1957.01.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 24η

ΔΕΥΤΕΡΑ 14 Ἰανουαρίου 1957

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.25′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μοὶ ἀπηύθυνε τὴν ἑξῆς ἐπιστολήν: «Ἀθῆναι τῇ 4 Ἰανουαρίου 1957 Κύριε Πρόεδρε, Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ φέρω εἰς γνῶσιν ὑμῶν, ὅτι ἀπὸ σήμερον ὁ βουλευτὴς Δωδεκανήσου Σάββας Παπαεμμανουὴλ διεγράφη τῶν τάξεων τοῦ ὑπ’ ἐμὲ κόμματος τῆς Ε.Ρ.Ε.

Μετὰ τιμῆς

Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ»

Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Φ. Κατσιάμπας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφοράς.

§3Φ. ΚΑΤΣΙΑΜΠΑΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Ε. Ἀβέρωφ–Τοσίτσας (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Οἱ κ.κ. Ε. Ἀβέρωφ–Τοσίτσας (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν), Χ. Θηβαῖος, (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν καὶ Π. Παπαληγούρας (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ἐν Ἀθήναις ὑπογραφεισῶν τὴν 15ην Μαΐου 1954 συμφωνιῶν ἐμπορίου καὶ πληρωμῶν μετὰ τῆς Ἱσπανίας καὶ τῶν προσηρτημένων εἰς τὴν Συμφωνίαν Ἐμπορίου πινάκων ἀνταλλαγῆς προϊόντων, ὡς καὶ τοῦ ἀπὸ 15.5.1954 προσθέτου πρωτοκόλλου». Ὁ κ. Κ. Παπακωνσταντίνου (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως ποινικῶν τινων διατάξεων». Ὁ κ. Δ. Ἀλιπράντης (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «Περὶ ἐκτελωνιστῶν, διασαφιστῶν καὶ βοηθῶν ἐκτελωνιστῶν» καὶ 2) «περὶ ἐκποιήσεως τῶν ἀκινήτων τοῦ κληροδοτήματος Ἀναστασίου Στεργίου καὶ διαθέσεως τοῦ τιμήματος τούτων δι’ ἀνέγερσιν νοσοκομείου ἐν Ἄργει». Οἱ κ. κ. Γ. Ράλλης (Ὑπουργὸς Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων) καὶ Λ. Μπουρνιᾶς (Ὑπουργὸς Ἐργασίας), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ συστάσεως Ὀργανισμοῦ Ἀστικῶν Συγκοινωνιῶν Θεσσαλονίκης (Ο.Α.Σ.Θ.) Ἡ κ. Λίνα Π. Τσαλδάρη (Ὑπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 5101)31 «περὶ ἐνεργείας ἐράνων καὶ φιλανθρωπικῶν ἀγορῶν». Οἱ κ.κ. Ι. Ψαρρέας (Ὑφυπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας) καὶ Χ. Θηβαῖος (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ τακτοποιήσεως δαπανῶν τινων τοῦ Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας, πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὰ οἰκονομικὰ ἔτη 1946–47, 1947–48 καὶ 1948–49». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Θ. Ἀνδρεάδης, Α. Γιαννόπουλος, Ι. Γιαμᾶς, Δ. Θεοχαρίδης, Ι. Γιαννιδάκης, Μ. Καροῦσος, Ε. Μπακλατζῆς, Λ. Λυμπέρης, Ε. Πέτσος, Κ. Πετρόπουλος, Σ. Τσιαπάρας, Β. Φιλοσοφόπουλος, Χ. Σκουτέρης, Γ. Ἀναγνωστόπουλος καὶ Τ. Κολοκυθᾶς καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ Ν. Δ. 3570)56 «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ προσόδων τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων ὡς καὶ τῆς Ἀγροφυλακῆς διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Βενιζέλος, Κ. Μητσοτάκης, Κ. Χριστόπουλος, Κ. Μαρῆς, Ε. Ἀρβανιτάκης, Ι. Τούμπας, Μ. Σκουλᾶς, Η. Τζαννετάκης, Γ. Μπακατσέλος, Γ. Μπουρδάρας, Γ. Παλλάδικας, Ε. Κοθρῆς, Α. Μπαρότσης, Δ. Παπασπύρου, Χ. Ἀβραμίδης, Γ. Γρηγορίου καὶ Τ. Κολοκυθᾶς, καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 3560)56 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Α. Ν. 1856)51 καὶ τοῦ Ν. Δ. 3006)54 ὡς καὶ περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 30 Ἰουλίου 1956 συμβάσεως περὶ ἀεροπορικῶν συγκοινωνιῶν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. Ἀρβανιτάκης, Κ. Χριστόπουλος, Η. Τζαννετάκης, Α. Βαχλιώτης, Γ. Μπουρδάρας, Γ. Παλλάσκας, Γ. Γρηγορίου, Η. Ἠλιοῦ, Ι. Ριζιώτης, Τ. Βουλόδημος, Δ. Κωστῆς, Γ. Ταρμπάζης, Χ. Παπασταύρου, Κ. Βασαρδάνης, Α. Ζάκκας, Χ. Ἀβραμίδης, Κ. Τσιγάρας, Σ. Ἀλλαμανῆς, Τ. Κολοκυθᾶς καὶ Γ. Παπαστεργίου, καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν.Δ. 3560)56 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Α. Ν. 1856)51 καὶ τοῦ Ν. Δ. 3006)54 ὡς καὶ περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 30 Ἰουλίου 1956 συμβάσεως περὶ ἀεροπορικῶν συγκοινωνιῶν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Μαρῆς, Ε. Κεφαλογιάννης, Γ. Τρουλλινός, Μ. Σκουλᾶς, Γ. Ταρμπάζης, Ι. Σεργάκης, Δ. Στρατῆς, Κ. Βουδούρης, Ι. Γιαννιδάκης, Κ. Πετρόπουλος, Π. Ξενοδοχειάρης, Ι. Ριζιώτης, Γ. Γρηγορίου, Τ. Κολοκυθᾶς, Μ. Τοσουνίδης, Α. Μπαρότσης καὶ Μ. Στεφανίδης, καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 6414)16.2.1956 ἀποφάσεως τῆς ἐξ Ὑπουργῶν Ἐπιτροπῆς τῆς ὑπ’ ἀριθ. 267)9.4.1953 Π.Υ.Σ. περὶ συμπληρώσεως τῆς παραγρ. 1 τῆς ὑπ’ ἀριθ. 29267) 17.4.1953 ἀποφάσεως τῆς ἰδίας Ἐπιτροπῆς». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Τζαννετάκης, Κ. Βασαρδάνης, Τ. Βουλόδημος, Β. Παπαβασιλείου, Γ. Ἐργαζάκης, Α. Μπαρότσης, Ι. Σεργάκης, Ι. Ριζιώτης, Ν. Ἰντζές, Θ. Λυμπερίδης, Λ. Λυμπέρης, Γ. Μπακατσέλος, Π. Ξενοδοχειάρης, Μ. Τοσουνίδης, Ε. Κεφαλογιάννης, Α. Ἀηδονᾶς, Π. Μόντζαλας, Η. Ἡλιοῦ Α. Μπριλλάκης, Ε. Πρωϊμάκης, Α. Πατσιαντᾶς καὶ Π. Γλιγλῆς, καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἀκυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν.Δ. 3616)56 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ Ν. Δ. 406)1947 καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Βρανόπουλος, Δ. Παπασπύρου, Τ. Κολοκυθᾶς, Θ. Τσάτσος, Ι. Ἰντζές, Β. Βύζας καὶ Ἰ. Λύρας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ Συμβολαιογράφων καὶ Ὑποθηκοφυλάκων διατάξεων κ.λ.π.». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Βρανόπουλος, καταθέτει τροπολογίας ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων 1) «περὶ τοῦ Δικαστηρίου τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τῆς ἐνώπιον αὐτοῦ διαδικασίας ἐπὶ τῶν πολιτικῶν δικῶν» καὶ 2) «περὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Ν. Δ. 2510)1945 «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων τινῶν προσωπικοῦ Τραπεζικῶν Ἱδρυμάτων καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Παπαδάκης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Βουδούρης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ τρόπου καθορισμοῦ τῶν ἀποδοχῶν τοῦ προσωπικοῦ ἀτμηλάτων σιδηροδρόμων καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ προσωπικὸν τοῦτο κ.λ.π.». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Μήτρου, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ τρόπου καθορισμοῦ τῶν ἀποδοχῶν τοῦ προσωπικοῦ ἀτμηλάτων σιδηροδρόμων καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ προσωπικὸν τοῦτο κ.λ.π.». Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Θ. Τσάτσος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ὑπαλλήλων Τραπεζῶν Ἰονικῆς καὶ Λαϊκῆς, ζητούντων κατάργησιν τοῦ νόμου 516) 1948 κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Πινάτσης, καταθέτει ἀναφορὰν τριανταπέντε ἀκτημόνων καπνοκαλλιεργητῶν τοίκων Φτελιᾶς, κατηγορουμένων ἐπὶ παραβάσει τῶν περὶ καλλιεργείας καπνῶν εἰς ἀπηγορευμένα ἐδάφη ἀποφάσεων καὶ διαταγῶν τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργείων καὶ αἰτούντων ἀπαλλαγὴν ἐκ τῶν κυρώσεων τῶν ὑποβληθεισῶν ὑπὸ τῆς Ἐφορίας Καπνοῦ Δράμας, διότι ἐκαλλιέργησαν, μὴ γνωρίζοντες ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἀκαταλλήλων ἐδαφῶν. Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας–Ἰωαννίνων κ. Χ. Παπασταύρου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ κ. Μιχ. Τσάρη, ἐκ Τσαμαντᾶ Φιλιατῶν, ζητοῦντος αὔξησιν τῆς ἐκ δραχμῶν 72 στρατιωτικῆς συντάξεώς του, ἣν λαμβάνει διὰ τὸν θάνατον τοῦ στρατιώτου υἱοῦ του ἐν διατεταγμένῃ ὑπηρεσίᾳ. Ὁ βουλευτὴς Ἀρκαδίας κ. Α. Βαχλιώτης, καταθέτει ἀναφορὰς τῶν Προέδρων Κοινοτήτων Πουρνιᾶς καὶ Ξηροκαρύταινης Γορτυνίας, ζητούντων ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ καλλιέργεια καπνοῦ εἰς τοὺς ὀλίγους ξηρικοὺς ἀγροὺς τῶν κοινοτήτων των, τοὺς ἀπομείναντας κατόπιν τῆς ἀπωλείας τῶν ποτιστικῶν τοιούτων, ἐκ τῆς κατασκευῆς τοῦ ἔργου τοῦ Λάδωνος, δεδομένου ὅτι κατὰ τὸ παρελθόν, ὁπότε εἶχεν ἐπιτραπῆ ἡ καλλιέργεια καπνοῦ εἰς τὴν ὡς ἄνω περιοχήν, ἡ ἀπόδοσις ὑπῆρξεν ἱκανοποιητικὴ εἰς ποσότητα καὶ ἀρίστη εἰς ποιότητα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς Γεωργίας ἀνακοινοῖ ἀπόφασίν του περὶ συγκλήσεως ἐν Κορίνθῳ τὴν 18 καὶ 19 Ἰανουαρίου 1957 Πανελλαδικοῦ Συνεδρίου Ἀναγκαστικῶν Συνεταιρισμῶν Ἐγγείων Βελτιώσεων.

§4Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Ἤθελον νὰ ἀνακοινώσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις συμφωνεῖ εἰς τὴν πρόταξιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Γρηγορίου, διὰ τὸ θέμα τῆς διαφυγῆς.

§5Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἔχομεν καὶ ἡμεῖς μίαν ἐπερώτησιν.

§6Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβ.). Ἐὰν θέλετε, νὰ συζητηθοῦν συγχρόνως ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Γρηγορίου καὶ ἡ ἰδική σας. Ἀμέσως, ἑπομένως, δυνάμεθα νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§7Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Συμφωνεῖ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐπὶ τῆς γενικεύσεως;

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει μία ἐρώτησις, δικαίωμα τῆς Βουλῆς εἶναι, νὰ γενικεύσῃ τὴν συζήτησιν ἐπ’ αὐτῆς.

§9Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις προτείνει τὴν διαδικασίαν τῆς συζητήσεως τοῦ θέματος διὰ τῆς ἐπερωτήσεως, εἶναι ἀκριβῶς αὐτός. Διότι, ἐὰν ἐγένετο ἡ συζήτησις, πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, κατ’ ἀνάγκην θὰ περιωρίζετο αὕτη μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων. Ἐπειδή, ὅμως, διετυπώθη τὸ αἴτημα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, περὶ γενικεύσεως τῆς συζητήσεως, εἴπομεν, διὰ νὰ μὴ καταστρατηγῆται συνεχῶς ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δέχεται νὰ προταχθῇ ἡ ἐπερώτησις καὶ νὰ ἀρχίσῃ ἀμέσως ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτῆς. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἐπιθυμεῖ νὰ διευκολύνῃ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, μὴ ἔχουσα λόγους νὰ ἀποφύγῃ τὴν ἄμεσον συζήτησιν καὶ τὸν ἔλεγχον.

§10Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δέχεσθε τὴν γενίκευσιν τῆς συζητήσεως;

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ γενίκευσις, κύριε Ἀρχηγέ, εἶναι δικαίωμα τῆς Βουλῆς. Ὅταν ζητήσουν 10 βουλευταὶ τὴν γενίκευσιν, γενικεύεται ἡ συζήτησις, χωρὶς νὰ χρειάζεται ἡ ἔγκρισις τῆς πλειοψηφίας.

§12Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Εἶναι τόσον ἔκδηλον, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἐπιθυμεῖ τὴν γενίκευσιν, ὥστε, νομίζω, δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ τὸ ζητήσουν 10 βουλευταί.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Γρηγορίου, διὰ τῆς ὁποίας ἐπερωτᾶται ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰδικώτερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διατὶ δὲν ἐλήφθησαν ὅλα τὰ ἀπαραίτητα ἐκεῖνα μέτρα, ὥστε νὰ καταστῇ ἀδύνατος ἡ διαφυγὴ τοῦ κ. Σάββα Παπαεμμανουήλ, εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, προτάσσεται ὁμοφώνως καὶ ἐπ’ αὐτῆς θὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις.

§14Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἐπερώτησις.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ συζητηθοῦν ὅλαι αἱ συναφεῖς ἐπερωτήσεις. Κύριε Ὑπουργέ, ἐλησμονήσατε νὰ εἴπητε διὰ τὴν ψηφοφορίαν.

§16Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Πρ. Κυβερν.). Κύριοι βουλευταί, θὰ σᾶς παρακαλέσω ὅπως διεξαχθῇ ὁπωσδήποτε ἀπόψε ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας τῶν βουλευτῶν.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θέλετε νὰ προηγηθῇ ἡ ψηφοφορία;

§18ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ προηγηθῇ ἡ ψηφοφορία. Καλοῦνται, ὡς ψηφολέκται ἐπὶ τοῦ καταλόγου οἱ κ. κ. Δ. Λαντζούνης καὶ Δ. Κωστῆς, καὶ ἐπὶ τῆς ψηφοδόχου οἱ κ. κ. Α. Σχινᾶς, Β. Πανούσης καὶ ἄρχεται ἡ μυστικὴ διὰ ψηφοδελτίων ψηφοφορία ἐπὶ τῶν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἀναγεγραμμένων αἰτήσεων ἄρσεως ἀσυλίας βουλευτῶν. Διεξαχθείσης μυστικῆς διὰ ψηφοδελτίων ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς, ἀνακοινοῦται ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα: Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 186. 1) Γουδελῆς Σ. Ὑπὲρ τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας 12. Ἐναντίον τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας 173. 2) Δερδεμέζης Α. Ὑπὲρ τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας 5. Ἐναντίον τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας 180. 3) Μόντζαλας Π. Ὑπὲρ τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας 21. Ἐναντίον τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας 164. 4) Μουράτογλου Β. Ὑπὲρ τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας 7. Ἐναντίον τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας 178. 5) Οἰκονομόπουλος Γ. Ὑπὲρ τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας 5. Ἐναντίον τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας 180. 6) Παπαδόπουλος Κ. Ὑπὲρ τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας 21. Ἐναντίον τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας 164. 7) Παπαεμμανουὴλ Σ. Ὑπὲρ τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας 177. Ἐναντίον τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας 8. 8) Παπασπύρου Δ. Ὑπὲρ τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας 19. Ἐναντίον τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας 166. 9) Παπασπύρου Δ. Ὑπὲρ τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας 20. Ἐναντίον τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας 165. 10) Τσιαπάρας Σ. Ὑπὲρ τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας 18. Ἐναντίον τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας 167. Ἕν εὑρέθη ἄκυρον. Συνεπῶς ἡ Βουλὴ ἐχορήγησε τὴν ἄδειαν διώξεως τοῦ τὰ τοῦ βουλευτοῦ Σάββα Παπαεμμανουὴλ διὰ τὰς κατ’ αὐτοῦ κατηγορίας.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Κύριοι βουλευταί, ὑπεβλήθη πρότασις, ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν, περὶ γενικεύσεως τῆς συζητήσεως τῆς ἐπερωτήσεως τῆς ἀφορώσης τὴν διαφυγὴν τοῦ βουλευτοῦ Σ. Παπαεμμανουήλ, ἡ ὁποία καὶ γίνεται δεκτή. Ὁ κ. Γ. Γρηγορίου ἔχει τὸν λόγον.

§21Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸν Ἰούλιον τοῦ 1956, συνεπείᾳ ἐρωτήματος τοῦ συναδέλφου καὶ Ὑφυπουργοῦ τῆς Ὑγιεινῆς, κ. Ψαρρέα, ἐπὶ τῆς ὑφισταμένης καταστάσεως εἰς τὸ Σισμανόγλειον, εἶδε τὸ φῶς, τὸ πρῶτον, εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ὥρα» ἡ ὑπόθεσις τοῦ Σισμανογλείου. Ἀκολούθως, τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1956, συνεπείᾳ ἐπίσης τῆς ἐκθέσεως τῶν κ. κ. Κωτούλα καὶ Παπαγιάννη, ἤρχισεν ἡ δημοσιογραφικὴ καμπάνια, δι’ ὅ,τι ἀφεώρα τὸ Σισμανόγλειον καὶ τὰς ἐν αὐτῷ καταχρήσεις. Ταὐτοχρόνως τὸν Σεπτέμβριον, ὅτε ἤρχισεν ἡ ἐφημερὶς «Ὥρα» νὰ δημοσιεύῃ τὰ τῆς ὑποθέσεως τοῦ Σισμανογλείου καὶ ἡ ἐφημερὶς «Ἑστία» ἤρχισεν ἕναν ἔντονον ἀγῶνα διὰ τὴν ἰδίαν ὑπόθεσιν, ὑποβάλλεται σχετικὴ ἐπερώτησις τοῦ συναδέλφου κ. Τζαννετάκη καὶ ἀκολούθως γίνεται ἡ δίκη τῆς ἐφημερίδος «Ἑστία» διὰ τὰ δημοσιευθέντα ὑπ’ αὐτῆς περὶ Σισμανογλείου. Κατὰ τὴν δίκην αὐτήν, κύριοι συνάδελφοι, συνέβη τοῦτο τὸ πρωτάκουστον εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς Δικαιοσύνης, ὄχι μόνον τῆς Ἑλληνικῆς ἀλλὰ καὶ τῆς παγκοσμίου τοιαύτης Συνέβη, λέγω, κύριοι συνάδελφοι, αὐτὸ τὸ καταπληκτικόν, ὅτι οἱ 10 κληθέντες μάρτυρες κατηγορίας ἐναντίον τῆς κατηγορουμένης ἐφημερίδος ἐστράφησαν ὡς μάρτυρες κατηγορίας ἐναντίον τοῦ μηνυτοῦ, ὁ ὁποῖος, καὶ τοὺς εἶχε φέρει εἰς τὸ δικαστήριον διὰ νὰ ἐξευμενίσουν τὸ τάλαντόν του. Ἐν συνεχείᾳ, κύριοι συνάδελφοι, ὁ Εἰσαγγελεὺς κατόπιν τῶν ὅσων ἀπεδείχθησαν κατὰ τὴν δίκην ἐκείνην, ἐζήτησεν ἀμέσως τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας τοῦ κ. Παπαεμμανουήλ. Συζητεῖται ἐν συνεχείᾳ ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Τζαννετάκη καὶ τοῦ κ. Μητσοτάκη, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀποδεικνύουν οἱ δύο συνάδελφοι, δι’ ἰσχυρισμῶν ἀδιασείστων, ὅτι, πράγματι, καὶ αἱ καταχρήσεις συνέβησαν καὶ ἡ Κυβέρνησις προσεπάθησε νὰ συγκαλύψῃ τὸν κ. Παπαεμμανουήλ. Ἡ ἀπάντησις ἡ ὁποία ἐδόθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὴ ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, κάθε ἄλλο παρὰ ἐδικαιολόγησε τὴν Κυβέρνησιν, καὶ σήμερον, ὅπως ἀκριβῶς εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ διακόψω τὸν κ. Ὑπουργόν, κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως τῶν δύο συναδέλφων, διὰ νὰ τοῦ εἴπω ἐπὶ λέξει χαρακτηριστικῶς, καὶ τότε «ὅτι μὲ ὅσα λέγετε, ἀντὶ νὰ ὑποστηρίζητε τὴν Κυβέρνησιν τὴν «ἐκάψατε» ἀπόψε». Εἰς ἄλλας ὡραίας πολιτικὰς ἐποχάς, κύριοι συνάδελφοι, μετὰ ἀπὸ τοιαύτην συζήτησιν, ὁ κ. Παπαεμμανουὴλ δὲν θὰ παρέμενεν οὐδὲ ἐπὶ 24ωρον ὡς βουλευτής. Εἰς ἄλλας ὡραίας πολιτικὰς ἐποχὰς τὸ Κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνῆκεν ὁ κ. Παπαεμμανουὴλ θὰ τὸν διέγραφεν αὐθημερόν. Ἐλέχθη κατὰ τὴν συζήτησιν τὸ παράδειγμα τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, ὡς πρὸς τὸν Ὑπουργὸν κ. Καραπαναγιώτην, ὁ ὁποῖος ἐνῷ, ὁ ἀτυχής, δὲν εἶχεν οὐδεμίαν ἀπολύτως σχέσιν μὲ τὸ ὅτι ὁ ἀδελφός του, διὰ δημοπρασίας ἐπῆρε τὰς ὁδοὺς τῆς Μυτιλήνης καὶ δὲν ἠδυνήθη νὰ τὰ βγάλῃ πέρα, ἐν τούτοις, ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος ἠνάγκασε τὸν κ. Καραπαναγιώτην, ἕνα εὐφυέστατον Ἕλληνα καὶ ἔντιμον πολιτικὸν νὰ παραιτηθῇ ἀπὸ Ὑπουργὸς καὶ νὰ ταφῇ ὁριστικῶς, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν πολιτικήν. Ἀντιθέτως ἐν προκειμένῳ, μόνον μετὰ τὴν φυγὴν τοῦ κ. Παπαεμμανουὴλ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἔρχεται τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει, διὰ νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι τὸν διαγράφει. Αὐτοδιεγράφη, κύριοι συνάδελφοι, καὶ φέρεται ἡ διαγραφὴ τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει καὶ τὴν ὁποίαν μᾶς ἀνεκοίνωσαν ἀπόψε μὲ τὴν ταυτόχρονον καὶ διαβολικὴν περίπτωσιν, διότι θὰ ἴδωμεν, ὅτι τοιαῦται διαβολικαὶ περιπτώσεις ὑπάρχουν πάμπολλαι. Ὁ κ. Παπαεμμανουὴλ παραιτεῖται καὶ ταὐτοχρόνως διαγράφεται ἀπὸ τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνῆκεν. Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν εἰς τὴν διαγραφὴν ἐρωτᾶ καὶ περὶ τῆς ὑγείας μας, ὅπως συνηθίζει τελευταίως, δι’ ἐπιστολῶν, νὰ γράφῃ καὶ νὰ δημοσιεύωνται εἰς τὸν τύπον. Καὶ εἶναι μεγάλη ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρὸς τὴν συγκάλυψιν τοῦ θέματος, ἀλλὰ ἔρχεται ἡ φυγὴ τοῦ Παπαεμμανουὴλ εἰς τὴν ὁποίαν εὐθύνεται ἀπολύτως ἡ Κυβέρνησις καὶ διὰ νὰ συγκαλύψῃ ἐν προκειμένῳ τὴν εὐθύνην της ψάχνει νὰ εὕρῃ θύματα. Καὶ τὰ εὑρεθέντα θύματα εἶναι τρία ἀξιόλογα πρόσωπα. Πρῶτον: εἶναι ὁ Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀσφαλείας, δεύτερον θῦμα εἶναι ὁ Διευθυντὴς τῆς Διευθύνσεως Ἀλλοδαπῶν κ. Λιαρομμάτης καὶ τρίτον θῦμα εἶναι ὁ ταγματάρχης Βερναδέσκης. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀξιότιμον Ὑφυπουργὸν τῆς Ἀσφαλείας, δὲν πρόκειται ἐγὼ νὰ ἀναλάβω τὴν ὑποστήριξίν του, διότι ἔχει ὁ ἴδιος τὴν ἱκανότητα νὰ ὑποστηρίξῃ ἑαυτόν. Ὑπάρχει, ὅμως, ἡ περίπτωσις, καὶ εἶναι ἠθικὸν ζήτημα, τοῦ νὰ ἀπονείμωμεν τὸ δίκαιον εἰς τοὺς δύο ἀξιωματικούς, τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις προσπαθεῖ νὰ τοὺς ἀποδώσῃ τὴν κατηγορίαν ὅτι δῆθεν αὐτοὶ φέρουν τὴν εὐθύνην διὰ τὴν ἀπόδρασιν τοῦ τόσον ἀξίου κ. Παπαεμμανουήλ. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει ἕνας νόμος τοῦ 1920 περὶ ἀπαγορεύσεως ἀναχωρήσεων εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Εἰς τὸ ἄρθρον 2 ὁρίζεται σαφῶς ὅτι δύναται νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ ἔξοδος ἐκ τῆς Χώρας ὡρισμένων προσώπων τὰ ὁποῖα εἶναι ὕποπτα φυγῆς. Ἐπὶ τοῦ νόμου αὐτοῦ ἔχει ὑποβληθῆ, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, νομοσχέδιον καὶ ζητεῖται ἡ τροποποίησίς του, ἵνα ἀπαγορεύεται ἡ φυγὴ μόνον εἰς πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἀπειλοῦνται ὑπὸ τοῦ Ποινικοῦ νόμου διὰ ποινὰς 6 μηνῶν καὶ τὴν ἀπαγόρευσιν νὰ τὴν δίδῃ πλέον οὐχὶ ἡ Ἀστυνομία, ἀλλὰ ὁ Εἰσαγγελεὺς καὶ τοῦτο διότι εἰς τὸ παρελθὸν εἶχε γίνει κατάχρησις, διότι ἐὰν ἤθελε νὰ ἐκδικηθῇ ἕνας, ὑπέβαλε μήνυσιν, ὁπότε δὲν ἠδύνατο νὰ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Τὴν 22 Δεκεμβρίου ἔχομεν ἄλλην διαβολικὴν σύμπτωσιν, κύριοι συνάδελφοι. Τὴν πρωΐαν ἐκδίδεται τὸ διαβατήριον τοῦ κ. Παπαεμμανουὴλ καὶ τὴν μεσημβρίαν εἰς τὰς 2.30′ ὁ κ. Λιαρομμάτης διατάσσει τὸν ταγματάρχην Βερναβέσκην ἐντολῇ τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ Ἀσφαλείας, νὰ κοινοποιήσῃ εἰς τοὺς 42 τελωνειακοὺς σταθμοὺς τὴν ἀπαγορευτικὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως περὶ ἐξόδου τοῦ κ. Παπαεμμανουὴλ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ὁ κ. Βερναβέσκης συντάσσει τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἀπευθύνεται πρὸς ἅπαντας τοὺς σταθμοὺς καὶ ἀναφέρει τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ ἄδεια ἐξόδου εἰς τὸν κ. Παπαεμμανουήλ. Ὁ κ. Λιαρομμάτης δηλώνει εἰς τὸν ταγματάρχην Βερναβέσκην διὰ νὰ εἶναι πλέον ἢ ἀποτελεσματικὴ ἡ διαταγὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, νὰ προσθέσωμεν καὶ 5–6 σταθμοὺς πρὸς τοὺς ὁποίους νὰ μεταβιβασθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως ὄχι μόνον ἐγγράφως ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦ ἀσυρμάτου. Ὁ ταγματάρχης Βερναβέσκης, κύριοι συνάδελφοι, 16 σταθμούς, ἀντὶ τῶν 5–6 ποὺ τοῦ εἶχεν εἰπῆ ὁ Διευθυντὴς κ. Λιαρομμάτης ἔβαλεν. Ἀκολούθως, συνετάγη τὸ ἔγγραφον, ὑπεγράφη ἀπὸ τὸν κ. Λιαρομμάτην καὶ ἐδόθη εἰς τὴν διεκπεραίωσιν ὥρα 2.30′ τὸ μεσημέρι μὲ ἐντολὴν νὰ μὴ φύγουν οἱ διεκπεραιωταὶ ἐὰν δὲν φύγουν τὰ ἔγγραφα πρὸς τὸν προορισμόν των καὶ ἐὰν δὲν γίνῃ ἡ ἐντολὴ καὶ διαβιβασθῇ ἡ ἐντολὴ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τοὺς 16 κυριωτέρους σταθμοὺς διὰ τοῦ ἀσυρμάτου. Ἐδῶ, κύριοι συνάδελφοι, τίθεται ἕνα ἐρώτημα: εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν ἔξοδον βουλευτοῦ, ἐφόσον δὲν ἔχει ἀρθῆ ἡ βουλευτική του ἀσυλία; Ἐρωτᾶται, κ. συνάδελφοι, πότε ἡ Κυβέρνησις ἐπῆρε τὴν ἀπόφασιν νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν ἔξοδον ἐκ τῆς Χώρας τοῦ κ. Παπαεμμανουήλ; Διότι τὴν πρωΐαν καὶ ὅταν λέγωμεν πρωΐαν εἰς τὰ Ὑπουργεῖα εἰς τὰ ὁποῖα πηγαίνομεν συνήθως, εἶναι ἡ δεκάτη μὲ δωδεκάτην, δηλαδὴ τὴν ὥραν ποὺ ὁ κ. Παπαεμμανουὴλ ἔπαιρνε μὲ τιμὰς τὸ διαβατήριον διὰ νὰ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, τὴν ὥραν ἐκείνην συνεσκέπτετο καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκδώσῃ τὸ διαβατήριον εἰς τὸν Παπαεμμανουήλ, ὥστε ὅταν αὐτὸς τὸ ἔπαιρνε ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὸ ἔβαζε εἰς τὴν τσέπην, τὴν ὥραν αὐτὴν διεβιβάζετο καὶ ἡ ἐντολὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ πρὸς τὴν Διεύθυνσιν Ἀλλοδαπῶν, διὰ τῆς ὁποίας ἀπηγορεύετο ἡ ἔξοδός του ἐκ τῆς Χώρας. Ἰδοὺ ἓν ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον βαρύνει κυρίως τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἔχει εὐθύνην δι’ αὐτό. Τί νὰ τῆς κάμωμεν διὰ τὴν διαβολικὴν σύμπτωσιν; Πῶς συμβαίνει μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ὅταν ἔχῃ ἀπαγορεύσει τὴν ἔξοδον τοῦ Παπαεμμανουήλ, πῶς συμβαίνει τὴν ἀπόφασίν της νὰ τὴν ἐκδίδῃ τὴν αὐτὴν ἡμέραν ποὺ αὐτὸς ἔπαιρνε τὸ διαβατήριον; Καὶ διατί δὲν τὴν ἐξέδιδε πρὸ 5 ἢ 10 ἡμερῶν ἀφοῦ, ὡς λέγεται, ἡ Κυβέρνησις ἐνδιεφέρθη νὰ ἀποστείλῃ τὴν δικογραφίαν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, διότι θὰ τὰ ἀκούσωμεν αὐτὰ ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶπεν εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ φέρῃ τὸ ταχύτερον τὸ θέμα εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ἀρθῇ ἡ βουλευτικὴ ἀσυλία. Ὅταν δεικνύῃ, κύριοι βουλευταί, τόσον ζῆλον ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ διώξῃ τὸν Παπαεμμανουήλ, πῶς συμβαίνει ἡ ἀπόφασίς της νὰ παίρνῃ σάρκα καὶ ὀστᾶ μόνον κατὰ τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Παπαεμμανουὴλ εἶχε ἐξασφαλίσει τὸ διαβατήριον τῆς ἀναχωρήσεως; Οἱ σταθμοί, κύριοι, συνάδελφοι, πρὸς τοὺς ὁποίους ἀπηυθύνθη, ἡ διαταγὴ τῆς Κυβερνήσεως καὶ οὐχὶ τοῦ Ὑφυπουργοῦ τῆς Ἀσφαλείας, ὁ ὁποῖος ἐν προκειμένῳ εἶναι ἁπλῶς ἐκτελεστικὸν ὄργανον τῆς θελήσεως τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι 42 σταθμοί. Οἱ 42 σταθμοὶ ἔλαβον τὴν εἰδοποίησιν. Ὁ ἕνας, ἀπὸ τὸν ὁποῖον οὐδέποτε ἐξέρχονται Ἕλληνες διὰ τὸ ἐξωτερικόν, ὁ σταθμὸς Νέου Καυκάσου, ὁ ὁποῖος διὰ τὸν λόγον αὐτὸν κατηργήθη καὶ ὁ ἔλεγχος γίνεται εἰς τὴν Νομαρχίαν τῆς Φλωρίνης.

§22Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πότε κατηργήθη, μήπως κατηργήθη τώρα, μετὰ τὴν διαφυγήν;

§23Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Τώρα. Ἐρωτᾶται πῶς αὐτὸς ὁ σταθμὸς δὲν τὸ ἔλαβεν, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς μίαν περιφέρειαν, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ὁποία, κατὰ διαβολικὴν, πάλιν, συγκυρίαν, εἶναι ἡ ἐκλογικὴ περιφέρεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν; Ἀλλὰ ὅταν ἕνας ἀτυχὴς Ἕλλην, ἀτυχήσῃ εἰς τὸν βίον του καὶ κάμῃ μίαν κλοπὴν καὶ ἀφίεται ἐπὶ ἐγγυήσει ἐλεύθερος ἀπὸ τὰς Εἰσαγγελικὰς καὶ Ἀστυνομικὰς Ἀρχάς, παρακολουθεῖται, τὸν ὑποχρεώνουν πολλάκις καὶ δίδει παρών. Ἐδῶ πρόκειται περὶ ἑνὸς ἐπικινδύνου ἀνθρώπου, ἄνευ προηγουμένου, καὶ τὸν ἀφήνομεν νὰ κινῆται ἐλευθέρως ταξιδεύει πρὸς τὰ Γιαννιτσᾶ, φθάνει εἰς τὴν Φλώριναν, ἔχει ἕνα ὡραῖον διαβατήριον, ἐγκεκριμένον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν, οὐδεὶς ἐνοχλεῖται νὰ τὸν ἐρωτήσῃ τι, φθάνει εἰς τὴν Φλώριναν, συνεννοεῖται μὲ τὰς ὑπηρεσίας κ.λ.π. καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἡ Κυβέρνησις ἀγρυπνᾷ καὶ ἀποστέλλει διαταγὴν νὰ τοῦ ἀπαγορεύσουν τὴν ἔξοδον. Ἀλλὰ διατὶ αὐτὴ ἡ διαταγή, μάλιστα ὅταν πρόκειται περὶ βουλευτοῦ καὶ πρόκειται νὰ δημιουργήσῃ ζήτημα; Διατὶ πρῶτον δὲν ἐστάλη ἀντίγραφον εἰς τοὺς Νομάρχας καὶ διατὶ δὲν ἐστάλη, ὅπως θὰ ἔπρεπε ἀντίγραφον τῆς διαταγῆς εἰς ὅλας τὰς Εἰσαγγελικὰς ἀρχάς, ὅταν καταδιώκεται, ὄχι πλέον ἀπὸ τὸν Εἰσαγγελέαν, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Χώρας ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς καὶ θέλει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐπιθυμεῖ νὰ μὴ τὸν ἀφήσῃ νὰ ἐξέλθῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διότι θέλει καὶ ἐπιθυμεῖ νὰ τὸν δικάσῃ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Βερναδέσκης, ὁ ὁποῖος εἶναι τὸ τραγικὸ θῦμα τῆς ὑποθέσεως, διότι ὁ ἄνθρωπος ἤδη ἀπεμακρύνθη τῆς ὑπηρεσίας, διότι ἡ Κυβέρνησις ἄφησεν αὐτοὺς τοὺς δύο, τὸν Λιαρομμάτην καὶ τὸν Βερναδέσκην, ἀρίστους ἀξιωματικούς, νὰ διαπληκτίζωνται μεταξὺ των, ποῖος φέρει τὴν εὐθύνην καὶ νομίζει, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ αἴρεται ἡ ἰδική της εὐθύνη. Ὁ Βερναδέσκης εἰς τὰς 28 Δεκεμβρίου λαμβάνει δεκαήμερον ἄδειαν, εἰς τὰς 29 Δεκεμβρίου, δὲν ἠξεύρω, κύριε Ὑφυπουργέ τῆς Ἀσφαλείας ἐὰν ἀληθεύῃ, ἐκαλέσατε τὸν κ. Λιαρομμάτην νὰ σᾶς δώσῃ τὸν φάκελλον τοῦ κ. Παπαεμμανουὴλ καὶ σᾶς τὸν ἔφερε, ὡς λέγει ὁ ὑπομοίραρχος κ. Φωτόπουλος, ὁ δὲ φάκελλος περιεῖχε ἁπλῶς καὶ μόνον ἕνα μικρὸ χαρτί, εἰς τὸ ὁποῖον περιείχετο ἡ ἀπαγορευτικὴ ἀπόφασις περὶ ἐξόδου τοῦ Παπαεμμανουὴλ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Λέγεται καὶ ἐὰν τὰ εἶπε ὁ Βερναδέσκης, κύριε Ὑπουργέ, καὶ ἐὰν ἀγωνίζωμαι διὰ τὸν Βερναρδέσκην, ἐπὶ πλέον καὶ διὰ τὸν Λιαρομμάτην καὶ διὰ τὸν Παπαεμμανουὴλ (γέλωτες) μάλιστα καὶ διὰ τὸν Παπαεμμανουήλ, ἀγωνίζομαι ἐναντίον τοῦ Παπαεμμανουήλ, διατὶ σᾶς στενοχωρεῖ; Εἶναι ἄριστος ἀξιωματικὸς ὁ κ. Βερναδέσκης καὶ εἶναι τῆς ἰδικῆς σας παρατάξεως. Συμβαίνει, ὅμως, νὰ πρόκειται περὶ παλαιοῦ συμμαθητοῦ. Καὶ ὅταν πρόκειται περὶ συμπολεμιστοῦ ἢ συμμαθητοῦ, αἱ πολιτικαὶ ἰδεολογίαι δὲν ἔχουν καμμίαν θέσιν. Καὶ εὑρήκατε αὐτὸν τὸν ἀξιωματικόν, διὰ νὰ τὸν δώσητε θῦμα, διὰ νὰ σωθῇ ἡ Κυβέρνησις. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Συμπολιτεύσεως). Κύριοι συνάδελφοι, διαμαρτύρεσθε, διότι λέγω ὅτι ἡ εὐθύνη βαρύνει τὴν Κυβέρνησιν. Διατὶ στενοχωρεῖσθε, διὰ τοῦτο; Μήπως τυχὸν τὸ ὅτι ὁ Παπαεμμανουὴλ σᾶς στέλλει χαιρετίσματα ἀπὸ τὸ Παρίσι, εὐθύνεται καὶ δι’ αὐτὸ ἡ Ἀντιπολίτευσις; Ἐδῶ ἔχομεν ἕνα γεγονὸς πραγματικόν, ὅτι ὁ Παπαεμμανουὴλ εἶναι εἰς τὸ Παρίσι. Ποῖος εὐθύνεται;

§24ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΟΛΙΤΕΥΣΕΩΣ. Σεῖς.

