1957.02.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 45η

ΤΡΙΤΗ 12 Φεβρουαρίου 1957

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.45′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Κλῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Γ. ΚΛΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, διὰ τὴν λῆψιν ἀποφάσεως ἐπὶ τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας τῶν βουλευτῶν ἔγινεν ἡ προεκφώνησις τῶν νομοσχεδίων, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκρατήθησαν τὰ 4 πρῶτα. Τὰ ὑπ’ ἀριθ. 2, 3, 6 καὶ 7. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 7 εἶναι τὸ νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας. Δηλαδὴ ἐκρατήθησαν τρία προηγουμένως καὶ ἓν αὐτὸ τέσσαρα. Ἦτο ἡ ὥρα 11η νυκτερινὴ ὁπόταν, ἀφοῦ ἐψήφισα, ἠρώτησα τὸν Προεδρεύοντα τῆς Βουλῆς κ. Ἀντιπρόεδρον, ἂν θὰ συνεχισθῇ ἡ συνεδρίασις μὲ νομοθετικὴν ἐργασίαν. Μοῦ ἀπήντησεν, ὅτι θὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, μετὰ τὴν ψηφοφορίαν. Παρ’ ὅλα αὐτά, μετὰ ¼ τῆς ὥρας ἐπανῆλθον καὶ ἡ συνεδρίασις εἶχε λυθῆ. Σήμερον ἐπληροφορήθην, ὅτι τὸ ὑπ’ ἀριθ. 7 νομοσχέδιον ἐγένετο δεκτόν, παρ’ ὅλον, ὅτι προηγοῦντο τρία νομοσχέδια, ποὺ εἶχον κρατηθῆ. Εἰς τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως, κύριε Πρόεδρε, τῆς παρελθούσης Παρασκευῆς, ὅταν σᾶς ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας, εἴπατε, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις φέρει ἱστορικὴν εὐθύνην.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμνῃ διάκρισιν Συμπολιτεύσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως. Τὸ εἶπον, διὰ τοὺς ὑποβαλόντας τὴν ἔνστασιν ἀπαρτίας.

§5Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἐν προκειμένῳ ἡ εὐθύνη τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Προεδρείου εἶναι ἀκόμη βαρυτέρα, διότι δὲν εἶναι τρόπος αὐτὸς νὰ ψηφίζωνται νομοσχέδια, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ ὁλομέλεια τοῦ Σώματος κρατεῖ ἓν νομοσχέδιον, μετά, παρ’ ὅλον ὅτι δὲν εἶναι ἡ σειρά του ἔρχεται καὶ περνᾷ. Δὲν θέλω νὰ χαρακτηρίσω τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐγένετο χθὲς δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι προκειμένου νὰ ἐπικυρωθοῦν σήμερον τὰ πρακτικὰ τὸ ὀλιγώτερον ποὺ ἔχομεν νὰ ζητήσωμεν εἶναι νὰ θεωρηθῇ ὡς μὴ ψηφισθὲν τὸ νομοσχέδιον.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, πρῶτον θὰ πρέπει νὰ ἐνθυμῆσθε ὅτι προήδρευον ἐγὼ κατ’ ἐκείνην τὴν ὥραν, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἔχει σημασίαν. Καλύπτω τὸν Προεδρεύοντα. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐψηφίσθη κατ’ ἀρχήν. Συνεπῶς ἔχετε τὴν εὐχέρειαν, εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν νὰ εἴπητε ὅ,τι θέλετε. Οὐσιαστικῶς δὲν ὑπάρχει τίποτε, τὸ ὁποῖον νὰ ἐμποδίζῃ νὰ ἐκφράζητε τὴν γνώμην σας. Δεύτερον, τὸν τρόπον αὐτὸν τῆς ἀσκήσεως τῶν βουλευτικῶν σας καθηκόντων, κύριε Τζαννετάκη, δηλαδὴ νὰ συνεννοῆσθε μὲ τὸν Πρόεδρον ἓν τέταρτον πρὸ τῆς λύσεως τῆς συνεδριάσεως, καὶ νὰ ἀποχωρῆτε, δὲν τὸ προβλέπει ὁ Κανονισμός. Ὁ Κανονισμὸς προβλέπει νὰ κάθησθε εἰς τὴν θέσιν σας μέχρις ὅτου λυθῇ ἡ συνεδρίασις. Δὲν ἤμην παρὼν κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην, ἀλλὰ δὲν φαντάζομαι ὁ κ. Βύζας, ὁ ὁποῖος εἶναι παλαιὸς βουλευτὴς καὶ ἔμπειρος περὶ τὰ Κοινοβουλευτικά, ὅτι ἦτο δυνατὸ νὰ ἔκαμε τι τὸ παράτυπον. Ἦσαν παρόντες καὶ ἄλλοι βουλευταὶ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἦτο παρών, εἶναι δὲ ἐδῶ καὶ ὁ κ. Βύζας, ὁ ὁποῖος θὰ σᾶς δώσῃ ἐξηγήσεις. Πάντως, λαμβάνω ἀφορμὴν νὰ εἴπω, ὅτι πολλάκις ἔρχονται βουλευταὶ καὶ ἐρωτοῦν τὸν Πρόεδρον, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ εἶναι προσηλωμένος εἰς τὸ ἔργον τῆς διευθύνσεως τῆς συνεδριάσεως καὶ συνεπῶς ἐνδέχεται νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιληφθῇ κἄτι ποὺ ἐρωτᾶται ἰδιαιτέρως ἐπὶ τῆς ἕδρας, ἢ ἡ ἀπάντησίς του νὰ εἶναι πρόχειρος. Πάντως, ὁ κ. Βύζας θὰ σᾶς εἴπῃ πῶς ἔχει ἡ ὑπόθεσις.

§7Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. (Ὑπ. Ἐργασίας). Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι διὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. συναδέλφου. Χθὲς μετὰ τὴν διαλογὴν τῶν ψήφων, τόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅσον καὶ ἐγώ, παρεκαλέσαμεν τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ γίνουν δεκτὰ κατ’ ἀρχὴν τὰ νομοσχέδιά μας, ὅπερ καὶ ἐγένετο. Μόνον ὁ κ. Παπαδημητρίου ἐπέμεινε καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ ἄρῃ τὰς ἐπιφυλάξεις του, διότι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ εἰδικῶς εἰς τὸ ἄρθρον 1, ὅπου θὰ γίνῃ συζήτησις καὶ πράγματι συνῄνεσεν ὁ κ. Παπαδημητρίου.

§8Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Μάλιστα, ἔτσι ἔγινε.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, καὶ ὁ κ. Ντεντιδάκης εἶναι παρὼν καὶ τὸ ἐπιβεβαιώνει. Ἀλλὰ τὸ Προεδρεῖον δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ ἐπικαλῆται μάρτυρας. Πάντοτε κάμνει τὸ καθῆκον του, δὲν ἔχει δὲ κανένα λόγον νὰ ἐπισπεύδῃ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω, κύριε Τζαννετάκη, ὅτι εἰσάγετε ἄηθες σύστημα, διὰ τοῦ ὁποίου προσβάλλητε τὴν ἐγκυρότητα τῶν πρακτικῶν. Ἐνίοτε ἠμπορεῖ εἰς τὰ πρακτικὰ νὰ παρεισφρύσουν λάθη τυπογραφικά, ἀλλὰ νὰ λέγετε ὅτι τὸ Προεδρεῖον σκοπίμως ἐνήργησεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, αὐτὸ εἶναι βαρύτατον, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἀκουσθῆ, ἄλλοτε, εἰς τὴν αἴθουσαν. Νέοι ἄνδρες, νέα ἤθη.

§10Β. ΒΥΖΑΣ. Εἶναι γεγονὸς ὅτι χθὲς ὁ κ. Τζαννετάκης μὲ ἐπεσκέφθη εἰς τὴν ἕδραν, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐγένετο ἡ διαλογὴ τῶν ψήφων, διὰ τὴν ἄρσιν τῆς ἀσυλίας τῶν κυρίων βουλευτῶν καὶ μὲ ἠρώτησεν, ἐὰν θὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Τοῦ ἀπήντησα ὅτι, δὲν φαντάζομαι, διότι ἡ ὥρα εἶναι ἤδη 11η, νὰ γίνῃ συζήτησις. Ἀλλὰ εἰς τὸ τέλος τῆς ψηφοφορίας, τῇ αἰτήσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐργασίας, ἠρωτήθη τὸ Σῶμα, ἐὰν δέχεται κατ’ ἀρχὴν τὰ νομοσχέδια τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης καὶ τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας καὶ σύσσωμος ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη τοῦτο. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν πολλῶν ἐδῶ εὑρισκομένων συναδέλφων, ὅπως τοῦ κ. Ντεντιδάκη καὶ ἄλλων, οἱ ὁποῖοι ἀπεδέχθησαν κατ’ ἀρχὴν τὰ δύο νομοσχέδια τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐργασίας, εἶχε μερικὰς ἐλαφρὰς ἀντιρρήσεις ὁ κ. Παπαδημητρίου, ὁ ὁποῖος παρακληθεὶς καὶ ἀπὸ ἐμὲ καὶ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν Ἐργασίας ἀπεδέχθη τελικῶς τὴν κατ’ ἀρχὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ὥστε δὲν ἐγένετο συζήτησις καὶ συνεπῶς, ὁ κ. Τζαννετάκης θὰ ἔχῃ ὅλην τὴν εὐχέρειαν, κατὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ἀναπτύξῃ τὰς ἀπόψεις του.

§11Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἐκράτησαν καὶ ἄλλοι τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων ποὺ τὸ ἐκράτησαν καὶ μάλιστα κατ’ ἐπιμονὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐργασίας, νὰ γίνῃ κατ’ ἀρχὴν δεκτόν, ἀπήντησα ὄχι. Ἀνεξαρτήτως τοῦ τὶ συνέβη μὲ τὸν Προεδρεύοντα ἐκείνην τὴν ὥραν, εἰς τὴν Βουλήν, τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ προηγοῦντο τρία ἄλλα νομοσχέδια, δύο τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης καὶ ἓν τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. Τὸ κανονικὸν εἶναι ὅτι θὰ προηγεῖτο ἡ συζήτησις αὐτῶν τῶν τριῶν νομοσχεδίων, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας. Τὸ νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, δὲν συνεζητήθη. Ὑπῆρξε δὲ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι θὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, ἐφ’ ὅσον ἦσαν παρόντες 15–20 βουλευταὶ καὶ τότε ἐζήτησεν ὁ κ. Προεδρεύων, τὴν κατ’ ἀρχὴν ἀποδοχὴν τῶν νομοσχεδίων. Ἐπαναλαμβάνω, κύριε Πρόεδρε, τὴν φράσιν σας, περὶ ἱστορικῶν εὐθυνῶν τοῦ Προεδρείου καὶ τῆς Βουλῆς διὰ τὸν Κοινοβουλευτισμόν.

§12Α. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῶν πρακτικῶν. Σχετικῶς μὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, ποὺ ἀναφέρει τὴν πειθαρχικὴν καὶ ποινικὴν δίωξιν τῶν στελεχῶν τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος, ἐνῷ εἴπομεν ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ νὰ διαγραφοῦν αἱ λέξεις «ὑποναύαρχος καὶ ἀρχηγὸς τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος», διεγράφη μόνον ἡ λέξις ὑποναύαρχος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς παραδέχθη τὴν διαγραφὴν τούτου.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ κ. Ὑπουργός.

§14Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι ἀπαλείφει τὴν λέξιν «ὑποναύαρχος».

§15Α. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι συνέβη αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ἔχει γίνει παρεξήγησις, διότι, ἐὰν διεγράφη ἡ λέξις «ὑποναύαρχος» καὶ παραμένει «ἀρχηγὸς τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος» τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὡς τὸ ἔφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Διότι, ἡ Ἐπιτροπὴ ἐτροπολόγησε τὸ νομοσχέδιον.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλεῖτε ἐπὶ τῆς οὐσίας, κύριε συνάδελφε.

§17Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ εἶπε νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ λέξις «ὑποναύαρχος — ἀρχηγὸς τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος», διότι εἶναι ἐνδεχόμενον αὔριον νὰ εἶναι ἀρχηγὸς τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος ἕνας πλοίαρχος. Ὁ κ. Ὑπουργός, ὅμως, δὲν ἐδέχθη τὴν τροπολογίαν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ εἶπεν ὅτι δέχεται τὴν διαγραφὴν τῆς λέξεως «ὑποναύαρχος».

§18Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἡ προκειμένη περίπτωσις δέον νὰ τύχῃ εἰδικωτέρας σημασίας καὶ προσοχῆς, διότι διὰ τῆς φράσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία ἐτέθη εἰς τὸ νομοσχέδιον διὰ πρώτην φορὰν θεσπίζεται ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος. Εἶναι κάτι, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει εἰς τὸν ὀργανισμὸν καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ τὸ προσέξωμεν, διότι δὲν εἶναι μία οἱαδήποτε διατύπωσις. Ἡ διατύπωσις αὐτὴ θεσπίζει ἕνα νέον θεσμὸν καὶ δὲν συνεζητήθη κἂν οὔτε καὶ εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀναπτύσσεται ἡ ἀνάγκη τῆς θεσπίσεως αὐτοῦ τοῦ θεσμοῦ. Φρονῶ ἑπομένως, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραμένῃ ἡ λέξις ὡς ἔχει καὶ πρέπει νὰ θεωρηθῇ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐπικύρωσις τῶν πρακτικῶν μέχρις ὅτου ἔλθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, διότι, ὀφείλω νὰ σᾶς ἐξηγήσω τὸ ἑξῆς: Ὁ Πρόεδρος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνθυμῆται ὅλα, ὅσα συμβαίνουν. Ὑποβοηθεῖται ὑπὸ τῶν Ὑπηρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι καὶ τηροῦν τὰς σημειώσεις, εἶναι δὲ αἱ Ὑπηρεσίαι αὐταὶ μόνιμοι καὶ ἀποτελοῦνται ἀπὸ ἱκανοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς ὁποίους ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν γνωρίζετε ὅλοι καὶ οἱ ὁποῖοι ἐκπληροῦν εὐσυνειδήτως τὸ καθῆκόν των. Ὁ Πρόεδρος δὲν ἐπεμβαίνει εἰς αὐτούς. Ἔχει τὴν εὐθύνην ὁ Πρόεδρος, ἀλλὰ ἀνθρωπίνως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνθυμῆται ὅλας τὰς λεπτομερείας, οὔτε ὁ ἴδιος κρατεῖ πρακτικά. Ἀναβάλλεται ἡ ἐπικύρωσις τῶν πρακτικῶν.

§20Ι. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταλλείων, παρελείφθη μία προσθήκη εἰς τὸ ἄρθρον 6 παρ. βʹ, σχετικὴ μὲ τὴν ἀνάκλησιν ἀπολεσθέντων δικαιωμάτων ἐπὶ μεταλλείων. Ἐπρότεινον, τότε, πρὸς προφύλαξιν δικαιωμάτων τοῦ Δημοσίου νὰ μὴ ἐμπλακῇ εἰς δίκας καὶ διενέξεις μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπῆραν αὐτὰ τὰ μεταλλεῖα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Λαμπρόπουλε, χθὲς ποὺ διενεμήθη τὸ νομοσχέδιον, ὡς σύνολον, ἐκάματε τὴν παρατήρησιν αὐτήν; Τί ὁμιλεῖτε τώρα;

§22Ι. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπεδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν προσθήκην αὐτήν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χθὲς ἐψηφίσθη τὸ σύνολον. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω οὔτε ποία εἶναι ἡ τροπολογία οὔτε μὲ ἐνδιαφέρει τὶ ἔγινε δεκτόν. Ἠμπορεῖ νὰ ἔχετε δίκαιον, κύριε Λαμπρόπουλε, ἀλλὰ πάντως χθὲς διενεμήθη καὶ ἐψηφίσθη τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου καὶ δὲν προεβάλατε οὐδεμίαν ἀντίρρησιν. Σκοπὸς δὲ τῆς διανομῆς τοῦ νομοσχεδίου, προκειμένου νὰ ψηφισθοῦν εἰς τὸ σύνολον, εἶναι, ὡς γνωρίζετε, νὰ ἀναγνωσθοῦν καὶ νὰ ἴδουν οἱ κύριοι βουλευταί, ἐὰν ὅλαι αἱ τροπολογίαι καὶ ὅλα ὅσα συνεφωνήθησαν περιελήφθησαν εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον διενεμήθη. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Ἀποσκίτης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§24Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Βρανόπουλος, Ε. Κοθρῆς, Α. Τσουκαλᾶς, Ι. Ριζιώτης, Κ. Βασαρδάνης καὶ Τ. Βουλόδημος, καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων 5802) 1933 καὶ Α. Ν. 953) 1937 «περὶ Παιδαγωγικῶν Ἀκαδημιῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Γαληνός, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ Συμβολαιογράφων καὶ Ὑποθηκοφυλάκων διατάξεων, περὶ ἐξαλείψεως ὑποθηκῶν κ.λ.π.». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Λαμπρινάκος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ Συμβολαιογράφων καὶ Ὑποθηκοφυλάκων διατάξεων περὶ ἐξαλείψεως ὑποθηκῶν κ.λ.π.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Λύχνος, Σ. Χαλικιόπουλος, Π. Γαστεράτος καὶ Ε. Ἀθανασάκος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ Συμβολαιογράφων καὶ Ὑποθηκοφυλάκων διατάξεων, περὶ ἐξαλείψεως ὑποθηκῶν κ.λ.π.». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Καρατζένης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ Συμβολαιογράφων καὶ Ὑποθηκοφυλάκων διατάξεων, περὶ ἐξαλείψεως ὑποθηκῶν κ.λ.π.». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Βασαρδάνης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῆς Γραμματείας τῶν Δικαστηρίων καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Η. Παπαηλιοῦ, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκκοκκίσεως βάμβακος». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Θανόπουλος καὶ Σ. Εὐστρατιάδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκκοκκίσεως βάμβακος». Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Παπασταύρου, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παραχωρήσεως Δημοσίων Δασῶν εἰς Κοινότητας, Συνδέσμους Κοινοτήτων, χωρικοὺς καὶ δασεργάτας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Ἀδαμόπουλος καὶ Ι. Παπαρτεμίου, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ προστασίας τῶν Δημοσίων κτημάτων διατάξεων, ὡς καὶ τῶν διευθυνουσῶν τὸν ἐν Δωδεκανήσῳ Ὀργανισμὸν Ν. 2100) 52 κ.λ.π.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Θανόπουλος καὶ Θ. Μπάλλας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ προστασίας καὶ Διοικήσεως τῶν Δημοσίων Κτημάτων κειμένων διατάξεων ὡς καὶ τῶν διεπουσῶν τὸν ἐν Δωδεκανήσῳ Ὀργανισμὸν ν. 2100) 1952 κ.λ.π.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Σταυρόπουλος, Δ. Λαντζούνης, Π. Βουδούρης, Α. Δεληγιαννίδης, Γ. Ἀναγνωστόπουλος καὶ Δ. Κολιαπίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ προστασίας καὶ διοικήσεως τῶν δημοσίων κτημάτων κειμένων διατάξεων ὡς καὶ τῶν διεπουσῶν τὸν ἐν Δωδεκανήσῳ Ὀργανισμὸν ν. 2100) 52 κ.λ.π.». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Πετροπουλάκος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀτελοῦς εἰσαγωγῆς καὶ μειώσεως δασμῶν ἐνίων εἰδῶν γενικῆς καταναλώσεως καὶ τροποποιήσεως δασμολογικῶν καὶ τελωνειακῶν τινων διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. Σαββόπουλος, Ν. Μήτρου καὶ Μ. Μυριδάκης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτελωνιστῶν, διασαφιστῶν καὶ βοηθῶν Ἐκτελωνιστῶν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Λαμπρινάκος, Π. Γαστερᾶτος, Σ. Χαλικιόπουλος, Α. Γιαννόπουλος, Γ. Οἰκονομόπουλος καὶ Α. Γκελεστάθης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτελωνιστῶν, διασαφιστῶν καὶ βοηθῶν ἐκτελωνιστῶν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Γρηγορίου, Α. Ἀηδονᾶς, Ν. Λαμπρινάκος, Ε. Κεφαλογιάννης, Ι. Σπηλιόπουλος, Ν. Μαλλιάκας, Δ. Πετροπουλάκος, Κ. Βουδούρης καὶ Κ. Μακρῆς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτελωνιστῶν, διασαφιστῶν καὶ βοηθῶν ἐκτελωνιστῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Μυριδάκης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθορισμοῦ τῶν ἀποδοχῶν τοῦ προσωπικοῦ τῶν ἀτμηλάτων σιδηροδρόμων καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων, ἀφορωσῶν τὸ προσωπικὸν τοῦτο κ.λ.π.». Ὁ βουλευτὴς Ἀρκαδίας κ. Κ. Ἀποσκίτης, καταθέτει ψήφισμα πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν συνταξιούχων Ἀρκαδίας, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ κατάθεσιν εἰσέτι νομοσχεδίου, πρὸς ἄρσιν τῶν ἀδικιῶν τοῦ συνταξιοδοτικοῦ Κώδικος. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας καὶ Εὐρυτανίας κ. Γ. Μπουρδάρας, καταθέτει τηλεγραφικὴν διαμαρτυρίαν τῶν πολυτέκνων Εὐρυτανίας, ἐναντίον τῆς ἀξιώσεως τῶν αὐτοκινητιστῶν, ποὺ ἀποβλέπει εἰς τὸν περιορισμὸν τῶν ταξιδευόντων δι’ αὐτοκινήτων πολυτέκνων. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Ἰντζὲς καὶ Κ. Γιαννούσης, καταθέτουν ἀναφορὰς ἐκπροσώπων τῶν Συνεταιρισμῶν Καπνοπαραγωγῶν περιφερείας Ξηρομέρου, Αἰτωλοακαρνανίας, καὶ τῆς Ἑνώσεως Συνεταιρισμῶν Ἀγρινίου, ζητούντων ἀναστολὴν ἐφαρμογῆς τῆς ἀποφάσεως περὶ περιορισμοῦ τῆς στρεμματικῆς καλλιεργείας καπνῶν. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Σταυρόπουλος, Ι. Ἰντζές, Κ. Γιαννούσης, Μ. Πίσπας καὶ Κ. Πετρόπουλος, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν πολυτέκνων Ἀγρινίου, Μεσολογγίου, Αἰτωλικοῦ καὶ Τρικάλων, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μελετωμένην κατάργησιν τῶν κεκτημένων δικαιωμάτων τῶν πολυτέκνων τῶν ταξιδευόντων διὰ λεωφορείων καὶ ζητούντων διατήρησιν αὐτῶν κ.λ.π. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Τσιαπάρας, Α. Πατσιαντᾶς, Γ. Εὐαγγέλου καὶ Ι. Παπαδημητρίου, καταθέτουν ἀναφορὰς τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Ἐλασσόνος, τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου καὶ ἀντιπροσώπων τῶν Σωματείων τῆς δυνάμεως τοῦ Ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Δωδεκανήσου, διαμαρτυρομένων διὰ τοὺς νέους βανδαλισμοὺς τῶν παρὰ τῶν Ἄγγλων ὑποκινουμένων Τούρκων, κατὰ τῶν Κυπρίων καὶ ζητοῦντος ἄμεσον ἀποστολὴν Ἀστυνομικῆς Δυνάμεως τοῦ Ο.Η.Ε. εἰς Κύπρον καὶ ἀπομάκρυνσιν τῶν στρατευμάτων Κατοχῆς, μέχρις οὗ ὁ Κυπριακὸς λαὸς ἀποφασίσῃ μόνος, διὰ δημοψηφίσματος, περὶ τῆς τύχης του. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Πινάτσης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Πολυτέκνων Νομοῦ Δράμας, δυνάμεως 685 μελῶν, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν ἀξίωσιν τῆς Ὁμοσπονδίας τῶν Λεωφορειούχων Αὐτοκινητιστῶν, περὶ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ταξιδευόντων διὰ λεωφορείων πολυτέκνων μὲ δελτίον ἐλευθέρας καὶ αἰτοῦντος τὴν ἀπόρριψιν τοῦ αἰτήματος αὐτῆς καταργοῦντος εὐεργέτημα ὑφιστάμενον νομοθετικῶς ἀπὸ 25ετίας. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Γιαννόπουλος, Α. Λυγερινός, Χ. Παπασταύρου, Α. Πατσιαντᾶς, καὶ Σ. Χούτας, καταθέτουν ἀναφορὰς τῶν Συλλόγων Πολυτέκνων Ἀμαλιάδος, Θεσπρωτίας, Μαγνησίας καὶ Ἀγρινίου, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μελετωμένην κατάργησιν τῶν ταξιδευόντων διὰ λεωφορείων καὶ ζητούντων διατήρησιν αὐτῶν κ.λ.π.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἐζήτησε τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§26Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, διὰ νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Βουλὴν συγκεκριμένας πληροφορίας διὰ τὴν οἰκονομικὴν τύχην τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Αἰγύπτου, κατόπιν τῶν νέων οἰκονομικῶν μέτρων τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, καθὼς ἐπίσης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν εἰς ποῖα διαβήματα προέβη πρὸς προστασίαν τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ὁ Ἑλληνισμὸς τῆς Αἰγύπτου, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται ἀπὸ γενεὰς εἰς ἐκείνην, τὴν χώραν, ἔζησε πάντοτε ἐν πλήρει νομιμοφροσύνῃ πρὸς τὸν Λαὸν καὶ πρὸς τὸ Κράτος τῆς Αἰγύπτου καὶ ὑπῆρξε πάντοτε παράγων οἰκονομικῆς δημιουργίας. Ἐπίσης, ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ὑπῆρξαν πάντοτε εἰλικρινεῖς συμπαραστάται καὶ εἰς τὰς ἰδιαιτέρας των καὶ εἰς τὰς Διεθνεῖς σχέσεις, τῆς Αἰγύπτου. Καὶ εἰς τὴν πρόσφατον περιπέτειαν τῆς Αἰγύπτου, ὄχι μόνον τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ἀλλὰ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ὑπῆρξαν θερμοὶ φίλοι. Ἐχειροκρότησαν τὸν ἀγῶνα τῆς Ἐθνικῆς Ἀνεξαρτησίας τοῦ Λαοῦ τῆς Αἰγύπτου καὶ ἐστάθησαν πάντοτε εἰς τὸ πλευρόν των. Διὰ τοῦτο ἐπληροφορήθημεν μὲ βαθεῖαν λύπην, τὰ τελευταῖα οἰκονομικὰ μέτρα τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν ὁλοκληρωτικὴν αἰγυπτιοποίησιν τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς τῆς Αἰγύπτου, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀντίκτυπον τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ ἔχῃ ἐπὶ τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Αἰγύπτου. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν γνώμην διὰ τὸν ἀντίκτυπον τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ ἔχουν ἐπὶ τῶν ἄλλων τμημάτων τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Αἰγύπτου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνδιαφέρει καὶ διὰ τὸ ὁποῖον θεωροῦμεν θεμιτὴν τὴν γνώμην μας καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ἐλπίζομεν ὅτι θὰ τύχῃ προσοχῆς ἀπὸ τοὺς νέους ἡγέτας τῆς Αἰγύπτου, εἶναι ἡ μέριμνα διὰ τὴν τύχην τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ. Πρόκειται περὶ Ἑλληνισμοῦ, 100.000 περίπου, ὁ ὁποῖος ἀνθεῖ. Ἐὰν τὰ μέτρα, ὅπως ἔχουν ἀναγγελθῆ ἐφαρμοσθοῦν καὶ ἐὰν πρόκειται μάλιστα νὰ ἐπεκταθοῦν, θὰ ὁδηγήσουν εἰς πλήρη οἰκονομικὴν ἐξόντωσιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Αἰγύπτου. Πολλὰς δοκιμασίας κατ’ αὐτὴν τὴν περίοδον, ὑφίσταται τὸ Ἔθνος μας ἀλλὰ θέλομεν νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι τοὐλάχιστον εἰς τὴν φίλην Αἴγυπτον, θὰ εὕρωμεν στοργὴν καὶ ὄχι διωγμόν. Δὲν πρόκειται νὰ ὑποδείξω ποῖα πρέπει νὰ εἶναι τὰ συγκεκριμένα μέτρα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθοῦν εἰς τρόπον ὥστε ὁ Ἑλληνισμὸς τῆς Αἰγύπτου νὰ μὴ πληγῇ, ἀπὸ τὴν νέαν οἰκονομικὴν νομοθεσίαν. Ἀπόκειται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐπικοινωνοῦσα μὲ τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν, νὰ εὕρῃ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποτελέσουν τὴν προστασίαν. Καὶ τὰ μέτρα εἶναι πολλὰ καὶ ἠμποροῦν νὰ εὑρεθοῦν ἀκόμη καὶ ἐντὸς τῶν πλαισίων τῆς νέας Αἰγυπτιακῆς νομοθεσίας. Παραλλήλως πρὸς τὴν προστασίαν τῶν Ἑλλήνων τῆς Αἰγύπτου, πρέπει νὰ ὑπάρξῃ πρόνοια προστασίας καὶ τῶν Κοινοτήτων τοῦ Αἰγυπτιώτου Ἑλληνισμοῦ, αἱ ὁποῖαι διαθέτουν μεγάλας περιουσίας, προοριζομένας διὰ τὴν φιλανθρωπίαν καὶ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν Ἑλλήνων. Νομίζω, ἐπίσης, ὅτι ἐκκρεμεῖ τὸ θέμα Πατριαρχείου, ὡς ἠθικῆς καὶ πνευματικῆς ἡγεσίας τοῦ Ἑλληνισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἐπὶ μακρὸν λιμνάζει καὶ ἀποτελεῖ βλάβην καὶ κίνδυνον. Καὶ πρέπει, ἐπίσης, — ἔπρεπε μᾶλλον — νὰ ἔχῃ ἀποσπάσει τὴν προσοχὴν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν μέριμναν πρὸς ρύθμισιν. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον. Ἐὰν ἠθέλησα νὰ φέρω τὸ θέμα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, εἶναι πρῶτον, διὰ νὰ βεβαιώσωμεν τὸν Αἰγυπτιώτην Ἑλληνισμόν, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος εἶναι εἰς τὸ πλευρόν του, κατὰ τὴν περίοδον αὐτήν, τῆς διαγραφομένης δοκιμασίας του. Καὶ θέλω, ἐπίσης, νὰ παράσχω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, κατὰ τὸ στάδιον τῶν διαβημάτων της πρὸς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν, τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι ἐκφράζει γνώμην, ὄχι μόνον ἰδικήν της, ἀλλὰ ἐπιθυμίαν ὁλοκλήρου τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, ἡ εὐτυχὴς διευθέτησις τοῦ θέματος καὶ ἡ παγία ἐναρμόνισις τῆς συνεργασίας καὶ τῆς ἀγάπης τῶν δύο Λαῶν. (Χειροκροτήματα).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Τσάτσος, ἔχει τὸν λόγον.

