1957.01.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 25η.

Τρίτη 15 Ἰανουαρίου 1957.

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.30′ μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Ἀποσκίτης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Κύριοι συνάδελφοι, ἀνακοινῶ πρὸς τὸ Σῶμα τὴν ἀκόλουθον ἐπιστολὴν τοῦ βουλευτοῦ κ. Σ. Παπαεμμανουήλ, ἀπευθυνθεῖσαν πρὸς ἐμὲ ἐκ Παρισίων καὶ φέρουσαν ἡμερομηνίαν 10ης Ἰανουαρίου 1957. «Ὁτὲλ Βίλλα Τρερίζε Παρίσιοι 10 Ἰανουαρίου 1957 Ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων κ. Ροδόπουλον Κύριε Πρόεδρε, Παρακαλῶ, ὅπως, ἅμα τῇ ἐνάρξει τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, εἰσηγηθῆτε καὶ μοὶ χορηγηθῇ ἑξάμηνος ἄδεια παραμονῆς μου εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ λόγους ὑγείας. Μετὰ τιμῆς Σ. Παπαεμμανουὴλ Υ. Γ. Τὴν τυχὸν μὴ χορήγησιν τῆς ὡς ἄνω ἀδείας θέλω θεωρήσει ὡς μίαν ἐπὶ πλέον ἐκδήλωσιν τῆς ἐχθρικῆς μέχρι τοῦδε ἔναντί μου στάσεως τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ἴδιος» Εἰς σᾶς ἐναπόκειται, κ. συνάδελφοι, νὰ ἀποφασίσητε, μετὰ τὴν χθεσινὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, διὰ τῆς ὁποίας ἤρθη ἡ ἀσυλία τοῦ κ. Παπαεμμανουήλ, ἐὰν πρέπει νὰ τῷ χορηγηθῇ ἡ αἰτουμένη ἄδεια.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπορρίπτεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς ἡ αἴτησις τοῦ κ. Παπαεμμανουὴλ περὶ χορηγήσεως ἀδείας παραμονῆς του ἐπὶ ἑξάμηνον εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀπερρίφθη. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Κλῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§6Γ. ΚΛΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Χαλκιδικῆς κ. Λ. Σαραφιανὸς καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων Λουτροῦ Ἠμαθίας, ζητούντων νὰ ἐπιτραπῇ τὸ ἄνοιγμα τοῦ ἐσφραγισμένου ναοῦ των, ἵνα ἐκκλησιάζωνται οὗτοι κατὰ τὸ Ἰουλιανὸν ἡμερολόγιον. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Δ. Γρίβας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ἐργατοϋπαλλήλων Συνταξιούχων Ι.Κ.Α. Δράμας, ζητοῦντος αὔξησιν τῶν συντάξεων κατὰ 50%, διατήρησιν τῶν οἰκογενειακῶν βαρῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Πινάτσης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Κ. Σιφνιοῦ, Δ. Παπαμιχαήλ, Θ. Καδεμηλιάδη, Γ. Χατζηχαλικιᾶ, Γ. Ὑφαντίδου, Μ. Κουντουλάκου καὶ Λ. Μαρκουτσλῆ, καπνοπαραγωγῶν, κατοίκων Κυργίων, αἰτούντων τὴν ἀπαλλαγήν των ἐκ τοῦ προστίμου, τὸ ὁποῖον τοὺς ἐπέβαλεν ἡ Ἐφορία Καπνοῦ Δράμας, λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν ἐκαλλιέργησαν ἅπαντα τὰ δηλωθέντα ὑπ’ αὐτῶν στρέμματα, διὰ λόγους ἀνεξαρτήτους τῆς θελήσεώς των. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικοβοιωτίας κ. Γ. Τζώρτζης, διὰ τηλεγραφήματός του, ζητεῖ ἀπαγόρευσιν εἰσαγωγῆς γεωμήλων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἥτις θέλει πλήξει τοὺς πατατοπαραγωγοὺς ἐπαρχίας Θηβῶν, οἱ ὁποῖοι διαθέτουν ἤδη 55.000 τόννους γεωμήλων. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικοβοιωτίας κ. Χ. Σκουτέρης, διὰ τηλεγραφήματός του, διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην εἰσαγωγὴν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ πατάτας εἰς ἐποχὴν ὀργασμοῦ ἐξαγωγῆς τοιαύτης ἐκ περιοχῆς του καὶ ζητεῖ τὴν μὴ εἰσαγωγὴν καθ’ ὅσον θέλει εἶναι καταστρεπτικὴ διὰ τοὺς πατατοπαραγωγοὺς καὶ ἐπιζήμιος διὰ τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν. Ὁ βουλευτὴς Ἀρκαδίας κ. Μ. Καροῦσος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Ἀρκαδίας, ζητούσης ἀπαγόρευσιν εἰσαγωγῆς γεωμήλων φαγητοῦ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐφ’ ὅσον εὑρίσκονται ἀδιάθετοι ἐπαρκεῖς ποσότητες τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Πινάτσης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Β. Βασιλειάδου, Ι. Σταυροπούλου, Χ. Χαραλαμπίδου, Χ. Παπανικολάου, Χ. Μαυρομμάτη, Εὐαγ. Μοσχοφῆ κ.λ.π., καπνοπαραγωγῶν κατοίκων Πλατανιᾶς, αἰτούντων ὅπως ληφθῇ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως μέριμνα συγκεντρώσεως τῶν εἰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν εὑρισκομένων εἰσέτι ἀπωλήτων καπνῶν ἐσοδείας 1955 ἀνερχομένων εἰς τὸν Νομὸν Δράμας, περὶ τὰς 30.000 χιλ. ὀκάδας ἵνα ἀπαλλαγῶσιν ἀπὸ τὰς δανειακὰς πρὸς τὴν Τράπεζαν ὑποχρεώσεις των. Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. Κακκαρᾶς διὰ τηλεγραφήματός του ζητᾷ ἀπαγόρευσιν εἰσαγωγῆς γεωμήλων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐπὶ ζημίᾳ πατατοπαραγωγῶν καὶ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης ἀπέστειλε τὸ κατωτέρω ἔγγραφον ἐν σχέσει μὲ τὴν ἐν τῇ Βουλῇ ἀγόρευσιν περὶ ΤΑΕ τοῦ βουλευτοῦ κ. Σ. Πιστολάκη.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ

Ἀριθ. πρωτ. 3211. Πρὸς Τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Ἐν σχέσει μὲ τὴν ἐν τῇ Βουλῇ ἀγόρευσιν περὶ τῆς ΤΑΕ τοῦ βουλευτοῦ κ. Σ. Πιστολάκη, ἐκθέσαντος ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν οὐδὲν ἔπραξεν ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 423) 21.8.1953 ἐκθέσεως ἐλέγχου καὶ δὴ τῆς μνημονευομένης ἐν αὐτῇ περιπτώσεως πλαστογραφίας, ἔχομεν τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσωμεν ὑμῖν ὅτι καθ’ ἃ ἀναφέρει ἡμῖν ὁ Εἰσαγγελεὺς Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως ταύτης ἠσκήθη ποινικὴ ἀγωγὴ ἐπὶ ἀπάτῃ κ.λ.π. διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 148) 24.8.53 παραγγελίας αὐτοῦ πρὸς τὸν Ἀνακριτὴν 4ου Τμήματος καὶ ἀπηγγέλθη σχετικὴ κατηγορία. Ἤδη περατωθείσης τῆς ὅλης ἀνακρίσεως διεβιβάσθη ἡ σχετικὴ δικογραφία πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα Πρωτοδικῶν διὰ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὸ Συμβούλιον. Ἐν Ἀθήναις τῇ 29 Δεκεμβρίου 1956

Ὁ Ὑπουργὸς

Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 310089) 4.12.56 ἀνακοινοῖ ὅτι τροποποιεῖ τὰς ὑπ’ ἀριθ. 52278) 27. 4.56 καὶ 126700) 3.5.56 ἀποφάσεις αὐτοῦ μόνον ὡς πρὸς τὸ ὀνοματεπώνυμον τοῦ Στεργίου Καρδέρα ἢ Καρδερᾶ εἰς τὸ ὀρθὸν Στέργιος Καρδαρᾶς. Ὁ Ν. Γιαννιός, ζητεῖ ὅπως ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ ψήφισμα διαμαρτυρίας διὰ τὸν παρὰ τῶν Ἄγγλων Συντηρητικῶν χρησιμοποιούμενον ὅρον «τρομοκρατία» τὸν ὁποῖον ἀποδίδουν εἰς τὸν ἱερὸν ἀπελευθερωτικὸν ἀγῶνα τῶν Κυπρίων, ὅμοιον μὲ τοὺς ὑπὲρ τῆς ἀπελευθερώσεως ἀγῶνας τοῦ Οὐγγρικοῦ λαοῦ κ.λ.π. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Παπαδημητρίου καὶ Δ. Βρανόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῶν Δικαστηρίων καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Γαστερᾶτος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ κώδικος τῶν νόμων «περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων ἁρμοδιότητος τοῦ Γενικοῦ Χημείου τοῦ Κράτους». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Κοντοβράκης, Γ. Σαμαρᾶς, Α. Ἀηδονᾶς, Α. Μίχας, Π. Λιαροῦτσος καὶ Ι. Λαυρεντίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Ν. Δ. 2510)1953 «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων τινῶν προσωπικοῦ Τραπεζικῶν Ἱδρυμάτων καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων».

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν συμφωνῇ ἡ Βουλὴ νὰ μὴ συζητήσωμεν ἀναφορὰς καὶ ἐρωτήσεις καὶ νὰ εἰσέλθωμεν ἀμέσως εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων.

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συνέχεια τῆς συζητήσεως τῆς ἐπερωτήσεως τῆς σχετικῆς μὲ τὴν φυγάδευσιν τοῦ Παπαεμμανουήλ. Ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§10Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ (Ὑφυπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκφράσω πρὸς τὸν πρῶτον ἐπερωτήσαντα συνάδελφον κ. Γρηγορίου τὰς εὐχαριστίας μου διὰ τὴν προσφερθεῖσαν αὐτοκλήτως συνηγορίαν του κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, καθ’ ἣν ἐπεχείρησε νὰ μὲ ἐμφανίσῃ ὡς θῦμα τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιχειρούσης νὰ φορτώσῃ εἰς ἐμὲ καὶ ὡρισμένους ἀξιωματικούς, τὰς ἀνυπάρκτους, ἄλλως τε, εὐθύνας ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ Παπαεμμανουήλ. Λυποῦμαι, διότι θὰ δυσαρεστήσω τὸν κ. συνάδελφον, μὴ ἀποδεχόμενος τὴν καλοπροαίρετον συνηγορίαν του, διότι οὔτε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν κατεβλήθη τοιαύτη προσπάθεια, διὰ θέμα ἀνύπαρκτον, οὔτε αἰσθάνομαι ὡς ἔνοχος ἢ θῦμα, ὡς ἠθέλησε νὰ μὲ ἐμφανίσῃ ὁ κ. συνάδελφος. Εἰς τὴν ὑπόθεσιν Παπαεμμανουὴλ ἐπετέλεσα τὸ καθῆκον μου, ἀγόμενος ἀπὸ τὴν ἀντίληψιν ὅτι ὅταν τὶς εἶναι ἔνοχος πρέπει νὰ ὑφίσταται αὐστηρὰς κυρώσεις ὁποιοσδήποτε καὶ ἂν εἶναι αὐτὸς καὶ ὁσονδήποτε ὑψηλὰ καὶ ἂν ἵσταται. Τὸ Ὑφυπουργεῖον Ἐσωτερικῶν καὶ ἐγὼ ἐρχόμεθα εἰς τὸ προσκήνιον τὰς πρώτας ἀπογευματινὰς ὥρας τοῦ Σαββάτου τῆς 22ας Δεκεμβρίου. Ὀλίγον πρὸ τῆς 2ας ἀπογευματινῆς συνδιαλεγόμενος μετὰ τοῦ συναδέλφου ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Μακρῆ, ἐπληροφορούμην ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐκδώσω διὰ λόγους ἠθικῆς τάξεως διαταγὴν ἀπαγορεύουσαν τὴν ἀποδημίαν τοῦ βουλευτοῦ κ. Παπαεμμανουήλ. Συμφωνήσας ἀπολύτως ἔσπευσα αὐθωρεὶ διὰ τηλεφωνικῆς μου ἐντολῆς πρὸς τὴν Διεύθυνσιν Ἀλλοδαπῶν νὰ διατάξω τὴν ἔκδοσιν διαταγῆς πρὸς ὅλα τὰ σημεῖα τῆς χώρας, ἀπαγορευούσης τὴν ἀποδημίαν τοῦ Παπαεμμανουήλ. Βραδύτερον μοὶ ἀνεφέρθη ὅτι ἡ ἐντολή μου ἐξετελέσθη, ἐκδοθείσης καὶ κοινοποιηθείσης τῆς διαταγῆς.

§11Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Τί ὥρα ἔγιναν αὐτά;

§12Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ (Ὑφυπ. Ἐσωτερικῶν). Σᾶς εἶπα ὅτι ἡ σχετικὴ ἐντολὴ ἐδόθη τὴν 2αν ἀπογευματινὴν τοῦ Σαββάτου καὶ ὡλοκληρώθη ἡ ἐκτέλεσις τὴν 3.20′ ἀπογευματινήν, ὅτε παρεδόθησαν εἰς τὸ Ταχυδρομεῖον Ἀθηνῶν οἱ φάκελλοι πρὸς τοὺς Σταθμούς. Ἡ διαταγὴ φέρει ἀριθμὸν 7891, εἶναι ἐξαιρετικῶς ἐπείγουσα καὶ ἀπευθύνεται πρὸς ἅπαντας τοὺς σταθμοὺς ἐλέγχου διαβατηρίων. Δι’ αὐτῆς ἀπαγορεύεται ἡ ἀποδημία τοῦ βουλευτοῦ καὶ ἰατροῦ Σάββα Παπαεμμανουήλ. Κάτωθι τοῦ κειμένου τῆς διαταγῆς ἀναγράφονται ἐνδεικτικῶς ὡρισμένοι σταθμοὶ ἐλέγχου διαβατηρίων πρὸς τοὺς ὁποίους κατὰ τὴν γνώμην τῆς ὑπηρεσίας ἡ διαταγὴ ἔπρεπε νὰ διαβιβασθῇ κατὰ προτίμησιν. Μεταξὺ τῶν 16 ἀναγραφομένων ἐνδεικτικῶς σταθμῶν δὲν περιλαμβάνεται ἡ Ἀνωτέρα Διοίκησις Χωροφυλακῆς Κοζάνης ἢ ἡ Διοίκησις Χωροφυλακῆς Φλωρίνης. Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι εἴτε ἐκ συμπτώσεως, εἴτε ἐξ ἀμελείας ἡ Διεύθυνσις Ἀλλοδαπῶν, ἡ ἐκδώσασα τὴν διαταγὴν ἐνήργησεν ἀνωμάλως. Διότι ἢ παρεῖλκεν ἡ ἀναγραφὴ ἀποδεκτῶν ἢ ἐφ’ ὅσον ἀνεγράφησαν ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἡ ἔνδειξις διὰ νὰ ἐπακολουθήσῃ καὶ ἡ ἀποστολὴ εἰς ἄλλους σταθμούς. Ὅταν ἐπληροφορήθην ἐκ τῶν ἐφημερίδων τὴν ἀπόδρασιν τοῦ Παπαεμμανουὴλ μετέβην εἰς τὴν Διεύθυνσιν Ἀλλοδαπῶν, συνοδευόμενος ἀπὸ τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν κ. Τσαούσην κ.λ.π. καὶ ἐνήργησα πρόχειρον ἐξέτασιν. Ἐπίσης μετέβην εἰς τὸν Σταθμὸν Ἀσυρμάτου Μακρυγιάννη, ἁρμόδιον διὰ τὴν μεταβίβασιν τοῦ σήματος εἰς τὸν σταθμὸν ἐκ τοῦ ὁποίου ἐξῆλθεν ὁ κ. Παπαεμμανουήλ. Τὰ σήματα μεταδίδονται ἐκ τριῶν σταθμῶν. Τοῦ σταθμοῦ Ἀνωτέρας Διοικήσεως Πρωτευούσης, τοῦ Ἀρχηγείου Χωροφυλακῆς καὶ τοῦ σταθμοῦ Μακρυγιάννη. Οἱ δύο πρῶτοι σταθμοὶ μετέδωσαν ὀρθῶς τὸ σῆμα. Ἀτυχῶς δὲν ἐσημειώθη ἡ ἰδία ὀρθὴ μετάδοσις παρὰ τοῦ σταθμοῦ Μακρυγιάννη. Ἐκ τῆς ἀνακρίσεως προέκυψεν ἀντίθεσις μεταξὺ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Διευθύνσεως Ἀλλοδαπῶν καὶ τοῦ συντάξαντος τὴν διαταγὴν Τμηματάρχου, ἐὰν μετὰ τὸ κείμενον ὑπῆρχον οἱ 16 κατὰ προτίμησιν ἀποδέκται. Ἡ ὑπόθεσις παρεπέμφθη εἰς τοὺς γραφολόγους, οἵτινες βεβαιοῦν ὅτι ἦσαν ἀναγεγραμμένοι οἱ σταθμοὶ καὶ κατόπιν ὑπεγράφη ἡ διαταγή. Περαιτέρω διέταξα τὸν Ἀνώτερον Διοικητὴν Χωροφυλακῆς Κοζάνης ὅπως μεταβῇ εἰς Φλώριναν καὶ ἐνεργήσῃ ἀνάκρισιν διὰ τυχὸν παραλαβὴν καὶ ἀπόκρυψιν τῆς διαταγῆς, διότι μετὰ τὸ σῆμα ἐπηκολούθησεν ἡ ἀποστολὴ τῆς διαταγῆς ταχυδρομικῶς καὶ εἰς τοὺς 42 σταθμούς. Καὶ ἐνῷ ἡ διαταγὴ ἔφθασεν εἰς τοὺς σταθμοὺς Κρυσταλλοπηγῆς καὶ Νίκης τῆς περιοχῆς Φλωρίνης τὴν 26ην Δεκεμβρίου, δὲν ἐλήφθη ἀπὸ τὸν σταθμὸν ἐλέγχου Φλωρίνης. Τὰ πορίσματα καὶ τὰς ἀναφορὰς ποὺ ὑπεβλήθησαν διεβίβασα κατόπιν ἐντολῆς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν ἁρμόδιον Εἰσαγγελέα, ὅστις διετάχθη ὅπως ἐνεργήσῃ γενικὴν ἐξέτασιν πρὸς ἀνεύρεσιν τῶν ὑπευθύνων, οἵτινες ἐκ προθέσεως εἴτε ἐξ ἀμελείας δὲν συνέταξαν καλῶς τὴν διαταγήν, μετεβίβασαν τὸ μυστικόν, ἢ τὴν ὑπεξῄρεσαν ὅσον ἀφορᾷ τὸν σταθμὸν διὰ τοῦ ὁποίου ἀπέδρασεν ὁ κ. Παπαεμμανουήλ. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ δικαιοσύνη θὰ ἀνεύρῃ ὁπωσδήποτε τοὺς ὑπευθύνους.

§13Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἐστάλη ἀπάντησις ὅτι ἐλήφθη ἡ διαταγὴ ἀπὸ τοὺς διαφόρους σταθμούς;

§14Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ (Ὑφ. Ἐσωτερικῶν). Ἀτυχῶς ἡ διαταγὴ δὲν ἀναγράφει «ἀναφέρατε λῆψιν».

§15ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἕνα ἐπὶ πλέον σφάλμα.

§16Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ (Ὑφυπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ παράλειψις δὲν βαρύνει τὴν Κυβέρνησιν. Ἐλέχθη καὶ χθὲς ὅτι κατὰ ἑκατοντάδες ὑπογράφονται τοιαῦτα σήματα ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ Ὑπουργὸς νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν τούτων μέχρι καὶ τῆς τελευταίας των λέξεως. Ἐπηκολούθησε, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀνάκλησις τοῦ διαβατηρίου καὶ ἔγγραφον πρὸς τὴν ἐν Παρισίοις πρεσβείαν μας, ὅπως παρακαλέσῃ τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν νὰ παρακολουθῇ τὰς κινήσεις τοῦ Παπαεμμανουήλ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Γρηγορίου, ὅτι δῆθεν ἡ Κυβέρνησις ἐστράφη κατὰ ὡρισμένων ἀξιωματικῶν τοὺς ὁποίους ἐξέλεξεν ὡς θύματα. Οὐδὲν τούτου ἀνακριβέστερον. Διετάχθη διοικητικὴ ἀνάκρισις, καὶ ἐφ’ ὅσον ἐκ τῆς διοικητικῆς ἐξετάσεως προέκυψαν εὐθῦναι εἴτε ἐξ ἀμελείας εἴτε ἐκ προθέσεως, εἶχα ὑποχρέωσιν νὰ συστήσω καὶ συνέστησα ἀνακριτικὸν συμβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον παρεπέμφθη ἡ ὑπόθεσις ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς Χωροφυλακῆς. Ἡ Κυβέρνησις οὐδένα ὑπάλληλον κατέστησεν ὄργανόν της καὶ δὲν θέλει τοὺς ὑπαλλήλους παρὰ μόνον πιστοὺς εἰς τὸ καθῆκον των. Ἐπιθυμῶ νὰ ὑπογραμμίσω καὶ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Τσουκαλᾶν ὁ ὁποῖος ἀνέφερεν ὅτι τὴν 29.12.1956 ἐζήτησα νὰ πληροφορηθῶ ἐὰν ἰσχύῃ ἡ διαταγὴ ποὺ ἐξεδόθη τὴν 22αν Δεκεμβρίου καὶ ἡ ὁποία ἀφεώρα τὴν ἀπαγόρευσιν ἀποδημίας τοῦ Παπαεμμανουήλ. Ὄντως ἐζήτησα τηλεφωνικῶς νὰ πληροφορηθῶ ἐὰν ἰσχύῃ ἡ ἐν λόγῳ διαταγὴ διότι ἐνδιαφερόμην νὰ μὴ δραπετεύσῃ ὁ Παπαεμμανουήλ. Συγχρόνως ἐζήτησα νὰ πληροφορηθῶ τοῦτο, διότι ἐπληροφορήθην ὅτι εἰς τὸν Πειραιᾶ ὑπῆρχε κάποιο Ρωσσικὸν πλοῖον καὶ ἐνδιαφερόμην μὴ τυχὸν δραπετεύσῃ δι’ αὐτοῦ. Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ πλευρᾶς Ὑφυπουργείου Ἐσωτερικῶν δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει κενόν τι εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς δραπετεύσεως τοῦ Παπαεμμανουήλ. Ὁμολογῶ ὅτι εἰς τὴν διεύθυνσιν ἀλλοδαπῶν συνέβησαν ὡρισμέναι παραλείψεις καὶ ὅτι καταβάλλονται σύντονοι προσπάθειαι διὰ τὴν ἀνεύρεσιν τῶν ὑπευθύνων.

§17Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὅταν ἐζητήσατε τὴν 29ην Δεκεμβρίου νὰ πληροφορηθῆτε ἐὰν ἰσχύῃ ἡ διαταγὴ ἡ ἀπαγορεύουσα τὴν ἀποδημίαν τοῦ Παπαεμμανουὴλ ποῖα ἐλατήρια σᾶς ὤθησαν νὰ ἐρωτήσετε ἐὰν ἰσχύῃ μία διαταγὴ τὴν ὁποίαν ἔχετε ἐκδώσει.

§18Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ (Ὑφυπ. Ἐσωτ.). Ἠρώτησα ἐὰν ἰσχύῃ ἡ διαταγὴ ἢ εἶχεν ἀνάγκην ἀνανεώσεως. Κύριοι βουλευταί ἡ Κυβέρνησις κατηγορεῖται ὅτι συνήργησεν εἰς τὴν ἀπόδρασιν τοῦ Παπαεμμανουήλ. Διὰ πάντα καλόπιστον συζητητήν, τοῦτο ἀπορρίπτεται καὶ δὲν δύναται νὰ γίνῃ δεκτὸν διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία διώκει ἀμειλίκτως τοὺς ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι φέρονται ὡς ὑπεύθυνοι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει οἱανδήποτε ἀνάμιξιν εἰς τὴν ὑπόθεσιν ἀποδράσεως τοῦ Παπαεμμανουήλ. Καταβάλλομεν πᾶσαν προσπάθειαν διὰ τὴν ἀνεύρεσιν τῶν ὑπευθύνων καὶ ἐλπίζομεν ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Δικαιοσύνη εἰς τὴν ὁποίαν παρεπέμφθη ἡ ὑπόθεσις θὰ ἀνεύρῃ τοὺς ὑπευθύνους εἰς τοὺς ὁποίους θὰ ἐπιβληθοῦν αἱ ὑπὸ τοῦ νόμου προβλεπόμεναι κυρώσεις.

§19Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Ὑφυπουργέ, ἐὰν ἠννόησα καλῶς κατὰ τὴν ἐξιστόρησιν τῶν γεγονότων εἴπατε ὅτι ἐπληροφορήθητε ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας τὴν ἀπόδρασιν τοῦ Παπαεμμανουὴλ καὶ ὅτι ἀμέσως συνοδευόμενος ἀπὸ ἀνώτερα στελέχη τοῦ Ὑπουργείου σας μετέβητε εἰς τὴν Ὑπηρεσίαν Ἀλλοδαπῶν καὶ ἐν συνεχείᾳ εἰς τὸ Σύνταγμα Μακρυγιάννη. Ὀρθῶς ἀντελήφθην;

§20Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ (Ὑφυπ. Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα.

§21Η. ΗΛΙΟΥ. Πῶς κ. Ὑπουργὲ γνωρίζετε ἀμέσως τὴν πρώτην ἡμέραν πόθεν ἀπέδρασεν ὁ Παπαεμμανουήλ;

§22Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ (Ὑφυπ. Ἐσωτ.). Προηγήθησαν τὰ σήματα ἐκ τῶν ὁποίων διεπιστώσαμεν ὅτι διέφυγεν ἐκ τοῦ σταθμοῦ Φλωρίνης, καὶ ἠπορήσαμεν πῶς δὲν διεβιβάσθη ἐκεῖ τὸ σῆμα τὸ ὁποῖον ἀπηγόρευεν τὴν ἔξοδον ἐκ τῆς Ἐπικρατείας τοῦ Παπαεμμανουήλ. Μετέβημεν εἰς τὴν ἐκδόσασαν τὸ σῆμα Ἀρχὴν καὶ εἰς τὸ Σύνταγμα Μακρυγιάννη τὸ ὁ ὁποῖον ἦτο ἁρμόδιον νὰ τὸ διαβιβάσῃ.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἔχει τὸν λόγον.

§24Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἠκούσαμεν χθὲς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκθέτοντα τὴν ἄποψιν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀποδράσεως τοῦ Παπαεμμανουὴλ καὶ ἠκούσαμεν, ἀπόψε, τὸν Ὑφυπουργὸν τῆς Ἀσφαλείας. Γνωρίζομεν, ἑπομένως, τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως, τὰς ὁποίας θὰ συζητήσωμεν ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι προφανές, ὅτι κατέστη ὑπερήφανος διὰ τὸ ἔργον της. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐξῆρεν, ὅτι διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὸν πολιτικὸν βίον τῆς χώρας ἐξεδηλώθη τόση πολιτικὴ εὐθιξία, ὥστε νὰ διαγραφῇ ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ κόμματος ὁ Παπαεμμανουήλ. Προσέθεσεν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι ἐνήργησεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἄρσιν τῆς ἀσυλίας κατὰ τρόπον ἐπαναστατικόν, ὁ ὁποῖος, ἐπίσης, δὲν ἔχει προηγούμενον εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς χώρας. Καὶ εἶπε τέλος ὅτι ἀπετόλμησεν ἡ Κυβέρνησις ἀκόμη καὶ νὰ παρανομήσῃ σπεύσασα νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν ἔξοδον, κατὰ τρόπον παράνομον ταὐτοχρόνως νὰ ἀφαιρέσῃ τὸ διαβατήριον ἐπίσης παρανόμως, τῆς συζύγου τοῦ Παπαεμμανουήλ. Καὶ ὅταν ἐπεβεβαιώθη ἡ ἀπόδρασις, ἡ φυγάδευσις, διέταξε διοικητικὴν ἀνάκρισιν καὶ παρέπεμψε τὸν φάκελλον τῶν διοικητικῶν ἀνακρίσεων εἰς τὴν τακτικὴν δικαιοσύνην. Καί, μὴ ἀρκουμένη εἰς τὸ σύνολον αὐτῶν τῶν μέτρων, ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ προτείνῃ εἰς τὸ Σῶμα τὴν σύστασιν καὶ ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία, μαζὺ μὲ τὰ σκάνδαλα τοῦ παρελθόντος νὰ ἐξετάσῃ καὶ τὰ τελευταῖα γεγονότα. Ἀπέδειξε, τοιουτοτρόπως, ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὄχι μόνον ἐπετέλεσεν ἡ ἰδία, κατὰ τρόπον πρότυπον, ὑποδειγματικόν, χωρὶς προηγούμενον, τὸ καθῆκον της, ἀλλ’ ὅτι εἶχε ταὐτοχρόνως τὸ θάρρος νὰ θέση τὸ ἔργον της ὑπὸ τὴν κρίσιν ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς. Πράγματι, προκαλεῖ, ἔκπληξιν ἡ αὐταρέσκεια, ἡ παραίσθησις, ὑπὸ τὸ Κράτος τῆς ὁποίας τελεῖ ἡ Κυβέρνησις. Δὲν πρόκειται νὰ ἀσχοληθῶ σήμερον μὲ τὸ παρελθόν. Ἀρκοῦμαι μόνον εἰς μίαν παρατήρησιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας προχθὲς καὶ παλαιότερον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπανειλημμένως ἀνεφέρθησαν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἀπηύθυνον ἐναντίον αὐτοῦ βαρείας κατηγορίας. Παρέχουν τὴν ἐντύπωσιν οἱ ἀξιότιμοι Ὑπουργοὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἐσχάτως ἀφίχθησαν ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν καὶ δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν (χειροκροτήματα) οὔτε μὲ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα οὔτε μὲ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὰ ὁποῖα βαρύνουν τὰ παλαιὰ σκάνδαλα καὶ τὰ ὁποῖα πρόκειται σήμερον, μὲ αὐστηρότητα, μὲ τὰς ἐξεταστικὰς ἐπιτροπάς, νὰ ἀποκαλυφθοῦν ἐνώπιον τῆς ἑλληνικῆς κοινῆς γνώμης. Καί, ἐπίσης θὰ ἐπεθύμουν νὰ παρατηρήσω ἀκόμη, καθόσον ἀφορᾷ τὸ παρελθόν, ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ ἀπώτερον παρελθὸν κατὰ τὸ ὁποῖον ὅλοι οἱ σημερινοὶ Ὑπουργοὶ εἶναι ἀλληλέγγυοι μὲ τὰς γενικὰς εὐθύνας τῶν Κομμάτων εἰς τὰ ὁποῖα ἀνῆκον, ὑπάρχει ἐπίσης καὶ τὸ πρόσφατον παρελθόν, τὴν εὐθύνην τοῦ ὁποίου ἔχει ἀποκλειστικῶς ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις καὶ κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ ὑπόθεσις τοῦ Σισμανογλείου, καθὼς ἀπεδείχθη ἐνώπιον τοῦ Σώματος, κατηυθύνετο εἰς ἀκέραιον ἀπὸ τὸν φυγάδα καὶ ἔνοχον Παπαεμμανουήλ, μέχρι τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ τύπος ἀπεκάλυψε τὸ σκάνδαλον καὶ ἠνάγκασε τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀλλάξῃ πορείαν.... (Χειροκροτήματα). Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὰ κεφάλαια τῆς ὑπερηφανείας καὶ τῆς δόξης τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Ἔρχομαι, πρῶτον, εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς διαγραφῆς. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν: Οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, ὅταν ἀνακύπτουν ἠθικὰ θέματα, ὅταν γίνεται λόγος περὶ εὐθυνῶν, δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ προκαταλάβουν τὴν Δικαιοσύνην. Ἡ ἀρχὴ εἶναι βάσιμος. Βεβαίως, ὅταν ἀνακύπτῃ θέμα, πρὸ παντὸς ἠθικόν, θίγον τὴν τιμὴν ἑνὸς δημοσίου ἀνδρός, ἡ προσοχὴ ὀφείλει νὰ εἶναι ἀπολύτως καί, κατ’ ἐξοχήν, τοῦ ἡγέτου τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ὁ βουλευτὴς ἀνήκει. Ἀλλ’ ὅταν ὑπάρξῃ δικαστικὴ ἐπιβεβαίωσις τῆς εὐθύνης, τότε ἐπακολουθεῖ πλῆρες, ὄχι τὸ δικαίωμα, τὸ καθῆκον τῆς πολιτικῆς κυρώσεως. Καὶ εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν ὑπῆρξε δικαστικὴ ἐπιβεβαίωσις τῆς εὐθύνης. Τὸ σκεπτικὸν τῆς ἀποφάσεως, ἡ ὁποία ἠθώωσε τὴν «Ἑστίαν» ἐπιβεβαιώνει εἰς ἀκέραιον τὰς ἠθικάς, τὰς πολιτικάς, τὰς διοικητικάς, τὰς ποινικὰς εὐθύνας τοῦ Παπαεμμανουήλ. Καὶ ἔπειτα ἀπὸ τὴν δικαστικὴν αὐτὴν ἀπόφασιν, δὲν ἀπετέλει δικαίωμα, ἀπετέλει χρέος ἡ διαγραφή του. Δὲν δύναται, ἑπομένως, κανεὶς νὰ ἐπαίρεται ὅτι καθυστέρησε τὸ χρέος τῆς διαγραφῆς, ἡ ὁποία ἀπεφασίσθη πότε; Ὅταν ὁ Παπαεμμανουὴλ εἶχε φροντίσῃ νὰ διαγράψῃ ἑαυτὸν καὶ ἐκ τοῦ κόμματος καὶ ἐκ τῆς Χώρας. Καὶ εἰς ἐκείνην τὴν ὥραν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διέγραψε τὸ κενόν!!... Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ ὑποδειγματικὴ ἀπόδειξις τῆς πολιτικῆς εὐθιξίας, ἡ ὁποία, πράγματι, δὲν ἔχει προηγούμενον εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς χώρας!!! Ἀλλά, πέραν τοῦ κεφαλαίου τῆς πολιτικῆς εὐθιξίας, ἔρχομαι εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν, ὅτι ἡ ἄρσις τῆς ἀσυλίας ἔγινε κατὰ τρόπον ἐπαναστατικόν. Ἔκαμε κακὴν χρῆσιν μιᾶς μεγάλης λέξεως. Ἀλλοίμονον ἐὰν ἡ ἐπανάστασις ἐξεφράζετο μὲ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐπεχειρήθη ἡ ἄρσις τῆς ἀσυλίας τοῦ Παπαεμμανουήλ. Δὲν ὑπῆρξεν ἐπαναστατικὴ ἐνέργεια, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὑπῆρξεν ἁπλῶς νευρικότης. Καὶ ἡ ἀπόδειξις τῆς νευρικότητος εὑρίσκεται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι δὲν ἐδόθη συνέχεια. Ἡ ἐπαναστατικὴ ὁρμὴ καθ’ ὁδὸν ὑπέστη ἀφλογιστίαν. Ἔγινε πράγματι ἐν σπουδῇ ἡ σύγκλησις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἐλήφθη ἡ ὁμόφωνος ἀπόφασις. Κατόπιν ἡ ὑπόθεσις παρεπέμφθη εἰς τὸ Σῶμα. Καὶ ἠκούσαμεν μὲ μεγάλην μας λύπην, ὅτι ἐτόλμησεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ ἀποσείσουν τὰς ἰδικάς των εὐθύνας, νὰ μεταθέσουν τὰς εὐθύνας εἰς τὸ Σῶμα διὰ τὴν μὴ ἄρσιν τῆς ἀσυλίας. Ἐξ ὀνόματος τοῦ Σώματος διαμαρτύρομαι. Αὐτὴ ἡ μετάθεσις εὐθυνῶν, ἀποτελεῖ ἀνανδρίαν τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἑδωλίων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§25Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Τὸ ὅτι ἐπὶ ἑνὸς ἁπλοῦ θέματος ἐκφράζεσθε μὲ τόσην δριμύτητα, μὲ ὑποχρεώνει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἶναι ἔργον τοῦ Σώματος. Ἔργον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ συνεργασία μὲ τὸν Πρόεδρον νὰ καταρτίσῃ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§26Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, λυποῦμαι διὰ τὸ ἀτύχημα, τὸ ὁποῖον ὑπέστητε. Εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ πολιτεύματα, τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος διευθύνει ἡ Κυβέρνησις. Ἡ ἡμερησία διάταξις εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ Σώματα συντάσσεται κατὰ τὰς ὁδηγίας τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸ Προεδρεῖον....... (Θόρυβος–Κωδωνοκρουσίαι).......

§27Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Αὐτὸ εἶπον. Ἀλλ’ ἡ πραγματοποίησις τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ Σῶμα.

§28Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως..... (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). Θεωρῶ εὔλογον τὴν στενοχωρίαν τῆς πλειοψηφίας. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν παρίστασθε χθὲς εἰς τὴν συνεδρίασιν, θὰ εἴχατε ἀποφύγει τὴν σημερινὴν ἀπάντησιν. Εἴπομεν χθές, ὅταν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ, διότι ἔχει τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς πλειοψηφίας, νὰ συζητήσῃ ἓν θέμα, τὸ δύναται. Ἐὰν δὲν τὸ δύναται, ἐστερήθη κύρους, ἐστερήθη τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς πλειοψηφίας.... (Θόρυβος—φωναὶ —κωδωνοκρουσίαι)......

§29Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ὑπάρξῃ Βουλή;

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι συνάδελφοι, νὰ κάμετε ἡσυχίαν.

§31Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Πρὸς τὴν πλευρὰν τῆς πλειοψηφίας). Νὰ ἀνέλθετε εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ ἀπαντήσετε. Δὲν δύνασθε νὰ ἀπαντᾶτε μὲ τὴν βοήν..... (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). Ἐφ’ ὅσον ἡ πλειοψηφία διακόπτει κατὰ θορυβώδη τρόπον, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ τὸ ἑρμηνεύσω ὡς ἀδυναμίαν κανονικῆς κοινοβουλευτικῆς ἀπαντήσεως.... (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, παρακαλῶ ἡσυχίαν. Ἀφίσατε τὸν κ. Ἀρχηγὸν νὰ ὁμιλήσῃ. Σᾶς παρακαλῶ προσωπικῶς.

