1956.12.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 21η

ΤΕΤΑΡΤΗ 19 Δεκεμβρίου 1956

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.20′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Ἀποσκίτης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Σκορδίλης, ζητεῖ μηνιαίαν ἀπουσίας ἄδειαν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Ἐπίσης ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Ἰατρίδης, ζητεῖ 15θήμερον ἀπουσίας ἄδειαν.

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὴν χορήγησιν τῆς αἰτουμένης ἀδείας. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Λαντζούνης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§8Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Χ. Θηβαῖος (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ προσωρινῆς διοικήσεως τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν Εἰδικῶν Ταμείων καὶ Ὑπηρεσιῶν κατὰ τὸ Οἰκονομικὸν ἔτος 1957». Οἱ κ.κ. Δ. Χέλμης (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ) καὶ Χ. Θηβαῖος (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς λειτουργίας τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ προσωρινῆς διοικήσεως τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν Εἰδικῶν Ταμείων καὶ Ὑπηρεσιῶν κατὰ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος 1957». 2) «Περὶ διαθέσεως περιουσιακῶν στοιχείων τοῦ κληροδοτήματος «Γεωργίου Οἰκονομοπούλου» ὑπὲρ τοῦ Δήμου Πατρέων». 3) Περὶ μετατροπῆς τοῦ Θεαγενείου Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης εἰς «Θεαγένειον Ἀντικαρκινικὸν Ἰνστιτοῦτον» καὶ τρόπου διοικήσεως αὐτοῦ». 4) «Περὶ ἐκποιήσεως 600 ὁμολογιῶν Ἐθνικοῦ Δανείου 4% 1889 ἐκ κληροδοτήματος Γεωργίου Γερμενῆ». 5) «Περὶ ἑνοποιήσεως τῶν ἀντιστοίχως εἰς τὸ Δημόσιον καὶ εἰς τὸν Δῆμον Αἰγίνης ὑπὸ τῶν Παντελῆ Κάππου καὶ Ἀρτέμιδος Κάππου καταληφθεισῶν πρὸς προίκισιν ἀπόρων νεανίδων περιουσιῶν» καὶ 6) «Περὶ τοῦ τρόπου διαθέσεως περιουσιακῶν στοιχείων κληροδοτημάτων ὑπὲρ Κεφαλληνίας Μαρίνου Κοριαλένιου καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων νόμων ἀφορωσῶν ταύτην». Ἡ ἐπὶ τῶν Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐντάξεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἐλευθέρας Ζώνης καὶ Λιμένος Θεσσαλονίκης (Ε.Ζ.Λ.Θ.). Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της α) ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου» καὶ β) ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3611)56 Ν.Δ. «περὶ ταξινομήσεως τοῦ βάμβακος καὶ ἐπαυξήσεως τῶν ὑπὲρ αὐτοῦ πόρων». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ἔξαρχος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ Ταμείου Ἀλληλοβοηθείας Ἀξιωματικῶν Στρατοῦ (Τ. Α.Α.Σ.) ἰσχυουσῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Τριανταφυλλίδης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ Ταμείου Ἀλληλοβοηθείας Ἀξιωματικῶν Στρατοῦ (Τ.Α.Α.Σ.) ἰσχυουσῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Χριστόπουλος, Ν. Ἰντζές, Α. Μίχας, Ι. Λαυρεντίδης, Γ. Οἰκονομόπουλος καὶ Τ. Κολοκυθᾶς καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῆς Γραμματείας τῶν Δικαστηρίων καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Ταλιαδοῦρος καὶ Α. Κακκαρᾶς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 3562)1956 «περὶ ὑπαγωγῆς Ἀνωνύμων Ἑταιριῶν ὑπὸ τὴν διοίκησιν καὶ διαχείρισιν τῶν πιστωτῶν καὶ θέσεως αὐτῶν ὑπὸ εἰδικὴν ἐκκαθάρισιν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Λ. Μπίστης καὶ Α. Κοκκέβης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 3562)1956 «περὶ ὑπαγωγῆς Ἀνωνύμων Ἑταιριῶν ὑπὸ τὴν διοίκησιν καὶ διαχείρισιν τῶν πιστωτῶν καὶ θέσεως αὐτῶν ὑπὸ εἰδικὴν ἐκκαθάρισιν». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Ταλιαδοῦρος, καὶ Κ. Φρόντζος καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Φρόντζος, Σ. Ἀθανασάκος, Χ. Βαφέας, Γ. Κλῆς καὶ Π. Τσακιρίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Σταμάτης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ τρόπου καθορισμοῦ τῶν ἀποδοχῶν τοῦ προσωπικοῦ τῶν ἀτμηλάτων σιδηροδρόμων καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων ἀφορωσῶν τὰ προσωπικὸν τοῦτο κ.λ.π.». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Γυιόκας, Θ. Μπάρμπας καὶ Γ. Θεμελῆς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐντάξεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἐλευθέρας Ζώνης καὶ Λιμένος Θεσσαλονίκης (Ε.Ζ.Λ.Θ.)». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Λαυρεντίδης, Π. Τσακιρίδης, Φ. Κατσιάμπας, Β. Βασιλικὸς καὶ Α. Μητακίδης καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀκυρώσεως τοῦ Ν. Δ. 3555)1956 «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ μετατροπῆς ποινῶν καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Θ. Τσάτσος, Α. Λαμπρόπουλος, Π. Οἰκονομίδης, Λ. Δερτιλῆς. Α. Μπαλτατζῆς, Ν. Μαλλιάκας, Ι. Λαυρεντίδης, Α. Αὐγερινός, Τ. Κολοκυθᾶς, Π. Τσακιρίδης, Π. Πολυχρονίδης, Α. Τσουκαλᾶς, Γ. Ἀναγνωστόπουλος, Χ. Σκουτέρης καὶ Γ. Μαῦρος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3558)56 Ν. Δ. «περὶ ἑνοποιήσεως τῶν ὑπὸ τῶν διατάξεων τοῦ Α. Ν. 1556)1950 καὶ τοῦ Ν.Δ. 2663)1953 προβλεπομένων τελῶν». Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Κ. Παπακωνσταντίνου, καταθέτει τὸ κάτωθι τηλεγράφημα τοῦ Εἰσαγγελέως Πρωτοδικῶν Μυτιλήνης: Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, Ἀθήνας Εἰς ἐκτέλεσιν παραγγελίας Ὑμῶν, ἀναφέρω ὅτι ὑποβληθεισῶν ἡμῖν δύο ἐκθέσεων Διοικητικοῦ ἐλέγχου διαχειρίσεως ἐνταῦθα Βοστανείου Νοσοκομείου παρὰ Χαριλάου Μπίνου, μέλους Διοικητικοῦ Συμβουλίου Φιλανθρωπικῶν Καταστημάτων Μυτιλήνης, ἠσκήθη παρ’ ἡμῶν δίωξις ἐπὶ ἀπιστίᾳ καὶ ὑπεξαιρέσει 18ην Ἰουλίου 1956, ἀποσταλεισῶν σχετικῶν δικογραφιῶν ἐνταῦθα Ἀνακριτήν, στόπ. Ἐπὶ ἀμφοτέρων ὑποθέσεων ἐλήφθησαν μέχρι σήμερον ἕνδεκα ἐν συνόλῳ μαρτυρικαὶ καταθέσεις ἐν αἷς καὶ διενεργήσαντος διοικητικὸν ἔλεγχον Χαριλάου Μπίνου στόπ. Τούτου ἐλήφθησαν τρεῖς ἤδη καταθέσεις διακοπτόμεναι ἑκάστοτε δηλώσει τοῦ ἰδίου ἵνα παρασχεθῇ αὐτῷ χρόνος πρὸς συγκέντρωσιν πλειόνων στοιχείων στόπ. Διετάχθη ὡσαύτως ἐνέργεια πραγματογνωμοσύνης διορισθέντων πραγματογνωμόνων 1) Ὀρφέως Γερασίμου, λογιστοῦ Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ 2) Σταύρου Μεσσηνέζη, συνταξιούχου λογιστοῦ Τραπέζης στόπ. Ἔκθεσις πραγματογνωμόνων ὑπεβλήθη Ἀνακριτὴν ἐντὸς εἰκοσαημέρου, στόπ. Ἀμφότεραι δικογραφίαι ὑποβληθήσονται ἡμῖν περαιωμέναι ἐντὸς μηνός. Εἰσαγγελεὺς Μούδηλος Ἐπίσης ἀνακοινοῦται τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα: «Ἐξοχώτατον Κύριον Πρόεδρον Βουλῆς, Ἀθήνας Εὐσεβάστως διαβιβάζω ὑμῖν περιεχόμενον σημερινοῦ μου τηλεγραφήματος πρὸς Ὑπουργὸν Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων ὡς ἔχει στόπ. Θέλω νὰ πιστεύσω ὅτι ἡ ἐν γένει συμπεριφορά μου κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις μας διὰ τὴν σύναψιν τῆς περιβοήτου Συμβάσεως ὑπῆρξεν ἱκανοποιητική, στόπ. Ὑπέγραψα τὴν Σύμβασιν μὲ τὴν ἱκανοποίησιν τῆς πεποιθήσεως ὅτι οὐδεὶς ἀπὸ τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως ἀμφέβαλεν ὅτι μεταξὺ ἄλλων ὁ κύριος λόγος τῆς ὑπομονῆς καὶ ἐπιμονῆς μου ἦτο ἡ ἐπιθυμία μου νὰ συντελέσω εἰς τὴν λύσιν ἑνὸς σοβαρωτάτου μεταφορικοῦ προβλήματος, στόπ. Ἀφότου ὑπεγράψαμεν δὲν ἐφείσθην οὐδενὸς μέσου διὰ τὴν ἀπαιτουμένην προετοιμασίαν καὶ ἀναμένω ἀπὸ καιροῦ τὴν σχετικὴν πρόσκλησιν διὰ νὰ ἀναλάβωμεν, στόπ. Ἐν τῷ μεταξὺ πασίγνωστος πηγὴ ζήλειας, φθόνου καὶ κακοηθείας μετὰ λύπης μου παρατηρῶ ὅτι ἔχει ἐπεκταθῆ καὶ ἐναντίον τῆς σεβαστῆς Κυβερνήσεως διὰ τῶν ἐπιτηδείως ὠργανωθέντων ἐπιθέσεων, μὲ τὸ λυπηρὸν ἀποτέλεσμα ὅτι ἀντὶ νὰ ἔχω τὴν ἱκανοποίησιν τῆς πιθανότητος τοῦ νὰ συντελέσω εἰς τὴν λύσιν ἑνὸς κυβερνητικοῦ προβλήματος εἰς ὡρισμένον οἰκονομικὸν τομέα, διατρέχω τὸν κίνδυνον τῆς εὐθύνης τοῦ νὰ προσθέσω ἕνα ἀκόμη περισπασμὸν εἰς τοὺς τόσους ἄλλους τῆς σεβαστῆς Κυβερνήσεως καὶ μετὰ λύπης μου καταλήγω νὰ θέσω μέσῳ ὑμῶν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὴν Σύμβασιν πρὸς ἀκύρωσιν ἄνευ οἱασδήποτε ἀποζημιώσεως πρὸς ἐμὲ παρὰ τὰς σοβαρωτάτας ὑποχρεώσεις ἐπενδύσεις, ἔξοδα καὶ κόπους, εἰς τοὺς ὁποίους ὑπεβλήθην μέχρι σήμερα, στόπ. Πιστεύω ὅτι ἡ πρᾶξις μου αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη ἀπάντησις εἰς τὰς γνωστὰς ἐπιθέσεις καὶ παρακαλῶ ἐντὸς 10ημέρου νὰ μοῦ γνωστοποιήσητε ἐὰν ἀποδέχεσθε τὴν προσφοράν μου ἢ ὄχι, στόπ. Ἀποστέλλω ἀντίγραφον τοῦ παρόντος τηλεγραφήματος εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ εἰς τὸν τύπον. Εὐσεβάστως Ἀριστοτέλης Ὠνάσης». Τὸ προσωπικὸν τοῦ Σισμανογλείου Φυματιολογικοῦ Ἰνστιτούτου, ζητεῖ ἄμεσον καταβολὴν τῶν καθυστερουμένων μισθῶν αὐτοῦ καὶ παροχὴν τροφίμων πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν ἀναγκῶν τῶν οἰκογενειῶν του ἰδίᾳ ἐν ὄψει τῶν μεγάλων Χριστιανικῶν ἑορτῶν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Β. Πανούσης καὶ Ι. Τούμπας, καταθέτουν ὑπόμνημα τῶν καταστηματαρχῶν τοῦ παραλιακοῦ χώρου τῆς κοινότητος Καλαμακίου Ἀθηνῶν, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν εἰς βάρος των ἀδικίαν, τῆς ἐξαιρέσεώς των, πρὸς χρησιμοποίησιν τοῦ πρὸ τῶν καταστημάτων των παραλιακοῦ χώρου, ὡς τοῦτο ἐπετράπη εἰς ὅλους τοὺς καταστηματάρχας τῶν κέντρων ἀπὸ Ν. Φαλήρου μέχρι Βαρκίζης. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Γ. Κλῆς, καταθέτει ἀναφορὰν δικαστικῶν ὑπαλλήλων Ἕβρου, ζητούντων καθολικὴν ἐξίσωσιν τῶν ὑπαλλήλων τῆς Γραμματείας τῶν Δικαστηρίων πρὸς τοὺς λοιποὺς ὑπαλλήλους τῶν ἄλλων Ὑπουργείων καὶ δὴ τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, χορήγησιν αὐτοῖς τῶν πάσης φύσεως ἐπιδομάτων κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Γ. Κλῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Διδασκαλικοῦ Συλλόγου Ἀλεξανδρουπόλεως, ζητοῦντος προαγωγὴν τῶν δημοδιδασκάλων εἰς τὸν πέμπτον καὶ τέταρτον βαθμὸν πρὸς ἄρσιν τῆς προσγενομένης αὐτοῖς ἀδικίας λόγῳ τῆς ἐπὶ δεκαπεντάμηνον καθυστερήσεως τῶν προαγωγῶν. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Γ. Κλῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Σχολικῆς Ἐφορίας Βʹ Δημοτικοῦ Σχολείου Ὀρεστιάδος, ζητούσης παραχώρησιν δύο δημοτικῶν οἰκοπέδων τοῦ τετραγώνου 44 καὶ χορήγησιν πιστώσεως διὰ τὴν ἀνέγερσιν τετραταξίου διδακτηρίου τοῦ ὡς ἄνω σχολείου. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Γ. Κλῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Ἐργατοϋπαλλήλων Διδυμοτείχου καὶ περιφερείας, ζητούσης τὴν χορήγησιν ηὐξημένων πιστώσεων διὰ τὴν καταβολὴν βοηθημάτων εἰς τοὺς ἀνέργους ἐπὶ ταῖς ἑορταῖς, ἀνέγερσιν ἐργατικῶν κατοικιῶν εἰς Διδυμότειχον κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Γ. Κλῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Χάνδρας, ζητοῦντος χορήγησιν δανείου διὰ τὴν ἀνέγερσιν κοινοτικοῦ καταστήματος. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Γ. Κλῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Μαυροκκλησίου– Διδυμοτείχου, ζητοῦντος ἐγκατάστασιν τηλεφώνου εἰς τὴν κοινότητά του. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Γ. Κλῆς, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Πέπλου–Ἕβρου, ζητούντων τροποποίησιν τῶν σχεδίων τῆς μελέτης ΧΑΡΤΖΑ περὶ εὐθυγραμμίσεως τῆς κοίτης τοῦ Ἕβρου ποταμοῦ ἐπὶ σκοπῷ μὴ ἀποστερήσεως μεγάλης ἐκτάσεως ἀγροκτημάτων αὐτῶν κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Πινάτσης, καταθέτει ἀναφορὰν 60 ἀκτημόνων ἀγροτῶν κατοίκων ἀκριτικοῦ χωρίου Καταφύτου, δικαιωθέντων γεωργικῆς ἀποκαταστάσεως παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀπαλλοτριώσεων τυχόντων προσωρινῆς χορηγήσεως γαιῶν, διὰ μίαν μόνον καλλιεργητικὴν περίοδον, αἰτούντων ὅπως ἐξαιρεθῶσι τῆς ἐπιβολῆς μισθώματος ἐπὶ τῶν καλλιεργουμένων γαιῶν ὑπὲρ τῆς κοινότητός των.

§9Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζω, κ. Πρόεδρε, πόσον αὐστηρὸς εἶσθε εἰς τὴν τήρησιν τοῦ Κανονισμοῦ. Σήμερον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν εἶναι ἐγγεγραμμένη ἡ πρότασις νόμου ἡ ἀφορῶσα τὴν σύμβασιν Ὠνάση διὰ τὴν ὁποίαν γνωστὸν εἶναι ὅτι ψίθυροι ἀκούγονται εἰς τοὺς δρόμους. Προκειμένου νὰ συζητηθῇ ἡ σύμβασις Ὠνάση, καίτοι φοβοῦμαι ὅτι αὐτὸ θὰ εἶναι φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, μᾶς διενεμήθησαν εἰς τὰς 3 μ.μ. αἱ ἐκθέσεις τῶν κ.κ. Εἰσηγητῶν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Νομίζω ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι τακτική, διότι ἐπὶ τίνος θέματος θὰ συζητήσωμεν ἢ ποῖος θὰ εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἐδιάβασε τὶς 12 σελίδες διὰ νὰ μπορῇ νὰ συζητήσῃ μίαν τοιαύτην ὑπόθεσιν;

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Τὴν ὥραν ποὺ θὰ ἐμφανισθῇ τὸ νομοσχέδιον, μπορεῖτε νὰ κάμετε τὴν παρατήρησίν σας, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητήσωμεν τώρα, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀνακύψῃ κατὰ τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐκφωνηθῇ τὸ νομοσχέδιον. Πάντως, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο: Εἰς ἐρώτησιν τοῦ συναδέλφου σας κ. Μητσοτάκη, ὅτι μὲ ποῖα σοβαρὰ νομοθετήματα θὰ ἀσχοληθῶμεν εἰς τὰς ὑπολειπομένας ἡμέρας, ἐδήλωσα, ὅτι θὰ εἶναι καὶ ἡ σύμβασις Ὠνάση. Συνεπῶς, ἀπὸ χθὲς ἦτο γνωστόν. Συνεπῶς, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα τοῦ νομοθετήματος, δύνασθε νὰ ὑποβάλητε πρότασιν ἀναβολῆς. Ἀλλὰ πάντως δὲν εἶναι ἡ συζήτησις αὐτὴ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Μπορεῖ νὰ εἶναι ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ ἀλλὰ εἶναι χρονικῶς, ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ.

§11Ν. ΙΝΤΖΕΣ. Χθὲς συνεζητήσαμεν τὸ καπνικὸν ζήτημα. Ὁ κατάλογος τῶν ἀγορητῶν δὲν ἐξηντλήθη. Ἤθελα νὰ παρακαλέσω νὰ μᾶς δηλώσητε, ἐὰν θὰ συζητηθῇ καὶ μετὰ τὰς ἑορτάς.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως, κ. βουλευταί, διότι δὲν ἐθεωρήθη περαιωμένη ἡ συζήτησις καί, ἑπομένως, εἶναι ἐκκρεμὴς ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ καὶ θὰ ἐγγραφῆτε νὰ μιλήσετε.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Γ. Μπουρδάρας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του ἀπευθυνομένης πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων, σχετικῶς μὲ τὴν ἀνοικοδόμησιν τοῦ χωρίου Καροπλαισίου τῆς Εὐρυτανίας.

§13Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ τὸ 1931 ὑπέστη καθίζησιν καὶ κατολίσθησιν τὸ ἔδαφος τοῦ χωρίου Καροπλαισίου τῆς Εὐρυτανίας, ἡ ὁποία ἐξηκολούθησεν ἐπὶ ἔτη, καθὼς διεπιστώθη καὶ διὰ τῆς ἀπὸ 26 Ἰουλίου 1931 ἐκθέσεως τοῦ γεωλόγου τῆς Γεωλογικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους κ. Ι. Βορεάδου. Κατόπιν τούτου τὸ Κράτος γιὰ νὰ προστατεύσῃ καὶ ἀποκαταστήσῃ τοὺς κατοίκους Καροπλαισίου, ἐψήφισε τὸν ὑπ’ ἀριθ. 736 τοῦ 1937 ἀναγκαστικὸν νόμον, δυνάμει τοῦ ὁποίου παρείχετο οἰκονομικὴ ἀρωγὴ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους διὰ τὴν ἀπόκτησιν νέας κατοικίας ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μελῶν ἑκάστης οἰκογενείας, ἡ ὁποία ἀνήρχετο εἰς δέκα χιλιάδας δραχμὰς διὰ μεμονωμένα ἄτομα καὶ διμελεῖς οἰκογενείας, δέκα πέντε χιλιάδας δι’ οἰκογενείας μέχρι τεσσάρων μελῶν καὶ εἴκοσι χιλιάδας διὰ πολυμελεστέρας οἰκογενείας. Ὡρίζετο δὲ εἰς τὸν νόμον ἡ παροχὴ τμηματικῶς τῆς οἰκονομικῆς ἀρωγῆς, κατόπιν πιστοποιήσεως τοῦ μηχανικοῦ τοῦ Δημοσίου, ὅτι τὸ καταβληθὲν ποσὸν ἐδαπανήθη διὰ τὴν οἰκοδομήν. Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου τούτου ἤρχισε τὸ 1939–40, διὰ τῆς χορηγήσεως τῆς πρώτης δόσεως καὶ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἀνοικοδομήσεως. Δυστυχῶς, ἐπηκολούθησεν ὁ πόλεμος, ἡ κατοχὴ καὶ ὁ συμμοριτοπόλεμος καὶ ἐσταμάτησεν ἡ ἀνοικοδόμησις καὶ οἱ κάτοικοι παραμένουν εἰς τὴν πρόχειρον στέγασιν ποὺ ἔγινε μετὰ τὸν ἐπαναπατρισμόν, κινδυνεύοντες ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν ἀπὸ κατολίσθησιν καὶ καθίζησιν ποὺ κατὰ διαστήματα λαμβάνει χώραν. Νομίζω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι, ἐφ’ ὅσον τὸ Κράτος προστατεύει καὶ ἐνισχύει, καὶ δικαίως, τοὺς διαφόρους σεισμοπλήκτους, ὀρθὸν καὶ δίκαιον εἶναι ὅπως ἐφαρμοσθῇ καὶ διὰ τοὺς Καροπλαισίτας ὁ νόμος 736 τοῦ 1937 καὶ ἐνισχυθοῦν οὗτοι σύμφωνα μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τούτου. Ἡ δοθεῖσα ἀπάντησις εἰς τὴν ἐρώτησίν μου, κυρία Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, δὲν μὲ ἱκανοποιεῖ, διότι εἶναι ἀόριστος καὶ παραπέμπει εἰς τυχὸν πιστώσεις ποὺ θὰ διατεθοῦν εἰς τὴν Νομαρχίαν Εὐρυτανίας διὰ στέγασιν ἐκ κατολισθήσεως ἐδαφῶν, ἐνῷ ἡμεῖς ζητοῦμεν τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου 736 καὶ νομίζω, ὅτι ἂν θελήσῃ τὸ Ὑπουργεῖον, δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο ταχύτατα, διότι δὲν ἀπαιτοῦνται πολλὰ χρήματα καὶ τὰ ἀπαιτούμενα θὰ δοθοῦν κατὰ δόσεις.

§14Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκοινων.). Κε Πρόεδρε, δὲν εἶναι ἰδική μου ἐρώτησις. Ὑπάγεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας καὶ θὰ συστήσω εἰς τὴν κ. συνάδελφον τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας, νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ θέματος.

§15Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Δὲν εἶναι μόνον τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας, εἶναι καὶ τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου Οἰκισμοῦ, τὸ ὁποῖον ὑπάγεται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Εὐαγγέλου ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς συνδέσμου τεχνιτοεργατῶν οἰκοδόμων Λεβαδείας, σχετικῶς μὲ τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου περὶ ἐμπειρικῶν ἐργολάβων.

§17Γ. ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ οἰκοδόμοι Λεβαδείας παρακαλοῦν τὸν κ. Ὑπουργὸν Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων νὰ ἀποσύρῃ ἕνα νομοσχέδιον, μὲ τὸ ὁποῖον αὐξάνονται οἱ ἐμπειροτέχναι ἐργολάβοι διότι θὰ δημιουργηθοῦν καινούργια χέρια καὶ δὲν θὰ μποροῦν νὰ πραγματοποιήσουν πλέον τὸ ἡμερομίσθιον μὲ τὸ ὁποῖον ζοῦν.

§18Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ.). Χθές, εἶχα σύσκεψιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων καὶ μετὰ μακρὰν διαδικασίαν κατελήξαμεν εἰς πλήρη συμφωνίαν τῶν ἐνδιαφερομένων. Συνεπῶς, δὲν ὑφίσταται πλέον θέμα.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Παπαδημητρίου ἔχει τὸν λόγον, ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς ἑνώσεως φορτοεκφορτωτῶν λιμένος Πειραιῶς σχετικῶς μὲ τὴν τιμωρίαν συμβούλου τῆς ἑνώσεως.

§20Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ἡ ἕνωσις λιμενεργατῶν Πειραιῶς διαμαρτύρεται, διότι ἐτιμωρήθη ὁ σύμβουλός της καὶ ἔχει τρίμηνον ἀπόλυσιν. Βεβαίως, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ κρίνω ἐὰν δικαίως ἢ ἀδίκως ἐτιμωρήθη καὶ εἰς ποῖα στοιχεῖα ἐστηρίχθη τὸ Πειθαρχικὸν Συμβούλιον. Εἶναι, ὅμως, βέβαιον, ὅτι ἐτιμωρήθη ἄνευ κλήσεως καὶ ἀπολογίας, ὅτι ἐτιμωρήθη χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀντιπρόσωπός του εἰς τὸ Πειθαρχικὸν Συμβούλιον καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχει δευτεροβάθμιον Συμβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ καταφύγῃ. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτον νὰ τιμωροῦνται ἐργάται καὶ πολὺ περισσότερον Σύμβουλοι Σωματείου, οἱ ὁποῖοι λόγῳ τῆς φύσεως τῆς ἀποστολῆς των, ἔρχονται, εἰς προστριβὰς μὲ τοὺς ἐργοδότας των. Τὸ φαινόμενον δὲν εἶναι μόνον εἰς τοὺς λιμενεργάτας. Ὑπάρχουν ἐσωτερικοὶ Κανονισμοί, ὅπως ὁ ἐσωτερικὸς Κανονισμὸς τῶν ἠλεκτρικῶν σιδηροδρόμων, ὁ ὁποῖος ἐπίσης εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ δὲν προβλέπεται δευτεροβάθμιον Πειθαρχικὸν Συμβούλιον. Χρειάζεται προστασία τῶν ἐργαζομένων. Εἶναι ἀπαραίτητον οἱ ἐργαζόμενοι νὰ καλοῦνται εἰς ἀπολογίαν καὶ νὰ ἀντιπροσωπεύωνται εἰς τὰ Πειθαρχικὰ Συμβούλια καὶ εἶναι ἐπίσης ἀπαραίτητον νὰ ὑπάρχῃ δευτεροβάθμιον Πειθαρχικὸν Συμβούλιον, ὥστε νὰ ἐλέγχεται ἡ κρίσις τῶν πρωτοβαθμίων. Χρειάζεται στοιχειώδης ἐγγύησις διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς ἐργασίας τῶν ἐργαζομένων. Ὁ σύμβουλος τοῦ Σωματείου, ὁ ὁποῖος ἀπελύθη εἶναι οἰκογενειάρχης μὲ πολυμελεστάτην οἰκογένειαν καὶ ἐπὶ 3 μῆνας ἡ οἰκογένειά του ἐπείνασε λόγῳ τῆς τιμωρίας αὐτῆς.

§21Α. ΠΑΤΣΙΑΝΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῶν ὅσων ἐξέθεσεν ὁ κ. Παπαδημητρίου, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ ἰδιαιτέραν προσοχὴν ὥστε νὰ ἀποφεύγωνται τοιούτου εἴδους ἐπεμβάσεις αἱ ὁποῖαι προκαλοῦν τὴν δυστυχίαν εἰς μίαν οἰκογένειαν ἑνὸς συνδικαλιστικοῦ στελέχους.

§22Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ.). Ὁ ἐργάτης αὐτὸς ἔχει τιμωρηθῆ ἐπανειλημμένως διὰ διαφόρους παραβάσεις. Ἐτιμωρήθη τὴν τελευταίαν φορὰν διὰ τριμήνου ἀργίας διότι μεταξὺ τῶν ἄλλων παρώτρυνεν συνάδελφόν του νὰ ἐγκαταλείψουν τὴν ἐκφόρτωσιν ἑνὸς πλοίου ποὺ εἶχεν ἀρχίσει ἤδη ἡ ἐκφόρτωσίς του εἰς τὸν λιμένα τοῦ Πειραιῶς. Ὁ προϊστάμενός του εἶχεν ζητήσει τὴν ὁριστικήν του παῦσιν. Τὸ Συμβούλιον ὅμως, λίαν ἐπιεικῶς τοῦ ἐπέβαλεν ποινὴν τριμήνου ἀργίας καὶ νομίζω ὅτι ἡ ποινὴ εἶναι λίαν εὐνοϊκὴ καὶ δὲν πρόκειται νὰ ἐπανέλθω.

§23Ι. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ὁ Κανονισμὸς ἐπιβάλλει νὰ κληθῇ εἰς ἀπολογίαν καὶ αὐτὸς δὲν ἐκλήθη. Ἐπίσης δὲν ἀπαντήσατε, κ. Ὑπουργέ, τί σκέπτεσθε διὰ τὰ δευτεροβάθμια πειθαρχικὰ συμβούλια, ὥστε νὰ ἐλέγχεται ἡ κρίσις. Διότι ὁ ἐργάτης αὐτὸς δὲν παρώτρυνεν ἐργάτας διὰ νὰ μὴ ἐργασθοῦν ἀλλὰ δὲν ἐπέτρεπεν εἰς τοὺς ἐργοδότας νὰ παρανομοῦν διότι οἱ ἐργοδόται ἐπίεζον τοὺς ἐργάτας νὰ ἐργασθοῦν ἕνα τέταρτον τοῦ κανονικοῦ. Δεδομένου ὅτι ὁ Κανονισμὸς ἐπιτρέπει ὅταν ἐργασθοῦν ἕνα τέταρτον ἐπὶ πλέον νὰ ἀμειφθοῦν, ἐκαρποῦντο τὴν ὠφέλειαν αὐτὴν οἱ ἐργοδόται μὴ δίδοντες τὴν κανονικὴν ἀμοιβὴν εἰς τοὺς ἐργαζομένους ἐπὶ πλέον τοῦ κανονικοῦ ἐργάτας.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ ποῖα μέτρα πρόκειται νὰ ληφθῶσι διὰ τὴν ἀνακούφισιν τῶν ἐκ τῶν σεισμῶν πληγέντων κατοίκων τῶν νήσων Καλύμου καὶ Ἀστυπαλαίας.

§25Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Εἶναι ἁρμοδιότητος τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου, θὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων; Κύριε Πρόεδρε, ἔχετε ἐγγράψει τὰς ἀναφορὰς ὅλων τῶν ἁρμοδιοτήτων τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων. Χθὲς ἡ ὑπ’ ἀριθ. 2 ἀνεβλήθη λόγῳ τῆς ἀπουσίας τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου, θὰ εἶναι φρόνιμον καὶ θὰ πρέπει νὰ συστήσητε εἰς τοὺς κ. Ὑπουργοὺς ὅταν ἐγγράφωνται ἀναφοραὶ τῆς ἁρμοδιότητός των νὰ παρίστανται εἰς τὴν Βουλήν, διότι ἡ χθεσινὴ καὶ ἡ σημερινὴ ἀπουσία τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου δὲν ἠξεύρω ἐὰν εἶναι δικαιολογημένη, ἐκτὸς ἐὰν δεχθῇ ὁ κ. Ράλλης νὰ ἀπαντήσῃ.

§26Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Δέχομαι.

§27Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἡ ἐρώτησις ἀφορᾷ ἐπανειλημμένως ὑποβληθέντα ὑπομνήματα ἐκ μέρους τῶν σεισμοπλήκτων τῆς νήσου Καλύμνου. Ἡ νῆσος αὐτὴ ὑπέστη δὶς ζημίας σημαντικὰς ἐκ σεισμῶν τὸ 1955–56. Ἕως τοὐλάχιστον πρό τινος καθόσον γνωρίζω, οὐδεμία μέριμνα εἶχεν ληφθῆ διὰ τοὺς σεισμοπλήκτους τῆς νήσου αὐτῆς. Ἔχω εἰς χεῖρας ἀλλεπάλληλα ἔγγραφα μεταξὺ Πολιτικοῦ Γραφείου, Ὑπουργείου Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας λόγῳ ἐναντιότητος τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας καὶ Ὑπουργείου Ἀνοικοδομήσεως. Ἡ μόνη δραστηριότης ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν εἶναι ἡ ἀλληλογραφία μεταξὺ ἁρμοδίων καὶ ἀναρμοδίων Ὑπουργείων. Μέχρι τινὸς ἡ προβαλλομένη δικαιολογία ἦτο ὅτι δὲν εἶχεν ἡ τοπικὴ ὑπηρεσία ὑποβάλει πίνακα τῶν ζημιῶν. Ἤδη κατὰ Σεπτέμβριον ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν πλήρη ἔγγραφα τῶν γενομένων ζημιῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι σημαντικαί. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Συγκοινωνιῶν, νὰ διαβεβαιώσῃ τὴν Βουλὴν ὅτι μετὰ τόσην καθυστέρησιν θὰ κρίνῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἐπέστη ὁ χρόνος νὰ δοθῇ χεὶρ βοηθείας εἰς τὴν ἐγκαταλελειμμένην αὐτὴν τάξιν τῶν σεισμοπλήκτων Καλύμνου.