§28Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι εὔλογος ἡ ἀνησυχία, ἡ ὁποία κατέχει καὶ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν καὶ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, διὰ τὰ τελευταῖα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν ἐν Αἰγύπτῳ, μέτρα τὰ ὁποῖα πλήσσουν μίαν Ἑλληνικὴν Κοινότητα, ἡ ὁποία πολλὰς προσήνεγκεν ὑπηρεσίας εἰς τὸ Ἔθνος, καὶ ἡ ὁποία ἀκόμη καὶ σήμερον προσφέρει — δύναται νὰ προσφέρῃ — καὶ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Χώραν ὅπου ζῇ, ἐξαιρετικὰς ὑπηρεσίας. Ἡ τύχη τῆς Κοινότητος αὐτῆς, αὐτὴν τὴν στιγμήν, πράγματι κρίνεται κατὰ ἕνα μεγάλο ποσοστόν. Βεβαίως, δὲν εἶναι τὰ πρῶτα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔπληξαν τὴν Κοινότητα αὐτήν. Ἤδη, τὸ 1948 δημοσιεύεται νόμος, ὁ ὁποῖος ὁρίζει, ὅτι ἐφεξῆς αἱ μετοχαὶ τῶν ἀνωνύμων ἑταιριῶν ἐν Αἰγύπτῳ πρέπει νὰ εὑρίσκωνται κατὰ ἓν ποσοστὸν 51% εἰς χεῖρας Αἰγυπτίων. Βραδύτερον, διὰ λόγους εἰδικούς, περιωρίσθη τὸ ποσοστὸν εἰς 40%. Συγχρόνως ὁ νόμος αὐτὸς ὁρίζει, ὅτι εἰς ὅλας τὰς ἀνωνύμους ἑταιρίας οἱ ὑπάλληλοι κατὰ 75% πρέπει νὰ εἶναι Αἰγύπτιοι ὑπήκοοι καὶ τὸ 60% τῆς μισθοδοσίας πρέπει νὰ περιέρχεται εἰς Αἰγυπτίους ὑπηκόους. Ὡς πρὸς δὲ τοὺς ἐργάτας ὁρίζει ὁ νόμος αὐτός, ὅτι τὸ 90% τῶν ἐργατῶν πρέπει νὰ εἶναι Αἰγύπτιοι, τὸ δὲ 80% τῆς μισθοδοσίας νὰ ἀνήκῃ εἰς Αἰγυπτίους. Διὰ τὰ Διοικητικὰ Συμβούλια τῶν ἑταιριῶν ὁρίζει, ὅτι τὸ 40% αὐτῶν τοὐλάχιστον πρέπει νὰ ἀποτελῆται ἀπὸ Αἰγυπτίους. Τὸ 1952 δημοσιεύεται ἄλλος νόμος, ὁ ὁποῖος ἀπαγορεύει τὴν πώλησιν γαιῶν εἰς ἀλλοδαπούς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔπληξεν ἐπίσης κατὰ ἕνα ὡρισμένον ποσοστὸν τοὺς Ἕλληνας ἐν Αἰγύπτῳ. Ὅλα, ὅμως, αὐτὰ τὰ μέτρα, συγκρινόμενα μὲ τὸ ἐσχάτως ἐπιβληθέν, δὲν εἶναι τόσον βαρειά. Τὴν 29ην Ἰανουαρίου, μὲ ἡμερομηνίαν 14 Ἰανουαρίου, ἐδημοσιεύθησαν τρεῖς νόμοι (22,23, 24), οἱ ὁποῖοι ὁρίζουν, ὅτι αἱ Τράπεζαι, αἱ Ἀσφαλιστικαὶ Ἑταιρίαι καὶ αἱ ἐπιχειρήσεις ἐμπορικῶν ἀντιπροσωπειῶν εἰσαγωγῶν, πρέπει νὰ αἰγυπτιοποιηθοῦν. Ὁρίζει δὲ ὁ νόμος, ὅτι δι’ ἀποφάσεως τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν, θὰ ὁρίζεται ἑκάστοτε, ἐντὸς τῆς ἐρχομένης 5ετίας, ἡ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐπέλθῃ ἡ αἰγυπτιοποίησις. Τὶ σημαίνει αἰγυπτιοποίησις; Σημαίνει, ἐπὶ ἀνωνύμων ἑταιριῶν, ὅτι ὅλαι αἱ μετοχαὶ θὰ γίνουν ὀνομαστικαὶ καὶ θὰ ἀνήκουν εἰς Αἰγυπτίους ὑπηκόους. Ἐπὶ δὲ προσωπικῶν ἑταιριῶν, θὰ πρέπει ὅλοι οἱ ἑταῖροι (ἑτερορρύθμων καὶ ὁμορρύθμων ἑταιριῶν) νὰ εἶναι Αἰγύπτιοι. Ἐπίσης, ἐν τῷ αὐτῷ νόμῳ, διὰ τῶν αὐτῶν νόμων μᾶλλον, διότι πρόκειται περὶ τριῶν νόμων, ἐξ ὧν ἀναφέρεται ὁ εἷς εἰς τὰς Τραπέζας ὁ ἄλλος εἰς τὰς Ἀσφαλιστικὰς Ἑταιρίας, καὶ ὁ τρίτος εἰς τὰς ἐμπορικὰς ἀντιπροσωπείας, ὁρίζεται, ὅτι ἐκτὸς τῶν μελῶν τῶν Διοικητικῶν Συμβουλίων, τῶν μετόχων καὶ οἱ διευθύνοντες τὰς ἑταιρίας, ὄχι μόνον τὰ μέλη τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ καὶ οἱ διευθύνοντες τὰς ἑταιρίας πρέπει νὰ εἶναι Αἰγύπτιοι, ὑπήκοοι. Ἐν περιπτώσει δὲ παραβάσεως αὐτῶν τῶν διατάξεων, αἱ κυρώσεις εἶναι βαρύταται, φυλάκισις, πρόστιμον, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἐπιβάλλεται, φυσικά, καὶ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου, δηλαδὴ ἡ αἰγυπτιοποίησις. Διὰ νὰ κατανοήσητε, κύριοι, τὰς συνεπείας μιᾶς τοιαύτης νομοθεσίας, θὰ πρέπει νὰ σκεφθῆτε ὅτι ἡ προθεσμία αὐτὴ τῶν 5 ἐτῶν, ἐντὸς τῆς ὁποίας δικαιοῦται ὁ νομοθέτης νὰ προβῇ εἰς τὴν αἰγυπτιοποίησιν κατηγοριῶν ἐπιχειρήσεων, ἢ συγκεκριμένης ἐπιχειρήσεως — δὲν διακρίνει ὁ νόμος — ἡ προθεσμία αὐτὴ τῶν 5 ἐτῶν εἶναι δῶρον ἄδωρον, διότι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν μία ἐπιχείρησις ἀντιπροσωπειῶν εἶναι βέβαιον ὅτι ἐντὸς 5ετίας πρόκειται νὰ κλείσῃ τί θὰ συμβῇ; Ὁ οἶκος ὁ ἀντιπροσωπευόμενος, πρὸ τῆς 5ετίας, θὰ ἀναζητήσῃ ἄλλον ἀντιπρόσωπον μεταξὺ τῶν Αἰγυπτίων, διὰ νὰ συνεχίσῃ τὴν συνεργασίαν του. Ἡ ἀξία αὐτῆς τῆς ἐπιχειρήσεως θὰ ἔχῃ ἐκμηδενισθῆ εἰς τὸ τέλος τῆς 5ετίας, ἀλλὰ κατὰ προεξόφλησιν θὰ ἔχῃ χαθῆ καὶ πολὺ πρὸ τοῦ τέλους τῆς 5ετίας. Δύναμαι δὲ νὰ παρατηρήσω, ὅτι, ὡς πρὸς τὸν τρίτον νόμον, ἡ ἔννοια τοῦ ἀντιπροσώπου εἶναι τόσον ἀόριστος ὥστε δύναται νὰ δώσῃ λαβὴν εἰς πολλὰς παρερμηνείας καὶ παρεξηγήσεις. Αὐτὰ τὰ μέτρα, κύριοι συνάδελφοι, πλήττουν, κατὰ τὰς πληροφορίας ποὺ ἠδυνήθημεν νὰ συγκεντρώσωμεν, περίπου τὸ ⅓ τοῦ συνόλου τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Αἰγύπτου καὶ δὴ τὸ ⅓ εἰς τὸ ὁποῖον περιλαμβάνονται οἱ σημαντικώτεροι παράγοντες τῆς Ἑλληνικῆς Κοινότητος. Δὲν πλήσσονται μόνον αἱ κορυφαί, ἀλλὰ ὅλοι οἱ ἐργαζόμενοι εἰς τὰς διαφόρους ἐπιχειρήσεις, τὰς μεγάλας Ἑλληνικὰς ἐπιχειρήσεις τῆς Αἰγύπτου. Εὐθὺς ὡς ἐλάβομεν γνῶσιν τοῦ συνόλου τῶν μέτρων, ἐγένοντο διαβήματα τόσον τῆς Πρεσβείας ἡμῶν ἐν Καΐρῳ, παρὰ τῇ Αἰγυπτιακῇ Κυβερνήσει, ὅσον καὶ διαβήματα τῆς Κυβερνήσεως ἐδῶ παρὰ τῇ Αἰγυπτιακῇ Πρεσβείᾳ ἐν Ἀθήναις, τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως προβάντος προσωπικῶς εἰς διάβημα παρὰ τῷ Αἰγυπτίῳ Πρεσβευτῇ, διὰ νὰ δοθῇ ἔμφασις καὶ σημασία εἰς τὸ θέμα. Ἐπίσης, ὁ ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ εὑρισκόμενος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐπεκοινώνησε μὲ τὸν κ. Φάουζι, Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Αἰγύπτου, καὶ ἔκαμεν καὶ αὐτὸς ἐκεῖ ὅλα τὰ δέοντα διαβήματα. Πλὴν τούτου, διὰ νὰ ἔχωμεν πλήρη εἰκόνα τῆς καταστάσεως καὶ διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ καθορίσωμεν ἐν ταῖς λεπτομερείαις τὰ δέοντα νὰ ἐπιδιωχθοῦν ἀμέσως, παρεκαλέσαμεν τὰς Ἑλληνικὰς Κοινότητας καὶ τὰ Ἐπιμελητήρια τῆς Αἰγύπτου νὰ μᾶς στείλουν ἀντιπροσωπείαν, μετὰ τῆς ὁποίας νὰ ἐπικοινωνήσωμεν. Καὶ πράγματι, ἐπίλεκτα μέλη τῆς Κοινότητος Ἀλεξανδρείας, ἐκπροσωποῦντα καὶ τὰς ἄλλας Ἑλληνικὰς Κοινότητας τῆς Αἰγύπτου, ὅπως καὶ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἀλεξανδρείας, εὑρίσκονται ἀκόμη ἐν Ἀθήναις, διὰ τὰς ἐπαφὰς αὐτὰς καὶ τὰς συνεννοήσεις. Ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν διαβημάτων, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε θετικῶς ἐπετεύχθη, εἶναι ἡ προφορικὴ βεβαίωσις τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν Ἕλληνα Πρεσβευτήν, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ ποτὲ δι’ Ἑλληνικὴν ἐπιχείρησιν χρῆσις τοῦ νόμου αὐτοῦ, πρὸ τῆς παρελεύσεως ὁλοκλήρου τῆς πενταετίας. Ἐνῷ, δηλαδή, κατὰ νόμον, δύναται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ γίνῃ χρῆσις τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ, ἐδόθη ἡ προφορικὴ ὑπόσχεσις ὅτι τοῦτο, ὡς πρὸς τοὺς Ἕλληνας, θὰ συμβῇ μόνον ἅμα τῷ πέρατι τῆς πενταετίας. Αὐτὸ εἶναι τὸ μόνον θετικόν, τὸ ὁποῖον ἐπετεύχθη, καὶ τὸ ὁποῖον, ὡς ἀντιλαμβάνεσθε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιήσῃ ποσῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σήμερον ἐπιδιώκει, καὶ ὀφείλει νὰ ἐπιδιώκῃ, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις.

§29Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Βεβαιότατα, δὲν ἱκανοποιεῖ.

§30Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Συγγνώμην, κύριε Ὑπουργέ. Ἤθελον νὰ σᾶς ἐρωτήσω ἐὰν ἡ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἦλθεν ἐξ Ἀλεξανδρείας, ἐκπροσωπεῖ πράγματι τὰς Ἑλληνικὰς Κοινότητας, διότι ἔχω ἐπιστολὰς ἐκ Πόρτ Σάϊδ, τῆς 9ης Φεβρουαρίου, αἱ ὁποῖαι λέγουν ὅτι οἱ κύριοι αὐτοὶ μόνον διὰ προσωπικά των συμφέροντα ἐνδιαφέρονται... (Θόρυβος). Κύριοι συνάδελφοι, μὴ διαμαρτύρεσθε, διότι εἶμαι ἐκ τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν καλῶς τὰ τῆς Αἰγύπτου, διότι ἔχω παραμείνει ἐκεῖ. Καὶ ἐζήτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ νὰ τοῦ τὰ ἔλεγα αὐτὰ ἰδιαιτέρως.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως, κύριε βουλευτά, αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ κάμετε ἰδιαιτέρως.

§32Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Ἐπίσης, κύριε Ὑπουργέ, σᾶς ὑπεβλήθη καὶ ἔκθεσις τοῦ Πατριάρχου Ἀλεξανδρείας, σχετικῶς μὲ τὴν κατάστασιν ἐκεῖ.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, προχωρήσατε, παρακαλῶ.

§34Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Σᾶς εὐχαριστῶ, κύριε συνάδελφε, διότι μοῦ δίδετε τὴν ἀφορμὴν νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀφίχθησαν ἐν Ἀθήναις, ὡς ἐκπρόσωποι ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Αἰγύπτου, εἶναι πρόσωπα τοιαύτης περιωπῆς καὶ θέσεως, ὥστε εἶναι ἀνεπίδεκτον ἀμφισβητήσεως ὅτι ἐκπροσωποῦν ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνισμὸν τῆς Αἰγύπτου. Ἴσως νὰ ὑπάρχουν μερικὰ ἄλλα πρόσωπα, ποὺ ἔχουν μικροδιαφορὰς μὲ τοὺς ἐλθόντας, πρόκειται πάντως περὶ προσώπων, τὰ ὁποῖα δὲν δυνάμεθα αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ τὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν. Ὁ Πατριάρχης δὲν μοῦ ἔδωσε μέχρι τῆς στιγμῆς κανὲν στοιχεῖον καὶ δὲν ἔλαβον καμμίαν ἀπολύτως ἔκθεσίν του.

§35Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ ἐὰν ἀκόμη ὑπάρχουν διαφορετικαὶ γνῶμαι, δὲν πρόκειται μὲ τοὺς παρόντας ἐκπροσώπους νὰ χρειασθῇ εἰδικὴ νομιμοποίησις, ὡς πρὸς ὡρισμένας συμβάσεις. Παρέχουν πληροφορίας καὶ ἐὰν ὑπάρχουν ἄλλοι εἰς τὴν Αἴγυπτον, δύνανται νὰ παράσχουν καὶ αὐτοὶ πληροφορίας, μὲ τὰς ὁποίας νὰ διαφωτίζουν.

§36Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ μεταφέρωμεν τοπικὰς διενέξεις εἰς τὴν συζήτησιν τοιούτων θεμάτων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, εἶναι ὅτι δι’ ὅλων τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα διαθέτομεν καὶ ἀφοῦ μελετήσωμεν ἐν ταῖς λεπτομερείαις τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ζητηθοῦν ὡς ἀπαραίτητα, διὰ τὴν διάσωσιν τοῦ ἐκεῖ Ἑλληνισμοῦ, τὴν οἰκονομικήν των διάσωσιν, ἀφοῦ τὰ καθορίσωμεν, θὰ ἐπιδιώξωμεν δι’ ὅλων τῶν μέσων πλέον τὴν ἀποδοχὴν αὐτῶν ὑπὸ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐχόμεθα τῆς ἐλπίδος ὅτι ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις θὰ δείξῃ πλήρη κατανόησιν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Κύριοι συνάδελφοι, μοῦ δίδεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ εὐκαιρία νὰ ὑπομνήσω ὅτι ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, ὅπως εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὁ Ἑλληνισμὸς τῆς Αἰγύπτου προσφέρει ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον ἐκεῖ. Προσφέρει ὑπηρεσίας καὶ ἀποτελεῖ καὶ διὰ τὴν Αἴγυπτον, ὅπως καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἓν σέμνωμα. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, καὶ δὲν πιστεύω νὰ λησμονήσουν οἱ φίλοι μας οἱ Αἰγύπτιοι, ὅτι τὸ 1947, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ κριθῇ, τὸ ζήτημα τοῦ διαχωρισμοῦ τοῦ Ἰσραήλ, μόνη ἡ Ἑλλάς, σχεδὸν μόνη, ἐστάθη παρὰ τὸ πλευρὸν τῶν Αἰγυπτίων. Δὲν πρέπει ἀσφαλῶς νὰ λησμονήσουν οἱ φίλοι μας οἱ Αἰγύπτιοι, ὅτι κατ’ Αὔγουστον 1956, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐδοκιμάζετο ἡ Χώρα των ἀπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Σουέζ, ἡ Ἑλλάς, παρὰ τὰς σοβαρὰς πιέσεις τὰς ὁποίας ἐδέχετο πολλαχόθεν, ἠρνήθη νὰ ἀντιπροσωπευθῇ εἰς τὴν Διάσκεψιν τοῦ Σουὲζ καὶ ἀπέσπασε, τότε, τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ Αἰγυπτιακοῦ Λαοῦ. Εἴμεθα βέβαιοι ὅτι δὲν θὰ λησμονήσουν οἱ φίλοι μας Αἰγύπτιοι ὅτι καὶ ὅταν τὸν Σεπτέμβριον ἐπῆλθεν ἡ περίφημος κρίσις τοῦ Σουὲζ καὶ ἐκλήθησαν ὅλοι οἱ πιλότοι τῆς Διώρυγος νὰ φύγουν ἀπὸ τὴν Αἴγυπτον, μόνον οἱ Ἕλληνες παρέμειναν. Καὶ οἱ 12 πιλότοι Ἕλληνες, μὲ τοὺς 1000 Ἕλληνας ὑπαλλήλους τῆς Διώρυγος εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐξησφάλισαν τὴν ναυσιπλοΐαν εἰς τὴν Διώρυγα κατὰ τὴν κρίσιμον αὐτὴν περίοδον, διὰ τὴν ζωὴν τῆς Αἰγύπτου. Ἀπεσπάσαμεν δέ, τότε, τὰ εἰλικρινῆ συγχαρητήρια τῶν Αἰγυπτιακῶν Ἀρχῶν. Δὲν πρέπει νὰ λησμονηθῇ ἐπίσης, ὅτι κατὰ τὴν σύγκρουσιν εἰς τὸ Πόρτ Σάϊδ ἐπέδειξεν ὁ ἐκεῖ Ἑλληνικὸς πληθυσμὸς ἀλληλεγγύην μετὰ τῶν Αἰγυπτίων. Δὲν πρέπει νὰ λησμονηθῇ ὅτι τὸν Ὀκτώβριον, εἰς τὴν Ἔκτακτον Γενικὴν Συνέλευσιν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ὅταν συνεζητήθη τὸ θέμα τοῦ Σουέζ, δὲν ἐδίστασεν ἡ Ἑλλὰς νὰ ὑποστηρίξῃ τὰς Αἰγυπτιακὰς ἀπόψεις καθ’ ὅλην τὴν γραμμήν. Τὸν Δεκέμβριον ἀκόμη τὸν παρελθόντα, δηλαδή, ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τῶν περιφήμων αὐτῶν νόμων, τοὺς ὁποίους συζητοῦμεν, ὅταν συνεζητεῖτο εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη ἡ κατηγορία περὶ κακῆς μεταχειρίσεως τῶν ξένων ἐν Αἰγύπτῳ, ἔλαβε τὸν λόγον ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπροσωπείας μας, κ. Κασιμάτης, ὁ ὁποῖος συνηγόρησε ὑπὲρ τῶν Αἰγυπτιακῶν ἀπόψεων. Καὶ τότε ὁ ἴδιος ὁ Πρόεδρος τῆς Αἰγύπτου κ. Νάσερ εἶπεν ὅτι «ἡ στάσις τῶν Ἑλληνικῶν Κοινοτήτων ἐξετιμήθη τόσον ὑπ’ ἐμοῦ τοῦ ἰδίου ὅσον καὶ ὑπὸ τοῦ Αἰγυπτιακοῦ Λαοῦ. Τοὺς θεωροῦμεν ὡς φίλους μας.... (ἀναγινώσκει).....». Ὅλα αὐτά, κύριοι, μᾶς δίδουν τὸ θάρρος καὶ τὴν ἐλπίδα νὰ πιστεύωμεν ὅτι εἶναι ἀδύνατον ἐν τέλει ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις καὶ ὁ Αἰγυπτιακὸς Λαὸς νὰ μὴ δείξουν κατανόησιν εἰς ἕνα τόσον βασικὸν αἴτημα καὶ τόσον δίκαιον αἴτημα, τὸ ὁποῖον προέρχεται ἐξ Ἑλλήνων καὶ ἐκ τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Αἰγύπτου, ὅστις ἐπὶ τόσα ἔτη ἔζησεν ἐν ἀγαστῇ συμπνοίᾳ μὲ τὸν Αἰγυπτιακὸν Λαόν. Δι’ αὐτὸ πιστεύω ὅτι δὲν θὰ θελήσῃ ποτέ, οὔτε ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις, οὔτε ὁ Αἰγυπτιακὸς Λαὸς αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ διασπάσουν μίαν τόσον μακρὰν παράδοσιν φιλικῶν σχέσεων καὶ νὰ δημιουργήσουν μίαν ἀφορμὴν πικρίας, τὴν στιγμὴν ἀκριβῶς κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ μελλοντικὴ συνεργασία αὐτῶν τῶν δύο λαῶν δύναται νὰ εἶναι δημιουργικὴ καὶ ἀποδοτικὴ δι’ ἀμφοτέρους. Δι’ αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, παρ’ ὅλας τὰς δυσκολίας τὰς ὁποίας ἀντιμετωπίζομεν αὐτὴν τὴν στιγμήν, θέλω νὰ πιστεύω ὅτι αἱ διεξαγόμεναι καὶ διεξαχθησόμεναι, ἐν συνεχείᾳ, διαπραγματεύσεις θὰ ὁδηγήσουν εἰς μίαν λύσιν ἱκανοποιητικήν, διότι αὐτὸ ὑπαγορεύει τὸ συμφέρον καὶ τῶν δύο λαῶν. (Χειροκροτήματα).

§37Η. ΗΛΙΟΥ. Μίαν ἐρώτησιν ἐὰν μοῦ ἐπιτρέπετε. Εἶναι εἰς θέσιν ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ ἐπιβεβαιώσῃ ἢ νὰ διαψεύσῃ τὸ ἀναγραφὲν εἰς ὅλον τὸν Τύπον, ὅτι εἰδικῶς, προκειμένου περὶ τῶν Ἑλλήνων, τὸ γένος Κυπρίων ὑπηκόων ὑπάρχει ἐξαίρεσις αὐτῶν τῶν μέτρων ἀπὸ τῆς αἰγυπτιοποιήσεως εἰς τὴν νομοθεσίαν.

§38Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Δὲν ἔχω τοιαύτην πληροφορίαν. Ὑποθέτω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι πρόκειται περὶ συγχύσεως. Δὲν γίνεται ἐξαίρεσις, διότι αὐτοὶ εἶναι Ἄγγλοι ὑπήκοοι. Θὰ ἐγένετο ἴσως ἐξαίρεσις ὡς πρὸς τοὺς Κυπρίους δι’ εἰδικὰ μέτρα, ἀφορῶντα τοὺς Ἄγγλους καὶ τοὺς Γάλλους. Ἴσως νὰ πρόκειται περὶ αὐτοῦ.

§39Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἐκάλυψε πλήρως τὸ θέμα, μὲ τὸν τρόπον ποὺ ἐξέθεσε τὴν ἐρώτησίν του πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νομίζω ὅτι καὶ ἡ ἀπάντησις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας ἦτο ὅσον τὸ δυνατὸν πληρεστέρα καὶ νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ καλύψῃ τὰς ἀνησυχίας τῆς Βουλῆς. Ἐπομένως, δὲν πρόκειται νὰ προσθέσω πολλὰ πράγματα. Θὰ ἤθελον νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἡ κατάστασις τοῦ ἀποδήμου Ἑλληνισμοῦ εἰς τὴν Αἴγυπτον εἶναι πολὺ σοβαρωτέρα καὶ τραγικωτέρα ἀπὸ ὅ,τι ἐμφανίζεται εἰς ἡμᾶς ἐδῶ. Γνωρίζω καὶ ἐκ προσωπικῆς πείρας τὰ φίλα αἰσθήματα, καὶ τὴν στοργὴν μὲ τὴν ὁποίαν πλειστάκις οἱ Αἰγύπτιοι περιέβαλλον τὸ Ἑλληνικὸν στοιχεῖον καὶ δὲν θὰ λησμονήσω καὶ ἐγὼ τὴν φιλοξενίαν τὴν ὁποίαν παρέσχον εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς μεταξὺ 1941–1945. Ἀλλὰ πρέπει νὰ τονίσω ὅτι καὶ τὰ αἰσθήματα φιλίας, τὰ ὁποῖα ἔχουν δείξει οἱ Ἕλληνες τῆς Αἰγύπτου καὶ τὸ ἐπίσημον Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ὅπως πολὺ ὀρθῶς καὶ λεπτομερῶς ἀπηρίθμησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸ ὀλίγου, εἶναι πράξεις αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ὁμιλήσουν εἰς τὴν καρδίαν τοῦ Αἰγυπτιακοῦ Λαοῦ καὶ νὰ τὸν κάμουν νὰ πιστεύσῃ, ὅτι εἶναι συμφέρον του νὰ θελήσῃ νὰ ἀποσοβήσῃ τὴν ἐξόντωσιν μιᾶς ἀνθούσης παροικίας, ὅπως εἶναι ἡ Ἑλληνική. Θὰ ἤθελον νὰ προτείνω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐπειδὴ πρὸ ὀλίγου ἠκούσθησαν καὶ διαφωνίαι, πρῶτον, πρέπει νὰ εἴπω ὅτι κατὰ τὴν γνώμην μου καὶ τὰς πληροφορίας μου, οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐδῶ ὡς ἐκπρόσωποι τοῦ Αἰγυπτιακοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἔχουν ἐξαίρετον κῦρος καὶ καλύπτουν πλήρως τοὺς Ἕλληνας τῆς Αἰγύπτου καὶ δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ ἀμφισβήτησις εἰς τὸ θέμα αὐτό. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ σκεφθῇ μήπως δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ τεθῇ ἐν ἰσχύϊ ὁ νόμος 239) 1945, ὁ ὁποῖος προβλέπει τὴν σύστασιν εἰδικοῦ Συμβουλίου διὰ τὴν ἐξέτασιν τῶν ζητημάτων τοῦ ἀποδήμου Ἑλληνισμοῦ. Ἴσως εἶναι κατάλληλος ἡ στιγμὴ νὰ τεθῇ αὐτὸ τὸ θέμα, ὥστε ἂν μὴ τί ἄλλο, νὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις πλήρεις, λεπτομερεῖς καὶ σαφεῖς πληροφορίας περὶ τῶν γενομένων ἐν Αἰγύπτῳ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν ⅓ τοῦ πλησσομένου Ἑλληνισμοῦ εἰς τὴν Αἴγυπτον φρονῶ ὅτι εἶναι τὸ μόνον σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν νομίζω ὅτι ἔχει θετικὰς πληροφορίας. Διότι, ἐὰν λάβῃ ὑπ’ ὄψει κανεὶς ὅτι μὲ τὸν νόμον περὶ αἰγυπτοποιήσεως ἔχουν ἐξαιρεθῆ τοῦ δικαιώματος νὰ ἀσκοῦν τὰ ἐπαγγέλματα κουρεῖς, σωφέρ, ὑπάλληλοι ἑστιατορίων κ.λ.π., ἐπαγγέλματα κατὰ προτίμησιν καὶ κατὰ κανόνα ἐξησκούμενα ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας εἰς τὴν Αἴγυπτον, θὰ ἴδητε ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς τοῦ ⅓ ἀτυχῶς αὐξάνει καὶ γίνεται ἴσως τὰ ⅘ τοῦ Ἑλληνισμοῦ εἰς τὴν Αἴγυπτον. Εἶμαι ἀπολύτως ἱκανοποιημένος ἀπὸ τὴν πρόθεσιν, τὴν ὁποίαν ἐξεδήλωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ τὴν γραμμὴν τὴν ὁποίαν προτίθεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀκολουθήσῃ. Θεωρῶ δὲ ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ τονισθῇ ὅτι εἰς τὰς ἐνεργείας της αὐτὰς ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀμέριστον τὴν ἐμπιστοσύνην ὅλων τῶν πλευρῶν τῆς Βουλῆς. (Χειροκροτήματα).