§33Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ πολιτεύματα τὰς ἐργασίας τοῦ Κοινοβουλίου διευθύνουν αἱ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπολαμβάνουν τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς. Καὶ ἔχομεν προσφάτους ἀποδείξεις. Ὁσάκις ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ συζητηθοῦν ὁπωσδήποτε θέματα ἐνώπιον τοῦ Σώματος συνεζητήθησαν. Ἔχομεν πρόσφατον παράδειγμα τὴν σύμβασιν διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ἀεροπορικῶν γραμμῶν. Εἶχε μεγίστας δυσχερείας. Εἶχε πλῆθος ρητόρων. Εἶχεν ἀντιρρήσεις καὶ ἀπὸ τοὺς κόλπους τῆς πλειοψηφίας. Ἀλλὰ διότι ἀπετέλει ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως ἡ συζήτησις καὶ ἡ λῆψις ἀποφάσεως, ἔγινεν ἡ συζήτησις καὶ ἐλήφθη ἀπόφασις. Ἐὰν καὶ ἐπὶ τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἠθικοῦ θέματος ἡ Κυβέρνησις κατείχετο ἀπὸ τὴν ἰδίαν ἀπόφασιν, ἦτο, ἀσφαλῶς, βέβαιον, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν μίαν μόνον ὥραν, ἡ ὁποία ἐχρειάζετο διὰ νὰ γίνῃ ἡ ψήφισις τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ εὐθύνη τὴν ὁποίαν καταλογίζω εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ διαβατήριον, Παπαεμμανουήλ. Ἠκούσαμεν χθὲς ὅλην τὴν Ὀδύσσειαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀφ’ ἧς ὑπεβλήθη ἡ αἴτησις διαβατηρίου. Ἀρχικῶς ὑπέθετα ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι ἐχορήγησαν αὐτοβούλως τὸ διαβατήριον καὶ κατόπιν ἔλαβε γνῶσιν ἡ Κυβέρνησις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνεκοίνωσε χθὲς ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι κατείχοντο πράγματι ἀπὸ ἀνησυχίαν διὰ τὴν χορήγησιν τοῦ διαβατηρίου. Ἀνεφέρθησαν εἰς τὸ ἴδιον. Ὁ ἴδιος ἐξήτασε τὸ θέμα συμβουλευόμενος καὶ τοὺς συναδέλφους του καὶ τὸν Γενικὸν Γραμματέα τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν καὶ κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἀρνηθῇ τὴν χορήγησιν τοῦ διαβατηρίου. Κατηγορῶ πρῶτον τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διότι κατέληξεν εἰς αὐτὸ τὸ συμπέρασμα. Βεβαίως εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ δώσῃ τὸ διαβατήριον, ἀλλ’ ἐντὸς ποίας προθεσμίας; Ὁ νόμος δὲν ὁρίζει προθεσμίαν. Καὶ ὑπάρχει καὶ ἄλλος νόμος ὁ ὁποῖος ὁρίζει ὅτι ὅταν τάσσεται προθεσμία διὰ τὴν ἔκδοσιν ἀποφάσεων τῆς Διοικήσεως, εὔλογος προθεσμία θεωρεῖται τὸ τρίμηνον. Διάταξις βασική. Ἑπομένως ἡ ἀναβολὴ ἀποφάσεως τῆς Διοικήσεως ἐπὶ πάσης νομίμου αἰτήσεως πολίτου ἐπὶ ἓν τρίμηνον, εἶναι ἀναβολὴ νόμιμος καὶ δὲν ἐχρειάζετο εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν παρὰ μόνον μὴν εἷς, διότι ἤρχιζαν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς καὶ παρείχετο οὕτως ἡ νόμιμος εὐκαιρία πρὸς ἄρσιν τῆς ἀσυλίας. Ἡ πρώτη λοιπὸν εὐθύνη τὴν ὁποίαν καταλογίζω εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ὅτι δὲν ἤσκησε τὸ νόμιμον δικαίωμα τῆς ἀναβολῆς πρὸς χορήγησιν τοῦ διαβατηρίου. Καὶ αὐτὴ εἶναι βαρεῖα εὐθύνη του. Δὲν ἐχρειάζετο νὰ κατέχεται ἀπὸ ἐπαναστατικὴν ὁρμήν. Οὔτε ἀπὸ ἐχθρικὰ αἰσθήματα ἔναντι τοῦ Παπαεμμανουήλ. Ἐχρειάζετο ἁπλῶς νὰ εἶναι μία σώφρων, ψύχραιμος καὶ συνετὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ κρίνῃ μὲ τὸ γενικώτερον αἴσθημα τοῦ δικαίου, διὰ νὰ συμπεράνῃ ὅτι ἀφ’ ἧς ὁ Παπαεμμανουὴλ ἐζήτησε διαβατήριον, ἦτο προφανὲς ὅτι ἤθελε νὰ φύγῃ. Ἔπρεπεν, ἑπομένως, νὰ μὴ τοῦ δώσῃ τὸ μέσον τῆς διαφυγῆς. Καὶ τὸ ἠδύνατο καὶ τὸ ἐδικαιοῦτο καὶ τὸ ὤφειλε. Αὐτὴ εἶναι ἡ εὐθύνη του. Καὶ τί ἔπρεπεν ἐπὶ πλέον νὰ πράξῃ πᾶς συνετὸς καὶ δίκαιος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν; Θὰ ἔπρεπε ταυτοχρόνως, ἀρνούμενος τὴν χορήγησιν διαβατηρίου, νὰ εἰδοποιήσῃ τὴν ἀσφάλειαν. Διότι θὰ ὤφειλε νὰ σκεφθῇ ὅτι ἀφ’ ἧς ὁ Παπαεμμανουὴλ στερεῖται νομίμου μέσου ἀναχωρήσεως θὰ κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν παρανόμου δραπετεύσεως. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν θὰ ἔπρεπε νὰ εἰδοποιηθῇ ἡ ἀσφάλεια, ὥστε νὰ παρακολουθῇ τὸν Παπαεμμανουήλ, ὁ ὁποῖος ἐξῆλθε τῆς Ἑλλάδος δέκα ἡμέρας μετὰ τὴν χορήγησιν τοῦ διαβατηρίου. Καὶ ταυτοχρόνως νὰ εἰδοποιηθοῦν καὶ ὅλοι οἱ Σταθμοὶ ἐξόδου. Μία Κυβέρνησις συνετή, ἐπιτελοῦσα μετριοφρόνως τὸ καθῆκον της, χωρὶς τὸν κομπασμὸν αὐτὸν τῆς μεγάλης εὐθιξίας καὶ τῆς ἐπαναστατικῆς ὁρμῆς, θὰ εἶχεν ἐπιτελέσει κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ καθῆκον της. Καὶ αὐτὸ τὸ καθῆκον παρεβίασεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ ἐνῷ παρεβίασε τὸ στοιχειῶδες καθῆκον της καὶ παρέσχε διαβατήριον, ἐν ὀνόματι δῆθεν τῆς ἀψόγου ἐννοίας τοῦ Κράτους δικαίου, ἐν ὀνόματι τῆς ὀρθοδοξίας τῆς νομιμότητος, ἀμέσως κατόπιν, μετέπεσεν εἰς τὴν σκοπιμότητα. Εἰσέρχεται εἰς τὴν παρανομίαν καὶ ὑπερηφανεύεται, ὅτι παρενόμησεν, ἐν ὀνόματι τοῦ γενικωτέρου συμφέροντος, τῆς ἠθικῆς τάξεως. Διαπιστώνω εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ βαρεῖαν ἀντίφασιν τῆς Κυβερνήσεως. Ὀφείλει νὰ ἐκλέξῃ: Ἢ ἀκολουθεῖ τὴν ὁδὸν τῆς τυπικῆς, τῆς ἀψόγου νομιμότητος καὶ εἶναι ὑπεύθυνος κατὰ τὸ δεύτερον στάδιον διὰ τὴν παραβίασιν τῶν νόμων, ὅπως ἡ ἰδία ὁμολογεῖ, ἢ ἡ σκοπιμότης ἐπέβαλε τὴν παραβίασιν τῶν νόμων καὶ τότε εὐθύνεται διὰ τὴν τυπικὴν τήρησιν τῆς νομιμότητος, ὡς ἰσχυρίζεται, κατὰ τὸ πρῶτο στάδιον. Δέχομαι ὅτι ἐπλανᾶτο καὶ ἠγνόει — ἐνῷ δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ ἀγνοῇ — ὅτι ἠδύνατο νὰ παρελκύσῃ τὴν ἔκδοσιν τοῦ διαβατηρίου. Ἐπίστευεν ἔστω ὅτι θὰ παρενόμει, ἐὰν ἐχορήγει διαβατήριον. Ἀλλὰ θὰ ἐκλέξῃ ἡ Κυβέρνησις. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν νὰ ἐπικαλῆται τὴν νομιμότητα, τὴν ὁποίαν δῆθεν ἐσεβάσθη. Καὶ ταυτοχρόνως νὰ ὑπερηφανεύεται ὅτι δὶς κατόπιν παρενόμησε, διότι ἀπηγόρευσεν, ὅπως ἡ ἰδία διαπιστώνει «αὐθαιρέτως» τὴν ἔξοδον καὶ ἐπίσης «αὐθαιρέτως» ἠκύρωσε καὶ ἀφῄρεσε τὸ διαβατήριον τῆς συζύγου Παπαεμμανουήλ. Ἐρωτᾶται, εἰς ποίαν Σχολὴν θητεύει ἡ Κυβέρνησις; Εἰς τὴν Σχολὴν τῆς ὀρθοδοξίας τῆς νομιμότητος, ἢ εἰς τὴν Σχολὴν τῆς ἐθνικῆς καὶ τῆς ἠθικῆς σκοπιμότητος; Θὰ ἐκλέξῃ. Ἀλλὰ ὅταν θητεύῃ διαδοχικῶς καὶ εἰς τὰς δύο, ἐπιβεβαιώνει τὰς ἀντιφάσεις καὶ ἑπομένως τὴν εὐθύνην της. (Χειροκροτήματα). Μετὰ τὴν διαπίστωσιν ὅτι ὁ Παπαεμμανουὴλ ἐκινεῖτο πρὸς φυγήν, ἡ Κυβέρνησις ὑποστηρίζει ὅτι ἔδωκε μὲν τὸ διαβατήριον, ἔλαβεν ὅμως ὅλα τὰ μέτρα διὰ νὰ προλάβῃ τὴν φυγήν του. Ἐνθυμίζει στρατηγόν, ὁ ὁποῖος ἐνῷ εἶχεν αἰχμαλώτους ἀντιπάλους ἀόπλους δυνάμεις, τὰς ἐξοπλίζει, κατόπιν λαμβάνει τάξιν μάχης καὶ ὁ ἀντίπαλος μ’ ὅλα ταῦτα κατορθώνει νὰ διαφύγῃ. Εἰς τὴν αὐτὴν περίπτωσιν, ὁ στρατηγὸς ὄχι μόνον δὲν θὰ διετήρει τὴν θέσιν του, θὰ ἐστέλλετο ἀσφαλῶς καὶ πρὸς θεραπείαν.... (Γέλωτες, χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἔκρινεν ὅτι ὑπῆρχεν κίνδυνος διαφυγῆς μετὰ τὴν χορήγησιν τοῦ διαβατηρίου, ποῖον τότε ἦτο τοὐλάχιστον τὸ καθῆκον της; Νὰ εἰδοποιήσῃ καὶ τὴν ἀσφάλειαν, ὄχι μόνον τοὺς σταθμούς, διὰ νὰ παρακολουθῆται ὁ Παπαεμμανουήλ. Δὲν ἐπετέλεσεν οὔτε αὐτὸ τὸ καθῆκον της. Ὤφειλεν ἐπίσης νὰ ἐπαγρυπνήσῃ καὶ ἐπὶ τῶν συγκεκριμένων ἐνεργειῶν τῶν ὑπηρεσιῶν. Διότι, ἐπὶ μὲν τῶν συνήθων θεμάτων, δὲν εἶναι ἔργον τοῦ Ὑπουργοῦ ἡ παρακολούθησις τῶν ὑπηρεσιακῶν ἐνεργειῶν. Ἀλλὰ ὅταν τὸ θέμα εἶναι μέγα, ἔχει προκαλέσει πανελλήνιον συγκίνησιν, θίγει τὴν ἠθικὴν τάξιν, θίγει γενικώτερον τὸν πολιτικὸν κόσμον τῆς χώρας, ποῖον εἶναι τὸ καθῆκον τοῦ Ὑπουργοῦ; Νὰ παρακολουθῇ καὶ τὰς λεπτομερείας τῆς ἐκτελέσεως. Ὅλοι διετελέσαμεν ὑπουργοί, γνωρίζομεν, ὅτι παραβλέπομεν συνήθως πλῆθος δευτερευόντων θεμάτων. Ἀλλὰ ὅταν προκύψῃ καίριον θέμα, παρακολουθοῦμεν μέχρι τῆς τελευταίας λεπτομερείας καὶ τὴν ἐκτέλεσιν. Αὐτὸ εἶναι τὸ καθῆκον μας. Καὶ αὐτὸ τὸ καθῆκον ἐπίσης δὲν ἐπετέλεσεν ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἐπηκολούθησεν τὸ μυθιστόρημα τῆς φυγαδεύσεως, τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους εἶχον προσφέρει αἱ πράξεις καὶ αἱ παραλείψεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἔπειτα ἀπὸ ὅσα συνέβησαν, κύριοι βουλευταί, ποία ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ κύρωσις; Εἰς ἄλλους καιροὺς τοὺς ὁποίους θεωροῦν ἀξίους μομφῆς οἱ σημερινοὶ Ὑπουργοί, εἰς ἄλλας περιστάσεις καὶ ἐπὶ ἁπλοῦ ἀτυχήματος, ἐπηκολούθουν παραιτήσεις Ὑπουργῶν. Ἐνθυμίζω τὸ παράδειγμα τοῦ Δημητρίου Γιαννοπούλου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος, διότι ἁπλῶς ὁ Καραθανάσης συνελήφθη ὄχι ἀπὸ δημόσια ὄργανα, ἐθεώρησε καθῆκον του νὰ ὑποβάλῃ παραίτησιν, ἄνευ οὐδεμιᾶς εὐθύνης προσωπικῆς καὶ πολιτικῆς. Ἔκρινεν ὅτι εἰς τὴν κοινὴν γνώμην ὑπέστη ἐλάττωσιν ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ὤφειλεν ἐκεῖνος διὰ τῶν ὀργάνων του νὰ μεριμνήσῃ ὅπως λειτουργήσῃ ἡ Δικαιοσύνη. Ἰδοὺ παράδειγμα ἄξιον μιμήσεως. Καὶ Ὑπουργὸς παραιτούμενος δὲν ἐλαττώνεται, κύριοι βουλευταί, ἐξυψώνεται. Ὅταν οἱ Ὑπουργοί, καὶ χωρὶς νὰ πταίουν μὲ τὴν βεβαιότητα, ὅτι δὲν πταίουν, ἀλλὰ μόνον διότι ἀτυχοῦν, φεύγουν, τότε ὑψώνονται, δὲν ἐλαττοῦνται. Καὶ πρέπει νὰ γίνῃ παράδοσις εἰς τὸν δημόσιον βίον μας αὐτὴ ἡ εὐθιξία τῶν Ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι χωρὶς νὰ πταίουν παραιτοῦνται. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ δὲν συνέβη παρομοία περίπτωσις εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Παρέμεινεν ἡ Κυβέρνησις μὲ τοὺς Ὑπουργοὺς καὶ μετεβλήθη μάλιστα καὶ εἰς κατήγορον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διὰ τὴν φυγάδευσιν τοῦ Παπαεμμανουήλ. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἐπρότεινε νὰ γίνουν ἐξεταστικαὶ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπαί, κυρίως διὰ τὸ παρελθόν, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως βαρύνεται μὲ τὰ σκάνδαλα τῶν ὁποίων εἰς τὴν δευτέραν περίπτωσιν, περιεχόμενον εἶναι ἡ φυγάδευσις. Τὰ θέματα εἶναι ἀπολύτως διάφορα, δὲν ἔχουν καμμίαν συσχέτισιν, ὥστε νὰ ἀνήκουν εἰς τὴν αὐτὴν ἐξεταστικὴν Ἐπιτροπήν. Θὰ πρέπει ἑπομένως νὰ καταρτισθοῦν δύο ἐξεταστικαὶ ἐπιτροπαὶ καὶ νὰ τεθῇ εἰς ἀμφοτέρας προθεσμία, μακροτέρα εἰς τὴν πρώτην, μικροτέρα εἰς τὴν δευτέραν περίπτωσιν. Ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον θὰ πρόκειται νὰ γίνῃ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ καὶ διὰ τὴν δευτέραν περίπτωσιν ἡ ὁποία ἀφορᾷ ἐν ἐνεργείᾳ Ὑπουργούς, ὀφείλει νὰ συνδυασθῇ μὲ προσωρινὴν ἀπομάκρυνσιν ἀπὸ τὰ Ὑπουργεῖα καὶ τῶν ὑπὸ ἐξέτασιν Ὑπουργῶν. Κύριοι βουλευταί, ποία εἶναι ἡ ἔννοια τῶν ἐξεταστικῶν ἐπιτροπῶν, συμφώνως πρὸς τὸ Σύνταγμα καὶ συμφώνως πρὸς τὸ κοινοβουλευτικόν μας πολίτευμα; Ὀρθότατα χθὲς ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Φθιώτιδος ὑπεστήριξεν ὅτι θὰ πρέπει εἰς τὸ θέμα τῶν ἐξεταστικῶν ἐπιτροπῶν νὰ ἐπιδιωχθῇ μία περισσότερον συγκεκριμένη ἐπιβεβαίωσις. Διότι σήμερον ἡ ἀοριστία τοῦ Συντάγματος δὲν ἐπιτρέπει μίαν συγκεκριμένην, σαφῆ ἑρμηνείαν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι δεδομένον ὅτι ἡ ἔννοια τῶν ἐξεταστικῶν ἐπιτροπῶν κατὰ κανόνα «συνήθως» λέγει ὁ Σαρίπολος, εἶναι ὁ ἔλεγχος ἐνεργειῶν τῶν Ὑπουργῶν. Βεβαίως, δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι πᾶσα ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ περιέχει «σπέρμα δυσπιστίας», ὅπως ἄλλοτε εἶχεν ὑποστηρίξει ὁ Στέφανος Δραγούμης, μὲ διαφωνίαν τοῦ Ἐλ. Βενιζέλου. Ἔχουν καταρτισθῆ ἐξεταστικαὶ ἐπιτροπαὶ καὶ ἐπὶ θεμάτων ἀσχέτων πρὸς πολιτικὰς εὐθύνας τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ εἶναι κλασσικὴ ἡ περίπτωσις τοῦ 1911, ὅταν κατὰ πρότασιν τοῦ Ἐλευθ. Βενιζέλου, κατηρτίσθη ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ διὰ νὰ ἐξετάσῃ «ἐὰν ἐν τῷ γλωσσικῷ ζητήματι ὑπάρχουν οἱ γενόμενοι ὄργανα ἐπιβουλῆς κατὰ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων». Ἐπὶ τοιαύτης ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἔχει θέμα ἀπολύτως ἀλλότριον πρὸς σχετικὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως, βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθῇ ὅτι περιέχεται αἰχμὴ δυσπιστίας. Ἀλλ’ εἰς τὴν κρινομένην περίπτωσιν σήμερον, διότι πρόκειται περὶ Ὑπουργῶν ἐν ἐνεργείᾳ, ποῖον θὰ ἦτο τὸ περιεχόμενον τῶν ἐξετάσεων αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς; Ἀνεκοίνωσαν οἱ Ὑπουργοὶ τῆς Κυβερνήσεως ὅτι αἱ διοικητικαὶ ἀνακρίσεις ἔχουν συντελεσθῆ, τὸ σύνολον τοῦ φακέλλου τῶν διοικητικῶν ἀνακρίσεων παρεδόθη εἰς τὴν Δικαιοσύνην καὶ ἡ Δικαιοσύνη ἐπιτελεῖ τὸ ἔργον της. Τί ὑπολείπεται πρὸς ἐξέτασιν; Ἡ πολιτικὴ εὐθύνη. Καὶ δὲν εἶναι αὐτή, κύριοι βουλευταί, ἰδική μου ἑρμηνεία, εἶναι χθεσινὴ ἐπιβεβαίωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἑρμηνεύων, διαπιστώνων, τὸ πνεῦμα, τὴν ἔννοιαν τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς ὅτι θὰ ἐξετάσῃ καὶ τὰς πολιτικὰς εὐθύνας. Ἀφ’ ἧς, ἑπομένως, ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ διὰ τὸ παρὸν διὰ τὴν φυγάδευσιν εὑρίσκεται ἐνώπιον ἀνακρίσεων τῆς Δικαιοσύνης, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐνεργείας τῶν ὀργάνων, αὐτὴ κατ’ ἐξοχὴν πρόκειται νὰ ἐξετάσῃ τὰς ἐνεργείας τῶν Ὑπουργῶν. Ἀλλὰ τότε εἶναι ἀσυμβίβαστος ἡ παραμονὴ εἰς τὰ Ὑπουργεῖα τῶν ἐκείνων τῶν Ὑπουργῶν, τῶν ὁποίων ἡ πολιτεία θὰ ἐξετάζεται ἀπὸ τὴν ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων ἐπιτροπήν. Ἰδού, διατί, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπὴν τῆς φυγαδεύσεως, ἡμεῖς δηλοῦμεν ὅτι θὰ μετάσχωμεν μόνον ἐφ’ ὅσον συνδυασθῇ μὲ προσωρινὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν. Ἐάν, ὅμως, ἡ Κυβέρνησις κρίνῃ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ καταρτίσῃ ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴν διὰ τὴν φυγάδευσιν καὶ οἱ Ὑπουργοὶ νὰ παραμείνουν εἰς τὰς θέσεις των, εἰς αὐτὴν τὴν ἀπόπειραν τῆς συγκαλύψεως, ἡμεῖς δὲν ἔχομεν καμμίαν πρόθεσιν νὰ συμμετάσχωμεν. Ἡ ἀλήθεια ἔχει πλέον ἀποκαλυφθῆ ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ εἰς τὰς δημοκρατίας ὁ λαὸς εἶναι ὁ τελικὸς κριτὴς καὶ ὑμῶν καὶ ἡμῶν. (Χειροκροτήματα).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἡ. Ἡλιοῦ ἔχει τὸν λόγον.

§35Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, πρὶν ἀκόμη διατυπώσῃ ἐνώπιον τοῦ Σώματος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὰς ἐξηγήσεις ἐκείνας, πού, σὰν διακεκριμένος ποινικολόγος, ὁ ἴδιος εἶχε ἐπίγνωσιν, ὅτι ἀνήκουν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἐξεζητημένων ἐπιχειρημάτων, τὴν χρησιμοποιουμένην διὰ τὰς χαμένας ὑποθέσεις, καὶ δι’ αὐτό, χθές, ὑπῆρξε τόσον ὀλίγον πειστικὸς καὶ τόσον κατώτερος τοῦ ἑαυτοῦ του, ὡς ὁμιλητοῦ, πρίν, λοιπόν, διατυπώσῃ τὰς ἐξηγήσεις ἐκείνας, ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀκολουθήσῃ τὸν δρόμον τῆς ἐπιθέσεως καὶ ὅτι ἐπεβάλετο νὰ παιανίσῃ ἡ φαμφάρα τῆς μάχης ἐναντίον τῶν συκοφαντῶν, ἐναντίον τῶν κακοπίστων ἀντιπολιτευομένων, ἐναντίον τῶν μοχθηρῶν δημοσιογράφων, ἐναντίον τῆς δημοσίας γνώμης, ἡ ὁποία, ἀδίκως, συκοφαντεῖ τὴν Κυβέρνησιν. Φαίνεται, ὅτι δὲν ἔχομεν ἀκριβῆ ἐπίγνωσιν, ὅτι εἰς τὸ θέμα τῆς καταληστεύσεως τοῦ Σισμανογλείου καὶ πολὺ περισσότερον τούτου, τὸ θέμα τῆς φυγαδεύσεως τοῦ Παπαεμμανουήλ, ἔχουν δημιουργήσει ἓν πελώριον ἠθικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον συγκλονίζει τὴν Χώραν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ οἱαιδήποτε λοιδορίαι κατὰ συκοφαντῶν, νὰ καθησυχάσουν τὴν δημοσίαν γνώμην, τὴν δύσπιστον, τὴν ἀνήσυχον καὶ τῆς ὁποίας ἡ δυσπιστία καὶ ἡ καχυποψία, ἡ δικαιολογημένη, τροφοδοτεῖται ἀπὸ τὰς πράξεις καὶ τὰς κυβερνητικὰς παραλείψεις ἐπὶ τοῦ ὅλου θέματος. Οὔτε ἀπὸ ἐνεργείας τῆς «Ἑστίας» οὔτε τῆς «Ὥρας», οὔτε τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ἑδώλια ἐπῆρε τὸ πέταγμά του ὁ Παπαεμμανουὴλ διὰ τὸ Παρίσι ἀπὸ ὅπου μᾶς χαιρετᾷ. Δὲν συνειδητοποιήσαμεν, ἴσως, ἐπαρκῶς τὴν σημασίαν τοῦ πρωτακούστου εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν ὅλου τοῦ κόσμου γεγονότος, ὅτι βουλευτὴς ἀποδιδράσκει, διὰ νὰ διαφύγῃ τὴν ἐγκάθειρξίν του δι’ ἀδίκημα τοῦ κοινοῦ ποινικοῦ δικαίου. Δὲν ἠμποροῦμεν, κατόπιν αὐτοῦ, νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ συκοφαντῶν. Καὶ ἐὰν ἀκόμη ἡ ὅλη ἐνέργεια τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ Ὑφυπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εἶχε τὰ δύο προσόντα, πρῶτον, νὰ εἶναι ἀντικειμενικῶς ἀνεπίληπτος καὶ δεύτερον νὰ εἶναι καὶ ἀδιάβλητος, ὥστε νὰ μὴ δύναται κανείς, ἔστω καὶ κακόπιστος, νὰ δώσῃ διφορουμένην ἑρμηνείαν εἰς αὐτὴν ἢ ἐκείνην τὴν ἐνέργειαν καὶ ἐὰν ἀκόμη ἦτο κατάδηλον, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ καθαροῦ ἀτυχήματος, νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς τὰς ἐξηγήσεις του νὰ τὰς παράσχῃ μὲ τὸν τόνον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον θὰ εἶχε, πάντοτε, ὁ ἀτυχήσας καὶ νὰ προσπαθήσῃ, νὰ πείσῃ τὴν Βουλήν, ὅτι αὐτὸς ἠτύχησε καὶ μόνον ἠτύχησεν. Θλίβομαι εἰλικρινῶς, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠκολούθησε τὴν ὁδὸν ὑπερασπίσεως τῶν ἐνεργειῶν του, ἐκείνην ἀκριβῶς τὴν ὁποίαν ἐπελέξατο ὁ φυγάς, ὅταν 20 ἡμέρας πρὸ τῆς ἀποδράσεώς του, ἀπὸ τὸ βῆμα αὐτὸ ὑψώθη ἰταμὸς κατήγορος τῶν συκοφαντῶν του, τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐτόλμησαν, νὰ σπιλώσουν τὸ ἦθος του καὶ τὴν προσωπικότητά του. Κύριοι βουλευταί, ἐάν, βεβαίως, ἡ καταλήστευσις τοῦ Σισμανογλείου ἦτο ἐνέργεια ἑνὸς ἰδιώτου, εἰς χεῖρας δικαστῶν αὐστηροτάτων, ἄλλαι αἴθουσαι καὶ ἄλλα ἀκροατήρια θὰ ἠσχολοῦντο, τὴν στιγμὴν αὐτήν, μὲ τὸ ζήτημα. Οἱ λωποδῦται, δυστυχῶς, δὲν ἔλειψαν ἀπὸ καμμίαν κοινωνίαν καὶ ἀνήκουν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης. Φυσικά, ἐφ’ ὅσον τὰ δημόσια ἤθη δὲν εἶναι χαλαρά, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει μία κοινωνία μὲ ὑγιεῖς ἠθικὰς ἀρχάς, οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, πέραν τῆς ποινικῆς διώξεως τίθενται, αὐτομάτως, εἰς τὸ περιθώριον τοῦ κύκλου τῶν ἐντίμων ἀνθρώπων. Θὰ εἶναι δύσκολον εἰς ὅλας τὰς κοινωνίας, φέρ’ εἰπεῖν, ἕνας Παπαεμμανουήλ, περὶ τοῦ ὁποίου καλῶς ἐγνώριζεν ὁ κ. Ψαρρέας, ἀπὸ τοῦ 1950, ὡρισμένα πράγματα, περὶ τοῦ ὁποίου ὁ ἐπιθεωρητὴς Κωτούλας, ἀπὸ τὸ 1954 ἐπίσης κατέθεσε τὴν ἔκθεσίν του εἰς τὸν Ὑπουργὸν Σολομωνίδην καὶ ὄχι μόνον δὲν ἔγινε τίποτε, ἀλλά, μετὰ τὴν παραίτησίν του ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον, ὁ Ὑπουργὸς ἔγινε μέλος τῆς διοικήσεως τοῦ Σισμανογλείου, ἀποτυχὼν δὲ εἰς τὰς ἐκλογάς, ὡς ὑποψήφιος τῆς Ε.Ρ.Ε., ἀνῆλθεν εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ ΟΔΕΠ, διὰ τοῦ Παπαεμμανουὴλ αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχε καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν πολιτικήν, θὰ ἦτο δύσκολον, νὰ παρατηρηθῇ τὸ φαινόμενον εἰς ἄλλην κοινωνίαν, νὰ προωθηθῇ εἰς πολιτικὸν στέλεχος ἑνὸς νεοανδρικοῦ κινήματος. Ἀλλά, τέλος πάντων, αὐτό, ἂς τὸ ἀφήσωμεν κατὰ μέρος. Ὁ βουλευτὴς αὐτὸς τῆς Ε.Ρ.Ε., ὁ προωθηθεὶς εἰς πολιτικὸν στέλεχος τῆς Χώρας, ἐξεδήλωσε τὴν θέλησίν του, νὰ ἀποχωρήσῃ, νὰ φύγῃ, τὴν ἐξεδήλωσε σαφῶς ὁ ἄνθρωπος διὰ τῆς αἰτήσεως πρὸς χορήγησιν διαβατηρίου καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐξέλεξε τὸν χειρότερον τρόπον, διὰ νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἀναχώρησιν. Ἐχορήγησε διαβατήριον καὶ ἔδωσε διαταγὴν εἰς τὰ φυλάκια ἐλέγχου, νὰ ἀρνηθοῦν τὴν ἔξοδον. Δηλαδή, τὴν στιγμήν, ποὺ ὀργανώνει τὴν φυγάδευσίν του ὁ κ. Παπαεμμανουήλ, τὴν στιγμήν, ποὺ τοῦ χορηγεῖται τὸ διαβατήριον, τὴν ἰδίαν στιγμὴν δημιουργεῖται καὶ ἓν ἄλλοθι ὑπὲρ τῶν συνεργῶν τῆς φυγαδεύσεως, ἐξεδώσαμεν διαταγήν, νὰ μὴ φύγῃ. Ἀλλὰ ἀφήνεται ἕνας χῶρος κενός, καὶ ὁ χῶρος αὐτὸς γνωστοποιεῖται εἰς τὸν Παπαεμμανουήλ. Τεσσαράκοντα δύο εἶναι οἱ σταθμοὶ ἐλέγχου, εἰς τοὺς 41 κοινοποιεῖται καὶ ὁ κ. Παπαεμμανουὴλ κατευθύνεται ἀδιστάκτως εἰς τὸν τεσσαρακοστὸν δεύτερον. Δὲν πάω πάρα πέρα, εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα καὶ οἱ χθεσινοὶ ὁμιληταὶ καὶ πρὸ ὀλίγου, τόσον εὐγλώττως, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἐτόνισεν, ὅτι θὰ ἦτο, ἴσως, σκόπιμον νὰ παρακολουθηθῇ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἦτο γνωστόν, ὅτι ἐπιδιώκει νὰ φύγῃ καὶ ὁ ὁποῖος, τυχὸν ἐμποδιζόμενος ἀπὸ τὰς νομίμους διεξόδους, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκλέξῃ τρόπον ἀνωμάλου διαφυγῆς.

§36Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἠκούσαμεν κάποιαν θυμηδίαν ὅταν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, ἀνεφέρθη εἰς τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν εἶχον. Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω, ὅτι τὴν πληροφορίαν αὐτὴν μοῦ τὴν ἔδωσε βουλευτὴς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅστις μοῦ εἶπε ὅτι ὁ Παπαεμμανουὴλ πρόκειται νὰ ἀποδράσῃ, ἐπιβαίνων σκάφους Ρωσικοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ εὕρισκεν εἰς τὸν Σαρωνικὸν ἢ κάπου ἀλλοῦ. Αὐτὴν τὴν πληροφορίαν εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ τὴν μεταδώσω εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§37Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν μὲ ἐκπλήσσει ὅτι οἱαδήποτε πληροφορία, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ φορτώσῃ εὐθύνας πρὸς τὰ ἀριστερά, εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀποδεκτή. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἐκπλήσσει εἶναι ὅτι ἐπιστεύσατε μίαν ἄλλην ἐξ ἴσου ὕποπτον πληροφορίαν, διὰ μίαν λεγομένην δυναμιτιστικὴν ἀπόπειραν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον σας καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ἀργότερον ἐλάβατε μίαν σειρὰν προφυλάξεων, ἀπαγορευθείσης τῆς ἀναγραφῆς οἱασδήποτε ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως πληροφορίας. Πῶς ἐπέσατε θῦμα μιᾶς τοιαύτης πληροφορίας;

§38Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Νομίζετε ὅτι, ὅταν ἓν μέλος τῆς Κυβερνήσεως λαμβάνῃ μίαν πληροφορίαν ἀπὸ βουλευτὴν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι δηλαδὴ παρασκευάζεται ἡ ἀπόδρασις τοῦ Παπαεμμανουὴλ καὶ ὅτι ὀργανοῦται αὕτη κατὰ ἕνα τρόπον ἀπὸ τοιαῦτα πρόσωπα, ὅτι τὸ μέλος αὐτὸ τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶχε ὑποχρέωσιν νὰ μεταδώσῃ τὴν πληροφορίαν αὐτὴν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ μὴ ἐπαληθεύσῃ τὴν πληροφορίαν; Εἴπατε περαιτέρω ὅτι γύρω ἀπὸ τὴν δυναμιτιστικὴν ἀπόπειραν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, τηρεῖται σιγὴ ἀσφαλείας. Ἀπορῶ, κύριε συνάδελφε, πῶς σεῖς, παλαιὸς νομικός, ἐφθάσατε εἰς τὸ σημεῖον νὰ ἀμφισβητῆτε αὐτὴν τὴν κρίσιν. Δὲν πρόκειται περὶ δῆθεν δυναμιτιστικῆς ἀποπείρας, ἀλλὰ περὶ πραγματικῆς ἀποπείρας. Ἡ δικαιοσύνη ἔχει ἐκδώσει ἀπόφασιν, διὰ τῆς ὁποίας ἀπαγορεύεται κάθε πληροφορία. Μὴ ἀνησυχεῖτε, ὅμως, θὰ λήξῃ ἡ διαταγὴ τῆς Εἰσαγγελίας καὶ τότε θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν δημοσιότητα καὶ θὰ ἴδητε τί γίνεται.

§39Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἔχομεν δύο δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ μὲν ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης λέγει, ὅτι ἐπῆρε μίαν πληροφορίαν ἀπὸ βουλευτὴν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι πρόκειται νὰ ἀποδράσῃ ὁ Παπαεμμανουὴλ μὲ ἓν Ρωσικὸν πλοῖον. Ταυτοχρόνως ἔχομεν δευτέραν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι λαβὼν τὴν πληροφορίαν αὐτήν, ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἐζήτησεν τί; Ἐὰν ἰσχύῃ ἡ διαταγή του. Θὰ σᾶς παρεκάλουν, κ. συνάδελφε, νὰ ὑποβάλλετε τὴν ἑξῆς ἐρώτησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Τί ἔγινε πρὸ τῆς 29 Δεκεμβρίου, διότι τὴν 29) 12 ἐζήτησε τὸν φάκελλον. Ἐρωτῶ: Ἀπὸ τῆς 29 Δεκεμβρίου καὶ ἔπειτα, ὁ κ. Παπαεμμανουὴλ ἦτο ὑπὸ παρακολούθησιν τῆς Ἀστυνομίας, ἡ ὁποία εἶναι τόσον εὔκολος καὶ τὴν ὁποίαν γνωρίζομεν ἡμεῖς τόσον καλά, διότι, συνήθως, ὅταν μεταβαίνωμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας, ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς τιμᾷ μὲ τὴν τιμητικὴν αὐτὴν φρουράν;

§40Η. ΗΛΙΟΥ. Ὅ,τι ἀκριβῶς ἐπιφυλάσσεται εἰς τὴν πτέρυγα ἐκείνην, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται εἰς βάρος τῶν λωποδυτῶν, οἱ ὁποῖοι τόσον εὐκόλως φυγαδεύονται. Ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω, κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, διατὶ ἀπευθύνεσθε δι’ ἐμοῦ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καθ’ ἣν στιγμήν, ὅταν ἀπηυθύνθη ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ ὅλοι οἱ χθὲς ἐπερωτήσαντες, ἐπιμόνως, πιεστικῶς, φορτικῶς, ἐὰν ἐγένετο ὑπόδειξις εἰς τὴν Ἀσφάλειαν νὰ τὸν παρακολουθήσῃ δὲν ἔτυχον οὐδεμιᾶς ἀπαντήσεως καὶ οὐδεμιᾶς ἐξηγήσεως. Νομίζω, ὅτι ἡ σιγὴ εἶναι εὐγλωττοτέρα ἀπὸ τὴν οἱανδήποτε ἀπάντησιν.

§41Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐδώσατε τοιαύτην διαταγὴν ἀπὸ τὰς 29 Δεκεμβρίου;

§42Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ (Ὑφ. Ἐσωτερικῶν). Τὴν 29 Δεκεμβρίου, συνεπείᾳ τῆς πληροφορίας, ἡ ὁποία περιῆλθεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν, ἤθελον νὰ ἐξακριβώσω ἐὰν ἴσχυε ἡ διαταγή μου καὶ ἐὰν ὑπῆρχον καράβια ρωσικὰ εἰς τοὺς λιμένας τοῦ Σαρωνικοῦ... (Γέλωτες– Θόρυβος).

§43Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, τὸ γεγονὸς ὅτι ἐκ τῶν 42 σταθμῶν ἐλέγχου, εἰδοποιήθησαν οἱ 41 καὶ εἰς τὸν 42ον κατηυθύνθη, ἀδιστάκτως, ὁ κ. Παπαεμμανουήλ, μαρτυρεῖ ὅτι ὑπῆρξαν συνένοχοι καὶ ὅτι ἔλαβε χώραν φυγάδευσις.

§44Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ ἀκριβῶς εἴπαμεν, κ. συνάδελφε.

§45Η. ΗΛΙΟΥ. Σεῖς, κύριε Ὑπουργέ, προσεθέσατε, ὅτι ὑπῆρξεν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως σκληρὰ μεταχείρισις τοῦ Παπαεμμανουήλ.

§46Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Καὶ προσέθεσα ὅτι κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς διαταγῆς διὰ τὴν σκληρὰν μεταχείρισιν, ἐνδέχεται νὰ ὑπῆρξε δόλος ἢ βαρυτάτη ἀμέλεια ἀτόμων, τὰ ὁποῖα νὰ ὡδήγησαν τὸν Παπαεμμανουὴλ εἰς τὴν ἀπόδρασιν. Μὴ τὸ ἐμφανίζητε, λοιπόν, ὡς ἀνακάλυψιν ἰδικήν σας.