§28Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ἔχομεν στείλει ἤδη εἰς τὴν Κάλυμνον καὶ εἰς ἄλλας νήσους ὑλικὰ διὰ νὰ τοὺς βοηθήσωμεν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ βοήθεια τῶν σεισμοπλήκτων νὰ χορηγηθῇ καθ’ ὃν τρόπον ζητήσουν οἱ ἑκάστοτε σεισμόπληκτοι. Πρόκειται περὶ ζημιῶν 5–6 κατοικιῶν.

§29Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἐφρόντισεν ἐγκαίρως νὰ πληροφορήσῃ ὅτι εἰς μίαν ἐπίσημον στατιστικὴν τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τὴν ὁποίαν ἔχω εἰς χεῖρας μου αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἀναγράφεται ὅτι αἱ ζημίαι ἐκ τῶν καταστροφῶν ὑπολογίζονται εἰς 1.650 δολ., δὲν πρόκειται περὶ ζημιῶν αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν 5–6 οἰκίας τῆς νήσου, ἀλλὰ περὶ ζημιῶν μεγαλυτέρου ἀριθμοῦ κατοικιῶν καὶ τὸν πληροφορῶ ὅτι οὐδεμία μέχρι τῆς στιγμῆς ἐνίσχυσις ἐστάλη ἔστω καὶ εἰς ὑλικά.

§30Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ἐὰν ὁ ἀριθμὸς εἶναι μεγαλύτερος, αὐτὸ εἶναι ὑπὲρ τοῦ ἐπιχειρήματός μου. Διότι ἐὰν πρόκειται περὶ 200 κατοικιῶν, ἡ ζημία εἰς τὸν καθένα ἀνέρχεται εἰς 5–8 χιλιάδας. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τοὺς δώσωμεν δάνεια, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι ἄστεγοι καὶ δὲν πρόκειται περὶ ὁλοκληρωτικῆς καταστροφῆς.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς ἔχει τὸν λόγον, ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Συλλόγου Σεισμοπλήκτων Καρδίτσης, ζητοῦντος λῆψιν μέτρων προστασίας τῶν μελῶν του, ὡς τοῦτο ἔγινε καὶ διὰ τοὺς σεισμοπλήκτους ἐνοικιαστὰς Βόλου.

§32Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐρώτησις ἀφορᾷ τοὺς σεισμοπλήκτους τῆς δυτικῆς Θεσσαλίας, Δομοκόν, Φάρσαλα, Τρίκαλα. Εἶναι ἕνα μόνιμον αἴτημα καὶ ἀλλεπάλληλοι αἱ διαμαρτυρίαι ὑπῆρξαν τῶν σεισμοπλήκτων διὰ τὴν συμπληρωματικὴν ἐνίσχυσίν των ὡς ἐγένετο καὶ διὰ τοὺς πληγέντας τῶν ἄλλων περιοχῶν καὶ ἰδίᾳ τῶν σεισμοπλήκτων Μαγνησίας, θεσπιζομένης τῆς ἀρχῆς τῆς ἴσης μεταχειρίσεως τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν. Ἐπ’ ἐσχάτων ὁ ἁρμόδιος Ὑφυπουργὸς παρέσχεν κατηγορηματικὰς διαβεβαιώσεις καὶ πρὸς τοὺς κυβερνητικοὺς βουλευτὰς ὅτι μελετᾶται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἐξεύρεσις πιστώσεων καὶ λοιπῶν μέσων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς στεγαστικῆς βοηθείας. Μέχρι τινὸς ἡ Κυβέρνησις ἠρνεῖτο ὅτι ὑπάρχει θέμα στεγαστικῆς ἐνισχύσεως. Ἡ πρόοδος αὐτὴ εἶναι ὅτι, ἤδη ἀναγνωρίζεται ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη συμπληρωματικῆς στεγαστικῆς ἐνισχύσεως. Διότι πράγματι μὲ τὴν δανειακὴν ἐνίσχυσιν τῶν 15.000 δραχ. κατὰ σεισμόπληκτον, εἶναι φανερὸν καὶ ἀπεδείχθη ἐκ τῶν ὑστέρων ὅτι ἦτο ἀδύνατος ἡ κατασκευὴ καὶ ἀποπεράτωσις καὶ ἑνὸς ἁπλοῦ πυρῆνος. Κύριε Ὑπουργέ, βαίνομεν πρὸς τὸν τέταρτον χειμῶνα ἀπὸ τῆς μεγάλης καταστροφῆς εἰς τὴν περιοχὴν τῆς δυτικῆς Θεσσαλίας καὶ νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχουν περιθώρια ἀναβολῆς. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἀνεγνωρίσθη τὸ δικαίωμα τῶν σεισμοπλήκτων τῆς μεγάλης αὐτῆς περιοχῆς, θὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις, ἐν ὄψει τοῦ νέου προϋπολογισμοῦ, νὰ χωρήσῃ εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ δικαίου αἰτήματος τῶν κατοίκων τῆς περιοχῆς αὐτῆς.

§33Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν ἐρώτησιν ἤθελα νὰ κάμω.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε ἐγγεγραμμένος καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλήσετε.

§35Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ γνωρίζω ὅλα αὐτά, ἀλλὰ ἤθελα νὰ κάμω μίαν ἐρώτησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ νὰ τοῦ εἴπω ὅτι οὔτε αἱ 15.000 ἐδόθησαν ἀκόμη εἰς μερικοὺς κατοίκους.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Βασαρδάνης ἔχει τὸν λόγον.

§37Κ. ΒΑΣΑΡΔΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ σεισμοὶ τοῦ 1954, οἱ ὁποῖοι ἔπληξαν κατὰ τρόπον καταστρεπτικὸν τὴν δυτικὴν Θεσσαλίαν, κατέστρεψαν ὅλα σχεδὸν τὰ ἀστικὰ ἀκίνητα τοῦ Δήμου Τρικάλων καὶ Λαρίσης. Ἔπληξαν περαιτέρω καὶ τοὺς μισθωτάς, οἱ ὁποῖοι ἐστεγάζοντο εἰς τὰ ἀκίνητα αὐτά. Καὶ ἐνῶ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ παρελθὸν ἔλαβεν ὡρισμένα μέτρα διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας, διὰ τοὺς μισθωτὰς οὐδὲν μέτρον ἔλαβε. Ἀντιθέτως, διὰ τοὺς μισθωτὰς ἄλλων σεισμοπλήκτων περιφερειῶν παρέσχεν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν καὶ ἠδυνήθησαν νὰ δημιουργήσουν νέας οἰκίας. Πρέπει, λοιπόν, εἶναι ὀρθόν, δίκαιον καὶ λογικὸν νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς μία ἐνίσχυσις, ὥστε νὰ μὴν ὑπάρχῃ ἡ διάκρισις αὐτὴ διὰ τοὺς μισθωτὰς τῆς δυτικῆς Θεσσαλίας. Κατ’ ἐπανάληψιν ἀπετάθησαν εἰς τοὺς ἁρμοδίους καὶ ἔλαβον διαφόρους ὑποσχέσεις, αἱ ὁποῖαι μέχρι τοῦδε δὲν ἐπραγματοποιήθησαν. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν εἶναι ἠθικῶς παραδεκτόν, οἱ σεισμόπληκτοι τῆς Μαγνησίας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπέχουν παρὰ 15– 20 χιλιόμετρα, νὰ παίρνουν 70 χιλ. καὶ πλέον δραχμὰς κατὰ εἰδικὴν περίπτωσιν καὶ οἱ σεισμόπληκτοι τῆς δυτικῆς Θεσσαλίας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπέχουν οὔτε 5 χλμ. νὰ παίρνουν 15 χιλ. ὡς οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν. Εἰδικώτερα διὰ τοὺς μισθωτὰς συντρέχει καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι πρόκειται περὶ πολὺ πτωχῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι, ὅταν ἀποτείνωνται εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν ἀντισεισμικῶν σπιτιῶν, ὑφίστανται ἀγρίαν ἐκμετάλλευσιν, συνεπικουρούσης καὶ τῆς ἐλλείψεως στέγης.

§38Ν. ΕΞΑΡΧΟΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν τῶν ἐνοικιαστῶν τῆς δυτικῆς Θεσσαλίας, καὶ παρακαλῶ ὅπως τύχουν τῆς ἰδίας μεταχειρίσεως μὲ τοὺς σεισμοπλήκτους τῶν ἄλλων περιφερειῶν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Πατσιαντᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§40Α. ΠΑΤΣΙΑΝΤΑΣ. Τὸ ζήτημα τῶν σεισμοπλήκτων ἐνοικιαστῶν εἶναι σοβαρώτατον ὅπως καὶ διὰ τὰς Ἰονίους νήσους. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον πρέπει ραγδαίως νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, ἐκ τῆς κατηγορίας τῶν ὁποίων πολὺ ὀλίγοι ἀπεκατεστάθησαν. Σήμερον ὑπάρχουν 1.200 σεισμόπληκτοι ἐνοικιασταὶ καὶ 675 οἰκογένειαι, αἱ ὁποῖαι διαμένουν εἰς σκηνὰς καὶ παραπήγματα. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, χω☐ ☐ρείας, νὰ προχωρήσῃ θαρραλέως εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν σεισμοπλήκτων ἐνοικιαστῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι μία τάξις χωρὶς οὐδένα πόρον ζωῆς.

§41Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Πρὸς τὸ παρὸν εἶναι ἀδύνατος ἡ ἐξίσωσις τῶν σεισμοπλήκτων τῆς δυτικῆς Θεσσαλίας μὲ τοὺς σεισμοπλήκτους τοῦ Βόλου καὶ τῶν Ἰονίων νήσων, διότι δὲν ὑπάρχει ἡ δυνατότης εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Θὰ ἤθελα δὲ νὰ εἴπω ὅτι, εὐτυχῶς διὰ τὴν δυτικὴν Θεσσαλίαν, αἱ ζημίαι δὲν ἠμποροῦν νὰ συγκριθοῦν μὲ τὰς ζημίας τῶν Ἰονίων νήσων καὶ τοῦ Βόλου. Ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς φύσεως τῶν δύο πόλεων, ἐγένετο μία διάκρισις διὰ τὸν Βόλον, ὁ ὁποῖος ἦτο ἄλλοτε πόλις σφύζουσα καὶ ἡ ὁποία καὶ πρὸ τῶν σεισμῶν εἶχε περιέλθει εἰς οἰκονομικὸν μαρασμόν. Ἐὰν δὲν ἐκάμαμεν διὰ τὸν Βόλον ἐξαιρετικὴν μεταχείρισιν, θὰ ἦτο πιθανότης νὰ μὴν ἐπανέλθῃ ποτὲ ἡ ζωὴ εἰς τὸν Βόλον. Συνεπῶς, δὲν πρέπει νὰ γίνεται σύγκρισις. Τὸ αἴτημα τῶν μισθωτῶν εἶναι συμπαθὲς καὶ τὸ ἀντιμετωπίζομεν ὄχι μόνον εἰς τὴν Θεσσαλίαν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Σαντορίνην. Ὅταν ὅμως λάβωμεν ἕνα γενικὸν μέτρον διὰ τοὺς μισθωτάς, δὲν γνωρίζομεν ποῦ θὰ καταλήξωμεν. Συνεπῶς, θὰ πρέπει νὰ κάμωμεν ὑπομονὴν νὰ τελειώσωμεν μὲ τὴν ἀνοικοδόμησιν καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ δυνατότης, νὰ βοηθήσωμεν καὶ τοὺς ἐνοικιαστάς. Ἄλλωστε, τὸ θέμα τῶν ἀστέγων ὑφίσταται εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ μακροῦ χρόνου. Διότι εἶναι καὶ οἱ ἄστεγοι τῶν Ἀθηνῶν, τοῦ Πειραιῶς καὶ τῆς Θεσσαλονίκης καὶ θὰ πρέπει δι’ αὐτοὺς νὰ γίνῃ κάποιο πρόγραμμα στεγάσεως, διότι εὑρίσκονται εἰς ἀξιοθρήνητον κατάστασιν, στεγαζόμενοι εἰς τρώγλας. Ὅλα, ὅμως, αὐτὰ βαρύνουν τὸν προϋπολογισμὸν ἐπενδύσεων καὶ δὲν εἶναι, συνεπῶς, δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθοῦν κατὰ 100% ὅλαι αἱ ἀπαιτήσεις, δεδομένου ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι ἀνάγκαι καὶ μάλιστα ἀμέσου ἀποδόσεως, ὅπως εἶναι τὰ ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐγκαταλείψωμεν.

§42Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Διαπιστώνω ὅτι ἡ ἀπάντησις δὲν ὑπῆρξεν ἱκανοποιητική. Καὶ λυποῦμαι ἀκόμη περισσότερον, διότι ἐνῷ ἔχω ἐνυπόγραφον τοῦ ἰδίου τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι ἀναγνωρίζεται ἡ ἀνάγκη τῆς συμπληρωματικῆς ἐνισχύσεως τῶν σεισμοπλήκτων τῆς δυτικῆς Θεσσαλίας καὶ καταβάλλεται προσπάθεια διὰ τὴν ἐξεύρεσιν τῶν πόρων, ἡ δήλωσις ἡ σημερινὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εὑρίσκεται εἰς πλήρη ἀντίθεσιν πρὸς αὐτά. Δὲν ἔχω παρὰ νὰ διατυπώσω ἔντονον διαμαρτυρίαν διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν τῶν θυμάτων αὐτῶν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας διὰ τὰς ἀναφο-

ρὰς καὶ ἐρωτήσεις, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

§44Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὀλίγαι λέξεις προτοῦ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον.

§46Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ ἀμνημονεύτου χρόνου, εἶχε ληφθῆ ἀπόφασις πρὸς συγκρότησιν μιᾶς διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς ἐκπαιδεύσεως, ἡ ὁποία νὰ συντάξῃ τὸν καταστατικὸν χάρτην τῆς Ἑλληνικῆς Παιδείας. Ἔκτοτε κινδυνεύει νὰ ἀπωλεσθῇ καὶ ἡ μνήμη τῆς ἀποφάσεως. Θὰ παρακαλέσω τὸ Προεδρεῖον νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ τὴν τύχην της.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χθὲς ἀκριβῶς εἶχον συνομιλίαν μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὁ ὁποῖος μοὶ εἶπεν ὅτι θὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὸ θέμα αὐτό.

§48Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μετὰ τὰς διακοπάς;

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοὶ εἶπεν ὅτι κατὰ τὰς διακοπὰς θὰ μοὶ δώσῃ τὰ ὀνόματα.

§50Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ συγκροτηθῇ κατὰ τὸ στάδιον τῶν διακοπῶν ἀφ’ ἧς ἐπανέλθῃ ἡ Βουλή;

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὸ θέμα, μετὰ τὴν λῆξιν τῶν πρὸ τῶν ἑορτῶν ἐργασιῶν μας.

§52Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Διαπιστώνω μετὰ λύπης μου τὸν ρυθμὸν τῆς αἰωνιότητος, ὁ ὁποῖος δίδεται εἰς τὸ θέμα.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πιστεύω, ὅτι δὲν ἔχετε λόγον νὰ ἀμφισβητήσητε τὴν ὕπαρξιν τῆς καλῆς προθέσεως.

§54Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δίδω αὐτὸν τὸν τόνον, διὰ νὰ μὴ εἶμαι αὐστηρότερος, διότι τὸ θέμα εἶναι μέγα. Κατὰ τὴν συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν παρέστην, εἶχε ληφθῆ ἡ ἀπόφασις. Κατόπιν ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἔκτοτε, ὅμως, τὸ θέμα ἐγκατελείφθη. Ἐκφράζω τὴν βαθεῖαν μου λύπην, διότι θέμα τόσον σημαντικόν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔχει ληφθῆ ἀπόφασις, δὲν εὑρίσκει συνέχειαν.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπ’ ἀριθ. 1 καὶ 2, διὰ λόγους τυπικούς, πρέπει νὰ συνεκφωνηθοῦν. Ἐπίσης ἡ τελευταία πρότασις νόμου εἶναι ἡ αὐτή, μὲ τὴν διαφορὰν ὅμως ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν ἐνῷ ἦτο 20, ἐπειδὴ κατόπιν ἀπεσύρθησαν ὡρισμέναι ὑπογραφαὶ καὶ ἐμειώθη εἰς 17 καὶ οὕτω μετεβλήθη εἰς ἁπλῆν πρότασιν νόμου. Συνεπῶς συνεκφωνοῦνται τὰ τρία μοῦ καὶ θὰ ληφθῇ κοινὴ ἀπόφασις ἐπὶ τῶν τριῶν τούτων. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 3 τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης κρατεῖται. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἤθελε νὰ ὑποβάλῃ μίαν πρότασιν.

§56Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ (Ὑφ. Ἐσωτ.). Θὰ ἐπεθύμουν ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, τὸ ὑπ’ ἀριθ. 4 νομοσχέδιον, νὰ ψηφισθῇ εἰς μίαν μόνην συζήτησιν διότι πρόκειται περὶ τυπικοῦ νομοσχεδίου, δεδομένου ὅτι ἐζητήθη τοῦτο καὶ ἀπεδέχθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ἐκ παραδρομῆς ἀνεγράφη εἰς αʹ συζήτησιν. Ἔπρεπε νὰ ἀναγραφῇ εἰς μόνην συζήτησιν. Πρόκειται περὶ ἀνειλημμένης ὑποχρεώσεως τῆς Ἑλλάδος ἔναντι τῆς ΙΝΤΕΡΠΟΛ. Ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ἀναφέρει ὅτι ἡ δαπάνη ἀνέρχεται μόνον εἰς 60.000 δραχμάς.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὅπως γνωρίζετε, διὰ νὰ γίνῃ δεκτὸν πρέπει νὰ μὴ ὑπάρχῃ καμμία ἀντίρρησις. Ἑπομένως ἐρωτῶ: Ὑπάρχει ἀντίρρησις;

§58ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεμία ἀντίρρησις διετυπώθη καὶ συνεπῶς ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «Περὶ συμμετοχῆς τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Διεθνῆ Ἐπιτροπὴν Ἐγκληματολογικῆς Ἀστυνομίας». Ὁ κ. Κ. Χριστόπουλος ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§60Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εὐχαριστῶ ποὺ μοῦ ἐδώσατε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι, δυστυχῶς, παρὰ τὴν ἀπόφασιν τὴν ἰδικήν σας, παρὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, δὲν τηρεῖται ὁ Κανονισμὸς ἐπὶ οὐδενὸς σημείου. Συγκεκριμένως προκειμένου νὰ συζητηθῇ τὸ πρὸ ὀλίγου ἐκφωνηθὲν νομοσχέδιον, ἐπὶ τῆς συμβάσεως τῶν ἀεροπορικῶν συγκοινωνιῶν, τὸ γνωστὸν ὑπὸ τὸ ὄνομα Ὠνάση, ἔπρεπε, τηρουμένου τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τῶν κανόνων λογικῆς, ὅλα τὰ σχετικὰ, πολλῷ δὲ μᾶλλον αἱ ἀποφάσεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, νὰ ἔχουν διανεμηθῆ εἰς τὰ μέλη τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας πρὸ λογικῆς ὥρας. Εἰς ἐμὲ προσωπικῶς, ὁ ὁποῖος τὰ παρέλαβον ἀπὸ τὸν κλητῆρα τὸν ἴδιον, παρεδόθησαν εἰς τὰς 3 καὶ ταῦτα ἐλλιπῆ. Λείπει ἡ εἰσήγησις τοῦ κ. Γιαννοπούλου. Ἐπληροφορήθην πρὸ ὀλίγου, ὅτι εἰς πλείστους τῶν συναδέλφων, δὲν διενεμήθη καμμία εἰσήγησις. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ διὰ τὴν σύμβασιν αὐτὴν ἔχουν δημιουργηθῆ πολλοὶ ψίθυροι....

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, σᾶς παρακαλῶ, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ὁμιλῆτε περὶ ψιθύρων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ!

§62Κ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. ..... ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ δοθῇ ὁ χρόνος νὰ μελετηθῇ καὶ συζητηθῇ ἐν ἠρεμίᾳ καὶ ψυχραιμίᾳ.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω νὰ σᾶς ἀπαντήσω τοῦτο: ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ χθὲς ἐπεράτωσε τὸ ἔργον της καὶ ὅτι ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ δὲν προβλέπεται ἡ διανομὴ τῶν εἰσηγήσεων, οὐδὲ κἂν ἡ ἐκτύπωσις αὐτῶν. Περιλαμβάνονται εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς αἱ γνῶμαι τῆς πλειοψηφίας καὶ τῆς μειοψηφίας. Ἐν προκειμένῳ παρεκλήθην, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συνεδριάσεως, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὑπὸ τοῦ Εἰσηγητοῦ τῆς μειοψηφίας, κ. Μπουρδάρα, ἐφ’ ὅσον τὸ θέμα εἶναι τόσον σοβαρόν, νὰ ἐκτυπωθοῦν αἱ εἰσηγήσεις ἰδιαιτέρως καὶ νὰ μὴ ἐνσωματωθοῦν αἱ γνῶμαι ἁπλῶς εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἐπιτροπῆς. Καὶ ἀπήντησε ὅτι τὸ δέχομαι. Δὲν ἐφανταζόμην ὅμως ὅτι αὐτὴ ἡ εὐμένεια τοῦ Προεδρείου εἰς τὸ ἔργον τῶν Εἰσηγητῶν, θὰ ἀπετέλει καὶ λόγον ἀναβολῆς, ὁ ὁποῖος δὲν ὑφίσταται κατὰ τὸν Κανονισμόν. Ἐπὶ τῆς οὐσίας, ὅμως, ἐὰν θέλετε, δύνασθε νὰ προτείνητε ἀναβολήν. Ὡς θὰ ἔχετε προσέξει, διότι εἶσθε ἐκ τῶν ἐπιμελῶν βουλευτῶν, δὲν διανέμονται αἱ εἰσηγητικαὶ ἐκθέσεις τῶν βουλευτῶν. Διανέμεται μόνον ἡ ἔκθεσις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Γραμματέως. Καὶ τοῦτ’ αὐτὸ ἐγένετο. Τὸ γενόμενον, συνεπῶς, ἦτο κἄτι τὸ ἐπιπλέον, τὸ διαφωτιστικόν, τὸ ὁποῖον ἐὰν καθυστέρησε φαντάζομαι ὅτι δὲν βλάπτει, διότι διαρκούσης τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἔχητε τὸν καιρὸν νὰ ἀναγνώσητε τὰς ἐκθέσεις αὐτάς. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν. Ἤθελα, ὅμως, νὰ προσθέσω ὅτι ἀνακύπτει καὶ ἓν ἄλλο θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας, διότι εἶναι τὸ πρῶτον ποὺ ἀποφαίνεται προκειμένου περὶ ἐπαναψηφίσεως ἀναγκαστικοῦ νόμου. Μοὶ ὑπεβλήθη πρότασις, ὅπως συζητηθῇ εἰς δύο ἀναγνώσεις, κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 57 τοῦ Συντάγματος.

§64Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Καὶ ἡ ἡμερησία διάταξις τὸ λέγει ἔτσι. Εἰς δύο ἀναγνώσεις.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλοῦμεν ὑμᾶς ὅπως τὸ ὑπὸ συζήτησιν καὶ ψήφισιν σχέδιον νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3560) 56 Ν.Δ. κλπ.» ψηφισθῇ κατὰ τὴν συνήθη διαδικασίαν τοῦ ἄρθρου 57 τοῦ Συντάγματος, ἤτοι εἰς δύο συνεδριάσεις ἀπεχούσας ἀλλήλων κατὰ δύο τοὐλάχιστον ἡμέρας». Ἐν προκειμένῳ ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο: Ἐὰν ἡ πρότασις ἀπορριφθῇ, δὲν ὑπάρχει κατόπιν περιεχόμενον. Δὲν θὰ ψηφίσωμεν δύο φορὰς τὴν ἀπόρριψιν. Ἐὰν γίνῃ δεκτή, τότε θὰ γίνῃ δεκτὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε, νὰ ψηφισθῇ εἰς δύο ἀναγνώσεις. Ἐὰν ἀπορριφθῇ, δὲν ὑπάρχει πλέον περιεχόμενον.

§66Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Συζήτησις γίνεται ἐπὶ προτάσεως νόμου. Κατὰ τὸ Σύνταγμα, δικαίωμα 20 βουλευτῶν εἶναι νὰ τὸ ζητήσουν, ἐνῷ ἐν προκειμένῳ δὲν χρειάζεται νὰ τὸ ζητήσουν 20 βουλευταί, διότι ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις τὸ εἰσάγει κατὰ τὴν κοινὴν διαδικασίαν. Κατὰ συνέπειαν θὰ συζητηθῇ εἰς αʹ ἀνάγνωσιν ἀπόψε.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἀπορριφθῇ, δὲν ὑπάρχει πλέον θέμα.

§68Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ συμβῇ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν ὅ,τι συμβαίνει καὶ εἰς τὴν συνήθη νομοθετικὴν ἐργασίαν. Καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν θὰ ἰσχύσῃ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 57 τοῦ Συντάγματος.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως, ἐὰν γίνῃ δεκτόν, θὰ συζητηθῇ εἰς δύο ἀναγνώσεις.

§70Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων. Νομίζω δηλαδὴ ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἡ πρότασις νόμου ἀπορριφθῇ, δὲν ὑπάρχει πλέον θέμα. Ὅπως καὶ διὰ κάθε νομοσχέδιον, ἐπὶ ἀπορρίψεώς του, δὲν ὑπάρχει θέμα βʹ ἀναγνώσεως.

§71Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Τὸ ἄρθρον 57 τοῦ Συντάγματος λύει τὸ θέμα. Οὐδεμία πρότασις νόμου γίνεται δεκτή, ἐὰν δὲν συζητηθῇ δίς. Ἐὰν πρόκειται περὶ ἀπορρίψεως, δὲν ἔχει ἐφαρμογὴν τὸ ἄρθρον, διότι δὲν εἶναι νοητὸν νὰ ἀναβιώσῃ ἡ ἀπορριφθεῖσα πρότασις καὶ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς βʹ συζήτησιν.

§72Η. ΗΛΙΟΥ. Κατὰ τὸ νόημα τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος, ὅπως τοῦτο διευκρινίζεται καὶ ἐκ τῶν συζητήσεων τῶν Ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι τὸ προπαρεσκεύασαν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, προκύπτει ὅτι, ὁσάκις ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως προσωρινῶς, δηλαδὴ ὑπὸ αἵρεσιν διαλυτικὴν κανὼν δικαίου, ἐπαναφέρεται ἐν τῷ συνόλῳ του τῇ αἰτήσει τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν τοῦ προβλεπομένου ἀπὸ τὸ ἄρθρον 35 πρὸς ἐπανασυζήτησιν. Ἐὰν περιέχῃ τὸ μεῖζον, τὴν πλήρη κατάργησιν τοῦ ὑπὸ διαλυτικὴν αἵρεσιν τελοῦντος αὐτοῦ κανόνος δικαίου, ἐμπεριέχει ἀναγκαστικῶς καὶ τὸ ἔλασσον, τὴν ἐνδεχομένην βελτίωσιν καὶ τροποποίησιν τοῦ νόμου αὐτοῦ. Δεδομένου ὅτι ὁ νόμος δὲν εἶναι ἁπλῆ κυρωτικὴ σύμβασις, ἀλλὰ περιέχει 7 ἄρθρα οὐσιαστικοῦ δικαίου, ἄσχετα πρὸς τὴν σύμβασιν καὶ ἐν τῷ ὀγδόῳ προβαίνει εἰς τὴν κύρωσιν τῆς συμβάσεως, νομίζω, ὅτι καὶ εἰς περίπτωσιν ἀπορρίψεως τῆς προτάσεως, ὡς προτάσεως καταργήσεως, μένει πάντοτε, εἰσαχθέντος πρὸς ὁριστικὴν συζήτησιν τοῦ προσωρινῶς, τρόπον τινά, ψηφισθέντος, κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος, κανόνος δικαίου, μένει πάντοτε εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν ἡ ἔρευνα τοῦ ἐλάσσονος, τοῦ ἐὰν εἶναι δυνατὸν γενομένης δεκτῆς τῆς ἀρχῆς, διότι αὐτὴν τὴν ἔννοιαν θὰ ἔχῃ τυχὸν ἀπόρριψις τῆς προτάσεως ὅτι κατ’ ἀρχὴν γίνεται δεκτὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἰσήχθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ ἐψηφίσθη καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον ὡρισμένα ἄρθρα, νὰ συζητηθοῦν καὶ νὰ ἔχουν βελτιώσεις. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, νομίζω, ὅτι δὲν γεννᾶται καὶ εἰς περίπτωσιν ἀπορρίψεως, δυσχέρεια, ὅπως χωρήσωμεν εἰς δευτέραν συζήτησιν τῆς προτάσεως.

§73Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ.). Ἡ διαφορὰ μεταξὺ προτάσεως νόμου, ἡ ὁποία ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἔχει ὡς θέμα, τὴν ἀκύρωσιν ψηφισθέντος Ν. Δ. ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος καὶ τῆς ἁπλῆς προτάσεως εἶναι μία μόνη, ὅτι εἰς τὴν πρώτην περίπτωσιν ἡ ἀνάγνωσις τῆς προτάσεως νόμου εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, γίνεται κατ’ ἀπόλυτον προτεραιότητα, ἐνῷ ἡ ἄλλη δὲν εἶναι ὑποχρεωτική. Οὐδεμία ἄλλη διαφορὰ ὑπάρχει. Ἔστω καὶ ἐὰν δεχθῶμεν τὴν γνώμην τοῦ κ. Ἠλιοῦ, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ πρότασις νόμου νὰ ζητήσῃ τὴν ἐν μέρει κατάργησιν, δηλαδὴ τὴν τροποποίησιν τοῦ Ν. Δ., τὸ αὐτὸ θὰ συμβῇ. Ἐὰν μὲν ἀπορριφθῇ ἡ πρότασις, δὲν ὑπάρχει πλέον θέμα, ἐὰν δὲ γίνῃ δεκτή, τότε θὰ χωρήσῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν διατάξεων, τῶν ὁποίων ζητεῖται ἡ τροποποίησις καὶ θὰ κρίνῃ, ἐὰν πρέπει νὰ τροποποιηθοῦν, οὕτως ἢ ἄλλως. Συνεπῶς, δὲν ὑπάρχει θέμα, ἡ Βουλὴ νὰ δεχθῇ, ἐφ’ ὅσον ἰσχύει τὸ ἔλασσον, ἰσχύει καὶ τὸ μεῖζον. Δὲν ὑπάρχει οὔτε μεῖζον, οὔτε ἔλασσον. Ὑπάρχει μία πρότασις νόμου, διὰ τὴν πλήρη κατάργησιν τοῦ νομοθετικοῦ αὐτοῦ διατάγματος. Ἐὰν ἀπορριφθῇ, κατ’ ἀρχήν, δὲν ὑπάρχει περαιτέρω συζήτησις.

§74Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ, τὰς ὁποίας ἐπεικαλέσθησαν οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοί, ἀφοροῦν τὰς συνήθεις προτάσεις νόμων καὶ ὄχι τὴν συζητουμένην πρότασιν τῶν κυρίων συναδέλφων, ἐπὶ τῆς ὁποίας προφανῶς δὲν ἔχουν ἐφαρμογὴν αἱ διατάξεις, τὰς ὁποίας ἐπεκαλέσθησαν οἱ ἐκπρόσωποι τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τῆς προτάσεως τῶν κυρίων συναδέλφων, δὲν θὰ συζητήσωμεν, ἐδῶ, αὐτὴν καθ’ ἑαυτὴν τὴν πρότασίν των, ἀλλὰ θὰ ἐπανασυζητήσωμεν τὸ κείμενον τοῦ σχεδίου Ν.Δ., τὸ ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως. Ἡ ὑποβολὴ τῆς προτάσεως ἀποτελεῖ ἁπλῶς, ἀφετηρίαν διὰ τὴν ἐπανασυζήτησιν τοῦ σχεδίου Ν. Δ. Ὅθεν ἡ ἀπόρριψις, τυχόν, τῆς προτάσεως σημαίνει, ἐν τῇ οὐσίᾳ ἀποδοχὴν τῆς ἀρχῆς τοῦ Ν. Δ. καὶ θὰ ἀκολουθήσῃ ἡ συζήτησίς του κατὰ τὴν συνήθη διαδικασίαν. Κατὰ συνέπειαν, οὐδόλως εὐσταθεῖ ἡ ἑρμηνεία τῶν οἰκείων διατάξεων τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι δι’ αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, δὲν θὰ ἰσχύσῃ ὁ γενικὸς κανὼν τῆς ψηφίσεως εἰς δύο ἀναγνώσεις. Κατ’ οὐσίαν, τί θὰ γίνῃ εἰς τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν; Ἀνάπτυξις τῶν ἀπόψεων ὑπὲρ καὶ κατὰ τοῦ ψηφισθέντος ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ν. Δ. καὶ τῶν ἄρθρων αὐτοῦ. Ὅθεν ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ἐὰν ἀπορρίψῃ τὴν πρότασιν περὶ ἀποδοχῆς τοῦ Ν. Δ., θὰ ἀκολουθήσῃ ἡ συζήτησις εἰς πρώτην καὶ δευτέραν ἀνάγνωσιν. Δὲν βλέπω, πῶς εἶναι δυνατόν, νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ κυβερνητικὴ ἄποψις καὶ ὀρθῶς τὸ Προεδρεῖον ἀνέγραψεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ὅτι, σήμερον, ἐκλήθημεν, νὰ ψηφίσωμεν, εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ ὑπὸ ἐπανασυζήτησιν Ν. Δ.