§40Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν νομίζω ὅτι χρειάζονται πολλὰ νὰ προσθέσω εἰς ὅσα εἶπον οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἰδίᾳ εἰς τὰ ὅσα μᾶς ἐξέθεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, χωρὶς νὰ θέλω νὰ συζητήσω τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν εἶναι ὥρα αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ συζητήσωμεν ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ἐπολιτεύθη εἰς τὰ θέματα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τόσα ἠθικὰ στοιχεῖα εἰς χεῖρας της, ἠθικὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα τῆς παρέχουν αἱ Κοινότητες τῆς Αἰγύπτου ὥστε ἀναμφισβητήτως εἰς τὰς διαπραγματεύσεις ἡ θέσις της πρέπει νὰ εἶναι πολὺ ἰσχυρά. Διότι, νομίζω, ὅτι εἰς κανένα μέρος τοῦ κόσμου μία μειονότης τόσον ξένη ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος ὡς πρὸς τὴν γλῶσσαν καὶ τὴν θρησκείαν, ἀλλὰ τόσον πλησίον πρὸς τὰ αἰτήματα τοῦ Αἰγυπτιακοῦ Λαοῦ, ἔδειξε τὴν ἄψογον συμπεριφοράν, τὴν ὁποίαν ἔδειξαν αἱ Κοινότητες καὶ ὁ Ἑλληνικὸς πληθυσμὸς τῆς Αἰγύπτου. Ὡς ἐκ τούτου, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ αἰσθανθῇ ὅτι ἔχει ὅλας τὰς δυνατότητας νὰ ἐπέμβῃ διὰ τὴν προστασίαν τῶν ὑπηκόων της. Δὲν εἴμεθα ἡμεῖς, βεβαίως, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐλέγξωμεν τὰς πράξεις μιᾶς ξένης Κυβερνήσεως. Ἀλλά, ἀναμφισβητήτως, ἔχομεν τὴν ἀπαίτησιν, ἀπὸ τοὺς φίλους μας νὰ ἀναγνωρίσουν, ὅτι οἱ ὑπήκοοί μας ἔχουν ἐκεῖ συμφέροντα βασικά, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ γίνωνται σεβαστά. Ἀναμφισβητήτως ὁ κ. Ὑπουργὸς ὀρθῶς ἀνέλυσε τὴν οὐσίαν τῶν νόμων αὐτῶν, τῶν τριῶν αὐτῶν νόμων τῆς αἰγυπτοποιήσεως καὶ ὀρθῶς ἐξήγησε ὅτι μία πενταετία δὲν εἶναι κατοχύρωσις, διότι ἡ πενταετία σημαίνει τὴν βεβαίαν λῆξιν τῶν ἐπιχειρήσεων ἔπειτα ἀπὸ 5 χρόνια καὶ ὡς ἐκ τούτου ἀναμφισβητήτως ἡ οἰκονομικὴ δραστηριότης τῶν ἐπιχειρήσεων αὐτῶν θὰ ἀρχίσῃ καμπτομένη ἀπὸ σήμερον. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Κυβέρνησιν τί νὰ ζητήσῃ. Ἀλλὰ ἔχομεν πολλὰ προηγούμενα, πρὸ παντὸς μὲ τὴν Αἴγυπτον, διὰ τὴν διατήρησιν καὶ διὰ τὴν διασφάλισιν τῶν συμφερόντων τῶν ὑπηκόων μας, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐλαμβάνοντο γενικώτερα μέτρα, πρὸς αἰγυπτοποίησιν ἄλλων κλάδων. Ἔχομεν ἓν μέτρον τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη εἰς τοὺς χρηματιστάς, τὸ ὁποῖον ναὶ μὲν ἠνάγκασε τοὺς ξένους χρηματιστὰς νὰ εἶναι Αἰγύπτιοι ὑπήκοοι, ἀλλὰ ἐσεβάσθη τὰ δικαιώματα τῶν ἐγκατεστημένων ἐκεῖ ἤδη χρηματιστῶν, ἀνάλογος δὲ ρύθμισις ἔγινε καὶ δι’ ἄλλα ἐπαγγέλματα. Ὑπάρχει καὶ δευτέρα λύσις — ὑπόδειξιν ἁπλῶς κάμνω — νὰ συνεννοηθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις μὲ τὴν Αἰγυπτιακὴν καὶ νὰ χορηγήσῃ τὴν Αἰγυπτιακὴν ὑπηκοότητα εἰς ὅσους θέλουν νὰ παραμείνουν ἐκεῖ μονίμως, λύσις ἡ ὁποία εἶναι πιθανῶς ἡ πλέον συμφέρουσα καὶ ἐντὸς τῶν πλαισίων τῆς σημερινῆς διεθνοῦς ἀτμοσφαίρας. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ γνωρίζῃ καὶ νομίζω ὅτι ἐξεφράσθη ἤδη τοῦτο ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας κυρίους Ἀρχηγοὺς τῶν ἄλλων Κομμάτων, ἡ θέλησίς μας καὶ ἡ διάθεσις ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς εἶναι, νὰ τὴν βοηθήσωμεν εἰς τὸ δυσχερὲς ἔργον της. (Χειροκροτήματα).

§41Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμμερίζομαι ἀπολύτως τὰς ἀνησυχίας, τὰς ὁποίας διετύπωσαν καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ οἱ ἕτεροι τῶν κυρίων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν. Δὲν ἀνέμενον ἀπὸ τὸν ἀσκοῦντα τὰ καθήκοντα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Τσάτσον, νὰ εἴπῃ περισσότερα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν. Ἤμην βέβαιος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ προέβαινεν εἰς ὅλα τὰ ἐνδεικνυόμενα διαβήματα καὶ ἐν Καΐρῳ καὶ ἐδῶ καὶ ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ, ὅπου, κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτήν, εὑρίσκονται ὁ κ. Ἀβέρωφ καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Αἰγύπτου. Πρέπει νὰ ὁμολογήσω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι μὲ κατέχει μεγάλη μελαγχολία, ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἐξέλιξιν τῶν πραγμάτων, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξέλιξιν τῆς τύχης τοῦ Αἰγυπτιώτου Ἑλληνισμοῦ. Μὲ κατεῖχεν ἡ μελαγχολία αὐτὴ ἀπὸ ἐκεῖ. Οἱ δεσμοί, βεβαίως, οἱ ὁποῖοι εἶχον δημιουργηθῆ μεταξὺ τοῦ Αἰγυπτιώτου Ἑλληνισμοῦ καὶ ὁλοκλήρου τοῦ καθαρῶς Αἰγυπτιακοῦ περιβάλλοντος, ἦσαν στενώτατοι καὶ ᾐσθάνθην καὶ ἐγὼ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ᾐσθάνθη ὁ, ὡς ἐκπρόσωπος τῆς Φ.Δ.Ε., ὁμιλήσας ναύαρχος κ. Τούμπας, ᾐσθάνθην καὶ ἐγώ, ἀπὸ τοῦ 1942, ὁπότε διέφυγον ἐξ Ἑλλάδος, μεταβὰς εἰς Μέσην Ἀνατολήν, βαθεῖαν εὐγνωμοσύνην ἀπέναντι καὶ τῶν ἡγετῶν, τότε, τοῦ Αἰγυπτιακοῦ Λαοῦ, καὶ ὁλοκλήρου τοῦ Αἰγυπτιακοῦ Λαοῦ, διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον μᾶς ἐφιλοξένησαν καὶ συμπεριεφέρθησαν ἔναντι ἡμῶν. Ἐπίσης καὶ κυρίως, διότι διεπίστωσα πόσον μεγάλη ὑπῆρξε, καὶ ὑπῆρξε πάντοτε ἡ ἀνταπόκρισις ἐκ μέρους τοῦ Αἰγυπτιακοῦ περιβάλλοντος ἔναντι τῶν Ἑλλήνων, τῶν ἐγκατεστημένων καὶ δρώντων εἰς τὴν Αἴγυπτον. Ἀνταπόκρισις ὑπὸ πᾶσαν ἔννοιαν, ἀνταπόκρισις, κυρίως, καὶ ἀναγνώρισις ἠθική. Ἀνεγνώριζον οἱ Αἰγύπτιοι τὴν μεγάλην συμβολὴν τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Αἰγύπτου εἰς τὴν πρόοδον τῆς Χώρας των. Καὶ εἶναι πρὸς τιμὴν τῶν Αἰγυπτίων, οἱ ὁποῖοι ἀνεγνώριζον τοῦτο. Καὶ ἐπειδὴ τὸ ἀνεγνώριζον ἐκεῖνοι, καὶ ἤκουσα ἀπὸ τῶν χειλέων κορυφαίων Αἰγυπτίων, νὰ γίνεται ἡ ἀναγνώρισις αὐτή, αἰσθάνομαι καὶ ἐγὼ τὸ δικαίωμα, νὰ εἴπω ἐνώπιον ὑμῶν, πόσον μεγάλη ὑπῆρξε ἡ συμβολὴ τοῦ Ἑλληνισμοῦ εἰς τὴν δημιουργίαν τῆς Αἰγύπτου. Δὲν πρόκειται ἁπλῶς, περὶ τῆς οἰκονομικῆς συμβολῆς τῶν Ἑλλήνων, ἡ ὁποία ὑπῆρξε μεγίστη, καὶ ὑπῆρξε μεγίστη, χωρὶς οἱ Ἕλληνες νὰ ζητοῦν, ἐν ὀνόματι τοῦ Κράτους των, ἀνταλλάγματα, δυνάμενα νὰ σημαίνουν μείωσιν τῆς κυριαρχίας τῆς Αἰγύπτου, ὅπως συνέβη ἐκ μέρους ἄλλων Κρατῶν, τὰ ὁποῖα ἐπίσης συνεισέφερον εἰς τὴν οἰκονομικὴν πρόοδον τῆς Αἰγύπτου, ἀλλ’ ἐζήτησαν ἀνταλλάγματα. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῆς οἰκονομικῆς συμβολῆς, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῆς τεραστίας ἠθικῆς συμβολῆς, εἰς τὴν δημιουργίαν τῆς Αἰγύπτου. Ἐὰν εἴχατε τὴν εὐκαιρίαν, καὶ ὅσοι εἴχατε τὴν εὐκαιρίαν, νὰ ἐπισκεφθῆτε τὴν Αἴγυπτον, καὶ μάλιστα τὴν ὕπαιθρον, θὰ ἠκούσατε ὅτι δὲν ὑπῆρχε σχεδὸν χωρίον τῆς Αἰγύπτου, εἰς τὸ ὁποῖον Ἕλλην νὰ μὴ συνεισέφερε σχεδὸν τὸ αἷμα του, καμμίαν φορὰν καὶ τὴν ζωήν του, διὰ τὴν ὑγείαν καὶ τὴν πρόοδον τοῦ πληθυσμοῦ. Εἰς ὅλας τὰς ἐκφράσεις τῆς ζωῆς, οἱ Ἕλληνες προσέφερον πολλά. Καὶ αὐτὰ τὰ ἤκουσα ἀπὸ τὰ χείλη Αἰγυπτίων καὶ δι’ αὐτὸ τολμῶ, νὰ τὰ ἐπαναλάβω καὶ ἐγὼ ἐδῶ. Δὲν θὰ ἠρκούμην εἰς ὅσα θὰ μοῦ ἔλεγον οἱ ἴδιοι οἱ Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι, ἐνδεχομένως, θὰ ὑπερετίμων τὴν συμβολήν των. Δὲν θὰ εἶχον τὸ δικαίωμα, νὰ μεταφέρω εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων ὑπερφιάλους φράσεις, τὰς ὁποίας οἱ Ἕλληνες θὰ ἐχρησιμοποίουν, ἀλλὰ σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι καὶ πολλοὶ Αἰγύπτιοι ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προέβαινον εἰς τὴν βαθεῖαν αὐτὴν καὶ τιμῶσαν αὐτοὺς ἀναγνώρισιν. Εἶπον, ὅτι, ἀπὸ ἐτῶν, μὲ κατεῖχε βαθεῖα μελαγχολία, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξέλιξιν τῆς τύχης τῶν Ἑλλήνων ἐν Αἰγύπτῳ. Μοῖρα τῆς Ἑλλάδος εἶναι νὰ βλέπῃ τὰ τέκνα της, τὰ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος εὑρισκόμενα, ὑφιστάμενα ἑκάστοτε πλήγματα βαρύτατα. Τινὰ τῶν πληγμάτων τούτων ἐσημειώθησαν κατὰ τρόπον τραγικόν, ἐσημείωσαν τὸ φοβερὸν τέρμα τοῦ Ἑλληνισμοῦ, εἰς ὡρισμένας περιοχὰς τοῦ κόσμου. Τὸ τέρμα αὐτὸ τὸ ἀνεγνωρίσαμεν ὡς μίαν ἀνάγκην καὶ προέβημεν εἰς τὴν μεταβολὴν τῆς ὅλης ἐννοίας τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἐννοίας, ἡ ὁποία ἄλλοτε ἦτο συνδεδεμένη μὲ τὴν μόνιμον διασπορὰν καὶ κατελήξαμεν κατ’ ἀρχὴν εἰς τὴν σκέψιν ὅτι ὁ Ἑλληνισμὸς πρέπει νὰ συγκεντρωθῇ. Αὐτὸ ὑπῆρξε τὸ μέγα σύνθημα, τὸ ὁποῖον ἠναγκάσθημεν ὅλοι — ἀνῆκον εἰς τὴν νεολαίαν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης — νὰ δώσωμεν τὸ 1922. Ἠλπίζαμεν, ὅμως, ὅτι μερικαὶ Κοινότητες, ὅπως εἶναι ἡ Κοινότης ἐν Αἰγύπτῳ, ὅπως καὶ μερικαὶ Κοινότητες, αἱ ὁποῖαι, δυστυχῶς, ἐξερριζώθησαν, ἐν Ρουμανίᾳ, ἐν Ρωσίᾳ, ὅτι αἱ Κοινότητες αὐταὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διατηρηθοῦν καὶ μεγίστην σημασίαν ἀποδίδομεν, φυσικά, εἰς τὴν διατήρησιν τῆς Κοινότητος τῶν Ἑλλήνων τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν μοῦ ψιθυρίζει, ὁ συνάδελφος ἐκ Φθιώτιδος, κ. Καλαντζῆς, ὅτι πρέπει νὰ ὁμιλήσω καὶ περὶ τῶν Ἑλλήνων τῆς Ἀμερικῆς. Δὲν συζητῶ περὶ αὐτῶν. Οἱ Ἕλληνες τῆς Ἀμερικῆς, κατὰ τὸ μέγιστον ποσοστόν, εἶναι Ἀμερικανοὶ ὑπήκοοι καὶ ἑπομένως δὲν ἀποτελοῦν παροικίαν, ὑφ’ ἣν ἔννοιαν ἀποτελοῦν οἱ Ἕλληνες τῆς Αἰγύπτου, ἀλλὰ ἀποτελοῦν Ἑλληνικῆς καταγωγῆς Ἀμερικανοὺς πολίτας. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος ὅτι ἐνδεχομένως θὰ πρέπει νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν, ὅπως οἱ Ἕλληνες τῆς Αἰγύπτου καταστῶσιν Αἰγύπτιοι ὑπήκοοι. Βεβαίως, ἡ σκέψις δὲν εἶναι ἀπορριπτέα. Πρέπει, ὅμως, ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξετάσῃ ὅλας τὰς φάσεις τῶν συνεπειῶν, τὰς ὁποίας θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ μία τοιαύτη μεταβολὴ τῶν Ἑλλήνων τῆς Αἰγύπτου εἰς Αἰγυπτίους ὑπηκόους. Πάντως, ὅσον ἀφορᾷ ἡμᾶς τοὺς ἐν Ἑλλάδι Ἕλληνας, οὐδεμίαν θὰ εἴχαμεν, ἀπὸ ἠθικῆς ἀπόψεως ἀντίρρησιν, οἱ Ἕλληνες τῆς Αἰγύπτου νὰ καταστοῦν Αἰγύπτιοι ὑπήκοοι. Τιμῶμεν τὴν σημαίαν τῆς Αἰγύπτου, τιμῶμεν τὴν Αἴγυπτον. Πάντως, θὰ προτιμούσαμεν, ἐφ’ ὅσον ἐκ παραδόσεως ἡ παροικία μας ἦτο παροικία Ἑλληνική, νὰ διετήρουν τὴν Ἑλληνικὴν ὑπηκοότητα.

§42Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις, φαίνεται διατεθειμένη, νὰ συζητήσῃ τὴν περίπτωσιν αὐτήν, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι, δὲν θεραπεύεται πλήρως τὸ ζήτημα, διὰ τὸν λόγον, ὅτι καὶ τότε ὑπάρχει κίνδυνος νὰ γίνῃ διάκρισις μεταξὺ γεννημένων Αἰγυπτίων καὶ μὴ τοιούτων. Δι’ αὐτὸ καὶ δὲν ἐστάθημεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τῶν διαπραγματεύσεων, ἐπιζητοῦντες πληρεστέραν προστασίαν.

§43Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Νομίζω, ὅτι, τὸ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν, δὲν εἰσφέρει εἰς τὸ θέμα αὐτό. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐγὼ ἐνόμισα, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη, νὰ προσδιορίσωμεν συγκεκριμένα μέτρα.

§44Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν γίνεται συζήτησις. Ὁλοκληροῦται ἡ ἐνημέρωσις τῆς Βουλῆς.

§45Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εὐχαριστῶ! Δὲν ἔχω καμμίαν ἁρμοδιότητα, νὰ δώσω γνώμην. Ἑρμηνεύω, ἁπλῶς, διότι προσωπικῶς ἐγώ, κατὰ τὴν ὁμιλίαν μου, ἐνόμισα, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀναλύσω τὰ συγκεκριμένα μέτρα, τὰ ὁποῖα, ἐνδεχομένως, ἐντὸς τοῦ πλαισίου ἀκόμη τῆς νέας νομοθεσίας, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μᾶς ἐξυπηρετήσουν καὶ εἶπον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἂς ἀναζητήσῃ κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις ἐκεῖνα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ ἔφερον ἀποτέλεσμα. Δὲν κάμνω συστάσεις, ἀλλὰ ἑρμηνεύω αὐτὴν τὴν παράλειψιν εἰς τὸν λόγον μου.

§46Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θεωρῶ ὀρθὴν τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων. Προσωπικῶς δὲν ὑπέδειξα οὐδὲν μέτρον. Ἔκαμα ὡρισμένας παρατηρήσεις εἰς τὴν ἀγόρευσιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ἔκαμεν, ὁ ὁποῖος ἐμνημόνευσεν ἐνδεικτικῶς, μὴ εἰσελθὼν καὶ ἐκεῖνος εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν διαφόρων μέτρων, τὸ πρόβλημα τῆς ἀλλαγῆς ὑπηκοότητος. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐτοποθέτησε τὸ ζήτημα κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν χρειάζεται σχολιασμόν. Βεβαίως ἀποκλείεται ὁ Ἑλληνισμὸς νὰ ζητήσῃ χάριν τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν οἰκονομικῶν του συμφερόντων καὶ ἀναγκῶν ἢ καὶ τῶν ἠθικῶν του συμφερόντων ὄχι ἁπλῶς τὴν ὑπηκοότητα, ἀλλὰ καὶ τὴν ὑπαγωγὴν του ὑπὸ τὴν Μουσουλμανικὴν θρησκείαν, τὴν ὁποίαν σέβομαι, ὅπως πᾶσαν θρησκείαν, χωρίς, ὅμως, καὶ νὰ τὴν συμμερίζωμαι. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατόν, βεβαίως, νὰ φαντασθῶ ὅτι θὰ ὑπάρξῃ τοιαύτη διέξοδος δι’ οἱονδήποτε Ἕλληνα, ζῶντα εἰς τὴν Αἴγυπτον. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει, βασιζομένη ἐπὶ τῆς στάσεως τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς κατὰ τὸ διάστημα τῶν τελευταίων μηνῶν νὰ προβῇ ὄχι ἁπλῶς εἰς τὴν διατύπωσιν παρακλήσεων, ἀλλὰ εἰς τὴν διατύπωσιν ἐντόνου διαμαρτυρίας καὶ ἐντόνου, συνδεδεμένης μὲ κάποιαν ἐκδήλωσιν βαρείας πικρίας, ὑποδείξεως μέτρων προστατευόντων τὸν Ἑλληνισμὸν τῆς Αἰγύπτου. Ἡ Αἴγυπτος, κατὰ τὴν κρίσιμον περίοδον τῶν τελευταίων μηνῶν, εὗρεν τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν παρὰ τὸ πλευρόν της. Ἡ Κυβέρνησις τῆς Αἰγύπτου, εἰς μίαν φάσιν τῆς παγκοσμίου ἱστορίας, ἡ ὁποία ὑπῆρξε δυσχερεστάτη δι’ αὐτήν, ἀλλὰ δυσχερεστάτη καὶ δι’ ὁλόκληρον τὴν Ἀνατολικὴν Μεσόγειον καὶ ἐμμέσως διὰ τὸν κόσμον, εὗρε συμπαράστασιν ἐνεργὸν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, μέχρι σημείου εἰς τὸ ὁποῖον διεφώνησα προσωπικῶς, προβᾶς, τότε, εἰς δήλωσιν, διὰ τῆς ὁποίας εἶπον ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβωμεν μέρος εἰς τὴν Διάσκεψιν, ἡ ὁποία εἶχε γίνει εἰς τὸ Λονδῖνον διὰ τὸ ζήτημα τοῦ Σουέζ. Τὸ ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου νὰ μὴ θελήσῃ, ἂν καὶ ναυτικὴ Χώρα πρώτης γραμμῆς, νὰ μετάσχῃ μιᾶς τοιαύτης Διασκέψεως, ἡ ὁποία ἀφεώρα μίαν τῶν κυριωτέρων θαλασσίων ὁδῶν καὶ ἕνα τῶν κυριωτέρων κλειδιῶν τοῦ κόσμου, αὐτὸ ἀπετέλεσε μίαν ἐκδήλωσιν οὐχὶ ἁπλῶς φιλικῶν αἰσθημάτων, ἀλλὰ ἐκδήλωσιν μεροληπτικῆς στάσεως τῆς Ἑλλάδος, ὑπερβαινούσης, μάλιστα, τὰ ὅρια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα, ἐγώ, τοὐλάχιστον, ἦτο δυνατὸν νὰ δεχθῶ. Δὲν ἦτο δυνατόν, ἑπομένως, ποτὲ νὰ φαντασθῇ κανεὶς ὅτι ἔπειτα ἀπὸ αὐτὴν τὴν μεροληπτικὴν στάσιν, ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις θὰ ἀντίκρυζε τοὺς Ἕλληνας, οἱ ὁποῖοι τόσα προσέφερον εἰς τὴν Αἴγυπτον, καὶ οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς αὐτὴν τὴν Χώραν, ἡ ὁποία τοιουτοτρόπως παρεστάθη εἰς τὴν Αἴγυπτον κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας, θὰ ἀντίκρυζε, λέγω, τοὺς Ἕλληνας κατὰ τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον τοὺς ἀντίκρυσε διὰ τῶν τριῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι ἐδημοσιεύθησαν. Κύριοι, αὐτὸ τὸ ὁποῖον μᾶς προσφέρουν αὐτὴν τὴν στιγμήν, μίαν προφορικὴν καὶ μόνον ὑπόσχεσιν, ὅτι θὰ ἐξαντληθῇ ἡ 5ετία, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ προσφορὰν ἱκανοποιοῦσαν τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς εὑρισκόμενος, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἡνωμένος ὄπισθεν τῆς Κυβερνήσεώς του, πρέπει νὰ ἀξιώσῃ δι’ αὐτῆς τὸν σεβασμὸν τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Αἰγύπτου ἀπὸ τὸ Αἰγυπτιακὸν Κράτος. (Χειροκροτήματα).

§47Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Ἐξ ἀφορμῆς τῆς παρατηρήσεως τοῦ κ. Κανελλοπούλου, περὶ τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Ἀμερικῆς, ἐπιθυμῶ νὰ παράσχω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τὴν πληροφορίαν ὅτι, ὅταν λέγωμεν Ἑλληνισμὸν τῆς Ἀμερικῆς, ἐννοοῦμεν πρῶτον, τὸν Ἑλληνισμὸν τῶν χωρῶν τῆς Ν. Ἀμερικῆς, ὁ ὁποῖος δὲν ἀπώλεσε τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν, δεύτερον, τὸν Ἑλληνισμὸν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Β. Ἀμερικῆς, ἀνερχόμενον εἰς 1.100.000, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ 750.000 εἶναι Ἀμερικανοὶ ὑπήκοοι, οἱ δὲ 350.000 διατηροῦν τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν καὶ τρίτον τὸν Ἑλληνισμὸν τοῦ Καναδᾶ.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ἠλιοῦ, ἐκ μέρους τῆς Ε.Δ.Α., ἔχει τὸν λόγον.