§47Η. ΗΛΙΟΥ. Θὰ ἤθελον νὰ ξεπληρώσω τὴν ἀπάντησίν μου εἰς τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι ὑπῆρξε σκληρὰ μεταχείρισις. Πρὸς τοῦτο θὰ ἀναγκασθῶ νὰ κάμω μίαν ἀναδρομήν. Ἔχομεν ὡς πρώτην σκληρὰν μεταχείρισιν ὅτι ὁ Παπαεμμανουὴλ καταφαγὼν τὸ Σισμανόγλειον καὶ εὑρεθεὶς πρὸ χρηματικῶν δυσχερειῶν, ὑπαγορεύει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν πολιτικήν της τὴν κοινωνικὴν ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς καταργήσεως ἐκ τοῦ δυναμικοῦ τοῦ νοσηλευτικοῦ ἱδρύματος τῆς Χώρας, τοῦ φυματιολογικοῦ ἱδρύματος τούτου καὶ τῆς ἱδρύσεως ἄλλων νοσοκομείων. Ὅλα αὐτὰ τὰ ὑπηγόρευσεν ὡς ὅρον εἰς ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον περιεῖχε μίαν μέριμναν τόσον ἀπηνῆ καὶ ὄχι τόσον εὔλογον καὶ ἐν τῷ ὁποίῳ κατοχυροῦνται τὰ συμφέροντά του, τὸ 5% καὶ τὰ ἄλλα ἀθέμιτα ὀφέλη του, ἐνῷ διαγράφονται ἀπαιτήσεις πτωχῶν προμηθευτῶν, καὶ τὸ ὁποῖον ἀξιοῖ διὰ σημερινῆς ἐπιστολῆς του ἐκ Παρισίων νὰ ψηφισθῇ. Ἐν συνεχεία, ἡ ἰδία ἐπιστολὴ ἀναφέρει τὰ ἑξῆς: «....νὰ ἀναβάλλετε τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς μου ἀσυλίας.... (ἀναγινώσκει).... Αὐτὴ ἦτο ἡ ἀξίωσις, αὐτὴ ἦτο ἡ ὑπαγόρευσις καὶ αὐτὸς ἦτο ὁ σκοπὸς τῶν δύο νομοσχεδίων. Ὄχι ἡ μέριμνα ὑπὲρ τῶν νοσηλευτικῶν ἱδρυμάτων κατ’ αὐτὸν ἢ κατ’ ἐκεῖνον τὸν τρόπον, ἀλλὰ ἡ συγκάλυψις τοῦ κ. Παπαεμμανουήλ. Καὶ ὅπως ἐνθυμεῖσθε ἀπὸ τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ Σισμανογλείου ὁ κ. Μητσοτάκης ἀπέδειξε — καὶ εἶναι τοῦτο καταχωρημένον εἰς τὰ πρακτικὰ — τῆς ΙΣΤʹ συνεδριάσεως εἰς τὰς σελίδας 11–13, τὸ πρακτικὸν τοῦ Συμβουλίου Κληροδοτημάτων, τὸ ὁποῖον ἀπέκρουε τὸ νομοσχέδιον, ἐνῷ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, θέλων νὰ ὑπερασπίσῃ τὴν τακτοποίησιν τοῦ θέματος Παπαεμμανουήλ, ἐβεβαίωσε περὶ τοῦ ἀντιθέτου τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ Συμβούλιον Κληροδοτημάτων εἶναι σύμφωνον. Αὐτὸ εἶναι, ὅμως, ἡ μία σκληρὰ μεταχείρισις. Δευτέρα σκληρὰ μεταχείρισις. Ἐκδίδεται ἡ ἀπόφασις — καταπέλτης — ἀθωώσεως τῆς «Ἑστίας». Λέγει ἡ τελεσίδικος ἀπόφασις: «Οἱ ἐνδιαφερόμενοι.... (ἀναγινώσκει).... Δηλαδή, μία ἀπόφασις καταπέλτης, ἀπόφασις δικαστική. Αὐτὸ ἐγένετο γνωστὸν καὶ ὁ κ. Παπαεμμανουὴλ λόγῳ σκληρᾶς μεταχειρίσεως δὲν διαγράφεται ἀπὸ τὸ κόμμα. Συζητεῖται ἡ ἐπερώτησις τοῦ Σισμανογλείου καὶ καθ’ ἃ ὁ ἴδιος λέγει, ἔσπευσαν οἱ Ὑπουργοὶ νὰ τὸν συγχαροῦν διὰ πρωτοφανῶν ἐπαίνων, διὰ τὴν μεγαλειώδη καὶ ὑπέροχον καὶ ἀποστομωτικὴν διὰ τοὺς συκοφάντας του ἀγόρευσιν. Ἐπίσης μνημονεύει ἰδιαιτέρως συναντήσεως, τῆς ὁποίας ἔτυχε μετὰ τὴν ἐπερώτησιν τοῦ Σισμανογλείου μὲ τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Ἔρχεται ἡ τελευταία συνεδρίασις πρὸ τῶν διακοπῶν διὰ τὰς ἑορτάς. Εἶναι γνωστόν, ὅτι αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς θὰ ἐπαναληφθοῦν μετὰ 20 καὶ πλέον ἡμέρας καὶ παρὰ τὴν καθιερωμένην τάξιν, δὲν ἔχω μεγάλην Κοινοβουλευτικὴν ἡλικίαν, ἀλλὰ παρὰ τὴν τάξιν τὴν ὁποίαν διεπίστωσα κατὰ τὸ ἔτος περίπου τῆς κοινοβουλευτικῆς μου πείρας, ὁσάκις, συζητῆται πρότασις ἄρσεως ἀσυλίας εἰσάγεται πρῶτον πρὸς ψηφοφορίαν τὸ θέμα τοῦτο καὶ μετὰ ταῦτα, εἰσέρχεται ἡ Βουλὴ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἐκκρεμῶν νομοσχεδίων ἢ ἐρωτήσεων ἢ ἐπερωτήσεων, διότι ἐπὶ τοῦ πρώτου θέματος διεξάγεται μυστικὴ ψηφοφορία καὶ εἶναι ἀνάγκη ἐκ τῶν προτέρων, ὄχι μόνον νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἀπαρτία, ἀλλὰ καὶ νὰ ὑπάρχῃ καὶ μεγαλύτερος ἀριθμὸς βουλευτῶν. Αὐτὸ παραλείπεται, καίτοι ἦτο γνωστόν, ὅτι μετὰ 20 καὶ πλέον ἡμέρας, θὰ ἐπανελαμβάνοντο αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς καὶ εὐγλώττως ἐπίσης ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ὑπεγράμμισε πόσον τοῦτο ἀποτελεῖ εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως. Εἰδοποιεῖται ἡ Κυβέρνησις ἐκ μέρους τοῦ κ. Χριστοπούλου, βουλευτοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ἐπίκειται ἡ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀναχώρησις τοῦ Παπαεμμανουὴλ καὶ δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν, κύριοι συνάδελφοι. Ἐὰν εἴπω, ὅτι ὅλα αὐτὰ καὶ ἡ χορήγησις τοῦ διαβατηρίου καὶ ἡ μὴ παρακολούθησις ἀπὸ τὴν Ἀσφάλειαν καὶ ἡ διαφυγὴ αὐτοῦ, διὰ τὴν ὁποίαν ὁπωσδήποτε τὴν εὐθύνην τὴν ἔχει ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ὅλα αὐτὰ εἶναι σκληρὰ μεταχείρισις, ἡ ἔννοια θωπεία, μὲ ποίαν λέξιν θὰ ἐκφρασθῇ; Ἡ ἔννοια θωπεία μὲ ποῖον ὅρον θὰ ἐκφρασθῇ, ἐὰν ὅλα αὐτὰ ἀποτελοῦν τὴν ἔννοιαν σκληρὰ μεταχείρισις; Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, δέχομαι ὅτι, ἐνδεχομένως, κακῶς ἐκτιμῶ τὰ πράγματα καὶ δέχομαι, ὅτι ὑπῆρξεν σκληρὰ μεταχείρισις καὶ ὅτι πράγματι εἰλικρινῶς καὶ μὲ πρόθεσιν εὐδοκιμήσεως καὶ ἐπιτυχίας τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξόδου ἐκ τῆς Χώρας τοῦ Παπαεμμανουὴλ ἔγιναν ὅσα ἀπηρίθμησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸ πρῶτον καὶ τὸ δεύτερον καὶ τὸ τρίτον καὶ τὸ τέταρτον. Αὐτὰ τὰ μέτρα, ἐὰν ἦσαν σκληρά, καὶ ἐὰν ἐλήφθησαν καὶ ὅμως εἶχαν ὡς ἐπιτεύγματα τὸ νὰ μᾶς χαιρετᾷ ὁ Παπαεμμανουὴλ ἀπὸ τὸ Παρίσι, διατὶ μᾶς τὰ ἀπηρίθμησεν; Μὰ τὸν Θεόν, δὲν ἠξεύρω διατὶ νὰ ζητήσω εὔσημα διὰ τὰς ἱκανότητάς των διὰ νὰ ἀποδείξουν πόσον ἐπέτυχον εἰς μίαν ἐπιδίωξιν τόσον οὐσιώδη, διὰ τὸ κῦρος τῆς Κυβερνήσεως; Ἐὰν ἡ εἰλικρινής, ὅπως θέλετε νὰ μᾶς πείσητε, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ εἰς τὴν διάθεσίν της μηχανισμοῦ ἀπέληξε μέσῳ Νέου Καυκάσου, νὰ εὑρίσκεται εἰς Παρισίους ὁ Παπαεμμανουήλ, τότε ἠμποροῦμε νὰ κοιμώμεθα ἥσυχοι....

§48Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Σεῖς ναί, ἡμεῖς, ὅμως, ὄχι.

§49Η. ΗΛΙΟΥ. Ἐὰν προτιμᾶτε αὐτὴν τὴν ἐκδοχήν, κύριε Ὑπουργέ, τῆς σκληρᾶς μεταχειρίσεως, ὀφείλετε, κατ’ ἀνάγκην τῆς λογικῆς, νὰ συναγάγητε καὶ τὰ ἀναγκαῖα συμπεράσματα περὶ τῆς ἱκανότητος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐξ ἴσου ἔχει βαρεῖαν πολιτικὴν εὐθύνην. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἠξεύρω, διατὶ πρέπει νὰ ζητοῦνται πάντοτε οἱ ἀποδιοπομπαῖοι ὑπαλληλίσκοι, οἱ ὁποῖοι θὰ φορτωθοῦν τὰς εὐθύνας. Ὁ Παπαεμμανουὴλ ἐρροκάνισε τὸ Σισμανόγλειον, τὸ ἔκανε νὰ χωρέσῃ εἰς μίαν βαλίτσαν, ἔφυγε καὶ ἐπῆγε ἔξω. Δὲν ὑπάρχει εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως; Ὑπάρχει εὐθύνη Λιαρομμάτη, ὑπάρχει εὐθύνη Βερναδέσκη; Δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τὸ δεχθῶμεν αὐτὸ καὶ νὰ ἀποσιωπήσωμεν μίαν σειρὰν παρομοίων γεγονότων, τὰ ὁποῖα μᾶς πείθουν, ὅτι ὑπάρχει εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι ἐὰν τὰ ζητήματα ἠθικῆς τάξεως ἀντιμετωπίζωνται μόνον μὲ τὸν ἴδιον ρυθμὸν καὶ μὲ τὴν χαλαρότητα, μὲ τὴν ὁποίαν ἀντιμετωπίσθη ἡ περίπτωσις Παπαεμμανουήλ, θὰ ἔχωμεν νὰ συζητῶμεν κατόπιν ἑορτῆς πάντοτε καὶ ἐπὶ ἄλλων ἐνδεχομένων ἀποδράσεων ἢ φυγαδεύσεων. Ὁ Παπαεμμανουήλ, κύριοι, ἔφυγε, ἀλλὰ μένει εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν τοῦ Σισμανογλείου μία σκιά, ἕνας ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος καταδήλως ὑπῆρξε καὶ ὁ ὑποβολεὺς καὶ ὁ νοῦς τοῦ Παπαεμμανουὴλ καὶ ὁ συμμέτοχος κατὰ 25% εἰς τὸ καταπίστευμα. Αὐτὸς εἶναι νομοτεχνικὸς σύμβουλος τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι μέγας κωδικοποιός, ἐξακολουθεῖ νὰ διδάσκῃ τὸ ἦθος εἰς τὴν ἀκαδημαϊκὴν νεολαίαν τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Θεσσαλονίκης. Εἰς μίαν ἄλλην παρομοίαν περίπτωσιν ἕνας λωποδύτης καὶ γύρω ἀπὸ αὐτὸν καὶ ἀπὸ τὰ ράσα του, ἐρροκάνισε τὰ φιλανθρωπικὰ καταστήματα Μυτιλήνης καὶ τὸ Βοστάνειον νοσοκομεῖον. Ἐδιώχθη ὁ Γαληνὸς δι’ ἐκεῖνον. Ἠκολουθήθη ἀπὸ τοὺς ἰδίους Ὑπουργούς, ἡ αὐτὴ τακτική, εἰσάγεται καὶ ἐκκρεμεῖ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ διευκολύνῃ τὴν θέσιν του καὶ θὰ εὐοδώσῃ τὴν προσπάθειαν πρὸς συνέχισιν τῶν τρωκτικῶν του ἱκανοτήτων καθ’ ἣν μεθοδολογίαν εἰσήχθη καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ Σισμανογλείου. Ὥστε βλέπετε, ὅτι πρόκειται περὶ χαλαρότητος. Ὑπάρχει καὶ μία ὑπόθεσις ἐπὶ ξυλουργικοῦ ἐργοστασίου. Δὲν ἠξεύρω τὶ ἀκριβῶς ἐν προκειμένῳ συμβαίνει καὶ δὲν θέλω νὰ μεταφέρω πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠδυνήθην, τοὐλάχιστον στοιχειωδῶς νὰ ἐλέγξω.

§50Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Διατί, τότε, τὰ ἀναφέρετε πρὸς δημιουργίαν ἐντυπώσεων;

§51Η. ΗΛΙΟΥ. Ὑπάρχει, πάντως, τὸ ξυλουργικὸν ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον, διὰ τῆς περιουσίας Σισμάνογλου, ἐγένετο καὶ ἐδέχθη παραγγελίας ἐπιπλώσεως τοῦ Σισμανογλείου.

§52Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Νομίζω ὅτι εἴχατε ὑποχρέωσιν, πρὶν κάμετε καὶ ὑπαινιγμόν, ἔστω ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ὁ ὁποῖος ἀφήνει μίαν αἰχμήν, νὰ κάμετε στοιχειώδη, ἔστω, ἔλεγχον, τὸν ὁποῖον δὲν ἐκάματε.

§53Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, δυστυχῶς, ὑπάρχουν τὰ ὄργανά σας...

§54Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Σήμερον δὲν συζητῶμεν τὸ θέμα αὐτό.

§55Η. ΗΛΙΟΥ. .... τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιτρέπουν εἰς ἡμᾶς... (Θόρυβος) ..... μὲ ἀποτέλεσμα νὰ διδάσκῃ ὁ βουλευτὴς ἠθικήν. Κύριοι βουλευταί, ὁ τόπος ἔχει πλημμυρίσει ἀπὸ τρωκτικὰ καὶ ὁ μουσικὸς ρυθμὸς τῶν ὀδόντων των ἀκούεται παντοῦ, εἰς συμβάσεις, εἰς ἱδρύματα, εἰς ὀργανισμούς. Πρέπει νὰ σταματήσῃ αὐτὸ τὸ κακόν, πρέπει νὰ πνεύσῃ πνοὴ ὑγείας. Ὁ φυγαδευθεὶς τολμᾷ κρίνων, ἴσως κατ’ εἰκόνα καὶ ὁμοίωσίν του, τὴν ἑλληνικὴν κοινωνίαν, τολμᾷ νὰ εἴπῃ ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ Ὑπουργός, νὰ παρακολουθήσῃ μετὰ τῶν κυρίων μελῶν τῆς Κυβερνήσεως τὸ ἔργον. Τολμᾷ νὰ εἴπῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ποῖος; ὁ Παπαεμμανουήλ.

§56Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Σᾶς ἐκπλήσσει, λέγετε, τὸ γεγονός, ὅτι βουλευτὴς καταδιωκόμενος ὡς καταχραστής, προβάλλει τὴν ἀξίωσιν νὰ κυβερνήσῃ τὸν τόπον. Καὶ εὐλόγως. Διότι εἰς τὸν τόπον μας, τοὺς τελευταίους καιρούς, συμβαίνουν πολλὰ παράδοξα. Κατὰ τὸ παράδειγμα τοῦ Παπαεμμανουήλ, ἄλλοι, οἵτινες ἔλαβον τὰ ὅπλα κατὰ τῆς Πατρίδος, προβάλλουν καὶ ἐκεῖνοι τὴν ἐξ ἴσου ἰταμὴν ἀξίωσιν, νὰ κυβερνήσουν τὸν τόπον αὐτόν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Συμπολιτεύσεως). (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§57Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἐπιτρεπτὸν νὰ ἐπικαλῆσθε τὸν κομμουνισμόν. Τὰ ἴδια εἶπεν καὶ ὁ Παπαεμμανουὴλ ἀπὸ ἐκεῖ ἐπάνω διὰ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι εἶναι ἀθῶος. Τὸ ἴδιο κάμετε καὶ ἐσεῖς....

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε, τὸν λόγον. Σᾶς παρακαλῶ.

§59Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐπανέρχεται εἰς τὴν παλαιὰν τακτικήν, ἡ ὁποία συνίσταται εἰς τὸ ἑξῆς: Ὅταν εὑρίσκεται εἰς ἀδυναμίαν ἀπαντήσεως, εὑρίσκει θέματα ἐκτὸς συζητήσεως διὰ νὰ ἐπιτεθῇ ἐκεῖ. Ἐδῶ συζητεῖται ἡ ἠθικὴ ὑπόστασις τοῦ Παπαεμμανουήλ. Ἐὰν θέλετε νὰ ἀνατρέξητε εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος, δεχόμεθα μίαν συζήτησιν, ὅπου θὰ τεθοῦν αἱ πολιτικαὶ εὐθῦναι τῶν τελευταίων 10 ἐτῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον, διὰ νὰ ὑπερασπισθῆτε τὸν Παπαεμμανουὴλ νὰ ὁμιλῆτε περὶ ἐμφυλίου πολέμου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). (Θόρυβος–κωδωνοκρουσίαι).

§60Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Νὰ μὲ συγχωρῇ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ἀλλὰ δὲν συζητεῖται καθόλου ἀπόψε ἡ ἠθικὴ ὑπόστασις τοῦ Παπαεμμανουήλ. Διότι περὶ τῆς ἠθικῆς ὑποστάσεως τοῦ Παπαεμμανουήλ, δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀνάγκη νὰ ἀσχοληθῇ σήμερον ἡ Βουλή. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος δὲν πρέπει νὰ μετατοπίζῃ τὴν συζήτησιν. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς ὁ κ. Καρτάλης ἐνόμισεν, ἢ θέλει νὰ ἐμφανισθῇ πιστεύων, ὅτι ἡ συζήτησις τῆς ἑσπέρας ταύτης στρέφεται περὶ τὴν ἠθικὴν ὑπόστασιν τοῦ Παπαεμμανουήλ. Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ὅσην καὶ ἐὰν διαθέτετε τέχνην, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πείσητε, ὅτι τὴν στιγμὴν αὐτὴν συζητεῖται ἡ ἠθικὴ ὑπόστασις τοῦ Παπαεμμανουήλ.

§61Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Σεῖς ὁμιλεῖτε....

§62Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ συγχέετε τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὴν ὑπόθεσιν οἱουδήποτε ἀνυπολήπτου προσώπου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτρέψητε τὴν συζήτησιν. Σήμερον συζητοῦμεν τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον εἰσάγεται διὰ τῆς ἐπερωτήσεως καὶ ἡ ἐπερώτησις ἀφορᾷ τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν φυγὴν τοῦ Παπαεμμανουὴλ καὶ δὲν ἀφορᾷ ποσῶς τὴν ἠθικὴν αὐτοῦ ὑπόστασιν.

§63Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Τί σχέσιν ἔχει αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ ἀπόπειρά σας νὰ ὁμιλῆτε περὶ ἐμφυλίου πολέμου; Ποῖος θέλει νὰ ἀλλάξῃ τὴν συζήτησιν, σεῖς, ἢ ἐγώ;

§64Η. ΗΛΙΟΥ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα αὐτὰ τῆς ὑποδαυλίσεως τοῦ ἐθνικοῦ διχασμοῦ καὶ τῆς ἐπιρρίψεως εὐθυνῶν μονοπλεύρως εἰς μίαν παράταξιν, τὰ ἐπιχειρήματα τῆς λεγομένης ἐθνικοφροσύνης, χρησιμοποιοῦνται πάντοτε εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν κακῶν ὑποθέσεων καὶ κατατείνουν νὰ ἀποδείξουν ὄχι ὅτι ὅσα ὑποστηρίζομεν ἡμεῖς δὲν εἶναι ὀρθὰ καὶ λογικά, ἀλλ’ ὅτι αἱ ἀπόψεις μας καὶ ὀρθαὶ καὶ λογικαὶ ὅταν εἶναι δὲν πρέπει νὰ εἰσακούωνται μὲ συμπέρασμα λογικόν, ἐξ ὅσων ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ὀρθὸν καὶ λογικὸν εἶναι νὰ διεκδικοῦν οἱ λωποδύται τὴν διακυβέρνησιν τῆς Χώρας.

§65Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Λυποῦμαι, διότι τόσον προχείρως ἐπιχειρεῖτε νὰ διαστρέψητε τὴν οὐσίαν καὶ τὴν ἔννοιαν τῶν λόγων μου. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§66Η. ΗΛΙΟΥ. Αὐτὸ ἐξάγεται ἀπὸ ὅσα εἴπατε.

§67Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριε Ἠλιοῦ, ἀπορῶ, πῶς σεῖς προσωπικῶς, ἀνεξαρτήτως τῆς πολιτικῆς θέσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεσθε, φθάνετε εἰς τὸ σημεῖον νὰ διαστρέφετε ὅσα εἶπον προηγουμένως. Εἶπον δὲ καὶ πιστεύω ὅτι ἔχει δύναμιν ἡ μνήμη μας νὰ τὰ διατηρήσῃ, ὅτι ἡ ἀξίωσις τοῦ Παπαεμμανουὴλ νὰ διακυβερνήσῃ τὸν τόπον εἶναι συνέπεια κακῶν χρόνων. Ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον, ὄχι μόνον ὁ Παπαεμμανουήλ, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὕψωσαν τὰ ὅπλα κατὰ τῆς Πατρίδος νὰ θέλουν νὰ κυβερνήσουν τὴν Χώραν μας.

§68Η. ΗΛΙΟΥ. Ἡ ἱστορία τοῦ ἐμφυλίου πολέμου εἶναι συγκρούσεις καὶ διαμάχαι εἰς τὰς ὁποίας κανεὶς δὲν εἶναι ἀπηλλαγμένος εὐθυνῶν. Ἀπορῶ πῶς σεῖς, Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, συγχέετε τὸ κοινὸν ποινικὸν ἀδίκημα μὲ τὴν....

§69Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἀπορῶ πῶς, σεῖς, ὁ ὁποῖος ἠκούσατε, καὶ ὁ ὁποῖος δύνασθε νὰ ἐκτιμήσητε τὴν ἔννοιαν τῶν λόγων καὶ τῶν φράσεων καὶ ἐνθυμεῖσθε ὅσα εἶπον, πῶς σεῖς, ἐπαναλαμβάνω, ἐπιτρέψατε εἰς τὸν ἑαυτόν σας, νὰ διαστρέψητε ἐκδήλως τοὺς λόγους μου.

§70Η. ΗΛΙΟΥ. Μὲ συγχωρεῖτε, ἀλλὰ ἐπειδὴ ὑπάρχει στενογραφικὴ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία γράφει τὰ λεγόμενα, ἠμπορεῖτε νὰ διαπιστώσητε τὴν ὀρθότητα τῶν λεγομένων μου. Ἡ φράσις σας ἦτο, διατὶ ἀπορεῖτε, διότι οἱ λωποδύται προβάλλουν τὴν ἀξίωσιν, ὅταν.... κ.λ.π... Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, δὲν μετατοπίζεται τὸ θέμα, διότι τὰ ἀλλεπάλληλα περιστατικὰ τὰ ὁποῖα ἐξέθεσα, ἀποτελοῦν εὐθύνας τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπιβεβαίωσίς των εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι ὁ Παπαεμμανουὴλ δὲν εὑρίσκεται εἰς τὰς φυλακὰς ὡς ὑπόδικος, ἀλλὰ εἰς τὸ «Ὁτὲλ Τρουβίλλ». Τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι ὑπῆρξε μία φυγάδευσις τῆς ὁποίας ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην φέρει ἡ Κυβέρνησις.

§71Μ. ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ. Καὶ ποῖον συμφέρον εἶχε ἡ Κυβέρνησις;

§72Η. ΗΛΙΟΥ. Ὑπῆρχον λόγοι τόσον σοβαροί, ὥστε προετιμήθη ὁ σάλος αὐτὸς ἐκ τῆς φυγαδεύσεως, παρὰ ἡ ἀντιμετώπισις τῆς ἀπολογίας τοῦ Παπαεμμανουήλ, ὁ ὁποῖος εὐλόγως ὑπαινίσσεται ὅτι ἐὰν δὲν τύχῃ πλήρους ἀποκαταστάσεως καὶ θελήσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ ποινικὴν δίωξιν ἐναντίον του, πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὅτι δὲν θὰ φεισθῇ οἱουδήποτε.

§73Μ. ΜΥΡΙΔΑΚΗΣ. Τὰ πιστεύετε αὐτά;

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγκασθῶ νὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν.

§75Η. ΗΛΙΟΥ. Αὐτὰ λέγει ὁ συνάδελφός σας, ὁ ὁποῖος ἐξεκίνησε ἀπὸ τὰ ἰδικά σας ἑδώλια. (Θόρυβος–κωδωνοκρουσίαι). Ἡ Ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπή, ὅπως πρόκειται νὰ γίνῃ, δὲν θὰ ἔχῃ ἄλλο ἀποτέλεσμα παρὰ νὰ χρονίσῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ νὰ συγκαλύψῃ τὸ πελώριον ἠθικὸν αὐτὸ σκάνδαλον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης προσδιώρισε τὴν ἀποστολὴν τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς χθές, ὅτι αὕτη προορισμὸν ἔχει νὰ δώσῃ συχωροχάρτι εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ μοῦ εἴπῃ καὶ αὐτὴν τὴν φορὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι παραποιῶ τὰ λεγόμενά του. Διότι, εὐτυχῶς, τὰ χθεσινὰ πρακτικὰ τὰ ἔχω τυπωμένα «.... (ἀναγινώσκει)....» Εὐλόγως ὁ λαὸς ἀποβλέπει μὲ σκεπτικισμὸν εἰς τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν. Ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ θὰ ἀποτελέσῃ μίαν μετατόπισιν τοῦ θέματος, διὰ νὰ ἀτονήσῃ ἡ ἐξέτασις καὶ νὰ λησμονηθῇ. Ἐγὼ νομίζω πρὸ τοῦ πελωρίου ἠθικοῦ σκανδάλου τὸ ὁποῖον ἔχει δημιουργηθῆ, μία εἶναι ἡ ἀξίωσις τοῦ λαοῦ: Νὰ φύγετε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§76Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Ἀναμφισβητήτως, κ. συνάδελφοι, ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία ἐπηκολούθησε τὴν νὰ ὁμιλήσητε, ἐφ’ ὅσον εἶναι Συνταγματικὸν ζήτημα, ἀφοῦ κατάθεσιν τῆς ἐπερωτήσεως τῶν βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δημιουργεῖ ἠθικὸν ζήτημα καὶ δημιουργεῖ καὶ Συνταγματικὸν ζήτημα καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐνόμισα ὅτι ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ ὁμιλήσω πρὸς τὴν Βουλήν.

§77Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Δὲν θὰ ἦτο καλύτερον, κ. Ὑπουργέ, ἀκούσητε καὶ τοὺς ὑπολοίπους ρήτορας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως;

§78Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικ.). Δὲν ἀποκλείεται νὰ ζητήσω καὶ πάλιν τὸν λόγον. Ἐὰν ἡ ὁμιλία τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος....

§79Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἡ ὁποία θὰ εἶναι πεντάλεπτος.

§80Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἐὰν ἡ ὁμιλία τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ μὲ πείσῃ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ βῆμα, δὲν θὰ τὸ ἀποφύγω. Λέγω, λοιπόν, ὅτι ἡ συζήτησις ἐδημιούργησε καὶ κάποιο Συνταγματικὸν ζήτημα καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐζήτησα νὰ ὁμιλήσω εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ ἀποτελοῦντες τὸ κόμμα τῆς Συμπολιτεύσεως, δὲν ἐζήτησαν ποτέ, οὔτε ἐφιλοδόξησαν νὰ γίνουν διδάσκαλοι τῆς ἠθικῆς. Ἐπαναλαμβάνω, τὸ κόμμα τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐζήτησεν οὔτε ἐν τῷ συνόλῳ της οὔτε κατ’ ἄτομα νὰ γίνῃ διδάσκαλος τῆς ἠθικῆς πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των καὶ πρὸς τὸ Ἔθνος καὶ τὸν πολιτικὸν κόσμον τοῦ τόπου. Ἀλλὰ πρέπει νὰ δηλωθῇ ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πολιτικὴ παράταξις τῆς Συμπολιτεύσεως, δὲν δέχεται καὶ δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ οἱανδήποτε σκέψιν καὶ ὑπόθεσιν ὅτι εὑρίσκεται εἰς μειωμένην ἠθικῶς θέσιν, ἔναντι οἱουδήποτε, εἴτε προσφάτως, εἴτε εἰς τὸ ἀπώτερον παρελθόν, διαχειρισθέντος τὰ κοινά. Τὰ δημιουργηθέντα ζητήματα ἐπροκάλεσαν τὸ θέμα τῆς διώξεως τοῦ Παπαεμμανουήλ. Εἶμαι ἑπομένως ὑποχρεωμένος δι’ ὀλίγων νὰ ἀνατρέξω εἰς τὴν ἱστορίαν αὐτήν. Ἀπὸ ὡρισμένης ἐποχῆς, ἐθνικὸς εὐεργέτης, ἐδημιούργησε τὸ ἵδρυμα τοῦ Σισμανογλείου. Ὁ κύκλος, ὁ ὁποῖος τὸν περιστοίχισεν, ἐφρόντισε διὰ τῆς διαθήκης του νὰ κατοχυρώσῃ τὰ συμφέροντά του καὶ μετὰ τὸν θάνατον τοῦ εὐεργέτου. Ἐγκαθίσταται ὁ γενικὸς διευθυντὴς τοῦ Σισμανογλείου, ὁ ὁποῖος διαχειρίζεται καθ’ ὃν τρόπον ἀπὸ καιροῦ διεπιστώθη μέχρι σήμερον τὴν περιουσίαν καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ ἱδρύματος. Καὶ ἀπειλεῖ ὅλας τὰς Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι διεδέχθησαν ἡ μία τὴν ἄλλην εἰς τὸν τόπον μας καὶ ἀποκλείει τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου, ἐπισείων τὴν ρήτραν τῆς διαθήκης, δυνάμει τῆς ὁποίας ὅλη ἡ περιουσία περιέρχεται ὡς καταπίστευμα εἰς αὐτὸν καὶ εἰς τὸν συνεγκατάστατόν του, τὸν καθηγητὴν Βάλληνδαν, εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν θὰ ἐξεδηλοῦτο οἱαδήποτε ἐνέργεια κυβερνητική, ἐπιβολῆς ἐλέγχου, διὰ τὸν τρόπον τῆς διαχειρίσεως. Θὰ ἀποτελέσῃ, βεβαίως, ἡ ἱστορία τῆς περιόδου ἐκείνης τὸ ἓν σκέλος ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἀσχοληθῇ ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ καὶ ἑπομένως ἀντικείμενον τῆς ἐξετάσεως αὐτῆς θὰ εἶναι ἡ διαπίστωσις εὐθύνης τυχὸν κυβερνητικῆς διὰ τὴν παράλειψιν τῆς ὀφειλομένης καὶ δυνατῆς νόμῳ ἐποπτείας καὶ ἐλέγχου. Δὲν εἶναι δυνατόν, βεβαίως, μὲ τὴν σύστασιν τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ προκριθῇ, ὅτι ὑπάρχουν εὐθῦναι καὶ παραλείψεις καθ’ ὅλην τὴν περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Παπαεμμανουὴλ διηύθυνε τὸ ἵδρυμα. Εἶναι, ὅμως, δυνατὸν νὰ λεχθῇ ἀπὸ τῆς στιγμῆς αὐτῆς ὅτι, δι’ ὅλην τὴν περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν διεχειρίζετο ὁ Παπαεμμανουὴλ ὡς ἀπόλυτος κυρίαρχος τὰ συμφέροντα τοῦ Σισμανογλείου, μόνον διὰ τὸν σημερινὸν Πρωθυπουργὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητηθοῦν εὐθῦναι. Καὶ ὄχι μόνον, πρέπει νὰ τὸ προσθέσω, διὰ τὸν σημερινὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ δι’ ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διεχειρίσθησαν τὰ ζητήματα τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας, ζῶντος τοῦ Σισμάνογλου, ὅτε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἔλεγχος, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπρόκειτο κἂν ἀκόμη τότε, περὶ περιουσίας διατεθειμένης ὑπὲρ φιλανθρωπικῶν σκοπῶν. Κατ’ ἐπανάληψιν διετυπώθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐγράφη δὲ καὶ εἰς τὸν τύπον, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διετέλεσεν εἰς ὡρισμένην περίοδον, ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, καὶ ὑπεστηρίχθη κάποτε ἡ σκέψις ὅτι καὶ ἐκεῖνος βαρύνεται μὲ παραλείψεις ἐλέγχου καὶ ἐποπτείας κατὰ τὴν αὐτὴν περίοδον. Τοιαύτη σκέψις εἶναι παντελῶς ἀβάσιμος καὶ ἀπαράδεκτος διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους μόλις ἐξέθεσα.

§81Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε, κ. Ὑπουργέ, ἀποτελοῦν ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως ἢ ἰδικάς σας;

§82Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, γνωρίζετε ὅτι Ὑπουργός, ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς......

§83Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἠθέλησα, καὶ οὔτε πρόκειται νὰ ἀναμιχθῶ εἰς τὴν συζήτησιν. Ἁπλῶς, ἐπειδὴ θίγετε τὸ θέμα αὐτό, θὰ ἤμην εὐτυχὴς νὰ πληροφορηθῶ ἂν αὐτὰ ἀποτελοῦν ἰδικήν σας μόνον ἀντίληψιν καὶ ὄχι τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἀφῆκε νὰ ἐννοηθῇ τὸ ἀντίθετον τῶν ἀνακοινώσεων τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως.

§84Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Δὲν νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἠσχολήθη μὲ θέματα εὐθύνης διὰ τὸ παρελθόν, οὐδὲ ἐπεζήτησε νὰ δημιουργηθῇ οἱαδήποτε ἐντύπωσις. Ὅπως γνωρίζετε, ἐπηκολούθησεν ἄμεσος διευκρίνισις, ἡ ὁποία ἀποκατέστησε πλήρως τὰ πράγματα. Περαιτέρω, προσωπικῶς, δὲν δυσκολεύομαι νὰ σᾶς δώσω τὴν ἀπάντησιν ποὺ μοῦ ζητεῖτε, καίτοι νομίζω ὅτι θὰ σᾶς ἤρκει τὸ γεγονὸς ὅτι Ὑπουργὸς τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἐκθέτει ἄποψιν τινά, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίζῃ θέσιν, ἡ ὁποία θὰ ἦτο ἀντίθετος πρὸς τὴν συλλογικὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως.

§85Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ θέμα εἶναι σαφές. Ἐλέχθη ὅτι διὰ τὸ παρελθὸν εὐθύνεται τὸ προπολεμικὸν ἀκόμη Λαϊκὸν Κόμμα. Καὶ ἐρωτῶ τὸν ἀνακοινώσαντα ταῦτα Ὑπουργόν τῆς Προεδρίας ἐὰν προπολεμικῶς ὑπῆρχε τοὐλάχιστον Σισμανόγλειον.

§86Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι, ὡς ἐκτίθενται τὴν ἑσπέραν αὐτὴν τὰ πράγματα, οὔτε αἰχμὴν περιέχουν ἐναντίον σας, οὔτε πιστεύω ὅτι ἡ πολιτεία μου δικαιολογεῖ παρομοίας σκέψεις.

§87Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁμιλῶ κυρίως διὰ τὴν μνήμην ὡρισμένων ἀνθρώπων, ὡς τοῦ ἀειμνήστου Π. Τσαλδάρη, Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, καὶ ἄλλων οἱ ὁποῖοι προσέφεραν ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον καὶ ὀρθὸν θὰ ἦτο ἀπὸ νεωτέρους πολιτικοὺς νὰ μὴ ὑφίστανται αὐτὴν τὴν ταλαιπωρίαν.

§88Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἐπαναλαμβάνω, κύριε Πρόεδρε, τὴν πίστιν μου ὅτι θὰ ἦσαν ἀρκετὰ ὅσα ἐξέθεσα, προηγουμένως. Κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην, τὴν μικρὰν ἢ μεγάλην, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Παπαεμμανουὴλ διεχειρίζετο τὰ συμφέροντα καὶ τὴν περιουσίαν τοῦ Σισμανογλείου — καίτοι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁμιλῶν εἰς χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον διεξάγεται ἀνάκρισις ἐναντίον οἱουδήποτε, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι κατηγορηματικὸς καὶ νὰ προβαίνῃ εἰς κρίσεις—ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔλεγον καὶ προέβην εἰς τὴν διαπίστωσιν ὅτι ἔχει διατυπωθῆ ἡ ἀντίληψις ὅτι ὁ Παπαεμμανουὴλ ὑπέπεσεν εἰς διαφόρους παραβάσεις, διὰ τὰς ὁποίας ὁ Εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν ἐζήτησε τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς του ἀσυλίας, ἀφοῦ ὁ Εἰσαγγελεὺς Πλημμελειοδικῶν ἐζήτησε τὴν ποινικήν του δίωξιν.

§89Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω ἁπλῶς τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ ὅτι ὑπάρχει εἰς τὸ μέλλον τὸ ἐνδεχόμενον νὰ προκύψουν μεταξὺ τοῦ Δημοσίου, τῆς Διοικήσεως καὶ τῶν κληρονόμων Σισμάνογλου ἤ, ἐνδεχομένως, τῶν ἐκπροσώπων τοῦ ἱδρύματος διαφοραὶ καὶ ὅτι θὰ ἦτο σκόπιμον ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἔχῃ λάβει θέσιν ὡς πρὸς τὸ κῦρος διατάξεών τινων τῆς διαθήκης καὶ τῆς δωρεᾶς.

§90Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ὡμιλήσατε καὶ σεῖς χθές.

§91Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἡμεῖς οἱ ἄλλοι δυνάμεθα νὰ λαμβάνωμεν θέσιν, διότι δὲν δεσμεύομεν οὐδενὸς τὴν γνώμην, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις — καὶ δὴ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης — θὰ ἦτο, χάριν τοῦ δημοσίου συμφέροντος, σκόπιμον νὰ μὴ λάβῃ θέσιν. Ἁπλῆν σκέψιν ὑποβάλλω.

§92Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἔλεγον, διότι ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ ἀναδρομὴ αὐτὴ εἰς τὸ παρελθόν, ὅτι τὴν τελευταίαν κυρίως ἐποχήν, διαπιστοῦται εἰς πολλὰς ἐκδηλώσεις καὶ καταλογίζεται εὐθύνη εἰς τὸν Παπαεμμανουήλ, δι’ ὅσα εἰς βάρος τοῦ ἱδρύματος ἐπετέλεσε κατὰ τὰ ἔτη ἐκεῖνα. Πρόκειται περὶ πράξεων ἰδιώτου, ὁ ὁποῖος διεχειρίζετο ὡς ἐγκατάστατος τοῦ εὐεργέτου Σισμάνογλου τὴν περιουσίαν. Πρόκειται περὶ πράξεων, διὰ τὴν ἐπιτέλεσιν τῶν ὁποίων δὲν τοῦ ἐχρειάζετο — καὶ δὲν τὴν εἶχε — οὔτε ἡ βουλευτικὴ ἰδιότης, οὔτε ἡ ἰδιότης μέλους οἱουδήποτε κόμματος.

§93ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (Ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Τὴν ἀπέκτησε.

§94Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Φθάνομεν εἰς τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν καθημερινὴ ἐφημερὶς τῆς πρωτευούσης διατυπώνει δημοσίᾳ τὰς κατηγορίας κατὰ τοῦ Παπαεμμανουήλ. Δὲν θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν μαρτυρίαν, ἡ ὁποία παράγεται ἐκ τῆς ἐπιστολῆς του, καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ἠλιοῦ νὰ μὴ τὸν ἀκολουθήσω εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δύναμαι νὰ παράσχω τὴν διαβεβαίωσιν—καὶ πιστεύω ὅτι δικαιοῦμαι νὰ γίνω πιστευτὸς— ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπέστησε τὴν προσοχὴν τοῦ κατηγορηθέντος βουλευτοῦ καὶ τοῦ ἄφησε νὰ ἐννοήσῃ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ θέσιν εἰς τὴν Συμπολίτευσιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχίσῃ τὴν πολιτικήν του σταδιοδρομίαν, ἂν δὲν ζητήσῃ προηγουμένως νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὴν θέσιν του δικαστικῶς. Καὶ νομίζω ὅτι πραγματικῶς ἀποτελεῖ, ἂν μὴ μοναδικόν, πάντως σπάνιον φαινόμενον ἀρχηγοῦ κόμματος, ὁ ὁποῖος, ὑποχρεώνει τὸν βουλευτὴν τοῦ κόμματός του νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν Δικαιοσύνην διὰ νὰ ζητήσῃ καὶ ἐκείνης τὴν ἀναγνώρισιν καὶ τὴν ἐπιβεβαίωσιν τῆς ἐντιμότητός του.

§95Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Αὐτὸ συνέβη εἰς τὸ παρελθὸν πολλάκις καὶ ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος ὑπεχρέωσε τὸν Καραπαναγιώτην νὰ καταφύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια.

§96Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Δὲν θὰ ἤθελον νὰ φθάσωμεν εἰς τόσον μακρυνὴν ἱστορίαν, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν τὸν Μάϊον τοῦ 1931. Ὁ ἀξιότιμος καὶ σεβαστός μου ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐπολιτεύετο εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Μυτιλήνης, θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ δώσῃ πληροφορίας καὶ τὴν ἀκριβῆ εἰκόνα τῆς ὑποθέσεως ἐκείνης, ἡ ὁποία ἐξηνάγκασε τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον νὰ ζητήσῃ δι’ ἐπιστολῆς τὴν παραίτησιν τοῦ Ὑπουργοῦ.

§97Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, ἀφοῦ μὲ προκαλεῖτε, ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι τὸ παράδειγμα τῆς εὐαισθησίας τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου ὑπῆρξε πράγματι ἔξοχον. Διότι ὁ Βύρων Καραπαναγιώτης ἦτο καὶ ἐγκάρδιος φίλος του καὶ διακεκριμένος δημόσιος ἀνήρ. Καὶ εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν, ἁπλῶς, ὁ ἀδελφός του εἶχε λάβει ἀπὸ ἕνα ἰδιώτην ἐπιχειρηματίαν, ὅπως ἦτο ὁ Μακρῆς, ἕνα μέρος ὁδοποιΐας. Αὐτὸ τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον ἦτο ἄσχετον πρὸς τὸν δημόσιον βίον, ἄσχετον πρὸς ἄμεσον ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργοῦ, αὐτὸ τὸ ἔμμεσον καὶ ξένον γεγονὸς ἤρκεσε διὰ νὰ θίξῃ τὴν εὐαισθησίαν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, νὰ θυσιάσῃ προσφιλέστατον φίλον καὶ νὰ τὸν παραδώσῃ εἰς μίαν κοινὴν ἐπίκρισιν, ἡ ὁποία ἐστοίχισε τὸ πολιτικὸν μέλλον ἑνὸς ἱκανωτάτου δημοσίου ἀνδρός. Ἀποτελεῖ πράγματι ἔξοχον παράδειγμα πρὸς ὑπόμνησιν.

