦ καὶ ἑπομένως κατέστησαν γνωστοὶ ἐγκαίρως εἰς τοὺς διαδίκους καὶ κατέστησαν καὶ ἀντικείμενον τῆς προφορικῆς συζητήσεως ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου. Συνεπῶς δὲν καταλαμβάνονται ἐξ ἀπίνης οἱ διάδικοι, οὔτε πληροφοροῦνται κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἐκδόσεως τῆς ἀποφάσεως ὅτι ὁ Ἄρειος Πάγος ἔλαβε ὑπ’ ὄψιν του λόγους, τοὺς ὁποίους οἱ διάδικοι δὲν ὑποπτεύθησαν κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἀναιρέσεως. Νομίζω ὅτι εἰδικῶς ἡ προσθήκη αὐτὴ πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἰδιαιτέρως, καὶ αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ ὡς μείωσις ἢ ὡς μομφὴ οἱουδήποτε, πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἰδιαιτέρως ὑποθέσεις τῶν ὁποίων τὰ ἀναιρετήρια διατυποῦνται ἀπὸ δικηγόρους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι εἰθισμένοι εἰς τὴν ἀκυρωτικὴν διαδικασίαν. Αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ μομφὴν ἐναντίον οἱουδήποτε δικηγόρου. Ἡ ἀκυρωτικὴ διαδικασία ἔχει μίαν ἰδιομορφίαν, ἡ ὁποία εἶναι δυσχερὴς καὶ διὰ τὸν δικηγόρον καὶ διὰ τὸν δικαστὴν τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ παρακολουθήσῃ τὴν ἀκυρωτικὴν αὐτὴν διαδικασίαν διὰ νὰ λεχθῇ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποβῇ χρήσιμον μέρος διὰ τὴν ἐκδίκασιν τοῦ ἀκυρωτικοῦ. Ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν θὰ ἐξυπηρετήσῃ ἡ διάταξις, ἡ ὁποία προστίθεται εἰς τὸ ἄρθρον 7 τοῦ σχεδίου καὶ συμπληροῦται εἰς τὰ ἄρθρα 18 καὶ 21.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Αὐγερινός, ἔχει τὸν λόγον.

§146Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον πρὶν ἀκόμη ὁλοκληρώσῃ τὴν ὁμιλίαν του ὁ κ. Ὑπουργός, διότι θὰ ἤθελον νὰ εἴπω αὐτὸ διὰ τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔδωσεν ἐξηγήσεις. Θὰ ἦτο ἐπικίνδυνος καὶ ἀπαράδεκτος ἡ διάταξις ἐὰν δὲν εἰσήγετο τὸ σύστημα τῶν γραπτῶν εἰσηγήσεων καὶ μάλιστα πρὸ ὡρισμένης προθεσμίας, ὁπότε θὰ λαμβάνουν γνῶσιν ἀμφότερα τὰ διάδικα μέρη, διότι ἐὰν ἕνας Ἀρεοπαγίτης μόνος του κρίνῃ διὰ λόγον ἀναιρέσεως, τὸν ὁποῖον δὲν εἶχεν εὐκαιρίαν νὰ ἀντικρούσῃ ὁ ἀντίδικος. Ἑπομένως ὀρθῶς συμπληρώνεται πλέον τὸ δικαίωμα τοῦ Ἀρεοπαγίτου καὶ εἰσάγεται αὐτὴ ἡ διάταξις, ἡ ὁποία διευκολύνει τὴν ἀπονομὴν τοῦ δικαίου. Εἶναι πλέον ἀπαράδεκτον ὁ Ἀρεοπαγίτης νὰ ἀνευρίσκῃ λόγους ἀναιρέσεως καὶ νὰ μὴ δύναται νὰ ἀποδώσῃ τὸ δίκαιον, νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ δίκαιον, ὅταν οἱ Ἐπιθεωρηταὶ Ἀρεοπαγῖται, οἱ ὁποῖοι ἀναγινώσκουν τὰς ἀποφάσεις εἰς τὰ Πρωτοδικεῖα, εὑρίσκουν μόνοι των ὅτι πολλαὶ ἀπὸ αὐτὰς εἶναι ἐσφαλμέναι καὶ κάμνουν τὰς παρατηρήσεις των. Φαντασθῆτε, ἐὰν ἔχῃ ἀσκηθῆ μία ἀναίρεσις κατὰ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς καὶ δὲν ἔχει συμπεριληφθῆ λόγος ἀναιρέσεως ἀσφαλῶς λόγῳ ἐλλείψεως πείρας εἰς τοὺς δικηγόρους, οἱ ὁποῖοι ἀσκοῦν τὸ λειτούργημά των εἰς τὰ κατώτερα δικαστήρια. Εἶναι ζήτημα πείρας καὶ μιᾶς συνηθείας εἰς τὴν ἄσκησιν τῶν ἀναιρέσεων. Ὅταν ὑπάρχουν κώδικες, ὅπως ὁ Ἑλβετικός, οἱ ὁποῖοι δίδουν τὸ δικαίωμα δημιουργίας κανόνων δικαίου, ὅταν ἀντιλαμβάνωνται ὅτι τὸ δίκαιον δὲν εἶναι πλῆρες, δὲν νομίζομεν ὅτι ἡμεῖς δημιουργοῦντες νέον σύστημα δικονομίας θὰ ἐμποδίσωμεν τὸν δικαστὴν νὰ ἀποδώσῃ τὸ δίκαιον βάσει καὶ μιᾶς ἰδικῆς του ἐρεύνης καὶ ἐργασίας.

§147Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, ὁ διάδικος θέλῃ νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν ἀναίρεσίν του, τότε δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ Ἄρειος Πάγος νὰ ἐξετάσῃ τοὺς λόγους ἀναιρέσεως. Ἡ προσθήκη θὰ εἶναι χρήσιμος ὅταν ὁ διάδικος θὰ ἐμμένῃ εἰς τὴν ἀξίωσιν τῆς ἱκανοποιήσεως τοῦ δικαίου.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§149Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς πρὸς τὰ θιγέντα ζητήματα, παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτραποῦν δύο λέξεις. Ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο ὁ Εἰσηγητὴς Ἀρεοπαγίτης νὰ συντάξῃ ἔκθεσιν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον οἱ κ. κ. Ἀρεοπαγῖται δὲν τὸ δέχονται, τότε δὲν θὰ ὑπῆρχε κανεὶς λόγος νὰ δεχθῶμεν τὸ νομοσχέδιον. Δεχόμεθα τὸ νομοσχέδιον ἀκριβῶς διότι θεσπίζει ὑποχρέωσιν τοῦ Εἰσηγητοῦ Ἀρεοπαγίτου νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσιν, ὡς γίνεται καὶ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Ὡς πρὸς τὸ θέμα τὸ δεύτερον, ἐὰν εἶναι ὀρθὸν ὁ Ἀρεοπαγίτης ἢ ὁ Ἄρειος Πάγος νὰ ἀνεύρῃ καὶ αὐτὸς λόγους ἀναιρέσεως μὴ περιλαμβανομένους εἰς τὸ ἀναιρετήριον, νομίζω ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ καινοτομία εἶναι ὀρθὴ καὶ ὡς πρὸς αὐτὸ γίνεται ἀντιγραφὴ ἐκείνου τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ὅπου ἐὰν ὑπάρχῃ προσβολὴ τῆς πράξεως τῆς διοικήσεως διὰ παράβασιν ὡρισμένου νόμου ὑπάρχει, ὅμως, παράβασις ἄλλου νόμου, τὸν ὁποῖον δὲν ἐπικαλεῖται ἡ προσφυγή, τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας λέγει ὅτι ἀκυροῦται καὶ δι’ ἄλλον λόγον. Ὡς πρὸς τὸ τρίτον, τὸ ὁποῖον μᾶς εἶπεν ὁ κ. Αὐγερινός, ὅτι εἰς τὴν Ἑλβετίαν θεωρεῖται ἀπὸ ἀπόψεως κωδίκων νομοθεσίας προωδευμένος τόπος, εἶπεν ὅτι ἐκεῖ δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν δικαστὴν καὶ δημιουργεῖ ἔν τινι μέτρῳ δίκαιον κατὰ τὴν ἀναλογίαν τοῦ πραίτορος τοῦ Ρωμαϊκοῦ δικαίου. Ἐκεῖ, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τοῦ σημερινοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῆς σημερινῆς Βουλῆς, ἐκεῖ οἱ ἄνθρωποι εἶναι καθυστερημένοι, δὲν ἠξεύρουν τί κάμνουν, διότι ἐγὼ δὲν ἐζήτησα νὰ παραχωρήσουν δικαιώματα πραίτορος εἰς τὸν δικαστήν, ἐζητήσαμεν ὅ,τι γίνεται εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας νὰ γίνεται καὶ εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, νὰ θεωρῆται ἀκυρωτικὸς λόγος ἡ παράβασις ἀρχῶν τοῦ δικαίου. Ἡμεῖς εἴμεθα καθυστερημένοι, εἴμεθα πλέον σοφοὶ ἀπὸ τοὺς Ἑλβετοὺς καὶ δὲν τὸ ἐδέχθημεν. Ἐπαναλαμβάνω, καὶ νομίζω ὅτι δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν ὀρθὴν ὁδὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ἀκολουθεῖ τὴν συμβουλὴν τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ δὲν δέχεται τὴν πρότασίν μας. Καὶ λέγω ὅτι, ἐφ’ ὅσον δὲν ψηφισθῇ ὁλοκληρωτικῶς τὸ σχέδιον νόμου, ὀρθὸν θὰ ἦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐπανέλθῃ ἐπὶ τῆς ἀποφάσεώς του καὶ νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν μας. Τὸ ὅτι ὁ Ἄρειος Πάγος εἶναι ἀντίθετος, εἶναι εὔλογον, εἶναι εὐεξήγητον. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη του, διότι ἡ νομολογία τοῦ Ἀρείου Πάγου μέχρι σήμερον δὲν παραδέχεται τὴν παράβασιν ὡρισμένων ἀρχῶν τοῦ δικαίου ὡς λόγον ἀκυρώσεως καὶ εὐλόγως ἐρωτώμενοι οἱ Ἀρεοπαγῖται θὰ εἴπουν ὄχι. Ἑπομένως, ἐφ’ ὅσον ἐθίγη τὸ ζήτημα καὶ τῆς Ἑλβετικῆς νομοθεσίας, ἡ ὁποία καθιερώνει πολὺ εὐρύτερα δικαιώματα εἰς τὸν δικαστὴν τὸν Ἑλβετόν, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐπανέλθῃ ἐπὶ τῆς ἀποφάσεώς του καὶ ἔν τινι μέτρῳ νὰ βαδίσῃ τὴν ὀρθὴν ὁδόν, ὅπως αὕτη ἐκδηλώνεται μὲ τὴν νομοθεσίαν τῶν συγχρόνων καὶ προωδευμένων ἀπὸ ἀπόψεως κωδίκων νομοθεσίας χωρῶν, ὅπως εἶναι ἡ Ἑλβετία.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Παπασπύρου, ἔχει τὸν λόγον.

§151Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἤθελον, εἰδικώτερον, νὰ ὁμιλήσω εἰς τὸ ἄρθρον 18 τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ καὶ τὸ συζητούμενον ἄρθρον 7 εὑρίσκεται ἐν συναρτήσει πρὸς τὸ 18. Ἔγινε μεγάλη συζήτησις, καὶ κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν καὶ ἀπόψε, διὰ τὸ θέμα τοῦ θεσμοῦ τῆς εἰσηγήσεως. Εἶναι εἷς καινοφανὴς θεσμός, ὁ ὁποῖος, τὸ πρῶτον εἰσάγεται εἰς τὸ Ἀνώτατον Δικαστήριον.

§152Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ὁ θεσμὸς τοῦ Εἰσηγητοῦ ἔχει γίνει δεκτὸς καὶ εἰς τὸ 14 καὶ εἰς τὰ ὑπόλοιπα ἄρθρα. Τώρα γίνεται συζήτησις ἐπὶ τῆς προσθήκης εἰς τὸ 18. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Λαυρεντίδης).

§153Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Τὸ ἄρθρον 18 λέγει: «Συντάσσεται ἐμπεριστατωμένη ἔκθεσις». Ἐπ’ αὐτοῦ, ἔχω ἀντίρρησιν. Εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ὅταν συνεζητήθη τὸ νομοσχέδιον, ἐτέθη ὑπ’ ὄψει μας ἓν ἀντίγραφον ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον ἀπηύθυνεν ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ εἰδικώτερον ἀναφέρονται εἰς τὸ ἔγγραφον, εἰς τὸ θέμα τοῦ θεσμοῦ τῆς εἰσηγήσεως. Βλέπω ἐν τέλει τῆς πρώτης περιόδου τοῦ ἐγγράφου, ὅτι τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν διατυπώνουν ὁ Πρόεδρος καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου, τὴν ἀπεδέχθη ἡ ὁλομέλεια τοῦ Ἀρείου Πάγου διὰ ψήφων 19 κατὰ 3. Τὸ πρᾶγμα ἔχει κἄποιαν σοβαρότητα.

§154Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δυστυχῶς, ἔχει σοβαρότητα, ὄχι ἐκείνην τὴν ὁποίαν λέγουν.

§155Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἀκούσατε τὴν ἐπιχειρηματολογίαν.

§156Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφήσατε τὴν ἀνοικτὴν ἐπιχειρηματολογίαν. Τὴν κρυφὴν ἐπιχειρηματολογίαν.

§157Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἀναφέρει ἡ Ὁλομέλεια τοῦ Ἀρείου Πάγου...

§158Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Δι’ αὐτὸ εἶπον: «Διὰ μεγίστης πλειοψηφίας».