§49Η. ΗΛΙΟΥ. Καὶ ἡμεῖς, κύριε Πρόεδρε, συμμεριζόμεθα τὰ αἰσθήματα ὅλων τῶν πτερύγων τῆς Βουλῆς, ὅτι ἡ μακρὰ καὶ σταθερὰ φιλία τοῦ Ἑλληνικοῦ καὶ τοῦ Αἰγυπτιακοῦ Λαοῦ πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ τὸ βάθρον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἐξεύρῃ τὰ μέσα διὰ νὰ προωθήσῃ καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν συνέχισιν τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος τοῦ Αἰγυπτιώτου Ἑλληνισμοῦ. Πράγματι εἶναι ὀρθὸν νὰ διακηρυχθῇ ἀπὸ ὅλας τὰς πτέρυγας ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ εἶναι δικαία. Δὲν ἐπῆγε ὁ Αἰγυπτιώτης Ἑλληνισμὸς ὑπὸ τὴν προστασίαν στόλων καὶ τηλεβόλων ὡς λαὸς ἀποικιοκρατῶν, νὰ ἐγκατασταθῇ μὲ προνόμια εἰς τὴν Αἴγυπτον. Πτωχοὶ μετανάσται εἶναι οἱ γονεῖς ἢ οἱ πρόγονοι τῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται σήμερον εἰς τὴν Αἴγυπτον. Ἐὰν ἐπρόκειτο ὁ Αἰγυπτιακὸς Λαὸς σήμερον, οὐσιαστικῶς χειραφετούμενος καὶ ἀπελευθερούμενος, νὰ καταργήσῃ προνόμια καὶ ἄνισον μεταχείρισιν εἰς βάρος τοῦ Αἰγυπτιακοῦ Λαοῦ, ἢ παραχωρήσεις ἐθνικοῦ πλούτου ὑπὲρ ξένων ἀποικιοκρατῶν, κανεὶς δὲν θὰ ἐνομιμοποιεῖτο διαμαρτυρόμενος. Ἀλλὰ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς καὶ ὁ Ἑλληνισμὸς τῆς Αἰγύπτου συμπαρέστη εἰς τὴν προσπάθειαν χειραφετήσεως τοῦ Αἰγυπτιακοῦ Λαοῦ, ἀπὸ τὰ προνόμια τὰ ὁποῖα ξένοι εἶχον ἐπιβάλει ἐπ’ αὐτοῦ. Προκειμένου, ὅμως, περὶ τῆς διεθνῶς ἀνεγνωρισμένης ἰσοτιμίας τοῦ δικαιώματος, ὁ Αἰγυπτιώτης Ἑλληνισμὸς νὰ ἐργάζεται ὑποκείμενος εἰς τοὺς ἐγχωρίους νόμους καὶ ἄνευ ἰδιαιτέρων προνομίων τοῦ ἐγχωρίου πληθυσμοῦ, νομίζω ὅτι ἐκεῖ ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἡ περίπτωσις μιᾶς ζηλοτύπου ὑπερβολῆς μέτρων τὰ ὁποῖα λαμβάνει ἡ Κυβέρνησις μιᾶς χώρας, τώρα μόλις χειραφετουμένης, ἀπὸ τὴν ξένην οἰκονομικὴν κηδεμονίαν. Ἀλλὰ οἱ στενοὶ δεσμοὶ φιλίας τῶν δύο Λαῶν, καταλλήλως ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως χρησιμοποιούμενοι, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγάγουν εἰς τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ κινδύνου μιᾶς μεταχειρίσεως μὴ ἐχούσης τὸ ἀντίστοιχόν της εἰς τὴν διεθνῆ συναλλαγήν, τοσούτῳ μᾶλλον ὅτι κατὰ κανόνα, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν κεκτημένα δικαιώματα ἐργασίας ἢ ἐπιχειρήσεως, αὐτὰ δὲν αἴρονται διὰ νεωτέρων μέτρων, εἰς καμμίαν χώραν τοῦ κόσμου. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐξαγγελθεῖσα πρὸ καιροῦ πρόθεσις τοῦ Προέδρου τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὰς συνομιλίας τὰς ὁποίας εἶχε μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἄνευ χαρτοφυλακίου, νὰ ἐπισκεφθῇ τὴν Ἑλλάδα κατὰ τὸ προσεχὲς ἔαρ, πρέπει νὰ ἐπιδιωχθῇ νὰ πραγματοποιηθῇ καὶ νὰ ἀποτελέσῃ μίαν ἀφορμὴν ἰδιαιτέρων ἐπὶ ἀνωτέρου ἐπιπέδου συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι νὰ ἀγάγουν εἰς τὴν κατοχύρωσιν τῶν συμφερόντων τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Αἰγύπτου. Νομίζω, ἀκόμη, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, δὲν πρόκειται, βεβαίως, τώρα ἐπερώτησιν νὰ κάμω, θὰ ἐξετάσῃ μήπως ὑπάρχουν καὶ ἄλλα μέσα, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς τὴν διάθεσίν της, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἄρσιν πάσης ἀνησυχίας διὰ τὸ μέλλον τοῦ Αἰγυπτιώτου Ἑλληνισμοῦ.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἔχει τὸν λόγον.

§51Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα ἔχει ἐξαντληθῆ, διότι ἀνεπτύχθη ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων κ. κ. προλαλησάντων καὶ ἡ ἀπάντησις τῆς Κυβερνήσεως δύναται νὰ κριθῇ ὡς ἐπαρκής. Ἐὰν ἐζήτησα νὰ λάβω τὸν λόγον, τὸν ἐζήτησα μᾶλλον διὰ λόγους αἰσθηματικούς, διότι ἐγεννήθην ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ αἰσθάνομαι διὰ τὸν τόπον αὐτὸν ἕνα σύνδεσμον, τὸν ὁποῖον θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἔβλεπον πράγματι ἐνισχυόμενον κάθε στιγμήν, μεταξὺ τῶν Κυβερνήσεων τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν Κυβερνήσεων τῆς Αἰγύπτου. Ὡμιλήσαμεν ἀπόψε περὶ τῶν γεγονότων τῆς τελευταίας στιγμῆς, ὡς ἐνεφανίσθησαν μετὰ τοὺς νόμους τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἱστορία μας εἰς τὰς σχέσεις μας μὲ τὴν Αἴγυπτον, ἔχει καὶ παρελθὸν καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ μέλλον καὶ νομίζω ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ καλλιεργήσῃ ἀκριβῶς ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ μέλλον τὰς σχέσεις μας μὲ τὴν φίλην αὐτὴν δύναμιν, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ τὴν λύσιν ὅλων τῶν ζητημάτων, ὄχι πλέον ὡς λαοῦ ἀξιοῦντος, κατὰ τὴν διατύπωσιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Κανελλοπούλου, νὰ ἐπιβάλῃ, κατ’ οὐσίαν, τὴν θέλησίν του, ἐν προκειμένῳ, ἀλλὰ ὡς ἑνὸς λαοῦ ἀδελφοῦ πράγματι πρὸς τὸν Αἰγυπτιακὸν λαόν, ἀπὸ τὸν ὁποῖον θὰ ἠδυνάμεθα οὐχὶ νὰ ἀξιοῦμεν, ἀλλὰ ἐν ἴσῃ καὶ πλήρει ἰσοτιμίᾳ νὰ ἀπολαμβάνωμεν ἐκεῖ τῶν δικαιωμάτων μας, ὅπως θὰ ἀπελάμβαναν καὶ αὐτοὶ παρ’ ἡμῖν τῶν αὐτῶν δικαιωμάτων, διὰ μιᾶς συμβάσεως ἐργασίας. Δὲν ἔχω ἄλλο τι νὰ προσθέσω εἰς ὅσα ἐλέχθησαν ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων κ.κ. συναδέλφων. Εὔχομαι, ὅπως ἡ Πολιτεία τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἔδειξε μερικὰ σημεῖα ἐπαφῶν πρὸ ἔτους μὲ τὴν Αἴγυπτον καὶ μετὰ, ἀτυχῶς, τὰ ἀνέστειλεν, εὔχομαι, ἐπαναλαμβάνω, ὅπως εἰς τὸ μέλλον αἱ συνεννοήσεις καὶ αἱ συνεργασίαι μετὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Κυβερνήσεως, ἐξελιχθοῦν εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε πράγματι αἱ λύσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ δοθοῦν, νὰ εἶναι φιλικαὶ μεταξὺ Ἐθνῶν ἰσοτίμων. (Χειροκροτήματα).

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Μπακλατζῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§53Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι γνωστὸν καὶ παραδεδεγμένον ὑπὸ πάντων ὅτι ὁ Αἰγυπτιακὸς Λαὸς καὶ οἱ Ἡγέται του ἔτρεφον αἰσθήματα φιλίας ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Αἰγύπτου. Καὶ ὁ στρατηγὸς Ναγκὶμπ καὶ ὁ συνταγματάρχης Νάσερ, ὁσάκις παρουσιάσθη εὐκαιρία, πάντοτε ἐξῆρον μὲ τὰ ζωηρότερα χρώματα τὴν συμβολὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ εἰς τοὺς ἀγῶνας ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας καὶ γενικῶς τὴν σημασίαν τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Αἰγύπτου ὑπὲρ τῆς προόδου καὶ τῆς εὐημερίας τῆς Αἰγύπτου. Ἑπομένως, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι εὐκαιρία κατάλληλος, διὰ νὰ ἐκφράσωμεν διαμαρτυρίαν ἐναντίον τοῦ Αἰγυπτιακοῦ Λαοῦ, διὰ τὴν μελετωμένην μεταχείρισιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Αἰγύπτου. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐὰν αἱ Ὑπηρεσίαι μας ἐν Αἰγύπτῳ, εἶχον ἐκ τῶν προτέρων πληροφορηθῇ ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ἐκδοθοῦν οἱ γνωστοὶ νόμοι καὶ ἀνεφέροντο εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ ἐλάμβανε τὰ μέτρα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων, διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους γνωρίζετε, οἱ Ἕλληνες τῆς Αἰγύπτου θὰ ἐξηροῦντο καὶ θὰ κατωχυροῦτο ἡ παραμονή των εἰς τὴν Αἴγυπτον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, σήμερον πάλιν παρουσιάζεται μία εὐκαιρία διὰ νὰ δείξῃ συμπάθειαν σύμπας ὁ πολιτικὸς κόσμος καθὼς καὶ ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, καὶ τὴν συμπαράστασιν ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Αἰγύπτου καὶ νὰ διαδηλώσωμεν τὴν συμπαράστασίν μας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι θὰ χειρισθῇ τὸ ζήτημα ὅπως πρέπει διὰ νὰ προστατευθῇ ὁ Ἑλληνισμὸς τῆς Αἰγύπτου.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ Ἀγροτικοῦ Κόμματος κ. Α. Μπαλτατζῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§55Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ δευτέρα γνώμη, διὰ τὴν συγκίνησιν ἀπὸ τὴν ὁποίαν διακατέχονται ὅλαι αἱ πλευραὶ τῆς Βουλῆς, διὰ τὴν δοκιμασίαν, τὴν ὁποίαν ὑφίσταται ὁ Ἑλληνισμὸς τῆς Αἰγύπτου. Εὑρισκόμεθα ὅλοι πλησίον τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ Ἐθνικοῦ τούτου ζητήματος. Νομίζω, ὅμως, ὅτι χρειάζεται ὅλοι οἱ παράγοντες τῆς δημοσίας ζωῆς νὰ ἐπιδείξουν ψυχραιμίαν καὶ εὐρύτητα διὰ τὸ ἀνακύψαν ζήτημα. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς παρηκολούθησε μὲ μεγάλην συμπάθειαν καὶ θαυμασμὸν τὸν ἡρωϊκὸν ἀπελευθερωτικὸν ἀγῶνα τοῦ Αἰγυπτιακοῦ Λαοῦ καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ του Ἡγέτου Στρατηγοῦ Νάσερ ἐναντίον τῶν ξένων δυναστῶν. Πιστεύω, ὅτι τὰ συμφέροντα τῶν δύο ἀδελφῶν λαῶν εἶναι κοινά, διότι τοὺς ἑνώνει ἡ μακρὰ φιλία των, ἀλλὰ καὶ ἡ γεωγραφικὴ θέσις των. Μέσα εἰς αὐτὰ τὰ πλαίσια τῆς ἑνότητος τῶν συμφερόντων τῶν δύο λαῶν, πρέπει νὰ ἐξετασθῇ καὶ νὰ ἀντιμετωπισθῇ καὶ ἡ θέσις τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Αἰγύπτου. Θέλω νὰ πιστεύω ὅτι ὑπ’ αὐτὸ τὸ πνεῦμα θὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ ζήτημα καὶ ἐκ μέρους τῶν ὑπευθύνων ἀνδρῶν τῆς Αἰγύπτου.

§56Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, θέλω μόνον μίαν δήλωσιν νὰ κάμω: Ἐπειδὴ ἐλέχθη, ὅτι αἱ Ὑπηρεσίαι ἐν Αἰγύπτῳ δὲν ἐπληροφόρησαν ἐγκαίρως τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν περὶ τῆς ἐκδόσεως τῶν σχετικῶν νόμων, θέλω νὰ κάμω μίαν δήλωσιν, ὅτι αἱ ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλληνικαὶ Ὑπηρεσίαι ἐπληροφόρησαν αὐθωρεί, αὐθημερὸν τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, σχετικῶς, αἱ δὲ ἐνέργειαι τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν ἤρχισαν ἀμέσως καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς χρονοτριβῆς.

§57Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε γνῶσιν πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τῶν νόμων;

§58Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, οἱ νόμοι ἐδημοσιεύθησαν τὴν 29ην παρελθόντος Ἰανουαρίου, καὶ αἱ ἐνέργειαι τῆς Κυβερνήσεως ἤρχισαν τὴν ἑπομένην τῆς δημοσιεύσεώς των.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτοῦ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων, πρέπει νὰ ἐπικυρωθοῦν τὰ πρακτικά. Ἔχω νὰ ἀνακοινώσω, ὅτι, ὁ κ. Λαμπρόπουλος, ὁ ὁποῖος διεμαρτυρήθη διὰ μίαν παράλειψιν εἰς τὸν νόμον περὶ μεταλλείων, συνεννοήθη μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§60Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπ. Ἐμπ. καὶ Βιομηχαν.). Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρόκειται περὶ προσθήκης τινός, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Ὅταν ἐτέθη ἡ τροπολογία, ἥτις παρέχει τρίμηνον προθεσμίαν, ἐτέθη διὰ λόγους προφυλάξεως, οὕτως ὥστε νὰ μὴ γίνῃ καμμία μεταβίβασις καὶ δημιουργηθῇ περιπλοκή.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς, τὸ θέμα ἐτακτοποιήθη. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. Τριανταφυλλίδην, ἡ παρατήρησίς του θὰ ἔχῃ θέσιν κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου, ὁπότε θὰ προηγηθῇ καὶ ἡ σχετικὴ συζήτησις. Κατόπιν τούτου ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρελθούσης τῆς ὥρας διὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἀναφο-

ρῶν καὶ ἐρωτήσεων, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συζητεῖται ἡ ἐπερώτησις περὶ τῶν βομβοπλήκτων καὶ πολεμοπαθῶν. Ἔχω νὰ ἀνακοινώσω πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐκ μέρους τοῦ ἐγγεγραμμένου νὰ ὁμιλήσῃ κ. Μαρῆ, ἔλαβον ἐπιστολὴν τῆς ὁποίας τὸ περιεχόμενον εἶναι κάπως δριμύ, πρᾶγμα ποὺ δὲν θὰ ἤθελον. Λέγει ἐν περιλήψει ἐν αὐτῇ ὅτι παραιτεῖται τοῦ λόγου, διότι δὲν εὑρίσκει ἡ συζήτησις καμμίαν ἀπήχησιν παρὰ τῇ Κυβερνήσει καὶ δι’ αὐτὸ δὲν θέλει νὰ λάβῃ τὸν λόγον, τονίζων ὅτι ἡ συνέχισις τῆς συζητήσεως τῆς ἐπερωτήσεως θὰ εἶναι μία δημαγωγία. Ὁ κ. Ι. Ριζιώτης, ἔχει τὸν λόγον.

§62Ι. ΡΙΖΙΩΤΗΣ. Ὅλοι ἐτόνισαν τὴν βαρύτητα τοῦ θέματος τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν βομβοπλήκτων καὶ γενικώτερον τῶν πολεμοπαθῶν. Καὶ ἀποτελεῖ ἡ ἀποκατάστασις των κοινωνικὴν καὶ ἠθικὴν ὑποχρέωσιν τῆς Πολιτείας. Διότι, δυστυχῶς, μέχρι σήμερον, ἓν μεγάλο τμῆμα ἀπὸ τοὺς παθόντας συνεπείᾳ τῶν πολεμικῶν γεγονότων, δὲν ἀποκατεστάθη, καὶ τοῦτο ἀποβαίνει εἰς βάρος τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Ὀφείλομεν νὰ τονίσωμεν ὅτι καὶ κατὰ τὸν πόλεμον ἐπλήγη περισσότερον ἡ ὕπαιθρος, ἥτις ἐξηρθρώθη περισσότερον ἀπὸ κάθε ἄλλην τάξιν. Πιστεύω ὅτι, μὲ μίαν καλὴν δανειακὴν πολιτικὴν θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποκατασταθῇ καὶ ἡ τάξις αὐτή. Τὸ Ταμεῖον Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων καὶ ἡ Κτηματικὴ Τράπεζα, δίδουν δάνεια διὰ τὴν ἀνέγερσιν κατοικιῶν.

§63Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δίδουν τὸ μὲν Ταμεῖον Παρακαταθηκῶν πρὸς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ ἡ Κτηματικὴ Τράπεζα δίδει καὶ εἰς πολεμοπαθεῖς καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ δίδῃ καὶ περισσότερα.

§64Ι. ΡΙΖΙΩΤΗΣ. Αἱ τάξεις τὰς ὁποίας ἀνεφέρετε, εἶναι συμπαθεῖς, ἀλλὰ ὑπάρχει περιθώριον διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν πολεμοπαθῶν διὰ δανείων καὶ μὲ χορήγησιν ἀτελείας τῶν οἰκοδομικῶν ὑλικῶν, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἀποκατασταθοῦν αἱ ζημίαι τῶν πολεμοπαθῶν. Ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ τοὺς ἐνισχύσῃ, διότι, ὅπως καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος ἐτόνισε, τὸ Ἐθνικὸν εἰσόδημα σήμερον παρουσιάζεται ηὐξημένον. Εἶναι δυνατὸν διὰ δανείων νὰ ἀποκατασταθοῦν οἱ παθόντες ἐκ πολεμικῶν γεγονότων καὶ ὀρθῶς ἐλέχθη ὅτι ἐφ’ ὅσον ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ἐν τῷ συνόλῳ του, συνεισέφερε διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν πληγέντων ἄλλων τάξεων, θὰ πρέπει, ἐπίσης ἐν τῷ συνόλῳ του, νὰ συμβάλῃ καὶ εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν πολεμοπαθῶν.

§65Θ. ΠΑΠΑΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ. Σήμερον, κύριοι συνάδελφοι, ἀναγράφεται εἰς τὸν Τύπον ὅτι χορηγοῦνται 5½ ἑκατομμύρια δολλάρια σὲ δύο ξένους, διὰ τὴν ἀνέγερσιν ξενοδοχείων. Περιοδεύων τὴν περιοχὴν Κάτω Νευροκοπίου, εἶδον τὰ ἐρείπια τῶν χωρίων Βαθυτόπου καὶ Ἐξοχῆς. Ἐκεῖ θὰ ἔπρεπε νὰ χορηγηθοῦν τὰ ποσὰ αὐτὰ διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ ἀνεγείρουν οἱ ἀγρόται τὰς καταστραφείσας οἰκίας των καὶ οὐχὶ νὰ διατίθενται διὰ τὴν ἀνέγερσιν ξενοδοχείων τουριστικῶν. Ἢ μήπως ὁ τουρισμὸς εἶναι μόνον εἰς τὰς πόλεις καὶ ὄχι εἰς τὴν ὕπαιθρον;

§66Ι. ΡΙΖΙΩΤΗΣ. Ὑπάρχουν περιθώρια διὰ δανείων νὰ ἐνισχυθοῦν οἱ βομβόπληκτοι καὶ πυροπαθεῖς καὶ περαιτέρω νὰ τοὺς δοθῇ ἀτέλεια διὰ τὰ οἰκοδομικὰ ὑλικὰ εἰς τρόπον ὥστε νὰ δυνηθοῦν, ἔστω καὶ ἀργά, νὰ ἀνεγείρουν τὰς καταστραφείσας οἰκοδομάς των.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιστολὴ τὴν ὁποίαν ἔλαβον ἀπὸ τὸν κ. Μαρῆν, ἔχει ὡς ἑξῆς: Ἀθῆναι 12 Φεβρουαρίου 1957 Πρὸς Τὸν ἀξιότιμον Κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Ἐνταῦθα Κύριε Πρόεδρε, Εἴθισται, ἐπὶ ἐπερωτήσεων, ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀναμένῃ τὴν ἐξάντλησιν τοῦ καταλόγου τῶν ρητόρων καὶ κατόπιν νὰ ἀπαντᾷ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν, ὅμως, τῆς παρελθούσης Παρασκευῆς, καὶ πολὺ πρὸ τῆς ἐξαντλήσεως τοῦ καταλόγου τῶν ἐπερωτώντων βουλευτῶν, οἱ κ. κ. Ὑπουργὸς καὶ Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔσπευσαν ν’ ἀνέλθουν εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἀπαντήσουν εἰς ὅσα μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἐξετέθησαν. Ἐνομίσαμεν, καὶ δικαίως, ὅτι ἡ ἀντικοινοβουλευτικὴ αὕτη τακτική, θὰ ὠφείλετο, εἰς σπουδήν, τῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀναγγείλῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τὴν χαρμόσυνον εἴδησιν ὅτι εὐμενῶς ἤκουσε τὰ μέχρι στιγμῆς ἐκτεθέντα, διὰ τὸ δρᾶμα τῶν βομβοπλήκτων καὶ πολεμοπαθῶν καὶ ὅτι θὰ μᾶς ἐξήγγελε τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ ἐλάμβανεν ὑπὲρ τῶν θυμάτων τούτων τοῦ πολέμου. Πλήν, ὅμως, κατάπληκτοι, ἠκούσαμεν ὅτι ἀρκετὰ ἐδόθησαν ἤδη εἰς τοὺς πολεμοπαθεῖς γενικῶς, ὅτι οἱ Κρῆτες εἰδικῶς δὲν δικαιούμεθα νὰ ζητοῦμεν προστασίαν διότι.... ἐτύχομεν προνομιακῆς μεταχειρίσεως μέχρι τοῦδε, καὶ ὅτι ἡ ὑπόθεσις τῆς ἀποζημιώσεως τῶν βομβοπλήκτων καὶ πολεμοπαθῶν ἀνήκει εἰς τὸ παρελθόν, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἀσχολεῖται μόνον μὲ τὸ παρὸν καὶ μὲ τὸ μέλλον. Κατόπιν τούτου, κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ θεωρῶ τὴν ἀπάντησιν τῆς Κυβερνήσεως ὡς χλευασμὸν τῶν ἀτυχῶν βομβοπλήκτων καὶ πολεμοπαθῶν, μιᾶς τάξεως Ἑλλήνων δικαιουμένης ἀποζημιώσεως, ἀπὸ χρήματα ἰδικά της, εἰσπραχθέντα ἤδη καὶ μέλλοντα ἀκόμη νὰ εἰσπραχθοῦν, διὰ τὸν λόγον τοῦτον, ἀρνοῦμαι νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως, διότι δημαγωγῶ ἁπλῶς, ὡς ὁμιλῶν εἰς ὦτα μὴ ἀκουόντων, θὰ γίνω συνεργὸς τῆς κατὰ τῶν πολεμοπαθῶν καὶ βομβοπλήκτων τῆς Ἑλλάδος χλεύης τῆς Κυβερνήσεως.

Μετὰ πάσης τιμῆς

ΚΩΝΣΤ. Γ. ΜΑΡΗΣ

Βουλευτὴς Ἡρακλείου

§68Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν ἀγόρευσίν της ἡ Κυβέρνησις, τὴν περασμένην Παρασκευήν, ἠθέλησε νὰ ἀναπτύξῃ τὴν ἑξῆς περίεργον θεωρίαν: Πρῶτον, ὅτι ἡ δραστηριότης ἡ οἰκοδομικὴ τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξεν ἡ πιὸ μεγάλη, ἀπὸ οἱανδήποτε ἄλλην ἐποχὴν καὶ δεύτερον, ὅτι ἡ δραστηριότης αὐτὴ ἡ μεγάλη ἔγινε μὲ Προϋπολογισμὸν καὶ μὲ μέσα οἰκονομικὰ μικρότερα ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τῶν Κυβερνήσεων τοῦ Κέντρου μετὰ τὸ 1950–52, διότι κατὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ βοήθεια εἶχε σημαντικῶς μειωθῆ. Ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, κατέθεσεν εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα, εἰς τὸν ὁποῖον ἐμφανίζει τὴν οἰκονομικὴν δραστηριότητα τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ πίναξ αὐτὸς περιέχει τοὺς ἑξῆς ἀριθμούς. Σᾶς διαβάζω ὁλόκληρον τὴν περιγραφὴν τοῦ πίνακος, διὰ νὰ εἶσθε ἀπολύτως κατατοπισμένος.... (Ἀναγινώσκει)...... Ὁ κ. Ὑπουργός, μεταχειρίζεται στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα συμπίπτουν περίπου μὲ τὰ στοιχεῖα τῆς γενικῆς στατιστικῆς τῆς Ἑλλάδος. Ὡς ἐκ τούτου, ἀντὶ νὰ εἰσέλθω εἰς ὅλας τὰς ἄλλας λεπτομερείας, ἠσχολήθην, νὰ κάμω τὴν μετατροπὴν τοῦ ὄγκου τὸν ὁποῖον ἐμφανίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν ἀγόρευσίν του, μὲ τὸν ὄγκον, ὁ ὁποῖος ἐμφανίζεται εἰς τὰ στοιχεῖα τῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἔχομεν τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα διὰ τὴν κατασκευὴν οἰκιῶν. Ἀναφέρω τοὺς ἀριθμούς. Σύνολον οἰκιῶν, κατασκευαὶ καὶ ἐπισκευαὶ 1946 3.000, 1947 15.000, 1948 19.500, 1949 21.000, 1950 60.500, 1951 41.000 καὶ 1952 περίπου 50.000. Δηλαδή, ἐντὸς τῆς τριετίας, ἢ μᾶλλον τῆς διετίας 1950–52 ἐκτίσθησαν περίπου διπλάσια σπίτια, ἀπὸ ὅ,τι ἔκτισεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ πρὸ τοῦ 1950 καὶ μετά. Τὸ ἴδιον ἀνταποκρίνεται εἰς τὸν ὄγκον κτισίματος, ἐὰν φύγωμεν ἀπὸ τὰς μονάδας. Ἔχομεν.... (ἀναγινώσκει)... Αὐτὸ διὰ νὰ ἀποδείξωμεν ὅτι ἡ οἰκονομικὴ δραστηριότης τῶν Κυβερνήσεων τοῦ Κέντρου ὑπῆρξε διπλασία τῶν Κυβερνήσεων ἕως τώρα. Δεύτερον, ἡ οἰκοδομικὴ ἐν γένει δρᾶσις τῶν Κυβερνήσεων πρὸ τοῦ 1950 καὶ μετὰ τὸ 1953 εἰς σταθερὰς δραχμὰς τοῦ 1952–53 ἡ συνολικὴ δραστηριότης τῶν δύο ἐτῶν 1948–49 καὶ 1949–50 εἶναι 600.000.000 τῶν δύο ἐτῶν 1950–51, καὶ 1952–53 εἶναι 610.000.000, σύνολον τῆς τριετίας 1950–53 ἕως 1953–54 εἶναι 79.000.000. Δηλαδὴ ἡ ἀξία τῶν κατασκευῶν, πίπτει ἀποτόμως εἰς τὸ ½ τῆς ἡμετέρας περιόδου. Τρίτον, καὶ οἱ ἀριθμοὶ πιστοποιοῦν, ὅτι τὸ σύνολον τῶν εἰς δραχμὰς κρατικῶν ἐπενδύσεων εἶναι χαμηλότερον σήμερον. Τὸ σύνολον κατὰ τὴν διετίαν 1948– 49 καὶ 1949–50 ἦτο 2.237 ἑκατομμύρια. Κατὰ τὴν διετίαν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου 2.540 ἑκατομμύρια, ἐνῷ κατὰ τὴν τριετίαν 1952–53 ἕως 1954–55 2.527 ἑκατ. Πίπτει ἡ δραστηριότης τοῦ συνόλου τῶν ἐπενδύσεων εἰς οἱονδήποτε ἐὰν συγκριθῇ. Ἄν συγκρίνωμεν τὴν βοήθειαν τῶν ἡμερῶν μας μὲ τὴν βοήθειαν ποὺ ἐπῆρεν, ὁ κ. Ὑπουργός, θὰ ἴδητε ὅτι ἐξ ἐγχωρίων πόρων ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1952 ἀνέφερεν 6 ἑκατομμύρια δραχμάς, βοήθεια μᾶς ἐδόθη διὰ τὸν Προϋπολογισμὸν ἀπὸ ἐπίσημα στοιχεῖα τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς 1.000 ἑκατομμύρια. Ἄν ἀναπροσαρμόσωμεν καὶ τὰ 6 ἑκατομμύρια, τότε μὲ τὸν τιμάριθμον τῆς Κυβερνήσεως καὶ κάμετε 7, 8, 9 αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἔφθανεν ὁ Προϋπολογισμὸς μὲ τὴν βοήθειαν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας οὔτε εἰς τὰ 10 δισεκατομμύρια, ἐν συγκρίσει μὲ 13 δισεκατομμύρια προϋπολογισμόν, τὸν ὁποῖον διαθέτει ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Δηλαδή, ἐὰν συγκρίνωμεν, θὰ ἴδητε ὅτι αἱ τότε Κυβερνήσεις διέθετον Προϋπολογισμὸν κατὰ 25% μικρότερον ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Ἐξ ἄλλου, τὸ σύνολον τῶν ἐκ Κρατικῶν πόρων ἐπενδύσεων ἀνῆλθεν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ἰδικῆς μας Κυβερνήσεως εἰς δραχμὰς τοῦ 1953 2.041 ἑκατομμύρια, κατὰ μέσον ὅρον ἐτησίως, ἔναντι 939 ἑκατομμύρια δραχμῶν κατὰ τὰ 3 πρῶτα ἔτη τῶν Συναγερμικῶν Κυβερνήσεων. Ὡς ἐκ τούτου, νομίζω, ὅτι οἱ ἰσχυρισμοὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ἡ Κυβερνητικὴ δραστηριότης ἦτο μεγαλυτέρα ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του, παρ’ ὅλον ὅτι ἡμεῖς εἴχομεν περισσοτέρους πόρους, λόγω ηὐξημένης βοηθείας, δὲν εὐσταθεῖ. Δὲν θέλω νὰ κουράσω τὴν Βουλήν, μὲ περισσοτέρας λεπτομερείας, ἀλλ’ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ νὰ διαφωτίσω τὸ Σῶμα μὲ τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους ἔχω εἰς τὴν διάθεσίν μου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς).