§25Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἡμεῖς; Εὐχαριστοῦμε. Καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις....

§26Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Βερναδέσκης πράγματι εἶναι ἕνας ἐκ τῶν ἀρίστων ἀξιωματικῶν, νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀντικείμενον ὑποστηρίξεως ἐκ μέρους οἱασδήποτε ἐκ τῶν παρατάξεων. Ἐγὼ δὲν σκέπτομαι νὰ ἀναμιχθῶ εἰς τὴν συζήτησιν, ἀλλὰ προβαίνω εἰς τὴν παρατήρησιν αὐτήν, πρὸς ὄφελος τῶν προσώπων τὰ ὁποῖα αὐτὴν τὴν στιγμὴν κρίνονται. Πρόκειται πράγματι περὶ ἐντιμοτάτων ἀξιωματικῶν καθ’ ὅσον γνωρίζω μέχρι τοῦδε. Ἐφ’ ὅσον σεῖς ὡς ἐκπρόσωπος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως προβαίνετε εἰς αὐτὴν τὴν ἔντονον ὑποστήριξιν, χωρὶς νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν σας τὰ στοιχεῖα τῆς περιπτώσεως Βερναδέσκῃ, δὲν θὰ προσελάμβανεν ἡ ὑποστήριξίς σας ἕνα χαρακτῆρα ὁ ὁποῖος ἐνδεχομένως θὰ βλάψῃ τὸν ἴδιον; Θὰ παρακαλέσω, πρὸς ὄφελος αὐτοῦ τούτου τοῦ κ. Βερναδέσκῃ, νὰ μὴ συνεχίσητε τὴν συζήτησιν ἐπ’ αὐτοῦ.

§27Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Κανελλόπουλος ἔθεσεν ἕνα δόγμα, ὅτι ὁ ἔπαινος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἢ ἡ ὑποστήριξις ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, οἱουδήποτε λειτουργοῦ, εἶναι ἔγκλημα καθοσιώσεως καὶ ὡς ἐκ τούτου αὐτὸς εἶναι ντὲ φάκτο καὶ ντὲ γιοῦρε ὕποπτος.

§28Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τοῦ Ἐργαζομένου Λαοῦ, προέβη εἰς μίαν ἑρμηνείαν τῆς παρεμβάσεώς μου, ἡ ὁποία δὲν εἶναι διόλου θετική. Δὲν εἶπον ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν ὑποστήριξιν δημοσίου λειτουργοῦ καὶ ὅτι ἐκ τῆς ὑποστηρίξεως αὐτῆς εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψῃ βλάβη εἰς βάρος αὐτοῦ. Εἶπον, ὅτι κατ’ ἀρχὴν οὔτε ἡ Ἀντιπολίτευσις, οὔτε ἡ Συμπολίτευσις δὲν πρέπει ἀκόμη νὰ λάβῃ θέσιν....

§29Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Εἶναι ἄδικον.

§30Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον καὶ τὰ δύο καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ προσέχετε περισσότερον. Εἶπον καὶ τὰ δύο. Οὔτε ἡ Ἀντιπολίτευσις, οὔτε ἡ Συμπολίτευσις πρέπει νὰ ἐκφράζεται ὑπὲρ τοῦ Α ἢ Β, ἢ εἰς βάρος τοῦ Α ἢ Β δημοσίου λειτουργοῦ, ἐφ’ ὅσον ἀκόμη κρίνεται. Ἐπειδή, ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος εὑρισκόμενος προέβη εἰς τοιαύτην ἔντονον ἔξαρσιν τοῦ προσώπου τοῦ κ. Βερναδέσκῃ, ἐθεώρησα καθῆκον μου, ὡς ἀνήκων ὄχι εἰς τὸ Κόμμα τὸ Κυβερνητικόν, ἀλλὰ εἰς παράταξιν ἡ ὁποία ὑποστηρίζει τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐγερθῶ, διότι χωρὶς νὰ γνωρίζω τὸ πρόσωπον ἰδιαιτέρως, ἔχω πληροφορίας περὶ τῆς ἐξαιρέτου ἐντιμότητός του, ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ συμβάλω καὶ ἐγὼ διὰ τῶν λόγων μου εἰς τὴν δημιουργίαν ἀντικειμενικῆς γύρω ἀπὸ τὸ πρόσωπον ἀτμοσφαίρας. Δὲν νομίζω, κ. Καρτάλη, ὅτι εἶναι ὀρθὴ ἑπομένως ἡ ἑρμηνεία σας. Ὅταν ὡρισμένοι λειτουργοὶ ἐμπεπλεγμένοι τυπικῶς καὶ ὑπηρεσιακῶς εἰς μίαν εὐθύνην κρίνωνται, δὲν θὰ ἔπρεπε ἡ Βουλὴ νὰ κρίνῃ αὐτοὺς προτοῦ κριθοῦν ὑπηρεσιακῶς. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψίς μου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Συμπολιτεύσεως).

§31Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἴτε τὸ θέλομεν, εἴτε δὲν τὸν θέλομεν, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἐστράφη ἐναντίον τοῦ Βερναδέσκῃ, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ λάβωμεν θέσιν καὶ ἢ θὰ στραφῶμεν ἐναντίον τοῦ Βερναδέσκῃ εἴτε θὰ στραφῶμεν ὑπὲρ τοῦ Βερναδέσκῃ. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις τὸν ἀπεμάκρυνεν ἤδη τῆς ὑπηρεσίας διὰ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι αὕτη δὲν εὐθύνεται καὶ ὅτι εὐθύνεται ὁ Βερναδέσκης, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι διὰ τοὺς λειτουργοὺς τοῦ Κράτους ἐὰν κατὰ τοιοῦτον τρόπον καταδιώκονται, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, κ. Πρόεδρε, νὰ λάβωμεν θέσιν καὶ εἴτε νὰ στραφῶμεν καὶ ἡμεῖς ἐναντίον των ἐὰν ἔσφαλον ἢ ἐὰν πιστεύωμεν ὅτι κατηγοροῦνται ἀδίκως νὰ ὑποστηρίξωμεν τούτους καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, κύριε Πρόεδρε, δὲν ἠσχολεῖτο μὲ τὸν Βερναδέσχην, ἐὰν ὁ Εἰσαγγελεὺς δὲν ὑπέβαλε μήνυσιν αὐτεπάγγελτον ἐναντίον τοῦ Βερναδέσχη καὶ τοῦ Λιαρομμάτη, ἀσφαλῶς τότε δὲν θὰ ἔπρεπε οἱ λειτουργοὶ τοῦ Κράτους νὰ εἶναι ἀντικείμενον πολιτικῶν συζητήσεων. Ἀλλὰ αὐτὴν τὴν στιγμὴν αὐτοὶ οἱ δύο ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι οὐδόλως εὐθύνονται, καλοῦνται ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως νὰ ἀπολογηθοῦν ὡς ὑπεύθυνοι τῆς φυγῆς τοῦ Παπαεμμανουήλ. Ἡ δὲ Κυβέρνησις, πρὸ πάσης συζητήσεως θέτει ἐκτὸς ὑπηρεσίας τὸν Βερναδέσχην. Τί θέλετε, λοιπόν, νὰ κάμω; Νὰ πάω ἐναντίον τοῦ Βερναδέσχη; Αὐτὰ ἐλέχθησαν εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Λέγεται δέ, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἠρώτησεν ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀσφαλείας, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἡ διαταγὴ αὐτὴ ἰσχύει. Ἡ ἐρώτησις ἂς ἐξηγηθῇ κατὰ τὴν κρίσιν ὑμῶν. Διότι αὐτὴ ἡ ἐρώτησις, ἐὰν ἰσχύῃ ἀκόμη ἡ διαταγή, κρίνεται διττῶς καὶ ὑπὲρ καὶ κατά. Ἕκαστος ἂς κρίνῃ, ὅμως, ὅπως νομίζει.

§32ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος τὴν εἶχεν ἐκδώσει;

§33Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἡ διαταγὴ ἐξεδόθη ἀπὸ τὸν κ. Λιαρομμάτην, προφορικῇ ἐντολῇ τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ Ἀσφαλείας. Ὁ κ. Λιαρομμάτης τὴν παρέδωσεν ἢ μᾶλλον τοῦ εἶπε νὰ συντάξῃ μίαν ἀπόφασιν τοιούτου περιεχομένου. Ὁ ταγματάρχης Βερναδέσχης, ὁ ὁποῖος τὴν συνέταξε, ἀπηυθύνετο πρὸς ἁπάσας τὰς ἐξόδους τῆς Χώρας, παρεδόθη εἰς τὸν κ. Λιαρομμάτην. Τοῦ εἶπεν ὁ κ. Λιαρομμάτης: «Σοῦ εἶχα εἴπει νὰ βάλῃς 5–6 σταθμούς, οἱ ὁποῖοι νὰ εἰδοποιηθοῦν καὶ διὰ τοῦ ἀσυρμάτου. Ἐσὺ ἔβαλες 16». Ὁ Βερναδέσχης τὴν παρέδωσεν εἰς τὴν διεκπεραίωσιν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ ἀστυφύλακας, ὥστε δὲν ὑπῆρχε Χωροφυλακὴ διὰ νὰ ἰσχυρισθῶμεν ὅτι ὑφίσταται ἀλληλεγγύη τοῦ Σώματος. Ἡ Ἀστυνομία Πόλεων εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἔκαμε τὴν διεκπεραίωσιν περαιτέρω. Καὶ ἐρωτᾶται, ἡ Κυβέρνησις, ὕστερα ἀπὸ ὅλα αὐτά, ἦτο βεβαία, ἐξήτασεν, ἤλεγξεν ἐὰν πράγματι ἡ διαταγή της ἔφθασεν εἰς τὸν προορισμόν της.

§34Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. Πρέπει νὰ ἐλέγχῃ ἡ Κυβέρνησις;

§35Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Βεβαίως. Διότι ἡ φυγὴ τοῦ Παπαεμμανουὴλ δὲν εἶναι φυγὴ κοινοῦ καταδίκου; Εἶναι φυγή, ἡ ὁποία εὐθύνει πολιτικῶς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἐὰν ἤθελε πράγματι ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐμποδίσῃ τὸν Παπαεμμανουὴλ νὰ φύγῃ, ἔπρεπε νὰ εἶχε τὰ μάτια της 400 καὶ ὄχι νὰ λέγῃ ὅτι ἐξέδωσε διαταγὴν τὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν τοῦ χορηγεῖ τὸ διαβατήριον. Κατὰ ποῖον τρόπον ἔκαμε τὴν δίωξιν τοῦ Παπαεμμανουήλ; Ἐκτὸς ἐὰν πιστεύετε καὶ σεῖς ἢ μᾶλλον ἔχετε τὴν ἀφέλειαν νὰ πιστεύετε ὅτι τὴν 22 Δεκεμβρίου ἐπῆρεν ὁ Παπαεμμανουὴλ τὸ διαβατήριον καὶ κατὰ τὸ μεσημεράκι ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν ἔξοδόν του. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ Παπαεμμανουὴλ ἀναχωρεῖ ἐκ Φλωρίνης τὴν 2 Ἰανουαρίου 1957. Εἶναι ὑπερβέβαιος ὅτι ἡ πόρτα αὐτὴ ἡ ἐρημικὴ τῆς ἐξόδου, ἔχει διασφαλισθῆ ἀπολύτως καὶ εἶναι ἐλευθέρα. Καὶ δι’ αὐτὸ μὲ ὅλην του τὴν ἡσυχίαν φθάνει εἰς τὴν Φλώριναν, συζητεῖ μὲ τοὺς ὑπαλλήλους καὶ ἀναχωρεῖ διὰ τὸ ἐξωτερικόν.

§36ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐγλύτωσε κιόλας, κ. συνάδελφε.

§37Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, τελειώνω. Ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως εἶναι βαρυτάτη. Ἡ Κυβέρνησις προσεπάθησεν εἰς τὰς ἐπερωτήσεις νὰ συγκαλύψῃ τὸν Παπαεμμανουήλ. Ὁ Παπαεμμανουήλ, ὅμως, ἦλθεν νὰ τὴν διαψεύσῃ διὰ τῆς φυγῆς του. Δὲν χρειάζεται πλέον ἄλλη ἀπόδειξις καὶ ἡ ἀπάντησις διὰ τῆς φυγῆς εἶναι ὡραιοτέρα ἀπάντησις ποὺ δίδει ὁ Παπαεμμανουὴλ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Θηβαῖον, ὁ ὁποῖος τόσα μὲν ὡραῖα πράγματα μᾶς εἶπε τὸ ἑσπέρας ἐκεῖνο, ἀλλὰ ἦλθε, δυστυχῶς, δι’ αὐτόν, ὁ ἀχάριστος Παπαεμμανουὴλ διὰ τῆς φυγῆς του νὰ τὸν διαψεύσῃ, ὅπως καὶ τὸ βῆμα τοῦτο ἐμαρτύρησε τὸ βράδυ ἐκεῖνο ἀπὸ τοὺς γρόνθους τοῦ ἐκλεκτοῦ συναδέλφου κ. Παπαεμμανουήλ. ἀγωνιζομένου διὰ τὴν τιμιότητά του, ἀλλὰ ἦλθε διὰ τῆς φυγῆς του νὰ διαπιστώσῃ ἀμφότερα, νὰ διαπιστώσῃ ὅτι ὑπῆρξε πράγματι καταχραστής, νὰ διαπιστώσῃ πράγματι ὅτι ὅσα μᾶς εἶπεν ἡ Κυβέρνησις ἐδῶ δὲν ἔχονται ἀληθείας καὶ ὅτι ὅλα ἦσαν συνεννοημένα. Ἤδη λέγεται, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προτείνει ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων ἐπιτροπήν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ ἐφ’ ὅλου τοῦ θέματος, διότι ἡ ὑπόθεσις εὑρίσκεται εἰς τὰς δικαστικὰς ἀρχάς. Θὰ γίνῃ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπή, κύριοι συνάδελφοι, καὶ θὰ γίνῃ διὰ νὰ ἐξετάσωμεν μαζὶ καὶ νὰ μὴ διαφωνοῦμεν τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἔφυγεν ὁ Παπαεμμανουὴλ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§38ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὅλα, ὅλα, νὰ ἐξετασθοῦν. (Κωδωνοκρουσίαι).

§39Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Διότι τὸ νὰ ἐπιμένετε εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ὅλου θέματος, σημαίνει πὼς καὶ ἐσεῖς αἰσθάνεσθε τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως καὶ προσπαθεῖτε νὰ τὴν συγκαλύψητε κατὰ ἕνα τρόπον. Δὲν εἶναι δυνατόν, κ. συνάδελφοι, νὰ γίνῃ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ ἐφ’ ὅλου τοῦ θέματος, ἐφ’ ὅσον ἤδη ὁ φάκελλος εἶναι εἰς τὴν δικαιοσύνην καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν ἔχωμεν ἡμεῖς. Θὰ γίνῃ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ διὰ νὰ ἴδωμεν πῶς ὁ Παπαεμμανουὴλ ἔφυγεν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διότι ἡ ὑπόθεσις Παπαεμμανουὴλ ἀπέδειξε καὶ εἶναι λυπηρόν, ὅτι τὸ πολιτικὸν ἐπίπεδον τῆς Χώρας ἔφθασεν εἰς πολὺ χαμηλὸν ἐπίπεδον.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Τσάτσος ἔχει τὸν λόγον.

§41Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἐπεθύμουν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ ἐπισημάνω μίαν παραλλαγὴν ἀπόψεως ἰδικῆς μου πρὸς ὅσα ὁ ἀγαπητὸς καὶ ἀξιότιμος προλαλήσας συνάδελφος ἀνέπτυξε. Καὶ τοῦτο ἀφορᾶ τὴν ἔκτασιν τῆς ἁρμοδιότητος τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία εἶναι πράγματι ἐπιβεβλημένον νὰ συσταθῇ. Φρονῶ ὅτι ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ παράσχῃ εἰς τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπὴν τὰ κατὰ τὸ δυνατὸν εὐρύτερα δικαιώματα καὶ ἀπὸ ἀπόψεως τρόπου διερευνήσεως τοῦ θέματος καὶ ἀπὸ ἀπόψεως χρονικῆς ἀναδρομῆς. Καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ συσταθῇ, ὠφελίμως ὄχι μόνον διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτήν, θὰ ἐξετάσῃ τὰ θέμα, ἀλλ’ εἶναι πιθανότατον, νὰ ἀχθῇ καὶ εἰς γενικώτερα συμπεράσματα, ὅσον ἀφορᾶ τὴν λειτουργίαν διαφόρων Ἱδρυμάτων καὶ τὸν τρόπον καθ’ ὃν ὁ ἔλεγχος ὑπὸ τῆς Διοικήσεως ἀσκεῖται ἐπ’ αὐτῶν. Ἀκριβῶς δὲ ἐπειδὴ ὑποθέτω ὅτι ἡ σύστασις τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς πρὸς διερεύνησιν ὅλου τοῦ παρελθόντος, εὑρίσκει τὴν Βουλὴν ἀπολύτως σύμφωνον καὶ ἐπειδὴ ἀναμφιβόλως ὑπάρχουν θέματα, τὰ ὁποῖα πράγματι ἐπιβάλλεται νὰ διερευνηθοῦν, διὰ τοῦτο δὲν πρόκειται νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸ παρελθόν. Θὰ ὑπάρξῃ ἴσως περίπτωσις ἀσχολίας μὲ τὸ παρελθὸν ὅταν ἀπολήξῃ εἰς πορίσματα ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ καὶ προσαχθῆ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ πόρισμα τῆς ἐρεύνης τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ἐνεργήσει καὶ προσαχθοῦν καὶ τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἔχῃ στηριχθῆ τὸ πόρισμα τοῦτο. Τότε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ μία συζήτησις ἡ ὁποία θὰ στηρίζεται ἐπὶ ἀναμφιβόλων πλέον δεδομένων γνωστῶν εἰς ὅλους. Τὸ θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου φρονῶ ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ ἀσχοληθῇ, εἶναι τὸ θέμα τὸ ὁποῖον προέκυψεν ἐκ τῆς ἀναχωρήσεως ἐκτὸς τῶν ὁρίων τῆς Ἐπικρατείας τοῦ βουλευτοῦ Παπαεμμανουήλ. Κύριοι βουλευταί, ὑποθέτω ὅτι οἱοσδήποτε ἐξ ἡμῶν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μαντεύσῃ ποία θὰ ἦτο ἡ κατεύθυνσις τῶν προσπαθειῶν τοῦ Βουλευτοῦ Παπαεμμανουὴλ μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Δικαστηρίου ἐπὶ τῆς μηνύσεώς του, ἐπὶ συκοφαντικῇ δυσφημίσει, κατὰ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς ἐφημερίδος «Ἐστία», μετὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεως καὶ μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς αἰτήσεως τοῦ Εἰσαγγελέως πρὸς ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας. Ὑποθέτω ὅτι δὲν χρειάζεται ἰδιαιτέρα τις μαντικὴ δύναμις διὰ νὰ διἴδῃ τίς, κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, ποία θὰ ἦτο ἡ προσπάθεια τὴν ὁποίαν θὰ κατέβαλλεν ὁ Παπαεμμανουήλ. Εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ προσεπάθει νὰ ἐξέλθῃ τῶν ὁρίων, διότι ἡ καταδίκη ἀπετέλει πλέον μίαν γενικὴν κραυγὴν καὶ ὁλόκληρος ἡ κοινὴ γνώμη εἶχε τὴν ἀπόλυτον πεποίθησιν σχηματίσει ὅτι ἡ ἐνοχή του ἦτο δεδομένη. Καὶ ὁ Παπαεμμανουὴλ ἔφυγε. Τὸ θέμα τὸ ὁποῖον σήμερον θὰ συζητήσωμεν εἶναι ἂν πρόκειται περὶ φυγῆς ἢ περὶ φυγαδεύσεως. Ὁ Παπαεμμανουήλ, κύριοι βουλευταί, ἐζήτησε τὴν ἔκδοσιν διαβατηρίου. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ παράσχω μερικὰς τεχνικὰς πληροφορίας ὑπὸ τύπον ὑπομνήσεως πρὸς τὴν Βουλήν, διότι τὸ θέμα εἶναι ἀσφαλῶς εἰς ὅλους γνωστόν. Ὑπάρχουν τὰ συνήθη διαβατήρια, ὑπάρχουν καὶ τὰ ὑπηρεσιακὰ διαβατήρια, τὰ ὁποῖα δικαιοῦνται οἱ βουλευταὶ νὰ ζητήσουν, ἐφ’ ὅσον ἔχουν τὴν ἰδιότητα τοῦ βουλευτοῦ. Ὁ Παπαεμμανουὴλ δὲν ἐζήτησε τὴν ἔκδοσιν, καθ’ ὅσον γνωρίζω, ὑπηρεσιακοῦ διαβατηρίου.

§42Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Τσάτσο, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν διακοπήν. Τὸ ὑπηρεσιακὸν διαβατήριον ἔχει ὡς προϋπόθεσιν τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς.

§43Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλοῦν. Ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ συνεδριάζει χρειάζεται ἡ ἄδεια, ἄλλως τὴν χορηγεῖ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὑπ’ εὐθύνη του. Καὶ ἠθέλησε νὰ ἀποφύγῃ τὴν διὰ τοῦ Προέδρου ἄδειαν ὁ συνάδελφος. Αὐτὸ εἶναι ἕνα οὐσιῶδες δεδομένον, τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ γνωρίζωμεν.

§44Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Πολὺ σωστά.

§45Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Οὐσιῶδες δεδομένον ὥστε δὲν ἐπίστευε ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χορηγηθῇ ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τὸ ὑπηρεσιακὸν διαβατήριον, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν τὸ ἐζήτησεν.

§46Β. ΚΡΙΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε.........

§47Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ παρεκάλουν νὰ μὴ σπεύσητε εἰς τὰ συμπεράσματα. Θὰ παρεκάλουν νὰ μὲ ἀφίσητε ἐκ τοῦ ἰδικοῦ μου τρόπου σκέψεως νὰ συναγάγω συμπεράσματα. Ἐξέλεξε συνεπῶς τὴν ὁδὸν τῆς ἐκδόσεως κοινοῦ διαβατηρίου. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν ἐπεδίωξε νὰ λάβῃ κοινὸν διαβατήριον, ὤφειλε νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὰς διατάξεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι διέπουν τὴν ἔκδοσιν κοινοῦ διαβατηρίου καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν ἐφαρμογὴν ὁσάκις πρόκειται νὰ ἐκδοθῇ ὑπηρεσιακὸν διαβατήριον. Μία ἐξ αὐτῶν εἶναι ἡ χορήγησις πιστοποιητικοῦ φορολογικῆς ἐνημερότητος. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας — καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὲ διαψεύσῃ ἡ Κυβέρνησις ἂν τυχὸν αἱ πληροφορίαι μου συμπίπτῃ νὰ μὴ εἶναι ἀκριβεῖς—τὸ διαβατήριον ἐξεδόθη, χωρὶς νὰ προσαχθῇ πιστοποιητικὸν φορολογικῆς ἐνημερότητος. Ἡ δικαιολογία ὅτι ἐφ’ ὅσον ἦτο βουλευτὴς καὶ θὰ ἠδύνατο νὰ λάβῃ ὑπηρεσιακὸν διαβατήριον, δὲν ἐζητήθη πιστοποιητικὸν φορολογικῆς ἐνημερότητος, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπιδιώκει τὴν ἔκδοσιν ἁπλοῦ μόνον διαβατηρίου, δὲν εἶναι, νομίζω, δυνατὸν νὰ ἱκανοποιήσῃ οὐδένα, διότι ἡ ἔκδοσις τοῦ ὑπηρεσιακοῦ διαβατηρίου προϋποθέτει ἢ τὴν χορήγησιν ἀδείας ἀπὸ μέρους τῆς Βουλῆς ἢ τὴν ἀνάληψιν ἀπὸ μέρους τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς τῆς εὐθύνης νὰ χορηγήσῃ τὸ διαβατήριον. Ὑπάρχει, δηλαδή, κατ’ ἀρχήν, ἕνας σταθμὸς ἐν τῇ πορείᾳ, ἐν τῇ διαδικασίᾳ τῆς ἐκδόσεως ὁ ὁποῖος συγχωρεῖ γενικόν τινά, ἀορίστου περιεχομένου ἔλεγχον. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν διαφεύγει τοῦ τοιούτου ἐλέγχου, εἶναι ὀρθὸν νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν διαδικασίαν τῆς ἐκδόσεως τοῦ κοινοῦ διαβατηρίου καὶ ἂν θελήσῃ νὰ ἐξέλθῃ δύναται νὰ ἀποτανθῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ διατάξῃ τὴν χορήγησιν τοῦ διαβατηρίου καὶ χωρὶς τὴν ἔκδοσιν τοῦ πιστοποιητικοῦ φορολογικῆς ἐνημερότητος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὸ δεδομένον εἶναι ὅτι τὸ διαβατήριον ἐχορηγήθη χωρὶς νὰ προσαχθῇ πιστοποιητικὸν φορολογικῆς ἐνημερότητος. Ἄν καλῶς ἔχω ἀντιληφθῆ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός, ἐπεκαλέσθη, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν πρᾶξιν ταύτην τῆς ἐκδόσεως τοῦ διαβατηρίου, τὴν ὕπαρξιν νομικῆς ὑποχρεώσεως πρὸς ἔκδοσιν τοῦ διαβατηρίου θέλω πρῶτον νὰ ἐξετάσω ἂν ὑφίσταται πράγματι τοιαύτη ὑποχρέωσις καὶ ἂν πράγματι ὑφίσταται ὑπὸ ποίαν προθεσμίαν τελεῖ τὸ χρέος τῆς Διοικήσεως νὰ ἐκδώσῃ τὸ διαβατήριον. Κατὰ τὴν γνώμην μου, κατ’ ἀρχήν, δύναται ὁ Ἕλλην πολίτης νὰ ζητήσῃ τὴν διενέργειαν πάσης πράξεως ἀπαιτουμένης, ἵνα τοῦ ἐπιτραπῇ ἡ ἔξοδος ἐκ τῶν ὁρίων τῆς Ἐπικρατείας, ἀποκειμένης εἰς τὴν διακριτικὴν εὐχέρειαν τῆς Διοικήσεως τῆς ἐξακριβώσεως τῆς μὴ συνδρομῆς λόγων οἱ ὁποῖοι κατατείνουν εἰς τὸ νὰ ἐμποδισθῇ ἡ ἔξοδος ἐκ τῶν ὁρίων τῆς Ἐπικρατείας. Ἡ ἔξοδος δηλαδὴ ἐκ τῆς περιοχῆς ἐκείνης εἰς τὴν ὁποίαν συλλαμβάνεται ὁ πολίτης ἐκ τοῦ νόμου τοῦ Ἑλληνικοῦ. Νομίζω ὅτι τὸ θέμα ἔχει διευκρινισθῆ διὰ μιᾶς παλαιᾶς ἤδη ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ἡ ὁποία διακαθορίζει τὴν ἔννοιαν τῆς κατ’ ἀρχὴν ὑφισταμένης ὑποχρεώσεως πρὸς ἔκδοσιν διαβατηρίου, ἀλλὰ καὶ τῆς παραλλήλως ὑφισταμένης διακριτικῆς ἐξουσίας, ἐφ’ ὅσον συντρέχει λόγος, νὰ ἀρνηθῇ τὴν χορήγησιν διαβατηρίου. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, θέλετε νὰ δεχθῶμεν ὅτι τὸ θέμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ ἡ Διοίκησις ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται ἀπόφασις τοῦ ἀνωτάτου δικαστηρίου, εἶναι θέμα ἀμφισβητούμενον; Δέν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ δεχθῶ τὴν ἄποψιν, ἀλλὰ ὁσάκις ἡ Διοίκησις ὑπέχῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐνεργήσῃ ὡρισμένην πρᾶξιν, ἐντὸς ποίας προθεσμίας ὀφείλει νὰ ἐνεργήσῃ; Διότι δέν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἡ Διοίκησις εἶναι ἓν αὐτόματον, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τῇ ὑποβολῇ τῆς αἰτήσεως αὐτοστιγμεὶ προβαίνει εἰς τὴν ἐνέργειαν τὴν ὁποίαν αἰτεῖται ὁ πολίτης. Ἡ Διοίκησις ὀφείλει νὰ ἐνεργήσῃ, τὸ δέχομαι αὐτό, τὸ δέχομαι χάριν τῆς συζητήσεως, τὴν ἄποψίν μου σᾶς τὴν ἐξέθεσα, ἀλλὰ ὀφείλει νὰ ἐνεργήσῃ ἐντὸς μιᾶς εὐλόγου προθεσμίας. Καὶ συμπίπτει νὰ ὑπάρχῃ ὁ νόμος περὶ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ὁ ὁποῖος ὁρίζει ὅτι, ὁσάκις ὑπάρχει χρέος τι τῆς Διοικήσεως πρὸς ἐνέργειαν καὶ δὲν ὁρίζεται ἐν τῷ νόμῳ προθεσμία, ἡ προθεσμία μετὰ τὴν ὁποίαν καὶ μόνον τεκμαίρεται ἡ ἄρνησις τῆς Διοικήσεως εἶναι τρίμηνος. Εἶναι ἀναμφίβολον ὅτι καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ὑφίστατο ὑποχρέωσις πρὸς ἔκδοσιν διαβατηρίου, ἡ ὑποχρέωσις αὕτη δὲν ἔδιδε δικαίωμα προσφυγῆς εἰς ἔνδικα μέσα. Δὲν ἦτο δικαίωμα δηλαδὴ κατὰ τὴν νομικὴν ἔννοιαν, πρὸ τῆς παρόδου τριμήνου ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τῆς σχετικῆς αἰτήσεως. Τοῦτο δὲν νομίζω νὰ εἶναι δεκτικὸν ἀμφισβητήσεως. Κατ’ ἀκολουθίαν καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι κατ’ ἀρχὴν ὑφίστατο ὑποχρέωσις πρὸς ἔκδοσιν τοῦ διαβατηρίου, ἀσφαλῶς ὑπῆρξε μία σπουδὴ διὰ τὴν χορήγησιν τοῦ διαβατηρίου πρὶν ἢ παρέλθῃ ὁ χρόνος ἐκεῖνος διασκέψεως, τὸν ὁποῖον ὁ νομοθέτης χορηγεῖ εἰς τὴν Διοίκησιν. Κύριοι βουλευταί, ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπλανήθη, τόσον ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑποχρέωσιν πρὸς προσαγωγὴν πιστοποιητικοῦ φορολογικῆς ἐνημερότητος καὶ ἐπίσης ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑποχρέωσιν πρὸς ἔκδοσιν τοῦ διαβατηρίου, ἂς ὑποθέσωμεν, λέγω, πρὸς στιγμὴν ὅτι ἠγνόει ἀμφότερα. Τί ἐπικαλεῖται; Ἐπικαλεῖται ὅτι ἐν τῇ πεποιθήσει εἶχε δικαίωμα νὰ λάβῃ διαβατήριον καὶ σεβόμενος τὴν ἀρχὴν τῆς νομιμότητος, ἐξέδωκε τὸ διαβατήριον. Τὸ περίεργον εἶναι ὅτι ἀμέσως μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ διαβατηρίου προβαίνει εἰς μίαν πρᾶξιν, ἡ ὁποία εἶναι πλέον παράνομος καὶ εἶναι παράνομος διότι ἐξεδόθη τὸ διαβατήριον. Διότι μετὰ τὴν χορήγησιν τοῦ διαβατηρίου, τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν ἔννοιαν ὅτι σοῦ ἐπιτρέπω νὰ ἐξέλθῃς τῶν ὁρίων τοῦ Κράτους ἐὰν μέχρι τῆς στιγμῆς τῆς ἐξόδου δὲν ἔχῃ προκύψει νέον θέμα τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ προκύψει μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ διαβατηρίου καὶ ἐν τούτοις διατάσσει τὴν μὴ ἔξοδον. Δηλαδή, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ἐνῷ ἔχει ἀσφαλῶς τὴν ἀπόφασιν νὰ παραβιάσῃ τὴν ἀρχὴν τῆς νομιμότητος, ἐπιλέγει τὸ σημεῖον εἰς ὃ ἡ νομιμότης θὰ παραβιασθῇ. Καὶ ἀντὶ νὰ ἐκλέξῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο τὸ φυσικώτερον τῶν πραγμάτων, τὸ διαβατήριον...

§48Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Καὶ τὸ ἀσφαλέστερον.

§49Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Καὶ τὸ ἀσφαλέστερον, ἐπιλέγει τὴν ἀπαγόρευσιν πρὸς τοὺς ἀπειραρίθμους σταθμοὺς ἐξόδου ἐκ τῶν ὁρίων τῆς Ἐπικρατείας. Ἐπιτρέψατέ μου, κύριοι βουλευταί, νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἐκδοχὴ τῆς ἀτυχίας εἶναι μία ἐκδοχή, ἡ ὁποία, καὶ ἐὰν ὑποστηριχθῇ, θὰ εἶναι δυσχερὲς νὰ πείσῃ τὴν Βουλήν. Κύριοι βουλευταί, ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ προτιμηθῇ ἀπὸ μέρους ἐκείνου, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν ἀπόφασιν νὰ παρανομήσῃ χάριν τῆς γενικωτέρας σκοπιμότητος, χάριν παρεμποδισμοῦ διαφυγῆς τοῦ Παπαεμμανουήλ, ἦτο προτιμότερον νὰ ἐμποδισθῇ κατὰ τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, εἰς ὃ αἰτεῖται τὴν χορήγησιν διαβατηρίου.

§50Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ὁπότε δὲν παρανομοῦσε.

§51Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Βεβαίως. Ἀλλὰ ἦτο προτιμότερον νὰ παρανομήσῃ εἰς ἐκεῖνο τὸ σημεῖον διότι παρεῖχεν ἀσφάλειαν ἐνῷ ἡ ἀπαγόρευσις εἰς 42 σταθμοὺς δὲν παρέχει ἀσφάλειαν. Διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ ἕνα 43ον, ὁ ὁποῖος καὶ τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἀκόμη νὰ ἔχῃ λησμονηθῇ. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀδύνατον εἶναι νὰ παραμείνῃ εἰς οἱανδήποτε χώραν τοῦ κόσμου χωρὶς διαβατήριον. Θὰ ἐπεστρέφετο ὁ κ. Παπαεμμανουὴλ ἐὰν εἶχεν ἐξέλθει τῶν ὁρίων τῆς Ἐπικρατείας χωρὶς διαβατήριον. Θὰ ἐπεστρέφετο χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ καμμία ἀνάγκη νὰ κινηθῇ ἡ διαδικασία τῆς ἐκδόσεως. Ἀλλὰ ἐπελέγη ὁ τρόπος τῆς παρεμποδίσεως, ὁ ὁποῖος ἄφηνε τὰς περισσοτέρας πιθανότητας πραγματοποιήσεως μιᾶς ἐπιτυχοῦς διαφυγῆς. Καὶ γεννᾶται βεβαίως σήμερον τὸ θέμα τῆς ἐκδόσεως εὐθὺς ὡς συντρέξουν αἱ δικονομικαὶ προϋποθέσεις πρὸς ὑποβολὴν τῆς σχετικῆς αἰτήσεως πρὸς τὴν Χώραν, εἰς τὴν ὁποίαν ἤδη ἔχει καταφύγει. Εἶμαι πολὺ διστακτικὸς εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς ἐκδόσεως. Θὰ παρεκάλουν μάλιστα τὸν κ. Τσουκαλᾶν, ὁ ὁποῖος νομίζω ὅτι ἔχει εἰδικώτερον ἀσχοληθῆ μὲ τὸ θέμα, νὰ εἴπῃ ποίας πιθανότητας ἐμφανίζει ἡ ἔκδοσις.

§52Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Θεωρητικῶς, εὐχαρίστως, ἀλλὰ εἰδικώτερον δὲν θὰ ἠμπορέσω, διότι πρόκειται περὶ μιᾶς εἰδικῆς ὑποθέσεως, τὴν ὁποίαν ἐχειρίσθην. Θεωρητικῶς, εὐχαρίστως.

§53Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Φοβοῦμαι ὅτι ἡ διαδικασία τῆς ἐκδόσεως δὲν εἶναι διαδικασία ἡ ὁποία παρέχει ἀσφάλειαν καλοῦ ἀποτελέσματος. Ἡ παρανόησις τῶν λόγων, ἕνεκα τῶν ὁποίων διώκεται πρόσωπον, τὸ ὁποῖον κατέχει μίαν πολιτικὴν ἰδιότητα, ἔστω καὶ ἐὰν διώκεται διὰ πράξεις, αἱ ὁποῖαι οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουν πρὸς τὴν πολιτικὴν ἰδιότητα καὶ ἀναφέρονται εἰς χρόνον προηγούμενον τῆς πολιτικῆς ἰδιότητος, εἶναι διαδικασία, ἡ ὁποία ἐνώπιον τῶν γαλλικῶν δικαστηρίων εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγάγῃ εἰς περιπέτειαν τὸ θέμα.

§54Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἔχομεν τὸ προηγούμενον Πεταλᾶ, κύριε συνάδελφε.

