1957.11.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 26η

ΤΡΙΤΗ 26 Νοεμβρίου 1957

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.45′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Νικολίτσας ζητεῖ μηνιαίαν ἄδειαν ἀπουσίας, προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Ἐπίσης ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Παπασπύρου, ζητεῖ 15θήμερον ἄδειαν ἀπουσίας, προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Ἀνδρεάδης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§6Γ. ΑΝΔΡΕΑΔΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγιγνώσκει). Ὁ κ. Γ. Ράλλης (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργ.). καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν κειμένων διατάξεων περὶ Ταμείου Συντάξεων Μηχανικῶν καὶ Ἐργοληπτῶν Δημοσίων Ἔργων». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Κώδικος Ἰδιωτικοῦ Ναυτικοῦ Δικαίου» καὶ 2) «Περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Ν. Δ. 613)1908 καὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν Ἐθνικῶν Ἐμμίσθων Ληξιαρχείων κειμένων διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Κάβδας, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων σχετιζομένων πρὸς τὰ μονοπωλιακὰ εἴδη». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Ἀνδριανόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ σχεδίων τῶν πόλεων κειμένων διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Ἀλιπράντης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιβολῆς τέλους χρήσεως λιμένας πρὸς ἐκτέλεσιν λιμενικῶν ἔργων». Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Χλουβεράκης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3768)1957 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων διατάξεων καὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως συνταξιοδοτικῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Αὐγερινός, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Καφεζαχαροπλαστῶν Πύργου–Ἠλείας, ζητοῦντος ἀναστολὴν ἐκτελέσεως ἐκδοθείσης διαταγῆς περὶ κατασκευῆς ἀποχετευτικῶν χώρων εἰς τὰ καταστήματά των, ἥτις εἶναι πραγματικῶς καὶ οἰκονομικῶς ἀδύνατος. Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Γκαυτζουρῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Ἁμαξοκαρραγωγέων «Ἅγιος Γεώργιος» Ἀνδραβίδας, ζητοῦντος χορήγησιν εἰς τὰ μέλη του ἀποζημιώσεως διὰ τῆς ἐπιβολῆς μικροῦ τέλους ἐκ τῶν καυσίμων τῶν φορτηγῶν αὐτοκινήτων κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Καρασπήλιος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ἰδιοκτητῶν Κεραμοποιΐας–Τουβλοποιΐας «Ὁ Κένταυρος» Πατρῶν, ζητοῦντος ὑπαγωγὴν τῶν μελῶν του εἰς τὴν ἀσφάλισιν τοῦ Ι.Κ.Α. κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Πινάτσης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἑλλήνων Ἀποστράτων Ἀξιωματικῶν Παραρτήματος Δράμας, παραπονουμένων διότι ἠγνοήθησαν ὑπὸ τῆς Πολιτείας καὶ αἰτούντων ἐπανόρθωσιν ὡρισμένων ἀδικιῶν γενομένων εἰς βάρος τῆς τάξεώς των καὶ λῆψιν σειρᾶς ὑποδεικνυομένων μέτρων, διὰ τὴν ἀνακούφισίν των.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, μὲ βαθεῖαν λύπην ἀγγέλλω ὑμῖν τὸν ἐπισυμβάντα προχθὲς θάνατον τῆς Α. Β. Υ. τοῦ Πρίγκιπος Γεωργίου τῆς Ἑλλάδος, θείου τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως μας. Ὁ μεταστάς, δευτερότοκος υἱὸς τοῦ Ἱδρυτοῦ τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας μας, ὑπηρέτησεν εἰς τὸ Ναυτικόν. Ὡς Ἀρχηγὸς στολίσκου ἀντιτορπιλλικῶν ἔλαβε μέρος εἰς τὸν κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1897 γενόμενον ὑπὸ τοῦ Ναυτικοῦ μας ἀποκλεισμὸν τῆς τότε ὑποδούλου Κρήτης μας. Κατὰ τὸ 1898 διωρίσθη εἰς τὴν Κρήτην ἁρμοστὴς τῶν τριῶν προστατίδων Δυνάμεων καὶ ὡς τοιοῦτος διώκησε τὴν νῆσον ἐπὶ 8ετίαν περίπου, ὅτε καὶ παρητήθη. Ἠγάπησε πολὺ τὴν Κρήτην καὶ τοὺς Κρητικούς, εἰς δὲ τὸν ἀνδριάντα του, ὁ ὁποῖος ἐστήθη εἰς τὴν Σούδαν, καὶ τοῦ ὁποίου τὰ ἀποκαλυπτήρια δὲν ἐγένοντο εἰσέτι, ἐζήτησεν ὁ ἴδιος νὰ τεθῇ ὡς ἐπιγραφὴ «Γεώργιος ὁ Πρίγκιψ τῆς Κρήτης». Μεγαλοπρεπὴς καὶ ἀρρενωπὸς τὴν ἐμφάνισιν, διεκρίνετο διὰ τὴν εὐγένειαν τῆς ψυχῆς του καὶ τὴν εὐθύτητα τοῦ χαρακτῆρος του. Ἦτο ὁ ἀντιπροσωπευτικώτερος τύπος τῆς Ἑλληνικῆς Ἀρχοντικῆς μορφῆς. Συμμετέχομεν εἰλικρινῶς τοῦ πένθους τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας καὶ παρακαλῶ τὸ Σῶμα νὰ ἐγκρίνῃ νὰ ὑποσταλῇ μεσίστιος ἡ σημαία τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας μέχρι καὶ τῆς ἡμέρας τῆς κηδείας τοῦ ἐκλιπόντος καὶ σταλῶσι συλλυπητήρια τηλεγραφήματα εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα καὶ τὴν οἰκογένειαν τοῦ Μεταστάντος. Ἐπίσης, παρακαλῶ, ὅπως διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν ἐπὶ μίαν ὥραν, εἰς ἔνδειξιν πένθους. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§8Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἐκφράζει τὴν βαθεῖαν τῆς θλῖψιν διὰ τὸν θάνατον τοῦ Πρίγκιπος Γεωργίου, δευτεροτόκου υἱοῦ τοῦ Βασιλέως Γεωργίου τοῦ Αʹ, ἱδρυτοῦ τῆς Ἑλληνικῆς Δυναστείας. Ἀρρενωπὸς καὶ ὑπερήφανος, μὲ τιμίαν, ἀλλὰ καὶ αὐστηρὰν σκέψιν, ὁ Πρίγκιψ Γεώργιος ὑπῆρξε πάντοτε βαθύτατα ἀφοσιωμένος εἰς τὰς ἐθνικάς μας παραδόσεις. Νεώτατος, εἰς ἡλικίαν περίπου 30 ἐτῶν, εἶχε τὴν ἀγαθὴν τύχην, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐξαιρετικὴν τιμὴν νὰ εἶναι ὁ πρῶτος Ὕπατος Ἁρμοστὴς τῆς ἡρωϊκῆς Κρήτης, καθ’ ἣν ἐποχὴν ὁ Κρητικὸς ἀγὼν διήνυε τὸ ἀποφασιστικώτερον στάδιόν του πρὸς τὴν τελικὴν ἀπελευθέρωσιν. Ὁ Πρίγκιψ Γεώργιος ἔτρεφε βαθεῖαν καὶ εἰλικρινῆ ἀγάπην πρὸς τὸν Κρητικὸν λαόν, τὸν ὁποῖον διώκησεν ἐπὶ μίαν 7ετίαν, ἀγάπην τὴν ὁποίαν διετήρησε μέχρι τῆς τελευταίας του πνοῆς. Ὁ Ἑλληνικὸς λαός, τοῦ ὁποίου οἱ δεσμοὶ μὲ τὴν Ἑλληνικὴν Δυναστείαν ἐσφυρηλατήθησαν ἐν μέσῳ ἀλληλοδιαδόχων ἐθνικῶν ἀγώνων καὶ δοκιμασιῶν καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν μιᾶς πολυκυμάντου 100ετίας, μετέχει τοῦ πένθους Βασιλικῆς Οἰκογενείας. Ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑποβάλλει τὰ θερμὰ καὶ εἰλικρινῆ της συλλυπητήρια πρὸς ὁλόκληρον τὴν Βασιλικὴν Οἰκογένειαν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἔχει τὸν λόγον.

§10Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων συμμετέχει εἰς τὸ πένθος τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας διὰ τὸν θάνατον τοῦ Πρίγκιπος Γεωργίου. Γενναῖος ὁ Πρίγκιψ, καθ’ ὅλην του τὴν ζωήν, ὑπῆρξε γενναῖος καὶ ἀπέναντι τοῦ θανάτου, μὲ τὸν ὁποῖον ἐπάλαισεν. Εἶχε συνδέσει τὸ ὄνομά του μὲ σημαντικὸν ἐθνικὸν γεγονός. Ὑπῆρξεν, ὡς πρῶτος Ἁρμοστής, ἡ αὐγὴ τῆς ἐλευθερίας, ὁ ἀρραβὼν τῆς ἑνώσεως τῆς ἡρωϊκῆς Κρήτης. Παλαιαὶ ἀντιθέσεις, αἱ ὁποῖαι, τότε, προέκυψαν, εἶχον ἤδη παραδοθῆ εἰς τὴν λήθην τῶν συγχρόνων καὶ εἰς τὴν Ἱστορίαν. Καὶ ὅ,τι ἐπιζεῖ ὡς ἐνθύμησις, εἶναι ὁ ἁπλός, ὁ λεβέντης, ὁ ἀνοικτόκαρδος Πρίγκιψ. Καὶ ἡ ἐνθύμησις αὐτὴ συνοδεύεται ἀπὸ τὴν συγκίνησιν, ὅτι καὶ ἡ τελευταία του λέξις καὶ τὸ τελευταῖον ὅραμα τῆς ζωῆς του ἦτο καὶ πάλιν ἡ Κρήτη. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ὑποκλίνεται ἐνώπιον τῆς μνήμης Του.

§11Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ τὸ Κόμμα τὸ Δημοκρατικὸν συμμερίζεται τὸ πένθος τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας τῆς Ἑλλάδος καὶ παρακαλεῖ νὰ διαβιβασθῶσι τὰ συλλυπητήρια πρὸς τὴν Βασιλικὴν Οἰκογένειαν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Μπακλατζῆς, ἐκ μέρους τῆς Ε. Π.Ε.Κ., ἔχει τὸν λόγον.

§13Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Κλίνομεν εὐλαβῶς τὸ γόνυ πρὸ τῆς σεπτῆς σοροῦ τοῦ Πρίγκιπος Γεωργίου τῆς Ἑλλάδος, τοῦ Κρητικοῦ, ὀνομασίαν τὴν ὁποίαν, εἰς τὴν ἔμμονον ἀξίωσίν του, τοῦ ἀπένειμε προσφάτως ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς καὶ τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη καὶ ἐχειροκρότησεν ὁ Κρητικὸς λαός. Μὲ ἀνάτασιν ψυχῆς ἀλλὰ καὶ μὲ ἀνεπηρέαστον τὴν κρίσιν, ἰσχυρίζομαι ὅτι ὁ Πρίγκιψ Γεώργιος ὑπῆρξεν ὁ ἀρραβὼν τῆς Ἑνώσεως τῆς Κρήτης μετὰ τῆς Μητρὸς Ἑλλάδος καὶ ὁ διορισμός του ὑπὸ τῶν τότε προστατίδων Δυνάμεων τῆς Κρήτης, ὡς Ὑπάτου Ἁρμοστοῦ αὐτῆς, ἀπετέλεσε τὸ ἀναγκαῖον προηγούμενον τοῦ γεγονότος τῆς Ἑνώσεως. Τὴν 9ην Δεκεμβρίου τοῦ 1898 ἀπεβιβάζετο εἰς τὰ αἱματωμένα ἀπὸ τοὺς συνεχεῖς πολέμους χώματα τῆς Κρήτης ὁ Πρίγκιψ Γεώργιος Ὁ Κρητικὸς λαὸς βλέπων ἐν τῷ προσώπῳ του πραγματοποιουμένην τὴν Ἕνωσιν, ἐλησμόνησε τὰ πένθη καὶ τὰς συμφοράς του, ἐξέχασε τὰ ἔτη καὶ τὰς ἑβδομάδας τῶν παθῶν του καὶ ἀφοῦ ἔρριψε, κατὰ τὴν ὑποδοχήν, τὰς ὑπολειπομένας σφαίρας τῶν ὅπλων του, εἰς ἔνδειξιν χαρᾶς καὶ πραγματικῆς ἀναστάσεως, κατέθεσε ταῦτα, διὰ νὰ ἐπιδοθῇ εἰς τὸ ἔργον τῆς εἰρήνης καὶ διὰ νὰ δημιουργήσῃ τὴν ἰδεώδη Κρητικὴν Πολιτείαν, ἥτις ὑπὸ τῆς Εὐρωπαϊκῆς κοινῆς γνώμης ἐχαρακτηρίσθη ἡ Κρητικὴ Ἑλβετία τῆς Μεσογείου. Ἐν τῷ προσώπῳ τῆς Πολιτείας τοῦ Πρίγκιπος Γεωργίου μὲ τὴν συμπαράστασιν καὶ τὴν συνεργασίαν τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν τῆς Κρήτης, τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, εἰς τὴν κορυφὴν τῆς Πυραμίδος, τῶν ὁποίων εὑρίσκετο ὁ μεγαλουργὸς Ἐλευθέριος Βενιζέλος, αἱ προστάτιδες Δυνάμεις ἐβράβευσαν τὴν ἰδανικὴν Ἑλληνικὴν Διοίκησιν ἐπὶ μικτῶν πληθυσμῶν δι’ ἣν τὸ πρῶτον ἐδοκιμάζετο. Ἡ ἐποχὴ ἐκείνη, κατὰ τὴν προσφυᾶ φράσιν τοῦ ἀειμνήστου Καζαντζάκη, ἦτο ἡ Παραδείσιος ἐποχὴ τῆς Κρήτης. Ἐὰν κατόπιν ἀνέκυψε διαφωνία μεταξὺ Πρίγκιπος Γεωργίου καὶ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, ὅσον ἀφορᾶ τὴν ὁριστικὴν Ἕνωσιν, ἡ διαφωνία αὐτὴ ἦτο διαφωνία τακτικῆς καὶ ὄχι διαφωνία ἐπιδιώξεως καὶ σκοποῦ. Ἀμφότεροι διεκρίνοντο ἀπὸ τὴν φλόγα τῆς Ἑνώσεως, τὴν φλόγα τῆς Ἑνώσεως, τὴν ὁποίαν ὑπεδαύλιζεν ἡ Κρητικὴ ψυχή. Τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1913 ἐπραγματοποιήθη καὶ τυπικῶς ἡ Ἕνωσις καὶ ἠξιώθησαν νὰ τὴν ἴδουν μαζὶ μὲ τοὺς Πανέλληνας καὶ οἱ Πρίγκιψ Γεώργιος καὶ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, εὐτυχεῖς καὶ ὑπερήφανοι ἀμφότεροι. Εὐχόμεθα ὅπως πολὺ συντόμως, ὡς ἀπαιτεῖ τὸ δίκαιον καὶ αἱ προσφερόμεναι θυσίαι ἡμεῖς ὅλοι, ἴδωμεν πραγματοποιουμένην καὶ τὴν Ἕνωσιν τῆς ὁμογάλακτου ἀδελφῆς τῆς Κρήτης, τῆς ἀγωνιζομένης Κύπρου. Ἐκ μέρους τοῦ Κόμματος τῆς Ε.Π.Ε.Κ., ἐκφράζω τὴν βαθεῖαν μου λύπην διὰ τὸν θάνατον τοῦ Πρίγκιπος Γεωργίου «τοῦ Κρητικοῦ» καὶ συλλυποῦμαι τοὺς οἰκείους του, ὡς καὶ τὴν Βασιλικὴν Οἰκογένειαν.

§14Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Τὸ Κόμμα τῆς Ε.Δ.Α. συμμερίζεται εἰλικρινὰ τὴν θλῖψιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας διὰ τὸν θάνατον τοῦ Πρίγκιπος Γεωργίου, διότι, ὅπως ἐτόνισαν οἱ ἄλλοι συνάδελφοι, ἔπαιξεν ἕνα σπουδαῖον ρόλον εἰς τὴν Ἕνωσιν τῆς Κρήτης μετὰ τῆς Ἑλλάδος.

§15Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔσπευσα νὰ ζητήσω τὸν λόγον ὑπὸ τὴν ἰδιότητα ποὺ παρακάθημαι εἰς τὸ Κοινοβούλιον, σπεύδω ὅμως, νὰ προσθέσω ὀλίγα λόγια εἰς ὅσα οἱ κ. κ. συνάδελφοι καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑμεῖς εἴπατε περὶ τὴν μνήμην τοῦ Μακαρίτου Πρίγκιπος Γεωργίου. Ὁ Πρίγκιψ Γεώργιος δι’ ἓν ὁλόκληρον κόσμον ἐξεπροσώπευσε μέσα εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅλα τὰ μεγαλύτερα Ἑλληνικὰ ἰδανικά. Ὑπῆρξε δὲ ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ Κρήτης, ὑπῆρξε διὰ τῶν βημάτων του ἐκεῖ ὁ φορεὺς τῆς Ἰδέας τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς Ἑνώσεως μεταξὺ τῶν διαφόρων τμημάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὑπῆρξεν ἀπόγονος γνήσιος μιᾶς Δυναστείας, ἡ ὁποία διὰ τὴν Ἑλλάδα, ζυμωθεῖσα μὲ τὸ αἷμα καὶ τὰς χειροτέρας, ἀλλὰ καὶ λαμπροτέρας σελίδας, ἀπέδωσε καὶ ἀποδίδει τοὺς καρποὺς ἐκείνους, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἀναμένομεν τὴν πλήρη ἀποκατάστασιν τῆς Ἐθνικῆς ἑνότητος. Ἐκπρόσωπος κατ’ ἐξοχὴν μιᾶς ρωμαντικῆς ἐποχῆς, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι μέχρι τῆς τελευταίας πνοῆς του, ὅπου τόσον θαρραλέως ἐπάλαισε, καὶ πρὸς αὐτὸν τὸν θάνατον, ἀποτελεῖ ἴσως τὴν ἐπισφράγισιν πιθανὸν τοῦ τέρματος μιᾶς τοιαύτης ἐποχῆς, πάντως, ὅμως, ἑνὸς παραδείγματος, τὸ ὁποῖον δι’ ἡμᾶς πρέπει νὰ ὑπάρξῃ καὶ διὰ τὸ Ἔθνος γενικώτερον, ἐσαεὶ ἐνώπιον τῶν ὀφθαλμῶν μας. Δὲν ὑπῆρξεν ἁπλῶς ἄνθρωπος, ὑπῆρξε καὶ ὁ ἰσχυρὸς καὶ ρωμαλέος ἐκεῖνος γόνος τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας, τὸν ὁποῖον ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐνθυμοῦμαι, ὅταν μικρὸς ἀκόμη εἰς τοὺς Ὀλυμπιακοὺς ἀγῶνας τοῦ 1896 τὸν παρηκολούθουν τρέχοντα εἰς τὴν εἴσοδον τοῦ Σταδίου, διὰ νὰ σηκώσῃ εἰς τοὺς ὤμους του τὸν Μαραθωνοδρόμον, ὁ ὁποῖος εἰσήρχετο εἰς τὸ Στάδιον κομίζων τὴν νίκην τὴν Ἑλληνικήν. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἡ συγκίνησίς μας, ἐπὶ τῇ ἀπωλείᾳ του νομίζω, ὅτι εἶναι δικαιολογημένη καὶ πιστεύω, ὅτι ἐκ μέρους ἑνὸς ὁλοκλήρου κόσμου, ὁ ὁποῖος τόσον ἠγάπησε τὸν Πρίγκιπα, ἀλλὰ καὶ τὴν Δυναστείαν, ἡ λύπη αὕτη καὶ καθολικὴ εἶναι, ἀλλὰ καὶ διδακτικὴ διὰ τὸ μέλλον. Ἐκφράζω καὶ ἐγὼ βαθυτάτην τὴν λύπην διὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ ἀνδρὸς καὶ παρακαλῶ ὅπως ἡ λύπη αὕτη ἀποτελέσῃ πράγματι κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτάς, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ σορὸς τοῦ πρίγκιπος θὰ διακομισθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα, τὸ Ἑλληνικὸν πένθος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ τέως Πρωθυπουργὸς κ. Κανελλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§17Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ θλῖψις ὅλων τῶν Ἑλλήνων εἶναι βαθεῖα. Ἡ ζωὴ τοῦ ἀειμνήστου Πρίγκιπος Γεωργίου ἐκάλυψε σχεδὸν ὁλόκληρον αἰῶνα. Καὶ μόνον αὐτὸ τὸ ἀντικειμενικὸν γεγονὸς εἶναι ἐπαρκές, διὰ νὰ προκαλέσῃ εἰς ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι σέβονται τὴν ἱστορίαν, νὰ προκαλέσῃ μίαν προσπάθειαν τῆς μνήμης, μνήμης ἡ ὁποία, δυστυχῶς, κατέστη ἀσθενής, ἀναπολήσεως τῶν δραματικῶν γεγονότων τῶν τελευταίων ἑξήκοντα ἐτῶν. Ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου κ. Συναρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων καὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκπροσώπου τῆς ΕΠΕΚ ἐλέχθη ὅ,τι ἔπρεπε νὰ λεχθῇ, διὰ τὴν δρᾶσιν τοῦ ἀειμνήστου Πρίγκιπος Γεωργίου, εἰς τὴν Κρήτην. Καὶ ἔχει μεγάλην σημασίαν τὸ ὅτι τὰ λεχθέντα προῆλθον ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ἐκείνης, τῆς ὁποίας ἡ στάσις ἀπέναντι τῆς Πολιτείας τοῦ Πρίγκιπος Γεωργίου ἄλλοτε δὲν ὑπῆρξεν ἀπολύτως φιλική. Εἶναι μία ἀναγνώρισις τῆς μεγάλης ἐθνικῆς προσπαθείας τοῦ Πρίγκιπος Γεωργίου, προσπαθείας ἀμφισβητηθείσης ἄλλοτε, ἡ ὁποία ὅμως, σήμερον πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ ὡς προσπάθεια, τὴν ὁποίαν ἐνέπνευσε βαθύτατος πατριωτισμός. Μόνον θέματα τακτικῆς, ὅπως πολὺ ὀρθῶς ἐτόνισεν ὁ κ. Μπακλατζῆς, προεκάλεσαν τὴν διαφωνίαν, ἡ ὁποία, τότε, προεκλήθη. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ προσθέσω κἄτι, τὸ ὁποῖον ἐπίσης εἶναι χαρακτηριστικόν. Ὁ ἀείμνηστος Πρίγκιψ Γεώργιος, κατὰ τὴν κρίσιμον διὰ τὸ Ἔθνος, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἀνθρωπότητα περίοδον, τοῦ πρώτου παγκοσμίου πολέμου, ζῶν εἰς Παρισίους, εἰς τὴν Πρωτεύουσαν τῆς Γαλλίας, μὲ τὴν ὁποίαν στενώτατα συνυφάνθη, κατέβαλε μεγάλας προσπαθείας διὰ νὰ μεταβάλῃ τὴν στάσιν τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας τὰ μέλη ἐσέβοντο τὴν προσωπικότητα τοῦ Πρίγκιπος Γεωργίου, νὰ μεταβάλῃ τὴν στάσιν τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῆς Ἑλλάδος. Δὲν κατώρθωσε νὰ τὴν μεταβάλῃ, ἀλλὰ ἡ προσπάθεια τὴν ὁποίαν κατέβαλεν ὁ ἀείμνηστος Πρίγκιψ Γεώργιος ἀποτελεῖ σελίδα τῆς Ἑλληνικῆς Ἱστορίας καὶ μάλιστα καὶ τῆς παγκοσμίου ἱστορίας οὐσιώδη. Ὁ Πρίγκιψ Γεώργιος ὑπῆρξε τὸ τελευταῖον μέλος μιᾶς λαμπρᾶς φάλαγγος ἀδελφῶν, ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ὁποίας φάλαγγος ἦτο καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι, διότι ἡ ἱστορία θὰ τὸν μνημονεύῃ πάντοτε, ὁ ἀείμνηστος Βασιλεὺς Κωνσταντῖνος, ὁ ἔνδοξος Στρατηλάτης τῶν Βαλκανικῶν πολέμων. Ἐπέζησε τόσων περιόδων δραματικῶν καὶ κρισίμων διὰ τὸ Ἔθνος καὶ διετήρησε μέχρι τῆς τελευταίας του πνοῆς, ὄχι μόνον, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἦτο διὰ τὴν ψυχήν του αὐτονόητον — βαθύτατην τὴν ἀγάπην καὶ ἀφοσίωσιν πρὸς τὴν Πατρίδα καὶ εἰδικώτερον πρὸς τὴν ἡρωϊκὴν Κρήτην, ἀλλὰ διετήρησε καὶ μίαν ἁπλότητα καὶ — υἱοθετῶ τὴν ἔκφρασιν, τὴν ὁποίαν ἐχρησιμοποίησεν ὁ ἀξιότιμος κ. Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων — μίαν λεβεντιάν, ἡ ὁποία ὑπῆρξεν ἰδιαιτέρως χαρακτηριστική. Ἐπεκοινώνει μὲ τὸν ἁπλοῦν λαὸν κατὰ τρόπον ἄμεσον, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἕνα ἐκ τῶν κυριωτέρων χαρακτηριστικῶν τῆς Δυναστείας, ἕνα ἐκ τῶν κυριωτέρων μεγάλων χαρακτηριστικῶν καὶ τοῦ ἀνεψιοῦ του, τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως Παύλου. Εἰς τὴν ἐπικοινωνίαν του αὐτὴν μὲ τὸν ἁπλοῦν λαόν, τῆς ὑπαίθρου, ἦτο τόσον αὐθόρμητος, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀποδοθῇ ἡ καλωσύνη, μὲ τὴν ὁποίαν ἀπηυθύνετο πρὸς τοὺς Ἕλληνας ἀγρότας ἢ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐν γένει εἰς προσποίησιν καὶ ἐκζήτησιν. Ἡ καρδία του ἦτο καρδία ἁπλοῦ Ἕλληνος καὶ αὐτὸ ἦτο ἡ μεγίστη ἀρετή του. Οἱ ἡγέται, εἴτε πρόκειται περὶ πολιτικῶν ἡγετῶν, εἴτε πρόκειται περὶ Βασιλέων καὶ Πριγκίπων, πρέπει νὰ ἔχουν τὴν ἱκανότητα νὰ εἶναι ἁπλοῖ καὶ ἀπέριττοι, ὅπως εἶναι ἁπλοῦς ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ὅπως εἶναι ἀπέριττος, εἰλικρινὴς καὶ τιμία ἡ Ἑλληνικὴ ψυχή.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Γαλενιανός, ἔχει τὸν λόγον.

§19Ε. ΓΑΛΕΝΙΑΝΟΣ. Ἐπιθυμῶ, κύριοι βουλευταί, νὰ διερμηνεύσω τὴν ἄφατον λύπην τοῦ Κρητικοῦ λαοῦ ἐπὶ τῷ ἀγγέλματι τοῦ θανάτου τοῦ Πρίγκιπος Γεωργίου, τοῦ Πρίγκιπος τῆς Κρήτης. Ἐπίσης, νὰ διαδηλώσω τὴν αἰωνίαν εὐγνωμοσύνην, τὴν ὁποίαν τρέφει ὁ Κρητικὸς λαὸς εἰς τὴν μνήμην τοῦ ἀειμνήστου Πρίγκιπος. Ἡ Κρήτη, ὡς γνωστόν, δὲν ηὐτύχησεν, ἂν καὶ μετέσχεν εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς ἐθνικῆς παλιγγενεσίας, νὰ ἀπελευθερωθῇ μαζὶ μὲ τὴν ὑπόλοιπον χώραν. Οἱ ἰσχυροὶ τῆς Γῆς ἔτρεφον μίαν ἰδιαιτέραν δυσμένειαν ἰδιὰ τὴν Κρήτην. Ἀλλὰ ἡ Κρήτη δὲν ἐσταμάτησε τοὺς ἀγῶνας της. Δὲν πρόκειται αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ μνημονεύσω τοὺς ἀπελευθερωτικοὺς ἀγῶνας τῆς Κρήτης. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ τονίσω, εἶναι, ὅτι κατ’ ἐπανάληψιν ἐγένετο ὁλοκαύτωμα εἰς ἐπαναστατικοὺς ἀγῶνας. Αἱ φλόγες τοῦ Κρητικοῦ ἀγῶνος ἐφλόγισαν τὰς ψυχὰς τῶν διανοουμένων ὁλοκλήρου τῆς Εὐρώπης. Οἱ ἰσχυροὶ τῆς Γῆς ὑπέβλεπον τὴν Κρήτην διὰ τὴν στρατηγικὴν θέσιν αὐτῆς. Ἡ ἱστορία ἀντιγράφει ἑαυτὴν καὶ σήμερον, Ἐν τούτοις, ὅταν διεπίστωσαν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ Μεγαλόνησος Κρήτη νὰ τελῇ ὑπὸ τὸν τυραννικὸν Τουρκικὸν ζυγόν, εὗρον τὸν Πρίγκιπα Γεώργιον, τὸν ὁποῖον διώρισαν ὡς Ὕπατον Ἁρμοστὴν τῆς Κρήτης καὶ οὕτω τὴν 9ην Δεκεμβρίου 1898 φθάνει εἰς τὴν Κρήτην ὡς Ὕπατος Ἁρμοστὴς τῶν Μεγάλων Δυνάμεων ὁ Πρίγκιψ Γεώργιος, ὡς σύμβολον τῆς Νίκης, τῆς Ἰδέας, τῆς Ἐλευθερίας, κατὰ τῆς τυραννίας, ὡς ἀρραβὼν τῆς Ἑνώσεως τῆς Κρήτης μετὰ τῆς Μητρὸς Ἑλλάδος, ὡς ἄρρηκτος δεσμὸς στοργικῆς μητρὸς μετὰ περιποθήτου κόρης. Καὶ ἀναλαμβάνει, ὡς Ὕπατος Ἁρμοστής, τὴν Διοίκησιν αὐτῆς. Ἐντεῦθεν ἀναφαίνεται ἡ ἱκανότης του καὶ διακρίνεται ἡ Ὑψηλὴ καὶ Μεγάλη προσωπικότης του. Ὁ Πρίγκιψ Γεώργιος κατώρθωσε νὰ ἐμπνεύσῃ μίαν ἰδέαν ἐκπολιτιστικὴν εἰς τὸν Κρητικὸν λαόν. Εἰς τὰ στιβαρὰ χέρια τοῦ Πρίγκιπος Γεωργίου οἱ Κρῆτες παρέδωσαν τὰ ὅπλα καὶ ἀνέλαβον παρ’ αὐτοῦ τὴν ἀξίνην διὰ τὴν δημιουργίαν εἰς τὴν εἰρηνικὴν ζωήν. Οὕτω, κατώρθωσε, ἐντὸς διετίας, νὰ δημιουργήσῃ μίαν Ἰδανικὴν Πολιτείαν προκαλοῦσαν τὸν θαυμασμὸν τοῦ πολιτισμένου κόσμου. Καὶ παρέδωσε χαρακτῆρα Ἑλληνικῆς Πολιτείας εἰς τὴν διοίκησίν του. Οὐσιαστικῶς χρησιμοποιῶν τὸ ἡγεμονικὸν κῦρος του, μετέβαλε τὴν Κρήτην εἰς Ἑλληνικὸν Προτεκτορᾶτον. Εἰργάσθη ἐπίσης πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν ὑπὲρ τῆς ἀναγνωρίσεως τῆς Ἑνώσεως. Δι’ αὐτὸ οἱ Κρῆτες ὑπῆρξαν πάντοτε εὐγνώμονες πρὸς τὸν Πρίγκιπα Γεώργιον. Ὁ Κρητικὸς λαὸς λυπεῖται διὰ τὸν θάνατόν του.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπαλτατζῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§21Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Καὶ ἡμεῖς συμμετέχομεν ὁλοψύχως εἰς τὸ πένθος διὰ τὸν θάνατον τοῦ Πρίγκιπος Γεωργίου. Μετέχοντες εἰς τὸ πένθος αὐτό, ἐκφράζομεν τὰ συλλυπητήριά μας, πρὸς τὴν Βασιλικὴν Οἰκογένειαν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Καλκάνης, ἔχει τὸν λόγον.