§69Γ. ΠΑΛΛΑΣΚΑΣ. Ἐν συνεχεία τῶν ὅσων ἀνέπτυξε ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος καὶ τῶν ὅσων εἶπον οἱ κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν βομβοπλήκτων, θέλω καὶ ἐγώ, εἰς ἐνίσχυσιν τούτων, νὰ διατυπώσω ὡρισμένας σκέψεις. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἐπρόκειτο νὰ ἐπισκεφθῇ τὰ Ἰωάννινα, ἠσχολήθη μὲ τὸ θέμα τῶν βομβοπλήκτων Ἰωαννίνων. Εἶναι γνωστόν, ὅτι εὐθὺς ὡς ἐκηρύχθη ὁ πόλεμος τοῦ 1940 τὰ Ἰωάννινα ὑπῆρξαν ὁ πρῶτος στόχος καὶ ὑπέστησαν τὸν ἀγριώτερον βομβαρδισμόν. Ὁλόκληρες συνοικίες κατεστράφησαν καὶ ἔκτοτε οὐδεμία μέριμνα ἐλήφθη διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τούτων, ὅ,τι δὲ ἔγινε διὰ νὰ μὴ ἐμφανίζῃ ἡ πόλις ὄψιν ἐρειπωμένην, ὀφείλεται εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν. Ἀπὸ κρατικῆς πλευρᾶς ὑπῆρξαν μόνον ἐμβαλωματικαὶ λύσεις διὰ τῆς χορηγήσεως ὡρισμένων ὑλικῶν, χάριν ἐπειγουσῶν καὶ προχείρων ἐπισκευῶν. Κατὰ καιροὺς ἐδίδοντο ἀφειδῶς ὑποσχέσεις, εἰς τὴν πραγματικότητα, ὅμως, οὐδέποτε ἐλήφθη καμμία πρόνοια. Κάμνω ἔκκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ δώσῃ ἰδιαιτέραν προσοχὴν εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἰωαννίνων, ἡ ὁποία, ὡς εἶπον ἐν ἀρχῆ τοῦ λόγου μου, ὑπέστη τὸν ἀγριώτερον βομβαρδισμόν, ἤδη δὲ μαστίζεται ὑπὸ τοιαύτης οἰκονομικῆς κρίσεως, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἀνοικοδόμησις της φροντίδι τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ ἀπάντησιν σαφῆ, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐνισχύσῃ τοὺς βομβοπλήκτους, διότι εἶναι προτιμότερον νὰ δώσῃ ἀπάντησιν εἰλικρινῆ ἔστω καὶ ἀρνητικήν, διὰ νὰ μὴ ἀναμένουν ἐπ’ ἄπειρον οἱ πληγέντες, τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποσχέσεων, ἀλλὰ γὰ σκεφθοῦν τὶ εἶναι δυνατὸν νὰ κάμουν μόνοι των ἐφ’ ὅσον θὰ ἀποκλεισθῇ πᾶσα ἐνίσχυσις ἐκ μέρους τοῦ Κράτους.

§70Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Κύριε συνάδελφε, διετέθησαν 1.700 ἑκατομμύρια καὶ ἐξ αὐτῶν θὰ διατεθῇ ποσοστὸν διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν βομβοπλήκτων καὶ συμμοριοπλήκτων.

§71Γ. ΠΑΛΛΑΣΚΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐκπροσωποῦμεν τὴν αὐτὴν περιφέρειαν καὶ γνωρίζετε ποία εἶναι ἡ κατάστασις. Δὲν ἔχει ἀξίαν ἡ ἰδική σας ἀνεύθυνος πληροφορία, ἀλλὰ ἡ ὑπεύθυνος ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Πρωϊμάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§73Ε. ΠΡΩΪΜΑΚΗΣ. Πιστεύω, κύριοι βουλευταί, καὶ εἶμαι βέβαιος, πὼς σ’ αὐτὸ θὰ εἶναι σύμφωνος ὁλόκληρος ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, χωρὶς καμμίαν ἐξαίρεσιν ὅτι διὰ τὸ τόσον ἐθνικῶς σοβαρώτατον ὑπὸ συζήτησιν θέμα τῆς ἀποζημιώσεως καὶ ἀποκαταστάσεως τῶν πάσης φύσεως πολεμοπαθῶν, ὅπως πολὺ σωστὰ καὶ εἰς τὰς προηγουμένας συζητήσεις παρ’ ὅλων τῶν ρητόρων ἐτονίσθη, διὰ τὸν λόγον δὲ αὐτὸν ἀκριβῶς ἐζητήθη ἐπιμόνως παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἡ παρουσία κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην καὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐγένετο μάλιστα καὶ πρότασις ἀποχωρήσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς ἔνδειξιν διαμαρτυρίας παρὰ ἀξιοτίμου συναδέλφου, τέως Ὑπουργοῦ, ἐφ’ ὅσον θὰ ἐπέμενε νὰ μὴ παραστῇ σὲ μίαν τόσον σοβαρὰν καὶ ἐθνικῆς φύσεως αὐτόχρημα συζήτησιν, πιστεύω, λοιπόν, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὄχι μόνον δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ συζητοῦμεν τώρα, ὕστερα, δηλαδή, ἀπὸ 12 ὁλόκληρα χρόνια, μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Χώρας, διότι θὰ ἔπρεπε ἢ τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ ἔχῃ λυθῇ ἢ τοὐλάχιστον νὰ βρίσκεται ἐγγὺς πρὸς τὸ τέρμα του, ἀλλὰ δὲν θὰ ἔπρεπε καὶ νὰ γίνῃ κἄν τοιαύτη συζήτησις ὡς μὴ ὄντος δυνατοῦ νὰ ὑπάρχῃ ἐκ τῆς φύσεώς του ἀντίρρησις, ἀλλὰ δι’ ἀμέσου καὶ ταχείας πράξεως τῆς Κυβερνήσεως, νὰ εἶχε λυθῇ ἢ τοὐλάχιστον προγραμματισθῇ καὶ σχεδιασθῆ. Τόσον ἐπιτακτική, τόσον ἐπιβεβλημένη, τόσον ἐθνικῶς ἀναγκαία καὶ ἄμεσος ἦτο καὶ εἶναι ἡ ὑποχρέωσις αὕτη τοῦ Κράτους πρὸς τοὺς τόσον σκληρῶς πληγέντας καὶ καταστραφέντας εἰς τὸν πόλεμον. Ὑποχρέωσις αὕτη τοῦ Κράτους, πρὸς τοὺς τόσον σκληρῶς πληγέντας καὶ καταστραφέντας ἐκ τοῦ πολέμου. Ἀλλά, ἂν γίνεται τοῦτο τώρα, ἔστω καὶ ἀργά, ὕστερα ἀπὸ 12 ὁλόκληρα χρόνια, γίνεται διότι τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐλησμονήθη καὶ ἐγκατελείφθη τελείως καὶ δὲν ἀντιμετωπίσθη ὑπὸ οὐδεμιᾶς μεταπολεμικῆς Κυβερνήσεως. Ἠδιαφόρησε γιὰ τὸ θέμα αὐτὸ ὄχι μόνον ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ ὅλαι, αἱ μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, Κυβερνήσεις καὶ ἡ εὐθύνη αὐτῶν, βεβαίως, εἶναι βαρυτάτη, ἔναντι ὄχι μόνον τῆς πολυπληθοῦς καὶ πολυπαθοῦς τάξεως τῶν πολεμοπαθῶν, ἀλλὰ καὶ ἔναντι αὐτῆς τῆς ἐννοίας τοῦ Κράτους καὶ Κράτους δικαίου καὶ Κράτους προστάτου καὶ ἀρωγοῦ τῶν πασχόντων καὶ δὴ ἐκ μὴ ὑπαιτιότητός των καὶ ἀδυνατούντων δι’ ἰδίων δυνάμεων νὰ βοηθηθῶσιν. Καὶ ἐχρειάσθη, κύριοι βουλευταί, νὰ κινητοποιηθοῦν οἱ ἴδιοι οἱ παθόντες νὰ ἐπαναστατήσουν ἔναντι τῆς ἐγκληματικῆς αὐτῆς ἀδιαφορίας τοῦ Κράτους, διὰ νὰ ἐξαναγκάσουν ὕστερα ἀπὸ τὸ Συνέδριον τῶν Χανίων τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν νὰ φέρῃ πρὸς συζήτησιν τὸ θέμα αὐτό, ἵνα δι’ αὐτῆς ἐξαναγκασθῇ, ἐπὶ τέλους, τὸ Κράτος καὶ ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἐνδιαφερθῇ καὶ φροντίσῃ διὰ τὴν λύσιν του. Ὡς δικαιολογία τῆς ἀδιαφορίας αὐτῆς καὶ παντελοῦς ἐγκαταλείψεως τοῦ ζητήματος τούτου ἐπὶ τόσα ἔτη προτάσσετο πάντοτε ἢ ἀδυναμία τοῦ Κράτους, ἢ ἔλλειψις τῶν ἀπαιτουμένων χρημάτων ἢ ἔλλειψις πόρων πρὸς ἐξεύρεσιν τούτων. Ἀλλὰ ἂς ἴδωμεν, κύριοι βουλευταί, ἂν ἡ δικαιολογία αὐτὴ εὐσταθῇ πρῶτον αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν καὶ δεύτερον πολὺ δὲ περισσότερον ἐν σχέσει μὲ τὴν προστιθεμένην εἰσέτι δικαιολογίαν μὴ ὑπάρξεως πόρων. Ἡ πολυπαθὴς αὐτὴ Χώρα, ἀληθῶς, κύριοι βουλευταί, ἐκτὸς τῆς συμφορᾶς τοῦ προσφάτου πολέμου, ὁ ὁποῖος τόσες καταστροφὲς καὶ ἀναστατώσεις προσήνεγκε καὶ ἐδημιούργησεν εἰς αὐτήν, ὑπέστη προσφάτως, ὡς ἂν νὰ μὴ ἤρκει ἡ ἀνθρωπίνη ἀφροσύνη καὶ κακία, ἡ ὁποία ἐπροξένησε τὸν τελευταῖον πόλεμον, ὅπως πάντοτε, ἄλλωστε, ὑπέστη καὶ μίαν πρωτοφανῆ θεομηνίαν καὶ συμφορὰν τῶν ἀλλεπαλλήλων σεισμῶν. Καὶ ὅμως κατωρθώθη τὸ πλῆγμα αὐτὸ ἐντὸς ὀλίγου, σχετικῶς, χρόνου νὰ ἀντιμετωπισθῇ ὑπὸ τοῦ Κράτους, ὡς ὤφειλε, βεβαίως, καὶ κατὰ κάποιον βαθμὸν νὰ δρομολογηθῇ, γιὰ νὰ ὁδηγηθῇ τελικὰ πρὸς τὴν λύσιν του. Εἰς ἄλλην ἐποχήν, ὀλίγον ἀπώτερην, ἐξ αἰτίας ἄλλων ἀναγκῶν καὶ ὄχι μάλιστα τόσον μεγάλων καὶ ἀμέσων, ὅσον παρεστάθησαν, τὰς ὁποίας ἐπίσης ἡ πολεμικὴ περίοδος, ἡ ὁποία, δυστυχῶς, γιὰ τὴν Χώραν μας ἐξακολουθεῖ νὰ ὑφίσταται ἀκόμα, κατ’ ἐξαίρεσιν ὅλων τῶν ἄλλων χωρῶν τοῦ κόσμου, αἱ ὁποῖαι, παρασυρθεῖσαι ἀκουσίως ἢ ἑκουσίως εἰς τὴν φοβερὰν αὐτὴν δίνην τοῦ πολέμου, ἔχουν πρὸ πολλοῦ εἰρηνεύσει καὶ ἀνοικοδομοῦνται καὶ ἀνασυγκροτοῦνται καὶ ἐπουλώνουν τὰς πληγάς των, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν ἐκ τοῦ πολέμου, κατωρθώθη καὶ τότε νὰ ἀντιμετωπισθοῦν αἱ ἀνάγκαι αὗται δι’ ἑνὸς Ὀργανισμοῦ, τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἔρανος ὑπὲρ τῶν Βορείων Ἐπαρχιῶν, τῆς Βασιλίσσης, ὅστις, μολονότι παρῆλθεν ὁ λόγος τῆς ἱδρύσεώς του, ἐξακολουθεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἀκόμα, μὲ ἄριστον ἀντικειμενικῶς σκοπὸν καὶ ἀνεξέλεγκτον διάθεσιν τῶν πόρων του. Διατί, συνεπῶς, ἠμπορεῖ νὰ δικαιολογηθῇ ἡ ἐπὶ 12 χρόνια ἀδιαφορία πρὸς τοὺς δεινοπαθοῦντας πολεμοπαθεῖς καὶ ἡ ἐγκατάλειψις τῆς φροντίδος γι’ αὐτοὺς ἀπὸ τὸ Κράτος, ἀφοῦ μάλιστα ἡ αἰτίασις ἐλλείψεως πόρων δὲν εἶναι καθόλου πραγματική; Εἶναι ἡ μόνη τάξις, κύριοι βουλευταί, ἡ ὁποία πρὶν ἢ κἂν δημιουργηθῇ, ἐξ ἀνάγκης βέβαια, πολεμικῆς, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, εὑρέθη καὶ μὲ πόρους καὶ δικαιώματα κεκτημένα καὶ ἀνεγνωρισμένα ἔννομα, ἠθικά, πραγματικὰ ἀπαιτητὰ καὶ ἐθνικῶς καὶ διεθνῶς ἀνεγνωρισμένα, σύμφωνα μὲ τὰς παγίως ὑφισταμένας διεθνεῖς συνθήκας καὶ τὸ διεθνὲς δίκαιον. Καὶ οἱ πόροι αὐτοί, κύριοι βουλευταί, εἶναι, βεβαίως, δὲν δυνάμεθα αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ διεξέλθωμεν ἀναλυτικῶς καὶ λεπτομερῶς ὁλόκληρον τὸ θέμα τῆς ἐξευρέσεως τῶν ἀναγκαιούντων πόρων. Προβαίνομεν, ὅμως, εἰς χαρακτηριστικὰς ὑποδείξεις, ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποφασίσῃ νὰ χωρήσῃ, ἐπὶ τέλους, εἰς τὴν ρύθμισιν τοῦ ζητήματος, ἐκ τῶν γνωστῶν καὶ ἐξ ὑπευθύνων προσώπων, δηλώσεων, καὶ ἐξ ἐπισήμων ἐγγράφων....... τοιούτων πόρων. 1) Αἱ παρασχεθεῖσαι, κατόπιν συνθήκης μὲ τέως ἐχθρικὰς χώρας, πολεμικαὶ ἐπανορθώσεις, πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν πληγέντων. Αὗται εἶναι, αἱ κατόπιν τῆς ὑπογραφείσης συμβάσεως εἰρήνης μὲ τὴν Ἰταλίαν παρασχεθεῖσαι πολεμικαὶ ἐπανορθώσεις ἐκ 240 ἑκατομμυρίων δολλαρίων εἰς χρῆμα καὶ ἄλλα ἀγαθά, πλοῖα, μηχανήματα κ.λ.π. Ἤτοι, 105 ἑκατομμύρια δολλάρια εἰς μετρητά, τὰ ὁποῖα, μάλιστα, μετὰ τὴν ἀναπροσαρμογὴν τῆς δραχμῆς, πρέπει νὰ εἶναι πολὺ περισσότερα. Τοῦτο βεβαιοῦται ἐπισήμως ἀπὸ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 15501) 955 ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Ὁμοσπονδίαν Βομβοπλήκτων καὶ Πολεμοπαθῶν, διὰ τοῦ ὁποίου γνωρίζεται εἰς αὐτὴν ὅτι «αἱ ἐπανορθώσεις διετέθησαν ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ εἰς γενικωτέρας, κοινῆς ὠφελείας ἔργα». Ἐκ τῶν 105, δηλαδή, ἑκατομμυρίων δολλαρίων, τὰ 90 διετέθησαν διὰ τὰ ἔργα ἐξηλεκτρισμοῦ Λάδωνος–Βόδα, Λούρου καὶ Πτολεμαΐδος, μαζί, βέβαια, μὲ χρήματα τοῦ Δημοσίου, παραμένουν ἀδιάθετα 15 ἑκατομμύρια δολλάρια, τὰ ὁποῖα προορίζονται διὰ τὰ ἔργα πρὸς παραγωγὴν ἀζώτου καὶ ζακχάρεως. Δὲν ἠξεύρω, βέβαια, ἂν πρέπει νὰ συμφωνήσω μὲ γνώμην ἐγκρίτου συναδέλφου, ὁ ὁποῖος, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐπήνεσεν τὴν τοιαύτην διάθεσιν ξένης περιουσίας ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἢ πρὸς τὴν γνώμην ἄλλου συναδέλφου, ὁ ὁποῖος, ἀπὸ τοῦ ἰδίου βήματος ἐχαρακτήρισε τοῦτον ὑπεξαίρεσιν ξένης περιουσίας, ἐγὼ δὲ καὶ ἰδιοποίησιν. Διότι, ἐγὼ πιστεύω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι πρὶν ἀποκτήσῃ ὁ ἄνθρωπος ἠλεκτρισμόν, καὶ ἄλλα ἔχει ἀνάγκην, νὰ στεγασθῇ ἀπὸ τὴν βροχὴν καὶ τοὺς ἀνέμους καὶ νὰ φάῃ ψωμί, ἔστω ξερό, γιὰ νὰ ζήσῃ. Τοῦτο βεβαιοῦται, ἐπίσης, καὶ ἀπὸ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1111) 22.3.55 ἔγγραφον τῆς Ἰταλικῆς Πρεσβείας, πρὸς τὸν Πρόεδρον τῶν πολεμοπαθῶν Πατρῶν, δι’ οὗ γνωρίζει πρὸς αὐτόν, ὅτι κατόπιν τῆς ὑπογραφείσης συνθήκης εἰρήνης μετὰ τῆς Ἑλλάδος, ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως δι’ ἀποζημιώσεις Ἑλλήνων πολεμοπαθῶν νὰ ἀπευθύνωνται εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Ἀρχάς. Βγαίνει ἀκόμη καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι οἱ ἐν Ἰταλίᾳ διαμένοντες Ἕλληνες καὶ ὑποστάντες ζημίας ἐκ τοῦ πολέμου, ἐζήτησαν νὰ ἀποζημιωθοῦν ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὴν Ἰταλικὴν Κυβέρνησιν, ἔχοντες πικρὰν πεῖραν τῶν Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων καὶ τὸ ἐπέτυχον καὶ ἔχουν ἀποζημιωθῆ. Ἐπιπροσθέτως, ὁ τέως Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας κ. Γιαβάσογλου, Ὑπουργὸς τοῦ Συναγερμοῦ, ἐδήλωσε, τότε, ὅτι ἀντιλαμβάνεται ὅλην τὴν ἔκτασιν τοῦ προβλήματος καὶ ὡς πρὸς τὸ στεγαστικὸν πρόβλημα τῶν πολεμοπαθῶν ὅτι θὰ κατέθετε σχέδιον νόμου, πρὸς ὁριστικὴν ρύθμισίν του, διὰ διαθέσεως πιστώσεως 800 ἑκατομμ., δραχμῶν, ἀναγραφομένης ἐπὶ δεκαετίαν, ἀνὰ 80 ἑκατομ. κατ’ ἔτος, ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἐπίσης, ἔγκριτος συνάδελφος καὶ ἄλλοτε Ὑπουργός, ἄλλης Κυβερνήσεως, ἁρμόδιος, μάλιστα, ἀνέφερεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀγορεύων ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, ὅτι ἐκ τῶν ἀγαθῶν, τὰ ὁποῖα πρὸς συμπλήρωσιν ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ τῶν 240 ἑκατομ. δολλαρίων ἐπανορθώσεων, ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις διέθεσε καὶ 5, ἂν θυμᾶμαι καλά, καράβια, τὰ ὁποῖα, ἐκποιηθέντα, ἀπέφεραν 20 ἑκατομμύρια δολλάρια, τὰ ὁποῖα προσετέθησαν εἰς τὰ 105, μᾶς δίδουν τὸ ποσὸν τῶν 125 ἑκατομ. δραχμῶν, ποὺ πλησιάζει, βεβαίως, τὸν ἀριθμὸν 170, ποὺ ἐδήλωσεν ἐπισήμως, ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἔχομεν λάβει μέχρι σήμερον, διὰ πολεμικὰς ἐπανορθώσεις. Εἰς τὸ 105 μᾶς δίδουν τὸ ποσὸν τῶν 125 ἑκατομ. δολλ., ποὺ πλησιάζει, βεβαίως, στὸν ἀριθμὸν 130, ποὺ ἐδήλωσεν ἐπισήμως, ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅ,τι ἔχομεν λάβει μέχρι σήμερον διὰ πολεμικὰς ἐπανορθώσεις. Διατὶ δὲν διετέθησαν ὑπὲρ τῶν πολεμοπαθῶν τὰ ποσὰ ταῦτα, ὡς ὠφείλετο, διότι, εἰς αὐτοὺς ἀνήκουν, ἂν ὄχι ἐξ ὁλοκλήρου, κατὰ τὸ μέγιστον αὐτῶν μέρος, πρᾶγμα ποὺ ἐπεβάλλετο καὶ ἐπιβάλλεται καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων, ἀλλὰ κυρίως ἐκ τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἠθικῆς τοῦ Κράτους; Διότι, πρέπει νὰ γνωρίζετε, κύριοι βουλευταί, ὅτι κατὰ μίαν στατιστικήν, τὴν ὁποίαν κατήρτισεν ὁ κ. Δοξιάδης, Δ)ντὴς Ὑπηρεσίας Ἀνοικοδομήσεως, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, ἠλεγμένην καὶ ἐξηκριβωμένην, ὁ ὁλικὸς ἀριθμὸς τῶν καταστραφεισῶν οἰκιῶν καὶ ἄλλων οἰκοδομῶν εἶναι 401.000 ἐπὶ συνόλου 1.730.000, ἤτοι 23% ἐξ αὐτῶν, 23.000 κατεστράφησαν ἀπὸ Ἰταλικοὺς καὶ Γερμανικοὺς βομβαρδισμούς, 4.500 ἀπὸ συμμαχικοὺς βομβαρδισμούς, 35.000 ὑπὸ τῶν Βουλγάρων, 165 ὑπὸ τῶν Ἰταλῶν καὶ Γερμανῶν εἰς ἀντίποινα, διὰ τὴν ἀνταρτικὴν δρᾶσιν, αἱ δὲ ὑπόλοιποι ἐξ ἄλλων πολεμικῶν αἰτιῶν.

§74Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριε συνάδελφε, πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι τὰ 56% μόνον ἀνήκουν γενικῶς εἰς πάντας τοὺς πολεμοπαθεῖς, ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν πολεμικῶν ἐπανορθώσεων. Καί, ἑπομένως, τὸ ποσὸν τῶν 130 ἑκατομμυρίων, ποὺ ἐλήφθη, ἦτο πολὺ ὀλιγώτερον τοῦ 54%, τὸ ὁποῖον ἀνῆκεν ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὸ Δημόσιον.