§55Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Εἰς αὐτὸ ἀναφέρομαι. Κύριοι βουλευταί, κατόπιν τῶν ὅσων ἐξέθεσα, πιστεύω ὅτι ἔχω ἀποβῆ κατὰ τρόπον ἀπόλυτον σαφὴς ὅτι εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ὑπάρχει δεδομένη ἡ εὐθύνη ἡ πολιτικὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ὅπως νομίζω ὅτι θὰ ἐπεβάλλετο, θελήσῃ πράγματι νὰ ἐξαρθῇ κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος νὰ διαχωρίσῃ τὸν πολιτικὸν κόσμον ἀπὸ τὰς ἀσχημίας αὐτάς, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν εἰς τὸ Σισμανόγλειον, θὰ ἔπρεπε νὰ καταλογίσῃ πολιτικὴν εὐθύνην εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν θελήσῃ νὰ καταλογίσῃ παρευθὺς πολιτικὴν εὐθύνην καὶ θελήσῃ νὰ θεωρήσῃ ὅτι τὸ θέμα εἶναι ἓν ἐξ ἐκείνων ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶναι ἀναγκαῖον νὰ διεξαχθῇ ἔρευνα ἐκ μέρους τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, τότε γεννᾶται ἄλλο μέγα θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν τοῦ Σώματος. Εἶναι δυσχερὲς καὶ αὐτὸ τὸ λέγω ὄχι διότι νομίζω ὅτι δὲν ἔχομεν τὴν δύναμιν νὰ ἐξαρθῶμεν ὅλοι οἱ ἀποτελοῦντες μέλη τοῦ Σώματος τούτου, ὑπεράνω τῆς θέσεως ἐκείνης εἰς τὴν ὁποίαν μᾶς ἐνέταξεν ἡ πολιτική μας καταγωγή, ἀλλὰ διότι εἶναι ψυχολογικὴ δυσχέρεια, ἡ ὁποία εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴν ἀσκήσῃ ἐπιρροήν. Εἶναι δυσχέρεια νὰ ὑπάρχῃ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ λέγῃ θέμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξακολουθῇ νὰ εἶναι μέλος τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει ἀναδείξει ἡ πλειοψηφία. Πόσον εἶναι ὀρθὴ ἡ παρατήρησίς μου προκύπτει ἀπὸ τὴν ἔκπληξιν τὴν ὁποίαν προεκάλεσεν αὕτη. Ἀλλὰ πέραν αὐτῆς τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ἡμεῖς εἴμεθα κάτι, θὰ ὑπάρξῃ ὁ μετέπειτα χρόνος, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἡμεῖς θὰ εἴμεθα οἱ κρινόμενοι καὶ δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἔχωμεν πράγματι ἀναδείξει ἀνάστημα ἄξιον τῆς εὐθύνης τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἀπέναντι τῶν ἄλλων καὶ τῆς ἱστορίας του, ἐὰν δὲν ἔχωμεν τὴν ἱκανότητα εἰς τὸ θέμα αὐτὸ νὰ δώσωμεν μίαν ὀρθὴν λύσιν. Καὶ ἡ ὀρθὴ λύσις εἶναι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν δὲν τοῦ καταλογισθῇ εὐθύνη, παρευθὺς σήμερον νὰ παραιτηθῇ, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ ἀποτελεσματικῶς ἡ μέλλουσα νὰ συσταθῇ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπή. (Χειροκροτήματα).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀ. Τσουκαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§57Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς διαφυγῆς τοῦ ὑπὸ κατηγορίαν βουλευτοῦ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διεξήχθη εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην μακροτάτη συζήτησις ἐπὶ ἐπερωτήσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τὸ περιεχόμενον τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης ἦτο, ἔλεγχος τῆς Κυβερνήσεως, διότι, κατὰ τὴν ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὑποστηριζομένην ἄποψιν, ἐπέδειξεν ἀπέναντι τοῦ ἐν λόγῳ βουλευτοῦ ἀνοχὴν ἀπαράδεκτον, ἡ ὁποία ὡδήγησεν εἰς παρεξηγήσεις, λόγῳ τῆς ἰδιότητός του ὡς κοινοβουλευτικοῦ μέλους τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἦτο ἤδη ἀρκετόν, διὰ νὰ ὑποθέσῃ τις ὅτι ὁ περαιτέρω χειρισμὸς τοῦ ζητήματος, ἐπέβαλεν τὴν ἐπίδειξιν κάποιας ηὐξημένης τοὐλάχιστον εὐθιξίας ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἤδη εὑρισκόμεθα πρὸ νέας φάσεως. Ἐξεδόθη τὸ πολύκροτον διαβατήριον. Ἐδῶ ὑπάρχει μία ἀντίφασις μεταξὺ τοῦ διωκομένου βουλευτοῦ καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Δέχομαι, φυσικά ὅτι δὲν εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀληθείᾳ ὁ κ. Παπαεμμανουήλ, ἰσχυριζόμενος ὅτι τὸ διαβατήριόν του ἐξεδόθη κατ’ ἐντολὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Δέχομαι, ἀντιθέτως, ὅτι τὸ διαβατήριον ἐξεδόθη ἀπὸ τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν. Θὰ σταματήσω, κύριοι, εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, διὰ νὰ ἐρωτήσω. Ἔπειτα ἀπὸ τὸν θόρυβον ὁ ὁποῖος ἐγένετο, ἔπειτα ἀπὸ τὴν ὑποβολὴν τῆς αἰτήσεως περὶ ἐκδόσεως διαβατηρίου, ὁπότε ὁ κίνδυνος τῆς διαφυγῆς εἰς τὸ ἐξωτερικόν, προσώπου τοῦ ὁποίου ἡ δίωξις δὲν εἶχεν πραγματοποιηθῆ διὰ λόγους τυπικούς, καθίστατο ἄμεσος, ποῖος ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς τὸν ὁποῖον ὑποβάλλονται τοιαῦται αἰτήσεις, δὲν θὰ παρεκάλει τὸν κ. βουλευτὴν νὰ ἀναμείνῃ διὰ νὰ ἐρωτήσῃ τὸν προϊστάμενόν του ἢ καὶ τὸν ἴδιον τὸν κ. Ὑπουργόν, τί πρέπει νὰ κάμῃ; Εἶναι εὔλογον ἐρώτημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν θὰ ἐπιμείνω διότι δέχομαι ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζει τὸ Ὑπουργεῖον πρέπει νὰ εἶναι ἀληθές. Εἶναι, ὅμως, εὔλογος ἡ ἀπορία διότι κανεὶς ὑπάλληλος δὲν θὰ ἀπετόλμα χάριν τῆς διασώσεως ἑνὸς τύπου ἢ μᾶλλον μιᾶς συνηθείας — οὔτε κἂν ἐθίμου — νὰ ἀναλάβῃ ἐπὶ τῆς συγκεκριμένης περιπτώσεως τοιαύτην τεραστίαν εὐθύνην. Ἐξεδόθη, λοιπόν, τὸ διαβατήριον, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀποφασίζει νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀναχώρησιν τοῦ Παπαεμμανουὴλ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§58Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἐξητάσατε πόσα βουλευτικὰ διαβατήρια ἐξεδόθησαν ἀπὸ τὴν 19.2.56 μέχρι σήμερον, πόσα ἐξ αὐτῶν εἶναι ὑπηρεσιακὰ καὶ πόσα τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν; Φοβοῦμαι ὅτι ἡ περίπτωσις Παπαεμμανουὴλ εἶναι ἡ μοναδικὴ ἐν προκειμένῳ.

§59Λ. ΜΠΑΤΡΙΝΟΣ. Ἐγὼ προκειμένου νὰ ἀναχωρήσω εἰς Παρισίους, ἐπῆγα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν. Ἐπέδειξα τὴν ταυτότητά μου καὶ ἔλαβα τὸ διαβατήριον αὐτό.

§60Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐάν, κύριε συνάδελφε, ὃ μὴ γένοιτο, εἶσθε ὑπὸ ὑποτεθειμένην ἢ εἰκαζομένην δίωξιν, νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι πλεῖσται ὅσαι θὰ ἦσαν αἱ δυσχέρειαι, τὰς ὁποίας θὰ σᾶς προέβαλλε καὶ ἡ ἰδία ἡ Ὑπηρεσία.

§61Λ. ΜΠΑΤΡΙΝΟΣ. Ἡ ἀπάντησις ἦτο πρὸς τὸν κ. Καρτάλην.

§62Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Πάντως, αὐτὴ ἦτο ἡ φυσιολογικὴ ὁδός. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι). Δὲν εἶναι ἀντικείμενον διαπληκτισμοῦ, κύριοι συνάδελφοι, ἡ διακοπὴ τοῦ κ. Καρτάλη. Νὰ εὕρωμεν ἐὰν θέλετε μίαν εὐκαιρίαν νὰ διαπληκτισθῶμεν, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐδῶ ἡ περίπτωσις... Λέγει, λοιπόν, ἡ ἀνακοίνωσις τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου: «Παρανόμως, ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις νὰ παρεμποδίσῃ τὴν ἀναχώρησιν τοῦ Παπαεμμανουήλ, οὐχ’ ἧττον ἀνέλαβε τὴν πολιτικὴν εὐθύνην νὰ τὸ πράξῃ». Ἀπάντησις: Πρῶτον, ἡ ἀπαγόρευσις δὲν ἔγινε παρανόμως. Ἔγινε νομικώτατα. Οὐδεμία διάταξις τοῦ Συντάγματος προβλέπει τοιαύτην περίπτωσιν, οὔτε ἔχει τὸ θέμα καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν βουλευτικὴν ἀσυλίαν. Τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἀπεφάνθη σχετικῶς διὰ προσφάτου ἀποφάσεώς του δημοσιευθείσης εἰς τὰς ἐφημερίδας. Ὑπενθυμίζω εἰς τὸν φίλον κ. Ὑφυπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι, προσφάτως, ἐγὼ ὁ ἴδιος τὸν παρεκάλεσα διὰ κάποιον, ὁ ὁποῖος οὔτε ἐδιώκετο, οὔτε εἶχε φυλακισθῆ, καὶ ἐν τούτοις ἠρνήθη τὴν χορήγησιν τοῦ διαβατηρίου. Συνεπῶς, ἡ περίπτωσις ἐφαρμόζεται καὶ τηρεῖται.

§63ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν θὰ ἦτο βουλευτής.

§64Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ὀρθῶς ἐλέγχει καὶ παρακολουθεῖ τὴν χορήγησιν τῶν διαβατηρίων. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς, κύριοι,— καὶ εἰσέρχομαι ἤδη εἰς τὸ κύριον θέμα — ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ Ὑπηρεσία, καλῶς ἢ κακῶς, ἐντολῇ ἢ μή, ἀνοχῇ ἢ μὴ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐχορήγησε τὸ διαβατήριον, τί ἔπραξε ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὴν ἀπόδρασιν τοῦ Παπαεμμανουήλ; Τὸ θέμα εἶναι αὐτὸ εἰς ὀλίγας λέξεις καὶ ἐν καλοπίστῳ συζητήσει εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ συμφωνήσωμεν ὅλοι, ὅτι δὲν ἔπραξεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε, διὰ νὰ ἐρευνήσωμεν περαιτέρω, διατὶ δὲν ἔπραξε. Διότι, ἐγώ, τοὐλάχιστον, δὲν πρόκειται νὰ προχωρήσω εἰς κριτικήν, ἀλλὰ μόνον εἰς διαπίστωσιν γεγονότων. Ἰδοὺ τὶ ἔπραξε μόνη της εἰς ἄλλην περίπτωσιν; «Ἐγνώσθη ὅτι ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν — πέραν τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἀποδημίας τῆς συζύγου τοῦ Παπαεμμανουὴλ — διετάχθη καὶ ἡ ἀκύρωσις τοῦ διαβατηρίου της, τὸ ὁποῖον καὶ τῆς ἀφῃρέθη». Ἐρωτῶ: Αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν, ὀρθῶς, τὸ Ὑπουργεῖον διὰ τὴν Καν Παπαεμμανουήλ, ἡ ὁποία, ἐπὶ τέλους, δὲν εἶναι διωκομένη καὶ ἡ ὁποία ἔχει ἁπλῶς τὴν ἀτυχίαν νὰ εἶναι σύζυγος τοῦ Παπαεμμανουὴλ — προέβη εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς ἀκυρώσεως τοῦ διαβατηρίου καὶ τῆς ἀφῄρεσε τὸ διαβατήριον — ἐρωτῶ, αὐτὸ τὸ νόμιμον, τὸ εἰκαζόμενον ὡς νόμιμον, ἔναντι προσώπου μὴ διωκωμένου, ἐγένετο εἰς τὴν περίπτωσιν Παπαεμμανουήλ; Περαιτέρω, κύριοι συνάδελφοι, ἐξεδόθη, λέγει, διαταγή, πρὸς τοὺς 41 ἔναντι τῶν 42 σημείων ἐξόδου, ἀκριβῶς δὲν ἐνθυμοῦμαι, δὲν εἶχε καμμίαν σημασίαν ὁ ἀριθμός. Ἐγώ, κύριοι, δὲν θὰ παρακολουθήσω ὁλόκληρον αὐτὴν τὴν ἱστορίαν, ἡ ὁποία, ἄλλωστε ἀνεπτύχθη, δι’ ἕνα λόγον ὅτι ἐπιθυμῶ νὰ εἶμαι κάπως περισσότερον ἁπλοῦς εἰς τὰς σκέψεις μου. Εἰς ἕνα σημεῖον ὑπάρχει ἕνα ρῆγμα, εἰς ἕνα σημεῖον δὲν ἔγινε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε. Ἂν τὸ ρῆγμα αὐτὸ ἔπρεπε νὰ ἀναζητηθῇ εἰς τὴν Α, τὴν Β ἢ τὴν Γ κλιμάκωσιν τῆς Διοικητικῆς ἱεραρχίας, ἂν ἔλαβε χώραν δωροδοκία ἢ φιλικὴ ἐκδούλευσις ἢ ἀνοχή, δι’ ἐμὲ τοὐλάχιστον εἶναι ἀδιάφορον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει σημασίαν καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ὅτι ἡ ἀπαγόρευσις περὶ ἀναχωρήσεως, ὅπως ἐνθυμεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐδημοσιεύθη καὶ εἰς τὸν τύπον. Καὶ θὰ ἴδητε ποίαν ἀξίαν, κατὰ τὴν ἐμήν, τοὐλάχιστον, κρίσιν, ἔχει ὁ συλλογισμός. Εἰς τὰς ἐφημερίδας τῆς 23ης Δεκεμβρίου ἀναγράφεται: Ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διέταξεν ὅλας τὰς ἁρμοδίας ἀρχὰς τῶν ἀεροδρομίων, λιμένων καὶ σιδηροδρομικῶν σταθμῶν, νὰ ἀπαγορεύσουν τὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀναχώρησιν τοῦ Παπαεμμανουήλ. Ὁ Παπαεμμανουὴλ ἐπρόκειτο νὰ ἀναχωρήσῃ δι’ ὀλίγας ἡμέρας κ.λ.π. κ.λ.π. Ἐδῶ τὸν εἴδαμεν, κύριοι, τὸν Παπαεμμανουὴλ καὶ ὑποθέτω νὰ διεπιστώσατε ὅλοι ὅτι ἐνδέχεται νὰ ἔχῃ ὅλα τὰ ἐλαττώματα τοῦ κόσμου, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀφελής. Ὅταν ὁ Παπαεμμανουήλ, πληροφορηθεὶς ἢ προκαλέσας διὰ δωροδοκιῶν ἢ κατ’ ἄλλον τρόπον, τὸ νὰ μὴ φθάσῃ ἡ διαταγὴ εἰς τὸ φυλάκιον τῆς Φλωρίνης, δὲν ἔκαμε τὴν σκέψιν, ὅτι εἰς τὸ φυλάκιον τῆς Φλωρίνης ἠμπορεῖ ἁπλῶς νὰ διαβάζουν ἐφημερίδας; Λέγω τοῦτο διὰ νὰ ἀχθῶ εἰς ἓν συμπέρασμα στοιχειωδῶς λογικόν. Δὲν γνωρίζω κατὰ ποῖον τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι ὁ Παπαεμμανουὴλ δὲν ἐξεκίνησε μὲ τὴν ἐκ τῶν προτέρων πληροφορίαν, ἢ τὴν διασφάλισιν, ἐὰν θέλετε, ὅτι τὸ φυλάκιον τοῦ Νέου Καυκάσου δὲν εἶχε λάβει τὴν ἐπίσημον διαταγήν. Ἐὰν εὑρίσκετο, ὅμως, ἐκεῖ ἕνας ἁρμόδιος, ὁπωσδήποτε κατεχόμενος ἀπὸ τὴν συνήθη εὐθυνοφοβίαν τῶν Διοικητικῶν ὀργάνων, δὲν ἐφοβήθη, ὅτι τὰ τὸν ἐμποδίσῃ νὰ φύγῃ; Καὶ αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ τὴν τρανωτάτην ἀπόδειξιν περὶ τοῦ ὅτι εἶχε πλήρη καὶ ἀπόλυτον πεποίθησιν καὶ ἀσφάλειαν ὅτι τὰ νῶτα του ἦσαν ἀπολύτως κεκαλυμμένα; Εἶναι ἕνα ἐρώτημα ἀνεξάρτητον καὶ ἄσχετον πρὸς τὸ θέμα ἐὰν καὶ πῶς καὶ ὑπὸ ποίας συνθήκας ἔφθασεν ἡ διαταγὴ ἕως ἐκεῖ. Ἀλλὰ καὶ μία τελευταία ἐνέργεια, ἡ ὁποία, ἀνεξαρτήτως ἀποτελέσματος, δίδει, κατ’ ἐμέ, κριτήν, τὸ μέτρον τῆς πολιτικῆς εὐθύνης τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ ἐννοίᾳ τοῦ ὅτι δὲν ἔγινεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ γίνῃ. Ἐδῶ, κύριοι, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει καθ’ ὑποκείμενον ὑπ’ ὄψιν του τρία τινά: Πρῶτον, ὅτι εἶχεν ἐκδοθῆ διαταγή, ἡ ὁποία εἶχεν φθάσει εἰς ὅλας τὰς διαβάσεις. Ἡ διαταγὴ περὶ ἀπαγορεύσεως ἐξόδου. Δεύτερον, εἶχεν ὑπ’ ὄψει του ὅτι αὐτὸ τὸ ἐγνώριζεν ὁ Παπαεμμανουήλ, ἔτσι τοὐλάχιστον νομίζω. Καὶ τρίτον, ἐγνώριζεν τὴν πρόθεσιν τοῦ Παπαεμμανουὴλ νὰ φύγῃ. Ἐξεδηλώθη αὕτη διὰ τῆς ὑποβολῆς τῆς αἰτήσεως τοῦ διαβατηρίου. Μὲ τὰ δεδομένα, ὅμως, αὐτά, τὸ Ὑπουργεῖον, καθ’ ὑποκείμενον, ἐπαναλαμβάνω, ἔπρεπε νὰ θεωρῇ ὡς βέβαιον ὅτι ὁ Παπαεμμανουὴλ θὰ προσπαθήσῃ νὰ ἀποδράσῃ ὄχι διὰ τῆς ὁμαλῆς ἀλλὰ διὰ τῆς ἀνωμάλου ὁδοῦ. Καὶ ἐρωτῶ: Τί ἔπραξεν διὰ νὰ ἀποκλείσῃ τὴν ἀνώμαλον ἔξοδον, ἡ ὁποία λογικῶς προεβλέπετο; Τί γίνεται, κύριοι, εἰς τὰς περιπτώσεις τῆς καθ’ ἡμέραν ζωῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχει ἕνας ἐγκληματίας, ἢ μᾶλλον μὴ ἀνεγνωρισμένος ὡς ἐγκληματίας κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, ἕνα διαβατήριον εἰς τὴν τσέπην του καὶ διαπιστοῦται ἡ ἀνάγκη τῆς διώξεώς του; Κινητοποιεῖται ἡ Γενικὴ Ἀσφάλεια, εἰδοποιοῦνται πλέον ὄχι οἱ σταθμοὶ τῆς φυσιολογικῆς ἐξόδου, διότι οἱ σταθμοὶ τῆς φυσιολογικῆς ἐξόδου εἶναι οἱ μόνοι ποὺ δὲν πρόκειται νὰ χρησιμοποιήσῃ ὁ διωκόμενος, εἰδοποιοῦνται ὅλοι, ἀνεξαιρέτως, διότι ἠμπορεῖ νὰ διαφύγῃ δι’ ἄλλου τρόπου, χρησιμοποιεῖ π. χ. ἕνα καΐκι διὰ νὰ φύγῃ ἀπὸ τὴν Κέρκυραν ἢ ἀπὸ τὴν Ρόδον κ.ο.κ. Καὶ ὅταν ἠρωτήθησαν ἀπὸ τοὺς δημοσιογράφους ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ Ὑφυπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπαντοῦν, ὤ τῆς ἀφελείας: «Αὐτὸ ἦτο ὑπόθεσις τῆς ἁρμοδιότητος τῆς Ὑπηρεσίας Ἀλλοδαπῶν». Καὶ ἐρωτῶ, τί μέτρα ἐλήφθησαν πέραν τῆς εἰδοποιήσεως τῶν φυλακίων ἐξόδου; Ἐὰν τὰ ἐλάβατε καὶ τὰ ἐκρατήσατε μυστικὰ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ἐγώ, λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν μου τὰς ἀνακοινώσεις σας, αἱ ὁποῖαι ἐντοπίζονται ὅτι: «Εἰδοποιήθησαν οἱ 42 σταθμοί, ἀλλὰ ὁ εἷς μᾶς ξέφυγε» καὶ πλέον οὗ, ἐρωτῶ λοιπόν, κύριοι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἦτο τὸ πιθανώτερον καὶ τὸ φυσικώτερον νὰ συμβῇ, ἐὰν πράγματι ὅλοι οἱ σταθμοὶ διαβάσεως εἶχον ἀποκλεισθῇ. Ἐκάματε καμμίαν ἀνακοίνωσιν, ὅτι ἔγινε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γίνεται καθημερινῶς καὶ ἀδιαλείπτως; Διότι ἄνθρωποι κεκτημένοι διαβατηρίου ὑπάρχουν ἄπειροι. Καὶ μετὰ ταῦτα συμβαίνει νὰ ἐγκληματήσουν. Εἰδοποιοῦνται τότε οἱ σταθμοὶ φυσιολογικῆς διαβάσεως καὶ περαιτέρω λαμβάνονται μέτρα διάφορα, κινητοποιεῖται ἡ Ἀσφάλεια, τίθενται ὑπὸ παρακολούθησιν κ.λ.π. Ὅταν, λοιπόν, ἔχωμεν δεδομένον ὅτι εἰς τὰς 23 Δεκεμβρίου ὁ Παπαεμμανουὴλ ἔχει εἰλημμένην τὴν ἀπόφασιν νὰ φύγῃ καὶ ἔχομεν αἴτησίν του καὶ ἐπιμονήν του εἰς τὸ νὰ φύγῃ, ὡς προκύπτει ἀπὸ τὴν ἐπιστολήν του, ἀλλὰ καὶ ἐκ μόνης τῆς αἰτήσεώς του πρὸς χορήγησιν διαβατηρίου, προκύπτει ἡ θέλησίς του νὰ διαφύγῃ, ἕνας ἄνθρωπος κατ’ οὐσίαν διωκόμενος, ἐρωτῶ: ἐτέθη τοὐλάχιστον ὑπὸ παρακολούθησιν, ἐλήφθησαν τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ στοιχειώδη τὰ ὁποῖα οὐδεὶς νόμος καὶ οὐδὲν Σύνταγμα τὰ ἀπαγορεύει διὰ νὰ ἀποφευχθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔγινε; Μεταξὺ 23 Δεκεμβρίου καὶ 1 Ἰανουαρίου παρῆλθον 7 ἕως 8 ἡμέραι. Ἐτέθη ὑπὸ τὴν στοιχειωδῶς ἐπιβεβλημένην παρακολούθησιν ὁ Παπαεμμανουήλ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἀπέκλειε καὶ τὴν διὰ τῆς τακτικῆς καὶ διὰ τῆς μὴ τακτικῆς ὁδοῦ διαφυγήν του; Αὐτά, κύριοι συνάδελφοι, ἀποτελοῦν τὰ γεγονότα. Περαιτέρω, ἐγὼ θὰ ἤθελα τὴν ἀποκατάστασιν κάποιας δικαιοσύνης. Ἐδέχθη τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς μίαν ἐπίθεσιν, διότι δὲν ἐνεγράφη ἐγκαίρως τὸ θέμα τῆς ἄρσεως τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Νομίζω ὅτι καὶ ἐδῶ ὑπάρχει ἓν θέμα, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ ἀφορᾷ τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς. Διότι, κύριοι βουλευταί, στρεφόμεθα πάντοτε γύρω ἀπὸ τὸν ἴδιον κύκλον. Εἶναι δεδηλωμένη ἡ πρόθεσις διαφυγῆς τοῦ Παπαεμμανουήλ. Εἶναι πάντως, ἐὰν θέλετε «ὕποπτος φυγῆς» ἕνας ἄνθρωπος μὲ τόσον βαρείας ἐναντίον του κατηγορίας. Ἀληθὲς εἶναι, ὅτι τὰ ἐξημερώματα τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἐνώπιον λίαν ἀμφιβόλου ἀπαρτίας τὸ Σῶμα συνεφώνησεν εἰς τὴν ἀναβολήν. Ἀλλὰ ἐκεῖ ἄρα γε εἶναι τὸ θέμα; Θέμα δηλαδὴ εὐθύνης τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς; Καὶ δὲν εἶναι θέμα Κυβερνητικῆς εὐθύνης ἡ ἄμεσος ἐγγραφή, προκειμένου περὶ προσώπου ὑπόπτου φυγῆς; Ὅταν, ὅμως, ἔχω 7 ὁλοκλήρους ἡμέρας, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις εἶχεν καὶ τὸ χρέος καὶ τὸ δικαίωμα καὶ τὴν κατὰ τὴν κοινοβουλευτικὴν τάξιν ὑποχρέωσιν νὰ θέσῃ τὸ ζήτημα, μοῦ προκαλεῖ ἐντύπωσιν ἡ εἰς ἄλλους ὤμους μετάθεσις εὐθυνῶν, τὰς ὁποίας φέρει εἰς τὸ ἀκέραιον ἡ Κυβέρνησις. Περαιτέρω δὲν εἶναι ἔργον ἰδικόν μου νὰ προχωρήσω.

§65Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἰς τὸν κοινοβουλευτισμὸν αἱ Κυβερνήσεις διευθύνουν τὰς ἐργασίας τοῦ Κοινοβουλίου.

§66Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγώ.

§67Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Ἔπρεπε ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιμείνῃ, ὅπως ἐπέμενεν διὰ τὴν ψήφισιν τῆς ἀεροπορικῆς συμβάσεως. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου παλαιὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος παρῃτήθη ὅταν ξένος ὑπήκοος ἐφυγαδεύθη εἰς Ρουμανίαν. Ὁ Ὑπουργὸς αὐτὸς ἦτο ὁ Μουτζουρίδης.

§68Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐτέθη ἓν ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον μάλιστα ἐσημειώθη διαφωνία μεταξὺ τῶν δύο προλαλησάντων ρητόρων. Ἐπὶ τοῦ ἐὰν ἡ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν, κατὰ τὴν ὑπάρχουσαν πληροφορίαν, πρόκειται νὰ ζητήσῃ ἡ Κυβέρνησις, θὰ πρέπει νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ὅλου θέματος ἢ μόνον τοῦ θέματος τῆς φυγαδεύσεως τοῦ ὑπὸ δίωξιν βουλευτοῦ. Ἐγὼ ἔχω μόνον μίαν παρατήρησιν: Τὰ θέματα ἦσαν πολλὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἠλέγχθη καὶ ἠλέγχθη ὀξύτατα. Θὰ εἶχον τὴν ἀπορίαν, διατὶ τότε ὅπου τὸ περίφημον καὶ πολύκροτον καὶ τόσον προκαλέσαν σάλον θέμα τῆς διαχειρίσεως τοῦ Σισμανογλείου, δὲν προεκάλεσε κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ζήτημα ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ τὸ ἀντιπαρῆλθεν ἡ Κυβέρνησις καθ’ ὃν τρόπον ἐγόμισεν σήμερον δὲ τὸ πρῶτον, μετὰ τὴν φυγάδευσιν, ἀνακύπτει τὸ ζήτημα; Ἐδῶ εἶναι μόνον ἓν ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον θέτω πρὸς συζήτησιν.

§69ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Βλάπτει τοῦτο;

§70Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν βλάπτει, ἀλλὰ μέσα εἰς ὅλα αὐτὰ δημιουργεῖ ὡρισμένας ἐντυπώσεις. Ἐγώ, ἀπὸ μιᾶς ἀπόψεως, θὰ εἶχον τὴν διάθεσιν νὰ συμφωνήσω μᾶλλον μὲ τὸν κ. Γρηγορίου καὶ ὄχι μὲ τὸν κ. Τσάτσον. Προσεκλήθην ἀπὸ τὸν κ. Τσάτσον νὰ ἀναπτύξω τὸ ζήτημα τῆς ἐκδόσεως. Λυποῦμαι, διότι ἕνας εἰδικὸς λόγος, ὁ ὁποῖος μοῦ ἐπέτρεψεν νὰ εἶμαι πλήρως κατατοπισμένος ἐπὶ τοῦ θέματος, δὲν μοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκθέσω τὸ ζήτημα, διότι πρόκειται περὶ ἐπαγγελματικῆς ὑποθέσεως, διὰ τὴν ὁποίαν δὶς ἢ τρὶς μετέβην εἰς τὸ Παρίσι, κληθεὶς ἀπὸ τὸν πελάτην μου καὶ ἡ ὁποία, εἰς ὡρισμένα σημεῖα ἴσως καλύπτεται καὶ ἀπὸ τὸ ἐπαγγελματικὸν ἀπόρρητον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ εἴπω εἶναι ὅτι ἡ γενίκευσις τῆς ἐντολῆς, ἡ ὁποία θὰ δοθῇ εἰς τὴν ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων ἐπιτροπήν, περικλείει ἕνα πρόσθετον κίνδυνον. Διότι καὶ ἐκεῖ — εἰς τὴν ἄλλην ὑπόθεσιν — τὰ θέματα ἦσαν πάρα πολλά. Τὰ διωκόμενα ἀδικήματα ἦσαν κοινά. Ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς ὑποθέσεως ἡ ὁποία διὰ τὸν πολιτικὸν κόσμον τῆς Χώρας δὲν εἶχεν κανένα ἀπολύτως ἐνδιαφέρον, εὐτυχῶς. Ἀλλὰ ὑπῆρχεν μία γνωστὴ διάστασις εἰς τοὺς κόλπους τοῦ τότε Συναγερμοῦ. Καὶ μόνη ἡ ριφθεῖσα ὑποψία ὅτι ὑπὸ τὴν αἴτησιν τῆς ἐκδόσεως ὑπεκρύπτοντο πολιτικὰ ἐλατήρια, ἔστω ἐμμέσως, εἶχον ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἔκδοσιν ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις. Ἠσκήθη κατόπιν προσφυγὴ τῆς Ἑλλάδος, συμφώνως πρὸς τὰ ἐκεῖ κρατοῦντα, εἰς τὸ Γαλλικὸν Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, τὸ ὁποῖον, ὅμως, ἀπεφάνθη ἐπίσης ἀρνητικῶς, οὕτω δὲ ἀπερρίφθη ἡ αἴτησις τῆς ἐκδόσεως τελεσιδίκως. Λέγω, λοιπόν, ἐὰν εἰς τὴν προσπάθειαν αὐτὴν τὴν σαφῆ τὴν ὁποίαν καταβάλλει ὁ Παπαεμμανουὴλ νὰ θέση πολιτικὸν ζήτημα, προστεθῇ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς περὶ συστάσεως ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, ὄχι διὰ τὸ θέμα τῆς διαφυγῆς, ἀλλὰ διὰ τὸ ὅλον θέμα τῆς διαχειρίσεως τοῦ Σισμανογλείου, θὰ δώσωμεν, ἐνδεχομένως, εἰς τὸν διωκόμενον, ἕνα ἐπιχείρημα ὑπὲρ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπικαλεσθῶ ἔναντι τῆς ξένης Κυβερνήσεως. Οὕτω εἰς ὅσα ἀτυχήματα — τοὐλάχιστον — συνέβησαν μέχρι τοῦδε θὰ προσθέσῃ καὶ ἕνα ἀκόμη. Τὸ ὅτι τίθεται ζήτημα γενικὸν συστάσεως ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς διὰ τὸ σύνολον τῆς διαχειρίσεως τοῦ Σισμανογλείου, μέσα εἰς τὸ ὁποῖον ἐμπλέκεται καὶ ἡ ὑπόθεσις τῆς διαφυγῆς, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνισχύσῃ τὴν ἐπιχειρηματολογίαν τοῦ διωκομένου βουλευτοῦ. Αὐτά, κύριοι συνάδελφοι, εἶχον νὰ εἴπω. Βέβαια, συμβαίνουν εἰς τὸν κόσμον ἀτυχήματα. Θὰ ἀκούσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶμαι βέβαιος, προσπαθοῦντα νὰ δώσῃ ἐπὶ ὅλων αὐτῶν τῶν θεμάτων ἐξηγήσεις. Ἐν καλοπίστῳ, ὅμως, συζητήσει, θὰ τὰ τερματίσῃ. Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ συνομολογηθῇ ὅτι ἡ διαχείρισις τοῦ ὅλου θέματος ἐγένετο κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε παραμένουν βαρύταται ὑπόνοιαι, θὰ ἔλεγον καταθλιπτικαὶ καὶ ἀπαραδέκτου ἐννοίας, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ὑπέδειξε καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ἐπιδεικνύῃ ἔναντι τοῦ διωκομένου βουλευτοῦ. (Χειροκροτήματα).

§71Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀκτὼ συνάδελφοι, βουλευταί, ἐψήφισαν ὑπὲρ τῆς μὴ ἄρσεως τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας. Αὐτὸ δὲν θὰ εἶναι λόγος διὰ τὸν κ. Παπαεμμανουὴλ διὰ νὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι πολιτικὸν τὸ θέμα;

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§73Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, ἐπισυνέβη ἡ γνωστὴ διαφυγὴ καὶ ἀπόδρασις τοῦ βουλευτοῦ Παπαεμμανουὴλ κατὰ τοῦ ὁποίου ἐπρόκειτο νὰ ἀσκηθῇ ποινικὴ δίωξις καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἐζητήθη παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Εἰσαγγελέως ἡ ἄρσις τῆς βουλευτικῆς του ἀσυλίας. Τὸ συμβὰν αὐτό, τῆς διαφυγῆς, εἶναι γνωστὸν ὅτι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τῆς γνωστοποιήσεώς του, κατεβλήθη προσπάθεια ὄχι ἁπλῶς νὰ καταλογισθῇ εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτοῦ νὰ καταλογισθῇ εἰς ἠθελημένην πρᾶξιν ἢ παράλειψιν, ἢ τοὐλάχιστον εἰς ἀναμφισβήτητον ἐνοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Τὴν τοιαύτην καθαρὰν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως συκοφαντίαν.....

§74Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Εἶναι βαρεῖα ἡ φράσις.

§75Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τὴν συκοφαντίαν αὐτήν, ἐπαναλαμβάνω, ἡ Κυβέρνησις ἀντέκρουσε μετ’ ἀγανακτήσεως, ἰσχυρισθεῖσα ὅτι: πρῶτον, μὲ τὴν ὑπόθεσιν τῶν κατηγοριῶν ἐναντίον τοῦ βουλευτοῦ Παπαεμμανουὴλ διὰ πράξεις τελεσθείσας εἰς χρόνον παρωχημένον, οὐδεμίαν εἶχε σχέσιν καὶ οὐδεμίαν ὑπεῖχεν εὐθύνην. Δεύτερον, ὅτι ἀσχέτως τοῦ ὅτι αἱ πράξεις τοῦ ἐν λόγῳ ὑποδίκου βουλευτοῦ ἐτελέσθησαν ἐκτὸς τῆς ἀκτῖνος οἱασδήποτε εὐθύνης τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ὁ ἐν λόγῳ βουλευτὴς ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐδημιουργήθη θέμα εὐθύνης του λόγῳ ὑπερβαλλούσης πολιτικῆς εὐθιξίας τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἔτυχε σκληρᾶς καὶ καθαρῶς ἐχθρικῆς μεταχειρίσεως, διὰ τὴν ὁποίαν ἴσως δικαίως διεμαρτύρετο, ὡς διεμαρτυρήθη διὰ τῆς τελευταίας του ἐπιστολῆς, ἐὰν δὲν ἀπεφάσιζε τὴν ἀπόδρασιν καὶ ἐὰν δὲν ἠρνεῖτο νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν Δικαιοσύνην τῆς Πατρίδος του.

§76Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δὲν ἔπρεπε νὰ τὸν διαγράψητε τότε.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἐπερωτῶντες ἠκούσθησαν ἄνευ διακοπῆς. Παρακαλῶ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀκουσθῇ ἄνευ διακοπῶν.

§78Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ διακόπτετε. Ἄλλωστε, δὲν λέγετε καὶ τίποτε τὸ ὁποῖον νὰ διαφωτίζῃ τὴν ὑπόθεσιν. Κύριοι βουλευταί, μετὰ τὴν γνωστὴν δίκην, τὴν ὁποίαν προεκάλεσεν ὁ φυγοδικῶν ἤδη βουλευτὴς καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων αὐτῆς, ἀπεφασίσθη, ὡς προανέφερον, ἡ ποινικὴ δίωξίς του καὶ ἐζητήθη πρὸς τοῦτο ἡ ἄρσις τῆς βουλευτικῆς του ἀσυλίας. Ἐπρόκειτο, ἐπαναλαμβάνω, διὰ τὴν δίωξιν πράξεων, αἱ ὁποῖαι ὁπωσδήποτε δὲν ἀφεώρων τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ὡς τοῦτο προέκυψε καὶ ἀπεδείχθη κατὰ τὰς προηγηθείσας ἐνώπιον τῆς Βουλῆς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι καὶ μακραὶ ὑπῆρξαν καὶ ἐξονυχιστικαὶ καὶ διαφωτιστικαί.

§79Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατ’ οὐσίαν, λόγῳ τῆς νομοθεσίας, καμμίαν Κυβέρνησιν.

