1957.01.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 33η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 25 Ἰανουαρίου 1957

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Ἀποσκίτης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει ἕνα ἀριθμητικὸν λάθος. Παρακαλῶ νὰ διατυπωθῇ ὀρθῶς.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Λαντζούνης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§5Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἡ ἐπὶ τοῦ Ἐμπορίου Κοινοβολευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπιβολῆς κυρώσεων κατὰ τῶν ἀρνουμένων ἢ δυστροπούντων νὰ συμβάλωσιν εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν ἐκτάκτου ἀνάγκης, προκαλουμένης ἐξ ἀπεργίας εἰς τὸν κλάδον τῆς ἀρτοδοτήσεως». Ἡ ἐπὶ τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 5101)31 «περὶ ἐνεργείας ἐράνων καὶ φιλανθρωπικῶν ἀγορῶν» καὶ 2) «Περὶ διαθέσεως κλινῶν Φιλανθρωπικῶν Ἱδρυμάτων πρὸς περίθαλψιν ἀπόρων καὶ ἀπροστατεύτων ἀτόμων δημοσίᾳ δαπάνῃ». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Οἰκονομίδης, Ν. Μήτρου, Γ. Μεταξᾶς, Α. Σχινᾶς, Γ. Θεμελῆς, Δ. Στεφάνου, Δ. Λαντζούνης, Α. Δεκῆς, Μ. Γλύκας, Ι. Κοντοβράκης, Γ. Οἰκονομόπουλος, Γ. Ἀνδριανόπουλος, Ι. Ἰντζές, Ε. Σαββόπουλος, Γ. Κατσαφάδος, Ε. Ἀλιπράντης, Θ. Παπαπαναγιώτου, Δ. Πετροπουλάκος, Π. Σταυρόπουλος, Ν. Σπέντζας καὶ Ι. Λαυρεντίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀτελοῦς εἰσαγωγῆς καὶ μειώσεως δασμῶν ἐνίων εἰδῶν γενικῆς καταναλώσεως καὶ τροποποιήσεως δασμολογικῶν καὶ τελωνειακῶν τινων διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Χ. Γουλόπουλος καὶ Κ. Παπαδόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκκοκκίσεως βάμβακος». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Παπαδόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκκοκκίσεως βάμβακος». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Τριανταφυλλίδης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Μήτρου, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ Ν. 2348) 1953 «περὶ τροποποιήσεως συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν φύλλων τοῦ καπνοῦ καὶ συγχωνεύσεως τοῦ Ταμείου Ἀσφαλίσεως Καπνεργατῶν μετὰ τοῦ Ι.Κ.Α., ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη μεταγενεστέρως». Ὁ βουλευτὴς Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας κ. Βασ. Πανούσης, καταθέτει ἀναφορὰς τοῦ Συλλόγου Καρροποιῶν Κορινθίας, ζητούντων ὅπως ἐνισχυθοῦν δι’ ἀποζημιώσεως ἢ δανείου πρὸς νέον ἐπαγγελματικὸν προσανατολισμὸν ἀφοῦ τὸ ἐπάγγελμά των, λόγῳ τῆς ἀναπτύξεως τῶν δι’ αὐτοκινήτων συγκοινωνιῶν κατέστη ἄχρηστον. Ὁ βουλευτὴς Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας κ. Βασ. Πανούσης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνεταιρισμοῦ Κάτω Τρικάλων Κορινθίας, διαμαρτυρομένου διότι ὁ ΑΣΟ ἀρνεῖται νὰ παραλάβῃ σταφιδόκαρπον ἐνῷ οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ ἐπιβαρύνονται μὲ ὑπερβολικοὺς τόκους παρὰ τῆς ΑΤΕ καὶ στεροῦνται τῶν πάντων καὶ εἶναι ἕτοιμοι νὰ κατέλθουν εἰς συλλαλητήρια διαμαρτυρίας. Ὁ βουλευτὴς Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας κ. Βασ. Πανούσης, καταθέτει ἀναφορὰς τῶν Σαγματοποιῶν Κορινθίας, διὰ τῶν ὁποίων ζητοῦν ὅπως ληφθοῦν μέτρα προστασίας καὶ ἐνισχύσεών των, διότι ἐκ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν δι’ αὐτοκινήτων μεταφορῶν, κατεστράφησαν ἐπαγγελματικῶς. Οἱ βουλευταὶ Λέσβου κ. κ. Π. Ξενοδοχειάρης καὶ Η. Ἠλιοῦ, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Μυριναίων καὶ τῶν Προέδρων Κοινοτήτων καὶ Ὀργανώσεων Λήμνου, ζητούντων προαγωγὴν τῆς Ἐπαρχίας Λήμνου εἰς Νομαρχίαν. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Παπαδημητρίου Λ. Λασκαρίδης καὶ Λ. Λυμπέρης, καταθέτουν ἀναφορὰν ἀσθενῶν φυματικῶν, νοσηλευομένων εἰς τὸ θεραπευτήριον «Ἐλπὶς» Καβάλας, ζητούντων αὔξησιν τῶν παρὰ τοῦ Ι.Κ.Α. καταβαλλομένων νοσηλείων εἰς 100 δραχμάς, ὡς τοῦτο γίνεται καὶ διὰ τοὺς νοσηλευομένους εἰς τὰ Σανατόρια τῶν Ἀθηνῶν. Ἡ βουλευτὶς Ἀθηνῶν κ. Β. Θανασέκου, καταθέτει ἀναφορὰν μικροεπαγγελματιῶν κατοίκων Μαλεσίνης–Λοκρίδος, ζητούντων παραχώρησιν αὐτοῖς ὁλοκλήρου γεωργικοῦ κλήρου ἐκ τῶν γαιῶν Κωπαΐδος κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Ι. Ἰντζές, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Ἠλία Μαστραπᾶ, Γεωργίου Καλαβρεζώτη καὶ λοιπῶν ἐπαγγελματιῶν κατοίκων Γαβρολίμνης Ναυπακτίας, διαμαρτυρομένων, διότι ὑπάρχοντος τηλεφώνου δὲν γίνονται δεκταὶ συνδιαλέξεις καὶ ἀναγκάζονται νὰ ὁδοιποροῦν ἐπὶ τρίωρον μεταβαίνοντες εἰς Ναύπακτον ἢ Ἀντίριον διὰ νὰ πραγματοποιήσουν συνδιάλεξιν. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Δ. Γρίβας, καταθέτει ἀναφορὰν γονέων καὶ κηδεμόνων ὑποψηφίων Ὀδοντιατρικῆς Σχολῆς Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν ζητούντων εἰσαγωγὴν εἰς τὴν ἐν λόγῳ Σχολὴν τῶν ὑποψηφίων τῶν συγκεντρωσάντων 23 βαθμούς, μέχρι συμπληρώσεως τοῦ καθορισθέντος ἀριθμοῦ (123) εἰσακτέων. Ὁ βουλευτὴς Ἀρκαδίας κ. Α. Βαχλιώτης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Σαρακινίου–Γορτυνίας, αἰτούντων ὅπως τοποθετηθῇ τηλέφωνον εἰς τὴν ἕδραν τῆς Κοινότητος πρὸς ἐξυπηρέτησιν αὐτῆς καὶ δύο εἰσέτι γειτονικῶν χωρίων.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἐζήτησε τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§7Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν σᾶς παρεκάλεσα νὰ μοῦ δοθῇ ὁ λόγος πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, διὰ νὰ συζητήσωμεν εἰς τὸ Σῶμα τὰ τελευταῖα τραγικὰ γεγονότα τῶν ἐμπρησμῶν καὶ τῶν βανδαλισμῶν εἰς τὴν Κύπρον. Μοῦ ἀπηντήσατε, ὅτι θὰ ἤρχεσθε εἰς συνεννόησιν μὲ τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατόπιν τῆς συνεννοήσεως μοῦ ἐδώσατε τὴν ἀπάντησιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ «ἐθνικῶς ἀσύμφορον» τὴν συζήτησιν. Ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου νομίζω ὅτι ἐπέστη ὁ χρόνος πρὸς διευκρίνισιν τοῦ Κανονισμοῦ, τοῦ θέματος τοῦ ἀφορῶντος τὸ δικαίωμα τῶν Ὑπουργῶν καὶ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων νὰ ὁμιλοῦν ὁσάκις ζητοῦν τὸν λόγον. Τὸ ἄρθρον 20 τοῦ Κανονισμοῦ ὁρίζει ὅτι «οἱ Ὑπουργοὶ καὶ οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων ἀκούονται πάντοτε ὁσάκις ζητοῦν τὸν λόγον παρὰ τοῦ Προέδρου». Καὶ ὅτι μὲν τοῦτο ἰσχύει εἰς τὰς περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἡ συζήτησις διεξάγεται ἐντὸς τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, εἶναι αὐτονόητον. Διὰ τὴν περίπτωσιν, ὅμως, ὁμιλίας ἐκτὸς τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως συγκεκριμένη διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ δὲν ὑπάρχει. Πρόκειται ἑπομένως νὰ ἐπισημοποιηθῇ Κοινοβουλευτικὸν ἔθιμον καὶ νομίζω ὅτι μὲ τὴν εὐκαιρίαν αὐτὴν τὸ θέμα πρέπει νὰ εὕρῃ μίαν ὁριστικὴν διευκρίνισιν. Ὑπάρχουν, νομίζω, δύο κεφάλαια αὐτοῦ τοῦ θέματος: Τὸ πρῶτον εἶναι τὸ τυπικόν, ἀντικειμενικὸν δικαίωμα τῶν Ὑπουργῶν καὶ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων νὰ λαμβάνουν τὸν λόγον. Τὸ δεύτερον εἶναι ἡ πολιτικὴ εὐθύνη τοῦ Πολιτικοῦ Ἀρχηγοῦ νὰ λαμβάνῃ τὸν λόγον καὶ ἐναντίον τῆς γνώμης τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ πρῶτον εἶναι θέμα τυπικόν, ἀντικειμενικόν. Τὸ δεύτερον εἶναι θέμα ὑποκειμενικόν, πολιτικόν. Εἶναι δύο διάφορα θέματα. Θὰ ἐπεθύμουν μὲ τὴν σημερινὴν εὐκαιρίαν νὰ διευκρινίσωμεν ἀμφότερα. Πρῶτον: Ἀποτελεῖ δικαίωμα τοῦ Πολιτικοῦ Ἀρχηγοῦ καὶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως νὰ λαμβάνῃ τὸν λόγον, ἀκόμη καὶ ἂν ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως εἶναι διάφορος; Ἀποτελεῖ τοῦτο τυπικόν, ἐξ ἀντικειμένου δεδομένον δικαίωμα, συναγόμενον ἀπὸ τὸ πνεῦμα τοῦ Κανονισμοῦ, ἀπὸ μίαν εὐρεῖαν ἑρμηνείαν τῆς διατάξεως 20 τοῦ Κανονισμοῦ; Καὶ δεύτερον: Ἀνήκει εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς πολιτικῆς εὐθύνης ἑκάστου Ἀρχηγοῦ διὰ νὰ κρίνῃ, ἐὰν παρὰ ἐνδεχομένην ἀντίρρησιν τῆς Κυβερνήσεως, πρέπει νὰ λάβῃ τὸν λόγον; Μὲ τὴν σημερινὴν εὐκαιρίαν πρέπει νὰ ἐπέλθῃ πλήρης διευκρίνισις, διότι ὑφίσταται ἀκόμη σύγχυσις. Θὰ παρεκάλουν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ νὰ ἀκουσθῇ ἡ γνώμη τοῦ Προεδρείου. Κατόπιν θὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ συγκεκριμένου θέματος, διὰ τὸ ὁποῖον τὸν ἐζήτησα.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 20 τοῦ Κανονισμοῦ δικαιοῦνται οἱ Ὑπουργοὶ καὶ οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων κατὰ τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7 τοῦ Κανονισμοῦ, νὰ λαμβάνωσι τὸν λόγον ὁσάκις ζητοῦσι τοῦτον. Νομίζω, ὅμως, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦτο ἔχουσι ἐντὸς τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ὁσάκις δηλαδὴ συζητοῦνται τὰ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἀναγραφόμενα θέματα. Διὰ ὁμιλίαν ἢ συζήτησιν πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ὁ Κανονισμὸς οὐδὲν ἀναγράφει καὶ συνεπῶς πρέπει νὰ ρυθμίσωμεν τὰ πράγματα συμφώνως πρὸς τὰ Κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα καὶ πρὸς τὸ ἐθνικὸν συμφέρον ἐν προκειμένῳ. Νομίζω ὅτι τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχουσι οἱ Ὑπουργοὶ καὶ οἱ Πολιτικοὶ Ἀρχηγοὶ νὰ λαμβάνουν τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, μολονότι δὲν ἀπαγορεύεται, δὲν πρέπει νὰ εἶναι αὐτοδύναμεν οὕτως εἰπεῖν. Πρέπει ὁσάκις οἱ Πολιτικοὶ Ἀρχηγοὶ ἢ καὶ οἱ Ὑπουργοὶ θελήσουν νὰ φέρουν ἓν θέμα εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐπέρχεται μία συνεννόησις τρόπον τινὰ μεταξύ των, διότι οὔτε οἱ Ὑπουργοὶ δύνανται ἐξ ἀπίνης νὰ φέρουν ἓν θέμα πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, οὔτε οἱ Πολιτικοὶ Ἀρχηγοί. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη τοῦ Προεδρείου ἐν προκειμένῳ. Φέρει δηλαδὴ εἰς ἴσην μοῖραν καὶ τοὺς Ὑπουργοὺς καὶ τοὺς Πολιτικοὺς Ἀρχηγούς.

§9Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Νομίζω ὅτι ἡ σύγχυσις ἐξακολουθεῖ.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύναται δηλαδὴ νὰ γίνῃ συζήτησις ὑπὸ τὴν αἵρεσιν νέας συμφωνίας, ἡ ὁποία θὰ γίνεται βάσει τῶν εὐθυνῶν, τῶν πολιτικῶν εὐθυνῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσι καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν.

§11Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μοῦ ἐδώσατε μίαν ἑνιαίαν ἀπάντησιν εἰς τὰ δύο θέματα. Ἐγὼ ἐζήτησα κεχωρισμένην ἀπάντησιν. Ἐρωτῶ: Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις διαφωνήσῃ, ἀποτελεῖ καὶ πάλιν δικαίωμα τοῦ Πολιτικοῦ Ἀρχηγοῦ νὰ ἐπιμείνῃ καὶ νὰ λάβῃ τὸν λόγον, ἀναλαμβάνων ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐνώπιον τοῦ Σώματος καὶ ἐνώπιον τοῦ Λαοῦ, τὴν πολιτικὴν εὐθύνην τῆς διαφωνίας του;

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὄχι, διότι ὁ Κανονισμὸς δὲν λέγει τίποτε ἐν προκειμένῳ. Συνεπῶς, δὲν δύναται νὰ λάβῃ κανεὶς τὸν λόγον ἄνευ ἀδείας τοῦ Προεδρείου. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίληψίς μου.