§23Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἡ θλῖψις καὶ ἡ ὀδύνη διὰ τὸν θάνατον τοῦ Πρίγκιπος Γεωργίου, ὑπῆρξε γενικὴ εἰς ὅλους τοὺς Ἕλληνας. Δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς Ἕλλην, νὰ μὴ συνεμερίσθη τὸ πένθος αὐτό. Συμμεριζόμενος καὶ ἐγὼ ἐξ ὁλοκλήρου τὸ πένθος τοῦτο, τὸ ὁποῖον ᾐσθάνθη ὁλόκληρον τὸ Πανελλήνιον, ἐκφράζω τὰ θερμὰ συλλυπητήριά μου εἰς ὁλόκληρον τὴν Βασιλικὴν Οἰκογένειαν. Ὅλα τὰ ἐν τῇ Βουλῇ Κόμματα, ἐξέφρασαν τὴν βαθεῖαν ὀδύνην διὰ τὸν θάνατον τοῦ ἀειμνήστου ἀνδρός, ἐγὼ δέ, μὴ ἀνήκων εἰς οὐδὲν Κόμμα, ἀλλ’ ὡς ἀνεξάρτητος βουλευτής, διερμηνεύων καὶ τὴν ἀντίληψιν καὶ τῶν λοιπῶν ἀνεξαρτήτων βουλευτῶν, συμμετέχω εἰς τὸ Πανελλήνιον τοῦτο πένθος. Ὁ ἀείμνηστος Πρίγκιψ ὑπῆρξε μία ἐξαίρετος προσωπικότης, τὴν ὁποίαν θὰ ἀναγράψῃ ἡ ἱστορία εἰς τὰς καλυτέρας σελίδας της, διότι πράγματι, ὁ ἀείμνηστος Πρίγκιψ ὑπῆρξεν ἀληθὴς καὶ γνήσιος Ἕλλην περικοσμούμενος μὲ πολλαπλᾶ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἐκληρονόμησεν ἀπὸ τὸν ἀείμνηστον Πατέρα Του Γεώργιον τὸν Αʹ, καὶ ἀπὸ τὸν Στρατηλάτην ἀδελφόν Του Κωνσταντῖνον καὶ ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἐμφορεῖται καὶ ὁ λαοφιλὴς Βασιλεὺς ἡμῶν Παῦλος καὶ ὁλόκληρος ἡ Βασιλικὴ Οἰκογένεια. Ὑπῆρξεν ἀνθρωπιστὴς μεγάλος εὐγενὴς τὴν ψυχήν, ἁπλοῦς εἰς τοὺς τρόπους καὶ ἁγνὸς καὶ βαθὺς εἰς τὰς ἀντιλήψεις του, ἀλλὰ ἡρωϊκός. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, τὸ πένθος, ἡ ὀδύνη καὶ ὁ πόνος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὑπῆρξε βαθὺς καὶ ἡ μνήμη του εὐλόγως καὶ δικαίως θὰ παραμείνῃ ἀγήρως. Παρακαλῶ ὁλόκληρον τὴν Βασιλικὴν Οἰκογένειαν νὰ δεχθῇ τὰ εἰλικρινὰ καὶ ὁλόψυχα συλλυπητήριά μου, τὰ ὁποῖα εἶναι παρόμοια πρὸς τὰ ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν τὴν συνεδρίασιν ἐπὶ μίαν ὥραν, εἰς ἔνδειξιν πένθους.

(Ὥρα 7.15′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 8.15′ μ. μ.)

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ἐρωτῶ τὸ Σῶμα, ἐὰν ἐπιθυμῇ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐρωτήσεων, ἢ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων.

§26ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τῶν ἐπερωτήσεων.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Κύριοι βουλευταί, ἔχουν ὑποβληθῆ πρὸς πρόταξιν 5 ἐπερωτήσεις. Ἡ πρώτη ἀφορᾷ τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Τούμπα περὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Στόλου. Συνιστῶ εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀναβληθῇ ἡ λῆψις ἀποφάσεως ἐπ’ αὐτῆς. Ἐπίσης ὑπάρχει ἑτέρα ἐπερώτησις τοῦ κ. Τούμπα. Καὶ ἡ ἐπερώτησις αὕτη ἀναβάλλεται διὰ τὴν λῆψιν ἀποφάσεως. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα ἐπερώτησις τῶν κ. κ. Γεωργίου καὶ Θεοχαρίδη, «περὶ σίτου». Καὶ αὕτη ἀναβάλλεται, διὰ τὴν λῆψιν ἀποφάσεως. Ὁμοίως ὑπάρχει καὶ τετάρτη ἐπερώτησις «περὶ πολιτείας τοῦ Νομάρχου Δωδεκανήσου», ἡ ὁποία καὶ αὕτη ἀναβάλλεται πρὸς λῆψιν ἀποφάσεως. Τέλος, ὑπάρχει καὶ 5η ἐπερώτησις, περιλαμβάνουσα καὶ τὰς ὑπ’ ἀριθ. 217, 222, 224 καὶ 239 ἐπερωτήσεις, ἀφορώσας ὡρισμένας δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, ἐὰν δέχεται νὰ προταχθῶσιν αἱ ἐπερωτήσεις αὗται. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρόταξιν τῶν ἐπερωτήσεων αὐτῶν, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠγέρθησαν οἱ περισσότεροι. Ἑπομένως, ἡ Βουλὴ παρεδέχθη, ὅπως προταχθῇ ἡ συζήτησις τῶν ἐπερωτήσεων αὐτῶν.

§29Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, καθὼς ἀνεκοινώθη καὶ εἰς τὸν Τύπον, ἔχει ἐπέλθει συμφωνία νὰ προταχθοῦν πέντε ἐπερωτήσεις, κατόπιν συνεννοήσεως, Ἀντιπολιτεύσεως καὶ Κυβερνήσεως. Βεβαίως, θὰ προηγηθοῦν τὰ τυπικὰ στοιχεῖα τῆς ὑποβολῆς ἐπερωτήσεων καθὼς καὶ τῆς ὑποβολῆς προτάσεως προτάξεως τῶν ἐπερωτήσεων αὐτῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ παρεκάλουν, καὶ ἐλπίζω ὅτι καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἶναι σύμφωνος, θὰ παρεκάλουν εἰς τὰ δύο θέματα, εἰς τὸ θέμα τοῦ ἐλαίου καὶ εἰς τὸ θέμα τοῦ καπνεργατικοῦ, τὸ περιεχόμενον τῆς ἐπερωτήσεως νὰ εἶναι εὐρύτερον, διότι δὲν περισσεύουν πολλαὶ ἡμέραι ἐπερωτήσεων ὥστε νὰ ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν εἰδίκευσιν τῶν θεμάτων. Ἡ πρότασις ἡ ἰδική μας, εἶναι ὅπως εἰς τὴν ἡμέραν τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὸ ἔλαιον, συζητηθοῦν καὶ ἄλλα ἀγροτικὰ προϊόντα, ὡς ὁ βάμβαξ, ὁ οἶνος καὶ ὁ σῖτος. Ἐπίσης, ὅπως εἰς τὴν ἡμέραν τοῦ καπνεργατικοῦ συζητηθοῦν γενικώτερον τὰ ἐργατικὰ θέματα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ παρίσταται καὶ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εὐρύνωμεν τὰ θέματα, διότι ἐὰν πρόκειται νὰ εἰδικεύσωμεν τὰς συζητήσεις ἐφ’ ἑκάστου θέματος μᾶς χρειάζονται μῆνες. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ μείνῃ σύμφωνος εἰς ἐκείνας τὰς ἡμέρας νὰ εἶναι γενικωτέρα ἡ συζήτησις εἰς τὴν μίαν ἐπὶ τῶν ἀγροτικῶν θεμάτων καὶ εἰς τὴν ἄλλην ἐπὶ τῶν ἐργατικῶν.

§30Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Ὑπαρχουσῶν ἐπερωτήσεων;

§31Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μάλιστα, ὑπαρχουσῶν ἐπερωτήσεων. Ἀφ’ ἧς ὑπάρξῃ συμφωνία τίποτε δὲν ἐμποδίζει νὰ κατατεθοῦν καὶ ἄλλαι ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ συγχωνευθοῦν κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν συζητήσεων. Νομίζω ὅτι ἡ πρότασις εἶναι ἐντελῶς καλόπιστος. Δέχομαι τὴν παρατήρησιν ὅτι πρέπει νὰ εἶναι γνωσταὶ αἱ ἐπερωτήσεις. Μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν μέχρι τῶν Χριστουγέννων θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις τῶν ἐπερωτήσεων τὰς ὁποίας ἡ Ἀντιπολίτευσις κρίνει προτακτέας καὶ διὰ τὰς ὁποίας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ συνοψισθοῦν διὰ νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ τὸ χάος τοῦ παρελθόντος.

§32Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Θὰ χωρίσωμεν τὰ θέματα κατὰ προτεραιότητα συζητήσεως αὐτῶν. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ὅτι ὁ Κανονισμὸς ὁρίζει ὅτι ἡ ἐπερώτησις πρέπει νὰ ἔχῃ συγκεκριμένον περιεχόμενον. Ἐὰν θελήσωμεν ἐπ’ εὐκαιρίᾳ μιᾶς ἐπερωτήσεως νὰ γενικεύσωμεν τὴν συζήτησιν, αὐτὸ εἶναι περίπου θέμα γενικῆς πολιτικῆς συζητήσεως καὶ δημιουργεῖ ἀδυναμίαν προετοιμασίας τοῦ Ὑπουργοῦ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, λοιπόν, νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν σειρὰν τὴν ὁποίαν ἐτάξαμεν. Τὰς ἐπερωτήσεις, τὰς ὁποίας προετάξαμεν θὰ τὰς συζητήσωμεν κατὰ τὸν ἀριθμὸν ποὺ κατετέθησαν, ἀλλὰ δὲν δέχομαι παράλληλα πρὸς τὰς ἐπερωτήσεις αὐτάς, νὰ συζητηθοῦν καὶ ἄλλα θέματα, τὰ ὁποῖα καὶ ἂν εἶναι συγκεκριμένα δὲν περιλαμβάνονται, ὅμως, εἰς τὸ περιεχόμενον τῶν προταχθεισῶν ἐπερωτήσεων. Διότι ἂν αἱ ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν κἄποιαν σχετικὴν ὁμοιότητα, συνεζητοῦντο ταὐτοχρόνως, τότε θὰ ἐπεξετείνετο ἡ συζήτησις ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ καταντήσῃ συζήτησις γενικῆς πολιτικῆς. Ἡ ἐπερώτησις ἔχει τὴν ἔννοιαν τοῦ ἐλέγχου μιᾶς περιωρισμένης πράξεως τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν πρόκειται κάθε ἐπερώτησις νὰ λαμβάνῃ τόσον γενικὸν χαρακτῆρα, δημιουργοῦμεν μὲ τὴν κάθε εὐκαιρίαν πολιτικὸν θέμα. Ἐγὼ θὰ σᾶς παρεκάλουν, τὰς ἐπερωτήσεις νὰ τὰς συζητήσωμεν κατὰ τὴν σειρὰν ποὺ ἀνεγνώσθησαν. Ἀλλὰ διὰ τὸ προκείμενον θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ συζητηθῇ ἀπόψε, κατετέθησαν 4 ἢ 5 ἐπερωτήσεις, μία μάλιστα τῶν ὁποίων κατετέθη χθές. Δύο ἐξ αὐτῶν λαμβάνουσαι ἀφορμὴν ἀπὸ τὸ περιστατικὸν Πρωτοπαπαδάκη, δημιουργοῦν γενικώτερον θέμα ἐλευθεροτυπίας κ.λ.π. Ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε, εἶναι ἀδύνατον μία ἐπερώτησις τὴν ὁποίαν ὁ Κανονισμὸς προϋποθέτει συγκεκριμένην, νὰ λαμβάνῃ αὐτὴν τὴν εὐρύτητα. Δι’ αὐτὸ δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν παράκλησίν σας, ὅπως γενικεύσωμεν τὰς ἐπερωτήσεις σας τὰς συγκεκριμένας. Ὡς διετυπώθησαν αὗται, πρέπει νὰ συζητηθοῦν, ὥστε νὰ διεξαχθοῦν αἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος μὲ γοργὸν ρυθμὸν καὶ μὲ τάξιν. Ὅταν τελειώσωμεν αὐτὰς τὰς ἐπερωτήσεις εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ συζητήσωμεν καὶ περὶ προτάξεως ἄλλων ἐπερωτήσεων.

§33Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Προφανῶς ὑπάρχει παρανόησις, διότι εἴμεθα σύμφωνοι. Δὲν ὑποστηρίζομεν ὅτι μὲ τὴν εὐκαιρίαν ἑνὸς θέματος θὰ ὑπάρξῃ γενικὴ συζήτησις, διότι πράγματι αὐτό, ἐξέρχεται ἀπὸ τὸ πνεῦμα τοῦ Κανονισμοῦ. Ὅπου ὅμως, ὑπάρχουν συγκεκριμέναι ἐπερωτήσεις συναφῶν θεμάτων, ὅπως εἶναι διὰ τὸν βάμβακα, διὰ τὸν οἶνον, διὰ τὴν συγκέντρωσιν τοῦ σίτου, ἠμποροῦν νὰ συσχετισθοῦν καὶ νὰ συζητηθοῦν εἰς μίαν συνεδρίασιν.

§34Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐπιμένω, ἑκάστη ἐπερώτησις νὰ συζητηθῇ κεχωρισμένως, διότι ἐὰν συζητήσωμεν τὴν γενικὴν γεωργικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως...

§35Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§36Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Αὐτὸ ὅμως, θὰ γίνῃ. Ἄλλος θὰ ὁμιλῇ περὶ βάμβακος, ἄλλος περὶ ἐλαίου καὶ ἄλλος περὶ σίτου. Ὑπὸ αὐτὰς τὰς συνθήκας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις.

§37Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐν τοιαύτῃ, ὅμως, περιπτώσει, ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ χάος, διὰ τὸ ὁποῖον ὡμιλήσατε χθές, ἀναφερθέντες εἰς τὰς 200 ἐπερωτήσεις.

§38Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἀκριβῶς τὸ πλῆθος τῶν ἐπερωτήσεων εἶναι ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελον νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τὸ γεγονὸς ὅτι κατετέθησαν ἐντὸς μηνὸς 223 ἐπερωτήσεις, δημιουργεῖ ἀναμφισβητήτως μίαν δυσχέρειαν καὶ εἰς τὸ ἔργον τοῦ Σώματος. Ἡ Κυβέρνησις ἐμπράκτως ἀπέδειξε πάντοτε ὅτι δὲν θέλει νὰ δημιουργῇ δυσχερείας εἰς τὸ ἔργον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ εἶναι ὑποχρεωμένη, ἀμυνομένη, νὰ προσδιορίζῃ τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως, ὥστε νὰ ἠμπορῇ νὰ τὴν παρακολουθῇ. Ἐπαναλαμβάνω τὴν παράκλησιν, ὅπως αἱ ἐπερωτήσεις, συζητηθοῦν κεχωρισμένως κατ’ ἀριθμὸν καὶ κατὰ τὴν σειρὰν τῆς προτάξεώς των.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς προχωρήσωμεν σήμερον εἰς αὐτὴν ἂς προχωρήσωμεν κατόπιν εἰς τὴν τοῦ Ἀεροδρομίου καὶ μετὰ ταῦτα ἔρχεται τοῦ ἐλαίου. Καὶ ὅταν τελειώσωμεν αὐτάς, ἀνανεώνομεν πάλιν τὴν συνεννόησιν. Καλὸς οἰωνὸς αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔγινε.

§40Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἐδῶ ἔχει γίνει μία συμφωνία μεταξὺ τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, περὶ τῆς προτάξεως ὡρισμένων ἐπερωτήσεων οὐσιώδους χαρακτῆρος καὶ σημασίας. Τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον σεῖς θέλατε νὰ ἀκολουθήσωμεν, ὠθεῖ εἰς τὸ νὰ γίνῃ συζήτησις πρὸ τῆς ἀναχωρήσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐπὶ ὡρισμένων ἐπερωτήσεων ἑνὸς τμήματος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μὲ παραμερισμὸν τῶν ἄλλων ζητημάτων.

§41Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν εἶναι ἐπερωτήσεις ἑνὸς κόμματος, εἶναι συνολικαὶ ἐπερωτήσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§42Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἐν τῇ πράξει εἰς αὐτὸ θὰ καταλήξωμεν.

§43Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Ζάκκα, τὴν παρελθοῦσαν Παρασκευὴν παρεκάλεσα τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐκ τῶν κατατεθεισῶν ἐπερωτήσεων, νὰ εἴπουν, ποίων ζητοῦν τὴν πρόταξιν. Πλὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλεν...

§44Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶναι κοινὸς ὁ κατάλογος.

§45Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Αὐτὸ εἶναι κἄτι, τὸ ὁποῖον γνωρίζετε σεῖς.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἐδήλωσα, ὅτι εἶναι ἐξ ὅλων τῶν Κομμάτων.

§47Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶναι κοινὸς κατάλογος. Τὸν κατηρτίσαμεν ἐν συνεννοήσει μὲ ὅλα τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§48Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Ἐκτὸς τοῦ ἰδικοῦ σας καταλόγου, ὁ ὁποῖος εἶναι πιθανὸν νὰ περιλαμβάνῃ αἰτήματα καὶ ἄλλων Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὑπεβλήθη καὶ αἴτησις τῆς Ε.Π.Ε.Κ. διὰ τρεῖς ἐπερωτήσεις ἐκ τῶν ὁποίων ἡ μία ἀφορᾷ τὸ καπνεργατικόν. Δὲν γνωρίζω ἂν τὰ ἄλλα Κόμματα ὑπέβαλον αἰτήσεις, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἴχομεν εἴπει ὅτι ἐντὸς τοῦ Σαββάτου ἔπρεπε τὰ διάφορα Κόμματα νὰ γνωρίσουν διὰ τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ποίων ἐπερωτήσεων ἐπιθυμοῦν τὴν πρόταξιν καὶ κατόπιν τούτου ἐλάβομεν δύο σημειώματα, ἕνα τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἕνα τῆς ΕΠΕΚ.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐδήλωσεν ὅτι ὁμιλεῖ ἐκ μέρους καὶ ἄλλων Κομμάτων.

§50Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἀπὸ τὴν Παρασκευὴν ἔχει ὑποβληθῆ ἐπερώτησις ἀπὸ ἐμὲ καὶ τὸν κ. Στρατῆν, σχετικῶς μὲ τὴν ἐργατικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν γενικωτέραν της μορφὴν καὶ ἔχει δημοσιευθῆ ἀπὸ χθὲς καὶ ἐκυκλοφόρησε. Ὑποθέτω ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι θὰ προχωρήσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ καπνεργατικοῦ ἀλλὰ μᾶλλον, πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ὅτι τὸ καπνεργατικὸν θὰ περιληφθῇ εἰς τὴν ἐπερώτησιν ὡς μέρος τῆς ὅλης ἐργατικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἐναντίον τῆς ὁποίας ἡμεῖς διετυπώσαμεν μομφάς.

§51Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐκάμαμεν ὅ,τι ἠμπορούσαμεν διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὸ ἔργον τοῦ ἐλέγχου, ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι ἀποστερούμεθα τοῦ δικαιώματος νὰ ἔχωμεν γνώμην περὶ τοῦ τρόπου λειτουργίας τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Διὰ τὸ καπνεργατικὸν ὑπεβλήθη αἴτησις προτάξεως παρὰ τῆς ΕΠΕΚ καὶ τὴν ἐκάμαμεν δεκτήν. Ἐὰν ἔχετε καὶ ἄλλας ἐπερωτήσεις νὰ ἀναμείνητε τὴν σειράν σας.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς προχωρήσωμεν εἰς αὐτὰς τὰς 5 ἐπερωτήσεις καὶ βλέπομεν.

§53Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Ὅταν τελειώσουν αὐταί, νὰ ὑποβάλητε πρότασιν προτάξεως ἄλλων ἐπερωτήσεων.

§54Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἔχει κατατεθῆ ἡ ἐπερώτησις αὐτή, γενικωτέρας φύσεως μέσα εἰς τὴν ὁποίαν ἠμπορεῖ κάλλιστα νὰ ἐνταχθῇ καὶ ἡ τοῦ καπνεργατικοῦ ζητήματος. Ἀλλ’ ὄχι νὰ ἔλθωμεν νὰ συζητήσωμεν ἕνα θέμα τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ ἕνα μέρος τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου καὶ δι’ ὡρισμένα σημεῖα...

§55Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Ἐδέχθημεν τὴν πρόταξιν μιᾶς ἐπερωτήσεως ἡ ὁποία ἔχει συγκεκριμένον καὶ περιωρισμένον θέμα, τὸ θέμα τὸ καπνεργατικόν. Δὲν δυνάμεθα ὅμως, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ αὐτῆς τῆς συζητήσεως, νὰ γενικεύσωμεν τὴν συζήτησιν. Τότε, παραβαίνομεν τὸν Κανονισμόν. Κύριοι συνάδελφοι, πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς παρούσης Συνόδου, διεπιστώθη ἐξ ὅλων τῶν πλευρῶν ἡ ἀνάγκη τοῦ νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐστηρῶς ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς καὶ μάλιστα ἡ ἀνάγκη τῆς τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ. Δὲν κάμνομεν ὅμως, τίποτε, ἄλλο, ἀπὸ τοῦ νὰ ἀποφεύγωμεν καὶ νὰ παρεμποδίζωμεν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Κανονισμοῦ. Ὅταν, παρ’ ὅλον ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη τὴν πρόταξιν τῶν ἐπερωτήσεων, σεῖς ἐπιθυμῆτε ἤδη νὰ τὰ συνδυάσητε καὶ μὲ ἄλλας, διὰ νὰ γενικεύσητε τὴν συζήτησιν, τότε δὲν ἐφαρμόζετε τὸν Κανονισμόν. Ὁ Κανονισμὸς λέγει ὅτι, ἡ κατατεθεῖσα ἐπερώτησις, πρῶτον, λαμβάνει τὸν ἀριθμόν της καὶ συζητεῖται μὲ τὴν σειρὰν τῆς ἐγγραφῆς της, δεύτερον, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ συγκεκριμένον θέμα καὶ περιεχόμενον καὶ τρίτον, ἂν προκύψῃ περίπτωσις προτάξεως ἐπ’ αὐτῆς, κατόπιν αἰτήσεως τῶν ἐνδιαφερομένων, ἀποφαίνεται ἡ Βουλή. Ὅλα αὐτά, κατὰ ἕνα τρόπον τὰ παρημελήσαμεν, διὰ νὰ διευκολυνθοῦν αἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος. Ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν μέχρι τοῦ σημείου νὰ καταργήσωμεν τὸν Κανονισμὸν διότι, ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας εἶναι ἀδύνατος ἡ διεξαγωγὴ πάσης συζητήσεως.

§56Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελον νὰ...

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πεντάκις ὡμιλήσατε. Δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλῆτε συνεχῶς.

§58Α. ΖΑΚΚΑΣ. Καθωρίσθη μία σειρὰ προτάξεως τῶν ἐπερωτήσεων. Ὑπέβαλεν ἕνα σημείωμα ὁ κ. Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἐν συνεννοήσει καὶ μὲ ἡμᾶς. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθόν, ἐπὶ τοῦ σημειώματος αὐτοῦ σεῖς νὰ κάμητε ἐπιλογὴν (θόρυβος ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Συμπολιτεύσεως) ἡ ὁποία δὲν εἶναι παραδεκτή. Δὲν δύνασθε νὰ διαχωρίζετε εἰς εὐνοούμενα καὶ μή, τὰ Κόμματα.

§59Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Πρέπει νὰ κάμω τὴν ἑξῆς διευκρίνησιν. Οὔτε ἐγὼ ἔχω δικαίωμα νὰ κάμω ἐπιλογήν. Δικαίωμα ἔχει ἡ Βουλή. Παρὰ ταῦτα ἐδέχθημεν νὰ προεξοφλήσωμεν τὴν γνώμην τῆς πλειοψηφίας, διὰ νὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν πρόταξιν τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ἡ Ἀντιπολίτευσις. (Χειροκροτήματα). Ἐὰν ἔχετε ἄλλας ἐπερωτήσεις τὰς ὁποίας θέλετε νὰ προτάξητε, νὰ ἀκολουθήσητε τὴν διαδικασίαν τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, νὰ κάμητε αἴτησιν καὶ νὰ ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτῆς ἡ Βουλή, ἀφοῦ τελειώσουν αἱ ἐπερωτήσεις διὰ τὴν πρόταξιν τῶν ὁποίων συνεφώνησε ἡ πλειοψηφία.

§60Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἐὰν ἐσέβεσθο τὸν Κανονισμὸν ἐξ ὑπαρχῆς, δὲν θὰ ἐκάματε αὐτὸ τὸ ὁποῖον δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς δυσμένεια πρὸς ὡρισμένα Κόμματα.

§61Ι. ΠΑΣΣΑΛΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχουν θέματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ἐπείγοντα χαρακτῆρα. Ὑπάρχει, ὅμως, καὶ ἓν θέμα, τὸ ὁποῖον εἶναι πραγματικὰ ἐπεῖγον, τὸ ὁποῖον συμπεριλαμβάνεται εἰς τὴν σειρὰν αὐτὴν τῶν ὀκτὼ θεμάτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων συνεφώνησεν ὅλη ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ προταχθοῦν. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι ἓν θέμα ποὺ ἀφορᾶ γενικὰ τὴν χώραν μας καὶ ποὺ εἶναι τόσον σοβαρόν, πρέπει πρὶν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ Παρίσι, ἀσφαλῶς νὰ συζητηθῇ. Ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίζεται ὅτι δὲν γνωρίζει τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Συνόδου τοῦ ΝΑΤΟ, ἀλλὰ οἱ μεγάλοι «σύμμαχοι» γνωρίζουν τὶ θέλουν νὰ ἐπιτύχουν μὲ τὴν προσεχῆ Σύνοδον τοῦ Ν.Α.Τ.Ο. Ζητῶντας αὐτὸ τὸ θέμα ἡμεῖς νὰ συζητηθῇ, θέλομεν νὰ γνωρίζῃ σαφῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν πάῃ εἰς τὸ Παρίσι, ποῖαι εἶναι αἱ ἀπόψεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τοῦ λαοῦ μας, ἐπὶ τοῦ κρισίμου αὐτοῦ θέματος. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἀπ’ αὐτῆς τῆς πλευρᾶς ὅλοι θὰ συμφωνήσωμεν. Καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ ἡ Συμπολίτευσις καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος θὰ πάῃ εἰς τὸ Παρίσι καὶ θὰ κληθῇ, ἴσως, νὰ ἀναλάβῃ ὡρισμένας νέας σοβαρωτάτας δεσμεύσεις. Δὲν θέλω νὰ εἶμαι κακὸς προφήτης ἀλλὰ καὶ ἡ τύχη τῆς Ἑλλάδος πρόκειται νὰ κριθῇ κατὰ τὰς συνομιλίας τῶν Παρισίων. Ἀπὸ αὐτῆς τῆς πλευρᾶς, νομίζω ὅτι ὅλοι θὰ συμφωνήσωμεν, ὥστε, λόγῳ τῆς ἐξαιρετικῆς πολιτικῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ εἰς τὸ Παρίσι, νὰ προτάξωμεν ὁμόφωνα τὴν συζήτησιν τοῦ θέματος αὐτοῦ, διὰ νὰ εἴπωμεν πρὶν ἀναχωρήσῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ Παρίσι, τὴν γνώμην μας. Ἴσως νὰ μὴ συμφωνήσωμεν ἀπολύτως ὅλοι μας, ἀλλὰ θὰ συμφωνήσωμεν ὅλοι μας εἰς ἕνα θέμα, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν πρέπει πλέον νὰ δεσμευθῇ περισσότερον, ἀπὸ ὅ,τι ἐδεσμεύθη, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κινδυνεύσῃ νὰ ἐξαφανισθῇ. Ἀπὸ αὐτῆς τῆς πλευρᾶς θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, πρὶν ἀναχωρήσῃ νὰ ἀκούσῃ καὶ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος, ἐζήτησε τὸν λόγον.

§63Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι βουλευταί, ἐζήτησα νὰ ὁμιλήσω, προτοῦ οἱ ἀξιότιμοι ἐπερωτῶντες λάβουν τὸν λόγον, ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ νὰ διευκολύνω τὴν συζήτησιν τῶν ἐπερωτήσεων. Νομίζω, δηλαδή, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ἀποσαφηνισθοῦν τὰ πραγματικὰ περιστατικά, διότι ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι αἱ ὑποβληθεῖσαι ἐπερωτήσεις ὀφείλονται ὀλιγώτερον εἰς τὰ πραγματικὰ περιστατικὰ καὶ περισσότερον εἰς τὴν σύγχυσιν, τὴν μικρὰν σύγχυσιν, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη περὶ αὐτά, ἀπὸ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον παρεστήθησαν ἀπὸ ὡρισμένας ἐφημερίδας. Ἐλέχθη π. χ. καὶ ἐγράφη ὅτι ἐπρόκειτο περὶ δημοσίας συγκεντρώσεως, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἐπισήμου ἢ ἡμιεπισήμου γεύματος, ἐνῷ ἡ πραγματικότης εἶναι ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς φιλικοῦ γεύματος, περὶ μιᾶς κοινωνικῆς συναναστροφῆς. Τὰ ὅσα εἶπαν ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς πρόποσις, ὡς δηλώσεις, ὡς ἀνακοινώσεις καὶ δὲν ἐνθυμοῦμαι τὶ ἄλλο, ἐνῷ εἰς τὴν πραγματικότητα ἐπρόκειτο περὶ ἑνός, ἂς τὸ ὀνομάσω ὄντως ἐπιδορπίου κουβεντολογήματος ἄνευ πολιτικῆς σημασίας, συνήθους εἰς γεύματα καὶ συναναστροφὰς αὐτῆς τῆς μορφῆς. Τὸ ὅτι δὲ τὸ γεῦμα δὲν ἦτο ἐπίσημον προκύπτει καὶ ἀπὸ τὸ ἑξῆς περιστατικόν. Κατὰ τὸ φιλικὸν αὐτὸ γεῦμα ἠγέρθησαν τρεῖς κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἐξεφώνησαν οἱονεὶ προπόσεις. Εἴδατε εἰς τὸν Τύπον, νὰ δημοσιεύεται καμμία ἀπὸ αὐτάς; Ποῖον εἶναι τὸ ἐπίσημον γεῦμα εἰς τὸ ὁποῖον γίνονται προπόσεις καὶ δὲν δημοσιεύονται αἱ προπόσεις αὐταὶ εἰς τὸν Τύπον; Βεβαίως ἐκεῖνα ποὺ εἶπον ἐγὼ δὲν ἦσαν οὔτε πρόποσις, ἄλλωστε δὲν εἶχε καὶ θέσιν εἰς τὸ γεῦμα αὐτὸ πρόποσις ἰδική μου, πολὺ ὀλιγώτερον δὲ ἦσαν δηλώσεις, ἢ ἀνακοινώσεις, ἢ δὲν ἠξεύρω τὶ ἄλλο. Ὅπως σᾶς εἶπον ἦτο ἕνα φιλικὸν πείραγμα πρὸς παρακαθημένους φίλους. Κἄποιος δὲ ἄλλος παρακαθήμενος, πολὺ διακεκριμένον πρόσωπον, ἀπήντησε καὶ αὐτὸς μὲ ἕνα ἄλλο ἀνάλογον χωρατὸ καὶ ἡ ὑπόθεσις ἐτελείωσε ἐκεῖ, χωρὶς νὰ ὑπάρξῃ καμμία ἀνησυχία. Βεβαίως, διὰ νὰ γίνῃ ἀντιληπτὸς ὁ τόνος μιᾶς φιλικῆς συνομιλίας εἰς μίαν κοινωνικὴν συναναστροφὴν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ κἄποιος ἐθισμός. Οἱ δημοσιογράφοι, τοὺς ὁποίους γνωρίζω, ἔχουν ὅλοι πεῖραν κοινωνικῆς ζωῆς, εἶναι ἄνθρωποι εὐπρεπεῖς, εὐφυεῖς καὶ εὐχάριστοι εἰς κοινωνικὰς συναναστροφάς. Ἀντιλαμβάνεσθε, λοιπόν, πόσην ἐντύπωσίν μου ἔκαμεν, ὅταν τὴν ἑπομένην ἀνέγνωσα εἰς τὴν ἐφημερίδα τὴν γνωστήν, τὴν παραποίησιν τοῦ τόνου ἐκείνου τοῦ κουβεντολογήματος καὶ τὴν ἐκμετάλλευσίν του καθ’ ὃν τρόπον ἐγένετο αὕτη. Εἰδικώτερον, καὶ λυποῦμαι, διότι σᾶς ἀπασχολῶ μὲ τοιαύτας λεπτομερείας, ὁ δημοσιογράφος, ὁ ὁποῖος μετέδωσε εἰς τὴν ἐφημερίδα του τὸ κουβεντολόγημα ἐκεῖνο, ἐκάθητο εἰς τὸ ἄλλο ἄκρον τῆς τραπέζης καὶ συνάγω ὅτι δὲν τὸ ἤκουσε καλῶς, ἐξ οὗ καὶ ἔδωσεν εἰς τὸν φίλον μου τὴν Ὁλλανδικὴν ὑπηκοότητα, ἐνῷ πρόκειται περὶ προσώπου ἄλλης ἐθνικότητος, περὶ προσωπικότητος γνωστῆς διὰ τοὺς ἀγῶνας της ὑπὲρ τῶν δημοκρατικῶν καὶ συνδικαλιστικῶν ἐλευθεριῶν. Νομίζω ὅτι ὅσοι, τρεῖς ἢ τέσσαρες ἐξ ὑμῶν, οἱ ὁποῖοι παρεκάθησαν εἰς τὸ γεῦμα, ἐκεῖνο, θὰ συμφωνήσουν μαζί μου, ὅτι τὰ περιστατικὰ ἐξειλίχθησαν ὅπως ἀκριβῶς τὰ περιγράφω. Ἀπὸ μερίδα, ὅμως, τοῦ Τύπου κατεβλήθη προσπάθεια νὰ παρερμηνευθῇ καὶ νὰ μεγαλοποιηθῇ τὸ ἀσήμαντον ἐκεῖνο κουβεντολόγημα καὶ νὰ ἐξαχθῇ ἐξ αὐτοῦ τὸ συμπέρασμα ὅτι δῆθεν ἐγὼ εἶμαι τεταγμένος κατὰ τῆς ἐλευθεροτυπίας.