§159Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Εἶσθε ἐν ἀπολύτῳ ἀκριβείᾳ καὶ μάλιστα, κατὰ κόρον, ἐτονίσατε, ὅτι εἶναι ἀντίθετον, τὸ Ἀνώτατον Δικαστήριον, μὲ τὸν θεσμόν, ὁ ὁποῖος εἰσάγεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ ἤθελον ὅμως, κάπως ἀναλυτικώτερον νὰ σημειώσητε — ἐδῶ ἐπιστημονικὴ συζήτησις γίνεται, δὲν ὑπάρχει πολιτικὴ διχογνωμία ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ — ὀρθὸν θὰ εἶναι τὸ περιεχόμενον τοῦ ἐγγράφου, καὶ δι’ αὐτό, ἐζήτησα τὸν λόγον, νὰ τεθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν καὶ ἰδιαιτέρως τῶν κ.κ. συναδέλφων, τῶν προερχομένων ἀπὸ τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα. Ἀναφέρει ὁ Πρόεδρος καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὅτι «διὰ τῆς τοιαύτης μεταρρυθμίσεως οὐδεμία ὠφέλεια θὰ προκύψῃ διὰ τὴν ἐκδίκασιν τῆς ἀναιρέσεως.... (ἀναγινώσκει)....». Αὐτή, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἡ ἐπιχειρηματολογία, τὴν ὁποίαν τὸ Ἀνώτατον Δικαστήριον εἰς τὸ ἔγγραφόν του πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης σημειοῖ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ταῦτα, πάντα, ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψει μας εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ἐγὼ ἐθεώρησα σκόπιμον, ἀφοῦ ὑπάρχει αὐτὴ ἡ σοβαρωτάτη ἄποψις ἐκ μέρους τῆς μεγίστης, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, πλειοψηφίας τῶν μελῶν τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστηρίου, νὰ τὸ θέσω ὑπ’ ὄψει σας καὶ νομίζω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ πᾶμε εἰς μίαν μέσην λύσιν: Νὰ ὑπάρξῃ ὁ θεσμὸς τοῦ Εἰσηγητοῦ, νὰ ἐνταλθῇ, νὰ κάμῃ ὅλην αὐτὴν τὴν διαδικασίαν, ἀλλὰ νὰ μὴ εἶναι ὑποχρεωμένος, διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ἡ Ὁλομέλεια τοῦ Ἀρείου Πάγου, νὰ συντάσσῃ τὴν λεπτομερῆ καὶ ἐμπεριστατωμένην ἔκθεσιν. Νομίζω, ὅτι ἔχει μίαν ὀρθότητα ἡ ἄποψις. Ἂς βαδίσωμεν, κύριε Ὑπουργέ, μὲ μίαν περίσκεψιν. Εἶπεν ὁ κ. Μαῦρος, ὅτι δημιουργοῦμεν ἕνα θεσμὸν ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ καθορίσῃ, ἐπὶ δεκαετίας, τὴν ζωὴν τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστηρίου. Διατὶ νὰ μὴ προχωρήσωμεν μὲ μίαν περίσκεψιν καὶ νὰ παραγνωρίσωμεν μίαν ἐπιστημονικὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν, οἱ ἴδιοι οἱ ἀσκοῦντες τὴν ἀκυρωτικὴν διαδικασίαν, τὴν ὑπέδειξαν; Ἂς ἠκούσατε ὅτι διὰ μίαν τροπολογίαν τοῦ κ. Μπακοπούλου ἠρώτησαν τὴν Ὁλομέλειαν τοῦ Ἀρείου Πάγου. Δημιουργοῦμεν τὴν ἀχρήστευσιν τοῦ θεσμοῦ τῆς Εἰσαγγελίας τοῦ Ἀρείου Πάγου. Καὶ ἂν συνδέσωμεν μὲ τὴν παράδοσιν τῆς δικαιοσύνης εἰς αὐτὴν τὴν χώραν, ἀπὸ ἐκεῖ προῆλθον οἱ Τζιβανόπουλοι, Χατζάκοι. Αὐτὴν τὴν παράδοσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Εἰσαγγελία τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἐν τῇ οὐσίᾳ, καταλύεται, διότι ὁ θεσμός, μὲ τὴν δημιουργίαν τοῦ Εἰσηγητοῦ, καταλύεται. Πιστεύω, λοιπόν, ὅτι θὰ ἔπρεπε μὲ κἄποιαν περίσκεψιν, εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, νὰ προχωρήσωμεν. Νὰ διορίζεται ὁ Εἰσηγητής, νὰ καθορίζῃ ὅλας τὰς διαδικασίας, ἀλλὰ νὰ μὴ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ συντάσσῃ τὴν λεπτομερῆ καὶ ἐμπεριστατωμένην ἔκθεσιν. Ταῦτα, κύριοι συνάδελφοι, ὄχι ἐξ ἀντιπολιτευτικῆς διαθέσεως, διότι εἰς τὸ θέμα αὐτὸ δὲν ὑπάρχει οὔτε Ἀντιπολίτευσις, οὔτε Συμπολίτευσις. Ὑπάρχει ὁ πόθος νὰ ὀργανώσωμεν τὸ Ἀνώτατον Δικαστήριον, κατὰ τὸν καλλίτερον τρόπον. Πιστεύω, ὅτι τὰ πράγματα πρέπει μὲ κἄποιαν σοβαρότητα νὰ ἀντιμετωπισθοῦν καὶ ἐλπίζω ὅτι μὲ τὴν ἀγάπην τὴν ὁποίαν ἔχει εἰς τὰ δικαστικὰ θέματα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, θὰ ἀποδώσῃ τὴν δέουσαν σοβαρότητα εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστηρίου.

§160Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, πρῶτον θὰ ἤθελον νὰ δοθῇ μία σαφὴς ἐξήγησις εἰς κἄτι, τὸ ὁποῖον, ὄχι βεβαίως ἐκ προθέσεως λογοπαικτικῆς, ἀλλὰ πάντως λογοπαικτικῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης συνήγαγεν ἐξ ὅσων εἶπεν. Δὲν ἰσχυρίσθην, ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἐδημιούργησεν ἐκτὸς ἀπὸ τοὺς 17 γνωστοὺς παλαιοὺς λόγους καὶ τοὺς δύο ἄλλους τοὺς προστιθεμένους, διὰ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νόμου. Δὲν ἰσχυρίσθην, ὅτι πέραν τῶν 19 τούτων λόγων ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι ἐξ ἀντικειμένου λόγοι ἀναιρέσεως, ἀλλὰ ὅτι εἰς τὴν συγκεκριμένην ὑπόθεσιν παρέχεται τὸ δικαίωμα νὰ ἐμφανισθοῦν καὶ ἄλλοι, ἐκτὸς τῶν διαδίκων, ἐκτὸς τῶν προταθέντων ὑπὸ τοῦ ἀναιρεσείοντος λόγοι ἀναιρέσεως, ἐμπίπτοντες βεβαίως μέσα εἰς τοὺς 19 λόγους. Ἑπομένως, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἀντιδικοῦμεν ἐπὶ θέματος, τὸ ὁποῖον νομικῶς εἶναι τελείως καθωρισμένον. Δὲν νομίζω, ὅμως, ὀρθὴν τὴν ὑποστήριξιν καὶ τὴν τοποθέτησιν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὑπάρχουν δικηγόροι, οἱ ὁποῖοι, εἴτε ἀποτολμοῦν, ἄπειροι ὄντες, νὰ συντάξουν ἕνα ἀναιρετήριον, εἴτε ἀκόμη περιωρισμένοι εἰς ἐπαρχίας, ὅπου δὲν ὑπάρχουν ἐμπειρότεροι, ἀναγκάζωνται νὰ συντάξουν ἕνα ἀναιρετήριον λάθος. Ὑπάρχει ὅμως, πέραν τούτου, ἡ εὔλογος προθεσμία τῶν 20 ἡμερῶν διὰ τὴν κατάθεσιν τῶν προσθέτων λόγων, οἱ ὁποῖοι θὰ κατατεθοῦν, ἀπὸ τὸν παρ’ Ἀρείῳ Πάγῳ εἰδικευμένον δικηγόρον, ποὺ πρόκειται νὰ ὑπερασπίσῃ τὴν ἀναίρεσιν.

§161Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας πόσος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν παρ’ Ἀρείῳ Πάγῳ δικηγόρων ἐν Ἀθήναις;

§162Η. ΗΛΙΟΥ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, ὅτι εἶναι πραγματικὰ ηὐξημένος ὁ ἀριθμός. Ἔχω ἐπίσης ὑπ’ ὄψει μου, ὅτι εἶναι ἐλάχιστος, ἢ πάντως πολὺ περιωρισμένος ὁ ἀριθμὸς τῶν πράγματι δικηγορούντων παρ’ Ἀρείῳ Πάγῳ.

§163Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι τῶν δικηγορούντων, ἀλλὰ τῶν δυναμένων νὰ δικηγοροῦν. Ὅπως εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ὅπου γίνεται ἀγορά.

§164Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι βεβαρημένοι ἀπὸ τὸν φόρτον τῆς ἐργασίας καὶ βαδίζοντες πρὸς τὸ τέρμα μιᾶς μακρᾶς καὶ ἐντίμου ἀσκήσεως τοῦ λειτουργήματός των, οἱ Ἀρεοπαγῖται, δὲν θὰ εἶναι τόσοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ γίνουν διὰ τρίτην φορὰν δικηγόροι τοῦ ἀναιρεσείοντος καὶ θὰ εὕρουν παραπροσθέτους λόγους ἀναιρέσεως. Ἀλλὰ θὰ ὑπάρχῃ καὶ πίεσις τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων ποὺ ἔχουν ἰσχυρὰν ἐπιρροήν. Θὰ ὑπάρχουν ἐπεμβάσεις ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι, τὴν τελευταίαν στιγμήν, θὰ σοφισθοῦν κἄτι τί ἐκ τῶν προτάσεων τῶν δικηγόρων. Τὸ φοβοῦμαι πολὺ αὐτὸ καὶ δι’ αὐτὸ ἀντιλέγω, ὅτι τοῦτο θὰ ἀγάγῃ εἰς τὸ νὰ χρησιμοποιηθῇ καὶ αὐτὴ ἡ διάταξις ὡς ἓν προνόμιον τῶν συμφερόντων τῶν μεγάλων. Δι’ αὐτό, καθ’ ὅσον γνωρίζω, εἰς καμμίαν νομοθεσίαν, παράλληλα πρὸς τὴν ἰδικήν μας, δὲν ὑπάρχει ἡ διάταξις αὐτή, ἡ ὁποία ἀντιστρατεύεται εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νὰ μὴ γίνεται ἡ διαδικασία, ὅπως καὶ νὰ μὴ παρέχωνται τὰ δικαιώματα, ἄνευ αἰτήσεως τῶν διαδίκων, διὰ τῆς αὐτεπαγγέλτου ἐκ μέρους τοῦ δικαστοῦ αὐτονομίας. Δὲν ἔχουν δὲ καμμίαν σχέσιν, ὅσα ὁ Ἑλβετικὸς Ἀστικὸς Κῶδιξ προσδιορίζει, ὅτι δὲν ἀναγνωρίζεται ἡ ὕπαρξις καινοῦ δικαίου καὶ ἐκεῖ ὅπου ὁ δικαστὴς δὲν εὑρίσκει διάταξιν (δὲν ἠκούσθη) νὰ κρίνῃ ὁ δικαστής, ὡς ἐὰν αὐτὸς εἶναι νομοθέτης. Οὔτε ἔχει καμμίαν σχέσιν τὸ λεχθέν, ὅτι τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας ἀκυροῖ, ἢ ἀναιρεῖ, διὰ λόγους ἐξ ἐπαγγέλματος, παρ’ αὐτῷ ἐπινοουμένους καὶ μὴ προταθέντας ἀπὸ τοὺς διαδίκους. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἐμμένω εἰς τὴν ἄποψιν, ὅτι θὰ ἦτο σκόπιμον διὰ μιᾶς τροπολογίας νὰ καινοτομήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ θέματος, τὸ ὁποῖον εἰς καμμίαν γνωστὴν νομοθεσίαν δὲν ἔχει καθιερωθῆ, ὡς θέλει νὰ μᾶς τὸ καθιερώσῃ ὁ κ. Ὑπουργός. Ὡς πρὸς τὴν περαιτέρω ἄποψιν τοῦ ἐξ Ἀττικῆς κ. συναδέλφου, τοῦ στρεφομένου ἐναντίον τῆς διατυπώσεως ἐμπεριστατωμένης ἐκθέσεως ἐκ μέρους τοῦ Εἰσηγητοῦ δικαστηρίου, νομίζω, ὅτι δὲν θὰ πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ ὁ κ. συνάδελφος. Εἶναι ἀρχὴ Δημοκρατίας καὶ αὐτὸ διδάσκουν οἱ ἐγκυρότεροι, ἡ ὅσον ἔνεστι εὐρυτέρα δημοσιότης, πραγματικὴ δημοσιότης τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία συνάπτεται καὶ μὲ τὸ νὰ ἐκφέρῃ τοὐλάχιστον ὁ εἰσηγούμενος ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου δικαστής, τὰς ἀπόψεις του δημοσίᾳ καὶ νὰ τὰς καταστήσῃ ἀντικείμενον ἐλέγχου τοῦ ἀκροατηρίου. Εἰς τὸ Βέλγιον καὶ εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις καὶ εἰς τὰς Νοτιοαμερικανικὰς Δημοκρατίας, ἔχουν προχωρήσει περαιτέρω, μέχρι καθιερώσεως ἐπὶ ὡρισμένων ἀποφάσεων τῆς ἀρχῆς τῆς δημοσίας διασκέψεως. Καὶ ὅταν ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας πόσον κακὸν ἔγινε μέχρι τώρα καὶ πόσαι ἀποφάσεις ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀχθεῖσαι, κατεστράφησαν ἀπὸ τὴν παρερμηνείαν, ἡ ὁποία ἐδόθη διὰ μιᾶς νομολογίας ἐφαρμοζομένης ἐπὶ 80 χρόνια, ὅτι δύναται νὰ ἔχῃ πάντοτε ὁ Εἰσαγγελεὺς τελευταῖος τὸν λόγον, ὅπως δύναται ἐνώπιον τοῦ κοινοῦ δικαστηρίου νὰ ἔχῃ τὸν λόγον τελευταῖος ὁ κατηγορούμενος, χωρὶς αὐτὸ νὰ σημαίνῃ, ὅτι δὲν δικαιοῦται νὰ συνεχίσῃ εἰς ἀναίρεσιν τῶν ἐπιχειρημάτων των, ὁ θεσμὸς ὁ καθιερούμενος διὰ τοῦ ἄρθρου 18 τῆς ἐμπεριστατωμένης δηλαδὴ ἐκθέσεως τοῦ Εἰσηγητοῦ, ἡ ὁποία θὰ προετοιμάζῃ τοὺς δικαιούχους, διὰ καλυτέραν τοποθέτησιν τῶν ἐπιχειρημάτων των καὶ τῶν ἀπόψεών των, εἶναι ἕνας θεσμὸς πραγματικὰ ὠφέλιμος, πραγματικὰ δημοκρατικός.

§165Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριοι συνάδελφοι, ἡ διάταξις ἀπησχόλησε καὶ τὴν Ἐπιτροπήν, τὴν ἐπεξεργασθεῖσαν τὸ σχέδιον τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας καὶ τὸν συντάκτην τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ Ὁλομέλεια τοῦ Ἀρείου Πάγου ἠσχολήθη ἐπίσης ἐπὶ τοῦ προκειμένου καὶ παμψηφεὶ σχεδόν, ἐξαιρέσει τριῶν ψήφων, ἀπέκρουσε τὴν ἀρχὴν τῆς καθιερώσεως τῆς ἐγγράφου εἰσηγήσεως. Συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Μπακόπουλον, ὅτι ἡ ἔγγραφος εἰσήγησις θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ὀρθὴν ἀπονομὴν τοῦ δικαίου καὶ εἰς τὴν καλυτέραν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Ἡ ἐπιτυχία τῆς εἰσηγήσεως εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, μᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι τὴν αὐτὴν ἐπιτυχίαν καὶ τὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα πρόκειται νὰ ἔχῃ καὶ εἰς τὴν παρ’ Ἀρείῳ Πάγῳ διαδικασίαν. Ὁμιλῶν ἐπὶ τῆς καινοτομίας ταύτης κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἐξέθηκα τὰς γενικωτέρας σκέψεις, ἐφ’ ὧν ἐβασίσθη ἡ καθιέρωσις τῆς ἀρχῆς τῆς ἐγγράφου εἰσηγήσεως, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἀρχίζῃ ἡ ἐπὶ τῆς ἀναιρέσεως συζήτησις. Φρονῶ, ὅτι δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ καταπονήσω ἀσκόπως τὴν Βουλὴν ἐπὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἤδη ἐξαντληθῆ ἀπὸ ὅλας τὰς πλευράς. Ἐπειδὴ συνάδελφος ἐπεκαλέσθη καὶ ἀνέγνωσεν ὡρισμένας ἀπόψεις, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰς εἰς τὴν Ὁλομέλειαν τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐκτεθείσας ἀπόψεις διαπρεποῦς δικαστικοῦ, τοῦ ἀρχαιοτέρου Ἀντεισαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ὁ Ἀντεισαγγελεὺς κ. Κόλλιας προέτεινεν: Ὁ θεσμὸς τοῦ Εἰσηγητοῦ, ὑποχρέου νὰ ἐκφράζῃ γνώμην ἐπὶ τῶν λόγων ἀναιρέσεως, ὅστις εὐδοκίμως λειτουργεῖ ἀλλαχοῦ, δέον νὰ εἰσαχθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν. Διότι ναὶ μὲν θὰ συνεπιφέρῃ ἴσως, τὴν μείωσιν ἑνὸς ἑκάστου τῶν Εἰσηγητῶν Ἀρεοπαγιτῶν, ὅταν ἡ ἔκθεσίς του θὰ ὑφίσταται τὸν δίκαιον ἔλεγχον τῶν παραγόντων τῆς δίκης ἐπ’ ἀκροατηρίῳ, οὐχ’ ἧττον, ὅμως, θὰ ἀνυψώσῃ τὸ κῦρος καὶ τὸ γόητρον τοῦ δικαστηρίου τοῦ Ἀρείου Πάγου, διότι θὰ προλαμβάνωνται τοιουτοτρόπως πλάναι ἢ παραδρομαί. Εἶναι προτιμότερον νὰ ἐλέγχηται ἐπ’ ἀκροατηρίῳ ὁ Εἰσηγητής, παρὰ ὁλόκληρον τὸ δικαστήριον, μετὰ τὴν ἔκδοσιν μιᾶς ἐκδήλως ἐσφαλμένης ἀποφάσεως. Ἡ ὀρθοτέρα ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης ἀξίζει περισσότερον τῶν μικροφιλοτιμιῶν. Ἡ ἐκ προοιμίου ἔκφρασις γνώμης οὐδὲν τὸ ἄτοπον ἐνέχει, διότι ὑποτίθεται, ὅτι δὲν εἶναι ἡ τελική, ἔργον δὲ τιμίων καὶ ἀνωτέρων ἀνθρώπων, οἷοι οἱ Ἀρεοπαγῖται, εἶναι ἡ ἀναθεώρησις τῆς πλάνης... Νομίζω, κατὰ συνέπειαν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὸ θέμα δὲν χρήζει περαιτέρω ἀναπτύξεως καὶ παρακαλῶ ὅπως γίνῃ δεκτὸν τὸ ἄρθρον.