§98Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Καὶ πραγματικῶς πρέπει νὰ μνημονεύεται ἡ περίπτωσις τοῦ Καραπαναγιώτη ὡς ἔξοχον παράδειγμα τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἡγέτης τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἀντελαμβάνετο τὰς ἠθικὰς ὑποχρεώσεις.

§99Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Αὐτὸ εἶπον καὶ ἐγώ.

§100Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἀλλὰ πρέπει νὰ συμπληρωθῇ ἡ ἐξιστόρησις, τὴν ὁποίαν ἐκάματε. Ὁ Καραπαναγιώτης δὲν ἦτο ὁ ἰδιώτης ἰατρός, ὁ ὁποῖος διεχειρίζετο τὸ Σισμανόγλειον, βάσει τῆς διαθήκης τοῦ Σισμάνογλου. Ὁ Καραπαναγιώτης ἦτο ὁ Ὑπουργὸς τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅ,τι ἐνήργησε τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, τὸ ἔπραξε, κύριε Πρόεδρε, ὄχι, βέβαια, ὑπὸ τὴν προσωπικήν του ἰδιότητα, ἀλλὰ ὡς δημόσιος λειτουργός.

§101Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ.....

§102Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Νομίζω ὅτι δὲν ἔχω δώσει δείγματα ὅτι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀποδείξω ὅσα ὑποστηρίζω. Εὑρίσκεται εἰς χεῖρας μου ἀντίγραφον τῆς ἐπιστολῆς τοῦ ἀειμνήστου Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ φθάσωμεν εἰς τόσον μακρυνὴν ἱστορίαν, ἀλλά, κ. Νικολαΐδη, σεῖς μὲ ἐπροκαλέσατε καὶ ἀφοῦ μὲ ἐπροκαλέσατε θὰ τὸ ὑποστῆτε μέχρι τέλους. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§103Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Τί θὰ ὑποστῶ ἐγώ, κύριε Ὑπουργέ;

§104Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ὑμεῖς μὲν προσωπικῶς δὲν ἔχετε λόγον νὰ ἀνησυχῆτε δι’ οἱανδήποτε συζήτησιν περὶ τῆς εὐθιξίας καὶ τῆς ἐντιμότητος τῶν πολιτικῶν τοῦ τόπου μας. Λέγω, ὅμως ὅτι θὰ τὰ ὑποστῆτε, διότι θὰ εὑρεθῆτε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀνατρέξητε καὶ σεῖς εἰς τόσον μακρυνὴν ἱστορίαν.

§105Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, μίαν διακοπήν.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δέχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς διακοπάς.

§107Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Λέγει ἡ ἐπιστολή: «Ἀθῆναι 15 Μαΐου 1931, Ἀγαπητὲ συνάδελφε, Ἀπὸ τὴν διεξαχθεῖσαν τὰς τελευταίας ἡμέρας δίκην εἰς τὴν Μυτιλήνην, ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ γνωσθῇ ἡ κατασκευὴ τῶν ὁδῶν τῆς Λέσβου, ἀξίας 70 περίπου ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Συνεπείᾳ συστάσεως ὑμῶν πρὸς τὸν ἀνάδοχον τῆς συμβάσεως τῆς ὁδοποιΐας, ἐδόθη εἰς τὸν μηχανικὸν Γαλάνην, ὅστις ἐνήργει διὰ λογαριασμὸν ἑταιρίας τῆς ὁποίας ἐπισήμως μὲν κατεῖχε καὶ ὁ ἐπ’ ἀδελφῇ γαμβρός σας, ἀνεπισήμως δὲ καὶ ὁ ἀδελφός σας. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ἐξ ἄλλου, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ χρησιμοποιῇ ἕνας Ὑπουργὸς τὴν ἀνήκουσαν εἰς αὐτὸν δημοσίαν ἐξουσίαν διὰ νὰ ἐπιτυγχάνῃ τὴν εἰς στενοτάτους αὐτῷ συγγενεῖς παραχώρησιν τῆς ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων, τῶν ὁποίων ἡ ἀνωτάτη ἐπίβλεψις ἀνήκει εἰς αὐτόν, ὡς ἁρμόδιον Ὑπουργόν. Ὅσον ἐπιεικῶς καὶ ἂν θέλῃ κανεὶς νὰ κρίνῃ τὴν φυσικὴν ἀδυναμίαν ὑπὲρ τοῦ στενωτέρου συγγενικοῦ μας κύκλου, δὲν ἠμπορεῖ παρὰ ν’ ἀναγνωρίσῃ ὅτι ἡ τοιαύτη ἐνέργεια ἀποτελεῖ σφάλμα. Παρ’ ὅλην δὲ τὴν συμπάθειαν ποὺ αἰσθάνομαι καὶ τὴν ἐκτίμησιν ποὺ τρέφω πρὸς τὰ πολλαπλᾶ χαρίσματά σας, δὲν μοῦ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποκρύψω ὅτι τὰ γενόμενα τὰ θεωρῶ ἀσυμβίβαστα πρὸς τὴν πολιτικὴν εὐθιξίαν, τὴν ὁποίαν ἡ κοινὴ γνώμη ἀξιοῖ, καὶ δικαίως ἀξιοῖ, ἀπὸ τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας. Ἐὰν τὰ γεγονότα δὲν εἶναι ἀκριβῆ, παρακαλῶ νὰ καταγγείλετε ἄνευ ἀναβολῆς τοὺς δυσφημιστάς, διὰ νὰ ὑποχρεωθοῦν οὗτοι ν’ ἀποδείξουν ἐπὶ δικαστηρίῳ τοὺς ἰσχυρισμούς των ἢ νὰ ὑποστοῦν τὴν ποινὴν τῆς δυσφημίσεως.

Φιλικώτατα ὑμέτερος

ΕΛ. Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ

Αὐτὴ ἦτο ἡ παράβασις διὰ τὴν ὁποίαν ἐξηναγκάσθη ὁ Καραπαναγιώτης εἰς παραίτησιν.

§108Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Καὶ ὁ κ. Πρόεδρος μᾶς ἐβεβαίωσεν ὅτι δὲν εἶχε καμμίαν σχέσιν ὁ Καραπαναγιώτης ἀπέναντι τοῦ τότε Προέδρου, τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, ὅτι ἦτο δεδομένον ὅτι δὲν εἶχε καμμίαν ἐπιλήψιμον σχέσιν μὲ τὴν ὑπόθεσιν.

§109Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἀλλὰ ἂς κλείσωμεν τὴν παρένθεσιν αὐτὴν καὶ ἂς ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν ὑπόθεσιν, ἡ ὁποία μᾶς ἀπασχολεῖ ἀπόψε.

§110Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Κύριε Ὑπουργέ, σᾶς ὑπενθυμίζω ὅτι αὐτὰ ἐγένοντο κατόπιν ἐξετάσεως, γενομένης ἀπὸ τὸν γερουσιαστὴν Καλδῆν, ὁ ὁποῖος διεπίστωσε τὰ γεγονότα καὶ κατόπιν τῆς διαπιστώσεως αὐτῆς τοῦ γερουσιαστοῦ, ἀπεφασίσθη αὐτό, διότι, ἄλλως, θὰ ἠδίκει τὸν ἄνθρωπον ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως Ἐλευθέριος Βενιζέλος.

§111Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ. Καὶ ὁ κουμπάρος τί ἔγινε;

§112Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἐπανέρχομαι, λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, εἰς ὅσα προηγουμένως ἔλεγον, ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Ὑπεχρεώθη ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὁ κυβερνητικὸς βουλευτὴς νὰ ὑποβάλῃ ἀμέσως μήνυσιν κατὰ τῆς ἐφημερίδος, ἡ ὁποία τοῦ κατελόγισε ὅσα τοῦ κατελόγιζε.

§113Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε Ὑπουργὲ......

§114Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Δὲν θὰ ἀπαντήσω, κ. Τσουκαλᾶ.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Τσουκαλᾶ, ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν δέχεται διακοπάς.

§116Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§117Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Διότι ἐπιμένετε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, δὲν θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§118Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὁ Παπαεμμανουὴλ δὲν ἔλαβε.... (Θόρυβος–κωδωνοκρουσίαι).

§119Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Λέγω, λοιπόν, ὅτι ὑπεχρεώθη ὁ βουλευτὴς Παπαεμμανουὴλ νὰ ὑποβάλῃ μήνυσιν διὰ νὰ τακτοποιήσῃ τὴν θέσιν δικαστικῶς.

§120Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ. Ἀπὸ ποῖον ὑπεχρεώθη;

§121Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§122Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ. Ἔχετε τὴν ἀπόδειξιν;

§123Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἔχω τὴν ἀπόδειξιν τῆς ἀξιοπιστίας μου καὶ νομίζω ὅτι αὐτὸ πρέπει νὰ σᾶς ἀρκῇ.

§124Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ. Ὁ κουμπάρος τί ἔγινε;

§125Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριε Ἀρβανιτάκη, σεῖς, ἐπιστήμων καὶ διαπρεπὴς ἰατρός, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατολισθαίνετε κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν εἰς τὴν συζήτησιν. Μὲ ἐρωτᾶτε ἂν ἔχω ἔγγραφον ἀπόδειξιν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα λέγω. Καὶ σᾶς ἀπαντῶ ὅτι ἔχω τὴν ἀπόδειξιν τὴν ὁποίαν παρέχει τὸ πρόσωπόν μου.

§126Δ. ΚΩΣΤΗΣ. Τότε διατὶ δὲν τὸν διεγράψατε ἀμέσως, μετὰ τὴν κατηγορίαν αὐτήν;

§127Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Θὰ τὰ ἀκούσετε ὅλα, κ. συνάδελφε. Καὶ ἐξεδόθη ἡ ἀπόφασις τοῦ Δικαστηρίου, ἡ ὁποία ἀπήλλαξε τὸν κατηγορηθέντα Διευθυντὴν τῆς ἐφημερίδος. Ἡ ἀπόφασις ἐξεδόθη καὶ ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς 8 Δεκεμβρίου, νομίζω δὲ ἡμέραν Σάββατον, ἐζήτησα ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους τὴν ἄμεσον καθαρογραφὴν τῆς ἀποφάσεως καὶ τὴν ἀποστολὴν ἀντιγράφου. Ἐπραγματοποιήθη αὕτη τὴν 10 Δεκεμβρίου, γιατὶ ἡ 9 ἦτο ἀργία καὶ τὴν 11ην Δεκεμβρίου ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Πλημμελειοδικῶν ἀπευθύνεται εἰς τὸν Εἰσαγγελέα Ἐφετῶν ζητῶν νὰ ἐνεργηθῇ ἡ νόμιμος διαδικασία διὰ τὴν ἄρσιν τῆς ἀσυλίας. Τὴν 11ην Δεκεμβρίου, δηλαδὴ τὴν αὐτὴν ἡμέραν, ὁ Εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν, μοῦ διαβιβάζει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης τὴν αἴτησίν του καὶ τὴν αὐτὴν ἡμέραν 11 Δεκεμβρίου διαβιβάζω καὶ ἐγὼ τὸ ἔγγραφον τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος, ἐπίσης τὴν ἰδίαν ἡμέραν ἀνακοινώνει εἰς τὸ Σῶμα τὴν ὑποβολὴν τῆς αἰτήσεως ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν. Καὶ μετὰ δύο ἡμέρας, ἤτοι τὴν 13ην Δεκεμβρίου, ἀποφασίζει ὁμοφώνως ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ἄρσιν τῆς ἀσυλίας. Συμφωνεῖ ὁ Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ ὑπογράφων ὑπουργὸς Δικαιοσύνης, ἀνακοινοῦνται ἡ ἄρσις τῆς ἀσυλίας εἰς τὴν Βουλήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία τῶν πραγμάτων, καὶ ἡ Κυβέρνησις σεμνύνεται ὅτι δὲν ἔχει συνδεθῆ τὸ ὄνομά του εἴτε ἠθελημένως εἴτε ἀκουσίως μὲ οἱανδήποτε ἠθικὴν ἀνωμαλίαν εἰς τὸν τόπον αὐτόν, χωρὶς αὐτὸ νὰ ἀποτελῇ προνόμιον ἑνὸς προσώπου.

§128ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ὁ κουμπάρος;

§129Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἀνέμενον σοβαρὰν συναίσθησιν καὶ αὐτοκυριαρχίαν. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐκπληρώσω τὴν συζήτησιν εἰς ἐπίπεδον σοβαρόν. Εἰς τὰς ὑλακὰς δὲν ἀπαντῶ, οὔτε εἰς τοὺς λίθους τοὺς ὁποίους πετοῦν οἱ ἀγυιόπαιδες εἰς τὰ κεραμίδια τῶν σπιτιῶν εἰς τὰ μικρὰ χωρία. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως). Θὰ ἠδύνατο ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπιδείξῃ ἐπωφελούμενος μιᾶς εὐκαιρίας, εἰς ἐκδήλωσιν τῆς ὑπερμέτρου ἐντιμότητος καὶ ἠθικῆς ἐξάρσεως αὐτοῦ, ἀνταποκρινόμενος πράγματι εἰς τὴν ἐξαίρετον εὐαισθησίαν του, ἔναντι παντὸς θέματος ἠθικῆς τάξεως. Ἠδύνατο νὰ διαγράψῃ τὸν βουλευτήν. Ἐλέχθη ὅτι τοῦτο ἦτο δυνατὸν νὰ κατηγορηθῇ ὡς ἀνανδρία. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνόμισεν ὅτι δὲν τοῦ ἦτο ἐπιτετραμμένον εἰς ἕνα τόσον εὐτελὲς θέμα νὰ δρέψῃ τὰς δάφνας, τὰς ὁποίας ἦτο δυνατὸν νὰ δρέψῃ διὰ τῆς εὐχεροῦς διαγραφῆς καὶ ἐπροτίμησε νὰ προβῇ εἰς τὴν δήλωσιν, ἡ ὁποία παρέδιδε τὸν Παπαεμμανουὴλ ὑπόδικον εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, διότι δὲν συνεδύασε τὴν δήλωσίν μου μὲ οἱανδήποτε ἔκφρασιν ἐμπιστοσύνης περὶ τῆς ἐντιμότητος τοῦ προσώπου αὐτοῦ. Δὲν συνεδύασεν τὴν δήλωσίν του ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ ἔκφρασιν ἐμπιστοσύνης πρὸς τὸν κατηγορηθέντα βουλευτήν. Ὑπάρχουν ἀντίθετα παραδείγματα τοῦ παρελθόντος. Δὲν συνεδύασε τὴν δήλωσίν του μὲ ἔκφρασιν συμπαθείας πρὸς τὸν βουλευτήν. Ἀλλὰ εἶπε ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀποφεύγω νὰ τὸν διαγράψω διότι πρέπει νὰ κρίνῃ πρῶτον ἡ Δικαιοσύνη καὶ δὲν θέλω νὰ τὸν διαγράψω μήπως ἡ σπουδὴ τῆς διαγραφῆς θεωρηθῇ, ὡς πρόθεσίς μου νὰ προκαταλάβω τὴν κρίσιν τῆς Δικαιοσύνης. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει παράδειγμα ἀνδρὸς πολιτικοῦ, ὁ ὁποῖος ἔδωσε καὶ τὸ μέτρον τῆς ἠθικῆς του ἐξάρσεως καὶ τὸ μέτρον τῆς ἐντιμότητος τῆς πολιτικῆς ἀπέναντι ἑνὸς προσώπου τὸ ὁποῖον κατηγορεῖται σήμερον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς συμπολιτεύσεως).

§130Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, παρακαλῶ μίαν διακοπήν.

§131Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριε Καρτάλη, δὲν ἠμπορῶ νὰ κάμω ἐξαίρεσιν διότι θὰ στενοχωρήσω τὸν κ. Τσουκαλᾶν.

§132Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἐδέχθητε, ὅμως, διακοπὴν τοῦ κ. Παπανδρέου.

§133Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Καὶ ἐπακολουθεῖ ἀπὸ τῆς ἡμέρας αὐτῆς ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως καὶ ἐπακολουθοῦν τὰ γεγονότα.

§134Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διαμαρτύρομαι, διὰ τὴν στάσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδέχθη διακοπὴν ἀπὸ τὸν κ. Παπανδρέου, ζητῶ νὰ τὸν διακόψω καὶ ὀφείλει νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ.

§135Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κατὰ μὲν τὸν Κανονισμόν, κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ μὲ διακόψετε. Ἐπειδή, ὅμως, ἐπεκαλέσθητε τὸ γεγονὸς ὅτι ἐδέχθην διακοπὴν τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος σᾶς ἐμφανίζει ζητοῦντα ἴσην μεταχείρισιν ἀπὸ ἕνα Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος ἐκθέτει τὰς Κυβερνητικὰς ἀπόψεις ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, θὰ κάμω καὶ δι’ ὑμᾶς τὴν ἐξαίρεσιν.

§136Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Τὴν καλωσύνην σας, κ. Ὑπουργέ, ἄνευ ὅρων καὶ ὁρίων. Ἐρωτῶ, κύριε Ὑπουργέ, τὸ ἑξῆς: Κατὰ τί θὰ ἔβλαπτε τὸν Παπαεμμανουὴλ ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης, ὅπου θὰ κριθοῦν γεγονότα, ἐὰν κατεχράσθη, ἐὰν ἐπλαστογράφησε, ἐὰν ὑπεξῄρεσεν ὑπογραφὴν οἱουδήποτε, κατὰ τί θὰ ἔβλαπτε τὸ γεγονὸς ὅτι ἕνα πολιτικὸν Κόμμα δὲν τὸν θεωρεῖ ἠθικῶς ἐν τάξει εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ τὸν κρατήσῃ εἰς τὰς τάξεις του; Θεωρεῖτε δηλαδὴ σεῖς τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην τόσον διαβλητήν, ὥστε μία πολιτικὴ διαγραφὴ νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν κρίσιν τῆς Δικαιοσύνης; Ὁμιλεῖτε, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἐκφράζετε τὴν γνώμην σας πλέον διὰ τὸ ποιὸν τῆς Δικαιοσύνης. Πρῶτον αὐτό. Καὶ δεύτερον ἐρώτημα. Λέγετε, ὅτι μὲ μίαν ἀστραπιαίαν ταχύτητα ἐπέρασε ἡ ὑπόθεσις ἀπὸ τὰς 10 Δεκεμβρίου, ποὺ ἐζητήσατε τὴν καθαρογραφὴν τῆς ἀποφάσεως, εἰς τὰς 11 Δεκεμβρίου εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, εἰς τὰς 21 Δεκεμβρίου εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Δικαιοσύνης καὶ εἰς τὰς 13 Δεκεμβρίου βγαίνει ὁμόφωνος ἡ ἀπόφασις. Καὶ ἐρωτᾶται: Πρῶτον, διατὶ δὲν συνεχίζεται ὁ ρυθμὸς καὶ δεύτερον, ἔχομεν τοὐλάχιστον δύο ἀντιφατικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἀναφέρω, πρῶτον, τὸ προηγούμενον, ὅτι διὰ νὰ ἐπιταχυνθῇ χθὲς ἡ ἄρσις τῆς ἀσυλίας τοῦ βουλευτοῦ Παπαεμμανουήλ, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως ἐζήτησε τὸν λόγον ἀμέσως, μόλις ἤρχισεν ἡ συνεδρίασις, καὶ ἐπέμεινε νὰ ψηφισθῇ ἀμέσως ἡ ἄρσις τῆς ἀσυλίας τοῦ Παπαεμμανουήλ. Πρὸ ὀλίγου, εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συζητήσεως, διακόπτων τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶπεν, ὅτι ἡμεῖς διεβιβάσαμεν τὴν αἴτησιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἀπὸ καὶ πέρα εἶναι ὑπόθεσις τῆς Βουλῆς. Καὶ τοῦ ἀπήντησεν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι εἰς τὰ Δημοκρατικὰ Πολιτεύματα, τὴν κατεύθυνσιν καὶ τὸν ρυθμὸν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, τὸν ἔχει ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἐρωτῶ, κ. Ὑπουργέ τῆς Δικαιοσύνης, ἐνῷ ἀπὸ τὰς 10 Δεκεμβρίου ἔγιναν ὅλα αὐτά, μὲ μίαν ἀστραπιαίαν ταχύτητα, πῶς δὲν ἐξηκολούθησεν ὁ ρυθμὸς αὐτός: Τίς πταίει, κατὰ τὴν γνώμην σας, ἡ Κυβέρνησις ἢ τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς;

§137Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ὅταν εἶπον προηγουμένως, ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δεχθῶ καὶ τὴν διακοπὴν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ὁ ἴδιος θὰ ἀντελήφθη ὅτι αὐτὸ ἀπετέλει ἀπάντησιν εἰς μίαν παλαιάν, ὄχι πολὺ παλαιάν, πρὸ μηνὸς περίπου σημειωθεῖσαν, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν στιχομυθίαν, μεταξὺ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος καὶ ἐμοῦ. Κατ’ αὐτήν, ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος μετεχειρίσθη γλῶσσαν, ἡ ὁποία ὑποθέτω ὅτι καὶ κατὰ τὸν ἴδιον σήμερον, λογικῶς κρίνοντα τὰ πράγματα, δὲν θὰ ἦτο ἡ πρέπουσα καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ χρησιμοποιηθῇ.

§138Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Εὐχαριστῶ, κ. Ὑπουργέ, διὰ τὸ πιστοποιητικὸν ποὺ μοῦ δίδετε. Μὲ συγχωρεῖτε πάρα πολύ, ἀλλὰ μὲ ἐζητήσατε εἰς τὸ τηλέφωνον, διὰ νὰ μοῦ δώσητε ἐξηγήσεις.

§139Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Διότι σεῖς μὲ ἐζητήσατε προηγουμένως καὶ γνωρίζετε διατὶ μὲ ἐζητήσατε. Δι’ ὃν λόγον μὲ ζητεῖτε ἑκάστοτε, σπανίως εἰς τὸ τηλέφωνον. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ἠθέλησε νὰ ἐπαναφέρῃ ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐδόθη ἀπάντησις καὶ ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας συναδέλφους, καὶ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διακόψαντα τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων. Κατὰ συνέπειαν, παρέλκει νὰ ἐπανέλθω ἐπ’ αὐτοῦ. Λέγω, λοιπόν, ὅτι ἐπηκολούθησε καὶ ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως καὶ τὰ ἄλλα γεγονότα, ἐπὶ τῶν ὁποίων συζητεῖ ἡ Βουλή, καὶ τὸ Πανελλήνιον ὁλόκληρον. Καὶ ἐξ αἰτίας τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, ἠκούσθησαν ὑποψίαι καὶ αἰτιάσεις ἠθικῆς καταπτώσεως τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς Χώρας. Καὶ προσέρχονται ἐδῶ μάρτυρες ἔγκριτοι συνάδελφοι, τῶν ὁποίων τὴν προσωπικὴν ἀρετὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητήσῃ τις καὶ ἀνέρχονται ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ βήματος διὰ νὰ ὑποστηρίξουν ὅτι ψεῦται εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κυβερνοῦν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ οἱ ὁποῖοι διαδοχικῶς ζητοῦν τὴν ψῆφον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διὰ νὰ κυβερνήσουν τὸν τόπον. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τόσας 10ετίας διακονεῖ εἰς τὰς αἰθούσας τῶν Ἑλληνικῶν Κοινοβουλίων, συμμερίζεται τὰς ἀπόψεις αὐτὰς καὶ ἐὰν εἶναι σύμφωνος ὅτι εἰς μίαν ὑπόθεσιν, διὰ τὴν ὁποίαν τόσαι ἐδόθησαν ἐξηγήσεις, εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐνισχύεται ὁ θόρυβος καὶ ὁ ψίθυρος τῶν πεζοδρομίων, ὁ ὁποῖος δημιουργεῖ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι κλέπται εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ κυβερνήσουν τὸν τόπον καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τὸν ἐκυβέρνησαν διαδοχικῶς.

§140Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν. Οὐδέποτε ἐπεδόθην εἰς συκοφαντίας καὶ δυσφημίσεις. Ἀσκῶ μὲ αὐστηρὰν συνείδησιν εὐθύνης πολιτικὸν ἔλεγχον καὶ ἀσκήσας πολιτικὸν ἔλεγχον καὶ σήμερον, κατελόγησα βαρείας εὐθύνας εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§141Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Αὐτὸ εἶναι διάφορον.

§142Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον ἐγώ, καὶ τὸ ὁποῖον ἐπαναλαμβάνω.

§143Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Χαίρω ἰδιαιτέρως διὰ τὴν διαπίστωσιν, διότι θὰ ἦτο ἀποκαρδιωτικόν, ἂν Ἀρχηγὸς τῆς περιωπῆς τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἐνεκολποῦτο τὰς μεθόδους, περὶ τῶν ὁποίων προηγουμένως ὡμίλησα.

§144Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ ἦτο εὔλογος ἡ διαπίστωσις, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ὁμιλήσω. Εἶναι ἀνεξήγητος ἐνῷ ὡμίλησα. Διότι ὡμίλησα, ἀναπτύξας πολιτικὴν εὐθύνην, καταλογίσας βαρεῖαν ἀμέλειαν καὶ ἀνικανότητα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν στοιχεῖον πολιτικοῦ ἐλέγχου καὶ δὲν ὑπάρχει οὔτε μία φράσις, ἡ ὁποία νὰ μὴ προσιδιάζει εἰς τὴν ἔννοιαν τοῦ πολιτικοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, καταλογίζοντος εὐθύνας εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§145Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἐπεβάλλετο ἡ διακοπὴ καὶ ἐπιβάλλεται νὰ ἀσχοληθῶ καὶ ἐγὼ μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διεπίστωσα, τὴν διαπίστωσιν τῆς ἀντιθέσεως τῆς ἰδικῆς σας στάσεως ἔναντι τῆς στάσεως ἄλλων ὁμιλησάντων, ἐπιβεβαιώνων οὕτω, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐλέχθη προηγουμένως. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις παρέδιδε τὸν Παπαεμμανουὴλ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην, δὲν ὑπάρχει τίποτε τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ συνδέσῃ τὰς ἐνεργείας τοῦ Παπαεμμανουὴλ μὲ τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως. Κατηγορεῖται ὁ Παπαεμμανουὴλ διὰ πράξεις, τὰς ὁποίας διέπραξεν ὄχι ὡς βουλευτής, ὄχι ὡς Ὑπουργός, ὄχι ὡς πολιτικὸς ἀνήρ, ἀλλὰ διὰ πράξεις, τὰς ὁποίας ἔπραξεν ὡς ἰδιώτης, ὡς διευθυντὴς τοῦ Σισμανογλείου. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἐπ’ αὐτοῦ τὶς διαφωνῶν. Κατηγορεῖται ἐπίσης ὁ Παπαεμμανουήλ, διὰ πράξεις, τὰς ὁποίας διέπραξε ὅταν δὲν ἦτο κἂν φίλος τῆς Συμπολιτεύσεως, διότι αἱ πράξεις, διὰ τὰς ὁποίας κατηγορεῖται, ἔλαβον χώραν καθ’ ὃν χρόνον οὗτος διηύθυνε τὸ Σισμανόγλειον, ἀλλὰ ἠκολούθει πολιτικὰς παρατάξεις, τὰς ὁποίας ὅλοι μας γνωρίζομεν. Ποίαν, ὅμως, εὐαισθησίαν ἔδειξεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως; Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε σχέσιν μὲ τὰς κατηγορίας καὶ τὰς εὐθύνας τοῦ Παπαεμμανουήλ, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξῃ κανεὶς ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν ἰδιαιτέραν σχέσιν μὲ τὸν Παπαεμμανουὴλ καὶ μὲ τὰς πράξεις αὐτοῦ. Τί ἔκαμεν, ὅμως, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως; Πρῶτον τὸν ὑπεχρέωσε νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν Δικαιοσύνην ὡς μηνυτής, καὶ δεύτερον διετύπωσε τὴν δήλωσιν, ἡ ὁποία οὐσιαστικῶς τὸν ἔθετεν ὑπόδικον ἐνώπιον τῆς κοινῆς γνώμης. Καὶ ἔδειξεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως — χωρὶς νὰ σημαίνῃ αὐτὸ διάθεσιν συγκρίσεως μὲ τὴν θέσιν τῶν ἄλλων Ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων — ἔδειξεν, ἐπαναλαμβάνω, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εὐθιξίαν σπανίαν εἰς τὰ πολιτικὰ χρονικὰ τῆς Χώρας. Ἐπέσπευσε τὸ στάδιον τῆς προδικασίας διὰ νὰ φθάσῃ τὸ ταχύτερον εἰς τὴν Δικαιοσύνην ὁ Παπαεμμανουὴλ καὶ ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ τοῦ ἀπαγορεύσῃ τὴν ἔξοδον ἐκ τῆς Ἐπικρατείας. Ὁ Παπαεμμανουὴλ κατηγορεῖται διὰ πράξεις ὡρισμένας καὶ βαρείας, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει εἰς βάρος του καταδιωκτικὸν ἔγγραφον. Ὑπάρχει μόνον τὸ ἔγγραφον τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ ἀπὸ χθὲς ἡ ἄρσις τῆς ἀσυλίας του καὶ διότι, ὅμως, δὲν ἀρκεῖ νὰ ἐκδοθῇ διωκτικὸν ἔγγραφον. Θὰ πρέπει νὰ διαπιστωθοῦν αἱ κατηγορίαι καὶ αἱ εὐθῦναι διὰ νὰ ἐκδοθῇ τὸ καταδιωκτικὸν ἔγγραφον. Δὲν εἶχε, κύριοι συνάδελφοι, τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν ἔξοδον. Καὶ ὅμως, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος κατηγορεῖται διὰ παραβάσεις, αἱ ὁποῖαι συνεκλόνισαν τὸ Πανελλήνιον καὶ ἐπειδὴ ὁ Παπαεμμανουὴλ ἦτο μέχρι τότε φίλος τῆς Κυβερνήσεως, ἐνόμισεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς παρανομίας καὶ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξόδου του. Τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα μετεχειρίσθη ἡ Κυβέρνησις ἀφοροῦν τὸν τρόπον ἐνεργείας τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητηθῇ ἡ πρόθεσις καὶ ἡ καλὴ θέλησις τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν νὰ ἐμποδίσουν τὴν ἔξοδον αὐτοῦ. Εἶπεν ὁ κ. Μητσοτάκης, ὅτι οὐδέποτε ἐσημειώθη διαφυγὴ προσώπου διὰ τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη ἀπαγορευτικὴ διαταγή. Καὶ ἐδικαιοῦτο, ἐν ἁρμονίᾳ καὶ πρὸς τὴν διαπίστωσιν ταύτην οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ νὰ πιστεύουν, ὅτι καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἔπρεπε νὰ λειτουργήσουν οἱ νόμοι καὶ νὰ ἐφαρμοσθοῦν καὶ ἐν προκειμένῳ αἱ διαταγαὶ τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν διὰ νὰ καταστῇ ἀδύνατος ἡ διαφυγὴ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τοῦ Παπαεμμανουήλ. Θὰ ἠδύνατο ἑπομένως νὰ κατηγορηθῇ ἴσως ἡ Κυβέρνησις, διότι ἔλαβε μέτρα ἀπαγορευόμενα ἀπὸ τοὺς νόμους διότι ἔλαβε μέτρα διοικητικά, τὰ ὁποῖα οὐδεὶς νόμος τῆς ἐπέτρεπε νὰ λάβῃ. Εἶπεν χθὲς ὁ ἀγαπητός μου κ. Τσᾶτσος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ ἐνεργήσῃ παρὰ μόνον μετὰ πάροδον τριῶν μηνῶν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ τὴν ἔγγραφον μαρτυρίαν διαπρεποῦς συναδέλφου καὶ ἐγκρίτου ἐπιστήμονος καὶ συγγραφέως τοῦ Διοικητικοῦ Δικαίου, ὅτι ἡ διοίκησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐνεργήσῃ ἐντὸς εὐλόγου χρόνου καὶ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἱκανοποιήσῃ τὸ σύννομον αἴτημα τοῦ πολίτου τὸ ταχύτερον. Ὁ νόμος περὶ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας ἐν ἄρθρῳ 47, ὅπως καὶ ἄλλος νόμος, ὅπως γνωρίζει ὁ κ. Τσᾶτσος, ἀναφερόμενος εἰς τὸ ἄρθρον 9 τοῦ Συντάγματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔχει καὶ εἰδικὴν μελέτην συγγράψει, ὁ κ. Τσᾶτσος, οἱ δύο αὐτοὶ νόμοι καθορίζουν τὸ ἔσχατον ὅριον τῆς ἀνοχῆς τοῦ ἰδιώτου, ὁ ὁποῖος μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς προθεσμίας δικαιοῦται νὰ προσφύγῃ δικαστικῶς διὰ νὰ ζητήσῃ ἱκανοποίησιν. Δὲν σημαίνει, ὅμως, τοῦτο ὅτι δικαιολογεῖται καὶ ἀδράνεια τῆς διοικήσεως. Ἡ διοίκησις, ἐὰν θέλῃ νὰ ἐνεργήσῃ συννόμως καὶ ἂν θέλῃ νὰ εἶναι ἀνταξία τῆς ἀποστολῆς της, εἶναι ὑποχρεωμένη, κύριε Πρόεδρε, κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐνεργῇ ἐντὸς τοῦ ταχυτέρου δυνατοῦ χρόνου.

§146Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργὲ....

§147Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπιμείνητε ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, διότι δὲν ἔχει ἀξίαν διὰ τὴν ὑπόθεσιν. Παρὰ ταῦτα ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀπαγορεύει τὴν ἔξοδον τοῦ βουλευτοῦ. Θὰ ἤθελον νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τοὺς διαμαρτυρομένους καὶ τοὺς μεμψιμοιροῦντας συναδέλφους νὰ μοῦ ὑπενθυμίσουν ἐὰν ὑπάρχῃ ἄλλο παράδειγμα Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἀνέλαβε τὴν εὐθύνην νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν ἔξοδον βουλευτοῦ, ἢ οἱουδήποτε ἄλλου προσώπου. Μήπως οἱ κ. συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως γνωρίζουν καμμίαν ἄλλην περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν κατηγορηθεὶς ἠμποδίσθη νὰ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὑπ’ εὐθύνῃ τῆς Κυβερνήσεως χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ πρὸς τοῦτο ἔγγραφον καταδιωκτικῆς ἀρχῆς ἢ τοῦ Εἰσαγγελέως; Θὰ ἠδύνατο, λοιπόν, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ Κυβέρνησις ὁλόκληρος, ἀφοῦ ἔφερον τὸν Παπαεμμανουὴλ ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης, νὰ ἀρκεσθοῦν εἰς αὐτὸ καὶ νὰ μὴ ἐπιμείνουν εἰς τὴν λῆψιν μέτρων, τὰ ὁποῖα θὰ καθίστων ἀδύνατον τὴν φυγήν του εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Διότι, θὰ ἠδυνάμην νὰ ἐρωτήσω: Ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπηγόρευε τὴν ἔξοδον τοῦ Παπαεμμανουήλ, ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ Ὑφυπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἐξέδιδον τὴν ἀπαγορευτικὴν διαταγήν, θὰ ἠδύνατο νὰ κατηγορηθῇ ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ ἀδρανείᾳ; Ὄχι, ἀναμφισβητήτως. Διότι, δὲν εἶχε δημιουργηθῆ μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἡ νομικὴ κατάστασις, ἡ ὁποία θὰ ἐπέτρεπε εἰς τὰ ἁρμόδια ὄργανα, εἴτε εἰς τοὺς Ὑπουργούς, εἴτε εἰς τὰ κατώτερα ὄργανα τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐμποδίσουν τὴν διαφυγήν. Τί συνέβη, ὅμως; Ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὸ θάρρος νὰ λάβῃ μέτρα καὶ ἀνέλαβε τὴν εὐθύνην τῆς ἀπαγορεύσεως. Εἶχε τὸ θάρρος, νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην νὰ θέσῃ περιορισμὸν εἰς τὴν προσωπικὴν κίνησιν τοῦ πολίτου. Καὶ ἐπειδὴ ὁ πολίτης αὐτὸς κατώρθωσε, καθ’ ὃν τρόπον κατώρθωσε, νὰ διαφύγῃ, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εὐθύνεται ἡ Κυβέρνησις; Ἐνῷ, ἐὰν δὲν εἶχε λάβει τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβε, δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ κατηγορηθῇ καθόλου ἡ Κυβέρνησις. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Ἐξετέθη, κύριοι συνάδελφοι, ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ὑπόθεσιν Παπαεμμανουήλ. Δυστυχῶς, ἐπεφυλάσσετο καὶ εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἡ μοῖρα ἄλλων χωρῶν καὶ ἐπέπρωτο νὰ σημειωθῇ καὶ εἰς τὸν τόπον μας τὸ παράδειγμα ἐκπροσώπων ἄλλων λαῶν, μελῶν Κυβερνήσεως κάποτε, οἱ ὁποῖοι διαφεύγουν τὰ ὅρια τῆς Πατρίδος των, ἀρνούμενοι νὰ λογοδοτήσουν ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης τοῦ τόπου των. Διότι— δυστυχῶς—ὑπάρχουν παραδείγματα εἰς ἄλλους τόπους, παραδείγματα πράξεως Παπαεμμανουήλ. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἔχει τὴν ὑπερηφάνειαν νὰ πιστεύῃ, ὅτι εἰς τὴν ὑπόθεσιν Παπαεμμανουὴλ ἐπολιτεύθη κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος τῆς ἐπιτρέπει νὰ καυχᾶται, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἀποτελέσῃ παράδειγμα τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον Κυβέρνησις ἐντίμων ἀνθρώπων, ἐννοεῖ νὰ ἀντιμετωπίζῃ ἠθικὰ προβλήματα εἰς τὸν τόπον μας. (Χειροκροτήματα). Δὲν πρέπει νὰ δοθῇ ἡ ἔννοια εἰς τοὺς λόγους μου αὐτούς, ὅτι ἡ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ τρόπος τοῦ χειρισμοῦ τῆς ὑποθέσεως, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ σημειωθοῦν καὶ εἰς τὰ ἄλλα Κόμματα καὶ εἰς τὰς ἄλλας πολιτικὰς παρατάξεις. Καὶ εὔχομαι, νὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία καὶ εἰς τὰ ἄλλα κόμματα καὶ τὰς ἄλλας πολιτικὰς παρατάξεις.....

§148Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ ΚΑΙ Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὄχι, ὄχι.

§149Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριε Ντεντιδάκη καὶ κ. Χαβίνη, θὰ εἶναι προτιμότερον νὰ δεχθῆτε τὴν εἰλικρινῆ μου αὐτὴν εὐχήν.

§150Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τί δηλαδή; Νὰ ὑπάρξῃ καὶ ἄλλος ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους;

§151Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους. Συχνὰ συμβαίνει νὰ εἶναι καὶ Ὑπουργὸς τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως διεπίστωσεν ἡ ἐπιστολὴ τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Κύριε Χαβίνη, σᾶς εὔχομαι, νὰ τηρήσητε καὶ σεῖς τὴν στάσιν τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Καραμανλῆ. (Χειροκροτήματα).

§152Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ὁ κ. Χαβίνης εἶναι ὁ μόνος Ὑπουργός, μεταπολεμικῶς, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν εὐθιξίαν νὰ παραιτηθῇ.

§153Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριε Γρηγορίου, ἡ προσωπικὴ ἐντιμότης τοῦ κ. Χαβίνη, δὲν χρειάζεται συνηγόρους εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἀκριβῶς, διότι γνωρίζω τὴν προσωπικὴν ἐντιμότητα τοῦ κ. Χαβίνη, δι’ αὐτὸ ἀπηυθύνθην εἰς τοῦτον καὶ τὸν κ. Ντεντιδάκην, τοῦ ὁποίου ἡ ἐντιμότης ἐπίσης εἶναι γνωστή, διότι ἐξεδήλωσαν δυσφορίαν δι’ ὅσα εἶπον.

§154Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διότι πιστεύω, ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῇ εἰς τὸ μέλλον ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.....