§80Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τούτων οὕτως ἐχόντων, κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠδύνατο νὰ παραμείνῃ ἐντελῶς ἀδρανὴς καὶ ἀδιάφορος παραδίδουσα τὸν κ. Παπαεμμανουήλ, ὡς πρὸς μὲν τὴν ἄρσιν τῆς ἀσυλίας εἰς τὸ ἁρμόδιον Σῶμα, ὡς πρὸς τὴν ποινικήν του εὐθύνην εἰς τὰς ἁρμοδίας Δικαστικὰς ἀρχάς, διαγράφουσα τοῦτον τοῦ Κόμματος τῆς Ε.Ρ.Ε., ὅταν ἀπεδεικνύοντο αἱ κατ’ αὐτοῦ κατηγορίαι, ἢ ὅταν τοὐλάχιστον ἀπεκρυσταλλοῦντο κατηγορίαι, διότι οὔτε ἀποκρυστάλλωσις κατηγορίας κατ’ αὐτοῦ δὲν ἔλαβε χώραν, ὅταν ἐπηκολούθησαν τὰ μέτρα περὶ τῶν ὁποίων θὰ κάμω λόγον. Ἐπαναλαμβάνω, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠδύνατο οὕτω νὰ ἐνεργήσῃ διὰ νὰ λειτουργήσῃ ἡ διαδικασία τοῦ Σώματος μετὰ τῆς γνωστῆς βραδύτητος πρὸς ἄρσιν τῆς ἀσυλίας καὶ ἡ δικαιοσύνη πρὸς ἐπιβολὴν τῶν κυρώσεων, μετὰ τὴν διαπίστωσιν τοῦ ἀδικήματος ἡ Κυβέρνησις λόγῳ ὑπερβαλλούσης εὐθιξίας τοῦ Προέδρου αὐτῆς, ἀπεφάσισε καὶ ἔλαβε κατὰ τοῦ βουλευτοῦ Παπαεμμανουὴλ τὰ ἀκόλουθα κατὰ σειρὰν μέτρα. Πρῶτον πρὸ πάσης ἐκδόσεως παραπεμπτικοῦ ἢ καὶ ἁπλοῦ διωκτικοῦ ἐγγράφου, ἀλλὰ ὅπως προανέφερον καὶ πρὸ πάσης ἀποκρυσταλλώσεως κατηγορίας ἐναντίον τοῦ βουλευτοῦ Παπαεμμανουήλ, ὁ ἐν λόγῳ βουλευτής, δι’ ἐπισήμου δηλώσεως τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀπεμονώθη καὶ κατέστη βουλευτὴς ὑπὸ αἵρεσιν. Καὶ θὰ ἐξηγήσω διὰ τίνα λόγον ἦτο ἀνήθικον καὶ ἀνεπίτρεπτον νὰ διαγραφῇ ἐν σπουδῇ, ἐνῷ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔπραξεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀπομονώσῃ τὸν βουλευτὴν ἐν τῇ ὑπονοίᾳ ὅτι ἐνέχεται εἰς πρᾶξίν τινα, ἐλάχιστοι Ἀρχηγοὶ Κομμάτων τὸ ἔπραξαν κατὰ τὸ παρελθόν. Κύριοι βουλευταί, πέραν τῆς ἀπομονώσεως αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ Κόμματος τῆς Ε.Ρ.Ε., τὴν ὁποίαν, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δι’ ἐπισήμου δηλώσεώς του ἀπεφάσισεν καὶ ἐξεδήλωσεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως περὶ Σισμανογλείου, ὁ αὐτὸς κ. Παπαεμμανουὴλ ὄχι οἱανδήποτε ἀλληλεγγύην ἢ ἁπλῆν συνδρομὴν ἢ ἀνοχὴν δὲν ἐγνώρισεν, ἀλλὰ ἐδέχθη τὰ πυρὰ τῶν ἁρμοδιωτέρων Ὑπουργῶν τῆς Κυβερνήσεως, ὑπὸ τοιαύτην μορφήν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἀσφαλῶς δὲν τὰ ἐγνώρισεν ἀπὸ τὴν πλευρὰν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§81Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὄχι ἀκριβῶς, κύριε Ὑπουργέ.

§82Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τρίτον, κύριοι βουλευταί, κατὰ τρόπον αὐτόχρημα ἐπαναστατικόν, ἀπὸ ἀπόψεως ταχύτητος, κατὰ τρόπον ἄγνωστον εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς, ἀφ’ ἧς τὴν 11ην τοῦ μηνὸς ἤχθη μέχρι τῆς ἁρμοδίας Γραμματείας ἡ αἴτησις τοῦ ἁρμοδίου Εἰσαγγελέως περὶ ἄρσεως τῆς ἀσυλίας, ἐντολῇ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, συνεκροτήθη, κατὰ τρόπον πρωτοφανῆ, ἐντὸς δύο ἡμερῶν ἡ ἁρμοδία Κοινοβ. Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία καὶ αὐθημερὸν προέτεινεν διὰ τῆς παμψηφίας τῶν ψήφων τῶν Κυβερνητικῶν βουλευτῶν τὴν ἄρσιν τῆς ἀσυλίας. (Χειροκροτήματα). Μὲ ταχύτητα ἐπίσης ἀσυνήθη διὰ τὰ χρονικὰ τῆς διαδικασίας τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ἐγγράφεται μετὰ μίαν ἑβδομάδα καὶ εἰς τὴν τελευταίαν ἀκριβῶς ἡμέραν τῶν συνεδριάσεων, παρὰ τὸν γνωστὸν φόρτον, τὸν πρὸ τῶν διακοπῶν, ἡ αἴτησις ἄρσεως τῆς ἀσυλίας τοῦ Παπαεμμανουήλ, μαζὶ μὲ μίαν ὀκτάδα ἄλλων αἰτήσεων ἐκκρεμουσῶν καὶ ἐν ἀποτελματώσει ἀπὸ ἑξαμήνου εἰς τὴν ἁρμοδίαν Ὑπηρεσίαν, εὑρισκομένων. Τέλος, κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις, ὅταν ἐτέθη τὸ θέμα τῆς ἐνδεχομένης ἐξόδου τοῦ Παπαεμμανουήλ, ἐκδίδει τὴν διαταγὴν τῆς ἀπαγορεύσεώς της, περὶ τῆς ὁποίας θὰ κάμω εἰδικὴν μνείαν, καὶ εἰδικὴν ἀναφοράν, διὰ νὰ διαπιστωθῇ ὑπὸ ποίας προϋποθέσεις ἐξεδόθη, ποῖον σκοπὸν ἐξυπηρέτει καὶ διὰ τίνα λόγον ἐχορηγήθη τὸ διαβατήριον. Κύριοι βουλευταί, κατὰ συνέπειαν τῶν χαρακτηριστικῶν αὐτῶν ἐνεργειῶν καὶ πράξεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ἁπλοϊκώτερος τῶν πολιτῶν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ ὡρισμένας ἀπορίας καὶ νὰ αἰσθάνεται ὡρισμένα ἐρωτήματα, ἐπὶ τῶν ὅσων εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως ἐχαλκεύθησαν. Πρῶτον, διὰ τίνα λόγον ἡ Κυβέρνησις καὶ πρὸς ἐξυπηρέτησιν ποίου σκοποῦ θὰ ἠγεῖτο εἰς τὴν κατάπτωσιν νὰ ἀποφασίσῃ τὴν ὑποβοήθησιν διαφυγῆς τοῦ βουλευτοῦ Παπαεμμανουήλ, ἐφ’ ὅσον καὶ αὐταὶ αἱ πράξεις διὰ τὰς ὁποίας ἐπρόκειτο καὶ ἐπέπρωτο νὰ κατηγορηθῇ οὗτος ἦσαν πράξεις τελεσθεῖσαι ἐκτὸς τοῦ χρόνου τῆς ἰδικῆς της διακυβερνήσεως; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συλλάβῃ τις ἐν νῷ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀνεύθυνος πολιτικῶς, ὡς εἶχε προκύψει ἐξ ἐπισήμου συζητήσεως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, θὰ ἀπεφάσιζε νὰ ἐκτεθῇ διὰ νὰ καλύψῃ τὴν τυχὸν διαφυγὴν τοῦ Παπαεμμανουήλ; Ἐάν, ὅμως, κ. βουλευταί, παρὰ πάντα λόγον καὶ παρὰ πάντα σκοπόν, ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσιζε, παραφόρως, νὰ συμπράξῃ ὁπωσδήποτε εἰς τὴν διαφυγὴν τοῦ Παπαεμμανουήλ, ἦτο ἀνάγκη νὰ λάβῃ ὅλην ἐκείνην τὴν σειρὰν τῶν ἐπαναστατικῶν μέτρων ἐναντίον του, ἐνῷ, ἐπαναλαμβάνω, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀδρανήσῃ καὶ ἀφήσῃ τὸ Παπαεμμανουὴλ εἰς τὴν βραδεῖαν κίνησιν τῆς μηχανῆς τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας καὶ πέραν αὐτοῦ νὰ μὴ παρανομήσῃ, εἴτε ἀρνουμένη τὴν ἔκδοσιν διαβατηρίου εἴτε ἐκδίδουσα διαταγὴν ἀπαγορεύουσαν τὴν ἔξοδον αὐτοῦ; Ἀλλὰ καὶ ἐὰν δεχθῶμεν, κ. βουλευταί, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὁπωσδήποτε ἔστω καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων, ἐλάμβανεν ἀπόφασιν ὑποβοηθήσεως τῆς διαφυγῆς τοῦ Παπαεμμανουήλ......

§83ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπάρχει ἀμφιβολία;

§84Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί, ἐὰν παρὰ ταῦτα ἦτο δυνατὸν μὲ πᾶσαν δόσιν κακοπιστίας καὶ δολιότητος νὰ φαντασθῇ τις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀπεφάσιζεν ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ ὑποβοηθήσῃ τὴν διαφυγὴν τοῦ Παπαεμμανουήλ, ἦτο ποτὲ δυνατὸν νὰ τῆς ἀποδοθῇ ἡ μωρία, ὅτι τὴν ὑποβοήθησιν αὐτὴν θὰ τὴν ἔκαμνε δι’ ἐκδόσεως ἀπαγορευτικῆς διαταγῆς ἐξόδου, ὅτι εἰς τὴν διαταγὴν αὐτὴν θὰ παρέλειπεν, ἐσκεμμένως, ἕνα σταθμόν, ὅτι ἀπὸ τὸν σταθμὸν αὐτὸν θὰ ὑπεδείκνυε τὴν φυγάδευσιν τοῦ Παπαεμμανουήλ, ὁ σταθμὸς αὐτὸς θὰ ἦτο ὁ σταθμὸς τῆς ἰδιαιτέρας ἐκλογικῆς περιφερείας τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι διὰ τὴν φυγάδευσιν αὐτὴν θὰ συνέπραττε μὲ πλειάδα κατωτέρων ἐκτελεστικῶν ὀργάνων, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἐξετίθετο, λόγῳ τῆς ἀθεμίτου συνεργασίας, ὅτι ἐν συνεχείᾳ, κατόπιν τῆς ἀθεμίτου αὐτῆς συνεργασίας μὲ κατώτερα ἐκτελεστικὰ ὄργανα, θὰ εἶχε τὸ σθένος νὰ διώξῃ διοικητικῶς καὶ δικαστικῶς τὰ ὄργανα αὐτά, διότι ἤδη ἡ δικαστικὴ ἀρχή, κατ’ ἐντολὴν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει παραλάβει ὁλόκληρον τὴν δικογραφίαν καὶ ἔχει ἐπιληφθῆ τῶν σχετικῶν ἐνεργειῶν καὶ ἀνθ’ ὅσων ἔπραξεν ὑπὲρ τῆς φυγαδεύσεως θὰ ἐδέχετο τὴν ἐπιστολήν, τὴν ὁποίαν ἐδέχθη, διὰ νὰ καθυβρισθῇ ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Παπαεμμανουήλ, διὰ τὴν ἐχθρότητα τὴν ἀδικαιολόγητον, τὴν ὁποίαν ἐπέδειξεν ἐναντίον του; Κύριοι βουλευταί, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν πίστις κακὴ ἀπολύτως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὐδοκιμήσουν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθοῦν αἱ ἐκδοχαί, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐθεμελίωνον οἱασδήποτε μορφῆς εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, πλὴν ἐκείνης ἐκ τῶν πράξεων τῶν ὀργάνων αὐτῆς, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ θὰ ἀναφερθῶ παρακάτω, ἀφοῦ δώσω τὰς ἐπιβαλλομένας ἐξηγήσεις καὶ διὰ τὸ διαβατήριον καὶ διὰ τὴν διαφυγήν. Ἀλλά, κύριοι, ὑπάρχει μία μερίς, ἡ ὁποία πιστεύει, ὅτι ἐν ὀνόματι μόνον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἶναι δυνατὸν νὰ διαθλᾶται πρὸς πᾶσαν μορφὴν ἡ ἀλήθεια, καὶ ἐν ὀνόματι αὐτῆς τῆς διαθλάσεως νὰ κατασυκοφαντῆται οἱοσδήποτε πολιτικὸς ἀντίπαλος καὶ αὐτὴ ἡ μερίς, κατὰ τὸ διαρρεῦσαν δεκαήμερον μᾶς ἀπέδωκε, κατὰ σειράν, τὰς ἀκολούθους πράξεις καὶ ὑπόπτους, δῆθεν, παραλείψεις; Πρῶτον, διὰ τίνα λόγον δὲν διεγράφη ἀμέσως καὶ παραχρῆμα ὁ Παπαεμμανουήλ; Δεύτερον, διατὶ καθυστέρησεν ἡ διαδικασία τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας καὶ διατὶ δὲν συνετελέσθη ἡ ἄρσις τὴν ὡρισθεῖσαν ἡμέραν τῆς 20ῆς Δεκεμβρίου; Τρίτον, διατὶ ἐχορηγήθη ἀναρμοδίως καὶ ἐκνόμως παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν διαβατήριον εἰς τὸν εἰρημένον βουλευτὴν Παπαεμμανουήλ, ὁ ὁποῖος ἔδει νὰ ἐφοδιασθῇ μὲ ὑπηρεσιακὸν τοιοῦτον, πρὸς ἔκδοσιν τοῦ ὁποίου ἁρμόδιον εἶναι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν; Τέταρτον, διὰ τίνα λόγον χορηγηθὲν τὸ διαβατήριον παρὰ τῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐχορηγήθη ἄνευ τῆς προσαγωγῆς τῆς σχετικῆς βεβαιώσεως τῆς ἁρμοδίας Οἰκονομικῆς Ὑπηρεσίας; Πέμπτον, διὰ τίνα λόγον ἡ Κυβέρνησις, ἐφ’ ὅσον εἶχεν ἤδη λάβει τὴν ἀπόφασιν νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐκτὸς τῶν ὁρίων τῆς Ἐπικρατείας ἀπομάκρυνσιν τοῦ Παπαεμμανουήλ, διὰ τίνα λόγον ἐχορήγησεν πρὸς αὐτὸν τὴν ζητηθεῖσαν θεώρησιν; Καὶ τέλος, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισεν, ὅπως ἀποκλείσῃ τὴν διαφυγὴν ἢ τὴν ὁπωσδήποτε ἔξοδον τοῦ Παπαεμμανουὴλ διὰ τῆς ὁδοῦ τῆς ἐκδόσεως τῆς ἀπαγορευτικῆς διαταγῆς, διὰ τίνα λόγον ἡ ἀπαγορευτικὴ διαταγὴ ὑπῆρξε πλημμελὴς καὶ ἐλλιπής, εἰς τρόπον ὥστε νὰ καταλίπῃ δίοδον διαφυγῆς, τὴν τοιαύτην τοῦ σταθμοῦ τοῦ Νέου Καυκάσου Φλωρίνης;

§85Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἄλλη κατηγορία, τὴν ὁποίαν δὲν ἀνεφέρατε, αὐτήν, τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. Τσουκαλᾶς, ὅτι, διατί, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἦτο ἀποφασισμένη νὰ παρεμποδίσῃ τὴν ἔξοδον τοῦ ἐν λόγῳ βουλευτοῦ, δὲν ἔλαβε μέτρα, ἐφ’ ὅσον ἤξευρεν ὅτι ὁ βουλευτὴς αὐτὸς ἦτο ἐφωδιασμένος μὲ διαβατήριον καὶ ἐφ’ ὅσον ἐπίστευεν ὅτι εἶχον ἀποκλεισθῆ ὅλαι αἱ διέξοδοι, πῶς δὲν ἔλαβε μέτρα παρακολουθήσεως καὶ παρεμποδίσεως τοῦ βουλευτοῦ αὐτοῦ; Πέραν αὐτῆς, ἄλλη ἐρώτησις, ἐπίσης τεθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Τσουκαλᾶ: Πῶς αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ κ. βουλευτὴς γνωρίζει, ὅτι ἕνας σταθμὸς εἶναι ἐλεύθερος, ὁ σταθμὸς τοῦ Νέου Καυκάσου καὶ ταὐτοχρόνως, εἶναι βέβαιος, ὅτι δὲν ἀναγινώσκεται ἡ εἴδησις εἰς τὸν τύπον, εἰς τὴν Φλώριναν καὶ ὡς ἐκ τούτου παίρνει ἐπάνω του τὸν κίνδυνον, νὰ χρησιμοποιήσῃ αὐτὴν τὴν διέξοδον, διὰ νὰ πάῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν;

§86Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ποῖος τύπος ἐδημοσίευσε τὴν εἴδησιν;

§87Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ὅλαι αἱ ἐφημερίδες.

§88Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἠμπορεῖτε, νὰ μοῦ φέρετε μίαν δευτέραν ἐφημερίδα, πλὴν τοῦ «Ἐθνικοῦ Κήρυκος»;

§89Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Αὐτὴ ἡ ἐφημερὶς φθάνει ἕως τὰ σύνορα.

§90Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι μία ἐφημερὶς ἐδημοσίευσε τὴν εἴδησιν.

§91Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. (Δὲν ἠκούσθη).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Γρηγορίου, δὲν σᾶς διέκοψεν ὁ κ. Ὑπουργός. Μὴ διακόπτετε, λοιπόν, καὶ σεῖς, διὰ νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις ἠρέμως.

§93Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί, αὐταὶ εἶναι αἱ διατυπωθεῖσαι ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως αἰτιάσεις εἰς τὰς ὁποίας περιλαμβάνονται καὶ αἱ προστεθεῖσαι ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος καὶ θὰ ἀπαντήσω καὶ ἐπ’ αὐτῶν. Ἡ πρώτη, κύριοι βουλευταί, ἦτο διὰ τίνα λόγον δὲν διεγράφη παραχρῆμα ὁ ἐν λόγῳ βουλευτής. Ἀσχέτως τοῦ ποία ὑπῆρξεν ἡ ἀτυχὴς σκέψις τοῦ κ. Προέδρου, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω ἐνώπιον τοῦ Σώματος καὶ νὰ διαλαλήσω τὴν προσωπικήν μου γνώμην, ὅτι τυχὸν διαγραφὴ τοῦ βουλευτοῦ, ἐναντίον τοῦ ὁποίου δὲν εἶχεν ἀκόμη ἀποκρυσταλλωθῆ κατηγορία, ἀποτελεῖ ἄνανδρον πολιτικὴν πρᾶξιν. (Χειροκροτήματα). Δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα οὐδεὶς Ἀρχηγός, νὰ προκαταλάβῃ τὴν Δικαιοσύνην τῆς Πατρίδος, πρὶν αὕτη προλάβῃ νὰ ἀποδώσῃ κατηγορίαν ἢ νὰ ἐκδώσῃ ἁπλοῦν καταδιωκτικὸν ἔγγραφον, νὰ στιγματίσῃ τὸν βουλευτήν, ὡς ἤδη ἀποδεδειγμένως ἔνοχον. Ὁ κ. Παπαεμμανουήλ, διὰ τῆς πράξεώς του, προσεπεκύρωσε τὴν ὕποπτον πολιτείαν του, καὶ τὰς εὐθύνας, τὰς ὁποίας ἀναμφισβητήτως ἔχει. Μέχρις, ὅμως, τῆς ἐκδηλώσεως αὐτῆς, οὐδεὶς τίμιος πολιτικὸς — οὔτε καὶ εἰς τὸ παρελθὸν ὑπάρχει παρόμοιον παράδειγμα — θὰ ἔσπευδε, πρὶν ἀκόμη ἴδῃ ποίαν κατηγορίαν θὰ τοῦ ἀπέδιδεν ἡ δικαιοσύνη, νὰ τὸν στιγματίσῃ ὡς κοινὸν ἐγκληματίαν. Οὔτε δικαίωμα εἶχεν, οὔτε ὑποχρέωσιν.

§94Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, μοῦ ἐπιτρέπετε, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ; Αὐτὴν τὴν στιγμήν, διατὶ διεγράφη ὁ κ. Παπαεμμανουήλ; Ἡ βουλευτική του ἀσυλία δὲν εἶχεν ἀρθῆ, ἕως τώρα. Ἔκαμεν νόμιμον χρῆσιν τοῦ διαβατηρίου του. Εὑρίσκεται ἐν ἀπολύτῳ νομιμότητι εἰς τὸ Παρίσι. Διατὶ διεγράφη χθές;

§95Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἁπλοποιεῖτε πολὺ τὴν νομιμότητα. Δὲν πιστεύω, νὰ ἔχητε αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν. Θὰ ἦτο μία ἀτυχὴς ἔκφρασις.

§96Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Διατὶ διεγράφη τὴν 3ην Ἰανουαρίου;

§97Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Διεγράφη τὴν 3ην Ἰανουαρίου, διότι, ὅταν ἡ ἀπαγόρευσις αὕτη ἔδει νὰ ὁδηγηθῇ εἰς ὅλους τοὺς σταθμοὺς τῆς Χώρας, δὲν ὁδηγεῖται εἰς ἕνα, τὸ κενὸν αὐτὸ τὸ ἐγνώριζεν ὁ Παπαεμμανουήλ, κατευθύνεται πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν καί, ἀφοῦ συνέπραξε διὰ τὴν ἔξοδον αὐτήν, ἀνεχώρησε, διότι αἰσθάνεται, ὅτι ἔχει τὸ βάρος τῶν εὐθυνῶν του. Δι’ αὐτὸ διαγράφεται.

§98Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Δηλαδὴ θέλετε νὰ εἴπητε διότι συνέπραξεν εἰς τὴν μὴ κοινοποίησιν τῆς διαταγῆς;

§99Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι βουλευταί, ἐγώ, προσωπικῶς, πιστεύω, ὅτι ἡ ἀπομόνωσις, εἰς τὴν ὁποίαν προῆλθε, δι’ ἐπισήμου δηλώσεως ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀπομονώνω τὸν βουλευτὴν καὶ δίδω τὸν χρόνον εἰς τὴν ἁρμοδίαν δικαστικὴν ἀρχήν, νὰ ἀπαγγείλῃ τὴν κατηγορίαν, δι’ ἐμὲ εἶναι ἔκδοσις βουλεύματος καὶ ἀποφάσεως. Ἀλλά, ἐνδεχομένως, ἡ ὑπερβολικὴ εὐθιξία τοῦ κ. Προέδρου, ἅμα τῇ ἐκδόσει τοῦ ἐντάλματος, νὰ τὸν ἄγῃ εἰς τὴν ἀπόφασιν, δὲν εἶναι οὔτε κοινοβουλευτικῶς, οὔτε πολιτικῶς, οὔτε ἠθικῶς ἐπιτρεπτόν, νὰ σπεύσῃ νὰ προκαταλάβῃ τὴν Δικαιοσύνην, ἥτις ἐπελήφθη τῆς ὑποθέσεως. Συνεπῶς, δὲν εἶναι δυνατὸν σοβαρῶς νὰ συζητῶμεν, διὰ τίνα λόγον δὲν ἔσπευσε, νὰ κάμῃ τὴν διαγραφήν. Ἐκτὸς ἐὰν ὡρισμένοι εἶναι συνηθισμένοι εἰς τόσον λεπτεπίλεπτον εὐαισθησίαν ἐπὶ τῶν περιπτώσεων αὐτῶν καὶ εἰς τὸ παρελθὸν προέβησαν εἰς παρομοίας ἐνεργείας, ὁπότε θὰ ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ τὰς ἐπικαλεσθοῦν καὶ νὰ τὰς ὑποβάλουν πρὸς μίμησιν εἰς τὰ ἄλλα κόμματα.

§100Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Φοβοῦμαι, κ. Ὑπουργέ, ὅτι εἰς τὰς σκέψεις σας γίνεται σύγχυσις μεταξὺ ποινικῶν καὶ ἠθικῶν εὐθυνῶν. Εἰς τὸν πολιτικὸν βίον ἀρκεῖ τὸ βάρος τῶν ἠθικῶν καὶ τῶν πολιτικῶν εὐθυνῶν, πρὸς λῆψιν τοιούτων ἀποφάσεων ἀπὸ τὰ κόμματα. Ἐπὶ πλέον, βεβαίως, εἶναι ἡ ἐπιβεβαίωσις καὶ ποινικῶν εὐθυνῶν. Ἐφ’ ὅσον, ἑπομένως, δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀντικειμενικὴ βεβαίωσις, οὔτε ποινικῶν, οὔτε πολιτικῶν, οὔτε ἠθικῶν εὐθυνῶν, βεβαιότατα ἰσχύει ἡ ἀρχή, τὴν ὁποίαν ἐθέσατε, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς οὐδένα ἀρχηγόν, νὰ προκαταλάβῃ τὴν Δικαιοσύνην. Θὰ εἶναι πρᾶξις ἄνανδρος. Ὅταν, ὅμως, συμβῇ, νὰ ὑπάρξῃ δικαστικὴ ἀπόφασις, ἐπιβεβαιώνουσα κατὰ τρόπον ἀναμφισβήτητον βαρυτάτας ἠθικὰς εὐθύνας, προκύπτει, τότε, ἡ εὐθύνη καὶ τὸ χρέος τῶν ἀρχηγῶν τῶν πολιτικῶν κομμάτων, νὰ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὸ πόρισμα τῆς Δικαιοσύνης καὶ νὰ προβαίνουν εἰς τὴν διαγραφήν. (Χειροκροτήματα).

§101Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐννοεῖτε τὴν ἄρσιν τῆς ἀσυλίας;

§102Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐννοῶ τὴν δικαστικὴν ἀπόφασιν, μὲ τὴν ὁποίαν ἀθωώνεται ἡ «Ἑστία» καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι πλήρης ἡ ἐπιβεβαίωσις.

§103Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τί σχέσιν ἔχει αὐτὴ ἡ ἀπόφασις;

§104Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχει τὴν ἀκόλουθον σχέσιν: Ἐπιβεβαιώνει τὰς ἠθικὰς εὐθύνας τοῦ βουλευτοῦ Παπαεμμανουήλ, κατὰ τρόπον δικαστικόν.

§105Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κατὰ τὸ παρελθὸν ἀπηλλάγη ἡ «Ἑστία» κατόπιν μηνύσεως καὶ ἄλλου βουλευτοῦ....

§106Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ θέμα. Προηγουμένως, μάλιστα, ἐξήρατε, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἐπεσπεύσθη καὶ ἡ ἔκδοσις τῆς ἀποφάσεως τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἡ παραπομπὴ εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ ἐλησμονήσατε νὰ τονίσητε τὴν διαφορὰν τοῦ θέματος. Ἐπρόκειτο περὶ σκανδάλου, τὸ ὁποῖον εἶχε προκαλέσει πανελλήνιον βοήν.

§107Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐνθυμεῖσθε περὶ ποίου πρόκειται;

§108Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐννοῶ τὰς περιπτώσεις πρὸς τὰς ὁποίας ἠθέλατε νὰ συγκρίνητε τὸ περιστατικὸν Παπαεμμανουήλ. Δὲν ὑπάρχει μεταξὺ τῶν ἀσημάντων ἄλλων αἰτήσεων ἄρσεως ἀσυλίας καμμία σύγκρισις.

§109Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὄχι. Εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν δὲν γεννᾶται ζήτημα.

§110Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς περιπτώσεως σκανδάλου, προκαλέσαντος πανελλήνιον ἀγανάκτησιν.

§111Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ὁμιλῶ κυρίως περὶ τῶν αἰτιάσεων τοῦ Τύπου, κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτάς. Μᾶς ἀπεδόθη βραδεῖα κίνησις τῆς διαδικασίας περὶ ἄρσεως τῆς ἀσυλίας. Ἀπαντῶ ἐπ’ αὐτοῦ: Δὲν τὸ ἐπιδεικνύω ὡς κατώρθωμά μας.

§112Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν πρόκειται νὰ δώσω διάρκειαν εἰς τὴν διακοπήν μου. Θὰ ὁμιλήσω εἰς τὸ τέλος, ἀπαντῶν εἰς τὰς ἀπόψεις σας. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ ἐπισημάνω, εἶναι τοῦτο: Ὅτι, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἀντικειμενικὴ ἄμεσος ἢ ἔμμεσος δικαστικὴ ἐπιβεβαίωσις, οὔτε ποινικῆς, οὔτε ἠθικῆς εὐθύνης, εἰς οὐδένα Ἀρχηγὸν κόμματος ἐπιτρέπεται νὰ δημιουργήσῃ προκαταλήψεις εἰς τὴν Δικαιοσύνην, μέχρι τῆς τελικῆς του κρίσεως. Ὅταν, ὅμως, ἔχει προηγηθῆ, κατὰ τρόπον ἀντικειμενικὸν καὶ ἀναμφίβολον δικαστικῶς, ἡ ἐπιβεβαίωσις βαρυτάτων ἠθικῶν εὐθυνῶν, τότε δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἀναμονὴ τῆς ἐπιβολῆς τῶν ἠθικῶν εὐθυνῶν, ἀλλὰ ἐπιβάλλεται ἡ ἄμεσος κύρωσις τῆς διαγραφῆς του ἀπὸ τὸ Κόμμα.

§113Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί, ἐπακολουθεῖ ἡ δευτέρα αἰτίασις, περὶ τῆς ὁποίας ἐγένετο σχεδὸν λόγος, κατὰ τὴν διακοπὴν τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων. Ἡ αἰτίασις ἀναφέρεται εἰς τὴν καθυστέρησιν τοῦ ὅλου μηχανισμοῦ τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας καὶ εἰδικώτερον, εἰς τὴν μὴ συζήτησιν τῆς σχετικῆς αἰτήσεως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, κατὰ τὴν ὁρισθεῖσαν ἡμέραν τῆς 20 Δεκεμβρίου π. ἔ. Κύριοι βουλευταί, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι σοβαρόν, νὰ γίνεται συζήτησις περὶ ἐπιβραδύνσεως τῆς αἰτήσεως ἄρσεως ἀσυλίας. Νομίζω, ὅτι — καὶ δὲν ἠμφισβητήθη τοῦτο ἀπὸ καμμίαν πλευρὰν — ἡ ἀστραπιαία ταχύτης μετὰ τῆς ὁποίας ἐλειτούργησεν ὁ μηχανισμὸς τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀποτελεῖ μοναδικὸν παράδειγμα εἰς τὰ χρονικὰ τοῦ Σώματος. Ἐντὸς δύο ἡμερῶν συνῆλθεν ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ τὴν ἰδίαν ἑσπέραν ὑπέβαλεν τὴν πρότασίν της, περὶ ἄρσεως τῆς ἀσυλίας. Συνεπῶς δὲν εἶναι δυνατὸν σοβαρῶς νὰ συζητῶμεν περὶ ὀλιγωρίας ἢ ἀμελείας τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ περὶ ὑπερευαισθησίας αὐτῆς, ἡ ὁποία ὡδήγησεν εἰς τὸ πρωτοφανὲς αὐτὸ φαινόμενον ταχύτητος. Ἀπομένει, ὅμως, τὸ δεύτερον κεφάλαιον, τῆς ἐγγραφῆς τῆς ἐν λόγῳ αἰτήσεως εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τοῦ Σώματος. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἠκολουθεῖτο ἡ κεκανονισμένη διαδικασία, θὰ ἦτο δυνατόν, ὄχι ἁπλῶς μετὰ τὰς ἑορτὰς ἀλλὰ μετὰ μῆνας πολλοὺς νὰ παρέμενεν ἐν ἐκκρεμότητι, ἡ ἐν λόγῳ αἴτησις. Ἀντὶ αὐτοῦ ἐγγράφεται τὴν πρώτην ἑβδομάδα, καὶ ἐγγράφεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς τελευταίας συνεδριάσεως πρὸ τῶν ἑορτῶν, διότι αἱ προηγούμεναι συνεδριάσεις ἦσαν ὑπερμέτρως βεβαρυμέναι. Τί συνέβη, ὅμως, οἱ κ.κ. βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως θὰ ὤφειλον νὰ γνωρίζουν κάλλιον τῶν βουλευτῶν τῆς Συμπολιτεύσεως ὅτι, οἱ ἐγγραφέντες ἄνευ περιορισμοῦ εἰς τὴν ἐπερώτησιν ἐπὶ τοῦ νομοθετήματος «περὶ ἐναερίων συγκοινωνιῶν», ἐζήτησαν εἰς δύο συνεχεῖς συνεδριάσεις νὰ ἀναπτύξουν τὰς ἀπόψεις των ἐπ’ αὐτοῦ. Συνέχισαν, λοιπόν, τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ κατὰ τὴν ἑπομένην ἡμέραν. Ὅταν δέ, ἔστω καὶ λόγῳ τοῦ προκεχωρημένου τῆς ὥρας, ὁ Προεδρεύων τοῦ Σώματος ἐπεκαλέσθη τὴν συνδρομὴν τῶν βουλευτῶν διὰ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις μετὰ τῆς νομίμου ἀπαρτίας, οἱ βουλευταί, κατὰ συμφωνίαν ἠρνήθησαν καὶ ἔλυσαν τὴν συνεδρίασιν. (Θόρυβος).

§114Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Εἴμεθα 15 μόνον.

§115Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Ὁ Προεδρεύων τῆς Βουλῆς, ἐνθυμοῦμαι, κ. Βύζας, ἀπευθυνόμενος πρὸς τοὺς βουλευτάς, εἶπεν, ὅτι ἔχομεν νὰ κάμωμεν ψηφοφορίαν διὰ τὴν ἄρσιν τῆς ἀσυλίας τοῦ βουλευτοῦ κ. Παπαεμμανουήλ. Καὶ ὅλοι, μηδενὸς ἐξαιρουμένου, ἐδήλωσαν, ὅτι δὲν θὰ γίνῃ ψηφοφορία.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀπαντήσω, κύριοι συνάδελφοι, ἐπ’ αὐτοῦ κατόπιν.

§117Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, φρονεῖτε ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρει ὡς ἀπολύτως ἀναγκαῖον νὰ ἄρῃ τὴν ἀσυλίαν πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, δὲν τὸ ἠδύνατο;

§118Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Τί ἐννοεῖτε, κύριε Πρόεδρε; Νὰ χειροδικήσω τὴν νύκτα μετὰ τῶν βουλευτῶν; Ἐδόθη ρητὴ ἐντολὴ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§119Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ Κυβέρνησις ἔκρινεν, ὅτι ἡ σύμβασις τῶν ἐναερίων συγκοινωνιῶν ἔπρεπεν ἀπαραιτήτως νὰ ψηφισθῇ πρὸ τῶν διακοπῶν καὶ παρὰ τὴν σειρὰν τῶν ρητόρων, τελικῶς ἐπέτυχε τὴν ψήφισίν της. Ἐὰν εἰς ἴσον βαθμὸν ἐξετίμα τὸ βάρος τοῦ ἠθικοῦ θέματος καὶ ἐπέμενεν ἡ Κυβέρνησις, ἀμφισβητεῖτε, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ τὸ συζητήσῃ; Ἐὰν τὸ ἀμφισβητῆτε αὐτὸ, τότε σημαίνει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχασε τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς πλειοψηφίας. (Γέλωτες).

§120Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί, ἡ τρίτη ἀποδοθεῖσα αἰτίασις, εἶναι ὅτι ἡ ἁρμοδία Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν, ἐκνόμως καὶ ἄνευ δικαιώματος, ἐφωδίασε μὲ σχετικὸν διαβατήριον τὸν διαφυγόντα βουλευτὴν Παπαεμμανουήλ, ἀντὶ νὰ ἐφοδιασθῇ οὗτος μὲ ὑπηρεσιακὸν διαβατήριον τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν. Ἡ ἐκδοχὴ αὕτη εἶναι ὄχι μόνον αὐθαίρετος, ἀλλὰ καὶ παντελῶς ἀσύστατος, διότι ὑπάρχουν αἱ κείμεναι ἐπίσημοι διατάξεις, αἱ ὁποῖαι εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν, παρὰ μόνον εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν καταχρήσεων ἐπιτρέπει τὴν ἔκδοσιν ὑπηρεσιακῶν διαβατηρίων, τὰ ὁποῖα προβλέπονται μόνον διὰ τοὺς βουλευτὰς καὶ γερουσιαστάς, τοὺς τελοῦντας εἰς εἰδικὴν ἀποστολὴν εἰς τὴν ξένην. Ἀποτελεῖ, λοιπόν, καθαρὰν ἐκτροπὴν ἐκ τῶν κειμένων διατάξεων, ἡ χορήγησις ὑπηρεσιακῶν διαβατηρίων. Ἀλλὰ πέραν τῶν κειμένων διατάξεων, βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, πρὸ μηνῶν καὶ πρὸ ἡμερῶν ἐζήτησαν τὴν ἔκδοσιν διαβατηρίων ἀπὸ τὴν Ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν, διότι ἀπὸ ἐκεῖ ὤφειλον νὰ τὰ ζητήσουν. Πῶς, λοιπόν, οἱ κ. βουλευταί, ὅταν ἐπιθυμοῦν νὰ ταξιδεύσουν ἀναμιμνήσκονται τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν καὶ ἐπὶ τῇ ἐπιδείξει τῆς ταυτότητός των ζητοῦν νὰ ἐφοδιασθοῦν παρ’ αὐτοῦ μὲ τὸ σχετικὸν διαβατήριον καὶ προκειμένου νὰ ἀντιπολιτευθοῦν μίαν περίπτωσιν, ἐναντιοῦνται εἰς τὸ ὅτι ἡ χορήγησις διαβατηρίων γίνεται μόνον διὰ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν; Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἐν προκειμένῳ, δὲν ἐπρόκειτο κἂν περὶ διαβατηρίου, διότι καὶ αὐτὸ ἀγνοεῖται. Ὁ Παπαεμμανουὴλ εἶχεν διαβατήριον καὶ ἐζήτει τὴν θεώρησιν αὐτοῦ. Τὸ διαβατήριόν του δὲν ἦτο ἐκδεδομένον ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν καὶ ἀπὸ αὐτὴν καὶ μόνον ἦτο δυνατὸν νὰ ζητήσῃ νὰ λάβῃ, ἐὰν θὰ ἐλάμβανε τὴν σχετικὴν θεώρησιν. Ἡ ἄλλη αἰτίασις, κύριοι βουλευταί, εἶναι πὼς δὲν προσεκομίσθη τὸ πιστοποιητικὸν ἐνημερώσεως τῆς ἁρμοδίας οἰκονομικῆς ἀρχῆς καὶ αὐτὸ ὑποστηρίζεται κατὰ πλήρη ἄγνοιαν κειμένων διατάξεων καὶ κατὰ πλήρη ἄγνοιαν τῆς πρακτικῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἀντιθέτου, διότι, διὰ νὰ μὴ ὀνομάσω συγκεκριμένα πρόσωπα παρόντων βουλευτῶν, οἱ πάντες ἐπὶ τῇ ἀποδείξει τῆς ταυτότητος ζητοῦν νὰ ἐφοδιασθοῦν μὲ διαβατήριον, ἄνευ προσκομίσεως βεβαιώσεως τῆς ἁρμοδίας οἰκονομικῆς Ἐφορίας.

§121Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐπῆγα καὶ μοῦ ἔφεραν δυσκολίας καὶ μόνον κατόπιν παρεμβάσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς...