§13Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι οἱ Πολιτικοὶ Ἀρχηγοί, ἀναλαμβάνοντες τὴν πολιτικὴν εὐθύνην τῆς διαφωνίας των, θὰ πρέπει νὰ δύνανται νὰ φέρουν τὸ θέμα πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Αὐτό, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ καθιερωθῇ καὶ γραπτῶς εἰς τὸν νέον Κανονισμόν. Διότι ἄλλως, ἐὰν εἶναι ἐξηρτημένη ἡ συζήτησις πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἀπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Κυβερνήσεως, ἐκμηδενίζεται πᾶσα πρωτοβουλία τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δι’ ὁμιλίαν ἢ συζήτησιν πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως δὲν ἀναγράφεται ἐν τῷ Κανονισμῷ.

§15Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ἐπισημοποιήσωμεν τὸ ὑφιστάμενον ἔθιμον καὶ νὰ ἀναγράψωμεν αὐτὴν τὴν διάταξιν εἰς τὸν νέον Κανονισμόν. Μόνον τοιουτοτρόπως λήγει ὁριστικῶς ἡ ὑφισταμένη ἀμφισβήτησις. Καὶ τώρα, ἐὰν ἐθεωρήθη λῆξαν αὐτὸ τὸ θέμα, παρακαλῶ νὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον.

§16Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω ὅτι ἡ τακτικὴ τοῦ Προεδρείου, ἡ ὁποία θεωρεῖ ὅτι οὐδείς, οὔτε ἡ Κυβέρνησις ἀλλ’ οὔτε καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις δύναται νὰ λάβουν τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἐκτὸς ἐὰν ὑπάρχῃ μία συμφωνία μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως......

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεννόησιν θὰ ἤθελον.

§18Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Δὲν τηρεῖται ἐκ μέρους τοῦ Προεδρείου. Σᾶς ἀναφέρω προηγούμενον πρόσφατον. Πρὸ δέκα ἡμερῶν περίπου ἀνήγγειλεν ἡ Κυβέρνησις ἅμα τῇ ἐνάρξει τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, τὴν 14ην Ἰανουαρίου, ὅτι θὰ προέβαινεν εἰς ἐξηγήσεις καὶ ἀνακοινώσεις ἐπὶ τοῦ θέματος Παπαεμμανουήλ, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Τοὐλάχιστον ἐγὼ δὲν γνωρίζω νὰ προηγήθη συνεννόησις μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως διὰ τὴν ἀνακίνησιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Καὶ ἠναγκάσθη ὁ κ. Γρηγορίου νὰ ὑποβάλῃ ἐπερώτησιν, ἡ πρόταξις τῆς ὁποίας ἐζητήθη ἀμέσως, διὰ νὰ καλύψωμεν ἡμεῖς τοὐλάχιστον αὐτὴν τὴν παρατυπίαν τοῦ Προεδρείου.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, τὸ Προεδρεῖον ὑπέδειξε τὴν λύσιν αὐτὴν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ τὸ ἔκαμε διὰ νὰ μὴ ἔλθῃ τὸ θέμα ἐκτὸς τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Καὶ διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ ὁμιλήσουν καὶ οἱ κ.κ. βουλευταί, πλὴν τῶν Ἀρχηγῶν, ἐδώσαμεν αὐτὴν τὴν λύσιν. Καὶ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀπεδέχθη. Καὶ οὕτω διὰ τῆς ἐπερωτήσεως ἐγενικεύθη ἡ συζήτησις.

§20Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εὔχομαι καὶ ἐλπίζω νὰ ἔχω λάθος ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ σειρὰ τῶν γεγονότων δὲν ἦτο αὐτή. Παρεκλήθη, λοιπόν, ὁ κ. Γρηγορίου τὸ πρωΐ νὰ καταθέσῃ ἐπερώτησιν κατόπιν συνεννοήσεως μαζί μου καὶ εὑρέθη αὐτὴ ἡ ἐπερώτησις, τὸ ἀπόγευμα καὶ ὡς ἐκ τούτου εἴχατε καὶ σεῖς τὴν δυνατότητα βάσει τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς νὰ λειτουργήσῃ πλέον ὁ Κανονισμός.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπῆρχον καὶ ἄλλαι ἐπερωτήσεις, ὡς τῶν κ.κ. Θ. Τσάτσου καὶ Α. Τσουκαλᾶ.

§22Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἐὰν ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν συμφωνήσῃ δέχεται ἡ Κυβέρνησις πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως νὰ συζητήσῃ οἱονδήποτε θέμα;

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἄλλη διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ, ἡ τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 35, ἡ ὁποία λέγει τὰ ἑξῆς: «Πᾶσα ἄλλη πρότασις μὴ νομοθετικοῦ περιεχομένου, δύναται νὰ συζητηθῇ ἅμα τῇ ὑποβολῇ της ὑπὸ 10 βουλευτῶν τοὐλάχιστον καὶ ἀφοῦ ἀναγνωσθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ Προέδρου ἢ ἐντολῇ τούτου ὑπὸ τοῦ Γραμματέως». Προβλέπει καὶ αὐτὸ ὁ Κανονισμὸς πρὸς ἀντιμετώπισιν κατεπειγουσῶν περιπτώσεων.

§24Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Δὲν τὸ γνωρίζω τὸ ἄρθρον αὐτό.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἔχει τὸν λόγον.

§26Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, θεωρῶ καθῆκον μου νὰ φέρω ἐνώπιον τοῦ Σώματος πρὸς συζήτησιν τὸ μέγα θέμα τῶν ἡρώων καὶ μαρτύρων τῆς Μεγαλονήσου. Τὰ τραγικὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα συνέβησαν τὰς τελευταίας ἡμέρας μὲ τὴν διευθυνομένην ἀναρχίαν τοῦ τουρκικοῦ ὄχλου, καὶ μὲ τὴν συνενοχὴν τῆς Βρεταννικῆς Διοικήσεως, ἔχουν προκαλέσει βαθυτάτην συγκίνησιν. Ἐκφράζω τὴν ἀπορίαν καὶ τὴν λύπην μου, διότι ἡ Κυβέρνησις ἔκρινεν, ὅτι ἡ ἀπασχόλησις τοῦ Σώματος μὲ τὸ μέγα τοῦτο ἐθνικὸν θέμα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ «ἐθνικῶς ἀσύμφορος». Πάντοτε ὁσάκις τὸ Κυπριακὸν θέμα ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν πάντοτε προέκυψεν ὠφέλεια. Ἀκόμη καὶ ἡ ἀποσαφήνισις τῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία τοὐλάχιστον ἐπισήμως ἀκολουθεῖται σήμερον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἐπῆλθε κατόπιν τῶν μακρῶν συζητήσεων τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἔχομεν ἄλλωστε τὸ παράδειγμα τῶν ἄλλων Βουλῶν. Εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Κοινοτήτων, διὰ τὴν ὁποίαν ἐπὶ τέλους τὸ Κυπριακὸν θέμα δὲν εἶναι τὸ μόνον καὶ τὸ μέγα ἐθνικὸν θέμα, συνεχῶς διεξάγεται συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἑπομένως εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἡ ἀπασχόλησις τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας μὲ τὸ μοναδικὸν αὐτὸ σήμερον ἐπίμαχον ἐθνικὸν θέμα, νὰ θεωρῆται «ἐθνικῶς ἀσύμφορος»; Πάντοτε ἀπεδείξαμεν ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι διαχειριζόμεθα τὸ ἐθνικὸν θέμα κατεχόμενοι ἀπὸ βαθὺ αἴσθημα ἐθνικῆς εὐθύνης καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ ἡ σημερινὴ συζήτησις θὰ ἀποβῇ εἰς ὄφελος τοῦ Ἀγῶνος καὶ εἰς ἐνίσχυσιν τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τοῦτο προέβην εἰς τὴν δήλωσιν πρὸς τὸν Τύπον, ὅτι «μοῦ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐννοήσω, διατὶ ἡ Κυβέρνησις ἔκρινεν, ὅτι θὰ ἦτο ἐθνικῶς ἀσύμφορος ἡ συζήτησις εἰς τὴν Βουλὴν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν μόνον δύναμιν θὰ ἤντλει διὰ τὴν περαιτέρω ὑπεράσπισιν τοῦ μεγάλου ἐθνικοῦ θέματος». Ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ προτείνω εἰς τὸ Σῶμα ὅπως ἐκδώσῃ ψήφισμα στιγματίζον τοὺς βανδαλισμοὺς τῶν Τούρκων καὶ Βρεταννῶν εἰς τὴν Κύπρον. Θὰ πρέπει νὰ ἀπευθυνθῶμεν πρὸς τὸν Ὀργανισμὸν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν παραλλήλως πρὸς τὴν ἐνέργειαν, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ἤδη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος. Νὰ ἀπευθυνθῶμεν πρὸς ὅλα τὰ Κοινοβούλια. Ἀλλὰ καὶ νὰ ἀπευθυνθῶμεν ἐπίσης πρὸς τὸν Μεγαλομάρτυρα Λαὸν τῆς Μεγαλονήσου καὶ νὰ τὸν διαβεβαιώσωμεν διὰ τὴν βαθυτάτην συγκίνησιν ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατέχεται ὁλόκληρον τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος, τὸ ὁποῖον παρακολουθεῖ μὲ θαυμασμὸν τοὺς ἀγῶνας του. Ἡ ἔκφρασις αὐτὴ τῆς διαμαρτυρίας, τὸ Ψήφισμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπευθύνωμεν πρὸς τὸν Ο.Η.Ε., πρὸς ὅλα τὰ Κοινοβούλια, καὶ πρὸς τὸν Λαὸν τῆς Κύπρου, θὰ ἐπιβεβαιώνῃ ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ ἀγῶνος τῆς Κύπρου δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν Ἑλλάδα διαφορὰ Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως. Ὑπάρχει ἑνιαία Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ἡ ὁποία ὁλόκληρος πάλλεται μὲ τὸν παλμὸν τῆς Ἐλευθερίας, ἐν ὀνόματι τῆς ὁποίας διεξάγει τὸν ἐθνικὸν ἀγῶνα ὁ Λαὸς τῆς Μεγαλονήσου. (Χειροκροτήματα). Δὲν εἶναι σήμερον ὁ χρόνος κατάλληλος διὰ νὰ εἰσέλθωμεν οὔτε εἰς εὐρεῖαν ἀνάπτυξιν τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ θέματος, οὔτε εἰς καταλογισμὸν εὐθυνῶν. Θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα. Ἐκεῖνο μόνον, τὸ ὁποῖον κατὰ σύμπτωσιν ἔχει σήμερον καταστῆ ἐπίκαιρον, εἶναι αἱ ἐξαιρετικῶς εὐχάριστοι δηλώσεις, εἰς τὰς ὁποίας προέβη ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἄνευ χαρτοφυλακίου, ὁ ὁποῖος μέχρι προχθὲς προήδρευε τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας εἰς τὸν

Ο.Η.Ε.