§155Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ σᾶς ἀπήντησα, κ. Χαβίνη, ὅτι ὄχι μόνον ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ καὶ Ὑπουργὸς ἐστιγματίσθη ἀπὸ τὸν ἀρχηγόν του. Ἐν προκειμένῳ, ἡ εὐαισθησία τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐξεδηλώθη ἐπὶ κατηγορίας διὰ πράξεις τελεσθείσας ὑπὸ προσώπου φέροντος μὲν τώρα τὴν βουλευτικὴν ἰδιότητα, ὄντος, ὅμως, κατὰ τὸν χρόνον τῆς πράξεως ἁπλοῦ ἰδιώτου, οἷος ἦτο τότε ὁ Παπαεμμανουήλ. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑπερήφανος, ἐπαναλαμβάνω, διότι ἐπετέλεσεν εἰς τὸ ἀκέραιον τὸ καθῆκον της εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ ἐπιμένει εἰς τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ ἐξετάσῃ τὴν ὅλην ὑπόθεσιν τοῦ Σισμανογλείου. Ἔφθασα εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετασθῇ καὶ ἡ συνταγματικὴ πλευρὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Εἶμαι ἰδιαιτέρως εὐχαριστημένος διότι ὁ ἀξ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων τὴν ἑσπέραν αὐτήν, ἀνασκευάζων ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπεστήριξε χθές, ἀπεδέχθη τὴν ὀρθὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν χθὲς ἐπολέμησεν, ὅτι δηλαδὴ ἡ σύστασις ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἔχει κατ’ ἀρχὴν τὴν ἔννοιαν ἐκδηλώσεως μομφῆς καὶ δυσπιστίας κατὰ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως.

§156Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν ἔχει «κατ’ ἀνάγκην» εἴπομεν καὶ χθές.

§157Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ὄχι. Ἀνεξαρτήτως τοῦ τί γράφουν τὰ πρακτικά, ἐνθυμεῖσθε ποῦ καὶ πῶς ἐξεδηλώθη ἡ διαφωνία μας χθές. Καὶ σᾶς ἀπήντησα, ὅτι τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν ἔχει, τὴν δίδει ἡ Βουλὴ καί, ἐὰν θέλετε, μάλιστα, εἶπον «ἡ πλειοψηφία».

§158Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ σᾶς εἶπον, ὅτι γίνεται χρῆσις τοῦ ὅρου ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ καὶ ὅταν γίνεται Διακομματικὴ Ἐπιτροπὴ Μελετῶν. Ἀλλὰ ἡ ἀληθὴς ἔννοια τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς εἶναι εἰς περίπτωσιν πολιτικῆς εὐθύνης Καὶ τὸ ἐτόνισα χθές.

§159Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, (ἐπιφωνήματα). Δὲν νομίζω, ὅτι χρειάζεται ἡ παραδρομὴ αὐτὴ διὰ νὰ δοθῇ τόση εὐχαρίστησις καὶ ἱκανοποίησις εἰς τὰ μέλη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Διότι, κύριε Πρόεδρε, κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, ἀνεξαρτήτως τῆς προσωπικῆς ἀξίας, τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητήσω ἐγώ, δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς μίαν Χώραν, ἡ ὁποία κυβερνᾶται κοινοβουλευτικῶς νὰ ἀποκλείεται κατ’ ἀρχὴν τὸ φυσικὸν φαινόμενον τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διαδεχομένου τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἄσκησιν τῆς ἐξουσίας.

§160Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν τὸ ἀμφισβητῶ.

§161Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἑπομένως, ἡ ἐκδήλωσις τῆς τόσον μεγάλης ἱκανοποιήσεως διὰ φραστικὴν παραδρομὴν δὲν θὰ ἦτο δικαιολογημένη, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Ἀντιπολίτευσις εἶναι τόσον ἀπογοητευμένη, ὥστε μόνον ἀπὸ φραστικὰς παραδρομὰς τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως δύναται νὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν κατάληψιν τῆς ἐξουσίας. Ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ, ἐγὼ δὲν διεκδικῶ τὸ ἀλάθητον εἰς τὰς συνταγματικὰς ἀπόψεις. Καὶ δὲν θέλω νὰ ἀμφισβητήσω εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων ὅτι, ἐπὶ τόσα ἔτη διαπρεπὴς αὐτὸς ἐπιστήμων ὑπηρετῶν τὸν τόπον, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὴν ἀκριβῆ γνῶσιν τοῦ Συντάγματος. Δὲν ἠθέλησα ποτὲ νὰ τὸ ὑποστηρίξω αὐτό. Ἀλλ’ εἰς ὅλα τὰ θέματα εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ διαφωνία καὶ δὲν σημαίνει τοῦτο, ὅτι ὁ διαφωνῶν εὑρίσκεται ἐν ἀδίκῳ ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιστημονικῆς. Λέγω, λοιπόν, ὅτι τὴν ἔννοιαν τῆς συστάσεως τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς τὴν δίδει ἡ ζητοῦσα τὴν σύστασιν τῆς ἐπιτροπῆς Κυβέρνησις καὶ ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ τὴν ἑσπέραν αὐτὴν τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς μὲ τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν ἔδωσα χθές, διακόπτων τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων. Δηλαδὴ ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ ἀφοῦ ἐξετάσῃ τὴν ὅλην πολιτείαν τοῦ Παπαεμμανουήλ, ὡς διευθυντοῦ τοῦ Σισμανογλείου καὶ τὰς εὐθύνας τὰς ὁποίας ἔχῃ τυχὸν οὗτος ἐπὶ τῶν κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεων, θὰ ἐξετάσῃ καὶ τὰς εὐθύνας αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦνται ἐκ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίσθη τὸ ζήτημα τῆς διαφυγῆς του εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§162Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ παραδρομή σας ὑπῆρξε φιλική. Ἡ ἑρμηνεία της δὲν ὑπῆρξε φιλική. (Γέλωτες). Κύριε Ὑπουργέ, ἔχουν δοθῆ μέχρι τοῦδε ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως δύο διαφορετικὰ περιεχόμενα εἰς τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν. Σεῖς καὶ χθὲς καὶ σήμερον ὑπεστηρίξετε, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιδιώξῃ τὸν ἔλεγχον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐλέγχεται ἡ διαφυγή. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀντιθέτως, εἶπεν χθές, ὅτι θὰ ἐξετάσῃ καὶ τὰς πολιτικὰς εὐθύνας τῶν Ὑπουργῶν. Ἔχομεν ἑπομένως ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως δύο ἀντιφατικὰ περιεχόμενα. Συνεννοηθῆτε πρῶτον καὶ κατόπιν συνεννούμεθα...

§163Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Δὲν χρειάζεται οὐδεμία συνεννόησις, ἐφ’ ἑνὸς πράγματος προδήλου καὶ αὐταποδείκτου. Ἡ Κυβέρνησις πιστεύει καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πρῶτος, ὅτι χειρίζεται τὸ ζήτημα αὐτὸ ὄχι ἁπλῶς ὅπως τὸ ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον της, ἀλλὰ κατὰ τρόπον ἀποδεικνύοντα τὴν ἠθικὴν ἀντίστασιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν προσωπικῶς. Καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις εἶναι πεπεισμένη, ὅτι ἐπετέλεσε τὸ καθῆκον της εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, συννόμως, καὶ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν δίδει εἰς τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν, ὅτι ὄχι μόνον θὰ διαπιστωθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζω, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον καὶ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον οἱ ἐπικριταὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐνήργησαν, χειρισθέντες τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν.

§164Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὶ θὰ διαπιστωθῇ εἶναι ἄλλο θέμα. Τὶ θὰ ἐξετασθῇ συζητοῦμεν. Καὶ ἐκεῖ ὑπῆρξεν ἡ διαφωνία μας.

§165Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε τῶν Φιλελευθέρων, ἐπεκαλέσθητε προηγουμένως τὸ παράδειγμα τοῦ 1911, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως Ἐλευθέριος Βενιζέλος ἐζήτησε τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, διὰ τὸν ἔλεγχον τοῦ θέματος ἐὰν οἱ μεταρρυθμισταὶ οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν γλωσσικὴν μεταβολὴν περιελάμβανον εἰς τοὺς κόλπους των ἀνθρώπους, ἐπιβουλευομένους τὴν ἐθνικὴν ἀκεραιότητα καὶ τὴν ἐθνικὴν ὑπόστασιν. Κύριε Πρόεδρε, ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην κατηγορήθη ἡ Κυβέρνησις ὅτι περιέθαλπεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας—ἔτσι ἐνομίζετο—κατηγορήθη ὅτι περιέθαλπεν ἡ Κυβέρνησις καὶ περιελάμβανε εἰς τοὺς κόλπους της μέλη τῆς Κυβερνήσεως ἢ κοινοβουλευτικὰ μέλη, τῶν ὁποίων ἡ στάσις ἀπετέλει κίνδυνον διὰ τὴν ἐθνικήν μας ὑπόστασιν. Καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐζήτησε τὴν σύστασιν τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ ἐξήταζε τὸ θέμα περὶ τοῦ ὁποίου προηγουμένως ὡμίλησα. Θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ἐκ τῆς κοινοβουλευτικῆς ἱστορίας μίαν ἄλλην περίπτωσιν, τοῦ Κουμουνδούρου, ὁ ὁποῖος, τὸ 1882, ὡς Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐζήτησε τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ἐξέτασιν καταχρήσεων, αἵτινες εἶχον λάβει χώραν εἰς διάφορα Ταμεῖα τοῦ Κράτους, χωρὶς αὐτὸ νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἀπετέλει μομφὴν κατὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης καὶ ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω καὶ ἄλλα παραδείγματα. Ζητοῦμεν τὴν σύστασιν τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς διὰ νὰ διαπιστωθῇ κατὰ τὸν καλύτερον τρόπον ἡ θέσις τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ὑπεστήριξε καὶ αἱ μέθοδοι τὰς ὁποίας ἠκολούθησε καὶ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἐπετέλεσε τὸ καθῆκον της. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ἄλλος ὀλιγώτερον, καὶ ἄλλος περισσότερον, ἔχομεν τὴν προσωπικήν μας ἱστορίαν. Εἶπον καὶ ἀρχόμενος τῆς ὁμιλίας μου ὅτι οἱ λόγοι μου δὲν πρέπει νὰ θεωρηθοῦν ὅτι ἀποτελοῦν αἰχμὴν ἐναντίον οἱουδήποτε καὶ δὲν θὰ ἤθελον νὰ θεωρηθῇ ὅτι προβαίνω εἰς σύγκρισιν ἐντιμότητος καὶ ἠθικῆς ἐξάρσεως μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Μετὰ τὴν ἐπανάληψιν τῆς δηλώσεως αὐτῆς, θὰ ἤθελον νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος νὰ προβῶ εἰς τὴν διαπίστωσιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἔχει τὴν συναίσθησιν καὶ τὴν πεποίθησιν ὅτι ὄχι ἁπλῶς ἐπετέλεσε τὸ καθῆκον της, ἀλλὰ ὅτι ἔπραξε πέραν τοῦ ἐπιτετραμμένου ἀπὸ τὸν νόμον διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν παράδοσιν τοῦ Παπαεμμανουὴλ εἰς τὴν Δικαιοσύνην, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν διὰ λόγους τοὺς ὁποίους ἐξέφρασαν οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι δὲν ἐξησφαλίσθη μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς. Εὔχομαι ὁ θόρυβος ὁ ὁποῖος ἐδημιουργήθη γύρω ἀπὸ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν νὰ μὴ ἐνθαρρύνῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι καθ’ οἱονδήποτε τρόπον προσπαθοῦν νὰ δυσφημήσουν ὁλόκληρον τὸν πολιτικὸν κόσμον τοῦ τόπου μας καὶ νὰ παραστήσουν ὅτι ἡ Χώρα μας κυβερνᾶται ἑκάστοτε ἀπὸ ἀνθρώπους ἀνυπολήπτους, ποὺ παραβιάζουν τὸ καθῆκον τους διὰ νὰ ἐξυπηρετήσουν τὸν οἱονδήποτε Παπαεμμανουὴλ καὶ ἐὰν ἡ ἐξυπηρέτησις τοῦ Παπαεμμανουὴλ εἶχε σκοπιμότητα ἢ σημασίαν διὰ τὴν Κυβέρνησιν, θὰ ἦτο δυνατὸν οἱοσδήποτε ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν εὐκολίαν τῆς ἀποδοχῆς πονηρῶν ὑποθέσεων νὰ ἀκολουθήσῃ τοιαύτας ὑποθέσεις. Ἀλλὰ ποῖον λόγον εἶχεν ἡ Κυβέρνησις νὰ καλύψῃ τὸν Παπαεμμανουήλ; Αἱ πράξεις διὰ τὰς ὁποίας κατηγορεῖται διεπράχθησαν καθ’ ὃν χρόνον δὲν ἦτο φίλος τῆς Κυβερνήσεως.

§166Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὄχι, κ. Ὑπουργέ, μὴ ἐπιμένετε εἰς αὐτό.

§167Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Αἱ πράξεις διὰ τὰς ὁποίας κατηγορεῖται ἔγιναν καθ’ ὃν χρόνον ὁ Παπαεμμανουὴλ δὲν εἶχεν ἰδιότητα δημοσίου ἀνδρός. Δὲν ἦτο βουλευτής, οὔτε Ὑπουργός. Καὶ ἐπὶ πλέον δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ Παπαεμμανουὴλ νὰ ἔχῃ οἱανδήποτε, οὔτε ἀμέσως οὔτε ἐμμέσως, ἔστω καὶ ἀπωτέραν σχέσιν μὲ οἱανδήποτε κυβερνητικὴν πρᾶξιν καὶ ἐνέργειαν. Διότι δὲν ὑπῆρχε Κυβέρνησις τῆς Ε.Ρ.Ε. καθ’ ὃν χρόνον ὁ Παπαεμμανουὴλ διέπραττε ὅσα διέπραξε εἰς τὸ Σισμανόγλειον, διὰ νὰ ἐπιβάλῃ τὸν ἔλεγχον καὶ τὰς κυρώσεις. Ἐπεζητήθη ἀπὸ ὡρισμένους προλαλήσαντας συναδέλφους νὰ συνδυασθῇ ἡ ἀποκάλυψις τῆς ὑποθέσεως Παπαεμμανουὴλ μὲ κυβερνητικὰς ἐνεργείας, αἱ ὁποῖαι εἶχον ὡς ἐπιδίωξιν νὰ διασωθῇ ὑπὲρ τοῦ Κράτους καὶ ὑπὲρ κοινωφελῶν σκοπῶν τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας τὸ Ἵδρυμα, τὸ ὁποῖον εἶχε προικοδοτήσει εἰς τὸν τόπον μας ἐθνικὸς εὐεργέτης καὶ τὸ ὁποῖον ἐκινδύνευε νὰ ἐξαφανισθῇ εἰς τὰς χεῖρας τοῦ Παπαεμμανουήλ. Αἱ ἐνέργειαι τῶν Ὑπουργῶν τῆς Κυβερνήσεώς μας, αἱ τείνουσαι νὰ ἐξασφαλίσουν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου τὴν περιουσίαν τοῦ Ἱδρύματος τούτου, θὰ πρέπει νὰ θεωρηθῶσιν ὡς τίτλος τιμῆς εἰς τὸ ἐνεργητικὸν τῆς Κυβερνήσεως. Αἱ ἐνέργειαι τοῦ Παπαεμμανουήλ, αἱ ὁποῖαι εἶχαν προηγηθῆ, δὲν εἶχον σχέσιν μὲ τὴν τύχην καὶ τὴν προσπάθειαν διὰ τὴν διάσωσιν τοῦ Σισμανογλείου. Τὸ Σισμανόγλειον εἶναι δυνατόν, ἐὰν αὐτὸ εἶναι σύμφωνον μὲ τὴν διαθήκην, ἢ ἐπιτρέπεται ἀπὸ τὸ Σύνταγμα, εἶναι δυνατὸν νὰ περιέλθῃ εἰς τὸ Δημόσιον καὶ ὁ Παπαεμμανουὴλ νὰ δώσῃ λόγον διὰ τὰς πράξεις του. Τὸ ἕνα δὲν ἀποκλείει, ἀλλὰ τοὐναντίον διευκολύνει τὸ ἄλλο. Δύναμαι νὰ προσθέσω ὅτι δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐκδηλωθῇ ἡ διάθεσις τῶν Ὑπουργῶν διὰ νὰ διασωθῇ ἡ περιουσία τοῦ Ἱδρύματος. Δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ἀποφασίσουν οἱ Ὑπουργοὶ τῆς Κυβερνήσεως Καραμανλῆ νὰ ἐξασφαλίσουν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου τὸ Σισμανόγλειον διὰ νὰ ἀσκηθῇ ὁ ἔλεγχος. Καὶ θὰ ἔπρεπε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ διέπῃ τὴν Κυβέρνησιν παράδοξος διάθεσις μαζοχισμοῦ διὰ νὰ θελήσῃ ἡ ἰδία χωρὶς τίποτε νὰ τὴν ὑποχρεώνῃ νὰ εὑρεθῇ συνυπεύθυνος καὶ συμμέτοχος τῆς εὐθύνης, ἡ ὁποία καταλογίζεται εἰς τὸν Παπαεμμανουήλ. Δὲν εἶχε καμμίαν ἀνάμιξιν εἰς τὰς πράξεις του. Δὲν εἶχε καμμίαν εὐθύνην, οὔτε τυπικήν, οὔτε νομικήν. Δὲν εἶχε κανένα συμφέρον ἐκ τῆς συγκαλύψεως τῶν πράξεων τοῦ Παπαεμμανουήλ. Δὲν εἶχε λόγον νὰ φοβῆται ἀποκαλύψεις καὶ ἐπιβολὴν τῶν κυρώσεων. Διατὶ θὰ ἐκάλυπτε τὸν Παπαεμμανουὴλ ἡ Κυβέρνησις; Διὰ νὰ ἔχῃ τὴν ἱκανοποίησιν ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ τὴν κατηγορῇ σήμερον; Ἐκαρπώθη τίποτε ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὰς πράξεις τοῦ Παπαεμμανουήλ; Ἐὰν κάθε τίμιος ἄνθρωπος θέσῃ τὸ ἐρώτημα αὐτὸ εἰς τὴν συνείδησίν του, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν ἡ ὁποία προσήκει. Ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε κανένα λόγον νὰ προστατεύσῃ τὸν Παπαεμμανουήλ. Καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις, τοὐναντίον ὑπερέβαλε εἰς ἐκδήλωσιν εὐαισθησίας καὶ προέβη εἰς τὴν λῆψιν μέτρων καὶ παρανόμων ἀκόμη, διὰ νὰ παραδώσῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην τὴν ὅλην ὑπόθεσιν τῆς διαχειρίσεως τοῦ Σισμανογλείου. Κύριοι συνάδελφοι, ἔλεγον προηγουμένως ὅτι εὔχομαι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ διαχειρισθοῦν εἰς τὸ μέλλον τὰ κοινὰ τοῦ τόπου, νὰ μὴ συναντήσουν εἰς μίαν ἐνέργειάν των, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναγνωρισθῇ ὅτι βασίζεται ἐπὶ τῆς ὑπερβολικῆς εὐαισθησίας τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εὐαισθησίας τὴν ὁποίαν ἐπιδεικνύει εἰς πᾶσαν πολιτικήν του ἐνέργειαν, εὔχομαι, λέγω, ὅπως εἰς τὸ μέλλον μὴ σημειωθῇ ἄλλη περίπτωσις, καθ’ ἣν μία τόσον τιμία, μία τόσον διαυγὴς κυβερνητικὴ ἐνέργεια, θὰ προκαλέσῃ τὸν θόρυβον, τὰς ὑπονοίας καὶ τοὺς ψιθύρους, οἱ ὁποῖοι ἐδημιουργήθησαν γύρω ἀπὸ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Σισμανογλείου. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος κ. Καρτάλης ἔχει τὸν λόγον.

§169Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι τὸ Σῶμα ἔχει ἐπαρκῶς διαφωτισθῆ καὶ ἀπὸ τοὺς ἀγορητὰς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλά, νομίζω, κυρίως ἀπὸ τοὺς ἀγορητὰς τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν ὑπόθεσιν Παπαεμμανουήλ. Καὶ θὰ ἤθελον μὲ δύο λέξεις—σᾶς ὑπόσχομαι νὰ εἶμαι βραχύτατος —νὰ συνοψίσω τὴν συζήτησιν ὅπως ἐμφανίζεται τοὐλάχιστον αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐν συνεχείᾳ, πρὸ ὀλίγου, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἤθελαν νὰ ἀποδείξουν διὰ τοῦ ἐπιχειρήματος, ὅτι δὲν ὑπῆρξε συμφέρον ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως νὰ βοηθήσῃ τὴν φυγάδευσιν τοῦ κ. Παπαεμμανουήλ. Νομίζω, ὅτι τὰ πράγματα εἶναι ἁπλᾶ. Ὁ κ. Παπαεμμανουὴλ συμπεριελήφθη εἰς τοὺς συνδυασμοὺς τῆς Ε.Ρ.Ε. τῆς 19ης Φεβρουαρίου 1956. Τὴν 19ην Φεβρουαρίου 1956 ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἄπειρα στελέχη τῆς Ε.Ρ.Ε., ἐγνώριζον τὴν ἔκθεσιν Κωτούλα. Δηλαδὴ ἐγνώριζον τὸ ἠθικὸν ποιὸν τοῦ κ. Παπαεμμανουήλ. Ὁ κ. Ψαρρέας εἶχεν ὑποβάλει καὶ σχετικὴν ἐρώτησιν εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ 1954.

§170ΕΙΣ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατὶ δὲν τὸν ἐπήρατε σεῖς;

§171Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Δὲν τὸν ἐπήραμε διότι δὲν ἠθέλαμε. Μὴ μὲ ἀναγκάσητε νὰ σᾶς εἴπω... (Θόρυβος–κωδωνοκρουσίαι) ........ Ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀκούσῃ ὑπὸ ποίους οἰκονομικοὺς ὅρους ἐπῆρε τὸν Παπαεμμανουήλ. Διότι δὲν τὸν ἐπήραμεν ἡμεῖς εἰς τὸν συνδυασμόν μας, διότι ἐγνωρίζαμεν ποῖος εἶναι ὁ κ. Παπαεμμανουήλ. Ἐνῷ σεῖς τὸν ἐδέχθητε ἀμέσως. Καὶ ἐδέχθητε καὶ οἰκονομικὴν βοήθειαν τοῦ κ. Παπαεμμανουὴλ εἰς τὰς ἐκλογάς. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§172Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Σᾶς τὸ ἐβεβαίωσε ὁ ἴδιος αὐτό;

§173Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Εἴχατε μίαν πολὺ ἐπιτυχῆ ἔμπνευσιν. Ζητῶ νὰ γίνω πιστευτὸς μὲ τὴν τιμιότητά μου.

§174Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Διότι ἐάν....

§175Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἀφήσατε, κ. Ὑπουργέ, νὰ ἀκούσετε μερικὰ πράγματα διὰ νὰ σχηματίσετε καὶ ὁ ἴδιος τὴν ἀντίληψιν, ποίαν δύσκολον ὑπόθεσιν ὑπηρετεῖτε. Καὶ ἂς κρίνῃ ἡ Βουλὴ μόνη της τί θέλει νὰ πράξῃ. Ὁ κ. Παπαεμμανουὴλ συμπεριελήφθη εἰς τοὺς συνδυασμοὺς τῆς Ε.Ρ.Ε. ἐν γνώσει τοῦ ποιοῦ του. Διότι, ἀσφαλῶς, ἡ ἔκθεσις Κωτούλα ἦτο γνωστὴ εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος διετέλεσε καὶ Ὑπουργὸς Προνοίας. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος διετέλεσεν Ὑπουργὸς Ὑγιεινῆς καὶ ὁ κ. Ψαρρέας βουλευτὴς τῆς πλειοψηφίας, ὅλοι αὐτοὶ ἐγνώριζον ποῖος εἶναι ὁ κ. Παπαεμμανουήλ. 2) Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, μᾶς εἶπεν ποῖον λόγον εἴχομεν ἡμεῖς νὰ καλύψωμεν τὸν Παπαεμμανουὴλ ἀφοῦ αἱ πράξεις του δὲν ἀφεώρων τὴ παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἀφεώρων προηγουμένας Κυβερνήσεις; Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι τόσον ἀφελὴς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν χθές, ὥστε νὰ μὴ γνωρίζουν ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν εἶναι μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία προῆλθεν ἐκ τοῦ μηδενός. Ἡ αὐτὴ παράταξις κυβερνᾷ τὴν Χώραν ἀπὸ τοῦ 1952 καὶ ἐναλλάσσονται τὰ πρόσωπα μὲ διαφόρους τίτλους. Ὡς ἐκ τούτου οἱ διάφοροι Ὑπουργοί, χωρὶς νὰ θέλω νὰ θίξω κανένα, εἶναι οἱ αὐτοί. Καὶ ἡ μὲν Κυβέρνησις ὡς ἀφηρημένη ἔννοια δὲν θὰ εἶχεν ἴσως οὐδεμίαν δικαιολογίαν νὰ θελήσῃ νὰ φυγαδεύσῃ τὸν κ. Παπαεμμανουήλ. Ἀναμφισβητήτως, ὅμως, ἰσχυροὶ παράγοντες καὶ ἰσχυροὶ Ὑπουργοὶ προηγουμένων καὶ ἐνδεχομένως τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, θὰ εἶχον καὶ συμφέρον νὰ μὴ ὑπάρχῃ ὁ κ. Παπαεμμανουήλ, εἰς τὸν χῶρον αὐτὸν κατὰ τὴν διάρκειαν μιᾶς δίκης ἐναντίον του. Ἄλλως τε σαφῶς ὑπηνίσσετο ὁ κ. Παπαεμμανουὴλ εἰς τὴν ἐπιστολήν του τοὺς κινδύνους διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἐπιστολὴν πλέον γραφεῖσαν ἀπὸ τὸ Παρίσι, ὅπου εὑρίσκεται ἐν πλήρει ἀσφαλείᾳ. Γράφει, λοιπόν, ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως .... (ἀναγινώσκει).... Ἄρα εἶναι ἀναμφισβήτητον τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχε συμφέρον νὰ βοηθήσῃ ἢ νὰ εὐνοήσῃ τὸν κ. Παπαεμμανουήλ. Ἀπεδείχθη περαιτέρω κατὰ τὴν συζήτησιν περὶ Σισμανογλείου, ὅτι ὁ κ. Παπαεμμανουὴλ ὑπῆρξε ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος κατηύθυνε τὴν ὅλην πολιτικὴν ἐπὶ τῆς φυματιώσεως ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐάν, ὅπως ἐλέχθη πλειστάκις, καὶ θὰ τὸ ἐπαναλάβω διὰ τελευταίαν φοράν, δύο ἐφημερίδες δὲν εἶχον τὸ θάρρος νὰ ἐκστρατεύσουν ἐναντίον τοῦ κ. Παπαεμμανουήλ, ἀναμφισβητήτως σήμερον καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ τοῦ ἀπένειμε καὶ ἠθικὸν τίτλον εἰς τὸ τέλος, θὰ εἶχε γίνει νόμος τοῦ Κράτους καὶ ὁ κ. Παπαεμμανουὴλ θὰ ἦτο ἕνας εὐτυχὴς συνάδελφος μεταξὺ ἡμῶν. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ τρίτον ἐρώτημα. Εἰς αὐτὸ μᾶς ἐβοήθησε τῷ ὄντι πάρα πολὺ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς εἶπεν ὅτι τὴν 8ην Δεκεμβρίου ἡμέραν Σάββατον ἐξεδόθη ἡ ἀπόφασις. Κυριακὴν τὰ δημόσια καταστήματα ἦσαν κλειστά. Τὴν 10ην ἐζήτησε τὴν δακτυλογράφησιν ἐκ μέρους τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τὴν 11ην διεβίβασε ὁ ἴδιος τὴν αἴτησιν ἄρσεως τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας. Τὸ λέγει, ἄλλως τε, ὁ κ. Παπαεμμανουὴλ εἰς τὴν ἐπιστολήν του ὅτι, ἰδιοχείρως ἐπῆρε τὴν ἀπόφασιν ἀπὸ τὸν Εἰσαγγελέα καὶ τὴν διεβίβασε ἀμέσως εἰς τὴν Βουλήν. Τὴν 12ην Δεκεμβρίου διαβιβάζεται εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν Δικαιοσύνης. Τὴν 13ην παμψηφεὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἀποφασίζει τὴν ἄρσιν τῆς ἀσυλίας. Τρεῖς ὑπερασπίσεις ὑπάρχουν ἕως τώρα τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ μία εἶναι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁμολογῶ ἀσθενής, ἀλλ’ ἀντιλαμβάνομαι τὴν σύγχυσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ κατὰ τὴν χθεσινὴν συζήτησιν. Ὡς ἐκ τούτου θὰ τὴν ἀναφέρω μόνον ὡς παράδειγμα. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἀστραπιαία ἦτο ἡ ταχύτης. Εἴχομεν ὑποθέσεις ἐκκρεμεῖς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐπὶ μῆνας. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἄξιον ἀπαντήσεως τὸ ἐπιχείρημα. Ἡ ὑπόθεσις Παπαεμμανουὴλ ἦτο φλέγουσα ὑπόθεσις. Αἱ ἄλλαι ὑποθέσεις, αἱ ἐκκρεμεῖς, ἀφεώρων ἐξυβρίσεις διὰ τοῦ τύπου, ἢ ἄλλα παρόμοια ἀδικήματα, διὰ τὰ ὁποῖα συνήθως δὲν δίδει τὴν συγκατάθεσίν της ἡ Βουλή. Ὡς ἐκ τούτου ἡ περίπτωσις Παπαεμμανουὴλ δὲν ἠμπορεῖ νὰ κριθῇ μὲ τὰ κριτήρια τῆς ρουτίνας τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐργασίας, ὅπως ἤθελε νὰ ἀποδείξῃ χθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Δευτέρα γραμμὴ ὑπερασπίσεως, ἀτυχὴς ἐπίσης, ὁμολογῶ, ἔναντι τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἀπήντησεν ὁ κ. Πρωθυπουργός: Ἐκάμαμεν πᾶν τὸ δυνατὸν διὰ νὰ παραδώσωμεν τὴν αἴτησιν αὐτὴν εἰς τὴν Βουλήν. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα εὐθύνεται ἡ Βουλή, δὲν ἠμπορεῖ νὰ εὐθύνεται ἡ Κυβέρνησις. Εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἐδόθη ὀρθὴ ἀπάντησις ἐκ μέρους τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων. Εἰς ὅλα τὰ κοινοβουλευτικὰ πολιτεύματα τὴν εὐθύνην διὰ τὴν κατεύθυνσιν καὶ ταχύτητα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἔχει πάντοτε ἡ Κυβέρνησις. Εἰς τὴν ἐξήγησιν τὴν ὁποίαν μᾶς ἔδωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, τίθεται τὸ ἐρώτημα: Πῶς ἀνεστάλη αὐτὸς ὁ ρυθμὸς ὁ ἐπαναστατικός; 10 δακτυλογράφησις, 11 διαβίβασις, 12 κατάθεσις εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, 13 Ἐπιτροπὴ Δικαιοσύνης, στόπ. 14 ἕως 20 τίποτε. Ὁ Παπαεμμανουὴλ εἰς τὸ Παρίσι. Εἶναι ἕνα εὔλογον ἐρώτημα, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἀπήντησεν ἡ Κυβέρνησις μέχρι τώρα. Ἀλλὰ πέραν τούτου ἐπικαλοῦμαι καὶ τὸ προηγούμενον, τὸ χθεσινόν. Ἀρχίζει ἡ συνεδρίασις. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ μέρος τῆς ἠθικῆς δικαιολογίας της. Σηκώνεται ὁ Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπαιτεῖ μὲ τόνον σχεδὸν δικτατορικόν, τὴν ἄμεσον ψήφισιν τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας τοῦ κ. Παπαεμμανουήλ. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν πῶς ἐπὶ ἕνα μῆνα δὲν ἐσηκώθη οὐδεὶς Ὑπουργὸς νὰ ζητήσῃ τὴν ἄρσιν τῆς ἀσυλίας τοῦ κ. Παπαεμμανουὴλ ἐφ’ ὅσον τόσον ἐπαναστατικῶς καὶ τόσον ταχέως ἐξειλίχθησαν τὰ πράγματα ἀπὸ τὴν 8ην μέχρι τὴν 12ην Δεκεμβρίου. Εἰς τὸ ἐρώτημα αὐτό, δὲν μᾶς ἀπήντησεν ἐπίσης καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἐλπίζω νὰ μὴ παρεξηγήσῃ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος ἢ ὁ Προεδρεύων τῆς Βουλῆς σήμερον, διὰ τοῦτο ἀποτελεῖ μομφὴν ἐναντίον τοῦ Προεδρείου, διότι δὲν θὰ ἤθελον νὰ ἐκμεταλλευθῶ αὐτὴν τὴν εὔλογον καὶ εὐεξήγητον διχογνωμίαν μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Προεδρείου τῆς Βουλῆς.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε ἀποτελεῖ ἐμμέσως μίαν αἰχμὴν ἐναντίον τοῦ Προεδρείου. Καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν. Καὶ ὁ Πρόεδρος καὶ ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὰς συνεδριάσεις τῆς 19ης καὶ 20ῆς Δεκεμβρίου κατέβαλον πᾶσαν προσπάθειαν διὰ νὰ ψηφισθῇ ἡ ἄρσις τῆς ἀσυλίας τοῦ κ. Παπαεμμανουήλ.

§177Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν ἀπευθύνω μομφὴν ἐναντίον τοῦ Προεδρείου. Στρέφομαι ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν θεωρῶ κυρίως ὑπεύθυνον δι’ ὅλα ὅσα συνέβησαν μέχρι τοῦδε. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸν σκληρὸν πυρῆνα τῶν ἠθικῶν ἰσχυρισμῶν τῆς Κυβερνήσεως. Λέγει ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν ὑπῆρξε πλέον ἱπποτικὴ στάσις ἀπὸ τὴν στάσιν τοῦ Προέδρου της. Διότι, διὰ νὰ μὴ κινδυνεύσῃ ὁ κ. Παπαεμμανουὴλ ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης, καὶ αὐτὸ ἐκ στόματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, παρακαλῶ, ἡ ὁποία δὲν εἶχε νὰ κρίνῃ τὴν πολιτικὴν ὑπόστασιν τοῦ κ. Παπαεμμανουήλ, εἶχε νὰ κρίνῃ γεγονότα, ἐὰν συνέβη ἡ α, ἡ β, ἡ γ ἢ δ κολάσιμος ποινικὴ πρᾶξις, διὰ νὰ μὴ προεξοφλήσωμεν ἢ ἐπηρεάσωμεν τὴν κρίσιν τῆς δικαιοσύνης — αὐτὰ λέγει ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τῆς Ἑλλάδος — δὲ διεγράψαμε τὸν κ. Παπαεμμανουήλ, διότι θὰ τὸ ἐθεωρούσαμεν μίαν, τρόπον τινά, ἠθικὴν ἐκτροπὴν ἐξ ἑνὸς κανόνος τῆς εὐθιξίας. Ἐρωτῶ, ὑπάρχει τίποτε τὸ πλέον οὐσιῶδες ἀπὸ μίαν δικαστικὴν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία καταδικάζει ἐμμέσως τὸν κ. Παπαεμμανουήλ, ἐννοῶ τὴν ἀθώωσιν, ἡ ὁποία ἐξεδόθη εἰς τὸ τέλος τῆς δίκης τῆς «Ἑστίας»; Ὡς ἐκ τούτου καὶ αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα δὲν εὐσταθεῖ καὶ ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προσέλαβε τὸν κ. Παπαεμμανουήλ, ἐκράτησε τὸν κ. Παπαεμμανουὴλ εἰς τὰς τάξεις παρὰ τὴν δικαστικὴν ἀπόφασιν, ἐκράτησε τὸν κ. Παπαεμμανουὴλ εἰς τὰς τάξεις παρὰ τὸ ὑψηλὸν ἐπίπεδον τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης, τὸ ὁποῖον φαίνεται ἀμφισβητεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ διαγράφει τὸν κ. Παπαεμμανουήλ, πότε; Ὅταν ἴσως εἰς τὴν ζωήν του ὁ κ. Παπαεμμανουὴλ ἔκαμε μίαν μόνον νόμιμον πρᾶξιν, δηλαδὴ μὲ ἔγκυρον Ἑλληνικὸν διαβατήριον περνᾷ τὰ σύνορα τῆς Ἑλλάδος ἐγκύρως. (Χειροκροτήματα). Ἐρωτῶ, αὐτὴ ἡ ἀλληλεγγύη εἶναι ἡ σκληρὰ μεταχείρισις; Δὲν θὰ ἐπανέλθω εἰς τὰ ὅσα εἶπεν ὁ ἐκπρόσωπος τῆς ΕΔΑ περὶ σκληρᾶς μεταχειρίσεως. Ἐρωτᾶται, διατὶ ὁ κ. Παπαεμμανουήλ, ἐφωδιασμένος μὲ νόμιμον διαβατήριον, ὅταν περνᾷ τὰ σύνορα, βάσει τῆς ἐγκρίσεως τῆς Χωροφυλακῆς, διαγράφεται τῶν τάξεων τῆς Ε.Ρ.Ε.; Ὀρθῶς ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων εἶπεν, ὅτι διέγραψαν τὸ μηδέν, τὸ ἀνύπαρκτον, διέγραψαν τὴν νομιμότητα καὶ ἐδῶ διέγραψαν τὴν μόνην νόμιμον πρᾶξιν, τὴν ὁποία ἔκαμε ποτὲ ὁ Παπαεμμανουὴλ εἰς τὴν ζωήν του. Κύριοι βουλευταί, αὐτὰ μόνον ὡς πρὸς τὴν στάσιν τῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τοῦ κ. Παπαεμμανουήλ. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὴν ἀρχιτεκτονικὴν ἐξέτασιν τοῦ θέματος, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Χανίων εἶχε τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἐκθέσῃ χθές. Καὶ ὅταν, καθ’ ἣν ὥραν ἠγόρευεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑφυπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν τοῦ ἐζήτησα μερικὰς διευκρινίσεις, αἱ ὁποῖαι πραγματικῶς θὰ μᾶς βοηθήσουν νὰ ἐρευνήσωμεν καλύτερον τὸ θέμα, ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μᾶς εἶπεν, ὅτι τὴν πρωΐαν, πολὺ ἐνωρὶς τῆς 22ας, ὁ κ. Παπαεμμανουὴλ ἐμφανίζεται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν διαβατηρίων τῆς ὁδοῦ Ἑρμοῦ καὶ ζητεῖ διαβατήριον. Ἐπηκολούθησαν τὰ ἑξῆς: Τηλεφώνημα τῆς Ὑπηρεσίας πρὸς τὴν Ἀσφάλειαν, ἐὰν διώκεται ὁ κ. Παπαεμμανουήλ, ἢ ὄχι. Ἀπαντᾷ ἡ Ἀσφάλεια ὄχι, καὶ δικαίως, καὶ δεύτερον τηλεφώνημα πρὸς τὸν Γενικὸν Γραμματέα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις χορηγήσεως διαβατηρίου. Ὁ Γενικὸς Γραμματεύς, ἔγκριτος καὶ αὐτὸς διοικητικὸς ὑπάλληλος, δὲν θέλει νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην, φρονεῖ, ὅτι εἶναι κυβερνητικὴ ἡ εὐθύνη καὶ εἰδοποιεῖται ἀργότερον ὁ κ. Ὑπουργός. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπαντᾷ διὰ τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως, δὲν δίδομεν διαβατήριον. Ἐπηκολούθησε σύσκεψις εἰς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον — ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι εἰς τοὺς Δελφοὺς — καὶ κατόπιν πολλῶν ταλαντεύσεων ἀποφασίζεται ἡ χορήγησις τοῦ διαβατηρίου, διότι πρόκειται περὶ ἐκδόσεως νέου διαβατηρίου καὶ ὄχι, ὅπως ἐλέχθη, περὶ θεωρήσεως. Βεβαίως, τὸ ἴδιον εἶναι τυπικῶς, ἀλλὰ διὰ νὰ βάλωμεν τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των.

§178Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κάμνετε λάθος, δὲν εἶναι τὸ ἴδιον, διότι σημασίαν ἔχει, ἐὰν εἶναι ἀκριβὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι πρόκειται περὶ θεωρήσεως.

§179Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Δὲν ἐπιμένω, ἴσως ἡ πληροφορία μου νὰ εἶναι ἐσφαλμένη.

§180Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐσφαλμένον εἶναι τοῦτο, ὑπαινίσσεσθε, ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπον εἶναι ἀνακριβές.