§122Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Εἶναι δυνατόν, νὰ τίθεται θέμα σοβαρόν, ὅταν ἡ διάταξις ρητῶς προβλέπει καὶ ὑποχρεώνει τὴν ὑπηρεσίαν νὰ παραδώσῃ τὸ διαβατήριον ἐπὶ τῇ ἐμφανίσει τῆς ταυτότητος καὶ μόνον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὕπαρξιν ἀδείας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, τὸ ἄρθρον 26 τοῦ Κανονισμοῦ προβλέπει ὅτι αὕτη, καίτοι οὐδέποτε εἰς τὴν πρᾶξιν ζητεῖται ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, ἀπαιτεῖται ἐφ’ ὅσον διαρκοῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς. Ἤδη αἱ ἐργασίαι εἶχον διακοπῆ καὶ ἐὰν κατὰ ταῦτα αἱ ὑπηρεσίαι ἐπρόκειτο νὰ ἐφαρμόσουν τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 26, δὲν ἐδικαιοῦντο πρὸς τοῦτο. Ὁ βουλευτὴς Παπαεμμανουὴλ ἐκόμισε πιστοποιητικὸν ἐνημερώσεως τῆς Οἰκονομικῆς Ἐφορίας μόνον διὰ τὸ διαβατήριον τῆς συζύγου του. Συνεπῶς οὔτε καὶ περὶ αὐτοῦ, εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται κἂν σοβαρὸς λόγος. Συνεπῶς ἀπομένει αὐτὴ αὕτη ἡ χορήγησις τοῦ διαβατηρίου πρὸς τὸν Παπαεμμανουὴλ καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν ἀπόφασιν νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀπομάκρυνσίν του ἐκ τῶν ὁρίων τῆς Χώρας. Κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ ἐνημερωθῆτε ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μὲ δύο λέξεις νὰ σᾶς ἐνημερώσω ἐπὶ τῶν περιστατικῶν διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε πῶς ἔλαβον χώραν. Κατ’ ἀρχήν, θὰ πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι ἡ διαδικασία, τῆς θεωρήσεως ὑπάρχοντος διαβατηρίου εἶναι βραχυτάτης διαρκείας. Τὴν πρωΐαν τῆς 22 Δεκεμβρίου, ἀπὸ βαθυτάτης μάλιστα πρωΐας, ὡς ἐκ τῶν ὑστέρων προέκυψεν, ὁ Παπαεμμανουὴλ εἶχε μεταβῆ εἰς τὴν ἐκτὸς τοῦ Ὑπουργείου στεγαζομένην ὑπηρεσίαν διαβατηρίων καὶ ἐζήτησεν νὰ λάβῃ θεωρημένον διαβατήριον. Ἡ ὑπηρεσία τῶν διαβατηρίων ἀπετάνθη ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας, εἰς τὴν Ἀσφάλειαν τὴν Γενικήν, ζητοῦσα νὰ πληροφορηθῇ μήπως ὑφίσταται διοικητικόν τι ἔγγραφον εἰς βάρος αὐτοῦ. Ἡ Ἀσφάλεια ἀπαντᾷ, ὡς ἄλλωστε συμβαίνει, ὅτι διοικητικὸν ἔγγραφον δὲν ὑφίσταται. Ἐν συνεχείᾳ, ἐξ ἰδίας καὶ πάλιν πρωτοβουλίας, ἡ ὑπηρεσία ἀναφέρει τὸ γεγονὸς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Τὸ σχετικὸν τηλεφώνημα λαμβάνει ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς κ. Ράλλης, διότι τὴν πρωΐαν ἐκείνην εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐπισκεφθῶ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ ἔφθασα εἰς τὸ Ὑπουργεῖόν μου τὴν 10ην πρωϊνήν. Ὅταν ἔφθασα, ὁ κ. Ράλλης μοῦ ἀναφέρει ὅτι ὁ Παπαεμμανουὴλ ζητεῖ διαβατήριον ἀπὸ τὴν ἁρμοδίαν Ὑπηρεσίαν. Ἡ ἀπάντησίς μου ἦτο ἄμεσος: ἡ ὑπηρεσία νὰ ἀρνηθῇ τὴν χορήγησιν διαβατηρίου. Ὁ κ. Γενικὸς ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ μὲ ἐνημερώσῃ ἐπὶ ὡρισμένων στοιχείων καὶ μοῦ εἶπεν, ὅτι δὲν δικαιοῦμαι νὰ ἀρνηθῶ τὴν χορήγησιν διαβατηρίου ἐκτὸς ἐὰν ἀπαγορεύσω αὐτὴν ὑπὸ ἰδίαν μου πολιτικὴν εὐθύνην. Ἐδικαιούμην, βάσει εἰδικῆς διατάξεως, νὰ ἀπαγορεύσω τὴν ἔξοδον ἐκ τῆς Ἐπικρατείας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἰδοποίησα τὸν ἁρμόδιον Διευθυντὴν μέσῳ τοῦ κ. Γενικοῦ, ὅπως καθυστερήσῃ ὁπωσδήποτε καὶ ἀντὶ οἱουδήποτε προσχήματος, τὴν παράδασιν τοῦ διαβατηρίου, διὰ νὰ ἀσχοληθῶμεν καὶ ἡμεῖς καὶ αὐτοὶ μήπως καταστῇ δυνατὸν νὰ εὕρωμεν κανένα πρόσχημα διὰ νὰ μὴ ἀρνηθῶμεν ἐκνόμως τὴν παράδοσιν τοῦ διαβατηρίου. Ἀνεζητήσαμεν, ἀλλὰ κατελήξαμεν εἰς τὸ ὅτι δὲν ὑπάρχει εὔλογος ἐμφάνισις δικαιολογίας μὴ παραδόσεως. Κατόπιν τούτου, ἀπεφασίσθη ἡ αὐθαίρετος μὴ παράδοσις. Πρὸς τοῦτο ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ ἀναφερθῶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐζήτησα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὁ ὁποῖος εἶχεν ἀναχωρήσει εἰς τοὺς Δελφούς. Ἐπεκοινώνησα μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ ἀνέφερον τὸ αἴτημα τοῦ Παπαεμμανουήλ. Προηγουμένως παρέλειψα νὰ σᾶς ἀναφέρω ὅτι καθ’ ὃν χρόνον ἐζήτουν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὸ προσωπικὸν τηλέφωνον τοῦ γραφείου μου, δέχομαι τηλεφώνημα τοῦ Παπαεμμανουὴλ ὅστις ἀντιληφθεὶς ἐκ τῆς στάσεως ἐπὶ δίωρον καὶ ἐπιβραδύνσεως τοῦ ἑτοίμου ἤδη διαβατηρίου, μὲ ἔπαιρνεν εἰς τὸ τηλέφωνον διὰ νὰ μοῦ ἐπιτεθῇ δριμύτατα. Ὅταν δὲ τοῦ ἀνέφερον ὅτι ὁ χρόνος τῆς ἀναχωρήσεώς του εἶναι διαβλητὸς καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ ἐπιμείνῃ, ἤρχισεν ἰσχυριζόμενος ὅτι μεταβαίνει διὰ τὴν πάσχουσαν σύζυγόν του, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο νὰ φυγοδικήσῃ ἀλλὰ θὰ ἐπανήρχετο καὶ ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐὰν κρίνῃ ἡ Κυβέρνησις, δὲν θὰ φύγῃ, ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ διαπομπεφθῇ ἐνώπιον 30 ὑπαλλήλων μὴ λαμβάνων τὸ διαβατήριον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἔκλεισα τὸ τηλέφωνον τοῦ Παπαεμμανουὴλ καὶ ἐπεκοινώνησα μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ εἶπον τὸ αἴτημα τοῦ Παπαεμμανουήλ, τοῦ εἶπον τὸ ἐπεισόδιον, τοῦ εἶπον καὶ τὰς ἀπόψεις τῆς ὑπηρεσίας. Ἀπεφασίσθη κατηγορηματικῶς, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαγορευθῇ ὁπωσδήποτε ἡ ἀναχώρησις τοῦ Παπαεμμανουήλ. Δεύτερον, ἀπεφασίσθη τοῦτο νὰ γίνῃ ὑπὸ ἰδίαν μας εὐθύνην, ἐφ’ ὅσον δὲν ἦτο ἐνταῦθα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τέλος κατελήξαμεν εἰς τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀπαγορευτικῆς διαταγῆς, ἡ ἐκτέλεσις τῆς ὁποίας, ἡ ὀρθὴ καὶ ἡ συνεπής, θὰ κατέληγεν εἰς αὐτόματον μηδενισμὸν τῆς θεωρήσεως τοῦ διαβατηρίου, διότι ἐν προκειμένῳ γίνεται μία συστηματικὴ καλλιέργεια πρὸς διαφοροποίησιν τῶν δύο λύσεων. Βεβαίως, ἐὰν λάβωμεν ὡς δεδομένον κατὰ ποῖον τρόπον ἐξετελέσθη, ἢ μᾶλλον κατὰ ποῖον τρόπον δὲν ἐξετελέσθη ἡ δοθεῖσα διαταγὴ καταλήγομεν, ὅτι Παπαεμμανουὴλ παρὰ τὴν διαταγήν, ἀνεχώρει. Ἐὰν δεχθῶμεν, τὸν Παπαεμμανουὴλ μὲ τὸ διαβατήριον καὶ τὴν διαταγὴν ὀρθῶς διαβιβαζομένην, θὰ εἴχομεν πλήρη ἀδυναμίαν διὰ νόμιμον ἀναχώρησιν τοῦ Παπαεμμανουήλ. Κατελήξαμεν εἰς αὐτὸ καὶ εἴπομεν, ὅτι θὰ δοθῇ ἡ σχετικὴ ἐντολὴ τοῦ Ὑφυπουργοῦ Ἀσφαλείας πρὸς τὰς ἁρμοδίας του Ὑπηρεσίας, μετὰ τῶν ὁποίων οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν καὶ ἐν συνεχείᾳ θὰ παραδοθῇ τὸ διαβατήριον καὶ παρεδόθη μόνον ἀφοῦ ἐξεδόθη ἡ διαταγὴ ἡ ἀπαγορεύουσα τὴν ἔξοδον, ἡ ὁποία, κατὰ τὴν ἄποψιν τῶν ὀργάνων καὶ τῶν συμβούλων, ἐπιφέρει αὐτόματον ἐξουδετέρωσιν τοῦ διαβατηρίου.

§123Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον σᾶς ἔθεσεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος κ. Τσάτσος, ἦτο σαφὲς τὸ ἑξῆς: Σᾶς εἶπεν ὁ κ. Τσάτσος, ἂν καὶ πιστεύω ὅτι εἴχατε τὸ ἀπόλυτον δικαίωμα νὰ ἀρνηθῆτε ἢ νὰ καθυστερήσητε τὸ διαβατήριον, οὐδεὶς νόμος σᾶς ἠνάγκαζε ἐντὸς τῆς ἡμέρας νὰ ἐκδώσητε τὸ διαβατήριον.

§124Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶπον αὐτό.

§125Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἄρα, ἦτο δυνατόν, νὰ εἴπητε: Περίμενε μίαν ἑβδομάδα, μετὰ τὰς ἑορτάς.

§126Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Διατί νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι δὲν σοῦ δίδω διαβατήριον, ὅταν ἠμποροῦσα νὰ τοῦ ἀπαγορεύσω τὴν ἔξοδον;

§127Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἐνῷ, λοιπόν, εἴχατε, ὅπως ἀναγνωρίζετε, τὸ δικαίωμα, χωρὶς νὰ παρανομῆτε, νὰ μὴ τοῦ δώσητε διαβατήριον..........

§128Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Νόμιμον δικαίωμα δὲν εἶχον. Τὸ νὰ ἐπιτρέψω τὴν ἔκδοσιν εἶχον νόμιμον δικαίωμα.

§129Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Εἴχατε δικαίωμα νὰ καθυστερήσητε τὴν ἔκδοσιν τοῦ διαβατηρίου, ἄρα καθυστεροῦντες τὸ διαβατήριον, ἀναμφισβητήτως εἴχατε κάθε δικαίωμα νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν σοῦ δίδω τὸ διαβατήριον.

§130Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὄχι δὲν εἶχον.

§131Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Νὰ μὴ τὸ δώσητε ἀμέσως, διατί νὰ μπῆτε εἰς τὴν περιπλοκὴν νὰ ἐκδώσητε τὸ διαβατήριον καὶ νὰ τοῦ ἀπαγορεύσητε τὴν ἔξοδον.

§132Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Πρῶτον διότι τὸ διαβατήριον ἤδη ἦτο ἕτοιμον πρὸς παράδοσιν ἀπὸ τριώρου, συνεπῶς δὲν ἔδωσα ἐντολὴν νὰ γίνῃ τὸ διαβατήριον, ἐπέτρεψα νὰ τοῦ παραδοθῇ τὸ διαβατήριον. Δεύτερον θέμα ἦτο τὸ ὅτι ὅταν ὁ Παπαεμμανουὴλ ἐλάμβανε τὸ διαβατήριον, ἐνῷ ἰσχυρίζετο ὅτι δὲν πρόκειται νὰ τὸ χρησιμοποιήσῃ, τὴν ὑπόσχεσιν αὐτὴν δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν. Ἐφ’ ὅσον εἶχον μέσον νὰ κατοχυρώσω καὶ διασφαλίσω τὴν μὴ ἔξοδον, ποῖον περίπλοκον σύστημα ὑπάρχει;

§133Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἐδῶ ἔγινε μία θετικὴ πρᾶξις, ἐκδόσεως τοῦ διαβατηρίου, τὴν ὁποίαν ἰσχυρίζεσθε, ὅτι ἀκυρώνετε διὰ τῆς νέας διαταγῆς τὴν ὁποίαν δίδετε πρὸς ὅλους τοὺς σταθμούς. Ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι ἡ διαταγὴ κοινοποιεῖται αὐθημερὸν εἰς τοὺς 42 σταθμοὺς καὶ ὡς ἐκ τούτου εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατος ἡ ἔξοδος τοῦ Παπαεμμανουήλ.

§134ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί;

§135Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Διότι διὰ νὰ ἀναχωρήσητε, πρέπει νὰ ἔχετε ἔλεγχον ἐξόδου. Αὐτὸ δὲν τὸ ἠξεύρετε, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐξέλθῃ κανεὶς τοῦ σταθμοῦ, ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἔλεγχος ἐξόδου;

§136Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Αὐτὸ λέγω, ὅτι θέτω τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι ἡ διαταγὴ αὐτὴ κοινοποιεῖται καὶ εἰς τοὺς 42 σταθμοὺς τὴν ἰδίαν ἡμέραν. Δὲν νομίζετε, ὅτι ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἀποδράσῃ, ὁ ὁποῖος ἔχει αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἕνα ἔγκυρον διαβατήριον, ὁ ὁποῖος δὲν χρειάζεται καὶ θεώρησιν δι’ ὅλα τὰ Κράτη τῆς Εὐρώπης, πλὴν τῆς Γιουγκοσλαβίας, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρῃ ἄλλο μέσον νὰ ἀποδράσῃ, νὰ μπῇ σὲ ἕνα καΐκι, νὰ πάῃ εἰς τὴν Τουρκίαν;

§137Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἠμποροῦσε νὰ ἀποδράσῃ ὁπωσδήποτε παρανόμως. Ἂν ὁμιλοῦμεν περὶ παρανόμου ἀποδράσεως, εἴμεθα ἐκτὸς συζητήσεως.

§138Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Εἶναι τὸ ἐρώτημα τὸ ὁποῖον σᾶς ἔθεσεν ὁ κ. Τσάτσος. Νομίζετε ὅτι ἐξουδετερώνετε τὴν μίαν πρᾶξιν διὰ τῆς ἄλλης. Ἀλλὰ ἂν εἶχεν ἀποδράσει χωρὶς διαβατήριον, θὰ σᾶς εἶχεν ἐπιστραφῆ ἐντὸς ὀλίγων ὡρῶν, ἐνῷ διὰ τῆς ἐκδόσεως τοῦ διαβατηρίου διευκολύνετε τὸν Παπαεμμανουὴλ νὰ παραμείνῃ εἰς τὸ Παρίσι.

§139Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Γνωρίζετε πολλοὺς φυγάδας νὰ ἐπέστρεψαν ἀμέσως;

§140Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δὲν μᾶς ἀπαντήσατε, διατὶ δὲν ὑπεγράψατε ὁ ἴδιος τὴν διαταγὴν ἐπὶ τόσον σοβαροῦ θέματος, ἀλλὰ ὑπέγραψεν ὁ κ. Λιαρομμάτης, τοῦ ὁποίου ἡ ὑπογραφὴ ἦτο πολὺ εὔκολον νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ἀπὸ τὰς παραμεθορίους ἀρχάς.

§141Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐν συνεχεία τῆς συζητήσεως τὴν ὁποίαν προανέφερον, ἐξεδόθη ἡ ἀπαγορευτικὴ διαταγὴ καὶ διὰ τῆς διαταγῆς αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ἐξέδωσεν ὁ ἁρμόδιος κ. Ὑφυπουργός, ὁλοκληροῦται ὁ κύκλος τῶν ἐνεργειῶν τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος κατέληξεν εἰς τὴν ρητὴν ἀπαγόρευσιν ἐξόδου τοῦ κ. Παπαεμμανουήλ, ἐκ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους, ὅλαι δὲ αἱ λοιπαὶ ἐκδοχαί, ἀποτελοῦν ἀλχημείας, αἱ ὁποῖαι ἐκ τῶν ὑστέρων, βεβαίως, ἔχουν τὴν προπαρασκευὴν καὶ ὡρισμέναι σκέψεις εἶναι δυνατὸν νὰ προβάλλωνται ὑπὸ τὴν μορφὴν συστηματικῶν ἀντιρρήσεων. Τὴν στιγμήν, ὅμως, ἐκείνην, ἀπεφασίσθη ἐν ψυχραιμίᾳ, ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων δεδομένων, ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐξόδου τοῦ Παπαεμμανουήλ, καὶ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τῆς ἐφαρμογῆς τῆς σχετικῆς διαταγῆς, ὁ Παπαεμμανουήλ, τοὐλάχιστον νομίμως ἔδει νὰ μὴ εὑρίσκεται ἐκτὸς τῶν ὁρίων τῆς Ἐπικρατείας. Ἀλλά, κ. βουλευταί, ἐπακολουθεῖ ἡ περιβόητος ἐκτέλεσις τῆς ἐκδοθείσης διαταγῆς. Ὡς πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς διαταγῆς αἱ εὐθῦναι τῆς Κυβερνήσεως, ἠμπορεῖ νὰ εἶναι μόνον ὡς πρὸς τὰ ὄργανα αὐτῆς, καὶ ἰδίᾳ ὡς πρὸς τὸν δόλον, τὴν ἀμέλειαν ἢ τὴν ἀνεπάρκειαν αὐτῶν. Τί εἶναι δεδομένον ἀπὸ πλευρᾶς ἐκτελέσεως τῆς δοθείσης κατηγορηματικῆς διαταγῆς; Πρῶτον, ὅτι εἰς τὴν ἐκδοθεῖσαν διαταγὴν παραλείπεται μία Ἀνωτέρα Διοίκησις Χωροφυλακῆς, ἡ τοιαύτη τῆς Κοζάνης, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάγεται καὶ ὁ σταθμὸς ἐξόδου Νέου Καυκάσου. Δεύτερον, ὅτι ὁ Παπαεμμανουὴλ πληροφορεῖται τὴν εἰδικὴν διέξοδον πρὸς τὸν σταθμὸν ἐκεῖνον. Εἶναι ἀναληθές, ὅπως προέκυψεν ἀπὸ τὴν ἀνάκρισιν, τὸ ἀναφερθὲν ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ὅτι διεσκέδασεν εἰς τὴν Φλώριναν, ὅτι ἐκυκλοφόρει ἐπιδεικτικῶς τὴν ἡμέραν καὶ ὅτι ἐπεσκέφθη τὴν Νομαρχίαν Φλωρίνης. Πάντα ταῦτα τὰ ἀναφερθέντα, εἶναι ἀναληθῆ. Ὁ Παπαεμμανουὴλ ἔφθασε νύκτωρ εἰς τὴν Φλώριναν, συνοδευόμενος ἀπὸ πρόσωπον, ὅπως ἔδωσεν ἡ ἀνάκρισις, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀδελφὸν τὸν ὑπάλληλον τῆς Νομαρχίας, τὸν ὁποῖον ἐξύπνησαν τὴν 10ην νυκτερινήν, διὰ νὰ ἴδουν ἐὰν γίνεται εἰδικὸς ἔλεγχος εἰς τὴν ἔξοδον Καυκάσου. Καὶ ὅταν ἐπληροφορήθη τοῦτο, τὴν 5ην παρὰ δέκα λεπτὰ πρωϊνήν, ἀνεχώρει ὁ Παπαεμμανουὴλ διὰ νὰ διαβῇ τὰ Ἑλληνογιουγκοσλαβικὰ σύνορα. Συνεπῶς τὰ περὶ ἐπιδεικτικῆς κυκλοφορίας τοῦ Παπαεμμανουὴλ καὶ τὰ περὶ ἐπισκέψεως εἰς τὴν Νομαρχίαν κ.λ.π. λεχθέντα, δὲν εἶναι σοβαρά, οὔτε προκύπτουν οὐδαμόθεν.

§142ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (Τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ἀσφάλεια δὲν ὑπῆρχεν ἐκεῖ, δὲν ἐπονηρεύθηκε;

§143Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ λέγετε αὐτό, διότι τότε καὶ ἐγὼ θὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Δὲν ἐπονηρεύθη κανεὶς τῶν βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὴν νύκτα ἐκείνην διὰ τὴν ἔξοδον τοῦ Παπαεμμανουήλ, ἀλλὰ προσεπάθησαν νὰ πονηρευθοῦν ὅλοι ἐκ τῶν ὑστέρων;

§144Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, διαμαρτύρομαι διὰ τὰ παρ’ ὑμῶν λεχθέντα, ὅτι σύσσωμος ἡ Βουλὴ ἠνέχθη τὸν κ. Παπαεμμανουήλ. Ἐγὼ προσωπικῶς, τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, ἐξῆλθον ἐπιδεικτικῶς τῆς αἰθούσης μὲ τὰς λέξεις «αἶσχος» καὶ «ἐντροπή» διὰ τὴν ἀνοχὴν τοιαύτης καταστάσεως. Εἰς τὸ κυλικεῖον, μάλιστα, παρουσίᾳ τοῦ κ. Ἀλλαμανῆ, κυβερνητικὸς βουλευτὴς μοῦ εἶπε: «Τί στενοχωριέσαι, γιατρέ, αὐτὸς σὲ λίγες ἡμέρες θὰ φύγῃ μὲ τὸ διαβατήριόν του καὶ ἔχει ἀρκετὰ γιὰ νὰ ζήσῃ στὸ ἐξωτερικόν».

§145Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς διαταγῆς καὶ ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῆς διαταγῆς ἀπέρρευσαν δύο χαρακτηριστικὰ στοιχεῖα. Πρῶτον ἡ παράλειψις ὡρισμένης διεξόδου καὶ δεύτερον ἡ πληροφορία τοῦ Παπαεμμανουὴλ ὅτι ἡ διέξοδος αὐτὴ εἶναι ἐλευθέρα, ἐξ οὗ καὶ κατευθύνεται οὗτος πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ἐκείνην. Τί λέγουν τὰ ὄργανα ἐπὶ τοῦ προκειμένου; Διότι ἐξεδηλώθη ἐκ μέρους τοῦ πρώτου τῶν ἐπερωτώντων, τὸ ἐνδιαφέρον δι’ ἕνα ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Χωροφυλακῆς. Ὁ Διευθυντὴς τῆς Ὑπηρεσίας Ἀλλοδαπῶν, μόνος ἁρμόδιος νὰ δεχθῇ παρομοίαν διαταγήν, λέγει, ὅτι διετύπωσε τὴν διαταγὴν πρὸς ἅπαντας ἀνεξαιρέτως τοὺς σταθμοὺς ἐξόδου τῆς Χώρας καὶ τὴν ὑπέγραψεν. Ὅτι κάτωθι τῆς ὑπογραφῆς δὲν ὑπῆρχε κατάλογος ἀποδεκτῶν. Ὅ,τι ὑπάρχει δὲ σήμερον ἐπὶ τοῦ πρωτοτύπου, προσετέθη ἐκ τῶν ὑστέρων. Τὰ ὄργανα αὐτά, οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς Χωροφυλακῆς λέγουν, ὅτι ὅταν ὑπεγράφετο ἡ διαταγή, εἰς τὸ ὑστερόγραφον τῆς ὁποίας παρελείπετο ἡ Ἀνωτέρα Διοίκησις Κοζάνης, ὑπῆρχε τὸ ὑστερόγραφον αὐτὸ καὶ συνεπῶς ἐν γνώσει τῆς παραλείψεως ὑπέγραψεν, ἢ τοὐλάχιστον χωρὶς νὰ ἐλέγξῃ τὴν παράλειψιν ὑπέγραψεν ὁ ἁρμόδιος Διευθυντής. Ἐπηκολούθησε γραφολογικὴ ἐξέτασις δι’ ὑπεριωδῶν ἀκτίνων, ἡ ὁποία φαίνεται ἀπολήγουσα, μᾶλλον πρὸς τὴν ἄποψιν τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Χωροφυλακῆς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπηκολούθησεν ἐξέτασις παραλλήλως δύο Στρατηγῶν, οἱ ὁποῖοι καταλογίζουν εὐθύνην ἀμφότεροι εἰς βάρος τῶν ὀργάνων. Πέραν αὐτοῦ, ἡ Κυβέρνησις, ἐνόμισεν ὅτι εἶχε ὑποχρέωσιν νὰ καλέσῃ τὴν Δικαστικὴν ἀρχήν, ἡ ὁποία νὰ ἀναμιχθῇ, ὡς μόνη ἁρμοδία, νὰ ἀνεύρῃ τὰς εὐθύνας καὶ νὰ τὰς καταλογίσῃ ὅπου ἀνήκουν. Καὶ νομίζω, ὅτι ἡ πρᾶξις αὐτὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἀποδεικνύει τὴν διαύγειαν καὶ τὴν ἐντιμότητα τῆς ὅλης θέσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν. Πέραν αὐτοῦ, ἀξιότιμοι κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις προτείνει σύστασιν ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς.

§146Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ. Πᾶτε νὰ ξεφύγετε.

§147Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὁ κ. συνάδελφος ἔχει πολὺ καλὴν ἰδέαν περὶ τῆς κρίσεώς του, διὰ νὰ πιστεύῃ ὅτι ἡ κρίσις του εἶναι τρόπος διαφυγῆς. Προτείνω τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ὅλης ἐξ ὑπαρχῆς ὑποθέσεως, πρῶτον διὰ νὰ ἀποκαλύψῃ τὰ σκάνδαλα ἐν ὅλῃ των τῇ ἐκτάσει καὶ τοὺς εὐθυνομένους διὰ τὰ σκάνδαλα καὶ δεύτερον νὰ ἐξετάσῃ τὸ θέμα τῆς ἀποδράσεως τοῦ βουλευτοῦ Παπαεμμανουήλ, διὰ νὰ καταλογίσῃ οἱανδήποτε πολιτικὴν εὐθύνην πρὸς οἱανδήποτε κατεύθυνσιν. Ὑπάρχει ἐντιμοτέρα καὶ λευκοτέρα λύσις αὐτῆς τὴν ὁποίαν κατὰ σύστημα ἀποφεύγει εἰς συγκεκριμένας περιπτώσεις ἡ Ἀντιπολίτευσις; Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιδρᾷ καὶ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν.

§148Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἴπατε ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις συστηματικῶς ἀποστέργει τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς. Ἐννοεῖτε κατὰ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν ἢ εἰς ἄλλας περιπτώσεις.

§149Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Διὰ τὴν ἀποψινὴν ὁμιλῶ.

§150Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐφόσον ὁμιλεῖτε περὶ ἀντιπολιτεύσεως μὲ ὑποχρεώνετε ἀπὸ τὴν ὑπεύθυνον αὐτὴν θέσιν νὰ δηλώσω ὅτι δέχομαι ἐξεταστικὴν ἐπιτροπὴν διὰ τὸ σύνολον τοῦ παρελθόντος. Ἀλλὰ θὰ πρέπει, κατὰ τὴν γνώμην μου, νὰ ἐπακολουθήσουν ἐπίσης καὶ αἱ συνέπειαι αἱ πολιτικαὶ τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι εἰς τὴν θέσιν των οἱ Ὑπουργοὶ διὰ τοὺς ὁποίους γίνεται ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπή.

§151Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, κατ’ ἀρχὴν δέχεσθε ὑπὸ τὴν αἵρεσιν αὐτήν;

§152Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν εἶναι αἵρεσις. Δέχομαι ἐξεταστικὴν ἐπιτροπὴν διὰ τὸ σύνολον. Αὐτὸ ἔληξε. Τώρα θέτω δύο θέματα: Ὑπάρχει πρῶτον ἕνα θέμα ἀρχῆς καὶ ἔπειτα ἕνα θέμα συγκεκριμένης ἐφαρμογῆς. Νομίζω ὅτι εἶναι στοιχειῶδες θέμα ἀρχῆς ὅταν ὑπάρχῃ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐξετάζει ἐνεργείας ὑπουργῶν ἐν ἐνεργείᾳ, εἶναι ἀδύνατον νὰ παραμένουν εἰς τὴν θέσιν των κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἐξετάσεως.

§153Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Θέμα ἀρχῆς προκειμένου ἡ Ἑλλὰς νὰ πληροφορηθῇ τὴν ἔκτασιν τοῦ σκανδάλου καὶ τοὺς ὑπευθύνους εἶναι ἡ σύστασις τῆς ἐπιτροπῆς.

§154Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀπολύτως σύμφωνος. Αὐτὸ ἔληξε.

§155Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐὰν θέλετε, ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος, ζητῶ νὰ δώσω μίαν διευκρίνισιν. Ὑπενθυμίζω ὅτι ἐγὼ δὲν ἐτάχθην ἐναντίον τῆς γενικῆς ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς. Ἐπέστησα τὴν προσοχὴν ὑμῶν ἐπὶ τῶν ἐνδεχομένων κινδύνων, ὅτι ἦτο τοῦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ συνεπείας ἐπὶ τῆς ἐκδόσεως τοῦ διαφυγόντος βουλευτοῦ.

§156Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κακῶς.

§157Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα ἀντιλήψεως, ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς. Δὲν ἀντετάχθην. Καὶ ἔναντι τούτου εἶμαι σύμφωνος.

§158Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν ἀποδειχθῇ κατὰ τὴν ἐξέτασιν ἀπὸ τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν, ὅτι ὁ κ. Παπαεμμανουὴλ εἶναι κοινὸς καταχραστὴς τεραστίας ἐκτάσεως, κατὰ τί θὰ βαρύνῃ τὴν ἔκδοσιν ἐὰν ὑπάρχῃ διάθεσις ἐκδόσεως;

§159Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Διότι ἡ διάθεσις πρέπει νὰ ὑπάρξῃ εἰς τὸ ἀμέσως προσεχὲς μέλλον, ἐνῷ ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ ἐκτείνουσα τὰς ἐνεργείας της ἐπὶ τόσον εὐρέων θεμάτων, θὰ ἀσχοληθῇ ἐπὶ μῆνας.

§160Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Θὰ τάξῃ ἡ Βουλὴ προθεσμίαν περαιώσεως τοῦ ἔργου.

§161Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὁσηδήποτε καὶ ἐὰν εἶναι ἡ προθεσμία, φοβοῦμαι μήπως αὐτὸ ἀγάγῃ εἰς τὴν παρέλκυσιν τῆς ἐκδόσεως.

§162Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ τῆς ὁποίας ἡ σύστασις ζητεῖται ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν πρόκειται νὰ ἀποφανθῇ ἐὰν ὁ κ. Παπαεμμανουὴλ εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὰς πράξεις διὰ τὰς ὁποίας κατηγορεῖται. Θὰ ἐξετάσῃ ἐὰν αἱ Κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι διῴκησαν τὸν τόπον παρέλειψαν τὸ καθῆκον των, διὰ τὸν ἔλεγχον τῆς διαχειρίσεως τοῦ Σισμανογλείου. (Χειροκροτήματα). Περαιτέρω θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ σεβαστός μου κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων νὰ διαφωνήσω πρὸς τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν ἐξέθεσε, ὅτι δηλαδὴ ἀποκλείεται ἡ σύστασις τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ἢ ἀντιθέτως ἀποκλείεται ἡ παραμονή......

§163Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μόνον τὸ δεύτερον.

§164Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἀποκλείεται ἡ παραμονὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν Ὑπουργῶν, διότι ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς. Νομίζω ὅτι αὐτὸ ἀντίκειται εἰς τὴν βάσιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν Ὑπουργὸς ἢ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἶναι περιβεβλημένη μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Κοινοβουλίου νὰ ἐκπίπτῃ τῆς ἐξουσίας διότι ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε τὴν ἐξέτασιν ὡρισμένης ὑποθέσεως. Ἡ καθιέρωσις, κ. Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, μιᾶς τοιαύτης ἀρχῆς, ἀνατρέπει οὐσιαστικῶς τὴν βάσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας λειτουργεῖ ὁ θεσμὸς τῆς Κοινοβουλευτικῆς Κυβερνήσεως.

§165Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, εὑρίσκεσθε εἰς βαρεῖαν πλάνην. Ὁ Κοινοβουλευτισμὸς ἔχει ὡς ἀρχὴν ὅτι ἡ Κυβέρνησις στηρίζεται εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς πλειοψηφίας. Διὰ νὰ ἀποφασισθῇ ὅμως, ἐξεταστικὴ ἐπιτροπή, σημαίνει ὅτι ἔχει ἐγκριθῆ ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν. Ἑπομένως, συμφώνως πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ, ἡ πλειοψηφία, δὲν ἀρκεῖται εἰς τὰς ἐνεργείας τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ θεωρεῖ ἀναγκαίαν καὶ τὴν πρόσθετον παρουσίαν καὶ ἐνέργειαν τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς. Εὐλόγως, ἑπομένως, πρέπει νὰ συναχθῇ τὸ χρέος τῆς εὐθιξίας τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τὴν θέσιν του κατὰ τὸ στάδιον τῶν ἐξετάσεων τῆς ἐπιτροπῆς. Θεωρῶ τοῦτο στοιχειώδη ἀρχὴν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. (Χειροκροτήματα).

§166Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, ἀκριβῶς εἰς τὴν ἀντίληψιν αὐτὴν μὲ εὑρίσκετε ἀντίθετον. Ἐὰν ἡ σύστασις ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς ἔχῃ ὡς προϋπόθεσιν τὴν παραίτησιν τοῦ Ὑπουργοῦ, εἰς τὰ θέματα τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ ὁποίου θὰ ἀναχθῇ ὁ ἔλεγχος, τότε δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν ποτὲ νὰ γίνῃ σύστασις ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, προτάσει τῆς πλειοψηφίας. Καὶ τὴν ἔννοιαν δέ, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ἡ σύστασις μιᾶς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, θὰ τὴν δώσῃ ἡ πλειοψηφία. Ἡ πλειοψηφία θὰ ζητήσῃ ἔλεγχον ὄχι διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ἡ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ἀκριβῶς ἡ μέθοδος, ἡ ὁποία ἀκολουθεῖται διὰ τὴν δημιουργίαν ζητημάτων ἐκεῖ ποὺ δὲν ὑπάρχουν. Τὸ περιεχόμενον τῆς ἐννοίας τῆς συστάσεως ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, θὰ τὸ δώσῃ ἡ Βουλὴ ἤ, ἂν θέλετε, ἡ πλειοψηφία.

§167Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἔχω καὶ ἐγὼ βασικὰς ἀμφιβολίας περὶ τῆς ὀρθότητος τῆς ἀρχῆς τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ζητεῖ νὰ θεσπίσωμεν. Βέβαια τὸ θέμα εἶναι σοβαρὸν καὶ εἶναι θέμα γενικὸν ἄσχετον πρὸς τὴν προκειμένην περίπτωσιν καὶ ἐκτιμῶ ἀπολύτως τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν προσδίδει ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὸ θέμα αὐτῆς τῆς ἀρχῆς. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ὅμως, νὰ συμφωνήσω μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἐλπίζω δὲ νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ παρατείνω δι’ ὀλίγων λέξεων τὴν διακοπὴν αὐτήν. Καὶ ἰδίως θὰ συμφωνήσω μὲ τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον διετύπωσε πρὸ ὀλίγου ὅτι εἰς ἣν περίπτωσιν καταρτισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς Ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπή, ἐσήμαινεν αὐτομάτως τὴν παραίτησιν καὶ ἀπόψε ζητεῖ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων νὰ νομολογήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ καὶ ἡ νομολογία θὰ εἶναι δεσμευτικὴ διὰ τὸ μέλλον. Εἰς ἣν περίπτωσιν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ παραίτησις, θὰ ἦτο πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀπολύτως οἱ κύριοι συνάδελφοι θὰ κατανοήσουν, ἀδύνατον σχεδὸν ἢ λίαν δυσχερές, νὰ καταρτίζωνται ἐξεταστικαὶ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπαί. Νομίζω, ὅτι τὸ πρόβλημα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τύχῃ μιᾶς τόσον κατηγορηματικῆς καὶ ἑνιαίας λύσεως, ὅπως τὴν προτείνει ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Ὑπάρχουν περιπτώσεις, πράγματι, κατὰ τὰς ὁποίας θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι αὐτονόητον ἠθικῶς καὶ πολιτικῶς νὰ παραιτῆται ὁ Ὑπουργὸς ἐφ’ ὅσον κατηρτίσθη ἐπιτροπή. Ὑπάρχουν ἄλλαι περιπτώσεις — καὶ νομίζω ὅτι ἡ προκειμένη περίπτωσις ἀνήκει εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν — κατὰ τὰς ὁποίας περιπτώσεις ὄχι μόνον δὲν εἶναι ἐπιβεβλημένη, ἀλλὰ θὰ ἦτο ἀντίθετον καὶ πρὸς τὴν κοινοβουλευτικὴν τάξιν νὰ ἀπαιτηθῇ ἡ παραίτησις λόγῳ τοῦ καταρτισμοῦ μιᾶς Ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς. Τότε, κατὰ τὴν γνώμην μου, εἶναι αὐτονόητον ὅτι πρέπει νὰ παραιτηθῇ καὶ μάλιστα εἶναι αὐτονόητον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι αὐτὸς οὗτος ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ πλειοψηφία θὰ τὸ ἐπέβαλον, ὅταν κατηρτίζετο Ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπὴ διὰ μίαν ὑπογραφὴν συμβάσεως φερ’ εἰπεῖν, τὴν ὁποίαν αὐτὸς οὗτος ὁ Ὑπουργὸς ἔθεσε καὶ κατηρτίζετο Ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπή, συμφωνούσης τῆς πλειοψηφίας, διότι ἄλλως δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καταρτισθῇ, ἡ ὁποία τί ἄλλο σημαίνει παρὰ ἀμφισβήτησιν ἠθικήν, πολιτικήν, νομικὴν τῆς ὀρθότητος τῆς ὑπογραφῆς, τὴν ὁποίαν ἔθεσεν ὁ Ὑπουργὸς ἢ τῆς ὀρθότητος μιᾶς συγκεκριμένης ἐντολῆς, ἔστω καὶ ἂν δὲν ἔθεσεν ὑπογραφὴν ὑπὸ ἔγγραφον, μιᾶς συγκεκριμένης ἐντολῆς τὴν ὁποίαν ἐξέδωσεν. Ὡς θέμα εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἠμπορεῖ παρεμπιπτόντως νὰ ἐξετασθῇ καὶ ἡ ὀρθότης τῆς ἐκδόσεως ἢ τῆς ἐγκρίσεως τῆς ἐκδόσεως τοῦ διαβατηρίου. Ἀπαντᾶ, ὅμως, ὁ κ. Ὑπουργός. Τὸ θέμα δὲν εἶναι θεμελιῶδες καὶ ἐκτὸς τούτου τύποις εὑρίσκεται ἐν ἀπολύτῳ δικαίῳ ἂν καὶ κατ’ οὐσίαν εἶναι ζήτημα ἂν ἠμπορῇ νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν εὑρίσκεται ἐν δικαίῳ ἐκδώσας. Ἠμπορεῖ ἐπίσης νὰ ἐξετασθῇ παρεμπιπτόντως, ἂν σύμφωνα μὲ τὸ Σύνταγμα ἐδικαιοῦτο νὰ διατάξῃ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἐξόδου αὐτοῦ. Ὅμως, ἐπειδὴ ἠθικῶς ἦτο τόσον ἐπιβεβλημένον ὅσον ὅλοι τὸ γνωρίζομεν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σημαίνῃ καὶ ὑποχρέωσιν παραιτήσεως ἔστω καὶ ἂν ἐξετασθῇ, ἔστω καὶ ἂν ἐκδηλωθῇ ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς μία νομικὴ ἀντίθεσις πρὸς τὴν πρᾶξιν αὐτὴν τὴν ὁποίαν ὁ Ὑπουργὸς ἀπεφάσισε καὶ ἐξετέλεσε. Ἐξεταστικαὶ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπαί, κύριοι βουλευταί, ἔχουν πολλάκις καταρτισθῆ καὶ ἔχουν πολλάκις καταρτισθῆ διὰ πράξεις συντελεσθείσας εἰς Ὑπουργεῖα τῶν ὁποίων οἱ προϊστάμενοι Ὑπουργοὶ παρέμεινον εἰς τὴν θέσιν των χωρὶς νὰ ἀπαιτηθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἡ παραίτησίς των. Φέρ’ εἰπεῖν, ἂν — δὲν ἔχω αὐτὴν τὴν στιγμὴν βέβαια — ἡ μνήμη μου δὲν λειτουργεῖ κατὰ τρόπον τύποις ἀπόλυτον, ἔχω τὴν ἀντίληψιν, δὲν ἠμπορῶ νὰ εἴπω κατηγορηματικῶς, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἂν ἀνατρέξωμεν εἰς τὰς δέλτους τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς θὰ εὕρωμεν περιπτώσεις ἀρκετάς, ἀλλὰ ἂς εἴπωμεν περιπτώσεις καθ’ ὑπόθεσιν. Ὑποθέσατε ὅτι γίνεται μία ἔκρηξις, ὃ μὴ γένοιτο, αὐτὸ τὸ ἀπεύχομαι μὲ ὅλη μου τὴν καρδιά, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον παρίσταται, ἀλλὰ καὶ νὰ μὴ παρίστατο, θὰ τὸ ἀπευχόμην, παρίσταται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, γίνεται μία ἔκρηξις εἰς μίαν μονάδα εἴτε τοῦ ναυτικοῦ εἴτε εἰς μίαν ἄλλην μονάδα. Δὲν θέλω νὰ μνημονεύσω τὴν περίπτωσιν ἡ ὁποία ἀφορᾶ τὸ παρελθόν, καὶ ἡ Βουλὴ νομίζει ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ μία Ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπή. Πρέπει νὰ παραιτηθῇ ὁ Ὑπουργός;

§168Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἀσφαλῶς.