§75Ε. ΠΡΩΪΜΑΚΗΣ. Λέγεται, ὅτι ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 20 ἑκατομ. δολλαρίων, ἀπὸ τὴν ἐκποίησιν τῶν 6 πλοίων, τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν δι’ ἐπανορθώσεις ἀπὸ τοὺς Ἰταλούς, ἐλάχιστα ἢ οὐδόλως κατεβλήθησαν μέχρι σήμερον ἀπὸ τοὺς ἀγοραστὰς καὶ τοῦτο ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὴν γενομένην κατάσχεσιν τῶν δύο ἐξ αὐτῶν, τοῦ «Ἀχιλλέως» καὶ τοῦ «Ἀγαμέμνονος», κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Πρωτοδικείου Πειραιῶς, ἐναντίον τῆς Θηραϊκῆς Ἀτμοπλοΐας, ἡ ὁποία, τὰ εἶχεν ἀγοράσει, καὶ ὅτι οὗτοι ὡς αἰτίαν προέβαλλον, ὅτι μὲ τὴν ἀναπροσαρμογὴν τῆς Δραχμῆς οἱ τόκοι καὶ τὰ ἐπιτόκια ἐδιπλασιάσθησαν, μολονότι, ἡ τότε Κυβέρνησις, πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς ζημίας αὐτῆς, τοὺς ἔδωσε τὴν ἄδειαν, ὡς μὴ ὤφειλε, τῆς αὐξήσεως τῶν ναύλων καὶ εἰσιτηρίων δι’ ἀνάλογον ποσόν. Τί ἔπραξεν, ὅμως, μέχρι σήμερον ἡ Κυβέρνησις, καὶ πῶς ἀντιμετώπισε τὸ ζήτημα τοῦτο, ὅταν μάλιστα ὑπάρχῃ μέγιστος κίνδυνος νὰ τὰ ἐγκαταλείψουν τὰ πλοῖα ταῦτα, ἀφοῦ διὰ τῆς πολυετοῦς χρήσεώς των, τὰ ἀχρηστεύουν τελείως, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὄχι οἱ ἔξυπνοι, ὅπως ἐχαρακτηρίσθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου οἱ Ἰταλοί, ἀλλὰ οἱ πονηροὶ καὶ ἄπιστοι, τὰ πλοῖα ταῦτα τὰ ἐξετίμησαν εἰς τὸ διπλάσιον τῆς πραγματικῆς των ἀξίας, ἀφοῦ τὰ ἴδια πλοῖα τὰ ἀγγλικὰ ναυπηγεῖα ἀνελάμβανον νὰ τὰ κατασκευάσουν εἰς τὸ ἥμισυ τῆς τιμῆς, ἀλλὰ παραδοτέα μετὰ δύο ἔτη, ἡ δὲ τότε, Κυβέρνησις, καὶ ἐκ τοῦ λόγου τούτου βεβαίως, διότι εἴχαμεν, τότε, ἄμεσον ἀνάγκην πλοίων, ἀλλὰ ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν λαϊκὴν παροιμίαν «ἀπὸ κακοπληρωτὴν ἂς εἶναι καὶ πίτυρα», ἀναγκάσθηκε νὰ τὰ παραλάβῃ; 1) Ἐφρόντισε διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν ὀφειλομένων αὐτῆς 20 ἑκατομμυρίων, δι’ ἓν τόσον ἄμεσον ἱερὸν καὶ ἐπιτακτικὸν σκοπόν, ὅπως εἶναι ἡ ἀποκατάστασις τῶν καθ’ ὁλοκληρίαν ἀστέγων πολεμοπαθῶν. 2) Αἱ ὀφειλόμεναι καὶ μὴ εἰσπραχθεῖσαι εἰσέτι πολεμικαὶ ἐπανορθώσεις ἐκ μέρους τῆς Γερμανίας, αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 330 ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Τί ἔπραξε μέχρι σήμερον ἡ Κυβέρνησις διὰ τὸ ζήτημα αὐτό, καὶ σὲ ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται τὸ ὅλον ζήτημα; 3) Ἄλλος πόρος, ἐπίσης, εἶναι αἱ ὀφειλόμεναι ἐκ μέρους τῆς Βουλγαρίας πολεμικαὶ ἐπανορθώσεις ἐκ 50 ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Τί ἔπραξε μέχρι σήμερον ἡ Κυβέρνησις, ἔναντι τῶν ἐπανειλημμένων προτάσεων τῆς Βουλγαρικῆς Κυβερνήσεως, πρὸς σύναψιν συνθήκης εἰρήνης μετὰ τῆς Βουλγαρίας καὶ διευθέτησιν ὅλων τῶν μεταξύ μας οἰκονομικῶν καὶ ἄλλων διαφορῶν, ὥστε νὰ εἰσπράξῃ καὶ τὸ σοβαρὸν τοῦτο ποσὸν γιὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν πολεμοπαθῶν; 4) Τὰ ἐκ τῆς πωλήσεως διαφόρων μηχανημάτων ὑπὸ τοῦ Ο.ΔΙ.Σ.Υ διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου εἰσπραχθέντα ἐκ τῶν ὁποίων πλεῖστα ἦσαν πολεμικαὶ ἐπανορθώσεις. 5) Τὰ ποσὰ ἐκ τῶν ὑπὸ μεσεγγύησιν ἐχθρικῶν περιουσιῶν, ἐκποιηθεισῶν ἢ ἐκποιουμένων. 6) Μέρος ἐκ τῶν ἀποδεδομένων πρὸς ἀπόσβεσιν κεφαλαίων, ἐκ τῶν ἔργων κοινῆς ὠφελείας. 7) Ὁλόκληρον τὸ προϊόν τοῦ Ἐράνου ὑπὲρ τῶν Βορείων Ἐπαρχιῶν ἐξ 140 ἑκατομμυρίων κατ’ ἔτος. Ἀφοῦ, μάλιστα, ἐπαναλαμβάνομεν, ὅτι ἐξέλειψεν ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον συνεστήθη, ἔστω καὶ ἔτσι ποὺ συνεστήθη, κατὰ παράβασιν τοῦ Συντάγματος, αἱ πραγματοποιούμεναι δὲ εἰσπράξεις διατίθενται ἰδιὰ σκοποὺς αὐτόχρημα οὐτοπιστικοὺς διὰ νὰ μὴ τοὺς χαρακτηρίσωμεν ἄλλως πως, ὅπως εἶναι οἱ σκιοδρομίες κ.λ.π. Ἐπίσης, μία ὑποχρεωτικὴ εἰσφορά, τῶν διὰ τῆς ἐκμηδενίσεως τῆς δραχμῆς ἐξοφληθέντων ἐνυποθήκων δανείων καὶ συμβολαιογραφικῶν ὀφειλῶν, ἀπὸ 200.000 καὶ ἄνω, καί, τέλος, ἡ ἀναγραφὴ καὶ διάθεσις ἐκ τοῦ Δημοσίου Προϋπολογισμοῦ ἐτησίως ἑνὸς ποσοῦ. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἀμφισβητῶ τὸ ἐνδιαφέρον οὐδενὸς ὑπὲρ τῶν δεινοπαθούντων εἰσέτι, ἐπαναλαμβάνω, καὶ ἐπὶ τόσα ἔτη, πολεμοπαθῶν, δὲν ἀμφισβητῶ τὴν συγκίνησιν ἑκάστου, τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν καταλαμβάνεται, ἀναλογιζόμενος τὴν κατάστασιν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, ἀμφισβητῶ, ὅμως, τὸν βαθμὸν τῆς συγκινήσεως καὶ δὲν παραδέχομαι, ὅτι ὁ βαθμὸς εἶναι ὁ ἴδιος μὲ τὸν παθόντα. Εἶμαι κύριοι συνάδελφοι καὶ ἐγὼ ἕνας ἐξ αὐτῶν. Εἶμαι καὶ ἐγὼ θῦμα τῶν βομβαρδισμῶν τῶν συμμάχων τοῦ Ἀπριλίου καὶ τῆς μοιραίας 11ης Ἰαν)ρίου 1942 τοῦ Πειραιῶς. Βεβαίως, δὲν τὸ ἀναφέρω αὐτό, διότι καὶ ἐγὼ διεκδικῶ ἀποζημίωσιν τινὰ ἢ ἀποκατάστασιν, ἀλλὰ διότι ἀναλογίζομαι, ὁσάκις ἐνθυμοῦμαι τὴν μοιραίαν αὐτὴν ἡμέραν, τὴν τραγωδίαν τῶν χιλιάδων ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἔντρομοι καὶ ἔξαλλοι, ἐπῆραν τὴν ἄγουσαν πρὸς Ἀθήνας, πρὸς ἐξεύρεσιν στέγης καὶ βοηθείας. Δὲν κρίνω ἄσκοπον νὰ ὑπενθυμίσω εἰς ὑμᾶς τὴν ἱστορικὴν ἔκκλησιν, χαρακτηριστικῆς δραματικότητος, τῶν ἡμερῶν ἐκείνων, τοῦ τότε Ἀρχιεπισκόπου Δαμασκηνοῦ: «Ἡ συμφορὰ ἥτις ἔπληξε τὸν Πειραιᾶ εἶναι μεγάλη. Παρίσταται ἄμεσος ἀνάγκη καὶ ἐπιτακτική, ὅπως ὁ λαὸς τῶν Ἀθηνῶν ἐπιδείξῃ, ἄνευ ἀναβολῆς, ζωηρὸν τὸ ἐνδιαφέρον, ὑπὲρ τῶν δεινῶς πληγέντων ἀδελφῶν. Στέγη, κλινοσκεπάσματα, τρόφιμα, ἐνδύματα, πρέπει νὰ παρασχεθοῦν ἀφειδῶς, ἀμέσως. Αἱ ἐκκλησίαι τῶν Ἀθηνῶν, ἀνέλαβον παρ’ ἡμῶν ἐντολὴν νὰ δεχθοῦν πάραυτα τοὺς ἀνερχομένους ἐκ Πειραιῶς. Δὲν ἀμφιβάλλομεν, ὅτι ἕκαστος, τὴν δυσχερῆ αὐτὴν στιγμήν, θὰ πράξῃ, ὡς χριστιανός, καὶ ὡς Ἕλλην, τὸ καθῆκον του». Χίλια ἦσαν τὰ θύματα τοῦ 24ώρου αὐτοῦ, κύριοι, καὶ 700 τὰ ὁλοσχερῶς καταστραφέντα σπίτια. Ἐξ αὐτῶν, τὰ 80% ἐκατοικοῦντο ἀπὸ τοὺς ἰδίους τοὺς ἰδιοκτήτας των καὶ τὰ 20% ἦσαν ἐπὶ ἐνοικίῳ καὶ αὐτὸ εὔκολον εἶναι ν’ ἀντιληφθῇ τις τί σημαίνῃ, ὅταν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν Ἑλληνικὴν νοοτροπίαν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατοικίαν, πὼς τὸ σπίτι εἶναι πολλὲς φορὲς πιὸ χρήσιμο καὶ θεωρεῖται πιὸ ἀπαραίτητο καὶ ἀπὸ τὸ ψωμί. Ἐφημερὶς τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἔγραψε, προβαίνουσα εἰς πρόχειρον ἀπολογισμὸν τῶν ἀνθρωπίνων καὶ ὑλικῶν καταστροφῶν, ἓν ἄρθρον της ἐν ἐπιλόγῳ καὶ σήμερα ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς σπογγίζει τὸ αἷμα τῶν τραυμάτων του, κλείει τὰς πληγάς του, ἀπομάσσει τὰ δάκρυά του, κλείει τοὺς ὀφθαλμοὺς τῶν ἀγαπητῶν του νεκρῶν. Θὰ ἔλθῃ ἡμέρα, καθ’ ἣν θὰ δύναται νὰ κάμῃ κἄτι περισσότερον. Καὶ ἡ ἡμέρα ἡ μεγάλη καὶ ἱστορικὴ ἡμέρα τῆς ἀπελευθερώσεως, κύριοι βουλευταί, ἦλθε, χωρίς, ὅμως, νὰ γίνῃ τίποτε, διὰ τὸν μέγα τραυματίαν τοῦ πολέμου, τὸν Πειραιᾶ. Ἔμεινε καὶ αὐτὸς ἐνταφιασμένος μέσα εἰς τὴν σπονδὴν τῶν ἐρειπίων του καὶ λησμονημένος μέσα εἰς τὴν δεξαμενὴν τῶν δακρύων του. Τὸ Κράτος, ἐνῷ ἐνεθυμήθη ἄλλας τάξεις, ἀπείρως ἐλαφρότερον πληγείσας, ἐλησμόνησε τοὺς βομβοπλήκτους, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ μίαν δωδεκαετίαν ἔστησαν καὶ θρηνοῦν ἐπὶ τῶν ἐρειπίων τῶν βωμῶν καὶ τῶν ἑστιῶν των. Αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις ἔμειναν ἀνάλγητοι πρὸ τοῦ πόνου καὶ τοῦ δράματος τούτου. Καὶ ἐγκατέλειψαν εἰς τὴν τύχην των τὰς χιλιάδας τῶν βομβοπλήκτων καὶ πολεμοπαθῶν. Δὲν κατακρίνομεν καὶ δὲν κατηγοροῦμεν σήμερον μόνον τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν θὰ εἴμεθα ἀντικειμενικοὶ καὶ δίκαιοι. Κατηγοροῦμεν, ὅλας τὰς μεταπελευθερωτικὰς Κυβερνήσεις. Καλοῦμεν, ὅμως, τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ὅλοι οἱ παθόντες, ἀλλὰ καὶ ταφέντες ἀκόμη, ἐν ὀνόματι τοῦ ἱεροῦ σκοποῦ, διὰ τὸν ὁποῖον ἀγογγύστως προσεφέρθημεν ὁλοκαύτωμα, τῶν ὑποσχέσεων καὶ τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἔδωσε καὶ ἀνέλαβε τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον, νὰ σπεύσῃ τώρα ποὺ περισσότερον ἀπὸ κάθε προηγουμένην φορὰν τὸ Κράτος εἶναι ἐλεύθερον καὶ ἀπερίσπαστον ἀπὸ ἀνάλογες ὑποχρεώσεις, νὰ θυμηθῇ καὶ τὴν τάξιν αὐτήν. Κύριοι βουλευταί, οἱ ἴδιοι πάσχοντες ἀκόμη, προτείνουν, ὡς μὴ ὤφειλον, ἴσως, διάφορα μέτρα θεραπείας των, ὄχι ἀδύνατα καὶ ἀπραγματοποίητα ἀπὸ τὸ Κράτος, λίαν ἐπιεικῆ δὲ διὰ τὸ Κράτος καὶ περισσότερον ἐπιβαρῆ δι’ ἑαυτούς. Ὑπεδείξαμεν καὶ ἡμεῖς καὶ προτείνομεν πόρους ἀπὸ τοὺς ὁποίους δύναται ἡ Κυβέρνησις, ἐφ’ ὅσον θελήσῃ νὰ ἀντλήσῃ τὰς ἀπαιτουμένας δαπάνας. Ἂς προχωρήσῃ, λοιπόν, ἐπὶ τέλους, μὲ γενναιότητα καὶ τόλμην, ποὺ ἀπαιτεῖ ἡ ἱερὰ αὐτὴ καὶ εἰλημμένη ὑπὸ τοῦ Κράτους ὑποχρέωσις εἰς τὸν προγραμματισμὸν τοῦ ζητήματος, πρὸς ὁριστικὴν λύσιν του, διὰ τοῦ μόνου μέσου πού, κατὰ τὴν γνώμην μας, ἀπομένει, τὸν δανεισμόν, ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Κράτους, ἔναντι τοῦ λαβεῖν των καὶ τὴν ἵδρυσιν ἑνὸς Ὀργανισμοῦ.

§76Ε. ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ. Διὰ τὰ Δεκεμβριανὰ τί ἔχετε νὰ μᾶς εἴπητε, κύριε συνάδελφε, ἦσαν μικρότεραι αἱ καταστροφαί;

§77Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρωϊμάκη, αἱ καταστροφαί, τὰς ὁποίας ἀνεφέρατε, εἶναι μικρότεραι τῆς πραγματικότητος. Ἀπὸ στοιχεῖα τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων ἀποδεικνύεται ὅτι κατεστράφησαν 2.260 κατοικίαι καὶ μερικῶς κατεστράφησαν 4.836.

§78Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Κύριε συνάδελφε, πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι 326 χωρία τῆς περιοχῆς Ἰωαννίνων ἐπλήγησαν ἀπὸ τοὺς κομμουνιστάς. Εἶναι ἐπιφανειακὸς ὁ πόνος σας. Δὲν θὰ ὑπῆρχε αὐτὴ ἡ κατάστασις, ἐὰν δὲν ἐγένοντο αἱ καταστροφαὶ τὰς ὁποίας ἐδημιούργησαν οἱ κομμουνισταί. Σεῖς εἶσθε ὑπεύθυνοι, διότι δὲν ἀποκατεστάθησαν αἱ ζημίαι μέχρι σήμερον.

§79Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Ἀπὸ τὰς καταστροφὰς τοῦ ἐμφυλίου πολέμου ἐπλήγησαν ὅλαι αἱ πλευραὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Πρέπει, ὅμως, νὰ γνωρίζωμεν τὰ αἴτια τοῦ ἐμφυλίου πολέμου.

§80Ε. ΠΡΩΪΜΑΚΗΣ. (Δὲν ἠκούσθη)....ὑπὸ τὴν διοίκησιν καὶ ἀντιπροσώπων τοῦ Κράτους καὶ τῶν ἐνδιαφερομένων πολεμιστῶν, ὅπως ἐντὸς λογικῶν χρονικῶν ὁρίων ἀποκτήσῃ καὶ ἡ τάξις αὐτὴ τὴν ἠρεμίαν της, εὕρῃ τὴν δικαίωσίν της καὶ ἀποκτήσῃ καὶ πάλιν τὴν ἀπωλεσθεῖσαν ἐμπιστοσύνην της πρὸς τὸ Κράτος. Κύριοι βουλευταί, ἐτονίσθη ὑπερβαλλόντως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀπὸ ὅλους τοὺς ρήτορας, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ζήτημα μόνον τῶν πολεμοπαθῶν, δὲν ἐνδιαφέρει μόνον αὐτούς. Εἶναι ζήτημα ποὺ ἐνδιαφέρει ἐξ ἴσου καὶ τὸ πολιτικὸν κόσμον. Εἶναι ζήτημα στοιχειώδους δικαιοσύνης καὶ ἠθικῆς, ἵνα δύναται καὶ εἰς τὸ μέλλον καὶ Κράτος καὶ Κυβέρνησις καὶ πολιτικὸς κόσμος νὰ ἀξιώνῃ θυσίας ὑπὲρ Πατρίδος, βωμῶν καὶ ἑστιῶν.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τ. Βουλόδημος, ἔχει τὸν λόγον.

§82Τ. ΒΟΥΛΟΔΗΜΟΣ. Μοῦ ἐπροξένησε κατάπληξιν, ἡ ἀπάντησις τοῦ Ὑφυπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Ἀλιπράντη, ὅτι δὲν ὑπάρχει θέμα ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἐνῷ ἐπερίμενα ἐπίσημον ἀναγνώρισιν τοῦ δικαιώματος τῶν πολεμοπαθῶν πρὸς ἀποζημίωσιν. Ἐν τούτοις ὑπῆρχε, κύριοι βουλευταί, θέμα, ἕνα μῆνα πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1956, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐγνώρισεν εἰς τοὺς βομβοπλήκτους Πατρῶν, ὅτι ἐδόθη ἐντολὴ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν νὰ δοθῇ ἀποζημίωσις εἰς τοὺς βομβοπλήκτους ἐκ τοῦ ἀδιαθέτου ὑπολοίπου τῶν Ἰταλικῶν ἐπανορθώσεων καὶ αἱ ἐφημερίδες τῆς Συμπολιτεύσεως τῆς 7ης Ἰανουαρίου τοῦ 1956 ἔγραφαν μὲ μεγάλα γράμματα: «Θὰ ἀποζημιωθοῦν ὅλοι οἱ βομβόπληκτοι διὰ διαθέσεως κονδυλίου ἐκ τῶν ἐπανορθώσεων». Ἀποδεικνύεται, ὅμως, ὅτι καὶ αὐτὸ ἦτο προεκλογικὸν πυροτέχνημα. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, κύριοι βουλευταί, νὰ ἀνατρέξω εἰς τὸ παρελθὸν καὶ δι’ ὀλίγων νὰ ὁμιλήσω διὰ τὸν μεγάλον αὐτὸν τραυματίαν τοῦ πολέμου, διὰ τὸν Πειραιᾶ, τὴν κυψέλην τῆς ἐργασίας καὶ τοῦ ἀποδοτικοῦ καμάτου καὶ νὰ εἴπω μὲ πικρίαν διὰ τὴν πλήρη ἐγκατάλειψιν ὑπὸ τοῦ Κράτους, νὰ εἴπω ὅτι οὐδεμία μεταπολεμικὴ Κυβέρνησις ἐνδιεφέρθη διὰ νὰ θεραπεύσῃ τὰς ἐκ τῶν βομβαρδισμῶν πληγάς του, αἱ ὁποῖαι παραμένουν ἀκόμη ἀνοικταί. Πέρασαν 13 ὁλόκληρα χρόνια ἀπὸ τότε ποὺ ἐδέχθη ὁ Πειραιεὺς τρία φοβερὰ καὶ καίρια πλήγματα ἀπὸ ἀέρος. Ὁ πρῶτος βομβαρδισμὸς ἐγένετο τὴν αὐτὴν ἡμέραν τῆς κηρύξεως τοῦ πολέμου ὑπὸ τῆς φασιστικῆς Ἰταλίας, τὴν 28ην Ὀκτωβρίου τοῦ 1940. Αἱ βόμβαι ἔπληξαν τὴν Πηγάδα καὶ τὴν Λεύκα. Εἰς τὴν Πηγάδα ἦτο Λαϊκὴ Ἀγορὰ καὶ ἐνόμισαν ὅτι ἦσαν στρατιωτικαὶ συγκεντρώσεις. Τὸ Ραδιόφωνον τῆς Ρώμης, μὲ καμπανοκρουσίες μετέδιδεν τὴν μεγάλην ἐπιτυχίαν τῆς ἀεροπορίας, ἡ ὁποία ἔπληξε μεγάλας στρατιωτικὰς συγκεντρώσεις. Ἐκεῖ κατεστράφησαν ὀλίγα σπίτια καὶ ὑπῆρξαν μερικαὶ δεκάδες πτωχῶν βιοπαλαιστῶν θύματα. Δεύτερος βομβαρδισμός: Εὐθὺς ἀμέσως μὲ τὴν κήρυξιν τοῦ πολέμου, ὑπὸ τῆς ναζιστικῆς αὐτοκρατορίας τοῦ Χίτλερ, ἐγένετο τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1941, μὲ καθέτους ἐφορμήσεις τῶν «στούκας» ἔπληξαν τὸν λιμένα τοῦ Πειραιῶς ὅπου ἐγένετο ἡ μεγάλη ἔκρηξις τοῦ ἀτμοπλοίου «Κλὰ Φρέϊζερ», φορτωμένου μὲ τροτύλην. Ὑπῆρξαν πολλὰ τὰ θύματα καὶ σημαντικωτάτη ἡ καταστροφὴ τοῦ λιμένος καὶ οἰκιῶν ἐκ τῶν θραυσμάτων τοῦ καταστραφέντος πλοίου, τὰ δὲ τεμάχια ἐξεσφενδονίσθησαν εἰς τεραστίας ἀποστάσεις. Κανένα σπίτι δὲν ἔμεινε ἄνευ ζημίας. Τρίτος βομβαρδισμός: Τὴν μεσημβρίαν τῆς 11ης Ἰανουαρίου 1944, ἡ Ἀμερικανικὴ ἀεροπορία ἤρχισε νὰ βομβαρδίζῃ σφοδρότατα τὸν Πειραιᾶ καὶ ἐπροξένησε ἄνω τῶν 800 θυμάτων καὶ ἀνυπολογίστους ὑλικὰς ζημίας, τὴν δὲ νύκτα ἀπετελείωσαν τὸ ἔργον τῆς καταστροφῆς καὶ τοῦ ὀλέθρου οἱ Ἄγγλοι σύμμαχοί μας. Αἱ ζημίαι, αἱ προκύψασαι ἐκ τῶν βομβαρδισμῶν ἦσαν 600 οἰκίαι καταστραφεῖσαι καὶ 80 καὶ πλέον οἱ φονευθέντες. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναφέρω ὅτι 24 διδασκάλισσαι τῆς Δημοσυντηρήτου Ἐπαγγελματικῆς Οἰκοκυρικῆς Σχολῆς Θηλέων, εὗρον τραγικὸν θάνατον εἰς τὰ καταφύγια ποὺ ἦσαν καὶ τάφοι. Ἡ ἀδιαφορία τοῦ Κράτους διὰ τὸν Πειραιᾶ εἶναι ἐγκληματική, ἀρκεῖ νὰ εἴπω ὅτι ζωντανὸν μνημεῖον τῆς Κρατικῆς ἀναλγησίας, παραμένει ὁ Μητροπολιτικὸς Ναὸς τῆς Ἁγίας Τριάδος, ποὺ ἔμειναν ὄρθια τὰ δυὸ κωδωνοστάσια καὶ οἱ τοῖχοι τῆς προσόψεως, Tὸ Κράτος, ἐνεθυμήθη, καθ’ ἣν ἄλλωστε, εἶχεν ὑποχρέωσιν, ἄλλας τάξεις, ἀπείρως ἀλαφρότερον πληγείσας, ἐλησμόνησε τοὺς βομβοπλήκτους Πειραιεῖς. Ἀφῆκε εἰς τὸ ἔλεος τοὺς 600 βομβοπλήκτους τῶν 500 ἀστικῶν ἀκινήτων, ποὺ οἱ περισσότεροι εἶναι πτωχότατοι. Αἱ ἀπαιτούμεναι πιστώσεις εἶναι 100 ἑκατομ. διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ ὁ Πειραιεὺς ἀπὸ τὴν ἀσχημίαν τῶν ἐρειπίων του. Τὸ ποσόν, βέβαια, εἶναι μέγα. Ἀλλὰ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιβληθῇ μία εἰσφορὰ κατὰ τόννον εἰς τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενα ἐμπορεύματα, ὅπως ἔγινε καὶ κατὰ τὸ παρελθόν. Ἐὰν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἡ ἐπιβάρυνσις αὐτή, τότε νὰ γίνῃ μία ἐκτίμησις τῶν ζημιῶν ἑνὸς ἑκάστου καὶ νὰ δοθῇ, ὑπὸ τὴν μορφὴν μακροπροθέσμου δανείου, εἰς χαμηλὸν ἐπιτόκιον μὲ ἐγγύησιν τὰ ἀκίνητα αὐτῶν. Νομίζομεν, ὅτι διὰ τὸν Πειραιᾶ, ποὺ εἶναι ὁ μεγαλύτερον λιμὴν τῆς Χώρας, καὶ ἡ βιτρίνα αὐτῆς, πρέπει τὸ Κράτος νὰ στρέψῃ μὲ ἐνδιαφέρον τὰ βλέμματά του. Νομίζω, ἀκόμη, ὅτι τὸ Ἐθνικὸν εἰσόδημα τὸ 1950 ἦτο 27.405, τὸ δὲ 1955 ἦτο 36.318 εἰς ἑκατομμύρια δραχμῶν εἰς σταθερὰς τιμὰς 1951, ἑπομένως, εἴμεθα εἰς πολὺ καλυτέραν θέσιν, διότι, ἔχομεν αὔξησιν τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος ἀπὸ τότε περίπου, 30%. Ἐκ παραλλήλου, βλέπω ὅτι ὁ οἰκοδομικὸς ὀργασμὸς μειοῦται καταπληκτικῶς, ἐνῷ θὰ ἔδει νὰ αὐξηθῇ. Νομίζω, ἀκόμη, ὅτι καὶ ἡ φορολογία σεισμοπλήκτων ἐξακολουθεῖ ἀποδίδουσα, ἐνῷ αἱ δαπάναι ἐμειώθησαν, τὰ ποσὰ ταῦτα δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσιν διὰ τοὺς βομβοπλήκτους καὶ πολεμοπαθεῖς. Ἐλπίζω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι θὰ στρέψητε καὶ τὸ ἐνδιαφέρον σας διὰ τὴν πληγεῖσαν αὐτὴν τάξιν καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι ὑπάρχει καὶ θὰ ὑπάρχῃ θέμα βομβοπλήκτων καὶ πολεμοπαθῶν.

§83Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν). Κύριε συνάδελφοι, οἱ βομβόπληκτοι Πειραιῶς καὶ Ἡρακλείου διαιροῦνται εἰς δύο κατηγορίας. Εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχασαν τὰς κατοικίας των καὶ ζητοῦν θέσιν καὶ εἰς τοὺς βομβοπλήκτους ἐπαγγελματίας, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν ἀποκατάστασιν τῶν ἐργασιῶν των.

§84Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Καὶ τὸ Ρέθυμνον τὸ ἴδιον ζητεῖ, κύριε Ὑπουργέ.

§85Τ. ΒΟΥΛΟΔΗΜΟΣ. Θὰ ἔπρεπε, κύριε Ὑπουργέ, νὰ δείξετε ἐνδιαφέρον δι’ αὐτοὺς τοὺς δυστυχεῖς ἀνθρώπους καὶ νὰ μὴ ἰσχυρίζεσθε ὅτι δὲν ὑφίσταται θέμα.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Βενιζέλος, ἔχει τὸν λόγον.