§181Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Θὰ τιμωρήσω τὸν πληροφοριοδότην μου αὐστηρῶς. Ἐπηκολούθησαν συμβούλια καὶ διαβούλια καὶ ἐκδίδεται μία ἀπόφασις, ἡ ὁποία δεικνύει—δὲν ἠξεύρω ἐὰν ὑπάρχουν ψυχίατροι μεταξὺ τῶν συναδέλφων ἰατρῶν — ἀναμφισβητήτως μίαν διάσπασιν τῆς Πρωθυπουργικῆς ἢ τῆς Ὑπουργικῆς προσωπικότητος, δηλαδὴ ἐπιτρέπεται εἰς τὸν κ. κ. Παπαεμμανουὴλ ἡ ἀναχώρησις καὶ μελετᾶται ταὐτοχρόνως τὴν ἰδίαν ὥραν ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἀναχωρήσεως τοῦ κ. Παπαεμμανουήλ. Αὐτὰ ὑποτίθεται ὅτι δὲν εἶναι γνωστὰ εἰς τὸν Παπαεμμανουήλ, ὁ ὁποῖος περιμένει κάπου τὴν ἔκδοσιν τοῦ διαβατηρίου. Μᾶς συμπληρώνει τὸ μυθιστόρημα σήμερον ὁ κ. Ἀθανασίου, λέγων, ὅτι εἰς τὰς 2 τὸ μεσημέρι ἐζήτησε εἰς τὸ τηλέφωνον τὸν Διευθυντὴν τῆς Ὑπηρεσίας Ἀλλοδαπῶν, τοῦ εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ ἔξοδος τοῦ Παπαεμμανουὴλ καὶ λέγει ὅτι ἡ ἐκτέλεσις ἀνεφέρθη εἰς τὰς 3.20′. Δηλαδή, ἀφ’ ἧς ἐξεστόμισεν ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀπαγόρευσιν, ἡ ὥρα 2, ἐντὸς μιᾶς ὥρας καὶ 20 λεπτῶν τί πρέπει νὰ εἶχε γίνει κατὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἐφ’ ὅσον παραδεχόμεθα ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπῆρχεν ἐνοχὴ τοῦ Παπαεμμανουὴλ καὶ κάποιας ὑπηρεσίας ἢ κάποιων ὑπηρεσιῶν καὶ δὲν ὑπῆρχε εὐθύνη κυβερνητική. Ἐρωτῶ, θὰ ἦτο ποτὲ δυνατὸν ἐντὸς 2 ὡρῶν καὶ 20 λεπτῶν ὁ Παπαεμμανουὴλ νὰ λάβῃ γνῶσιν τῆς ἀπαγορεύσεως ἐξόδου πρῶτον, δεύτερον νὰ συνεννοηθῇ μὲ τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν ἵνα ἐπιτύχῃ τὴν πλημμελῆ ἐκτέλεσιν τῆς διαταγῆς, δηλαδὴ νὰ ἐπιτύχῃ νὰ μὴ σταλῇ δι’ ἀσυρμάτου εἰς ὅλους τοὺς σταθμοὺς καὶ ἀκόμη αἱ ἔγγραφοι διαταγαὶ αἱ 42 νὰ γίνουν 41, νὰ ἐξαιρεθῇ μία ἐξ αὐτῶν ἀπὸ τὴν ὁποίαν περνᾷ τραῖνο, τὸ τραῖνο Μοναστηρίου–Φλωρίνης καὶ ὡς ἐκ τούτου νὰ ἐξασφαλισθῇ μία διέξοδος; Ἐρωτῶ, λοιπόν, ἢ πρέπει νὰ εἶναι μεγαλοφυΐα ὁ Παπαεμμανουὴλ ἢ ἀναμφισβητήτως ἅμα τῇ ἐκδόσει τῆς ἀποφάσεως τῆς ἀπαγορευτικῆς, ἡ ὥρα 2 τὸ μεσημέρι, ἀναμφισβητήτως ὑπάρχει ἤδη κατεστρωμένον σχέδιον ἀπὸ πρίν. Δὲν γνωρίζω, ἀλλ’ εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὑπῆρχε σχέδιον πῶς πρῶτον δὲν θὰ ἐκτελεσθῇ ἀκριβῶς ἡ διαταγή, ἢ θὰ ἐκτελεσθῇ πλημμελῶς καὶ δεύτερον πῶς θὰ ἐπωφεληθῇ ὁ Παπαεμμανουὴλ αὐτῆς τῆς πλημμελοῦς ἐκτελέσεως. (Χειροκροτήματα). Εἶναι ἀδύνατον, κύριοι συνάδελφοι, εἰς μίαν ὥραν καὶ 20 λεπτὰ νὰ συλλάβῃ τὴν ἐκτέλεσιν μὲ τὴν βοήθειαν οἱουδήποτε ὑπαλλήλου, ἐὰν δὲν τὸ ἐγνώριζεν ἐκ τῶν προτέρων ἢ ἐὰν δὲν ὑπῆρχε σχέδιον κατεστρωμένον. Εἶναι τελείως ἀδύνατον, εἶναι ἀνθρωπίνως ἀδύνατον, ὅλαι αὐταὶ αἱ πράξεις νὰ ἔγιναν εἰς 1 ὥραν καὶ 20 λεπτά. Δηλαδή, ὁ Παπαεμμανουὴλ ἔλαβε γνῶσιν εὑρίσκει τὸν κατάλληλον ὑπάλληλον, ὁ ὑπάλληλος δὲν ἐξετέλεσε τὴν διαταγὴν καὶ ἐν συνεχείᾳ ἔπειτα ἀπὸ 10 ἡμέρας μένει ἀνεκτέλεστος αὐτὴ ἡ διαταγὴ καὶ ἔπειτα ἀπὸ 12 ἡμέρας ἀναχωρεῖ ἐκ Νέου Καυκάσου. Ἐρωτῶμεν ἐὰν εἶναι ἀνθρωπίνως δυνατὸν νὰ γίνῃ πιστευτὸν ὅτι δὲν ὑπάρχει μία γενικωτέρα συνωμοσία εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν.

§182Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Νὰ σᾶς ἀπαντήσω;

§183Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. ... (δὲν ἠκούσθη) ....

§184Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Βλέπω ὅτι ἐρωτᾶτε, ὑπὸ τὴν ἀσφάλειαν νὰ μὴ λαμβάνητε ἀπάντησιν.

§185Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἀπάντησις ἐδόθη ὑφ’ ὑμῶν σχετικὴ καὶ προηγουμένως διὰ τοῦ Ὑφυπουργοῦ καὶ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, δὲν βλέπω νὰ στερῆται ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου, θὰ ἦτο τοὐλάχιστον περίεργον εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα αὐτό. Ἐδῶ, βεβαίως, εἶναι δύσκολον, διότι ὁ ὅρος αὐτὸς ἴσως νὰ μὴ εἶναι γνωστὸς εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ποινικολογίαν. Ὑπάρχει μία ἐξ ἀντικειμένου ὑπαιτιότης τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν φυγὴν τοῦ Παπαεμμανουήλ, διότι συντρέχουν πλέον τὰ πάντα διὰ νὰ φύγῃ. Δὲν ἔγινεν ἄρσις καὶ ἐντὸς μιᾶς ὥρας καταστρώνεται σχέδιον, δὲν ἐκτελεῖται ἡ διαταγή, ἐκδίδεται διαβατήριον καὶ ἔχομεν πλέον τὴν φιλολογίαν περὶ διαβατηρίων. Τὸ διαβατήριον ἐκδίδεται παρανόμως μὲν κατὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀπαγόρευσις ἐξόδου. Πληροφορεῖται ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀσφαλείας ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὅτι πρόκειται ὁ Παπαεμμανουὴλ νὰ δραπετεύσῃ τὴν 29ην τοῦ μηνός. Ἡ μόνη ἀντίδρασις εἶναι νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Ἀσφάλειαν ἐὰν ἰσχύῃ ἡ διαταγή. Διατί νὰ μὴ ἰσχύῃ ἡ διαταγή; Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ὁ κ. Ὑφυπουργὸς εἶχε ὡρισμένας ἀνησυχίας ἐὰν ἰσχύῃ ἡ διαταγή. Καὶ θὰ ἤθελε νὰ μὴ ἰσχύῃ ἡ διαταγή, διότι ἡ διαταγὴ ἰσχύει μέχρις ὅτου ἀνακληθῇ. Διατί ἐρωτᾷ τὴν 29ην ἐὰν ἰσχύῃ ἡ διαταγή; Βεβαίως ἰσχύει ἡ διαταγή, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχει ἀνακληθῇ. Ἡ στάσις τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ εἶναι ὀλίγον περίεργος εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Ἀλλὰ ἔχει θετικὴν πληροφορίαν ὅτι θὰ ἀποδράσῃ ὁ Παπαεμμανουήλ. Ἠξεύρω πῶς ἐνεργεῖ τὸ Ὑφυπουργεῖον Ἀσφαλείας, διότι μοῦ ἔκαμε πολλὲς φορὲς τὴν τιμὴν τῆς παρακολουθήσεώς μου, φροντίζων ἀναμφισβητήτως διὰ τὴν ἀσφάλειάν μου. Ἀλλὰ διατί νὰ μὴ φροντίσῃ διὰ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ Παπαεμμανουήλ; Καὶ ὡς ἐκ τούτου τίθεται εὐλόγως τὸ ἐρώτημα, διατί ἡ Κυβέρνησις γνωρίζουσα ὅτι ὁ Παπαεμμανουὴλ θέλει νὰ φύγῃ, δὲν τὸν θέτει τοὐλάχιστον ὑπὸ μίαν σκιώδη παρακολούθησιν; Ἐνῷ εἶχε θετικὰς πληροφορίας περὶ τῆς ἀποδράσεως ἐνῷ ὁ κ. Ὑφυπουργὸς σήμερον, ἐν τῇ ἀφελείᾳ του, μᾶς λέγει, ὅτι εἶχε πληροφορίας, ὅτι θὰ ἔφευγε πρὸ τῶν Χριστουγέννων, τοῦ ἔκαμε τὴν χάριν, νὰ ἀναβάλῃ τὸ ταξίδιόν του ἀπὸ τὰς 25 μέχρι τῆς 2ας Ἰανουαρίου. Αὐτή, λοιπόν, εἶναι ἡ ἐμφάνισις τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ θέμα τῆς φυγαδεύσεως τοῦ Παπαεμμανουήλ. Καὶ ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἠθέλησε νὰ πάρῃ προηγούμενα ἐξ ἄλλων Κυβερνήσεων, θὰ ἤθελον, νὰ τοῦ ὑπενθυμίσω πατριώτην του ἢ μή, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτει, τότε, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸν μακαρίτην Ἰωάννην Μουτζουρίδην, ὁ ὁποῖος ὅταν ἔφυγε ἄνευ γνώσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ποῖος ὁ INSUL ὁ ὁποῖος εἶχε διαπράξει ἔγκλημα — ἐὰν διέπραξε — εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ τοῦ ὁποίου ἡ ἔκδοσις εἶχε ζητηθῆ ἐδῶ, ἁπλῶς ὅταν ἔφυγε καὶ ἐπῆγε εἰς τὴν Τουρκίαν — σημειωτέον, ὅτι θὰ ἐπέστρεφεν — ὁ Ἰωάννης Μουτζουρίδης παρῃτήθη. Αὐτὴ εἶναι ἡ εὐθιξία.

§186Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ εὐθιξίας θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, νὰ σᾶς ἀπαντήσω, μόλις τελειώσητε. Διότι, ἐφ’ ὅσον καὶ σεῖς θέτετε θέμα εὐθιξίας διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νομίζω, ὅτι ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§187Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἐδῶ, λοιπόν, τίθεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ ἑξῆς ἐρώτημα καὶ νομίζω, ὅτι κακῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐθύμωσε, αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἐδῶ ἐσημειώθη, αὐτὴν τὴν στιγμήν, μία φυγάδευσις, ἀπὸ τὸν «Χ». Ἀναμφισβητήτως ἐγένετο ἡ φυγάδευσις. Εἶναι γεγονός. Εἰκασίας κάμνουν ὅλοι, ἀνεπτύξαμεν τὰς θεωρίας μας, ἐγὼ ἀνέπτυξα μερικὰς θεωρίας, αὐτὴν τὴν στιγμήν, καὶ ἐρωτᾶται τὸ ἑξῆς: Ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἀτύχημα, εἰς τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ὁ κ. Ὑφυπουργὸς νὰ μὴ ἔχουν καμμίαν εὐθύνην. Δὲν φαντάζομαι ὁ Δ. Γιαννόπουλος νὰ ηὐθύνετο, ὅταν συνελήφθη ὁ Καραθανάσης, εἰς Ἀθήνας, ἢ ὁ Μουτζουρίδης νὰ ηὐθύνετο ἐπειδὴ ὁ INSUL ἐπῆγε εἰς τὴν Τουρκίαν. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα τῆς ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς. Ἀνεπτύχθησαν πολλαὶ γνῶμαι, χθές, γύρω ἀπὸ τὴν ἁρμοδιότητα τῶν ἐξεταστικῶν ἐπιτροπῶν τῶν πραγμάτων. Καὶ οἱ μὲν ὑπεστήριξαν, ὅτι ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ ἔχει κάθε δικαίωμα, τὸ ὁποῖον τῆς δίδει ἡ πλειοψηφία, ἡμεῖς ὑπεστηρίξαμεν, ὅτι, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι ἀντικείμενον τῆς ἐξετάσεως ἓν θέμα, ἀλλὰ μία προσωπικὴ ἐνέργεια ἑνὸς Ὑπουργοῦ, ἀναμφισβητήτως ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ θὰ ἐξετάσῃ μίαν μομφὴν ἐναντίον ἢ τοῦ Ὑπουργοῦ ἢ τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ συνόλῳ. Ἐζήτησεν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων — καὶ εἰς αὐτὸ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι τὸ Δημοκρατικὸν Κόμμα συμφωνεῖ ἀπολύτως — δύο ἐξεταστικὰς ἐπιτροπάς. Καὶ διὰ μὲν τὴν μίαν, τὸ Δημοκρατικὸν Κόμμα, ὡς πρὸς τὴν 1ην ὑπόθεσιν τοῦ Σισμανογλείου ἔχει μόνον θεωρητικὸν καὶ πολιτικὸν ἐνδιαφέρον. Δὲν ἔχει ἴδιον συμφέρον, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐγένοντο αὗται αἱ ἀτασθαλίαι τοῦ Σισμανογλείου, τὸ Δημοκρατικὸν Κόμμα δὲν ἦτο εἰς τὴν Κυβέρνησιν — ἀμφιβάλλω, ἐὰν ἦτο καὶ εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ ὡς πρὸς τὴν δευτέραν, ἡ ὁποία πρόκειται, νὰ διαπιστώσῃ ὑπὸ ποίους ὅρους διέφυγεν ὁ Παπαεμμανουήλ, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι, καθ’ ἣν στιγμὴν συνεδριάζει ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτή, δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ δύο Ὑπουργοί, τῶν ὁποίων ἡ δρᾶσις κρίνεται, διότι τί κρίνεται; Κρίνεται ὑπὸ ποίας περιπτώσεις καὶ ποία ἦτο ἡ ὅλη ἐξέλιξις, ἡ συνέχεια τῶν πράξεων, αἱ ὁποῖαι ἐπέτρεψαν εἰς τὸν Παπαεμμανουήλ, νὰ διαφύγῃ — καθ’ ἣ στιγμὴν κρίνεται ἡ συνέχεια τῶν πράξεων καὶ τῶν παραλείψεων, δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ δύο Ὑπουργοί, νὰ παραμείνουν εἰς τὰς θέσεις των. Συμφωνοῦμεν, ὡς ἐκ τούτου, ἀπολύτως, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ μία ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ κρίνῃ κατὰ πόσον ὁ κ. Παπαεμμανουὴλ διέφυγε τῇ βαρείᾳ ἀμελείᾳ, τῇ ἀνοχῇ κυβερνητικῶν προσώπων καὶ μία ἄλλη ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ κρίνῃ, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον εὐθύνωνται ἄλλα πρόσωπα δι’ ἀτασθαλίας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὸ παρελθόν, πλὴν τοῦ Παπαεμμανουήλ. Πάντως, ἔχω νὰ δώσω μίαν συμβουλὴν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος γνωρίζει τὴν συμπάθειάν μου πρὸς αὐτόν, διότι εἶμαι καὶ παλαιότερος εἰς τὴν πολιτικήν. Θὰ ἐπαναλάβω αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Ἐξυψοῦνται οἱ Ὑπουργοί, ὅταν ὑποβάλλουν εἰς τὴν Βουλὴν τὰς παραιτήσεις των, διότι εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ τοὺς ἀποκαταστήσῃ πλήρως, μετὰ τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἔχει τὸν λόγον.

§189Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μίαν δήλωσιν ἤθελον μόνον νὰ κάμω, διότι νομίζω, ὅτι ἡ περαιτέρω ἀπασχόλησις τῆς Βουλῆς, οὐδεμίαν ἐνίσχυσιν πρόκειται νὰ προσφέρῃ εἰς τὴν συζήτησιν. Συμφωνῶ μὲ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, σχετικῶς μὲ τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, καὶ διὰ τὸν διχασμὸν αὐτῆς.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Γιαννόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§191Α. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, πολλὰ γεγονότα προηγηθέντα τῆς ἀποδράσεως τοῦ κυβερνητικοῦ βουλευτοῦ Παπαεμμανουὴλ καὶ πολλαπλαῖ πράξεις καὶ παραλείψεις τῆς Κυβερνήσεως, μαρτυροῦν τὴν εὐθύνην αὐτῆς διὰ τὴν διαφυγὴν τοῦ ἐν λόγῳ βουλευτοῦ. Εὑρισκόμεθα εἰς τὸ στάδιον τῆς ἀνακρίσεως καὶ δὲν ἔχομεν πλήρη καὶ ἐπίσημα στοιχεῖα, διὰ νὰ προσδιορίσωμεν τὸν βαθμόν, τὴν ἔκτασιν καὶ τὴν μορφὴν τῶν εὐθυνῶν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκ τῆς ψυχραίμου, ὅμως, καὶ ἀντικειμενικῆς ἐκτιμήσεως τῶν μέχρι σήμερον δεδομένων, ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀντιμετώπισε μὲ τὴν πρέπουσαν σοβαρότητα καὶ δὲν ἔδωσε τὴν δέουσαν προσοχὴν ἐπὶ ἑνὸς τόσον λεπτοῦ καὶ κολοσσιαίας ἠθικῆς σημασίας θέματος, ὅπερ συνεκλόνισε καὶ κρατεῖ ἐν συγκινήσει τὴν κοινὴν γνώμην καὶ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρῃ δικαιολογίαν ἡ ἐπιδειχθεῖσα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ραθυμία εἰς τὸ θέμα τῆς ἄρσεως τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας, ἥτις ραθυμία συνεπικουρουμένη καὶ ἀπὸ ἄλλας, ἐν συνεχεία, κυβερνητικὰς παραλείψεις, διηυκόλυνε τὴν ἀπόδρασιν τοῦ Παπαεμμανουήλ. Ἡ τοιαύτη ραθυμία συνιστᾷ τὴν βασικὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις κατ’ ἠθικὸν πλέον καθῆκον, ὤφειλε νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἄρσιν τῆς ἀσυλίας τοῦ Παπαεμμανουήλ, ἐπικειμένων μάλιστα τῶν διακοπῶν τῆς Βουλῆς, λόγῳ τῶν Χριστουγέννων, ἵνα οὕτω δοθῇ μία ἱκανοποίησις εἰς τὸν λαόν, ἀξιοῦντα ἀμέσους λύσεις καὶ κυρώσεις. Ἡ Κυβέρνησις διεκήρυξε καὶ διατείνεται ὅτι εἶχε πρόθεσιν νὰ ματαιώσῃ τὴν διαφυγὴν τοῦ Παπαεμμανουήλ. Ἐὰν πράγματι εἶχε τοιαύτην πρόθεσιν, δὲν θὰ ἐπεβράδυνε τὴν ἄρσιν τῆς ἀσυλίας του. Ἐὰν πράγματι εἶχε αὐτὴν τὴν πρόθεσιν ἠδύνατο, ἢ μᾶλλον, εἶχε τὴν νομικήν, πολιτικὴν καὶ ἠθικὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀρνηθῇ εἰς τὸν Παπαεμμανουὴλ τὴν ἔκδοσιν ἢ θεώρησιν διαβατηρίου. Καὶ εἶχε τοιαύτην ὑποχρέωσιν α) διότι εἶχε ἐκδοθῆ ἀπόφασις τοῦ Ποινικοῦ Δικαστηρίου, διαπιστοῦσα ὡρισμένας ἀξιοποίνους πράξεις τοῦ Παπαεμμανουήλ, β) διότι εἶχε ὑποβληθῆ αἴτησις τῆς Εἰσαγγελικῆς Ἀρχῆς περὶ ἄρσεως τῆς ἀσυλίας του, ἀποτελοῦσαν πρᾶξιν ἐνάρξεως διώξεως, γ) διότι ὑπῆρχε ὁμόφωνος ἀπόφασις τῆς ἁρμοδίας Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς περὶ ἄρσεως τῆς ἀσυλίας του καὶ δ) διότι ἡ Εἰσαγγελικὴ Ἀρχὴ ἐκτὸς τῆς τοιαύτης αἰτήσεώς της εἶχεν ἀσκήσει ἀμέσως μετὰ τὴν ἀπαλλακτικὴν ἀπόφασιν τοῦ Πλημμελειοδικείου Ἀθηνῶν ποινικὴν ἀγωγὴν συνεπεία τῆς ὁποίας καὶ διεξάγεται ἀνάκρισις. Καὶ ἐξηγοῦμαι: Κατὰ τὰς ἀρχὰς Ἰουλίου 1956 ὁ Εἰσαγγελεὺς Ἀθηνῶν, βάσει διαφόρων ἀναφορῶν κατὰ τοῦ Παπαεμμανουήλ, προέβη εἰς προκαταρκτικὴν ἐξέτασιν, ὡς εἶχε δικαίωμα καὶ ἁρμοδιότητα, βάσει τῆς παραγράφου 2 τοῦ ἄρθρου 43 τοῦ Κώδικος Ποινικῆς Δικονομίας. Ἡ τοιαύτη ἐξέτασις διήρκεσεν ἐπὶ πολλοὺς μῆνας, ἐκ ταύτης δὲ διεπιστώθη ἡ ἐνοχὴ τοῦ Παπαεμμανουὴλ διὰ τὰ δι’ ἃ κατηγορεῖται ἤδη ἀδικήματα, καὶ ἐπέκειτο ἡ ἄσκησις τῆς σχετικῆς ποινικῆς ἀγωγῆς, τὴν ὁποίαν, ὅμως, ἀνέκοψεν ἡ ἐν τῷ μεταξὺ ὑποβληθεῖσα μήνυσις τοῦ Παπαεμμανουὴλ κατὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς ἐφημερίδος «Ἑστία» κ. Κύρου, καὶ τοῦτο, ἵνα μὴ κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῆς κατὰ τοῦ κ. Κύρου κατηγορίας ἀναφυῇ προδικαστικὸν ζήτημα, συνεπαγόμενον τὴν ἀναβολὴν τῆς δίκης, μέχρι πέρατος τῆς ποινικῆς ἀγωγῆς. Μετὰ τὴν ἀπαλλακτικὴν ἀπόφασιν τοῦ Πλημμελειοδικείου, ὁ Εἰσαγγελεὺς ἤσκησε ἀμέσως ποινικὴν ἀγωγὴν ἐναντίον ὅλων τῶν συναιτίων, ἐν οἷς καὶ ὁ Παπαεμμανουήλ, καὶ παραλλήλως ζητεῖ τὴν ἄρσιν τῆς ἀσυλίας του. Οὕτω, βάσει τῆς τοιαύτης ποινικῆς ἀγωγῆς, ἤρξατο καὶ συνεχίζεται ἡ ἀνάκρισις, ἥτις καὶ ἠδύνατο νὰ ἐνεργηθῇ καὶ πρὸ τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας, βάσει τοῦ ἄρθρου 54 Κώδικος Ποιν. Δικονομίας. Ταῦτα πάντα ἐγνώριζεν, ἄλλως ἠδύνατο καὶ ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις, εἴτε διὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, εἴτε διὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις ἐγνώριζεν ὅτι εἶχε διαταχθῆ καὶ δικαστικὴ πραγματογνωμοσύνη καὶ ὅτι εἶχον διορισθῆ καὶ εἶχον ὁρκισθῆ πρὸς τοῦτο ὡς πραγματογνώμονες οἱ οἰκονομικοὶ ἐπιθεωρηταὶ Κ. Σαμαρτζῆς καὶ Σ. Ἀναζυρόπουλος, οἵτινες καὶ δὲν ἐπεράτωσαν εἰσέτι τὸ ἔργον των. Κατὰ ταῦτα, ἡ Κυβέρνησις ἐδικαιοῦτο, ἀλλὰ καὶ ὑπεχρεοῦτο νὰ ἀρνηθῇ εἰς τὸν Παπαεμμανουὴλ τὴν χορήγησιν ἢ θεώρησιν διαβατηρίου. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως ὅλων τούτων, εἶναι ὄντως περίεργος καὶ ἀκατανόητος ἡ τακτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Διστάζει νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην διὰ τὸ ἔλασσον δηλαδὴ διὰ τὴν μὴ θεώρησιν τοῦ διαβατηρίου, τοῦ ὁποίου ἐν πάσῃ περιπτώσει ἠδύνατο νὰ ἐπιβραδύνῃ ἢ ἀναβάλῃ τὴν θεώρησιν. Καὶ ὅμως, δὲν δοκιμάζει δισταγμὸν διὰ τὸ μεῖζον, διὰ τὴν ἔκδοσιν τοὐτέστιν τῆς γνωστῆς ἀπαγορευτικῆς διαταγῆς της. Ἰσχυρίζεται ὅτι δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἀρνηθῇ εἰς τὸν Παπαεμμανουὴλ τὴν θεώρησιν τοῦ διαβατηρίου του καί, συνεπῶς, δὲν ἠδύνατο νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀποδημίαν του. Καὶ ἐνῷ τοιοῦτον ἰσχυρισμὸν προβάλλει αὐθημερὸν ἢ μᾶλλον ταυτοχρόνως, ἐκδίδει διαταγήν, ἀπαγορεύουσαν εἰς τὸν Παπαεμμανουὴλ τὴν ἀποδημίαν, τὴν ὁποίαν, ὅμως, αὕτη ἐπέτρεψε καὶ δὲν ἠδύνατο, κατὰ τοὺς ἰσχυρισμούς της, νὰ ἀρνηθῇ. Ἀφήνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν τοιαύτην τακτικὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ ὁποία προδίδει ἀσυνέπειαν καὶ ἔλλειψιν γενναιότητος καὶ θάρρους. Ὁ κ. Ὑπουργός, ἀγορεύων χθές, προέβη εἰς μίαν ὁμολογίαν, ἥτις τὸν τιμᾷ μέν, ἀλλ’ οὐδαμῶς αἴρει, μᾶλλον ἐπαυξάνει τὰς εὐθύνας του. Εἶπε δηλαδὴ ὅτι, ὅταν ὁ Παπαεμμανουὴλ προσήγαγε τὸ διαβατήριον πρὸς θεώρησιν, ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία ἀνεφέρθη εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος διέταξε νὰ μὴ θεωρηθῇ, ἀλλὰ νὰ κρατηθῇ. Ἐμεσολάβησε τηλεφωνικὴ διαμαρτυρία τοῦ Παπαεμμανουήλ, συνοδευομένη ἀπὸ ὕβρεις καὶ ἀπειλάς, κατόπιν τῶν ὁποίων θορυβηθεὶς ὁ κ. Ὑπουργός, διέταξε τὴν θεώρησιν καὶ παράδοσιν τοῦ διαβατηρίου. Ἡ τοιαύτη πρᾶξις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ προδίδει ἔλλειψιν θάρρους ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δὲν εἶχεν οὔτε τὸ κῦρος οὔτε τὴν γενναιότητα νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἕνα θρασύτατον ὑπόδικον ἐγκληματίαν, πρὸ τῆς θρασείας συμπεριφορᾶς τοῦ ὁποίου ἐκάμφθη, ἐδειλίασεν, ὑπεχώρησε καὶ τοῦ ἐπέτρεψε τὴν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἀποδημίαν, διὰ νὰ τὴν ἀπαγορεύσῃ ταὐτοχρόνως κατὰ τρόπον ἥκιστα κολακευτικὸν διὰ τὸ γόητρον καὶ διὰ τὸ κῦρος τοῦ Κράτους ὅπερ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἐξεπροσώπει. Ἡ Κυβέρνησις ἐπανεπαύθη εἰς τὰς δάφνας τῆς τοιαύτης ἐνεργείας της καὶ ἐπίστευσεν ὅτι ἐπετεύχθη ἡ ματαίωσις τῆς διαφυγῆς τοῦ Παπαεμμανουήλ. Ἐγνώριζεν, ὅμως, ὅτι ἐκτὸς τῶν γνωστῶν σταθμῶν ἐξόδου ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι ἀφανεῖς καὶ κρύφιοι. Δηλαδὴ ἐγνώριζεν ὅτι ἠδύνατο ὁ Παπαεμμανουὴλ νὰ ἀποδράσῃ ἔκ τινος ἐρημικῆς ἀκτῆς διά τινος πλωτοῦ μέσου. Καὶ ἐρωτᾶται. Τί μέτρα ἔλαβε διὰ νὰ ματαιώσῃ τὴν τοιαύτην ἐνδεχομένην ἢ μᾶλλον βεβαίαν διαφυγήν; Διατὶ δὲν ἔθεσεν ὑπὸ παρακολούθησιν τὸν Παπαεμμανουὴλ ἵνα οὕτω ἀποτρέψῃ κατὰ τρόπον ἀσφαλῆ καὶ ἀποτελεσματικὸν τὴν ἔξοδόν του; Ἄρα, κύριε Ὑπουργέ, δὲν πρόκειται περὶ συκοφαντίας. Πρόκειται περὶ ἀσυγγνώστων πράξεων καὶ παραλείψεων ὑμῶν, αἵτινες καταλογίζουν βαρεῖαν, βαρυτάτην εὐθύνην καὶ εἰς ὑμᾶς καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§192Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀναμείνατε, κ. συνάδελφε, νὰ ὑπάρξουν συγκεκριμέναι ἀπαντήσεις τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν ἐπὶ τῶν κατηγοριῶν σας.

§193Α. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ ὑπάρξουν.

§194Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πρέπει νὰ ὑπάρξουν.

§195Α. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις εἰσηγεῖται τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς. Δὲν ἀντιλέγομεν πρὸς τοῦτο. Φρονοῦμεν, ὅμως, ὅτι ἡ ἁρμοδιότης τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης δέον νὰ ἐντοπισθῇ εἰς τὸ θέμα τῆς ἀποδράσεως τοῦ Παπαεμμανουήλ. Ἐπέκτασις τῆς ἁρμοδιότητος της φοβοῦμαι ὅτι θὰ δυσχεράνῃ τὴν ἔκδοσιν τοῦ Παπαεμμανουήλ, καθὼς ὑπεστήριξε καὶ ὁ κ. Τσουκαλᾶς. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Π. Οἰκονομίδης).

§196Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μένει ἀνοικτὸν τὸ θέμα τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ὅπως ἐτέθη ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων.

§197Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Κύριοι βουλευταί, ἀπαρχῆς ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν ὅτι δέχεται ἐξεταστικὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ θέματος τοῦ Σισμανογλείου, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν τελευταίων γεγονότων. Δὲν θεωρεῖ ὅτι ὁ σχηματισμὸς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς ἀποτελεῖ αἰχμὴν καθ’ οἱουδήποτε μέλους τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἑπομένως δὲν δέχεται τὴν ἄποψιν, ἡ ὁποία ὑπεστηρίχθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὅτι ἐπακόλουθον τοῦ σχηματισμοῦ τοιαύτης ἐπιτροπῆς εἶναι ἡ παραίτησις ὡρισμένων μελῶν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις εἰσηγεῖται καὶ προτείνει εἰς τὸ Σῶμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ ἀρχῆθεν ἐπρότεινε, τὸν σχηματισμὸν μιᾶς ἑνιαίας ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς. Ἐπειδή, ὅμως, ἰδιαζόντως ἐκτιμᾷ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅπως τὸ θέμα τοῦ παρόντος ἐξετασθῇ ἀμέσως καὶ δὴ ὅπως τὸ θέμα τοῦ παρόντος τύχῃ ἰδιαιτέρας ἐρεύνης, προτείνει τὴν ἑξῆς λύσιν πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν: Νὰ διευρύνωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς εἰς 30 ἀντὶ 20 καὶ νὰ χωρισθῇ ἡ ἰδία ἡ ἐπιτροπὴ εἰς δύο τμήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐρευνήσουν χωριστὰ τὸ παρὸν καὶ τὸ παρελθόν. Αἱ τελικαὶ εἰσηγήσεις τῶν τμημάτων θὰ συζητοῦνται ἀπὸ τὸ σύνολον καὶ αὐτὸ τελικῶς θὰ ἀποφασίζῃ. Μὲ αὐτὸ ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐμμένομεν εἰς τὴν ἀρχὴν ὅτι τὸ Σισμανόγλειον εἶναι ἑνιαῖον θέμα, ἀφ’ ἑτέρου ἀποκρούομεν ὅτι ἡ δημιουργία μιᾶς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς περιέχει αἰχμήν, ἀποτελεῖ ἔκφρασιν μομφῆς κατὰ ὡρισμένων μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἐκ τρίτου ἱκανοποιεῖ τὴν ἐπιθυμίαν τῶν μελῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τῶν ὑποστηριξάντων τὴν ἐπερώτησιν, ὅπως χωρισθῇ ἡ ἐξέτασις τοῦ παρόντος καὶ τοῦ παρελθόντος ὥστε νὰ καταπέσῃ ἡ αἰτίασις ἡ ὁποία διετυπώθη ἀπὸ ὡρισμένα μέλη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καθ’ ἣν ἐπιθυμία μας νὰ ἐξετασθῇ τὸ σύνολον ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ πνίξωμεν τὸ θέμα τοῦ παρόντος. Αὐτὸ αἴρεται τελείως, διότι ἀπὸ τὰ 30 μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἠμπορεῖ τὰ 15 νὰ ἀφιερώσουν ἀμέσως τὸν χρόνον των εἰς τὴν ἔρευναν τοῦ παρόντος, τὰ ἄλλα 15 δὲ εἰς τὸ παρελθόν. Θὰ κάμουν τὴν εἰσήγησίν των καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐν ὁλομελείᾳ θὰ ἀποφασίζῃ. Νομίζω ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν ἠμπορεῖ νὰ εὐσταθήσῃ ἡ ὑπόνοια ὅτι δῆθεν θέλει ἡ Κυβέρνησις καθ’ οἱονδήποτε τρόπον νὰ συγκαλύψῃ τὸ παρὸν ἢ νὰ τὸ πνίξῃ.

§198Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὅπως τὸ λέγετε, πρέπει νὰ ἀχθῶμεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι δύναται τὸ ἕνα τμῆμα νὰ προηγηθῇ εἰς τὴν ἀπόφασίν του, εἰς τὴν εἰσήγησιν καὶ ἡ ἀπόφασις νὰ ληφθῇ πρῶτον διὰ τὸ ἕνα καὶ ἔπειτα διὰ τὸ ἄλλο.

§199Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Βεβαίως.

§200Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Οὐσιαστικῶς εἶναι δύο ἐπιτροπαί.

§201Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Τὸ ἕνα τμῆμα ἠμπορεῖ νὰ προηγηθῇ. Ἐὰν καταλήξῃ ἐνωρίτερον εἰς συμπεράσματα, θὰ συγκληθῇ ἡ ὁλομέλεια τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ ἀποφανθῇ. Αὐταὶ αἱ δύο ἐπιτροπαὶ θὰ εἶναι εἰσηγητικαὶ ἐπιτροπαί, ἀλλὰ αὐτῶν αἱ ἀπόψεις θὰ ἐπηρεάσουν τὴν περαιτέρω συζήτησιν. Ὁ ἀριθμὸς καὶ αἱ ἀναλογίαι εἰς ἑκάστην εἰσηγητικὴν ἐπιτροπὴν θὰ εἶναι αἱ ἴδιαι.

§202Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Προτείνετε μίαν ἢ δύο ἐπιτροπάς;

§203Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Μίαν ἐπιτροπήν.

§204Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἡ μία θὰ ἐξετάσῃ ἀποκλειστικὰ καὶ μόνον τὰ τῆς φυγῆς καὶ ἡ ἄλλη θὰ ἐξετάσῃ τὸ παρελθὸν καὶ ποία θὰ εἶναι ἡ θέσις τῶν Ὑπουργῶν εἰς μίαν ἐπιτροπήν; Θὰ ὑπάρξουν οἱ ὑφυπουργοί;

§205Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Εἶσθε, φαίνεται ἀπών, καὶ δὲν ἠκούσατε. Κατ’ ἀρχὴν ἡ Κυβέρνησις ἀποκρούει τὴν σκέψιν καὶ τὴν ἀντίληψιν ὅτι ὁ σχηματισμὸς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς περιέχει καθ’ οἱονδήποτε τρόπον αἰχμὴν κατὰ τῶν ἁρμοδίων μελῶν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἑπομένως ἡ θέσις τῶν Ὑπουργῶν δὲν πρόκειται νὰ ἐπηρεασθῇ ἐξ αὐτῆς.

§206Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἡμεῖς τοὐλάχιστον θὰ ἐπιφυλαχθῶμεν νὰ σκεφθῶμεν τὴν πρότασιν τὴν ἰδικήν σας καὶ θὰ ἀπαντήσωμεν αὔριον.

§207Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Πρόκειται νὰ ταχθῇ προθεσμία εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἐντὸς τῆς ὁποίας θὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον της;

§208Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ ταχθῇ καὶ προθεσμία.

§209Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς μίαν ἄποψιν, ἡ ὁποία διαφέρει ἐλαφρῶς ἀπὸ τὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν τροποποιουμένην φαίνεται ὅτι δέχεται ἡ Ἀντιπολίτευσις. Ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς συγκροτήσεως τῆς ἐπιτροπῆς ἐν σχέσει μὲ τὴν δίκην ἡ ὁποία μέλλει νὰ διεξαχθῇ εἰς Γαλλίαν διὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ Παπαεμμανουήλ. Δημιουργεῖται καὶ ἕνα θέμα συνταγματικόν, νομίζω. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶπε χθὲς ὀρθῶς ὅτι ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ τῶν πραγμάτων δὲν πρόκειται νὰ ἐξετάσῃ τὴν εὐθύνην τοῦ Παπαεμμανουήλ, ἀλλὰ τὰς τυχὸν ὑφισταμένας πολιτικὰς εὐθύνας. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐξεταστικὴ νὰ προβῇ εἰς ἔλεγχον ὑφισταμένων πολιτικῶν εὐθυνῶν, ἐὰν προηγουμένως δὲν διαπιστώσῃ τὰς εὐθύνας τοῦ Παπαεμμανουὴλ περὶ τὴν διαχείρισιν τῶν θεμάτων τοῦ Σισμανογλείου. Βεβαίως ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς θὰ εἶναι ἡ ἐξέτασις τῶν πολιτικῶν εὐθυνῶν. Ἔχει καθῆκον, ὅμως, νὰ ἐρευνήσῃ ὡς θέμα προδικαστικὸν καὶ τὴν ὕπαρξιν τῶν εὐθυνῶν τοῦ Παπαεμμανουήλ. Ἐὰν πράξῃ τοῦτο, θὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς ἄτοπον, ὅτι παραλλήλως δύο ὄργανα ἓν δικαστικὸν καὶ ἓν πολιτικὸν θὰ ἐρευνᾷ τὸ ἴδιον θέμα. Τὸ ὄργανον ποὺ θὰ ἔχῃ ὡς ἀντικειμενικὸν σκοπὸν νὰ διερευνήσῃ τὴν ὕπαρξιν τυχὸν πολιτικῶν εὐθυνῶν, δὲν θὰ δύναται νὰ καταλήξῃ εἰς συμπεράσματα, ἐὰν προηγουμένως δὲν διαπιστώσῃ τὴν ὑπάρχουσαν εὐθύνην τοῦ Παπαεμμανουήλ. Συνεπῶς, τὸ λεχθὲν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει ἁρμοδιότητας νὰ θίξῃ θέματα εὐθύνης Παπαεμμανουήλ, δὲν εἶναι σωστόν, διότι αὐτὸ ἀποτελεῖ προδικαστικὸν θέμα τῶν πολιτικῶν εὐθυνῶν, διότι ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ εὐθύνη τοῦ Παπαεμμανουήλ, δὲν ὑπάρχει καὶ εὐθύνη πολιτικὴ τῶν Ὑπουργῶν. Καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἐρευνᾷ τὰς εὐθύνας τοῦ Παπαεμμανουὴλ ἡ δικαιοσύνη θὰ πράττῃ τὸ ἴδιον. Ὡς ἐκ τούτου θὰ προέλθῃ σύγχυσις καὶ ἀκόμη καὶ ὡς πρὸς τὴν χρῆσιν τῶν ἐγγράφων τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ ἡ ἀνάκρισις καὶ συγχρόνως θὰ τὰ χρειάζεται καὶ ἡ Βουλή. Ἀλλὰ ἐκεῖνο ἐπὶ τοῦ ὁποίου θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν σας εἶναι τοῦτο: ὅτι καὶ μόνον τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ θέμα τοῦ Σισμανογλείου θὰ εὑρίσκεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, αὐτὸ θὰ ἀποτελῇ κύριον ἐπιχείρημα, διὰ νὰ μὴ γίνῃ ἡ ἔκδοσις. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν Γαλλικὴν Πρωτεύουσαν ἔχει δημιουργηθῆ νομολογία ἐπὶ ἐκδόσεων, νομολογία εὐνοϊκὴ ὑπὲρ ἐκείνων, τῶν ὁποίων ζητεῖται ἡ ἔκδοσις, διότι ἡ Γαλλία εἶναι ὁ τόπος ὅπου καταφεύγουν φυγάδες. Ὑπάρχουν, μάλιστα καὶ δικηγόροι, οἱ ὁποῖοι ἀπασχολοῦνται ἀποκλειστικῶς μὲ τὰς ἐκδόσεις, εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι ἡ ἐπιστολή, ἡ ὁποία ἐστάλη, ἔχει συνταχθῆ εἰς δικηγορικὸν γραφεῖον τῶν Παρισίων, ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἀσχολοῦνται μὲ ἐκδόσεις ξένων καὶ συνεπῶς εἶναι πρώτη πρᾶξις ὑπερασπίσεως. Ἡ δευτέρα θὰ ἦτο ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς νὰ θέσῃ ὑπὸ ἔλεγχον τὰ στοιχεῖα τοῦ Σισμανογλείου, καθ’ ἥν στιγμὴν ἔχει ἡ δικαιοσύνη ἐπιληφθῆ αὐτῶν. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο σκόπιμον τὸ θέμα τῆς ὅλης διαχειρίσεως τοῦ Σισμανογλείου νὰ μὴ παραπεμφθῇ σήμερον εἰς ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ νὰ ἀναβληθῇ μετὰ 2–3 μῆνας, ὅταν θὰ ἔχῃ ἐνδεχομένως περατωθῆ ἡ διαδικασία ἐνώπιον τῶν Γαλλικῶν Δικαστηρίων καὶ ἴσως θὰ ἔχωμεν καὶ τὴν ἀπόφασιν τῶν Ἑλληνικῶν Δικαστηρίων, ἢ τὴν ἔκδοσιν ἐντάλματος συλλήψεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἕτερον θέμα, ἐὰν πρέπει νὰ παραμείνουν οἱ Ὑπουργοὶ Ἐσωτερικῶν καὶ Κοινωνικῆς Προνοίας εἰς τὰς θέσεις των ὅταν ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἐξετάζῃ τὸ θέμα, νομίζω ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει ἀπόλυτον δίκαιον ἰσχυριζομένη ὅτι δὲν θὰ δυνηθῇ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ ἔργον της, καὶ μάλιστα προκειμένου περὶ Ὑπουργείου τὸ ὁποῖον διοικεῖται στρατιωτικῶς, ἐφ’ ὅσον οἱ Ὑπουργοὶ οἱ ὁποῖοι τυχὸν εὐθύνονται εὑρίσκονται εἰς τὰς θέσεις των; Διότι πῶς εἶναι δυνατόν, νὰ ἐξετασθῇ ὁ ὑπασπιστὴς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅταν εἰς τὸ παραπλεύρως γραφεῖον θὰ ὑπάρχῃ ὁ Ὑπουργός; Διὰ τοῦτο, νομίζω, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν, ἐφ’ ὅσον ταχθῇ προθεσμία εἰς τὴν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ἀποφανθῇ περὶ τῆς εὐθύνης διὰ τὴν ἀπόδρασιν, ὅπως κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ νὰ ἀπομακρυνθοῦν προσωρινῶς οἱ δύο Ὑπουργοί, ὥστε νὰ δυνηθῇ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ τελειώσῃ τὸ ἔργον της καὶ νὰ εἶναι τοῦτο ἀδιάβλητον.