§64Η. ΜΠΡΕΔΗΜΑΣ. Τί συγκεκριμένως ἐλέχθη, κύριε Ὑπουργέ;

§65Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δηλαδὴ ὀρθῶς ἀπέδωσαν αἱ ἐφημερίδες τὰ λόγια σας... (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). Τί διακόπτετε, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν τί ἐλέχθη.

§66Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Εἶναι καταφανὲς ὅτι τὸ συμπέρασμα αὐτὸ δὲν στηρίζεται εἰς ὀρθὴν καὶ μετρημένην ἐκτίμησιν τῶν πραγματικῶν περιστατικῶν. Εἶναι προϊὸν μιᾶς προκατειλημμένης διαθέσεως ὡρισμένων ἐφημερίδων ἐναντίον μου προσωπικῶς καὶ ὡς τοιοῦτον πρέπει νὰ ταξινομηθῇ. Εἶναι γνωστόν, κύριοι βουλευταί, τὸ γνωρίζετε ὅλοι ὑμεῖς, ὅτι ἐγὼ εἶμαι πιστὸς τηρητὴς τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν νόμων καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἐνθυμοῦμαι ἐὰν καὶ ἁπλῆς ἀστυνομικῆς διατάξεως παράβασις μὲ βαρύνει. Πῶς, λοιπόν, ἦτο δυνατόν, ὁ οἱοσδήποτε ἀντικειμενικὸς κριτὴς νὰ θεωρήσῃ ὅτι ἀποτόμως ἐτάχθην ἀντίθετος πρὸς μίαν οὐσιώδη ἐλευθερίαν ποὺ παρέχει τὸ Σύνταγμά μας; Πῶς ἦτο δυνατὸν οἱοσδήποτε λογικῶς σκεπτόμενος ἄνθρωπος νὰ σκεφθῇ ὅτι ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος πολιτεύεται ἀπὸ 25 χρόνια, ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἔχῃ ἐπίγνωσιν τῆς σημασίας τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ Τύπος εἰς τὴν ζωήν μας σήμερον; Δὲν εἶμαι ἐγώ, κύριοι βουλευταί, ὁ ἐχθρὸς τῆς ἐλευθεροτυπίας. Ἐχθροὶ τῆς ἐλευθεροτυπίας εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κάμνουν κακὴν χρῆσιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ. Καὶ ὅπως γνωρίζετε, ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἐφαρμόζονται οἱ θεσμοί, αὐτὸς εἶναι ποὺ δίδει τὸ μέτρον τῆς ἀξίας τῶν θεσμῶν. Οὔτε εἶμαι ἐγὼ ἐχθρὸς τοῦ Τύπου. Ἄλλο, βέβαια, τὸ νὰ κρίνῃ τίς ὅτι ὡρισμένη μερὶς τοῦ Τύπου, ἢ ὡρισμέναι ἐφημερίδες, δὲν ἐκπληροῦν τὸν προορισμόν των ὅπως πρέπει...

§67Α. ΖΑΚΚΑΣ. Γίνεσθε λογοκριτὴς ἔτσι.

§68Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Σεῖς, κύριε συναρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, μετείχατε Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἰσήγαγε δρακόντειον νόμον διὰ τὸν Τύπον.

§69Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀπέβλεπα πάντοτε εἰς βελτίωσιν τοῦ Τύπου, οὐδέποτε εἰς κατάργησιν.

§70Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Μάλιστα, τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο σχεδὸν ἔφθασεν εἰς κατάργησιν τῆς ἐλευθεροτυπίας.

§71ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἦτο τὸ νομοσχέδιον τοῦ Ἀβραάμ.

§72Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Καὶ διατελεῖτε σεῖς, οἱ ὁποῖοι τοιαύτην στάσιν ἐτηρήσατε, ὡς Κόμμα, εἶναι μόλις νὰ διατελῆτε σεῖς ἐν ἀνησυχίᾳ, δι’ ἕνα κουβεντολόγημα;

§73Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ ἔχετε τὴν ἀπάντησίν μου.

§74Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ἀλλὰ κἄτι ἄλλο συμβαίνει. Συμβαίνει κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις στερεῖται σοβαρῶν θεμάτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων νὰ δύναται νὰ ἀσκήσῃ ἀξίαν τοῦ ὀνόματός της πολιτικήν. (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§75Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ προσωπικόν σας θέμα; Θέλετε νὰ ἀσκήσητε κριτικὴν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως;

§76Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Θὰ πρέπει νὰ ἔλθητε εἰς τὸ ἐπίπεδον τῆς σοβαρότητος ποὺ ἐπιβάλλει αὐτὴ ἡ αἴθουσα, καὶ νὰ ἀσκήσητε τὴν Ἀντιπολίτευσίν σας ἐπὶ σοβαρῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα πράγματι νὰ ἐνδιαφέρουν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς — θόρυβος ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§77Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἰδικόν μας θέμα. Ἀσκεῖτε κριτικὴν κατὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Παλλάσκας, ἔχει τὸν λόγον.

§79Γ. ΠΑΛΛΑΣΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἠξεύρω ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος ἔδωσε τὸν λόγον πρῶτον εἰς τὸν ἐπερωτώμενον Ὑπουργόν, ἔπραξε καλῶς ἢ ὄχι...

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Ὅταν μοῦ ἐζήτησε τὸν λόγον ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, μοῦ ἔφερε ὡς ἐπιχείρημα, ὅτι αὐτὸς δὲν εἶναι ὁ ἐπερωτώμενος, ἐπερωτώμενος εἶναι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν ἐπερώτησίν σας καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ θὰ ἤθελον νὰ κάμω μίαν σύστασιν εἰς τὴν Βουλήν. Νὰ ἀποφεύγωνται αἱ ἐπερωτήσεις εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι προσωπικόν μου ζήτημα, μοῦ εἶπε καὶ δύναμαι νὰ λάβω τὸν λόγον. Ἐδίστασα, ἀλλὰ πράγματι ἐπερωτώμενος εἶναι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κακῶς δὲ ἀπευθύνεται κατ’ αὐτοῦ ἡ ἐπερώτησις.

§81Γ. ΠΑΛΛΑΣΚΑΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι τὸ γεγονὸς εἶναι τόσον σοβαρόν, ὥστε μόνον πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ ἡ ἐπερώτησις αὐτή. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, μετὰ τὴν δημοσιότητα τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὰ λεχθέντα ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἔσπευσε νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ ἑνὸς προσωπικοῦ ζητήματος, νομίζω ὅτι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν λόγον νὰ μεταβάλωμεν τὴν ἐπερώτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Δυστυχῶς παρῆλθον πέντε ὁλόκληροι ἡμέραι χωρὶς οὔτε ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ θέσῃ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις καὶ οὔτε ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἐλέχθη τι, τὸ ὁποῖον νὰ ἔδιδε κἄποιαν ἱκανοποίησιν εἰς τὸ αἴσθημα, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη, ἀπὸ τὴν δημοσιότητα, τὴν ὁποίαν ἐπῆραν τὰ λεχθέντα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἶπεν ὅτι αὐτὰ ποὺ ἐλέχθησαν παρὰ τοῦ ἰδίου, ἐλέχθησαν εἰς ἕνα φιλικὸν γεῦμα. Τώρα εἶναι γνωστὸν πόσον φιλικὸν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἕνα γεῦμα εἰς τὸ ὁποῖον παρίστανται μέλη τῆς Κυβερνήσεως, Ἀρχηγοὶ Κομμάτων, Πρεσβευταί, Ἀνώτατοι Στρατιωτικοί, Διπλωμάται, Δημοσιογράφοι. Ἀλλὰ καὶ ἂν δεχθῶ αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς φιλικοῦ γεύματος, ἕνα μέλος τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὴ ἐπίλεκτον μέλος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἠμπορεῖ οὔτε ὑπὸ μορφὴν χαριτολογήματος νὰ βγάζῃ ἀπὸ τὸ στόμα του αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἶπε συγκεκριμένως τὰ ἑξῆς εἰς τὸ γεῦμα αὐτό: «Εἶχα ἕνα φίλον ἀπὸ Πανεπιστήμιον τῆς Ὁλλανδίας...

§82Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Σᾶς εἶπον, δὲν πρόκειται περὶ Ὁλλανδοῦ.

§83Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Σημειώσατε ὅτι ἤλλαξεν ἡ ἐθνικότης ἤδη.

§84Γ. ΠΑΛΛΑΣΚΑΣ. Εἶπε, λοιπόν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης: «Εἶχα ἕνα φίλον ἀπὸ Πανεπιστήμιον τῆς Ὁλλανδίας, μὲ τὸν ὁποῖον συζητούσαμε διάφορα θέματα. Μίαν ἡμέραν μοῦ εἶπε: «Ἠξεύρεις κάτι;» «Τί»; τοῦ εἶπον». Μοῦ εἶπεν ὅτι «ἐὰν εἶχα τὴν δύναμιν θὰ κατέστρεφα ὅλα τὰ ἐργοστάσια παραγωγῆς δημοσιογραφικοῦ χάρτου καὶ τότε θὰ ἐβασίλευεν εἰρήνη εἰς τὸν κόσμον». Αὐτὸς τοῦ εἶπε: «Συμφωνῶ ἀπολύτως μαζί σου». Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐφρόντισε νὰ μάθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀπὸ τὸν φίλον του, εἶναι, τὶ θὰ ἐγένετο εἰς τὴν Ὁλλανδίαν ἢ εἰς οἱανδήποτε ἄλλην χώραν δημοκρατικήν, ἐὰν ἕνας Ὑπουργός, Κυβερνήσεως δημοκρατικῆς, ἔλεγεν αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ πόσην ὥραν θὰ ἐξηκολούθει νὰ παραμένῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον του.

§85ΕΚ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗΣ ΠΛΕΥΡΑΣ. Ὄχι, δά!!!

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶπον, ὄχι διακοπάς. Παρακαλῶ ἡ συνεδρίασις νὰ διεξαχθῇ ὁμαλῶς.

§87Γ. ΠΑΛΛΑΣΚΑΣ. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἁρμόδιος νὰ ἀπαντήσω πρὸς τοὺς κυρίους συναδέλφους. Ἐπίστευον ὅτι τὸ θέμα τῆς ἐπερωτήσεως εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ὁλόκληρον τὴν Βουλήν, Συμπολίτευσιν καὶ Ἀντιπολίτευσιν. Διότι, αὐτὴν τὴν στιγμὴν κρίνονται οἱ δημοκρατικοὶ θεσμοὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§88Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Λάθος ἔχετε.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πετροπουλάκο, θὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν.

§90Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Δὲν δικαιοῦται οὔτε ὁ ρήτωρ, οὔτε οἱοσδήποτε ἄλλος νὰ μονοπωλήσῃ ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὴν ὑπεράσπισιν τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν.

§91Γ. ΠΑΛΛΑΣΚΑΣ. Οὐδεὶς δικαιοῦται νὰ τὴν μονοπωλήσῃ. Ἀσφαλῶς καὶ δι’ αὐτὸ δὲν εἶναι θέμα Ἀντιπολιτεύσεως καὶ Συμπολιτεύσεως, ἀλλὰ ὁλοκλήρου τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἐδῶ, κύριοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παραλληλίσω ὅσα ἐλέχθησαν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης μὲ τὰς πράξεις καὶ τὰς ἐνεργείας καὶ τὴν συμπεριφορὰν μέλους τῆς Βασιλικῆς Αὐλῆς, ἔναντι δημοσιογράφου, διευθυντοῦ ἐφημερίδος. (Θόρυβος — διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§92Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, θὰ κάμω μίαν παράκλησιν, νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Κανονισμός. Ὁ Κανονισμὸς ὁρίζει ὅτι ὁ ρήτωρ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ περιορίζεται εἰς τὸ θέμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἡ ἐπερώτησίς του.

§93Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Εἶναι ὅλα σχετικά.

§94Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὅταν ὡμίλησεν ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης ἐκτὸς θέματος, δὲν ὑπῆρχε Κανονισμός;

§95Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὅταν εἶπεν ὁ κ. Πρωτοπαδάκης ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις στερεῖται σοβαρῶν θεμάτων διὰ τοῦτο ἀσχολεῖται μὲ αὐτά, διατὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν τὸν διέκοψε καὶ δὲν ἐπεκαλέσθη τὸν Κανονισμόν;

§96Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, δὲν διακόπτω τὸν ρήτορα, ἀλλὰ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, διότι γνωρίζετε ὅτι πολλάκις ἄρχονται κανονικῶς αἱ συζητήσεις καὶ ἐξελίσσονται κατὰ τρόπον ὥστε νὰ ἐκφεύγουν παντὸς ἐλέγχου. Ἐπιθυμῶ, λοιπόν, νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἐπὶ τῆς ἀνάγκης ὅπως οἱ ρήτορες, οἱ οἱοιδήποτε ρήτορες, περιορίζωνται εἰς τὸ θέμα διὰ τὸ ὁποῖον κατετέθη ἡ ἐπερώτησίς των.

§97Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἰς αὐτὸ εἴμεθα σύμφωνοι. Ἀλλὰ δὲν ἐτηρήθη τοῦτο ὡς πρὸς τὸν κ. Πρωτοπαπαδάκην, ὁ ὁποῖος παρεβίασε τὸν Κανονισμόν, διὰ νὰ ὁμιλήσῃ πρῶτος, καὶ προτοῦ ἀκούσῃ καὶ ταυτοχρόνως ἔκαμε πολιτικὸν ἔλεγχον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ δὲν περιωρίσθη μόνον νὰ ἐξηγήσῃ τὸ προσωπικόν του περιστατικόν. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, παρεβιάσθη ὁ Κανονισμὸς χωρὶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ τὸ ὑπενθυμίσῃ καὶ νὰ ἀπαγορεύσῃ αὐτὴν τὴν παραβίασιν τοῦ Κανονισμοῦ.

§98Γ. ΠΑΛΛΑΣΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, γνωρίζετε μὲ πόσον σεβασμὸν σᾶς περιβάλλω καί, ἐπειδὴ ἡ ἐπερώτησις αὐτὴ ἀπευθύνεται εἰς ὑμᾶς, νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι ἐπρόκειτο νὰ περιορισθῶ εἰς τὸ θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον ἐγένετο αὕτη. Δυστυχῶς, ὅμως, αἱ ἐκδηλώσεις ἐκ μέρους τῶν κ. κ. βουλευτῶν τῆς Συμπολιτεύσεως μὲ ἠνάγκασαν νὰ πάρω τὴν θέσιν ποὺ ἔλαβα. Συνεχίζω, κύριοι συνάδελφοι. Τὴν ἑπομένην τῆς δημοσιεύσεως εἰς τὰς ἐφημερίδας τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὴν πρωΐαν τῆς 13ης, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν ὅτι: «Ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν προσήκει ἡ ὑπὸ πρωϊνῆς ἐφημερίδος χάριν τῶν ἀντιπολιτευτικῶν της σκοπῶν γενομένη χρησιμοποίησις, παραποιημένης, μάλιστα, μιᾶς φιλικῆς ἁπλῶς συνομιλίας, ὑποστηρίζω πάντως ὅτι ἐχθροὶ τοῦ Τύπου δὲν εἶναι ἐκεῖνοι, ποὺ ἐπισημαίνουν τὰ τυχὸν τρωτά του, ἀλλ’ ἐκεῖνοι ποὺ κάμνουν κακὴν χρῆσιν τῆς ἐλευθεροτυπίας». Εἰς τὰς δηλώσεις του αὐτὰς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀμφισβητεῖ τὴν ἀκρίβειαν τῶν λεχθέντων ὡς λεχθέντων ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν. Τὸ ἀπόγευμα τῆς ἰδίας ἡμέρας ἐδήλωσεν ὁ κ. Ὑπουργός: «Ἐκπλήσσομαι διότι καὶ μετὰ τὰς διευκρινιστικὰς δηλώσεις μου, συνεχίζονται τὰ σχόλια, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ταῦτα στηρίζονται ἐπὶ παρερμηνείας καὶ τῶν παρ’ ἐμοῦ λεχθέντων καὶ τῶν προθέσεών μου». Δηλαδή, εἰς τὰς ἀπογευματινὰς δηλώσεις παύει πλέον νὰ ἀμφισβητῇ ὅτι δὲν ἦτο ἀκριβὲς τὸ κείμενον, τὸ δημοσιευθὲν εἰς τὰς πρωϊνὰς ἐφημερίδας, ἀλλ’ ὁμιλεῖ περὶ παρερμηνείας. Τώρα ποία εἶναι ἡ ἑρμηνεία καὶ τὸ νόημα τῶν λεχθέντων ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νομίζω ὅτι ὄχι μόνον ἡ Βουλὴ ἠμπορεῖ νὰ βγάλῃ τὸ συμπέρασμά της, ἀλλὰ ὁ οἱοσδήποτε. Ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης λέγῃ, ἔστω καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἐλέχθησαν ὡς ἕνα χαριτολόγημα, ὅτι «ἂν εἶχε τὴν δύναμιν νὰ καταστρέψῃ τὰ ἐργοστάσια ποὺ βγάζουν δημοσιογραφικὸ χαρτί, θὰ τὸ ἔκαμνε», αὐτὸ σημαίνει ὅτι θὰ τοῦ ἦτο πολὺ εὐχάριστον νὰ μὴ ὑπάρχῃ Τύπος καὶ ἐφημερίδες. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ θεωρήσωμεν καὶ ὡς «χαριτολόγημα», ὅταν ἕνα τέτοιο χαριτολόγημα γίνεται ἀπὸ ἕνα ὑπεύθυνον μέλος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν στιγμήν, μάλιστα, ποὺ οἱ προηγηθέντες τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, μὲ ὅσα εἶπον κατὰ τὸ γεῦμα αὐτό, δὲν ἔκαμαν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἐξάρουν τὴν σημασίαν τοῦ Τύπου εἰς τὴν λειτουργίαν τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος; Καὶ ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀφοῦ προηγήθησαν τρεῖς ὁμιληταί, νὰ κάμῃ αὐτὸ τὸ «χαριτολόγημα», διὰ νὰ εἴπῃ, οὔτε λίγο, οὔτε πολύ, «κύριοι, ἐγὼ δὲν συμφωνῶ μαζὶ σας, ὅτι ὁ Τύπος προσφέρει αὐτὲς τὶς ὑπηρεσίες εἰς ἕνα δημοκρατικὸν πολίτευμα!». Εἶναι γνωστὴ ἡ ἀντιπάθεια τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης πρὸς τὸν Τύπον καὶ πρὸς τὰς ἐφημερίδας καὶ πρὸς τοὺς δημοσιογράφους. Αὐτὸς εἶναι, ἴσως, καὶ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐλήφθησαν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ὡς σοβαρά, καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἀνησύχησεν ὅλους καὶ νομίζω καὶ πλείστους βουλευτὰς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τοὺς ἀνησύχησεν ὅταν ἐδιάβασαν εἰς τὰς ἐφημερίδας αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐδημοσιεύθησαν. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, διότι θὰ ὁμιλήσουν ρήτορες καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν. Παρακαλῶ ἀκούετε καὶ μὴ διακόπτετε.

§100Γ. ΠΑΛΛΑΣΚΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐὰν πάλιν αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπε, τὰ εἶπεν ὡς ἕνα χαριτολόγημα, νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι ὑπῆρξε πάρα πολὺ ἀφελής, ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ εὑρίσκεται εἰς μίαν τοιαύτην συγκέντρωσιν καὶ νὰ βγάζῃ ἀπὸ τὸ στόμα του αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπε. Εἴτε τὴν μίαν περίπτωσιν δεχθῶμεν, εἴτε τὴν ἄλλην, νομίζομεν ὅτι δὲν ἔχει θέσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἔπρεπε νὰ τεθῇ ζήτημα ἀπομακρύνσεώς του ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ἑπομένην τῆς δημοσιότητος, τῶν ὅσων ἐλέχθησαν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἀλλὰ ἐλέχθη ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅτι εἴκοσι πέντε χρόνια πολιτεύεται καὶ ἀσφαλῶς οὐδεὶς λογικὸς ἄνθρωπος θὰ ἐπίστευεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης νὰ μὴ ἔχῃ ἀντιληφθῆ τὴν σημασίαν τοῦ Τύπου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους ὅτι δὲν ἀντέχει εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν πράξεών του ὡς δημοσίου ἀνδρός. Αὐτοῦ ὀφείλεται καὶ ἡ ἀντιπάθεια τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται πρὸς τοὺς δημοσιογράφους καὶ πρὸς τὸν Τύπον. Καὶ ὅταν ἕνας εἶναι μέλος Κοινοβουλευτικῆς Κυβερνήσεως Δημοκρατικῆς χώρας καὶ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὸν δημόσιον ἔλεγχον, ὁ κύριος αὐτὸς ὀφείλει νὰ πάῃ εἰς τὸ σπίτι του καὶ νὰ μὴ μένῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ μὴ ἐκθέτῃ ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν μὲ αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὶς πράξεις καὶ τὶς ἐνέργειες. Γνωρίζομεν, ὅτι αὐτὸ τὸ θέμα καὶ τὰ λεχθέντα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, φέρουν εἰς δύσκολον θέσιν τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἠμποροῦσεν, ὅμως, ὁ ἴδιος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης νὰ εἶχε βγάλει ἀπὸ τὴν δύσκολον θέσιν τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν εἶχε τὸ πολιτικὸν θάρρος νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῶν ὅσων ἐλέχθησαν καὶ νὰ θέσῃ ὁ ἴδιος τὴν παραίτησίν του εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἤδη ἡ ἐπερώτησις ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ ἀκούσωμεν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐὰν υἱοθετῇ τὰ ὅσα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐλέχθησαν, ἢ αὐτὰ τὰ θεωρεῖ ὡς μίαν παρεκτροπὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Γρηγορίου, ἔχει τὸν λόγον.

§102Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ ἀήθη τρόπον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐθεώρησεν ὑποχρέωσίν του νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς διὰ νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν ἐπὶ προσωπικοῦ του θέματος. Πολὺ ἀργὰ ἐσκέφθη ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ του θέματος, ἐνῷ ἠμποροῦσε τὰς ἐξηγήσεις αὐτὰς νὰ τὰς δώσῃ τὴν ἑπομένην ὅταν ἐγράφησαν εἰς βάρος του ὅσα ἐγράφησαν. Ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ θέματος, ἀλλὰ γνωρίζων τὴν σοβαρότητα καὶ ἀπὸ πλευρᾶς τακτικῆς ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ δώσῃ τὸν ἐρεθισμὸν ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ εἶναι ἀπαραίτητος εἰς τὴν Συμπολίτευσιν διὰ νὰ ἐπιτεθῇ ἐναντίον τῶν ρητόρων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Αὐτὸς καὶ μόνον ἦτο ὁ λόγος, λόγος τακτικῆς καὶ τίποτε ἄλλο, κύριοι συνάδελφοι. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ἀσχολεῖται μὲ σοβαρὰ θέματα. Ἐὰν ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ἀσχολῆται μὲ σοβαρὰ θέματα, σοβαρόν, ὅμως, εἶναι τὸ ἰδικόν του θέμα καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐνῷ συζητοῦμεν σοβαρώτατα θέματα, συμβάσεις, ἐπερωτήσεις ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰ ἑδώλια ἐκεῖνα ἦσαν μόνον οἱ Ὑφυπουργοὶ καὶ παρηκολούθουν τὴν συζήτησιν τῶν θεμάτων αὐτῶν. Ἀκριβῶς ἐπειδὴ σήμερον τὸ θέμα εἶναι λίαν σοβαρὸν καὶ ἐπειδὴ χρειάζεται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ζητήσῃ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς Κυβερνήσεως, παρευρίσκεται σήμερον σχεδὸν τὸ σύνολον τῆς Κυβερνήσεως διότι τὸ θέμα εἶναι πραγματικὰ σοβαρόν. Ἑπομένως αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠναγκάσθη διὰ τῆς ἀνόδου του εἰς τὸ βῆμα νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τοὺς Ὑπουργοὺς καὶ ἀπὸ ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν ἐνίσχυσιν καὶ αὐτὸς μόνος του ἐφανέρωσε πόσον σοβαρὸν εἶναι τὸ θέμα καὶ ἐπὶ πόσον σοβαρῶν θεμάτων ἀσχολεῖται ἡ Ἀντιπολίτευσις. Κύριοι συνάδελφοι, ἐδόθη ἕνα γεῦμα, φιλικὸν τὸ λέγει ὁ κ. Ὑπουργός. Ἀλλὰ πρώτην φορὰν εἴδαμεν εἰς φιλικὰ γεύματα νὰ παρευρίσκεται ὁ κ. Παπανδρέου, ὁ κ. Βενιζέλος καὶ ὁ κ. Πρωτοπαδάκης. Τέτοιο φιλικὸν γεῦμα δὲν ἔχομεν ἴδει, οὔτε τὸ φανταζόμεθα. Εἰς τὸ γεῦμα αὐτὸ παρευρέθησαν πρεσβευταί, ἐκπρόσωποι ξένων Δυνάμεων, πολιτικοὶ Ἀρχηγοί. Καὶ τὸ γεῦμα ἦτο ἐπίσημον, διότι ἐγένετο ἐπίσημος ἀποχαιρετισμὸς τοῦ Πρεσβευτοῦ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς, ὁ ὁποῖος ἔφευγε διὰ τὸ ἐξωτερικόν. Εἰς τὸ γεῦμα αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, ἠγέρθησαν προπόσεις πολλαὶ ὑπὲρ τοῦ Τύπου. Μία μόνη ἐξαίρεσις ὑπῆρξε ἡ ἐξαίρεσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ὁ κ. Ὑπουργός, εἰς τὸ γεῦμα αὐτό, ἐσκέφθη τοὺς λόγους κἄποιου Ὁλλανδοῦ, ἀλλὰ ἀπόψε μᾶς λέγει ὅτι δὲν εἶναι Ὁλλανδός, τί εἶναι, τέλος πάντων, Σουηδός, Νορβηγός, εἶναι; Διατὶ ἀποκρύπτει τὴν καταγωγήν του; Ἐν πάσῃ περιπτώσει, Ὁλλανδὸν τὸν ἠκούσαμεν, Ὁλλανδὸν θὰ τὸν εἴπωμεν, ἕως ὅτου μᾶς εἴπουν τί ἦτο, τέλος πάντων; (Γέλωτες). Αὐτὸς ὁ ἀνώνυμος Ὁλλανδὸς εἶπε πρὸ εἴκοσι ἐτῶν εἰς τὸν κ. Πρωτοπαπαδάκην τὸ πῶς πρέπει νὰ καταργηθοῦν τὰ ἐργοστάσια ὥστε νὰ μὴ παρασκευάζεται πλέον χαρτὶ διὰ τὴν δημοσιογραφίαν; Καὶ ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, τότε, θεωρήσας ὅτι ἡ γνώμη αὐτοῦ τοῦ Ὁλλανδοῦ ἦτο ἀποστολικὸν κήρυγμα, ἦτο ἀξίωμα τοῦ Πυθαγόρα καὶ τοῦ Ἀριστοτέλους, τὸ ἐναπεταμίευσε εἰς τὴν μνήμην του ἐπιμελῶς διὰ νὰ τὸ ἐκστομίσῃ μετὰ εἴκοσι ἔτη εἰς ἕνα ἐπίσημον γεῦμα. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρόκειται ἡμεῖς ἀπόψε νὰ ἐξάρωμεν τὴν χρησιμότητα τοῦ Τύπου ἀπὸ πάσης πλευρᾶς καὶ κυρίως ἀπὸ πλευρᾶς μορφώσεως τοῦ λαοῦ μας. Δὲν πρόκειται βεβαίως ἀπόψε νὰ ἴδωμεν πῶς συμβιβάζονται τὰ ζητήματα τῆς εὐθύνης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, μὲ ὅσα εἶπε, μὲ μίαν ἀγγελίαν, τὴν ὁποίαν διένειμε εἰς τὴν Βουλὴν ἡ Ὁμοσπονδία τῶν Πολυτέκνων, διότι διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν μία ὀργάνωσις εὑρέθη νὰ τὸν ὑποστηρίξῃ, ἡ ὀργάνωσις τῶν Πολυτέκνων καὶ ὁ φίλτατος Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Συντακτῶν, ὁ κ. Κρανιωτάκης, καὶ δι’ αὐτὸν θὰ εἴπωμεν κατωτέρω. Ἐὰν κἄποιος ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἐναντίον τοῦ Τύπου εἰς τὴν Ἑλλάδα, αὐτὸς εἶναι ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἡ ὁποία, ἔχουσα τὸ 80% τοῦ Ἑλληνικοῦ Τύπου ἀντίθετον, ἐδέχθη βιαίας καὶ ἀήθεις ἐπιθέσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ Τύπου καὶ ὡς Κυβέρνησις καὶ ὡς Ἀντιπολίτευσις. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω μόνον τὸ τί ἐγράφη εἰς τὸν Τύπον ἐναντίον τῶν ἀειμνήστων Σοφούλη, Πλαστήρα καὶ Καρτάλη. Τὸ τί ἐγράφη ἐναντίον τῆς σημερινῆς ἡγεσίας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ὅμως οὐδέποτε οὐδεὶς ἐσκέφθη κἄν, διενοήθη κἄν νὰ φέρῃ νομοσχέδια διὰ τῶν ὁποίων νὰ ἐπιβάλῃ τὴν κατάργησιν ἢ τὸν περιορισμὸν τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου. Ἑπομένως, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ἕνας ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ εἶναι ἐναντίον τοῦ Τύπου, εἶναι ἡ Ἀντιπολίτευσις, καὶ ἐν τούτοις ὄχι μόνον δὲν ἐστράφη ἐναντίον τοῦ Τύπου, ἀλλὰ εἰς τὰ θέματα τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὰς ἐφημερίδας καὶ τοὺς δημοσιογράφους, πάντοτε καὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης καὶ ἐκτὸς αὐτῆς, ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐστάθη παρὰ τὸ πλευρὸν τοῦ Τύπου, διότι πιστεύει εἰς τοὺς δημοκρατικοὺς θεσμούς. Ὅπως, ἐπίσης, πιστεύουσα εἰς τοὺς δημοκρατικοὺς θεσμούς, δὲν ἔδιωξεν οὐδένα ὑπάλληλον, λόγῳ τοῦ Συνδικαλισμοῦ, τὸν ὁποῖον πιστεύει, ὅταν 86 ἀπεργίαι ἐγένοντο εἰς ἓν δεκάμηνον εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου. Καὶ θὰ εἴπω κάτι ἀκόμη, κύριοι συνάδελφοι: Οὐδέποτε ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὡς Κυβέρνησις, ᾐσθάνθη τὴν πικρίαν νὰ ἀναφερθῇ καὶ μίαν φοράν, ὅτι Εἰσαγγελικὴ Ἀρχή, ὅταν ἦτο Κυβέρνησις, οὐδέποτε ἐκινήθη αὐτεπαγγέλτως δι’ ὅλας τὰς ὕβρεις ποὺ ἐξεστρατεύοντο ἐναντίον Πλαστήρα, ἐναντίον Καρτάλη, ἐναντίον Σοφούλη καὶ τῶν ἡγετῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, γεγονὸς τὸ ὁποῖον συνέβη ἐντελῶς τὸ ἀντίθετον μὲ τὰς διαδόχους Κυβερνήσεις, ὅπου μὲ σπουδὴν καὶ ζῆλον ἐκινήθη ἡ Εἰσαγγελικὴ Ἀρχὴ ἐναντίον τῶν ἐφημερίδων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Μετὰ τὰς δηλώσεις αὐτὰς εἰς τὸ φιλικὸν αὐτὸ γεῦμα, ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης τὴν ἑπομένην ἐδήλωσεν ὅτι αὐτὸ τὸ περισπούδαστον ἀξίωμα τοῦ Ὁλλανδοῦ δὲν διετυπώθη καλῶς καὶ παρηρμήνευσαν τὰς δηλώσεις του. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ νὰ λέγῃ εἷς δημόσιος ἀνὴρ εἰς μίαν δημοσίαν συγκέντρωσιν, μεταξὺ τόσων ἐκλεκτῶν προσώπων, τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, τρία εἶναι, κυρίως, τὰ αἴτια, αἱ πηγαὶ ποὺ ὠθοῦν εἰς μίαν τοιαύτην δήλωσιν: Ἡ πρώτη, τὴν ὁποίαν καὶ ἀποκλείω ρητῶς διὰ τὸν κ. Πρωτοπαπαδάκην, εἶναι ἡ ἠλιθιότης. Τὸ δεύτερον, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἡ ἐπιπολαιότης, ὅπως ἠθέλησεν ὁ φίλος κ. Κρανιωτάκης νὰ εἴπῃ· ὁ ἀστεϊσμός. Ὅσον καὶ ἂν ἀστειεύωνται, κύριοι συνάδελφοι, οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες, πρέπει καὶ εἰς τὰ ἀστεῖα των ἀκόμη, νὰ εἶναι πολὺ προσεκτικοί, διότι παρεξηγοῦνται. Τώρα, ἂν ὁ κ. Κρανιωτάκης εἶπεν ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἐπιπολαιότης εἰς τὸ θέμα αὐτὸ — οὔτε ἐγὼ πιστεύω — ἀλλ’ ὑπῆρξεν, ἁπλῶς, ἀστεϊσμός, τότε, δὲν πταίομεν ἡμεῖς κύριοι συνάδελφοι, ἂν ἅπαξ εἰς τὴν ζωήν του, ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, ἀπεφάσισε νὰ ἀστειευθῇ καὶ τὰ ἔκαμε θάλασσα. Ὑπάρχει ἡ τρίτη περίπτωσις, κύριοι συνάδελφοι. Ὑπάρχει ἡ περίπτωσις, ὅτι ταῦτα ἐλέχθησαν ἐσκεμμένως καὶ ἐσκεμμένως ἐλέχθησαν. Καὶ εἶναι περίεργον ὅτι αὐτὴν τὴν ἐποχὴν καὶ ἂς μὴ θυμώσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπικαλεσθῇ τὸν Κανονισμόν, δὲν εἶναι τυχαία ἡ δήλωσις τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη. Εἰς τὸ σκοτεινὸν παρασκήνιον, ἤρχισε, πάλιν, ἡ ὄρεξις ὡρισμένων, ποὺ κινοῦνται καὶ πλανᾶται πάλιν ἡ ὄρεξις δικτατορίας. Γίνεται μία προσπάθεια, κύριοι συνάδελφοι, ὄχι ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ αὐτό, κύριοι συνάδελφοι. Τοὺς ἦλθε μία ἰδέα, ὅπως ἔρχεται, κατὰ καιρούς, εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ Θρόνου, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ Ἔθνους εἶναι μία προπαγάνδα τὴν ὁποίαν κάμνουν οἱ φίλοι τῆς δικτατορίας ἐναντίον τῶν μισθῶν τῶν βουλευτῶν, καίτοι γνωρίζουν ὅτι ὁ μισθὸς τῶν βουλευτῶν δὲν εἶναι προνομιακὸς μισθός, καίτοι ὡρισμένοι ἀνώτατοι ὑπάλληλοι λαμβάνουν ἄνω τῶν 10.000 δραχμῶν, καίτοι τὰ γνωρίζουν αὐτά, ἔχουν ξεσηκωθῆ εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ἔχουν ξεσηκωθῆ παντοῦ, κατηγοροῦντες τοὺς βουλευτὰς ὅτι παίρνουν μεγάλον μισθόν, δὲν τὸ κάμνουν διὰ τοὺς βουλευτάς, τὸ κάμνουν διὰ νὰ τραυματίσουν τὴν Δημοκρατίαν, νὰ τραυματίσουν τὸν Κοινοβουλευτισμόν. Οὐδεὶς φοβεῖται αὐτοὺς ποὺ ἔχουν τὴν ὄρεξιν διὰ δικτατορίαν, διότι, συνήθως, κύριοι συνάδελφοι, αὐτοὶ ποὺ ὁμιλοῦν εἰς τὸ προσκήνιον περὶ δικτατορίας, εἶναι ἄνθρωποι θρασύδειλοι καὶ ἰδιοτελεῖς ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι προσπαθοῦν, εἰς μίαν περίπτωσιν, νὰ καταλάβουν τὴν ἐξουσίαν. Παρῆλθε, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ρωμαντικὴ ἐποχὴ τῶν κινήσεων, ὁπότε ὅποιος συνταγματάρχης ἤθελε ἠμποροῦσε νὰ ἔχῃ τὴν ἐξουσίαν, ὁ δὲ Ἑλληνικὸς λαός, τὴν ἑπομένην τοῦ κινήματος, ἔκαμεν ἁπλῶς κριτικὴν ἐὰν αὐτὸς ἐξ ἀπίνης κατέλαβε τὴν ἐξουσίαν, ἤ, βλακωδῶς, ἔχασε μὲ τὸ κίνημα. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐπέρασεν ἀπὸ ἕνα σκληρὸν σχολεῖον τῆς κατοχῆς καὶ θὰ ἀντιταχθῇ εἰς τοὺς δρόμους μὲ τὰ ὁδοφράγματα ἐκείνους ποὺ θὰ θελήσουν, πρὸς στιγμὴν, νὰ κινηθοῦν πρὸς δικτατορίαν. Καὶ μάλιστα εἷς ἐξ αὐτῶν, τὰς ἡμέρας αὐτάς, ποὺ δὲν ἠξεύρω ἂν ἔχῃ ἀκούσει στὴν ζωήν του τὸ βαρελότον, ὡμιλοῦσε περὶ λουτροῦ αἵματος.