§166Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπεθύμουν νὰ τονίσω αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐτόνισεν ὁ κ. Ὑπουργός. Ἀλλὰ ἡ τόσον εὔγλωττος ἀνάπτυξις τοῦ θέματος ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν, δὲν μοῦ ἐπιτρέπει νὰ ἐπαναλάβω τὰ ἴδια. Μόνον δύο λέξεις ἤθελον νὰ εἴπω ὡς πρὸς τὴν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Παπασπύρου, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι τάχα ἡ εἰσήγησις νεκρώνει τὸν θεσμὸν Εἰσαγγελέως. Ὄχι μόνον δὲν τὸν νεκρώνει, ἀλλὰ ἀντιθέτως τὸν ἐνισχύει. Ὁ Εἰσαγγελεὺς ὡς ἐκπρόσωπος πλέον τῆς Πολιτείας, καὶ ἔξω τῶν ἀπόψεων τῶν διαδίκων, οἱ ὁποῖοι εἶναι πιθανὸν ὑποσυνειδήτως νὰ ἐπηρεάζωνται ἀπὸ τὰ συμφέροντα τοῦ πελάτου, θὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του ἐντελῶς ἀντικειμενικῶς, ὡς ἐκπρόσωπος τῆς ἀφηρημένης ἐννοίας τῆς Πολιτείας. Ὁ θεσμὸς τῆς εἰσηγήσεως ἀναδεικνύει τὰς ἱκανότητας καὶ ἐνῷ διὰ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ Εἰσαγγελέως ἐδίδετο ἡ εὐκαιρία μόνον εἰς τὸν κατέχοντα τὴν Εἰσαγγελικὴν ἕδραν, νὰ ἀναπτύξῃ δημοσίᾳ τὰς νομικάς του γνώμας, τὰς νομικάς του κρίσεις καὶ ἢ νὰ ἀναδειχθῇ εἰς τὴν κοινὴν ἐκτίμησιν τοῦ νομικοῦ κόσμου ἐὰν ὀρθῶς ἔκρινε, ἐὰν ἐπιστημονικῶς ἐργάζεται, ἢ νὰ καταπέσῃ εἰς τὴν κοινὴν κρίσιν, ἐὰν ἡ ἐργασία του ἦτο ἀξία καταδίκης, κατὰ μείζονα λόγον, ἐὰν ὁ ἀριθμὸς τῶν Ἀρεοπαγιτῶν μὲ τὰς εἰσηγήσεις τὰς ὁποίας θὰ κάμνουν δημοσίᾳ, δὲν παρέχει τὴν εὐχέρειαν εἰς ὅλους αὐτοὺς ἢ νὰ ἀναδειχθοῦν, ἢ νὰ ὑποχρεωθοῦν, μειωμένοι πλέον ἐν τῇ ἐκτιμήσει καὶ τῶν συναδέλφων των καὶ τοῦ λοιποῦ νομικοῦ κόσμου νὰ ἀφήσουν τὴν θέσιν των ἐλευθέραν διὰ τὴν ἀνάδειξιν νεωτέρων, ὄχι μόνον δὲν θὰ ἔχῃ ζημίαν ἐκ τούτου ἡ ἔννοια τῆς δικαιοσύνης, ὄχι μόνον δὲν θὰ ἔχῃ ζημίαν ὁ θεσμὸς τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὄχι μόνον δὲν θὰ ἔχῃ ζημίαν ἡ κοινωνία, διὰ τῆς ὀρθοτέρας ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης, ἀλλὰ τοὐναντίον θὰ ἔχωμεν ἀπὸ πάσης πλευρᾶς ὄφελος. Ὁ κ. Ὑπουργός, ἐτόνισεν, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ ἄποψις ὅτι οἱ Ἀρεοπαγῖται δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ κάμνουν τὴν εἰσήγησίν των.

§167Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ποῖος τὴν ὑπεστήριξεν;

§168Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ποὺ ἐδιαβάσατε προηγουμένως. Νομίζω, ὅτι ὅλοι θὰ εἶναι εἰς θέσιν. Ἀλλά, κύριε Πρόεδρε, ὅταν πρόκειται νὰ κρίνωμεν περὶ τῆς ἱκανότητος ἑνὸς συλλογικοῦ ὀργάνου, ἀποτελουμένου ἀπὸ δεκάδας προσώπων, δὲν πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν μεμονωμένην περίπτωσιν, ὅτι λόγῳ ἡλικίας ἢ ἄλλων λόγων, ἕνα μέλος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσῃ τόσα, ὅσα ἀπαιτεῖ ἡ ὑψηλὴ θέσις τὴν ὁποίαν κατέχει, τὸν θεσμόν, ὡς θεσμὸν θὰ κρίνωμεν καὶ τὴν εὐρυτέραν ἀπόδοσιν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἡ Πολιτεία ἀναμένει ἀπὸ τὸν θεσμόν. Εἰς ἐκεῖνα θὰ ἀποβλέπωμεν. Νομίζω, ὅτι ὁ θεσμὸς αὐτὸς εἶναι ἐπωφελέστερος. Δὲν εἶναι μειωτικὸν διὰ τὸν Εἰσηγητήν, ἐὰν ἡ ἀπόφασις εἶναι ἀντίθετος. Κύριε Πρόεδρε, καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας εἶναι καὶ αὐτὸ ἰσότιμον πρὸς τὸν Ἄρειον Πάγον ἐν τῇ ἁρμοδιότητί του, Ἀκυρωτικὸν δικαστήριον δι’ ὡρισμένας κατηγορίας, διοικητικῶν διαφορῶν τὸ πρῶτον Ἀκυρωτικὸν Δικαστήριον ὡς πρὸς ὡρισμένας διαφορὰς τὸ δεύτερον. Πολλάκις ἔχομεν παρατηρήσει ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας νὰ εἶναι ἀντίθετοι πρὸς τὴν εἰσήγησιν, εἴτε διότι ὁ Εἰσηγητὴς εἰσηγεῖται παραδοχὴν τῆς προσφυγῆς ἢ τῆς αἰτήσεως ἀναιρέσεως, καὶ ἡ ἀπόφασις εἶναι, ἀπορριπτική, ἢ τοὐναντίον, ὁ Εἰσηγητὴς προτείνει τὴν ἀπόρριψιν καὶ ἡ ἀπόφασις δέχεται. Οὐδενὸς εἰς τὴν σκέψιν ἐθεωρήθη ποτὲ ὅτι μειοῦται ὁ Εἰσηγητὴς ἐκ τοῦ λόγου ὅτι ἡ ἀπόφασις ἦτο ἀντίθετος πρὸς τὴν εἰσήγησίν του. Ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτοῦ, ἔχομεν σωρείαν περιπτώσεων, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀσκεῖ ἀναίρεσιν, χάριν τοῦ νόμου. Αὐτὸ δὲν θίγει τὸ δικαστήριον, τὸ ὁποῖον ἐξέδωκε τὴν ἀπόφασιν. Διότι, ἐπὶ τέλους, ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως, εἰς τὰ νομικὰ ζητήματα, θὰ ἦτο περίεργον νὰ συμφωνοῦν ὅλοι οἱ νομικοί. Ἐν τῇ φύσει τῶν πραγμάτων ὑπάρχει ἡ διαφορὰ ἀπόψεων. Καὶ ἡ προσπάθεια ὅλων εἶναι πῶς θὰ εὑρεθῇ ἐκείνη ἡ ἄποψις, ἡ ὁποία, ὄχι θὰ εἶναι ἀληθής, ἀλλὰ κατὰ τὸ λατινικὸν γνωμικὸν «.... (ἀναγινώσκει)....» τὸ δεδικασμένον δὴ ἀληθείας ἔχεται. Δὲν ὑπάρχει, λοιπόν, κίνδυνος νεκρώσεως τοῦ θεσμοῦ τοῦ Εἰσαγγελέως, οὔτε κίνδυνος μειώσεως τοῦ ἄλφα ἢ τοῦ βῆτα Εἰσηγητοῦ ἐὰν τυχὸν ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστηρίου εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὴν εἰσήγησίν του. Λυποῦμαι, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν εἶμαι ἐγὼ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ εἰσηγούμην τὸ νομοθέτημα τοῦτο. Εὔχομαι (ὁμιλεῖ εἰς τόνον χαρίεντα) εἰς ἄλλο νομοθέτημα νὰ μοῦ δώσῃ ἀφορμὴν νὰ τὸν ἐπικρίνω μὲ ἴσην αὐστηρότητα πρὸς τὴν διάθεσιν μὲ τὴν ὁποίαν τὸν ἐπαινῶ σήμερον.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Κηπουρὸς, ἔχει τὸν λόγον.

§170Π. ΚΗΠΟΥΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, διὰ τῆς εἰσαχθείσης παρ’ ὑμῶν τροπολογίας λέγετε ὅτι δύναται ὁ Ἄρειος Πάγος νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει καὶ λόγους ἀναιρέσεως, ἔστω καὶ ἐὰν δὲν ἐπροτάθησαν ἀπὸ τὸν ἀναιρεσείοντα. Ἔκαμε μίαν ἑρμηνείαν τῆς λέξεως «δύναται» ὁ κ. Ἡλιοῦ ἐπὶ τῆς ὁποίας δὲν ἀπηντήσατε.

§171Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Δὲν εἶπον «δύναται» ἐγώ.

§172Π. ΚΗΠΟΥΡΟΣ. Νομίζω.

§173Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κατ’ ἐξαίρεσιν ὁ Ἄρειος Πάγος ἐξετάζει. Ὄχι δύναται.

§174Π. ΚΗΠΟΥΡΟΣ. Διατὶ νὰ δύναται ὁ Ἄρειος Πάγος νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψει τοὺς λόγους αὐτοὺς ἀναιρέσεως ὅταν τοὺς διαβλέπῃ καὶ νὰ μὴ τοὺς λαμβάνῃ ὅταν δὲν τοὺς διαβλέπῃ. Θὰ ἤθελον, περαιτέρω, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας, κύριε Ὑπουργέ, ἐπὶ μιᾶς ἀντιγνωμίας, ἡ ὁποία δημιουργεῖται μεταξὺ τοῦ ἄρθρου 7 καὶ τοῦ ἄρθρου 15. Εἰς τὸ ἄρθρον 15 καθορίζονται αἱ προθεσμίαι μέχρι τῶν ὁποίων δύνανται οἱ διάδικοι νὰ ὑποβάλουν προσθέτους λόγους ἀναιρέσεως; Εἴπατε ὅτι ὁ Εἰσηγητὴς θὰ καταθέσῃ τὴν εἰσήγησίν του πρὸ 8 ἡμερῶν καὶ ἑπομένως οἱ διάδικοι θὰ εἶναι εἰς θέσιν εἰς τὸ διάστημα τῶν 8 ἡμερῶν νὰ ἀποκρούσουν τοὺς λόγους ἀναιρέσεως, τοὺς ὁποίους ὁ Εἰσηγητὴς περιλαμβάνει εἰς τὴν ἔκθεσίν του. Καθίστανται πλέον δημοσίας τάξεως οἱ λόγοι αὐτοὶ ἀναιρέσεως ἐφ’ ὅσον τὸ δικαστήριον εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς εἰσαγάγῃ αὐτεπαγγέλτως. Εἰς τὸν ἀναιρασείοντα, ὅμως, τίθεται προθεσμία μεγαλυτέρα. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει μία νομικὴ διάστασις, ἡ ὁποία δὲν πρέπει νὰ παραμείνῃ. Θὰ ἔπρεπε ἢ νὰ θέσωμεν ὡρισμένην προθεσμίαν ἢ νὰ παράσχωμεν εἰς τοὺς διαδίκους τὴν εὐχέρειαν νὰ ὑποβάλουν τοὺς προσθέτους λόγους ἀναιρέσεως, ὅταν εἶναι ἐξ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους λαμβάνῃ αὐτεπαγγέλτως ὑπ’ ὄψιν ὁ Ἄρειος Πάγος, μέχρι τῆς προθεσμίας καθ’ ἣν ὁ Εἰσηγητὴς θὰ καταθέσῃ τὴν εἰσήγησίν του. Καὶ ἀπὸ ἀπόψεως νομοτεχνικῆς καὶ δικαιωμάτων, τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ὀρθόν. Διὰ τίνα λόγον νὰ παρέχωμεν εἰς τὸν Εἰσηγητὴν τὴν εὐχέρειαν αὐτὴν καὶ νὰ μὴ τὴν παρέχωμεν εἰς τὸν διάδικον, ὁ ὁποῖος θὰ ὑποβάλλῃ τοὺς λόγους ἀναιρέσεως ἐκ τῶν λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν αὐτεπαγγέλτως ἀπὸ τὸ δικαστήριον. Καὶ νομοτεχνικῶς δὲν στέκει τὸ θέμα καὶ θὰ ἤθελον νὰ εὑρεθῇ ἕνας τρόπος ἐναρμονισμοῦ τῶν ἄρθρων 7 καὶ 15.

§175Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Εἶναι ἐνδιαφέρον τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἐχειρίσθη ὁ κ. συνάδελφος. Ἀλλὰ τὸ δικαίωμα τοῦ δικαστηρίου νὰ ἐξετάζῃ αὐτεπαγγέλτως τὰ νομικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἔχει δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου νὰ ἐξετάζῃ, πάντοτε ἕπεται χρονικῶς τῆς προθεσμίας ἐντὸς τῆς ὁποίας πρέπει ὁ διάδικος νὰ ὑποβάλῃ τοὺς λόγους. Σημειωτέον, ὅμως, ὅτι ὁ διάδικος, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπρόλαβε νὰ ὑποβάλῃ ἐγκαίρως τοὺς λόγους ἀναιρέσεως, ἔχει τὴν εὐχέρειαν νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ Εἰσηγητοῦ διὰ τῶν προτάσεών του καὶ διὰ τῶν ὁποίων θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπισημάνῃ τὰ σημεῖα εἰς τὰ ὁποῖα ἐντοπίζονται οἱ λόγοι οἱ ἐξ ἐπαγγέλματος ἐξεταστέοι, τοὺς ὁποίους δὲν ἔθιξε διὰ τοῦ δικογράφου του τῶν προσθέτων λόγων. Ἡ διάταξις λέγει ὅτι ἡ τελευταία στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ δικαστήριον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει ταῦτα, εἶναι ἡ κατάθεσις τῆς εἰσηγήσεως, δηλαδὴ ἡ 8ήμερος προθεσμία. Ἐὰν δὲν ἔχῃ περιληφθῇ λόγος ἐξ ἐπαγγέλματος ἐξεταστέος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν οὔτε ἀπὸ τὸν Ἄρειον Πάγον.

§176Π. ΚΗΠΟΥΡΟΣ. Νὰ παράσχωμεν τὴν εὐχέρειαν καὶ εἰς τοὺς διαδίκους. Οὐδαμοῦ εἰς τὴν νομοθεσίαν μας ὑπάρχει ἡ ἀντινομία αὐτή.

§177Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ ἀποδεχθῶ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. συναδέλφου, καθ’ ἣν θὰ πρέπει καὶ ὁ διάδικος νὰ ὑποβάλῃ ἐγκαίρως, βέβαια, τοὺς λόγους, ὥστε νὰ τοὺς ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του καὶ ὁ Εἰσηγητής. Ὅταν ὑποχρεώνωμεν τὸν Εἰσηγητὴν νὰ καταθέσῃ τὴν εἰσήγησίν του ἔγγραφον πρὸ 8 ἡμερῶν, ὑποτίθεται ὅτι καὶ ὁ διάδικος πρέπει νὰ θέση ὑπ’ ὄψει τοῦ Εἰσηγητοῦ τοὺς ἰσχυρισμούς του πρὸ μεταγενεστέρας προθεσμίας.