§169Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλοίμονον ἂν ὁ Ὑπουργὸς πρέπει νὰ παραιτηθῇ διότι εἰς μίαν μονάδα γίνεται μία ἔκρηξις καὶ διότι ὑπάρχουν ὑποψίαι περὶ δολιοφθορᾶς ἢ περὶ ἀνικανότητος ἐκείνου ὁ ὁποῖος ἦτο ἐπικεφαλῆς, ἀνικανότητος, ἡ ὁποία δὲν εἶχε προηγουμένως ἐκδηλωθῆ καὶ ἡ ὁποία ἄλλωστε εἶναι συνδεδεμένη, ἡ ἐκδήλωσις ἢ μᾶλλον ἡ κρίσις περὶ τῆς ἀνικανότητος ὄχι μὲ τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργοῦ τὴν οὐσιαστικήν, ἀλλὰ μὲ τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ διορίσαντος τὸν περὶ οὗ πρόκειται ἀξιωματικόν, δηλαδὴ τοῦ Στρατιωτικοῦ ἢ τοῦ Ναυτικοῦ ἢ τοῦ Ἀεροπορικοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου. Κύριοι συνάδελφοι, σᾶς εἶπον αὐτό, ἐπειδὴ ἔχω αὐτὴν τὴν μανίαν νὰ μνημονεύω περιπτώσεις καὶ παραδείγματα ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, μὲ τὸ ὁποῖον ἔχω συνδεθῆ. Θὰ ἠμποροῦσα νὰ ἀναφέρω καὶ ἄλλα. Ὑποθέσατε ὅτι γίνεται μία μεγάλη κατάχρησις εἰς ἕνα Ταμεῖον, εἶναι παρὼν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπεύχομαι νὰ γίνῃ μεγάλη κατάχρησις καὶ ἡ κατάχρησις αὐτὴ θεωρουμένη ὡς ἔνδειξις σημαντική, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εὐτυχῶς, καὶ τὸ λέγω πρὸς τιμὴν τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι σχεδὸν ἀδύνατον νὰ συμβῇ, νὰ εἶναι ἔνδειξις, ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ ἕνας νὰ κάνῃ κατάχρησιν, ἀλλὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ συμβῇ νὰ εἶναι ἔνδειξις γενικωτέρας καταστάσεως, καὶ ὑποθέσατε ὅτι θεωρουμένη ὡς ἔνδειξις ὁδηγεῖ τὴν Βουλὴν εἰς σύστασιν Ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς. Πρέπει νὰ παραιτηθῇ ὁ Ὑπουργός; Ἄν μάλιστα ὁ Ὑπουργὸς δὲν εἶναι Ὑπουργὸς ἐπὶ τρία ἢ τέσσαρα χρόνια ὁπότε ἠμπορεῖ ἐπὶ τέλους νὰ θεωρηθῇ ὑπεύθυνος διότι δὲν προέβη εἰς τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ κλάδου, ἀλλ’ εἶναι Ὑπουργὸς ἐπὶ 3, 5 ἢ 8 μῆνας, ἀσφαλῶς ὄχι. Τὸ κύριον ἐπιχείρημα τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων ἦτο, καὶ τὰ λέγω αὐτὰ ἐνώπιον ὑμῶν, διότι εἶπον ὅτι ἔχω ἀμφιβολίας βασικάς, ἦτο τὸ ἑξῆς: Ὅτι θὰ ἐπηρεασθῇ ἡ ἐπιτροπὴ ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ οἱ ὁποῖοι ἔστω καὶ τύποις εἶναι ὑπεύθυνοι διότι εἶναι ὑπεύθυνοι καὶ δι’ ὅσα συνέβησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον των καὶ πρὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς Ὑπουργίας των, διότι οἱ Ὑπουργοὶ αὐτοὶ εὑρίσκονται εἰς τὰ ἑδώλια τῶν Ὑπουργῶν, ὅτι αὐτὸ θὰ ἐπηρεάσῃ τὴν ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων ἐπιτροπήν. Κύριοι, αὐτὸ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, νὰ εἴπω ὅτι σημαίνει κάποιαν ὑποτίμησιν τῶν βουλευτῶν καὶ δὴ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιλεγοῦν διὰ νὰ λάβουν μέρος εἰς τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος Ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπήν. Δὲν θὰ ἐξαρτήσουν ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ Ὑπουργὸς παρέμεινεν Ὑπουργὸς καὶ ἑπομένως θὰ ἔχουν τὴν ἀνάγκην αὐτοῦ διὰ τὴν ἱκανοποίησιν ὡρισμένων αἰτημάτων, δὲν θὰ ἐξαρτήσουν ἐκ τοῦ γεγονότος αὐτοῦ τὴν ἀντικειμενικήν των κρίσιν. Δὲν νομίζω, λοιπόν, ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι νομικὸν καὶ ἠθικόν, ἀλλὰ ψυχολογικὸν ὅτι καὶ αὐτὸ εὐσταθεῖ. Εἶναι ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον, ἂν παραδεχθῶμεν ὅτι εὐσταθεῖ, θὰ ἐσήμαινεν ὑποτίμησιν τοῦ ἤθους καὶ τῆς ἀξίας τῶν Ἑλλήνων βουλευτῶν.

§170Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς μερικὰς θεμελιώδεις διακρίσεις. Πρῶτον, καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὸ παρελθὸν ἀνεμπόδιστος διορισμὸς Ἐξεταστικῶν Ἐπιτροπῶν. Δὲν ὑπάρχει θέμα. Δεύτερον, καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὸ παρόν, δι’ ἐνεργείας ἁρμοδιότητος τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Ἐπιβάλλεται διάκρισις ἐπιτροπῶν πρὸς μελέτην καὶ ἐπιτροπῶν πρὸς ἀναζήτησιν εὐθυνῶν. Ἡ πρώτη δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ γίνεται εἰς πᾶσαν περίπτωσιν. Προχωροῦμεν εἰς τὸ δεύτερον θέμα τὴν ἀναζήτησιν εὐθυνῶν. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκονται ἐνώπιον τοῦ διλήμματος: Ἢ ὑπάρχει πλήρης ἐμπιστοσύνη τῆς πλειοψηφίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τότε αἱ ἀνακοινώσεις καὶ τὰ πορίσματα τῆς Κυβερνήσεως ἔχουν καλῶς διὰ τὴν πλειοψηφίαν, διότι ἡ ἐμπιστοσύνη εἶναι πλήρης καὶ τότε δὲν προτείνεται καμμία Ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπή. Ἢ θεωρεῖ ἡ πλειοψηφία, ὅτι διὰ λόγους εἴτε ἠθικούς, εἴτε πολιτικούς, εἴτε δημοσίας γνώμης ἐπὶ πλέον τῆς ὑπευθύνου ἀνακοινώσεως, ὅπως ἐκείνη εἰς τὴν ὁποίαν προέβη τώρα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, χρειάζεται καὶ μία πιστοποίησις Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς τῶν πραγμάτων.

§171Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὄχι, δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ἔννοια, εἶναι πολὺ διάφορος ἡ ἔννοια.

§172Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἄλλη. Ἢ αἱ ἰδικαί σας ἀνακοινώσεις γίνονται ἀνεπιφυλάκτως δεκταὶ ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν καὶ τότε καθίσταται διὰ τὴν πλειοψηφίαν ἀπολύτως περιττὴ ἡ περαιτέρω ἐξέτασις, διότι αἱ διοικητικαὶ ἀνακρίσεις, εἰς τὰς ὁποίας θὰ προβῆτε, ἐπέχουν θέσιν ἀποδείξεως διὰ τὴν πλειοψηφίαν ἢ τὸ σύνολον αὐτῶν τῶν ἐρευνῶν σας, δὲν θεωροῦνται πείθουσαι τὴν δημοσίαν γνώμην καὶ διὰ τοῦτο, ζητεῖτε ἐπὶ πλέον Ἐξεταστικὴν Ἐπιτροπήν. Ἀλλὰ τότε, δι’ αὐτὸ τὸ ἐπὶ πλέον, ἡ εὐθιξία ἐπιβάλλει νὰ μὴ εὑρίσκεσθε εἰς τὴν θέσιν σας.

§173Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ νέον, πράγματι οὐσιῶδες, ἐπιχείρημα τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, θὰ πρέπει νὰ δοθῇ μία ἀπάντησις εἴτε ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν εἴτε ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης εἴτε, ἐν ἀνάγκῃ, ἀπὸ ἐμέ.

§174Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἐπιφυλάσσομαι νὰ δώσω τὴν ἀπάντησιν, ἀλλὰ ἀφοῦ τελειώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§175Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Εἶναι σαφές, ὅτι ἡ θέσις, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, εἶναι ἡ ὀρθή, διότι κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα σημαίνει τί; Ἡ μὲν Βουλὴ δὲν ἀναμιγνύεται μὲ τὰ ὄργανα τῆς διοικήσεως, ἔχει ἀπέναντί της ὡς ὑπεύθυνον τὴν Κυβέρνησιν. Ὡς ἐκ τούτου, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς, σημαίνει, ὅτι ὁ διοικητικὸς ἔλεγχος ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, οἱασδήποτε ἀνωμαλίας, εἶναι ἐπαρκὴς καὶ καλύπτεται ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς. Ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον, λοιπόν, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐλευθέρα καὶ ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην πρὸς τοῦτο τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς νὰ διατάξῃ διοικητικὸν ἔλεγχον ἢ νὰ παραπέμψῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὴν δικαιοσύνην, περαιτέρω ἀνάμιξις τῆς Βουλῆς δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Ἀνάμιξις τῆς Βουλῆς καὶ ὡς ἐκ τούτου σύστασις Ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ἀνακάλυψιν εὐθυνῶν, στρέφεται πάντοτε ἐναντίον τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἀναζητεῖται ἡ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ ἐκ μέρους μιᾶς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, διότι, ἐφ’ ὅσον ὁ Ὑπουργὸς χαίρει τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς, ἀρκεῖται ἡ Βουλὴ καὶ ἡ πλειοψηφία εἰς τὸν διοικητικὸν ἔλεγχον καὶ τὰ συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα θὰ κάμῃ ὁ Ὑπουργός. Ἄρα τὸ γεγονός, ὅτι ζητεῖται ἐκ μέρους τῆς πλειοψηφίας ἡ σύστασις Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἡ πρότασίς σας, κ. Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, σημαίνει ὅτι ἀναμφισβητήτως ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς δὲν ἔχει πλέον τὴν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν Ὑπουργόν, ὅτι διεχειρίσθη τὸ ζήτημα καὶ ὡς ἐκ τούτου ἀναλαμβάνει ἡ ἰδία πλέον τὴν εὐθύνην καὶ ζητεῖται τοὐλάχιστον προσκαίρως ἡ ἀπομάκρυνσις τοῦ Ὑπουργοῦ.

§176Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι τὸ θέμα τῆς παραμονῆς ἢ τῆς ἀποχωρήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ λεπτομέρειαν, ἐφ’ ὅσον συζητοῦμεν περὶ θέματος ἠθικῆς τάξεως κατ’ ἀρχὴν καὶ περὶ πολιτικῆς εὐθιξίας ἀφ’ ἑτέρου. Θέμα πολιτικῆς εὐθιξίας ἐξεδηλώθη ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τρόπον χαρακτηριστικώτατον. Δηλαδή, ἐνῷ εἰς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν ἐτήρησε μίαν στάσιν διαυγεστάτην ἀπὸ πάσης πλευρᾶς καὶ ἀπόψεως ἐναντίον τοῦ διαφυγόντος βουλευτοῦ, ἐνῷ ἐπελήφθησαν ἤδη αἱ ἁρμόδιαι δικαστικαὶ ἀρχαὶ τῆς ὅλης ἐρεύνης τῆς ὑποθέσεως καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκαλύψουν πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν ἐνόχους ἢ ὑπευθύνους καὶ νὰ καταλογίσουν εὐθύνας, ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ πλέον ὅλων αὐτῶν ἔρχεται ἡ ἰδία καὶ ζητεῖ σύστασιν Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ ἔννοια τῆς συστάσεως τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, εἶναι ἡ ἀκόλουθος: Ὅτι εἶναι ἀνάγκη, ἐφ’ ὅσον ἐδημιουργήθη, ὡς ἐδημιουργήθη παρόμοιον θέμα — καὶ θὰ εἴπω ποίου εἴδους θέμα ἠθικῆς τάξεως δημιουργεῖται ἐξ αὐτοῦ — θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ πληροφορηθῇ ἐν λεπτομερείαις ὁ ἑλληνικὸς λαός, πρῶτον, περὶ ποίων σκανδάλων πρόκειται. Δεύτερον, ποίας κυβερνήσεις βαρύνουν τὰ σκάνδαλα αὐτά. Τρίτον, ποῖοι εἶχον εὐθύνην οἱασδήποτε μορφῆς πρὸς συγκάλυψιν τοῦ περιβοήτου Παπαεμμανουήλ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δὲ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ νὰ ἐξετασθῇ καὶ οἱαδήποτε πολιτικὴ εὐθύνη ὑπάρχουσα εἰς τὴν διαφυγὴν τοῦ Παπαεμμανουήλ. Αὐτὸ εἶναι τὸ βασικὸν θέμα πολιτικῆς εὐθιξίας, τὸ ὁποῖον, ἀτυχῶς, δὲν διαπιστοῦται συχνά, διότι εἰς τὴν σύντομον πολιτικήν μου σταδιοδρομίαν παρηκολούθησα ἀπόδοσιν βαρυτάτων κατηγοριῶν ἐναντίον βουλευτῶν τῆς ἀντιπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον τὸ σθένος νὰ προτείνουν τὴν σύστασιν τῆς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς. Νομίζω ὅτι ἐκεῖ λείπει ἡ στοιχειώδης εὐθιξία. Τὸ ἐὰν παραμένῃ ἢ ὄχι ὁ Ὑπουργός, εἶναι λεπτομέρεια, ἡ ὁποία θὰ κριθῇ βάσει τῶν ἀρχῶν, τὰς ὁποίας θὰ δεχθῇ τὸ Σῶμα καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀποφάσεως τοῦ Σώματος θὰ ληφθῇ ἡ σχετικὴ ἀπόφασις. Κύριοι βουλευταί, ταῦτα ὡς πρὸς τὸ θέμα τῆς πολιτικῆς εὐθιξίας. Ὡς πρὸς τὸ θέμα, ὅμως τῆς ἠθικῆς τάξεως, διότι καὶ αὐτὴ ἡ ἔννοια ἐμνημονεύθη κατὰ τὴν προηγουμένην διαλογικὴν συζήτησιν, νομίζω ὅτι θέμα ἠθικῆς τάξεως δημιουργεῖται καὶ δημιουργεῖται τεράστιον. Δὲν δημιουργεῖται, ὅμως, θέμα ἁπλῶς ἐκ τῆς διαφυγῆς ἑνὸς κοινοῦ φυγοδίκου. Θέμα τεράστιον, ἠθικῆς τάξεως, τὸ ὁποῖον ἀπειλεῖ ὁλόκληρον τὸν πολιτικὸν κόσμον τῆς Χώρας δημιουργεῖται ἐκ τοῦ ὅτι ἐν πλήρει πεποιθήσει τῆς ἀληθείας ὑπὸ τὸ πλῆρες φῶς τῶν ἐνεργειῶν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐν πλήρει πεποιθήσει τῶν συκοφαντικῶν διαθέσεων ἀποδίδεται εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως κάτι τὸ ὁποῖον οὐδεὶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εἶναι δυνατὸν κατὰ στοιχειώδη λογικὴν νὰ διαφωτίσῃ. Ὅταν, λοιπόν, γίνεται ἀνίερος ἐκμετάλλευσις πρὸς κατασυκοφάντησιν μόνον μιᾶς Κυβερνήσεως καὶ ἀποδίδεται εἰς αὐτὴν μία πρᾶξις, εἰς τὴν ὁποίαν οὐδεὶς ἔντιμος ἄνθρωπος εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσῃ, εἶναι θέμα τεραστίας ἠθικῆς τάξεως, τὸ ὁποῖον θὰ θέσῃ ἐν κινδύνῳ ὁλόκληρον τὸν πολιτικὸν κόσμον τῆς Χώρας. Διότι, ἀλλοίμονον, ἐὰν ἡ ἀντίθεσις καὶ μόνον τῶν πολιτικῶν ἀπόψεων καὶ πεποιθήσεων δίδει τὸ δικαίωμα τῆς ἀποδόσεως παρομοίας μομφῆς ἐν πλήρει πεποιθήσει ὅτι δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Ἐγὼ πιστεύω ὅτι ἡ διακεκριμένη ἀντίληψις τῶν παρόντων μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου, ἀνεξαρτήτως παρατάξεων, δὲν εἶναι ποτὲ δυνατόν, ἀσχέτως πάντοτε τοῦ δικαιώματος νὰ καταλογίσῃ οἱανδήποτε εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκ τῶν ἀποφάσεών της καὶ ἐκ τῶν πράξεων τῶν ὀργάνων της εἶναι δικαίωμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ καταλογίσῃ εὐθύνας. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ νὰ συζητῇ σοβαρῶς ὅτι ἡ Κυβέρνησις μὲ ὅσα ἔπραξεν ὑπὸ τὸ φῶς τῆς ἡμέρας ἐναντίον τοῦ Παπαεμμανουήλ, χωρὶς ποτὲ εἰς τὸ παρελθὸν νὰ ὑπάρχῃ ὅμοιον παράδειγμα παρομοίας ἐνεργείας καὶ ταχύτητος ὅτι ἐφυγάδευσεν ἐξ Ἑλλάδος τὸν Παπαεμμανουήλ, εἶναι καθαρὰ συκοφαντία, τὴν ὁποίαν ἀποστρέφεται καὶ νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§177Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελα, κύριε Ὑπουργέ, νὰ ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς: Διευθυντὴς τοῦ Τύπου τοῦ Σισμανογλείου, διότι εἶχε καὶ Διευθυντὴν Τύπου τὸ ἵδρυμα τοῦτο, ὑπῆρχε κάποιος. Ἠμπορεῖτε νὰ διαβεβαιώσητε τὴν Βουλὴν ἐὰν ὑπέπεσεν εἰς τὴν ἀντίληψίν σας ὅτι τὸ πρόσωπον αὐτὸ συγγενεύει μὲ τὸν ὑπεύθυνον τῆς ὅλης ὑποθέσεως τῆς διαφυγῆς ἐν ὑπηρεσίᾳ διατελοῦντα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν;

§178Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν γνωρίζω, παρακαλῶ ν’ ἀκούσω τὸ ὄνομα.

§179Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου, ἀδελφοῦ τοῦ δημοσιογράφου ὁ ὁποῖος εἶναι συγγενὴς μὲ τὸν κ. Βερναδάκην.

§180Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Θὰ ἤθελον, κύριε Πρόεδρε, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ν’ ἀπασχολήσω ἐπ’ ὀλίγον τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἐξ ἀφορμῆς τοῦ συζητουμένου θέματος διὰ τὸ ἔργον τῶν Ἐξεταστικῶν Ἐπιτροπῶν. Μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1952 ἀπετέλεσα μέλος Ἐξεταστικῶν Ἐπιτροπῶν καὶ ἰδίᾳ τῆς ἐπιτροπῆς Μερκαντίλε. Μοὶ ἐγεννήθη ἔκτοτε μία βασικὴ ἀπορία καὶ ἀπευθύνομαι ἤδη πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων, ἐρωτῶν ἐὰν δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον εἰδικῆς συζητήσεως τὸ θέμα τῆς συστάσεως καὶ ἀποστολῆς τῶν Ἐξεταστικῶν Ἐπιτροπῶν βάσει τῶν κειμένων ἐν γένει συνταγματικῶν διατάξεων καὶ τῶν ἀρχῶν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ μας πολιτεύματος. Ἐκ τῆς συζητήσεως ἐνισχύθην εἰς τὴν ἄποψιν ὅτι ὑπάρχει ἀσάφεια ἢ τοὐλάχιστον διάφορος ἀντίληψις καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει οὐχὶ ἑνιαία τοποθέτησις, ὡς θὰ ἔδει, τῶν ἁρμοδιωτέρων παραγόντων τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐπὶ τόσον θεμελιώδους ζητήματος. Διότι, κύριε Πρόεδρε, ἀνήκω εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν βουλευτῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πρεσβεύουν ὅτι ἡ σύστασις ἐξεταστικῶν ἐπιτροπῶν ἐξ ἀφορμῆς τῆς αʹ ἢ βʹ περιπτώσεως, μὲ ἔργον καὶ ἀποστολὴν τὸν καταλογισμὸν εἰδικώτερον πολιτικῶν εὐθυνῶν δὲν ἐναρμονίζεται πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ὑποθέσεως Μερκαντίλε, ὁπότε ὑπεστήριξα τὴν ἄποψιν, ὢν κυβερνητικὸς βουλευτής, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ ἐξεταστικαὶ ἐπιτροπαὶ νὰ καταλογίζουν πολιτικὰς εὐθύνας κατ’ ἀρχήν, καὶ πρὸ παντὸς ὡς ἐκπορευόμενοι ἐκ τῆς πλειοψηφίας νὰ παρέχουν τὴν δυνατότητα εἰς αὐτὴν νὰ καταδυναστεύῃ τὴν μειοψηφίαν. Ἡ ἄσκησις τοῦ πολιτικοῦ ἐλέγχου διὰ τὰς ἐν ἐνεργείᾳ Κυβερνήσεις καὶ συνεπῶς καὶ τοὺς Ὑπουργοὺς διαγράφεται ἀπὸ τὰς γνωστὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ τοῦ Σώματος ἡμῶν, διὰ δὲ τὰς παρελθούσας Κυβερνήσεις καὶ τοὺς μὴ ἐν ἐνεργείᾳ Ὑπουργοὺς εἶναι γνωστὸν ὅτι δὲν δύναται νὰ θεμελιωθῇ πολιτικὴ εὐθύνη καὶ συνεπῶς καὶ καταλογισμὸς ἀπὸ τὴν ἑκάστοτε κυβερνῶσαν πλειοψηφίαν.

§181Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θεωρῶ ἀξιόλογον τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κ. συνάδελφος. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν συσχέτισιν τῶν ἀπόψεων αὐτῶν πρὸς τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία διεξάγεται, ἐπιθυμῶ νὰ δηλώσω τὰ ἑξῆς: Αἱ προτάσεις τῶν ἐξεταστικῶν ἐπιτροπῶν ἐγένοντο ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἀφοροῦν τὸ παρελθὸν καὶ τὸ παρόν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ παρελθόν, ἔχουν τὴν ἔννοιαν ὅτι θὰ ἀναζητήσουν εὐθύνας ἄλλων Κυβερνήσεων. Τούτου δεδομένου, ἡ στοιχειώδης πολιτικὴ ὑπερηφάνεια καὶ εὐθιξία ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐκυβέρνησαν εἰς τὸ παρελθόν, ἐπιβάλλει τὴν ἄμεσον ἀποδοχήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη ἀπάντησις. Δεύτερον, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, προτείνει σύστασιν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς καὶ διὰ τὰ ἰδικά της ἔργα. Κατὰ τὴν ἰδικήν μας γνώμην, αἱ εὐθῦναι τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰ συγκεκριμένα θέματα, εἶναι αὐταπόδεικτοι καὶ δὲν ἀναμένομεν ἀποδείξεις ἀπὸ μίαν ἐνδεχομένην Ἐξεταστικὴν Ἐπιτροπήν. Καὶ διὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἰδικόν μας αἴτημα ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ διὰ τὰς εὐθύνας τῶν σημερινῶν Ὑπουργῶν. Προσθέσαμεν, ὅμως, ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις αἰσθάνεται ὅτι ἡ ἰδία δὲν δύναται νὰ πείσῃ τὴν δημοσίαν γνώμην καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἀναζητηθῇ ἡ πολιτικὴ εὐθύνη, κατὰ τὴν ἔκφρασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τῶν σημερινῶν Ὑπουργῶν, ἐὰν προβαίνῃ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἰς τὴν ὁμολογίαν αὐτῆς τῆς ἐλλείψεως αὐτοπεποιθήσεως, τῆς ἐλλείψεως πεποιθήσεως ὅτι περιβάλλεται μὲ πλήρη ἐμπιστοσύνην δι’ αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, εἴπομεν ὅτι στοιχειώδης συνέπεια τῆς θέσεως αὐτῆς, εἶναι ἡ ἀπομάκρυνσις τῶν Ὑπουργῶν κατὰ τὸ στάδιον τῆς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς.

§182Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Παραμένει τὸ θέμα τοῦ προσδιορισμοῦ τῶν ἐξεταστικῶν ἐπιτροπῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι θέμα μελέτης καὶ τελικῆς τοποθετήσεως ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας.

§183Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι θὰ πρέπει νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν αὔριον.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως ἀπόψε, μὲ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι θὰ λήξῃ αὕτη.

§185Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Ἀπόψε ἡ συζήτησις ἔκαμε τοὺς παλαιοὺς θεωρητικοὺς νὰ παρασύρωνται ἀπὸ τὴν ἐπιθυμίαν νὰ ἀναπτύξουν θεωρίας. Βλέπω ἐδῶ τὸ ἄρθρον 58 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ἀναφέρει τὰ τῶν Ἐξεταστικῶν Ἐπιτροπῶν. Ἡ Ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ εἶναι μία ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ὁρίζεται ἀπὸ τὴν Βουλήν, διὰ νὰ ἐξετάσῃ ἓν ὡρισμένον ἀντικείμενον. Δὲν ἔχει προσωπικὰς κατευθύνσεις. Δὲν ἔγκειται εἰς τὴν φύσιν τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς ὁ καθορισμὸς προσωπικῶν εὐθυνῶν. Δύναται νὰ εἶναι ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ ἐρευνήσῃ τὸ πρόβλημα τῆς πολιτικῆς ἐπὶ τοῦ βάμβακος, ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ ἐξετάσῃ μίαν ὁλόκληρον σειρὰν ἐνεργειῶν τῆς Διοικήσεως, αἱ ὁποῖαι ὅμως δὲν συσχετίζονται μὲ τὴν εὐθύνην οἱουδήποτε Ὑπουργοῦ. Εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ ἐρευνήσῃ πράξεις, αἱ ὁποῖαι συναρτῶνται καὶ κατευθύνονται ἢ δι’ ἃς ἔχουν εὐθύνην ὡρισμένα πρόσωπα, ὡρισμένοι Ὑπουργοί. Ἕως ὅτου ἐρευνηθῇ ὁ θεσμός, ἡ αἰτιώδης σχέσις μεταξὺ ἐρευνουμένου ἀντικειμένου καὶ ὡρισμένου προσώπου δὲν ὑπάρχει οὐδεμία περίπτωσις παραιτήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ αὐτοῦ. Ἐὰν ἐκ τῆς ἐξετάσεως τῶν πραγμάτων διαπιστωθῇ ὅτι τὴν εὐθύνην τὴν φέρει ὁ τάδε Ὑπουργός, ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα τὸ ζήτημα ἠμπορεῖ νὰ συζητηθῇ, ὄχι πρίν.

§186Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, ὁ συνάδελφός σας τῶν Ἐσωτερικῶν, καταστρέφων τὸν λόγον του, ἐβεβαίωσεν ὅτι αὐτὴ ἡ Ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπὴ θὰ ἀσχοληθῇ καὶ μὲ τὴν πολιτικὴν εὐθύνην τῶν σημερινῶν Ὑπουργῶν. Ἔδωσεν, ἑπομένως, τὸ περιεχόμενον. Τούτου δεδομένου, κύριε Ὑπουργέ, ἐφ’ ὅσον ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ παρόντος θὰ ἀσχοληθῇ καὶ μὲ τὰς πολιτικὰς εὐθύνας, τὸ εὑρίσκετε εὔθικτον, κοινοβουλευτικῶς, νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὰς θέσεις των, διὰ νὰ κρίνεται ἡ πολιτική των εὐθύνη; Αὐτὸ εἶναι κοινοβουλευτικὴ εὐθιξία, κατὰ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως;

§187Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Κατὰ τὴν γνώμην τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅλων τῶν παρελθουσῶν, δημιουργεῖται εὐθύνη, ὅταν ἐκ τῆς ἐρεύνης διαπιστωθῇ ὅτι ὑπάρχει τοιαύτη. Κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ἐφ’ ὅσον ἀναζητοῦνται πολιτικαὶ εὐθῦναι, ἀπομακρύνεται ὁ Ὑπουργός. Μὲ τὴν ἐπιβεβαίωσιν, τῆς πολιτικῆς εὐθύνης, καταδικάζεται ὁ Ὑπουργός. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά.

§188Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Ἡ ἄποψις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως, ἐμὲ προσωπικῶς, δὲν μὲ εὑρίσκει σύμφωνον, διότι, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ πολιτικῆς εὐθύνης, κατ’ ἐμέ, ἀσκεῖται αὕτη κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος καὶ κατὰ τὰ θέσμια τὰ κοινοβουλευτικά. Δὲν εἶναι ἔργον τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς νὰ καταλογίσῃ πολιτικὰς εὐθύνας τῶν Ὑπουργῶν.

§189Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ ὅταν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις συνιστᾶ Ἐξεταστικὴν Ἐπιτροπὴν πρὸς ἀναζήτησιν πολιτικῶν εὐθυνῶν, ποία εἶναι ἡ ἀπάντησίς σας;

§190Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Δὲν τὸ προσδιώρισε σαφῶς.

§191Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὑπάρχει εἰς τὰ πρακτικά.

§192Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἐτόνισα ὅτι ἡ βάσις, ἡ ὁποία θὰ ἀπασχολήσῃ τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ἡ Κυβέρνησις, εἶναι κατὰ πρῶτον λόγον τὰ σκάνδαλα τοῦ Σισμανογλείου. Κατὰ βάσιν, θὰ εἶναι αὐτό: Ἐὰν ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ νομίζῃ ὅτι δημιουργοῦνται εὐθῦναι εἰς βάρος πολιτικῶν ἐν ἐνεργείᾳ ἢ οἱουδήποτε πολιτικοῦ, θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ διαπιστώσῃ τὰς εὐθύνας αὐτὰς καὶ ὁπωσδήποτε νὰ τὰς καταλογίσῃ. Ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπή, σεῖς ὑποστηρίζετε, ὅτι θὰ καταλογίσῃ πολιτικὰς εὐθύνας εἰς βάρος τῶν Ὑπουργῶν.

§193Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Σεῖς τὸ εἴπατε.

§194Γ. ΤΡΟΥΛΛΙΝΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις θὰ μεταβληθῇ ἀπὸ ἐλεγχομένην καὶ ἐλέγχουσαν.

§195Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἐξετάσῃ τὸ πρῶτον κεφαλαιῶδες θέμα, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὴν Κυβέρνησιν. Ἐνδιαφέρεται διὰ τὰ σκάνδαλα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἀπετέλεσαν τὴν βάσιν τῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ τῆς κατασυκοφαντήσεως καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκκαθαρισθῇ καὶ πολιτικῶς, διὰ νὰ διαφανῇ καὶ νὰ γνωρίζῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ποῦ ὑπάρχουν εὐθῦναι.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης ἔχει τὸν λόγον.