Ἐδοκιμάσαμεν μεγάλην χαρὰν διὰ τὸ εὐτυχὲς μήνυμα, τὸ ὁποῖον ὑπευθύνως μᾶς ἔφερεν ἐκ Νέας Ὑόρκης ὁ κ. ἄνευ χαρτοφυλακίου Ὑπουργός. Εἶπεν εἰς τὰς δηλώσεις του ὁ κ. Κασιμάτης: «Ἀναχωρῶ ἐκ Νέας Ὑόρκης αἰσιόδοξος». Δὲν εἶναι γνωστὴ ἀκόμη καὶ δὲν θὰ γίνῃ μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς ἡ στάσις τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Βεβαίως ἂν αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι μᾶς ὑποστηρίξουν ὅπως πρέπει, ἐλπίζομεν κατόπιν τῆς ἐπιδεικνυομένης πλήρους κατανοήσεως ὑπὸ τοῦ Προέδρου κ. Αϊζενχάουερ καὶ τοῦ κ. Ντάλλες, τὸ αἴτημα τῶν Κυπρίων νὰ συγκεντρώσῃ τὰ 9)10 τῶν ψήφων. Ἀλλὰ καὶ χωρὶς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας ἠμποροῦμεν νὰ νικήσωμεν, διότι τόσον εἶναι μεγάλη ἡ ἀπήχησις τοῦ δικαίου τῶν Κυπρίων εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη καὶ τόσον σαφὲς ἔγινεν πλέον, ὅτι τὸ Κυπριακὸν ἀποτελεῖ μέρος τοῦ προβλήματος τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἡ Ἀγγλία διὰ τῆς στάσεώς της ἀπέκλεισεν ἑαυτήν. Ἡμεῖς οἱ ἴδιοι πρέπει, ὅμως, νὰ πιστεύωμεν εἰς τὰς δυνατότητάς μας καὶ νὰ δώσωμεν πλήρη καὶ καθολικὴν μάχην. Βεβαιώνει, ἑπομένως, ὁ ἀξιότιμος μέχρι τοῦδε Πρόεδρος τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅτι ἡ ἐξέλιξις τοῦ ἐθνικοῦ μας θέματος, ἡ εὐμενὴς ἀπόφασις τοῦ Ο.Η.Ε. καὶ εἰς τὰς δύο περιπτώσεις, — καὶ μαζὶ μὲ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας καὶ ἐναντίον τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν — εἶναι ἐξησφαλισμένη. Ἐκφράζομεν τὴν μεγάλην μας ἱκανοποίησιν διὰ τὴν εὐχάριστον αὐτὴν εἴδησιν, ἡ ὁποία εἶναι φυσικὸν ὅτι ἔχει χαροποιήσει τὴν ψυχὴν ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους. Καὶ διότι ἀκριβῶς ἐδοκιμάσαμεν τὸ αἴσθημα αὐτὸ τῆς χαρᾶς, εὔλογος ὑπῆρξεν ἡ δυσφορία μας διὰ τὰ δυσμενῆ σχόλια, τὰ ὁποῖα ἐκ Κυβερνητικῆς πλευρᾶς ἐπηκολούθησαν τὴν δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκπροσώπου τῆς Κυβερνήσεως, σχόλια τὰ ὁποῖα ἔχουν ὡς ἑξῆς καὶ ἀναγράφονται αὐτὰ εἰς ὅλας τὰς Κυβερνητικὰς ἐφημερίδας, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ τεθοῦν ὑπὸ ἀμφισβήτησιν. «Ἔγκυροι κύκλοι σχολιάζοντες τὰς ἀνωτέρω ἐκ Νέας Ὑόρκης δηλώσεις τοῦ κ. Κασιμάτη, ἐχαρακτήριζον αὐτὰς ὡς ὑπεραισιοδόξους καὶ μὴ ἀποδιδούσας τὴν πραγματικὴν κατάστασιν. Διότι δὲν εἶναι ἐξησφαλισμένη οὔτε κἂν ἠμπορεῖ νὰ θεωρῆται ἀσφαλὴς ἡ ὑποστήριξις τῆς Ἀμερικῆς κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς Ἑλληνικῆς προσφυγῆς ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ εἰς τὴν Πολιτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ τὴν Γενικὴν Συνέλευσιν τοῦ Ο.Η.Ε. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἦτο ἐξησφαλισμένη ἡ ὑποστήριξις τῆς Ἀμερικῆς, πάλιν ὑπερβαίνει κάθε αἰσιόδοξον πρόβλεψιν ὁ ἀριθμὸς τῶν 9)10 τῶν ψήφων τὸν ὁποῖον δίδει εἰς τὰς δηλώσεις του ὁ κ. Κασιμάτης». Ἐνεφάνισε τοιουτοτρόπως ἡ ὑπόλοιπος Κυβέρνησις μίαν εἰκόνα λιποψυχίας ἀπέναντι τοῦ ἐγκύρου ἐκπροσώπου της, ὁ ὁποῖος προήδρευσε τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἡ διαβεβαίωσις τοῦ κ. Κασιμάτη, ὅτι μόνον ἀπὸ τὴν ἰδικήν μας πίστιν ἐξαρτᾶται ἡ ἀσφαλὴς νίκη, μᾶς καθησυχάζει, ἐφ’ ὅσον καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐβεβαίωσεν, ὅτι κατέχεται ὄντως ἀπὸ πίστιν. Ὁ κ. Κασιμάτης ἐρωτηθεὶς διὰ τὰς ἐπιφυλακτικὰς δηλώσεις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Ἀβέρωφ, εἶπεν ὅτι, ὁ κ. Ἀβέρωφ ἦτο «ἐφεκτικός», ἐπειδὴ εἶναι Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἐπίσης ὅτι δὲν ἔχει ζήσει ἀκόμη τὴν ἀτμόσφαιραν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον. ἐκφράζομεν ἀπορίαν, διότι ὁ κ, Κασιμάτης ὤφειλε νὰ εἶχε μεταδώσει καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας τὸ κλῖμα ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἐκινεῖτο εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν στεγανὰ διαμερίσματα, τὰ ὁποῖα νὰ ἐμποδίζουν τὴν ἐπικοινωνίαν, ἀλλὰ τοὐναντίον συνεχὴς ἐπικοινωνία καὶ ἑνότης ἀντιλήψεων εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν γεγονότων. Ἡ εὐθύνη διὰ τὴν ἔλλειψιν αὐτὴν τῆς πολιτικῆς, τῆς ψυχικῆς ἑνότητος, βαρύνει ἀμφοτέρους. Εἶπεν ἐπίσης ὁ κ. Κασιμάτης, ὅτι ὁ κ. Ἀβέρωφ, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὤφειλε νὰ εἶναι «ἐφεκτικός». Ἀλλὰ ἐὰν ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὀφείλῃ νὰ εἶναι ἐφεκτικός, τότε καθίσταται ἀκατάλληλος ὡς Πρόεδρος τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἡ ὁποία θὰ διεξαγάγῃ τὸν ἀγῶνα. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Κασιμάτης, κατὰ τὰς βεβαιώσεις του, εἶχεν ὁ ἴδιος ὡς Πρόεδρος τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας συμβάλει εἰς τόσον βαθμὸν πρὸς ἐπίτευξιν αὐτοῦ τοῦ εὐχαρίστου ἀποτελέσματος, ἐρωτῶμεν: Διατὶ δὲν παρέμεινεν ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Ἀντιπροσωπείας, ἀντὶ τοῦ «ἐφεκτικοῦ» κ. Ἀβέρωφ; Καὶ ἂν ἐθεωρεῖτο ἀπαραίτητος ἡ μετάβασις τοῦ κ. Ἀβέρωφ, διατὶ δὲν παρέμεινεν εἰς τὸ πλευρόν του; Πῶς συμβιβάζει ὁ ἴδιος τὴν πλήρη αὐτοπεποίθησιν μὲ τὴν ἐγκατάλειψιν τοῦ ἀγῶνος; Εἴπομεν, ὅτι δὲν εἶναι σήμερον ὁ χρόνος ἐλέγχου τῆς Κυβερνήσεως. Προβαίνομεν ἁπλῶς σήμερον εἰς αὐτὰς τὰς διαπιστώσεις, τὰς ἐπισημαίνομεν καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα θὰ τὰς ἐπικαλεσθῶμεν διὰ νὰ συναγάγωμεν τὰ πρέποντα συμπεράσματα. Ἡ σημερινὴ συζήτησις, καθ’ ἡμᾶς, εἶναι προωρισμένη εἰς τὴν διακήρυξιν τῆς ἀλληλεγγύης τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους πρὸς τὸ μαχόμενον τμῆμα του, πρὸς τὸν Κυπριακὸν Λαόν. Καὶ εἶναι προωρισμένη ἐπίσης πρὸς στιγματισμὸν ἐνώπιον τῆς ἀνθρωπότητος, ἐνώπιον τῆς ἀνθρωπίνης συνειδήσεως, τῶν βανδαλισμῶν εἰς τὴν Κύπρον. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ συγκεκριμένου αἰτήματος, εἰς τὸ συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον περιέχεται εἰς τὴν διαμαρτυρίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἐπίσης εἰς τὰς διακηρύξεις τῶν ἡγετῶν τοῦ ἀγῶνος εἰς τὴν Κύπρον, εἰς τὴν ἔκκλησιν ἀποστολῆς δυνάμεων τοῦ Ο.Η.Ε. εἰς τὴν Κύπρον. Ἡ Βρεταννικὴ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βρεταννικὴ διοίκησις εἶναι ὑποκινηταὶ καὶ συνένοχοι τῶν ἐγκλημάτων, Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη δεχθῶμεν τὴν ἐπιεικεστέραν ἑρμηνείαν, ὅτι δὲν εἶναι συνένοχοι, τότε εἶναι ἀπελπιστικῶς ἀνίκανοι. Ἐχρεωκόπησαν ὡς Κράτος, ὡς Διοίκησις, διότι ἐνώπιόν των ἐπεχειρήθησαν οἱ βανδαλισμοὶ ἐναντίον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ τῆς Μεγαλονήσου. (Χειροκροτήματα). Καὶ διὰ τὰς δύο περιπτώσεις, καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς συνενοχῆς καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς ἀπολύτου ἀνικανότητος δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Βρεταννικὴ Διοίκησις νὰ νομιμοποιήσῃ τὴν παρουσίαν της εἰς τὴν Κύπρον. Δυνάμεις τοῦ Ο.Η.Ε., ὅπως συνέβη εἰς τὴν Αἴγυπτον, πρέπει νὰ σταλοῦν, πρῶτον, διὰ νὰ ἐγγυηθοῦν τὴν εἰρήνην, ἡ ὁποία ἐσαλεύθη καὶ ἐπαπειλεῖται ἀκόμη περισσότερον εἰς τὸ μέλλον. Καὶ δεύτερον, ὑπὸ τὴν αἰγίδα αὐτῶν, νὰ διεξαχθῇ ἕνα τίμιον Δημοψήφισμα, διὰ νὰ ἐκφρασθῇ ἡ ἐλευθέρα θέλησις τῶν κατοίκων τῆς Μεγαλονήσου. Ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ εὑρεθῶμεν ὁμόφωνοι εἰς τὴν ἔγκρισιν αὐτῶν τῶν ψηφισμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιβεβαιώσουν ἀκόμη μίαν φορὰν ὅτι ἐὰν τὰ πολιτικὰ θέματα μᾶς διαιροῦν, ὅμως ἡ Ἑλλάς, ὁ ἀγὼν τῆς Κύπρου, μᾶς ἑνώνει. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα ἐξ ὅλης τῆς αἰθούσης).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ΕΠΕΚ κ. Σ. Παπαπολίτης ἔχει τὸν λόγον.

§28Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀνέκφραστη ἡ συγκίνησις καὶ μόλις συγκρατουμένη ἡ ὀργὴ τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς διὰ τὰ τελευταῖα γεγονότα εἰς βάρος τῶν ἀδελφῶν μας Κυπρίων. Οἱ βανδαλισμοὶ τῶν Τούρκων ἐναντίον τῶν μαχομένων Κυπρίων καὶ αἱ πυρπολούμεναι οἰκίαι καὶ τὰ διαρπαζόμενα καταστήματα, μαρτυροῦν τὸ τυραννικὸν καθεστὼς ὑπὸ τὸ ὁποῖον 500.000 ἐλεύθεροι Ἕλληνες ζοῦν, καὶ ἀποδεικνύουν, ὄχι μόνον πόσον ἀδίστακτος εἶναι εἰς τὰς μεθόδους της ἡ ἀγγλικὴ ἀποικιοκρατία, ἀλλὰ καὶ πόσον ἐπιβεβλημένη εἶναι τὸ ταχύτερον ἡ ἀπελευθέρωσις τῆς νήσου ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἴτε ὑπεκίνησαν καὶ πάλιν, ὅπως καὶ ἄλλοτε, τοὺς Τούρκους ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων, εἴτε εἶναι πλέον ἀνίκανοι νὰ ἀντιμετωπίσουν τὰς σκοτεινὰς δυνάμεις τὰς ὁποίας ἄλλοτε ἐπεκαλέσθησαν πρὸς ἐπιτυχίαν τῶν σκοπῶν των. Νομίζω ὅτι εἴτε τὸ ἕνα συμβαίνει εἴτε τὸ ἄλλο, ἐπιβάλλεται τὸ ταχύτερον ἡ ἀπελευθέρωσις τῆς νήσου ἀπὸ τὸν ζυγὸν αὐτὸν τὸν τυραννικὸν καὶ ἡ ἀπόδοσις τῆς ἐλευθερίας καὶ τοῦ ἀνθρωπισμοῦ ποὺ κατεπατήθησαν εἰς βάρος ἑνὸς λαοῦ, ὁ ὁποῖος ὅταν τὰ ἰδανικὰ αὐτὰ ἐκινδύνευσαν, χωρὶς νὰ ἀναμένῃ ὑποσχέσεις, ἔσπευσε πρῶτος εἰς τὴν θυσίαν, ὅσον οὐδεὶς ἄλλος λαὸς καὶ οὐδεμίαν ἱκανοποίησιν εἶδεν μετὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ἐλευθερίας εἰς τὸν Κόσμον. Νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται ἀπὸ τὸ Σῶμα νὰ ἀκουσθῇ αὐτὴ ἡ ἀγανάκτησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ νὰ ἀξιωθῇ ἀπὸ τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, ὅπως ἐπέμβουν τὸ ταχύτερον διὰ νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ γαλήνη. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον εἶχον ζητήσει νὰ ἐκφρασθῇ καὶ ἀπὸ μέρους τοῦ Κόμματός μας ἡ ἀγανάκτησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ νὰ τονισθῇ ἡ ἀνάγκη τῆς ταχυτέρας ἀπελευθερώσεως τῶν μαχομένων ἀδελφῶν μας. Διὰ τὸν λόγον αὐτόν, ἀσμένως συμμερίζομαι τὴν ἄποψιν τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διατὶ θὰ ἦτο ἀσύμφορος ἐθνικῶς ἡ συζήτησις, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ συζήτησις τοῦ ὅλου θέματος, δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἀσκηθῇ ἔλεγχος, κατὰ τὸν ὁποῖον βεβαίως ἡ Κυβέρνησις θὰ ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ προβῇ εἰς τὰς δεούσας ἐξηγήσεις καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐνεργείας της. Νομίζω, ὅτι μία ἔντονος διαμαρτυρία τοῦ Σώματος θὰ συνετέλει εἰς ἐνίσχυσιν καὶ μόνον ἐνίσχυσιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι θεωρῶ ἀπαραίτητον τὴν διαμαρτυρίαν αὐτὴν εἰς τοῦτο καὶ μόνον περιοριζόμενος σήμερον καὶ ὅταν ἐπιστῇ ὁ χρόνος καθ’ ὃν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐκθέσῃ τὰς ἐνεργείας της, ἐπιφυλασσόμεθα νὰ εἴπωμεν τὰς ἀπόψεις μας, ὡς πρὸς τὸν τρόπον τοῦ χειρισμοῦ τοῦ θέματος τῆς Κύπρου ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως.