§178Π. ΚΗΠΟΥΡΟΣ. Πρέπει τὸ δικαστήριον νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του τοὺς προσθέτους λόγους. Τὴν ἀπόφασιν θὰ τὴν ἐκδώσῃ τὸ δικαστήριον καὶ ὁ ἀναιρεσείων δικηγόρος τὰς ἐνστάσεις αὐτὰς πρέπει νὰ τὰς ὑποβάλῃ. Νὰ μὴ τοῦ στερήσωμεν τὸ δικαίωμα αὐτό. Τὸ θέμα εἶναι κατὰ ποῖον τρόπον θὰ λάβῃ γνῶσιν ὁ ἀντίδικος τῶν προσθέτων αὐτῶν λόγων.

§179Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Θὰ εἶναι προπαρασκευασμένος ὁ Εἰσηγητὴς ἐπὶ ὅλων τῶν θεμάτων τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσουν ἀντικείμενον διὰ τὸν Ἄρειον Πάγον. Διατυποῦνται φόβοι ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταποκριθῇ ὁ Εἰσηγητὴς εἰς τὸ θέμα αὐτό. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιοῦμεν ὑποβολὴν πλήρους εἰσηγήσεως, χωρὶς νὰ ἔχῃ δοθῇ ὁ χρόνος καὶ ἡ εὐκαιρία νὰ λάβῃ γνῶσιν ὁ Εἰσηγητὴς τῶν λόγων αὐτῶν;

§180Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Τί θὰ βλάψῃ ἐὰν τὸν πρόσθετον λόγον ἀναιρέσεως τὸν ὑπὸ τοῦ διαδίκου προβαλλόμενον μέχρι τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν του δὲν τὸν ἔχει ὑπ’ ὄψει του ὁ Εἰσηγητής. Τὸ δικαστήριον θὰ κρίνῃ ἐὰν αὐτὸς ὁ λόγος εἶναι βάσιμος ἢ ὄχι. Εἴτε ὁ εἰσηγητὴς τὸν προτείνει, εἴτε ὁ διάδικος, τὸ δικαστήριον θὰ κρίνῃ.

§181Ν. ΕΞΑΡΧΟΣ. Ἡ προθεσμία τῆς καταθέσεως ἔπρεπε νὰ εἶναι 15 ἡμέραι διὰ νὰ μελετήσουν καὶ τοὺς προσθέτους λόγους.

§182Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Καὶ ἡ προθεσμία τῶν 8 ἡμερῶν δὲν εἶναι ἐπαρκής, ἀλλὰ πάντως εἶναι μία προθεσμία διὰ νὰ παρασκευάσῃ τὴν εἰσήγησίν του ὁ Εἰσηγητής.

§183Ν. ΙΝΤΖΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ συμμερισθῶ τοὺς φόβους τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ συνάδελφος κ. Παπασπύρου, ὅσον ἀφορᾷ τὸν θεσμὸν τοῦ Εἰσηγητοῦ. Ὁ κ. Μπακόπουλος, ἔκαμε μίαν ἐξήγησιν, καὶ εἶπεν ὅτι καὶ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ὑπάρχει ὁ θεσμὸς τοῦ Εἰσηγητοῦ. Βεβαίως, ἀλλὰ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας δὲν ὑπάρχει Εἰσαγγελεύς, κατὰ συνέπειαν δὲν ὑπάρχει θιγόμενον πρόσωπον. Ἐκ τοῦ γεγονότος τούτου, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σημειώσω ὡρισμένους φόβους, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης φημίζεται διὰ τὸ ἦθος του καὶ διὰ τὴν ἀγάπην ποὺ τρέφει πρὸς τὸν θεσμὸν τῆς δικαιοσύνης. Ἐν τούτοις, καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἐγένετο μία προσπάθεια μειώσεως τοῦ κύρους τοῦ σημερινοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἐπίσης, πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι κατὰ τὴν διατύπωσιν τῆς γνώμης ἐκ μέρους τοῦ Εἰσηγητοῦ μήπως δημιουργηθῇ μία σοβαρὰ ἀντιδικία μεταξὺ Εἰσαγγελέως καὶ Εἰσηγητοῦ. Δι’ αὐτὸ ἐγὼ τάσσομαι ἐναντίον τοῦ θεσμοῦ τῆς ἐγγράφου εἰσηγήσεως.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Κίνιας, ἔχει τὸν λόγον.

§185Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Νομίζω ὅτι ὅσα ἐλέχθησαν ἐκ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς δὲν στηρίζονται ἐπὶ τῆς πραγματικότητος. Τὸ γεγονὸς εἶναι ἕνα, ὅτι οἱ δικαστικοί μας ἵστανται εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς των καὶ ὅλοι ἐργάζονται πρὸς ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης. Ἐγὼ νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὀρθὸν καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἐγὼ θὰ ψηφίσω ὑπὲρ αὐτοῦ. Δὲν θέλω ποτὲ νὰ πιστεύσω ὅτι εἶναι δυνατὸν Ἕλληνες δικασταὶ ἰσόβιοι νὰ συγκρουσθοῦν εἰς τὴν διατύπωσιν γνώμης καὶ νὰ φθάσουν εἰς τὸ σημεῖον τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος.

§186Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνδέεται οἱονδήποτε νομοθέτημα μὲ τὰ πρόσωπα δικαστικῶν λειτουργῶν. Καὶ ἀστόχως ὑπεμνήσθη σήμερον ὅτι ἐπειδὴ τὸ 1954 ἐψηφίσθη ἕνα νομοσχέδιον ἀποκλεῖον τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου τὸν Εἰσαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου, τὸ σημερινὸν νομοσχέδιον συμπληρώνει τὴν μείωσιν τοῦ γοήτρου τοῦ Εἰσαγγελέως.

§187Ν. ΙΝΤΖΕΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὸ παρελθὸν ἐγένετο προσπάθεια μειώσεως τοῦ προσώπου τοῦ σημερινοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§188Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι ἔχω τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι τὴν ἐκτίμησίν μου πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, τὴν ἐξεδήλωσα ἐμπράκτως διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον εἰσήγαγον καὶ ἐπανέφερον εἰς τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον τὸν Εἰσαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Σεργάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§190Ι. ΣΕΡΓΑΚΗΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. συναδέλφου, εἶναι ὀρθὴ καὶ πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ σχετικὴ τροπολογία, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀναιρεσείων θὰ δύναται νὰ καταθέσῃ προσθέτους λόγους ἀναιρέσεως, μόνον διὰ τοὺς ἐν τῇ παραγράφῳ 4, τοῦ ἄρθρου 7 λόγους, μέχρι τῆς προθεσμίας δηλαδὴ πρὸ 8 ἡμερῶν, καθ’ ἣν καὶ ὁ εἰσηγητὴς δύναται νὰ διατυπώσῃ τούτους ἐξ ἐπαγγέλματος. Τοῦτο ἐπιβάλλεται, ἐφ’ ὅσον διὰ τῆς λέξεως «ἐξετάζει» καθιεροῦται ἐπιταγὴ καὶ ὑποχρέωσις τοῦ Εἰσηγητοῦ νὰ ἀναφέρῃ τοὺς λόγους ἐξ ἐπαγγέλματος. Ἐὰν παραβιασθῇ αὐτὴ ἡ ὑποχρέωσις δὲν ὑπάρχει στάδιον ἐξετάσεως τοῦ λόγου ἀναιρέσεως. Δέον, συνεπῶς, παραλλήλως ὁ διάδικος ἐντὸς τῆς αὐτῆς προθεσμίας νὰ καταθέσῃ προσθέτους λόγους διὰ τοὺς ἐν τῇ παραγράφῳ 4 τοῦ ἄρθρου 7, ἐφ’ ὅσον ὁ εἰσηγητὴς θὰ παρέλειπε ἐκ νομικῆς ἀντιρρήσεως καὶ οὕτω ἀποκλείεται ὁ ἔλεγχος καὶ ἡ ἐξέτασις ἀπὸ τὸ δικαστήριον.

§191Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, μόνον δύο λέξεις, διότι ἤθελον νὰ καθησυχάσω τὸν ἄρτι ἀσχοληθέντα κ. συνάδελφον, ἐκ τοῦ ἰδίου διαμερίσματος καὶ νὰ δηλώσω ὅτι πᾶν ὅ,τι ἀνέφερον δὲν τὸ ἀνέφερον ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπετεύχθη αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι ἀντιτιθέμενος εἰς ἐμὲ, ἔσπευσε νὰ ψηφίσῃ τὴν διάταξιν. Ὑπῆρξε μία πρακτικὴ ὠφέλεια.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὰ τὰ ἄρθρα 7, 18 καὶ 21;

§193ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτά, δεκτά.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένοντο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 7, 18 καὶ 21. Ἄρθρον 29. Ὁ κ. Δ. Βρανόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§195Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8 θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη.

§197Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον. Συνεζητεῖτο τὸ ἄρθρον 7. Ὑπέθεσα, ὅτι μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ἄρθρου 7, εἴπατε 8, ἀντὶ 18.

§198Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἐπειδὴ ἐλείψατε ἀπὸ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία εἶχε προηγηθῆ, δὲν ἔχετε κατατοπισθῆ. Ἐψηφίσθησαν ὅλα τὰ ἄρθρα, μέχρι καὶ τοῦ 28. Εἶχον παραμείνει ἐκκρεμῆ τὰ ἄρθρα 7, 18 καὶ 21, διότι αὐτὰ εἶχον συναφεῖς προσθήκας αἱ ὁποῖαι περιελήφθησαν εἰς τὸ διανεμηθὲν κείμενον. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐπηκολούθησεν ἡ ἐπιψήφισις ὅλων τῶν ἄλλων ἄρθρων καὶ ἡ συζήτησις ἔγινεν ἑνιαία καὶ διὰ τὰ τρία αὐτὰ ἄρθρα. Σεῖς εὐλόγως παρεξηγήσατε τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπισπεύδεται ἡ συζήτησις, ἀλλὰ ὁ Κανονισμὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προστατευθῇ μὲ τὴν καθυστέρησιν τὴν ἰδικήν σας.

§199Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ ἔχω νὰ παρατηρήσω τὸ ἑξῆς, ὅτι ἤμην βουλευτὴς ὁ ὁποῖος εἰς τὴν ἐκφώνησιν τοῦ ἄρθρου 18 ἤμην μὲ τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἐψηφίζατε τὸ ἄρθρον 8 ὡς ἑπόμενον τοῦ ἄρθρου 7, καὶ αὐτὸς ὁ λόγος ὑπῆρξε διὰ τὸν ὁποῖον ἐζήτησα τὸν λόγον. Θὰ παρακαλέσω νὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 8 ἐψηφίσθη. Ὁ κ. Δ. Βρανόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§201Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἂν ὑπάρχῃ μία δημοσία ὑπηρεσία διὰ τὴν ὁποίαν ὅλοι ὑπερηφανευόμεθα, ἀναμφισβητήτως ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ εἶναι ἡ Ἑλληνικὴ Δικαιοσύνη. Ἀλλὰ διὰ νὰ ὑπάρχῃ κανονικὴ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης, πρέπει νὰ ἔχωμεν τοὺς καλοὺς δικαστάς, καὶ διὰ νὰ ὑπάρχουν ἐπίσης καλοὶ δικασταί, ἐκτὸς τῆς οἰκονομικῆς ἀνεξαρτησίας, ἡ ὁποία ἐζητήθη ἀπὸ ὅλας τὰς πτέρυγας τῆς Βουλῆς, μόλις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, πρέπει νὰ ἔχουν οἱ δικασταί μας καὶ καλὴν ἐπαγγελματικὴν ἐξέλιξιν. Θὰ ἀναπτύξω, κύριε Πρόεδρε, μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ προσέξῃ ὁ κ. Ὑπουργός, τῆς Δικαιοσύνης, καὶ παρακαλῶ καὶ τοὺς κυρίους συναδέλφους, διότι εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν κανονικὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης. Εἶναι γνωστόν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι διὰ τοῦ νόμου ΧΜΖ)1877, τοὐτέστιν πρὸ 80 ἀκριβῶς ἐτῶν, ἀπὸ σήμερον, ἱδρύθη ὁ Ἄρειος Πάγος. Τότε ὁ Ἄρειος Πάγος ἀπετελεῖτο ἀπὸ ἕνα Πρόεδρον, ἕνα Ἀντιπρόεδρον, ἀπὸ ἕνα Ἀντεισαγγελέα, καὶ ἀπὸ δεκατρεῖς Ἀρεοπαγίτας. Τότε τὰ σύνορα τῆς Ἑλλάδος εὑρίσκοντο εἰς τὸν Δομοκὸν τῆς Λαμίας, ὁ δὲ πληθυσμὸς ἦτο τὸ ¼ τοῦ σημερινοῦ. Σήμερον τὰ ὅρια τῆς Ἑλλάδος ἔχουν ὑπερτριπλασιασθῆ. Ὁ νομοθέτης ἔλαβε πρόνοιαν νὰ αὐξηθοῦν αἱ θέσεις τῶν Ἀντιπροέδρων τοῦ Ἀρείου Πάγου, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ εἷς ἐγένοντο τρεῖς, οἱ Ἀντεισαγγελεῖς τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀπὸ εἷς ἐγένοντο τέσσαρες, οἱ Ἀρεοπαγῖται ἀπὸ δεκατρεῖς, κατὰ τὸ 1877, ἔγιναν εἴκοσι δύο. Ὡς γνωστόν, κύριοι συνάδελφοι, τὸ Ἀνώτατον Ἀκυρωτικὸν Δικαστήριον ἀποτελεῖται ἀπὸ δύο τμήματα. Τὸ ἕνα δικάζει τὰς αἰτήσεις ἀναιρέσεως τῶν πολιτικῶν ἀποφάσεων τῶν οὐσιαστικῶν δικαστηρίων, δηλαδὴ Εἰρηνοδικείων, Πρωτοδικείων, Ἐφετείων, καὶ τὸ ἕτερον δικάζει τὰς αἰτήσεις ἀναιρέσεως τῶν ποινικῶν δικαστηρίων, καὶ τῶν βουλευμάτων. Διὰ τοῦ ἄρθρου 24 θεσμοθετεῖται καὶ κἄτι καινούργιο. Ὅταν μία ὑπόθεσις, ὅσον ἀφορᾷ τὸ πραγματικὸν αὐτῆς μέρος, εἶναι ὥριμος, θὰ τὴν κρατῇ ὁ Ἄρειος Πάγος διὰ νὰ τὴν συζητήσῃ ὁ ἴδιος καὶ νὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν. Συνάδελφος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ πρὸ τριῶν ἡμερῶν ἀνέφερεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὅτι εἶχε μίαν ὑπόθεσιν ἀπὸ τὸ 1924 καὶ τὴν ἐξεδίκασε τὸ 1953. Ἐγὼ προσωπικῶς, κύριε Πρόεδρε, εἶχον προσωπικὴν ὑπόθεσιν δικαστικῆς ἀγωγῆς κυριότητος ἀπὸ τὸ 1933. Δὶς ἀνῃρέθη, δὶς ἐστάλη εἰς ἕτερον Ἐφετεῖον, καὶ ἐξεδικάσθη τὸ 1945.