§103Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐὰν συμβαίνουν ὅλα αὐτά, ἐὰν ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ τάσις, εἶναι τάσις στρεφομένη ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως καί, συνεπῶς, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία προστατεύει τὸ Πολίτευμα ἐναντίον αὐτῶν τῶν τάσεων. Τότε, διατὶ συσχετίζετε ὅλα αὐτὰ, μὲ τὸν ἔλεγχόν σας, ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως;

§104Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα.

§105Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μᾶς καταλαμβάνει ἡ περιέργεια, νὰ πληροφορηθῶμεν, ποῖος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ λουσθῶμεν εἰς τὸ αἷμα.

§106Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Τὸ ἠξεύρετε καλύτερον ἀπὸ ἐμέ, διότι ζῆτε εἰς τὸ παρασκήνιον. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς παρομοίας περιπτώσεις, ἄλλοι Ὑπουργοὶ θὰ εἶχον παραιτηθῆ. Καὶ εἶχε τὴν ἀφέλειαν ὁ πρώην συνάδελφος καὶ πρώην Ὑπουργὸς Πότης Τσιμπιδάρος, νὰ θελήσῃ ἀπὸ τῆς στήλης τοῦ «Βήματος», νὰ δώσῃ ἓν μάθημα εὐθιξίας πολιτικῆς εἰς τὸν κ. Πρωτοπαπαδάκην. Ζητεῖ πολιτικὴν εὐθύνην εἰς τὴν ἐποχὴν τῶν ἐλεφάντων. Κύριοι συνάδελφοι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει σημασίαν, εἶναι ἡ στάσις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὅλας αὐτὰς τὰς ἡμέρας, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐξέφρασε οὐδεμίαν γνώμην ὑπὲρ ἢ κατὰ ἐπὶ τοῦ δημιουργηθέντος ἐπεισοδίου καὶ βεβαίως νομικῶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐκλάβῃ οὐδεὶς τὴν σιωπήν, ὡς συγκατάβασιν, ἀλλ’ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δώσωμεν τὴν ἑρμηνείαν. Ἢ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐγκρίνει τὰς πράξεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ του ἔναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ Τύπου καὶ γενικῶς ὅτι ὁ Τύπος πρέπει νὰ καταργηθῇ, ὁπότε τὴν εὐθύνην φέρει ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις, ἢ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν συμμερίζεται αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, καί, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, τὴν εὐθύνην τὴν φέρει ὁ κ. Πρωταπαπαδάκης, Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Διότι, εἴτε τὸ θέλομεν, εἴτε δὲν τὸ θέλομεν, κύριοι συνάδελφοι, τὸ θέμα ἔχει τεθῆ. Ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι Ὑπουργὸς οὔτε 24 ὥρας μετὰ τὰς δηλώσεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν, ὅσον, κατόπιν, καὶ ἂν εἶπεν ὅτι παρερμηνεύθησαν αἱ σοφοὶ λόγοι τοῦ Ὁλλανδοῦ, ὅσον καὶ ἂν εἶπεν ἀπόψε ὅτι πρόκειται περὶ προσωπικοῦ θέματος. Ὅλα αὐτὰ δὲν ἔχουν σημασίαν, κύριοι συνάδελφοι. Ὁ κύριος Πρωτοπαπαδάκης, καὶ ὅσον γνωρίζω τὴν ἱστορίαν του, ἦτο πάντοτε δικτατορικὸς ἔναντι τοῦ Τύπου, ἔναντι τῆς ἐλευθεροτυπίας, ἔναντι τῆς Δημοκρατίας, ἔναντι τοῦ ἐλευθέρου θεσμοῦ. Καὶ σύμφωνα μὲ τὴν ἱστορίαν καὶ τὸ πνεῦμα του ἔκαμε τὰς δηλώσεις αὐτάς, ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης. Ἀλλὰ κατόπιν αὐτῶν, δὲν θὰ ἔπρεπε οὔτε στιγμὴν νὰ ἦτο Ὑπουργὸς καὶ διὰ νὰ τὸν καλύψῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως — δὲν τὸ ἐπερίμενα αὐτὸ — ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ ἔφερε σήμερον καὶ ὁλόκληρον τὴν Βουλήν, διὰ νὰ τὸν ἐνισχύσῃ, διότι θὰ γνωρίζῃ, ὅτι θὰ εὑρίσκετο ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τοὺς σαφεῖς λόγους, τοὺς ὁποίους εἶπεν ἐναντίον τῆς Δημοκρατίας. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται νὰ σᾶς κουράσω. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀξιοῦμεν εἶναι, ὅτι δὲν εἶναι ἀνεκτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης νὰ εἶναι ἐναντίον τοῦ Τύπου, νὰ εἶναι ἐναντίον τῶν ἐλευθέρων δημοκρατικῶν θεσμῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει ὑποχρέωσιν, ἐὰν δὲν παραιτῆται, νὰ τοῦ ἐπιβάλῃ νὰ παραιτηθῇ, ἐκτὸς ἐὰν περιμένῃ τὸν κ. Πρωτοπαπαδάκην διὰ νὰ κάμῃ ἐκεῖνο ποὺ ἔγινε κἄποτε, εἰς ἄλλην περίπτωσιν, ὁπότε, μὴ παραιτουμένου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἠναγκάσθη ὁ Πρωθυπουργὸς νὰ παραιτήσῃ ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ τὴν ἀνασχηματίσῃ, χωρὶς αὐτόν. (Χειροκροτήματα).

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζητεῖται καὶ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 287, ἡ ὁποία εἶναι συναφής. Ὁ κ. Ι. Γιαννόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§108Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ συγκεκριμένη ἐπερώτησις δὲν ἀφορᾷ μίαν συγκεκριμένην ἐνέργειαν ἢ παράλειψιν τῆς διοικήσεως, ἀλλὰ ἀφορᾷ μίαν ἐκδήλωσιν ἑνὸς Ὑπουργοῦ, τῆς ὁποίας ἡ ἔννοια εἶναι βαρυτέρα καὶ ἐξέρχεται τοῦ πλαισίου, ἐντὸς τοῦ ὁποίου περιορίζονται αἱ συνήθεις ἐπικρίσεις κατὰ τῶν κυβερνητικῶν πράξεων. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἡ ἀξία τῆς ἐπερωτήσεως εἶναι, διότι θίγει τὴν ἠθικὴν βάσιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται ἡ πολιτικὴ καὶ κοινωνικὴ ζωή. Ὡς τοιαύτη ἡ ἐπερώτησις, πρέπει νὰ τύχῃ τῆς ἀντικειμενικότητος καὶ τῆς ψυχρᾶς ἐξετάσεως, ἀποχρωματισμένη ἀπὸ κᾶθε κομματικὸν χαρακτῆρα. Τολμῶ νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι εἰς τὴν λῆψιν τῆς ἀντικειμενικῆς αὐτῆς θέσεως, κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως, βοηθοῦμαι ἀπὸ συναισθήματα εἰλικρινοῦς συμπαθείας πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Κατόπιν τῶν ὀλίγων αὐτῶν ἐξηγήσεων, εἰσέρχομαι εἰς τὸ θέμα. Ἡ ἐλεγχομένη ἔκφρασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐξητάσθη ὑπὸ τοῦ Τύπου καὶ ἄλλη μερὶς τοῦ Τύπου εἶπεν, ὅτι ἡ ἔκφρασις αὐτὴ στρέφεται κατὰ τῆς ἐλευθεροτυπίας καὶ ἐπέκρινε τὸν κ. Ὑπουργόν, ἄλλη δὲ μερὶς τοῦ Τύπου ἐχαρακτήρισε τὴν ἐκδήλωσιν αὐτὴν ὡς ἐπιπολαίαν, μὴ ἔχουσαν βαθυτέραν ἔννοιαν. Ἐπίσημος δὲ ἐκπρόσωπος τῆς δημοσιογραφίας, κρίνων ἐκ τοῦ τόνου τῆς ὁμιλίας καὶ τῶν συσπάσεων τοῦ προσώπου, τὴν ἐχαρακτήρισεν ὡς χαριτολόγημα, τοῦ ὁποίου διεστράφη ἡ ἔννοια. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἰσχυρίσθη ὅτι ἦτο φιλικὴ ἐκδήλωσις εἰς φιλικὸν κύκλον καὶ ἀπεσκόπει νὰ ἐπισημάνῃ ὡρισμένα ἐλαττώματα τοῦ Τύπου. Ἡ μὲ εὐστροφίαν ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν καλύπτει τὸ θέμα. Πρέπει νὰ μᾶς συγκινήσῃ βαθύτατα, ὡς Ἕλληνας πολίτας, ὡς ἐλευθέρους πολίτας καὶ ὡς Ἕλληνας. Κατὰ συνέπειαν ἐβάρυνεν ἐπὶ τῶν ὤμων μας ἡ ὑποχρέωσις νὰ ἀντικρούσωμεν τὴν ἐπίθεσιν κατὰ τῆς ἐλευθεροτυπίας τοῦ Τύπου καὶ ἀνταποκρινόμεθα πρὸς τοῦτο, ἀνεξαρτήτως ἂν εἰς μεγάλην πλειοψηφίαν τοῦ Τύπου ἡ φωνή μας εἶναι ἀντιπαθής. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρέπει νὰ παρασιωπηθῇ ὅτι ἡ δύναμις τοῦ Τύπου εἶναι ἰσχυρὰ ὥστε ἐὰν συνέβαινε νὰ παρατηρηθῇ σύσσωμος ἐξέγερσις κατὰ τῆς ἐκδηλώσεως, τότε ἡ ἠθικὴ δικαίωσις θὰ εἶχε συντελεσθῆ καὶ θὰ ἀπεδείκνυεν ὅτι δὲν ἐπιτρέπει εἰς οὐδένα, ὅσον ὑψηλὰ καὶ ἂν ἵσταται, νὰ παραβιάζῃ τὰ συνταγματικά του ἀπαραβίαστα δικαιώματα. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἐκδοχή, ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον καὶ τὴν κοινωνίαν. Πρέπει ἀδιστάκτως νὰ εἴπωμεν ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐκ καταγωγῆς καὶ κοινωνικῆς θέσεως εἶναι εὐπατρίδης. Καὶ δὲν μένει καμμία ἀμφιβολία ὅτι καὶ ὁ κύκλος του ὁ φιλικὸς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν θὰ ἀποτελῆται ἀπὸ τοὺς ἀριστεῖς τοῦ πνεύματος, ἀπὸ προσωπικότητας ὕψους διανοήσεως. Δὲν θὰ ἐξετάσω κατὰ πόσον ἐναρμονίζεται μὲ τὸν κύκλον αὐτὸν ἡ πνευματικὴ κατωτερότης τοῦ ἀνωνύμου φίλου του ἐξ Ὁλλανδίας. Τοῦτο βεβαίως ἀποτελεῖ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει δικαίωμα νὰ κάμνῃ τὴν ἐπιλογήν του, προκειμένου νὰ ρυθμίσῃ τὸν φιλικόν του κύκλον. Ἀλλὰ εἶναι ἐντελῶς παράδοξον καὶ καταπληκτικόν, πῶς συνέβη ὁ κ. Ὑπουργός, ὑπ’ αὐτὰς τὰς ἐξόχους συνθήκας, προσωπικῆς καταστάσεως καὶ φιλικοῦ κύκλου, πῶς συνέβη νὰ ἐντυπωσιασθῇ ἀπὸ μίαν σκέψιν, τὴν ὁποίαν τὸ ὀλιγώτερον δυνάμεθα νὰ χαρακτηρίσωμεν ὡς βάρβαρον. Καὶ ὄχι μόνον νὰ ἐντυπωσιασθῇ, ἀλλὰ νὰ αἰσθανθῇ τόσην ἕλξιν ἀπὸ τὴν σκέψιν ἐκείνην, ὥστε νὰ διατηρήσῃ εἰς τὴ μνήμην του κὴν φραστικήν της διατύπωσιν καὶ νὰ τὴν ἐπαναφέρῃ εἰς ἓν γεῦμα, τὸ ὁποῖον ἦτο, ἂν μὴ τὶ ἄλλο, τοὐλάχιστον δημοσιογραφικόν, ἐφ’ ὅσον ἦτο ὠργανωμένον ἀπὸ δημοσιογράφον ὡς Ἀμφιτρύωνα. Δὲν γνωρίζω, κύριοι βουλευταί, κατὰ πόσον πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς αὐστηρὰ καὶ ἀπαράδεκτος ἡ γνώμη ὅτι δὲν ὑπάρχει οἱαδήποτε πλευρὰ εἰς τὴν ζωὴν ἑνὸς ἐν ἐνεργείᾳ πολιτευομένου, ἡ ὁποία νὰ δικαιοῦται ἀποκλεισμοῦ δημοσίου ἐλέγχου. Προσωπικῶς πιστεύω ὅτι δὲν εἶναι ἐντελῶς ἀβάσιμος ἡ ἐκδοχή, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἱερωμένοι καὶ οἱ πολιτευταὶ πρέπει νὰ δίδουν διὰ τῆς ἰδιωτικῆς των ζωῆς τὸ παράδειγμα τῆς σωφροσύνης καὶ τῆς σοβαρότητος καὶ τῆς ἀρετῆς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κατὰ τὴν κρίσιν μου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ ὑπὸ ἀμφισβήτησιν ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ δι’ ὅλων των τῶν ἐκδηλώσεων, δημοσίων καὶ ἰδιωτικῶν, ἐκπροσωποῦν τὴν Κυβέρνησιν καί, γενικώτερον, τὸ Κράτος ὑπὸ τὴν εὐρυτάτην του ἔννοιαν. Πᾶσα ἔκφρασις καὶ πᾶσα συμπεριφορὰ τοῦ Ὑπουργοῦ, πιστεύω ἀδιστάκτως ὅτι ἔχει ἄμεσον ἀντίκτυπον ἐπὶ τοῦ Κρατικοῦ κύρους καὶ ἐπὶ τῆς Κρατικῆς ἀξιοπρεπείας καὶ προδίδει τὴν νοοτροπίαν τῆς Κυβερνήσεως. Πέραν τούτου, πιστεύω, ὅτι διαχωρισμὸς τῶν εὐθυνῶν ἐντὸς τοῦ Κυβερνητικοῦ κύκλου εἶναι ἐπιτετραμμένος μόνον ἐπὶ ἐπουσιωδῶν διοικητικῶν μέτρων. Εἶναι ἀκατανόητος ἐπὶ ζητημάτων γενικῶν ἀρχῶν καὶ μία ἐκ τῶν βασικῶν ἀρχῶν εἶναι ἡ ἀρχὴ ἡ δημοκρατική. Ὑπὸ αὐτὰς τὰς προϋποθέσεις, κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ κριθῇ τὸ γνωστὸν γεῦμα. Ἐκεῖ, παρουσίᾳ ἑνὸς ἀντιπροσώπου μιᾶς ξένης δυνάμεως, προοριζομένου μάλιστα διὰ τὴν Διεύθυνσιν τοῦ Τύπου καὶ τῶν Πληροφοριῶν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, ἐθεώρησεν κατάλληλον τὸ κλῖμα, ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ ἀναμνησθῇ τῆς σοφῆς ἐκείνης σκέψεως τοῦ φίλου του καὶ νὰ τὴν παρουσιάσῃ μὲ τὴν δήλωσιν ὅτι τὴν ἐπιδοκιμάζει. Ποῖον τὸ περιεχόμενον τῆς σκέψεως ἐκείνης τοῦ ξένου ἠκούσατε πρὸ ὀλίγου. Ὅτι πρὸς διατήρησιν τῆς εἰρήνης εἰς τὸν κόσμον θὰ ἐπεβάλλετο νὰ καταστραφοῦν τὰ ἐργοστάσια παραγωγῆς χάρτου καὶ διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ νὰ παρεμποδισθῇ τὸ λειτούργημα αὐτὸ τοῦ Τύπου. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, διὰ μέσου τῶν αἰώνων ἔχουν ἀκουσθῆ πολλαὶ παράδοξοι ἀντιλήψεις, ἔνιαι τῶν ὁποίων, μάλιστα, στρέφονται καὶ κατὰ τῆς προόδου. Καὶ ἠκούσθησαν καὶ ἐγράφησαν τοιαῦται ἀντιλήψεις. Καθ’ ὅσον, ὅμως, ἐγώ, τοὐλάχιστον, γνωρίζω, δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου καμμίαν τοιαύτην παράδοξον θεωρίαν ἢ σκέψιν ἡ ὁποία μέσα εἰς τὴν παραδοξότητά της, νὰ μὴ παρουσιάζῃ καὶ κἄποιον πνεῦμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκεῖνο ποὺ προκαλεῖ τὴν προσοχήν. Εἰς τὴν παροῦσαν περίπτωσιν ποῖα εἶναι τὰ χαρακτηριστικὰ τῆς σκέψεως αὐτῆς τοῦ Ὁλλανδοῦ, τὸν ὁποῖον σώζει ἀπὸ τὴν γελοιοποίησιν ἡ ἀνωνυμία. Εἶναι ἡ ἔλλειψις πνεύματος καὶ μία βαρβαρότης. Πρόκειται περὶ σκέψεως ἡ ὁποία θὰ περιεφρονεῖτο καὶ ἀπὸ τὸν μᾶλλον καθυστερημένον ἠθικῶς καὶ κοινωνικῶς ἄνθρωπον, καὶ θὰ ἀπεκρούετο ὡς προσβάλλουσα τὰς στοιχειώδεις ἀξιώσεις μιᾶς ὑποτυπώδους κοινωνικῆς συμβιώσεως. Πρόκειται περὶ μιᾶς σκέψεως, ἡ ὁποία καταδικάζει τὸν κόσμον εἰς τὸ σκότος. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι θὰ ἀπετέλει ἀνευλάβειαν πρὸς τὴν κρίσιν σας, ἐὰν ἤθελον νὰ ἐπιμείνω περισσότερον ἐπὶ τοῦ χαρακτηρισμοῦ τῆς σκέψεως αὐτῆς. Εἶναι, ὅμως, λίαν λυπηρὸν καὶ ἀκατανόητον πῶς ὁ Ἕλλην αὐτὸς διακεκριμένος εὐπατρίδης, τὸ ἐπίλεκτον αὐτὸ μέλος τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ὁ ἔξοχος Ὑπουργός, τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, πῶς ἐσαγηνεύθη ἀπὸ τὴν σκέψιν αὐτὴν καὶ πῶς ἀπεφάσισε νὰ τὴν φέρῃ εἰς τὸ γεῦμα ἐκεῖνο μὲ τὴν δήλωσιν ὅτι συμφωνεῖ πρὸς αὐτὴν ἀπολύτως, ὅτι τὴν ἐπιδοκιμάζει. Τί ἐπιδοκιμάζει, κύριοι βουλευταί; Μᾶς εἶπε ὅτι κακίζει μερικὰ δημοσιογραφικὰ σφάλματα. Ἀλλὰ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν δὲν στρέφεται ἐναντίον τινῶν κακῶν δημοσιογράφων, οἱ ὁποῖοι κακομεταχειρίζονται τὸ ὑψηλὸν λειτούργημα τοῦ Τύπου. Δὲν στρέφεται, ἔστω, καθ’ ὅλων τῶν δημοσιογράφων, αἱ ὁποῖοι ἐν τῷ συνόλῳ των δὲν χειρίζονται ὅπως πρέπει τὸ λειτούργημα τοῦ Τύπου καὶ δὲν προάγει τοῦτο τὸν κόσμον ἐν τῇ εἰρήνῃ καὶ ἐν τῇ ἀγάπῃ. Ἀλλὰ στρέφεται κατ’ αὐτοῦ τούτου τοῦ λειτουργήματος τοῦ Τύπου ὡς τετάρτης ἐξουσίας. Νομίζετε, κύριοι βουλευταί, ὅτι θὰ ὑπῆρχε τυραννικώτερος δικτάτωρ, ὁ ὁποῖος θὰ ηὔχετο ὅ,τι παρουσιάζεται εὐχόμενος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης διὰ τῆς δηλώσεώς του, ὅτι ἐπιδοκιμάζει τὴν καταστροφὴν τῶν βιομηχανιῶν χάρτου διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ Τύπος εἰς τὸν κόσμον; Προβάλλεται ὁ πέπλος τοῦ χαριτολογήματος, μὲ τὸ ὁποῖον θέλει νὰ καλύψῃ τὰς ἐκφράσεις του αὐτάς. Ἀλλὰ ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι, ὅταν ἕνας Ὑπουργὸς μιᾶς Κυβερνήσεως προβαίνῃ εἰς τοιαῦτα χαριτολογήματα, πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του καὶ τὸ κῦρος τὸ Κυβερνητικόν, καὶ τὸ Κρατικὸν γόητρον, τὰ ὁποῖα ἀναμφισβητήτως, δὲν ἐξυπηρετοῦνται μὲ τοιαῦτα ἀστεῖα. Ἐπὶ πλέον, τῆς βαρείας ἀγανακτήσεως, κύριοι βουλευταί, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησεν αὐτὴ ἡ ἀντίληψις, παρέχει καὶ βασίμους ὑποψίας ὅτι διὰ ταύτης ἐκδηλοῦται καὶ καλλιεργεῖται ἕνα ἀντιδημοκρατικὸν πνεῦμα καὶ εἶναι βέβαια ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ λεπτὴ θέσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐν τῇ Κυβερνήσει, ὡς ἐπὶ κεφαλῆς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων τοῦ Ἔθνους, καθιστᾷ παρομοίας ἐκδηλώσεις περισσότερον ἐπικινδύνους διὰ τὰς δημοκρατικάς μας ἐλευθερίας. Ἡ κατηγορία κατὰ τοῦ Τύπου, ὡς λειτουργήματος ἀντιτιθεμένου εἰς τὴν εἰρήνην, δὲν εἶναι μόνον ἐπικίνδυνος, ὡς ἀποτελοῦσα ἔνδειξιν ἀντιδημοκρατικῶν διαθέσεων, ἀλλὰ ἀποτελεῖ καὶ βολὴν κατὰ τῆς ἐλευθέρας μας Δημοκρατίας. Ἀποτελεῖ ἐπιβουλὴν κατ’ αὐτῆς διὰ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς εἴμεθα τεταγμένοι νὰ ἀντιτάξωμεν τὴν ἄμυνάν μας. Αὐταὶ εἶναι αἱ σκέψεις, τὰς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ φέρω πρὸ ὑμῶν καὶ νὰ κατηγορήσω τὴν Κυβέρνησιν, κύριοι βουλευταί, διότι εἰς τὴν παροῦσαν περίπτωσιν δὲν ἔδειξε τὴν πρέπουσαν εὐαισθησίαν. (Χειροκροτήματα).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Τσουκαλᾶς, ἔχει τὸν λόγον. Ἀπουσιάζων, κατὰ τὸ ἄρθρον 51 τοῦ Κανονισμοῦ, διαγράφεται. Ὁ κ. Α. Κοκκέβης ἔχει τὸν λόγον. Ἀπουσιάζων, διαγράφεται. Ὁ κ. Γ. Μπακατσέλος ἔχει τὸν λόγον.