§29Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, λυποῦμαι, διότι ἐχρειάσθη μία δημοσία διὰ τοῦ τύπου διαμάχη, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι μία συζήτησις διὰ τοὺς βανδαλισμοὺς τῆς Λευκωσίας δὲν εἶναι ἐθνικῶς ἀσύμφορος. Λυποῦμαι, διότι ἡ ἀπάντησις τοῦ Σώματος δὲν ἐδόθη ἀμέσως ἅμα τῇ ἀναγγελίᾳ τῶν γεγονότων τῆς Λευκωσίας. Καὶ ἐλπίζω εἰς τὸ μέλλον ἡ Κυβέρνησις νὰ καταλάβῃ, ὅτι ὑπάρχουν θέματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ρυθμίζωνται, οὔτε διὰ τοῦ Κανονισμοῦ, οὔτε διὰ τῆς διαδικασίας πρὸ ἢ μετὰ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Ὑπάρχουν θέματα, κύριοι βουλευταί, ὅπως τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα αὐτὴν τὴν στιγμήν, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι θέματα οὔτε τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε τῆς Ἀντιπολιτεύσεως· εἶναι θέματα, τὰ ὁποῖα θίγουν βαθύτατα ἕνα μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, τὸ ὁποῖον μάχεται σήμερον μὲ μίαν δύναμιν ψυχῆς, τῆς ὁποίας ἐδώσαμεν ἡμεῖς τὸ παράδειγμα κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς καὶ ὅταν Ἕλληνες ἀγωνισταί, δέχωνται πλήγματα βαρειά, ὡς τῶν λεηλασιῶν καὶ ἐμπρησμῶν τῆς Λευκωσίας, εἶναι ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος, καὶ πρέπει νὰ διαδηλώσῃ, ὅτι εἶναι ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος μαζί τους. Κύριοι βουλευταί, ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ὅλην διεξαγωγὴν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος, θὰ συζητηθῇ ἐν πλάτει καὶ δὲν νομίζω, ὅτι ἡ σημερινὴ ἡμέρα εἶναι ἡ κατάλληλος διὰ τὴν συζήτησιν καὶ τὴν ἀναζήτησιν εὐθυνῶν. Δὲν θὰ ἤθελον νὰ ὑπογραμμίσω καὶ τὰς διαφωνίας αὑτὴν τὴν στιγμὴν ἐντὸς τῶν κόλπων τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ στιγμὴ αὐτὴ ἀνήκει εἰς τοὺς ἀδελφούς μας Κυπρίους καὶ δὲν ἀνήκει εἰς τὰς ἐσωτερικάς μας διαμάχας. Αἱ εὐθῦναι τῆς Κυβερνήσεως πολιτικῶς θὰ ἀναζητηθοῦν ἀργότερον, σήμερον ἀντιμετωπίζεται μία κατάστασις ἀπογνώσεως τοῦ Κυπριακοῦ Λαοῦ. Ὁ λαὸς αὐτός, κατὰ τὰς πληροφορίας, καὶ τὰς σημερινάς, ὑπέστη ἕνα φοβερὸν πλῆγμα διὰ τῆς συλλήψεως ὡρισμένων ἡγετῶν τῆς ἀντιστάσεώς του. Εἶναι εὐνόητον ὡς ἐκ τούτου, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή, ὤφειλε σήμερον, νὰ διακηρύξῃ διὰ ψηφισμάτων, ὅτι εἶναι σύσσωμος παρὰ τὸ πλευρὸν του. Φρονῶ περαιτέρω, νὰ διακηρύξῃ ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ κατοχὴ ἀνεξαρτήτως τύπου, ἐχρεωκόπησε καὶ ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ Ἀγγλία δὲν θέλει ἢ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ διατηρήσῃ τὴν τάξιν εἰς τὴν Κύπρον τοὐναντίον ὑποκινεῖ αὐτὴν τὴν στιγμὴν μίση, διὰ νὰ δημιουργήσῃ βαθύτατον διχασμὸν εἰς τὴν νῆσον. Ὑποκινοῦν μίση, ὅπως ὑπεκίνουν τὰ μίση τῆς 6ης Σεπτεμβρίου 1955. Ὀφείλομεν, νὰ ζητήσωμεν ὅπως στρατεύματα ἀστυνομικὰ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν κατέλθουν εἰς τὴν νῆσον διὰ τὴν διατήρησιν τῆς τάξεως. Διότι, ἂς μὴ ἀπατώμεθα, κύριοι βουλευταί, πολὺ φοβοῦμαι ὅτι αἱ λεηλασίαι καὶ οἱ ἐμπρησμοὶ τῶν τελευταίων ἡμερῶν ἔχουν σαφῆ σκοπόν. Νομίζω, εὔχομαι καὶ ἐλπίζω, νὰ μὴ γίνω μάντης κακῶν, οἱ ἐμπρησμοὶ καὶ αἱ λεηλασίαι αὐταί, ὁδηγοῦν εἰς ἕνα σχέδιον, τέρμα τοῦ ὁποίου θὰ εἶναι ὁ διαχωρισμὸς τῆς Νήσου. Κύριοι βουλευταί, ἡ μετριοπάθεια ἑνὸς λαοῦ εἶναι μία ἀρετή. Ἀλλά, συχνάκις, ἡ μετριοπάθεια αὐτὴ ἑρμηνεύεται ὡς ἀπάθεια. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ἐὰν ἡ Βουλὴ εἶχε διαδηλώσει τὴν ἀγανάκτησίν της μὲ τὰ δύο προηγούμενα τῶν λεηλασιῶν ἐντὸς τοῦ ἔτους 1956, ἀναμφισβητήτως ἡ ἀγγλικὴ κατοχὴ θὰ ἐσκέπτετο δὶς προτοῦ νὰ δημιουργήσῃ νέα γεγονότα. Διότι, ἐὰν ἐγένετο σήμερον συζήτησις εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἐὰν δὲν καταλήξῃ ἡ Βουλὴ εἰς ἕνα ψήφισμα διαμαρτυρίας, ἐκφράζουσα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὴν γνώμην ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους, διότι ὀρθῶς ἐλέχθη ὅτι ἡ ὑπόθεσις τῶν ἐμπρησμῶν ὅπως καὶ ἡ ὑπόθεσις τῆς Κύπρου ἐν γένει, δὲν εἶναι ὑπόθεσις οὔτε Κυβερνήσεως, οὔτε Ἀντιπολιτεύσεως, εἶναι ὑπόθεσις ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους. Φοβοῦμαι, λέγω, πολὺ ὅτι ἐὰν δὲν καταλήξωμεν εἰς τὴν σημερινὴν συζήτησιν καὶ ἀπὸ τὴν συζήτησιν αὐτὴν δὲν προκύψῃ ἕνα ψήφισμα διαμαρτυρίας μας, ὅτι αὐτὴ ἡ μετριοπάθεια θὰ ἐκληφθῇ ὡς ἀπάθεια καὶ ὡς ἀδιαφορία. Κύριοι βουλευταί, ἡ σημερινὴ συνεδρίασις, εἶναι συνεδρίασις, ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ ἔχῃ δύο σκοπούς. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἐκφράσῃ τὴν ἀγανάκτησίν μας, ἀφ’ ἑτέρου νὰ τονώσῃ τοὺς ἀδελφοὺς Κυπρίους. Διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ ἀτμόσφαιρα εἰς τὴν Νῆσον πρέπει σήμερον νὰ εἶναι πάρα πολὺ κακή. Κύριοι βουλευταί, δύο τρόπους ἔχομεν ἐπικοινωνίας μετὰ τῶν Κυπρίων ἀδελφῶν μας. Ὁ ἕνας εἶναι ὁ ραδιοφωνικὸς σταθμός, καὶ θὰ ἤθελον νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως τὴν θερμὴν παράκλησιν, ὅπως βελτιώσῃ καὶ ποιοτικῶς τὰς ἐκπομπάς. Διότι καὶ μίαν φορὰν εἰς τὰς δέκα ἐὰν ἀκούωνται αἱ ἐκπομπαὶ αὐταί, ἡ τόνωσις ἡ ψυχική, εἶναι τεραστία. Ἀλλά, δεύτερον, ἐνώπιον τῶν γεγονότων αὐτῶν, ἐνώπιον τῆς λεηλασίας αὐτῆς, ὀφείλομεν νὰ διερωτηθῶμεν ἡμεῖς οἱ ἴδιοι, ἡμεῖς ὁ πολιτικὸς κόσμος, ἐὰν ἡ Παγκύπριος Ἐπιτροπὴ Ἀγῶνος ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν, ἔκαμε τὸ καθῆκον της. Διότι νομίζω, ὅτι σήμερον ἔπρεπε ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος νὰ συγκεντροῦται εἰς ἕνα τεράστιον συλλαλητήριον διαμαρτυρίας. Εὔχομαι, κύριοι βουλευταί, νὰ καταλήξητε εἰς ἕνα ψήφισμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποδείξῃ ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς εἶναι ἑνιαῖος καὶ εὑρίσκεται παρὰ τὸ πλευρὸν τῶν Κυπρίων. (Χειροκροτήματα).

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κωστόπουλος, ἐκ μέρους τοῦ Κόμματος τῆς Φ.Δ.Ε. ἔχει τὸν λόγον.

§31Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐκ μέρους τοῦ ἀσθενοῦντος Ἀρχηγοῦ τῆς Φ.Δ.Ε., ἐπιθυμῶ νὰ προβῶ εἰς τὴν ἑξῆς δήλωσιν: Δὲν δυνάμεθα εἰλικρινῶς νὰ ἀντιληφθῶμεν τὴν ἔννοιαν καὶ τοὺς σκοποὺς τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὸ χρήσιμον τῆς σημερινῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν ταραχῶν τῆς Κύπρου καὶ τῶν θλιβερῶν ἐκεῖ γεγονότων. Διότι δὲν πρόκειται περὶ συζητήσεως ἐπὶ ὁλοκλήρου τοῦ Κυπριακοῦ θέματος, τοῦ ὁποίου ἡ ἐκκρεμότης ἐνώπιον τοῦ Ο.Η.Ε. πιθανὸν νὰ ἐδημιούργει κινδύνους, ὅσον ἀφορᾷ τὴν περαιτέρω ἀντιμετώπισιν καὶ τὸν χειρισμὸν αὐτοῦ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Πρόκειται ἀποκλειστικῶς περὶ τῶν ταραχῶν, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας ἐν Κύπρῳ καὶ αἱ ὁποῖαι ἀποδεικνύουν ὄχι μόνον τὴν κατὰ παράδοσιν πολιτικῆς τοῦ «διαίρει καὶ βασίλευε» καὶ τῆς ἀλληλοσφαγῆς μεταξὺ ἀλλογενῶν πληθυσμῶν, ἀλλ’ ἀποδεικνύουν ἐπίσης ὅτι μέσα εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ ξένου κατακτητοῦ τῆς Κύπρου, δὲν ὑπάρχει καμμία διάθεσις ἀποκαταστάσεως δημοκρατικῶν θεσμῶν εἰς τὴν νῆσον. Ἐξ ἄλλου εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπισήμως ἔχει λάβει θέσιν ἐπὶ τῶν γεγονότων αὐτῶν διὰ τῆς διαμαρτυρίας, τὴν ὁποίαν ἤδη ἀπηύθυνε πρὸς τὸν Ο.Η.Ε., διὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Δὲν δυνάμεθα, ἑπομένως, νὰ ἀντιληφθῶμεν, διατὶ ἡ ἐπικουρία τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει λάβει ἡ Κυβέρνησις ἐπισήμως ἐνώπιον τοῦ Ο.Η.Ε. θὰ ἦτο δυνατόν, ἔστω καὶ πόρρωθεν, νὰ δημιουργήσῃ οἱονδήποτε κίνδυνον. Ἐπιθυμοῦμεν, λοιπόν, καὶ ἡμεῖς νὰ δηλώσωμεν, ὅτι τασσόμεθα ἀλληλέγγυοι πρὸς τὸ ἡρωϊκῶς μαχόμενον καὶ μαρτυροῦν τμῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους εἰς τὴν Κύπρον. Ἐπιθυμοῦμεν καὶ ἡμεῖς νὰ συστήσωμεν ὅπως γίνῃ δεκτὸν τὸ ψήφισμα διαμαρτυρίας, τὸ ὁποῖον νὰ ἀπευθυνθῇ πρὸς ὅλα τὰ Κοινοβούλια. Καὶ ἐπιθυμοῦμεν, τέλος, νὰ δηλώσωμεν ὅτι, προκειμένου περὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ ὁ ὁποῖος διαβιοῖ ἐν Κύπρῳ δὲν ὑπάρχει οὔτε Κυβέρνησις, οὔτε Ἀντιπολίτευσις, ἀλλὰ σύσσωμος ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς εἶναι ἀπολύτως ἀλληλέγγυος πρὸς τοὺς μάρτυρας Κυπρίους ἀδελφούς μας. (Χειροκροτήματα).

§32Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἐκ τῶν πραγμάτων κατεδείχθη πόσον οὐσιαστικὰ ἀβάσιμος ὑπῆρξεν ἡ πραγματικὰ ἀπαράδεκτος ἄποψις ὅτι ἡ δημοσία ἐκδήλωσις τῆς συμπαραστάσεως ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους εἰς τὴν δοκιμασίαν τῆς Κύπρου ἦτο δυνατὸν ὑπὸ οἱανδήποτε ἔννοιαν νὰ ἔλθῃ εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὸ ἐθνικὸν συμφέρον καὶ θὰ ἠθέλομεν νὰ ἴδωμεν νὰ ἐγκαταλείπωνται εἰς τὸ μέλλον τοιαῦται ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι θὰ παρίστανον ἀπαραδέκτως τὴν Βουλὴν ὡς ἐστερημένην αἰσθήματος ἐθνικῆς καὶ πολιτικῆς εὐθύνης. Κύριοι βουλευταί, αἱ φλόγες τῆς Λευκωσίας πρέπει νὰ ὑπαγορεύσουν εἰς τὴν Βουλὴν μίαν κοινὴν καὶ ὁμόφωνον διακήρυξιν ὅλων τῶν πτερύγων, ὅλων τῶν βουλευτῶν, ὅλου τοῦ Ἔθνους. Διακήρυξιν διαμαρτυρίας στιγματισμοῦ καὶ αὐστηρᾶς καταδίκης κατὰ τῶν Βρεταννῶν ἀποικιοκρατῶν ποὺ ὑπεκίνησαν καὶ κατὰ τοῦ τουρκικοῦ συρφετοῦ ποὺ διέπραξε τὰς ὠμότητας καὶ τοὺς βανδαλισμοὺς τῆς Λευκωσίας. Διακήρυξιν ἑνότητος τοῦ Ἔθνους εἰς τὴν ἀποφασιστικὴν ὑπεράσπισιν τῆς ἱερᾶς ὑποθέσεως τῆς αὐτοδιαθέσεως τῆς Κύπρου. Διακήρυξιν ὅτι μάταια πιστεύουν, οἱ ἐχθροὶ τῆς ἐλευθερίας, ὅτι μὲ τὰς μεθόδους ποὺ ἐφηρμόσθησαν εἰς τὴν Λευκωσίαν ἠμπορεῖ νὰ καμφθῇ τὸ ἀδούλωτον φρόνημα τοῦ ἀγωνιζομένου Κυπριακοῦ καὶ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Διακήρυξιν ὅτι ἀκριβῶς αἱ ἐλεεινότητες τῆς Λευκωσίας θὰ χρησιμεύσουν ὡς ἀκαταμάχητον ὅπλον τοῦ δικαίου. Διότι κατέδειξαν ὅτι ἡ ἀποικιακὴ δύναμις κατέστη ἀναξία νὰ προστατεύσῃ τὴν τάξιν καὶ μάλιστα ὑπεκίνησε τὸ ἔγκλημα. Εἰς τὴν δραματικὴν αὐτὴν καμπὴν τοῦ Κυπριακοῦ ἀγῶνος, εἶναι ἀνάγκη ἐθνικὴ νὰ προβάλωμεν ὅτι μᾶς ἑνώνει ὅλους τοὺς Ἕλληνας. Θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμὴ τῆς κριτικῆς καὶ τοῦ καταλογισμοῦ τῶν εὐθυνῶν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι διαφωνοῦμεν εἰς πλεῖστα σημεῖα μὲ τὴν τακτικὴν ποὺ ἠκολουθήθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ Κυπριακοῦ. Καὶ δὲν εἴμεθα οἱ μόνοι διαφωνοῦντες. Ἀπὸ τοὺς ἰδίους τοὺς κόλπους τῆς Κυβερνήσεως ὑπεγραμμίσθη ὅτι ἀρκεῖ νὰ πιστεύῃ ἡ ἰδία εἰς τὰς δυνατότητας ποὺ ἔχει διὰ νὰ δώσῃ τὴν πλήρη καὶ ὁλοκληρωτικὴν μάχην. Πρέπει, δηλαδή, ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις νὰ πιστεύσῃ εἰς τὰς δυνατότητας ποὺ ὑπάρχουν πρὸς τοῦτο. Ἡμεῖς μάλιστα προχωροῦντες διακηρύσσομεν ὅτι εἰς τὰς δυνατότητας τῆς Ἑλλάδος εἶναι, μὲ σταθερὰν καὶ ἀποφασιστικὴν πολιτικήν, δύναται τῶν Η.Π.Α. τὴν συμπαράστασιν νὰ ἐξασφαλίσῃ. Ὑποθάλπουσα τὸ ἔγκλημα ἐξεγείρει κάθε ἀνθρωπίνην συνείδησιν καὶ χρησιμοποιοῦσα τὰς στρατιωτικὰς καὶ ἀστυνομικάς της δυνάμεις διὰ νὰ θέσῃ ὑπὸ περιορισμὸν καὶ καθηλώσῃ τὰ θύματα ὥστε νὰ εὐκολύνῃ τὸ ἔργον τῶν ἐγκληματιῶν, ἡ Ἀγγλία κατέστη ἔκπτωτος κάθε δικαιώματος παρουσίας εἰς τὴν Κύπρον. Εἶναι δικαίωμα πλέον τῆς Ἑλλάδος νὰ ἀξιώσῃ τὴν ἐπέκτασιν καὶ εἰς τὴν Κύπρον τῆς ἁρμοδιότητος τῆς ἀστυνομικῆς δυνάμεως τοῦ Ο.Η.Ε., ποὺ συνεκροτήθη τόσῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἡ Κύπρος εἶχε χρησιμοποιηθῆ ὡς ὁρμητήριον διὰ τὴν πειρατικὴν κατὰ τῆς Αἰγύπτου ἐκστρατείαν.