§202Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω πεῖραν, ἀπὸ περίπτωσιν προσωπικήν, ἐπὶ δίκης νομῆς. Τὸ 1899 εἰσήχθη εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Ναυπλίου ἀγωγὴ περὶ νομῆς, ὅταν δὲν εἶχε συσταθῆ ἀκόμη τὸ Πρωτοδικεῖον Κορίνθου. Ἡ ὑπόθεσις ἤχθη ἐν συνεχείᾳ δὶς εἰς τὸ Ἐφετεῖον Ναυπλίου, ἔφθασεν εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, ἀνεπέμφθη εἰς τὸ Ἐφετεῖον Πατρῶν, τὸ ὁποῖον ἐξέδωκε δύο ἀποφάσεις, χωρὶς νὰ ἀποφανθῇ ὁριστικῶς ἐπὶ τῆς διαφορᾶς ζῶντος ἀκόμη τοῦ ἀρχικοῦ διαδίκου. Ἡ ταλαιπωρία ἐπιταθεῖσα ἀπὸ θεσπισθέντα ἑκάστοτε δικαιοστάσια καὶ ἄλλους εἰδικοὺς καὶ γενικοὺς λόγους, μέχρι τοῦ Μαρτίου τοῦ 1956, ὅτε προσεχώρησα ὡς δικαιοδόχος εἰς ἐπαχθῆ συμβιβασμὸν διότι ἄλλως ἔπρεπε νὰ παραμείνῃ ἡ δίκη ἐκκρεμὴς μέχρις ἀποβολῆς τῆς ἰδιότητος τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§203Δ. ΒΡΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Χαίρω πολύ, διότι δι’ ὅσων ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνέφερεν, ἐπιβεβαιοῖ τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τῶν θέσεων τῶν Ἀρεοπαγιτῶν. Ἡ ἀνάγκη αὐξήσεως τοῦ βαθμοῦ των καθίσταται ἔτι μᾶλλον ἐπιτακτική, διότι οὕτω ἐπὶ πλέον παρέχομεν καὶ κἄποιαν διέξοδον εἰς τὴν σημερινὴν ἀσφυκτικὴν ἱεραρχικὴν ἐξέλιξιν τῶν δικαστῶν τῆς ὑπολοίπου δικαστικῆς ἱεραρχίας. Διότι οὕτως αὐτομάτως αὐξάνομεν καὶ αὐτῶν τὰς θέσεις. Δὲν νομίζω, ὅτι προσκομίζω τι νέον εἰς τοὺς ἐξ ὑμῶν δικηγόρους, ἀναφέρων, ὅτι ὑπάρχουν Πρωτοδῖκαι, οἱ ὁποῖοι παραμένουν εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν ἐπὶ 20ετίαν περίπου, καίτοι εἶναι ἄριστοι δικασταὶ καὶ ἔχουν ἐκθέσεις προαγωγῆς κατ’ ἐκλογήν, ἐλλείψει ὀργανικῶν θέσεων ἀνωτέρων βαθμῶν. Φρονῶ, ὅτι παρόμοιον γεγονὸς δὲν ἔχει διαπιστωθῆ εἰς ἄλλον κλάδον τῆς Κρατικῆς μηχανῆς. Διὰ τοῦτο, κ. κ. συνάδελφοι, ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασίν μου τὰς 3 θέσεις, νὰ τὰς αὐξήσωμεν εἰς 7, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἀποβῇ τελικῶς ἐπ’ ὠφελείᾳ καὶ τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς Πατρίδος.

§204Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἀναφερόμενος εἰς τὸ ἄρθρον 29, ἔχω νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς: Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν διὰ τὴν μικρὰν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν. Ἡ προσθήκη, ὅμως, τριῶν Ἀρεοπαγιτῶν, ὡς ἔχει ἡ διάταξις, ἀποβαίνει εἰς βάρος τῶν Ἐφετείων, διότι μειοῦται ὁ ἀριθμὸς τῶν Ἐφετῶν. Γνωρίζετε δέ, ὅτι πέντε Ἐφετεῖα, Κερκύρας, Αἰγαίου, Θράκης κ.λ.π. ἔχουν μειωμένον ἀριθμὸν Ἐφετῶν. Ὅταν, συνεπῶς, ἔχωμεν ἀνάγκην νὰ συμπληρώσωμεν αὐτὰς τὰς κενὰς θέσεις τῶν Ἐφετείων, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μειώσωμεν περαιτέρω τὸν ἀριθμὸν τῶν Ἐφετῶν; Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προέχει, νομίζω, εἶναι νὰ ἀντιμετωπίσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ θέμα τῆς συμπληρώσεως τῶν κενῶν θέσεων τῶν Ἐφετείων, θαρραλέως διὰ προσθήκης 5 νέων Ἐφετῶν. Σημειώσατε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι τοὺς Ἐφέτας τοὺς λαμβάνετε μὲ τὸ συζητούμενον ἄρθρον, ἀπὸ τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι βεβαρημένον καὶ ἔχει ἀνάγκην καὶ ἄλλων Ἐφετῶν. Διὰ τοῦτο θὰ παρεκάλουν νὰ ἀναθεωρήσητε τὴν σκέψιν σας αὐτὴν τῆς καταργήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Ἐφετῶν κατὰ 3, νὰ διαγράψητε τὴν διάταξιν αὐτὴν καὶ νὰ προσθέσητε νέαν, διὰ 5 νέους Ἐφέτας, πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν Ἐφετείων τῶν ἐπαρχιῶν.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Παπασπύρου, ἔχει τὸν λόγον.

§206Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἡ ἀμετακίνητος καὶ ἐπίμονος ἄποψίς μου διὰ τὴν προσθήκην 7 θέσεων Ἀρεοπαγιτῶν, δὲν προέρχεται ἀπὸ διάθεσιν παραχωρήσεως πρὸς τὸ δικαστικὸν Σῶμα. Δὲν δύναται νὰ ἐπιτύχῃ, ἡ θεσπιζομένη νέα ἀκυρωτικὴ διαδικασία, ἂν δὲν δημιουργηθῇ νέον Τμῆμα παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ ἐξ ἑπτὰ Ἀρεοπαγιτῶν. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης, ὁ τότε Πρόεδρος καὶ νῦν Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας κ. Ἀδαμόπουλος, πρῶτος εἰσηγήθη τὴν προσθήκην τῶν ἑπτὰ θέσεων Ἀρεοπαγιτῶν καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ὁμοφώνως, ἀπεδέχθη τοῦτο. Ἤδη εἶναι ἔκδηλος ἡ ἄποψις τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, διὰ τὴν προσθήκην ἑπτὰ θέσεων Ἀρεοπαγιτῶν, χωρὶς περικοπὴν ἰσαρίθμων θέσεων Ἐφετῶν, διότι καὶ τὰ Ἐφετεῖα, ἰδίᾳ τὰ μεγάλα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ περικοποῦν αἱ θέσεις στενάζουν κάτω ἀπὸ τὸ βάρος σκληρᾶς ἐργασίας. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπειδὴ ἐγὼ εἶμαι πάντοτε συμβιβαστικός, θὰ ἠμποροῦσα καὶ θὰ παρακαλοῦσα καὶ ὅλους τοὺς κ.κ. συναδέλφους, νὰ πᾶμε εἰς μίαν ἠπιωτέραν λύσιν. Δὲν θέλετε τοὺς 7, νὰ πᾶμε εἰς τοὺς 6, δὲν θέλετε τοὺς 6, νὰ σταματήσωμεν εἰς τοὺς 5, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν κάτω τῶν 5, διότι, καὶ ὡς μέλος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, θὰ αἰσθανθῶ μίαν μείωσιν, ὅπως καὶ ὅλοι οἱ συνάδελφοι. Νὰ προχωρήσωμεν εἰς τοὺς 5, χωρὶς ἰσάριθμον κατάργησιν θέσεων Ἐφετῶν. Τὰ τελευταῖα αὐτὰ χρόνια παντοῦ ηὐξήθησαν αἱ θέσεις, ὁ μόνος κλάδος ὁ ὁποῖος ἔμεινε κλειστὸς ἦτο ὁ δικαστικός. Ποῦ νὰ φαντασθῇ κανεὶς ὅτι τὴν δουλειὰ τοῦ Πρωτοδικείου τὴν βγάζουν 10 Πρωτοδίκαι. Εἶναι ἕνας ἄθλος ἄνευ προηγουμένου. Βλέπετε ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος εἶναι ὁμόθυμος ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς. Ἂς προχωρήσωμεν εἰς μίαν μέσην λύσιν διὰ νὰ τελειώσωμεν. Νομίζω, ὅτι δὲν θὰ παραγνωρίσητε τὴν ἔκδηλον διάθεσιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ ἐπικαλοῦμαι τὰ αἰσθήματά σας, ἀλλὰ καὶ τὸν σεβασμὸν τὸν ὁποῖον δείχνετε πρὸς τὰς ἀπόψεις τῶν βουλευτῶν, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ κάμητε δεκτὴν τὴν τροπολογίαν διὰ νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις κατὰ τὸν καλύτερον τρόπον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§207Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Βουλὴ ἐλπίζω νὰ ἔχῃ προσέξει καὶ κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν καὶ κατὰ τὴν προγενεστέραν, ὁπότε ἐγένετο ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, μὲ πόσον ἐνθουσιασμόν, ἐγὼ προσωπικῶς ὑπεστήριξα τὸ νομοσχέδιον, διότι ἐξέθεσα ὅτι ἐκ τῆς καινοτομίας, ἡ ὁποία εἰσάγεται καὶ εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἀναμένομεν ὅλοι, καὶ ἐγὼ προσωπικῶς, τὴν ὀρθοτέραν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης. Ὅλη ἡ ὀρθότης τῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης δὲν ἔγκειται μόνον εἰς τὴν ὀρθότητα τῆς ἐκδοθησομένης ἀποφάσεως, οὔτε εἰς τὴν πληρεστέραν μελέτην τῶν λεπτομερειῶν τῆς ὑποθέσεως, πρὸ τῆς ἐκδόσεως τῆς ἀποφάσεως. Ἡ ὀρθὴ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης ἔγκειται καὶ εἰς τὴν ταχύτητα δηλαδὴ τῆς ἐκδόσεως τῆς τεμνούσης τὴν δίκην ἀποφάσεως. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου αὐξάνεται σημαντικῶς ἡ ἐργασία τῶν Ἀρεοπαγιτῶν. Μέχρι τοῦδε ὑπῆρχε μία παρωδία εἰσηγήσεως εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, διότι ἡ εἰσήγησις ἦτο ζήτημα μισῆς ὥρας. Τώρα, ὅμως, ὁ Εἰσηγητὴς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἀνατάμῃ τὴν ὑπόθεσιν ἀπὸ πάσης πλευρᾶς καὶ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῶν δικηγόρων. Διὰ νὰ κάμῃ ἔγγραφον εἰσήγησιν χρειάζεται χρόνος καὶ κόπος. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντεπεξέλθουν οἱ Ἀρεοπαγῖται μὲ τὸν περιωρισμένον ἀριθμόν, εἰς τὸν ὄγκον τῆς προστιθεμένης ἐργασίας; Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἐὰν οὕτως ἡ Πολιτεία ἀποβλέπῃ εὐσυνειδήτως εἰς τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἀναμένομεν ἀπὸ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, ὀφείλομεν νὰ αὐξήσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν Ἀρεοπαγιτῶν, ἄλλως κτίζομεν εἰς τὴν ἄμμον. Κύριε Πρόεδρε, δὲν μὲ ἐπηρεάζει τὸ ἐπιχείρημα τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Βρανοπούλου, ὅτι διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν Ἀρεοπαγιτῶν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἱδρύσωμεν τρίτον Τμῆμα. Εἶμαι φανατικὸς ἀντίπαλος τῶν τριῶν τμημάτων καὶ εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον καὶ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Βλάπτουν τοὺς θεσμοὺς οἱ πολλοὶ Πρόεδροι. Ἐξυπηρετοῦν πρόσωπα. Δὲν χρειάζονται πολλοὶ Πρόεδροι, χρειάζονται πολλὰ μέλη τῶν δικαστηρίων, εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν πλείονος συνεδριάσεις, καὶ μὲ ὀλιγωτέρους Προέδρους. Βλάπτουν οἱ Πρόεδροι, διότι δὲν γίνονται Εἰσηγηταί. Διὰ τῆς ἀναδείξεως ἑνὸς Προέδρου, ἐπὶ πλέον, μειοῦται κατὰ ἕνα ὁ ἀριθμὸς τῶν Εἰσηγητῶν. Ἢ, λοιπόν, σοβαρῶς ἀποβλέπομεν εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἢ δὲν ἀποβλέπομεν σοβαρῶς. Μὲ ἐνθουσιασμὸν ὑπεστήριξα τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ ὅταν βλέπω τὸ τελευταῖον ἄρθρον, διὰ τοῦ ὁποίου μόνον ψιχία δίδονται εἰς τοὺς Ἀρεοπαγίτας, κύριε Πρόεδρε, ὁ ἐνθουσιασμός μου καταπίπτει, θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω, ὅτι φθάνω καὶ μέχρις ἀπελπισίας ὅταν βλέπω ὅτι αὐξάνωμεν τοὺς Ἀρεοπαγίτας μὲ ἀντίστοιχον μείωσιν τῶν Ἐφετῶν, πῶς εἶναι δυνατὸν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Κοινὴ συνείδησις εἶναι ὅτι ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης εἰς τὰ οὐσιαστικὰ δικαστήρια, εἰς τὰ Ἐφετεῖα καθυστερεῖ, θὰ κάμωμεν 5 Ἐφέτας, ἀπὸ ποῦ; Νομίζω, λοιπόν, διὰ νὰ ἀποδώσῃ τοὺς καρποὺς τὸ νομοσχέδιον, πρέπει νὰ αὐξηθοῦν οἱ Ἀρεοπαγῖται, τῶν δὲ Ἐφετῶν αἱ θέσεις, ἂν δὲν αὐξηθοῦν νὰ παραμείνουν τοὐλάχιστον ὅσαι εἶναι σήμερον. Ὅσον ἀφορᾷ ἐμέ, δὲν δέχομαι τὸν συμβιβασμόν, τῶν 5, ἐδέχθην τὴν πρότασιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν 7 ὡς ἐλάχιστον ὅριον καὶ ὄχι μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι αὐτὸ θὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ ἀποδώσῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὅλοι ἐλπίζομεν. Διὰ τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, ἐνῷ ἀποφεύγω κατὰ σύστημα νὰ ὑπογράψω προτάσεις ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας, ὑπέγραψα πρότασιν ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας διὰ τὸ προκείμενον ζήτημα, λόγῳ τῆς ὑψίστης σημασίας τὴν ὁποίαν ἀποδίδω εἰς τὴν πρότασιν περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς δαπάνης, δὲν νομίζω ὅτι ἡ δαπάνη, ἡ ὁποία θὰ ἀπαιτηθῇ διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ κατὰ 7 ἀκόμη Ἀρεοπαγίτας, εἶναι τόσον σημαντική, ὥστε νὰ μᾶς κάμῃ νὰ κολοβώσωμεν τὸν θεσμόν, τὸν ὁποῖον μὲ τόσον ἐνθουσιασμὸν ψηφίζομεν.

§208Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Καὶ πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου, κύριε Πρόεδρε, ἄφευκτος εἶχεν ἀνακύψει ἡ ἀνάγκη τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν. Ἡ ἀνάγκη αὐτὴ καθίσταται ἔτι ἐπιτακτικωτέρα σήμερον μὲ τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου κατὰ κοινὴν ὁμολογίαν ὁ φόρτος τῆς ἐργασίας τοῦ Ἀρείου Πάγου αὐξάνεται κατὰ πολύ. Ἴσως ὁ προταθεὶς ἀριθμὸς τῶν 7 θέσεων νὰ εἶναι καὶ αὐτὸς μικρός, ἐν σχέσει μὲ τὸν ὄγκον τῶν ὑποθέσεων ἡ ἐπίλυσις τῶν ὁποίων ἀνατίθεται εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον. Τέλος, φρονῶ ὅτι εἶναι ἀνήκουστον καὶ οὐχὶ ἐποικοδομητικὸν τῆς δικαιοσύνης ἡ ἰσάριθμος κατάργησις θέσεων Ἐφετῶν. Καὶ οἱ Ἐφέται καλοῦνται νὰ ἐπιτελέσουν μέγα ἔργον καὶ θὰ εἶναι πρὸς βλάβην τῆς ἀπονομῆς τῆς οὐσιαστικῆς δικαιοσύνης, ἐὰν περικόψωμεν τὰς θέσεις των.