§110Γ. ΜΠΑΚΑΤΣΕΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, κατὰ τὸ γνωστὸν δημοσιογραφικὸν γεῦμα, εἰς τὸ ὁποῖον παρίσταντο καὶ πολιτικαὶ προσωπικότητες καὶ ξένοι διπλωμάται καὶ τὰ ὁποῖα μᾶς ἀνεκοίνωσεν ὁ πρῶτος ὁμιλήσας συνάδελφος κ. Παλλᾶσκας, καὶ τὰ ὁποῖα δὲν διέψευσεν ὁ κ. Ὑπουργός, θὰ ἠμποροῦσαν νὰ χαρακτηρισθοῦν ὡς ἀπόπειρα δημιουργίας πνεύματος κατωτέρας ποιότητος καὶ πράγματι ὡς τοιαύτη ἀπόπειρα ἐχαρακτηρίσθησαν τὰ λεχθέντα, ἀπὸ τοὺς παρισταμένους ἐκεῖ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, διότι πράγματι κατελογίσθη εἰς βάρος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅτι ἐπέλεξε ἕνα τόσον λεπτὸν θέμα, ὅπως εἶναι ὁ Τύπος, διὰ νὰ κάμῃ πνεῦμα κατωτέρας ποιότητος. Θὰ ἠδύνατο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὴν ἐπαύριον νὰ τὰ ἐχαρακτήριζεν, ὡς τὰ ἐχαρακτήρισεν ἀπόψε, ὡς ἕνα ἁπλοῦν χωρατὸν καὶ ἡ ὑπόθεσις θὰ εἶχε λήξει. Τὸ γεγονός, ὅμως, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀντὶ νὰ τηρήσῃ αὐτὴν τὴν τακτικήν, ἐπετέθη ἐναντίον τῆς ἐφημερίδος καὶ ἐναντίον τοῦ Τύπου, ὁ ὁποῖος ἐπεσήμανε, καθ’ ὃ εἶχε δικαίωμα, τὰ γεγονότα, δημιουργεῖ διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εὐθύνην, διότι ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης, δι’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, δημιουργεῖται ἡ πεποίθησις ὅτι αὐτὴ ἡ πίστις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἶναι ἐναντίον τοῦ Τύπου. Καὶ πρέπει νὰ τοῦ ὀφείλωμεν εὐγνωμοσύνην, διότι μετὰ τὴν καταστροφὴν τῶν ἐργοστασίων παραγωγῆς χάρτου, δὲν ἐσκέφθη διὰ τὴν καταστροφὴν τῶν ἐργοστασίων παραγωγῆς τυπογραφικῶν στοιχείων καὶ πιεστηρίων διὰ νὰ ἐπικρατήσῃ σκοταδισμός. Προσήκει πρὸς τὸν χαρακτῆρα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἔχουν, κύριοι συνάδελφοι, ἰδιαιτέραν βαρύτητα τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐφ’ ὅσον τόσον σοβαρῶς λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς προΐσταται ἑνὸς τομέως, ὁ ὁποῖος κατευθύνει ἐκείνας τὰς δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι καὶ φρουροὶ τῶν ἐλευθεριῶν, ἀλλὰ καὶ καταλυταὶ τῶν ἐλευθεριῶν. Περίεργον, κύριοι, εἶναι, ὅτι καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα, δὲν ὑπῆρξαν ἀντιδράσεις ἀνάλογες τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ εὐτύχημα, ὅμως, εἶναι, ὅτι ὁ Τύπος ἐν τῷ συνόλῳ του, μηδὲ τοῦ Κυβερνητικοῦ ἐξαιρουμένου, ἐπέκρινε τὴν στάσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα τῶν ἐλευθεριῶν τῶν ἀτομικῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι συνταγματικῶς κατωχυρωμέναι, ἀνακινούμενον ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, εἰς τὴν ἐξέχουσαν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν οὗτος εὑρίσκεται, εἶναι ἰδιαιτέρως σοβαρόν, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ πνεῦμα μόνον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀλλὰ ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ δείγματα τοιούτου πνεύματος, ἡ Κυβέρνησις μᾶς ἔδωσε πολλὰ μέχρι σήμερον. Παράδειγμα τοῦ πνεύματος αὐτοῦ, εἶναι ἡ σπανία παρουσία τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς συνεδριάσεις τοῦ Σώματος, ὁ ὁποῖος ἔρχεται εἰς τὴν Βουλὴν ὡς τουρίστας, ἐνῷ, ὡς ἐτονίσθη κατ’ ἐπανάληψιν, ἀπὸ τὸν συναρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων κ. Παπανδρέου, ὁ ἀείμνηστος Ἐλευθ. Βενιζέλος, παρηκολούθει τὰς συνεδριάσεις τοῦ Σώματος, ἀπὸ τῆς ἀρχῆς μέχρι τέλους, περιφρόνησις, ὀφειλομένη, πιθανῶς, εἰς τὴν γνῶσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ τῶν μεθόδων διὰ τῶν ὁποίων ἐξησφαλίσθη ἡ πλειοψηφία του εἰς τὴν Βουλήν, διὰ τῶν στρατιωτικῶν ψήφων. Ἕτερον δεῖγμα, τὸ ὁποῖον ἐκφράζει τὸ πνεῦμα τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη διὰ τὴν ἀντίληψιν γενικῶς τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἡ διακοπὴ πάσης ἐπαφῆς μὲ τὴν Ἀντιπολίτευσιν τῆς χώρας, καθ’ ἣν στιγμὴν πρόκειται νὰ διεξαχθοῦν κοσμοϊστορικῆς σημασίας συνεννοήσεις ἀπὸ τὰς ὁποίας ἐξαρτᾶται ἡ τύχη καὶ τὸ μέλλον τῆς χώρας. Σὲ ὅλον τὸν κόσμον τὰ συζητούμενα σήμερον διεθνῆ προβλήματα ἀντιμετωπίζονται ἐν συνεννοήσει ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις καὶ τὰς Ἀντιπολιτεύσεις, μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς χειρίζεται τὰ ζητήματα αὐτὰ εἰς τὸ σκότος, μὲ ἄγνοιαν τῆς κοινῆς γνώμης καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὡς ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ οἰκογενειακῶν του ὑποθέσεων, καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπαφήν, τοὐλάχιστον μὲ τοὺς διατελέσαντας τέως Ὑπουργοὺς τῶν Ἐξωτερικῶν, Συζητοῦνται θέματα ἀνταλλαγῆς πληθυσμοῦ, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τοῦ Κυπριακοῦ, ἐγκαταστάσεων, βάσεων τηλεκατευθυνομένων βλημάτων, μεταφορᾶς τῆς ἕδρας τοῦ Πατριαρχείου καὶ ἄλλα καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ ἀσήμαντα πράγματα συζητοῦνται ἀπὸ τὸν Πρωθυπουργόν, ὁ ὁποῖος παρὰ τὸ ὄργιον τῶν στρατιωτικῶν τμημάτων, ἐκπροσωπεῖ τὴν μειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ Κυβέρνησις ἀντιμετωπίζει μὲ βαναυσότητα τὸν ἐκ μέρους τοῦ Τύπου, καὶ τοῦ Κυβερνητικοῦ ἀκόμη, ἔλεγχον τῶν πράξεών της. Μεταξὺ ἀπείρων περιπτώσεων, μνημονεύω τὴν τελευταίαν σκαιὰν ἀντίδρασιν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὰς παρατηρήσεις τοῦ Τύπου διὰ τὴν Κυβερνητικὴν διαχείρισιν τοῦ θέματος τῶν διϋλιστηρίων τοῦ πετρελαίου. Ὁ Τύπος κατήγγειλεν, ὅτι ὡς ἐγένετο ἡ ἀνάθεσις τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν διϋλιστηρίων, εἰς τὸν ἀνάδοχον, δὲν ἐπροστάτευε τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Ἡ Κυβέρνησις ἐνήργησε ἀντεπίθεσιν κατὰ τοῦ Τύπου, τοῦ ὁποίου, οὔτε πολύ, οὔτε ὀλίγον, ἐθεώρησεν ὕποπτα τὰ ἐλατήρια τοῦ ἐλέγχου, διὰ νὰ ἀναγκασθῇ ἡ ἰδία τελικῶς πρὶν ὁ ἀλέκτωρ φωνήσῃ, νὰ ἀποπέμψῃ τὸν ἀνάδοχον καὶ νὰ ἀποφασίσῃ τὴν προκήρυξιν διεθνοῦς διαγωνισμοῦ. Ἡ ἔλλειψις σεβασμοῦ πρὸς τοὺς θεσμοὺς τῆς Δημοκρατίας, συνταγματικῶς κατωχυρωμένους, ἀποτελεῖ κίνδυνον τοῦ πολιτεύματος. Γνωρίζει ἡ Βουλή, ὅτι ὑπάρχουν ἀνώτατοι ἀξιωματικοί, τρεῖς ἀποστρατευθέντες καὶ τρεῖς δικαιωθέντες ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, τὰς ἀποφάσεις τοῦ ὁποίου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης δὲν ἐννοεῖ νὰ σεβασθῇ, φρονῶν ἴσως, ὅτι μαζὶ μὲ τὸν Τύπον, πρέπει καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας νὰ καταργηθῇ. Κατὰ στατιστικήν, γενομένην εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ὁ περισσότερον παρανομῶν Ὑπουργὸς εἶναι ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, διότι ἔχει τὸ μεγαλύτερον ποσοστὸν ἀκυρώσεως παρανόμων πράξεών του, δι’ ἀποφάσεων τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, τὰς ὁποίας, ὡς εἶναι γνωστόν, γράφει εἰς τὰ παλαιότερα τῶν ὑποδημάτων. Ὅταν εἰς ὅλα αὐτὰ ἔρχεται ὡς ἐπιστέγασμα καὶ δημόσιος λόγος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, εἰς τὸν ὁποῖον ὑποστηρίζεται, ὅτι πρέπει νὰ διακοπῇ ἡ ἔκδοσις τῶν ἐφημερίδων, διὰ νὰ εἰρηνεύσῃ ὁ τόπος, πράγματι, ὅμως, διὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ κομματικὸν ὄργιον τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι εὔλογος ἡ ἀγανάκτησις καὶ ἡ ἀνησυχία τῆς κοινῆς γνώμης, ἰδίᾳ τὴν ἐναντίον τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ λαοῦ ἀπειλήν. Τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἔχουν ἰδιαιτέραν σημασίαν, διότι προέρχονται ἀπὸ τὰ χείλη ἐκείνου, ὅστις διαθέτει τὰ μέσα ἐπιβολῆς, τὰ ὅπλα τὰ ὁποῖα ἀναλόγως τῶν ἀντιλήψεων τῶν ἑκάστοτε προϊσταμένων Ὑπουργῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμεύσουν ὡς φρουροὶ τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν ἢ καὶ ὡς κίνδυνοι ἀνατροπῆς αὐτῶν. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ τὴν κατοχύρωσιν τοῦ δικαιώματος νὰ ἐκφράζῃ ἐλευθέρως τὰς ἀπόψεις του ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπεδύθη εἰς ἄνισον ἀγῶνα ἐναντίον τῶν δυνάμεων τοῦ Ἄξονος. Διὰ τὸν ἴδιον σκοπὸν ὑπεβλήθη εἰς μεγίστας θυσίας αἵματος κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ συμμοριτοπολέμου καὶ δὲν εἶναι διατεθειμένος νὰ ἀνεχθῇ ἀπειλὴν τῶν ἐλευθεριῶν του, ὁθενδήποτε προερχομένην. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὀφείλει νὰ λάβῃ θέσιν καὶ ἐὰν μὲν υἱοθετῇ τὰς ἀπόψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ τὸ εἴπῃ καθαρὰ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ τότε ἡ ἁρμοδιότης διὰ τὰς περαιτέρω ἐξελίξεις περιέρχεται εἰς τὸν ρυθμιστὴν τοῦ Πολιτεύματος, ἐὰν δὲ διαφωνῇ ὀφείλει νὰ ἀποπέμψῃ αὐθωρσερεὶ τὸν διώκτην τοῦ Τύπου κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος, ἀπουσιάζων, διαγράφεται. Ἐπίσης, ὁ κ. Ἡλιοῦ, καὶ αὐτὸς ἀπουσιάζων, διαγράφεται. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Β. Ἐφραιμίδης.

§112Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἴτε τὸ θέλομεν, εἴτε ὄχι, εἶναι γεγονός, ὅτι ἐσημειώθη βαρύτατον πλῆγμα κατὰ τοῦ Τύπου ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης κ. Πρωτοπαπαδάκη, καὶ κατ’ ἐπέκτασιν τῶν δημοσίων ἐλευθεριῶν. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Ἀμύνης ἠθέλησε νὰ εἴπῃ διὰ τὸ ὀλίσθημα εἰς τὸ ὁποῖον περιέπεσεν ὅτι ὑπῆρξε παρερμήνευσις τῶν ὅσων εἶπε δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ δικαιολογία, διότι ὑπῆρξε καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάρχῃ μεγάλη συγκίνησις τῆς κοινῆς γνώμης. Δὲν εἶναι, λοιπόν, δυνατόν, νὰ ὑπάρξῃ ἀμφισβήτησις οὐδεμία δι’ ἕνα πραγματικὸν γεγονός, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν. Τὸ κροῦσμα συνέβη καὶ τὰ ὅσα ἀνεγράφησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας ἐλέχθησαν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἀντὶ νὰ ἐπιχειρήσῃ ἀμέσως νὰ δικαιολογήσῃ τὴν θέσιν του, ἐπεχείρησεν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, καὶ νέαν ἐπίθεσιν ἐναντίον τοῦ Τύπου. Καὶ σήμερον ἀκόμη ἰσχυρίζεται ὅτι τὰ ὑπ’ αὐτοῦ λεχθέντα παρεποιήθησαν ἀπὸ τὸν Τύπον. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ὑπῆρξε καὶ δὲν ὑπάρχει παραποίησις καὶ μάλιστα κατὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ὑποστηρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ νὰ ὑπερασπίσῃ ἑαυτόν. Ἠθέλησε μάλιστα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν συνεχείᾳ νὰ εἴπῃ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ὅτι αἱ δηλώσεις του καὶ αἱ προθέσεις του παρηρμηνεύθησαν ἀπὸ τὸν Τύπον. Ἐκ τούτου, κύριοι συνάδελφοι, βγαίνει τὸ συμπέρασμα ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι ἀκριβῆ καὶ ὅτι τὰ εἶπε. Μένει τώρα τὸ θέμα τῶν προθέσεών του. Διὰ νὰ ἴδωμεν καὶ νὰ πεισθῶμεν διὰ τὰς προθέσεις του, πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν καὶ νὰ ἐρευνήσωμεν καὶ εἰς ποῖον περιβάλλον εἶπε τὰ ὅσα εἶπε. Τὸ γεῦμα, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐξέφερε τὸ ἀνάθεμα ἐναντίον τοῦ Τύπου ἦτο ἐπισημότατον. Ἐκεῖ ἡ συζήτησις περιεστράφη περὶ τῆς σημασίας καὶ τῆς ἀξίας τοῦ Τύπου. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, Ὑπουργὸς μάλιστα μιᾶς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐπαίρεται εἰς τὸ νὰ λέγῃ ὅτι εἶναι δημοκρατική, εἶπε τὰ ὅσα εἶπεν ἐναντίον τοῦ Τύπου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης προσπαθῶν νὰ δικαιολογήσῃ τὴν θέσιν του ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἠθέλησε νὰ εἴπῃ ὅτι ἔκαμεν ἕνα ἁπλοῦν χαριτολόγημα. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι δυνατὸν ποτὲ Ὑπουργοὶ νὰ χαριτολογοῦν εἰς τοιαύτης σημασίας συγκεντρώσεις καὶ μάλιστα ἐπὶ θεμάτων ὡς ἡ ἐλευθεροτυπία; Δὲν νομίζω, λοιπόν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης πείθει τινὰ ὅπως προσπαθεῖ νὰ δικαιολογηθῇ. Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπροχώρησε καὶ εἰς τὴν ἐξαγωγὴν ὡρισμένων συμπερασμάτων, ἰσχυρισθεὶς ὅτι ἐὰν δὲν ὑπῆρχε Τύπος δὲν θὰ εἴχομεν πόλεμον. Ἡ δήλωσις αὕτη, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἀποδεικνύει μόνον τὸ ἀνιστόρητον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ τὸν ἐμφανίζει νὰ σκέπτεται κατὰ τρόπον ἐξαιρετικῶς ἐπιπόλαιον διὰ νὰ μὴ εἴπω γελοῖον. Τοῦτο, φυσικά, τὸν ἀποστερεῖ τοῦ στοιχειώδους κύρους νὰ προΐσταται ἑνὸς Ὑπουργείου καὶ μάλιστα σημαντικοῦ. Τώρα θέλω νὰ ἐρευνήσω πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀντέδρασε μετὰ τὰς δηλώσεις του εἰς τὸ γεῦμα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης δὲν εἶχεν οὔτε τὴν στοιχειώδη εὐαισθησίαν, ὥστε νὰ δώσῃ ἀμέσως καθαρὰς ἐξηγήσεις, νὰ ὁμολογήσῃ δηλαδὴ ὅτι ὠλίσθησεν. Ἀντ’ αὐτοῦ, ἐπροχώρησεν, εὐθὺς ἀμέσως, εἰς νέας ἐπιθέσεις, κατὰ τοῦ Τύπου. Καὶ ἐνῷ προεκλήθη ἀπὸ τὸν Τύπον νὰ καταδείξῃ ποῦ, εἰς ποῖον σημεῖον παρεποιήθησαν αἱ δηλώσεις του, δὲν τὸ ἐπεχείρησε, διότι δὲν ὑπῆρχε παραποίησις. Δι’ αὐτὸ δὲν ἀπήντησε καὶ εἰς τὴν ἑτέραν πρόκλησιν τοῦ Τύπου, ὁ ὁποῖος τοῦ ἔθεσε τὸ δίλημμα, ἢ εἴπατε, κύριε Ὑπουργέ, ὅσα ἀντιδημοκρατικὰ σᾶς ἀπεδώσαμεν, καὶ τότε ὀφείλετε, ἐὰν ἔχετε πολιτικὴν ἐντιμότητα, νὰ παραιτηθῆτε, ἢ νὰ ἀποδείξητε ὅτι δὲν τὰ εἴπατε. Ἡ οὐσία τοῦ ὅρκου, τὸν ὁποῖον ἔδωσεν ὑπὸ τὰς δύο ἰδιότητάς του, ἦτο σεβασμὸς πρὸς τὸ Σύνταγμα. Καὶ ἠσέβησε πρὸς τὸ Σύνταγμα, ἐκδηλωθεὶς ὡς ἐξεδηλώθη εἰς τὴν συνάντησιν αὐτήν. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὑπάρχει, πρῶτον ἓν εὐρύτερον περιθώριον, εὐρύτεραι συνθῆκαι, αἱ ὁποῖαι ἐπέτρεψαν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐκδηλωθῇ, ὡς ἐξεδηλώθη. Εἶναι τὸ Συνταγματικὸν καθεστὼς τὸ ὁποῖον διέπει τὸν Τύπον. Δὲν ἔχει κανείς, παρὰ νὰ συγκρίνῃ τὸ ἄρθρον 14 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1952, μὲ τὸ ἀνάλογον ἄρθρον 64 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911. Τὸ Σύνταγμα τοῦ 1952 θέτει ἀρκετοὺς περιορισμούς, οἱ ὁποῖοι φθάνουν μέχρι καὶ κατασχέσεως καὶ παύσεως ἐφημερίδος, αἱ ὁποῖοι περιορισμοὶ δὲν ὑπῆρχον εἰς τὸ προηγούμενον Σύνταγμα. Ἐν συνεχεία ὑπάρχουν τὰ ἔκτακτα ψηφίσματα, τὰ ὁποῖα ἰσχύουν εἰς βάρος τῆς ἐλευθεροτυπίας — καὶ ὁμιλῶ ἐν προκειμένῳ, διὰ τὰ ψηφίσματα ΛΑ καὶ ΛΒ, τὰ ὁποῖα εἶναι καταλυτικά, περιοριστικὰ τῆς ἐλευθεροτυπίας καὶ κατὰ ἕνα τρόπον καθιερώνουν καὶ εἶδος προληπτικῆς λογοκρισίας, ἐφ’ ὅσον διὰ τὴν ἔκδοσιν ἐφημερίδος προβλέπεται προηγουμένως ἄδεια Ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν δὲν προβλέπει τὸ Σύνταγμα καὶ εἰς τὴν ὁποίαν μεταξὺ τῶν ἄλλων, μετέχουν καὶ ἀστυνομικὰ ὄργανα. Ἀκόμη, κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει τὸ νομοθετικόν,— ἐὰν θέλετε — καθεστὼς τοῦ νόμου 1902 τῆς δικτατορίας, τὸ ὁποῖον ἐπίσης, ἔχει πολλὰς περιοριστικὰς διατάξεις περὶ ἐλευθεροτυπίας καὶ τέλος ὑπάρχει καὶ ὁ νόμος 2493)53, τὸν ὁποῖον ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ὁλόκληρος ὁ Τύπος καὶ ἡ τότε Ἀντιπολίτευσις, πρὸς τιμήν της, ἐχαρακτήρισαν ὡς τυποκτόνον, ἐχαρακτήρισαν ὡς ἐπιβάλλοντα τρομοκρατικὸν καθεστώς, εἰς βάρος τοῦ Τύπου, διότι προβλέπει τὴν θέσπισιν ποινῶν, ὡς εἶναι ἡ στέρησις τῆς δασμολογικῆς ἀτελείας τοῦ χάρτου. Ὅταν ὁ δημοσιογράφος γνωρίζῃ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστῇ μίαν ἐξαιρετικὴν ποινήν, δὲν γράφει, ἀκόμη καὶ εἰς περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας κατέχει τὴν ἀλήθειαν, διὰ κἄτι τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου συμφέροντος καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ γραφῇ. Δὲν γράφει πλέον, διότι φοβεῖται αὐτὴν τὴν τρομακτικὴν ποινήν. Τὸ καθεστὼς αὐτὸ καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν ἠθέλησε νὰ τὸ μετατρέψῃ, ἢ τουλάχιστον νὰ τὸ εὐθυγραμμίσῃ εἰς τὰ πλαίσια τοῦ ἁρμοδίου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος τοῦ 14. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὸ εἶναι τὸ εὐρύτερον περιβάλλον τοῦ θερμοκηπίου, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἀνετράφη καὶ ἐξεδηλώθη ὁ κ. Ὑπουργός. Ὑπάρχει καὶ ἕνα στενότερον περιθώριον. Πρόκειται περὶ τῆς ἐν γένει συμπεριφορᾶς τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τοῦ Τύπου, ἡ ὁποία ἀρχίζει πρῶτον ἀπὸ τὸν ἴδιον τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ διάστημα τῆς τριετίας, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι Πρωθυπουργός, εἶναι προβληματικὸν ἐὰν 5–6 φορὰς ἦλθεν εἰς ἄμεσον — προσωπικὴν ἐπαφὴν μὲ τοὺς δημοσιογράφους, δηλαδὴ μὲ τὸν Τύπον. Ὑπῆρχε προηγουμένως ἐν Ἑλλάδι, καθεστώς, κατὰ τὸ ὁποῖον ὅλοι οἱ Πρωθυπουργοί, σχεδὸν καθ’ ἑκάστην, πρὸ πάσης ἄλλης ἐργασίας, νὰ λαμβάνουν γνῶσιν τῶν δημοσιευμάτων τοῦ Τύπου καὶ ἐν συνεχείᾳ νὰ δέχωνται τοὺς δημοσιογράφους. Ἐνθυμοῦμαι τὴν περίπτωσιν τοῦ ἀειμνήστου Σοφούλη, ὁ ὁποῖος, παρὰ τὰ τόσα ἔτη τῆς ἡλικίας του, ἐν τούτοις, κάθε πρωΐ, ἔπρεπε, πρὸ πάσης ἄλλης ἐνεργείας, νὰ δεχθῇ τοὺς δημοσιογράφους. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις κατήργησεν αὐτὸ τὸ δημοκρατικὸν ἔθιμον καὶ ἐπικοινωνεῖ μὲ τὸν Τύπον, μόνον μὲ ἀνακοινώσεις, τὰς ὁποίας στέλλει τὸ ἁρμόδιον γραφεῖον. Δὲν ὑπάρχει ζωντανὴ ἐπαφὴ μὲ τὸν Τύπον. Εἶναι καὶ αὐτὸ μία περιφρόνησις πρὸς τὸν Τύπον, ἐκτὸς ἐὰν πρέπει νὰ τὴν ἑρμηνεύσωμεν, ὡς ἕνα φόβον πρὸς τὸν Τύπον, λόγῳ τοῦ ρόλου, τὸν ὁποῖον παίζει. Ἀλλὰ ἐὰν θέλετε, κύριοι συνάδελφοι, διὰ τὴν στάσιν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τοῦ Τύπου, νὰ κρίνητε, πρέπει νὰ προχωρήσωμεν καὶ εἰς τὴν στάσιν της, εἰς τὸ παρὸν ἐπεισόδιον. Ὁ Τύπος ἐπὶ 10 ἡμέρας γράφει. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ὁμιλεῖ καὶ ζητεῖ νὰ γίνῃ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως μία συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἡ κοινὴ γνώμη ἔχει συγκινηθῆ. Καὶ ὅμως, ἡ Κυβέρνησις ἀδιαφορεῖ. Καὶ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἐπερώτησις διὰ νὰ ἀναγκασθῇ ἡ Κυβέρνησις, βάσει τοῦ Κανονισμοῦ, νὰ δεχθῇ τὴν συζήτησιν, προσπαθοῦσα νὰ ἐκτρέψῃ τὴν συζήτησιν καὶ νὰ τὴν ἐμφανίσῃ, ὡς ἕνα θέμα διὰ γέλια καὶ ἄνευ σημασίας. Ἀλλὰ πέραν τούτου, κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Κυβερνήσεως λαμβάνουν χώραν καθ’ ἑκάστην κρούσματα, μικρὰ ἢ μεγάλα, εἰς βάρος τοῦ Τύπου. Δὲν θὰ ἀναφέρω ὀνόματα, ἀλλὰ καθ’ ἑκάστην καταγγέλλονται καὶ ἀποστέλλονται ἰδιαίτερα ὑπομνήματα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι καὶ τὰ ὄργανά της, στρέφονται ἐναντίον ἐφημερίδων, στεροῦν τὴν ἐλευθεροτυπίαν καὶ περιορίζουν τὰς ἐκδηλώσεις τοῦ Τύπου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος παρίσταται, νομίζω, ὅτι θὰ ἔχῃ μίαν συλλογὴν τῶν ὑπομνημάτων καὶ ἀποκομμάτων, τὰ ὁποῖα τοῦ προμηθεύουν αἱ ὑπηρεσίαι του καὶ θὰ γνωρίζῃ ποῖον περιστατικὸν ὑπονοῶ. Ἐὰν θέλετε ἕνα παράδειγμα, ἰδού: Ὑπῆρξεν ἐφημερίς, ἡ ὁποία ἐδημοσίευσε κείμενον ἐπερωτήσεως, τὴν ὁποίαν κατέθεσεν συνάδελφος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, προερχομένην ἀπὸ ὅλα τὰ Κόμματα. Ἡ ἐφημερὶς διότι ἐδημοσίευσε τὸ κείμενον τῆς ἐπερωτήσεως, ὡς εἶχεν καταχωρηθῆ εἰς τὰ πρακτικά, διώκεται σήμερον.

§113Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀντισυνταγματικόν. Εἶναι σαφέστατα ἀντισυνταγματικόν.

§114Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἡ δίωξις γίνεται αὐτεπαγγέλτως, διότι ἡ δίωξις αὐτὴ ἐξαρτᾶται πολλάκις καὶ ἀπὸ τὸ κλῖμα ποὺ δημιουργεῖ μία Κυβέρνησις. Δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ παρέμβῃ ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ σταματήσῃ τὸν Εἰσαγγελέα, διὰ νὰ μὴ διαμαρτυρηθῇ ὁ παριστάμενος κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ἐπέμβασις εἰς τὸ ἔργον τῆς δικαιοσύνης. Ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἐν γένει πολιτεία τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιτρέπει αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς ἐπεμβάσεις τῶν ὀργάνων της, διὰ νὰ μὴ ὁμιλήσω περαιτέρω διὰ περιπτώσεις ἐπεμβάσεως εἰς βάρος τῆς ἐλευθεροτυπίας.

§115Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ποίαν ὑπόθεσιν ὑπαινίσσεσθε; Θὰ ἤθελον νὰ γνωρίζω ποία εἶναι ἡ ὑπόθεσις αὐτή.

§116Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἀλλὰ εἶναι εὔκολον νὰ εὕρῃ κανεὶς τὸ κείμενον τῆς ἐπερωτήσεως.

§117Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Διότι ἡ ἐφημερὶς ἐδημοσίευσε τὸ κείμενον μιᾶς ἐπερωτήσεως, διώκεται;

§118Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Μάλιστα καὶ δικάζεται εἰς τὰς 12 Δεκεμβρίου.

§119Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Δὲν ἐρωτῶ πότε δικάζεται. Ἐρωτῶ ποία εἶναι ἡ ὑπόθεσις.

§120Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Πρόκειται περὶ τῆς ἐπερωτήσεως, τὴν ὁποίαν ὑπογράφομεν ὁ κ. Κοθρῆς, συνάδελφοι τῆς Ε.Π. Ε.Κ. καὶ τῆς Ε.Δ.Α. Ἀφορᾷ δὲ συγκεκριμένως ἡ ἐπερώτησις τὸ ἑξῆς θέμα: Ἐπερωτᾶται ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίας Τάξεως, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον εἶναι ἀληθῆ τὰ καταγγελλόμενα, ὅτι ἔλαβον χώραν βασανιστήρια τῆς Ἀσφαλείας ἐπὶ τοῦ κρατουμένου τάδε, τοῦ ὁποίου δὲν ἐνθυμοῦμαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ ὄνομα. Ἐν συνεχεία τοῦ δημοσιεύματος αὐτοῦ, ἐπεχειρήθη ἡ αὐτεπάγγελτος δίωξις τῆς ἐφημερίδος. Ἡ ἐφημερὶς κατεχώρησεν τὸ κείμενον, ὡς ἐδημοσιεύετο εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ ὡς κατετέθη ὑπὸ τῶν ὑπογραφόντων βουλευτῶν, δηλαδή: Κατετέθη παρὰ τῶν κάτωθι βουλευτῶν ἡ ἑξῆς ἐπερώτησις, εἰσαγωγικά, καὶ ἀκολουθεῖ τὸ κείμενον τῆς ἐπερωτήσεως, κλείουν τὰ εἰσαγωγικά. Βάσει τοῦ δημοσιεύματος αὐτοῦ διώκεται ἡ ἐφημερὶς καὶ πρόκειται νὰ γίνῃ ἡ ἐκδίκασις τὴν 12ην Δεκεμβρίου.

§121Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἔχει γίνει δίωξις ἐκ μέρους τῆς Εἰσαγγελίας, διότι μία ἐφημερὶς ἐδημοσίευσε τὸ κείμενον μιᾶς ἐπερωτήσεως δὲν εἶναι δυνατόν; Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ γίνει, εἶναι, ὅτι ἡ ἐφημερὶς θὰ ἐξετράπη εἰς κρίσεις καὶ σχόλια ἐπὶ τοῦ κειμένου τῆς κατατεθείσης ἐπερωτήσεως. Δὲν εἶναι λογικόν, οὔτε ἀκριβὲς τὸ νὰ ὑποστηρίζετε, ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς ἤσκησεν αὐτεπαγγέλτως δίωξιν, διότι ἐπαναδημοσιεύθη, ὡς εἶχεν, μία κατατεθεῖσα ἐπερώτησις.

§122Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Διότι καὶ ἡμεῖς τὸ θεωροῦμεν ἀντισυνταγματικὸν καὶ παράνομον, παρακαλοῦμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τὸ ἐξετάσῃ.

§123Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Εἶναι δυνατὸν πρὸ τῆς λήξεως τῆς συνεδριάσεως νὰ φέρω, κύριε Ὑπουργέ, τὰ κλητήρια καὶ ὅλα τὰ σχετικὰ στοιχεῖα. Δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν ποτὲ νὰ ὑποστηρίξω τὰ ὅσα ἀνέφερον, ἐὰν τὰ πράγματα δὲν εἶχον ἀκριβῶς ὅπως σᾶς τὰ ἐξέθεσα. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος, κ. Λ. Μπατρῖνος). Ὑπάρχει καὶ ἄλλο κροῦσμα, κύριοι συνάδελφοι, ὁ προλαλήσας κ. συνάδελφος, ἀνέφερε τὴν περίπτωσιν τοῦ «Βήματος», διὰ τὰ διϋλιστήρια πετρελαίου.

§124Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἐγράφη εἰς τὴν ἐφημερίδα «Αὐγὴ» δὶς ὅτι: «Ἀνταγωνισμὸς προσωπικῶν συμφερόντων μεταξὺ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἑνὸς Ὑπουργοῦ....... (ἀναγινώσκει) ....».

§125Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ὄχι, ἀκριβῶς, ἔτσι.

§126Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἐπὶ λέξει... ἤγαγεν εἰς συμβιβασμόν, βάσει τοῦ ὁποίου, ὁ μὲν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέλαβεν νὰ καλύψῃ τὸν Ὑπουργὸν εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἐπερωτήσεως Βάβδου, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς ὑπεχώρησεν εἰς τὴν ἀξίωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀνασταλῇ ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ διϋλιστηρίου εἰς ὡρισμένον οἶκον. Ἐπ’ αὐτῆς τῆς ὕβρεως καὶ τῆς περιϋβρίσεως τῆς Ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν περιελάμβανε ἡ δημοσίευσις ἠσκήθη αὐτεπαγγέλτως δίωξις ἐκ μέρους τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ εἶναι ἡ μόνη τὴν ὁποίαν ἐπὶ Κυβερνήσεως Καραμανλῆ, ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου 1955 μέχρι σήμερον, ἠσκήθη δίωξις διὰ παράβασιν τοῦ Τύπου, σχετιζομένην μὲ πολιτικὸν θέμα. Μία ἀκόμη περίπτωσις ἐπὶ Κυβερνήσεως Καραμανλῆ ἡ δίωξις κατὰ τῆς ἐφημερίδος «Ὥρα», ἡ ὁποία ἐδημοσίευσεν εἰδήσεις δυναμένας νὰ προκαλέσουν ἀνησυχίαν, ὅταν ἐδημοσίευσεν εἴδησιν κατὰ τὴν περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο εἰς ὀξύτητα τὸ ζήτημα τοῦ Σουέζ, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Στόλος ἐκινητοποιήθη καὶ κατευθύνεται εἰς τὰς νήσους τῶν Κυκλάδων ἢ τῆς Δωδεκανήσου, διὰ νὰ προλάβῃ τὴν κίνησιν ξένων πλοίων, τὰ ὁποῖα εἶχον ἐμφανισθῆ ἐκεῖ. Εἶναι ἡ μόνη περίπτωσις, ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς τὴν δημοσίευσιν διαδόσεων, αἱ ὁποῖαι φυσικὸν ἦτο νὰ προκαλέσουν ἀναταραχὴν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην. Αὐτὰ εἶναι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Εἰσαγγελικὴ Ἀρχὴ διὰ τὴν δίωξιν τῶν ἀδικημάτων τοῦ Τύπου. Ἐὰν πρόκειται νὰ κριθῇ τὸ κλῖμα τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἔχει δημιουργήσει, ἐν σχέσει μὲ τὸν σεβασμὸν πρὸς τὴν ἐλευθεροτυπίαν ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν τῶν διώξεων, τὰς ὁποίας ἔχει ἐνεργήσει αὐτεπαγγέλτως ἡ Εἰσαγγελικὴ Ἀρχή, θὰ πρέπει νὰ παραδεχθῇ ἡ Βουλή, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατώρθωσε νὰ δημιουργήσῃ κλῖμα σεβασμοῦ πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς ἐλευθεροτυπίας, διὰ νὰ ἐπηρεασθῇ ἐπὶ τοσοῦτον ἡ Εἰσαγγελικὴ Ἀρχή, ὥστε ἐντὸς δύο ἐτῶν νὰ ἔχωμεν μίαν μόνον περίπτωσιν διώξεως, δι’ ἀδίκημα ποὺ προσέβαλεν ὁλόκληρον τὸν πολιτικὸν κόσμον καὶ ἦτο φυσικὸν νὰ προκαλέσῃ τὴν ἀγανάκτησιν παντὸς τιμίως σκεπτομένου ἀνθρώπου, ὅταν γράφεται ἀπὸ μίαν ἐφημερίδα ὅτι ὁ Ὑπουργὸς καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συνεβιβάσθησαν εἰς τὴν λύσιν τῆς ἐξουσίας.

§127Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Βεβαίως, κύριε Ὑπουργέ, δὲν εἶναι θέμα τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς, ἀλλὰ ὀφείλω μίαν ἀπάντησιν. Δὲν ἔχει ἀκριβῶς ἔτσι τὸ δημοσίευμα τῆς ἐφημερίδος. Ἡ ἐφημερὶς ἔλεγεν ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ διϋλιστηρίου, ἀνταγωνίζονται πολλὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα. Τὰ συμφέροντα αὐτὰ ἐπροχώρησαν εἰς ἕνα συμβιβασμὸν καὶ ἡ ὑπόθεσις ἔφθασεν εἰς τὸ στάδιον ὥστε, ὁ μὲν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ κηρυχθῇ ὑπὲρ τοῦ τάδε συγκροτήματος, ὁ δὲ Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου ὑπὲρ τοῦ τάδε συγκροτήματος.

§128Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Διατὶ νὰ συζητῶμεν τὸ πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἀντέχει εἰς ἔλεγχον; Ἐὰν εἴχατε ἐδῶ τὸ κείμενον τῆς ἐφημερίδος θὰ ἐβλέπατε ὅτι ἐπὶ λέξει, γράφει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον προηγουμένως. Ἐὰν θέλετε νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν Βιβλιοθήκην τὴν ἐφημερίδα αὐτὴν διὰ νὰ ἴδητε ὅτι ἀκριβῶς γράφει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον.