§33Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Υἱοθετεῖτε, κύριε συνάδελφε, γενικώτερον τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀρχῆς αὐτῆς εἰς πᾶσαν περίπτωσιν καταλύσεως τῆς ἐλευθερίας;

§34Η. ΗΛΙΟΥ. Μήπως δηλαδὴ θέλετε νὰ ἐφαρμοσθῇ ὑπὲρ τῆς Κύπρου, παρὰ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἀλλοῦ; Πάντως ἡ ἀστυνομικὴ αὐτὴ δύναμις ἀντικαθιστῶσα τὰς ἐνόπλους δυνάμεις τῆς κατεχούσης χώρας θὰ ἀναλάβῃ τὴν τήρησιν τῆς τάξεως εἰς τὴν Κύπρον μέχρις οὗ ὁ λαὸς τῆς μαρτυρικῆς Μεγαλονήσου ἀσκῶν τὸ ἀνεγνωρισμένον δικαίωμα αὐτοδιαθέσεώς του καθορίσῃ διὰ τῆς ψήφου του τὰς τύχας του. Ἡ λύσις αὐτὴ ἤδη ἀπὸ τῆς 8ης Ἰανουαρίου ὑπεδείχθη γραπτῶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν δι’ ὑπομνήματος τῆς Δ. Ε. τοῦ Κόμματός μας. Αἱ θέσεις αὗται υἱοθετήθησαν μετὰ τὰ γεγονότα τῆς Λευκωσίας καὶ ἀπὸ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ὡς καὶ ἀπὸ τὸ Δ.Κ.Ε.Λ. εἰς δημοσίας δηλώσεις τῶν Ἀρχηγῶν των καὶ ἀπὸ τὴν ἀγωνιζομένην Κύπρον ἀξιώσασαι διὰ τοῦ Δημάρχου Λευκωσίας κυρίου Δέρβη τὴν ἐφαρμογὴν των καὶ ἀπὸ τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς μεγάλης Ἀσιατικῆς χώρας τῶν Ἰνδιῶν. Ἡ δικαιοδοσία τῆς ἀστυνομικῆς δυνάμεως τοῦ Ο.Η.Ε. ἐπὶ τῆς Κύπρου ἂς ἀποτελέσῃ τὸν πόλον συσπειρώσεως ὅλου τοῦ Ἔθνους, ὅλων τῶν Κομμάτων ἂς ὑπάρξῃ ἀπὸ σήμερον ἡ κοινὴ ἐθνικὴ πολιτικὴ ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ. (Χειροκροτήματα).

§35Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος ἐλέχθησαν ὅσα ἔπρεπε νὰ λεχθοῦν. Θὰ εἶμαι εὐτυχὴς ἐὰν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ἐδέχετο τὴν πρότασιν τῆς διαμαρτυρίας τὴν ὁποίαν τὸ Σῶμα θὰ πρέπει προθύμως νὰ ἐκπέμψῃ πρὸς πᾶσαν πολιτισμένην γωνίαν τοῦ κόσμου. Τὸ Κυπριακὸν ζήτημα, ὅπως ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, δὲν πρόκειται νὰ συζητηθῇ σήμερον, εἶναι θέμα τοῦ ὁποίου ἡ συζήτησις ἴσως αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ μὴ εἶναι συμφέρουσα, ἀλλὰ θὰ συζητηθῇ ἀσφαλῶς ἀπὸ ἀπόψεως καὶ ἐξελίξεων καὶ συνθηκῶν καὶ εὐθυνῶν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ πλησιάσωμεν πρὸς τὸ τέρμα τῆς κρίσεως. Ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, κύριοι βουλευταί, ἤθελον νὰ προσθέσω δύο λόγια μόνον. Οὐδέποτε ἡ Ἑλλάς, καὶ δή, τὸ Κυπριακὸν ζήτημα ὑπῆρξαν ὑπὸ καλυτέρας συνθήκας ἐνώπιον τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Καὶ αὐταὶ αἱ ἀναλαμπαὶ τῆς πυρκαϊᾶς τῆς Λευκωσίας εἶναι αἱ ἀναλαμπαὶ τῆς ἐλευθερίας ἡ ὁποία πραγματικῶς θὰ καταυγάσῃ τὴν Μεγαλόνησον. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Ἡ κατάλληλος χρησιμοποίησις τὴν τελευταίαν αὐτὴν στιγμὴν τοῦ ἀπὸ Θεοῦ ἐρχομένου αὐτοῦ συμβάντος, νομίζω ὅτι εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἤδη ἔκαμε ἀρχὴν ἀνακοινώσεως τῶν γεγονότων αὐτῶν εἰς τὸν Ο.Η.Ε., ἐδικαιολόγει τὰ ὅσα εἶπεν ὁ μέχρι σήμερον Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπροσωπείας μας εἰς τὸν Ο.Η.Ε. καὶ οὐχὶ τὰς σχετικότητας ἐπὶ τῶν ὁποίων ἴσως φυσιολογικῶς θέλουν νὰ βασίζωνται ἄλλα μέλη τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἐὰν καὶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Πλειοψηφίας ἐξεδίδετο ψήφισμα καὶ διαμαρτυρία πρὸς ἅπαντα τὸν πεπολιτισμένον κόσμον. (Χειροκροτήματα).

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ τέως Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Π. Κανελλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§37Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θεωρῶ καὶ ἐγὼ ἐπιβεβλημένην τὴν ἐκδήλωσιν τῆς βαθείας ἀγανακτήσεως τῆς Βουλῆς, καί, διὰ τῆς Βουλῆς, ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους διὰ τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα ἐσημειώθησαν εἰς τὴν Λευκωσίαν. Θὰ προετίμων καὶ ἐγὼ ἡ ἐκδήλωσις αὐτὴ νὰ ἐγίνετο ἀμέσως μετὰ τὰ γεγονότα καὶ νὰ μὴ παρενεβάλλετο τὸ χρονικὸν διάστημα ὀλίγων ἡμερῶν, κατὰ τὰς ὁποίας ἡμέρας καὶ Κυβέρνησις καὶ Ἀντιπολίτευσις, ἐφθάρησαν, ἐφθάρημεν συζητοῦντες, ἐὰν πρέπει ἢ δὲν πρέπει πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως νὰ προβῶμεν εἰς μίαν ἐθνικὴν ἐκδήλωσιν. Ἐπειδὴ ἐθίγη τὸ θέμα, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κύριε Πρόεδρε, νὰ εἴπω, τὴν γνώμην μου, διαφωνῶν κατ’ ἀρχὴν πρὸς Ὑμᾶς καὶ λέγων, ὅτι ὁσάκις Ἀρχηγὸς ζητεῖ τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, βεβαίως πρέπει νὰ συνεννοηθῇ μὲ τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ δὴ ἐγκαίρως, εἰ δυνατὸν τὴν πρωΐαν καὶ ὄχι ἡμίσειαν ὥραν πρὸ τῆς συνεδριάσεως. Καὶ βεβαίως πρέπει διὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς νὰ συνεννοηθῇ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐάν, ὅμως, νομίσῃ, παρὰ τὴν ἄποψιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ ἦτο ἐθνικῶς μὴ συμφέρουσα ἡ συζήτησις, ὅτι ἡ συζήτησις πρέπει νὰ γίνῃ, ὅτι τὸν λόγον πρέπει νὰ τὸν λάβῃ ὑπ’ εὐθύνῃ του, θὰ πρέπει νὰ τὸν λαμβάνῃ. Αὐτὴ εἶναι ἡ Κοινοβουλευτικὴ παράδοσις, ἡ μέχρι τοῦδε κρατήσασα, καὶ νομίζω ὅτι αὐτὴ πρέπει νὰ νομοθετηθῇ. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ καὶ δὲν θὰ ἔβλαπτεν, ἐὰν δὲν ἐσημειοῦτο στιγμιαία ἀντίδρασις καὶ ἐγίνετο ἡ συζήτησις πρὸ τριῶν ἡμερῶν, ἀπεναντίας θὰ ὠφέλει. Ἐφ’ ὅσον, μάλιστα, καὶ ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, καὶ ἡ Κυβέρνησις κατελήξατε εἰς τὸ νὰ γίνῃ, κατεδείχθη ἁπλῶς ἕνας δισταγμός, ὁ ὁποῖος μετὰ ταῦτα ὑπερενικήθη. Καλὸν εἶναι νὰ μὴ ἐκδηλοῦνται δισταγμοί· νὰ ὑπάρχῃ κάποια γραμμὴ καὶ κάποια σαφήνεια. Θὰ παρεκάλουν καὶ θὰ συνίστων εἰς τὸ μέλλον, νὰ ὑπάρχῃ σαφεστέρα κατεύθυνσις καὶ ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτό. Ἐπανέρχομαι, μετὰ τὴν ἀφορῶσαν τὸ κοινοβουλευτικὸν ἔθιμον παρατήρησίν μου, εἰς τὸ κεντρικὸν θέμα. Συμφωνῶ ἀπολύτως εἰς μίαν ἐκδήλωσιν τῆς Βουλῆς, ἐκδήλωσιν διαμαρτυρίας διὰ τὰ γεγονότα τῆς Λευκωσίας καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ συστήσῃ αὐτὴ αὕτη εἰς τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς ὅπως συμμερισθῇ τὴν ἄποψιν τῶν Ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ προβῶμεν εἰς μίαν ἐκδήλωσιν διαμαρτυρίας. Δὲν νομίζω, ὅμως, ὅτι ἡ ἐκδήλωσις αὕτη θὰ πρέπει νὰ συνυφανθῇ μὲ οἱανδήποτε ὑπόδειξιν συνδεομένην μὲ τὴν ἀποστολὴν φέρ’ εἰπεῖν δυνάμεων τοῦ Ο.Η.Ε., ἀστυνομικῶν δυνάμεων εἰς τὴν Κύπρον, ἢ μὲ τὴν λῆψιν ἄλλου τινὸς μέτρου. Ὄχι, διότι διαφωνῶ πρὸς τὰς σκέψεις αὐτάς. Πιθανὸν νὰ εἶναι ὀρθαί. Δὲν εἶμαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσω προχείρως ὅλας τὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας ἱστορικῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἡ πραγματοποίησις μιᾶς τοιαύτης τυχὸν προτάσεως. Πιθανὸν αἱ συνέπειαι νὰ ἦσαν καλαί. Δὲν ἀποκλείεται, ὅμως, νὰ προεκάλουν νέας μεγίστας εἰς τὸ μέλλον περιπλοκάς. Πάντως, ἀσχέτως τῆς οὐσίας τῆς προτάσεως, νομίζω ὅτι εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὑπευθύνως διαχειριζομένης τὸ μέγα Κυπριακὸν θέμα, νὰ καθορίσῃ τὰς μεθόδους καὶ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα θὰ ἀκολουθήσῃ καὶ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ ζητήσῃ διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς καταστάσεως ἐν Κύπρῳ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναμφισβήτητον εἶναι ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ διοίκησις, διὰ τῶν γεγονότων τὰ ὁποῖα ἐσημειώθησαν εἰς Λευκωσίαν — καὶ δὲν ἐσημειώθησαν διὰ πρώτην φορὰν — ἐσημειώθησαν ἐντονώτερον πρὸ τινων ἡμερῶν — εἶχον, ὅμως, προηγηθῆ ἀνάλογα γεγονότα καὶ πρὸ καιροῦ — καταδεικνύεται ὄχι μόνον ἀνεπαρκὴς ἀλλὰ καθ’ ἑαυτὴν ἀνίκανος νὰ συγκρατήσῃ ἐν Κύπρῳ τὰ πράγματα ἐν τῷ πλαισίῳ μιᾶς στοιχειώδους ἠθικῆς τάξεως, ἡ ὁποία εἶναι ἀπαραίτητος προϋπόθεσις διὰ τὴν μείωσιν τῆς ἐντάσεως εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Δὲν ὁμιλῶ διὰ τὸ θέμα τὸ Κυπριακὸν τὸ ὁποῖον ἐνδεχομένως ὡρισμένας δυνάμεις νὰ μὴ ἐνδιαφέρῃ, διὰ τὴν μείωσιν τῆς ἐντάσεως εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, μείωσις ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἀπαραίτητον προϋπόθεσιν ἄλλως τε καὶ τῆς ὁμαλῆς, ἐν συντόμῳ ἐνδεχομένως καιρῷ, ἐπιλύσεως τοῦ Κυπριακοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ Κυπριακὸν εἶναι συνυφασμένον μὲ ἐξαιρετικῶς δυσχερεῖς πλευράς. Δὲν συμμερίζομαι τὰς αἰσιοδόξους δηλώσεις εἰς τὰς ὁποίας προέβη ὁ φίλος μου, ἄνευ χαρτοφυλακίου Ὑπουργός, κ. Κασιμάτης, οὔτε τὰς αἰσιοδόξους ἐπίσης προβλέψεις καὶ διαπιστώσεις, εἰς τὰς ὁποίας προέβη ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος κ. Τσαλδάρης. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἀπέφυγε νὰ ἐκδηλώσῃ ἰδίαν γνώμην, ἀλλὰ βασισθεὶς ἐπὶ τῶν ἐκδηλωθεισῶν ἀπόψεων τοῦ μέχρι τινὸς Ἀρχηγοῦ τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας εἰς τὸν Ο.Η.Ε., ἐξέφρασε κατὰ τρόπον, νομίζω, μᾶλλον σατιρικόν, τὴν χαράν του.

§38Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ἐθεώρησα ἀξίαν σατίρας, τὴν Κυβέρνησιν. (Γέλωτες).