§87Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, οὔτε δημαγωγικὴ διάθεσις, οὔτε ἀντιπολιτευτικὴ πρόθεσις μὲ ὤθησε εἰς τὸ βῆμα, ἀλλ’ ἡ ζωηρὰ ἐπιθυμία μου, νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ μιᾶς ὑποθέσεως, κατ’ ἐξοχὴν δικαίας, καὶ ἐξαιρετικὰ ζωτικῆς εἰς πολλὰς δεκάδας χιλιάδων Ἑλλήνων. Τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν βομβοπλήκτων, πυροπαθῶν, ὡς καὶ τῶν πολεμοπαθῶν, γενικώτερον, εἶναι ἐκ τῶν σοβαρωτέρων μεταπολεμικῶν θεμάτων. Ἂν εἰς τὴν μεταπολεμικὴν περίοδον, τὴν ὁποίαν ἐπηκολούθησεν ἡ περίοδος τοῦ συμμοριακοῦ ἀγῶνος, δὲν ἐπετεύχθη ἡ ρύθμισίς του, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι δεκατρία ἤδη ὁλόκληρα χρόνια, ἐπιτρέπεται νὰ παραμένῃ ἄλυτον, νὰ διαιωνίζεται ἐπ’ ἄπειρον ἡ ἀποζημίωσις μιᾶς ὁλοκλήρου τάξεως δεινῶς ἀναξιοπαθούσης. Ὅσον δύσκολος καὶ ἂν εἶναι ἡ ἐπίλυσις τοῦ προβλήματος αὐτοῦ, ἄλλο τόσον περισσότερον πρέπει νὰ ἐνταθῇ ἡ προσοχή μας, διὰ τὴν ἐκδήλωσιν οὐσιαστικῆς Κρατικῆς μερίμνης καὶ Κυβερνητικῆς στοργῆς. Ὀφείλομεν ν’ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ τίτλον τιμῆς δι’ ἓν Κράτος ἢ διὰ μίαν Κυβέρνησιν, νὰ παραμερίζῃ ἀπολύτως δίκαια αἰτήματα ἢ νὰ τὰ καταπνίγῃ, ὑπὸ τὸ βάρος τῆς συνεχοῦς ἀδιαφορίας, ἐπειδὴ εἶναι δυσχερὴς ἡ ἱκανοποίησίς των. Διὰ νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς, εἰς τὸ θέμα αὐτό, οὐδεμιᾶς προσοχῆς ἔτυχεν ἀπὸ ἐπισήμου πλευρᾶς. Εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον μὲ διεβεβαίωσαν, ὅτι οὐδὲ κἂν φάκελος πολεμοπαθῶν ὑπάρχει, εἰς τὸν ὁποῖον νὰ ἔχουν συγκεντρωθῆ στοιχεῖα ἐπὶ τῆς ἐκτάσεως τῶν ζημιῶν, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν οἱ Ἕλληνες ἰδιῶται κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου, πολὺ δὲ περισσότερον, νὰ ἔχουν χωρισθῆ κατὰ κατηγορίας, ἀναλόγως τῆς φύσεως καὶ τῆς ποσότητος τῶν ζημιῶν. Ἠρκέσθησαν ἁπλῶς νὰ μοῦ εἴπουν, ὅτι ἀντ’ αὐτῶν ὑπάρχει εἷς φάκελλος, εἰς τὸν ὁποῖον συσσωρεύονται αἱ ἀπέλπιδες ἐκκλήσεις τῶν ἐνδιαφερομένων, χωρὶς οὐδεὶς νὰ ἐνδιαφέρεται νὰ τὰς ἐξετάσῃ. Καὶ ἐνῷ τοιαύτη διαβεβαίωσις μοῦ παρεσχέθη ἐπισήμως, ἐν τούτοις ἐξωδίκως γνωρίζω καλῶς καὶ ἐμπιστευτικῶς, ἀπὸ ἀνώτατον ἁρμόδιον λειτουργὸν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ὅτι ὁ φάκελλος ζημιῶν ἰδιωτῶν ὑπάρχει, μὲ πλήρη στοιχεῖα τῆς ἐκτάσεως τῶν ζημιῶν. Ἐκ τῶν στοιχείων αὐτῶν τὸ Γενικὸν Λογιστήριον διεπίστωσε τὸ μέγεθος τῶν ζημιῶν εἰς τὸ Δημόσιον καὶ εἰς τοὺς ἰδιώτας. Βάσει τῆς διαπιστώσεως αὐτῆς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπελόγισε τὰς συνολικὰς ζημίας, τὰς ὁποίας ὑπέστη τὸ Δημόσιον καὶ οἱ ἰδιῶται ἀπὸ τοὺς Ἰταλοὺς καὶ τοὺς Γερμανοὺς εἰς 230 ἑκατομμύρια χρυσᾶ δολλάρια. Ἐκ τοῦ συνολικοῦ αὐτοῦ ποσοῦ, αἱ μὲν ζημίαι τοῦ Δημοσίου ἀνήρχοντο εἰς 90 ἑκατομμύρια χρυσᾶ δολλάρια, αἱ δὲ τῶν ἰδιωτῶν εἰς 140. Δηλαδὴ αἱ ζημίαι τοῦ Δημοσίου ἦσαν τὰ 39% καὶ αἱ ζημίαι τῶν ἰδιωτῶν τὰ 61%. Διὰ νὰ εἶμαι σαφέστερος καὶ ἀναλυτικώτερος: Ἀπὸ τοὺς Ἰταλοὺς διεξεδικήσαμεν 70 ἑκατομμύρια δολλάρια, ἐξ ὧν 40 διὰ ζημίας τῶν ἰδιωτῶν καὶ 30 διὰ ζημίας τοῦ Δημοσίου. Ἀπὸ τοὺς Γερμανοὺς 160 ἑκατομμύρια, ἐκ τῶν ὁποίων 100 διὰ ζημίας τῶν ἰδιωτῶν καὶ 60 διὰ ζημίας τοῦ Δημοσίου. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω, κατάδηλον εἶναι, ὅτι αἱ ζημίαι τῶν ἰδιωτῶν ὑπερβαίνουν τὰ τρία πέμπτα τῶν ἀπαιτήσεών μας δι’ ἐπανορθώσεις. Ἔναντι τῶν ἀπαιτήσεών μας, εἰσεπράχθησαν 100 ἑκατομμύρια δολλάρια ἀπὸ τὴν Ἰταλίαν, ἐκ τῶν ὁποίων, φυσικά, τὰ 57 ἑκατομμύρια — μολονότι ἀνῆκον εἰς ἰδιώτας— ἐχρησιμοποιήθησαν, κατὰ τὸ πλεῖστον, διὰ τὴν κατασκευὴν ἔργων κοινῆς ὠφελείας. Τὸν σφετερισμὸν τῶν χρημάτων αὐτῶν — χρημάτων ἱερῶν — ἀνηκόντων εἰς τοὺς πολεμοπαθεῖς, τὸ Κράτος τὸν ἐδικαιολόγησεν ἐπωφελῆ διὰ τὸ σύνολον. Μὲ τὴν δικαιολογίαν αὐτὴν, ἐθεώρησεν ἥσυχον τὴν συνείδησίν του, ἀφοῦ εἰς τοὺς πολεμοπαθεῖς ἀπένειμε τὸν τίτλον τοῦ «ἐθνικοῦ εὐεργέτου», τίτλον, ὅστις προσετέθη εἰς τὸν τίτλον τοῦ «ἥρωος», τὸν ὁποῖον ἀπέκτησαν εἰς τὰς δυσκόλους ἐκείνας στιγμάς, κατὰ τὰς ὁποίας, ἀλύγιστοι ἐδέχοντο τὰς ἀεροπορικὰς ἐπιθέσεις καὶ τὰς βόμβας ποὺ ἐσκόρπιζον τὸν ὄλεθρον. Ὅπως ἰσχυρίζονται οἱ ἁρμόδιοι, ἀποζημιώσεις ἀπὸ τὴν Γερμανίαν δὲν μᾶς κατεβλήθησαν, ἐνῷ ἡ Γιουγκοσλαβία —ὡς κατήγγειλε κυβερνητικὸς βουλευτὴς — ἔλαβε τὸ σύνολον τῶν ἀπαιτήσεών της, ἀνερχομένων εἰς 200 ἑκατομμύρια μάρκα. Ἂν δὲν κατεβλήθησαν ἀποζημιώσεις, εἶναι ἐν τούτοις γνωστόν, ὅτι μᾶς παρεχώρησε μεγίστης ἀξίας μηχανικὸν ἐξοπλισμόν, ὅστις κινδυνεύει ἤδη νὰ ἐκποιηθῇ, ὡς παληοσίδηρον, ἀπὸ ἐγκληματικὴν ἀδιαφορίαν τῶν ἐν Γερμανίᾳ πρεσβευτικῶν Ἀρχῶν μας. Ἡ ἵδρυσις Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ δὲν νομίζω νὰ εἶναι ἐπωφελής, διότι αἱ δαπάναι του θ’ ἀπορροφήσουν ἱκανὸν μέρος ἐκ τῶν πόρων πρὸς ἀποζημίωσιν καὶ θὰ μειωθῇ τὸ ποσοστὸν ἀποζημιώσεως. Ἐφ’ ὅσον ἡ Ὁμοσπονδία προτείνει τὴν καταβολὴν τῶν ἀποζημιώσεων δι’ ὁμολογιῶν, τῇ ἐγγυήσει τοῦ Κράτους, ἡ ἀποζημίωσίς των ὄχι μόνον δὲν εἶναι δυσχερής, ἀλλ’ εὐχερὴς καὶ ἄμεσος. Αἱ ὁμολογίαι αὐταὶ θὰ ἔχουν ἀντίκρυσμα τὰ 57 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἀναλογοῦν εἰς τοὺς ζημιωθέντας ἰδιώτας, ἐκ τῶν καταβληθέντων 100 ἑκατομμυρίων ὑπὸ τῆς Ἰταλίας, πρὸς δὲ τὰ 6½% τῶν ὅσων θὰ εἰσπραχθοῦν ἀπὸ τὰ ἐκποιηθησόμενα μηχανήματα, τὰ ὑπὸ τῆς Γερμανίας παραχωρηθέντα. Ὅταν εἰς τὰ ποσὰ αὐτὰ προστεθοῦν — κατ’ ἀνάλογον ποσοστὸν — αἱ πρόσοδοι τῶν ὑπὸ μεσεγγύησιν ἐχθρικῶν περιουσιῶν, τὸ ἀντίτιμον τῶν μηχανημάτων ΟΔΙΣΥ καὶ τῶν πλοίων, τῶν προερχομένων ἐκ τῶν ἐπανορθώσεων, ἡ φορολογία ἀνεγερθησομένων οἰκοδομῶν ἐπὶ οἰκοπέδου καταστραφείσης οἰκοδομῆς, καὶ τὰ κέρδη ἑνὸς εἰδικοῦ Λαχείου, πρὸς τοῦτο ἐκδιδομένου, τότε ἡ ἀποζημίωσις τῶν πολεμοπαθῶν οὔτε οὐτοπία εἶναι, οὔτε ἀνάλογον πρόβλημα πρὸς τὸν τετραγωνισμὸν τοῦ κύκλου, νὰ θεωρῆται ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργούς. Εἶναι ὄνειδος διὰ τὸν πολιτισμόν μας, οἱ τὰ πάντα ἀπολέσαντες, νὰ παραμένουν ἀκόμη ἄστεγοι καὶ νὰ διαμένουν εἰς καταφύγια, ἀποδεικνύοντες ἐμπράκτως, ὅτι δὲν ἐτελείωσεν — ὡς πρὸς αὐτούς — ὁ πόλεμος καὶ αἱ ἐκ τούτου ταλαιπωρίαι των. Πρέπει, ἐπὶ τέλους, καὶ αὐτοὶ νὰ τύχωσι τῆς θαλπωρῆς, τὴν ὁποίαν δικαιοῦνται. Τὸ Δημόσιον ἀδυσώπητον καὶ ἀνελέητον, μεταχειρίζεται κάθε σκληρὸν πειστικὸν μέτρον, διὰ νὰ εἰσπράξῃ τὰς ἀπαιτήσεις του ἀπὸ τοὺς πολίτας του. Ὀφείλει, συνεπῶς, νὰ μὴ εἶναι κακόπιστον καὶ νὰ μὴ ἀποφεύγῃ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν στοιχειωδῶν ὑποχρεώσεών του. Κρατικὴ ἀδιαφορία, ὅπως ἡ μέχρι σήμερον ἐπιδειχθεῖσα πρὸς τοὺς πολεμοπαθεῖς, δὲν μᾶς παρέχει τὸ δικαίωμα νὰ κατηγορῶμεν τοὺς ξένους, ὅτι ἐλησμόνησαν τὸ ὁλοκαύτωμα καὶ τὰς θυσίας τῆς Ἑλλάδος, κατὰ τὸν πόλεμον, κατὰ τὴν κατοχὴν καὶ κατὰ τὸν συμμοριακὸν ἀγῶνα, ὅταν αὐτὸ τοῦτο τὸ Κράτος ἀρνούμενον στοιχειῶδες καθῆκον του, ἀποδεικνύει ὅτι ἐλησμόνησε τὰς τοιαύτας θυσίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς ἄλλας λεπτομερείας, ἐπιφυλασσόμενος νὰ τὰς ἐκθέσω κατὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀποφασίσῃ νὰ ἐνδιαφερθῇ διὰ τὸ μέγιστον αὐτὸ κοινωνικὸν θέμα καὶ ὀφείλει νὰ ἐνδιαφερθῇ.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Τούμπας ἔχει τὸν λόγον.

§89Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν προτίθεμαι νὰ ἐξαρθῶ εἰς λυρισμοὺς διὰ νὰ εἴπω πόσον δίκαια εἶναι τὰ αἰτήματα τῶν βομβοπλήκτων καὶ τῶν πολεμοπαθῶν. Θὰ ἤθελον, ὅμως, νὰ εἴπω, ὅτι, παρὰ τὴν ἱερότητα τῶν αἰτημάτων, ἀτυχῶς, διαπιστώνω ὅτι μὲ πολὺ ὀλίγην προσοχὴν ἀντιμετωπίζεται τὸ θέμα αὐτὸ ἀπὸ τὸ Κράτος. Μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν τὸ γεγονὸς ὅτι ἐνῷ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς συζητήσεως, οἱ ἐπερωτῶντες βουλευταί, ἀντιμετώπιζαν τὸ θέμα ὑπὸ μορφὴν σοβαράν, μὲ ἀντικειμενικότητα καὶ ἄνευ ὀξύτητος, ἐν τούτοις ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅταν ἔλαβε τὸν λόγον, ἔδωσε εἰς τὸ θέμα μίαν ὀξύτητα, ἡ ὁποία δὲν δικαιολογεῖται. Δὲν νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι θέματα τόσον σοβαρά, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν, κατὰ τὸ πλεῖστον, πτωχὰς λαϊκὰς τάξεις, πρέπει νὰ γίνωνται ἀντικείμενον ὀξέων συζητήσεων. Ἀντικειμενικὸς σκοπὸς ὅλων μας πρέπει νὰ εἶναι πῶς θὰ ἱκανοποιήσωμεν τὴν πάσχουσαν αὐτὴν τάξιν, τῶν πολεμοπαθῶν, τῶν βομβοπλήκτων καὶ τῶν πυροπαθῶν. Κύριοι συνάδελφοι, πολεμοπαθεῖς ὑπάρχουν ὄχι μόνον εἰς τὰς πόλεις, αἱ ὁποῖαι ἐπλήγησαν ἀπὸ τὸν πόλεμον, ἀλλὰ καὶ ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν, ἔχομεν μίαν σημαντικὴν κατηγορίαν πυροπαθῶν. Εἶναι λυπηρόν, ὅτι μέσα εἰς τὴν Πρωτεύουσαν, ὀλίγα μέτρα ἔξω ἀπὸ τὴν Βουλήν, εὑρίσκονται ἄνθρωποι ξεσπιτωμένοι. Ἀπὸ τὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, προέκυψεν ὅτι δὲν γνωρίζομεν ἀκόμη πόσοι εἶναι οἱ πολεμοπαθεῖς καὶ οἱ βομβόπληκτοι καὶ ποῖα ποσὰ ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ζημιῶν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν.

§90Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὰς περισσοτέρας πόλεις ἔχουν καταγραφῆ αἱ ζημίαι. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, ὅτι εἰς τὴν Λαμίαν ἐπιτροπὴ κατέγραψεν ὅλας τὰς ζημίας.

§91Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα εἶναι ὑπὲρ τοῦ κ. συναδέλφου. Ὁ κ. Τούμπας ἠμφισβήτησεν ἐὰν ὑπάρχουν ἐπίσημα βεβαιωμένα στοιχεῖα.

§92Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος, νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἀκριβῆ στοιχεῖα, τῶν ζημιῶν ἐκ τοῦ πολέμου, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς ἐπίσημον Ἑλληνικὸν ὑπόμνημα τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1945 ἐνώπιον τῶν ἀντιπροσώπων τῶν συμμάχων χωρῶν. Τὰ στοιχεῖα ταῦτα, διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω, καταθέτω διὰ νὰ περιληφθοῦν εἰς τὰ πρακτικά. Ἐπίσημα, ἀκριβῆ στοιχεῖα, οὔτε καὶ σήμερον ἔχομεν εἰς τὰς κατ’ ἰδίαν ἀναζητήσεις ζημιῶν.

ΓΕΡΜΑΝΙΑ

ΚΑΤΑΣΤΑΣΙΣ 31.

Αʹ. ΓΕΡΜΑΝΙΚΑΙ ΖΗΜΙΑΙ–ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ

Περίληψις Ἀξίαι ἀντικαταστάσεως 1938 ἐκφραζόμεναι εἰς δολλάρια Η.Π.Α. 1938

Ἀλληλέγγυος (κοινὴ) εὐθύνη Ἰταλῶν καὶ Γερμανῶν:

Γʹ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΑΙ

Ἀνακεφαλαιωτικὸς Πίναξ τῶν ζημιῶν, αἵτινες ἐπροξενήθησαν ὑπὸ τῶν Βουλγάρων εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Οἰκονομίαν.

Βʹ. ΙΤΑΛΙΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ

§93Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ἑπομένως, κύριε Ὑπουργέ, συμφωνεῖτε μὲ ὅσα εἶπον. Πέραν τούτων διαπιστώνω ὡρισμένα λάθη εἰς τοὺς ἀναφερθέντας προχθὲς ἀριθμούς. Ἀπαντῶν εἰς συνάδελφον, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀνέφερεν, ὅτι εἰσεπράχθησαν 130.000.000 δολλάρια δηλαδή, ὡς εἶπεν 3.900.000.000 δρ. καὶ ἐδαπανήθησαν παρὰ τοῦ Κράτους 1.300 ἑκατομμ., ἤτοι τὸ Κράτος κατέβαλεν ἐξ ἰδίων του ἓν δισεκατομμύριον. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, τὰ 130.000.000 δολλάρια μᾶς κάνουν 3 δισεκατομμύρια 900 ἑκατομμύρια. Ἄρα, τὸ Κράτος, ἀντιθέτως, εἰσέπραξεν 2 δισεκατομμύρια 600 ἑκατομμύρια.

§94Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Αἱ ἀξιώσεις, τὰς ὁποίας προεβάλαμεν κατὰ τὸ μεμοράντουμ ἔναντι τῆς Ἰταλίας, Γερμανίας καὶ Βουλγαρίας, ἀνήρχοντο εἰς δολλάρια 11 δισεκατομμύρια 800 ἑκατομμύρια. Ἔναντι αὐτῶν εἰσεπράξαμεν 130.000.000 δολλ. Μένουν ἀπαιτηταὶ αἱ Βουλγαρικαὶ καὶ Γερμανικαὶ ἐπανορθώσεις. Αὐταὶ εἶναι αἱ δυνατότητες.

§95Α. ΛΙΑΚΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριε Ὑπουργέ, ἐπιθυμοῦμεν νὰ γνωρίζωμεν, ἐὰν ὑπάρχῃ θέμα πολεμοπαθῶν ἢ ὄχι. Νομίζω, ὅτι καὶ ἡ Γερμανία κατεστράφη, ἀλλὰ ἐφορολογήθησαν αἱ μὴ καταστραφεῖσαι οἰκοδομαὶ διὰ νὰ ἀνεγερθοῦν αἱ καταστραφεῖσαι. Οὕτω, ἐπῆλθεν μία ἐξισορρόπησις εἰς τὰ βάρη. Κατὰ συνέπειαν, δὲν πρέπει τὰς δαπάνας διὰ τὴν ἐπούλωσιν τῶν καταστροφῶν νὰ τὰς ἐπωμίζεται μία μόνον κατηγορία πολιτῶν. (Χειροκροτήματα).

§96Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Τὸ Κράτος, διὰ τὰ ἀτυχήματα τὰ πολεμικά, δὲν ἔχει καμμίαν οἰκονομικὴν ὑποχρέωσιν. Εἶναι διάφορον τὸ αἴτημα τῶν παθόντων, ἔναντι τῶν Κρατῶν, τὰ ὁποῖα ἐπροξένησαν τὰς καταστροφάς. Τὸ Κράτος εἶναι ἐντολοδόχος τῶν καταστραφέντων καὶ ἐνεργεῖ ὡς πληρεξούσιος.

§97Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἷς ἕνα ἕκαστον τῶν πολεμοπαθῶν νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὰς ἐχθρικὰς χώρας καὶ νὰ ἀπαιτῇ ἀποζημιώσεις. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπειδὴ εἶσθε διακεκριμένος νομικὸς —καὶ αὐτὸ τὸ πιστεύω εἰλικρινῶς—ποία, καθ’ ὑμᾶς, ἐκ τῶν δύο ὑποχρεώσεων εἶναι βαρυτέρα, ἡ ἠθικὴ ἢ ἡ νομική; Διότι, κατ’ ἐμέ, ἡ ἠθικὴ ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους εἶναι ἡ ἐπικρατεστέρα ἢ καὶ κάμπτουσα πᾶσαν ἄλλην.

§98Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ἀμφότεραι αἱ ὑποχρεώσεις εἶναι βαρεῖαι. Τὸ Κράτος, ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐξοικονομεῖ 2 δισεκατομμύρια ἐτησίως, τὰ ὁποῖα διαθέτει δι’ ἐπενδύσεις. Δηλαδή, διὰ τὴν πρόοδον τῆς Χώρας καὶ διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ εἰσοδήματος. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀνακόψωμεν τὴν πρόοδον αὐτὴν τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου.

§99Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἀντιμετωπίσθη ποτὲ ἡ λύσις διὰ δανεισμοῦ;

§100Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ἀπὸ ποῦ νὰ γίνῃ ὁ δανεισμός, κύριε Πρόεδρε; Ἐξωτερικῶς ἢ ἐσωτερικῶς;

§101Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σᾶς ἐρωτῶ ἐὰν ἀντιμετωπίσθη.

§102ΧΡΗΣΤΟΣ ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀντιμετώπισε τὸ πρόβλημα τοῦτο, διότι δὲν θεωρεῖ πρόσφορον τὸν τρόπον αὐτὸν λύσεως τοῦ θέματος. Τί νομίζετε ὅτι θὰ ἦτο ὀρθότερον, νὰ κάμωμεν, νὰ σταματήσωμεν τὸ πρόγραμμα ἐπενδύσεων καὶ νὰ τὸ διαθέσωμεν διὰ τοὺς πολεμοπαθεῖς καὶ νὰ ἐπουλώσωμεν τὰς πληγὰς μιᾶς μερίδος ἀναξιοπαθούντων ἢ νὰ σκεφθῶμεν διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνόρθωσιν τῶν 8.000.000 Ἑλλήνων; Διὰ νὰ θεραπεύσωμεν τὸ κακὸν χρειάζονται 800 δισεκατομ. δραχμῶν, δηλαδή, διὰ νὰ ἐπουλωθοῦν αἱ πληγαὶ τῶν 70–80.000 δικαιούχων, ἤτοι ἀπὸ 2 δισεκατ. ἐτησίως, χρειαζόμεθα 400 ἔτη.

§103Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Συμφωνῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἀξιοποιηθῶμεν καὶ νὰ ἀναπτυχθῶμεν, ὡς χώρα, ἀλλ’ ὄχι μὲ ἀρχὴν καὶ βάσιν ὅλα αὐτὰ νὰ γίνουν εἰς βάρος μιᾶς μερίδος πολιτῶν οἱ ὁποῖοι στεροῦνται στέγης καὶ λοιπῶν. Αἱ ἐπιβαρύνσεις δέον νὰ πίπτουσιν ἐξ ἴσου ἐπὶ τῶν ὤμων ὅλων καὶ οὐχὶ νὰ ἐπιδιώκωμεν τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου, κρατοῦντες ἀδικαιολογήτως τὰ χρήματα μιᾶς πτωχῆς τάξεως ἀνθρώπων, τὰ ὁποῖα τοὺς ὀφείλονται καὶ τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος τὰ ἔχει εἰσπράξει διὰ λογαριασμόν των.

§104Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ἐξ ἄλλου εἶναι καὶ οἱ ἀπαλλοτριόπληκτοι, εἰς τοὺς ὁποίους τὸ Κράτος χρωστάει περὶ τὰ 400.000.000 δολλάρια.

§105Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ. Δι’ αὐτοὺς ἐλήφθη κάποιο μέτρον.

§106Γ. ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ. Ἡ ἀποκατάστασις ἀστέγων, ἀποτελεῖ καὶ αὐτὸ παραγωγικὴν ἐπένδυσιν. Ἄλλως τε, τί θὰ γίνῃ ὅλο αὐτὸ τὸ ἐργατικὸν δυναμικὸν τῆς Χώρας, τὸ ὁποῖον μένει ἄνευ στέγης;

§107Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Ὑπάρχει καὶ ἡ γνωμοδότησις τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον ἔχει γνωματεύσει διὰ τὰς ἀπαιτήσεις, τὰς ὁποίας ἔχομεν ἀπὸ τρίτους.

§108Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Αἱ ἐπενδύσεις, κύριε συνάδελφε, δι’ οἰκοδομάς, δὲν εἶναι παραγωγικαί. Κρούεται πανταχόθεν ὁ κίνδυνος, διότι ἔχομεν τὰ 60% τῶν ἰδιωτικῶν ἐπενδύσεων εἰς οἰκοδομάς, αἱ ὁποῖαι, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι παραγωγικαὶ ἐπενδύσεις.

§109Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Θὰ ἀναμένω, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀκούσω τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος ἐκ μέρους τοῦ κ. Σαββοπούλου, ὁ ὁποῖος, ὡς βουλευτὴς τῆς Συμπολιτεύσεως, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὅτι τὰ ὅσα θὰ εἴπῃ θὰ τὰ εἴπῃ ἀπὸ πνεῦμα ἀντιπολιτευτικόν, καὶ ὁ ὁποῖος ἔχει μελετήσει εὐρύτερον τὸ θέμα. Θὰ προσθέσω μόνον ὅτι τὸ θέμα εἶναι ἐξαιρετικῶς σοβαρόν, διότι οἱ ἄνθρωποι τοὺς ὁποίους ἀφορᾷ κατέστησαν ἄστεγοι καὶ παραμένουν εἰσέτι τοιοῦτοι, λόγῳ τῶν ὑψίστων ὑπηρεσιῶν, τὰς ὁποίας προσέφερον καὶ θυσιῶν τὰς ὁποίας ὑπέστησαν χάριν τῆς Πατρίδος. Τὸ θέμα, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ἄκρως σοβαρὸν καὶ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ, ὄχι μὲ ἀντιπολιτευτικὴν διάθεσιν, ἀλλὰ μὲ πνεῦμα κατανοήσεως, ἐπὶ τῷ σκοπῷ ἐξευρέσεως τοῦ συμφερωτέρου τρόπου ἐπιλύσεως τοῦ θέματος. Δι’ αὐτό, νομίζω, ὅτι σκόπιμος θὰ ἦτο ἡ σύστασις Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία νὰ μελετήσῃ, ἐν πάσῃ εὐρύτητι, τὸ θέμα, καὶ προτείνῃ τὴν ἁρμόζουσαν λύσιν.