§129Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Πέραν αὐτοῦ, κύριοι συνάδελφοι, τοῦ στενωτέρου κλίματος περὶ διώξεων, χρήσιμον εἶναι νὰ ἀναφερθῇ ὅτι καὶ εἰς ἄλλον τομέα, τὸν οἰκονομικόν, ἀσκεῖται πίεσις τῶν ἐφημερίδων. Ἐνῷ θὰ πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ ὀρθῶς ὁ Τύπος καὶ ὡς οἰκονομικὴ ἐπιχείρησις. Ἔγινε μία Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία, ἀτυχῶς, ἐγκαταλείπεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἠδιαφόρησεν ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ἠδιαφόρησε καὶ διὰ τοὺς ἐργαζομένους εἰς τὸν Τύπον. Ὅλα αὐτὰ χαρακτηρίζουν τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ Τύπου. Καὶ αὐτὴ ἐπέτρεψε νὰ ἐκδηλωθῇ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἰς τὸ γνωστὸν γεῦμα, ὡς ἐξεδηλώθη· ἐπεβεβαιώθη δὲ ἡ στάσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ κατὰ τὴν ἀποψινὴν παρέμβασίν του. Ἠδύνατο ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ δώσῃ μίαν διέξοδον καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ τὸ πράξῃ. Κύριοι βουλευταί, αἱ συνέπειαι τοῦ κρούσματος αὐτοῦ ἐνδιαφέρουν ὁλόκληρον τὸν πολιτικὸν κόσμον. Ἐὰν συνδυασθῇ μὲ ὅλα τὰ κρούσματα, δυνάμεθα νὰ τὸ χαρακτηρίσωμεν ὡς ἕνα δεῖγμα, ὡς μίαν πρόβαν κατὰ τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν. Εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἀντιδράσῃ ὁ πολιτικὸς κόσμος διότι, ἐὰν δὲν ἀντιδράσῃ ἀμέσως, καὶ ἀποφασιστικῶς, θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἶναι ἀργὰ νὰ ἀντιδράσωμεν, ὅπως συνέβη εἰς παρομοίας περιπτώσεις καὶ κατὰ τὸ παρελθόν. Κατὰ τὸ παρελθὸν ὑπῆρξαν κρούσματα καὶ δὲν ἀντέδρασεν ὁ πολιτικὸς κόσμος καὶ ὡς ἀποτέλεσμα εἴχομεν τὴν κατάλυσιν τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐὰν καὶ σήμερον δὲν ὑπάρξῃ ἀντίδρασις πολὺ φοβοῦμαι μήπως ἐπαναληφθῇ τὸ κακὸν παρελθόν. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω, κύριοι συνάδελφοι, μίαν ἐγκύκλιον τοῦ παρελθόντος, διὰ νὰ ἴδητε πῶς ἀντελαμβάνοντο τὴν λειτουργίαν τοῦ Τύπου: «.... (ἀναγινώσκει)....». Πρόκειται περὶ ἐμπιστευτικῆς διαταγῆς τῆς Διευθύνσεως Τύπου, ἐπὶ Κυβερνήσεως Μεταξᾶ, εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς ὁποίας ἀπέβλεψε καὶ ὁ ἴδιος ὁ Ἰωάννης Μεταξᾶς. Ἔλεγον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐὰν εἰς ἀνάλογα κρούσματα δὲν ὑπάρξουν κυρώσεις, τότε κινδυνεύει τὸ κοινοβουλευτικόν μας πολίτευμα. Ποία πρέπει νὰ εἶναι ἡ κύρωσις, ἐὰν μόνος ἔσπευδε νὰ ὑποβάλῃ παραίτησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὸ θέμα θὰ ἐτερματίζετο. Δὲν ἔγινεν ὅμως, αὐτό. Εἶναι συνεπῶς ἀνάγκη ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸν ἀποπέμψῃ, διότι τὴν ἐξέθεσε. Καὶ ἐὰν δὲν τὸ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις, εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ πράξῃ ἡ Βουλὴ καὶ εἰς τοῦτο δύναται νὰ βοηθήσῃ ἕνα τμῆμα τῆς συμπολιτεύσεως ἐὰν σκεφθῇ ποῦ βαδίζομεν μὲ τοιαῦτα κρούσματα. Ἀλλὰ περαιτέρω, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιβληθῇ αὐτὴ ἡ κύρωσις διὰ τὸν λόγον ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀντιληφθοῦν κάποτε οἱ Ὑπουργοὶ τὰς εὐθύνας των καὶ νὰ μὴ προβαίνουν εἰς δηλώσεις κατόπιν δὲ νὰ ἔρχωνται ἀπολογούμενοι καὶ νὰ λέγουν ὅτι ἄλλοτε μὲν τὰ εἶπα, ἄλλοτε δὲν τὰ εἶπα.

§130Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Οὔτε ἀπελογήθην, κύριε συνάδελφε, οὔτε καὶ εἶπα καὶ ξε– εἶπα.

§131Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Ἀρχικῶς, κύριε Ὑπουργέ, ἐδηλώσατε, ὅτι παρηρμηνεύθησαν ὅσα διετυπώσατε κατὰ τὸ γεῦμα. Κατόπιν, διὰ νεωτέρων δηλώσεών σας καὶ ἀπόψε, εἴπατε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι παρηρμηνεύθησαν αἱ προθέσεις σας. Καὶ ὅτι ἄλλο ἦτο τὸ νόημα τῶν δηλώσεών σας. Συνεπῶς ἀνεγνωρίσατε τὴν ἀκρίβειαν τὴν ὁποίαν ἀρχικῶς εἴχατε ἀρνηθῆ, εἴπατε, λοιπόν, καὶ ξεείπατε. Εἶναι ἐπίσης ἐπιβεβλημένον, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἐπιβληθῇ ἡ κύρωσις αὐτή, χάριν αὐτοῦ τοῦ Συντάγματος, ὥστε οἱ Ὑπουργοὶ νὰ μὴ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ παίζουν μὲ αὐτό. Καὶ τρίτον, διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἕνα ἠθικὸν δίδαγμα διὰ διαπαιδαγωγήσεως τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, οἱ ὁποῖοι ὅταν βλέπουν ὅτι ἕνας ὑπεύθυνος Ὑπουργός, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἔπαιξε μὲ τὸ Σύνταγμα, χωρὶς νὰ ἐπιβληθοῦν ἀνάλογοι κυρώσεις, τοῦτο θὰ ἔχῃ σημασίαν διὰ τὰς ὑπηρεσίας αὐτάς, διότι ἐὰν δὲν ἐπιβληθοῦν κυρώσεις, ποῖον δίδαγμα θὰ ὑπάρξῃ εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας καὶ μὲ ποῖον κῦρος ἡμεῖς θὰ ἐλέγχωμεν τὰς παραλείψεις καὶ τὰς παρεκτροπὰς τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, ὅταν ἕνας ὑπεύθυνος Ὑπουργὸς ἔπαιξε μὲ τὰ ἱερὰ καὶ ὅσια τῶν δημοκρατικῶν μας θεσμῶν καὶ ἡ πρᾶξις του αὕτη παρέμεινε χωρὶς τὴν ἐπιβολὴν τῶν ἀναλόγων κυρώσεων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς παρεβίασε τὸν ὅρκον του δίς, ὡς Ὑπουργὸς καὶ βουλευτής, ὡρκίσθη πίστιν καὶ σεβασμὸν εἰς τὸ Σύνταγμα, καὶ δὲν τὸ ἐσεβάσθη, καὶ διὰ τὸν λόγον καὶ μόνον αὐτόν, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιβληθῇ κύρωσις, διότι ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν ἕνας ὑπεύθυνος Ὑπουργὸς νὰ ἐλέγχῃ τὰς ὑπηρεσίας του δι’ οἱανδήποτε παράλειψιν ἐφ’ ὅσον αὐτὸς ὁ ἴδιος παρέμεινε ἀτιμώρητος. Εἶναι, ὅμως, ἀκόμη μεγαλυτέρα ἀνάγκη νὰ ἐπιβληθῇ ἡ κύρωσις αὕτη χάριν τῆς διεθνοῦς παραστάσεως τῆς χώρας μας, ἡ ὁποία πάντοτε ἐπικαλεῖται εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς τοὺς διεθνεῖς καὶ τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη τὴν ἐλευθεροτυπίαν καὶ τὸν σεβασμὸν τῶν δημοκρατικῶν μας θεσμῶν. Καὶ ἐρωτῶ, ἐὰν ἡμεῖς, διὰ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παραβιάζωμεν πρῶτοι τὰς ἀρχὰς αὐτάς, μὲ ποῖον ἠθικὸν ἀνάστημα θὰ στηλιτεύσωμεν τοὺς δυνάστας Ἄγγλους δι’ ὅσα διαπράττουν εἰς τὴν Κύπρον; Ἡμεῖς οἱ ἴδιοι μόλις πρὸ ὀλίγου χρόνου εἴχομεν στηλιτεύσει τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν κατάργησιν τῆς ἐλευθεροτυπίας καὶ διὰ τὴν καταδίκην ἑνὸς Κυπρίου δημοσιογράφου, τοῦ Σαμψών. Ὅταν, ὅμως ἔχομεν ἕνα Ὑπουργὸν ὁ ὁποῖος ὕψωσε τὸ ἀνάστημά του κατὰ τοῦ Τύπου καὶ τῶν συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν τοῦ λαοῦ, χωρὶς νὰ ὑποστῇ ἀναλόγους κυρώσεις, ἐρωτᾶται, τοῦτο δὲν εἶναι μία Ἀχίλλειος πτέρνα ἡ ὁποία θὰ δώσῃ ἐπιχειρήματα εἰς τοὺς Ἄγγλους δυνάστας τῆς Κύπρου, μία ἀπώλεια διεθνοῦς κύρους; Ἐὰν κανεὶς ἀπὸ τοὺς προηγουμένους λόγους δὲν ὑπῆρχε, κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ ἐπιβληθῇ ἡ πλέον αὐστηρὰ κύρωσις ἐναντίον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νομίζω ὅτι μόνον ἡ ἀνάγκη, μόνον ὁ λόγος αὐτὸς διὰ νὰ εἶναι ἰσχυρὰ καὶ ἀδιάβλητος ἡ παράστασις τῆς χώρας μας εἰς τὸ διεθνὲς πεδίον καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὴν λεπτὴν φάσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται τὸ Κυπριακὸν σήμερον, μόνον δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἔπρεπε νὰ ἐπιβληθῇ ἡ κύρωσις. Κύριοι συνάδελφοι, διετύπωσα ἀπόψεις τῆς παρατάξεώς μας, διότι νομίζομεν ὅτι ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας, ὁ Τύπος ἔχει ἀνάγκην ὁμαλότητος, ἡ ὁποία δὲν εἶναι διατὶ νὰ ἐξασφαλισθῇ παρὰ μόνον ὅταν αἱ δημοκρατικαὶ ἐλευθερίαι καὶ τὸ ἰσχῦον Σύνταγμα παρὰ τὰς ἐλλείψεις ποὺ ἔχει τηρῆται καὶ γίνεται ἀντικείμενον σεβασμοῦ. Πέραν αὐτοῦ, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἔχει εὐαισθησίαν δημοκρατικήν, ἀπεδείχθη εἰς πολλὰς περιπτώσεις ὅτι δὲν ἔχει αὐτὴν τὴν εὐαισθησίαν, ἐὰν καὶ εἰς τὸ προκείμενον θέμα ἀποδείξῃ, ὡς ἐλέχθη ἀπὸ ἕνα συνάδελφον, ὅτι εἶναι ἐλέφας, λέγω, τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ ὁποία ἐν προκειμένῳ ἐκφράζει πλέον τὴν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὑποχρέωσις εἶναι νὰ ἀγωνισθῇ καὶ ἐπιβάλῃ τὸν σεβασμὸν καὶ τὴν τήρησιν τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν του. Ἐπαναλαμβάνω, θὰ εἶναι ἔργον αὐτοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ θὰ εἶναι πρὸς τιμὴν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, εἰς οἱανδήποτε παράταξιν καὶ ἂν ἀνήκουν, θὰ βοηθήσουν καὶ θὰ συμπαρασταθοῦν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς).

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προκειμένου νὰ ἐπικυρωθοῦν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, ὑπάρχει καμμία ἀντίρρησις;

§133Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν παρατήρησιν θέλω νὰ κάμω. Ὅταν ἐτελείωσαν αἱ τροπολογίαι, τὰς ὁποίας εἰσηγήθη ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὑπέβαλα μίαν ἐρώτησιν. Ἐὰν περιλαμβάνωνται καὶ δύο τροπολογίαι τὰς ὁποίας εἶχεν υἱθετήσει κατὰ τὴν αʹ συζήτησιν· μοῦ ἐδήλωσεν ὅτι περιλαμβάνονται καὶ αἱ τροπολογίαι αὐταί. Δυστυχῶς, εἰς τὸ κείμενον τῶν πρακτικῶν δὲν διαλαμβάνονται, δηλαδὴ εἰς τὴν σελίδα ἐκείνην ποὺ παρεντίθενται αἱ τροπολογίαι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δὲν διαλαμβάνονται καὶ δι’ αὐτὸ ἤθελον νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Ἐλλείπει ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ συμπληρώσῃ τὴν δήλωσίν του, δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ νὰ τὸ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του διὰ τὴν ἄλλην συνεδρίασιν.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται συνεπῶς τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§135ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§137Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Προ. Κυβερν.). Κύριοι συνάδελφοι, καλυτέρα ἀπόδειξις ὅτι τὸ θέμα, τὸ κύριον θέμα, τῆς ἐπερωτήσεως ἐστερεῖτο περιεχομένου, εἶναι ὅτι ὅλοι οἱ ἀξιότιμοι ρήτορες, διὰ νὰ δώσουν ἕνα περιεχόμενον εἰς τὰς ὁμιλίας των, ἠναγκάσθησαν νὰ ἐξέλθουν τοῦ συγκεκριμένου θέματος καὶ νὰ γενικεύσουν τὴν συζήτησιν. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἔπραξαν κακῶς. Ἀπεναντίας, νομίζω, ὅτι καλῶς ἔπραξαν. Καὶ ἀφοῦ τὸ ἔπραξαν οἱ προηγούμενοι θὰ τὸ πράξω καὶ ἐγώ.

§138Α. ΖΑΚΚΑΣ. Καὶ ἡμεῖς, βέβαια.

§139Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐὰν ὑποστηρίζετε ὅτι ἡ ἔλλειψις περιεχομένου ὡδήγησεν εἰς τὴν γενίκευσιν, ὁμολογεῖτε τὸ ἴδιον διὰ τὸν λόγον σας.

§140Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἤρχισα νὰ ὁμιλῶ...

§141Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ ἐπταίσατε, ἅμα τῇ ἐνάρξει!...

§142Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Τί νὰ κάμω; Εἰς τὴν ἀρχὴν σκοντάπτει κανείς, ὕστερα παίρνει τὸν δρόμον καὶ πηγαίνει. Κύριοι, ἀπὸ τὴν ὅλην σειρὰν τῶν ἀξιοτίμων ρητόρων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, προέκυψεν ἕνα συμπέρασμα, μία κρίσις, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν σέβεται τὸν Τύπον καὶ δὲν ἐκτιμᾷ κατ’ ἀξίαν τὸ λειτούργημα τοῦ Τύπου. Ἐπειδὴ τυγχάνω ὁ ἰδιαιτέρως ὑπεύθυνος ἐπὶ τοῦ θέματος ἐν τῇ Κυβερνήσει, θὰ ἔλθω, πρὸς ἀποφυγὴν πάσης παρεξηγήσεως καὶ μὲ πλήρη ἐπίγνωσιν τῆς εὐθύνης τῶν λόγων μου, νὰ βεβαιώσω τὸ Σῶμα, ἂν περὶ τούτου ὑπάρχῃ ἀνάγκη, κατόπιν τῆς σημερινῆς συζητήσεως, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Ριζοσπαστικὴ Ἕνωσις, ὡς Κόμμα, καὶ ἡ Κυβέρνησις ὄχι μόνον τιμοῦν, ἀλλὰ θεωροῦν, ὅτι ἀποτελεῖ ὁ Τύπος ἀκρογωνιαῖον λίθον τοῦ δημοκρατικοῦ μας πολιτεύματος. Ὅτι δὲν νοεῖται Δημοκρατία χωρὶς Τύπον ἐλεύθερον. Ὅτι δὲν νοεῖται Ἑλλάς, χωρὶς ἐλευθερίαν σκέψεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ δὲν ὑπῆρξε ποτὲ εἰς ὁμαλὰς περιστάσεις εἰς τὴν χώραν μας περίπτωσις ὅπου πολιτικὰ κόμματα ἠγωνίσθησαν ἐναντίον τοῦ Τύπου. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἀκόμη τοῦ Καποδιστρίου, ἠγωνίσθησαν οἱ Ἕλληνες καὶ κατέκτησαν τὴν ἐλευθεροτυπίαν, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι οὐδέποτε θὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις, οὔτε ἐξαιρετική, διὰ νὰ ἀρνηθοῦν τὸ μέγα τοῦτο ἀγαθόν. Ὅταν, μάλιστα, βλέπωμεν μὲ ποίαν ἐλευθερίαν διατυπώνομεν ὅλοι οἱ Ἕλληνες —καὶ ἡμεῖς καὶ σεῖς—τοὺς στοχασμούς μας, σκεπτόμεθα μὲ βαθυτάτην μελαγχολίαν τὰ ἑκατομμύρια ἐκεῖνα τῶν ἀνθρώπων, τὰ ὁποῖα εἰς ἄλλας χώρας, πέραν τοῦ Παραπετάσματος, δὲν γνωρίζουν τὰ ἀγαθὰ τῆς ἐλευθεροτυπίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§143Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ Ὁλλανδὸς δὲν μελαγχολεῖ!

§144Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Ἀκούομεν τοὺς θαυμαστὰς τοῦ καθεστῶτος, τοῦ πέραν τοῦ Παραπετάσματος, ὅταν εὑρίσκωνται ἐκτὸς τοῦ Παραπετάσματος, νὰ κομπάζουν ἢ μᾶλλον νὰ ἀγωνίζωνται διὰ τὴν ἐλευθεροτυπίαν, ἀλλὰ εἰς τὸ σπίτι των τὴν ἔχουν καταργήσει. Καὶ ὅταν ἄνθρωποι, πιστεύοντες εἰς τὰ Πολιτεύματα καὶ εἰς τὰ καθεστῶτα ἐκεῖνα, ἐμφανίζονται προασπισταὶ τῆς ἐλευθεροτυπίας καὶ ἐμφανίζονται διαμαρτυρόμενοι, διότι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις τὴν συμπιέζει ἢ τὴν παρεμποδίζει, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ θεωρήσω τὴν ὑπεράσπισιν αὐτὴν ὕποπτον.

§145Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Εἶναι γνωστὸν εἰς ποίαν πλευρὰν εὑρίσκεται ἡ πολιτικὴ θρασύτης.

§146Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Ἡ Ἑλλάς, ἀφ’ ἧς ἐγνώρισε τὴν ἐλευθερίαν της, ἀλλ’ ἰδίως κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους, διεξήγαγεν ἀγῶνας δι’ ὅλας τὰς ἀτομικὰς ἐλευθερίας καὶ διὰ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου. Ὅταν ἠγωνίζετο ἐπὶ 10 σχεδὸν ἔτη, ἐναντίον τοῦ Κομμουνισμοῦ, διὰ νὰ κατοχυρώσῃ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἀτόμου, ἠγωνίζετο καὶ διὰ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου. Ὅταν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἀπεφάσιζε νὰ εἰσέλθῃ ἡ Ἑλλὰς εἰς τὴν Ἀτλαντικὴν Συμμαχίαν τὸ ἔκαμνε διὰ νὰ ἀμυνθῇ ὑπὲρ τῶν ἐλευθεριῶν, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν ἐθνικὴν χειρονομίαν. Καὶ εἶναι πρὸς τιμὴν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ὅτι ἔλαβεν αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν. Ὅταν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἐπίσης, καὶ ἡ ΕΠΕΚ, τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1952, ἐκύρωναν, διὰ Ψηφίσματος, ὅλα τὰ προϊσχύοντα Ψηφίσματα τὰ περιορίζοντα ὡρισμένας ἐλευθερίας πρὸς προάσπισιν τοῦ συνόλου τῶν ἐλευθεριῶν, καὶ πάλιν τὴν ἰδέαν τῆς ἐλευθερίας ἐξυπηρέτουν. Καὶ εἶναι πρὸς τιμήν των ὅτι τὸ ἔπραξαν.

§147Α. ΖΑΚΚΑΣ. Τότε, τί εἴδους ἐλευθερία εἶναι αὐτή;

§148Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Χάρις εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀγῶνας καὶ χάρις εἰς αὐτὰ τὰ μέτρα κατωχυρώθησαν αἱ ἐλευθερίαι εἰς τὸν τόπον αὐτὸν καὶ θέλομεν ὅλοι νὰ τὰς διατηρήσωμεν, μέσα δὲ εἰς τὸ πλαίσιον αὐτὸ κινεῖται ἐλευθέρως σήμερον ὁ Τύπος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εἶπεν, ὅτι μόνον δύο περιπτώσεις ὑπάρχουν, κατὰ τὴν τελευταίαν διετίαν, κατὰ τὰς ὁποίας ἐμφανίζεται δίωξις δι’ ἀδίκημα τοῦ Τύπου, ἔχον πολιτικὸν περιεχόμενον. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι εἰς τὸν τόπον αὐτὸν πολλὰ ἠμπορεῖ νὰ εἶναι σφάλματα, τὰ ὁποῖα διαπράττονται, ἀλλὰ διατηρεῖται ὡς κόρη ὀφθαλμοῦ ἡ ἐλευθερία τοῦ Τύπου. Καθὼς γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, ἔχομεν ἕνα νόμον 509, ὁ ὁποῖος θέτει τὸν Κομμουνισμὸν ἐκτὸς νόμου. Ἐν τούτοις, ὁ ἴδιος αὐτὸς Κομμουνισμός, εἰς τὸν τομέα τοῦ Τύπου, ἔχει καὶ δημοσιογραφικὸν ὄργανον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκφράζει τοὺς στοχασμούς του ἐλευθέρως, καὶ οὐδεὶς ἐσκέφθη νὰ τὸν περιορίσῃ. Πῶς, λοιπόν, ὁμιλοῦν σήμερον περὶ προσβολῆς τοῦ Τύπου καὶ περὶ τοῦ ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐπὶ δύο ἔτη εὑρίσκεται εἰς τὴν Ἀρχήν, θέλει νὰ περιορίσῃ τὸν Τύπον, διότι συνέβη ἕνας Ὑπουργὸς νὰ κάμῃ ἕνα ἀστεϊσμὸν εἰς μίαν συγκέντρωσιν, τὴν ὁποίαν προεκάλεσεν ἕνας δημοσιογράφος; Ὁ Τύπος εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὄχι μόνον εἶναι ἐλεύθερος, ἀλλὰ λόγῳ τοῦ χαρακτῆρος τοῦ λαοῦ ἔχει καὶ ὀξύτητα εἰς τὰς ἐκφράσεις του. Ἔχει κάποτε μερικοὺς τρόπους διατυπώσεως, οἱ ὁποῖοι εἰς ἄλλας χώρας ἴσως δὲν θὰ ἦσαν ἀνεκτοί, ἐδῶ εἶναι ἀνεκτοὶ καὶ παραδεκτοί, διότι τὸ κλῖμα τὸ ὁποῖον ὑπάρχει τὸ ἐπιβάλλει καὶ διότι τὸ πνεῦμα τοῦ λαοῦ εἶναι τόσον φιλελεύθερον καὶ δημοκρατικόν. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, εἰς τὸν ὁποῖον εἰδικώτερον ἀπαντῶ, ὅτι κινδυνεύει ἡ Ἑλλάς, ἐὰν διατηρῇ τὸ κλῖμα τῆς ἀνελευθερίας μέσα εἰς τὸ ὁποῖον ζῇ, νὰ ζημιωθῇ εἰς τὴν διεθνῆ προβολὴν τῶν ἐθνικῶν μας αἰτημάτων. Ὅτι ὅταν ὑπάρχουν τέτοιοι Ὑπουργοί, ποὺ ἐκφράζονται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἀμφιβάλλω ἐὰν ἔστω καὶ ἕνας ἄνθρωπος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν γνωρίζῃ τὸ γεῦμα, τὸν κ. Πρωτοπαπαδάκην καὶ τὸ ἀστεῖόν του καὶ ὅτι ἐὰν πληροφορηθοῦν οἱ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος ὅτι τοιοῦτον κλῖμα κρατεῖ παρ’ ἡμῖν, ἀρχίζουν νὰ ἀμφιβάλλουν ἐὰν εἴμεθα Δημοκρατία. Εἰς οὐδένα θὰ ἐπιτρέψῃ οὔτε ἡ Κυβέρνησις, οὔτε ἡ Βουλή, οὔτε ὁ Ἑλληνικὸς λαός, νὰ ἀμφισβητήσῃ τοὺς ἀγῶνας τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν Δημοκρατίαν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Εἰς οὐδένα θὰ ἐπιτρέψωμεν νὰ ἀμφιβάλῃ ὅτι ἐπὶ μίαν 10ετίαν τοὺς ἀγῶνας αὐτοὺς τοὺς διεξηγάγομεν διὰ τὴν προάσπισιν αὐτῶν τῶν ἀτομικῶν ἐλευθεριῶν. Ὅπως καὶ τώρα ἀγωνιζόμενοι διὰ τὴν Κύπρον, ἀγωνιζόμεθα συγχρόνως καὶ διὰ τὰς ἀτομικὰς ἐλευθερίας τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς γίνεται μάχη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Δικαιωμάτων τοῦ Ἀνθρώπου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Μᾶς διετύπωσε ὁ κ. συνάδελφος, ὁ προλαλήσας, καὶ ἕνα ἄλλο παράπονον: Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω, καὶ οἱ κύριοι Ὑπουργοί, δὲν βλέπουν συχνὰ τοὺς δημοσιογράφους. Τί θέλετε, κύριοι, νὰ ἀπαντήσω εἰς αὐτό; Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως βλέπει δημοσιογράφους, ἴσως νὰ μὴ τοὺς βλέπῃ καθημερινῶς, συνδέεται φιλικῶς ὄχι μόνον μὲ τοὺς δημοσιογράφους τῆς Συμπολιτεύσεως, ἀλλὰ καὶ μὲ τοὺς δημοσιογράφους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ἔχει πλήρη ἐπαφὴν μὲ τὸν Τύπον. Βλέπουν οἱ δημοσιογράφοι τὸν Ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας, βλέπουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἐὰν δὲν τοὺς ἔβλεπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τοὺς δημοσιογράφους, θὰ ἦτο αὐτὸ ἔνδειξις ἐλλείψεως ἐλευθεροτυπίας; Θὰ ἦτο αὐτὸ ἔνδειξις περιφρονήσεως πρὸς τὸν Τύπον; Τί ἄλλο θέλετε, ἀπὸ αὐτὸν τὸν ἀπόλυτον σεβασμὸν εἰς τὴν ἀπόλυτον ἐλευθερίαν τοῦ ὀξύτατα ἐκφραζομένου κάποτε ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως Τύπου; Τί ἄλλο θέλετε περισσότερον ἀπὸ αὐτὴν τήν, ὄχι μὲ κακήν, ἀλλὰ μὲ καλὴν ἔννοιαν τῆς λέξεως, ἀσυδοσίαν τὴν ὁποίαν θέλομεν νὰ παράσχωμεν εἰς τὸν Τύπον, διότι νομίζομεν ὅτι αὐτὸς εἶναι ἕνας δρόμος ὁ ὁποῖος βοηθεῖ ἴσως τελικῶς εἰς τὴν πραγματοποίησιν τῶν σκοπῶν μιᾶς πραγματικῆς Δημοκρατίας. Κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν κάπως ἀσχοληθῆ φιλοσοφικώτερα μὲ τὰ θέματα αὐτά, γνωρίζουν ὅτι ἡ δικτατορία ἔχει ἕνα τρόπον τοῦ λέγειν, τὸν μονόλογον καὶ ὅτι ἡ Δημοκρατία ἔχει ἄλλον τρόπον τοῦ λέγειν, τὸν διάλογον. Εἰς τὴν Ἑλλάδα διεξάγεται συνεχῶς καὶ ὀξύτατα καὶ ὅταν αὐτὸς ὑπάρχῃ ὅλα τὰ ἄλλα ἐπιχειρήματα καταρρέουν καὶ καταπίπτουν. Ἀλλὰ πέραν τούτου, θέλω νὰ δώσω καὶ μίαν διαβεβαίωσιν εἰς τὴν Βουλήν. Ἐὰν σήμερον ὁ Τύπος χειμάζεται, δὲν εἶναι ἀπὸ ἔλλειψιν ἐλευθερίας, χειμάζεται ἀπὸ μίαν κρίσιν, κρίσιν οἰκονομικήν. Ὁ Τύπος περνάει δύσκολες ὧρες, ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τῆς ὑποτιμήσεως τῆς δραχμῆς. Εἶναι προσπάθεια, ἡ ὁποία, θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι θὰ ἐκδηλωθῇ μέσῳ τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς. Πρέπει νὰ εὕρωμεν ἀδιαβλήτους τρόπους διακομματικῶς ἀποφασισμένους, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐξυπηρετήσουν τὸν Τύπον διὰ νὰ τὸν κατοχυρώσουν, διὰ νὰ τὸν ἐξυψώσουν καὶ διὰ νὰ ἐλευθερώσουν ἀπὸ αὐτὸ τὸ βάρος, ἀπὸ τὸ βάρος τῶν οἰκονομικῶν δυσχερειῶν τὰς ὁποίας πράγματι ὑφίσταται. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα προβλήματα τοῦ Τύπου. Ὑπάρχουν προβλήματα ποιότητος, ὑπάρχουν προβλήματα ἔξω τοῦ πολιτικοῦ ἀνταγωνισμοῦ, ἀφορῶντα τὸ περιεχόμενον τῶν ἐφημερίδων, τὸ μὴ πολιτικόν, μὲ τὰ ὁποῖα ἐπίσης θὰ ἀσχοληθῇ ἡ Διακομματικὴ Ἐπιτροπὴ τοῦ Τύπου, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ δὲν πρόκειται νὰ ἐξατμισθῇ καὶ νὰ παύσῃ νὰ ὑπάρχῃ. Ἀπὸ τώρα καὶ πέραν, μετὰ τὴν παραίτησιν τοῦ κ. Ἀδαμοπούλου, τὴν νέαν ἐκλογὴν τοῦ νέου Προέδρου, νὰ κινηθῇ ἐλπίζω, μὲ γοργὸν ρυθμὸν καὶ θὰ παρασχεθῇ ἡ εὐκαιρία εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Διακομματικὴν Ἐπιτροπὴν προτάσεις σχετιζομένας μὲ τὴν ὅλην τόνωσιν τοῦ Τύπου, αἱ ὁποῖαι νὰ τύχουν Διακομματικῆς ἐγκρίσεως καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ ἀποτελέσουν μίαν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν θὰ προσφέρῃ ὄχι πλέον ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ ὅλα τὰ ἐν τῇ Διακομματικῇ Ἐπιτροπῇ Κόμματα πρὸς τὸν Τύπον, ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία θὰ βοηθήσῃ, ὥστε αὐτὸς ὁ Τύπος, τὸν ὁποῖον θέλομεν ἐλεύθερον, νὰ εἶναι καὶ συγχρόνως Τύπος οἰκονομικῶς ὑγιής. Ἐγώ, εἰς τὸ γεῦμα τοῦ δημοσιογράφου, ὁ ὁποῖος ἐκάλεσε τοὺς Ἀξιοτίμους κ. κ. Ἀρχηγοὺς Κομμάτων καὶ Ὑπουργούς, εἶχον κληθῆ, ἀλλὰ δὲν ἐπῆγα. Δὲν ἤκουσα, ἑπομένως, τὸν διάλογον, ὁ ὁποῖος διημείφθη ἐκεῖ καὶ δὲν γνωρίζω τὶ ἐλέχθη ἀκριβῶς καὶ πῶς ἐλέχθη. Ἔχω σχηματίσει, ὅμως, τὴν πεποίθησιν καὶ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἐὰν δὲν ἐδίδαμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν εὐκαιρίαν, ἐγκαταλείπουσα τὸ γεῦμα καὶ τὸ ἀστεῖον, νὰ προχωρήσῃ εἰς μίαν πράγματι γενικωτέραν τοποθέτησιν τοῦ ζητήματος τοῦ Τύπου, ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι δὲν θὰ μᾶς εἶχε βοηθήσει ἀπὸ ἀπόψεως συγγνώμης ὅλους ἡμᾶς τὸ θέαμα ἑνὸς Κοινοβουλίου, συζητοῦντος ἐὰν ἐλέχθη αὐτὸ τὸ ἀστεῖον κατ’ αὐτὸν ἢ ἐκεῖνον τὸν τρόπον. Ἡ συζήτησις αὐτὴ μᾶς ἔδωσεν ἀφορμὴν νὰ διατυπώσωμεν ὡρισμένας σκέψεις. Ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν νὰ διαδηλώσῃ τὸν ἀπόλυτον σεβασμόν της πρὸς τὸ λειτούργημα τοῦ Τύπου καὶ τὴν ἀναγνώρισιν τῆς ἀπολύτου σημασίας τοῦ Τύπου μέσα εἰς τὸ δημοκρατικόν μας πολίτευμα.