§39Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ὅσοι, χωρὶς νὰ ἔχωμεν μεταβῆ εἰς τὴν Οὐάσιγκτων, ἀπὸ μακροῦ χρόνου καὶ χωρὶς νὰ ἔχωμεν παρακολουθήσει ἐκεῖ τὰ πράγματα, εἴμεθα εἰς θέσιν κατὰ τρόπον ἀντικειμενικὸν καὶ ἄσχετον ἀπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ καθημένου εἰς αὐτὴν ἢ ἐκείνην τὴν παράταξιν, νὰ μελετῶμεν καὶ νὰ παρακολουθῶμεν τὴν κατάστασιν, ὅσοι εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ πράττωμεν τοῦτο, ἔχομεν διαπιστώσει καὶ νομίζω ὅτι ὅλοι ἔχομεν διαπιστώσει ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὅτι τὸ Κυπριακὸν εἶναι ἐξαιρετικὰ δυσχερές. Πρέπει νὰ εἴπω εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅτι δὲν ἀναμένω θαύματα νὰ σημειωθοῦν εἰς τὴν συνέλευσιν τοῦ Ο.Η.Ε. Δὲν ἀναμένω ἐξελίξεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἱκανοποιήσουν ἔστω καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς βαθμιαίας μεταβάσεως πρὸς τὸν σκοπόν....

§40Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἡττοπάθεια.

§41Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤκουσα, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, μίαν λέξιν ἀπὸ συμπαθῆ συνάδελφον, ὁ ὁποῖος ἀπὸ καλὴν πίστιν τὴν διετύπωσεν, ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶχον ἀρχίσει νὰ λέγω ἀποτελεῖ ἡττοπάθειαν. Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ σταματήσῃ αὐτὴ ἡ τόσον εὔκολος διατύπωσις κρίσεων, αἱ ὁποῖαι ὅταν διατυποῦνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀποτελοῦν περισσότερον ἀκρισίαν, παρὰ κρίσιν. Ἡ ρεαλιστικὴ διαπίστωσις τῶν ἀντικειμενικῶν συνθηκῶν δὲν ἀποτελεῖ ἡττοπάθειαν. Ἀποτελεῖ πολιτικὴν καὶ οὐχὶ ἁπλῆν πεζοδρομιακὴν αἰσθηματολογίαν. (Χειροκροτήματα). Ἡ ρεαλιστικὴ διαπίστωσις τοῦ γεγονότος ὅτι τὸ Κυπριακὸν ἔχει περιπλοκὰς καὶ ἔχει ἐμπλακῆ εἰς ὁλόκληρον τὸ θέμα τῆς ἀσφαλείας τῆς Μεσογείου καὶ εἰς ὁλόκληρον τὸ παγκόσμιον πρόβλημα τοῦ ἀνταγωνισμοῦ τῶν δυνάμεων μεταξὺ Δύσεως καὶ Ἀνατολῆς, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀνταγωνισμοῦ τῶν δυνάμεων ἐν τῷ πλαισίῳ τοῦ Δυτικοῦ κόσμου, τὸ γεγονὸς αὐτό, ὅποιος εἶναι πολιτικὸς ἔχων σεβασμὸν τῆς ἀποστολῆς, τὴν ὁποίαν καλεῖται νὰ ἐκτελέσῃ, πρέπει νὰ τὸ ἀναγνωρίσῃ.

§42Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δὲν εἶναι δι’ ἀπόψε αὐτὴ ἡ συζήτησις.

§43Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ θὰ τὸ κρίνω ἐγὼ καὶ οὐχὶ ὑμεῖς. Εἶπον, συμφωνήσας μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ σας ὅτι θὰ τὸ κρίνῃ ὁ ἑκάστοτε Ἀρχηγός, ἐὰν παρὰ τὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως δὲν γίνεται συζήτησις ἐπὶ ἐθνικοῦ ζητήματος. Θὰ παρεκάλουν νὰ μὴ κάμετε παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ θέματος. Θὰ κρίνω ἐγὼ ἐὰν πρέπει νὰ προβῶ εἰς μίαν διαπίστωσιν ἢ ὄχι.

§44ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶσθε Ἀρχηγὸς Κόμματος;

§45Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρεκάλουν καὶ ὑμεῖς νὰ σεβασθῆτε τὸν Κανονισμὸν καὶ νὰ ἰδῆτε, ὅτι ἔχω τὰ δικαιώματα Ἀρχηγοῦ.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ρητὴ ἡ διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ.

§47Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, λυποῦμαι διότι θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπ’ ὀλίγα λεπτά. Ἐπαναλαμβάνω, ἡ ἀντιμετώπισις οἱουδήποτε θέματος Ἐθνικοῦ καὶ Μεγάλου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ καὶ πλήρης κατανόησις καὶ μελέτη τῶν ἀντικειμενικῶν δεδομένων καὶ πλήρης προετοιμασία τῶν ὑποκειμενικῶν δυνάμεων. Αἱ ὑποκειμενικαὶ δυνάμεις εἶμαι βέβαιος ὅτι ἔχουν ἀναπτυχθῆ καὶ ἀνήκουν εἰς δύο κατηγορίας. Εἰς ἠθικὰς καὶ τεχνικὰς ὑποκειμενικὰς δυνάμεις. Ἡ ἠθικὴ ὑποκειμενικὴ δύναμις, δὲν νομίζω ὅτι ἔχει κανεὶς ἐξ ἡμῶν τὸ δικαίωμα νὰ ἀμφισβητῇ τὴν πίστιν, ἡ ὁποία διέπει ὡς πρὸς τὸ Κυπριακὸν θέμα τὸν πλησίον του εἴτε ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ εἴτε εἰς οἱονδήποτε καφενεῖον τῆς Ἑλλάδος. Αὐτή, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἡ ἁπλῆ συναισθηματικὴ ὑποκειμενικὴ προϋπόθεσις, ὑπάρχει καὶ ἡ τεχνικὴ προϋπόθεσις, ἡ προετοιμασία ἀπὸ ἀπόψεως προβολῆς ἑνὸς θέματος, ἡ προετοιμασία ἀπὸ ἀπόψεως διπλωματικῆς. Εἶμαι βέβαιος καὶ ἐλπίζω, ἀπὸ ὅσα γνωρίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπραξε πᾶν τὸ δυνατὸν νὰ ἀντλήσῃ ὅλα τὰ μέσα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντλήσῃ ἀπὸ ἀπόψεως ὑποκειμενικῆς ἰδικῆς της προσπαθείας καὶ διὰ τῆς μεταβάσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς Ἡν. Πολιτείας καὶ διὰ τοῦ ἔργου τὸ ὁποῖον ἐπετέλεσεν ὁ κ. Κασιμάτης καὶ ὅλοι οἱ ἀπαρτίζοντες τὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ διὰ τῶν προσπαθειῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Εἶμαι βέβαιος ὅτι αὐτὸ θὰ ἔχῃ γίνει καὶ θὰ ἤμην πολὺ ἀφελὴς ἐὰν ἐνόμιζον ὅτι αἱ ὑποκειμενικαὶ αὐταὶ προϋποθέσεις εἶναι ἀρκεταὶ διὰ νὰ δώσουν τὸ ἀποτέλεσμα. Δὲν δίδει τὸ ἀποτέλεσμα ἀμέσως μόνον ἡ πίστις, ἡ πίστις ὑπάρχει καὶ πρέπει νὰ ἐκδηλωθῇ. Δὲν δίδει τὸ ἀποτέλεσμα μόνον ὁ ὑποκειμενικὸς παράγων, τὸ ἀποτέλεσμα τὸ δίδει ἡ συνάρτησις τοῦ ὑποκειμενικοῦ παράγοντος μὲ τὰς ἀντικειμενικὰς συνθήκας. Καὶ κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου δὲν ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὥστε νὰ θεωρηθῇ ὡς πρᾶξις ἡ ὁποία προδίδει διότι δὲν γνωρίζω ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα καὶ τὰ ἔγγραφα, προδίδει ἔλλειψιν ἐμπιστοσύνης, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διεξαγομένην ἐντὸς τῶν ἡμερῶν συζήτησιν εἰς τὸν Ο.Η.Ε. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐκ τῶν παρατηρήσεων καὶ τῆς μελέτης ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῶν ξένων καὶ τῶν Ἑλληνικῶν ἐφημερίδων, τὰ δεδομένα δὲν εἶναι τόσον εὔκολα, ὅσον ὡρισμένοι πιστεύουν. Εἴθε νὰ πλανῶμαι. Τὸ γεγονός, ὅμως, ὅτι τὰ ἀντικειμενικὰ δεδομένα δὲν εἶναι τόσον εὐνοϊκά, σημαίνει, ὅτι πρέπει νὰ ὑπερενταθῇ ἡ προσπάθεια καὶ ἡ πίστις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ μᾶς διέπῃ, νὰ προσλάβῃ ἐντονώτερον ρυθμὸν καὶ ἐκδήλωσιν. Ἑπομένως ἦτο πολὺ πρόχειρος ἡ παρατήρησις συναδέλφου, ὅτι αἱ παρατηρήσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀντικειμενικὰς συνθήκας ἀποτελοῦν ἡττοπάθειαν. Αἱ παρατηρήσεις μου ὁδηγοῦν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὁ ἀγὼν πρέπει νὰ διεξαχθῇ ἐντονώτερος καὶ ἡ πίστις νὰ προσλάβῃ πρακτικὸν χαρακτῆρα. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν νομίζω ὡς ἄνθρωποι πολιτικοί, ὅτι ἔχομεν δικαίωμα νὰ ἀποκρύπτωμεν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὰς δυσχερείας. Αἱ δυσχέρειαι εἶναι μεγάλαι. Εἶναι τοιαῦται, ὥστε ὁ ἀγών, ὁ ὁποῖος θὰ ἀπαιτηθῇ, θὰ εἶναι μακρὸς καὶ ὅτι θὰ εἶναι μακρός, ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, τὸν ὁποῖον θὰ διεξαγάγωμεν ἡμεῖς εἴτε ὡς Κυβέρνησις εἴτε ὡς Ἀντιπολίτευσις εἴτε ὡς Βουλὴ εἴτε ὡς Ἑλληνικὸς λαός. Αὐτὸς δὲν στοιχίζει πολὺ ἀκριβά, ἀλλὰ ὁ ἀγὼν θὰ εἶναι μακρὸς καὶ στοιχίζει πολὺ ἀκριβὰ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὴν Κύπρον, ἀντιμετωπίζοντες καθ’ ἑκάστην διαρκῶς ἐπιδεινουμένας καταστάσεις. Κύριοι συνάδελφοι, προσωπικῶς ἐγκρίνω τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως μὴ γίνῃ συλλαλητήριον ἐξ ἀφορμῆς τῶν δραματικῶν καὶ ἀπανθρώπων σκηνῶν, αἱ ὁποῖαι ἐσημειώθησαν εἰς τὴν Λευκωσίαν, διότι οὐδεμίαν σημασίαν θὰ ἔχουν, ἂν οἱ ἐμπρησμοὶ κατέληγον νὰ ἔχουν κάποιαν προέκτασιν εἰς τὴν πλατεῖαν Συντάγματος καὶ εἰς τὴν ὁδὸν Σταδίου, λόγῳ τοῦ πάθους, τοῦ ἀπολύτως δικαίου, ποὺ θὰ κατελάμβανε τοὺς Ἕλληνας διαδηλωτάς. Σημασίαν ὅμως, ἔχει ἡ ἐκδήλωσις τῆς ὠργανωμένης βουλήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ αὐτῆς τῆς ὠργανωμένης βουλήσεως ἡ ἐκδήλωσις πρέπει νὰ γίνῃ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, δι’ αὐτὸ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἐτόνισα, ὅτι ἦτο ἀναγκαία ἡ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ συζήτησις καὶ ὅτι πρέπει νὰ καταλήξῃ εἰς ψήφισιν διαμαρτυρίας πρὸς ὅλα τὰ ἔθνη καὶ τὰς ξένας Βουλὰς καὶ κυρίως πρὸς τὸν Ο.Η.Ε., ποὺ συνεδριάζει αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ ὅπου μετέχουν τὰ περισσότερα κράτη τοῦ κόσμου, διὰ τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα ἐσημειώθησαν. Ἐλπίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ ἱστορία ταχέως θὰ προσλάβῃ στροφήν, ἡ ὁποία θὰ καταστῇ εὐνοϊκωτέρα διὰ τὸν ἀγῶνα ποὺ ἀντιμετωπίζει ὁ Κυπριακὸς λαός, καὶ τὸν ὁποῖον συμμεριζόμεθα ὅλοι μας, καὶ τὰς δυσκολίας ποὺ ἀντιμετωπίζει θὰ τὰς ὑπερνικήσῃ διὰ νὰ εἰσέλθῃ τὸ μέγα τοῦτο ἐθνικὸν θέμα εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ἐπιλύσεως. Ὁ ἀγών μας δὲν εἶναι ἀρκετός, οὔτε ὁ ἀγὼν εἰς τὸν Ο.Η.Ε. θὰ ἀρκέσῃ, οὔτε ὁ ἀγὼν τῶν ἀδελφῶν μας Κυπρίων θὰ ἀρκέσῃ. Φοβοῦμαι ὅτι θὰ χρειασθῇ ὡρισμένη μεταβολὴ τῶν ἀντικειμενικῶν συνθηκῶν εἰς τὴν διεθνῆ ζωὴν διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ αἰτήματος τῆς αὐτοδιαθέσεως τῆς Κύπρου. Κύριοι συνάδελφοι, καταλήγω, ἡ διαπίστωσις τῶν ὑφισταμένων περιστατικῶν, σημαίνει ἀναγκαίαν αὔξησιν καὶ ἔντασιν τῆς πίστεως καὶ τοῦ ἀγῶνος, πάντως ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὅτι αἱ συνθῆκαι εἶναι δυσχερεῖς καὶ ὅτι ἡ πλειοψηφία περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Κασιμάτης, δὲν εἶναι ἐξησφαλισμένη καὶ ὅτι οὔτε ἀπὸ τὴν παροῦσαν, οὔτε ὑπὸ οἱανδήποτε ἄλλην Κυβέρνησιν θὰ ἐξαρτηθῇ ἡ ἐξασφάλισις τοιαύτης μεγάλης πλειοψηφίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπαλτατζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§49Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, συμμεριζόμεθα καὶ ἡμεῖς τὴν γενικὴν συγκίνησιν καὶ ἀγανάκτησιν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν συνέχεται ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ὁ πολιτικὸς κόσμος, ὅπως ἀπεδείχθη ἀπὸ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν τοῦ Σώματος, διὰ τὰ αἱματηρὰ καὶ βάρβαρα γεγονότα τῆς Λευκωσίας. Τὰ γεγονότα αὐτὰ ἀποδεικνύουν καὶ τὴν δολιότητα καὶ τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς Ἀγγλικῆς Διοικήσεως νὰ ἀντιμετωπίσῃ κατὰ ἕνα τρόπον ἁρμόζοντα καὶ πολιτισμένον τὰ γεγονότα τῆς Κύπρου. Νομίζω, ὅτι πέραν αὐτῆς τῆς γενικῆς διαπιστώσεως, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος καὶ εἰς παρεμβολάς, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ διαταράξουν τὴν ἑνότητα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἐπὶ ἑνὸς τόσον ζωτικοῦ καὶ Ἐθνικοῦ ζητήματος, ὡς εἶναι τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ τονίσω λόγῳ τῆς κρισιμότητος τῆς φάσεως εἰς τὴν ὁποίαν εἰσέρχεται τὸ Κυπριακὸν καὶ λόγῳ τῶν θυσιῶν τὰς ὁποίας ὑφίσταται ὁ Ἑλληνικὸς πληθυσμὸς τῆς Κύπρου, νομίζω ὅτι εἶναι χρέος πλέον τοῦ πολιτικοῦ κόσμου ὁλοκλήρου, τόσον κατὰ πρῶτον λόγον τῆς Κυβερνητικῆς πλειοψηφίας ὅσον καὶ τῶν μεγαλυτέρων Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ποὺ πρέπει νὰ ἔχουν τὴν πρωτοβουλίαν ἑνὸς γενικωτέρου διαβήματος νὰ ἀντιμετωπίσουν κατὰ τὸν πλέον οὐσιαστικὸν τρόπον, ὥστε πέραν τῶν συναισθηματικῶν ἐκδηλώσεων, νὰ ἀντιμετωπίσουν τὸ πρόβλημα τῆς οὐσιαστικῆς βοηθείας, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ προσφέρῃ ὁ ἐλεύθερος Ἑλληνισμός, πρὸς τὸν μαχόμενον Ἑλληνισμὸν τῆς Κύπρου. Καὶ εἰς τὴν κρίσιμον αὐτὴν στιγμὴν ἡ πολιτικὴ ἡγεσία τοῦ τόπου, καὶ ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην, οἱανδήποτε πρωτοβουλίαν καὶ ἐὰν ἀναλάβῃ πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν, θὰ εὑρεθῇ εἰς τὸ ὕψος τῶν κρισίμων καὶ ἱστορικῶν στιγμῶν, τὰς ὁποίας διέρχεται τὸ θέμα, διὰ νὰ ἀποδείξῃ πράγματι, ὅτι ὑπεράνω τῶν πολιτικῶν ἀντιθέσεων ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τοῦ πολιτικοῦ του κόσμου τὸ θέμα αὐτὸ τὸ Ἐθνικόν, τὸ θέτει ὑπεράνω κομμάτων καὶ παρατάξεων. Καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ πολιτικὴ ἡγεσία τοῦ τόπου καὶ ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος θὰ εἶναι εἰς τὸ πλευρόν του, διότι μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ βοηθήσωμεν τὸν ἱερὸν ἀγῶνα τῶν ἀδελφῶν μας Κυπρίων.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς παρὰ τῇ Προεδρίᾳ τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§51Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις μέχρι τοῦδε, οὐδέποτε εἶχεν ἀρνηθῆ, πᾶσαν διεξοδικὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ. Ἐὰν ἀνατρέξητε εἰς τὰ γεγονότα θὰ ἐνθυμηθῆτε ὅτι μέχρι τοῦδε ἡ παροῦσα βουλευτικὴ περίοδος ἔχει ἤδη πλέον ἢ δεκάκις ἀσχοληθῆ μὲ τὸ μέγα τοῦτο ἐθνικὸν θέμα καὶ ἐδόθη πάντοτε πᾶσα ἄνεσις εἰς τοὺς ἀξιοτίμους κ. κ. Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων καὶ εἰς τοὺς κ. κ. συναδέλφους βουλευτάς, νὰ ἀναπτύξουν τὰς ἀπόψεις των, ὅσον ἀντίθετοι καὶ ἐὰν ἦσαν πρὸς τὴν Κυβερνητικὴν γραμμήν. Ὅτε πρὸ 4–5 ἡμερῶν ἐζητήθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ, ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε τὴν παράκλησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ ἐπὶ τῆς προτάσεως αὐτῆς, διότι, ἐκκρεμοῦντος τοῦ ζητήματος αὐτὰς τὰς ἡμέρας ἐνώπιον τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν καὶ ὑπαρχόντων μερικῶν περιστατικῶν ἐντελῶς ἐξαιρετικῶν εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν νῆσον, θὰ ἦτο δυνατὸν μία συζήτησις Κοινοβουλευτικὴ ἡ ὁποία, παρὰ τὴν καλὴν θέλησιν παντὸς ὁμιλοῦντος, μόνη δύναται νὰ διολισθήσῃ καὶ νὰ δημιουργήσῃ πράγματα, θὰ ἦτο δυνατόν, λέγω, αὕτη νὰ δυσχεράνῃ τὸν χειρισμὸν τῶν ζητημάτων. Αὐτὴ ἦτο ἡ μόνη παράκλησις τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις. Ἐφ’ ὅσον, ὅμως, οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, ὄχι μόνον πλέον ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἀλλὰ κατόπιν αὐτοῦ καὶ οἱ ἄλλοι κ.κ. Ἀρχηγοί, ἐζήτησαν καὶ πάλιν νὰ λάβουν τὸν λόγον καὶ νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ, δὲν δυνάμεθα νὰ φέρωμεν ἀντίρρησιν, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον, ἐν τῷ μεταξὺ ἀπεσαφηνίσθη, ὅτι ἡ συζήτησις αὕτη θὰ ἦτο ἐντοπισμένη ἐπὶ ἑνὸς συγκεκριμένου θέματος. Ὅσον ἀφορᾶ, αὐτὸ τὸ συγκεκριμένον θέμα, τὸ θέμα τῶν ἐμπρησμῶν καὶ βανδαλισμῶν οἱ ὁποῖοι ἔλαβον χώραν εἰς τὴν νῆσον Κύπρον, κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας, βανδαλισμῶν οἱ ὁποῖοι δὲν ἐμφανίζονται, δυστυχῶς διὰ πρώτην φοράν, ἀλλὰ ἀποτελοῦν μίαν πρόσθετον περιπέτειαν εἰς τὸν Γολγοθᾶν, τὸν ὁποῖον ὑφίσταται ὁ Κυπριακὸς λαὸς ἀπὸ πολλοῦ χρόνου, ὅσον ἀφορᾶ αὐτὰ τὰ γεγονότα, ἐν πρώτοις ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ὅπως καὶ ἡ πλειοψηφία ἀσφαλῶς τῆς Βουλῆς, καθὼς καὶ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, συμμεριζόμενοι τὴν ὀδύνην τῶν Κυπρίων καὶ κατεχόμενοι ἀπὸ τὴν αὐτὴν ἀγανάκτησιν καὶ ὀργὴν διὰ τὰ ἐκεῖ τεκταινόμενα, αἰσθάνονται αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅτι δύνανται νὰ διατυπώσουν, ὅπως καὶ διετύπωσαν περὶ τῶν γεγονότων αὐτῶν αὐστηρὰς καὶ σκληρὰς κρίσεις, αἱ ὁποῖαι, ὅπως ἀπέδειξε καὶ ἡ ἀποψινὴ συζήτησις συμπίπτουν πλήρως πρὸς τὰς ἀπόψεις τῶν κ.κ. Ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐὰν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας τὸ κείμενον τὸ ὁποῖον ἐπέδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ἐπιτροπὴν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, θὰ ἴδητε ὅτι διατυποῦται ἐκεῖ διὰ πρώτην φορὰν μὲ ἀπόλυτον κατηγορηματικότητα, ἡ καταγγελία, ὅτι αἱ τουρκικαὶ συμμορίαι ἦσαν ὠργανωμέναι, εἶχον ὑποκινηθῆ ὑπὸ τῶν Ἄγγλων καὶ ἐτέλουν ὑπὸ τὴν προστασίαν των. Ἐπίσης ἀναφέρει τὸ αὐτὸ κείμενον ὅτι καθίσταται πλέον πρόδηλον, ὅτι ἡ ἄμεσος ἐνέργεια τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν εἶναι ὑπέρποτε ἄλλοτε ἀναγκαία, διότι ἡ Βρεταννικὴ διοίκησις καὶ ἡ Βρεταννικὴ Κυβέρνησις, φανερώνουν τὴν ἀδυναμίαν των νὰ ἐκπληρώσουν τὰς διεθνεῖς των ὑποχρεώσεις, φανερώνουν δηλαδὴ τὴν ἀδυναμίαν των νὰ τηρήσουν τὴν ἔννομον τάξιν ἐν τῇ νήσῳ. Αὐτὰ τὰ γεγονότα, κύριοι βουλευταί, εἶναι τοσούτῳ μᾶλλον ἀξιοκατάκριτα, καθ’ ὅσον, ἀπὸ ὅλα τὰ μέσα τὰ ὁποῖα μετεχειρίσθη μέχρι τοῦδε ἡ Μεγάλη Βρεταννία διὰ νὰ ματαιώσῃ τὸν ἀγῶνα τῶν Κυπρίων, αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔρχεται εἰς βαθυτέραν ἀντίθεσιν πρὸς ὅλους τοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους πᾶσα δημοκρατικὴ χώρα ἐπιδιώκει. Οἱ Κύπριοι ἀδελφοί μας, οὐδέποτε ἐστράφησαν κατὰ τῶν ἐν Κύπρῳ Τούρκων καὶ ἀκριβέστερον κατὰ τῶν ἐν Κύπρῳ Μουσουλμάνων. Ἀπεναντίας, ἐὰν ὑπάρχῃ μία γωνία τοῦ κόσμου, ὅπου τὸ Μουσουλμανικὸν καὶ τὸ Ἑλληνικὸν στοιχεῖον συνέζησαν ἐπὶ αἰῶνας, ἐν ἀγαστῇ συμπνοίᾳ, αὐτὴ εἶναι ἡ Κύπρος. Οὐδέποτε ἐδημιουργήθη, οὐδέποτε ὑπῆρχεν ἀφορμή, οὐδέποτε ἐκ μόνης τῆς ἐν Κύπρῳ καταστάσεως, θὰ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ προκύψῃ σύγκρουσις μεταξὺ αὐτῶν τῶν δύο στοιχείων.