§209Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Εἶμαι, κύριε Πρόεδρε, θερμὸς ὑποστηρικτὴς τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Βρανόπουλος. Ὁ λόγος δὲ ὁ ὁποῖος μὲ ἀναγκάζει νὰ ὑπερθεματίσω ὑπὲρ τῆς τροπολογίας ταύτης δὲν εἶναι μόνον τὸ γεγονὸς ὅτι τὰ ὅρια τῆς Ἑλλάδος ἐπεξετάθησαν καὶ συνεπῶς ἐπολλαπλασιάσθησαν καὶ αἱ ὑποθέσεις τὰς ὁποίας καλεῖται νὰ ἐπιλύσῃ ὁ Ἄρειος Πάγος, ἀλλὰ καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι σήμερον εἰς τοὺς δικαστὰς ἔχομεν προσθέσει καὶ ἄλλα ἔργα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι μὲν ἔργα καθαρῶς δικαστικά, συνδέονται, ὅμως, τὰ μέγιστα μὲ τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης. Τοὺς δικαστὰς σήμερον τοὺς καλοῦμεν νὰ λάβουν μέρος εἰς τὰς φορολογικὰς Ἐπιτροπὰς καὶ εἰς πλῆθος ἄλλων Ἐπιτροπῶν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰ καθαρῶς δικαστικά των ἔργα. Πρό τινων ἐτῶν εἰς τὴν Κεφαλληνίαν ὑπηρέτουν τρεῖς Πρωτοδίκαι καὶ ἦσαν ὑπεραρκετοί. Σήμερον ὑπηρετοῦν 6 καὶ δὲν ἐπαρκοῦν.

§210Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Μοῦ ἔλεγεν εἷς Ἐφέτης ὅτι συμμετέχει εἰς 17 Ἐπιτροπάς.

§211Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Μάλιστα, εἶναι ἀληθὲς αὐτό. Ἐκτός, λοιπόν, ἀπὸ τὴν ἐπέκτασιν τῶν συνόρων εἶναι καὶ αὐτὸς ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τῶν θέσεων τῶν δικαστῶν. Εἶναι συνεπῶς ἀνάγκη, κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀριθμὸς τῶν θέσεων τῶν Ἀρεοπαγιτῶν νὰ αὐξηθῇ τοὐλάχιστον κατὰ 7, γιγνομένης δεκτῆς τῆς τροπολογίας τῆς ὑποβληθείσης ὑπὸ τοῦ κ. Βρανοπούλου.

§212Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Τὸ ὑπὸ κρίσιν θέμα, κύριοι βουλευταί, πρέπει νὰ κριθῇ μὲ ἐντελῶς ἐπιστημονικὰ κριτήρια, μὲ ἐλευθέραν τὴν σκέψιν καὶ τὴν συνείδησιν ἀπηλλαγμένην ἀπὸ κομματικοὺς ὑπολογισμούς. Ὅλα ὅσα ἐλέχθησαν ὑπὸ τῶν προλαλησάντων κ. κ. συναδέλφων, ἀνταποκρίνονται πρὸς τὴν πραγματικότητα. Ὅλοι ἐζήτησαν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν. Ἐγὼ κρίνων τὰ πράγματα τῆς δικαιοσύνης, εἰς τὴν ὁποίαν ἀπὸ μακροῦ διακονῶ, νομίζω, ὅτι ηὐξήθησαν αἱ ἐργασίαι τῶν Ἐφετῶν, ὅπως ηὐξήθησαν καὶ αἱ ἐργασίαι τῶν Ἀρεοπαγιτῶν, εἰς τοὺς ὁποίους, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου προστίθενται καὶ ἕτερα καθήκοντα. Ἐὰν αὐξήσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν Ἀρεοπαγιτῶν καὶ μειώσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν Ἐφετῶν φοβοῦμαι μήπως διαπράξωμεν σφάλμα. Φρονῶ, ὅτι, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θὰ πρέπει, ἐνστερνιζόμενος τὸ θέμα, νὰ προσπαθήσῃ, ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ δώσῃ τὴν προσήκουσαν λύσιν. Διότι, ἐὰν σήμερον αὐξήσῃ τὰς θέσεις φοβοῦμαι μὴ τυχὸν δὲν δύναται νὰ τὰς πληρώσῃ. Δι’ αὐτό, ἐπαναλαμβάνω, θὰ πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ θέμα, ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε νὰ δοθῇ ἡ ἁρμόζουσα λύσις.

§213Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εἰς ὅσα, ἀξιότιμε κύριε Ὑπουργέ, ἀνεπτύχθησαν ἐπιχειρήματα, θὰ ἤθελον νὰ προσθέσω καὶ ἕνα ἀκόμη, ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν εἶναι ἀπαραίτητος διὰ νὰ ἐπεκταθῇ καὶ ἐνταθῇ κατά τινα τρόπον ἡ ἐπιθεώρησις τῶν κατωτέρων δικαστηρίων. Διότι, ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα ρεαλισταὶ πρέπει νὰ συνομολογήσωμεν ὅτι παρὰ τὴν ἀναμφισβήτητον εὐσυνειδησίαν τῶν Ἑλλήνων δικαστῶν, ἡ δικαιοσύνη ὑφίσταται κρίσιν καὶ θὰ ὑφίσταται κρίσιν, κύριε Ὑπουργέ. Ἂς μὴ πλανώμεθα, μέχρι τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ θελήσουν νὰ ἀντιληφθοῦν ὅτι οἱ δικασταὶ νὰ ἀμείβωνται καθ’ ὃν τρόπον ἀμείβονται εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Καὶ θὰ γίνῃ κατανοητόν, ὅτι ἡ δικαιοσύνη εἶναι κἄτι διάφορον ἀπὸ τὴν συνήθη ὑπαλληλικὴν ἱεραρχίαν, καὶ θὰ γίνῃ ἐκεῖνο ποὺ γίνεται εἰς ἄλλας χώρας, εἰς τὰς ὁποίας πρέπει νὰ εἶσθε 25 χρόνια σπουδαῖος δικηγόρος διὰ νὰ γίνετε Πρωτοδίκης. Μέχρις ὅτου καταστῇ συνείδησις τοῦτο εἰς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργούς, ἡ δικαιοσύνη θὰ ὑφίσταται κρίσιν. Γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι εἰς τοὺς διαγωνισμοὺς Παρέδρων δὲν προσέρχονται δικηγόροι, δεδομένου ὅτι ἔχουν ὑπ’ ὄψει των τὸν γλίσχρον μισθὸν τοῦ δικαστοῦ, τὸν ὁποῖον θὰ δύνανται εὐχερῶς νὰ ἀποκτήσουν διὰ τῆς ἀσκήσεως τῆς δικηγορίας. Καὶ ποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς κρίσεως. Παραλληλίσατε τοὺς σημερινοὺς δικαστὰς πρὸς τοὺς Τζιβανόπουλον, Χατζᾶκον, Ζηλήμονα. Εἶμαι βέβαιος, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι εἶσθε σύμφωνος εἰς τὴν βάσιν, ἀλλὰ πρέπει νὰ συμφωνῇ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Πρέπει νὰ ἀνυψωθῇ τὸ βιοτικὸν ἐπίπεδον τῶν δικαστῶν. Μέχρις ὅτου καταστῇ τοῦτο δυνατὸν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρξῃ ἐπιθεώρησις τῶν κατωτέρων δικαστηρίων, ὄχι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ἀσκήσεως ἐλέγχου, ἀλλὰ τῆς καθοδηγήσεως τούτων. Μὲ αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα καὶ μὲ τὰ ἄλλα τὰ ὀρθότατα, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξαν οἱ κ. κ. συνάδελφοι, νομίζω ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν Ἀρεοπαγιτῶν, χωρὶς αὐτὸ νὰ εἶναι εἰς βάρος τῶν Ἐφετῶν, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ καθοδήγησις τῶν κατωτέρων δικαστῶν. Μέχρι τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ γίνῃ ἀπὸ ὅλους ἀντιληπτὸν εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ὅτι ἡ δικαιοσύνη πρέπει νὰ εὑρεθῇ τρόπος νὰ ἐξυψωθῇ, ὄχι ἀπὸ ἀπόψεως ἤθους, διότι ἀπὸ ἀπόψεως ἤθους εὑρίσκεται εἰς τὸ ὕψος της, ἀλλὰ ἀπὸ ἀπόψεως ποιοτικῆς, ἐπιστημονικῆς καταρτίσεως καὶ αὐτὸ θὰ ἐπιτευχθῇ ἐκτὸς τῶν ἄλλων ποὺ ἀνεπτύχθησαν πρὸ παντὸς διὰ τῆς βελτιώσεως τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῶν δικαστῶν. Τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο, κύριε Ὑπουργέ, ἐκτὸς τῶν ἄλλων ποὺ ἀνεπτύχθησαν, νομίζω ὅτι θὰ σᾶς πείσῃ, νὰ ἀποδεχθῆτε τὴν προτεινομένην λύσιν.

§214Β. ΑΝΑΣΤΑΣΑΤΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ θέμα τῆς αὐξήσεως τῶν θέσεων τῶν Ἀρεοπαγιτῶν πρέπει νὰ κριθῇ, ὄχι μόνον μὲ βάσιν τὰ ὅσα πολὺ ὀρθῶς ἀνέπτυξαν οἱ κ. κ. συνάδελφοι, ἀλλὰ μὲ βάσιν τὸ γενικὸν ὑπαλληλικὸν θέμα. Ὅπως γνωρίζει κάλλιον ἐμοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη κατώρθωσαν νὰ αὐξήσουν τὰς ἀνωτέρας θέσεις των. Ὅπως δὲ εἶπον κατὰ τὴν ψήφισιν ἄλλου νομοσχεδίου αὐτὴ ἡ προσπάθεια τῆς αὐξήσεως ἐγένετο, ὄχι μόνον διότι αἱ ἐργασίαι ὅλων τῶν κλάδων ηὐξήθησαν, καὶ συνεπεία τούτου ἦτο ἀναγκαία ἡ αὔξησις τῶν ἀνωτέρων θέσεων, ἀλλὰ ὅπως γνωρίζετε αἱ ἀνώτεραι θέσεις εἶναι τὰ ἰδανικὰ τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκουν ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι. Ἐὰν πάρωμεν τὸ μέτρον τῆς ἀναλογίας τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἔγινε τοιαύτη αὔξησις εἰς τὰς διοικητικὰς ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὀνειρευθοῦν οἱ δικαστικοὶ ὑπάλληλοι. Κατὰ συνέπειαν, νομίζω ὅτι ὑπὸ τὸ πρῖσμα τοῦ γεγονότος τούτου, ὅτι δὲν πρέπει οἱ δικαστικοὶ ἐπειδὴ δὲν ἀπεργοῦν, ἐπειδὴ δὲν συνδικαλίζονται, ἐπειδὴ δὲν ἐνοχλοῦν νὰ μὴ εὕρουν ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ ἀπὸ τὸν Ὑπουργόν τους, τὴν κατανόησιν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἐπιβάλλεται νὰ ὑπάρχῃ. Εἰς τὸ παρελθόν, ὅτε ὡς Πρόεδρος τῆς Α.Δ.Ε.Δ.Υ. διεξῆγον ἀγῶνας πρὸς βελτίωσιν τῆς θέσεως τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, καίτοι οἱ δικαστικοὶ δὲν μετεῖχον εἰς τὴν Α.Δ.Ε.Δ.Υ., πάντοτε ἐφροντίζαμε διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῶν τυχὸν εὐεργετημάτων καὶ εἰς τοὺς δικαστικούς. Καὶ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι πάντοτε διεκήρυξαν καὶ εἶπον ὅτι οἱ δικαστικοὶ πρέπει νὰ ἀμείβωνται διὰ τὸ καλὸν τοῦ Ἔθνους. Κατὰ συνέπειαν ἀφοῦ καὶ ὁμόθυμος θέλησις ὅλων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων εἶναι, ὅτι πρέπει οἱ δικασταὶ νὰ τύχωσιν ἰδιαιτέρας μεταχειρίσεως, λόγῳ τοῦ εἰδικοῦ ἔργου τὸ ὁποῖον ἐπιτελοῦν, εἰς τὴν χώραν καὶ ἰδίᾳ εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης καὶ ἀφοῦ αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἱκανοποιήσητε τὸ αἴτημα τῆς οἰκονομικῆς των ἐξυψώσεως, τοὐλάχιστον νὰ αὐξήσητε τὰς θέσεις των. Ἄλλωστε πρόκειται περὶ μικροῦ ἀριθμοῦ θέσεων.

§215Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀποβλέπει εἰς τὴν ὀργάνωσιν τῶν δικαστικῶν πραγμάτων.

§216Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἶναι ἀπαραίτητον ἡ δικαιοσύνη νὰ ἵσταται πολὺ ὑψηλά, ἵσταται ὑψηλά, ἀλλὰ πρέπει πολὺ ὑψηλὰ καὶ πρὸς τοῦτο πρέπει, ὅπως εἶπε καὶ ὁ συνάδελφος κ. Τσουκαλᾶς, οἱ δικασταὶ νὰ ἀμείβωνται ἐπαρκῶς. Διότι, ὅταν τὸν δικαστὴν τὸν πιέζουν αἱ βιοτικαί του καὶ οἰκογενειακαί του ἀνάγκαι δὲν θὰ εἶναι ἀπερίσπαστος εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων του τὰ ὁποῖα διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἐπαυξάνονται. Καὶ δι’ αὐτὸ καὶ ἐγὼ ὁ μὴ νομικὸς πιστεύω ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν εἶναι ἀπαραίτητος, χωρὶς βεβαίως νὰ ἐλαττώσητε ἀνάλογον ἀριθμὸν Ἐφετῶν. Παρακαλοῦμεν τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ δεχθῇ τὴν ἄποψιν αὐτὴν τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει ὁλόκληρος ἡ Βουλή. Δὲν φαντάζομαι νὰ εὑρίσκεται καὶ εἷς βουλευτὴς ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ ἀντίθετον γνώμην. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν μικρὰν θυσίαν νὰ αὐξήσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν Ἀρεοπαγιτῶν, χωρὶς νὰ ἐλαττώσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν Ἐφετῶν.

§217Θ. ΛΥΜΠΕΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ καταστῇ πλέον ἔκδηλος ἡ ὁμόθυμος θέλησις τοῦ Σώματος, ἐπὶ τῆς ἀνάγκης τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν, ἐζήτησα τὸν λόγον ἰδίᾳ νὰ συνηγορήσω καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως. Μελετήσατε τὸν τρόπον, ὥστε νὰ δύναται νὰ λειτουργήσῃ, ὅπως ὀρθότατα παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος κ. Βρανόπουλος καὶ τὸ Γʹ Τμῆμα, διὰ τὴν ταχεῖαν λειτουργίαν τῆς δικαιοσύνης. Δὲν πρέπει νὰ γίνῃ ἀναλώμασι τῶν Ἐφετῶν, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὰ Ἐφετεῖα ὑπάρχουν πάρα πολλαὶ κεναὶ θέσεις καὶ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸ Ἐφετεῖον Ροδόπης, ὅπου ὑπάρχουν μόνον τρεῖς Ἐφέται, μέχρι δὲ πρὸ ὀλίγων μηνῶν ὑπῆρχεν εἷς καὶ μόνον. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι, παραλλήλως μὲ τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν, πρέπει νὰ αὐξηθῇ καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν Ἐφετῶν διὰ τὴν ταχεῖαν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Παπαδημητρίου, ἔχει τὸν λόγον.

§219Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἀνεπτύχθησαν ἐπαρκῶς οἱ λόγοι διὰ τὴν ἀποδοχὴν τῆς τροπολογίας διὰ τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς συνηγοροῦμεν. Δὲν φαντάζομαι ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἔχῃ λόγους ἰσχυροτέρους νὰ μᾶς πείσῃ περὶ τοῦ ἀντιθέτου, ἀλλὰ πρὸς Θεοῦ νὰ μὴ μειωθοῦν αἱ θέσεις τῶν Ἐφετῶν, νὰ αὐξηθοῦν.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει τὸν λόγον.