§149Α. ΖΑΚΚΑΣ. Τὰ ἀσπάζεται αὐτὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης;

§150Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Αὐτὰ τὰ ἀσπάζεται ἀνεξαιρέτως ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις. Αὐτὸ εἶναι τὸ τέρμα, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ καταλήξωμεν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, κ. Γ. Παπανδρέου, ἔχει τὸν λόγον.

§152Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἤκουσα εὐχαρίστως τὸν ὕμνον πρὸς τὴν ἐλευθεροτυπίαν εἰς τὸν ὁποῖον προέβη ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐλυπήθην, διατὶ αὐτὸν τὸν ὕμνον νὰ μὴ τὸν εἶχε ἀκούσει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, πρὸ τοῦ γεύματος, διότι ἴσως, τότε, θὰ εἶχε ἀποφύγει τὰς βαρυσημάντους ἀνακοινώσεις του. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ Ὁλλανδὸς φίλος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, δὲν εἶναι σύμφωνος μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἀσφαλῶς, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης δὲν θὰ γνωρίζῃ πλέον ποῖον μεταξὺ τῶν δύο προτιμᾷ, τὸν παλαιὸν φίλον του ἢ τὸν σημερινόν του συνάδελφον... Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα ἠδύνατο νὰ εἶναι ἀστεϊσμός, ἀλλὰ ἔγινε, δυστυχῶς, σοβαρὸν θέμα. Ἠδύνατο νὰ εἶναι ἀστεϊσμός, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἀναφερόμενος εἰς ὅσα εἶπεν, ἐδήλωνε ἀμέσως κατόπιν ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἀστεϊσμοῦ. Καὶ τότε θὰ ἐκρίνετο ἁπλῶς, ἐὰν ὁ ἀστεϊσμὸς εἶχεν εὐτυχὲς ἢ ἀτυχὲς πνεῦμα. Ἐὰν αὐτὴ ἦτο ἡ δήλωσις τῆς ἑπομένης, βεβαίως δὲν θὰ ὑφίστατο θέμα. Ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἀπαντῶν οὐδαμοῦ ἀναφέρει ὅτι πρόκειται περὶ ἀστεϊσμοῦ. Ἐδήλωσεν ὅτι ἐπρόκειτο περὶ «φιλικῆς συνομιλίας» καὶ κατ’ οὐσίαν ἐπιβεβαιώνει καὶ πάλιν τὸ πνεῦμα τοῦ λόγου του. Διότι λέγει ὅτι «ἐχθροὶ τοῦ Τύπου δὲν εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ ἐπισημαίνουν τὰ τρωτά του, ἀλλὰ ἐκεῖνοι, ποὺ κάμνουν κακὴν χρῆσιν τῆς ἐλευθεροτυπίας». Ὁ ἴδιος, ἑπομένως, ἀπέκλεισε τὸν ἀστεϊσμόν, ἀπὸ τὰς δηλώσεις του. Αὐτὸ εἶναι, τὸ ὁποῖον μᾶς ὑποχρεώνει, συμφώνως πρὸς τὴν ἰδικήν του ἐπιθυμίαν, νὰ λάβωμεν σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει τὰς δηλώσεις του, ἄλλως οὐδέποτε θὰ κατεδεχόμεθα, ἀτυχεῖς ἀστεϊσμοὺς νὰ φέρωμεν, ὡς θέμα συζητήσεως ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου. Ἀφ’ ἧς ὅμως, στιγμῆς, ὁ ἴδιος οὐδαμοῦ παρέχει ἑρμηνείαν τοῦ ἀστεϊσμοῦ, ἀλλὰ ἐπιβεβαιώνει σοβαρῶς τὴν οὐσίαν τῶν λόγων του, θὰ ἀπετέλει παράλειψιν καθήκοντος, ἐὰν ἡμεῖς δὲν ἐπεσημαίναμεν τὸ θέμα, δὲν ἐπεβεβαιοῦμεν τὰς εὐθύνας καὶ δὲν ἠξιοῦμεν, ὡς συνέπειαν κυρώσεις. Ποία εἶναι ἡ ἠλιθιότης, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ὁ Ὁλλανδὸς φίλος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης; Εἶπεν, ὅτι ἐὰν καταργηθῇ ὁ Τύπος θὰ ἐβασίλευεν εἰρήνη εἰς τὸν κόσμον. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης προσέθεσεν ὅτι εἶναι ἀπολύτως σύμφωνος. Ἐὰν ὁ Ὁλλανδὸς φίλος δὲν ἦτο τόσον ἠλίθιος, θὰ ἐγνώριζεν ὅτι ὁ Τύπος ἔχει ἡλικίαν ὀλίγων αἰώνων, ἐνῷ οἱ πόλεμοι ἔχουν ἡλικίαν πολλῶν χιλιετηρίδων. Ὑπάρχουν, ἑπομένως, οἱ πόλεμοι πρὶν ἀπὸ τὴν ὕπαρξιν τοῦ Τύπου. Θὰ ἐγνώριζεν, ἐπίσης, ὅτι, κυρίως τοὺς πολέμους ἐπιχειροῦν τὰ ὁλοκληρωτικὰ καθεστῶτα, τὰ ὁποῖα ἔχουν καταργήσει τὸν Τύπον. Ἑπομένως, οἱ πόλεμοι ὑπῆρξαν πρὸ τοῦ Τύπου καὶ ὅπου ἡ ἐλευθεροτυπία καταργεῖται εἶναι πολὺ πιθανώτερος ὁ πόλεμος, παρὰ ἡ εἰρήνη Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορικὴ ἀλήθεια. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀναφερόμενος εἰς παλαιότερον νόμον τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἀπηυθύνθη πρὸς ἐμὲ διὰ νὰ μοῦ τὸν ὑπενθυμίσῃ. Τοῦ εἶπον ὅτι θὰ ἔχῃ τὴν ἀπάντησίν μου. Βεβαίως, ὑπάρχουν νόμοι περὶ Τύπου, ὅπως ὑπάρχει Κανονισμὸς τοῦ Κοινοβουλίου. Ἀλλ’ ἡ ἑκάστοτε ρύθμισις τοῦ Κανονισμοῦ τοῦ Κοινοβουλίου δὲν σημαίνει κατάργησιν τοῦ Κοινοβουλίου. Σημαίνει, μέριμναν πρὸς βελτίωσιν τῆς λειτουργίας του. Ἐπίσης, καὶ οἱ νόμοι περὶ Τύπου ὀργανώνουν τὴν λειτουργίαν τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ θεμελιώδης διαφορά, ἡ ὁποία μᾶς χωρίζει. Βεβαίως, πρέπει νὰ μεριμνῶμεν, ἑκάστοτε, κατὰ ποῖον καλύτερον τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ ἡ ἐλευθερία τοῦ Τύπου, διὰ νὰ ἐξυπηρετῇ καὶ τὸν λαὸν καὶ τὸ γενικώτερον συμφέρον τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς ἀνθρωπότητος. Ἀλλ’ ἡ μεγάλη διαφορὰ ἡ ὁποία μᾶς χωρίζει εἶναι ὅτι ἡμεῖς ὀργανώνομεν τὸν Τύπον διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς ἐλευθέρας του λειτουργίας, ἐνῷ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης προτιμᾷ τὴν κατάργησιν τοῦ Τύπου. Καὶ αὐτὴ ἐπίσης εἶναι ἡ θεμελιώδης διαφορὰ μεταξὺ ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἐὰν θέλῃ νὰ εἶναι συνεπὴς πρὸς ὅσα εἶπε καὶ τὰ ὁποῖα ἐκ τῶν ὑστέρων υἱοθέτησεν, ἐὰν εἶχε τὸ ἐπιβαλλόμενον πολιτικὸν θάρρος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἔπρεπε νὰ συναγάγῃ τὰς συνεπείας καὶ νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν θέσιν του. Ὅπως, ἐπίσης ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔπειτα ἀπὸ τὴν οὐσιαστικὴν υἱοθέτησιν τῶν ἀρχικῶν του δηλώσεων, ὤφειλε νὰ τοῦ ὑποδείξῃ, ὅτι δὲν εἶχε θέσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Μὲ τὰς πράξεις σας, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Προεδρίας, μὲ τὰς κυρώσεις, ἐπιβεβαιώνετε τὴν πίστιν σας εἰς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου, ὄχι μὲ τὰς ἀγορεύσεις σας ἀπὸ τοῦ βήματος. Λυπούμεθα, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν, προσωπικοῦ ζητήματος. Δὲν ἀνήκει εἰς τὰς συνηθείας μας ἡ δημιουργία προσωπικῶν ζητημάτων. Γνωρίζει ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία πόσον ἐπιθυμοῦμεν πάντοτε νὰ ἐξυψώσωμεν τὸ ἐπίπεδον τῶν συζητήσεων καὶ πῶς ἀκόμη, ὅταν ἀσκοῦμεν τὸν ἔλεγχον, στηριζόμεθα ἐπὶ ἀντικειμενικῶς καλοπίστων στοιχείων. Ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν εἶναι, δυστυχῶς, τὰ κείμενα, τὰ ὁποῖα ὁμιλοῦν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης υἱοθέτησεν οὐσιαστικῶς μὲ τὰς ἐπεξηγήσεις εἰς τὰς ὁποίας, τὴν ἑπομένην προέβη, καὶ υἱοθέτησε τὰς ἀρχικάς του δηλώσεις. Ἀπὸ τὴν ὥραν ἐκείνην δὲν εἶχε θέσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ εἶναι εὐτύχημα, τὸ κακὸν δὲν ὑπῆρξεν ἀμιγὲς καλοῦ, εἶναι εὐοίωνος ἔνδειξις, ὅτι ἐξ ἐκείνης τῆς ἀφορμῆς διεπιστώθη ἡ ὁμόφωνος ἀντίδρασις καὶ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ τοῦ Τύπου καὶ τοῦ λαοῦ, καὶ ὑπῆρξε γενικὴ ἡ βοὴ ἐναντίον τῶν θλιβερῶν του δηλώσεων. Ἀπέδειξεν ἡ ὁμόθυμος αὐτὴ ἀντίδρασις πόσον βαθεῖα εἶναι ἡ συνήθεια τῶν ἐλευθεριῶν εἰς τὴν χώραν μας. Κύριοι βουλευταί, τὸ συμπέρασμα εἰς τὸ ὁποῖον καταλήγομεν εἶναι τοῦτο: Προέβη σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἰς μίαν δήλωσιν μετανοίας. Ἀλλ’ ἡ δήλωσις μετανοίας ἦλθεν ἀργά. Μόνον ἡ παραίτησις ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν εἶναι ἡ πρέπουσα κύρωσις. (Χειροκροτήματα).

§153Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, μοῦ ἔκαμε βαθυτάτην ἐντύπωσιν τὸ γεγονὸς ὅτι ἠθέλησεν ὁ κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων νὰ ἑρμηνεύσῃ ἐκείνους τοὺς λόγους τοὺς ἰδικούς μου καὶ νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ εἰς ἐμὲ νὰ ἑρμηνεύσω αὐθεντικῶς τὸν λόγον τὸν ἰδικόν μου. Εἶναι ἀσύνηθες τὸ πρᾶγμα αὐτό. Οὔτε δήλωσιν μετανοίας ἔκαμα, διότι δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ κάμω δήλωσιν μετανοίας. Ἐκεῖνα, ποὺ ἀρχῆθεν εἶπον, ἐκεῖνα ἐξακολουθῶ νὰ λέγω, ἐπιμένων ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν εἰς τὸ γεῦμα ἐκεῖνο, δὲν εἶχον πολιτικὴν σημασίαν. Νομίζω δὲ ὅτι μετὰ ταῦτα καὶ μεθ’ ὅσα εἶπον δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἀπαντήσω περισσότερον εἰς τὸν κ. συναρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων.

§154Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐννοῶ τὴν σύγχυσιν εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Διότι, εὑρίσκεται εἰς πλήρη σύγχυσιν, ὅταν λέγῃ, ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπε δὲν εἶχον πολιτικὴν σημασίαν!... Προσέθεσεν ἐπίσης ὅτι ἐπιμένει εἰς ὅσα εἶπεν. Ἐπιμένων, ὅμως, εἰς ὅσα εἶπεν, εἶναι ὑπεύθυνος δι’ ὅσα εἶπε καὶ ἐπομένως πρέπει νὰ ὑποστῇ τὰς κυρώσεις, δι’ ὅσα εἶπεν...

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπριλλάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§156Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶχον δηλώσει εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, ὅτι θὰ παρῃτούμην τοῦ λόγου, διὰ νὰ διευκολύνω τὴν συζήτησιν, δεδομένου ὅμως, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ἐθεώρησεν ὡς ἀπαραίτητον, νὰ στραφῇ εἰς τὸν λόγον του ἰδιαιτέρως πρὸς τὴν παράταξίν μας, νομίζω, ὅτι ὀφείλει νὰ λάβῃ μίαν ἀπάντησιν. Εἶναι συνηθισμένη τακτικὴ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως καὶ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων καὶ τῶν καθεστώτων, ποὺ τείνουν πρὸς δικτατορίαν, ὅταν εὑρίσκωνται εἰς δύσκολον θέσιν, ὅταν κατὰ τὸ κοινῶς λεγόμενον στριμώγνωνται, νὰ καταφεύγουν εἰς τὸν μπαμπούλα τοῦ κομμουνισμοῦ. Αὐτὸ ἀποδεικνύει ἡ ἱστορία. Αὐτὴν τὴν τακτικὴν ἠκολούθησε καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως. Ἐστράφη καὶ αὐτὸς εἰς τὸ γνωστὸν τροπάριον. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι τῆς παρούσης συζητήσεως τὸ θέμα τῆς ἐξετάσεως τῶν δύο κοινωνικῶν καθεστώτων ποὺ ὑπάρχουν σήμερον εἰς τὸν κόσμον τοῦ ἰμπεριαλιστικοῦ καὶ τοῦ καπιταλιστικοῦ καθεστῶτος, ποὺ συνδέεται μὲ τὴν ἀποικιοκρατίαν καὶ τοῦ σοσιαλιστικοῦ καθεστῶτος. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργός, ποὺ ἠθέλησε νὰ ἐμφανισθῇ ἀπόψε ὡς ἱππότης τοῦ λεγομένου ἐλευθέρου κόσμου καὶ ὡς κατήγορος τοῦ ἄλλου κόσμου, θέλῃ, εὐχαρίστως νὰ κάμωμεν τὴν συζήτησιν αὐτήν, εἰς ἄλλην συνεδρίασιν. Πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του μόνον, ὅτι δὲν θὰ ἐξετάσωμεν τὸ καθεστὼς τοῦ Τύπου ἀποκεκομμένου, ἀλλὰ ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ κοινωνικὸν καθεστώς, καὶ ὄχι μόνον τοῦ Τύπου ποὺ ὑπάρχει εἰς τὸ ἀντίθετον στρατόπεδον, ἀλλὰ τοῦ Τύπου καὶ τῶν δύο στρατοπέδων. Ὑπενθυμίζω προκαταβολικῶς περὶ τῶν συγκροτημάτων τῶν δημοσιογραφικῶν, ποὺ ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἀμερικήν. Ὑπενθυμίζω τὸν νόμον περὶ ἐλευθερίας Τύπου. Ὑπενθυμίζω τὸν νόμον τοῦ Λίντς περὶ τῶν μαύρων καὶ ἄλλων τινῶν, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὸν ἐλεύθερον κόσμον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν εἶναι τῆς στιγμῆς αὐτῆς. Εἰς τὴν Ἑλλάδα σήμερον, κύριε Ὑπουργέ, ἔχομεν καθεστὼς ἀστικόν, καθεστὼς Κοινοβουλευτικόν, Δημοκρατικόν. Ἐὰν σᾶς ἀρέσῃ νὰ τὸ ἔχωμεν, νὰ τὸ ἔχωμεν καὶ νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ. Μέσα εἰς τὸ καθεστὼς αὐτὸ οἱ Συνταγματικοὶ νόμοι τοῦ Κράτους θεσπίζουν ὡρισμένας ἐλευθερίας καὶ ὅταν ἐλέγχωμεν τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ἐλέγχομεν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν τήρησιν τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν ἐλευθεριῶν. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργόν: Ἰσχυρίζεται, ὅτι ὑπάρχει μία ἐφημερὶς ἡ «Αὐγή», ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργόν: Ἡ ἐφημερὶς αὐτή, διὰ τὴν ὕπαρξιν τῆς ὁποίας δὲν κάμνει χάριν ἡ Κυβέρνησις, κυκλοφορεῖ χάριν τοῦ διεθνοῦς κλίματος καὶ τοῦ κλίματος ποὺ ὑπάρχει εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἡ ἐφημερὶς ἠμπορεῖ νὰ κυκλοφορήσῃ ἐλευθέρως εἰς τὴν ἐπαρχίαν; Πέραν τῆς Πρωτευούσης ἠμπορεῖ νὰ διαβάσῃ κανεὶς εἰς τὸ χωρίον, ὄχι τὴν «Αὐγὴν» ἀλλὰ καὶ τὴν «Καθημερινὴν» ἀκόμη;

§157ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μέχρι τοῦ ἀπωτάτου σημείου τῆς Ἐπικρατείας κυκλοφορεῖ ἡ «Αὐγὴ» ἐλευθέρως.

§158Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἠμπορεῖ ὁ ἀγρότης νὰ διαβάσῃ ἐλευθέρως τὴν «Αὐγήν», χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν ἀπειλὴν τῆς ἐκτοπίσεως; Ἠμπορεῖ ὁ οἱοσδήποτε ἀναγνώστης νὰ διαβάσῃ ἐλευθέρως τὴν ἐφημερίδα αὐτὴν χωρὶς τὴν ἑπομένην ἢ νὰ ἀπειληθῇ μὲ ἐκτόπισιν, ἢ ἀκόμη μὲ στέρησιν παροχῆς δανείων; Δεύτερον, ἐρωτῶ: Γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἐκκρεμεῖ ἀπὸ 7–8 μηνῶν αἴτησις τοῦ συναδέλφου κ. Ἠλιοῦ, δι’ ἔκδοσιν μηνιαίου περιοδικοῦ; Ἐπὶ τῆς αἰτήσεως αὐτῆς δὲν ὑπάρχει ἀπόφασις. Διατὶ δὲν δίδεται ἡ ἄδεια; Εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ἁρμόδιος ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ δώσῃ τὴν ἄδειαν καὶ ἐν τούτοις ἀποφεύγει. Εἶναι αὐτὸ ἐλευθεροτυπία; Τρίτον: Κυκλοφορεῖ ἔντυπον, λεγόμενον «Γεγονότα καὶ κείμενα», τὸ ὁποῖον καλύπτεται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον σας, τὸ ὁποῖον δὲν φέρει τὸ ὄνομα τοῦ ἐκδότου. Εἶναι καταπληκτικόν, κύριοι συνάδελφοι, οὐδέποτε ἐκυκλοφόρησεν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔντυπον χωρὶς τὸ ὄνομα τοῦ ἐκδότου. (Διαμαρτυρίαι).

§159ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ «Σοβιετικὰ Νέα»;

§160Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι τὰ κυκλοφορεῖ ἡ Σοβιετικὴ Πρεσβεία. Λοιπόν, τὰ «Γεγονότα καὶ Κείμενα» ἔχουν ἐξαπολύσει μίαν λυσσαλέαν ἐπίθεσιν ἐναντίον μιᾶς μερίδος βουλευτῶν καὶ δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ ἀμυνθῇ, διότι δὲν γνωρίζει ποῖος εἶναι ὁ ἐκδότης των. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θὰ ξεχνᾷ, ὅτι ἓν φύλλον τοῦ ἐντύπου, ἐταχυδρομήθη μὲ σφραγῖδα τοῦ Ὑπουργείου Τύπου. Ἐρωτῶ: Πῶς ἐκδίδεται τὸ ἔντυπον αὐτὸ καὶ τὸ Ὑπουργεῖον σας, κύριε Ὑπουργέ, ἀρνεῖται ἄδειαν μὲ αἴτησιν, ἡ ὁποία ὑπογράφεται ἀπὸ βουλευτὴν τῆς παρούσης Βουλῆς; Ποῖος χρηματοδοτεῖ τὸ ἔντυπον αὐτό, ὅταν τόση τσιγκουνιὰ ὑπάρχῃ διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ Κυπριακοῦ; Κύριοι συνάδελφοι, τὸ κροῦσμα, τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη μὲ τὴν περίπτωσιν τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη εἶναι ἁπλοῦν καὶ ἐνδεικτικὸν τοῦ κλίματος ποὺ ὑπάρχει εἰς τὴν Ἑλλάδα. Δὲν σᾶς ἀρέσει ἡ ἐλευθεροτυπία, διότι μὲ τὴν ἀπόκτησιν τῶν δημοκρατικῶν ἐλευθεριῶν, δὲν θὰ ἠμπορῆτε νὰ σταθῆτε. (Χειροκροτήματα ἐκ μέρους τῆς Ἀριστερᾶς).

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 239 ἐπερωτήσεως, τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης.

§162Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔθεσα μερικὰς ἐρωτήσεις εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, καὶ παρακαλῶ νὰ τύχω ἀπαντήσεως.

§163Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὡμίλησε πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς Τύπου καὶ εἶπεν, ὅτι καλυτέρα ἀπόδειξις τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡ ἐπερώτησις, ἡ ὁποία συζητεῖται, ἐστερεῖτο περιεχομένου, ὑπῆρξε τὸ γεγονός, ὅτι οἱ ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἠναγκάσθησαν νὰ ἐπεκταθοῦν καὶ εἰς ἄλλα ἄσχετα πρὸς αὐτὸ θέματα. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο ἀκριβέστερον, ἐὰν ἔκαμνε μίαν ἄλλην διατύπωσιν. Ἡ καλυτέρα ἀπόδειξις, κύριε Ὑπουργέ Τύπου, τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡ ἐπερώτησις δὲν ἐστερεῖτο περιεχομένου, ὑπῆρξε τὸ γεγονός, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἠναγκάσθη, ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν γεγονότων, καὶ πιθανῶς καὶ ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς ἰδικῆς σας Κυβερνήσεως, νὰ ἔλθῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ἐπανορθώσῃ τὰ ὅσα εἶπε, διὰ νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις, καὶ διὰ νὰ κάμῃ, ὅπως ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ λέγεται, δήλωσιν μετανοίας διὰ τὸ παράπτωμα εἰς τὸ ὁποῖον περιέπεσεν. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἕνα νέον γεγονός, τὸ ὁποῖον προῆλθεν ἀπὸ τὴν σημερινὴν συζήτησιν, αὐτὸ ὑπῆρξεν ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι ἐπιβεβαιώνει τὴν ἀκρίβειαν τοῦ κειμένου. Δὲν θὰ ἐπαναλάβω τὴν ἱστορίαν, διότι εἰς ὅλους εἶναι γνωστὴ καὶ διότι ἄλλωστε ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης μᾶς ἀπήλλαξε τοῦ κόπου, ἐφ’ ὅσον ἐπιβεβαιώνει τὴν ἀκρίβειαν τοῦ κειμένου, τὸ ὁποῖον ἐν τούτοις, ὁ ἴδιος ἐνεφάνισεν ὡς παραποιημένον κείμενον τοῦ λόγου του. Ὁ δημοσιογράφος, ὁ ὁποῖος τὸ μετέδωσεν εἶναι, κατὰ κοινὴν ἀναγνώρισιν ἐπίλεκτος δημοσιογράφος, τοῦ ὁποίου τὴν ἐπαγγελματικὴν ἱκανότητα οὐδεὶς ποτὲ ἠμφισβήτησε καὶ πρῶτος ἐπιβεβαιώνει ἀπόψε μὲ τὴν δήλωσίν του, ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἐλέχθησαν, κατὰ συνέπειαν, τὰ ὅσα ἐλέχθησαν. Καὶ ἐδημιουργήθη διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὸ γενικὸν κλῖμα, ἡ γενικὴ ἐντύπωσις ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἐπιδορπίου χαριτολογήματος ἢ περὶ ἀστεϊσμοῦ, ὅπως προσεπάθησε νὰ ἐμφανίσῃ ὁ Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Συντακτῶν καὶ παλαιὸς φίλος του κ. Κρανιωτάκης, εἰς τὴν ἐπιστολὴν τὴν ὁποίαν ἐδημοσίευσε μετὰ δύο ἡμέρας. Νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ γεγονὸς καὶ μόνον ὅτι ὁλόκληρος περίπου ὁ Ἑλληνικὸς Τύπος ἀπησχολήθη μὲ τὸ θέμα, ὅτι ἀσχέτως διακρίσεως Κυβερνητικοῦ καὶ Ἀντιπολιτευομένου Τύπου, ὅλαι αἱ ἡμερήσιαι ἐφημερίδες ἄφησαν ἀκάλυπτον ἢ ἐπετέθησαν, ἄλλαι βιαιότερον καὶ ἄλλαι ἠπιώτερον, ἐναντίον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀποδεικνύει, ἂν μή τι ἄλλο, ὅτι ἕνα κακῆς ποιότητος χιοῦμορ κατέληξε νὰ πιστευθῇ ὡς ἐπίσημος δήλωσις. Ἐὰν ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν ἐπερωτᾶται ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἐπερωτᾶται διότι τυχὸν ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης εἶναι κακὸς χιουμορίστας ἢ στερεῖται χιοῦμορ καὶ ἀποτυγχάνει ὁσάκις ἐπιχειρῇ νὰ ἀστειευθῇ εἰς ἐπίσημα γεύματα. Ἡ Κυβέρνησις ἐπερωτᾶται διότι παρῆλθον ἡμέραι καὶ καὶ ἑβδομάδες ἕως ὅτου εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ ἰδία, διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ της, ὁ ὁποῖος ἔσφαλλε, νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ σφάλμα. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἔχῃ κατορθώσει νὰ δημιουργήσῃ περὶ αὐτὸν ἕνα τοιοῦτον κλῖμα, ὥστε καὶ οἱ ἀστεϊσμοί του ἀκόμη νὰ ἐκλαμβάνωνται σοβαρῶς καὶ ἐὰν κατώρθωσε νὰ πείσῃ τοὺς πάντας ὅτι ὁ Ὁλλανδὸς φίλος του ὡμίλησε σύμφωνα μὲ τὴν ἐσωτέραν του ψυχικὴν διάθεσιν, τοῦτο κάποιαν ἑρμηνείαν πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ κἄποιαν ἐξήγησιν ἐπιδέχεται. Ἐὰν—θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ κάμω μίαν σύγκρισιν — ὁ ἀξιότιμος παριστάμενος κ. Ὑπουργὸς τοῦ Τύπου εἶχεν εἴπει τὸ αὐτὸ ἀστεῖον, νομίζω ὅτι εἰς οὐδεμίαν ἐφημερίδα θὰ ἀνεγράφετο. Τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης τὸ εἶπε, τὸ γεγονὸς ὅτι πεισμόνως καὶ ὀργίλως ἐτήρησε σιγήν, καίτοι προεκλήθη — καὶ προεκλήθη ὄχι μόνον ἀπὸ μίαν ἐφημερίδα, ἀλλὰ ἀπὸ τὸ σύνολον τοῦ Ἑλληνικοῦ Τύπου — νομίζω ὅτι δύναται νὰ ἀγάγῃ εἰς σοβαρώτερα συμπεράσματα ἀπὸ ὅ,τι δικαιολογεῖ ἡ σημερινὴ ἁπλῆ θέσις τοῦ ζητήματος, ὅτι, ἐπὶ τέλους, ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς χαριτολογήματος. Κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ προσωπικῶς δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν νὰ ἐξογκώνουν τὰ γεγονότα, οὔτε ἔχω καμμίαν πρόθεσιν εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν νὰ ἀναζητήσω ἀφορμὰς ἐλέγχου. Ὁ ἴδιος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅπως πολὺ συντόμως θὰ πληροφορηθῇ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, μᾶς ἔχει δώσει τόσας καὶ τόσας ἀφορμάς, ὥστε δὲν εἶχεν ἀνάγκην ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ πέραν αὐτῶν νὰ ἀναζητήσῃ λόγους διὰ νὰ ἀσκήσῃ οὐσιαστικὸν ἔλεγχον. Φοβοῦμαι, κύριοι, ὅτι ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, εἰς τὸν τομέα τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ λεπτότερος τομεὺς τῆς Κυβερνητικῆς δραστηριότητος, ἐκπροσωπεῖ μίαν τάσιν καὶ μίαν ἀντίληψιν, ἡ ὁποία δὲν συμβιβάζεται πρὸς τοὺς ἐλευθέρους δημοκρατικούς μας θεσμούς. Καὶ γνωρίζετε ὅλοι καὶ γνωρίζουν ὅλοι εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅτι ὁ τομεὺς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων εἶναι ὁ πλέον εὐαίσθητος εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Βεβαίως, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης δὲν ἐδημιούργησε τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία προϋπῆρχεν αὐτοῦ κατὰ τὰ ἔτη τοῦ Συναγερμοῦ. Ἀλλὰ βέβαιον εἶναι ὅτι τὸν τελευταῖον καιρὸν παριστάμεθα μάρτυρες μιᾶς ἀναζωπυρώσεως τῆς δραστηριότητος καὶ τῆς κινητικότητος ὡρισμένων κυρίων καὶ ὡρισμένων δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι ὑποβρυχίως καὶ εἰς τὸ σκότος δροῦν. Καὶ ἐσχάτως εἶχον δώσει δείγματα ὅτι παρεμερίσθησαν ἢ τοὐλάχιστον ἡσύχασαν. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ὅλη νοοτροπία καὶ ἡ ἀντίληψις ἡ ὁποία ἐμφυσᾶται προφανῶς καὶ ἡ ὁποία ἐκπορεύεται ἀπὸ τοῦ ὑψηλὰ ἱσταμένου Ὑπουργοῦ πρὸς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις, εἶναι νομίζω, χαρακτηριστικὴ καὶ ἡ περιφρόνησις τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη πρὸς τὰς ἐλευθερίας καὶ τὸν Τύπον, ὁ ὁποῖος τὸν ἐνοχλεῖ καὶ τὸν ὁποῖον ἐννοεῖ καὶ σήμερον νὰ καυτηριάζῃ, νομίζων ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὸ κάμνῃ, διότι τὸν ψέγει ἐπειδὴ δὲν ἀσκεῖ καλῶς τὰ καθήκοντά του, δὲν εἶναι ἴσως τὸ ἀποκλειστικὸν φαινόμενον μέσα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ δὲν εἶναι ἡ ἀποκλειστικὴ ἐκδήλωσις τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη. Θὰ σᾶς εἴπω μόνον ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν διετίαν ἅπαξ συνέβη νὰ ἐπισκεφθῶ τὸ λεγόμενον Πεντάγωνον διὰ νὰ ζητήσω μίαν πληροφορίαν. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον δὲν μοῦ ἐζητήθη περίπου ἦσαν τὰ δακτυλικά μου ἀποτυπώματα διὰ νὰ εἰσέλθω. Καὶ ἐτράπην φυσικὰ εἰς φυγήν, ἀρνηθεὶς νὰ εἰσέλθω, προκειμένου νὰ δώσω τὴν ταὐτότητά μου, διὰ νὰ μοῦ τὴν ἐπιστρέψουν κατὰ τὴν ἔξοδον. Ἐπίσης, πρὸ καιροῦ ὑπέβαλον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης μίαν ἐρώτησιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτουν νὰ πληροφορήσῃ τὸ Σῶμα τὶ συμβαίνει μὲ τὴν ποινήν, ἡ ὁποία κατὰ τρόπον ὅλως διόλου ἀσυνήθη τοὐλάχιστον ἐπεβλήθη εἰς ἓν ἐνεργείᾳ ἱκανώτατον καὶ ἐξαιρετικὸν ναύαρχον. Θὰ εἶναι ἐνδιαφέρον διὰ τὸ Σῶμα νὰ λάβῃ γνῶσιν τῆς ἀπαντήσεως, σχεδὸν μονολεκτικῆς καὶ ὀργίλης, τὴν ὁποίαν μᾶς ἔδωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης: «Τὰ θέματα αὐτὰ εἶναι θέματα μυστικά, εἶναι θέματα τὰ ὁποῖα δὲν ἔρχονται εἰς τὴν δημοσιότητα» ἀπήντησε. Ἄλλωστε, προσθέτει εἰς δευτέραν παράγραφον, εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας θὰ συζητηθῇ τὸ θέμα». Κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν περίεργον, τὴν «κοινοβουλευτικήν», περὶ τῆς ὁποίας τόσον ἐπαίρεται ὁ κ. Τσάτσος, τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐκεῖνα τῶν ὁποίων θὰ λάβῃ γνῶσιν τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας κατὰ τὴν συζήτησιν, θὰ λάβῃ γνῶσιν καὶ ὁ τελευταῖος τῶν δικηγόρων, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ τὰ εἴπῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, τῆς ὁποίας δύο ἐκπρόσωποι ἀπευθύνουν, συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμόν, μίαν ἐρώτησιν. Κύριοι συνάδελφοι, ἡμεῖς δὲν ἐπιθυμοῦμεν νὰ μεγαλοποιήσωμεν τὰ πράγματα. Βέβαιον εἶναι ὅτι ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, καὶ ἐν τούτῳ ὀφείλω νὰ ἀναγνωρίσω ὅτι εἶχε δίκαιον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ Τύπου, δὲν ἐκφράζει ἴσως τὸ γενικὸν πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἐπικρατεῖ μέσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Εἶναι, ὅμως, φορεὺς μιᾶς ἀντιλήψεως, ἡ ὁποία δὲν συμβιβάζεται, ὁσονδήποτε καὶ ἂν θέλῃ νὰ παριστάνῃ τὸν Κοινοβουλευτικὸν ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, πρὸς τοὺς ἐλευθέρους κοινοβουλευτικοὺς θεσμούς. Καὶ βέβαιον νομίζω εἶναι ὅτι ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, ὁ ὁποῖος τόσον ἐνοχλεῖται ἀπὸ τὸν Τύπον, ἐξέφρασε τὴν βαθυτέραν πεποίθησίν του, ὅταν ἐνεθυμήθη τὸν παλαιὸν Ὁλλανδὸν φίλον του καὶ τὸ «ἐπίγραμμα» τὸ ὁποῖον ἐκεῖνος εἶχε διατυπώσει. Δὲν πρόκειται κύριοι συνάδελφοι, περὶ ἀκροαματικῆς διαδικασίας, οὔτε περὶ ἀστυνομικοῦ μυθιστορήματος, διὰ νὰ ἀναπτύξω τὰ ὑπὲρ ἢ τὰ κατὰ τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης τῶν ἀπόψεων. Καὶ δι’ αὐτὸ δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, καίτοι θὰ ἠδυνάμην νὰ ὑποσημειώσω πλεῖστα ὅσα περιστατικὰ τὰ ὁποῖα μᾶς ὁδηγοῦν εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἠδυνάμην νὰ σημειώσω καὶ τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν φυσικὴν κατάληξιν καὶ τὸ λογικὸν συμπέρασμα ὅλης αὐτῆς τῆς ἀπιθάνου ἱστορίας εἶναι τοῦτο: Ὅτι καλῶς ἢ κακῶς, ἔστω, ἐδημιουργήθη συγκίνησις εἰς τὴν κοινὴν γνώμην καί, πρὸ παντός, συγκίνησις εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Τύπον καὶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, Ὑπουργὸς Κοινοβουλευτικῆς καὶ Δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἠθέλησε νὰ δώσῃ ἐπεξηγήσεις, δεχόμενος διὰ τῆς σιωπῆς του τὴν ἄποψιν ἡ ὁποία διετυπώθη, ἡ ὁποία, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ὑπῆρξε παραποιημένη. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, χωρὶς νὰ ἐπιθυμῶ νὰ ὑπερβάλω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἀναμφισβητήτως, διὰ μίαν ὑστάτην φοράν, ἀπεδείχθη ὅτι τύποις μὲν εἶναι κοινοβουλευτικός, οὐσίᾳ, ὅμως, φοβοῦμαι πολὺ ὅτι δὲν συμπαθεῖ οὔτε τὸν Τύπον, οὔτε τὴν ἐλευθεροτυπίαν. Καθ’ ἣν στιγμὴν εἶναι κατηγορούμενος, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐγκαλεῖται δι’ ἀσέβειαν πρὸς τὴν ἐλευθεροτυπίαν, τὸ μόνον τὸ ὁποῖον εἶχε νὰ εἴπῃ καὶ διὰ δευτέραν φορὰν τὸ ἐμφανίζει, διότι τὸ εἶπε καὶ εἰς τὰς ἀνακοινώσεις του, εἶναι ὅτι κακὸν προξενοῦν εἰς τὸν Τύπον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κάμνουν κακὴν χρῆσιν τῶν ἐλευθεριῶν του. Ἀλλὰ ποίαν σχέσιν ἔχει ἡ παρατήρησις αὐτὴ μὲ τὰς ἀπιθάνους ἐκείνας δηλώσεις σας, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, εἰς τὸ γεῦμα τοῦ «Ἀβέρωφ»; Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅταν ὁμιλῇ περὶ Τύπου ὁ ὁποῖος κάμνει κακὴν χρῆσιν τῶν ἐλευθεριῶν του, ἐννοεῖ τὸν Τύπον ὁ ὁποῖος δὲν συμπολιτεύεται... Νομίζω καὶ πιστεύω ὅτι ἀπὸ τὴν συζήτησιν ἀδιαμφισβητήτως προέκυψε μία ὠφέλεια γενικωτέρα καὶ διὰ τὸν Κοινοβουλευτισμὸν καὶ διὰ τὰς πολιτικάς μας ἐλευθερίας καὶ διὰ τὴν ἐλευθεροτυπίαν. Ἡ ὠφέλεια αὐτὴ ἔγκειται εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ μὲν κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ὑπεχρεώθη δημοσίως νὰ ἀνακαλέσῃ, διότι ἐν τῇ οὐσίᾳ δίδοντας τὴν ἑρμηνείαν αὐτὴν ἀνεκάλεσε, ἡ δὲ Κυβέρνησις ὁλόκληρος διὰ τοῦ στόματος τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ τοῦ Τύπου εὑρέθη ὑποχρεωμένη νὰ διαδηλώσῃ τὴν ἀπόλυτον πίστιν της ἐπὶ τὴν ἐλευθεροτυπίαν καὶ ἐπὶ τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει διὰ τὸ ἐλεύθερον κοινοβουλευτικόν μας πολίτευμα. Δὲν νομίζω ὅτι τὸ συγκεκριμένον θέμα χρήζει εὐρυτέρας ἀναπτύξεως. Θὰ ἤθελον, τελειώνοντας, νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν δι’ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ Τύπου. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸν τελευταῖον καιρὸν κατόπιν τοῦ γεννηθέντος θορύβου κατηρτίσθη μία Διακομματικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἀντιμετωπίζει φιλότιμον καὶ μὲ εἰλικρινῆ πρόθεσιν νὰ ἐξεύρῃ λύσιν εἰς τὰ προβλήματα τοῦ Τύπου. Δυστυχῶς, κύριε Ὑπουργέ, εἶναι βέβαιον ὄχι ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ ἔχει ἐκφυλισθῆ, ἀλλ’ ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει ὁ ρυθμὸς μὲ τὸν ὁποῖον κινεῖται δὲν εἶναι ὁ ἐμπρέπων. Καὶ εἶναι βέβαιον ὅτι χρειάζεται νὰ τονωθῇ ἀπὸ Κυβερνητικῆς πλευρᾶς διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ καλύτερον εἰς τὸ ἔργον της. Ἐν τούτῳ, ἐλπίζω, ὅτι θὰ εἴμεθα σύμφωνοι, καὶ διὰ νὰ μὴ ἀπατώμεθα ἀσχέτως τῶν ἐπιδιώξεων ὁλοκληρωτικῶν καὶ τῶν δικτατορικῶν, οἱ ὁποῖοι δυστυχῶς κινοῦνται ὑπογείως καὶ εἰς τὸ σκότος μέσα εἰς τὴν Ἑλλάδα, τὸ πρόβλημα τῆς καταργήσεως τῆς ἐλευθεροτυπίας πιστεύω καὶ ἐγὼ ἀκραδάντως, ὅτι εἰς τὴν χώραν μας δὲν ὑφίσταται. Δὲν ἀνέχεται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δικτατορικὸν καθεστὼς καὶ δὲν ὑπάρχουν αἱ δυνάμεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι θὰ δυνηθοῦν νὰ καταργήσουν τὰς ἐλευθερίας τῆς χώρας μας. Ἄλλωστε ἐγὼ προσωπικῶς πιστεύω, ὅτι καὶ εἰς τὴν μίαν καὶ εἰς τὴν ἄλλην τῶν παρατάξεων τῆς σημερινῆς Βουλῆς καὶ εἰς τὴν Συμπολίτευσιν καὶ εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ἐξ ἴσου εἰς τὸ κοινοβουλευτικὸν καθεστὼς καὶ εἰς τὴν ἐλευθεροτυπίαν ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἐκδήλωσιν τούτου. Ὀρθῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως ἐπεσήμανε ὅτι τὸν οὐσιαστικώτερον κίνδυνον διὰ τὸν Τύπον, ὑπὸ τὰς παρούσας στιγμάς, ἀποτελεῖ ἡ οἰκονομική του ὑποδούλωσις, ἡ οἰκονομική του ἐξάρτησις, λόγῳ τῆς οἰκονομικῆς δυσχερείας εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθε μετὰ τὴν ὑποτίμησιν.