§52Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Οὔτε καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ Ἑλληνοτουρκικοῦ πολέμου.

§53Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Αὐτὴ ἡ σύγκρουσις, κύριοι βουλευταί, ἀπὸ ποῦ προῆλθε τώρα, καὶ τὸ διατὶ προῆλθε, δὲν χρειάζεται μεγάλη φιλοσοφία διὰ νὰ τὸ ἀντιληφθῶμεν. Αὐτὸ τὸ γεγονός, αὐτὸς ὁ τρόπος, ἂς εἴπωμεν, ἀμύνης, ἐναντίον τοῦ Κυπριακοῦ ἀγῶνος, δὲν εἶναι τρόπος ὁ ὁποῖος προσιδιάζει, ὄχι εἰς μίαν μεγάλην δύναμιν, ἀλλὰ εἰς οἱανδήποτε χώραν, ἡ ὁποία ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην νὰ διακυβερνᾷ κατὰ τρόπον δημοκρατικόν, πολιτισμένους λαούς, ὅπως ὁ Κυπριακός. Δι’ αὐτὸ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔχει τὴν εὐθύνην τοῦ χειρισμοῦ τῶν ζητημάτων καὶ ἡ ὁποία ἑπομένως εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ εἶναι πολὺ πλέον μετρημένη καὶ εἰς τὰς ἐκφράσεις της καὶ εἰς τὰς κρίσεις της, εὑρέθη παρὰ ταῦτα εἰς τὴν ἀνάγκην ἐνώπιον αὐτῆς τῆς στάσεως τῶν Βρεταννῶν νὰ διατυπώσῃ τὰς αὐτὰς ἀκριβῶς παρατηρήσεις καὶ τὰς αὐτὰς σκέψεις ἐν ἐπισήμῳ ἐγγράφῳ, τὰς ὁποίας διετύπωσαν ἐνώπιον ἡμῶν σήμερον οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. Ἀρχηγοὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, ἑπομένως, συμμεριζομένη πλήρως καὶ τὴν ὀδύνην καὶ τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὁλοκλήρου, ἔπραξε διὰ τῶν γνωστῶν ἤδη εἰς ὑμᾶς ἐνεργειῶν της, παρὰ τοῖς ἁρμοδίοις εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, ὅ,τι ἔπρεπε διὰ νὰ προβάλῃ τὴν θέσιν της ἐπὶ τοῦ συγκεκριμένου τούτου ζητήματος. Δέχεται, ὅμως, καθ’ ὅσον τοῦτο ἀποτελεῖ εὐχὴν ὅλων τῶν πλευρῶν τῆς Βουλῆς, ὅπως παραλλήλως πρὸς τὰς Κυβερνητικὰς ἐνεργείας, γίνῃ ψήφισμα, ὅπως τὸ προτείνει ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ὅστις εἶχε καὶ πρῶτος ἐν προκειμένῳ τὴν πρωτοβουλίαν νὰ γίνῃ τὸ ψήφισμα αὐτὸ καὶ ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ διατυποῦνται ἀκριβῶς τὰ ἴδια πράγματα, τὰ ὁποῖα διατυπώνει ἡ ἐπίσημος Ἑλλὰς εἰς τὸ ἔγγραφόν της εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Θὰ παρακαλέσω δι’ αὐτὸ θερμῶς τὸν κ. Πρόεδρον εἰς τὸν ὁποῖον, κατὰ τὰ ἔθιμα, πρέπει νὰ ἀνατεθῇ ἡ διατύπωσις τοῦ ψηφίσματος, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὸ κείμενον αὐτό, τοῦ ὁποίου περικοπὴν ἀνέγνωσα καὶ τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι ἐκφράζει ὁμόθυμον τὴν γνώμην τοῦ Σώματος. Κύριοι συνάδελφοι, ἐφ’ ὅσον ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἴμεθα σύμφωνοι, καὶ ἐφ’ ὅσον κατόπιν τοῦ πέρατος τῆς συζητήσεως αὐτῆς θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν δι’ ἀναστάσεως ἀποδοχὴν τοῦ ψηφίσματος, δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσω. Ἀλλὰ ἐπειδή, ὅπως εἶναι φυσικὸν καὶ ἀνθρώπινον αἱ συζητήσεις εἰς ἕνα Κοινοβούλιον δὲν ἠμποροῦν νὰ περιορισθοῦν ἀπολύτως, ἐκεῖ ποὺ τὴν θέλει καθένας μας καὶ ἐπειδὴ διετυπώθη ἔστω καὶ ἐμμέσως ἡ σκέψις ὅτι ὑπάρχει μερὶς ἐν τῇ Κυβερνήσει ὀλιγώτερον ἐνθουσιῶσα, ὀλιγώτερον πιστὴ εἰς τὸν ἀγῶνα τῶν Κυπρίων, θὰ ἤθελον νὰ σᾶς δώσω τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι ἐπὶ 15 τώρα μῆνας, ἐν σιγῇ, ὅπως πρέπει καὶ μὲ ὅλον τὸ μέτρον καὶ μὲ ὅλην τὴν συγκράτησιν ποὺ ἐπιβάλλουν οἱ χειρισμοὶ ἐξωτερικῶν ζητημάτων ἐγένοντο διὰ πράξεων καὶ διὰ λόγων, οἱ ὁποῖοι καὶ αὐτοὶ ἀποτελοῦν πράξεις, ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ, διὰ νὰ προβληθῇ τὸ αἴτημα τῆς αὐτοδιαθέσεως, τὸ αἴτημα τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα). Καὶ ὑπάρχει μέσα εἰς τοὺς κόλπους τῆς Κυβερνήσεως, πίστις ἀκλόνητος, ὅτι τὸ αἴτημα τοῦτο εἶναι δίκαιον καὶ ὅτι δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις, οἱαδήποτε Κυβέρνησις νὰ ὑποστείλῃ τὴν σημαίαν αὐτοῦ τοῦ ἀγῶνος καὶ αὐτοῦ τοῦ σκοποῦ, παρὰ μόνον ὅταν τοῦτο δικαιωθῇ, ὅταν, ὅπως τὸ ἐλπίζομεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν θὰ συμπαρεδρεύσουν οἱ Κύπριοι ἀδελφοί μας. (Χειροκροτήματα).