§197Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὴν 4ην Δεκεμβρίου τοῦ παρελθόντος ἔτους, συνεζητήθη εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἡ ἐπερώτησις διὰ τὸ Σισμανόγλειον, καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔθεσεν τὴν βάσιν τῶν κατηγοριῶν, τὰς ὁποίας διετύπωσεν ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως, αἱ δὲ βάσεις αὐταὶ ἦσαν αἱ ἑξῆς: Κατηγορήθη ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ὄχι, βεβαίως, δι’ ὅσα παράνομα καὶ ἀντιτιθέμενα πρὸς τὸν ἠθικὸν νόμον καὶ τὴν ἠθικὴν τάξιν εἶχε πράξει ὁ Κυβερνητικὸς βουλευτής, ἀλλὰ κατηγορήθη διὰ τὴν πολιτικὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν εἶχεν, πρῶτον ἐκ τοῦ λόγου ὅτι ὁ Σάββας Παπαεμμανουὴλ ἦτο κυβερνητικὸς βουλευτὴς καὶ ἐξελέγη καὶ παρέμεινεν κυβερνητικὸς βουλευτὴς καὶ μετὰ τὴν ἀποκάλυψιν τῶν ἐναντίον του σκανδάλων, καὶ δεύτερον διότι διὰ τῆς ὅλης πολιτικῆς των οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ ἔδωσαν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι δὲν ἔπραξαν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ πράξουν, διὰ νὰ ὑποβοηθήσουν τὴν ἀποκάλυψιν καὶ τὴν τιμωρίαν τῶν σκανδάλων τοῦ κυβερνητικοῦ βουλευτοῦ. Ἡ συζήτησις, τὴν βραδιὰν ἐκείνην, περιεστράφη καὶ περὶ τὸ θέμα τῶν εὐθυνῶν τοῦ κυβερνῶντος κόμματος ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ὁ κυβερνητικὸς βουλευτὴς Παπαεμμανουὴλ δὲν εἶχε διαγραφῆ ἀπὸ τῶν τάξεων τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδήλωσεν ἀπόψε καὶ εἶπεν ὅτι ἡ κατηγορία αὕτη διετυπώθη ἐκ τῶν ὑστέρων μεταξὺ ἄλλων κατηγοριῶν, τὰς ὁποίας ἀπηρίθμησεν μετὰ τὴν ἀπόδρασιν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τοῦ Παπαεμμανουήλ. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβὲς διότι, ὅπως ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν, τὰ ὁποῖα ἔχω μπροστά μου προκύπτει, τὴν κατηγορίαν αὐτὴν διετύπωσα καὶ ἐγὼ καὶ νομίζω καὶ ἄλλοι συνάδελφοι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ὄντως, ἐντυπωσιακὸν τὸ γεγονός, ὅτι ὁ Παπαεμμανουὴλ κατηγορήθη κατὰ τρόπον σκληρόν, δύναμαι νὰ εἴπω, ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἀλλὰ ταυτοχρόνως ἐπεδοκιμάσθη καὶ σιωπηρῶς ἀλλὰ καὶ ἐκδήλως ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς τῆς πλειοψηφίας καὶ ἀπὸ τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι, λέγω, ἐντυπωσιακὸν τὸ γεγονὸς ὅτι αὐτὸς ὁ κατηγορούμενος, ὁ ὑπόδικος εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν συνείδησιν κυβερνητικὸς βουλευτής, ἀμέσως μετὰ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἔγινε καὶ ἡ ὁποία ἐσφράγισε τὴν πολιτικὴν καὶ ἠθικὴν καταδίκην του, διὰ νὰ μὴ εἴπω προεδίκασε καὶ τὴν ποινικήν του δίωξιν ἀπὸ τὰ δικαστήρια, ὁ βουλευτὴς αὐτὸς ἐδραπέτευσεν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διὰ νὰ περισώσῃ τὴν περιουσίαν του καὶ διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἀπολαύσῃ, ἐν ἀσφαλείᾳ, τὰ ἄνομα κέρδη του. Ἡ κατηγορία τὴν ὁποίαν ἡ Ἀντιπολίτευσις διαπιστώνει καὶ πάλιν ἀπόψε ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως συνεπλήρωσε τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν τότε εἶχε λάβει ἔναντι τοῦ ὅλου θέματος. Ὅσοι συνάδελφοι εἶχον τὴν καλωσύνην νὰ παρακολουθήσουν τὴν ἀγόρευσιν τοῦ Παπαεμμανουήλ, μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τῶν ἐπερωτώντων βουλευτῶν, θὰ ἐσχημάτισαν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος διαθέτει περίσσειαν θράσους καὶ πονηρίας καὶ ἀναισχυντίας, δείγματα, τὰ ὁποῖα ἀνεφάνησαν καὶ εἰς τὴν πρὸς τὸν Πρωθυπουργὸν ἐπιστολήν του, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὴν δημοσιότητα προσφάτως. Καὶ νομίζω ὅτι ἡ ἀμετάκλητος καταδίκη τοῦ κυβερνητικοῦ τούτου βουλευτοῦ ἀπὸ τὴν συνείδησιν τῶν μελῶν τοῦ Σώματος τῆς Βουλῆς μας, ἡ ὁποία ἐν τούτῳ ἐκφράζει γενικώτερον τὴν κοινὴν γνώμην τῆς πατρίδος μας, τὴν γνώμην τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, νομίζω ὅτι ἡ γενικὴ αὐτὴ καταδίκη τοῦ ἐγέννησε τὴν στιγμὴν ἐκείνην τὸ αἴσθημα τοῦ κινδύνου καὶ τὸν ὤθησε εἰς τὸ νὰ ἀποφασίσῃ νὰ δραπετεύσῃ ἐκτὸς τῶν ὁρίων τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπικρατείας, ἐκτὸς τῶν ὁρίων εἰς τὰ ὁποῖα ἰσχύουν οἱ νόμοι τοῦ ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἦτο εὔλογον, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σχηματισθῇ ἡ ὑπόνοια ὅτι ὁ Παπαεμμανουὴλ θὰ ἤθελε νὰ φύγῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ ἀρχίσω ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τὴν σειρὰν τῶν συλλογισμῶν μου. Συνεζητήθη ἀπόψε τὸ θέμα καὶ ἔχει συζητηθῆ ἀπὸ ἡμερῶν εἰς τὸν τύπον, ἐὰν ὄντως ἡ Κυβέρνησις πρωτίστως, καὶ δευτερευόντως τὸ Προεδρεῖον, διότι ἀποδέχομαι τὴν ἄποψιν ὅτι τὰς κοινοβουλευτικὰς ἐργασίας διευθύνει ἡ Κυβέρνησις, συνεζητήθη, λέγω, τὸ θέμα ἐὰν ἔκαμον ὅ,τι ἦτο δυνατὸν διὰ νὰ ἀρθῇ ἐγκαίρως ἡ ἀσυλία τοῦ Παπαεμμανουήλ. Ἔζησα καὶ παρηκολούθησα ὅλα ὅσα συνέβησαν καὶ ἐλέχθησαν τὰς ἡμέρας ἐκείνας μαζί σας, κύριοι συνάδελφοι. Καὶ νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ ἑξῆς συμπέρασμα: Ἡ Κυβέρνησις ὄντως ἀπεδέχθη, ὅπως ἀπέδειξαν αἱ ἐνέργειαί της, ὅτι ἡ περίπτωσις Παπαεμμανουὴλ ἦτο περίπτωσις ἐξαιρετικὴ καὶ ἀσυνήθης. Δὲν εἶχε καμμίαν συσχέτισιν μὲ τὰς περιπτώσεις ἄρσεως τῆς ἀσυλίας ἄλλων συναδέλφων διὰ δυσφήμισιν ἢ ἐξύβρισιν διὰ τοῦ τύπου κ.λ.π. καὶ ὄντως προώθησε μὲ ἀσυνήθη ρυθμὸν τὴν ἄρσιν τῆς ἀσυλίας τοῦ Παπαεμμανουήλ. Εἶναι, δυστυχῶς, τοὐλάχιστον ἀτύχημα διὰ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἐνῷ ὄντως ἐπέσπευσε τὰς προκαταρκτικὰς ἐνεργείας, δὲν ἐπέτυχε νὰ ἄρῃ ἐγκαίρως τὴν ἀσυλίαν τοῦ Παπαεμμανουήλ, προτοῦ οὗτος δραπετεύσῃ ἢ φυγαδευθῇ. Διότι αὐτὸ ποὺ ἔγινε ἀπόψε, τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Κυβέρνησις προέταξε, τῆς συζητήσεως ἡ ὁποία ἐπηκολούθησε, τὴν ψηφοφορίαν, ἠδύνατο ἄριστα νὰ εἶχε γίνει τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν τοῦ παρελθόντος ἔτους, τὴν 20ὴν Δεκεμβρίου, καὶ νὰ ἐπεβραδύνετο, ἐὰν θέλετε, κατὰ 45 λεπτὰ ἡ ἔναρξις τῆς συζητήσεως τῆς συμβάσεως περὶ ἀεροσυγκοινωνιῶν. Ὁπότε καὶ ἡ ἄρσις τῆς ἀσυλίας τοῦ Παπαεμμανουὴλ θὰ ἐγίνετο καὶ ἡ ἐπικύρωσις τῆς συμβάσεως ἐκείνης δὲν θὰ ἠμποδίζετο. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶπεν, ὅτι ἐκ τῶν ὑστέρων εἶναι εὔκολον νὰ γίνωμεν μάντεις. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι ἐχρειάζετο ἐξαιρετικὴ μαντικὴ δεινότης διὰ νὰ φαντασθῇ κανεὶς ἢ διὰ νὰ προβλέψῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπηκολούθησαν. Ἕτερον θέμα, τὸ ὁποῖον ἀναμφισβητήτως πρέπει νὰ διαλευκανθῇ, εἶναι τὸ ἑξῆς: Τὴν ἐπαύριον περίπου τῆς δραματικῆς αὐτῆς συζητήσεως, ὁ Παπαεμμανουὴλ ζητεῖ νὰ λάβῃ διαβατήριον. Τὸ διαβατήριον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ζητεῖ εἶναι διαβατήριον κοινόν, εἶναι σύνηθες διαβατήριον, τὸ ὁποῖον ἐκδίδει ἡ Ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας, εἰς τὰς εἰδικωτέρας πλευρὰς τοῦ θέματος εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς. Θὰ ἐρωτήσω, ὅμως, ἕκαστον ἀπὸ ὑμᾶς, ὁ ὁποῖος ἂς μπῇ εἰς τὴν θέσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τί θὰ ἔκαμεν ἐὰν τοῦ ἐζήτει ὁ Παπαεμμανουὴλ διαβατήριον. Προφανῶς τὸ ἐζήτει διὰ νὰ ἐξέλθῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἡ ἔξοδός του ἐσήμαινε ἀπόδρασιν. Τὴν φρασεολογίαν αὐτὴν τὴν μεταχειρίζεται ἀπόψε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἰς τὴν οὐσίαν ἐὰν δὲν εἶχον προηγηθῆ τὰ ὅσα προηγήθησαν καὶ ἐὰν ὁ Παπαεμμανουὴλ εἶχε φύγει μὲ κανονικὸν διαβατήριον, χωρὶς ποτὲ νὰ ἐπιχειρήσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸν ἐμποδίσῃ, τοῦτο εἰς τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦτο τὸ αὐτό. Θὰ ἦτο ἀπόδρασις ἀπολύτως νομότυπος ἐνῷ σήμερον εἶναι ἀπόδρασις ὀλίγον νομότυπος. Ὁ Παπαεμμανουὴλ ἐζήτησε σύνηθες διαβατήριον. Ἐγώ, κύριοι, δὲν εἶχα τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐρευνήσω στατιστικῶς περὶ τῶν διαβατηρίων τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦν οἱ βουλευταὶ ἀπὸ τὸ 1946 καὶ ἐντεῦθεν. Θὰ ἦτο ἀναμφισβητήτως χρήσιμον νὰ μᾶς ἔδιδεν ἡ Κυβέρνησις ἀριθμοὺς περὶ τοῦ πόσοι βουλευταὶ ἀπὸ τοῦ 1946 μέχρι σήμερον ἐταξίδευσαν μὲ τακτικὸν διαβατήριον. Νομίζω, πάντως, ὅτι δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὸ Σῶμα ὅτι τὸ τακτικὸν διαβατήριον προκειμένου περὶ βουλευτῶν ἀποτελεῖ τὴν ἐξαίρεσιν καὶ ὅτι ὁ κανὼν εἶναι τὸ ὑπηρεσιακὸν διαβατήριον. Ὁ Παπαεμμανουὴλ δὲν ἠδύνατο νὰ λάβῃ ὑπηρεσιακὸν διαβατήριον, διότι τοῦτο προϋποθέτει εἴτε ἄδειαν τῆς Βουλῆς, ἐφόσον αὕτη λειτουργῇ ἤ, τοὐλάχιστον, ἐὰν ἡ Βουλὴ εὑρίσκεται εἰς διακοπάς, τὸ ἔγγραφον τοῦ Προέδρου τοῦ Σώματος πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ Παπαεμμανουὴλ γνωρίζει ὅτι δὲν δύναται νὰ πάρῃ ὑπηρεσιακὸν διαβατήριον καὶ ἀντ’ αὐτοῦ παίρνει κανονικόν, σύνηθες διαβατήριον. Καὶ τὸ διαβατήριον αὐτὸ τὸ ἀποκτᾷ χρησιμοποιουμένου ἑνὸς παλαιοῦ νόμου ἀμφιβόλου ἴσως, κατά τινας, ἰσχύος, χωρὶς νὰ προσκομίσῃ πιστοποιητικὸν φορολογικῆς ἐνημερότητος. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του, ὅτι ἀποτελεῖ πρᾶξιν καθιερωμένην τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ ζητῇ ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς πιστοποιητικὸν φορολογικῆς ἐνημερότητος. Δὲν δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὸ Σῶμα τί ἐγίνετο τὸ τελευταῖον ἔτος. Δύναμαι, ὅμως, νὰ εἴπω, ὅτι ὑπάρχουν περιπτώσεις εἰς τὸ πρόσφατον παρελθόν, κατὰ τὰς ὁποίας ἀπὸ βουλευτὰς ἐζητήθη πιστοποιητικὸν φορολογικῆς ἐνημερότητος ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ νὰ τοὺς δοθῇ τακτικὸν διαβατήριον. Τὸν φίλτατον συνάδελφον δὲν τὸν ἐνοχλοῦν εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτό. Ἔχω, ὅμως, ἐδῶ βεβαίωσιν, τὴ ὁποίαν μοὶ προσεκόμισεν ὁ καθ’ ὅλα ἀξιόπιστος καὶ ἔντιμος ἐκ Ρεθύμνης συνάδελφος, ὁ κ. Σκουλᾶς, ὁ ὁποῖος μὲ διεβεβαίωσεν ὅτι τὸ Πάσχα 1956, προκειμένου νὰ ταξιδεύσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ λόγους ὑγείας, ἀπηυθύνθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον τὸν ὑπεχρέωσε νὰ προσκομίσῃ πιστοποιητικὸν φορολογικῆς ἐνημερότητος, τὸ ὁποῖον μάλιστα μοῦ τὸ ἔφερε ἀπόψε.

§198Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ὁ κ. Σκουλᾶς ὑπεχρεώθη νὰ προσκομίσῃ, βουλευτὴς ὤν, τοιαύτην βεβαίωσιν; Ἀλλ’ ἐντὸς τοῦ Δεκεμβρίου ἀνεχώρησαν διὰ τὸ ἐξωτερικὸν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Σαράφης, ὁ κ. Μπατρῖνος. Πῶς συνέβη εἰς τὸν κ. Σκουλᾶν νὰ τοῦ ζητηθῇ βεβαίωσις φορολογικῆς ἐνημερότητος, ἐνῷ δὲν ἐζητήθη ἀπὸ ἄλλους; Ἔπειτα, σᾶς εἶπον προηγουμένως, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο κἂν περὶ ἐκδόσεως διαβατηρίου, ἀλλὰ περὶ θεωρήσεως ὑπάρχοντος διαβατηρίου τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν.

§199Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Λυποῦμαι, κύριε Ὑπουργέ, διότι δὲν δύναμαι νὰ δώσω ἀπάντησιν εἰς τὸ ἐρώτημά σας αὐτό. Δὲν δύναμαι, λέγω, νὰ τὸ γνωρίζω, οὔτε ἀμφισβητῶ τὴν βεβαίωσίν σας ὅτι εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ δὲν ἐζητήθησαν τοιαῦτα πιστοποιητικά. Ἀνέφερα, ὅμως, τὸ παράδειγμα τοῦτο διὰ νὰ διαπιστώσω τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν εἶναι ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀναντίρρητος πρᾶξις, ἀναντίρρητος συνήθεια τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ ζητῇ ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς πιστοποιητικὸν φορολογικῆς ἐνημερότητος.

§200Τ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἀνεχώρησα πρὸ καιροῦ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἀλλὰ δὲν μὲ ἠνώχλησε κανείς. Οὔτε καὶ μοῦ ἐζήτησαν πιστοποιητικὸν φορολογικῆς ἐνημερότητος.

§201Α. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Θὰ ἠδύνατο πάντως μὲ τὸ πρόσχημα τοῦ πιστοποιητικοῦ τῆς φορολογίας, νὰ καθυστερήσῃ ἡ ἔκδοσις τοῦ διαβατηρίου.

§202Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν ὑπῆρχε ζήτημα πιστοποιητικοῦ φορολογικῆς ἐνημερότητος. Ὑπῆρχε ζήτημα ἀπαγορεύσεως, ἡ ὁποία καὶ διετάχθη.

§203Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Διαπιστώνω αὐτὴν τὴν στιγμὴν πραγματικὰ περιστατικὰ καὶ συνεχίζω. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐπιχείρημα ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ νέου διαβατηρίου, ἀλλὰ περὶ ἀνανεώσεως τοῦ παλαιοῦ, νομίζω ὅτι θὰ συμφωνήσουν καὶ οἱ κύριοι συνάδελφοι, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι εἰδοποιὸς διαφορὰ δὲν ὑπάρχει. Σημασίαν δὲν ἔχει ἐὰν εἰς τὴν τσέπην σου ἔχεις ἕνα παλαιὸν βιβλιάριον, τὸ ὁποῖον δὲν ἰσχύει, ἢ ἐὰν πάρῃς νέον. Σημασίαν ἔχει ἐὰν τὸ Κράτος σοῦ ἐπιτρέπῃ ἢ μὴ τὴν μετάβασιν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Κατὰ συνέπειαν, κύριοι, ἔχομεν διαπιστωμένον τὸ γεγονός. Τὸ ὅλως ἀδικαιολόγητον, κατ’ ἐμέ, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐμβάλῃ εἰς ὑπονοίας, ὅτι εἰς τὸν κ. Παπαεμμανουὴλ δίδεται διαβατήριον. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἰσχυρίζεται ὅτι ἐπηκολούθησεν ἀμέσως ἑτέρα ἐνέργεια, ἰδική του, ἡ ὁποία ἀνέτρεψε καὶ ἐξουδετέρωσε τὰς προηγουμένας. Ἡ συζήτησις ἡ ὁποία ἔγινε μέχρι τοῦδε, νομίζω ὅτι ἀπέδειξε πρωτίστως ὅτι δὲν συνέβη, δυστυχῶς, ἐξουδετέρωσις τῶν πιθανῶν συνεπειῶν, τὰς ὁποίας εἶχεν ἡ χορήγησις τοῦ διαβατηρίου. Καλύτερον παντὸς ἄλλου μαρτυρεῖ περὶ τούτου τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ κ. Παπαεμμανουὴλ ποιεῖται σήμερον τὰς διατριβάς του ἐν Παρισίοις. Ἀναμφισβητήτως, κ. συνάδελφοι, ἡ μὴ χορήγησις τοῦ διαβατηρίου ἢ ἡ καθυστέρησις τῆς χορηγήσεώς του — ἀποτελοῦν δὲ καὶ τὰ δύο αὐτὰ ἀδιαμφισβήτητα δικαιώματα τῆς ἑκάστοτε Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἑκάστοτε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν — παρέχουν τὴν ἀσφαλῆ βεβαιότητα ὅτι ὁ Παπαεμμανουὴλ δὲν θὰ ἐδραπέτευεν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Καὶ ἐὰν πιστευθῇ ὅτι δὲν ἦτο νόμιμον τὸ δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἠσκεῖτο ἕνα δικαίωμα, τὸ ὁποῖον συνηθίζουν νὰ ἀσκοῦν οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Θὰ ἦτο δὲ περίεργον ἐνῷ οὐδεμία μέχρι σήμερον συζήτησις ἐγένετο διὰ τὰς ἀπείρους περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας Ὑπουργοὶ Ἐσωτερικῶν ἠρνήθησαν τὴν χορήγησιν διαβατηρίων, θὰ ἐδημιουργεῖτο ζήτημα διὰ τὴν ἄρνησιν τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ δώσῃ διαβατήριον εἰς τὸν Παπαεμμανουήλ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπηκολούθησεν ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐξόδου. Ἂς ἴδωμεν ἀπὸ αὐτῆς τῆς πλευρᾶς τὸ θέμα. Τὸ διαβατήριον δὲν τοῦ ἐπέτρεπε νὰ παραμείνῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἀφ’ ἧς στιγμῆς εὑρέθη ἐκεῖ, καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, δραπέτης. Ἡ ἔλλειψις διαβατηρίου ἔχει ὡς αὐτόματον συνέπειαν τὴν ἐντὸς μικροῦ διαστήματος ἐπαναφορὰν πρὸς τὴν Ἑλλάδα τοῦ οἱουδήποτε θελήσῃ νὰ ἀποδράσῃ. Ἀντιθέτως, ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐξόδου ἔχει ὡς συνέπειαν ἐνδεχομένην ἢ κατὰ μεγίστην πιθανότητα, νὰ μὴ βγαίνῃ κανεὶς εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐάν, ὅμως, συμβῇ νὰ εὕρῃ ἕνα, οἱονδήποτε, πλάγιον μέσον καὶ δραπετεύσῃ, ἀπὸ τὴν στιγμὴν ποὺ εὑρίσκεται εἰς τὸ ἐξωτερικόν, νομίμως εὑρίσκεται καὶ χρειάζεται νὰ κινηθῇ ὁ βραδὺς μηχανισμὸς τῆς ἐκδόσεως. Κατὰ συνέπειαν ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐξόδου δὲν ἀντισταθμίζει τὴν χορήγησιν τοῦ διαβατηρίου.

§204Δ. ΜΑΚΡΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Διατί; Ἀφοῦ τὸ διαβατήριον ἔχει ἀκυρωθῆ καὶ ἀνακληθῆ, δὲν ἰσχύει διὰ καμμίαν χώραν.

§205Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Οὔτε ἀνεκλήθη, οὔτε ἀφῃρέθη.

§206Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἐὰν ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος κ. συνάδελφος ὑποστηρίζῃ ὅτι ἡ ἔκδοσις τοῦ διαβατηρίου παρέχει εἰς τὸν ἀναχωρήσαντα βουλευτὴν εὐχέρειαν κινήσεως εἰς τὴν ξένην καὶ ὅτι ἂν διέφευγεν ἄνευ διαβατηρίου, θὰ ἐστερεῖτο τῆς εὐχερείας ταύτης, δύναται νὰ εἶναι ἥσυχος ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κατέστησεν ἄχρηστον τὸ διαβατήριον. Ὅπως μόλις τώρα ἀνεκοίνωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅταν ἐπληροφορήθη τὴν διαφυγὴν τοῦ περὶ οὗ ἡ συζήτησις, ἔσπευσε νὰ ἀκυρώσῃ καὶ νὰ ἀνακαλέσῃ τὸ θεωρηθὲν διαβατήριον καὶ ἡ ἐνέργεια αὕτη ἀνεκοινώθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Γαλλίας. Δὲν ὑπάρχει πλέον διαβατήριον καὶ ὁ διαφυγὼν πρέπει νὰ κυκλοφορῇ τοῦ λοιποῦ ἄνευ διαβατηρίου.

§207Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Λέγω ὅτι ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐξόδου δὲν ἐξασφαλίζει τὴν μὴ δραπέτευσιν. Ἀπὸ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ὁ Παπαεμμανουὴλ ἔφθασεν εἰς τὸ Παρίσι, εἴτε τοῦ ἀφαιρεθῇ τὸ διαβατήριον εἴτε ὄχι, δὲν ἔχει ἀξίαν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ εἶχε ἀξίαν θὰ ἦτο νὰ μὴ τοῦ χορηγηθῇ διαβατήριον, ἢ ἐφ’ ὅσον τὸ ἔλαβε νὰ τοῦ τὸ ἀφαιρέσουν ἀμέσως. Ἀκόμα, ὅμως, πρέπει νὰ ἐξετασθῇ τὸ θέμα πῶς ἐλειτούργησεν ὁ μηχανισμὸς τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξόδου. Ὁ κ. Ὑφυπουργὸς ἔδωσε προφορικὴν ἐντολὴν ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξόδου τοῦ Παπαεμμανουὴλ καὶ ὁ Διευθυντὴς τῆς Ὑπηρεσίας Ἀλλοδαπῶν ἀνεκοίνωσε ταύτην ἁρμοδίως εἰς τοὺς σταθμοὺς ἐξόδου. Αὐτὴ ἡ διαταγὴ ἔπρεπε νὰ διαβιβασθῇ εἰς ὅλας τὰς ἐξόδους ἐλέγχου. Αἱ πληροφορίαι μου εἶναι ὅτι αἱ ἀπαγορεύσεις ἐξόδου οἱουδήποτε Ἕλληνος διαθέτοντος ἔγκυρον διαβατήριον δὲν εἶναι τι τὸ ἀσύνηθες. Ἀντιθέτως εἶναι σύνηθες καὶ ὑπάρχουν τρεῖς καὶ τέσσαρες περιπτώσεις ἡμερησίως, ἔχει καταστῆ συνήθης ὑπηρεσιακὴ ἐνέργεια καὶ ἔχει δημιουργηθῆ ὑπηρεσιακὴ ρουτίνα, βάσει τῆς ὁποίας λειτουργεῖ αὐτὸς ὁ μηχανισμός. Καὶ δὲν ὑπάρχει καθ’ ὅσον γνωρίζω, δευτέρα περίπτωσις, ἀπὸ τὴν περίπτωσιν τοῦ Παπαεμμανουὴλ ποὺ νὰ διέφυγε εἰς τοῦ ὁποίου νὰ ἔχῃ ἀπαγορευθῆ ἡ ἔξοδος. Ὁ μηχανισμὸς ἀπαγορεύσεως ἐξόδου εἶναι ὁ ἑξῆς: Διαβιβάζεται διὰ τοῦ ἀσυρμάτου σῆμα πρὸς τὰς ἁρμοδίας Ἀρχὰς Χωροφυλακῆς, εἰς τὰς Ἀνωτέρας Διοικήσεις Χωροφυλακῆς περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξόδου καὶ αὗται ὑπ’ εὐθύνη των τὰ διαβιβάζουν εἰς τοὺς ὑπ’ αὐτὰς σταθμοὺς ἐλέγχου ἐξόδου. Οἱ ἀσύρματοι εἶναι τρεῖς καὶ ἔχουν κατανείμει καθ’ ὁμάδας τὰς Ἀνωτέρας Διοικήσεις Χωροφυλακῆς, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι καὶ τῆς Κοζάνης, ποὺ ὑπάγονται καὶ οἱ τρεῖς σταθμοὶ Φλωρίνης. Τὰ σήματα εἶναι λιγόλογα καὶ εἰς καμμίαν περίπτωσιν δὲν ἀναφέρονται οἱ 40 ἢ 41 σταθμοὶ ἐξόδου. Διαβιβάζονται εἰς τὰς ἀνωτέρας διοικήσεις καὶ ἐκεῖναι τὰ διαβιβάζουν ὑπ’ εὐθύνη των εἰς τοὺς σταθμοὺς ἐξόδου. Ἡ μετάδοσις γίνεται ὡρισμένην ὥραν πρὸς πάντα λήπτην χωρὶς ποτὲ νὰ μνημονεύωνται οἱ σταθμοὶ ἐξόδου ὀνομαστικῶς. Αὐτὸ ποὺ πάντοτε συνέβαινε συνέβη καὶ προκειμένου περὶ τῶν δύο ἄλλων ἀσυρμάτων, πλὴν τοῦ ἀσυρμάτου Μακρυγιάννη, ὁ ὁποῖος μεταδίδει διὰ τὴν Ἀνωτέραν Κοζάνης. Ἀντὶ μεταδόσεως συνέβη ἡ καταπληκτικὴ αὐτὴ ἀλληλουχία τῶν γεγονότων. Ἔπρεπε νὰ εἶχε συμβῆ διὰ νὰ ποιῆται σήμερον τὰς διατριβάς του ἐν Παρισίοις ὁ κ. Παπαεμμανουήλ. Πέραν τοῦ δι’ ἀσυρμάτου σήματος, ἀποστέλλεται ταχυδρομικὴ διαβεβαίωσις ἀπ’ εὐθείας πρὸς τοὺς σταθμοὺς ἐξόδου. Τοῦτο ἐγένετο καὶ ἐστάλη πρὸς ὅλους τοὺς σταθμοὺς ἐλέγχου ἐξόδου, προκειμένου διὰ τὸν Παπαεμμανουήλ. Καὶ εἶναι περίεργον ὅτι ἔφθασεν ἡ ταχυδρομικὴ ἐπιβεβαίωσις τὴν 27 ἢ 28 τοῦ μηνὸς εἰς ὅλους τοὺς σταθμοὺς ἐξόδου καὶ ἀκόμη καὶ εἰς τοὺς δύο σταθμοὺς Φλωρίνης καὶ μόνον εἰς τὸν σταθμὸν Νέου Καυκάσου δὲν ἔφθασεν. Ἡ διαταγὴ ἢ δὲν διεβιβάσθη πρὸς τὸν σταθμὸν αὐτὸν ἢ ἐξηφανίσθη εἰς τὸ Ταχυδρομεῖον Ἀθηνῶν ἢ τὸ Ταχυδρομεῖον Φλωρίνης, διὰ νὰ διευκολυνθῇ ὁ Παπαεμμανουὴλ εἰς τὴν διαφυγήν του. Ἀπὸ τὴν στιγμὴν ποὺ ὁ Παπαεμμανουὴλ ἔφθασε εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐκδηλώνεται ἡ ἀντίδρασίς του, ἥτις εἶναι χαρακτηριστικὴ ἀντίδρασις ἀδιστάκτου ἀνθρώπου, βάλλοντος κατὰ πάντων καὶ ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, ἐναντίον τῆς ὁποίας καταλογίζεται ὅτι διαπνέεται ὑπὸ ἐχθρότητος καὶ δυσμένειαν ἐναντίον του. Ἡ ἐνέργεια αὕτη τοῦ Παπαεμμανουὴλ καὶ ἡ ἐπιστολή του πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἔχει σημασίαν διὰ τὴν ἔκδοσίν του. Δὲν θέλει νὰ ἐκδοθῇ καὶ ἐπιδιώκει νὰ ἐγείρῃ θέμα πολιτικῆς διώξεως καὶ αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἐξυπηρετεῖ ἡ ἐπιστολή του. Φοβοῦμαι ὅτι ἡ δημοσίευσις τῆς ἐπιστολῆς ἐκείνης θὰ ἐπηρεάσῃ δυσμενῶς τὴν ἔκδοσίν του ὅπως καὶ ἡ σημερινὴ δήλωσις τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐσωτερικῶν ὅτι ἐχθρικῶς καὶ σκαιῶς τοῦ συμπεριεφέρθη ἡ Κυβέρνησις. Δὲν ἐπιθυμῶ περισσοτέρας λεπτομερείας. Ἀνακεφαλαιωτικῶς δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ὑπῆρξε ἀσυγχώρητον τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἔδωσε διαβατήριον. Εἶναι ἀδικαιολόγητος ἡ χορήγησις τοῦ διαβατηρίου καὶ ἀναμφισβητήτως ἡ ὅλη διαχείρισις τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξόδου δημιουργεῖ τὴν βεβαιότητα ὅτι ὁ Παπαεμμανουὴλ δὲν ἐδραπέτευσε ἀλλὰ ἐφυγαδεύθη. Διότι ὅλη ἡ σειρὰ τῶν γεγονότων ποὺ ἀνέφερα ὡς καὶ τὸ ὅτι οὗτος ἦτο πλήρως ἐνημερωμένος ὡς καὶ τὸ ὅτι ἐγνώριζεν ἀπὸ ποῦ θὰ φύγῃ, δὲν δύναται νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὴν τύχην. Ἐφυγαδεύθη καὶ δὲν διέφυγεν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω μίαν μικρὰν ἀναδρομὴν τῶν συμβάντων διὰ νὰ ἑρμηνευθῇ διατὶ ἐφυγαδεύθη καὶ δὲν ἐδραπέτευσε. Γνωρίζομεν ὅτι ὁ Παπαεμμανουὴλ ἀνεγνωρισμένος λωποδύτης, εἶχε κατορθώσει, βοηθούμενος καὶ ἀπὸ τὴν διαθήκην τοῦ Σισμάνογλου, νὰ περάσῃ ἀβρόχοις ποσὶν καὶ ἀλώβητος μέχρις ὅτου ἐσημειώθησαν αἱ δυσχέρειαι καὶ εὑρέθη ἡ ὁδὸς τῆς κρατικοποιήσεως τοῦ Σισμανογλείου. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχον αἱ τρεῖς ἐφημερίδες, αἵτινες ἐνεφάνισαν τὸ θέμα ὡς σκάνδαλον καὶ δὲν εἶχαν ἀνοίξει τὰ μάτια ὅλων μας καὶ ἐὰν εἶχε ψηφισθῆ τὸ νομοσχέδιον περὶ κρατικοποιήσεως τοῦ Σισμανογλείου, θέμα δὲν θὰ ὑπῆρχε σήμερον. Ἡ δίκη Κύρου δὲν θὰ εἶχε διεξαχθῆ. Ὁ Παπαεμμανουὴλ δὲν θὰ εἶχε ἀποκαλυφθῆ. Τὰ σκάνδαλα τοῦ Σισμανογλείου δὲν θὰ εἶχον ἐμφανισθῆ καὶ ὁ Παπαεμμανουὴλ θὰ ἀποτελοῦσε τιμὴν καὶ ἀγλάϊσμα τῆς Ε.Ρ.Ε. εἰς τὴν Δωδεκάνησον, τὴν ὁποίαν αὐτὸς καυχᾶται ὅτι ἐκέρδισε διὰ τὸν κ. Καραμανλῆν. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο ποὺ δύναται νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα. Ἐγώ, κατηγορῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι περιέλαβε τὸν Παπαεμμανουὴλ εἰς τὸν συνδυασμὸν Δωδεκανήσου καίτοι ἦτο γνωστὸν τὸ ποιόν του. Ἐπίσης κατηγορῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διότι δὲν ἔσπευσε νὰ τὸν διαγράψῃ ἀπὸ τὸ κόμμα εὐθὺς μετὰ τὴν δικαστικὴν ἀπόφασιν. Βεβαίως εἶχεν δίκαιον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς αὐτὸ ποὺ λέγει ὅτι ἁπλῶς καὶ μόνον, διότι διετυπώθη κατηγορία δὲν δύναται νὰ τὸ διαγράψῃ. Αὐτὸ ἰσχύει προκειμένου περὶ κατηγοριῶν μόνον. Ἐδῶ, ὅμως, ὑπῆρξε δικαστικὴ διαπίστωσις τῶν γεγονότων. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἔπρεπε νὰ διαγραφῇ, διατὶ ὁ κ. Παπαεμμανουὴλ ἐκάθητο εἰς τὴν κυβερνητικὴν πτέρυγα, ἐντελῶς μόνος, χωρὶς νὰ τὸν πλησιάζῃ κανεὶς συνάδελφος; Αὐτὸ ἐσήμαινε ὅτι εἰς τὴν συνείδησιν ὅλων τῶν κυβερνητικῶν βουλευτῶν εἶχε καταδικασθῆ καὶ διὰ λόγους εὐθιξίας ἔπρεπε νὰ τὸν εἶχε ἀπὸ τότε διαγράψει καὶ οὐχὶ ὅταν αὐτὸς ὁ ἴδιος εἶχε διαγράψει ἑαυτὸν ἀναχωρήσας διὰ τὸ ἐξωτερικόν. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ φαινόμενον ποὺ ἀξίζει νὰ σημειώσωμεν. Ἐπίσης ἀξίζει νὰ σημειώσωμεν τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ Παπαεμμανουὴλ δὲν ἔτυχεν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τῆς μεταχειρίσεως ποὺ ἔπρεπε νὰ τύχῃ. Ἡ Κυβέρνησις ἔδειξε τοὐλάχιστον ἀσυγχώρητον ἀμέλειαν εἰς τὴν παρεμπόδισιν τῆς διαφυγῆς τοῦ Παπαεμμανουὴλ καὶ ἔδειξε τόσην εὐθιξίαν ἐκεῖ ποὺ δὲν ἔπρεπε νὰ δείξῃ. Δὲν νομίζω νὰ ὑπάρχῃ περίπτωσις ποὺ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐδίστασε νὰ μὴ ἐγκρίνῃ διαβατήριον οἱουδήποτε τιμίου Ἕλληνος. Ἔπρεπε νὰ ἐμφανισθῇ ὁ περίφημος Παπαεμμανουὴλ διὰ νὰ καταληφθῶμεν ἀπὸ τιμίαν εὐαισθησίαν καὶ νὰ διστάσωμεν νὰ παρανομήσωμεν. Ἡ Κυβέρνησις ἔδειξεν εὐαισθησίαν μόνον τὴν στιγμὴν ποὺ ἐνεφανίσθη τὸ σκάνδαλον ἀπὸ μέρους τῶν ἐφημερίδων. Διὰ τὴν ἀπόδρασιν τοῦ Παπαεμμανουήλ, ἀσφαλῶς θὰ ἀναζητηθοῦν πολιτικαὶ εὐθῦναι. Εἶναι δυσάρεστον ὅτι ἔφυγεν ὁ Παπαεμμανουὴλ καὶ εἶναι διὰ τὸν πολιτικὸν κόσμον λυπηρὸν τὸ φαινόμενον τοῦτο. Χαίρω διότι ἡ Κυβέρνησις δέχεται τὴν σύστασιν ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔχει δίκαιον ὁμιλῶν διὰ τὰς ἁρμοδιότητας τῶν διακομματικῶν καὶ ἐξεταστικῶν ἐπιτροπῶν. Ἄλλο ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ καὶ ἄλλο διακομματικὴ ἐπιτροπὴ μελέτης. Ἡ διακομματικὴ ἐπιτροπὴ ἔχει ὡς σκοπὸν τὴν ἐξέτασιν ἑνὸς θέματος καὶ τὴν ὑπόδειξιν τρόπου ἀντιμετωπίσεως τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ καταρτίζεται διὰ τὴν ἐξέτασιν πολιτικῶν τυχὸν εὐθυνῶν. Ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ ἔχει τὴν ἔννοιαν πολιτικοῦ ἐλέγχου. Τὸ γεγονὸς ὅτι ἀποφασίζεται ἡ σύστασις ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς προκειμένου περὶ ἐν ἐνεργείᾳ Κυβερνήσεως ἀναμφισβητήτως ὁδηγεῖ εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ Κυβέρνησις τυγχάνει μειουμένης ἐμπιστοσύνης ὅσον ἀφορᾷ τὰς διοικητικάς της ἐνεργείας, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐξετέλεσε καλῶς τὰ διοικητικά της καθήκοντα καὶ ὑπεισέρχεται ἡ Βουλὴ εἰς τὰ διοικητικὰ καθήκοντα τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ συμπληρώσῃ τὸν ἔλεγχον. Προκειμένου, λοιπόν, περὶ ἐν ἐνεργείᾳ Κυβερνήσεως ἔχει τὴν ἔννοιαν ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ τίθενται ὑπὸ κρίσιν. Ἑπομένως ἡ πολιτικὴ εὐθιξία ἐπιβάλλει ὅπως αὐτοὶ οἱ Ὑπουργοὶ περὶ τὴν ἁρμοδιότητα τῶν ὁποίων θὰ συσταθῇ ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ ὀφείλουν νὰ παραιτηθοῦν.

§208Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Κύριε Μητσοτάκη, νομίζετε ὅτι ἡ σύστασις ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας ἔχει τὴν ἔννοιαν ἀσκήσεως πολιτικοῦ ἐλέγχου κατὰ τῶν Ὑπουργῶν;

§209Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἡ σύστασις ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς κατὰ τὴν σύστασιν τῆς πλειοψηφίας ἔχει τὴν ἔννοιαν ὅτι ἡ πλειοψηφία δι’ ἰδίων μέσων ἐπιζητεῖ νὰ ἐξετάσῃ τὰς διοικητικὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι βουλευταί, ἡ σύστασις ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὰς πράξεις τοῦ παρελθόντος τοῦ Παπαεμμανουὴλ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συναντήσῃ τὴν ἀντίδρασιν οὐδενός. Εἶναι ἐλεύθερον τὸ πεδίον διὰ τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν. Ὀρθῶς ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἐγὼ προσωπικῶς υἱοθετῶ τὴν ἄποψίν του, εἶπεν ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ δώσῃ εὐρυτάτας ἐξουσίας εἰς τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπὴν δὲν ἔχει ἀντίρρησιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχύσωσι τὰ ἴδια προκειμένου περὶ ἐξεταστικῶν ἐπιτροπῶν ἀφορωσῶν κυβερνητικὰς πράξεις τοῦ παρελθόντος. Οὐδεμία συσχέτισις ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος δύναται νὰ γίνῃ. Διότι ἡ ἑκάστοτε πλειοψηφία ἀπεφάνθη διὰ τὰς Κυβερνήσεις τοῦ παρελθόντος. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Π. Οἰκονομίδης). Ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν διὰ τὰς ἁρμοδιότητας τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς δύναται νὰ τοὺς χορηγηθοῦν εὐρύτατα δικαιώματα. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι τὸ φαινόμενον Παπαεμμανουὴλ ὑπῆρξε ἐξαιρετικόν. Ἡ περίπτωσις Παπαεμμανουὴλ δὲν ἀπέδειξε τὴν πολιτικὴν εὐθιξίαν ποὺ ἀνέμενέ τις ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν ἀπέδειξεν ὅτι ὑπῆρχε εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὁ ζῆλος νὰ ξεκαθαρίσῃ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Αἱ ἐνέργειαι τῆς Κυβερνήσεως ἔφθασαν τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν εἰς τὸ σημεῖον ὥστε οἱ γελοιογράφοι τῶν ἐφημερίδων νὰ ἀσχολοῦνται μὲ τὸν Παπαεμμανουήλ. Κύριοι βουλευταί, καταλήγω εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ ὑπόθεσις Παπαεμμανουὴλ ὑπῆρξε ἀτύχημα διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις ἀπέδειξεν ὅτι δὲν ἔχει τὴν ἀπαιτουμένην εὐθιξίαν ἔναντι τοιούτων θεμάτων. Καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ καταλογισθῇ εἰς τὸ παθητικόν της.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Κανελλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§211Η. ΗΛΙΟΥ. Δὲν εἶναι ἡ σειρά μου, κύριε Πρόεδρε;

§212Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαρίστως, νὰ σᾶς παραχωρήσω τὴν θέσιν μου, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§213Η. ΗΛΙΟΥ. Νομίζω ὅτι εἶναι ἡ σειρά μου.

§214Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐάν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Κανονισμοῦ, δικαιοῦται ὁ κ. συνάδελφος νὰ τοῦ παραχωρήσω τὴν θέσιν μου. Διότι, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Κανονισμοῦ, ἔχω τὸ δικαίωμα ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ ὁμιλήσω.

§215Η. ΗΛΙΟΥ. Ὄχι, διότι ἔχω τὴν ἰδιότητα τοῦ ἐκπροσώπου κόμματος, ὅπως καὶ σεῖς εἶσθε πρώην Πρωθυπουργός, ἀλλὰ οὕτω ἔχει τεθῆ ἡ σειρά. Μετὰ τὸν κ. Μητσοτάκην εἶμαι ἐγγεγραμμένος ἐγώ.