§75Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ἐδῶ πρόκειται περὶ μιᾶς πλάνης. Τὰ Ν.Δ. τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως εἶναι νόμοι πλήρεις, ὅπως οἱ νόμοι τῆς Βουλῆς. Τὸ νομοθετικὸν αὐτὸ διάταγμα καὶ πᾶν ἄλλο ἰσχύει, σήμερον, ὡς νόμος. Εἶχον τὸ δικαίωμα οἱ βουλευταί, νὰ κάμνουν χρῆσιν τῆς νομοθετικῆς των πρωτοβουλίας καὶ νὰ εἰσαγάγουν πρότασιν νόμου περὶ τροποποιήσεως, καταργήσεως, ἢ ἀκυρώσεως τοῦ ἤδη ἰσχύοντος, ὡς ἀρτίου νόμου, Ν. Διατάγματος. Ἑπομένως, τὸ Ν. Δ., τὸ ὁποῖον ἰσχύει, εἶναι αὐτοτελὴς μεταγενέστερος νόμος, ὁ ὁποῖος θὰ ὁδηγήσῃ, ἐν ἀποδοχῇ, εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ ἰσχύοντος νόμου. Ἐάν, λοιπόν, γίνῃ δεκτή, θὰ ἐπακολουθήσουν δύο συζητήσεις. Ἐὰν δὲν γίνῃ δεκτὴ καὶ ἀπορριφθῇ, δὲν ὑπάρχει θέμα περαιτέρω συζητήσεως. Τὸ γεγονός, ὅτι, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς συζητήσεως τοῦ αὐτοτελοῦς τούτου νόμου, θὰ ἀνατρέψωμεν ἢ ὄχι ὁλόκληρον τὸ θέμα, τοῦτο μᾶς χρησιμεύει, εἰς τὸ νὰ σχηματίσωμεν γνώμην, ἐὰν θὰ ἀπορρίψωμεν τὸν νόμον. Ἑπομένως, ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων εἶναι, νομικῶς, ἀπολύτως ὀρθὴ καὶ ἁπλῆ. Ἐὰν γίνῃ εἰς πρώτην συζήτησιν δεκτή, θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν δευτέραν. Ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι φέρομεν ἕνα νόμον, περὶ καταργήσεως ἀνωνύμου ἑταιρίας καὶ ἀπορρίπτεται. Δὲν θὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν, ἐὰν γίνῃ δεκτὸς θὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν, ἐὰν θὰ καταργήσωμεν καὶ πῶς θὰ καταργήσωμεν.

§76Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐπιθυμῶ, πρῶτον, νὰ σημειώσω, ὅτι ἡ ἑρμηνεία αὐτὴ τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος, διὰ πρώτην φοράν, ἀκούεται, ἀπόψε, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ ἀπορῶ, πῶς τὸ Προεδρεῖον, τὸ ὁποῖον καὶ εἰς τὸ παρελθὸν εἶχε δώσει τὴν ἑρμηνείαν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος, ἐν ὄψει συγκεκριμένης περιπτώσεως δὲν ἐνθυμεῖται, ἀπόψε, αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν. Θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν μαρτυρίαν ὅλων τῶν κυρίων συναδέλφων, τί ἔγινε πέρυσι. Πάντοτε, ἕως σήμερον—καὶ αὐτὴν τὴν παγίαν τακτικὴν ἔχον ὑπ’ ὄψει τὸ Προεδρεῖον, ὀρθῶς, γράφει περὶ πρώτης συζητήσεως εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν—συζητοῦνται εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν οἱ νόμοι αὐτοί. Ἐπίσης, ἔχω νὰ παρατηρήσω τοῦτο: Ὅταν τὸ ἄρθρον 35 τοῦ Συντάγματος ὁμιλῇ περὶ τροποποιήσεως, καταργήσεως καὶ ἀκυρώσεως, δοθέντος ὅτι ὁ δικαιολογητικὸς λόγος αὐτῆς τῆς διατάξεως ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἕνας καὶ μόνον, ἐννοεῖ ἢ νὰ καταργηθοῦν, ἂν δὲν εἶναι καλοὶ οἱ νόμοι ἢ νὰ βελτιωθοῦν, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐὰν ξεκινήσωμεν ἀπὸ τὴν ἰδικήν σας ἄποψιν, καὶ τεθῇ τὸ θέμα τοῦ νόμου, τοῦ οἱουδήποτε τροποποιητικοῦ νόμου, ὡς θέμα ἀρχῆς καὶ ἀπορριφθῇ, δὲν ἔχομεν, πλέον, τὴν διαδικαστικὴν δυνατότητα βελτιώσεως οὐδενὸς νόμου. Εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν, κύριε Ὑπουργέ, ἔχετε μίαν σύμβασιν. Ἔρχονται 15 βουλευταί, οἱ ὁποῖοι λέγουν, ἐπαναφέρομεν πρὸς συζήτησιν τὴν σύμβασιν, ἐν ὄψει αὐτῶν καὶ αὐτῶν τῶν συγκεκριμένων ἀτελειῶν. Τὸ Προεδρεῖον, κατὰ τὴν ἰδικήν σας ἑρμηνείαν, ὀφείλει νὰ εἰσαγάγῃ τὴν πρότασιν αὐτὴν νόμου κατ’ ἀρχήν, καὶ ἐὰν ἀπορριφθῇ, δὲν δύναται νὰ βελτιωθῇ, κατ’ οὐδέν, ἡ σύμβασις ἢ δὲν δύναται νὰ βελτιωθῇ κατ’ οὐδέν, ὁ νόμος. Νομίζω, κ. Πρόεδρε καὶ κ. συνάδελφοι, ὅτι τοῦτο καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἑρμηνείας τοῦ γράμματος τοῦ Συντάγματος δὲν εἶναι ὀρθόν, ἰδίως ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας. Διότι ἡ ἐπανασυζήτησις, ἡ ὁποία θὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν, τοὐλάχιστον θὰ ἔχῃ ὡς ἓν ἀγαθὸν ἀποτέλεσμα νὰ γίνουν τυχὸν δεκταὶ προτεινόμεναι τροποποιήσεις. Αὐτὸ πρέπει νὰ εἶναι καὶ αὐτὸ ὑπῆρξεν εἰς τὸ παρελθὸν τὸ νόημα. Ἐὰν ἕως σήμερον αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν εἴχομεν δώσει, δυσκολεύομαι νὰ ἐννοήσω διατὶ ἐν ὄψει τῆς συγκεκριμένης συμβάσεως θὰ δώσωμεν ἀντίθετον ἑρμηνείαν.

§77Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ ἐπεθύμουν, κ. Πρόεδρε, νὰ ζητήσω μίαν πληροφορίαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ θέματος. Ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι πρέπει νὰ συζητηθῇ μόνον τὸ θέμα ἀρχῆς; Κύριε Ὑπουργέ, ἔρχεται μία σύμβασις, διὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχουν ἀμφισβητήσεις καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ ἐπὶ τοῦ περιεχομένου της. Νομίζω ὅτι καὶ πέραν αὐτῆς τῆς δικονομικῆς ἀντιδικίας θὰ ἔπρεπε ἡ Κυβέρνησις νὰ δηλώσῃ ὅτι καὶ τὰ δύο αὐτὰ θέματα εἶναι πρόθυμος νὰ τὰ συζητήσῃ καὶ τὸ θέμα ἀρχῆς καὶ τὴν τροποποίησιν ἄρθρων. Ἐπειδὴ εἶναι σύμβασις καὶ ἐπειδὴ εἰς τὰς συμβάσεις κοινὸν συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας εἶναι νὰ ἐξετάζωνται αὗται ἀπὸ πάσης πλευρᾶς, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις καὶ ἐπὶ τῶν δύο θεμάτων.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀσφαλῶς.

§79Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐγὼ θὰ ὑποστηρίξω τροποποιήσεις. Προσωπικῶς βλέπω συμπαθῶς τὴν ἔλευσιν Ἑλλήνων τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ θέλω νὰ ἐνθαρρυνθοῦν, ἀλλὰ μὲ κριτήρια γενικοῦ συμφέροντος. Διὰ τοῦτο, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ συνίστων, εἶναι ἡ Κυβέρνησις νὰ δεχθῇ τὴν ἑρμηνείαν, ἡ ὁποία θὰ ἐπιτρέπῃ καὶ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἐνδεχομένων τροποποιήσεων τῶν ἄρθρων τῆς συμβάσεως. Μόνον τοιουτοτρόπως ὑπηρετεῖται ἡ ἔννοια τοῦ θέματος.

§80Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργ.). Κύριε Πρόεδρε, οὐδέποτε εἴπομεν ὅτι δὲν πρόκειται νὰ συζητηθοῦν καὶ τροποποιήσεις, ἐφ’ ὅσον εἰσάγεται πρότασις νόμου περὶ καταργήσεως ἄλλου νόμου. Ἐὰν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως αὐτῆς προκύψῃ τροποποίησις ἑνὸς ἄρθρου τὸ ὁποῖον περιέχεται εἰς τὴν πρότασιν νόμου, εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ τὴν συζητήσωμεν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιθυμοῦμεν εἶναι τὸ ἑξῆς: Καθὼς γνωρίζετε, ἡ σύμβασις αὕτη ὑπεγράφη τὴν 31ην Ἰουλίου καὶ ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος εἰς τὰς 10 Σεπτεμβρίου. Ὑπάρχουν προθεσμίαι αἱ ὁποῖαι τρέχουν. Ἐκτὸς τούτου ὑπάρχουν ἀνειλημμέναι ὑποχρεώσεις τοῦ ἀναδόχου, τὰς ὁποίας θὰ θέλῃ καὶ αὐτὸς νὰ τηρήσῃ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχῃ σύμβασις καὶ τὰς ὁποίας καὶ ἡμεῖς θέλομεν νὰ τὰς τηρήσωμεν, διότι τὸ συμφέρον τοῦ τόπου εἶναι νὰ προαχθοῦν αἱ ἀεροπορικαί μας συγκοινωνίαι, ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον. Δὲν θὰ εἴχομεν, λοιπόν, ἀντίρρησιν κατὰ βάθος νὰ συζητήσωμεν τὴν πρότασιν αὐτὴν ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα, ἀλλὰ δυστυχῶς ὅπως γνωρίζετε, ἡ Βουλὴ διακόπτει τὰς ἐργασίας της καὶ ἐὰν δεχθῶμεν ὅτι χρειάζονται δύο συζητήσεις, πρέπει ἡ δευτέρα συζήτησις νὰ γίνῃ μετὰ τὰς ἑορτὰς τῶν Χριστουγέννων. Τὸ Συνταγματικὸν εἶναι νὰ γίνῃ μία συζήτησις. Δεχόμεθα νὰ γίνῃ συζήτησις ὄχι μόνον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς συμβάσεως, κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν.

§81Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑπάρχει ἓν πρόσθετον ἐπιχείρημα, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ συζητηθῇ ἡ σύμβασις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐν λεπτομερείᾳ. Τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο εἶναι, ὅτι εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως παραπέμπονται συνήθως νομοθετικὰ διατάγματα τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν οὐσιώδη σημασίαν. Νομίζω ὅτι ἀφ’ ἧς ἡ Βουλὴ ἐπῆγεν εἰς διακοπὰς ἐπεστήθη ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως μὴ φέρωνται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως νομοσχέδια βασικά. Νομίζω ὅτι ἡ σύμβασις τῆς ἀεροπορίας εἶναι ἀρκετὰ σπουδαῖον νομοσχέδιον, ὥστε νὰ πρέπει νὰ γίνῃ συζήτησις ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἑπομένως ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς δέχεται ὅτι θὰ ὑπάρξῃ συζήτησις καὶ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς συμβάσεως, πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς αὐτάς.

§82Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργ.). Θὰ γίνῃ συγχρόνως ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων.

§83Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων πρὸ τῆς συζητήσεως κατ’ ἀρχήν.

§84Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργ.). Κύριε Πρόεδρε, σᾶς ἐξήγησα τί θὰ γίνῃ. Θὰ εἰσαχθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τῶν βουλευτῶν ἡ ὁποία θὰ ζητῇ ὁλοσχερῆ κατάργησιν νομοσχεδίου. Κατόπιν, ἐὰν ἀπορριφθῇ ἡ πρώτη πρότασις, θὰ εἰσαχθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων τῆς συμβάσεως. Ὅλα αὐτὰ θὰ γίνουν εἰς μίαν συζήτησιν. Τὸ ἄρθρον 35 τοῦ Συντάγματος, κ. Πρόεδρε, δὲν λέγει ὅτι εἰσάγονται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος, νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα, δὲν ἔχουν σημασίαν, ἀλλὰ λέγει ὅτι εἰσάγονται νομοθετήματα τὰ ὁποῖα θεωροῦνται ὡς κατεπείγοντα. Κατεπεῖγον νομοθέτημα εἶναι τὸ νομοθέτημα τὸ ὁποῖον λόγῳ τῆς φύσεώς του πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἐπειγόντως καὶ συνεπῶς εἰς τὰς πλείστας περιπτώσεις εἶναι τὸ νομοθέτημα τοῦτο καὶ σοβαρόν. Θὰ ἤθελον νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι τὸ Κόμμα σας οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἤγειρε περὶ τῆς ὀρθότητος ἢ μὴ τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς συμβάσεως ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος.

§85Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς συζητήσεως, τὴν ὁποίαν προεκάλεσε, τὸ καὶ πάλιν, ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς Ν. Δ., θὰ ἤθελον νὰ παρατηρήσω, τὰ ἑξῆς: Βεβαίως, εἰς τὴν προτεινομένην περίπτωσιν, καλὸν εἶναι νὰ γίνῃ συζήτησις, ὄχι μόνον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῆς οὐσίας τὴν καθ’ ἕκαστον ἄρθρον. Συμφωνῶ ἀπολύτως μὲ αὐτὸ καὶ τὸ θεωρῶ ἀναγκαῖον. Κατ’ ἀρχήν, ὅμως, θὰ πρέπει νὰ συνεννοηθῶμεν πῶς θὰ ἐφαρμόζωμεν, εἰς τὸ μέλλον, τὴν τελευταίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος. Τὸ ἄρθρον 35 τοῦ Συντάγματος λέγει, ὅτι ἓν νομοθετικὸν διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη, ὡς νομοθετικὸν διάταγμα καὶ ἐδημοσιεύθη, τίθεται καὶ πάλιν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς ἢ διὰ νὰ τροποποιηθῇ ἢ διὰ νὰ καταργηθῇ ἢ καὶ διὰ νὰ ἀκυρωθῇ. Ὑπάρχει οὐσιώδης διαφορὰ μεταξὺ καταργήσεως καὶ ἀκυρώσεως. Ἐὰν μία πρότασις, ἀφορᾷ μόνον τὴν κατάργησιν ἢ ἀκύρωσιν, τότε, λαμβάνεται μία ἀπόφασις ἐναντίον, φέρ’ εἰπεῖν, τῆς προτάσεως αὐτῆς καὶ τὸ νομοθετικὸν διάταγμα ἰσχύει ὡς ἔχει. Δὲν γίνονται δύο συζητήσεις. Δὲν εἶναι νοητὸν νὰ γίνουν δύο συζητήσεις. Τὸ διάταγμα, ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ πρότασις περὶ καταργήσεως ἢ ἀκυρώσεως, ἐν τῷ συνόλῳ, τυχὸν ἀπορριφθῇ, μένει ἔγκυρον καὶ δὲν γίνεται περαιτέρω συζήτησις. Ἐὰν γίνῃ πρότασις τροποποιήσεως, τότε, οἱ κύριοι βουλευταί, οἱ 15, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑπογράψουν τὴν πρότασιν τῆς τροποποιήσεως, πρέπει νὰ ἔχουν συντάξει τὴν τροποποίησιν. Ὄχι, ἁπλῶς, νὰ προτείνουν τὴν κατάργησιν ἢ ἀκύρωσιν, ἀλλὰ νὰ ἔχουν συντάξει ἓν σχέδιον νόμου, τροποποιητικοῦ τοῦ Ν. Δ., τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη. Μόνον εἰς τὴν δευτέραν αὐτὴν περίπτωσιν, ὅταν ἔχουν συντάξῃ σχέδιον νόμου τροποποιητικοῦ τοῦ Ν. Δ. ἀκολουθεῖ τὸ σχέδιον αὐτὸ νόμου τὴν διαδικασίαν τὴν συνήθη, δηλαδὴ συζητεῖται εἰς δύο συνεδριάσεις, ἐὰν κατ’ ἀρχὴν γίνῃ δεκτόν. Ἐὰν τυχόν, τὸ τροποποιητικὸν σχέδιον νόμου δὲν γίνῃ κατ’ ἀρχὴν δεκτόν, μία καὶ μόνη συνεδρίασις ἀρκεῖ καὶ δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη δὶς νὰ ἀπορριφθῇ ἡ πρότασις τροποποιήσεως ἑνὸς Ν. Δ. Καταλήγω, λοιπὸν εἰς τὸ ἑξῆς συμπέρασμα καὶ ἐλπίζω ὅτι τὸ συμπέρασμα αὐτὸ θὰ τὸ θεωρήσῃ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ὡς ἀνταποκρινόμενον εἰς τὴν ἔννοιαν καὶ εἰς τὸ γράμμα τῆς τελευταίας § τοῦ ἄρθρου 35. Ὁσάκις πρόκειται περὶ προτάσεως ἀκυρώσεως ἢ καταργήσεως, γίνεται ἡ συζήτησις, ἠμπορεῖ νὰ εἰσέλθῃ ἡ συζήτησις εἰς λεπτομερείας καὶ εἰς τὰ καθέκαστα ἄρθρα καὶ λαμβάνονται ἀποφάσεις. Ἐὰν ἡ ἀπόφασις αὐτὴ εἶναι ἀπορριπτικὴ τῆς προτάσεως, κλείει ἡ ὅλη ὑπόθεσις. Τὸ Ν. Δ. θεωρεῖται ἰσχῦον καὶ διὰ τὸ μέλλον καὶ ἔγκυρον, ἐφ’ ὅσον δὲν ἠκυρώθη. Δευτέρα περίπτωσις. Πρότασις νόμου, τροποποιοῦντος Ν. Δ., δημοσιευθέν, αὐτὴ ἡ πρότασις νόμου, ἐὰν γίνῃ δεκτή, συζητεῖται καθ’ ὃν τρόπον συζητοῦνται ὅλα τὰ νομοσχέδια. Ἐὰν ἀπορριφθῇ κατ’ ἀρχήν, ἀπορρίπτεται κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν καὶ δὲν ὑπάρχει πλέον ἐξέλιξις, ἄλλη εἰς τὴν ὅλην ὑπόθεσιν. Νομίζω ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη δυνατή, λογικῶς καὶ νομικῶς ἑρμηνεία τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος.

§86Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ (Ὑπ. Οἰκον.). Ἤθελον νὰ εἴπω τοῦτο: Ἐὰν ἀσκήσουν τὸ δικαίωμα, ἐντὸς τριμήνου κατὰ τὸ ἄρθρον 35 τοῦ Συντάγματος καὶ κάμουν πρότασιν τροποποιήσεως ἢ καταργήσεως, δικαιοῦνται, βάσει τοῦ ἄρθρου 35, νὰ ἐπανέλθουν διὰ δευτέραν φοράν; Κατὰ τὴν δευτέραν αὐτὴν φορὰν θὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ τακτικὴ διαδικασία, δηλ. θὰ ἔλθῃ ἡ συνήθης πρότασις νόμου κατεπειγόντως κατὰ τὴν συνήθη διαδικασίαν;

§87Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, εἶμαι κάποιας ἄλλης ἀντιλήψεως ὀπαδός. Τὸ ἄρθρον 35, δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίζωνται Ν. Δ. ὅταν αὐτὰ θεωροῦνται κατεπείγοντα. Παρέχεται, ὅμως, καὶ ἡ ἀσφάλεια ὅτι 15 βουλευταὶ ἠμποροῦν νὰ τὰ ἐπαναφέρουν. Δὲν πρέπει ποτὲ νὰ μᾶς συγχέῃ τὸ ὅτι «προτάσεις νόμων ὑποβαλλόμεναι ὑπὸ βουλευτῶν κατὰ τὸ πρῶτον τρίμηνον ἀπὸ τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, περὶ τροποποιήσεως, καταργήσεως καὶ ἀκυρώσεως τῶν διαταγμάτων τούτων, ἐγγράφονται τῇ αἰτήσει δέκα πέντε τοὐλάχιστον βουλευτῶν, κατ’ ἀπόλυτον προτεραιότητα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας». Τὸ ὅτι λέγει αὐτὴν τὴν τρίτην περίπτωσιν, δὲν θὰ τὸ πάρωμεν εἰδικευμένα καὶ θὰ εἴπωμεν: ὑποβάλλεται πρότασις εἴτε διὰ κατάργησιν, εἴτε διὰ τροποποίησιν, εἴτε διὰ συμπλήρωσιν. Ἐδῶ, ἡ πρότασις τῶν 15 βουλευτῶν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἀφορᾷ ὅτι ἢ ὅτι δὲν ἦτο κατεπεῖγον τὸ θέμα νὰ ρυθμισθῇ διὰ τῆς διαδικασίας ἐκείνης ἢ ὅτι δὲν συνεζητήθη ἐπαρκῶς, ἢ ὅτι δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν τὰ ὅσα ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν. Ἡ πρότασις ἐκείνη ἐκφράζει δυσπιστίαν, εἰς τὸ ἐὰν ἔγινε καλὴ χρῆσις τῆς εὐχερείας ἐκείνης τῶν Ν. Δ. καὶ ἑπομένως ἡ πρότασις αὐτὴ εἶναι πλέον νομοσχέδιον. Ἐπανέρχεται ἡ σύμβασις, ὅλη ὡς νομοσχέδιον νὰ συζητηθῇ ἐδῶ. Δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ διαφορετικά. Δὲν μπορεῖτε νὰ χωρίσητε τὰ πράγματα. Δὲν ζητεῖται κατάργησις ἢ τροποποίησις, ζητεῖται ἀκύρωσις. Ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφασίσῃ.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἀνατρέξητε εἰς τὴν συζήτησιν τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Συντάγματος, θὰ ἴδητε ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζετε, δὲν εἶναι ὀρθόν.

§89Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Νομίζω, ὅτι μόνον ἡ ἐξέτασις τῆς οὐσίας αὐτῆς τῆς διατάξεως θὰ δώσῃ τὴν λύσιν. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι τὰ Ν. Δ., τὰ ὁποῖα ψηφίζονται ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ ἐκδίδονται ἀπὸ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν εἶναι πλήρεις νόμοι καὶ δὲν ἔχουν ἀνάγκην ἐπικυρώσεως, οὔτε ἀναστέλλεται ἡ ἰσχὺς μέχρι τῆς κρίσεως τῆς ὁλομελείας τῆς Βουλῆς. Καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι πᾶς νόμος εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον νομοσχεδίου, ἀκύρωσιν ἢ τροποποίησιν. Κατὰ συνέπειαν καὶ χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἡ διάταξις αὐτὴ τοῦ ἄρθρου 35, εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσαχθῇ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ζητῇ τὴν τροποποίησιν, ἢ τὴν κατάργησιν ἢ τὴν ἀκύρωσιν τοῦ Ν. Δ. τοῦ ψηφισθέντος ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ ἐν ἀμφιβολίᾳ ἡ ὀρθότης τῆς σκέψεως αὐτῆς μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ. Τί ἐπεδίωξεν ἡ ἐγγραφὴ τῆς διατάξεως αὐτῆς εἰς τὸ ἄρθρον 35, διότι μέχρις ἐδῶ πρέπει νὰ εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι καὶ χωρὶς τὴν συνταγματικὴν διάταξιν, ἡ Βουλὴ εἶχε δικαίωμα νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον τροποποιήσεως ἢ ἀκυρώσεως. Τί ἐπεδίωξεν ἡ διάταξις αὐτή; Ἐπεδίωξεν μόνον προτεραιότητα εἰς τὴν συζήτησιν, νὰ ἀκουσθῇ ταχέως ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς. Πρόκειται περὶ ἑνὸς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσαχθῇ κατὰ τὴν τακτικὴν διαδικασίαν καὶ τὸ ὁποῖον ἕνα προνόμιον ἔχει, ὅτι πρέπει νὰ κριθῇ ἀπὸ τὴν ὁλομέλειαν τῆς Βουλῆς, ταχέως καὶ ἐντὸς τῆς προθεσμίας, τὴν ὁποίαν ὁρίζει τὸ Σύνταγμα. Κατὰ συνέπειαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν ὅτι ἐπὶ τῆς προτάσεως αὐτῆς, ἀκυρώσεως τοῦ Ν. Δ., θὰ ἰσχύσῃ ἄλλη διαδικασία ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν καθιερώνει τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς. Ἄρα ὡς πρότασις νόμου, ἐὰν ἀπορριφθῇ κατ’ ἀρχήν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπακολουθήσῃ συζήτησις. Ἐὰν γίνῃ κατ’ ἀρχὴν δεκτόν, τότε θὰ συζητηθῇ εἰς τὰς λεπτομερείας της, ὅπως θὰ ἐγένετο, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον τῆς ἀκυρώσεως ἢ τῆς τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. θὰ εἰσήγετο ἐντὸς τῆς προθεσμίας. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, θὰ ψηφισθῇ κατὰ τὴν διαδικασίαν τὴν τακτικὴν τοῦ Συντάγματος. Ἐὰν κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν γίνῃ δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἀνοίγεται ἡ συζήτησις περαιτέρω. Ἐὰν ἀπορριφθῇ, κλείει ἡ συζήτησις ὁριστικῶς, δηλ. θὰ γίνῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἐγένετο ἐὰν δὲν ὑπῆρχε καθόλου ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 35 ἢ ἐὰν οἱ βουλευταὶ δὲν ἔκαμαν χρῆσιν τῆς εὐχερείας, τὴν ὁποίαν τοὺς δίδει τὸ ἄρθρον 35 νὰ εἰσαγάγουν πρότασιν τροποποιήσεως ἢ καταργήσεως τοῦ Ν. Δ., μετὰ τὴν παρέλευσιν τῆς προθεσμίας, τὴν ὁποίαν εἰσάγει τὸ Σύνταγμα. Τότε τί θὰ ἐγίνετο; Θὰ εἰσήγετο καὶ ἐὰν ἐγένετο δεκτή, θὰ ἤνοιγε συζήτησις περαιτέρω διὰ τὰς λεπτομερείας. Ἐὰν ἡ πρότασις, ἡ ὁποία θὰ εἰσήγετο, δὲν ἐγένετο δεκτὴ κατ’ ἀρχήν, δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἐπακολουθήσῃ συζήτησις.

§90Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κατὰ τὴν γνώμην σας, ἑπομένως, ἐὰν ὑποβληθῇ πρότασις ἀκυρώσεως καὶ συζητηθῇ καὶ ἀπορριφθῇ, δὲν ὑπάρχει πλέον συνέχεια συζητήσεως. Ἐπὶ τῇ βάσει, ὅμως, τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος, εἶναι δυνατὸν αὔριον νὰ ὑποβληθῇ πρότασις τροποποιήσεως, διότι ἡ πρότασις αὕτη εἶναι διάφορος. Ἢ θὰ δώσητε ἑπομένως τὴν ἑρμηνείαν ὅτι ἐν τῷ πλείονι ἐνυπάρχει τὸ ἔλασσον, καὶ τότε θὰ συζητηθοῦν καὶ ἡ ἀρχὴ καὶ τὰ ἄρθρα τῆς συμβάσεως ἢ θὰ ὑποβληθῇ νέα πρότασις τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων, ἡ ὁποία θὰ ἔλθῃ καὶ πάλιν πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατόν, διὰ μιᾶς ἑρμηνείας νὰ ἀπομονωθῇ τὸ θέμα τῆς ἀρχῆς καὶ νὰ καταστῇ ἀδύνατος ἡ συζήτησις τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων. Ἐκλέξατε ἓν ἐκ τῶν δύο. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξέλθητε ἀπὸ τὸ δίλημμα.

§91Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ τονίσω καὶ ἐγὼ ὅτι ὁπωσδήποτε ἐφ’ ὅσον τὸ Σύνταγμα χορηγεῖ ἀμφότερα τὰ δικαιώματα, τὸ δικαίωμα καὶ τῆς καταργήσεως καὶ τῆς τροποποιήσεως καὶ τῆς ἀκυρώσεως, δὲν μπορεῖ νὰ ἀποκλείσωμεν τὴν ἐπάνοδον ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ θέματος. Δηλαδή, ἐὰν σήμερον ἀπορρίψωμεν τὴν πρότασιν καταργήσεως ἢ ἀκυρώσεως, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ καὶ πρότασις αὔριον περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ., ἡ ὁποία νὰ ἐγγραφῇ κατὰ προτεραιότητα. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἑρμηνεία ἡ νομικὴ τὴν ὁποίαν προχείρως δίδω, ἀλλὰ ἡ ὁποία νομίζω ὅτι εἶναι ἡ μόνη δυνατή.

§92Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Δὲν ἠμπορῶ νὰ δεχθῶ τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξαν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Κανελλόπουλος. Τὸ Σύνταγμα διὰ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος ἐξασφαλίζει τὴν εὐχέρειαν νὰ ἀκουσθῇ ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς, τῆς Ὁλομελείας ἐπὶ ἑνὸς νομοθετήματος, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη κατὰ τὴν διαδικασίαν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος. Ἅπαξ παρεσχέθη εἰς τὴν Βουλὴν ἡ εὐχέρεια νὰ κρίνῃ ἐπὶ τοῦ νομοθετήματος, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἰδίας διατάξεως, νὰ ἐπανέλθῃ. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποβληθῇ οἱαδήποτε πρότασις νόμου τροποποιήσεως, καταργήσεως ἢ ἀκυρώσεως. Ἡ πρότασις αὕτη ὅμως θὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλήν, ὄχι βάσει τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 35 ἀλλὰ βάσει τῆς γενικῆς διατάξεως τῆς ἀσκήσεως νομοθετικῆς πρωτοβουλίας ὑπὸ τῶν βουλευτῶν.

§93Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ ἀναγνώσω τὴν σχετικὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 35: «Προτάσεις νόμων ὑποβαλλόμεναι ὑπὸ βουλευτῶν κατὰ τὸ πρῶτον τρίμηνον ἀπὸ τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς περὶ τροποποιήσεως, καταργήσεως καὶ ἀκυρώσεως τῶν Διαταγμάτων τούτων, ἐγγράφονται τῇ αἰτήσει 15 βουλευτῶν, κατ’ ἀπόλυτον προτεραιότητα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν». Ἐπομένως εἶναι δυναταὶ προτάσεις νόμων περὶ τροποποιήσεως καὶ καταργήσεως καὶ ἀκυρώσεως. Ὀρθότατα ἐλέχθη, ὅτι πᾶσαι αὐταὶ αἱ προτάσεις δύνανται νὰ ὑποβληθοῦν, ἅπαξ βεβαίως, ἑκάστη. Ἐπομένως ἢ θὰ δοθῇ ἡ ἑρμηνεία ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ συνεξέτασις ἀρχῆς καὶ τροποποιήσεως ἄρθρων ἢ θὰ ἀναγνωρισθῇ ὅτι εἶναι δυνατὴ ἡ ἄμεσος προσεχῶς ὑποβολὴ αἰτήσεως τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων.

§94Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργ.). Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει θέμα συζητήσεως. Ἐλέχθη ὅτι θὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις νόμου κατ’ ἀρχήν. Εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν θὰ ἀκουσθοῦν αἱ τροπολογίαι ἐπὶ τῶν ἄρθρων. Ἐὰν γίνουν δεκταὶ τροπολογίαι ἤδη ἀπὸ τὴν πρώτην συζήτησιν, θὰ πᾶμε εἰς τὴν δευτέραν. Ἐὰν ἀπορριφθῇ κατ’ ἀρχὴν ἡ πρότασις, δὲν ὑπάρχει δευτέρα συζήτησις. Θεωρητικῶς ἡ γνώμη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης εἶναι ὀρθή. Ἀλλὰ ἠμπορεῖ νὰ γίνουν καταστρατηγήσεις.

§95Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ γνώμη σας εἶναι, ἐὰν συζητηθῇ ἡ ἀρχὴ καὶ ἀπορριφθῇ ἡ ἀρχὴ τῆς προτάσεως νόμου, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ πρότασις τροποποιήσεως αὔριον;

§96Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργ.). Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἅπαξ καὶ συζητηθῇ καὶ ἀπορριφθῇ ἡ πρότασις περὶ καταργήσεως, δὲν ἠμπορεῖ νὰ συζητηθῇ οὔτε πρότασις περὶ τροποποιήσεως. Αὐτὸ ὅμως ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν καταδυνάστευσιν τῆς μειοψηφίας ἐκ μέρους τῆς πλειοψηφίας, διότι 15 βουλευταὶ εἶναι δυνατὸν τῇ ὑποδείξει τῆς Κυβερνήσεως, νὰ κάμουν πρότασιν καταργήσεως τοῦ Ν. Δ., ἡ ὁποία νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ ἀπορριφθῇ, ὁπότε δὲν ἠμπορεῖ νὰ συζητηθῇ οἱαδήποτε ἄλλη πρότασις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Εἶναι ὀρθὸν νὰ ὑπάρχῃ ἕνα Ν. Δ. τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ ἀπὸ πάνω του τὴν δαμόκλειον σπάθην τῶν συνεχῶν προτάσεων τροποποιήσεως ἢ καταργήσεως. Διὰ τοῦτο δηλῶ ὅτι εἶμαι πρόθυμος νὰ συζητήσωμεν σήμερον καὶ τὴν κατάργησιν ὁλοκλήρου τοῦ Ν. Δ. καὶ τὴν τροποποίησιν ὡρισμένων ἄρθρων του, ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅμως, ὅτι θὰ συζητήσωμεν ταῦτα πάντες ὁμοῦ.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν ταύτην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει θέμα καὶ προχωροῦμεν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἔγινε δεκτή. Ὁ κ. Οἰκονομίδης, εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, ἔχει τὸν λόγον.