§164Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Δὲν ὡμίλησα περὶ ὑποδουλώσεως, ὡμίλησα περὶ οἰκονομικῶν δυσχερειῶν τοῦ τύπου, τὰς ὁποίας ὅλοι ἀπὸ κοινοῦ ὀφείλομεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν, διὰ νὰ δώσωμεν λύσιν. Δὲν ὡμίλησα περὶ ὑποδουλώσεως, διότι αὐτὸ σημαίνει ὅτι κἄποιος τὸν ὑποδουλώνει. Αὐτὸ δὲν τὸ παραδέχομαι.

§165Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν ἐπιμένω, κύριε Ὑπουργέ. Ἀποδέχομαι τὴν τελικὴν σκέψιν. Βέβαιον εἶναι, ὅτι ἐγὼ προσωπικῶς δικαιοῦμαι νὰ ἐκφράσω τὴν ἱκανοποίησίν μου, διότι ἐπ’ αὐτῆς τῆς βάσεως ἐξ ἀρχῆς ἐτέθη τὸ πρόβλημα τοῦ Τύπου. Ἐάν, ὅμως, ὁ Τύπος ἀντιμετωπίζῃ σήμερον κρίσιν οἰκονομικήν, μετὰ τὴν ἀναπροσαρμογήν, ποῖος ἄραγε εὐθύνεται διὰ τοῦτο; Αὐτό, βεβαίως, δὲν μᾶς τὸ εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἄλλωστε προσωπικῶς εἶναι ἄμοιρος τῆς εὐθύνης αὐτῆς. Εἶναι, κύριοι, ἀποτέλεσμα τῆς Συναγερμικῆς περιόδου καὶ ἰδιαίτατα τῆς Μαρκεζινικῆς περιόδου, ἡ δημιουργηθεῖσα κατάστασις. Βέβαιον εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης δὲν ἔδωσεν εἰς τὰς ἐφημερίδας τὰ μέσα τὰ ὁποῖα ἐχρειάζοντο διὰ νὰ ἀντεπεξέλθουν στοιχειωδῶς εἰς τὰς ἀνάγκας των καὶ ἐπροτίμησαν νὰ τὰς ὠθήσουν εἰς τὴν ὁδὸν τοῦ δανεισμοῦ. Δι’ αὐτὸ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐν τῇ οὐσίᾳ ἀποτελεῖ διαδοχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, καὶ ἡ κυβερνῶσα παράταξις φέρουν τὴν εὐθύνην διὰ τὴν συμφορὰν αὐτὴν ἡ ὁποία εὑρῆκε τὸν Ἑλληνικὸν Τύπον καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐκφράσω τὴν ἱκανοποίησίν μας, διότι, ἐπὶ τέλους, ἀναγνωρίζει ἔστω καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων τὸ σφάλμα τὸ ὁποῖον ἐγένετο καὶ συμβάλλει ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἐπανόρθωσιν μιᾶς ὄντως ἀπαραδέκτου καταστάσεως ἡ ὁποία κινδυνεύει κατ’ ἄλλον τρόπον, ὄχι διὰ τῆς μεθόδου τοῦ Ὁλλανδοῦ φίλου τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη δι’ ἄλλων περισσοτέρων ὄχι τόσον στρατοκρατικῶν μεθόδων, νὰ καταλήξῃ εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα. Ἐλπίζω ὅτι ἡ συζήτησις ἡ ὁποία ἐγένετο θὰ ἀποβῇ χρήσιμος. Τὸ προσωπικὸν θέμα τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη, δὲν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον βαρύνει περισσότερον παντὸς ἄλλου. Εἶναι μία ἔκφρασις ὑπαρχούσης καταστάσεως, εἶναι ἕνα σῆμα κινδύνου, ἀσθενοῦς ἔστω κινδύνου νοοτροπίας ἐπικινδύνου τὸ ὁποῖον ἐκπέμπεται. Θέλω νὰ πιστεύω ὅτι ἡ ὁμόθυμος ἀποδοκιμασία τῆς νοοτροπίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης θὰ ἀποτελέσῃ ἐπίρρωσιν καὶ ἐπιβεβαίωσιν τοῦ γεγονότος ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς πολιτικὸς κόσμος ἐν τῷ συνόλῳ του ἔχει πίστιν εἰς τοὺς ἐλευθέρους θεσμούς, ἔχει πίστιν εἰς τὴν ἐλευθεροτυπίαν. (Χειροκροτήματα).

§166Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπειδὴ τινὲς ἐκ τῶν ἀξιοτίμων κ. κ. προλαλησάντων καὶ ὁ Ὑπουργὸς κ. Τσάτσος, κατ’ ἐξοχὴν μάλιστα ὁ ἀξιότιμος κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἐγενίκευσαν τὸ θέμα καὶ ὡμίλησαν περὶ τῆς σημασίας τοῦ Τύπου, περὶ τῆς μεγάλης σημασίας τὴν ὁποίαν ἔχει εἰδικώτερον ἡ ἐλευθεροτυπία, διότι Τύπος ὑπάρχει καὶ εἰς τὰ ὁλοκληρωτικὰ Κράτη, αἰσθάνομαι τὸν ἑαυτόν μου ὑποχρεωμένον νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς. Πρέπει νὰ ὁμολογήσω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς δὲν ἀπέδωσα σοβαρότητα καὶ πρόθεσιν πολιτικὴν εἰς τὰς φράσεις τὰς ὁποίας εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ γνωστοῦ γεύματος. Βεβαίως θὰ ἦτο ὀρθὸν ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης προέβαινεν ἀμέσως τὴν ἑπομένην εἰς ἀντιμετώπισιν τῆς ἀσκηθείσης κριτικῆς οὐχὶ βιαίαν, ἀλλὰ εἰς ἀντιμετώπισιν, ἡ ὁποία θὰ ἀπέβλεπεν εἰς τὴν ἀποκάλυψιν τῶν πραγματικῶν του προθέσεων. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ πρόθεσίς του ἦτο πρόθεσις ὅπως ἀστειευθῇ, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον τὸ περιεχόμενον τῆς φράσεως τοῦ ξένου φίλου του, περιεῖχε καὶ βαρεῖαν ἀνακρίβειαν καὶ ὑπερβολήν, ἐξερχομένην μάλιστα τῶν ὁρίων αὐτῆς ταύτης τῆς ὑπερβολῆς. Διότι ὑπερβολὴ ὑπάρχει ὅταν ὑπερβάλλῃς τὴν ἀλήθειαν, ὅταν προχωρῇς πέραν τοῦ ἀκριβοῦς. Ὁ δημοσιογραφικὸς χάρτης δὲν προεκάλεσε πολέμους! Ἑπομένως εἶναι αὐτονόητον ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς προέβη εἰς τὴν διατύπωσιν ἑνὸς ἀστείου. Νομίζω ὅμως, ὅτι θὰ ἠδύνατο τὴν ἑπομένην, διὰ νὰ μὴ σημειωθῇ ἡ ἐξέλιξις ἡ ὁποία ἐσημειώθη, νὰ μὴ δημοσιευθοῦν ὅσα ἐδημοσιεύθησαν καὶ νὰ μὴ γίνῃ ἡ ἀποψινὴ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν συζήτησις, νομίζω ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ προβῇ ἀμέσως τὴν ἑπομένην εἰς τὴν διευκρίνισιν ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἀστείου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκρίνετο ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιτυχοῦς περιεχομένου, ὅπως εἶπεν ὀρθότατα ὁ κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Ἐπειδὴ γνωρίζω ὅμως, καὶ γνωρίζομεν ἅπαντες τὸν δύσκολον χαρακτῆρα τοῦ ἀξιοτίμου καὶ ἀγαπητοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, χαρακτῆρα ὁ ὁποῖος εἶναι δύσκολος, πολλάκις, εἰς τὴν καλὴν σημασίαν τῆς λέξεως, δὲν ἀνέμενον ὅτι θὰ προέβαινεν, ὅπως καὶ δὲν προέβη, εἰς τὴν διευκρίνισιν. Μὲ ἄλλας λέξεις ἐπείσμωσε, καὶ εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν πολλάκις ἔχομεν ὅλοι πεισμώσει. Ἐγὼ ὁ ἴδιος ὑπῆρξα συχνὰ θῦμα προσωπικοῦ μου πείσματος. Θὰ ἠδυνάμην, φερ’ εἰπεῖν, τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1951, ἔπειτα ἀπὸ ὡρισμένην φράσιν, τὴν ὁποίαν εἶπον ὡς συναρχηγὸς τοῦ ΛΕΚ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ἀντὶ νὰ πεισμώσω, ὅταν ὑπέστην μίαν βιαιοτάτην καὶ πράγματι ἀσυμβίβαστον πρὸς τὸ περιεχόμενον τῆς φράσεώς μου ἐπίθεσιν ἐκ μέρους ὡρισμένων ἐφημερίδων καὶ μάλιστα ἐκ μέρους πολιτικῶν Ἀρχηγῶν, ὅπως ὁ κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, θὰ ἠδυνάμην νὰ προβῶ ἀμέσως εἰς τὴν διευκρίνισιν ἡ ὁποία ἦτο δυνατὴ καὶ ἐπεβάλετο. Ἀλλὰ ἐπείσμωσα, ὅπως ἐπείσμωσεν ἐν προκειμένῳ καὶ ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης, καὶ δὲν προέβην, τότε, καὶ ἐγὼ εἰς διευκρινίσεις ἀμέσως. Καὶ διεξήχθη εἰς τὴν αἴθουσαν αὑτὴν μία βιαιοτάτη ἐναντίον μου ἐπίθεσις. Μὲ ἀπεκάλεσαν τὸν ἐπικίνδυνον ἄνθρωπον τῆς στιγμῆς. Ἅπαντες οἱ Ἀρχηγοὶ καὶ ὁ κ. Παπανδρέου καὶ ὁ κ. Τσαλδάρης καὶ ὁ κ. Βενιζέλος, καὶ ὁ μακαρίτης Σβῶλος, οἱ πάντες ἠγέρθησαν, προεξάρχοντος μάλιστα τοῦ παλαιοῦ ἀδελφικοῦ μου φίλου κ. Θεμ. Τσάτσου καὶ μοῦ ἐπετέθησαν. Καὶ διήρκεσεν ἡ συζήτησις ἐπὶ ὥρας ὁλοκλήρους. Δὲν εἶχον πταίσει διὰ τὴν φράσιν. Εἶχον εἴπει ὅτι ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ ἀκαταστασία ἡ ὁποία ὑπῆρχεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, φοβοῦμαι — ἄρα ἐπρόκειτο περὶ διατυπώσεως φόβου καὶ οὐχὶ ἐλπίδος — ὅτι μετά τινας μῆνας δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἀνωμάλους ἐξελίξεις. Ἴσως δὲν ἔπρεπε νὰ διατυπώσω τὴν φράσιν ὡς τὴν διετύπωσα, εἰς γεῦμα τὴν διετύπωσα καὶ ἐγώ, ὅπως εἰς γεῦμα τὴν διετύπωσε καὶ ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης καὶ δὲν προέβην ἀμέσως εἰς διευκρινίσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ καθίστων περιττὴν τὴν οἱανδήποτε συζήτησιν. Προέβη ὅμως, ἀπόψε ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης εἰς διευκρινίσεις, ἐν ᾧ ἐγώ, τότε, τὸ πεῖσμα μου τὸ ἀφῆκα νὰ παραταθῇ καὶ καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ συζητήσεως. Ἐπομένως, χωρὶς νὰ εἶμαι δυσκολώτερος ἀπὸ τὸν κ. Πρωτοπαπαδάκην, ἀπὸ ἀπόψεως χαρακτῆρος, εἰς τὴν περίπτωσιν ἐκείνην ἀπέδειξα δυσκολώτερον χαρακτῆρα καὶ ἀπὸ τὸν χαρακτῆρα τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη. Κύριοι, τὰ εἶπον αὐτὰ ἐν παρενθέσει καὶ προχωρῶ διὰ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις περὶ τῆς σημασίας τοῦ Τύπου. Εἶπεν ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Γρηγορίου, κἄτι, τὸ ὁποῖον εἶναι πράγματι ἀληθές, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις τοῦ Κέντρου εἶχον ὑποστῆ βιαιοτάτην ἐπίθεσιν ἐκ μέρους τῶν περισσοτέρων ἐφημερίδων, καὶ παρὰ ταῦτα δὲν ἐξενευρίσθησαν καὶ ἐσεβάσθησαν τὸν Τύπον. Πολὺ μεγαλυτέρας ἐπιθέσεις ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας ὑπέστησαν ὡς σύνολον αἱ Κυβερνήσεις τοῦ Κέντρου καὶ τὰ Κόμματα Κέντρου, ὑπέστην ἐγὼ προσωπικῶς, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ἐκ μέρους οὐχὶ μόνον τοῦ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Συναγερμικῆς Κυβερνήσεως ἀντιπολιτευομένου Τύπου, ἀλλὰ καὶ ὁμάδος ἀκόμη τοῦ Τύπου, ὁ ὁποῖος ὑπεστήριζε τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ αἱ ἐπιθέσεις αὐταὶ ἦσαν συνυφασμέναι, δυστυχῶς, μὲ ὑβριστικὰς ἐκφράσεις. Λέγω δυστυχῶς, διότι καλὸν εἶναι νὰ μὴ γίνεται εἰς τὸ μέλλον συνδυασμὸς βιαίας ἐπιθέσεως καὶ μὲ ὑβριστικὰς ἐκφράσεις, ἡ κριτικὴ εἶναι δυνατὸν καὶ πρέπει νὰ εἶναι βιαία ὅταν τὴν πιστεύῃ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος τὴν ἀσκεῖ, ἀλλὰ αἱ ὑβριστικαὶ ἐκφράσεις, ὅπως δὲν ἐπιτρέπονται ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, καλὸν εἶναι νὰ μὴ χρησιμοποιοῦνται καὶ ἀπὸ τῶν στηλῶν τοῦ Τύπου. Δὲν ὑπάρχει, βεβαίως, ὡς πρὸς τὸν Τύπον, κανονισμός, ὅπως ἐδῶ, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει τὴν ἀνάκλησιν, ἀλλὰ ὑπάρχουν ἠθικοὶ κανόνες σχέσεως μεταξὺ πολιτικοῦ κόσμου καὶ ἐφημερίδων, αἱ ὁποῖαι νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλουν νὰ μὴ γίνεται χρῆσις ὑβριστικῶν ἐκφράσεων. Τότε, ἐκ μέρους ἐλαχίστων μόνον ἐφημερίδων — πολλαὶ ἐπετέθησαν καὶ βιαίως μάλιστα, ἐλάχιστοι ὅμως, ἔπραξαν τοῦτο — ὑπέστην καὶ ὑβριστικὰς ἐπιθέσεις. Παρὰ ταῦτα ἐσεβάσθην καὶ αὐτὰς τὰς ὑβριστικὰς ἐπιθέσεις. Διατί; Διότι πιστεύω ὅτι πρὸ τοῦ μεγάλου κακοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ ἐσημειοῦτο διὰ τῆς ἄρσεως τῆς ἐλευθεροτυπίας, τὴν ὁποίαν δὲν συνδυάζω μὲ τὴν εὐκολίαν, μὲ τὴν ὁποίαν οἱ ἐκπρόσωποι τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς τὴν συνδυάζουν μὲ ὡρισμένα συντάγματα, ἀλλὰ τὴν συνδυάζω μὲ τὴν ὑπόστασιν τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ ἀνθρωπισμοῦ, ἐνώπιον τοῦ μεγάλου κακοῦ, λέγω, τὸ ὁποῖον θὰ ἐσημειοῦτο διὰ τῆς πλήρους καταργήσεως τῆς ἐλευθεροτυπίας, προτιμῶ χιλιάκις καὶ τὴν κριτικὴν ἐκείνην τὴν ἐλευθερίαν, ἡ ὁποία δὲν φθάνει μόνον εἰς βιαίας, ἀλλὰ ἡ ὁποία φθάνει καὶ εἰς ὑβριστικὰς ἐκφράσεις. Διότι, τὸ λειτούργημα τοῦ Τύπου εἶναι συνυφασμένον, καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀπάντησιν εἰς τοὺς κυρίους τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν τὴν ἀλήθειαν, ἀλλὰ δὲν λέγουν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πιστεύουν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, εἶναι συνυφασμένον μὲ τὴν ὑπόστασιν τοῦ ἀνθρώπου καὶ οὐχὶ ἁπλῶς μὲ τὴν ὕπαρξιν τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου Συντάγματος, ὅπως θέλουν οἱ κύριοι νὰ ἰσχυρίζωνται. Ἡ ἐλευθεροτυπία, δηλαδή, ἡ ἐλευθερία τῆς γνώμης, εἶναι ἡ ἐλευθέρα τοῦ ἀνθρώπου ἀναπνοή. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀποψινὴ συζήτησις ὑπῆρξε διδακτικὴ καὶ ὠφέλιμος, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι ὅλοι ἐξεδηλώθησαν ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐλευθερίας τῆς γνώμης, ἄρα κατ’ ἐξοχὴν τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου, διότι ἡ γνώμη ἐκφράζεται κατὰ τρόπον δημοσιώτερον ἀπὸ τῶν στηλῶν τοῦ Τύπου, Ἀνέμενον ὅτι οἱ ἐκπρόσωποι τῆς ἄκρας Ἀριστερᾶς δὲν θὰ μετεῖχον τῆς συζητήσεως. Θὰ ἐσέβοντο τὸ γεγονός, ὅτι ἀπευθύνονται πρὸς ἀνθρώπους πιστεύοντας εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῆς γνώμης καὶ τοῦ Τύπου, πρὸς ἀνθρώπους ἀπὸ τοὺς ὁποίους, ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν, ὃ μὴ γένοιτο, θὰ ἐπεκράτουν, θὰ ἀπέσπων καὶ θὰ ἀφήρουν τὸ δικαίωμα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ δικαίωμα χορηγηθὲν ὑπὸ τοῦ Θεοῦ. Διότι δὲν εἶναι αὐτό, κύριε Μπριλλάκη καὶ κύριε Ἐφραιμίδη, θέμα τοῦ ἄλφα ἢ τοῦ βῆτα Συντάγματος, ἀλλὰ εἶναι θέμα συνδεόμενον μὲ τὴν ἐλευθέραν τοῦ ἀνθρώπου ἀναπνοήν. (Χειροκροτήματα). Αὐτὸς εἶναι ὁ κυριώτερος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ ὁμιλήσω, διότι ἐσεβάσθην, ὅπως ὀφείλομεν νὰ σεβώμεθα, καὶ εἶμαι πάντοτε ἐναντίον τῶν διακοπῶν καὶ τῶν θορύβων, τὰ ὅσα εἶπαν οἱ κ. κ. συνάδελφοι τῆς ἄκρας Ἀριστερᾶς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, κατ’ οὐσίαν εἰρωνευόμενοι ἡμᾶς ὅλους, τὰ ἐσεβάσθημεν, τὰ σεβόμεθα, ἐν τῷ πλαισίῳ τοῦ Δημοκρατικοῦ Πολιτεύματος, διότι εἴμεθα ἐλεύθεροι ἄνθρωποι, ἐνῷ ἐκεῖνοι δὲν εἶναι, ἀλλὰ ἔχομεν καὶ καθῆκον νὰ ἀπαντήσωμεν, καὶ ἀπαντῶν, ἐπαναλαμβάνω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ οἱοσδήποτε κύριος τῆς ἄκρας Ἀριστερᾶς, ὁ ἀποβλέπων εἰς τὴν κατάργησιν τῆς ἐλευθέρας ἡμῶν ὅλων ἀναπνοῆς, νὰ ὁμιλῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου περὶ ἐλευθεροτυπίας. (Χειροκροτήματα).

§167Β. ΕΦΡΑΙΜΙΔΗΣ. Καὶ ὡς ἐπερωτῶν καὶ λόγῳ Κανονισμοῦ καὶ λόγῳ προσωπικοῦ θέματος, παρακαλῶ τὸν λόγον. Εἶναι εἰς τὰς συνηθείας τῆς παρατάξεώς μας, κατ’ ἀρχήν, νὰ μὴ εἰρωνεύεται κανένα καὶ πολὺ περισσότερον πάντα, ὁ ὁποῖος παρακάθηται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Καὶ εἰς τὸ διάστημα ποὺ παρακαθήμεθα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νομίζω, ὅτι ἔχει σχηματισθῆ μία πεποίθησις περὶ τοῦ πῶς σεβόμεθα καὶ τὸν Κανονισμὸν καὶ πάντα ὁμιλοῦντα. Ἐξ ἀντιθέτου, εἶναι εἰς τὰς συνηθείας τοῦ ἀξιοτ. κ. Κανελλοπούλου, ὅταν ἀρχίζῃ νὰ ὁμιλῇ ὅταν δὲν ἔχῃ τίποτε τὸ οὐσιῶδες, τὸ συγκεκριμένον νὰ ὑποστηρίξῃ, νὰ χάνεται κυριολεκτικῶς εἰς τὴν λεγομένην φαινομενολογίαν, διὰ τὴν ὁποίαν καὶ ἄλλοτε καὶ ἀπὸ τῶν στηλῶν τοῦ Τύπου καὶ ἐν γένει εἰς τὴν δημοσίαν ζωὴν εἶχεν ἐπικριθῆ, εἶχε προσβληθῆ. Εἶναι, λέγω, εἰς τὰς συνηθείας του πάντοτε, ὁσάκις λαμβάνῃ τὸν λόγον, ἀφοῦ κάμῃ αὐτὴν τὴν ἀναδρομὴν εἰς τὴν προσφιλῆ του φαινομενολογίαν, νὰ στρέφεται ἐναντίον τῆς ἄκρας Ἀριστερᾶς, ἐναντίον ἐκείνων, τοὺς ὁποίους θεωρεῖ, ὅτι δὲν εἶναι ἐλεύθεροι ἄνθρωποι, διὰ νὰ καταλήξῃ, ὅτι ἡ ἐλευθεροτυπία, τὰ συντάγματα κ.λ.π. εἶναι περίπου ἐλέῳ Θεοῦ πράγματα, διότι αὐτὸ ὑπεστήριξεν. Ἔλαβον τὸν λόγον διὰ νὰ πληροφορήσω τὸν κ. Κανελλόπουλον, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ μάθῃ, νὰ γνωρίζῃ καὶ νὰ ὑποστηρίζῃ, ὅτι ἡ ἐλευθεροτυπία, τὰ Συντάγματα καὶ αἱ Δημοκρατίαι εἶναι ὑπόθεσις ἀγώνων, τοὺς ὁποίους διεξήγαγον καὶ ἄλλοι λαοὶ καὶ πολὺ περισσότερον ὁ λαὸς τῆς χώρας αὐτῆς. Καὶ ὁσάκις παρεβιάσθησαν αὐτά, παρεβιάσθησαν, διότι ὑπῆρξαν ἐκπρόσωποι δῆθεν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ συγχύσουν τὰ πράγματα, ὅπως ἀκριβῶς ἐπεχείρησε νὰ κάμῃ ἀπόψε ὁ κ. Κανελλόπουλος, ὁ ὁποῖος, ἀντὶ νὰ ἐπικρίνῃ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος, παραβιάσας τὸ Σύνταγμα, ἐστράφη, καθ’ ὃν τρόπον ὑβριστικὸν ἐστράφη, κατὰ τοῦ Τύπου, ἠθέλησε, διὰ νὰ τὸν ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τὴν κατηγορίαν, νὰ στραφῇ ἐναντίον μας. Περὶ τοῦ ἂν εἴμεθα ἐλεύθεροι ἄνθρωποι ἢ ὄχι γνωρίζει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ δι’ αὐτὸ μᾶς ἐνεπιστεύθη νὰ τὸν ἐκπροσωπήσωμεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη.

§169Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Νομίζω ὅτι ἔχει συμφωνηθῆ μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ προσεχὴς ἡμέρα ἐπερωτήσεων, ἡ Παρασκευή, θὰ ἔχῃ ὡς ἐπερώτησιν τὸ Ἀεροδρόμιον Ἑλληνικοῦ.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, κύριε Πρόεδρε. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§171ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ. μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 11.45′ μ. μ.)