§216Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν μὲν ἔχετε, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Κανονισμοῦ δικαίωμα, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ ὁμιλήσητε, ἐὰν δὲν ἔχετε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Κανονισμοῦ, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ μίαν τῶν διακοπῶν, εἰς τὰς ὁποίας εὐχαριστῶ τὸ Προεδρεῖον καὶ τοὺς ὁμιλητάς, οἱ ὁποῖοι μοῦ ἐπέτρεψαν νὰ τοὺς διακόψω, εἶπον ὅτι δὲν σκέπτομαι νὰ ἀναμιχθῶ εἰς τὴν συζήτησιν. Ἡ ἔκτασις, ὅμως, τὴν ὁποίαν προσέλαβε τὸ θέμα μὲ ἔκαμε νὰ μεταβάλω τὴν ἀρχικήν μου σκέψιν καὶ ἐθεώρησα καθῆκον μου, διότι τὸ καθῆκον αὐτὸ εἶναι συνυφασμένον μὲ τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν ἔχω ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐν τῇ πολιτικῇ ζωῇ τοῦ τόπου, νὰ λάβω καὶ ἐγὼ θέσιν ἀπέναντι τοῦ προκύψαντος ζητήματος. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι εὑρισκόμεθα ἐνώπιον μιᾶς πρωτοφανοῦς περιπτώσεως. Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, διὰ πρώτην φορὰν ἐδραπέτευσε βουλευτής, διὰ πρώτην φορὰν ὄχι ἁπλῶς ἐδραπέτευσε, ἀλλὰ ἐφυγαδεύθη, διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον, ἀδιάφορον ποῦ ὑπάρχουν αἱ εὐθῦναι, καὶ θὰ ὁμιλήσω περὶ αὐτοῦ, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ πρόκειται περὶ τυχαίας ἐξόδου ἀπὸ τὸν μόνον σταθμὸν ἐξόδου, εἰς τὸν ὁποῖον δὲν εἶχε μεταβιβασθῆ ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐξόδου. Δὲν θεωρῶ, ὅμως, τόσον σημαντικὸν ἀπὸ ἠθικῆς ἀπόψεως τὸ γεγονὸς αὐτό, διότι πάντοτε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν εἰς τὸ πλῆθος τῶν ἁρμοδίων καὶ τῶν ὑπαλλήλων καί τινες, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑποβοηθήσουν μίαν κακὴν πρᾶξιν. Θεωρῶ, πολὺ βαθύτερον τὸ γεγονός, ὅτι ἐκλεκτὸς τοῦ λαοῦ, οἱαδήποτε καὶ ἐὰν εἶναι ἡ ἱστορία του, οἱοσδήποτε καὶ ἂν εἶναι ὁ χαρακτήρ του, ἀπεφάσισε, ἐὰν ἀπεφάσισε πράγματι, νὰ μείνῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ νὰ μὴ ἐπανέλθῃ....

§217ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀμφιβάλλετε;

§218Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ τὸ ὑποθέσω, χάριν τοῦ κύρους τοῦ βουλευτοῦ. Ἐὰν πράγματι, ἔφυγε διὰ νὰ μὴ ἐπανέλθῃ, τότε αὐτὸ εἶναι πολὺ βαρύτερον ἀπ’ ὅ,τι εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι εὑρέθησαν, ποῖοι δὲν γνωρίζω, περὶ αὐτοῦ θὰ ἀποφανθῇ ἡ διοικητικὴ ἐξέτασις καὶ ἡ Δικαιοσύνη, ὅτι εὑρέθησαν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι τὸν ὑπεβοήθησαν. Κύριοι συνάδελφοι, ἀναμφισβητήτως ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πλειοψηφία, αὐτὴ αὕτη ἡ Ε.Ρ.Ε., θὰ ἀναγνωρίσουν ὅτι εὑρίσκονται ἐνώπιον μιᾶς πράγματι σημαντικῆς ἀτυχίας. Ἀρχίζω μὲ τὴν λέξιν, μὲ τὴν ὁποίαν ἐτελείωσεν ὁ κ. Μητσοτάκης. Ὁ κ. Μητσοτάκης εἶπεν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἁπλοῦ ἀτυχήματος: Θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς ἐμὲ νὰ εἴπω ὅτι πρόκειται περὶ ἁπλοῦ, σοβαροῦ, μεγάλου, ἀλλὰ ἁπλοῦ ἀτυχήματος. Εἶναι πράγματι ἀτύχημα, ὅτι εὑρέθη βουλευτής, ὁ ὁποῖος ἀνήκων εἰς μίαν ὡρισμένην παράταξιν, εἰς ὡρισμένον Κόμμα, τὸ ὁποῖον συμπτωματικὰ νὰ εἶναι τὸ Κυβερνητικόν, ἐχρησιμοποίησε τὸ μέσον τῆς ἀποδράσεως καὶ ὄχι ἁπλῶς δι’ ἑνὸς μυστικοῦ ὁρμίσκου, ἀλλὰ δι’ ἑνὸς σταθμοῦ ἐξόδου ἐπισήμου, εἰς τὸν ὁποῖον δὲν εἶχε σταλῆ, διὰ λόγους τοὺς ὁποίους θὰ ἀνακαλύψῃ ἡ διοικητικὴ ἐξέτασις καὶ ἡ Δικαιοσύνη, ἡ διαταγὴ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξόδου. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ταὐτοχρόνως νὰ εἴπω, καὶ αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον κυρίως ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, ὅτι φειδόμενοι τοῦ κύρους τοῦ Κοινοβουλίου, φειδόμενοι τοῦ κύρους τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν τῆς Χώρας, καὶ ὅλοι θὰ παραδεχθῆτε ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν μόνον εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ δώσωμεν τὸ προνόμιον καὶ νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὸ προνόμιον τῆς ἐντιμότητος, πρέπει νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὴν ἐντιμότητα καὶ εἰς τὴν πλειοψηφοῦσαν μερίδα, χάριν τοῦ κύρους, λοιπόν, τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, δὲν νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ δοθῇ εἰς τὰ δημοσιεύματα καὶ εἰς τοὺς λόγους, πρωτίστως εἰς τὰ δημοσιεύματα, διότι οἱ λόγοι οἱ ἐκφωνηθέντες ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὑπῆρξαν μέτριοι, νὰ δοθῇ ὁ τόνος ὁ ὁποῖος ἐδόθη. Βεβαίως ἦτο φυσικὸν νὰ γεννηθῇ ἀγανάκτησις, ἦτο φυσικὸν νὰ γεμίσουν αἱ ἐφημερίδες στήλας ὁλοκλήρους καὶ νὰ ἐξακολουθοῦν νὰ ὁμιλοῦν περὶ τοῦ παραδόξου καὶ πρωτοφανοῦς αὐτοῦ φαινομένου, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε μὲ μεγάλην προσοχὴν νὰ χειρίζεται ὁ τύπος, ὁλόκληρος καὶ νὰ χειριζώμεθα ὅλοι, ὡς πολιτικὸν τὸ θέμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἀφορᾷ τὴν ἀτυχίαν ἢ τὴν πρᾶξιν τοῦ βουλευτοῦ ἢ τὴν πρᾶξιν τῶν συνενόχων του, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν. Οἱαδήποτε καὶ ἐὰν ἦτο ἡ Κυβέρνησις, εἶναι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀπαρτίζεται ἀπὸ ἄνδρας κατὰ τὸ πλεῖστον δεδοκιμασμένους ἐπὶ ἔτη καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε μὲ τόσην εὐκολίαν νὰ διατυποῦνται ὑπαινιγμοὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύμπραξιν, τὴν ἀτυχῆ σύμπραξιν πολιτικῶν ἀνδρῶν ἐν τῇ Κυβερνήσει εὑρισκομένων εἰς τὴν πρᾶξιν αὐτὴν τῆς διαφυγῆς τοῦ βουλευτοῦ Ρόδου. Κύριοι, δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα ἀπὸ ἀπόψεως οὐσιαστικῆς. Καὶ μόνον τὸ ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον ἐχρησιμοποίησε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ συνδεόμενον μὲ τὴν μωρίαν τὴν ὁποίαν θὰ ἐσήμαινε μία ἐκ μέρους κυβερνητικῶν παραγόντων ὑποβοήθησιν τῆς διαφυγῆς, θὰ ἤρκει διὰ νὰ πείσῃ οἱονδήποτε εὐφυᾶ Ἕλληνα καὶ κατὰ τεκμήριον οἱ Ἕλληνες βουλευταὶ εἶναι εὐφυεῖς καὶ εἶναι οἱ ψηφίζοντες τοὺς νόμους καὶ οἱ κατευθύνοντες τὴν ζωὴν τοῦ Ἔθνους, διὰ νὰ πείσῃ πάντα εὐφυᾶ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐβοήθησε τὴν διαφυγήν, τὴν ἀπόδρασιν. Ἐὰν ὑπεβοήθει ποῖον θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ συλληφθοῦν, καὶ δὲν εἶναι εἰς τὸ χέρι τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὁρίσῃ ποῖοι θὰ συλληφθοῦν καὶ θὰ ἀνακριθοῦν, ἔστω καὶ ἂν παραδεχθοῦμε ὅτι ἡ διοικητικὴ ἀνάκρισις εὑρίσκεται ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ Ὑπουργοῦ, κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἀποβλέπει εἰς τὴν παρεμπόδισιν τῆς ἀνακαλύψεως τῆς ἀληθείας θὰ ἀντιμετωπίσουν καὶ τὴν δικαστικὴν ἔρευναν, ἥτις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσδιωρίσθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἐκ τῆς ἐρεύνης αὐτῆς θὰ προκύψῃ ἡ ἐνοχή......

§219Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δὲν ὑπάρχει διάταξις νόμου, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ στηριχθῇ ἡ κατηγορία.

§220Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ὑπόθεσις κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ πάῃ τοὐλάχιστον, καὶ δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ θέμα, εἰς τὴν δικαιοσύνην, ὄχι κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, ἀλλὰ ἀσφαλῶς, καὶ ἐκεῖνοι εἰς βάρος τῶν ὁποίων θὰ ὑπάρξῃ ὑποψία καὶ ἔνδειξις ἐνοχῆς θὰ παραπεμφθοῦν εἰς τὸ Στρατοδικεῖον ἢ εἰς Δικαστήρια καὶ ἑπομένως θὰ παραπεμφθῇ ἡ ὑπόθεσις περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται, εἰς τὴν Δικαιοσύνην. Θὰ ἦτο βαρεῖα ἡ μωρία, τὴν ὁποίαν οὔτε ὁ Ἔρασμος γράφων τὸν ἔπαινον τῆς μωρίας, δὲν θὰ ἐποίει. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ ἐπικαλεσθῇ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι θὰ ἀπετέλει μωρίαν ἡ ὑποβοήθησις τῆς διαφυγῆς, μωρίαν συνισταμένην εἰς τοῦτο, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ καταδιωχθοῦν προκειμένου νὰ ὑπερασπισθοῦν τὸν ἑαυτόν τους, θὰ ἀποκαλύψουν τοὺς τυχὸν ἐν τῇ Κυβερνήσει συνενόχους ἢ μᾶλλον ἠθικοὺς αὐτουργούς, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ ἐπικαλεσθῇ, αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα. Θὰ ἔπρεπε μεταξὺ ὅλων ἡμῶν, αὐτὸ θὰ ἔκαμον εὑρισκόμενος εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἐὰν εἰς ἀνάλογον περίπτωσιν εὑρίσκετο μία Κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ὑπεστήριζον, θὰ ἔπρεπε ἐκ τῶν προτέρων νὰ ἀποκλεισθῇ δι’ ἠθικοὺς λόγους, μία τοιαύτη δυνατότης, μία τοιαύτη ὑποψία, ἕνα τοιοῦτον ἐνδεχόμενον ἐνοχῆς. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀπορήσω γιατὶ γίνεται μία τοιαύτη ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ἐν τῇ Βουλῇ ἔγινε δι’ ὑπαινιγμῶν, ἐκμετάλλευσις τῆς πράγματι δεδικαιολογημένης ἀγανακτήσεως τοῦ λαοῦ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν, ὅπως ἀνακαλυφθῇ ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ αἱ ἐφημερίδες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἠρκοῦντο εἰς τὸ νὰ ἀναζητήσουν εὐθύνας οὐχὶ ἠθικῆς φύσεως, ἀλλὰ συνδεδεμένας μὲ πράξεις ἢ παραλείψεις τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ εἶχον σχέσιν μὲ ὑποβοήθησιν συνειδητὴν τῆς διαφυγῆς, θὰ τὸ ἐθεώρουν, κύριοι συνάδελφοι, ὄχι φυσικόν. Θὰ τὸ ἐθεώρουν λογικόν, θὰ τὸ ἐθεώρουν ἐπιβεβλημένον μάλιστα, διότι ὁ τύπος καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις πρέπει νὰ ἐλέγχουν καὶ πρέπει ὅταν ὑπάρχῃ κενὸν νὰ τὸ ἐπισημαίνουν καὶ δὲν ἀποκλείεται εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς, ἡ ὁποία δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν ἠθικὴν νὰ ὑπάρχῃ κἄτι κενόν. Δὲν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ ὑπερασπίσω τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις θὰ ὑπερασπίσῃ τὸν ἑαυτόν της καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὡμιλήσας ὑπερήσπισε τὸν ἑαυτόν του καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ εἴπω ἐὰν ἦτο προτιμότερον νὰ μὴ ἐθεωρεῖτο τὸ διαβατήριον, ἢ μετὰ τὴν θεώρησιν τοῦ διαβατηρίου νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ ἔξοδος. Ὁμολογῶ ὅτι ἐγὼ θὰ προετίμων τὴν λύσιν τῆς μὴ θεωρήσεως. Διότι ἁπλούστατα καὶ βεβαιότατα δὲν ἀποκλείεται ἡ Κυβέρνησις, ἢ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐκείνην τὴν στιγμὴν νὰ ἐδίστασαν νὰ ἀρνηθοῦν νὰ πάρουν τὴν ἀπόφασιν, ἀπουσίαζε ἄλλωστε καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, νὰ πάρουν τὴν ἀπόφασιν καὶ νὰ μὴ ἀρνηθοῦν τὴν θεώρησιν τοῦ διαβατηρίου. Καὶ μίαν ὥραν μετὰ νὰ ἐσκέφθησαν τὰς συνεπείας ἀπὸ ἀνθρώπους ἄλλωστε ἀπαρτίζεται ἡ Κυβέρνησις καὶ δὲν ἀποκλείεται τὸ πρᾶγμα νὰ ἔχῃ, ὅπως αὐτὴν τὴν στιγμὴν αὐτοσχεδιάζων λέγω. Δὲν ἀποδίδω μεγάλην σημασίαν εἰς τοῦτο. Δὲν ἀποκλείεται, ὅμως ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν νὰ ὑπάρχῃ μία τυπικὴ διοικητικὴ εὐθύνη, ἢ πολιτικὴ εὐθύνη καὶ νὰ εἴπωμεν ὅτι προτιμότερον ἦτο νὰ γίνῃ αὐτό, ἢ ὅτι παρελείφθη ἐκεῖνο. Καὶ θὰ ἐθεώρουν ἀπολύτως δεδικαιολογημένην λόγῳ τοῦ πράγματι πρωτοφανοῦς φαινομένου, τὴν κριτικήν, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν καλόπιστον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τοῦ τόπου, τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀκόμη καὶ ἐφημερίδων τῆς Συμπολιτεύσεως, ἡ ὁποία ἐν μέρει ἐσημειώθη μὲ καλὴν πίστιν ὑπὸ ὡρισμένων ἐκ τῶν ἐφημερίδων τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως, αἵτινες προέβησαν εἰς ἄσκησιν κριτικῆς. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὰ ἤθελον νὰ εἴπω ὅσον ἀφορᾷ τὸ κύριον θέμα τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ὑπάρχουν εὐθῦναι τῆς Κυβερνήσεως. Βεβαίως ἐγὼ θὰ προτιμοῦσα νὰ εἶχεν ἀποφασισθῆ ἡ ἄρσις τῆς ἀσυλίας πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἑορτῶν. Καὶ πράγματι, ἐὰν ἐφαντάζετο ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δραπετεύσῃ ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος βουλευτής, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ὁμολογουμένως οὐδεὶς ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἐφαντάσθη, εἶχε τὴν δυνατότητα νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς περὶ ἄρσεως τῆς ἀσυλίας. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἄρῃ τὴν ἀσυλίαν ἐὰν τυχὸν τὸ ἐφαντάζετο, εἴτε ὁρίζουσα μίαν συνεδρίασιν τὴν ἑπομένην τῆς διακοπῆς, ἢ ζητοῦσα ὅπως γίνῃ ψηφοφορία πρὸ τῆς εἰσόδου εἰς τὴν καθ’ ἑαυτὸ συζήτησιν κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν. Ἀλλὰ καὶ ἐδῶ ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς ἀτυχίας.

§221Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Τί σημασίαν ἔχει ἄρσις;

§222Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ εἶχε, διότι θὰ διετάσσετο ἐνδεχομένως, δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ προεξοφλήσω, ἡ σύλληψίς του.

§223Γ. ΚΑΤΣΑΦΑΔΟΣ. Δικονομίαν θὰ κάμωμεν.....

§224Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Πῶς θὰ διετάσσετο ἡ σύλληψις; Τί σημασίαν θὰ εἶχεν ἡ ἄρσις τῆς ἀσυλίας; Καμμίαν.

§225Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀγανακτεῖτε καὶ κραυγάζετε, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁμιλῶ μὲ τοιαύτην ἠρεμίαν.

§226Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ὄχι διὰ σᾶς. Μὲ συγχωρεῖτε.

§227Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁπωσδήποτε καὶ ἐὰν ἔχῃ, ἂς μὴ ἀποβῇ εἰς βάρος μου. Εἶπον ὅτι δὲν γνωρίζω. Πιθανὸν νὰ διετάσσετο ἡ σύλληψίς του.

§228Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Δὲν θὰ ἐδίδετο διαβατήριον.

§229Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πιθανῶς νὰ ἐγίνετο καὶ αὐτό καὶ δὲν θὰ ὑπῆρχε ὁ στιγμιαῖος δισταγμὸς ὅπως μὴ θεωρηθῇ τὸ ὑπάρχον διαβατήριον. Θὰ προτιμοῦσα καὶ ἐγὼ αὐτὴν τὴν λύσιν καὶ αὐτὸ ἀπετέλεσε ἀναμφισβητήτως ἀτυχίαν, ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, θὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι εἴμεθα ἐκτεθειμένοι εἰς ἀτυχήματα τοιαύτης φύσεως, ἀλλὰ διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἱστορίαν συνέβη αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Κύριοι συνάδελφοι, μεθ’ ὅσα εἶπον θὰ εἰσέλθω εἰς ἕνα εἰδικὸν θέμα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὰς εὐθύνας τοῦ παρόντος. Δὲν ἐπεκτείνομαι περισσότερον ἐπὶ τοῦ καθ’ ἑαυτοῦ θέματος τῆς εὐθύνης τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἀπόδρασιν καὶ διαφυγὴν τοῦ Παπαεμμανουήλ, διότι ἐμπιστεύομαι τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὴν ἀνάκρισιν τὴν διοικητικήν. Ἐμπιστεύομαι ἐπίσης εἰς τὴν Δικαιοσύνην, τὴν ὅλην ὑπόθεσιν. Βεβαίως ἀναμένω μετὰ τῆς ἀγωνίας, ἠθικῆς ἀγωνίας, ἡ ὁποία διέπει ὅλους, ἐλπίζω ὄχι μόνον τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἀλλὰ καὶ τὴν Συμπολίτευσιν καὶ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἀναμένω τὴν ἔκβασιν τῆς ἐρεύνης αὐτῆς τὸ ταχύτερον, διότι ἄλλωστε καὶ μόνον τὸ γεγονός, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀπεμακρύνθησαν ἀπὸ τὰς θέσεις των ὡρισμένοι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι μέχρι τοῦδε οὐδεμίαν εἶχον δώσει ἀφορμήν, εἶναι γεγονὸς ἐπιβάλλον τὴν ἐπιτάχυνσιν τῆς εὑρέσεως τῶν πραγματικῶν ἐνόχων, ὥστε νὰ μὴ ἐκτίθενται καὶ οἱ κατ’ ἀνάγκην ἐκ λόγων τυπικῶν καὶ ὑπηρεσιακῶν ἀπομακρυνθέντες εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν. Ὁ εἰδικὸς λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπίσης ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, εἶναι ὁ ἑξῆς: Εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἡ εὐθύνη τοῦ παρελθόντος, διακόπτων ἕνα ἐκ τῶν ρητόρων, ἢ μᾶλλον τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶπον ὅτι ἡ εὐθύνη δὲν βαρύνει τὰς προηγουμένας Κυβερνήσεις. Ἐνεθυμήθην καὶ νομίζω, ὅτι οἱ περισσότεροι τῶν βουλευτῶν τῆς πλειοψηφίας ὀφείλουν ἐπίσης νὰ ἐνθυμηθοῦν, ὅτι ἀμέσως προηγουμένη Κυβέρνησις ἦτο ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Καὶ ἐν ὀνόματι αὐτῆς, τῆς ὁποίας τὰς πράξεις, ἢ παραλείψεις θεωρῶ συνυφασμένας μὲ προσωπικήν μου εὐθύνην, ἀλλὰ καὶ ἐν ὀνόματι ἀμέσως προηγουμένων Κυβερνήσεων......

§230Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ ἐν ὀνόματι τοῦ σημερινοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργοῦ Προνοίας.

§231Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν ὀνόματι ὅλων αὐτῶν τῶν Κυβερνήσεων, ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ διακόψω, προσθέτων, ὅτι κατ’ οὐσίαν καὶ καμμίαν προηγουμένην Κυβέρνησιν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βαρύνουν ὅσα ἔγιναν, ὅσα λέγεται ὅτι ἔγιναν, ὅσα ἡ Δικαιοσύνη θὰ διαπιστώσῃ ἐὰν ἔγιναν καὶ μέχρι ποίου σημείου ἔγιναν εἰς τὸ Σισμανόγλειον. Πρέπει, ὅμως, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι αὐτὴ ἡ γενικὴ διαπίστωσις, τὴν ὁποίαν διετύπωσα χρήζει καὶ κάποιας προσθήκης, κάποιας συμπληρώσεως. Κατὰ τὸ διάστημα τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ὁ πρῶτος Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας ὁ ἐκ Κορινθίας ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Ἀδαμόπουλος, κατόπιν προηγηθείσης συστάσεως, πρωτοβουλίᾳ ἀφ’ ἑνὸς μὲν τοῦ ἀγαπητοῦ ἐκ Μεσσηνίας συναδέλφου κ. Καλαντζάκου καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὑπὸ τοῦ σημερινοῦ Ὑφυπουργοῦ τῆς Προνοίας κ. Ψαρρέα ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν καὶ διέταξεν ἔρευναν, ἐν τῷ μέτρῳ ἐκείνῳ, τὸ ὁποῖον ἦτο ἐπιτρεπτόν, διότι καὶ βάσει τοῦ Συντάγματος καὶ βάσει τοῦ νόμου δὲν εἶχε τὴν δυνατότητα ἐπεμβάσεως ἀποτελεσματικωτέρας. Ἡ ἔρευνα αὐτὴ κατέληξεν εἰς ὡρισμένα πορίσματα. Δὲν γνωρίζω τὰ πορίσματα αὐτά, δὲν τὰ ἐμελέτησα, ἀλλὰ ἔχω ἀκούσει περὶ αὐτῶν καὶ ἔπρεπε κατόπιν τῶν πορισμάτων αὐτῶν νὰ ἀποφανθῇ καὶ νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ θέματος τῆς ὅλης διαθήκης τὸ Συμβούλιον Κληροδοτημάτων, τὸ ὁποῖον ἐνδεχομένως — καὶ δὲν θέλω νὰ εἴπω ἀσφαλῶς — πάντως ἐνδεχομένως θὰ ἔπρεπεν ἢ θὰ ἠδύνατο νὰ καταλήξῃ εἰς τὴν διατύπωσιν ἀγωγῆς προσβολῆς τῆς διαθήκης. Θὰ ἤθελον νὰ γνωρίζω — δὲν ἠξεύρω ἐὰν οἱοσδήποτε ἐκ τῶν παρισταμένων κ. Ὑπουργῶν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀπαντήσῃ, διότι ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν — ἐὰν ποτὲ τὸ Συμβούλιον, βάσει τοῦ πορίσματος τῆς ἐρεύνης, ἡ ὁποία ἔγινε ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ καὶ συγκεκριμένως ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ Ὑπουργοῦ κ. Ἀδαμοπούλου, ἐὰν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ πορίσματος, προέβη εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ βασικοῦ αὐτοῦ θέματος. Φοβοῦμαι ὅτι δὲν προέβη.

§232ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ καθήσουν εἰς τὸ σκαμνί.

§233Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἶναι βεβαίως δικαιολογημένη ἡ φράσις ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν ἠθικήν, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ποῖα ἐμπόδια παρουσιάσθησαν τυπικὰ ἢ νομοθετικά, ἐὰν ἐκρίθη ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι εὔκολον ἢ ὄχι, διότι θὰ ἐχρειάζετο δικαστικὸς ἀγών, ὁ ὁποῖος δὲν ἠξεύρω καὶ εἰς ποῖον ἀποτέλεσμα θὰ κατέληγεν, ἐὰν δηλαδὴ θὰ ἔπιπτε ἡ διαθήκη. Διότι μόνον ἐὰν ἔπιπτε ἡ διαθήκη, μόνον ἐὰν τὸ Συμβούλιον Κληροδοτημάτων προέβαινεν εἰς τὴν λῆψιν αὐτῆς τῆς ἀποφάσεως, εἰς τὴν διατύπωσιν ἀγωγῆς καὶ μετὰ διαδικασίαν μακρὰν ἔπιπτε ἡ διαθήκη, μόνον εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν θὰ ἦτο δυνατὸν πράγματι, νὰ γίνῃ ἐπέμβασις. Διότι κατὰ τὰ ἄλλα ὁ κ. Παπαεμμανουήλ, κατώρθωσεν, ἔχων τὴν κάλυψιν τοῦ Συμβουλίου, τοῦ ὁποίου προήδρευε καὶ τοῦ ὁποίου μετεῖχον ἀξιόλογα καὶ σεβαστὰ πρόσωπα, ἔχων τὴν κάλυψιν αὐτήν, κατώρθωνε νὰ εὑρίσκεται ἐν πλήρει τάξει τυπικῇ. Καὶ ἐκτὸς τῆς τυπικῆς τάξεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο, ἡ ὁποία καὶ βεβαίως δὲν εἶναι ἐπαρκὴς ἀλλὰ τὴν λέγω ἐπαρκῆ, διότι οἱ τύποι συνήθως ἐπικρατοῦν, ὑπῆρχε μία περίεργος διάταξις εἰς τὴν διαθήκην — τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἀναπτύξω αὐτὴν τὴν στιγμὴν — καὶ ἡ ὁποία ἴσως θὰ ἔδιδε τὸ δικαίωμα καὶ τὴν δυνατότητα εἰς τὸ Συμβούλιον Κληροδοτημάτων νὰ προσβάλῃ τὴν διαθήκην. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὸ θέμα καὶ προχωρῶ διὰ νὰ καταλήξω εἰς τὸ συμπέρασμά μου.

§234Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ὑπῆρχε ρήτρα εἰς τὴν διαθήκην ὅτι θὰ περιήρχετο ὡς κληρονομικὸν καταπίστευμα εἰς τὸν Παπαεμμανουήλ, ἐὰν θὰ ἐσημειοῦτο οἱαδήποτε ἐπέμβασις.

§235Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν ρήτραν ὑπαινίσσομαι λέγων, ὅτι βάσει αὐτῆς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προσβληθῇ ἡ διαθήκη. Διότι νομίζω ὅτι, μία τοιαύτη ρήτρα ἀποτελεῖ ἀντίφασιν πρὸς αὐτὸ τοῦτο τὸ Σύνταγμα, πρὸς αὐτὴν ταύτην τὴν ἠθικὴν τάξιν, ἀποτελεῖ ἀντίφασιν πρὸς ἑαυτήν, ἡ ρήτρα αὐτή. Διότι ἀφ’ ἧς στιγμῆς τὸ Σύνταγμα λέγει ὅτι πρέπει νὰ σεβώμεθα τὴν βούλησιν τοῦ διαθέτου καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ μόνον ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις νὰ προσβάλλωμεν ἕνα κληροδότημα ἀφ’ ἧς στιγμῆς τὸ λέγει αὐτό, θὰ ἐπιτρέπεται νὰ ὑπάρχῃ ρήτρα εἰς διαθήκην ἡ ὁποία νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ τὴν οἱανδήποτε ἔρευναν ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ὁ διαθέτης ἐδικαιώθη διὰ τῶν πράξεων ἐκείνου ἢ ἐκείνων εἰς τοὺς ὁποίους ἐνεπιστεύθη τὴν διαχείρισιν μιᾶς ὡρισμένης ἐντολῆς, ἑνὸς ὡρισμένου κληροδοτήματος, δι’ αὐτὸ ὡμίλησα προηγουμένως Contradictio. Ὑπάρχει κατ’ ἐμὲ αὐτὴ ἡ ἀντίφασις. Δὲν τὰ ἐγνώριζα προηγουμένως κατὰ τὸ διάστημα ποὺ ἤμουν Ὑπουργὸς τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Συναγερμοῦ, διότι δὲν εἶχον μελετήσει τὸ ζήτημα. Ἀλλὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας ἐπιληφθεὶς τοῦ ζητήματος, ὑπὸ μορφὴν θεωρητικήν, διότι δὲν εἶχον ἁρμοδιότητα διὰ νὰ ἀποφανθῶ ὡς κυβερνήτης, κατέληξα εἰς αὐτὴν τὴν σκέψιν, ἡ ὁποία νομίζω ὅτι εὐσταθεῖ. Κύριοι συνάδελφοι, καταλήγω εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ ἀγανάκτησις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι δικαιολογημένη. Ὅτι τὸ γεγονὸς εἶναι πράγματι πρωτοφανές. Ὅτι δυνατὸν νὰ ἐσημειώθησαν παραλείψεις ἢ λάθη τῆς Κυβερνήσεως, μὴ φαντασθείσης ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ σημειωθῇ αὐτὸ τὸ ὁποῖον πρώτην φορὰν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ἱστορίαν ἐσημειώθη, νὰ δραπετεύσῃ ὑφ’ ἃς συνθήκας ἐδραπέτευσε μάλιστα, ὑποβοηθηθεὶς ὑπὸ ὡρισμένων προσώπων, εἷς βουλευτής. Ἀποκλείω τελείως τὴν περίπτωσιν συνενοχῆς οἱουδήποτε ἐκ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως θὰ ἀπέκλειον τὴν περίπτωσιν αὐτήν, προκειμένου περὶ οἱουδήποτε ἐκ τῶν κ. συναδέλφων. Διότι αὐτὸ θὰ ἀντέφασκε ἐὰν τὸ παρεδεχόμην, καὶ πρὸς τὴν λογικήν, σύμφωνα καὶ πρὸς τὸ ἐπιχείρημα ποὺ ἀνέπτυξε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν βασικὴν ἀρχήν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐκκινῶ, ὅτι τοιαύτας ἀνηθικότητας εἶναι ἀδύνατον νὰ διαπράξῃ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ἐκθέτει τὸν ἑαυτόν του εἰς τὴν κρίσιν τοῦ λαοῦ. Διότι καὶ κακοὶ χαρακτῆρες ἐκλεγόμενοι, καὶ δὲν ἀποκλείεται εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν Κοινοβουλίων νὰ ἔχουν ἐκλεγῆ καὶ κακοὶ χαρακτῆρες— μεταβάλλονται μέχρις ἑνὸς σημείου, δεσμεύονται ἔστω καὶ ἀπὸ σκοπιμότητα, διότι πρόκειται νὰ ἐπανακριθοῦν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ φαντασθῶ τοιοῦτόν τι. Ἀποκλείω τελείως τὴν περίπτωσιν αὐτὴν καὶ ὡς ἀντιφάσκουσαν πρὸς τὴν λογικήν, ἀλλὰ καὶ ὡς ἀντιφάσκουσαν πρὸς τὴν βασικὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν ἔχω καὶ ἡ ὁποία εἰς τὴν εἰδικὴν περίπτωσιν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἰσχύει πλήρως. Διότι εἶναι βαθεῖα ἡ ἠθικὴ ἐκτίμησις τὴν ὁποίαν ἔχω πρὸς τὰ ἁρμόδια μέλη τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι δυνατὸν νὰ διέπραξαν σφάλματα, ἀλλὰ τοιοῦτόν τι φαντάζομαι ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν κ.κ. βουλευτῶν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῇ ὅτι διέπραξαν. Ἑπομένως τί ἀπομένει; Ἀπομένει ἡ ὁδὸς τῆς διοικητικῆς ἐρεύνης, πρέπει δὲ μάλιστα νὰ ἐνταθῇ ἡ προσπάθεια αὐτή. Ἀπομένει ἡ δικαιοσύνη. Καὶ ἀπομένει ἡ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπή. Τὴν γνώμην μου περὶ αὐτῆς ἀνέπτυξα κατὰ τὴν διακοπήν, τὴν ὁποίαν ἔκαμον ὅταν ὡμίλει ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ δὴ ἀμέσως μετὰ διακοπὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἐμμένω εἰς τὴν ἄποψιν αὐτήν. Δὲν καλοῦμαι νὰ ἀποφανθῶ ἐγώ, οὔτε καλεῖται συνήθως ἡ Βουλή, περὶ τοιούτων θεμάτων νὰ ἀποφανθῇ, διότι εἶναι οἱ Πρωθυπουργοί, οἱ ὁποῖοι ἀποφαίνονται περὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν καὶ οἱ ἴδιοι οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοί. Ἀλλ’ ἐφόσον ἐτέθη, καθ’ ὃν τρόπον ἐτέθη, τὸ ζήτημα, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου. Καὶ ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι εἰς τοιούτου εἴδους περιπτώσεις —καὶ ὑπάρχουν καὶ εἰς τὸ παρελθὸν ἀνάλογοι—δὲν δικαιολογεῖται ἡ παραίτησις Ὑπουργοῦ, οὔτε ἐμποδίζει τὴν διενέργειαν τοῦ ἔργου τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς ἡ παρουσία του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ εἰς τὰ ἑδώλια τὰ κυβερνητικά. Ἐὰν εἶχον τὴν ὑποψίαν ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ συμβῇ τὸ τελευταῖον, ἔστω καὶ ἂν αὐτὸ θὰ ἦτο ὀδυνηρόν, δι’ ἕνα Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος ἐνδεχομένως εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὁ ὁποῖος, κατ’ ἐμέ, ἀσφαλῶς, εἶναι 100% ἀνεύθυνος θὰ τὸ ἐθεώρουν ἀναγκαῖον διὰ λόγους σκοπιμότητος, διότι θὰ ἦτο δύσκολος ἡ κρίσις τῶν βουλευτῶν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι οὐδέποτε οἱ Ἕλληνες βουλευταὶ ἐπηρεάζονται ἐκ τοῦ γεγονότος, ἐὰν κάποιος εὑρίσκεται εἰς τὰ ἑδώλια τὰ κυβερνητικά, εἰς τὰ ἑδώλια τὰ καθαρῶς βουλευτικά. Ἐὰν θέλετε μάλιστα, οἱ Ἕλληνες βουλευταὶ — πρᾶγμα ποὺ εἶναι ἀνθρώπινον — ἔχουν συμπαθεστέραν τὴν διάθεσιν ἀπέναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι παρακάθηνται εἰς τὰ καθαρῶς βουλευτικὰ ἑδώλια καὶ ὀλιγώτερον συμπαθῆ ἀπέναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀνῆλθον καὶ ἔφθασαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀποτελοῦν μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Αὐτά, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, εἶχον νὰ σᾶς εἴπω καὶ νομίζω — προβαίνω εἰς αὐτὴν τὴν σύστασιν πρὸς τὸν τύπον — ὅτι ὁσηδήποτε καὶ ἂν ἐξεδηλοῦτο ἡ ἀγανάκτησις διὰ τὸ γεγονὸς τὸ ὁποῖον ἐσημειώθη, οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι, καὶ ἂν πρέπει νὰ εἶναι ἡ κριτικὴ ἀπὸ αὐτοῦ τοῦ βήματος, διὰ τυχὸν παραλείψεις, διὰ τυχὸν λάθη, δὲν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ. Καὶ αὐτὴ εἶναι σύστασις τὴν ὁποίαν ἀπευθύνω. Δὲν πρέπει νὰ ἐμφανίζεται ὑπὸ τοῦ τύπου Ἕλλην βουλευτής, Ἕλλην Ὑπουργός, ὡς δυνάμενος νὰ διαπράξῃ τοιαύτην μωρίαν τὴν ὁποίαν καὶ ὁ Ἔρασμος, εἶπον, δὲν θὰ υἱοθέτει εἰς τὸ «Μωρίας ἐγκώμιον». Ἀλλὰ κυρίως τοιαύτην ἀνηθικότητα, τὴν ἀποκλείω ἀπολύτως. (Χειροκροτήματα).

§236Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ὥρα εἶναι μετὰ μεσονύκτιον. Αὔριον εἶναι ἡμέρα κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις τὴν διαθέτει διὰ τὴν συνέχισιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Παρακαλῶ νὰ διακόψωμεν δι’ αὔριον.

§237Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἡ Κυβέρνησις παρακαλεῖ καὶ τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ συμβάλῃ ὥστε νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις ἀπόψε. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραμείνῃ ἐκκρεμὲς ἕνα θέμα γύρω ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐπλάσθη ὁ μῦθος τῆς συμμετοχῆς τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἀπόδρασιν ἑνὸς βουλευτοῦ. Πρέπει νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις καὶ νὰ τελειώσῃ ἀπόψε, διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἑλλάδα Ἕλληνες Ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι συμπράττουν εἰς κακοηθείας.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας.

§239Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀνεξαρτήτως τῆς ὑποβληθείσης ἐνστάσεως ἀπαρτίας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις διὰ τῆς βίας καὶ μάλιστα ὅταν ἡ Ἀντιπολίτευσις παρακαλῇ τὴν Κυβέρνησιν νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ συνεχίσωμεν αὔριον. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἀναμείνω τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§240Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Θὰ παρεκάλουν νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν καὶ νὰ τελειώσωμεν ἀπόψε.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγνώσω τὰ ὀνόματα τῶν ὑποβαλόντων τὴν κατὰ τὸν Κανονισμὸν πρότασιν ἀπαρτίας.... (Ἀναγινώσκει).... Συνεπῶς, θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου διὰ νὰ διαπιστωθῇ ἡ ὕπαρξις ἢ μὴ ἀπαρτίας.

§242Α. ΛΙΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μοῦ προξενεῖ κατάπληξιν τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἡ ὁποία ὑπέβαλε τὴν ἐπερώτησιν ἀπουσιάζει καὶ κωλυσιεργεῖ διὰ τὴν συζήτησιν.

§243Ι. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Ἀσφαλῶς αὐτοὶ τὸν ἐφυγάδευσαν.

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καλοῦνται ἐπὶ τοῦ καταλόγου οἱ κ.κ. Α. Σχινᾶς καὶ Λ. Βουλάδημος. Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου. (Ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ καταλόγου διαπιστοῦται ὅτι εὑρίσκονται παρόντες οἱ ἑξῆς 91 βουλευταί):

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς διαπιστοῦται ἡ ἔλλειψις ἀπαρτίας. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6 μ. μ. μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 1.25′ π. μ.)