§98Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν εἶναι νὰ διευκρινισθῇ τὸ θέμα ποία εἶναι ἡ ἑρμηνεία ἡ ὁποία δίδεται. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, προβαίνω εἰς τὴν δήλωσιν, καθ’ ὅσον μὲ ἀφορᾷ ὡς Κόμμα Φιλελευθέρων, ὅτι ἐὰν σήμερον δὲν τηρηθῇ ἡ διαδικασία νὰ συζητηθῇ καὶ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, ἡμεῖς ἐπιφυλασσόμεθα νὰ ὑποβάλωμεν πρότασιν τροποποιήσεως.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ συζητηθῇ καὶ κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον.

§100Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Τὴν αὐτὴν δήλωσιν εἶμαι ἐξουσιοδοτημένος νὰ κάμω καὶ ἐξ ὀνόματος τῆς Φ.Δ.Ε.

§101Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Δηλαδὴ ἀποδέχεσθε τὴν ἄποψιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, κ. Ὑπουργέ.

§102Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργ.). Βεβαίως.

§103Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, κατ’ ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος, τὸ Ν. Δ. 3560) 56 ἔρχεται εἰς τὴν Ὁλομέλειαν τοῦ Σώματος πρὸς ἀνασυζήτησιν. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως τὸ Ν. Δ. ἐξωνυχίσθη ἐν πλάτει καὶ ἀπὸ πάσης πλευρᾶς καὶ διεπιστώθη καὶ ἡ ἐθνικὴ σημασία τοῦ θέματος καὶ τὸ ὠφέλημα διὰ τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως τότε τὸ Ν. Δ. ἔτυχε τῆς ἐγκρίσεως σχεδὸν ὅλων τῶν ἀποχρώσεων τῆς Βουλῆς. Ἐπεκρίθη ἀπὸ ὡρισμένους ἀγορητὰς, τοὺς ὁποίους κατωτέρω θὰ ἀναφέρω. Ὑπεστηρίχθη δὲ καὶ ἀπὸ αὐτὸν τὸν εἰσηγητὴν τῆς μειοψηφίας, ὁ ὁποῖος τὸ ἐνέκρινεν ἀνεπιφυλάκτως.

§104Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ ἑνὸς βασικοῦ θέματος ἀρχῆς, ἀφορῶντος αὐτὴν τὴν σύμβασιν. Εἶμαι κατάπληκτος μὲ τὴν ἀρχικὴν διάταξιν αὐτῆς τῆς συμβάσεως καὶ ἐπιθυμῶ νὰ θέσω ἐνώπιον τοῦ Προεδρείου, ἐνώπιον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας μίαν βασικὴν διαπίστωσιν: ὅτι ἡ σύμβασις δὲν ὑπάρχει. Συζητοῦμεν περὶ συμβάσεως, ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει καὶ ἡ ὁποία καὶ ἂν ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐὰν ψηφισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλήν, θὰ ἐξακολουθῇ νὰ μὴ ὑπάρχῃ. Καὶ τὸ θέμα πρέπει νὰ διευκρινισθῇ προτοῦ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν. Τὸ ἄρθρον 3 ὁρίζει τὰ ἑξῆς: «Ἅπασαι αἱ διατάξεις τῆς κυρουμένης συμβάσεως δύνανται νὰ τροποποιῶνται ἢ καταργοῦνται διὰ συμφωνίας, μεταξὺ τοῦ ἀναδόχου καὶ τοῦ Δημοσίου, ἐκπροσωπουμένου ὑπὸ τῶν ὑπογραψάντων τὴν σύμβασιν Ὑπουργῶν, κυρουμένης διὰ Β. Διατάγματος ἐκδιδομένου προτάσει τῶν ἰδίων Ὑπουργῶν». Ἑπομένως, κύριοι βουλευταί, τί ψηφίζομεν; Μέχρις ὅτου λάβω ἀπάντησιν εἰς αὐτὸ τὸ ἐρώτημα, ἀδυνατῶ νὰ ἐννοήσω τί καλεῖται ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ. Θὰ ἐπαναλάβω ὅσα εἶπα χάριν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Συγκοινωνιῶν, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο παρών. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Συγκοινωνιῶν: Ἔθεσα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ἐρώτημα: Ὑπάρχει σύμβασις; Διότι ἡ ἔννοια τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς εἶναι ὅτι δίδει ἰσχὺν νόμου εἰς μίαν σύμβασιν, ἡ ὁποία δὲν δύναται, πλέον, νὰ τροποποιηθῇ, παρὰ μόνον διὰ νόμου. Ἀλλ’ ἡ βασικὴ διάταξις, τοῦ ἄρθρου 3 παραδίδει καὶ τὴν κατάργησιν καὶ τὴν τροποποίησιν ἁπασῶν τῶν διατάξεων εἰς τὴν συμφωνίαν ἀναδόχου καὶ ἁρμοδίων Ὑπουργῶν. Ἐν τοιαύτῃ, ὅμως, περιπτώσει, ὑπάρχει ἔλλειψις σεβασμοῦ πρὸς τὴν Βουλήν. Βαρὺς εἶναι ὁ χαρακτηρισμός, ἀλλὰ δίκαιος. Γίνεται ἐμπαιγμὸς τῆς Βουλῆς, ὅταν ἔρχεται πρὸς ψήφισιν μία σύμβασις, ἅπασαι αἱ διατάξεις τῆς ὁποίας, εἶναι δυνατὸν νὰ καταργηθοῦν, διὰ συμφωνίας μεταξὺ Ὑπουργῶν καὶ ἀναδόχου. Πρὸς τί τότε ἔρχεται ἡ Βουλὴ καὶ περιάπτει τὸν τύπον τοῦ νόμου εἰς μίαν σύμβασιν, ἡ ὁποία ἀπὸ αὔριον τὴν πρωΐαν εἶναι δυνατὸν ὁλόκληρος νὰ καταργηθῇ δι’ ἀποφάσεως τῶν Ὑπουργῶν; Ἐπαναλαμβάνω τὴν ἀνάγνωσιν, διότι εἶναι, πράγματι, ἀπίστευτος ἡ διατύπωσις τοῦ κειμένου. (Ἀναγινώσκει)..... Φρονῶ, ὅτι ἐὰν τὸ ἄρθρον αὐτὸ παραμείνῃ ὡς ἔχει, ἀποτελεῖ θέμα ἀξιοπρεπείας τῆς Βουλῆς, νὰ μὴ δώσῃ συνέχειαν εἰς τὴν συζήτησιν. Πρόκειται περὶ μιᾶς ἀπεριορίστου καὶ ἀπολύτου ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς τοὺς Ὑπουργούς, νὰ συνάπτουν, κατὰ τὴν κρίσιν των, κατ’ ἀρέσκειαν, συμβάσεις εἰς τὸ μέλλον. Δὲν νομίζω, ὅτι ἀποτελεῖ εὐλάβειαν πρὸς τὸ Σῶμα, νὰ κληθῇ, εἰς συζήτησιν τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Ἂν δηλωθῇ ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἀποσύρεται, τότε, πράγματι, ὑπάρχει μία σύμβασις, ἡ ὁποία πρόκειται σοβαρῶς νὰ περιβληθῇ τὸ κῦρος τοῦ νόμου καὶ νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν.

§105Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργ.). Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἔχει τὴν ἑξῆς σημασίαν: Εἰς ὡρισμένας διατάξεις τῆς συμβάσεως, προβλέπεται τροποποίησις ὅρων, ἐὰν συμβῇ τὸ Αʹ ἢ Βʹ ἢ Γʹ γεγονός. Αἱ τροποποιήσεις αὗται εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν διὰ Β. Διαταγμάτων, διότι προβλέπεται εἰς τὴν σύμβασιν πῶς θὰ γίνῃ. Ὑπὸ αὐτήν, λοιπόν, τὴν ἔννοιαν, εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μαζί σας, ἐὰν καὶ σεῖς συμφωνῆτε μαζί μου. Ἐκεῖ ὅπου εἰς ὡρισμένα ἄρθρα τῆς συμβάσεως παρέχεται ἡ ἐξουσιοδότησις εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ τροποποιῇ τὴν σύμβασιν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως, θὰ παραμένῃ τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθητε, μόνον δι’ αὐτὸν τὸν λόγον. Δηλαδή, ἡ σύμβασις λέγει: Τριάκοντα πέντε δρομολόγια ἑβδομαδιαίως εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Εἶναι δυνατόν, ὅμως, τὰ δρομολόγια αὐτά, κατόπιν συμφωνίας τοῦ ἀναδόχου καὶ τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν, νὰ τροποποιηθοῦν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τώρα νὰ εἴπωμεν πῶς θὰ τροποποιηθοῦν μετὰ 15 χρόνια, οὔτε εἶναι δυνατὸν διὰ τὴν κάθε τροποποίησιν τοῦ δρομολογίου νὰ εἰσάγεται σχέδιον νόμου εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ δώσητε τὴν ἐξουσιοδότησιν εἰς τὸν Ὑπουργόν, τότε, συμφωνίᾳ ἀναδόχου καὶ συμφωνίᾳ τῶν ἐκπροσωπούντων τὴν τότε Κυβέρνησιν, νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ τροποποίησις. Αὐτὸ σκοπεῖ αὐτὴ ἡ διάταξις καὶ μόνον καὶ τίποτε ἄλλο, πλέον τούτου.

§106Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐὰν σκοπῇ αὐτὸ ὑπῆρξε, πράγματι, νομοτεχνικῶς, ἀτυχεστάτη ἡ διατύπωσίς της. Διότι, ὅταν τὸ ἄρθρον ἀναγράφῃ ὅτι ἅπασαι αἱ διατάξεις καταργοῦνται, αὐτὸ εἶναι, καὶ εἰς γραμματικὴν καὶ εἰς λογικὴν ἑρμηνείαν, ἐντελῶς διάφορον, ἀπὸ ὅ,τι εἴπατε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Κάμνω ἀπολύτως καλόπιστον ἑρμηνείαν αὐτοῦ τοῦ κειμένου. Ἑπομένως, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον, νομίζω ὅτι θὰ ἀξιώσῃ ὁλόκληρος ἡ Βουλή, διότι τὸ θέμα δὲν ἀφορᾷ αὐτὴν τὴν στιγμὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ Συμπολίτευσιν, εἶναι θέμα γοήτρου καὶ κύρους ὁλοκλήρου τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, καὶ ἀπευθύνομαι ἐπίσης καὶ πρὸς τὴν Συμπολίτευσιν. Εἶναι ἡ κατάργησις αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου. Καὶ εἰς τὰ συγκεκριμένα ἄρθρα, ὅπου νομίζετε ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ αὐτὴ ἡ ἁρμοδιότης τῆς νέας συμφωνίας, νὰ ἀναφερθῇ ὅτι παρέχεται αὐτῇ ἡ ἐξουσιοδότησις. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρέπον. Ἀλλ’ αὐτὴ ἡ διάταξις — ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν Βουλὴν — ἂν ψηφισθῇ, ἡ Βουλὴ ὡμολόγησε πλέον τὴν χρεωκοπίαν. Δὲν ἔχει λόγον ὑπάρξεως.

§107Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, κατ’ ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος τὸ Ν.Δ. 3560)56 τὸ ψηφισθὲν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως ἔρχεται εἰς τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Σώματος πρὸς ἀνασυζήτησιν. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως ἐξωνυχίσθη ἀπὸ πάσης πλευρᾶς καὶ ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ τὸ θέμα, διαπιστωθείσης τῆς μεγάλης ἐθνικῆς σημασίας καὶ ὠφελιμότητος τούτου διὰ τὴν ἐθνικήν μας οἰκονομίαν, συνεφώνησε δὲ καὶ ὁ Εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας προτείνας τὴν ἀνεπιφύλακτον ἔγκρισιν τῆς συμβάσεως τοῦ Κράτους μετὰ τοῦ Ἀρ. Ὠνάση. Κύριοι βουλευταί, ἡ κυρωθεῖσα σύμβασις διὰ τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν Νομ. Διατάγματος, διασφαλίζει δύο σοβαρώτατα πλεονεκτήματα. 1ον. Ὅτι τερματίζεται μία θλιβερὰ κατάστασις εἰς τὰς ἀεροπορικὰς συγκοινωνίας τῆς Χώρας, ἡ ὁποία ἐστοίχισε πάρα πολὺ ἀκριβὰ εἰς τὸ Κράτος, μὲ τὴν διαρκῆ ἀφαίμαξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, χωρὶς παρὰ ταῦτα νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ σταθῇ εἰς τὰ πόδια της ἡ Τ.Α.Ε., ἀποτυχοῦσα παταγωδῶς κατὰ γενικὴν ἀναγνώρισιν καὶ 2ον. Ὅτι Ἕλλην παγκοσμίου οἰκονομικῆς δραστηριότητος ἐκδηλώνει ἐνδιαφέρον διὰ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν. Ἡ Τ.Α.Ε. ἀντικαθισταμένη ἤδη ὑπὸ τῆς συνιστωμένης ἑταιρίας ἀεροπορικῶν συγκοινωνιῶν τοῦ κ. Ὠνάση, ἐγεννήθη κατὰ τρόπον ἀνώμαλον, διότι οὔτε διὰ διαγωνισμοῦ ἐπεβλήθη, οὔτε ἡ οἰκονομική της συγκρότησις ἐδικαιολόγει τὴν εἰς αὐτὴν ἀνάθεσιν τῶν ἀεροπορικῶν συγκοινωνιῶν. Ἦτο μία ἀφανὴς ἑταιρία μὲ κεφάλαιον προπολεμικῶς 5.000 δολλαρίων, τῆς ὁποίας μετεῖχον ἀπόστρατοι ἀξιωματικοὶ τῆς ἀεροπορίας καὶ εἶχον ὡς ἀποστολὴν τὴν ἐκπαίδευσιν ἐρασιτεχνῶν ἀεροπόρων. Τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1946 τὸ Ὑπουργεῖον Ἀεροπορίας ἐχορήγησεν εἰς τὴν Τ.Α.Ε. μηνιαίαν ἄδειαν διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ἐναερίων συγκοινωνιῶν, μὲ δύο σκάφη προερχόμενα ἀπὸ τὸ συμμαχικὸν ὑλικὸν τῆς ἀεροπορίας τῆς Μ. Ἀνατολῆς. Ἡ ἄδεια αὐτὴ εἶχε προσωρινὸν χαρακτῆρα, ἐχορηγήθη δὲ ἐν ὄψει συγκροτήσεως νέου ἀεροπορικοῦ ὀργανισμοῦ ἢ ἐπανασυστάσεως τῆς ἀεροπορικῆς ἑταιρίας τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου Στρατοῦ. Ἡ μηνιαία αὐτὴ ἄδεια ἴσχυσεν ἐπὶ μίαν πενταετίαν, ἤτοι μέχρι τοῦ 1951 καὶ τότε ἐδόθη εἰς τὴν Τ.Α.Ε. τὸ προνόμιον εἰκοσαετοῦς ἐκμεταλλεύσεως τῶν ἐναερίων συγκοινωνιῶν. Ηὐνοήθη μία ἀκατάλληλος καὶ ἀσυγχρόνιστος ἑταιρία, ἵνα ἐκμεταλλευθῇ τὴν ὑπόθεσιν τῶν ἐναερίων συγκοινωνιῶν τῆς Χώρας. Κατὰ τὸ 1947 τὸ Κράτος ἵδρυσεν δευτέραν ἀεροπορικὴν ἑταιρίαν, τὴν «ΕΛΛΑΣ», τῆς ὁποίας μέτοχοι ἦσαν τὰ 3 Μετοχικὰ Ταμεῖα Στρατοῦ, καὶ τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον Πολιτικῶν Ὑπαλλήλων. Ἡ ἵδρυσις τῆς δευτέρας ταύτης ἑταιρίας δὲν ἐζημίωσε τὴν Τ.Α.Ε., διότι ὡς ἐμφαίνεται εἰς τὸ ὑποβληθὲν ἔγγραφον εἰς τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς τότε Κυβερνήσεως Ἀλέξ. Διομήδην, ὑπὸ τοῦ διευθύνοντος Συμβούλου της, ἡ Τ.Α.Ε. εἶχε τὰ 82% τῆς ἐπιβατικῆς κινήσεως τῆς Χώρας καὶ ἀνεγνώριζεν ὅτι κατὰ τοὺς ἐαρινοὺς μῆνας θὰ ἐπραγματοποίει κέρδη 350 ἑκατομμυρίων δραχμῶν.

§108Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς αὐτό.

§109Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, κ. Μπουρδάρα, εἴπατε ὅτι, ὑποστηρίζω ἀνακριβῆ πράγματα. Ἐπειδὴ συνηθίζω νὰ ὁμιλῶ βασιζόμενος ἐπὶ πλήρων ἀποδείξεων, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἀναγνώσω τὸ σχετικὸν ἔγγραφον ἀπὸ τὸ ὁποῖον προκύπτουν ἀδιασείστως ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζω. Ἰδοὺ πῶς ἔχει τὸ ἔγγραφον: «Χανιὰ 20 Μαρτίου 1949 Πρὸς τὴν Α. Ε. τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως κ. Ἀλέξανδρον Διομήδην Ἐνταῦθα Κύριε Ἀντιπρόεδρε, Ἔχω τὴν τιμὴν κ..................... Ἑταιρία Τ.Α.Ε. 82% τῆς ἐπιβατικῆς κινήσεως τῆς Χώρας τὰ εἰς χεῖρας μας στοιχεῖα ἐν ὄψει τῶν ἐαρινῶν δρομολογίων περίσσευμα διὰ τὴν ἑταιρίαν Τ.Α.Ε. 350 ἑκατομμύρια δραχμαί».

§110Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Ἀναγνώσατε, κ. συνάδελφε, ὁλόκληρον τὸ ἔγγραφον.

§111Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἀλλὰ σεῖς ἀμφισβητεῖτε συγκεκριμένως τὰ δύο αὐτὰ σημεῖα. Δηλαδὴ τὸ ὅτι ἡ Τ.Α.Ε. εἶπε ὅτι ἔχει διασφαλίσει τὸ 82% τῆς ἐπιβατικῆς κινήσεως καὶ τὸ περίσσευμα τῶν 350 ἑκατομμυρίων τῶν ἐαρινῶν δρομολογίων. Αὐτὸ ὑπεστηρίξατε καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, αὐτὸ ὑπεστηρίξατε καὶ εἰς τὴν εἰσηγητικήν σας ἔκθεσιν ἐγγράφως. Αὐτὸ ἀμφισβητεῖτε καὶ τὴν στιγμὴν αὐτήν. Ὀφείλετε νὰ ἐνθυμῆσθε ὅ,τι ἔχετε εἴπει. Παρὰ ταῦτα, ὅμως, κ. βουλευταί, διάχυτος ἦτο ἡ γνώμη ὅτι ἡ Τ.Α.Ε. δὲν ἐπήγαινε καλὰ καὶ ὅτι θὰ περιήρχετο εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως. Δι’ αὐτὸ τρεῖς μῆνας ἀργότερον ἡ Κυβέρνησις συνέστησε ἐπιτροπὴν ἐλέγχου τῶν ἐναερίων συγκοινωνιῶν ἡ ὁποία ἀπεφάνθη ὅτι ἡ Τ.Α.Ε. ἦτο ἐν πτωχεύσει. Τώρα πῶς δικαιολογεῖται ἡ Τ.Α.Ε. νὰ διασφαλίζῃ κέρδη καὶ νὰ περιέλθῃ εἰς πτώχευσιν δὲν εἶναι δυσεξήγητον, διότι οἱ διευθύνοντες παρώθησαν τὴν ἑταιρίαν εἰς πτώχευσιν, ἐνῷ αὐτοὶ ἐγένοντο πλούσιοι. Δὲν ἐπλήρωσεν ἡ Τ.Α.Ε. τὰς ὑποχρεώσεις της πρὸς τὸ Δημόσιον καὶ τὰ ἀσφαλιστικὰ ταμεῖα καὶ ἀντὶ νὰ συγχωνευθῇ μὲ τὴν παραλλήλως ἐργαζομένην ἑταιρίαν «ΕΛΛΑΣ» ἀντιθέτως ἀπερρόφησε τὴν «ΕΛ-ΛΑΣ». Τὸ 1951 ὑπῆρχον δύο ἑταιρίαι: ἡ Τ.Α.Ε. καὶ ἡ «ΕΛΛΑΣ» καὶ μία τρίτη, κατ’ ὄνομα ἡ «ΑΜΕ». Ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς οἰκονομικῆς ἐξυγιάνσεως συνεχωνεύθησαν αἱ τρεῖς αὐταὶ ἑταιρίαι εἰς μίαν διὰ τοῦ νόμου 1856) 51. Τῆς ἐχαρίσθησαν τότε ὅλα τὰ χρέη πρὸς τὸ Δημόσιον, Ι.Κ.Α. κλπ. Ἐχαρίσθησαν δηλαδὴ 13 δισεκατομμύρια τῆς Τ.Α.Ε., 5.600.000.000 δραχμ. τῆς «ΕΛΛΑΣ» καὶ 500 ἑκατομμ. τῆς ΑΜΕ. Κατὰ τὴν κατανομὴν τῶν μετοχῶν τῆς νέας ἑταιρίας τὸ Δημόσιον ἀντὶ νὰ λάβῃ 3000 μετοχὰς ὡς ἔπρεπεν ἔλαβεν μόνον 10.000, διὰ νὰ εὐνοηθῇ ὁ κ. Ζῶτος. Ἐπὶ πλέον τὸ Δημόσιον ἠγγυήθη ὑπὲρ τῆς ἑταιρίας δάνειον 48.500.000.000 δραχ. Παρὰ ταῦτα κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς συγχωνεύσεως λόγω τῆς σπατάλης καὶ τῆς ἀκαταστασίας τὸ ἔλλειμμα τῆς Τ.Α.Ε. ἀνῆλθεν εἰς 24 δισεκατομμύρια, κατὰ δὲ τὰ ἑπόμενα ἔτη εἰς 22 δισεκατομμύρια, 17 δισεκατομμύρια καὶ 11 δισεκατομμύρια. Ἤτοι ἐν συνόλῳ τὸ χρέος ἀνῆλθεν εἰς 80ἑκατομμύρια σημερινῶν δραχμῶν. Τὸ 1953 αἱ κρατικαὶ ὑπηρεσίαι ἐζήτησαν τὴν κατάσχεσιν τῶν περιουσιακῶν στοιχείων τῆς Τ.Α.Ε., ἡ δὲ Κτηματικὴ Τράπεζα ἐζήτησε νὰ κηρυχθῇ ἡ ΤΑΕ εἰς πτώχευσιν. Ἡ Τ.Α.Ε. ὤφειλε τότε εἰς τὸ Κράτος α) 74.887.000 νέας δραχμάς, β) πρὸς τὴν Κτηματικὴν Τράπεζαν 61.290.000 νέας δραχμάς, καὶ γ) εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν 20.590.000 νέας δραχμάς. Ἤτοι σύνολον παθητικοῦ 5.281.000 δολλάρια. Τὸ 1954 ἐψηφίσθη τὸ Ν.Δ. 3006 διὰ τοῦ ὁποίου ἡ ΤΑ.Ε. ὑπείγετο ὑπὸ ἐκκαθάρισιν. Ἀκολούθως ἐξεδόθη ὁ νόμος 1371 διὰ τοῦ ὁποίου προεβλέπετο ἡ σύντμησις τῶν προθεσμιῶν τοῦ Ν.Δ. 3006. Οἱ ἐνδιαφερόμενοι τῆς Τ.Α.Ε. προσέφυγον εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, τὸ ὁποῖον ἔκρινεν ὡρισμένας διατάξεις τοῦ Ν.Δ. 3006 ὡς ἀντισυνταγματικὰς καὶ τὸ ψηφισθὲν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως Ν.Δ. 3560) 56 τὸ καὶ ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν καὶ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ ἀκύρωσις παρὰ τῶν ὑποβαλλόντων τὴν πρότασιν κ. συναδέλφων, ἐθεράπευσε τὴν συνταγματικὴν αὐτὴν ἀτέλειαν καὶ ἐπισπεύδει τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς Τ.Α.Ε. ἵνα ἀπαλλαγῇ τὸ Δημόσιον ἀπὸ τὰς οἰκονομικὰς αὐτὰς ἐπιβαρύνσεις καὶ διευκολυνθῇ ἡ ἐγκατάστασις τοῦ ἀναδόχου. Ἐρωτᾶται, κ. βουλευταί, ἠτύχησεν ἡ Τ.Α.Ε. ἐμπορικῶς, ἢ ἄλλοι λόγοι συνετέλεσαν εἰς τὴν χρεωκοπίαν της; Διεξήχθη διοικητικὴ ἀνάκρισις ὑπὸ δύο ἀνωτάτων κρατικῶν λειτουργῶν, ὑπὸ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ κ. Παγουλάτου καὶ ὑπὸ τοῦ προϊσταμένου τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν Ἐφέτου κ. Γεωργίου καὶ διεπιστώθησαν ἀτασθαλίαι, σπατάλαι καὶ ἀνωμαλίαι, ἐγγίζουσαι καὶ ὑπερακοντίζουσι τὰ ὅρια τοῦ ποινικοῦ νόμου. Εἶχον ἐγγραφῆ εἰκονικὰ δάνεια μεγάλων ποσῶν διὰ τὰ ὁποῖα ἐπληρώνοντο ὑπέρογκοι τόκοι τῶν ἀνυπάρκτων αὐτῶν δανείων καθὼς καὶ ἀναλήψεις μεγάλων ποσῶν. Ὁ οἰκονομικὸς ἐπιθεωρητὴς κ. Παγουλάτος ἀναφέρει εἰς τὴν ἔκθεσίν του ὅτι χρηματικὰ ποσὰ ἑνὸς δισεκατομμυρίου καὶ 1.380.000.000 δραχ. δὲν εἰσήχθησαν εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ἑταιρίας, ἀλλὰ ἐδημιουργήθησαν ὑπὲρ τοῦ Στεφάνου Ζώνου διὰ λογιστικῶν ἐγγραφῶν. Αὐτή, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἡ ἱστορία τῆς ἀνωμάλως δημιουργηθείσης καὶ ἐπιβληθείσης Τ.Α.Ε., ἥτις τόσον ἐταλαιπώρησε καὶ ἐταλάνισε τὸν τόπον. Διὰ τῆς κυρωθείσης συμβάσεως καταργεῖται τὸ προνόμιον τῆς Τ.Α.Ε. καὶ παραχωρεῖται προνόμιον 20ετοῦς ἐκμεταλλεύσεως εἰς τὸν νέον ἀνάδοχον. Τὴν 1ην Ἰουλίου 1955 ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τότε Ὑπουργὸς τῶν Συγκοινωνιῶν προεκήρυξε διεθνῆ διαγωνισμὸν διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ἐναερίων συγκοινωνιῶν τῆς Χώρας. Εἰς τὸν διαγωνισμὸν ἔλαβον μέρος ἑλληνικοὶ καὶ ξένοι οἶκοι. Τὴν 9ην Σεπτεμβρίου συνεστήθη 9μελὴς ἐπιτροπὴ ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου κ. Χόνδρου, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνετέθη ἡ μελέτη τῶν προτάσεων καὶ ἡ ἐπ’ αὐτῶν εἰσήγησις. Ἡ ἐπιτροπὴ συνέστησεν ὑποεπιτροπὴν ἥτις προέτεινε τὸν ἀποκλεισμὸν 4 οἴκων, τῶν ὁποίων αἱ προτάσεις δὲν ἦσαν σύμφωνοι πρὸς τοὺς ὅρους τῆς διακηρύξεως καὶ συνίστα τὴν ἄμεσον ἔναρξιν διαπραγματεύσεων μὲ τὸν Ὠνάσην τοῦ ὁποίου τὴν πρότασιν ἔθετεν εἰς τὴν πρώτην γραμμήν, ἐὰν δὲ δὲν ἐπήρχετο συμφωνία μὲ τὸν Ὠνάσην τότε θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπακολουθήσῃ διαπραγμάτευσις μὲ τὰς ἄλλας ἑταιρίας. Ἡ ὁλομέλεια τῆς Ἐπιτροπῆς περιώρισε τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀποκλεισθεισῶν ἑταιριῶν εἰς τρεῖς καὶ δὲν συνεφώνησε νὰ ἔλθῃ ἀμέσως εἰς διαπραγματεύσεις μὲ τὸν Ὠνάσην, ἀλλ’ ἔκρινεν ὅτι ἔπρεπε νὰ καλέσῃ καὶ τοὺς ἀντιπροσώπους καὶ τῶν ἄλλων ἑταιριῶν, ἵνα παράσχουν ὡρισμένας διευκρινίσεις ἐπὶ τῶν προτάσεών των. Οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἑταιριῶν ὑπέβαλον συμπληρωματικὰς προτάσεις καὶ διευκρινίσεις, ἀπεφάσισε τὸν ἀποκλεισμὸν ἑτέρων δύο οἴκων καὶ τελικῶς ὁ διαγωνισμὸς περιωρίσθη μεταξὺ πέντε οἴκων, ἤτοι τῶν Ὠνάση, Νιάρχου, Γουλανδρῆ, Βιτάλη καὶ Παυλίδη. Κατὰ τὴν βαθμολογίαν τῆς Ἐπιτροπῆς πρώτη ἦλθεν ἡ πρότασις Ὠνάση, συγκεντρώσασα 8 ψήφους ἔναντι τῶν 9 μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς. Τὸ ἓν μέλος ἠρνήθη ψῆφον δι’ ὅλας τὰς προτάσεις. Ἡ πρότασις Νιάρχου συνεκέντρωσε 7 ψήφους ἡ πρότασις Γουλανδρῆ 4 καὶ ἡ πρότασις Βιτάλη 2. Ἡ πρότασις Παυλίδου οὐδεμίαν. Ἡ πρότασις Ὠνάση ἐμφανίζει ἀρτίαν οἰκονομικὴν μελέτην, δὲν συνεργάζεται μὲ ὁμοειδεῖς ξένας ἐπιχειρήσεις ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς ἢ οἰκονομικῆς καλύψεως καὶ διαθέτει τὰ πλέον σύγχρονα σκάφη συμφώνως πρὸς τὰς ἀπόψεις τοῦ Ἐπιτελείου Ἀεροπορίας. Ἡ πρότασις Νιάρχου εἶναι ἀξιολόγου σημασίας καὶ προεκάλεσε τὸ ἐνδιαφέρον τῆς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία τὴν ἐμελέτησεν ἐπισταμένως, ἀλλ’ ὑστερεῖ εἰς ὡρισμένα σημεῖα καὶ διὰ τοῦτο ἦλθε δευτέρα εἰς τὴν βαθμολογίαν. Ἡ ἑταιρία Γουλανδρῆ ἔδιδε τὰ 49% εἰς Βρεταννικὴν ἑταιρίαν. Ἡ ἑταιρία Βιτάλη, ἡ ὁποία ἔλαβε 1 ψήφους θὰ συνειργάζετο μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν ἑταιρίαν Καλλιφόρνια Ἤστερ. Καὶ τέλος ἡ ἑταιρία Παυλίδη, ἡ ὁποία οὐδεμίαν ψῆφον ἔλαβε, θὰ συνειργάζετο μὲ Ἀμερικανικὴν ἑταιρίαν. Κύριοι βουλευταί, ὅταν συνεζητεῖτο τὸ Ν. Δ. ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, ἐπεκρίθη τοῦτο ὑπὸ συναδέλφων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διὰ τοὺς ἀκολούθους λόγους: Πρῶτον: Ὅτι ὁ ἀνάδοχος δὲν ἀναλαμβάνει τὴν καταβολὴν τῶν γεγενημένων ὑποχρεώσεων καὶ ὀφειλῶν τῆς Τ. Α.Ε. Δεύτερον, ὅτι διαχωρίζονται τὰ δρομολόγια ἐσωτερικοῦ καὶ ἐξωτερικοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὰ κόμιστρα. Τρίτον: ἡ τρίτη παρατήρησις ἀφορᾷ τὴν χρησιμοποίησιν ἀεροπλάνων δικινητηρίων διὰ τὰς γραμμὰς τοῦ ἐσωτερικοῦ. Τέταρτον: Ἑτέρα παρατήρησις ἀφορᾷ εἰς τὸ θέμα τῆς ὑπηκοότητος τοῦ ἀναδόχου. Καὶ Πέμπτον: Ὅτι αἱ παθητικαὶ γραμμαὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ θὰ εἶναι εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου. Ἀπαντῶ εἰς τὰς ἐπικρίσεις αὐτὰς ὡς ἀκολούθως: Πρῶτον: Οὐδεμία ἐκ τῶν συμμετασχουσῶν εἰς τὸν διαγωνισμὸν ἑταιριῶν ἐδέχθη νὰ πληρώσῃ τὰς ὀφειλὰς τῆς Τ.Α.Ε. καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ὅταν τὸ 1951 ἐχορηγήθη διὰ συμβάσεως 20)τὲς προνόμιον εἰς τὴν Τ.Α.Ε. τῆς ἐχαρίσθησαν ὅλαι αἱ ὀφειλαί της πρὸς τὸ Δημόσιον. Θὰ ἦτο, ἑπομένως, ἀπολύτως ἀδύνατον, νὰ ὑποχρεώσωμεν τὸν νέον ἀνάδοχον νὰ ἀναλάβῃ τὰς παλαιὰς ὑποχρεώσεις τῆς Τ.Α.Ε. Δεύτερον: Ἀναφορικῶς μὲ τὸν διαχωρισμὸν τῶν δρομολογίων ἐσωτερικοῦ καὶ ἐξωτερικοῦ ὅσον ἀφορᾷ τὰ κόμιστρα, τοῦτο ἐθεωρήθη ἐπιβεβλημένον, διότι ἡ συνένωσις τῶν δεδομένων ἐκμεταλλεύσεως εἰς ἑνιαῖον ὑπολογισμὸν θὰ ὡδήγει εἰς αὔξησιν τῶν κομίστρων τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ τοῦτο διότι ἡ ἀξία τῶν ἀεροπλάνων τοῦ ἐξωτερικοῦ εἶναι κολοσσιαία ἔναντι τῆς ἀξίας τῶν ἀεροπλάνων τοῦ ἐσωτερικοῦ. Π. χ. Ἕνα σύγχρονον ἀεροπλάνον κοστίζει 3.000.000 δολλάρια, ἐνῷ καὶ τὰ 14 Ντακότα τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦνται διὰ τὸ ἐσωτερικὸν κοστίζουν 1.750.000 δολλάρια περίπου, δηλαδὴ καὶ τὰ 14 Ντακότα δὲν ἰσοδυναμοῦν οὔτε μὲ ἕνα ἀεροπλάνον ἐξωτερικοῦ. Τούτου ἕνεκεν, ἐὰν ὑπάρξῃ ἑνιαῖος συνυπολογισμὸς κομίστρων ἐσωτερικοῦ καὶ ἐξωτερικοῦ θὰ ἔχωμεν μίαν σοβαρὰν ἐπίπτωσιν ἐπὶ τῶν δρομολογίων τοῦ ἐσωτερικοῦ. Οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι μετὰ μίαν πενταετίαν θὰ ἀποσβεσθῇ ἡ ἀξία τῶν ἀεροπλάνων τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ τότε θὰ εἶναι ἄνευ ἐπιβαρύνσεως τὰ κόμιστρα, διότι ἡ τεχνικὴ ἐξέλιξις τῶν ἀεροπλάνων ἐπιβάλλει τὴν κατὰ σύντομα χρονικὰ διαστήματα ἀντικατάστασιν τῶν τύπων ἀεροπλάνων. Τρίτον. Ἡ τρίτη παρατήρησις ἀφορᾷ τὴν χρησιμοποίησιν δικινητηρίων ἀεροπλάνων. Ἐκ τῆς συμβάσεως, ὁ ἀνάδοχος ὑποχρεοῦται νὰ ἀνανεώσῃ τὸ ὑπ’ αὐτοῦ χρησιμοποιούμενον πτητικὸν ὑλικόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν ὑποχρεώσωμεν νὰ ἀνανεώσῃ ἐντὸς βραχέος διαστήματος ὅλα τὰ Ντακότα, διότι ἀφ’ ἑνὸς εἶναι οἰκονομικὰ καὶ ἑπομένως τὸ εἰσιτήριον εἶναι οἰκονομικὸν καὶ δεύτερον διότι εἰς τὰ περισσότερα ἀεροδρόμια δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθοῦν ἄλλοι τύποι ἀεροπλάνων. Εἰς τὴν Κέρκυραν ἐπὶ παραδείγματι ἔχομεν 6 δρομολόγια τὰ ὁποῖα ἐξυπηρετοῦν τὴν Ἰταλίαν, διότι ἡ Ἰταλία οὔτε ἐπαρκῆ Ντακότα ἔχει οὔτε ἄλλοι τύποι ἀεροπλάνων εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθοῦν. Τέταρτον. Ἡ 4η παρατήρησις ἀφορᾷ τὴν ὑπηκοότητα τοῦ Ὠνάση. Πράγματι ὁ Ὠνάσης ἔχει διπλῆν ὑπηκοότητα, Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν δικαιολογεῖται ὁ φόβος ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ γεννηθῇ ζήτημα κατὰ τὴν προσγείωσιν τοῦ ἀεροσκάφους τῆς ἑταιρίας Ὠνάση ὑπὸ ξένου Κράτους, διότι ἀφ’ ἑνὸς τὸ ζήτημα τοῦτο ἐξητάσθη ὑπὸ τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου τοῦ Κράτους, ἀποφανθέντος ἀρνητικῶς, αἱ δὲ τοιαῦται συμβάσεις δὲν συνάπτονται μεταξὺ ἀτόμων, ἀλλὰ μεταξὺ Κυβερνήσεων καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐὰν εἰς τὴν ἀπίθανον δι’ ἐμὲ περίπτωσιν γεννηθῇ τοιοῦτον ζήτημα, τὸ ἄρθρον 20 τῆς συμβάσεως λαμβάνει πρόνοιαν τὰ ἀεροσκάφη ταῦτα νὰ περιέρχωνται εἰς Νομικὰ πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου ἢ Ἑλληνικὰς Τραπέζας καὶ τέλος ἡ πέμπτη παρατήρησις εἶναι ὅτι αἱ παθητικαὶ γραμμαὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ θὰ εἶναι εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Μόνον ἐφ’ ὅσον τὸ σύνολον τῶν γραμμῶν τοῦ ἐσωτερικοῦ εἶναι παθητικὸν τότε τὸ Κράτος ὑποχρεοῦται νὰ καταβάλῃ τὴν διαφοράν. Ἐὰν φέρ’ εἰπεῖν ἀπὸ τὸ σύνολον τῶν γραμμῶν τοῦ ἐσωτερικοῦ προκύπτῃ κέρδος 100 δραχμαὶ καὶ ζημία 120, τότε μόνον τὸ Κράτος θὰ καταβάλῃ τὴν διαφορὰν τῶν 20 δραχμῶν. Ἐνῷ ἐὰν ἔχῃ ζημίας 50 δραχ. ἀλλὰ κέρδη ἐν συνόλῳ 80 οὐδὲν θὰ καταβάλῃ τὸ Κράτος. Ἐπίσης ἐὰν τὸ σύνολον τῶν γραμμῶν τοῦ ἐσωτερικοῦ εἶναι ἐνεργητικόν, τὸ Κράτος θὰ δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ ἐπέκτασιν τῶν γραμμῶν. Διατυποῦται τέλος ἡ ἐπίκρισις ὅτι αἱ δύο ἑταιρίαι Ζώτου καὶ Νιάρχου προσφέρουν καλυτέρους ὅρους διὰ τὸ Δημόσιον. Ὡς πρὸς τὴν ἑταιρίαν Ζώτου κατόπιν τῆς ἐκτεθείσης θλιβερᾶς εἰκόνος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις. Ἐκ τῆς προτάσεως Νιάρχου ἀνακύπτουν δύο θέματα: Τὸ πρῶτον θέμα διαδικασίας, τὸ δὲ δεύτερον εἶναι θέμα οὐσίας. Ὅταν κ. Νιάρχος ὑπέβαλε τὰς προτάσεις του αὗται ἐκρίθησαν καὶ ἐβαθμολογήθησαν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἔλαβον αἱ προτάσεις Νιάρχου 7 ψήφους ἤτοι ὑστέρησαν τῶν προτάσεων Ὠνάση κατὰ μίαν ψῆφον. Σημειωτέον δὲ ὅτι ἡ ψῆφος ἡ ἐπὶ πλέον δοθεῖσα εἰς τὸν Ὠνάσην εἶναι ψῆφος τεχνικὴ καὶ αὐτὸ ἔχει ἰδιαιτέραν σημασίαν. Μετὰ τὸ ἀποτέλεσμα αὐτὸ τῆς βαθμολογίας καὶ κατόπιν τῆς ἐμπεριστατωμένης μελέτης ἰδίᾳ τῶν προτάσεων τῶν δύο κυριωτέρων οἴκων Ὠνάση καὶ Νιάρχου, ἐκρίθη ὁριστικῶς ἡ ἀνάθεσις τῆς συμβάσεως εἰς τὸν Ὠνάσην. Ἀπὸ τῆς ἐκπνοῆς τῆς τελευταίας προθεσμίας, ἤτοι ἀπὸ 5.9.1955 καὶ ἐπὶ ἓν μακρὸν χρονικὸν διάστημα τῶν 10 ὁλοκλήρων μηνῶν, δὲν ἐνεφανίσθη ὁ Νιάρχος καὶ μόλις 3 ἡμέρας πρὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως ἐλέχθη ὅτι ὑπάρχουν νέαι προτάσεις τοῦ Νιάρχου, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐγνώσθησαν, οὔτε συνεζητήθησαν, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συζητηθοῦν καὶ νὰ ἀκουσθοῦν ἐφόσον δὲν ὑπεβλήθησαν ἐμπροθέσμως, ἀλλὰ διαδίδονται ὡς εὐμενεῖς προτάσεις 10 ὁλοκλήρους μῆνας μετὰ τὴν ἐκπνοὴν τῆς ταχθείσης προθεσμίας. Καὶ ἐρωτᾶται εἶναι δυνατὸν νὰ δεχώμεθα ἀντιπροσφορὰς μετὰ τὴν ἐκπνοὴν τῶν ταχθεισῶν προθεσμιῶν; Ἀσφαλῶς ὄχι, διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν καὶ συνήθως αἱ ἀντιπροσφοραὶ ὑποβάλλονται μὲ ἀντικειμενικὸν σκοπὸν νὰ ματαιώσουν μίαν δημοπρασίαν, ἀφ’ ἑτέρου διότι τοῦτο θὰ ἦτο πρὸς βλάβην ὅλων τῶν μεγάλων ἔργων τῶν ὁποίων ἡ προώθησις θὰ ἐματαιοῦτο. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας κρινομένη ἡ ἀντιπροσφορὰ Νιάρχου κρίνεται ἀσύμφορος διὰ τὸ Κράτος, παρὰ τὴν δελεαστικὴν πρότασιν ὅπως τὰ κέρδη ἐπὶ τοῦ ποσοστοῦ 60% ἐπὶ τῶν μετοχῶν θὰ ἀφήνωνται ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ἢ ὑπὲρ φιλανθρωπικῶν σκοπῶν κ.λ.π. Κύριοι βουλευταί, γνωρίζετε ὅσοι ὑπὸ οἱανδήποτε μορφὴν ἔχετε σχέσιν μὲ ἐπιχειρήσεις ὅτι ὁ οἱοσδήποτε ἐργοδότης προτιμᾶ νὰ συμμετέχῃ εἰς τὰ ἀκαθάριστα ἔσοδα καὶ ὄχι εἰς τὰ καθαρὰ κέρδη καὶ τοῦτο εἶναι εὐεξήγητον, διότι εἶναι ἄγνωστον ἐὰν θὰ ὑπάρχουν καὶ πότε θὰ ὑπάρχουν κέρδη. Εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν τὸ Κράτος θὰ εἰσπράττῃ 2½% ἐπὶ τῶν ἀκαθαρίστων ἐσόδων, ἐνῷ κέρδη δὲν προβλέπεται νὰ ὑπάρχουν ἐπὶ πολλὰ χρόνια, ἴσως ἐπὶ μίαν δεκαετίαν, δεδομένου ὅτι ἡ ἑταιρία Ὠνάση εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀγοράσῃ μεγάλης ἀξίας σύγχρονα ἀεροπλάνα διὰ τὰς ἐξωτερικὰς γραμμὰς καὶ θὰ βραδύνῃ πολὺ νὰ ἔχῃ κέρδη. Ἀλλὰ πέραν τούτων, κύριοι βουλευταί, εἶναι καιρὸς ἐπὶ τέλους νὰ ἀσχοληθῶμεν καὶ κἄποτε μὲ τὴν πίστιν τῆς Χώρας. Ὅταν τὸ Κράτος θέτῃ τὴν ὑπογραφήν του κάτωθι μιᾶς συμφωνίας, ἐὰν θέλῃ νὰ μὴ εἶναι ἀνέντιμον, ὀφείλει νὰ σέβεται τὴν ὑπογραφήν του καὶ νὰ χωρῇ ἀδιστάκτως εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως.