§210Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Ἐκτιμῶ ἰδιαιτέρως τὰς σκέψεις τοῦ κ. Μαύρου. Ὁ κ. Μαῦρος κατ’ οὐσίαν, ἐὰν ἀντελήφθην καλῶς τὰς ἀντιλήψεις του καὶ τὰς ἀπόψεις του, λέγει τὸ ἑξῆς: Ἡ ἐνοχὴ τοῦ Παπαεμμανουὴλ ἀποτελεῖ προδικαστικὸν ζήτημα διὰ τὴν πολιτικὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως.

§211Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ὅλων.

§212Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Συμφωνῶ ἀπολύτως καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον θεωρῶ ὅτι καὶ ἂν ἀκόμη κάμωμεν τὴν παραχώρησιν τῆς διχοτομήσεως τῆς ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐμμένομεν εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἑνότητος τῆς ἐπιτροπῆς, διότι ὑπάρχει ἑνότης εἰς τὸ θέμα. Τὸ πρῶτον εἶναι πρόκριμα τοῦ ἄλλου. Ἐὰν αὔριον ἀπεδεικνύετο ἀθῶος ὁ Παπαεμμανουήλ, δὲν θὰ ἐδημιουργῆτο πολιτικὸν θέμα. Ἑπομένως, ἐφ’ ὅσον τίθεται οὕτως τὸ ζήτημα, ἡμεῖς μὲν δεχόμεθα τὴν σκέψιν καὶ τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν διατυπώνει ὁ κ. Μαῦρος, ἀλλὰ δὲν μεταβάλλομεν τὴν πρόθεσίν μας νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τῶν ἀξιοτίμων Ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ διχοτομηθῇ ἡ ἐπιτροπὴ εἰς δύο μέρη, μὲ 15 καὶ 15 μέλη καὶ τὸ ἕνα τῶν μερῶν ν’ ἀσχοληθῇ ἰδιαιτέρως μὲ τὸ παρὸν τὸ δὲ ἄλλο μέρος μὲ τὸ παρελθόν. Πέραν τούτου μᾶς κάμνει μίαν ὑπόδειξιν πολὺ ὀρθὴν ὁ κ. Μαῦρος. Προσέξατε πῶς θὰ ἐνεργήσητε διὰ νὰ μὴ δώσητε ὅπλα εἰς τὸν Παπαεμμανουὴλ κατὰ τὴν διαδικασίαν τῆς ἐκδόσεως. Πράγματι, κύριε Μαῦρε, αὐτὸ καὶ ἐμένα μὲ ἀπασχολεῖ. Εἶναι ἕνα θέμα σοβαρόν. Εἴμεθα ὅλοι ἄνθρωποι ὑπεύθυνοι καὶ ὅλοι ἔχομεν κοινὴν τὴν πρόθεσιν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν διερεύνησιν τῆς ὑποθέσεως. Ἑπομένως, ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ἐργασθῶμεν θὰ καθοδηγηθῇ καὶ ἀπὸ τὴν σκέψιν, νὰ μὴ δημιουργήσωμεν δυσχερείας εἰς τὸ θέμα τῆς ἐκδόσεως.

§213Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι τὸ θέμα τῆς ἐκδόσεως τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ, εἶναι τὸ θέμα τῶν πολιτικῶν εὐθυνῶν.

§214Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησίν σας περὶ παραιτήσεως μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, περὶ αὐτοῦ ἤδη ἀπηντήσαμεν καὶ εἴπομεν πολλάκις ὅτι δι’ ἡμᾶς ὁ καταρτισμὸς ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς δὲν ἔχει τὴν ἔννοιαν τῆς ἐκφράσεως ἔστω καὶ ὑπονοίας, δὲν περιέχει μομφὴν στρεφομένην κατὰ μελῶν τινων τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἑπομένως θέμα παραιτήσεως δὲν ὑπάρχει.

§215Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Πρὸς ἀποφυγὴν παρεξηγήσεως ὡρισμένων φράσεων τὰς ὁποίας εἶπον πρὸ ὀλίγου, ἔχω νὰ προσθέσω ὅτι, δὲν ἔθεσα ὑπὸ ἀμφισβήτησιν τὴν ἐνοχὴν τοῦ Παπαεμμανουήλ. Εἶπον ὅτι ὑπάρχει ἤδη ἡ κρίσις τοῦ δικαστηρίου εἰς τὴν δίκην τῆς ἐφημερίδος καὶ ἐπίσης τὸ γεγονὸς ὅτι ἐδραπέτευσεν ἢ ἐφυγαδεύθη. Αὐτὰ εἶναι ἀναμφισβήτητα ἀλλὰ οὔτε λόγος ὑπάρχει νὰ δώσωμεν νομικὰ ἐπιχειρήματα πρὸς δυσχέρανσιν τῆς ἐκδόσεως.

§216Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὡς πρὸς δύο θέματα καὶ μόνον θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Τὸ πρῶτον ἀφορᾷ τὴν ὕπαρξιν, ἢ μὴ προθεσμίας ὡς πρὸς τὴν χορήγησιν διαβατηρίου. Καὶ κατὰ τοῦτο θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Κύριοι βουλευταί, χαίρω ἰδιαιτέρως ὅτι κατὰ τὴν ἀντίληψιν πολλῶν ἐκ τῶν κ. συναδέλφων τὸ θέμα ἔχει τερματισθῆ. Φαίνεται ὅτι γνωρίζουν περισσότερα ἀπὸ ἐμέ. Ἐπειδὴ στηρίζομαι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰδίων μου γνώσεων φρονῶ, ὅτι τὸ θέμα δὲν ἔχει τερματισθῆ. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ζητήματος μὲ τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἀπασχοληθῆ ἀνώτατον δικαστήριον, θὰ ἦτο ἴσως χρήσιμος ἡ ἀνάπτυξις τῶν ἀντιθέτων ἀπόψεων. Ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἐπὶ τοῦ θέματός μας ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, θὰ ἦτο σκόπιμον ἡ διοίκησις τότε μόνον νὰ ἀπόσχῃ τῆς γραμμῆς τὴν ὁποίαν ἐχάραξε τὸ Ἀνώτατον Διοικητικὸν Δικαστήριον, ἐὰν ὑπῆρχον λόγοι ἀποφασιστικοὶ ὑπαγορεύοντες, ἢ ὅτι μετεβλήθη τὸ δίκαιον τὸ ὁποῖον διέπει τὸ θέμα, ἢ ὅτι ἡ ἀπόφασις ἡ ὁποία ἐξεδόθη ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστηρίου δὲν ἦτο σύντομος. Κύριοι βουλευταί, ἐξεδόθη τὸ 1945 ἡ ὑπ’ ἀριθ. 515)45 ἀπόφασις τῆς ὁλομελείας τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας εἰς τὴν ὁποίαν λέγει τὰ ἑξῆς καὶ ὑποθέτω ὅτι ἡ ἐπιμέλεια, ἡ ἔξοχος ἐπιμέλεια ἡ ὁποία διακρίνει τὸν ἀξιότιμον καὶ ἀγαπητὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοῦ ἔχῃ ἐπιτρέψει νὰ μὴ γνωρίζῃ τὴν ἀπόφασιν αὐτήν. «Ἡ ἄρνησις τῆς παροχῆς ἀδείας ἀναχωρήσεως..... (ἀναγινώσκει).....» Καὶ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν δὲν πρόκειται περὶ προσώπου διωκομένου δι’ ἀξιόποινον πρᾶξιν. Διότι ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται ἡ βουλευτικὴ ἀσυλία ἀπαγορεύεται πᾶσα διοικητικὴ πρᾶξις. «Ἐὰν ἡ ἀναχώρησις ἡ αἰτουμένη.... (ἀναγινώσκει).....» Τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν ἑρμηνείαν τὴν ὁποίαν δίδει τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 4310)1931 «Ἡ συνδρομὴ τῶν ὅρων τούτων..... (ἀναγινώσκει).....» Ὑποθέτω ὅτι οἱ κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἐγνώριζον ὅτι ἔχει τερματισθῆ τὸ ζήτημα ἐν ὄψει τῆς ἀποφάσεως, εἶχον σχηματίσει ἀκλόνητον ἀντίθετον πεποίθησιν. Ἐφ’ ὅσον, λοιπόν, ὑφίσταται τοιαύτη ἀπόφασις καὶ ὑπάρχει χρόνος διασκέψεως διὰ τὴν διοίκησιν, δὲν εἶναι ἄμεσος καὶ ἄνευ ὅρων ἡ ὑποχρέωσις πρὸς ἐνέργειαν; Ἐρωτᾶται, ἐχρησιμοποιήθη τοιοῦτος χρόνος; Κύριοι βουλευταὶ δὲν ὑποθέτω ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης, οὐδεὶς ἐκ τῶν βουλευτῶν τῆς πλειοψηφίας εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσῃ ὅτι ἐχρησιμοποιήθη τὸ χρονικὸν ἐκεῖνο περιθώριον, τὸ ὁποῖον ἡ νομολογία τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας διαγράφει ad hoc εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν. Ταῦτα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὕπαρξιν ἢ μὴ προθεσμίας. Τὸ δεύτερον θέμα, τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι εἶναι χρήσιμον νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν, εἶναι τὸ θέμα τῶν ἐξεταστικῶν ἐπιτροπῶν. Διέπεται, ὅπως γνωρίζουν οἱ κ. κ. συνάδελφοι, ἀπὸ τὸ ἄρθρον 58 τοῦ Συντάγματος. Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτό, ἐλάχιστα μὲν λέγονται καὶ τῇ εἰσηγήσει τοῦ ἀειμνήστου Δημητρακοπούλου ἐψηφίσθη ὁ νόμος ΓΨΟΗ, ὁποῖος καὶ ἐρρύθμισε τὰ τῆς λειτουργίας τῶν ἐξεταστικῶν ἐπιτροπῶν. Τὸ θέμα αὐτὸ ἀπησχόλησε καὶ συστηματικώτερα ἀσχοληθέντας περὶ τὴν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ συστήματος παρ’ ἡμῖν. Οἱ δύο αὐθεντικώτεροι ἑρμηνευταὶ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἡμῶν δικαίου, ὁ Στιγγελῆς καὶ ὁ ἀείμνηστος Σαρίπολος, ἀμφότεροι συμφωνοῦν ὅτι ὑπόθεσις ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ διερευνήσῃ πράξεις τῆς διοικήσεως καὶ οὐχὶ πράξεις ἰδιωτῶν, πράξεις τῆς διοικήσεως, πάντοτε περιέχει αἰχμήν τινα δυσπιστίας, διότι αἱ πράξεις τῆς διοικήσεως τελοῦν ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῶν Ὑπουργῶν. Καὶ ὑφίσταται κατὰ παγίαν κοινοβουλευτικὴν παράδοσιν, μία ἔννοια πολιτικῆς εὐθύνης τοῦ Ὑπουργοῦ, ἡ ὁποία δὲν ἔχει τὴν ἐκληφθεῖσαν σημασίαν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς εὐθύνεται διότι κατηύθυνε κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὴν ἐνέργειαν τῆς διοικήσεως ἢ διότι δὲν ἔλαβε τὴν πρωτοβουλίαν τῆς παραληφθείσης ὡρισμένης, ἄλλως ἐπιβεβλημένης ἐνεργείας. Ἔχει ἁπλῶς τὴν ἔννοιαν ὅτι ἐντὸς τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ἐντὸς τῆς δημοκρατίας, ἐνώπιον τοῦ λαοῦ, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἕνας ὁ ὁποῖος φέρει κατὰ τεκμήριον, κατὰ πλᾶσμα τὴν εὐθύνην καὶ ὁ ὁποῖος εἴτε φέρει, δι’ ὡρισμένας ἐνεργείας καὶ δι’ ὡρισμένας παραλείψεις, εἶναι ἀπέναντι τοῦ λαοῦ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θεωρεῖται ὑπεύθυνος. Αὐτὴν τὴν ἔννοιαν τῆς κοινοβουλευτικῆς εὐθύνης ἔχει καθιερώσει μακρὸς πολιτικὸς βίος, ὄχι μόνον παρ’ ἡμῖν, ἀλλὰ εἰς ὅλας τὰς χώρας. Καὶ ὑπὸ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, ὑπάρχουν παραδείγματα παρ’ ἡμῖν, τὰ ὁποῖα ἐμνημονεύθησαν, τοῦ ἀειμνήστου Γιαννοπούλου, τοῦ Μουτζουρίδη. Ὑπὸ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἡ ἐξέτασις πράξεων τῆς διοικήσεως ἀναμφιβόλως περιέχει αἰχμὴν δυσπιστίας. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἐὰν δεχθῶμεν διάφορον γνώμην καὶ δεχθῶμεν ὅτι αἱ ἐξεταστικαὶ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπαὶ κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου 58, δύνανται νὰ συσταθοῦν καὶ τὰς ἁρμοδιότητας τὰς ὁποίας προδιαγράφει ὁ εἰς ἐκτέλεσιν τοῦ ἄρθρου 58 νόμος καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξέτασιν θεμάτων ἐπὶ τῶν ὁποίων γίνεται μία ἁπλῆ ἔρευνα ζητήματος, ἀναζήτησις λύσεως ἑνὸς ὑφισταμένου ζητήματος καὶ ἐὰν δεχθῶμεν τοῦτο, εἶναι ἀναμφίβολον ὅτι ὀφείλομεν νὰ δεχθῶμεν ὅτι βάσει τοῦ ἄρθρου 58 εἶναι δυνατὸν νὰ συσταθοῦν δύο εἰδῶν ἐπιτροπαὶ ἐξεταστικαὶ τῶν πραγμάτων. Αἱ ἔχουσαι τὰς ἐξουσίας τὰς ἀνακριτικάς, τὰς ὁποίας ὁ νόμος ΓΨΟΗ παρέχει καὶ ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι εἶναι ἁπλῶς ἐπιτροπαὶ διερευνήσεως ὡρισμένων θεμάτων, μελέτης, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἀναμφιβόλως ἐπιτροπαὶ τῶν ὁποίων ἡ σύστασις περιέχει αἰχμήν τινα δυσπιστίας, πρὸς τὴν ἑκάστοτε Κυβέρνησιν. Διερωτῶμαι, ποίαν ἐκ τῶν δύο μορφῶν ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ δώσῃ εἰς τὴν μέλλουσαν νὰ συσταθῇ καὶ διμερῆ, διχοτομημένην ἐπιτροπήν; Θέλει νὰ τὴν θεωρήσῃ ὡς μίαν ἐπιτροπὴν ἐστερημένην τῶν ἁρμοδιοτήτων τὰς ὁποίας καθωρίζει ὁ νόμος ΓΨΟΗ ἢ νὰ εἶναι μία ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ, θὰ κέκτηται καὶ τὰς ἁρμοδιότητας τὰς ὁποίας προδιαγράφει ὁ νόμος οὗτος; Ἐὰν συμβαίνῃ τὸ πρῶτον, τότε νομίζω ὅτι πράγματι θὰ ἦτο ἀπολύτως ματαία ἡ σύστασίς των. Ἐὰν συμβαίνῃ τὸ δεύτερον, εἶναι ἀναμφίβολον ὅτι ὑπάρχει ποτέ τις αἰχμὴ δυσπιστίας. Δὲν ἔχει, κ. συνάδελφοι, καμμίαν ἀπολύτως σημασίαν, ἐὰν ἡ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ εἶναι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς δεδομένη ἢ ἁπλῶς ἀντικείμενον ἐρεύνης, ἐνδεχομένη. Ἐὰν προσκρούσῃ εἰς τὴν καλὴν λειτουργίαν τῆς ἐπιτροπῆς ἡ παρουσία Ὑπουργοῦ τινος, οὗτινος ἡ εὐθύνη διά τινα συγκεκριμένην πρᾶξιν εἶναι δεδομένη, προσκρούει ἀναμφιβόλως ἡ παρουσία τοῦ Ὑπουργοῦ ἐφόσον εἶναι ἁπλῶς καὶ ἐνδεχομένη ἡ εὐθύνη. Διότι ἐὰν ἡ παρουσία Ὑπουργοῦ δυσχεραίνῃ ἢ ὑποτίθεται ὅτι δυσχεραίνει κατά τι τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς, πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπολήξῃ εἰς τὴν διαπίστωσιν τῆς εὐθύνης του ἐφόσον ὁ Ὑπουργὸς παραμένει Ὑπουργός; Θὰ ἐπεθύμουν νὰ φέρω ὡς παράδειγμα ἀπολύτως θεωρητικόν, διότι θέλω νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν εἰλικρινῶς ὅτι πιστεύω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν οὐδέποτε θὰ κάμῃ χρῆσιν τῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν τοῦ παρέχει τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου ΓΨΟΗ ποὺ θὰ μνημονεύσω, ἀλλὰ θεωρητικῶς σκεφθῆτε ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ παραμείνῃ Ὑπουργός, συσταθείσης ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ὅταν εἰς τὸν νόμον ΓΨΟΗ ὁρίζεται ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν δύναται νὰ ζητήσῃ κανὲν στοιχεῖον ἀπὸ τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας εἰμὴ διὰ τῶν Ὑπουργῶν. Καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἔχει πάντοτε τὸ δικαίωμα, ἐὰν φρονῇ ὅτι τοῦτο ἀντιτίθεται εἰς τὸ δημόσιον συμφέρον, νὰ ἀρνηθῇ τὴν χορήγησιν τῶν στοιχείων. Ἐπαναλαμβάνω, ἐκφράζω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν προσωπικήν μου πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν οὐδέποτε θὰ κάμῃ χρῆσιν τῆς ἐξουσίας, τὴν ὁποίαν τοῦ παρέχει τὸ ἄρθρον αὐτὸ τοῦ νόμου ΓΨΟΗ, ἀλλὰ θεωρητικῶς δύναται νὰ καθιερώσῃ ἡ Βουλὴ τὴν ἀρχὴν ὅτι δύναται νὰ παραμείνῃ Ὑπουργὸς συσταθείσης ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς; Νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι ἐὰν θελήσωμεν νὰ εἴμεθα πράγματι ὑπεύθυνοι, ἐὰν θελήσωμεν πράγματι νὰ λάβωμεν ἀποφάσεις μὲ αἴσθημα πραγματικῆς πολιτικῆς εὐθύνης, θὰ δεχθῶμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγω. Δὲν πρόκειται ἐγὼ νὰ προβῶ εἰς παραινέσεις πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἕκαστος κρίνει μόνος ποίαν πολιτικὴν φυσιογνωμίαν θέλει νὰ δώσῃ εἰς τὸ ἔργον του. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τὸν ὁποῖον ἐγὼ θεωρῶ ὅτι ὑφίσταται ἀποδεδειγμένη εὐθύνη, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι περιέπεσεν εἰς βαρὺ σφάλμα, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐνεφανίζετο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ παρὰ τὴν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θεωρεῖ ὅτι δύναται νὰ παραμείνῃ μεταξὺ τῶν Ὑπουργῶν ὁ ἴδιος, ἐκ λόγων ἁπλῆς εὐθιξίας, παρῃτεῖτο, ὁλόκληρος ἡ Βουλή, ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄκρου μέχρι τοῦ ἄλλου, θὰ τὸν ἐχειροκρότει. Ἐνῷ, ἐὰν παραμείνῃ, θὰ εἶναι τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον θὰ μνημονεύεται εἰς τὴν κοινοβουλευτικήν μας ἱστορίαν ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὰ ὀνόματα τοῦ Γιαννοπούλου καὶ τοῦ Μουντζουρίδη, τὰ ὁποῖα ἐπίσης ἐμνημονεύθησαν σήμερον ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§218Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Τσάτσος, ἀνελθὼν εἰς τὸ βῆμα ἔθιξε δύο κεφάλαια. Τὸ πρῶτον κεφάλαιον ἐστηρίχθη εἰς τὴν ἀναφορὰν συγκεκριμένης ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, τὴν ὁποίαν ἐπικαλεῖται, δημοσιευθεῖσαν ἄλλωστε χθὲς εἰς ἀπογευματινὴν ἐφημερίδα, τὴν «Ἑστίαν», ἐπὶ τῆς ὁποίας, μετὰ προπαρασκευὴν 10 ἡμερῶν, διότι εἶδε μόλις χθὲς τὸ φῶς τῆς δημοσιότητος, ἀνεφέρθη διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐννοίας αὐτῆς νὰ καθυστερήσῃ τὴν ἄδειαν τῆς ἀναχωρήσεως τοῦ Παπαεμμανουήλ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ὅλον θέμα κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς σήμερον ρυμουλκεῖται ἐκτὸς τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως καὶ ρυμουλκεῖται ἐκτὸς τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπολήγῃ ἡ ἀγόρευσι ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἐπικριτῶν εἰς τὴν σκέψιν καὶ τὴν δῆθεν πεποίθησιν εἰς τὴν ὁποίαν πρῶτοι οἱ ἀγορηταὶ δὲν πιστεύουν ὅτι ὑπάρχει ἀναμφισβήτητος εὐθύνη εἴτε πολιτικὴ εἴτε οἱαδήποτε τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Θὰ διαστείλω καὶ τὸ θέμα τῆς πολιτικῆς εὐθύνης καὶ τὸ θέμα τῆς οἱασδήποτε ἄλλης.

§219Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Πλὴν τῆς πολιτικῆς, δὲν σᾶς κατελόγισα καμμίαν ἄλλην εὐθύνην.

§220Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑφ. Ἐσωτερ.). Ἀσχέτως τῆς ὑφῆς καὶ τῆς φύσεως τῆς συσταθησομένης Ἐπιτροπῆς, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δεχθεὶς τὴν ἀναφορὰν τῆς ἁρμοδίας Ὑπηρεσίας ὅτι ὁ Παπαεμμανουὴλ ἐζήτει διαβατήριον, ἢ μᾶλλον θεώρησιν, διὰ νὰ ἀναχωρήσῃ, ἔλεγεν ὅτι ἐφ’ ὅσον αἱ ἀστυνομικαὶ ἀρχαὶ καὶ αἱ ἁρμόδιαι δικαστικαὶ ἀρχαὶ δὲν ἀποφασίζουν νὰ παρέμβουν ἢ νὰ παρεμποδίσουν καὶ δι’ ἁπλῆς ἀκόμη εἰδοποιήσεως, ὡς θὰ εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ πράξουν εἰς ἄλλας περιπτώσεις, ἂν εἶχε καὶ ἁπλῶς ἀποκρυσταλλωθῆ ἡ κατηγορία εἰς βάρος τοῦ αἰτοῦντος ἂν αὐταὶ δὲν ἀποφασίζουν τὴν ἀπαγόρευσιν, δὲν ἔχω καμμίαν διάθεσιν νὰ παρέμβω προσωπικῶς εἰς βάρος τοῦ Παπαεμμανουήλ, καὶ δὲν ἐξέδιδα ἐν συνεχείᾳ καὶ τὴν ἀπαγορευτικὴν διαταγὴν καὶ ὁ Παπαεμμανουήλ, χρησιμοποιῶν τὸ διαβατήριον ἀνεχώρει, ποία πολιτικὴ εὐθύνη θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν; Διατὶ δὲν ὑπερηκόντισε τὴν ἁρμοδιότητα τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς καὶ διατὶ δὲν ἐπέτυχε χειροδικῶν νὰ συζητηθῇ ἐγκαίρως ἡ αἴτησις ἄρσεως τῆς ἀσυλίας τοῦ βουλευτοῦ; Ἀλλ’ ἐν προκειμένῳ, ὡς ἤδη καλῶς γνωρίζουν οἱ ἀξιότιμοι ἐκπρόσωποι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐγένετο εἰδικὴ συζήτησις, ἐλήφθη εἰδικὴ ἀπόφασις καὶ ἀπεφασίσθη ἡ ἰδική μου προσωπικὴ εὐθύνη ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐξόδου τοῦ Παπαεμμανουήλ. Κύριοι βουλευταί, θὰ πρέπει τὸ ὅλον θέμα νὰ διαχωρισθῇ εἰς τρία διακεκριμένα ἀλλήλων κεφάλαια. Τὸ πρῶτον κεφάλαιον εἶναι ποία ὑπῆρξεν ἡ πρόθεσις καὶ ποία ὑπῆρξεν ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ δεύτερον κεφάλαιον ἀποτελεῖ τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ τρίτον κεφάλαιον, εἶναι τὸ ἀτυχὲς ἀποτέλεσμα καὶ αἱ ἐξ αὐτοῦ εὐθῦναι. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν οὐδαμόθεν νὰ διαβληθῇ ὅτι ἦτο νὰ μὴ ἀναχωρήσῃ ὁπωσδήποτε ὁ Παπαεμμανουήλ. Ἀπὸ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς ἐκπορεύεται ἡ ἐπιλογὴ τῶν μέσων τῆς ἀπαγορεύσεως, καὶ αἱ λύσεις, ὡς γνωστόν, ἦσαν δύο. Ἂν δηλονότι θὰ ἀπηγορεύετο ἡ παράδοσις τοῦ διαβατηρίου, ἢ ἂν θὰ ἀπηγορεύετο ἡ ἔξοδος τοῦ Παπαεμμανουήλ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μητσοτάκης ἀσχοληθεὶς ἐνδελεχῶς, ὡς ἐδήλωσε, καὶ ἠσχολήθη πράγματι ἐνδελεχῶς μὲ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, μᾶς ἔκαμε χθὲς μίαν δήλωσιν πανηγυρικήν. Ὅτι ἐπὶ χιλιάδων περιπτώσεων ἀπαγορεύσεως ἐξόδου οὐδεμία περίπτωσις διαφυγῆς ὑπάρχει. Συνεπῶς, ὡς καὶ εἰς ἡμᾶς ἐδόθη ἡ διαβεβαίωσις, τὸ ἀσφαλέστερον μέσον τῆς παρεμποδίσεως τοῦ Παπαεμμανουὴλ ἦτο νὰ εἰδοποιηθοῦν ἀμέσως ἐγκαίρως καὶ τηλεγραφικῶς, οἱ σταθμοὶ ἐξόδου ἀσχέτως τοῦ ὅτι ἐγένετο καὶ ὑπαινιγμὸς κατὰ τὰς συζητήσεις αὐτὰς τὰς 4ημέρους, αἱ ὁποῖαι κατὰ διαστήματα μακρὰ μᾶς ἀπησχόλησαν ὅτι ἂν τυχὸν ἠρνούμεθα τὴν χορήγησιν τοῦ διαβατηρίου καὶ δὲν εἴχομεν τρόπον νὰ συλλάβωμεν ἢ νὰ κρατήσωμεν ὑπὸ ἄμεσον παρακολούθησιν τὸν Παπαεμμανουήλ, διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἐπιδιώξῃ καὶ παράνομον ὑπερφαλάγγισιν τῶν συνόρων. Ἐνῷ ἐὰν ἐλάμβανε τὸ ἐπίσημον διαβατήριον, θὰ ὡδηγεῖτο μοιραίως πρὸς ἕνα φυλάκιον ἐξόδου, τὸ ὁποῖον, ἐφ’ ὅσον εἶχε εἰδοποιηθῇ, θὰ παρημπόδιζε τὴν ἔξοδον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, δικαίωμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι νὰ κρίνῃ καὶ νὰ κατακρίνῃ καὶ νὰ χαρακτηρίζῃ ὡς ἐπιτυχῆ ἢ ἀνεπιτυχῆ τὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον ἐπελέξαμεν διὰ νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι τὸ ἀντικείμενον ἐπερωτήσεως καὶ τῆς ὅλης συζητήσεως. Τὸ ὅλον θέμα, κύριοι, ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς τάξεως, τοποθετεῖται εἰς τὴν συκοφαντικὴν μέχρι σήμερον ἐκστρατείαν ὡρισμένης μερίδος τοῦ τύπου, ἡ ὁποία ἠθέλησε νὰ ἀποδώσῃ διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως συμμερισθῇ εὐθύνας καὶ πράξεις διὰ τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ Παπαεμμανουήλ. Τώρα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐνέργειαν, πληροφορῶ τὸν κ. Τσάτσον, ὅτι ὄχι ἡ ἀπόφασις, τὴν ὁποίαν ἐπληροφορήθη ἴσως ἀπὸ τὴν δημοσίευσιν τὴν χθεσινήν, ἀλλὰ διάταξις νόμου μᾶς ὑπηγόρευσε τὴν λύσιν τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξόδου ἐν συσχετισμῷ μὲ τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν κατόπιν εἰδικῆς ἐρεύνης εἶχεν ὁ ἀξιότιμος κ. Μητσοτάκης, ὅτι δηλαδὴ ἐφ’ ὅσον ἐξεδίδετο διαταγή, δὲν ὑπῆρχε οἱασδήποτε κίνδυνος ἐξόδου οὔτε ἐσημειώθη εἰς τὸ παρελθὸν παρόμοιον φαινόμενον. Ἡ διάταξις αὐτή, εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 17 ἡ ὁποία λέγει, ὅτι ὁ ἁρμόδιος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός, ἔχει δικαίωμα καὶ ἐκδίδων διαβατήριον νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν ἔξοδον ἐκ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους δι’ ἐντολῆς, τὴν ὁποίαν δίδει εἰς τὰ φυλάκια ἐξόδου. Ἀντί, λοιπόν, οἱασδήποτε ἐκδόσεως παρανόμου πράξεως, ἀπεφασίσθη νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις αὐτή, καὶ νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ ἔξοδος. Θέλει νὰ ἐπιμένῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὅτι ἦτο ἀτυχὴς ἡ ἐπιλογὴ τῆς λύσεως αὐτῆς. Θέλει ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ παραδεχθῶμεν πρὸς στιγμήν, ὅτι εἶναι ὀρθὴ ἡ ἄποψίς της; Ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ, ἐκ τοῦ ὅτι δηλαδὴ ἐπελέγη ἀτυχὴς λύσις, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀπολύτως ἀποκρούει ἡ Κυβέρνησις, μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἀποδίδεται πρόθεσις συμπράξεως εἰς τὴν φυγάδευσιν, νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἀπόστασις κολοσσιαία, τὴν ὁποίαν διὰ νὰ γεφυρώσῃ τις πρέπει νὰ διαθέτῃ τεραστίαν δόσιν κακῆς πίστεως. Συνεπῶς, πρὸς τί ἡ ἐπίκλησις τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας; Καὶ ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας τοῦ νόμου 4310 ἑρμηνεύει καὶ ὁμιλεῖ περὶ ἀπαγορεύσεως ἐξόδου, ἡ ὁποία διατάσσεται εἰς τὰ φυλάκια ἐξόδου τῆς χώρας. Διὰ τὸν λόγον, λοιπόν, αὐτὸν καὶ ἐξ ἀφορμῆς ὄχι ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, ἀλλὰ ρητῆς διατάξεως, ἡ ὁποία ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας ἐτέθη ὑπ’ ὄψει, ὅταν ἀνεζητοῦντο προσχήματα διὰ νὰ δικαιολογήσωμεν τὴν ἀπαγόρευσιν ἐξόδου, ἐτέθη ὑπ’ ὄψιν τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ ἐν συνεχείᾳ ἐλήφθη ἀπόφασις καθ’ ὃν τρόπον ἀνέφερον χθές. Συνεπῶς, κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι δυνατὸν ὑπὸ οἱανδήποτε μορφὴν καὶ ἂν κριθῇ τὸ πρᾶγμα καὶ ἐὰν δὲν ἐξεδίδετο ἡ ἀπαγορευτικὴ διαταγὴ καὶ ἂν παρεδίδετο τὸ διαβατήριον κατ’ ἐφαρμογὴν κειμένων διατάξεων, ἦτο εἰς θέσιν νὰ ὑποχρεώσῃ τὸν Ὑπουργὸν νὰ παραβιάσῃ κειμένας διατάξεις, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ θεμελιωθῇ ἡ ἔννοια τῆς πολιτικῆς εὐθύνης ἐπὶ τοῦ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς δὲν ἠθέλησεν ἀπροκαλύπτως νὰ παρανομήσῃ. Διότι κατὰ τὴν λογικὴν αὐτὴν τὴν παρανομίαν τοῦ Εἰσαγγελέως. Ὁ Εἰσαγγελεὺς ἐφ’ ὅσον ἐγνώριζεν ὅτι θὰ ἀσκήσῃ ποινικὴν δίωξιν καὶ ὅτι θὰ ᾔρετο ὁψέποτε ἡ ἀσυλία τοῦ Παπαεμμανουήλ, ἦτο δυνατὸν νὰ διαβιβάσῃ ἕνα ἔγγραφον καὶ νὰ εἴπῃ, ὅπως γίνεται εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις, ὅτι ὁ Α τελεῖ ὑπὸ δίωξιν καὶ νὰ μὴ ἐπιτραπῇ ἡ ἔξοδός του ἐκ τῶν συνόρων. Συνεπῶς δὲν εἶναι δυνατὸν ὑπὸ μορφὴν τοὐλάχιστον πολιτικῶν εὐθυνῶν νὰ συζητῆται εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ νὰ ὁμιλῆτε, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς εὑρέθη ἀντίθετος πρὸς τὰς κειμένας διατάξεις. Ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἐγὼ ἀνεφέραμεν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ παρανόμου πράξεως, εἶναι ὅτι ὄχι ἁπλῶς δὲν ὑπῆρξε καταδικαστικὸν ἔγγραφον, οὔτε παραπεμπτικὸν ἔγγραφον καὶ δὲν εἶχε μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς ἀποκρυσταλλωθῆ συγκεκριμένη κατηγορία. Ἐὰν ἐρωτηθοῦν τὰ 9) 10 τῶν παρόντων βουλευτῶν, πλὴν τῆς γενικῆς ἐντυπώσεως ποὺ ὑπάρχει, διατὶ κατηγορεῖται ὁ Παπαεμμανουήλ, εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀπαντήσουν ποία κατηγορία βαρύνει τὸν Παπαεμμανουήλ. Συνεπῶς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προβάλλεται ἐπιχείρημα μὲ ἀξίωσιν σοβαρότητος, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ καταλογισθοῦν εὐθῦναι, ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐντοπισθῇ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τί ἀποδίδεται εἰς βάρος τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Καὶ ἂν ἀκόμη, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶχεν ἐκδοθῆ ἡ ἀπαγορευτικὴ διαταγὴ τῆς ἐξόδου, ὁ Ὑπουργὸς ἐδέχθη εἰσήγησιν τῶν Ὑπηρεσιῶν καὶ εἶπε νὰ χορηγηθῇ τὸ διαβατήριον καὶ ἔκρινεν ὅτι καὶ ἀπὸ τὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθη, εἶναι ὅτι κινδυνεύει τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους, σᾶς λέγω, ὅτι ἡ διάταξις ἐτέθη τὸ 1945 διὰ τὸν κίνδυνον διαφυγῆς τῶν κομμουνιστῶν καὶ αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἐπρόκειτο νὰ ἐξυπηρετήσῃ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐχρησιμοποιήθη καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καὶ κατ’ ἐφαρμογὴν αὐτῆς ἀπεφασίσθη ἡ ὁδὸς τῆς ἀπαγορευτικῆς διαταγῆς. Ὡς μᾶς ἐπληροφόρησεν ὁ κ. Μητσοτάκης, ὑπῆρξεν ἡ ἀσφαλεστέρα διὰ τὴν ἀποφυγὴν πάσης διαφυγῆς. Τρίτον κεφάλαιον, κύριοι βουλευταί εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκδήλως ἀτυχὲς καὶ ἐγὼ ὑποπτεύομαι, ὅτι ὀφείλεται εἰς δολιότητα. Δὲν ἔχω ἀκόμη στοιχεῖα οὔτε ἔχω καμμίαν διάθεσιν νὰ προκαταλάβω τὴν δικαιοσύνην τῆς χώρας. Ἀλλὰ ἀπὸ ὡρισμένους συλλογισμούς, τοὺς ὁποίους διαρθρώνω, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ συμπτωματικῶς ὡρισμένας παραλείψεις καὶ συμπτωματικῶς ἄμεσον γνῶσιν τοῦ ἐνδιαφερομένου, ὁ ὁποῖος κατευθύνεται, ὅπως πολὺ προσφυῶς ἔγραψε μία ἀντιπολιτευομένη ἐφημερίς, μὲ φύλλον πορείας πρὸς τὴν μοναδικὴν ἔξοδον, ἡ ὁποία ἀφέθη ἐλευθέρα. Διὰ τὰς ὑπονοίας αὐτὰς τὸ θέμα παρουσιάσθη ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὴν δικαιοσύνην, ἡ ὁποία ἐντὸς ἐλαχίστων ἡμερῶν εἶναι δυνατὸν ὄχι ἁπλῶς νὰ διαπιστώσῃ, ἀλλὰ καὶ νὰ καταλογίσῃ εὐθύνας πρὸς οἱανδήποτε κατεύθυνσιν καὶ ἂν ὑπάρχουν αὗται. Συνεπῶς δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανερχώμεθα τὴν στιγμὴν αὐτὴν διὰ νὰ συζητῶμεν σοβαρῶς περὶ εὐθυνῶν πολιτικῶν ἢ οἱασδήποτε ἄλλης μορφῆς, πολὺ δὲ περισσότερον περὶ σχέσεων τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὴν ἀναχώρησιν, εἴτε καλοπίστως εἴτε κακοπίστως λέγονται, διότι ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ δώσῃ τὴν ἐπιτυχῆ ἢ ἀτυχῆ λύσιν, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν, ἀπὸ ἀπόψεως ἀποτελέσματος.