§54Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ποία διαδικασία θὰ ἀκολουθηθῇ διὰ τὴν διατύπωσιν τοῦ ψηφίσματος;

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω, ὅπως ὁ κ. Μπακόπουλος καὶ ὁ κ. Καλαντζῆς ἔλθουν εἰς τὸ γραφεῖον μου διὰ τὴν διατύπωσιν τοῦ ψηφίσματος.

§56Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐξουσιοδοτοῦμεν τὸ Προεδρεῖον διὰ τὴν διατύπωσιν.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σύμφωνοι.

§58Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ παρατηρήσω ὅτι ἐδῶ ὑπάρχει ἓν λεπτὸν θέμα διαφωνίας μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας. Ἐδῶ οἱ ρήτορες, οἱ περισσότεροι, οἱ ὁποῖοι προέβησαν εἰς τὰ αἰτήματα διὰ τὸ περιεχόμενον τοῦ ψηφίσματος, ἐζήτησαν ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἐκφράσῃ ἡ Βουλὴ τὴν ἀγανάκτησιν διὰ τὰ γεγονότα — φαντάζομαι ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος οὐδεμία διαφωνία θὰ ὑπάρξῃ — ἀφ’ ἑτέρου νὰ διαδηλώσῃ τὴν ἀλληλεγγύην της, πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς τῆς Κύπρου, ποὺ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀγωνίζονται. Καὶ εἰς αὐτὸ τὸ θέμα δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις. Εἰς τὸ τρίτον θέμα, νομίζω ὅτι, ἀπ’ ὅ,τι ἤκουσα, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδιάβασε γρήγορα τὸ ἔγγραφον, ὑπάρχουν δύο ἀπόψεις. Ἡ μία, τὴν ὁποίαν διετυπώσαμεν ἡμεῖς, ὅτι οἱ Ἄγγλοι δὲν εἶναι εἰς θέσιν ἢ δὲν θέλουν νὰ τηρήσουν τὴν τάξιν εἰς τὴν Κύπρον καὶ ὡς ἐκ τούτου, πρέπει νὰ σταλῇ δύναμις ἀστυνομικὴ τρίτων. Αὐτὴ εἶναι μία συγκεκριμένη πρότασις τὴν ὁποίαν κάμομεν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας, νομίζομεν ὅτι ἀνεφέρθη ἀορίστως εἰς μίαν ἐπέμβασιν τῶν Ἡγωμένων Ἐθνῶν. Ἐκεῖ ὑπάρχει μία ἀρκετὴ διαφορὰ μεταξὺ τῶν διαπιστώσεων τὰς ὁποίας ἐκάμαμεν ἡμεῖς καὶ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις, διότι ἀλλοιῶς εἶναι μία ἐπέμβασις ἀόριστος τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ εἶναι μία εὐχὴ ἢ μία σύστασις καὶ ἄλλο εἶναι τὸ συγκεκριμένον μέτρον, τὸ ὁποῖον προτείνομεν νὰ ζητήσωμεν, δηλαδὴ τὴν ἀποστολὴν στρατευμάτων τοῦ Ο.Η.Ε. διὰ τὴν τήρησιν τῆς τάξεως.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ μὲν ἓν εἶναι ὅτι θὰ κάμωμεν μίαν διαμαρτυρίαν, τὸ ἄλλο εἶναι ἄσκησις πολιτικῆς.

§60Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Θὰ παρακαλέσω νὰ περιορισθῶμεν εἰς μίαν διαμαρτυρίαν νὰ μὴ καθορίσωμεν συγκεκριμένα πολιτικὰ μέτρα, ὅπως τὸ προτεινόμενον καὶ ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων πρῶτον καὶ κατόπιν ἀπὸ τὸν κ. Καρτάλην. Νομίζω ὅτι τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ ἐκφράσῃ τὴν ἀγανάκτησίν της. Ἐὰν δὲ θέλῃ νὰ προτείνῃ συγκεκριμένα πράγματα, διὰ νὰ ὑπάρξῃ πλήρης ἡ εὐθυγράμμισις, νὰ μὴ ἐξέλθουν πέραν τῶν ὅσων διετύπωσεν ἁρμοδίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἀπέστειλεν εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη. Δὲν δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν πλέον εἰς συγκεκριμένας προτάσεις ὡς βουλευόμενον Σῶμα.

§61Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ προχωρεῖ.

§62Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Ἐὰν προχωρῇ ἡ Βουλὴ προχωρεῖ καὶ ἡ πλειοψηφία καὶ ἐὰν προχωρῇ ἡ πλειοψηφία προχωρεῖ καὶ ἡ Κυβέρνησις. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω νὰ μείνωμεν εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ ἐγγράφου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχουν συγκεκριμένα αἰτήματα, τὰ ὁποῖα δύνανται αὔριον νὰ μὴ εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θέλομεν, ἢ νὰ μὴ θέλωμεν ἀμέσως τώρα νὰ τὰ προβάλωμεν.

§63Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ κείμενον τῆς διαμαρτυρίας τῆς Κυβερνήσεως, ἀναφέρεται ἀορίστως εἰς αἴτησιν πρὸς ἐπέμβασιν τοῦ Ο.Η.Ε. Ἀλλὰ δὲν κρίνω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως ἔχει δίκαιον, ὑποστηρίζων ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ αὐτὴ ἡ ἀπόλυτος ταὐτότης. Δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ διατυπώσει κατὰ τρόπον ἀόριστον τὸ ἰδικόν της αἴτημα. Τὸ Σῶμα, ὡς σύνολον, ἐκφράζει περισσότερον τὰ αἰσθήματα καὶ ἡ Κυβέρνησις προσδιορίζει περισσότερον συγκεκριμένην πολιτικήν. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἔχομεν τὸ προηγούμενον τῆς Αἰγύπτου, ὅπου ὑπῆρξεν ἀποτελεσματικὴ ἡ παρουσία στρατιωτικῶν δυνάμεων τοῦ Ο.Η.Ε. καὶ ἀφοῦ εὑρισκόμεθα ἐνώπιον τῆς τραγωδίας, διὰ τὴν ἐπαύριον τῆς ὁποίας δὲν εἴμεθα βέβαιοι ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καὶ χείρων, νομίζω ὅτι ὄχι μόνον καὶ οὐδεὶς θὰ ἔβλαπτεν, ἀλλὰ ἀντιθέτως θὰ ἦτο ὠφέλιμος ὁ προσδιορισμὸς τοῦ αἰτήματος πρὸς ἀποστολὴν δυνάμεων τοῦ

Ο.Η.Ε.

Διότι ἐὰν ἐπρόκειτο ὁ Ο.Η.Ε. νὰ μὴ ἀσκήσῃ αὐτὸ τὸ δικαίωμα, δὲν ἔχει ἄλλας δυνατότητας, πέραν τῶν συμβουλῶν, αἱ ὁποῖαι μέχρι τοῦδε, ἀπεδείχθησαν ἀτελέσφοροι καὶ πέραν τῆς τελικῆς ἀποφάσεως, μὲ τὴν ὁποίαν ἐνδεχομένως θὰ ἐγκρίνῃ τὸ αἴτημα τῆς αὐτοδιαθέσεως. Ἄλλος συγκεκριμένος τρόπος πρὸς ἄμεσον ματαίωσιν ἐπαναλήψεως τῆς τραγωδίας δὲν ὑπάρχει. Τούτου δεδομένου, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ τὸ ἀποδεχθῇ.

§64Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Χωρὶς κανένα ἀντιπολιτευτικὸν θέμα.

§65Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Δὲν ὑπάρχει θέμα ἀντιπολιτευτικόν. Νομίζω ὅτι ὑπὸ μορφὴν εὐχῆς ἠμπορεῖ νὰ εὑρεθῇ μία κατάλληλος διατύπωσις ποὺ θὰ σᾶς ἱκανοποιήσῃ καὶ ὅπως εἴπατε ἐὰν εἷς ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ εἷς ἐκ τῶν συναδέλφων τῆς Συμπολιτεύσεως συναντηθοῦν μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νομίζω ὅτι θὰ εὑρεθῇ αὐτὴ ἡ διατύπωσις.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Μπακόπουλον καὶ τὸν κ. Καλαντζῆν νὰ ἔλθουν εἰς τὸ γραφεῖον μου νὰ τὸ διατυπώσωμεν.

§67Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἴπατε ὅτι ὑπὸ τύπον εὐχῆς δύνανται νὰ διατυπωθοῦν αὐτά, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων διετύπωσεν; Ἀντελήφθην ὀρθῶς, ἢ ὄχι; Τὸ πρῶτον βῆμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔδει νὰ γίνῃ ἐν προκειμένῳ, καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε γίνει ἤδη, ὅταν ἐπεδόθη ἡ διαμαρτυρία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν περὶ ἀμέσως παρεμβάσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ, ἦτο νὰ ἔλθῃ μία ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπὴ νὰ ἐξετάσῃ τοὺς βανδαλισμοὺς ποὺ γίνονται εἰς τὴν Κύπρον. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον σημεῖον. Συνεπῶς, ὑποβάλλω τὴν σκέψιν, νὰ πραγματοποιηθῇ τοῦτο, ὡς πρῶτον στάδιον, τὸ ταχύτερον.

§68Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ ἡ ἀντίρρησίς του εἰς αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω. (δὲν ἠκούσθη)....

§69Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι ἀντίρρησις, κύριε Ὑπουργέ.

§70Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). (δὲν ἠκούσθη) ἡ παρατήρησίς σας αὐτή, μᾶς ὁδηγεῖ εἰς τὴν σκέψιν, ὅτι πρέπει αὐτὸ τὸ κείμενον νὰ μὴ τὸ κάμωμεν τόσον συγκεκριμένον. Προσέξατέ το αὐτό. Διότι, κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, καλὸν εἶναι μία τοιαύτη διαμαρτυρία νὰ μείνῃ ἄτρωτος ἀπὸ πάσης πλευρᾶς καὶ δὴ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῶν συμμαχιῶν, αἱ ὁποῖαι ἀκόμη ἰσχύουν. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ ἀνατεθῇ ἡ διατύπωσις, ἐφ’ ὅσον ἐμπιστεύεται τὸ Σῶμα, εἰς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους καὶ εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς.

§71Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ διατυπωθῇ κατὰ τὸν πρέποντα τρόπον.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις. Διετυπώθη ὑπὸ τῶν ἀνωτέρω 2 συναδέλφων τὸ ἑξῆς ψήφισμα:

ΨΗΦΙΣΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

«Ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων ἐκδηλώνει ὁμοθύμως τὴν ἀμέριστον καὶ ἱερὰν ἀγανάκτησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ διὰ τοὺς νέους βανδαλισμοὺς τῆς Λευκωσίας εἰς βάρος τῶν ἀδελφῶν Κυπρίων, καὶ τὴν πλήρη ἀδελφικὴν συμπαράστασιν ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους πρὸς τὰ ἡρωϊκὰ αὐτὰ τέκνα τῆς Ἑλληνικῆς Μεγαλονήσου. Ἡ ἐπανάληψις τοιούτων βανδαλισμῶν τῆς Τουρκικῆς μειονότητος τῆς Κύπρου πείθει τοὺς πάντας, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Διοίκησις, εἴτε ὑποκινεῖ ἐσκεμμένως τὰς βαρβαρότητας αὐτάς, εἴτε δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ζωήν, τιμὴν καὶ περιουσίαν τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, καὶ συνεπῶς κατ’ ἀμφοτέρας τὰς ἐκδοχὰς ἀπέτυχεν ὡς Διοίκησις Λαοῦ πολιτισμένου. Ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ ἐκφράζει πρὸς τὰς Βουλὰς ὅλων τῶν λαῶν τὴν ζωηρὰν διαμαρτυρίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους διὰ τὴν ἀνικανότητα τῆς Ἀγγλικῆς Διοικήσεως ἐν Κύπρῳ καὶ ἐπικαλεῖται τὴν συμπαράστασιν αὐτῶν, διὰ νὰ τεθῇ ἐπὶ τέλους τέρμα εἰς τὰς ἐπανειλημμένας τοιαύτας ὠμότητας, αἱ ὁποῖαι στιγματίζουν πᾶσαν ἔννοιαν ἀνθρωπισμοῦ καὶ πολιτισμοῦ. Ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων ἀπευθύνεται εἰδικώτερον πρὸς τὸν Ο.Η.Ε. καὶ ἐπικαλεῖται τὴν κατὰ τὸν Καταστατικὸν αὐτοῦ Χάρτην ἐπέμβασιν, ὅπως, χρησιμοποιῶν τὰ πλέον δραστικὰ εἰς τὴν διάθεσίν του μέσα ἐπιτύχῃ διὰ τῆς ἰδίας μεγίστης αὐτοῦ ἐπιβολῆς τὴν μὴ ἐπανάληψιν τῆς σκοπίμως προκαλουμένης ἔξωθεν συγκρούσεως τῶν δύο στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἐν τούτοις ἐπὶ αἰῶνας ἔζησαν ἐν εἰρήνῃ καὶ ἀγαστῇ ἁρμονίᾳ.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ δέχεται ἡ Βουλή;

§74ΑΠΑΝΤΕΣ ΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς, ἐγένετο ὁμοφώνως δεκτὸν τὸ ἀνωτέρω ψήφισμα.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

§76Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ὑποβάλω εἰς τὸ Σῶμα τὴν πρότασιν, εἰς ἐκδήλωσιν ἐντονωτέρας διαμαρτυρίας καὶ συμπαραστάσεως τοῦ Σώματος πρὸς τὸν μαχόμενον Ἑλληνικὸν λαὸν τῆς Κύπρου, νὰ λυθῇ ἡ σημερινὴ συνεδρίασις, θεωρουμένη ὡς ἀφιερωθεῖσα ὁλόκληρος εἰς τὴν Ἱερὰν καὶ Ἐθνικὴν ὑπόθεσιν τῆς Κύπρου.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, δέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Π.Ε.Κ.;

§78ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 8.30′ μ. μ.)