§112Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ἐναντίον αὐτοῦ τὸ ὁποῖον λέγετε, ἀλλὰ αὐτὸ τείνει εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος. Δηλαδὴ ὑποστηρίζετε τὰ νομοθετικὰ διατάγματα νὰ μὴ ἔρχωνται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς;

§113Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Προσεπάθησα κατὰ τὸ δυνατὸν νὰ σᾶς δώσω μίαν εἰκόνα τὶ ἴσχυε μέχρι σήμερον καὶ τὶ ὑπόσχεται ἡ ἑταιρία Ὠνάση διὰ τὸ μέλλον. Δὲν ἰσχυρίζομαι οὔτε πιστεύω ὅτι ἡ ἑταιρία Ὠνάση θὰ ἀσκήσῃ ἔργον φιλανθρωπίας εἰς τὴν Χώραν μας. Ἀντιθέτως πιστεύω ὅτι καλῶς ἐκμεταλλευομένη τὰς ἀεροπορικάς μας γραμμὰς θὰ κερδίσῃ καὶ θὰ ἀποδώσῃ. Εἰς μὲν τὰς γραμμὰς τοῦ ἐσωτερικοῦ θὰ βελτιώσῃ οὐσιωδῶς τὴν ὑφισταμένην κατάστασιν εἰς δὲ τὰς γραμμὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ θὰ ἀξιολογήσῃ τὰ Ἑλληνικὰ χρώματα ἐφαμίλλως πρὸς τὴν λαμπρὰν ἀεροπορικήν μας Ναυτιλίαν. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, προτείνω τὴν ἀπόρριψιν τῆς προτάσεως τῶν κ. συναδέλφων.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μπουρδάρας ἔχει τὸν λόγον.

§115Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὡς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω καὶ ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ὑπὸ κρίσιν προτάσεως νόμου περὶ ἀκυρώσεως τοῦ Ν. Δ. 3560)56, τὸ θέμα τῶν ἀεροπορικῶν μας συγκοινωνιῶν εἶναι θέμα σοβαρώτατον καὶ ἀφορᾷ ὕψιστα συμφέροντα τῆς Χώρας καὶ ὡς ἐκ τούτου πρέπει νὰ συζητηθῇ ὑπεράνω πάσης κομματικῆς διαφορᾶς καὶ ἀντιλήψεως. Τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοθέτημα τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ ἀκύρωσις ἢ ἡ κατάργησις, ἐμφανίζει 4 διερευνητέα σημεῖα τὰ ὁποῖα χρήζουν βαθυτάτης ἐρεύνης καὶ τὰ σημεῖα αὐτὰ εἶναι αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 1 καὶ 2 αἱ ὁποῖαι προβλέπουν τροποποιήσεις προγενεστέρων νόμων ἐπὶ σκοπῷ ἀφαιρέσεως τῆς Τ.Α.Ε. καὶ παραχωρήσεως αὐτῆς εἰς τὸν Ὠνάσην. Δεύτερον, εἶναι αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 3 παρ. 1, 4, 5, 7 καὶ 8 αἱ ὁποῖαι προβλέπουν τὰ τῆς κυρώσεως τῆς ὑπογραφείσης συμβάσεως τὴν 30ὴν Ἰουλίου 1956 μεταξὺ Ὠνάση καὶ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου διὰ τὴν ἀποκλειστικὴν παραχώρησιν τῶν ἀεροπορικῶν συγκοινωνιῶν ἐσωτερικοῦ καὶ ἐξωτερικοῦ ἐπὶ 20ετίαν. Τρίτον, τὸ ἄρθρον 6 διὰ τοῦ ὁποίου παρέχεται τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς Οἰκονομικῶν, Συγκοινωνιῶν καὶ Δημ. Ἔργων ὅπως ὑπογράψωσι σύμβασιν μετὰ τοῦ Ὠνάση διὰ τὴν ἀνέγερσιν ἐγκαταστάσεων εἰς τὸν ἀερολιμένα Ἑλληνικοῦ, ἄνευ διαγωνισμοῦ, καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ συγκροτήματος τοῦ ἀερολιμένος παρὰ τοῦ Ὠνάση. Καὶ τέταρτον ἡ διάταξις τὸ ἄρθρου 3 παρ. 2 διὰ τοῦ ὁποίου παρέχεται τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς Συντονισμοῦ, Οἰκονομικῶν, Ἐμπορίου καὶ Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων ὅπως διὰ Β. Δ. τροποποιοῦνται καὶ καταργοῦνται ὅροι καὶ διατάξεις τῆς συμβάσεως. Ἄρα δὲν ὑπάρχει σύμβασις. Μολονότι δὲν θέλω νὰ κουράσω τὴν Βουλὴν, εἶμαι ἐν τούτοις ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ περὶ τῆς συμβάσεως. Διὰ τῶν ἄρθρων 1 καὶ 2 αὐτῆς καταργεῖται προγενέστερος νόμος, δυνάμει τοῦ ὁποίου παρεχωρήθη εἰς τὴν Τ. Α.Ε. τὸ προνόμιον τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν ἀεροπορικῶν συγκοινωνιῶν τῆς Χώρας, μὲ περιωρισμένην ἔκτασιν. Καὶ ἐπὶ πλέον ἀφαιροῦνται ἅπαντα τὰ περιουσιακὰ στοιχεῖα τῆς Τ.Α.Ε. διὰ διαφόρων μεθόδων ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως, ἀντισυνταγματικοῦ περιεχομένου, καὶ μάλιστα κατὰ νομικοῦ προσώπου, διαχειριζομένου ἐπωφελῶς ἀεροπορικὰς συγκοινωνίας τῆς Χώρας. Ἡ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὅμως, ἀφαίρεσις κινητῶν καὶ ἀκινήτων περιουσιακῶν στοιχείων καὶ ἐμπραγμάτων δικαιωμάτων τοῦ νομικοῦ τούτου προσώπου, παρέχει τὴν ὑπόνοιαν ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ὑπερέβη τὰ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος, τιθέμενα ὅρια τὰ διαγραφόμενα ὑπὸ τῶν ἄρθρων 3 καὶ 17 αὐτοῦ. Διότι τὸ Κράτος ἀπαλλοτριώνει πράγματα ὑπὲρ τοῦ Ὠνάση, τὰ ὁποῖα οὗτος δύναται εὐχερῶς ἄλλοθεν νὰ ἀποκτήσῃ διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς συμβατικάς του ὑποχρεώσεις. Ἡ ἀπαλλοτρίωσις ὅμως αὐτὴ ἀποτελεῖ πρᾶξιν αὐτόχρημα χαριστικὴν διὰ τὸν ἀνάδοχον καὶ ἐπιζημίαν διὰ τὸ Κράτος. Διότι δὲν χρήζει ἰδιαιτέρων νομικῶν γνώσεων διὰ νὰ γίνῃ ἀντιληπτὸν ὅτι οἱονδήποτε δικαστήριον θὰ ὑποχρεώσῃ τὸ Κράτος νὰ καταβάλῃ εἰς τὸ νομικὸν πρόσωπον, δηλαδὴ τῆς Τ.Α.Ε., τὰ ποσὰ ἀντικαταστάσεως τῶν ἀπαλλοτριουμένων πραγμάτων καὶ τὴν ἀξίαν τῶν ἐμπραγμάτων δικαιωμάτων, ὁπότε θὰ καταβάλῃ ποσὰ πολὺ μεγαλύτερα τοῦ διπλασίου ἐκείνων τὰ ὁποῖα ὑποτίθεται ὅτι θὰ εἰσπράξῃ ἀπὸ τὸν Ὠνάση. Ἡ τοιαύτη, λοιπόν, κ. βουλευταί, ἐνέργεια τοῦ Κράτους, εἶναι παράνομος καὶ ἀντισυνταγματική, μὴ ἐπιτρεπομένη. Ἐλέχθη, καὶ μάλιστα μετὰ δριμύτητος, ἀπὸ τὸν ἄρτι κατελθόντα τοῦ βήματος συνάδελφον, ὅτι ἡ Τ.Α.Ε. συνεστήθη ἀνωμάλως. Κάθε ἄλλο· συνεστήθη ὁμαλώτατα, διότι συνεστήθη δι’ ἀδείας τοῦ Ὑπουργείου Ἀεροπορίας, συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου 5017 ἄνευ μονοπωλίου καὶ προνομίου, ὅπως συμβαίνει μὲ τὴν σύμβασιν τοῦ Ὠνάση, εἰς τὸν ὁποῖον παραδίδεται ὁλόκληρος ἡ ἐναέριος συγκοινωνία καὶ αἱ μεταφοραὶ τῆς Χώρας καὶ μάλιστα κατὰ τὴν σημερινὴν ἐξέλιξιν τῆς ἀεροπορίας. Ἐλέχθη, ἐπίσης, κ. βουλευταί, ὅτι ὁ διευθύνων σύμβουλος τῆς Τ.Α.Ε., κατὰ τοῦ ὁποίου τόσον δριμέως ἐπετέθη, ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος συνάδελφος, ὅτι εἰς ὑποβληθὲν ὑπόμνημά του πρὸς τὸν τότε Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως Διομήδην, διὰ τοῦ ὁποίου ἐδήλου δῆθεν, ὅτι ἡ Τ.Α.Ε. δὲν ἐζημίωσεν ἐκ τῆς ἱδρύσεως τῆς ἑταιρίας «ΕΛΛΑΣ» ὑπὸ τοῦ Κράτους. Ὁ κ. συνάδελφος, ὅμως, δὲν ἀνέγνωσε πλήρως τὰ ὑπομνήματα. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ἐπ’ ὀλίγον, νὰ σᾶς ἀναγνώσω ὁλόκληρον τὸ κείμενον καὶ τῶν δύο ὑπομνημάτων τῆς 20 Μαρτίου καὶ 2ας Ἀπριλίου 1949 τὰ ὁποῖα ἔχουν ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει)......

§116Γ. ΘΕΜΕΛΗΣ. Ποῦ εἶναι, λοιπόν, τὸ ψεῦδος, κ. Μπουρδάρα;

§117Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Λυποῦμαι, κ. συνάδελφε, διότι θὰ μὲ ἀναγκάσητε νὰ ἀναφερθῶ εἰς περίοδον, τὴν ὁποίαν δὲν ἐπιθυμῶ. Ἀκούσατε τὰ ὑπομνήματα καὶ μὴ τὰ πιστεύετε (ἀναγινώσκει)........ Καὶ τὸ ὑπόλοιπον ἐπίσης ἀφορᾷ τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους διατρέχουν τὰ μετοχικὰ ταμεῖα. Ἐζήτουν ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη λάβῃ μέτρα πρὸς προστασίαν τῶν μετοχικῶν ταμείων. Καὶ ἐπειδὴ δὲν ἐδόθη καμμία ἀπάντησις εἰς αὐτό, ἐπηκολούθησε καὶ δεύτερον ὑπόμνημα τῆς 2ας Ἀπριλίου 1949, τοῦ αὐτοῦ περιεχομένου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζητεῖτο ὅπως ἡ Κυβέρνησις λάβῃ μέτρα, διὰ τὴν προστασίαν τῶν κεφαλαίων τῶν μετοχικῶν ταμείων. Δὲν εἶναι, λοιπόν, ἀληθὲς τὸ λεχθέν, ὑπὸ τοῦ κ. συναδέλφου τῆς πλειοψηφίας, ὅτι ἡ διοίκησις τῆς Τ.Α.Ε. ἀνέφερεν ὅτι δὲν ἐζημιώνετο ἀπὸ τὴν ἑταιρίαν ΕΛΛΑΣ. Ἀνέφερεν, ὅτι ἔχει κέρδη, διὰ τῶν ὁποίων, θὰ καλύψῃ τὰ ἐλλείμματα τοῦ 1949, ἀλλὰ ἐπεσήμανε τὴν ζημίαν τοῦ μετοχικοῦ ταμείου. Καὶ γνωρίζετε σεῖς, περισσότερον ἐμοῦ, ὅτι τὰ κεφάλαια τοῦ μετοχικοῦ ταμείου, ἐὰν δὲν συνιστᾶτο τὸ 1951 ἡ Τ.Α.Ε., τὰ κεφάλαια αὐτὰ θὰ ἐξηνεμίζοντο καὶ τὰ μετοχικὰ ταμεῖα θὰ ἐπάθαιναν μεγάλην ζημίαν. Ἐπίσης, κ. συνάδελφοι, δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐχαρίσθησαν εἰς τὴν Τ.Α.Ε. ἑκατομμύρια. Ἡ Τ.Α.Ε. ἐδανείσθη ἀπὸ τὴν Κτηματικὴν Τράπεζαν 48.500 ἑκ. δραχ. διὰ νὰ πληρώσῃ, καὶ πράγματι δι’ αὐτῶν ἐπλήρωσε τὰς ὀφειλάς της, καθὼς καὶ τὰ ὀφειλόμενα κεφάλαια τῶν μετοχικῶν ἑταιριῶν, τὰ ὁποῖα μάλιστα δὲν ἐπῆρε ὅλα μαζί, ἀλλὰ ἐπλήρωσε εἰς τὴν Τράπεζαν τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα ὤφειλεν ἡ Τ.Α.Ε. Τὸ Κράτος ἐπεδότησε τὴν Τ.Α.Ε. διὰ τὰς μεταφοράς, τὰς ὁποίας ἔκαμε ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1952, ὅτε ἐψηφίσθη τὸ Σύνταγμα, ὅλων τῶν βουλευτῶν, εἰς τὰς γραμμὰς τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ δωρεάν. Ἐπίσης κατὰ τὸν συμμοριτοπόλεμον ἡ Τ.Α.Ε. προσέφερε μεγάλας ὑπηρεσίας, εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῶν στρατιωτικῶν ἀρχῶν. Ἔγιναν ὅλαι αἱ στρατιωτικαὶ μετακινήσεις δωρεάν, διότι δὲν ὑπῆρχον λεπτὰ νὰ πληρωθῇ. Καὶ τὸ Κράτος τὸ 1952 διὰ πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀνεγνώρισε, ὅτι τὰ ὀφειλόμενα εἰς τὴν Τ. Α.Ε. ἀνήρχοντο εἰς 11.500. ἑκ. δραχ., καὶ ἀπεφάσισε νὰ χορηγήσῃ ἀντὶ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ, 10 ἑκ. δραχ., ἐκ τῶν ὁποίων ἡ νόμιμος διοίκησις δὲν ἐπέτρεψε παρὰ 2 ἑκ., τὰ δὲ ὑπόλοιπα, μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς τότε Κυβερνήσεως, δὲν ἠθέλησε ἡ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις νὰ παραχωρήσῃ. Μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἦλθε ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία δὲν ἔδωσε εἰς τὴν ΤΑΕ τίποτα διὰ λόγους ποὺ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκθέσωμεν. Ἡ νόμιμος διοίκησις τῆς Τ.Α.Ε., ἐφ’ ὅσον δὲν τῆς ἐχορήγησαν τὸ δάνειον τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1952, ἐζήτησε νὰ τῆς ἐπιτραπῇ νὰ αὐξήσῃ τὰ κεφάλαιά της, διὰ τῆς ἐκδόσεως μετοχῶν 11.600.000 δολλαρίων, διὰ νὰ πληρώσῃ τοὺς ὀφειλομένους φόρους εἰς τὸ Κράτος 3 δισεκ. δραχμῶν καὶ τὴν 2αν δόσιν τοῦ δανείου τῶν 48.500 ἑκ. δραχ., ἀνεξαρτήτως τῆς ὀφειλῆς τοῦ Κράτους, πρὸς αὐτὴν τῶν 8 ἑκ. δραχ. Ἀλλὰ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἔπρεπε ἡ ἀπόφασις νὰ ἐγκριθῇ ἀπὸ τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἐνέκρινε τὴν ἔκδοσιν μετοχῶν, πρὸς αὔξησιν τοῦ κεφαλαίου, καὶ ἀφῆκε ἔκθετον τὴν ἑταιρίαν, ἐνῷ ταυτοχρόνως ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν Κτηματικὴν Τράπεζαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Τ.Α.Ε. ὤφειλεν 48.500 ἑκ. δραχ. νὰ τὴν κηρύξῃ ἔκπτωτον. Καὶ ἐξεδόθη ἀπόφασις τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν, διὰ τῆς ὁποίας ὡρίζετο, ὅτι ἡ Τ.Α.Ε. δὲν εὑρίσκεται ὑπὸ πτώχευσιν, ἀλλὰ τελεῖ ὑπὸ Κυβερνητικὴν τεχνικὴν συμπίεσιν. Ἕνεκεν τούτου ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη διὰ διαφόρων μεθόδων, ἐξηνάγκασε τὴν νόμιμον διοίκησιν τῆς ἑταιρίας, εἰς ἀποχώρησιν καὶ ἐγκατέστησεν ἀριστίνδην Ἐπιτροπὴν διοικοῦσαν, μὴ ἔχουσαν οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὴν ἑταιρίαν, τοὺς μετόχους κ. λ. π., ἀλλὰ διοικοῦσαν ὑπ’ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως, πρᾶγμα πρωτοφανές, νὰ διοικῆται ἀνώνυμος ἑταιρία, ὑπ’ εὐθύνη τῶν Ὑπουργῶν, χωρὶς νὰ δημοσιεύωνται ἰσολογισμοί, διὰ νὰ ἴδωμεν, ἐὰν ὑπάρχουν ἀτασθαλίαι. Ἀτασθαλία ὑπάρχει ἀναμφισβήτητα, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ. Κατὰ τὴν περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν διοικεῖται ἑταιρία ἀπὸ τὴν ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν διώρισε ἡ Κυβέρνησις, ὑπῆρχον, διότι ἔχω ἐνταῦθα τὰ ἀντίγραφα τῶν ἐγγράφων, διὰ τῶν ὁποίων ἐχαρίσθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐκείνην ἑκατομμύρια πάρα πολλά, καὶ μάλιστα ὑπὸ τὴν ρητὴν ἐντολὴν ὅπως παραδοθοῦν αὐτὰ εἰς τὰς χεῖρας ἑνὸς μόνον ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς. Καὶ τὸ μέλος αὐτὸ διὰ βουλεύματος τοῦ Συμβουλίου Πλημμελειοδικῶν Ἀθηνῶν παρεπέμφθη ἐπὶ καταχρήσει χρημάτων ἀνηκόντων εἰς τὸ Δημόσιον. Ἡ διαχείρισις αὐτή, κύριοι βουλευταί, ἠλέγχθη κατόπιν μηνύσεως καὶ ἐξεδόθη τὸ ὑπ’ ἀριθ. 2243 βούλευμα τοῦ Συμβουλίου Πλημμελειοδικῶν Ἀθηνῶν καὶ τὸ ὁποῖον ἐπεκυρώθη δι’ ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου Ἐφετῶν τὸ 1956 διὰ τῆς ὁποίας παραπέμπεται ὁ κ. Ρέππας διὰ κακὴν διαχείρισιν τῶν χρημάτων αὐτῶν καὶ διὰ παράβασιν τοῦ νόμου περὶ συναλλάγματος. Διότι ἐὰν ὁ κ. Ζῶτος ἦτο ἔνοχος καταχρήσεων, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι θὰ ἦτο σήμερον εἰς τὰς φυλακὰς καὶ θὰ εἶχε περάσει ἀπὸ ἀνάκρισιν καὶ θὰ εἶχεν ἐκδοθῆ βούλευμα, ἀλλὰ παρῆλθον ἔκτοτε 4 χρόνια καὶ δὲν ἔγινε καμμία ἀνάκρισις. Ἀλλὰ κατόπιν διεπράχθησαν ἀτασθαλίαι, αἱ ὁποῖαι διαπιστοῦνται διὰ βουλεύματος.

§118Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ.–Δημ. Ἔργ.). Μήπως ξέρετε, κ. συνάδελφε, ὅτι ὑπάρχει εἰς τὸν ἀνακριτὴν ὁλόκληρος ὑπόθεσις Ζώτου διὰ ἰδιοποίησιν τῆς ΑΜΕ, διὰ τοκογλυφίαν καὶ διὰ παραβάσεις συναλλάγματος; Συνεπῶς ὑπάρχει ὑπόθεσις Ζώτου εἰς τὸν ἀνακριτὴν ἀπὸ τριετίας καὶ γυρίζει καὶ μήπως ξέρετε ὅτι ὑπάρχει καὶ ἕνα ἔγγραφον τοῦ προϊσταμένου τοῦ Πρωτοδικείου τῶν Ἐφετῶν κ. Γεωργίου, τὸ ὁποῖον λέγει τὰ αὐτὰ πράγματα; Ἐβεβαιώσατε τὴν Βουλὴν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάκρισις, ἀλλὰ ὑπάρχει ἀνάκρισις δι’ ἰδιοποίησιν ἑνὸς καὶ ἡμίσεος δισεκατομμυρίου παλαιῶν δραχμῶν, ὑπάρχει ἀνάκρισις διὰ τοκογλυφίαν καὶ διὰ παραβάσεις συναλλάγματος.