§221Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Κύριοι συνάδελφοι, εἶπον καὶ προηγουμένως ὁμιλῶν, ὅτι τὸ συζητούμενον νομοθέτημα δὲν ἔχει σκοπὸν νὰ καθορίσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν δικαστῶν τῶν δικαστηρίων τῆς Ἑλλάδος, διότι τοῦτο περιορίζεται μόνον εἰς τὸ ὅ,τι ἀφορᾷ τὸν Ἄρειον Πάγον. Δύναμαι νὰ σᾶς πληροφορήσω ὅτι εἰς τὰ δικαστήρια οἱ Ἕλληνες δικασταὶ μὲ τὴν μεγάλην ἀποστολήν, τὸν τεράστιον φόρτον καὶ τὰς γνωστὰς ἀμοιβάς, ἀνταποκρίνονται κατὰ τὸν πλέον ἱκανοποιητικὸν τρόπον εἰς τὴν μεγάλην ἀποστολήν των καὶ συντελοῦν καθ’ ἑκάστην εἰς τὴν διατήρησιν τοῦ γοήτρου τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης, θεμελίου τῆς Κρατικῆς μας ὑποστάσεως. Ἀπὸ δὲ τὰς ἐκθέσεις τῶν ἐπιθεωρητῶν ἀρεοπαγιτῶν καὶ ἀπὸ τὰς ἐκθέσεις τῶν εἰσαγγελέων ἐφετῶν, συνάγεται τὸ παρήγορον συμπέρασμα ὅτι οἱ δικασταὶ ἐπιτελοῦν πλήρως καὶ εἰς τὸ ἀκέραιον τὸ καθῆκον των μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ ἀναγράφεται εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ Ἀντεισαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὅτι δικαιολογεῖται τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ Δικαιοσύνη διάγει τὴν χρυσῆν περίοδον ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιστημονικῆς ἐγκρατείας καὶ καταρτίσεως τῶν δικαστῶν καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως δικαστικοῦ ἤθους καὶ ἀκεραιότητος. Καὶ τὸ συμπέρασμα τοῦτο, κατὰ τὴν ἰδίαν ἔκθεσιν, δὲν ἐπηρεάζεται τὸ παράπαν ἀπὸ τὴν ὕπαρξιν δικαστῶν τινων ὑστερούντων ἴσως εἰς ἐπιστημονικὴν κατάρτισιν, ἐξωπλισμένων ὅμως εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν μὲ δικαστικὴν συνείδησιν καὶ ἀκεραιότητα. Ὑπάρχουν ἀκόμη κεναὶ ὀργανικαὶ θέσεις εἰς τὰ Πρωτοδικεῖα. Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης ἐπιδιώκει τὴν ταχεῖαν συμπλήρωσιν ὅλων τῶν κενῶν ἀποτόκων τῶν ἀπὸ κατοχῆς καὶ ἐντεῦθεν περιπετειῶν. Εἶχα τὴν εὐκαιρίαν πρὸ ἡμερῶν ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς πληρώσεως τῶν κενῶν δικαστικῶν θέσεων, νὰ δηλώσω, ὅτι ἀπὸ τοῦ Μαρτίου 1955, διωρίσθησαν 51 νέοι δικασταὶ καὶ 110 εἰρηνοδίκαι. Προσθέτω σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἀναμένεται ἡ ἔγκρισις τῆς πιστώσεως διὰ τὴν πρόσληψιν 20 παρέδρων ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων εἰς τὸν τελευταῖον διαγωνισμὸν καὶ ὅτι ἐπιπροσθέτως θὰ προκηρυχθῇ νέος διαγωνισμὸς διὰ τὴν κάλυψιν τῶν κενῶν. Φυσικὰ δὲν θὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ κάλυψις ἐν συνόλῳ τῶν ὑφισταμένων κενῶν μὲ τὴν ἐνέργειαν τοῦ νέου διαγωνισμοῦ. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ διαφεύγῃ τὴν ἀντίληψίν μας, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργοῦνται ἐπαρκεῖς δικασταὶ ἀπὸ τῆς μιᾶς εἰς τὴν ἄλλην ἡμέραν. Εἶναι ἐπίσης παρήγορον τὸ γεγονός, ὅτι εἰς τοὺς διαγωνισμοὺς προσέρχονται νέοι μὲ ἀρίστην ἐπιστημονικὴν κατάρτισιν ἡ ὁποία κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῶν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ἀρείου Πάγου δικαιολογεῖ τὴν ἐλπίδα, ὅτι καὶ οἱ νέοι δικασταί, παρὰ τὰς δυσχερείας καὶ τὰς βιοτικὰς ἀντιξοότητας, θὰ συνεχίσουν τὴν παράδοσιν τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης. Ἀλλὰ εἶπον, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ συζήτησις τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐπὶ τῶν ἀναγκῶν τῶν δικαστηρίων ἐν τῷ συνόλῳ, θὰ περιορισθῶ ἀναγκαστικῶς εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον. Νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι δὲν θὰ ἐτίμα τὴν Δικαιοσύνην ἂν πολλοὶ διάδικοι ἔσπευδον εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον διὰ νὰ ζητήσουν δικαίωσιν τοῦ προσβληθέντος ἀπὸ τὰ δικαστήρια τῆς οὐσίας δικαίου. Ὁ ἀριθμὸς τῶν Ἀρεοπαγιτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνδέεται μὲ τὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ ἢ τὴν ἐπέκτασιν τῶν ὁρίων τῆς Ἐπικρατείας. Αἱ διαφοραὶ κρίνονται καὶ τερματίζονται εἰς τὰ δικαστήρια τῆς οὐσίας, μικρὸς δὲ ἀριθμὸς ὑποθέσεων προωθεῖται εἰς τὸ ἀκυρωτικόν. Τὸ ἀντίθετον θὰ ἀπεδείκνυεν ἔλλειψιν ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν ἐπάρκειαν τῶν δικαστηρίων τῆς οὐσίας. Ἡ ἐμπιστοσύνη ὅμως ὑπάρχει καὶ διὰ τοῦτο, προστιθεμένης καὶ τῆς ἀπαιτουμένης δικαστικῆς δαπάνης, ὀλίγαι μόνον ὑποθέσεις φθάνουν εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον. Ὁ σημερινὸς ἀριθμὸς τῶν Ἀρεοπαγιτῶν εἶναι ἐπαρκὴς διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἀναγκῶν βάσει τοῦ κρατοῦντος συστήματος. Μοῦ ἐδόθη ὑπεύθυνος πληροφορία σήμερον ἀπὸ τὴν Γραμματείαν τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὅτι εἶναι σήμερον λευκὰ τὰ πινάκια τοῦ Ἀρείου Πάγου, τοῦ μηνὸς Μαΐου τοῦ προσεχοῦς ἔτους. Ἀντιθέτως εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ἀπὸ διμήνου ὡς μὲ ἐπληροφόρησεν ὁ Πρόεδρος εἶχον κλεισθῆ τὰ πινάκια καὶ τῶν Συνεδριάσεων τοῦ Μαΐου, ἦτο δὲ ὑποχρεωμένος νὰ προσδιορίσῃ συζητήσεις ὑποθέσεων διὰ τὸν Ὀκτώβριον ἀκόμη τοῦ 1958. Σήμερον ἀσφαλῶς αἱ εἰσαχθεῖσαι νέαι ὑποθέσεις θὰ ἔχουν καλύψει τὰ πινάκια τοῦ Δεκεμβρίου 1958. Εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον προβλέπονται τρεῖς Ἀντιπρόεδροι, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των διὰ νὰ λειτουργήσουν κάλλιστα τρία τμήματα. Τὸ νέον σύστημα δὲν πρόκειται νὰ μεταβάλῃ οὐσιαστικῶς τὸν ὄγκον τῆς ἐργασίας. Καὶ μὲ τὸ ἐγκαταλειπόμενον σύστημα ὁ Εἰσηγητὴς ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ ἐξονυχίσῃ τὴν ὑπόθεσιν διὰ νὰ εἰσηγηθῇ προφορικῶς εἰς τὸ δικαστήριον, εἰς τὸ κλειστὸν γραφεῖον τῆς διασκέψεως, νὰ διατυπώσῃ δὲ παραλλήλως ἐγγράφως καὶ τὴν ἀπόφασιν. Μὲ τὸ νέον σύστημα πρέπει νὰ γίνῃ περίπου ἡ αὐτὴ ἐργασία. Ἀντιστρέφεται ὅμως ἡ σειρὰ τῆς ἐργασίας. Ἤδη, ὁ Εἰσηγητὴς θὰ μελετήσῃ τὴν ὑπόθεσιν πρὸ τῆς δικασίμου καὶ θὰ διατυπώσῃ ἔγγραφον εἰσήγησιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἀναπτύξῃ ἐπ’ ἀκροατηρίῳ. Ἡ αὐτοσυντελεσθεῖσα ἐργασία διευκολύνει ἔπειτα τὴν διάσκεψιν καὶ τὴν ἔγγραφον διατύπωσιν τῆς ἀποφάσεως. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σκέψεων τούτων φρονῶ, ὅτι ἐπὶ τοῦ παρόντος εἶναι ἐπαρκὴς ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπηρετούντων Ἀρεοπαγιτῶν, ὥστε νὰ παρέλκῃ προσθήκη νέων Ἀρεοπαγιτῶν. Θὰ παρακαλέσω, λοιπόν, τοὺς κ. κ. συναδέλφους, νὰ πεισθοῦν, ὅτι καὶ ἐγὼ διαπνέομαι ἀπὸ τὸν ἴδιον πόνον διὰ τὴν ὑπηρεσιακὴν ἐξέλιξιν τῶν δικαστῶν, νομίζω, ὅμως, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν πλέον τῶν θέσεων ἐκείνων αἱ ὁποῖαι καλύπτουν τὰς ἀνάγκας. Τὸ ὅλον θέμα τῶν δικαστῶν, βεβαίως, θὰ ἀντιμετωπισθῇ εἰς προσεχὲς νομοθέτημα τὸ ὁποῖον θὰ ἔλθῃ συντόμως καὶ θὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἐπαναλαμβάνω τὴν παράκλησίν μου πρὸς τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ μὴ ἐπιμείνουν τόσον εἰς τὴν ἐπιψήφισιν μιᾶς διατάξεως, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετήσῃ ἐντίμους κατὰ πάντα δικαστάς, δὲν πρόκειται ὅμως νὰ ἐξυπηρετήσῃ καὶ τὴν Δικαιοσύνην.

§222Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν εἶναι καὶ τόσον εἰδυλλιακὴ ἐνημερότης, κύριε Ὑπουργέ, ἀπὸ τὸν Δεκέμβριον ἕως τὸν Ἀπρίλιον!

§223Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Δὲν θὰ κριθῇ ἡ ἐνημερότης ἀπὸ τὰ πινάκια, κύριε Τσουκαλᾶ; Ἀπὸ ποῦ, ἀλλοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ κριθῇ ἡ ἐνημερότης τοῦ δικαστηρίου; Ἀντιθέτως, εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἀπὸ διμήνου περίπου μὲ ἐπληροφόρησε δι’ ἐγγράφου του ὁ Πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου ὅτι εἶχον κλείσει αἱ δικάσιμοι, τὰ πινάκια καὶ τοῦ Ἰουνίου, μέχρι τῆς ἡμέρας τῶν δικαστικῶν διακοπῶν, καὶ ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ προσδιορίζῃ — πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον καὶ δὲν ἔκαμεν, ἐκράτησε χωρὶς προσδιορισμὸν τὰς ὑποθέσεις — ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ προσδιορίζῃ συζήτησιν ὑποθέσεων διὰ τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1958.

§224Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψει τὰ ὅσα λέγετε, διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου περὶ Συμβουλίου Ἐπικρατείας.