§221Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Διατὶ τότε προτείνετε Ἐπιτροπήν;

§222Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Διότι τὸ ἀποτέλεσμα, ἐὰν εἶναι ἀτυχές, δὲν εἶναι, κύριοι βουλευταί, ἐκ τῆς λύσεως, ἡ ὁποία προεκρίθη, ἀλλὰ ἐκ τοῦ τρόπου τῆς ἐφαρμογῆς τῆς λύσεως αὐτῆς. Διότι καὶ ἄνευ ἀκόμη διαβατηρίου καὶ ἄνευ ἀκόμη θεωρήσεως, διότι διαβατήριον εἶχεν ὁ κ. Παπαεμμανουήλ, ἠμποροῦσε νὰ εὑρίσκετο ἕν ὄργανον εἰς μίαν ἔξοδον, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἐλάμβανε ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀνυπαρξίαν τῆς θεωρήσεως καὶ νὰ ἄφινεν τὸν Παπαεμμανουὴλ νὰ ἀνεχώρει. Ἐκ τοῦ ὅτι τὸ ὄργανον αὐτὸ θὰ παρεβίαζε καταφώρως ὑφισταμένας διατάξεις, σημαίνει ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὁλόκληρος θὰ ἐτίθετο ἀλληλέγγυος μὲ τὸ ὄργανον αὐτὸ διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν ἀξιότιμον Ἀντιπολίτευσιν; Φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι ἁπλῶς ὑπερβολική, εἶναι ἐξωφρενικὴ ἡ ἄποψις. Δὲν εἶναι θέμα, κ. βουλευταί, εὐθιξίας. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἔχει καὶ ἐκ τοῦ παρελθόντος καὶ ἐκ τοῦ παρόντος διδάξει πόσην εὐθιξίαν ἔχει. Καὶ ἠμπορεῖ νὰ κατεβλήθη προσπάθεια διαστροφῆς τῶν ἐνεργειῶν της ἐπὶ τοῦ θέματος Παπαεμμανουήλ, ἀλλὰ παραμένουν ἀναλλοίωτοι αἱ ἐνέργειαι, διότι ὅσα ἀπὸ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου κ. Καρτάλη ἐλέχθησαν διὰ τὸ θέμα τῆς ἄρσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωροῦνται, ὅτι ἠμποροῦν νὰ θεμελιωθοῦν καὶ ἐπὶ τῆς λογικῆς ἀκόμη. Ὁ κ. Καρτάλης εἶπεν, ὅτι ἔσπευσε νὰ φέρῃ τὸ πρῶτον διήμερον τὴν ἀπόφασιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ μετὰ ἀφέθη ἐκκρεμὲς τὸ θέμα αὐτό. Εἰς παρωχημένην ἐποχὴν ἐδημιουργήθησαν σκάνδαλα, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνεμίχθησαν βουλευταὶ καὶ ποία Κυβέρνησις ἔσπευσεν, ἐντὸς ἑβδομάδος, νὰ ἐγγράψῃ τὴν ἄρσιν τῆς ἀσυλίας; Ποία Κυβέρνησις ἐκίνησε τὸν μηχανισμὸν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐντὸς μιᾶς καὶ ἡμισείας ἡμέρας; Δὲν ἤρθη ἡ ἀσυλία, ἀλλὰ δὲν ἐξηφανίσθησαν καὶ τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, ἀπὸ τὰ ὁποῖα προκύπτει, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος κατευθύνει τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ τὰς κοινοβουλευτικὰς ἐργασίας ἐν συνεννοήσει μετὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἔδωσεν ἐντολὴν περὶ ἐγγραφῆς καὶ συζητήσεως. Εἶναι εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς ἀναγεγραμμέναι αἱ ἐκκλήσεις τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ εἶναι ἀναγεγραμμένη ἡ ἀπόφασις τῶν βουλευτῶν, ὅπως μὴ παραμείνουν ὁπωσδήποτε διὰ νὰ μὴ συζητηθῇ ἡ ὑπόθεσις Παπαεμμανουήλ. Καὶ ἐφ’ ὅσον εἰς γνῶσιν ὡρισμένων κύκλων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἦτο ἡ προμελετημένη ἀπουσία τοῦ Παπαεμμανουήλ, εἶναι δυνατὸν καὶ ἄλλης μορφῆς ὑπόνοιαι νὰ δημιουργηθοῦν. Διότι ἡ ἔκτασις τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς παρούσης ὑποθέσεως δίδει τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι πολλοὶ δάκτυλοι εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν ἐνεργήσει διὰ νὰ ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμεῖ ἡ Ἀντιπολίτευσις. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§223Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπέπρωτο νὰ ἀκούσωμεν ἐν κατακλεῖδι ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις εὐθύνεται διὰ τὴν φυγάδευσιν τοῦ Παπαεμμανουήλ. Τοῦτο σημαίνει σύγχυσιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ δευτερολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, κ. συνάδελφοι, μὲ ὑποχρεώνει νὰ διευκρινίσω δύο θέματα: Πρῶτον ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ χορηγήσῃ διαβατήριον εἰς τὸν Παπαεμμανουήλ. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ εὑρέθη σύμφωνος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου, ὅμως, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐδικαιοῦτο νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν ἔξοδον εἰς τὸν Παπαεμμανουήλ, εὑρέθησαν διαφωνοῦντες. Διότι χθὲς ὁ μὲν Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐβεβαίωσεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις νομίμως ἀπηγόρευσεν τὴν ἔξοδον καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐπεκαλέσθη ὡς ἐπιχείρημα τὸ γεγονός, ὅτι προέκρινε τὸν μὴ ἀσφαλῆ τρόπον τῆς ἀπαγορεύσεως ἐξόδου καὶ ὄχι τῆς μὴ χορηγήσεως διαβατηρίου. Ἐπ’ αὐτοῦ ἀντιθέτως ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μᾶς εἶπεν ὅτι, δὲν ἦτο νόμιμος οὔτε κἂν ἡ ἀπαγόρευσις ἐξόδου. Εἶναι γνωστόν, κ. συνάδελφοι, εἰς τὸν τόπον μας ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀσκοῦν τὸ δικαίωμα αὐτό.

§224Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ἐγὼ προσωπικῶς, κ. συνάδελφε, δὲν ἔχω ἀρνηθῆ σὲ κανένα τὴν ἔξοδον.

§225Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Σημειώνω τὴν δήλωσίν σας αὐτήν, κ. Ὑπουργέ. Εἴτε ἐν γνώσει σας, ὅμως, κ. Ὑπουργέ, εἴτε ἐν ἀγνοίᾳ σας, δυστυχῶς, ἀπαγορεύεται ἡ ἔξοδος εἰς πολλοὺς Ἕλληνας. Ἐπέπρωτο, κύριοι συνάδελφοι, νὰ δραπετεύσῃ ὁ Παπαεμμανουήλ, διὰ νὰ θυμηθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὅτι εἶναι παράνομος ἡ ἀπόφασις, τὴν ὁποίαν ἔλαβε. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον θέμα, τὰ πράγματα εἶναι σαφέστατα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἀμφιβολία ὅτι ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐξόδου εἶναι νόμιμος καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπεκαλέσθη καὶ λέγει ὅτι ἦτο παράνομος. Εἶναι γνωστὸν ὅτι εἶναι νόμιμος καὶ ὑπάρχουν χιλιάδες περιπτώσεις καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν ὅτι εἶναι παράνομος. Ἔχουν ἐκδοθῆ χιλιάδες ἀποφάσεις ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξόδου καὶ ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν κατώρθωσα νὰ διαπιστώσω περίπτωσιν ποὺ νὰ μὴ ἐλειτούργησεν ὁ μηχανισμὸς αὐτός. Τώρα, ποία ἑρμηνεία δίδεται διὰ τὴν περίπτωσιν τοῦ Παπαεμμανουὴλ κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐλειτούργησεν εἶναι ἄλλο θέμα. Ἡ Κυβέρνησις δίδει αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν. Ἄλλοι ἄλλην, ἀνταποκρινομένην εἰς τὰ πράγματα. Ὡς πρὸς τὸ θέμα τῆς συστάσεως Ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς, πρέπει ἡ Βουλὴ καὶ ὁ πολιτικὸς κόσμος νὰ λάβῃ μίαν ἀπόφασιν διὰ νὰ διευκρινίσῃ τὸ θέμα τῶν Ἐξεταστικῶν Ἐπιτροπῶν, διότι οὔτε τὸ Σύνταγμα, οὔτε οἱ νόμοι παρέχουν σαφῆ ἔννοιαν περὶ αὐτῶν. Ἡ συσταθησομένη Ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει ἄλλο τι θέμα νὰ ἐρευνήσῃ εἰμὴ τὸ θέμα τῆς φυγαδεύσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐνῷ ἀρχικῶς εἶπεν ὅτι θὰ ἐξετάσῃ καὶ πιθανὴν Ὑπουργικὴν εὐθύνην, σήμερον λέγει ὅτι δὲν θὰ ἐξετάσῃ πολιτικὰς εὐθύνας. Ἀλλὰ ἡ ἀποστολὴ τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν πρόκειται νὰ εἶναι ἡ ἐνέργεια ἀνακρίσεων ἐὰν ἕνας ἀξιωματικὸς ἢ ὑπαξιωματικὸς παρέβη τὸ καθῆκον του. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἓν πρᾶγμα δύναται νὰ κάμῃ. Νὰ διερευνήσῃ ἐὰν ὑπάρχῃ πολιτικὴ εὐθύνη.

§226Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Τὸ θέμα τὸ τεράστιον τῶν σκανδάλων τοῦ Σισμανογλείου δὲν σᾶς ἐνδιαφέρει. Ἀπὸ ἐκεῖ θὰ ἀρχίσῃ ἡ ἔρευνα.

§227Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Βεβαίως μᾶς ἐνδιαφέρει καὶ τὸ πρῶτον τμῆμα τῆς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς θὰ ἐρευνήσῃ ἐὰν ὑπάρχουν πολιτικαὶ εὐθῦναι καθ’ ὃν χρόνον συνετελοῦντο αἱ κολάσιμοι πράξεις τοῦ Παπαεμμανουήλ. Κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον τὸ δεύτερον τμῆμα θὰ ἐξετάσῃ ἐὰν εὐθύνεται ὁ Ὑπουργὸς διὰ τὴν δραπέτευσιν τοῦ Παπαεμμανουήλ. Καὶ ἀπορῶ διὰ τὸ λεγόμενον ὅτι θὰ γίνῃ Ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπὴ διὰ νὰ δώσῃ διὰ τῆς πλειοψηφίας της ἓν πιστοποιητικὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν εἶναι ὀρθὴ αὐτὴ ἡ ἄποψις. Ἀσχέτως τοῦ θέματος ἐὰν ἡ σύστασις τῆς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς ἔχει αἰχμὴν ἡ Ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν δυνατότητα νὰ ἐρευνήσῃ διὰ τὴν ὕπαρξιν τυχὸν πολιτικῶν εὐθυνῶν. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς θεωρῇ δεδομένον τὴν ἐπιχειρηματολογίαν του διατὶ προτείνει τὴν σύστασιν Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς; Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ διερευνήσῃ τὴν ὕπαρξιν πολιτικῶν εὐθυνῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει κατὰ τὸ διάστημα τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ ἀπομακρύνῃ τοὺς δύο Ὑπουργούς. Δὲν εἶναι θέμα πολιτικῆς εὐθιξίας, ἀλλὰ θέμα καλῆς λειτουργίας τῶν Ἐπιτροπῶν. Νομίζω, καθ’ οἱανδήποτε ἐκδοχήν, ὅτι ἡ ὅλη ὑπόθεσις τῆς διαχειρίσεως τοῦ θέματος τοῦ Σισμανογλείου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπαίρεται ὅτι ἐπέδειξεν εὐθιξίαν καὶ ἱκανότητα. Ὁλόκληρος ὁ χειρισμὸς τοῦ θέματος ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ συγχωνεύσεως τοῦ Σισμανογλείου μέχρι τῆς φυγαδεύσεως τοῦ Παπαεμμανουήλ, σημαίνει ὅτι οὗτος κατώρθωνε διὰ ποικίλων τρόπων νὰ κατευθύνῃ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τοῦ Σισμανογλείου. Εἶπον καὶ χθὲς ὅτι ἐὰν δὲν ὑπῆρχον αἱ τρεῖς ἐφημερίδες, αἵτινες ἐνεφάνισαν τὸ θέμα, ὁπότε θὰ εἶχε ψηφισθῆ τὸ νομοσχέδιον περὶ κρατικοποιήσεως τοῦ Σισμανογλείου, δὲν θὰ ὑπῆρχε σήμερον θέμα. Ἡ δίκη Κύρου δὲν θὰ εἶχε διεξαχθῆ καὶ ὁ Παπαεμμανουὴλ δὲν θὰ εἶχεν ἀποκαλυφθῆ. Καὶ θὰ ἀποτελοῦσε σήμερον τιμὴν καὶ ἀγλάϊσμα τῆς Ε.Ρ.Ε. εἰς τὰ Δωδεκάνησα, τὴν ὁποίαν αὐτός, καυχᾶται, ἐκέρδισε διὰ τὸν κ. Καραμανλῆν. Ἐγὼ δὲν ὑπῆρξα ἐξ ἐκείνων ποὺ διετύπωσαν ὑπονοίας ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὐθύνεται εὐθέως διὰ τὴν φυγάδευσιν. Τοῦτο θὰ ἐρευνηθῇ ὑπὸ τῆς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὐθύνεται βαρέως καὶ δὲν δύναται νὰ ἐπαίρεται διὰ τὴν πολιτικήν της ἔναντι τοῦ Σισμανογλείου καὶ τοῦ Παπαεμμανουήλ.

§228Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἐὰν δι’ αὐτὴν ἡ ἀπομάκρυνσις τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν ἀποτελεῖ προϋπόθεσιν διὰ τὴν σύστασιν τῆς Ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς. Ἐὰν δέχεται νὰ γίνῃ χωρὶς τὴν ἀπομάκρυνσιν εἴμεθα πρόθυμοι νὰ προχωρήσωμεν.

§229Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι ὀρθή, διότι δὲν ἔχει περατωθῆ ἡ συζήτησις. Εἰς τὸ τέλος τῆς συζητήσεως θὰ ἔπρεπε νὰ τὴν ὑποβάλῃ.

§230Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Τὴν ἐρώτησιν θὰ τὴν θέσω ὅταν θέλω ἐγώ. Τὴν ἀπάντησιν δύνασθε σεῖς νὰ τὴν δώσητε εἰς τὸ τέλος.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Πιστολάκης ἔχει τὸν λόγον.

§232Σ. ΠΙΣΤΟΛΑΚΗΣ. Ἡ πρότασις περὶ συστάσεως Ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς δὲν μὲ εὑρίσκει σύμφωνον. Τὸ ἄρθρον 58 παράγρ. 2 τοῦ Συντάγματος, τὸ προβλέπον τὴν σύστασιν Ἐξεταστικῶν Ἐπιτροπῶν, δὲν ἔχει ἐφαρμογὴν ἐπὶ τῆς ὑπὸ συζήτησιν ὑποθέσεως, καθόσον αἱ πράξεις διὰ τὰς ὁποίας διώκεται ὁ βουλευτὴς Παπαεμμανουὴλ δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν διοίκησιν. Δὲν ἀποτελεῖ ἀντικείμενον Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς πρᾶξις ἥτις συνετελέσθη καθ’ ὃν χρόνον δὲν εὑρίσκετο ὁ καθ’ οὗ ἡ κατηγορία εἰς τὴν Βουλήν. Αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος ποὺ προβλέπουν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν Ὑπουργῶν εἶναι τοῦ ἄρθρου 90 τοῦ Συντάγματος. Τὸ ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ συνεχισθῇ ἡ ἀνάκρισις ὑπὸ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας καὶ νὰ κινητοποιηθῇ ἡ Εἰσαγγελικὴ Ἀρχὴ διὰ νὰ μὴ μένουν ἀδίωκτα ἀδικήματα. Ὁ Εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν Ἀθηνῶν ἀνέφερεν ὅτι ἠσκήθη δίωξις ἐπὶ ὑποθέσεως ἥτις ἐκκρεμεῖ ἀπὸ τοῦ 1953 καὶ ἥτις κινδυνεύει νὰ ἔχῃ διαγραφῆ. Δὲν ἀναφέρει, ὅμως, τὶ ἐγένετο ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον τριετίαν καὶ εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκετο ἡ ὑπόθεσις. Καὶ ἄλλοτε μοῦ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ τονίσω ὅτι τὸ καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ κινήσῃ τὴν δικαιοσύνην καὶ τὴν Εἰσαγγελικὴν Ἀρχὴν διὰ τὴν προώθησιν καὶ περαίωσιν τῶν ὑποθέσεων τῆς ποινικῆς διώξεως. Ἔχω περίπτωσιν, κύριε Ὑπουργέ, Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν, ὁ ὁποῖος ἀνέκοψε βούλευμα παραπομπῆς ἐπὶ καταχρήσει τοῦ Δημοσίου, ὑπὲρ τοῦ νόμου δῆθεν, ἀλλ’ οὐσιαστικῶς ὑπὲρ τοῦ κατηγορουμένου.

§233Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ διατυπώσητε συγκεκριμένως τὴν περίπτωσιν διὰ νὰ ἐρευνήσω. Πάντως ἐκφράζω τὴν ἔκπληξίν μου διότι μίαν ὑπόθεσιν διὰ τὴν ὁποίαν τόσην σημασίαν δίδετε δὲν τὴν ἀνεκοινώσατε εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης διὰ νὰ ἐρευνήσῃ. Θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ ἀναφέρετε συγκεκριμένα.

§234Σ. ΠΙΣΤΟΛΑΚΗΣ. Ἦτο ἁπλοῦν παράδειγμα, κύριε Ὑπουργέ, καὶ δὲν ἔχω πλήρη στοιχεῖα. Ἤθελον νὰ τονίσω ὅτι ἐκεῖνο ποὺ χρειάζεται σήμερα δὲν εἶναι ἡ σύστασις Ἐξεταστικῶν Ἐπιτροπῶν, διότι εἰς αὐτὰς παρελκύονται αἱ συζητήσεις, πολλάκις δὲ συσκοτίζονται τὰ πράγματα. Αὐταὶ εἶναι ἐν τῇ πραγματικότητι αἱ Ἐξεταστικαὶ Ἐπιτροπαί. Ἀπαιτεῖται ταχεῖα δικαστικὴ διερεύνησις ἐναντίον τῶν καταχραστῶν τοῦ Δημοσίου πλούτου καὶ αὐτὸ ἔχει σημασίαν. Ἐὰν θέλετε νὰ ἀποκαθάρετε τὴν Χώραν ἀπὸ τὸ ἄγος ποὺ ἔχει συγκλονίσει τὴν κοινὴν γνώμην, τότε πρέπει νὰ θέσητε εἰς ἐνέργειαν τὸ ἄρθρον 80 τοῦ Συντάγματος καὶ τοὺς νόμους περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν. Δὲν χρειάζονται αἱ ἀφελεῖς Ἐξεταστικαὶ Ἐπιτροπαί. Νομίζω ὅτι οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐξέθεσαν σαφῶς τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως καὶ συνίσταται αὕτη εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐχορήγησε διαβατήριον εἰς πρόσωπον τὸ ὁποῖον ἐδιώκετο. Κατὰ συνέπειαν ὑπάρχει πολιτικὴ εὐθύνη. Ὑπάρχει πολιτικὴ εὐθύνη διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἐχορήγησε διαβατήριον εἰς πρόσωπον διωκόμενον καὶ ὑπάρχει ἐπίσης πολιτικὴ εὐθύνη διὰ τὸν Ὑφυπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὡς ἀναθέσαντα τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀπαγορευτικῆς διαταγῆς διὰ τὴν μὴ ἀποδημίαν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τοῦ Παπαεμμανουήλ, εἰς πρόσωπα ποὺ εἶχε λόγους νὰ ὑποπτεύεται. Ἐὰν παρίστατο αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ ἐζήτουν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἐὰν εἶχε λόγους νὰ μὴ ἀναθέσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς διαταγῆς εἰς ὡρισμένα πρόσωπα. Γνωρίζω ὅτι δὲν ὑπῆρξε πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως φυγαδεύσεως τοῦ Παπαεμμανουὴλ ἀλλὰ ὁ ὅλος χειρισμὸς τοῦ θέματος διηυκόλυνε τὴν φυγάδευσιν καὶ δι’ αὐτὸ εὐθύνονται οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ καὶ ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ παραιτηθοῦν διὰ νὰ ἀποκατασταθῇ αὐτὸ ποὺ λέγεται «πολιτικὴ εὐθιξία».

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§236Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριοι συνάδειλφοι, ἀπήντησαν πράγματι ἐπὶ πολλῶν σημείων καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐν συνεχείᾳ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Δὲν ἀπήντησαν, ὅμως, ἐπὶ καιρίων σημείων. Δύναται ἢ δὲν δύναται ἡ Διοίκησις ν’ ἀρνηθῇ τὴν ἔκδοσιν διαβατηρίου; Ἐρωτῶ διὰ ποῖον ἔντιμον καὶ εὐϋπόληπτον πρόσωπον γνωρίζει τις ὅτι ἐντὸς μιᾶς ὥρας ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς αἰτήσεως πρὸς ἔκδοσιν διαβατηρίου ἐξεδόθη τοῦτο. Δευτέρα παρατήρησις ἐπὶ τῆς ὁποίας παρ’ ὅσα λέγονται αὐτὰς τὰς ἡμέρας οὐδεμία ἐδόθη ἀπάντησις, τόσον παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὅσον καὶ παρὰ τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, εἶναι ἡ ἑξῆς: Πῶς καὶ διατὶ συνέβη ὅταν διεπιστώθη ἡ πρόθεσις Παπαεμμανουὴλ νὰ δραπετεύσῃ, καὶ τοῦτο ἐγένετο διὰ τῆς αἰτήσεως ἐκδόσεως διαβατηρίου, δὲν ἐτέθη ὑπὸ στοιχειώδη παρακολούθησιν; Εἶναι βέβαιον, κ. βουλευταί, ὅτι ὑπάρχουν ἄπειροι περιπτώσεις ἀρνήσεως ἐκδόσεως διαβατηρίων εἰς μὴ διωκόμενα πρόσωπα. Ὑπενθύμισα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι καὶ εἰς ἰδικήν μου περίπτωσιν, δηλαδὴ εἰς πελάτην μου ἠρνήθη τὴν ἔκδοσιν διαβατηρίου, καίτοι τὸ πρόσωπον τοῦτο δὲν ἐδιώκετο καὶ ὀρθῶς ἔπραξεν ἐφ’ ὅσον ἐπίστευεν ὅτι τοῦτο ἐπέβαλεν τὸ Ἐθνικὸν συμφέρον. Ἡ πληροφορία, λοιπόν, ποὺ ἔδωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι δὲν ὑπῆρξε περίπτωσις ἀρνήσεως ἐκδόσεως διαβατηρίου δὲν εἶναι ἀκριβής, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν συνέβη ἐπὶ ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἢ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἤδη, κ. βουλευταί, ἔχομεν τὸ θέμα τῆς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Τὸ θέμα ποὺ θὰ τεθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνδεθῇ μὲ τὸν Παπαεμμανουὴλ εἰς χρόνον ποὺ ἦτο ἰδιώτης. Τὸ θέμα εἶναι πολιτικόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνδέσωμεν τὸ παρελθὸν τοῦ Παπαεμμανουὴλ μὲ τὸ σημερινὸν πολιτικὸν ζήτημα, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δυνατὸν ν’ ἀποφύγῃ τὴν ἔκδοσιν. Ἕτερον θέμα εἶναι τὸ θέμα τῆς ἀποδράσεως. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ θέσῃ ζήτημα Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς μέχρι τῆς ἀποδόσεως καὶ τὸ ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον σήμερον μετὰ τὴν ἀπόδρασιν τοῦ Παπαεμμανουήλ. Συνεπῶς ἡ Ἐπιτροπὴ ἔχει ἁρμοδιότητα διὰ τὴν πολιτικὴν εὐθύνην τῶν Ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠδυνήθησαν νὰ παρεμποδίσουν τὴν διαφυγὴν τοῦ Παπαεμμανουήλ. Δὲν ἐδιαφέρει τὴν Βουλὴν ἐὰν εὐθύνωνται ὡρισμένα ὄργανα. Δὲν εἶναι, λοιπόν, δυνατὸν νὰ γίνῃ ἔλεγχος ὑπὸ τῆς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς τῶν συνθηκῶν ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐγένετο ἡ ἀπόδρασις, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν εἰς τὴν θέσιν των οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοί.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθέντος τοῦ καταλόγου τῶν ἐγγεγραμμένων νὰ ὁμιλήσωσι κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§238Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Κύριοι βουλευταί, ἀναγινώσκω ἕνα κείμενον: «Ἡ Βουλὴ συνιστᾷ Ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπήν, ἥτις θέλει ἐρευνήσει ἀπ’ ἀρχῆς τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἱδρύθη καὶ ἐλειτούργησε τὸ Σισμανόγλειον, τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἠσκήθη καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα ὁ ἐπ’ αὐτοῦ ἔλεγχος τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν, τὴν ἐν αὐτῷ ἀπ’ ἀρχῆς δρᾶσιν τοῦ βουλευτοῦ Παπαεμμανουὴλ μέχρι καὶ τῶν τελευταίων ἐνεργειῶν αὐτοῦ, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς περιπτώσεως τῆς διαφυγῆς αὐτοῦ εἰς τὸ ἐξωτερικόν». Αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασις. Ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη οὖσα 30μελής, δύναται νὰ δημιουργήσῃ δύο τμήματα ἰσάριθμα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξετάσουν τὸ ἕνα τὸ παρελθὸν καὶ τὸ ἄλλο τὸ παρόν.

§239Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι δύναμαι ν’ ἀπαντήσω ἐκ μέρους καὶ ἄλλων συναδέλφων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐμμένομεν εἰς ὅ,τι ἐλέχθη κατὰ τὸ πέρας τῆς ὁμιλίας μου. Ἡμεῖς θεωροῦμεν, ὅτι προέκυψαν πολιτικαὶ εὐθῦναι. Καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου, ἀποδεχόμεθα τὴν πρότασιν, τὴν γενομένην ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, πρὸς σύστασιν Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ πρότασις εἶναι τῆς Κυβερνήσεως. Ἡμεῖς τὴν ἀποδεχόμεθα. Ἐδηλώσαμεν ὅμως, ὅτι πρὸς εὐόδωσιν τῆς ὑποθέσεως, ἐπεβάλλετο νὰ γίνουν δύο Ἐπιτροπαί. Πρῶτον, διότι εἶναι διάφορος ὁ χρόνος, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖται δι’ ἑκάστην πρὸς περαίωσιν τοῦ ἔργου των. Καὶ δεύτερον, διότι εἶναι διάφορον τὸ περιεχόμενον. Εἰς τὴν πρώτην περίπτωσιν εἶναι τὸ Σισμανόγλειον, εἰς τὴν ἄλλην ἡ φυγάδευσις. Τὰ θέματα εἶναι διάφορα. Τοῦτο ὑπαγορεύει τὴν ὕπαρξιν δύο διαφόρων Ἐπιτροπῶν. Καὶ εἴπομεν: Εἰς τὴν πρώτην περίπτωσιν, ἐὰν δηλαδὴ ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἀπαίτησις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι χρειάζονται δύο Ἐπιτροπαί. Εἰς τὴν πρώτην Ἐπιτροπὴν μετέχομεν ἀνεπιφυλάκτως. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν Ἐπιτροπήν, τῆς φυγαδεύσεως, ἐδηλώσαμεν ὅτι θὰ μετάσχωμεν, ἐφ’ ὅσον τοὐλάχιστον θὰ ὑπάρξῃ μία, ἔστω καὶ προσωρινή, ἀπομάκρυνσις τῶν Ὑπουργῶν ἀπὸ τὰ Ὑπουργεῖα τὰ ὁποῖα διοικοῦν. Καὶ οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἐπεκαλέσθημεν καὶ τοὺς ὁποίους ἐπαναλαμβάνομεν, εἶναι οἱ ἀκόλουθοι: Ἡ σύστασις Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται νὰ ἔχῃ ὡς ἀντικείμενον μελέτην καὶ ἐφ’ ὅσον τὸ θέμα τῶν εὐθυνῶν τῶν ὀργάνων ἔχει περιέλθει, μετὰ τὴν ἀνάκρισιν τῆς διοικήσεως εἰς τὴν ἀνάκρισιν τῆς δικαιοσύνης, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἄλλο περιεχόμενον, εἰμὴ τὴν συγκέντρωσιν τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἐπιβεβαιώνουν τὴν ἔννοιαν τῆς πολιτικῆς εὐθύνης. Ὡς ἔχουν τὰ πράγματα, μοναδικὸν σχεδὸν περιεχόμενον εἶναι ἡ πολιτικὴ εὐθύνη. Αὐτὴν δὲ τὴν ἔννοιαν ἔδωσε χθὲς καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, δηλώσας ὅτι ἡ Ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπὴ θὰ βαδίσῃ μέχρι τῆς ἀναζητήσεως πολιτικῶν εὐθυνῶν. Αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, ἄλλωστε, ἔχει καὶ ἡ σύστασις Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὸ παρελθόν. Διότι, δὲν πρόκειται διὰ τὸ παρελθὸν νὰ προβῶμεν, ὡς δικαιοσύνη, εἰς τὴν ἀνάκρισιν. Θὰ ἦτο ὑποκατάστασις εἰς τὰ ἔργα τῆς δικαιοσύνης. Ἐνῷ ἡ Βουλὴ ἀποβλέπει εἰς τὰς πολιτικὰς εὐθύνας, δὲν ἐπιτελεῖ ἔργον τακτικῆς δικαιοσύνης. Ὅπως, λοιπόν, διὰ τὸ παρελθὸν ἡ ἀναζήτησις τῶν στοιχείων θὰ ἐγίνετο μόνον διὰ νὰ ὁδηγηθῇ εἰς τὴν διαπίστωσιν τῆς ὑπάρξεως ἢ τῆς ἀνυπαρξίας πολιτικῆς εὐθύνης, καθ’ ὅμοιον τρόπον καὶ διὰ τὸ παρὸν θὰ ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἡ διαπίστωσις τῆς ὑπάρξεως ἢ τῆς ἀνυπαρξίας πολιτικῆς εὐθύνης. Ἀνεπτύχθη ὀρθότατα ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι ἡ λειτουργία Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς κατὰ τὸν ὑπάρχοντα νόμον, κύριον περιεχόμενον τοῦ ὁποίου εἶναι ἡ ἀναζήτησις πολιτικῆς εὐθύνης, εἶναι ἀδύνατος, εἶναι οὐσιαστικῶς, ἠθικῶς, ψυχολογικῶς, πολιτικῶς ἀδύνατος, μὲ τὴν παρουσίαν τῶν ὑπὸ ἐξέτασιν Ὑπουργῶν. Ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ κειμένου νόμου, αἴτησις ἐξετάσεως ὑπαλλήλου ἑνὸς Ὑπουργείου δύναται νὰ γίνῃ μόνον διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἕκαστος δύναται νὰ σκεφθῇ κατὰ ποῖον τρόπον δύναται νὰ λειτουργήσῃ Ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπὴ μὲ αὐτὴν τὴν διαδικασίαν. Ἐὰν αὐτὸ πρόκειται νὰ ἔχῃ σοβαρότητα ἢ ὄχι. Ἢ ἂν ἔχῃ ἀκόμη λεπτότητα πολιτικήν, ἐὰν θέλετε. Ἐγώ, ὄχι ἐναντίον, καὶ οὔτε χάριν μιᾶς Κυβερνήσεως, διότι ὁμιλοῦμεν γενικώτερον, ὑποστηρίζω ὅτι εἶναι ἀφόρητον νὰ ὑπάρχῃ Ὑπουργός, νὰ ἐπιμένῃ νὰ παραμένῃ Ὑπουργὸς καὶ δι’ αὐτοῦ νὰ ζητοῦνται στοιχεῖα, διὰ τῶν ὁποίων ἐπιδιώκεται ἡ διαπίστωσις τῆς εὐθύνης του. Εἶναι ἀδύνατον νὰ νοηθῇ τοιαύτη λειτουργία τῆς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἑπομένως, ἢ δὲν ἔχει ὡς περιεχόμενον ἡ Ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπὴ τὴν ἀναζήτησιν πολιτικῆς εὐθύνης καὶ τότε δὲν ἔχει λόγον ὑπάρξεως, ἢ ἔχει περιεχόμενον τὴν ἀναζήτησιν πολιτικῆς εὐθύνης καὶ τότε δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ λειτουργία της, μὲ τὴν παραμονὴν τῶν Ὑπουργῶν. Πέραν αὐτοῦ τοῦ οὐσιώδους θέματος, θὰ ἐπεθύμουν νὰ τονίσω ὅτι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, δέχεται τὴν ἀναζήτησιν πολιτικῆς εὐθύνης διὰ τὸ παρελθόν, ἐνῷ δὲν εἶναι πλέον Κυβέρνησις καὶ δὲν εἶναι πλέον πλειοψηφία. Δέχεται, ἑπομένως, τὴν ἐξέτασιν τοῦ παρελθόντος ὑπὸ συνθήκας πλήρους ἰδικῆς της ἀπουσίας. Ἐνῷ ἡ ἀναζήτησις τῶν σημερινῶν πολιτικῶν εὐθυνῶν, γίνεται ὑπὸ συνθήκας ὑπάρξεως Κυβερνήσεως καὶ ὑπάρξεως πλειοψηφίας. Καὶ τὸ στέργομεν αὐτὸ εὐχαρίστως ἀλλὰ θεωροῦμεν τοὐλάχιστον ἀπαραίτητον τὴν προσωρινὴν ἔστω ἀπουσίαν τῶν ὑπὸ ἐξέτασιν Ὑπουργῶν. Δεχόμεθα ὅλην αὐτὴν τὴν ἀνισότητα τῶν συνθηκῶν ἀλλὰ τοὐλάχιστον ἡ ἀπουσία τῶν ὑπὸ ἐξέτασιν Ὑπουργῶν εἶναι στοιχειωδῶς ἀπαραίτητος. Θέλω νὰ ὑπομνήσω πάντως τὸ λεχθὲν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ παρελθόν, ζῶντος τοῦ Σισμανογλείου δὲν ὑφίστατο θέμα καὶ φαίνεται ὅτι ὁ Σισμάνογλου ἀπῆλθε συγχρόνως μὲ τὸ Κέντρον.

§240Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ὄχι, κύριε Πρόεδρε. Εἴπομεν ὅτι ἐκηρύχθη λήξασα ἡ συζήτησις, διότι ἐὰν θέλετε νὰ σᾶς δώσω ἐξηγήσεις καὶ περὶ τοῦ θανάτου τοῦ ἀειμνήστου καὶ περὶ ἄλλων θεμάτων εὐχαρίστως νὰ τὸ κάμω.

§241Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μὴ ἀδικεῖτε τὴν συζήτησιν, κύριε Ὑπουργέ τῆς Δικαιοσύνης. Δὲν ἦτο τὸ θέμα ἄξιον τῆς διακοπῆς σας. Ἁπλῶς ἠθέλησα νὰ ὑπομνήσω ὅτι πρόκειται περὶ ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος. Ὅταν εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν εἶναι 1952–1956 καὶ εἰς τὴν ἄλλην περίπτωσιν εἶναι 1–2 ἔτη εἶναι προφανὲς ὅτι ὁ χρόνος ὁ ἰδικός σας εἶναι διπλάσιος ἢ τριπλάσιος. Δὲν εἶναι ὅμως θέμα ἄξιον συζητήσεως αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ ἀδικεῖτε, ἐπαναλαμβάνω, τὴν περιωπὴν τῆς συζητήσεως μὲ τὴν παρεμβολὴν τῆς διακοπῆς σας. Ἐπανέρχομαι εἰς τὸ θέμα. Καὶ ἀπὸ ἀπόψεως συνθηκῶν ἐξετάσεως πολιτικῶν εὐθυνῶν, εἶναι προφανὴς ἡ ἀνισότης καὶ ὅμως βλέπετε μὲ πόσην προθυμίαν ἀποδέχεται ἡ Ἀντιπολίτευσις τὴν ἐξέτασιν τοῦ παρελθόντος, χωρὶς νὰ εἴμεθα κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἐξετάσεως, ὅπως συμβαίνῃ μὲ σᾶς σήμερον οὔτε Κυβέρνησις οὔτε πλειοψηφία. Ἀσχέτως πρὸς αὐτὸ τὸ γεγονὸς τὸ ὁποῖον μόνον διὰ λόγους γραφικοὺς ἐπεκαλέσθην ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον οὐσιαστικῶς ἐπιμένομεν εἶναι ὅτι ἡ λειτουργία Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ θέματος, λειτουργία Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς ἀποβλεπούσης εἰς ἀναζήτησιν πολιτικῶν εὐθυνῶν, εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ ἀποδοτικὴ καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ λειτουργήσῃ κατὰ εὐπρεπῆ κοινοβουλευτικὸν τρόπον, ἐφ’ ὅσον διατηροῦν τὰς διοικήσεις τῶν Ὑπουργείων τὰ ὑπὸ ἐξέτασιν πρόσωπα. Διὰ τοῦτο ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πλειοψηφία ἢ νὰ δηλώσουν ὅτι τοιαύτη Ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπὴ δὲν πρόκειται νὰ ἀναζητήσῃ πολιτικὰς εὐθύνας καὶ τότε κατὰ τὴν γνώμην μας εἶναι περιττή, ἢ νὰ δηλώσουν ὅτι θὰ ἀναζητήσουν πολιτικὰς εὐθύνας καὶ τότε ὀφείλουν νὰ ἀχθοῦν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι κατὰ τὸ στάδιον τοὐλάχιστον τῶν ἐξετάσεων δὲν θὰ εὑρίσκωνται εἰς τὴν ἄσκησιν τῆς διοικήσεως τῶν Ὑπουργείων των οἱ ὑπὸ ἐξέτασιν Ὑπουργοί. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Ἀντιπολίτευσις κρίνουσα μὲ πλήρη ἀντικειμενικότητα καὶ ἐν πλήρει συνειδήσει ὅτι ὑπηρετεῖ ὀρθῶς τὸ δίκαιον, ὑποστηρίζει ὅτι ἀποδέχεται ἀντὶ τῶν δύο Ἐπιτροπῶν, τὴν μίαν Ἐπιτροπὴν ὑπὸ διχοτόμησιν, ἀλλὰ ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι ἐπιβεβαιουμένης τῆς ἀναζητήσεως πολιτικῶν εὐθυνῶν, κατὰ τὸ στάδιον αὐτῆς δὲν πρόκειται οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὰς θέσεις των. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμείνῃ εἰς τὴν κωμῳδίαν Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς μὲ ταυτόχρονον παρουσίαν τῶν Ὑπουργῶν, εἰς τὴν κωμῳδίαν αὐτὴν ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν πρόκειται νὰ συμμετάσχῃ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§242Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Συμφωνῶ ἀπολύτως μὲ τὰ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Θὰ ἤθελον ὅμως, προτοῦ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ συνεννοηθῇ μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι νομίζω ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα εἶναι τόσον σοβαρά, ὥστε μία πρόχειρος ἀπάντησις εἰς τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Παπανδρέου θὰ ἐκθέσῃ ὄχι μόνον ὑμᾶς ὡς Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἐν γένει τὸν Ἑλληνικὸν Κοινοβουλευτισμόν καὶ προτείνω μίαν δίλεπτον ἢ τρίλεπτον διακοπὴν διὰ νὰ συνεννοηθῇ καὶ λάβῃ μίαν ἀπόφασιν ἡ Κυβέρνησις.

§243Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη καμμιᾶς διλέπτου ἢ τριλέπτου διακοπῆς. Ἡ ἀπάντησις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἐδόθη προηγουμένως. Λυπούμεθα βαθύτατα ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν καθίσταται δυνατὴ ἡ συμφωνία μὲ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Κάμνομεν μίαν τελευταίαν ἔκκλησιν πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ δεχθῇ νὰ σχηματισθῇ ἡ Ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπὴ τὴν ὁποίαν προτείνομεν. Προϊόντος τοῦ χρόνου καὶ τῶν ἐργασιῶν της, θὰ ἦτο πάντοτε εἰς θέσιν ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ ἐκτιμήσῃ ἐὰν τὰ πράγματα ἔχουν καλῶς ἢ ἐὰν χρειάζεται νὰ ληφθοῦν καὶ ἄλλα μέτρα. Ἀλλὰ σήμερον ὡς ἔχουν τὰ πράγματα, ἡ Κυβέρνησις ἀρνεῖται κατηγορηματικῶς τὴν ἄποψιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§244Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀρνουμένη ἀναλαμβάνει τὰς εὐθύνας τῆς ματαιώσεως.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ:

§246Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Ἐφ’ ὅσον ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν συμφωνεῖ, δὲν ὑπάρχει πρότασις.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως. Συμφωνεῖ ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§248ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον Τετάρτην καὶ ὥραν 6.30′ μ. μ. μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 11.40′ μ. μ.)