§119Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Ἐγώ, κ. Ὑπουργέ, ἔχω εἰς χεῖρας μου παραπεμπτικὸν βούλευμα, ἐνῷ σεῖς ὁμιλεῖτε περὶ ὑπάρξεως ἐκθέσεως Γεωργίου καὶ ἀνακρίσεως ἡ ὁποία γίνεται. Μεταξὺ τῆς ἀνακρίσεως τῆς ὁποίας τὸ πόρισμα δὲν ἐξεδόθη, καὶ τοῦ βουλεύματος ποὺ ὑπάρχει εἶναι τεραστία διαφορὰ κατηγορίας. Ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1951 ὅτι ἐχαρίσθη εἰς τὴν Τ.Α.Ε. Ποῖον εἶναι τὸ χάρισμα, κ. βουλευταί; Ὅτι ἀντὶ τοῦ 39½% τῶν ἀκαθαρίστων κερδῶν ποὺ ἔπρεπε νὰ παίρνῃ τὸ Κράτος ἐπῆρεν τὸ 27%, ἀλλὰ ἐπῆρε τὰς μετοχὰς τῆς ἑταιρίας, ὁπότε εἶναι ψεῦδος νὰ λέγεται ὅτι ἐχαρίσθη ἡ τότε Κυβέρνησις εἰς τὴν Τ.Α.Ε., ἐνῷ μὲ τὴν σύμβασιν ποὺ ψηφίζομεν ὁ ἀνάδοχος ἔχει πλήρη ἀσυδοσίαν καὶ φορολογικὴν καὶ δασμολογικήν. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων διὰ τῶν ὁποίων παρέχεται εἰς τὸν ἀνάδοχον τῆς συμβάσεως ἀπόλυτος ἀσυδοσία δασμολογική. Ἐπιτρέπεται εἰς τὸν κ. Ὠνάσην νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Χώραν ὄχι μόνον τὰ ὄργανα τὰ ἀπαραίτητα διὰ τὰ ἀεροσκάφη ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν γραφικὴν ὕλην ἀκόμη, ἄνευ οὐδενὸς δασμοῦ καὶ ὅλων τῶν ἄλλων ἀναγκαίων ὑλικῶν, χωρὶς τὸ Κράτος νὰ ἔχῃ οὐδὲν κέρδος. Ἐπίσης ἐπὶ τοῦ 18% τὸ ὁποῖον θὰ διανέμεται ὡς κέρδος δὲν θὰ ἰσχύῃ ὁ ἑνιαῖος φόρος. Ἐπίσης διὰ τῶν ἐν λόγῳ ἄρθρων ἐνεργεῖ τὸ Κράτος εἰς βάρος τῆς ἑταιρίας Τ.Α. Ε., διότι ἀποτιμᾶται ἡ περιουσία της εἰς 2.160.000 δολλάρια μὲ τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναδόχου νὰ ζητήσῃ τὴν μείωσιν τῶν 2.160.000 δολλαρίων κατὰ 450.000 δολλάρια. Καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ ὁ ἀνάδοχος θὰ καταβάλῃ εἰς δώδεκα ἐτησίας δόσεις, καὶ τὴν διαφορὰν μεταξὺ συμβατικῆς τιμῆς καὶ τιμῆς ἀντικαταστάσεως ὅταν τὰ δικαστήρια θὰ ἀκυρώσουν τὴν ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν. Ἀλλὰ καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀκόμη δὲν θὰ τὸ πληρώσῃ ἀπὸ τὰ ἰδικά του ἀλλὰ θὰ τὸ πληρώσῃ ἀπὸ τὰ εἰσιτήρια τῶν μεταφορῶν. Πέραν αὐτῶν, ἡ ἑταιρία ἀντὶ διὰ τῆς συμβάσεως νὰ ὑποχρεώνεται νὰ εἰσάγῃ συνάλλαγμα, ἀντιστρόφως τῆς ἐπιτρέπεται ἡ ἐξαγωγὴ συναλλάγματος. Δηλαδὴ χορηγοῦμεν εἰκοσαετὲς μονοπώλιον δι’ ὅλας τὰς μεταφορὰς εἰς ἕνα πρόσωπον χωρὶς τοῦτο νὰ εἰσάγῃ συνάλλαγμα εἰς τὸ Κράτος. Καταθέτει ὁ ἀνάδοχος 1.500.000 δολλάρια εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διὰ νὰ χρησιμεύσουν ὡς κεφάλαιον τῆς ἑταιρίας πρὸς ἀγορὰν ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὴν σύμβασιν. Ἐπὶ πλέον, ἀντὶ τῆς εἰσαγωγῆς συναλλάγματος τοῦ ἐπιτρέπεται ἀσυδότως καὶ ἡ ἐξαγωγὴ συναλλάγματος. Ἐκ τῶν εἰσπράξεων τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ ἐκ τῶν εἰσιτηρίων καὶ τῶν μεταφορῶν θὰ δύναται νὰ μεταφέρῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα, τὸ ὁποῖον ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος συγκεντρώνει ἐκ τῶν εὐγενῶν προϊόντων τῆς Χώρας, νὰ τὸ ἐξαγάγῃ ἐπὶ μίαν εἰκοσαετίαν ἐλευθέρως. Ἐπίσης δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ ἀνάδοχος νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τὸ συνάλλαγμα ἐκ τῶν εἰσιτηρίων τὰ ὁποῖα θὰ ἐκδίδῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον τώρα δὲν γίνεται, διότι ἡ Τ.Α.Ε. εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ εἰσάγῃ τὸ συνάλλαγμα τοῦτο εἰς τὴν Χώραν. Ποία εἶναι, λοιπόν, ἡ συναλλαγματικὴ ὠφέλεια διὰ τὸ Κράτος; Καὶ διατὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων δὲν συγκρίνει τὴν πρότασιν αὐτὴν μὲ τὰς ἄλλας προτάσεις τὰς ὁποίας θὰ ἀναπτύξω, διὰ νὰ ἴδῃ ποῦ ἔγκειται τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους καὶ νὰ δώσῃ τὸ προνόμιον εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι προσφέρουν συμφερωτέρους ὅρους; Περαιτέρω διὰ τῆς συμβάσεως διαχωρίζεται ἡ γραμμὴ τοῦ ἐσωτερικοῦ ἀπὸ τὰς γραμμὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ αἱ ὁποῖαι ὡς εἶναι γνωστὸν ἀποδίδουν μεγάλα κέρδη, ἐνῷ τοῦ ἐσωτερικοῦ ἀφήνουν ἐλλείμματα. Ἔπρεπε, λοιπόν, νὰ συνδυάζωνται τὰ ἐλλείμματα μὲ τὰ κέρδη καὶ ὄχι τὸ Κράτος νὰ πληρώνῃ τὰ ἐλλείμματα καὶ νὰ μὴ ἀπολαμβάνῃ ἀπὸ τὰ κέρδη τοῦ ἐξωτερικοῦ παρὰ μόνον ἕνα 2.5%. Ἐγώ, κύριοι βουλευταί, θὰ ἐπεθύμουν ὅλαι αἱ συμβάσεις νὰ ἀποβλέπουν εἰς τὰς γραμμὰς τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ ὄχι τοῦ ἐξωτερικοῦ, τὸ ὁποῖον ἐξωτερικὸν ἐξυπηρετοῦν 15 ξένες ἑταιρίες. Εἰς τὸ ἐσωτερικὸν ἀντὶ νὰ αὐξηθοῦν τὰ δρομολόγια, ἐλαττώνονται, ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Ἑλληνικοῦ κοινοῦ, τὸ ὁποῖον στερεῖται οὕτω τῆς ἀεροπορικῆς ἐξυπηρετήσεως. Ἐπίσης διὰ τῆς συμβάσεως τὸ Δημόσιον παρέχει τὴν ἐγγύησίν του διὰ τὴν σύναψιν δανείων ὑπὸ τοῦ ἀναδόχου εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐὰν ὁ ἀνάδοχος ἀρνηθῇ νὰ πληρώσῃ τὰ δάνειά του εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ποῖος θὰ τὰ πληρώσῃ; Τὸ Κράτος, βέβαια. Ἀποτελεῖ τοῦτο ἑτέραν δωρεὰν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν ἑταιρίαν αὐτήν. Ἕτερον σπουδαῖον ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀνακύπτει εἶναι ἡ ἐθνικότης τοῦ ἀναδόχου. Ὁ ἀνάδοχος, κύριοι βουλευταί, φέρει δύο ἐθνικότητας: τὴν Ἀργεντινὴν καὶ τὴν Ἑλληνικήν. Τὴν Ἀργεντινὴν τὴν ἀνεγνώρισε τὸ Κράτος τὸ 1948 ὅταν τοῦ ἠρνήθη τὴν χορήγησιν Λίμπερτυ. Τὴν ἀνεγνώρισεν ὁ ἴδιος ὁ ἀνάδοχος, ὅταν τὸ 1951, ὑπουργοῦντος τοῦ κ. Μαύρου, ἠρνήθη νὰ πληρώσῃ φόρον, ἰσχυρισθείς, ὅτι εἶναι Ἀργεντινός. Ὑπάρχει, κύριοι βουλευταί, ἡ διεθνὴς σύμβασις τοῦ Σικάγου, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐπιτρέπεται ἡ προσγείωσις εἰς μίαν χώραν ἀεροπλάνων, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἀνήκουν εἰς κύριον, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ μίαν καὶ μόνον ἀποκλειστικὴν ὑπηκοότητα. Σύμβασιν τοιαύτην συνῆψε καὶ ἡ Ἑλλὰς καὶ τοῦτο ἔχουσα ὑπ’ ὄψει ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ συντάξας τὴν σύμβασιν, ἔθεσε τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 22, δυνάμει τῆς ὁποίας παρέχεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Κράτος, ἐν περιπτώσει ἀμφισβητήσεως τῆς ἐθνικότητος τοῦ ἀναδόχου νὰ ἐπιβάλῃ τὴν μεταβίβασιν τῶν μετοχῶν τοῦ 61% εἰς Ἕλληνας ὑπηκόους, διὰ νὰ ἔχῃ ἐφαρμογὴν ἡ διεθνὴς σύμβασις. Καὶ εἶναι Κράτος ἀξιόπιστον, εἶναι Κράτος τὸ ὁποῖον σέβεται τὸν ἑαυτόν του, ὅταν διὰ τῆς ἰδίας του ἀποφάσεως παραβιάζῃ ὡρισμένους διεθνεῖς κανόνας, τοὺς ὁποίους ἀνεγνώρισε καὶ δικαίως, διὰ συμβάσεως. Καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐπικαλεσθῶμεν οὔτε τὴν ἀπόφασιν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου. Ἐζητήσαμεν τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν κατὰ τὰς δύο συνεδριάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ δὲν μᾶς προσήχθη. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἀπόφασις ἑνὸς Νομικοῦ Συμβουλίου νὰ ἀνατρέψῃ ἀπόφασιν διεθνοῦς κύρους καὶ γνώμας καθηγητῶν, ὡς ὁ Μαριδάκης, ὁ Βάλληνδας, ὁ Σπυρόπουλος καὶ ἄλλοι, Γάλλοι καὶ Ἀμερικανοί, διεθνολόγοι. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐπικαλούμεθα τὴν γνώμην τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, τὴν ὁποίαν δὲν προσάγομεν εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ δικαιολογήσωμεν μίαν πρᾶξιν τὴν ὁποίαν ἐκάμωμεν, παρὰ τὰς διεθνεῖς συμβάσεις καὶ παρὰ τὰς διατάξεις περὶ διπλῆς ὑπηκοότητος. Διατὶ ἐθεσπίσθησαν αὗται; Ἐθεσπίσθησαν διότι εἶναι δυνατὸν ἕνα ἄτομον τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ δύο ἐθνικότητας νὰ ὑποπέσῃ εἰς τὸ ἀδίκημα τῆς κατασκοπείας. Καὶ δι’ αὐτὸ ἕκαστον Κράτος ἐπεφύλαξε δι’ ἑαυτὸ τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαγορεύσῃ εἰς τὸν ἔχοντα δύο ἐθνικότητας νὰ προσγειώνεται εἰς τὸ ἔδαφός του. Καὶ οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ τίς ὅτι προστατεύονται καὶ καλύπτονται οἱ οὐρανοὶ τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τὴν γαλανόλευκον. Δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὴν γαλογόλευκον νὰ ὑποστῇ ἐξευτελισμὸν διὰ τὴν ὑποστήριξιν ἑνὸς προσώπου τὸ ὁποῖον συνῆψε τοιαύτην σύμβασιν. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων νὰ συνάπτῃ συμβάσεις ἄνευ διαγωνισμοῦ διὰ τὴν ἀνέγερσιν κτιρίων καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν ἀερολιμένος τοσοῦτον μεγάλου, οἷος εἶναι ὁ ἀερολιμὴν τοῦ Φαλήρου. Ἐγὼ δέχομαι νὰ μοῦ χορηγήσητε ἐπὶ μίαν διετίαν τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν κτιρίων τοῦ ἀερολιμένος μόνον καὶ... σᾶς χαιρετῶ! Ἡ σύμβασις, κύριοι βουλευταί, παρέχουσα τοιοῦτον δικαίωμα, εἶναι μεμπτὴ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς βουλευτὰς νὰ ψηφίσουν δεχόμενοι τὴν περιγραφὴν τῶν δικαιωμάτων των, καθὼς ἐπίσης δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ Ἕλληνες βουλευταί, ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, νὰ δεχθῇ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 3, δυνάμει τῆς ὁποίας δύνανται οἱ 4 Ὑπουργοί, μὲ συμφωνίαν τοῦ ἀναδόχου, νὰ καταργοῦν ὅρους τῆς συμβάσεως. Τὸ λεχθὲν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι πρόκειται περὶ ἐπουσιώδους διατάξεως, δὲν εἶναι ἀκριβές. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι νὰ περιέχουν διατάξεις ἀπεμπολούσας τὰ δικαιώματα τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς καὶ ἡ ὁποία καταργεῖ σύμβασιν, τὴν ὁποίαν θέλομεν νὰ ἐπικυρώσωμεν δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Μετὰ τὴν περιγραφήν, κύριοι βουλευταί, αὐτῶν τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὸ κείμενον τῆς συμβάσεως, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἔλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο ἡ παραχώρησις τοῦ προνομίου εἰς τὸν ἀνάδοχον Ὠνάσην. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί, θέλουσα νὰ ἐκχωρήσῃ τὰς ἀεροπορικάς της συγκοινωνίας εἰς μίαν ἑταιρίαν καὶ ἐπιθυμοῦσα νὰ μὴ ὑποχρεωθῇ εἰς τὴν δημοσίευσιν τῶν ἰσολογισμῶν τῆς τελευταίας τετραετίας, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἀπεδεικνύοντο αἱ ἀτασθαλίαι τῆς Διοικήσεως τὴν ὁποίαν πατρωνάριζε ἡ Κυβέρνησις, προεκήρυξε διαγωνισμὸν διὰ τὴν ὑποβολὴν προτάσεων μέχρι τοῦ Ἰουλίου 1955. Κατὰ τῆς προκηρύξεως αὐτῆς ἠσκήθη προσφυγὴ εἰς τὸ Σ. Ε. καὶ τὸ Σ. Ε. δι’ ἀποφάσεώς του ἠκύρωσε τὴν διακήρυξιν αὐτήν. Ἑπομένως κατέστη αὕτη ἀνύπαρκτος. Ἑπομένως πᾶσαν πρότασιν, ὑποβαλλομένην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνιῶν, ἦτο ὑποχρεωμένος ὁ Ὑπουργὸς νὰ τὴν δεχθῇ καὶ νὰ τὴν συζητήσῃ. Πράγματι, ὑπεβλήθησαν προτάσεις καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνιῶν ἀντὶ νὰ θέσῃ τὰς προτάσεις ταύτας εἰς διαγωνισμόν, ἔθεσεν αὐτὰς ὑπὸ τὴν κρίσιν μιᾶς ἐπιτροπῆς, ὑπὸ τὸν κ. Χόνδρον, ἡ ὁποία νὰ ἐκτιμήσῃ ποῖα ἐξ αὐτῶν εἶναι σοβαρὰ καὶ ποία ὄχι, διὰ νὰ γίνουν κατόπιν δεκταὶ εἰς τὸν ἐπιβαλλόμενον διαγωνισμόν. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ ἀπεφάνθη ὑπὲρ 5 προτάσεων, μὲ διαφόρους ἀριθμοὺς ψηφισάντων, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ἐνόμισαν ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ψηφισάντων ὑπὲρ μιᾶς συμβάσεως, ἀποτελεῖ καὶ τὴν κρίσιν περὶ τῆς ποιότητος τοῦ περιεχομένου τῶν προτάσεων. Αἱ 8 ψῆφοι ὑπὲρ τῆς προτάσεως Ὠνάση, ἢ αἱ 7 ψῆφοι τοῦ Νιάρχου, δὲν σημαίνει ὅτι αἱ προτάσεις αὐταὶ εἶναι προτιμότεραι τῶν ἄλλων. Τὴν προτίμησιν ἔπρεπε νὰ τὴν κάμῃ ἡ Τριμελὴς Ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν συνέστησεν τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 823 διαταγῆς, ἡ ὁποία, ὅμως, δὲν ἐξετελέσθη ποτέ. Καὶ ἀντὶ νὰ συνέλθῃ ἡ Τριμελὴς αὐτὴ Ἐπιτροπὴ καὶ νὰ ἀποφανθῇ ποῖαι ἐκ τῶν προτάσεων πρέπει νὰ μετάσχουν τοῦ διαγωνισμοῦ καὶ νὰ γίνῃ διαγωνισμός, τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων ἔκρινε ὅτι εἶναι συμφέρον καὶ δίκαιον νὰ καλέσῃ ἕνα μόνον ἐκ τῶν ὑποβαλόντων τὰς προτάσεις, τὸν κ. Ὠνάσην, καὶ νὰ διαπραγματευθῇ μετ’ αὐτοῦ, ἐπ’ ἀρκετὸν χρόνον, διὰ νὰ καταλήξῃ εἰς τὴν ἐξαμβλωματικὴν αὐτὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία εἶναι ἐπιζημία εἰς τὸ Κράτος. Διότι ἐὰν ἐκαλοῦντο εἰς τὸν διαγωνισμὸν ὅλοι οἱ ὑποβαλόντες προτάσεις, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ θὰ προέκυπτε μεγάλη ὠφέλεια ὑπὲρ τοῦ Κράτους.

§120Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐκ τῆς περιγραφῆς τῶν γεγονότων, τὴν ὁποίαν κάνετε, προκύπτουν τὰ ἑξῆς: Ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ Χόνδρου ἦτο μία ἐπιτροπὴ προκρίσεως, ἡ ὁποία ἐβαθμολόγησε διὰ ψήφων 8, 7 κ.λ.π. τὰς διαφόρους προσφοράς. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ δηλαδὴ εἶχεν ὡς ἔργον νὰ προκρίνῃ ἁπλῶς μεταξὺ τῶν 20 αἰτούντων, τῶν 5, ποῖαι ἦσαν αἱ προσφοραὶ ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ συζητηθοῦν λεπτομερέστερον τοῦ λοιποῦ. Μετὰ ἐξεδόθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. 823 ἀπόφασις ἡ ὁποία ἀνέθετεν εἰς μίαν τριμελῆ ἐπιτροπὴν τὴν περαιτέρω διενέργειαν διαγωνισμοῦ μεταξὺ τῶν 3, 4 προκριθέντων. Παρὰ τὴν ἀπόφασιν, ὅμως, αὐτὴν ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ δὲν ἐλειτούργησεν καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνιῶν ἤρχισε διαπραγματεύσεις ἀπ’ εὐθείας μετὰ τοῦ κ. Ὠνάση. Δηλαδὴ κατὰ βάσιν, ἰσχυρίζεσθε τοῦτο: ὅτι δὲν ὑπῆρξε ποτὲ διαγωνισμός, διότι ἡ μὲν πρόκρισις ἔγινε δὰ τοὺς 3, αἱ διαπραγματεύσεις, ὅμως, ἔγιναν μὲ τὸν ἕνα. Ὡς ἐκ τούτου τὸ ἔργον τῆς Τριμελοῦς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἔπρεπε μεταξὺ τῶν προκριθέντων νὰ κάμῃ τὸν διαγωνισμόν, δὲν ἐξετελέσθη ποτέ. Ἄρα ἔχομεν ὡς σύμβασιν, ἀποτέλεσμα διαπραγματεύσεων μονομερῶν, μεταξὺ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ κ. Ὠνάση. Ἄρα πρέπει νὰ εἰπῇ ἡ Βουλή: ἐὰν ἤμην Κυβέρνησις θὰ ἔλεγα ὅτι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ κρίνω τὰς προτάσεις Ὠνάση, διότι ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἄριστοι, ἀλλὰ δὲν ἔχει μέτρον συγκρίσεως, δεδομένου ὅτι δὲν ἐκάλεσα μετὰ τὸ πέρας τῶν διαπραγματεύσεών μου μὲ τὸν κ. Ὠνάσην τοὺς ἄλλους δύο ἢ τρεῖς νὰ τοὺς εἰπῶ: ὁ κ. Ὠνάσης προσφέρει αὐτά, σεῖς τί προσφέρετε; Ὀλιγώτερα ἢ περισσότερα; Ἄρα κατ’ οὐσίαν δὲν ἔγινε διαγωνισμὸς κἂν διὰ τὴν ὑπὸ κρίσιν σύμβασιν.

§121Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸ λέγω, ὅτι δὲν ἔγινε διαγωνισμός. Ἔγινε μία μελέτη τῶν προτάσεων ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς Χόνδρου, ἥτις ἐπιτροπὴ προέκρινε ὡρισμένας ἐξ αὐτῶν. Ἐξέδωκε μετὰ ταῦτα τὸ Ὑπουργεῖον τὴν ἀπόφασιν 823 περὶ συστάσεως τῆς Τριμελοῦς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ ἐκάλει τοὺς προκριθέντας εἰς διαγωνισμόν. Ἀντὶ τούτου, ὅμως, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐκάλεσε τὸν ἕνα, τὸν ὁποῖον ἐνόμισεν ὅτι ἔχει τὰς καλλιτέρας προτάσεις, ἐπειδὴ συνεκέντρωσε 8 ψήφους. Ἐνόμισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι αἱ 8 ψῆφοι δίδουν τὴν προτεραιότητα, ἐνῷ δὲν δίδουν τὴν προτεραιότητα, ἀλλὰ τὴν πιστοποίησιν ὅτι εἶναι προτάσεις δεκταὶ πρὸς συμμετοχὴν εἰς τὸν διαγωνισμόν, τὸν ὁποῖον θὰ ἔκανε τὸ Ὑπουργεῖον μεταξὺ τῶν διαφόρων προκριθέντων.

§122Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, μίαν διακοπήν, σᾶς παρακαλῶ. Εἶναι ἀκριβὲς τὸ πρῶτον μέρος τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ ΔΚΕΛ. Πράγματι, ἡ Τριμελὴς Ἐπιτροπὴ ἐμελέτησε τὰς προτάσεις καὶ κατέληξεν νὰ προτιμήσῃ καὶ νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Κεντρικὴν Ἐπιτροπὴν τὴν 9μελῆ νὰ διαπραγματευθῇ ἡ Κυβέρνησις μὲ τὸν Ὠνάσην. Ἀλλὰ ἡ Κεντρικὴ Ἐπιτροπὴ ἡ 9μελὴς δὲν ἀπεδέχθη τὰς προτάσεις τῆς Τριμελοῦς καὶ ἐκάλεσε ὅλας τὰς ἑταιρίας νὰ ὑποβάλλουν συμπληρωματικὰς προτάσεις. Μετὰ τὴν ὑποβολὴν αὐτῶν τῶν προτάσεων ἐπηκολούθησεν ἡ κρίσις καὶ ἡ βαθμολόγησις.

§123Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Ὑπῆρχον τρεῖς προτάσεις αἱ ὁποῖαι προεκρίθησαν. Τοῦ Ὠνάση, τοῦ Νιάρχου καὶ (δὲν ἠκούσθη) Ἔπρεπε, λοιπόν, μεταξὺ αὐτῶν τῶν τριῶν νὰ γίνῃ ἡ σύγκρισις. Ἐν τούτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἀπεδέχθη ὡρισμένους ἐξ αὐτῶν, καίτοι ἀνεγνώριζεν ὅτι ἦσαν ἐπωφελέστεροι. Ὁ κ. Νιάρχος, κύριοι βουλευταί, τὸ προνόμιον τὸ ἐζήτησεν μόνον ἐπὶ τῶν δρομολογημένων γραμμῶν καὶ ὄχι γενικῶς ἐπὶ πάσης γραμμῆς, καθὼς ἐζήτησεν ὁ κ. Ὠνάσης. Ἡ προθεσμία τῆς συστάσεως τῆς ἑταιρίας, κατὰ μὲν τὴν σύμβασιν Ὠνάση ἦτο 6μηνος, κατὰ τὴν πρότασιν Νιάρχου τετράμηνος.

§124Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε, μοῦ ἐπιτρέπετε; Διότι ἐδῶ νομίζω ὅτι, πρὸ πάσης συζητήσεως ἐπὶ τῆς οὐσίας τῶν προτάσεων, δηλαδὴ τοῦ θέματος εἰς τὸ ὁποῖον εἰσέρχεσθε, ὑπάρχει ἕνα βασικὸν θέμα διαδικασίας διὰ πᾶσαν δημοσίαν προκήρυξιν. Ἂς ὑποθέσωμεν, ὅπως εἶπεν ὁ Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπάρχουν τρεῖς προτάσεις καὶ ἐγὼ ὡς ἐπιτροπὴ κρίνω, διατείνομαι ὅτι δὲν ἔγινε κρίσις ἀλλὰ ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι κρίνω ὅτι ἡ πρότασις τοῦ Αʹ εἶναι ἡ καλυτέρα ἐκ τῶν τριῶν. Εἶναι ἐπαρκὴς λόγος δικαιολογῶν ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα τὰς διαπραγματεύσεις ἀποκλειστικῶς μὲ τὸν Αʹ; Διότι ἐὰν διαπραγματευθῶ μὲ τὸν Βʹ καὶ Γʹ ἠμπορεῖ ὁ Βʹ καὶ ὁ Γʹ νὰ κάμουν καλυτέρας προσφορὰς καθ’ ὁδόν. Ἢ θὰ δεχθῶ τὰς προσφορὰς ὅπως ἔχουν, ὅπως γίνεται εἰς ὡρισμένους διαγωνισμοὺς τιμῶν, καὶ λέγω ὅτι ἡ τιμὴ αὐτὴ εἶναι καλυτέρα ἢ δὲν εἶναι, ἤ, ἐὰν ἀρχίσω στάδιον διαπραγματεύσεων καὶ ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι ἐκ πρώτης ὄψεως θὰ ἦτο καλυτέρα ἡ πρότασις Αʹ, καθ’ ἣν στιγμὴν κάμνω διαπραγματεύσεις καὶ φθάνω εἰς ἓν συμπέρασμα οἱονδήποτε μὲ τὸν Αʹ, θὰ ὤφειλον μετὰ νὰ καλέσω καὶ τὸν Βʹ καὶ τὸν Γʹ καὶ νὰ τοὺς εἴπω: Κύριοι, ἐγὼ ἐπέτυχον ἀπὸ τὸν Αʹ τοὺς τάδε ὅρους. Τί μοῦ προσφέρετε σεῖς, περισσότερα ἢ ὀλιγώτερο, διὰ νὰ ἠμπορέσω νὰ καταλήξω εἰς ἕνα συμπέρασμα μεταξὺ τῶν τριῶν. Τὸ ἐπιχείρημα ὅτι ἐκ πρώτης ὄψεως ἐκρίθη μία προσφορὰ καλυτέρα, δὲν δικαιολογεῖ τὴν ἐν συνεχείᾳ ἀποκλειστικὴν διαπραγμάτευσιν μὲ τὸν πρῶτον, δικαιολογεῖ ἴσως διαπραγματεύσεις, ἀλλὰ δικαιολογεῖ εἰς τὸ τέλος τῶν διαπραγματεύσεων νὰ κληθοῦν καὶ οἱ ἄλλοι νὰ εἴπουν τὴν γνώμην των.

§125Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Νὰ ἐρωτᾶτε ἐμέ, διότι ὁ εἰσηγητὴς δὲν ἠμπορεῖ νὰ σᾶς ἀπαντήσῃ. Ἐγὼ εἶμαι ἁρμόδιος νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Κάμνετε ἓν βασικὸν λάθος, ὅταν λέγετε ὅτι δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν ἄλλαι προτάσεις. Ἀπεφάνθη ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ εἶπε καὶ ἔχω ἐδῶ τὴν ἔκθεσιν, ὅτι πρέπει νὰ κληθῇ ὁ κ. Ὠνάσης δι’ ἀπ’ εὐθείας διαπραγματεύσεις. Αἱ διαπραγματεύσεις, καθὼς γνωρίζετε, διήρκεσαν πέντε μῆνας. Κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν διαπραγματεύσεων αὐτῶν ὑπεβλήθησαν 4 ἢ 5 προσφοραὶ Νιάρχου. Αἱ προσφοραὶ αὐταὶ ἦσαν, κατὰ χρονικὰ σημεῖα ἑκάστη καλυτέρα τῆς προηγουμένης. Ἡ τελευταία προσφορὰ τῆς 24 Ἰουλίου, ἐξητάσθη καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ καλυτέρα πασῶν τῶν προσφορῶν Νιάρχου. Ἀλλὰ κατὰ τὴν γνώμην μου, καὶ κατὰ τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία τὴν ἐξήτασε καὶ κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, εἶναι χειροτέρα τῆς προτάσεως Ὠνάση. Ἴσως ἠμποροῦσα νὰ κάμω καὶ τὸ ἄλλο: νὰ φωνάξω τοὺς δύο καὶ νὰ κάμω ἕνα προφορικὸν διαγωνισμὸν μεταξὺ τῶν δύο. Νομίζετε ὅτι αὐτὸ θὰ ἦτο εἰς ὄφελος τῆς συμβάσεως; Νομίζετε ὅτι αὐτοὶ οἱ διαγωνισμοί, ἰδίως εἰς παρόμοια θέματα, ἀποδίδουν, ἐὰν ὁ ἕνας ἔδιδε 2,5, ὁ ἄλλος 3 καὶ ὁ ἄλλος 4; δὲν θὰ ἦτο αὐτὸ εἰς βλάβην τῆς συμβάσεως; Ἐνῷ ἔτσι ἐξητάσθησαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἀμφότεραι αἱ προσφοραί. Ἄλλαι προσφοραὶ δὲν ὑπῆρχον, πλὴν τῶν ἀρχικῶν, αἱ ὁποῖαι ἐκρίθησαν ἀκατάλληλοι, διὰ τοὺς λόγους ποὺ εἶπεν ὁ κ. Εἰσηγητὴς εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Καὶ ἦλθεν ἐν τέλει ἡ προσφορὰ Νιάρχου τῆς 24 Ἰουλίου ὡς συμπλήρωμα, ἄνευ σημασίας, διότι καὶ αὐτὸ ἤκουσα ὅτι ἐλέχθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Δηλαδὴ αἱ δύο προσφοραὶ τῆς 24 καὶ 25 Ἰουλίου ἐνσωματούμεναι εὑρέθησαν χειρότεραι τῶν προτάσεων Ὠνάση. Θὰ μοῦ εἴπητε ἐὰν ἐπεριμέναμε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἴσως καλυτέρα προσφορὰ Νιάρχου. Πιθανόν, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ βεβαιώσητε σεῖς, οὔτε ἐγὼ ἠμπορῶ νὰ βεβαιώσω τὸ ἐναντίον καὶ πάντως ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ κάποιο χρονικὸν σημεῖον, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἐτίθετο τέρμα εἰς τὰς συζητήσεις. Ἐτέθη τέρμα εἰς τὰς συζητήσεις εἰς τὰς 30 Ἰουλίου καὶ ἡ σύμβασις, ὡς κατηρτίσθη, εἶναι καλυτέρα ἀπὸ τὴν τελευταίαν πρότασιν Νιάρχου, οὐδέποτε καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῶν διαπραγματεύσεων οἱαδήποτε πρότασις Νιάρχου εἶναι καλυτέρα ἀπὸ τὴν ἀντίστοιχον πρότασιν Ὠνάση.

§126Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, αὐτὴ ἡ ἀφήγησίς σας ἀποδεικνύει ἀκριβῶς τὸ ἐσφαλμένον τῆς διαδικασίας. Διατί; Δὲν γνωρίζω ἀρκετὰ περὶ ἀεροπορίας, διὰ νὰ μπορῶ νά σᾶς εἴπω ποία σύμβασις εἰς τὴν οὐσίαν εἶναι ἡ καλυτέρα. Ἀλλὰ θὰ σᾶς εἴπω τοῦτο: Τί ἐκάματε, φερ’ εἰπεῖν, σεῖς ὡς Κυβέρνησις, εἰς μίαν ἀντίστοιχον ὑπόθεσιν ἑνὸς ἐργοστασίου σπίρτων. Ὅπως γνωρίζετε, πρὸ καιροῦ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἐζήτησεν ἀπὸ διαφόρους οἴκους προσφορὰ διὰ τὴν κατασκευὴν ἑνὸς ἐργοστασίου σπίρτων. Ἦλθον προσφοραὶ ἀπὸ τὴν Γαλλίαν, τὴν Ἀγγλίαν, τὴν Σουηδίαν, ἀπὸ τὴν Ἀνατολικὴν Γερμανίαν καὶ ἄλλα κράτη, αἱ ὁποῖαι ἐξητάσθησαν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν. Εἷς, ὅμως, ἐκ τῶν προσφερόντων ἔκαμε μίαν μικτὴν προσφοράν, δηλαδὴ εἶπεν: ἐγὼ προσφέρω νὰ γίνῃ ἐργοστάσιον σπίρτων, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως προσφέρω νὰ γίνῃ, μαζὶ μὲ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν σπίρτων, ἓν ἐργοστάσιον Χάρμπον. Οὐδεὶς ἄλλος οἶκος εἶχε κάμει τοιαύτην προσφορὰν πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὀρθῶς δὲ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπῆρε ἀμέσως τὴν πρότασιν τῆς μικτῆς κατασκευῆς καὶ βάσει αὐτῆς τῆς προτάσεως ἐζήτησεν ἐκ νέου προσφορὰς ἀπὸ ὅλους τοὺς οἴκους. Εἶπε δηλαδή: δὲν ἀρκοῦμαι πλέον εἰς προσφορὰν σπίρτων, ζητῶ ἀπὸ ὅλους σας νὰ μοῦ κάμετε μικτὴν προσφοράν, σπίρτων καὶ χάρμπον. Ἂς ἐξετάσωμεν τώρα τὴν ἰδικήν σας τακτικὴν εἰς αὐτὰς τὰς τρεῖς προσφοράς. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὴν οὐσίαν, διότι δὲν ἔχω ἀρκετὰ στοιχεῖα, διὰ νὰ εἰσέλθω. Λέγετε ὅμως ὅτι, ἐγὼ διεπραγματευόμην μὲ τὸν Α, συγκεκριμένως μὲ τὸν Ὠνάσην. Ἐν τῷ μεταξὺ μοῦ ἔρχονται προσφοραὶ τοῦ Β. Ἐρωτᾶται, ἐτηρεῖτο ἐνήμερος ὁ Β τῆς προόδου τῶν διαπραγματεύσεων, εἰς τρόπον ὥστε ἀναλόγως τῶν διαπραγματεύσεων αὐτῶν καὶ τῆς προόδου τῶν παραχωρήσεων πρὸς τὸ Δημόσιον, νὰ σᾶς κάμῃ ἔτι μεγαλυτέρας παραχωρήσεις; Βεβαίως ὄχι.