§225Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Δὲν γνωρίζω διὰ ποῖον λόγον ὁ κύριος Μπακόπουλος ἔχει ἰδιαιτέραν ἀποστροφὴν πρὸς ἕνα ἀριθμὸν συμβολικὸν καὶ διὰ τὴν πίστιν μας. Εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, ἐν πάσει περιπτώσει, σήμερον ὑπάρχουν τρεῖς Ἀντιπρόεδροι καί, κατὰ συνέπειαν, δύνανται νὰ λειτουργήσουν κάλλιστα τρία πλήρη Τμήματα, ἐὰν παραστῇ ἀνάγκη νὰ ὑπάρχουν τρία Τμήματα. Τί ἐργασία, κύριοι συνάδελφοι, προστίθεται κατὰ τὸ νέον σύστημα, διὰ νὰ κριθῇ ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν; Διότι, βεβαίως, συμμερίζομαι ἀπολύτως ὅλα τὰ ἐκτεθέντα περὶ τῆς ἀνάγκης νὰ δοθῇ μία εὐχέρεια ἐξελίξεως εἰς τοὺς δικαστάς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταθλίβωνται ἐπὶ μακρὰ ἔτη εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν, ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ διὰ τῆς εἰσόδου περισσοτέρων δικαστῶν εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον ἀπὸ ἐκείνους, ποὺ εἶναι ἀπαραίτητοι ἀπολύτως διὰ τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης. Ποῖος, λοιπόν, ὁ ὄγκος ἐργασίας, ὁ προστιθέμενος μὲ τὸ νέον σύστημα; Ἐὰν ἀποβλέψῃ κανεὶς εἰς τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1956, ἐπὶ 160 ἀναιρετικῶν ἀποφάσεων, αἱ 35 ἀνῄρεσαν διὰ παράβασιν δικονομικῶν διατάξεων — καί, κατὰ συνέπειαν, παρέπεμψαν τὰς ὑποθέσεις εἰς τὰ δικαστήρια τῆς οὐσίας — αἱ ὑπόλοιποι δὲ ἀποφάσεις, αἱ 135, ἀνῄρεσαν διὰ παράβασιν οὐσιαστικοῦ νόμου καί, κατὰ συνέπειαν, ἤνοιξαν τὸν δρόμον πρὸς τὸ Βʹ Τμῆμα ἤ, ἐνδεχομένως, πρὸς τὴν Ὁλομέλειαν. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν ὡς βάσιν τὰ συμπεράσματα καὶ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1956 — ἀλλὰ καὶ τοῦ 1955 εἶναι περίπου ὅμοια — καταλήγομεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι, κατὰ μέσον ὅρον, προστίθενται εἰς τὴν ἐργασίαν τοῦ Ἀρείου Πάγου 40 περίπου ὑποθέσεις ἐτησίως ἐξ ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι, ἀναιρουμένης τῆς ἀποφάσεως διὰ λόγους δικονομικούς, παραπέμπονται εἰς τὰ δικαστήρια τῆς οὐσίας, ὑπολογιζομένων δὲ 10 ἐργασίμων μηνῶν, ἀναφαίνεται ὅτι ἡ ἐπιβάρυνσις ἀνέρχεται εἰς 4 ὑποθέσεις κατὰ μῆνα δικάσιμον, δι’ ὅλους τοὺς Ἀρεοπαγίτας. Αὐξάνει ὅμως ἀνεξαρτήτως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑποθέσεων, ὁ ὄγκος τῆς ἐργασίας τὴν ὁποίαν καλεῖται ὁ Εἰσηγητὴς καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος νὰ καταβάλλουν διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νέου συστήματος. Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ τονισθῇ καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὅτι τὸ νέον σύστημα, δὲν πρόκειται οὐσιαστικῶς νὰ μεταβάλῃ τὴν κρατοῦσαν κατάστασιν ἀπὸ ἀπόψεως ἐργασίας καὶ ἀπασχολήσεως, διότι ὁ εἰσηγητὴς ὁ ὁποῖος μέχρι σήμερον δὲν ἠκούετο εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, ἀλλὰ ὁ ὁποῖος ἐδέχετο τὴν ἐντολὴν καὶ τὴν δικογραφίαν ἀπὸ τὸν Πρόεδρον εἰς τὸ ἀκροατήριον, ἵνα μελετήσῃ τὴν δικογραφίαν καὶ τὴν εἰσηγηθῇ κατὰ τὴν διάσκεψιν τοῦ Δικαστηρίου, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ μελετήσῃ ἐξ ὁλοκλήρου τὴν ὑπόθεσιν καὶ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ διατυπώσῃ ἐγγράφως τὴν ἄποψίν του, ἡ ὁποία εἶναι πιθανὸν νὰ ἀποτελῇ καὶ τὴν γνώμην τῆς πλειοψηφίας τοῦ δικάζοντος Δικαστηρίου. Θὰ γίνῃ ἑπομένως ἡ ἐργασία ἡ ὁποία θὰ ἀπαιτηθῇ καὶ τώρα κατὰ τὴν εἰσήγησιν. Τὸ πλεονέκτημα τοῦτο τοῦ νέου συστήματος εἶναι ὅτι ἡ ἐργασία ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Ἀρεοπαγίτου, θὰ ἔχῃ γίνει πρὸ τῆς ἐκδικάσεως τῆς ὑποθέσεως καὶ θὰ ἀκουσθῇ εἰς τὸ ἀκροατήριον, διὰ νὰ δώσῃ τὴν εὐχέρειαν εἰς τὸ Δικαστήριον καὶ τοὺς ἄλλους παράγοντας τῆς δίκης νὰ ἐκθέσουν τὰς ἀπόψεις των καὶ θὰ ἐπιταχύνῃ καὶ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως. Ἂν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι μόνον 40–50 ὑποθέσεις θὰ προστεθοῦν κατ’ ἔτος εἰς τὴν ἐργασίαν τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ ὅτι τὸ εἶδος τῆς ἐργασίας μετὰ τὴν καθιέρωσιν τοῦ νέου συστήματος δὲν διαφέρει κατὰ πολὺ ἀπὸ τὴν ἐργασίαν ἡ ὁποία μέχρι σήμερον καταβάλλεται ἀπὸ τὸν Ἀρεοπαγίτην, πρέπει νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῆς προσθήκης τριῶν νέων Ἀρεοπαγιτῶν ἱκανοποιεῖ τὰς ἀνάγκας τὰς δημιουργουμένας. Καὶ ὡς Ὑπουργός, ὑπεύθυνος, παρέχω τὴν πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι καὶ οἱ ἁρμόδιοι, ὅπως εἶναι ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ οἱ Ἀντιπρόεδροι τοῦ Ἀρείου Πάγου, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ ἔχουν οἱανδήποτε ἄποψιν ἀντίθετον ἢ σύμφωνον μὲ τὸ νομοσχέδιον ἐπὶ βασικῶν θεσμῶν, ὅπως εἶναι ἡ εἰσαγωγὴ καὶ ἐπιδίκασις τῆς οὐσίας ἀπὸ τὸν Ἄρειον Πάγον, εἶναι ὅμως πρόσωπα ποὺ περισσότερον παντὸς ἄλλου εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζουν τὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας θὰ δημιουργήσῃ τὸ νέον σύστημα, διότι αὐτοὶ θὰ φέρουν καὶ τὴν εὐθύνην τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου συστήματος καὶ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου, δὲν θὰ ἤθελον νὰ ὑπάρχῃ μεγάλος ἀριθμὸς ὁμοιοβάθμων των Ἀρεοπαγιτῶν καὶ νὰ ἀντιτίθενται εἰς τὴν μεγαλυτέραν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν. Εἶναι καὶ αὐτοὶ σύμφωνοι ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν 3, εἶναι κάτι τὸ ὁποῖον ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν νέαν ἐργασίαν ἡ ὁποία προστίθεται εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον. Θὰ παρεκάλουν ἑπομένως τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ πεισθοῦν ὅτι καὶ ἐγὼ διαπνέομαι ἀπὸ τὸν ἴδιον πόνον διὰ τοὺς δικαστικοὺς καὶ τὴν σταδιοδρομίαν αὐτῶν καὶ ἔχω κατηγορηθῆ δι’ ὑπέρμετρον προστασίαν τῶν Δικαστῶν. Εἰς ἄλλο νομοσχέδιον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκδηλωθῇ ἡ συμπάθεια ποὺ ἔχει ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία διὰ τοὺς δικαστικούς. Ἀλλὰ σήμερον, προκειμένου περὶ τῆς κρίσεως πόσοι Ἀρεοπαγῖται χρειάζονται εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπηρεασθῇ ἀπὸ ἄλλας σκέψεις ὅπως π.χ. ἡ ἀνάγκη τῆς δημιουργίας διεξόδου τῆς ἐξελίξεως διὰ τοὺς Ἀρεοπαγίτας. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐπαναλαμβάνω τὴν παράκλησίν μου εἰς τὸν κ. συνάδελφον νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν διατάξεως, ἡ ὁποία ἱκανοποιεῖ τὴν φιλοδοξίαν ἐντίμων Δικαστῶν, δὲν πρόκειται ὅμως νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς ἀνάγκας τῆς Δικαιοσύνης. Δέχομαι νὰ διαγραφῇ ἡ διάταξις περὶ ἀντιστοίχου μειώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Ἐφετῶν, καὶ παρακαλῶ τὸν κύριον συνάδελφον, νὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν λύσιν αὐτήν, δηλαδὴ τῆς προσθήκης τριῶν Ἀρεοπαγιτῶν ἄνευ τῆς μειώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Ἐφετῶν.

§226Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Διατί βάζετε διὰ διατάγματος; Εἰπῆτε ὅτι προστίθενται 3 θέσεις.

§227Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Βάζω διὰ διατάγματος, διότι ὅπως θὰ ἴδετε εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 30, δὲν πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀμέσως ὁ θεσμός. Βεβαίως καὶ ἐγὼ συμπαθῶ τὴν ἐξέλιξιν τῶν Ἐφετῶν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σπεύσωμεν εἰς τὴν δημιουργίαν τῶν Ἀρεοπαγιτῶν πρὶν ἐπιστῇ ἡ ἀνάγκη.

§228Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Καλὸν εἶναι νὰ πᾶνε ἀπὸ τώρα νὰ μάθουν τὴν διαδικασίαν.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, μετὰ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κύριος Ὑπουργός, οἱ ὑποβάλλοντες τὴν πρότασιν ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας ἐπιμένουν;

§230Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἐγὼ κατόπιν τῶν ἐξηγήσεων τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἀποσύρω τὴν ὑπογραφήν μου. (Ἐπακολουθεῖ ὁμοία δήλωσις καὶ τῶν ὑπολοίπων καὶ ἡ πρότασις θεωρεῖται ὡς ἀποσυρθεῖσα).

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 29 ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ;

§232ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 29 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ. Ὁ κύριος Χ. Παπασταύρου ἔχει τὸν λόγον.

§234Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριοι βουλευταί, λυποῦμαι πάρα πολὺ ὅτι δὲν παριστάμην ὅταν ἐψηφίζοντο αἱ σχετικαὶ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω μίαν πρότασιν τὴν ὁποίαν ἴσως τὴν υἱοθετήσετε ὡς ἴδιον ἄρθρον, ἐκτὸς πλέον ἂν ὑπάρχῃ εὐχέρεια νὰ τὴν προσθέσετε εἰς τὸ ἄρθρον 14. Ἡ παράγραφος 1 τοῦ ἄρθρου 14 ὁρίζει ὅτι ὁ διάδικος, ὁ ἐπισπεύδων διάδικος, ὀφείλει νὰ καταθέσῃ τὴν αἴτησιν ἀναιρέσεως καὶ τὰ ἀντίγραφα ὅλων τῶν διαδικαστικῶν πράξεων ποὺ προηγήθησαν, ἐπισήμως μαζὶ μὲ τὴν αἴτησιν. Τί γίνεται μετὰ τὴν κατάθεσιν; Ὁλόκληρον τὸν φάκελλον αὐτόν, ὡς κατετέθη, θὰ τὸν πάρῃ ὁ Εἰσηγητής, ὁ ὁποῖος καὶ θὰ τὸν καταθέσῃ, 8 ἡμέρας πρὸ τῆς συζητήσεως, εἰς τὴν γραμματείαν.

§235Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Μὴ προχωρῆτε, κύριε Παπασταύρου, ἤδη ἔχει ἀντιμετωπισθῆ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ὁ ἐπισπεύδων τὴν συζήτησιν βάσει τροπολογίας ἡ ὁποία ἔγινε δεκτὴ θὰ καταθέσῃ τρεῖς σειρὰς τῶν δικογράφων, τὴν μίαν χαρτοσημασμένην καὶ τὰς ἄλλας δύο ἀτελῶς, διὰ νὰ ἔχῃ καὶ ὁ Πρόεδρος καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς διὰ νὰ εἶναι προητοιμασμένοι διὰ τὴν συζήτησιν.

§236Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Καὶ ἄλλο ἕνα σημεῖον ἤθελα νὰ παρατηρήσω. Λέγομεν εἰς τὸ ἄρθρον 18, ὅτι ὁ Εἰσηγητὴς θὰ διατυπώνῃ τὴν ἔκθεσίν του, τὴν ὁποίαν καὶ θὰ καταθέτῃ ὡς ὁρίζει τὸ ἄρθρον 18, ἀλλὰ ἡ εἰσήγησις θὰ ἀναφέρεται καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν ποὺ παραπέμπεται εἰς τὸ ἕνα, εἰς τὰ δύο τμήματα, καὶ ἐπὶ τῆς οὐσίας; Δὲν νομίζετε πολὺ παράτολμον τὴν καινοτομίαν αὐτήν; Ἡ εἰσήγησις θὰ περιορίζεται μόνον εἰς τὸ νομικὸν μέρος, ὁσάκις συζητεῖται ἡ οὐσία νὰ μὴ ὑπάρχῃ εἰσήγησις, ἀλλὰ νὰ ἀναφέρεται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Δικαστηρίου ὁ Εἰσηγητής.

§237Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, μοῦ ὑπενθύμισε συνάδελφος, προηγουμένως, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἀναίρεσις κατ’ ἀποφάσεων περὶ προσωρινῶν μέτρων. Δὲν ξεύρω εἰς ποίαν διάταξιν στηρίζεται αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§238Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Εἶναι ὁ νόμος ΓΩΚΖ τοῦ Δημητρακοπούλου τοῦ 1911.

§239Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ξέρετε πολὺ καλὰ ὅτι πολλαὶ διαφοραὶ λύονται διὰ προσωρινῶν μέτρων. Νὰ βάλετε μίαν διάταξιν νὰ ἐπιτρέπεται ἡ ἀναίρεσις κατὰ ἀποφάσεων περὶ προσωρινῶν μέτρων.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 30;

§241ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 30 ἐγένετο δεκτόν. Δεκτὸν καὶ τὸ σχέδιον νόμου;

§243ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον ὡς ἐτροποποιήθη ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τοῦ Δικαστηρίου τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τῆς ἐνώπιον αὐτοῦ διαδικασίας ἐπὶ τῶν πολικῶν δικῶν». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων σχετιζομένων πρὸς τὰ μονοπωλιακὰ εἴδη».

§245Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὸν μὲ δύο τροπολογίας.

§246Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν). Ἐπιθυμῶ νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν κατ’ ἀρχὴν ἀπόψε νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διότι πρέπει νὰ καταστῇ νόμος τοῦ Κράτους πρὸ τοῦ τέλους τοῦ μηνὸς διὰ νὰ ὑπογραφῇ ἡ ἀνανέωσις τῆς συμβάσεως, ἄλλως δημιουργοῦνται πολλὰ προβλήματα. Ἑπομένως ἐπιθυμῶ κατ’ ἀρχὴν ἡ Βουλὴ νὰ τὸ ἀποδεχθῇ καὶ τὴν προσεχῆ Πέμπτην νὰ τὸ ψηφίσῃ εἰς τὸ σύνολον.

§247Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριε Πρόεδρε, ἐντὸς 10 λεπτῶν τῆς ὥρας νὰ ψηφίσωμεν νομοσχέδιον τόσον σοβαρόν.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Τζαννετάκη, ἔχετε τὴν εὐχέρειαν κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν νὰ ἀναπτύξετε τὰς ἀπόψεις σας.

§249Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν, κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις διὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ συμφωνεῖ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§251Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον τὸ συζητούμενον ἔχει εἰσηγητάς, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ κληθοῦν πρῶτοι νὰ ἐκθέσουν τὰς ἀπόψεις των.

§252Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Δὲν ἔχει σημασίαν αὐτό.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μπάλλας, ὡς εἰσηγητής, ἀπουσιάζει. Ὁ κύριος Μαρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§254Κ. ΜΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Ἑταιρεία Ὑπεγγύων Προσόδων εἶναι μία ἑταιρεία ἡ ὁποία ἱδρύθη πρὸ πολλῶν δεκαετηρίδων εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐπεβλήθη μᾶλλον τότε ὑπὸ τοῦ διεθνοῦς οἰκονομικοῦ ἐλέγχου διὰ νὰ ὑπάρχῃ ὁ ἔλεγχος τῆς διαχειρίσεως ὡρισμένων εἰδῶν μονοπωλιακῶν ἀποκληθέντων, ἀπὸ τὰ ὁποῖα κατεβάλλοντο τὰ ὀφειλόμενα πρὸς τὰ δάνεια τοῦ ἐξωτερικοῦ ποσά. Ἡ ἑταιρεία αὐτὴ ἔφερε τότε εἰς τὴν Ἑλλάδα ὡς κεφάλαιά της τὸ ποσὸν τῶν 200 ἑκατομμυρίων χρυσῶν φράγκων, ἤτοι περίπου ποσὸν ἀντιστοιχοῦν πρὸς 80 ἑκατομμύρια δολλάρια σημερινά. Τὰ σημερινὰ κεφάλαια τῆς ἑταιρείας αὐτῆς μόλις καὶ μετὰ βίας ἀνέρχοντα εἰς 50–60 χιλιάδες δολλάρια, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι ἡ ἑταιρεία αὐτὴ εἰς τὸν τόπον μας δὲν εὐδοκίμησε, ἔχασε τὸ σύνολον σχεδὸν τῶν κεφαλαίων της. Σήμερον ἡ ἑταιρία, μετὰ τὴν κατοχήν, ὅπου ἔπαθε τὰς μεγαλυτέρας ζημίας, δυνάμει τῆς συμβάσεως ἀπὸ τοῦ 1950 καὶ ἐντεῦθεν εἰσπράττει τὸ ποσὸν τοῦ 1.200.000 ἐτησίως διὰ νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας της εἰς τὸ δημόσιον διαχειριζομένη τὰ μονοπωλιακὰ λεγόμενα εἴδη καὶ διὰ τὴν εὐθύνην τὴν ὁποίαν ἔχει ἔναντι τοῦ δημοσίου διὰ πᾶσαν τυχὸν ζημίαν αὐτοῦ. Ἡ πραγματικὴ ἀμοιβὴ τῆς ἑταιρίας ἀνέρχεται μόνον εἰς 570.000. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸ Σῶμα εἶναι καταπεπονημένον.

§255Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ποῖον Σῶμα εἶναι καταπεπονημένον. Ὑπάρχει Σῶμα ἐδῶ;

§256Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν). Πρὸ ὀλίγου συνεζητούσατε νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης.

§257Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Τὸ λέγω δι’ ἡμᾶς. Δὲν ὑπάρχει Σῶμα, κύριε Ὑπουργέ.

§258Κ. ΜΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει πλέον ἀπαρτία. Πάντως ἡ Βουλὴ εἰσῆλθε εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω ὅτι ἠμποροῦμε νὰ διακόψωμεν τώρα καὶ νὰ ἐξακολουθήσωμεν μεθαύριον.

§259Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Νὰ τὸ ψηφίσωμεν τώρα εἰς πρώτην συζήτησιν.

§260Κ. ΜΑΡΗΣ. Ἂς διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε, διότι νομίζω ὅτι ἀπᾴδει πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Κοινοβουλίου νὰ διεξάγεται συζήτησις ἐνώπιον 13 βουλευτῶν.

§261Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν). Νὰ γίνῃ δεκτὸν κατ’ ἀρχήν.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς κατ’ ἀρχὴν ἔχετε ἀντίρρησιν νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον;

§263Κ. ΜΑΡΗΣ. Θέλω νὰ συνεχίσω, κύριε Πρόεδρε, τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ δι’ αὐτὸ δέχομαι νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις τώρα καὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν προσεχῆ Πέμπτην.

§264Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν). Ἕνα ἄρθρον ἔχει τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ συζητήσωμεν μεθαύριον, ἀφοῦ γίνῃ σήμερα δεκτὸν κατ’ ἀρχήν.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν κατ’ ἀρχήν;

§266Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§268ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 11.45′ μ. μ.).