§110Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀνέμενον οἱ ἐνδιαφερόμενοι νὰ ἀκούσουν, κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν ἐν τῇ Ἑλληνικῇ Βουλῇ, τοῦ θέματός των, ὅτι τοῦτο θὰ συνεζητεῖτο ὑπεράνω κομμάτων καὶ ὑπεράνω προσώπων. Θὰ ἔπρεπε, διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σοβαρωτάτου τούτου θέματος τῶν πολεμοπαθῶν, νὰ εὑρεθῇ ἕνας οἰκονομικὸς τρόπος ἐμφανίσεώς του. Διὰ τοῦτο, κατετέθη ἡ συζητουμένη ἐπερώτησις, ὄχι διὰ νὰ ἐλεγχθοῦν οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοί, διὰ τυχὸν παραλείψεις, ἀλλ’ ἁπλῶς διὰ νὰ τεθῇ τὸ θέμα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἁρμοδίας νὰ λάβῃ τὰς καταλλήλους ἀποφάσεις. Ἡ σημερινὴ Βουλὴ ἀποτελεῖται ἀπὸ συμπολιτευομένους τῶν βομβοπλήκτων. Ἀνέμενον ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑφυπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ὕστερα ἀπὸ τὴν ἱερὰν ἀγανάκτησιν τὴν ὁποίαν ᾐσθάνθη, ὅταν δὲν ἐγένετο δεκτὸς ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, Ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ὅταν ἠθέλησε νὰ ἐπισκεφθῇ τοῦτον μετ’ Ἐπιτροπῆς πολεμοπαθῶν, ὅτι θὰ ἤρχετο σήμερον καὶ θὰ ἔκαμνεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς γενναίαν δήλωσιν ὑπὲρ τῶν πολεμοπαθῶν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὑπάρχει θέμα πολεμοπαθῶν καὶ θὰ πρέπει οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ τύχουν κάποιας ἀποζημιώσεως. Ὅταν τὸ Κράτος δυνηθῇ νὰ ἀποζημιώσῃ τοὺς πολεμοπαθεῖς θὰ ἐξοφλήσῃ χρέος Ἐθνικόν. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, 80.000 οἰκογένειαι, αἱ ὁποῖαι ἠσχολοῦντο προπολεμικῶς κατὰ τρόπον παραγωγικὸν καὶ μετεῖχον τῆς συναλλακτικῆς οἰκονομίας, κατὰ τὴν μεγαλυτέραν τοὐλάχιστον πλειοψηφίαν μένουν ἀδρανεῖς, ἐπὶ μεγίστῃ ζημίᾳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Πέραν τούτου, εἰς πολλὰς περιπτώσεις ἐπιδροῦν καὶ ἀρνητικῶς ἐπὶ τῆς οἰκονομίας, ἐφ’ ὅσον τὸ Κράτος εἶναι ἠναγκασμένον εἰς παραχωρήσεις πρὸς αὐτούς, ὅσον ἀφορᾷ τὰς φορολογικὰς ὑποχρεώσεις των, τὰ δίδακτρα τῶν τέκνων των κ.λ.π. Ὑπάρχουν, εἰς τὴν ἰδιαιτέραν περιφέρειάν μου, χωρία ὁλόκληρα, ὅπως τὰ ἡρωϊκὰ Ἀνώγεια, τὰ καμμένα χωριὰ τοῦ Ἀμαρίου, ἀλλὰ καὶ οἱ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον καταστάντες ἀνίκανοι πρὸς περαιτέρω ρόλον εἰς τὴν οἰκονομικὴν ζωὴν τοῦ τόπου, οἱ ὁποῖοι ματαίως ἀναμένουν λύσιν. Τοιουτοτρόπως αὐξάνει καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκτὸς τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος διαβιούντων, τοῦτο δὲ χωρὶς καμμίαν σοβαρὰν προοπτικὴν ὅτι οἱ πολῖται αὐτοὶ κἄποτε θὰ δυνηθοῦν νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸν ρόλον τὸν ὁποῖον διεδραμάτισαν πρὸ τῆς καταστροφῆς των. Κατὰ ταῦτα, ἀποτελεῖ τραγέλαφον νὰ ὁμιλῶμεν περὶ ἀναπτύξεως τῆς οἰκονομίας μας, ἀναζητοῦντες τὰ πρὸς τοῦτο κεφάλαια πανταχοῦ καὶ νὰ μὴ κάμνωμεν χρῆσιν δικαιώματος, διεθνῶς ἀνεγνωρισμένου, προκειμένου νὰ ἀπασχολήσωμεν ἑκατοντάδας χιλιάδας ἐκ τῶν ἀργουσῶν ἢ ὑποαπασχολουμένων χειρῶν ἐν τῇ Χώρᾳ. Ἂς μιμηθῶμεν, τοὐλάχιστον, τὸ παράδειγμα τῆς φίλης γείτονος χώρας Γιουγκοσλαβίας, ἡ ὁποία εἰσέπραξε τὸ σύνολον τῶν ἀπαιτήσεών της ἐκ τῆς Γερμανίας. Εἶναι ἀπαράδεκτον νὰ περιοριζώμεθα εἰς μέτρα ἐλεημοσύνης εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι προσέφερον ὅ,τι εἶχον εἰς τὴν κοινὴν ὑπόθεσιν καὶ δὲν ζητοῦν εἰ μὴ τὰ μέσα διὰ νὰ ἀρχίσουν συμβάλλοντες εἰς τὴν γενικὴν δημιουργικὴν προσπάθειαν. Βεβαίως, εἶναι τόσον προφανὴς ἡ ἀδικία ποὺ ἐγένετο εἰς τοὺς βομβοπλήκτους καὶ τοὺς ὁλοσχερῶς καταστραφέντας πυροπαθεῖς, ὥστε νὰ ἀποτελῇ ματαιοπονίαν νὰ ἀναπτύξῃ κανεὶς τὰ δίκαιά των, καὶ μάλιστα κατόπιν τῆς θέσεως τὴν ὁποίαν ἔλαβον ἐπὶ τοῦ θέματος προλαλήσαντες ἐκλεκτοὶ συνάδελφοι. Δὲν ἔχω, παρὰ νὰ διαπιστώσω, μὲ ἱκανοποίησιν, τὴν ὁμόθυμον ἀναγνώρισιν ἐξ ὅλων τῶν πλευρῶν. Εἴμεθα ἡ μοναδικὴ Χώρα εἰς τὸ στρατόπεδον τῶν ἐμπολέμων, νικητῶν καὶ ἡττημένων, ἡ ὁποία οὐδεμίαν κατέβαλε ἀποζημίωσιν εἰς τοὺς πολεμοπαθεῖς. Εἶναι εἰλικρινῶς ἀποκαρδιωτικὸν τὸ θέαμα τῆς ἀρνήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, νὰ συνταξιοδοτήσῃ καὶ νὰ ἐνισχύσῃ τὰ θύματα τοῦ ἀμάχου πληθυσμοῦ. Ἐρρίφθη ἡ ἰδέα νὰ θεωρηθῇ τὸ θέμα κλεισμένον μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναγνώρισιν τῆς ὑπάρξεως τοῦ ζητήματος. Βρίσκω, τὴν τοποθέτησιν αὐτήν, ὡς μὴ ἱκανοποιητικήν. Μία τέτοια λύσις θὰ ἦτο ἁπλῆ παρηγορία εἰς τοὺς δικαιούχους, καὶ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ὑποφέρει ἀπὸ δέκα ἐτῶν ἐγκατάλειψιν, θὰ ἀντιμετωπίσῃ αὔξησιν τῶν δυσκολιῶν μὲ τὴν νέαν αὐτὴν ἀναβολήν. Ἐπὶ τέλους ἐτέθη τὸ θέμα. Ἂς τὸ ἀντιμετωπίσωμεν μὲ θάρρος, μὲ ρεαλισμὸν καὶ γενναιότητα. Εἶναι ἐξόφθαλμον ὅτι, ζημίες, οἱ ὁποῖες θὰ ἠδύναντο νὰ διαπιστωθοῦν εὐκόλως τὴν ἑπομένην τῆς ἀνακωχῆς, θὰ ἀντιμετωπίσουν δυσκολίες, οἱ ὁποῖες, εἴς τινας περιπτώσεις, θὰ εἶναι ἀνυπέρβλητες, ἐνῷ, ἀφ’ ἑτέρου, ὅσον ὁ χρόνος τοῦ διακανονισμοῦ παρατείνεται, τόσον διευκολύνονται οἱ αἰώνιοι ἐπιτήδειοι νὰ ἐπωφεληθοῦν. Τὸ θέμα πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ κατὰ τρόπον ρεαλιστικόν, μὲ ταχύτερον ρυθμόν, καὶ εἰς τὴν οὐσίαν του. Ἠκούσαμεν τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑφυπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἔναντι 17½ δισεκατομμυρίων δολλαρίων, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνήρχοντο αἱ Ἑλληνικαὶ ἀπαιτήσεις δι’ ἐπανορθώσεις, δὲν εἰσεπράξαμεν εἰμὴ μόνον 124 ἑκατομμύρια. Αὐτή, ὅμως, ἡ μείωσις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαφανίζῃ τὴν ἰδιωτικὴν συμμετοχὴν ἐπὶ τοῦ εἰσπραχθέντος ποσοῦ τῶν ἀπαιτήσεων, οἱ ὁποῖες, εἶμαι βέβαιος, θὰ εἶναι ἴσες πρὸς τὰς τοῦ Δημοσίου, ἐὰν δὲν τὶς ὑπερβαίνουνε. Εὑρισκόμεθα, ἄρα, πρὸ χρέους τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, ἔναντι τῶν πολεμοπαθῶν, ὑπερβαίνοντος πάντως τὰ 60 ἑκατομμύρια δολλάρια. Θὰ ἦτο παραλόγως αἰσιόδοξος ἡ ἐλπὶς ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξυπηρετηθοῦν ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, αἱ ὑποχρεώσεις αὐτές. (Χειροκροτήματα). Διερωτῶμαι, ἐὰν θὰ ὑπῆρχεν ἀνάλογος ἐπιείκεια εἰς ἰδιώτην, ἀπὸ τὸ οἱονδήποτε δικαστήριον, ἔναντι τοῦ συνεταίρου του. Ἀπὸ τὰ ὅσα ἀνέφερον, πηγαίως συμπεραίνεται ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ τῆς προδήλου ἀνάγκης, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ διαπιστωθοῦν οἱ ζημίες καὶ νὰ ἐξακριβωθοῦν οἱ ζημιωθέντες καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἀναζητηθοῦν πόροι διὰ τὴν θεραπείαν των. Πρὸ ὀλίγου χρόνου, ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῆς Προνοίας, ἀνεκοίνωσεν ὅτι ἀνεγράφη εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν κονδύλιον 35 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, διὰ πάσης φύσεως θεομηνίας καὶ ἀποζημίωσιν πολεμοπαθῶν. Τίθεται αὐτομάτως τὸ ἐρώτημα: εἰς ποίους πρόκειται νὰ καταβληθῇ τὸ ποσὸν αὐτό, ἀφοῦ μέχρι σήμερον δὲν ἀνεγνωρίσθησαν οἱ παθόντες; Ἐκτὸς ἐὰν πρόκειται περὶ μεταχειρίσεως ποὺ θὰ ἐνεθύμιζε τὴν ἀποκατάστασιν προσφύγων, ἡ ὁποία τιθεμένη ἀπὸ 25ετίας θὰ πρόκειται νὰ εὕρῃ λύσιν ἐντὸς μιᾶς ἀκόμη 50ετίας, κατὰ τοὺς ὑπάρχοντας ὑπολογισμούς. Διὰ νὰ ὑπάρξῃ, λοιπόν, οὐσία ἐν τῇ Βουλῇ, θὰ πρέπει, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀργοπορίας καὶ ἐντὸς τακτῆς προθεσμίας, τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης νὰ ὑποβάλῃ σχέδιον νόμου, ρυθμίζον τὸν τρόπον ἐκδικάσεως τῶν ἀπαιτήσεων. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὴν 2αν πλευρὰν τοῦ θέματος. Τῆς ἐξευρέσεως τῶν πόρων. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ σχηματισθῇ ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία θὰ ἐρευνήσῃ τὸν τρόπον διαχειρίσεως μέχρι σήμερον, τοῦ ὅλου θέματος. Ἀνεξαρτήτως κατανομῆς εὐθυνῶν, εἴτε πολιτικῶν, εἴτε διοικητικῶν, ἀναμφισβήτητον εἶναι ὅτι ὁ Κρατικὸς μηχανισμὸς ἐλειτούργησε τοὐλάχιστον πλημμελῶς, διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῶν ἀπαιτήσεων αὐτῶν. Εἶναι, πράγματι, αὐτόχρημα ἐγκληματικὸς ὁ χειρισμὸς ὁ ὁποῖος ἐγένετο εἰς ὡρισμένας μορφὰς ἀπαιτήσεων. Συγχρόνως θὰ πρέπει νὰ σχηματισθῇ μία Ἐπιτροπὴ ἀπὸ τοὺς δικαιούχους, ἡ ὁποία νὰ πλαισιωθῇ ἀπὸ ἀνωτάτους Κρατικοὺς λειτουργούς, ἡ ὁποία νὰ χειρισθῇ περαιτέρω τὸ ὅλον θέμα. Ἡ ἔρευνα τοῦ παρελθόντος, πιθανὸν νὰ ἐνοχλήσῃ ὡρισμένους, οἱ ὁποῖοι ὑπευθύνως διεχειρίσθησαν ἢ εἰσηγήθησαν θέματα, σχετικὰ μὲ τὰς κατοχικὰς ἀπαιτήσεις, ἀλλὰ θὰ βοηθήσῃ, ἀσφαλῶς, εἰς τὴν ἀναζήτησιν τυχὸν ὑπαρχουσῶν ἀκόμη δυνατοτήτων. Ἕνας δανεισμὸς μὲ ἐλάχιστον τόκον, μακροπρόθεσμον, θὰ ἐβοήθει ἀποτελεσματικῶς. Δὲν ἠξεύρω ἂν ἡ πρότασις περὶ ἐκδόσεως ὁμολογιῶν 20–25 ἐτῶν αἱ ὁποῖαι νὰ ἔχουν χρηματιστηριακὴν ἀξίαν, θὰ ἦτο ἡ λυσιτελεστέρα λύσις. Πιστεύω, ὅμως, ὅτι ἡ ἐξόφλησις τῶν ὁμολογιῶν αὐτῶν θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ δι’ ἐτησίων κληρώσεων, ὑπηρετουμένων βασικῶς μὲν ἐκ τῶν δικαιωμάτων τοῦ Δημοσίου, ἐκ τῶν κατοχικῶν ἀπαιτήσεων, ἐπικουρικῶς δὲ μὲ πόρους, ἀναλόγους ἐκείνων μὲ τοὺς ὁποίους ἐχρησιμοποίησεν ἡ Γερμανικὴ νομοθεσία εἰς τὸν καταστάντα περίφημον διεθνῶς νόμον «περὶ κατανομῆς πολεμικῶν βαρῶν». Ὑπάρχουν ἀπαιτήσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου 165 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, δι’ ἀναλήψεις τῶν Γερμανικῶν στρατευμάτων κατοχῆς, πλέον τοῦ προσδιορισθέντος πλαφὸν διὰ τῆς συμβάσεως τῆς Ρώμης τοῦ 1942. Ἡ προβολή των ἐθεωρήθη δεσμευομένη ὑπὸ συμβάσεως Παρισίων 1946, ἐνῷ ὄχι μόνον ὑπάρχει ἀναγεγραμμένη κατηγορηματικὴ ἐπιφύλαξις τοῦ Ἕλληνος ἀντιπροσώπου, ἀλλὰ καὶ ἐντὸς αὐτοῦ τούτου τοῦ κειμένου τῆς συμβάσεως, ρητῶς ἀναφέρεται τὸ δικαίωμα προβολῆς ἀπαιτήσεων ἄλλης μορφῆς, δολλάρια 150 ἑκατομμύρια δι’ ἀφαιρεθέντα ἀγαθά. Αἱ σχετικαὶ ἀπαιτήσεις κατοχυροῦνται διὰ συμφωνίας τῆς Βόννης, ὑπογραφείσης ἐν Παρισίοις κατὰ τὸ 1954. Τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ θεωρῆται ὑπερβολικόν, διότι πιθανὸν νὰ εἶναι καὶ πολὺ κατώτερον τῆς πραγματικότητος. Ἐπὶ παραδείγματι, οἱ Γερμανοὶ ἐξήντλησαν, κατὰ τὸ δυνατόν, τὰ μεταλλεύματα εἰς πολλὰ μεταλλεῖα, τῶν ὁποίων ἡ περαιτέρω ἐκμετάλλευσις θεωρεῖται πλέον ὡς μὴ συμφέρουσα. Ἐὰν τεθῇ ὡς βάσις ὅτι ἡ ἐφετεινὴ ἐξαγωγὴ ἀνέρχεται εἰς 220 ἑκατομμύρια δολλάρια, πρέπει εἰς τὸ ὕψος αὐτὸ νὰ ὑπολογισθοῦν καὶ τὰ ἀφαιρεθέντα ἀγαθά, δεδομένου ὄντος, ὅτι οἱ Γερμανοὶ δὲν ἐνδιεφέρθησαν διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν περισσευμάτων, ἀλλὰ ἠδιαφόρησαν καὶ διὰ τὴν ἐπάρκειαν ἀγαθῶν εἰς τὸ ἐσωτερικόν, 28 ἑκατομμύρια δολλάρια διὰ παραγγελίας Ἑλλήνων ἰδιωτῶν καὶ Δημοσίου, προπληρωθείσας μέσῳ τοῦ Ἑλληνογερμανικοῦ κλῆριγκ. Ὑπενθυμίζεται ὅτι αἱ τραπεζιτικαὶ αὗται πιστώσεις ἠνοίγοντο ὑποχρεωτικῶς, μὲ ἀσφάλισιν ἔναντι κινδύνου πολέμου καὶ δὴ εἰς Γερμανικοὺς Ἀσφαλιστικοὺς Ὀργανισμούς. Ἕν ἐκ τῶν δύο συμβαίνει: Ἢ τὰ ἀγαθὰ τὰ ὁποῖα ἠγοράσθησαν ἀπωλέσθησαν, ὁπότε πρέπει νὰ ἀποζημιωθῶμεν, ἢ λόγῳ τοῦ πολέμου αἱ παραγγελίαι δὲν ἐξετελέσθησαν, ὁπότε, καὶ πάλιν ἔχουν ὑποχρέωσιν οἱ Γερμανικοὶ Ἀσφαλιστικοὶ Οἶκοι νὰ ἀποζημιώσουν τοὺς ἐνδιαφερομένους. Ἐτόνισα, προηγουμένως, ὅτι ἔγιναν πολλαὶ παραλείψεις, θὰ ἀναφέρω μίαν χαρακτηριστικῶς: Ἡ σύμβασις Βόννης, ὑπογραφεῖσα εἰς τὸ Παρίσι τὸ 1954, ἐκυρώθη ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1956, ἐνῷ αἱ προθεσμίαι τῆς συμβάσεως εἶχον ἐκπνεύσει ἤδη ἀπὸ τοῦ Μαΐου τοῦ 1956. Δὲν εἶναι ἐνδεικτικὸν τοὐλάχιστον ἐγκληματικῆς ἀδιαφορίας, αὐτό; Εἶναι χρέος ἐθνικόν, ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλή, ἐπὶ τέλους, ἀπεφάσισε νὰ συζητήσῃ τὸ θέμα αὐτό, νὰ καταλήξωμεν εἰς συγκεκριμένας ἀποφάσεις καὶ ὄχι εἰς φιλολογικὰς διαπιστώσεις καὶ φράσεις συμπαθείας, αἱ ὁποῖαι, οὔτε τοὺς ἀστέγους θὰ στεγάσουν, οὔτε τοὺς πεινασμένους θὰ θρέψουν. Ἂς ἀρθῶμεν εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς μας. Διότι, διαφορετικά, θὰ πιστεύσουν οἱ ἀγωνιῶντες διὰ τὰ ἀποτελέσματα τῆς σημερινῆς συζητήσεως, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ ἀποτελεῖ σαλόνι φιλολογικῶν συζητήσεων. (Χειροκροτήματα). Βεβαίως, καταλογίζομεν εὐθύνας διὰ τὸ παρελθόν, ἀλλὰ θὰ πρέπει αἱ εὐθῦναι αὗται νὰ καταλογισθοῦν κατ’ ἰσομοιρίαν. Ἐλέχθη, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, εἶναι Κυβέρνησις νέου κόμματος. Βεβαίως, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις προεδρεύεται ἀπὸ νέον Πρόεδρον, δὲν ἕπεται, ὅμως, ἐκ τούτου, ὅτι πρέπει νὰ παραγνωρίζεται καὶ τὸ παρελθόν, διότι, τὸ παρὸν εἶναι ἁπλῶς συνέχεια τοῦ παρελθόντος. Κατὰ τὴν αὑτὴν λογικήν, τὸ αὐτὸ θὰ ἠδύνατο νὰ λεχθῇ καὶ διὰ τοὺς σημερινοὺς Ἀρχηγοὺς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διότι ὁ κ. Βενιζέλος εἶναι Ἀρχηγὸς τῆς Φ.Δ.Ε. καὶ δύναται κάλλιστα νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι δὲν εὐθύνεται διὰ τὸ παρελθόν. Ἐπίσης, ὁ κ. Παπανδρέου, εἶναι Ἀρχηγός, σήμερον, τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἐνῷ προηγουμένως, ἦτο Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος. Τὸ αὐτὸ θὰ ἠδύνατο νὰ λεχθῇ καὶ διὰ τὸν κ. Καρτάλην. Ἂς ἀποφασίσωμεν, ἐπὶ τέλους, νὰ ἀντιμετωπίζωμεν τὰ προβλήματα, ὡς ἐμφανίζονται. Ἀπαιτοῦνται λύσεις, ἡ ἀναδρομὴ εἰς τὸ παρελθόν, ἁπλῶς αἰτιολογεῖ τὰ πράγματα, ἀλλὰ δὲν προσφέρει λύσεις. (Χειροκροτήματα).

§111Ε. ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν εἶναι θέμα ἐξευρέσεως εὐθυνῶν, εἶναι θέμα ἀντιμετωπίσεως τοῦ προβλήματος, ἀποκαταστάσεως τῶν πολεμοπαθῶν.

§112Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργός, βεβαίως, μὲ τὴν πολιτικήν του εὐθύνην, καλύπτει ὅλας τὰς πράξεις διὰ τὰς ὁποίας ὑπογράφει τὰ σχετικὰ ἔγγραφα. Μὲ αὐτό, ὅμως, δὲν σημαίνει, ὅτι δὲν ὑπάρχουν καὶ εὐθῦναι, τῶν κρατικῶν λειτουργῶν, οἱ ὁποῖοι, διεχειρίσθησαν τὰ θέματα αὐτά. Σᾶς ἀναφέρω, χαρακτηριστικῶς, ὅτι εἰς χεῖρας δικηγόρου, ἔχει περιέλθει ἐπίσημον ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου, διὰ τοῦ ὁποίου δίδονται ἐντολαὶ νὰ μὴ παρέχωνται στοιχεῖα εἰς τοὺς καπνεμπόρους, προκειμένου νὰ προβάλλουν αὐτοὶ ὡρισμένας ἀξιώσεις κατὰ τῶν Γερμανῶν κατακτητῶν. Ὑπάρχουν, συνεπῶς, ὑπεύθυνοι, καὶ κρατικοὶ λειτουργοί, οἱ ὁποῖοι θὰ πρέπει νὰ τιμωρηθῶσιν. Ὡρισμένοι κρατικοὶ λειτουργοὶ διεχειρίσθησαν ζητήματα ὑψίστης ἐθνικῆς σημασίας καὶ τὰ ἔθαψαν. Ἐρωτῶ, δὲν πρέπει αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ τιμωρηθοῦν; Διὰ μίαν περίπτωσιν ἐχρειάσθη νὰ ἐπέμβῃ ὁ Πρόεδρος τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου καὶ.....

§113Ε. ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κύριε συνάδελφε, νὰ σᾶς διακόψω διὰ νὰ εἴπω, ὅτι ὅταν ἐπανῆλθον ἀπὸ τὴν Γερμανίαν καὶ ἔκαμον ὡρισμένας συστάσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὁ Πρόεδρος καὶ Ἀντιπρόεδρος τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, τὸ λέγω τοῦτο πρὸς τιμήν των, ἥρπασαν τὸ θέμα εἰς τὰς χεῖρας των καὶ τὸ φέρουν πρὸς ὁριστικὴν τακτοποίησίν του. Θὰ πρέπει, ὁμιλοῦντες ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ τούτου βήματος, νὰ ἀποδώσωμεν τὰ τοῦ Καίσαρος τῷ Καίσαρι καὶ νὰ εἴπωμεν ὅτι πρώτη ἐξ ὅλων ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἐν ἀντιθέσει μὲ ὅλας τὰς μεταπολεμικὰς Κυβερνήσεις, μοῦ παρέσχεν ὅσα βοηθήματα ἐζήτησα, ὥστε νὰ εὑρίσκωμαι σήμερον εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ προτείνω λύσεις, διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀπὸ τὰς ὁποίας ὅλοι θὰ μείνουν ἱκανοποιημένοι.

§114Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγώ, κύριε συνάδελφε, ὡς ἠκούσατε, δὲν ἐμέμφθην τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν μὴ ἀντιμετώπισιν τοῦ δράματος τῶν πολεμοπαθῶν. Εἶπον, ὅτι ὑπάρχουν παραλείψεις ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἀνωτάτων κρατικῶν λειτουργῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ πρέπει νὰ ἐπισημανθοῦν καὶ νὰ τιμωρηθοῦν, παραδειγματικῶς. Τὸ ἔργον τοῦτο δέ, ὡς ἀντιλαμβάνεσθε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πράξῃ ἄλλος, παρὰ Ἐξεταστικὴ τῶν Πραγμάτων Ἐπιτροπή. Διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ δράματος τῶν πολεμοπαθῶν, κύριοι βουλευταί, ἀνεπτύχθησαν πολλαὶ θεωρίαι καὶ πολλαὶ ἀπόψεις διετυπώθησαν, διότι, πάντες ἀνερχόμενοι εἰς τὸ ἱερὸν τοῦτο βῆμα, συνέχονται ἀπὸ τὸ αἴσθημα τῆς εὐθύνης, διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ προβλήματος τῶν πολεμοπαθῶν. Καί, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἄποψιν, τὸ θέμα τῶν πολεμοπαθῶν εἶναι δυνατὸν καὶ σήμερον νὰ τύχῃ κάποιας ρυθμίσεως. Θὰ ἠδύνατο, π. χ., νὰ ἐκδοθοῦν ὁμολογίαι μὲ χρηματιστηριακὴν ἀξίαν. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ δὲν θὰ θιγῇ καὶ ἡ ἀνασυγκρότησις τοῦ τόπου, διὰ τὴν ὁποίαν, καὶ πολὺ δικαίως, τόσον ἐνδιαφέρεται ἡ Κυβέρνησις. Δὲν νομίζω, ὅμως, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς Χώρας, ὅταν ἔχωμεν 80 χιλιάδας ἀστέγους οἰκογενείας, 80 χιλιάδας οἰκογενείας, δηλαδή, μὴ δυναμένας νὰ συμβάλλουν διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν, μὴ παραγωγικάς.

§115Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ἐὰν ἐπιτύχωμεν, κύριοι συνάδελφοι, τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς, ὅλα τὰ ζητήματα θὰ τακτοποιηθοῦν. Ἡ Κυβέρνησις νομίζει, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀσκήσῃ πολιτικὴν ἐλεημοσύνης, πολιτικὴν ἐπιδομάτων καὶ κοινωνικῆς προνοίας, ἀλλὰ παραγωγικὴν πολιτικήν, ἀποτέλεσμα τῆς ὁποίας θὰ εἶναι νὰ ἀπορροφηθῇ ὅλος ὁ ἄνεργος κόσμος.

§116Π. ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ἀκριβῶς τοῦ σημείου διαφωνοῦμεν, κύριε Ὑπουργέ. Ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι ἡ ἀνασυγκρότησις τῆς Χώρας θὰ πρέπει νὰ γίνῃ, ὄχι, ὅμως, μόνον εἰς βάρος τῶν πολεμοπαθῶν. Θὰ πρέπει, κατὰ πρῶτον λόγον, νὰ ἀποκαταστήσωμεν τοὺς πολεμοπαθεῖς, νὰ κάμωμεν καὶ αὐτοὺς παραγωγικὰς μονάδας καὶ μετὰ ταῦτα νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς Χώρας. Τὸ θέμα, κύριοι βουλευταί, τῶν πολεμοπαθῶν ἐτέθη. Δὲν ὑπολείπεται παρὰ ἡ ἀντιμετώπισίς του, ὄχι, ὅμως, μὲ εὐχὰς καὶ ὡραίους λόγους, ἀλλὰ μὲ ἔργα, θάρρος καὶ γενναιότητα, διότι, ἄλλως, δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο παρὰ φιλολογικὰς συζητήσεις. (Χειροκροτήματα).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Σαββόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§118Ε. ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κύριε Πρόδρε, νὰ κάμω μίαν δήλωσιν καὶ νὰ ὑποβάλω μίαν παράκλησιν. Ἡ δήλωσίς μου συνίσταται εἰς τὸ ἑξῆς: Εἰς τὴν Ἡμερησίαν ἐφημερίδα «Νέα Γραμμὴ» ἐδημοσιεύθη σημείωμα κατὰ τὸ ὁποῖον ἐφερόμην ὡς δηλώσας ἐγὼ πὼς ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑφυπουργὸς ἀντιδρᾷ εἰς τὸ ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν πολεμοπαθῶν. Ὅταν ἀνέγνωσα τὸ σημείωμα τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, κατεπλάγην, διότι οὐδέποτε προέβην εἰς τοιαύτην δήλωσιν. Ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ ἀποστείλω ἀμέσως ἐπιστολὴν εἰς τὴν ἐφημερίδα ταύτην, διὰ τῆς ὁποίας διαψεύδω τὸ ἀναγραφὲν περὶ τῆς δηλώσεώς μου ταύτης καὶ παρεκάλουν ὅπως ἡ ἐπιστολή μου, ἐκείνη, δημοσιευθῇ. Δυστυχῶς, ὅμως, ἡ Διεύθυνσις τῆς ἐφημερίδος δὲν ἐδημοσίευσε τὴν ἐπιστολήν μου ταύτην. Δι’ αὐτό, κύριε Πρόεδρε, καταθέτω τὴν ἐπιστολὴν ταύτην, ἵνα περιληφθῇ εἰς τὰ πρακτικά, ἀφοῦ ἡ ἐφημερὶς «Νέα Γραμμὴ» δὲν μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ τὴν δημοσιεύσῃ. Ἡ ἐπιστολή μου ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἐν Ἀθήναις τῇ 11 Φεβρουαρίου 1957 Ἀξιότιμον Κύριον Γεώργιον Καράτζαν Διευθυντὴν ἐφημερίδος «Νέα Γραμμὴ» Ἐνταῦθα Κύριε Διευθυντά, Μὲ κατάπληξιν ἐδιάβασα σήμερα εἰς τὴν «Νέαν Γραμμὴν» ὅτι προέβημεν εἰς δηλώσεις περὶ τὸ θέμα τῶν ἐκ τῆς Γερμανίας ἀπαιτήσεών μας. Πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς ἀληθείας, ἀπαραιτήτου προϋποθέσεως, καὶ τῆς ὁμαλῆς πολιτικῆς ἐξελίξεως τοῦ τόπου μας, καὶ τοῦ κύρους τῆς ἐφημερίδος σας, σᾶς πληροφορῶ ὅτι εἰς οὐδένα, οὐδέποτε, προέβην εἰς δηλώσεις, ἀρνηθεὶς μάλιστα τοῦτο εἰς τὸν κύριον Μάγερ, συντάκτην σας, ὁ ὁποῖος μὲ παρεκάλεσε τηλεφωνικῶς καὶ εἰς τὸν ὁποῖον ἀπήντησα ὅτι δέον νὰ ἀναμένῃ τὴν σχετικὴν συζήτησιν εἰς τὴν Βουλήν, τὴν Τρίτην, ὁπότε θὰ εἶχε ὅσα στοιχεῖα θὰ ἐπιθυμοῦσε, καὶ ὅτι πρὸς τὸ παρὸν τοῦ ἀρκοῦσαν τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, εἰς τὰ ὁποῖα καὶ τὸν παρέπεμψα, καὶ ἀπὸ τὰ ὁποῖα φαίνεται ὅτι συνήγαγε τὰ ὡς δηλώσεις μου ἀναγραφέντα. Μετὰ τῆς προσηκούσης τιμῆς Εὐάγγ. Σαββόπουλος». Αὐτὴ εἶναι ἡ δήλωσίς μου. Περαιτέρω, κύριε Πρόεδρε, ἔχω νὰ ὑποβάλω καὶ τὴν ἑξῆς παράκλησιν: Ἐπειδὴ εἶμαι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἴσως περισσότερον παντὸς ἄλλου κατέχω τὸ θέμα τῶν πολεμοπαθῶν καὶ ἐπειδὴ ἔχω νὰ προτείνω ὡρισμένας λύσεις, θὰ παρεκάλουν νὰ ὁμιλήσω κατὰ τὴν ἑπομένην ἡμέραν, Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§120ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ. μ., μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 10.10′ μ. μ.)