§127Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργ.). Λάθος κάμνετε.

§128Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἐτηρεῖτο ἐνήμερος;

§129Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργ.). Ὁ κ. Νιάρχος μοῦ ὑπέβαλε προτάσεις καὶ μοῦ ἔλεγε: Σοῦ ὑποβάλω τὰς προτάσεις, ἀλλὰ δὲν θέλω τὰς προτάσεις αὐτὰς νὰ τὰς δείξῃς εἰς τὸν κ. Ὠνάσην. Ὅταν, ὅμως, ἐγὼ ἔδιδα πίσω τὰς προτάσεις εἰς τὸν κ. Νιάρχον, κατὰ κάποιον τρόπον, ἐμμέσως τοῦ ἐγνώριζον τὰς τελευταίας προτάσεις Ὠνάση, διότι τοῦ ἔλεγον, ὅτι αὐτὸ τὸ ἄρθρον δὲν εἶναι καλόν, ἢ τὸ ἄλλο ἄρθρον δὲν εἶναι καλό, κάμε μου μίαν καλυτέραν προσφοράν. Συνεπῶς, ἐὰν ἐτηρήθη ἐνήμερος κάποιος, εἶναι ὁ κ. Νιάρχος εἰς βάρος τοῦ κ. Ὠνάση.

§130Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν πρόκειται νὰ παραβιάσετε τὸ μυστικὸν μιᾶς οἱασδήποτε προσφορᾶς. Εἰς μίαν τεχνικὴν σύμβασιν ὅπου παίζουν ρόλον ὑπολογισμοὶ κόστους, φορολογίας, ἀπαλλαγῆς ἐκ φόρων καὶ τελωνειακῶν δασμῶν καὶ πλεῖστοι ἄλλοι παράγοντες, οἱ ὁποῖοι μόνον ἐν συνδυασμῷ μποροῦν νὰ κριθοῦν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαπραγματεύεσθε κεχωρισμένως μὲ δύο ἀνθρώπους. Πρέπει νὰ εἴπητε εἰς τὸν ἕνα ὅτι αὐτὰ μοῦ προτείνει ὁ κ. Α καὶ ἐλᾶτε νὰ μοῦ κάμετε ἀντιπροσφοράν. Δὲν λέγω ὅτι θὰ ἐκέρδιζεν ὁ κ. Νιάρχος, πιθανὸν νὰ ἐκέρδιζεν ὁ κ. Ὠνάσης, πάντως, ὅμως, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐτήρησε τοὺς κανόνας ἐκείνους τῶν διαπραγματεύσεων, οἱ ὁποῖοι παρέχουν ἐγγυήσεις ἐξασφαλίσεως τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου.

§131Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργ.). Σᾶς λέγω ὅτι ἀμφότεροι οἱ συναγωνιζόμενοι δὲν ἤθελον νὰ κάμουν μίαν πλειοδοσίαν. Δὲν ἤθελεν ὁ ἕνας νὰ λάβῃ γνῶσιν τῶν προτάσεών του ὁ ἄλλος.

§132Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἀναμφισβητήτως!

§133Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργ.). Πῶς θέλετε νὰ τὸ κάμναμεν; Ἐὰν ἐδείκνυον τὰς προτάσεις εἰς τὸν Ὠνάσην καὶ τἀνάπαλιν, θὰ τοὺς ἔχανον καὶ τοὺς δύο. Ἔπρεπε νὰ δείξω τὰς προτάσεις τοῦ Α εἰς τὸν Β καὶ τοῦ Β εἰς τὸν Α, διὰ νὰ μὴ γίνουν ἀεροπορικαὶ συγκοινωνίαι, διὰ νὰ εἶσθε σεῖς εὐχαριστημένος; Ὁ κ. Νιάρχος μοῦ ἔλεγε: Κύριε, σοῦ κάμνω τὴν τάδε προσφοράν. Δὲν ἔχεις δικαίωμα, νὰ τὴν δείξῃς εἰς τὸν Ὠνάσην.

§134Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Δὲν εἶναι δικαίωμα οὔτε τοῦ Α οὔτε τοῦ Β, νὰ εἴπουν, ὅτι δὲν δέχομαι, νὰ κοινοποιηθῇ ἡ προσφορά μου. Διότι σεῖς δὲν ὑποστηρίζετε οὔτε τὸν Α, οὔτε τὸν Β. Ὑποστηρίζετε τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον. Εἶναι φυσικόν, νὰ σᾶς εἴπουν οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ὅτι ἕκαστος δὲν θέλει νὰ μάθῃ ὁ ἄλλος τὴν προσφοράν του. Ἀλλὰ εἶναι ἐξ ἴσου φυσικόν, σεῖς, αὐτὴν τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν προστατεύετε τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, νὰ εἴπητε, ὅτι: Ἐγὼ θὰ κάμω ἀνοικτὸν πλειστηριασμὸν καὶ μὲ μίαν προσφοράν, τὴν ὁποίαν θὰ κάμνουν ἐξ ἴσου ὅλοι.

§135Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργ.). Αὐτὸ δὲν ἠμποροῦσα νὰ τὸ εἴπω, διότι, ἐὰν ἐγὼ θὰ ἤμην ἐξησφαλισμένος, τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον δὲν θὰ ἦτο. Διότι, ἐὰν οὔτε ὁ κ. Ὠνάσης, οὔτε ὁ κ. Νιάρχος ἔκαμαν προτάσεις, ἐγὼ θὰ ἤμην ἐξησφαλισμένος καὶ δὲν θὰ ἠμπορούσατε, νὰ μοῦ τὰ ἐλέγατε αὐτά, σήμερον, ἀλλὰ δὲν θὰ ὑπῆρχεν οὔτε ὁ κ. Ὠνάσης, οὔτε ὁ κ. Νιάρχος, διὰ νὰ κάμω τὴν σύμβασιν.

§136Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Κάμνω παραβολὴν τῶν ὅρων Ὠνάση καὶ Νιάρχου καὶ ὑποστηρίζω ὅτι κατὰ τρόπον ἀναμφισβήτητον ἐξάγεται ὅτι οἱ ὅροι τοῦ Νιάρχου ἦσαν ἐπωφελέστεροι. Οὕτω, ὅσον ἀφορᾷ τὸ κεφάλαιον, ὁ Ὠνάσης κατέθετεν 1.500.000 Δολλάρια εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἐνῷ ὁ Νιάρχος 3–4 ἑκατομμ. δολλάρια εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Τὸ προνόμιον τῆς ἐκμεταλλεύσεως τὸ ζητεῖ ὁ Νιάρχος μόνον ἐπὶ τῶν δρομολογημένων γραμμῶν, ἐνῷ ὁ Ὠνάσης ἐπὶ πάσης γραμμῆς. Ὡς πρὸς τὰς μετοχὰς ὁ Νιάρχος κρατεῖ εἰς Ἑλληνικὰς χεῖρας τὰ 67% τούτων, ἐνῷ ὁ Ὠνάσης τὰ 60%. Ὁ Νιάρχος ἐδέχετο ὑπὸ τὸν ὅρον ὅπως ἀπαγορευθῇ ἡ πώλησις μετοχῶν εἰς ἀλλοδαπούς, ἐνῷ ὁ Ὠνάσης δὲν ἔστεργεν εἰς τὸν ὅρον αὐτόν. Ἐπίσης ὁ Νιάρχος ἐδέχετο ὅπως κρατήσῃ δι’ ἴδιον λογαριασμὸν ἐπὶ μίαν 10ετίαν τὰ 51% τῶν μετοχῶν ἐνῷ ὁ Ὠνάσης δὲν ἐδέχετο καὶ τὸν ὅρον αὐτόν. Διὰ τὴν ἐξαγορὰν τῆς Τ.Α.Ε. ὁ Νιάρχος προσέφερε 2.360.000 δολλάρια πληρωτέα εἰς 10 ἐτησίας δόσεις, ἐνῷ ὁ Ὠνάσης προσέφερε 2.000.000 δολλάρια περίπου πληρωτέα εἰς 12 ἐτησίας δόσεις. Πέραν αὐτοῦ εἰς τὴν σύμβασιν περιέχεται καὶ ἡ ἐπαχθὴς διὰ τὸ Δημόσιον διάταξις ὅτι ἡ σύμβασις λύεται ἀζημίως, ἐὰν ἐντὸς 6μήνου δὲν παραδοθῇ εἰς τὸν Ὠνάσην ἡ περιουσία τῆς Τ.Α.Ε. Ἐπὶ πλέον ὁ Νιάρχος παρητήθη τῶν 60% τῶν κερδῶν τῶν μετοχῶν ὑπὲρ τῶν Φιλανθρωπικῶν Ἱδρυμάτων ἐνῷ ὁ Ὠνάσης εἰς οὐδεμίαν τοιαύτην προβαίνει χειρονομίαν. Περαιτέρω ὁ Ὠνάσης ἐζήτησε καὶ ἀπηλλάγη παντὸς φόρου καὶ δασμοῦ, ἐνῷ ὁ Νιάρχος παραιτεῖται τῶν τοιούτων φορολογικῶν ἀπαλλαγῶν καὶ δὲν ζητεῖ παρὰ τὴν προστασίαν τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων κεφαλαίων, σύμφωνα μὲ τὸν νόμον 2687) 53. Διὰ τὸν Νιάρχον ἀκόμα δὲν γεννᾶται ζήτημα ὑπηκοότητος, διότι εἶναι Ἕλλην ὑπήκοος, καὶ ὑπηρέτησεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν, ἐνῷ ὁ Ὠνάσης ἔχει διπλῆν ὑπηκοότητα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀναγνωρίζει καὶ ἡ Κυβέρνησις. Ἡ παραβολὴ τῶν ὅρων αὐτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ πείσῃ οἱονδήποτε καλόπιστον κριτὴν ὅτι αἱ προτάσεις Νιάρχου ἦσαν ἐπωφελέστεραι καὶ διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον καὶ διὰ τὸ Ἑλληνικὸν κοινόν. Πέραν, ὅμως, αὐτῶν τῶν προτάσεων, ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἡ πρότασις Ζώτου, ἠγγυημένη καὶ αὐτή, καίτοι ἀναγνωρίζεται ὅτι οἱ ὅροι Ζώτου ἦσαν πολὺ ἐπωφελέστεροι. Ἡ μὴ ἀποδοχὴ ἐστηρίχθη εἰς τὴν δικαιολογίαν ὅτι ὁ Ζῶτος ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἶχεν ἀτασθαλίας ἐν τῇ διαχειρίσει τῆς Τ.Α.Ε. καὶ ἀφ’ ἑτέρου διότι ὑπέβαλε βραδέως τὴν πρότασίν του. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ὑπῆρχεν προθεσμία ὑποβολῆς. Ἡ προθεσμία τῆς ἀρχικῆς διακηρύξεως ἔληξε τὴν 31 Ἰουλίου 1955, ἀλλ’ ἡ διακήρυξις αὐτὴ ἠκυρώθη κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, μετὰ δὲ τὴν ἀκύρωσιν αὐτὴν οἱοσδήποτε Ἕλλην πολίτης καὶ ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλῃ προτάσεις καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν εἶχε τελειώσει ἡ σύμβασις διὰ τῆς κυρώσεώς της ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ οὔτε καὶ ἡ δευτέρα δικαιολογία ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ ἐμπόδιον διὰ τὴν ἀποδοχὴν τῆς προτάσεως Ζώτου, διότι οὐδείς, ὅσον δήποτε ὑψηλὰ καὶ ἂν ἵσταται, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ περιγράψῃ τὰ δικαιώματα οἱουδήποτε Ἕλληνος πολίτου, κατὰ τοῦ ὁποίου δὲν ἔχει ἀπαγγελθῇ ἀπόφασις δικαστική, ὅταν μάλιστα πρόκειται περὶ πολίτου προσενεγκόντος ὑψίστας ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα. Ἑπομένως θὰ ἔπρεπε οἱ ὑποβαλόντες τὰς προτάσεις Νιάρχος, Ὠνάσης καὶ Ζῶτος νὰ κληθοῦν νὰ συναγωνισθοῦν καὶ νὰ ἐγίνετο δεκτὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ προέτεινε τοὺς ἐπωφελεστέρους ὅρους. Ἔχω ἐδῶ, κ. βουλευταί, ἕνα συγκριτικὸν πίνακα τῶν τριῶν προτάσεων. Ἡ διάρκεια τοῦ προνομίου διὰ τὸν Νιάρχον καὶ τὸν Ὠνάσην ἦτο 20ετής, ἐνῷ διὰ τὸν Ζῶτον 15ετής. Διὰ τὸν Ὠνάσην δὲν ὑπῆρχεν οὐδεμία ἐγγύησις προτάσεώς του, ἐνῷ διὰ τὸν Ζῶτον ἡ ἐγγύησις ἦτο 50.000 δολλάρια καὶ διὰ τὸν Νιάρχον 100.000. Ἡ ἑταιρία ὅσον ἀφορᾷ τὸν Νιάρχον καὶ τὸν Ζῶτον, θὰ ἦτο Ἑλληνικὴ ἐνῷ ὡς πρὸς τὸν Ὠνάσην ὑπάρχει ἀμφισβήτησις, λόγῳ τῆς διπλῆς του ὑπηκοότητος.

§137Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Δ. Ἔργ.–Συγκ.). Ὁ πίναξ, κ. συνάδελφε, εἶναι ψευδής.

§138Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Τὸ λέτε σεῖς, κ. Ὑπουργέ, ἐγώ, ὅμως, δὲν τὸ δέχομαι, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ συντάξας αὐτὸν θὰ ἔπρεπε νὰ πάῃ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ δρομολόγιον. Ἡ πρότασις Ὠνάση προέβλεπεν, ὅσον ἀφορᾷ τὰ δρομολόγια τοῦ ἐσωτερικοῦ ἑβδομαδιαίως, 63 χειμερινὰ καὶ 101 θερινά. Ἡ πρότασις Ζώτου 97 χειμερινὰ καὶ 125 θερινά. Ὁ Νιάρχος λέγει ὅτι τὰ δρομολόγια θὰ καθορισθοῦν κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις.

§139Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Δ. Ἔργ.–Συγκ.). Διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι ὁ πίναξ εἶναι ψευδής, σᾶς ἀναφέρω τὸ ἑξῆς: Ἐκ τῆς προτάσεως Νιάρχου τῆς 24 Ἰουλίου 1956, ἄρθρον 12 προτείνονται 51 χειμερινὰ δρομολόγια καὶ 83 θερινά. Ἑπομένως ὑπάρχει σαφὴς καθορισμὸς καὶ δὲν ἐπαφίεται εἰς τὰς διαπραγματεύσεις, ὡς διαλαμβάνεται εἰς τὸν πίνακα τὸν ὁποῖον ἐπικαλεῖται ὁ κ. συνάδελφος. Ἄρα ὁ νοῶν, νοείτω.

§140Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, καὶ ἐγὼ τὸ ἴδιον λέγω, ὁ νοῶν νοείτω. Διότι ἐπικαλεῖσθε δρομολόγια Νιάρχου, περὶ τῶν ὁποίων δὲν γίνεται μνεία εἰς τὸν πίνακα τὸν ὁποῖον προσάγω ἐγώ.

§141Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Δ. Ἔργ.–Συγκ.). Κύριε συνάδελφε, ὁ πίναξ λέγει ὅτι τὰ δρομολόγια, ὅσον ἀφορᾷ τὸν Νιάρχον, θὰ καθορισθοῦν κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις, ἐνῷ ἐγὼ σᾶς ἀποδεικνύω ὅτι ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου ὑπάρχει σαφὴς πρότασις τοῦ Νιάρχου περὶ τούτων.

§142Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Μοῦ ἀποδίδετε, κ. Ὑπουργέ, πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ δὲν εἶπον. Ἀλλά, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὁ ἰσχυρισμός σας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνατρέψῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐκ τοῦ βήματος εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ὑπάρχουν ἢ δὲν ὑπάρχουν, κ. Ὑπουργέ, διαφοραὶ εἰς τὰ κεφάλαια, τὴν ἐθνικότητα, τὰς δασμολογικὰς καὶ φορολογικὰς ἀπαλλαγὰς καὶ τόσα ἄλλα, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου ἀνέφερον. Ὑπάρχει ἢ δὲν ὑπάρχει διαφορά, δυναμένη νὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν προτίμησιν τῶν προτάσεων τοῦ κ. Ζώτου; Ἀλλὰ ἐκτὸς τῶν διαφορῶν τὰς ὁποίας ἀνέφερον, ὑπάρχουν διαφοραὶ ὑπὲρ τοῦ Ζώτου καὶ τὰς γραμμὰς ἐξωτερικοῦ. Κατὰ τὴν πρότασιν Ὠνάση ἡ γραμμὴ Ἡν. Πολιτειῶν Ἀμερικῆς–Ἀθηνῶν θὰ ἀρχίσῃ μετὰ τριετίαν καὶ παρέχεται μάλιστα καὶ ἡ εὐχέρεια νὰ ἀνασταλῇ ἡ ἔναρξίς της ἐπί τι διάστημα ἀκόμα. Κατὰ τὰς προτάσεις Ζώτου ἡ γραμμὴ αὐτὴ θὰ ἤρχιζεν ἐξυπηρετουμένη μετὰ ἓν ἔτος ἀπὸ τῆς κυρώσεως τῆς συμβάσεως. Ἐπίσης ἡ γραμμὴ Ἀθηνῶν–Ἀφρικῆς, κατὰ τὰς προτάσεις Ὠνάση θὰ ἤρχιζεν μετὰ τρία ἔτη, κατὰ δὲ τὰς προτάσεις Ζώτου μετὰ ἓν ἔτος ἀπὸ τῆς κυρώσεως τῆς συμβάσεως. Ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὴν φορολόγησιν τῶν κερδῶν ὑπάρχει σημαντικὴ διαφορὰ δυναμένη νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἀποδοχὴν τῆς προτάσεως Ζώτου. Κατὰ τὴν πρότασιν Ὠνάση τὸ 18% τῶν κερδῶν παραμένει ἀφορολόγητον ἐνῷ κατὰ τὴν πρότασιν Ζώτου τὸ ἀφορολόγητον κρίνεται κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις. Περαιτέρω ἡ Κυβ)σις ηὐνόησε κατὰ τρόπον ἀπαράδεκτον τὸν κ. Ὠνάσην, διότι ἐκτὸς τῶν ἄλλων, παραχωρεῖ εἰς τοῦτον τὰς ἐγκαταστάσεις τῆς ἑταιρίας Τ.Α.Ε., ἡ ἀξία τῶν ὁποίων ὑπολογίζεται εἰς 2.000.000 δρχ. περίπου, τὰς παραχωρεῖ δὲ ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς πληρωμῆς αὐτῶν διὰ 12 ἐτησίων δόσεων, ὅπερ σημαίνει ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ πληρώσουν οἱ μεταφερόμενοι διὰ τῶν ἀεροπλάνων ἐπιβάται. Περαιτέρω ἡ Κυβέρνησις παρέχει καὶ ἐγγύησιν διὰ σημαντικὸν ποσὸν χάρις τοῦ κ. Ὠνάση, ἐνῷ αἱ δύο ἄλλαι ἑταιρίαι οὐδεμίαν ἐγγύησιν ζητοῦν. Δὲν ἐπιθυμῶ, κ. βουλευταί, νὰ προχωρήσω καὶ εἰς περαιτέρω συγκρίσεις, διότι πιστεύω ὅτι ἀπὸ τὰς μέχρι τοῦδε γενομένας εἶναι καταφανὴς ἡ διαφορά, διαφορὰν τόσον σημαντικὴν ὥστε νὰ ἐπιβάλλεται ἡ ἀποδοχὴ τῶν προτάσεων τῶν δύο ἄλλων ἑταιριῶν καὶ ὄχι τοῦ κ. Ὠνάση. Μᾶς εἶπεν, ὅμως, ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δεχθῇ ὡς ἀνάδοχον τὸν κ. Ζῶτον, ἀφ’ ἑνὸς διότι βραδέως οὗτος ὑπέβαλεν τὴν προσφοράν του καὶ ἀφ’ ἑτέρου διότι ἦτο ὑπόδικος ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης. Καὶ ὁ εἷς, ὅμως, καὶ ὁ ἕτερος ἰσχυρισμὸς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δὲν εἶναι βάσιμοι, διότι, ὡς ἀνωτέρω ἀπέδειξα, προθεσμία δὲν ὑπῆρχε, καὶ διότι ὅταν ἐγένοντο αἱ προτάσεις ὁ κ. Ζῶτος δὲν εἶχε παραπεμφθῆ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Δικαιοσύνην, ἀλλ’ ὑπῆρχεν μόνον κατ’ αὐτοῦ μία διοικητικὴ ἔκθεσις. Τοὐναντίον, ὅμως, ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν του ὅτι ὁ κ. Ὠνάσης ἔχει εἰς βάρος του δύο καταδικαστικὰς ἀποφάσεις. Μίαν τοῦ Δικαστηρίου τοῦ Ρόττερνταμ διὰ τὴν ὑπόθεσιν φαλαινοθηρικῶν καὶ ἑτέραν τοῦ Δικαστηρίου τοῦ Συκουάνα διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῆς χημικῆς μελάνης. Κατόπιν τούτου, κύριοι βουλευταί, ἀρνούμεθα ἐνσυνειδήτως διὰ τῆς ψήφου μας νὰ δώσωμεν κῦρος εἰς τὴν ὑπὸ κρίσιν σύμβασιν. Τὰ ὅσα ὑπεστήριξα, κύριοι βουλευταί, ἀνταποκρίνονται πλήρως πρὸς τὴν ἀλήθειαν καὶ πρέπει νομίζω ταῦτα νὰ ὁδηγήσουν εἰς τὴν ἀκύρωσιν τῆς ὑπὸ κρίσιν συμβάσεως καὶ εἰς τὴν διενέργειαν νέου διαγωνισμοῦ διὰ τὴν ἀνάθεσιν τῶν ἐναερίων συγκοινωνιῶν τῆς Χώρας εἰς ὅσον τὸ δυνατὸν ἀσφαλεστέρας χεῖρας. (Χειροκροτήματα).

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἕτερος ἐκ τῶν εἰσηγητῶν τῆς μειοψηφίας κ. Λ. Γιαννόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§144Α. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι εἰς ὅλους γνωστή, κύριοι βουλευταί, καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ἡ ὑπὸ κύρωσιν σύμβασις, ἡ συναφθεῖσα μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ Ὠνάση, διὰ τῆς ὁποίας παρέχεται εἰς τοῦτον τὸ δικαίωμα τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν ἐναερίων συγκοινωνιῶν ἐπὶ μίαν εἰκοσαετίαν. Ἡ σύμβασις αὕτη ἤχθη ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος καὶ ἐπεκυρώθη ὑπὸ ταύτης. Τὴν ἐπικύρωσιν τῆς συμβάσεως, τότε, δὲν εἰσηγήθη μόνον ὁ Εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ Εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας κ. Σπαῆς καὶ ἕτερα ἐπιφανῆ μέλη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅπως οἱ κ.κ. Ζάκκας καὶ Ξενοδοχειάρης. Δηλαδὴ ἡ σύμβασις τότε ἐψηφίσθη καὶ ἀπὸ τὴν πλειονότητα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Κατόπιν τούτου προβάλλει θέμα ἀρχῆς καὶ ἠθικῆς τάξεως, ὅπερ ἐπιβάλλει τὴν ἀπόρριψιν τῆς προτάσεως εἰς τὴν ἐπικύρωσιν τῆς συμβάσεως. Ἀντίθετος ἐνέργεια θὰ ἔδιδεν εἰς τὸν λαὸν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι οἱ βουλευταὶ ἢ ἐπιπολαίως ἢ ἀνεξετάστως ψηφίζουν τὰ νομοσχέδια, καὶ μάλιστα τοιαύτης σημασίας, ἢ ἐκείνης καὶ ἐλαφρᾷ τῇ συνειδήσει παλινωδοῦν, ὑπείκοντες εἰς πιέσεις ἢ ἐκτοειδεῖς ἐπιδράσεις. Ἀλλ’ εἴτε τὸ ἓν εἴτε τὸ ἄλλο συμβαίνει καὶ τὰ δύο κλονίζουν τὸ κῦρος τοῦ βουλευτοῦ καὶ τραυματίζουν τὸν κοινοβουλευτισμόν.

§145Γ. ΠΑΛΛΑΣΚΑΣ. Εὑρίσκετε ὅτι ἀποτελεῖ σφάλμα, κύριε συνάδελφε, ἡ ἀναγνώρισις καὶ ἡ ὁμολογία τοῦ βουλευτοῦ, ὅτι ἐπλανήθη ὅταν τότε λίαν ἐσπευσμένως τοῦ ἐζητήθη ἡ ψῆφος του;

§146Α. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κάθε ἄνθρωπος, κύριε συνάδελφε, δύναται νὰ ὑπαναχωρῇ καὶ πάντοτε θὰ εὑρεθῇ τρόπος νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ὑπαναχώρησίν του. Αὐτὴ ἡ παλινωδία, ὅμως, ἐὰν ἐπιτρέπεται διὰ τὸν λοιπὸν κόσμον δὲν ἐπιτρέπεται διὰ τοὺς βουλευτάς, τοὺς ὁποίους ὁ Λαὸς θέλει εὐσυνειδήτους καὶ ἀνταξίους τῆς ἀποστολῆς των καὶ ἀξιοῖ, ὡσαύτως, νὰ ἀποφασίζουν μόνον ἀφοῦ μελετήσουν πλήρως τὸ θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου καλοῦνται νὰ ἀποφασίζουν. Ἡ Ἀντιπολίτευσις, κύριοι, σκοπὸν ἔχει νὰ ἐλέγχῃ τὴν Κυβέρνησιν. Τοῦτο, ὅμως, δὲν σημαίνει ὅτι πρέπει νὰ κάνῃ στεῖραν κριτικὴν καὶ κακόπιστον πολιτικήν. Πρέπει ἐπὶ ζητημάτων προφανοῦς δημοσίου συμφέροντος, ὡς ἡ παροῦσα σύμβασις, νὰ βοηθῇ τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ ἵσταται μακρὰν κάθε κομματικῆς προκαταλήψεως. Ἀνέγνωσα, κύριοι βουλευταί, καὶ ἐμελέτησα ὅλα τὰ στοιχεῖα τὰ σχετικὰ μὲ τὴν ὑπὸ κύρωσιν σύμβασιν. Ἤκουσα τοὺς ἐνδιαφερομένους καὶ συνήγαγον ὡρισμένα συμπεράσματα. Διὰ νὰ καταλήξω, ὅμως, εἰς ἁπλᾶ συμπεράσματα, θὰ πρέπει νὰ ἀνατρέξω εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς Τ.Α.Ε. καὶ εἰς τὴν πολιτείαν τοῦ κ. Ζώτου. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὁ κ. Ζῶτος εἶναι ἕνας ἄνδρας εὐφυὴς καὶ ἱκανός, προσέφερεν ὑπηρεσίας εἰς τὴν πολιτικὴν ἀεροπορίαν. Μὲ τὴν πάροδον, ὅμως, τοῦ χρόνου, αἱ ἐν ἀρχῇ θετικαί του ὑπηρεσίαι ἀπέβησαν ἀρνητικαὶ καὶ ἐπιζήμιοι καὶ εἰς τὴν πολιτικὴν ἀεροπορίαν καὶ εἰς τὸ Κράτος καὶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις, αἱ προελθοῦσαι ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1946, ἐφέρθησαν δυσμενῶς καὶ μὲ σκληρότητα ἔναντι τοῦ κ. Ζώτου. Ἴσως νὰ συνετέλεσε καὶ τοῦτο εἰς τὴν οἰκονομικὴν κατάρρευσιν τῆς Τ.Α.Ε. Καὶ ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως Παπάγου εἰς τὸ θέμα τοῦτο ὑπῆρξεν ἀτυχής. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ παρίδω καὶ ἕτερα δύο θέματα δεδομένα, ἅτινα ἀνακύπτουν ἐκ τῆς ἐρεύνης τῆς ὑποθέσεως καὶ ἰδίᾳ τῶν ἐκθέσεων δύο ἀνωτέρων κρατικῶν λειτουργῶν καὶ ἀνωτέρων πάσης ὑποψίας, τοῦ Οἰκονομικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ Παγουλάτου καὶ τοῦ Ἐφέτου Γεωργίου, ἤτοι 1) ὅτι ἡ διαχείρισις τῆς Τ.Α.Ε. ὑπῆρξεν ἀνώμαλος, ἀτάσθαλος καὶ σπάταλος καὶ 2) ὅτι παρὰ τὴν τοιαύτην γνωστὴν καὶ εἰς τὴν διοίκησιν κακὴν διαχείρισιν, αἱ μετέπειτα Κυβερνήσεις τοῦ Κέντρου ἐξήντλησαν κάθε μέτρον εὐνοίας ὑπὲρ τοῦ Ζώτου καίτοι ἦσαν ἔκδηλοι καὶ βοόκινοι αἱ παντοειδεῖς ἀνωμαλίαι. Χωρὶς νὰ θέλω νὰ ἀποδώσω πρόθεσιν εἰς οὐδένα, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἐνέργεια τῶν Κυβερνήσεων τοῦ Κέντρου, ἡ προδίδουσα εὔνοιαν ὑπὲρ τῆς Τ.Α.Ε. εἰς βάρος τῶν ἄλλων δύο ἑταιριῶν καὶ ἰδίᾳ τῆς ΕΛΛΑΣ, ὀφείλεται ἀσφαλῶς εἰς ἐπιθυμίαν των ὅπως προστατεύσουν τὴν πολιτικήν μας ἀεροπορίαν, ἥτις ἐβάδιζεν πρὸς κατάρρευσιν. Ἐν τούτοις, ὅμως, ἐπέτυχον τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα, διότι ἐπλανήθησαν ἐν τῇ ἐκτιμήσει προσώπων καὶ πραγμάτων. Καὶ ἡ πλάνη των αὕτη ἐστοίχισε καὶ στοιχίζει πολλὰ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον. Ἐκ τῆς γενομένης ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως συζητήσεως ἐκ τῆς μελέτης ὅλων τῶν ἀφορώντων τὴν πολιτικήν μας ἀεροπορίαν ἐγγράφων, προέκυψε, κατὰ τρόπον πανηγυρικόν, ὅτι ἡ ἑταιρία Τ.Α.Ε. ἐλειτούργησε κατὰ τρόπον ἀνώμαλον καὶ ἀτάσθαλον καὶ ἐπιζήμιον διὰ τὸ Δημόσιον καὶ τὸν Λαὸν καὶ τὴν Ἐθνικήν μας Οἰκονομίαν. Ὅλον της τὸν βίον χαρακτηρίζει μία ἅλυσις ἀνωμαλιῶν, σπατάλης, καταχρήσεων καὶ ἀπιστιῶν, αἵτινες προδίδουν περιφρόνησιν πρὸς πᾶσαν ἔννοιαν ἠθικῆς, ἐκτελοῦντο δὲ ὑπὸ τὴν αἰγίδα τοῦ Κράτους, ἐπὶ τῶν Κυβερνήσεων τοῦ Κέντρου, αἵτινες πολλάκις, ὡς μὴ ὤφειλον, ἐξεδήλωσαν παντοειδῶς πρὸς τὴν Τ.Α.Ε. εὔνοιαν. Δὲν δύναμαι, κ. βουλευταί, παρὰ τὰς αἰτιάσεις τοῦ κ. Ζώτου, νὰ παρίδω τὰς ἐκθέσεις τῶν ὡς ἄνω λειτουργῶν καὶ ἰδίᾳ τὴν ἔκθεσιν ἀνωτέρου δικαστικοῦ τῆς ἐπιστημονικῆς ἀξίας, τῆς ἐντιμότητος καὶ τοῦ ἠθικοῦ ἀναστήματος, τοῦ Ἐφέτου Γεωργίου. Αἱ ἐκθέσεις αὗται δίδουν ἀνάγλυφον τὴν εἰκόνα τῶν ἐν τῇ Τ.Α.Ε. τεκταινομένων καὶ τῶν προηγηθέντων τῆς συγχωνεύσεως τῶν ἀεροπορικῶν ἑταιριῶν. Ἀναφέρονται εἰς τὰς εἰρημένας ἐκθέσεις πλαστογραφίαι, ἀναγραφαὶ εἰκονικῶν καὶ ἀνυπάρκτων δανειστῶν κ.λ.π. Μνημονεύονται ἐπίσης ἀναγραφαὶ τεραστίων κονδυλίων διὰ διαφημίσεις ἄνευ δικαιολογητικῶν, ὡς ἐπίσης καὶ ἀναιτιολόγητοι ἀναλήψεις μεγάλων χρηματικῶν ποσῶν, ἰδίᾳ ποσοῦ ἐκ δραχμῶν 1.380.000, ληφθέντος ὑπὸ τοῦ Ζώτου, εἰς τὸν ὁποῖον ἀποδίδεται ἡ ἔμπνευσις καὶ ἡ εὐθύνη διὰ τὰς κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Ἐφέτου Γεωργίου διαπιστωθείσας σοβαρὰς σπατάλας, διασπαθήσεως καὶ ἀτασθαλίας, αἵτινες, κατὰ τὴν αὐτὴν ἔκθεσιν, ἐγγίζουν ἴσως καὶ τὰ ὅρια τοῦ ποινικοῦ νόμου καὶ αἵτινες εἶχαν ἤδη ἀνοίξει τὸν δρόμον πρὸς τὴν κατάρρευσιν τῆς πολιτικῆς μας ἀεροπορίας, συνεπικουρούσης πρὸς τοῦτο καὶ τῆς ἀδικαιολογήτως ἀδίκου συμπεριφορᾶς τοῦ Κράτους, ἔναντι τῆς ἄλλη ἀξιολόγου ἀεροπορικῆς ἑταιρίας ΕΛΛΑΣ ἥτις, χάρις εἰς μεροληπτικὴν εἰς βάρος της καὶ ὑπὲρ τῆς Τ.Α.Ε. κατανομὴν τῶν δρομολογίων ἤρχισεν κλονιζομένη, ἵνα οὕτω καταστῇ πρόσφορον τὸ ἔδαφος διὰ τὴν συγχώνευσίν της ἢ μᾶλλον διὰ τὴν ὑπὸ τῆς Τ.Α.Ε. ἀπορρόφησίν της, ὅπερ καὶ ἐγένετο. Ἡ ἀλήθεια αὕτη καταφαίνεται ἐκ τῆς σχετικῆς περικοπῆς τῆς ἐκθέσεως τοῦ Ἐφέτου Γεωργίου, ὅστις ἐπάγεται ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Τοιουτοτρόπως, παρεσκευάσθη τὸ ἔδαφος διὰ τὴν ὑπὸ τοῦ Σ. Ζώτου ἐπιδιωκομένην καὶ προετοιμαζομένην συγχώνευσιν τῶν ὑπαρχουσῶν τότε τριῶν ἀεροπορικῶν ἑταιριῶν Τ.Α.Ε., ΕΛΛΑΣ καὶ ΑΜΕ εἰς μίαν, εἰς τὴν ὁποίαν τὴν δεσπόζουσαν καὶ κυρίαρχον θέσιν θὰ εἶχεν ἡ Τ.Α.Ε., μὲ ἀντικειμενικὸν σκοπὸν τῆς ὑπ’ αὐτῆς ἀπορρόφησιν καὶ τῆς ἑταιρίας ΕΛΛΑΣ, ἥτις καὶ πράγματι ἐπετεύχθη. Ἡ ἄλλη ἑταιρία ΑΜΕ εἶχε προηγουμένως ἐξαγορασθῆ ἀπὸ τὴν Τ.Α.Ε., τῶν μετοχῶν περιελθουσῶν οὐχὶ εἰς αὐτὴν ἀλλὰ εἰς τὸν Σ. Ζῶτον ἀτομικῶς. Πρὸς τοῦτο κατηρτίσθη ὁ Α. Ν. 1856 τῆς 23) 23 Ἰουνίου 1951, ὅστις, κατὰ τὴν ἔκθεσιν Παγουλάτου, εἶναι πιστὴ ἀντιγραφὴ τῶν ὑπὸ τῆς Τ.Α.Ε. κατὰ τὴν 141 τῆς 14 Ἰουνίου 1951 συνεδρίασιν τοῦ Διοικητικοῦ αὐτῆς Συμβουλίου ἀποφασισθέντων. Βάσει τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ νόμου τούτου, διωρίσθη Διευθύνων Σύμβουλος ὁ Ζῶτος, ὅστις οὕτω κατέστη ἡ κυριαρχοῦσα μορφὴ καὶ ὁ ἰθύνων νοῦς τῆς τύποις μόνον νέας ἑταιρίας, ἥτις καὶ αὕτη κινηθεῖσα ὑπὸ τὴν ἰδίαν ἀνώμαλον καὶ ἀτάσθαλον διαχείρισιν, ἤχθη ταχέως εἰς κατάρρευσιν. Δέον νὰ τονισθῇ ὅτι καίτοι αἱ μετοχαὶ τῆς ΑΜΕ ἠγοράσθησαν μὲ χρήματα τῆς Τ.Α.Ε., περιῆλθον οὐχὶ εἰς αὐτὴν ἀλλὰ εἰς τὸν Σ. Ζῶτον ἵνα οὕτω ἐξασφαλίσῃ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν εἰς τὴν νέαν ἑταιρίαν, χάριν τῆς ὁποίας τὸ Κράτος ἐχορήγησε τὴν ἐγγύησίν του, διὰ χορήγησιν δανείου, καὶ ἐθέσπισε πλήρη ἀπόσβεσιν καὶ διαγραφὴν τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον, Τὸ Ταμεῖον Ἀνεργίας καὶ Ι.Κ.Α. ὀφειλῶν τῶν συγχωνευθεισῶν ἑταιριῶν. Ἐπὶ πλέον δὲ τῆς ἔδωσεν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ κάθε φόρον καὶ τέλος. Ἡ ἑταιρία ΕΛΛΑΣ χάριν τῆς Τ.Α.Ε. καὶ λέγοντες Τ.Α.Ε. ἐννοοῦμεν τὸν Σ. Ζῶτον, ἔτυχεν ἀνίσου καὶ ἀδίκου μεταχειρίσεως ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ὅπερ, ἐὰν πράγματι ἐνδιεφέρετο διὰ τὴν πολιτικήν μας ἀεροπορίαν ἔπρεπε καὶ ὤφειλεν πρὸς αὐτὴν νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν της καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην της λόγω τῆς οἰκονομικῆς ὑποστάσεως, τοῦ ἠθικοῦ κύρους καὶ τῆς σοβαρότητος τῶν μετόχων αὐτῆς, δηλαδὴ τῶν μετοχικῶν ταμείων Στρατοῦ, Ναυτικοῦ, Ἀεροπορίας καὶ Πολιτικῶν Ὑπαλλήλων, ἀλλὰ καὶ διότι ἐν τῇ διαχειρίσει της οὐδεμία ἠκούσθη ἢ διεπιστώθη ἀνωμαλία ἢ ἀταξία. Ὀφείλω, χάριν τῆς ἀληθείας καὶ πρὸς διαφώτισιν τῆς Βουλῆς, νὰ παραθέσω ὀλίγας περικοπὰς τῆς ἐκθέσεως Γεωργίου, ἥτις ἀφοῦ ἐκθέτει τὰ τῶν προηγηθεισῶν τῆς συγχωνεύσεως συνεννοήσεων καὶ συσκέψεων διὰ τὴν κατανομὴν τῶν ποσοστῶν συμμετοχῆς ἑκάστης τῶν συγχωνευθεισῶν ἑταιριῶν, τὰ τῶν ἐκτοξευθεισῶν εἰς βάρος τῆς ΕΛΛΑΣ ἀπειλῶν καὶ τὰ τῆς τελικῆς προτάσεως τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, ὡς πρὸς τὴν τοιαύτην κατανομὴν ἣν προσδιορίζει εἰς ποσοστὰ 50% διὰ τὴν Τ.Α.Ε., ΑΜΑ, 40% διὰ τὴν ΕΛΛΑΣ καὶ 10% διὰ τὸ Δημόσιον, λέγει ἐν συνεχείᾳ ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς: Ἐὰν οἱ τότε κρατοῦντες δὲν παρεσύροντο ἀπὸ τὴν πρὸς τὸν Ζῶτον ἐμπιστοσύνην των ἀλλὰ ἔδιδον τὴν ὑποστήριξίν των, ὡς ὤφειλον κατὰ τὰ ἄνω, εἰς τὴν ἀδιάβλητον καὶ ἰσχυροτέραν οἰκονομικῶς ἑταιρίαν ΕΛΛΑΣ, παρέχουσαν πλήρη ἐχέγγυα ἀρίστης καὶ ἐπωφελοῦς γενικῶς διαχειρίσεως, πιστεύω ἀκραδάντως, ὅτι σήμερον θὰ εἴχομεν μίαν συγχρονισμένην καὶ ἀρτίαν μὲ ἀνάλογον ἐξοπλισμὸν πολιτικὴν ἀεροπορίαν καὶ δὲν θὰ εἴχομεν τὴν ἀνάγκην νὰ καταφύγωμεν εἰς διαγωνισμοὺς καὶ εἰς ἀναζήτησιν ξένων κεφαλαίων. Πρὸς πλήρη διαφώτισιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ δι’ αὐτῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ πρὸς καταλογισμὸν εὐθυνῶν ᾐτησάμην ἀπὸ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς Συντονισμοῦ, Οἰκονομικῶν, Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων, ὅπως καταθέσουν εἰς τὴν Βουλὴν τὸν ἀφορῶντα τὴν Τ.Α.Ε. φάκελλον, ἐκ τῆς μελέτης τοῦ ὁποίου εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἔλθουν εἰς φῶς πολλὰ σκοτεινὰ σημεῖα τῆς ὑποθέσεως τῆς Τ. Α.Ε. καὶ θὰ ἀποκαλυφθῇ ὁ ἠθικὸς βόρβορος ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἐκυλίετο τὸ ἰθῦνον τὴν Τ.Α.Ε. συγκρότημα, ὅπερ διὰ τῆς ἀσυδοσίας του καὶ διὰ τῆς ἀσυστόλου, κατ’ ἀπεμπόλησιν πάσης ἠθικῆς ἐννοίας, διαχειρίσεώς του, ἀπέδειξεν ὅτι αἱ ρίζαι τῆς ἠθικῆς κρίσεως, ἣν διερχόμεθα, ἔχουν εὐρεῖαν καὶ ἐπικίνδυνον τὴν διακλάδωσιν καὶ ἐξάπλωσίν των. Δυστυχῶς, ὅμως, ὁ φάκελλος δὲν κατετέθη. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μοῦ ἐδικαιολογήθη ὅτι ἐφ’ ὅσον ἔρχεται τὸ θέμα πρὸς συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δὲν τοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ μοῦ τὸν δώσῃ. Εὐθὺς μετὰ τὸ τέρμα τῆς συζητήσεως μοῦ ὑπεσχέθη ὅτι θὰ τὸν καταθέσῃ. Ἀνέφερα τὸ ἀνωτέρω διὰ νὰ καταλήξω εἰς ἓν συμπέρασμα, ὅτι εἶναι ἠθικῶς ἀπαράδεκτος καὶ συζήτησις ἀκόμη ἐπὶ τῆς προτάσεως τούτου, ἡ ἀφαντάστως σπάταλος πολιτικὴ τοῦ ὁποίου ὡδήγησε τὴν Τ.Α.Ε. εἰς τὴν ἐκτροπήν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον σημαίνει ὁ Διοικητὴς ἦτο εἰς γνῶσιν τῆς Διοικήσεως, καθ’ ἃ λέγει εἰς τὴν ἔκθεσίν του ὁ Ἐφέτης Γεωργίου. Κύριοι βουλευταί, ἡ πρότασις Ζώτου εἶναι καὶ τύποις ἀπαράδεκτος, διότι αὕτη ὑπεβλήθη τρεῖς ἡμέρας πρὸ τῆς εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως συζητήσεως ὑπὸ τοῦ σχετικοῦ σχεδίου «περὶ ἐπικυρώσεως τῆς συμβάσεως Ὠνάση» προδίδει δὲ ἔλλειψιν σεβασμοῦ καὶ πρὸς τὴν σοβαρότητα τῆς ὑποθέσεως καὶ πρὸς τὴν σοβαρότητα καὶ ἀξιοπρέπειαν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ ἔναντι ἡμῶν τῶν βουλευτῶν. Ἡ τοιαύτη ἐμμονή του ἐπὶ προτάσεώς του ὑποβληθείσης τόσον ἀργὰ καὶ ἐμπροθέσμως καὶ μετὰ παρέλευσιν μάλιστα 42 καὶ πλέον ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς μετὰ τοῦ Ὠνάση συμβάσεως. Εἶναι ἐπίσης ἀπαράδεκτος καὶ κατ’ οὐσίαν λόγῳ τῶν δελεαστικῶν ὅρων της, διότι ἐκ πείρας εἶναι γνωστὸν ὅτι ὅσον εἶναι ἐπωφελὴς διὰ τὸ Δημόσιον καὶ ἐπαχθὴς διὰ τὸν ἀνάδοχον οἱ ὅροι τῆς συμβάσεως τόσον ἀσφαλεστέρα εἶναι ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου, ἀναγκαζομένου πάντοτε εἰς τοιαύτας περιπτώσεις ἢ νὰ μετριάζῃ τοὺς ἐπαχθεῖς ὅρους ἢ νὰ ἐνισχύῃ οἰκονομικῶς τὸν ἀνάδοχον, ὅταν μάλιστα πρόκειται περὶ ἐπιχειρήσεως κοινῆς ὠφελείας, ὡς συνέβη καὶ μὲ τὴν περίπτωσιν τῆς Τ.Α.Ε. Καὶ ἐρχόμεθα ἤδη εἰς τὰς πολλαπλᾶς καὶ ἐναλλασσομένας προτάσεις τοῦ Νιάρχου μὲ ἀξιώσεις νὰ γίνουν καὶ αὐταὶ ἀποδεκταί. Ἡ Κυβέρνησις, ἔστω καὶ ἀργά, ἀπεφάσισε νὰ προκηρύξῃ διαγωνισμὸν διὰ τὴν προνομιακὴν παραχώρησιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν Ἑλληνικῶν ἐναερίων γραμμῶν ἐσωτερικοῦ καὶ ἐξωτερικοῦ. Καὶ ἐξέδωκε τὴν ἀπὸ 1ης Ἰουλίου 1955 διακήρυξιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Συγκοινωνιῶν, διὰ τῆς ὁποίας ἐτάσσετο προθεσμία ὑποβολῆς πλήρων καὶ σαφῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων μέχρι τέλους Ἰουλίου 1956. Ἡ προθεσμία αὕτη παρετάθη δι’ ἑτέρας ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ ἀπὸ 30.7.1955 μέχρι καὶ τῆς 16.8.1955. Καὶ πάλιν, ὅμως, παρετάθη δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ μέχρι τῆς 5ης Σπετεμβρίου 1955. Ἡ διακήρυξις αὕτη ἔλαβε πλήρη δημοσιότητα, δημοσιευθεῖσα εἰς τὰς ἐφημερίδας «Καθημερινή», «Βῆμα», «Ἀκρόπολις», «Ἐθνικὸν Κήρυκα», «Ἐλευθερίαν», «Βραδυνὴν», «Νέα», «Ἔθνος» καὶ «Ἀπογευματινήν». Αἱ ὑποβληθεῖσαι ὅθεν προτάσεις κριθήσονται, βάσει τῶν ὅρων τῆς διακηρύξεως, ἐν συνδυασμῷ καὶ μὲ τὸ περιεχόμενον αὐτῶν.

§147Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, πρόκειται περὶ προκηρύξεως ὑποβολῆς προτάσεων καὶ ὄχι περὶ προκηρύξεως διαγωνισμοῦ.

§148Α. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, κ. συνάδελφε, εἶναι σαφὴς καὶ πλήρης ἡ διακήρυξις. Βάσει ὅθεν τῶν ὅρων τῆς διακηρύξεως εἶναι δεκταὶ καὶ ἐρευνητέαι αἱ μέχρι τῆς 5ης Σεπτεμβρίου 1955 ὑποβληθεῖσαι προτάσεις. Ἀντίθετος ἐκδοχὴ θὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν διαιώνισιν ἢ τὴν ματαίωσιν τῶν διαγωνισμῶν διὰ συνεχοῦς ὑποβολῆς προτάσεων καὶ τὴν ἐμφάνισιν τοῦ Κράτους ὡς κακοπίστου καὶ ἐστερημένου σοβαρότητος. Ὁ Ὠνάσης ὑπέβαλεν ἐμπροθέσμως μίαν καὶ μόνην πρότασιν, συνοδευομένην ὑπὸ πλήρους οἰκονομοτεχνικῆς μελέτης, δεῖγμα τῆς σοβαρότητος τῶν προτάσεών του καὶ τῶν προθέσεών του. Ἀντιθέτως ὁ Νιάρχος ὑπέβαλεν ἓξ προτάσεις, ἐναλλασσομένας καὶ μὲ διάφορον ἐν πολλοῖς περιεχόμενον, κατὰ τρόπον προδίδοντα ἔλλειψιν σοβαρότητος καὶ καλῆς πίστεως ἔναντι τοῦ Κράτους. Ὑπέβαλεν οὕτω τὰς 5 πρώτας προτάσεις ἐντὸς 34 ἡμερῶν. Τὴν δὲ ἕκτην, τρεῖς ἡμέρας πρὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως Ὠνάση, ὑπέβαλε σχέδιον συμβάσεως, πολλοὶ ὅροι τῆς ὁποίας ἀπετέλουν ἀντιγραφὴν τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως Ὠνάση. Τὸ Ὑπουργεῖον ἐμελέτησεν καὶ τὰς ἐκπροθέσμως ὑποβληθείσας προτάσεις τοῦ Νιάρχου καὶ ἔκρινεν αὐτὰς ὡς ὑστερούσας τῆς προτάσεως Ὠνάση. Ἀνεξαρτήτως, ὅμως, τούτου, ἡ νομικὴ καὶ ἠθικὴ ἄποψις, ἐπιβάλλουν τὴν ἔρευναν μόνον τῶν ἐμπροθέσμως ὑποβληθεισῶν προτάσεων. Ἀντίθετος ἐκδοχή, καθιεροῖ τὴν ἀρχὴν τοῦ παζαρεύματος, ἡ ὁποία ἀρχή, ἰδίᾳ διὰ τὸ Κράτος, εἶναι ἀπαράδεκτος, διότι θὰ τὸ ἐμφανίσῃ ὡς παλλινῳδοῦν, ὡς κακόπιστον καὶ ἀναξιόπιστον, ὡς στερούμενον σοβαρότητος καὶ ἀξιοπρεπείας καὶ ὡς ἀθετοῦν καὶ μὴ σεβόμενον τὰς προτάσεις του, τὰς συμφωνίας του καὶ τέλος τὴν ὑπογραφήν του. Τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ πληρεξουσίου τοῦ Νιάρχου σχέδιον συμβάσεως δὲν δύναται νὰ καταστῇ ἀντικείμενον ἐρεύνης καὶ δι’ ἄλλον λόγον. Τοῦτο συνοδεύεται ἀπὸ ἐπιστολὴν τοῦ πληρεξουσίου κ. Πεσματζόγλου, πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἔχει ὡς ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Νιάρχος, διὰ τοῦ πληρεξουσίου του, τάσσει μίαν δεκαήμερον διαλυτικὴν προθεσμίαν· ἡ προθεσμία, ὅμως, αὐτὴ παρῆλθε καὶ ἑπομένως ἡ πρότασίς του εἶναι ἀνίσχυρος ἐξ αὐτῆς τῆς δηλώσεώς του ἐν τῇ ἐπιστολῇ καὶ συνεπῶς δὲν ἔχομεν πρότασιν διὰ νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτῆς. Δὲν δύναται νὰ παίζῃ ὁ κ. Νιάρχος μὲ τὸ Κράτος. Ἐξ ἄλλου τὸ σχέδιον συμβάσεως Νιάρχου ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τρεῖς ἡμέρας πρὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως Ὠνάση, δηλ. ὅταν αὕτη εἶχε καταρτισθῆ καὶ εἶχε διατυμπανισθῆ ἡ κατάρτισίς της διὰ τοῦ Τύπου καὶ ἀνεμένετο ἡ τελικὴ διατύπωσίς της καὶ ἡ ἡμέρα τῆς ὑπογραφῆς της. Τὸ ἐγνώριζεν αὐτὸ ὁ Νιάρχος καὶ ἐφησύχαζε. Διετέλει ἐν γνώσει συνεχιζομένων ἀπὸ μακροῦ διαπραγματεύσεων μεταξὺ Κράτους καὶ Ὠνάση καὶ τῆς ἐπελθούσης συμφωνίας· ἠδράνησεν, ὅμως, διότι ἤθελε προηγουμένως νὰ λάβῃ γνῶσιν τῶν περιεχομένων εἰς τὴν συντασσομένην σύμβασιν διατάξεων, ἵνα ἐν ὄψει τούτων προβῇ εἰς τὴν ὑποβολὴν ἰδικοῦ του σχεδίου, διὰ νὰ αἰφνιδιάσῃ τὸ Κράτος καὶ προξενήσῃ ἐντύπωσιν εἰς τὸν λαὸν μὲ νέας τελικὰς θεαματικὰς προτάσεις, καὶ διὰ νὰ δώσῃ κυρίως ὅπλα εἰς τοὺς ἀνταγωνιστὰς τοῦ Ὠνάση, διὰ νὰ βάλουν κατὰ τῆς συμβάσεως αὐτοῦ. Διότι πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὅτι ἡ πολεμικὴ κατὰ τῆς συμβάσεως Ὠνάση γίνεται μὲ τὴν ἀφανῆ συνεργασίαν Νιάρχου καὶ Ζώτου. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, κ. συνάδελφοι, νὰ ἐκθέσω ὅλα αὐτά, διότι θέλω νὰ δικαιολογήσω τὰς γνώμας μου, πολὺ περισσότερον, διότι ἀνήκω εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν καὶ θέλω νὰ δώσω μίαν τιμίαν εἰσήγησιν ἐφ’ ὅλων γενικῶς τῶν θεμάτων, διὰ νὰ σχηματίσῃ σαφῆ γνώμην ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία. Αἱ προτάσεις, αἱ ὑποβληθεῖσαι, ἀνετέθησαν εἰς μίαν 9μελῆ Ἐπιτροπήν, διὰ νὰ μελετήσῃ καὶ ὑποβάλῃ τὰ πορίσματά της καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ ἀποτελεῖται ἀπὸ πρόσωπα ἀδιάβλητα καὶ ἔντιμα καὶ κύρους καὶ εἶναι τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). Ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ παρέδωκε τὰς προτάσεις εἰς μίαν παρ’ αὐτῆς ὁρισθεῖσαν ὑποεπιτροπήν. Ἀμφότεραι ἐπιτροπὴ καὶ ὑποεπιτροπή, μετὰ μακρὰν μελέτην καὶ ἐμπεριστατωμένην ἔρευναν, ἔδωσαν ὁμοφώνως προτεραιότητα εἰς τὴν πρότασιν Ὠνάση, διότι αὕτη ἦτο σοβαρωτέρα ἐξ ὅλων τῶν προτάσεων καὶ διότι ἡ πρότασις Νιάρχου δὲν εἶναι ἰσοδύναμος πρὸς τὴν πρότασιν Ὠνάση, ἐρχομένη δευτέρα κατὰ σειράν. Ὁ ἐκ τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς Χ. Λαζαρόπουλος, ἔδωσε ἀρνητικὴν ψῆφον δι’ ὅλας τὰς προτάσεις, διότι ἦτο τεταγμένος ὑπὲρ τῆς κρατικοποιήσεως τῶν ἐναερίων συγκοινωνιῶν.

§149Γ. ΡΟΥΜΑΝΗΣ. Κύριε Γιαννόπουλε, μᾶς παρουσιάζετε, ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς ἀγορεύσεώς σας, διαρκῶς τὸν κ. Νιάρχον, ὡς μαῦρον ἄνθρωπον! Μᾶς τονίζετε ὅτι ὅλαι αἱ διατάξεις τοῦ σχεδίου συμβάσεως κ. Νιάρχου ὑποκρύπτουν δόλον καὶ εἶναι ὕποπτοι. Εἶναι περίεργον! Ὥστε ὁ κ. Ὠνάσης δὲν εἶναι παρὰ μία λευκὴ περιστερά;

§150Α. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν κατηγορῶ οὐδένα. Οὔτε πρόθεσιν ἔχω νὰ θίξω τὸν κ. Νιάρχον. Κρίνω τὸ ὑποβληθὲν σχέδιον τῆς συμβάσεως, ἐν ἀντιπαραβολῇ πρὸς τὰς διατάξεις τῆς συμβάσεως καὶ ἐξ αὐτῆς συνάγω τὰ συμπεράσματά μου, χωρὶς νὰ θίγω προσωπικῶς κανένα.

§151Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἡ συζήτησις περὶ κεφαλαίου εἶναι ἄνευ σημασίας διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Ὑπάρχει ἄρθρον τῆς συμβάσεως εἰς τὸ ὁποῖον προεβλέψαμεν τὴν μὴ αὔξησιν τοῦ κεφαλαίου πέραν ἑνὸς ὡρισμένου ποσοῦ. Διότι ὅσον μεγαλύτερον εἶναι τὸ κεφάλαιον, τόσον μεγαλυτέρα εἶναι καὶ ἡ ἐξυπηρέτησις τοῦ κεφαλαίου. Τόσον συνεπῶς θὰ αὐξάνουν καὶ τὰ κόμιστρα διότι εἰς τὰ δεδομένα τῶν κομίστρων εἶναι καὶ ἡ ἐξυπηρέτησις τοῦ κεφαλαίου. Καὶ ἡμεῖς δὲν θέλομεν τὰ κόμιστρα νὰ ἀνέλθουν εἰς δυσθεώρητα ὕψη. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλον λόγον δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει τὸ κεφάλαιον. Διότι ἡ ἑταιρία αὐτὴ διὰ νὰ ἀναπτύξῃ πτῆσεις ἐξωτερικοῦ ἔχει ἀνάγκην ὑλικοῦ μεγάλης ἀξίας. Πρέπει νὰ ὑπολογίσετε ὅτι κοστίζει, κατ’ ἐλάχιστον ὅριον, 16 ἑκατομμύρια δολλάρια. Τί σημασίαν, λοιπόν, ἔχει ἂν κατατίθεται κεφάλαιον μετοχικὸν δύο ἢ τριῶν ἢ τεσσάρων ἑκατομμυρίων, ἂν δὲν ὑπάρξῃ ἡ δυνατότης νὰ προμηθευθῇ ὁ ἀνάδοχος πτητικὸν ὑλικόν; Αὐτὸ ἔχει σημασίαν καὶ εἰς αὐτὸ ἀποβλέπομεν. Τὰ 4.000.000 τὰ ὁποῖα προσφέρει ὁ Νιάρχος, εἰς δόσεις, ὅμως, τὰ δύο ἀμέσως καὶ τὰ ἄλλα δύο μετὰ διετίαν καὶ διὰ τὰς δύο δόσεις ἔχει δικαίωμα ἀντὶ χρημάτων νὰ καταθέσῃ ὑλικόν, ἀντιστοίχως, καὶ ὁ Ὠνάσης καταθέτει ἀμέσως 1.500.000 εἰς μετρητὰ καὶ ὑποχρεοῦται ἐντὸς διετίας νὰ καταθέσῃ ὑλικόν, διὰ νὰ κάμῃ πτήσεις ἐξωτερικοῦ διὰ τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἀγοράσῃ ἀεροπλάνα, τὰ ὁποῖα θὰ κοστίζουν τοὐλάχιστον 16 ἑκατομμύρια δολλάρια.

§152Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Δηλαδὴ ἀπαγορεύεται νὰ ἔχουν μεγαλύτερα κεφάλαια;

§153Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ὅταν αὐξήσῃ τὸ κεφάλαιον πέραν ὡρισμένου ὁρίου τοῦτο θὰ εἶναι εἰς βάρος τῶν κομίστρων.

§154Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἡ θεωρία ὅτι ὅσον μικρότερα κεφάλαια ἔχει μία ἑταιρία τόσον τὸ καλύτερον, εἶναι ἐσφαλμένη.

§155Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκοινων. καὶ Δημ. Ἔργων). Εἴπαμε ὅτι θέλομεν νὰ προμηθευθῇ ἡ ἑταιρία τῶν πτητικῶν ὑλικῶν, καὶ δι’ αὐτὸ θὰ διαθέσῃ τεράστιον ποσόν. Δὲν θέλομεν ἐξ ἀρχῆς νὰ αὐξηθῇ τὸ κεφάλαιον διότι, ὡς εἶπον, τοῦτο θὰ εἶναι εἰς βάρος τῶν κομίστρων.

§156Α. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 3 τῆς συμβάσεως Ὠνάση, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὸ κατατεθησόμενον κεφάλαιον ἀναφέρει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Τὸ ἀντίστοιχον ἄρθρον τοῦ σχεδίου Ὠνάση ἀναφέρει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Ἐκ τῆς ἀντιπαραβολῆς τῶν δύο ἄρθρων, κ. συνάδελφοι, θὰ ἀντελήφθητε τὴν ἀπατηλὴν διάταξιν τοῦ Νιάρχου. Οὗτος λέγει ὅτι δύναται νὰ καταθέσῃ τὸ κεφάλαιον εἴτε εἰς εἴδη εἴτε εἰς χρῆμα. Ἑπομένως δύναται νὰ καταθέσῃ ὡς κεφάλαιον τῆς ἑταιρίας τὰ κινητὰ τῆς Τ.Α.Ε. ἅτινα ὑποχρεωτικῶς πρέπει νὰ ἀγοράσῃ. Δέον ἐπίσης ὑποχρεωτικῶς νὰ καταθέσῃ τὸ κεφάλαιον εἰς μετρητά. Προφανῶς πρόκειται περὶ διατάξεως ἀπατηλῆς πρὸς παγίδευσιν. Ἡ καταρτισθεῖσα Ἐπιτροπὴ ἔδωσεν προτεραιότητα εἰς τὴν σύμβασιν Ὠνάση. Ἤρχισαν αἱ διαπραγματεύσεις διὰ τὴν κατάρτισιν τῶν ὅρων. Παρέστησαν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους οἱ κ.κ......... καὶ ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὠνάση ὁ ἴδιος μετὰ τοῦ Νομικοῦ του Συμβούλου κ. Παγουλάτου. Εἶναι νομικῶς καὶ ἠθικῶς ἀπαράδεκτον νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῶν προτάσεων Νιάρχου, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν τρεῖς ἡμέρας πρὸ τῆς καταρτισμένης συμβάσεως Ὠνάση. Θὰ ἦτο δι’ ἐμὲ ἀπαράδεκτον νὰ προτείνω ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους ἀκύρωσιν συμβάσεως ἡ ὁποία ἐψηφίσθη μετὰ προηγηθεῖσαν ἀδιάβλητον διαδικασίαν ἐρεύνης ὑπὸ δύο Ἐπιτροπῶν καὶ μετὰ πρότασιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀεροπορίας. Ἄλλωστε καὶ ἡ σύμβασις αὕτη συγκρινομένη πρὸς τὰς προτάσεις Νιάρχου ὑπερέχει. Ἄν συγκρίνωμεν τὸ σχέδιον Νιάρχου καὶ τὴν παροῦσαν σύμβασιν θὰ ἴδητε ὅτι τὴν σύμβασιν χαρακτηρίζει μία εἰλικρίνεια καὶ μία σαφήνεια ἐνῷ τὸ σχέδιον Νιάρχου περιέχει διατύπωσιν ὁδηγοῦσαν εἰς παγίδευσιν. Ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὰ δρομολόγια ὑπάρχει διαφορὰ διότι τὸ σχέδιον Νιάρχου παραλείπει τρία δρομολόγια. Τὸ δρομολόγιον Ἀθηνῶν–Βόλου, Ἀθηνῶν–Λαρίσης καὶ Ἀθηνῶν–Κοζάνης. Ἐγένετο λόγος περὶ ἀτελειῶν. Εἶναι γνωστόν, κ. βουλευταί, ὅτι ὅταν πρόκειται περὶ συμβάσεων ποὺ ἔχουν ὡς ἀντικείμενον ἔργα κοινῆς ὠφελείας, παρέχεται πάντοτε ἀτέλεια ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Ἔχομεν τὸν νόμον 1856)50, ὁ ὁποῖος ὄχι μόνον ἀποσβένει τὰ πρὸς τὸ Δημόσιον χρέη τῆς Τ.Α.Ε. ἀλλὰ καὶ πολλὰς ἀπαλλαγὰς καθιεροῖ ὑπὲρ τῆς Τ.Α.Ε. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς ὡρισμένα ἄρθρα οὐσιώδη διὰ νὰ ἀποδείξωμεν τὴν εἰλικρίνειαν καὶ σαφήνειαν τῶν διατάξεων τῆς συμβάσεως ἐν ἀντιπαραβολῇ πρὸς τὸ σχέδιον Νιάρχου. Τὸ ἄρθρον 1 παρ. 7 τῆς συμβάσεως τοῦ Ὠνάση περιέχει διάταξιν διὰ τῆς ὁποίας ὑποχρεοῦται νὰ ἐκτελῇ ἐκτάκτους μεταφοράς, ἐνῷ τὸ ἀντίστοιχον ἄρθρον τοῦ σχεδίου Νιάρχου δὲν περιέχει τοιαύτην διάταξιν. Τὸ ἄρθρον 2 τοῦ σχεδίου Ὠνάση ἀναγράφει 20ετῆ διάρκειαν τοῦ προνομίου, ἐνῷ αἱ προηγούμεναι προτάσεις του περιεῖχον 25ετῆ διάρκειαν. Τὰ ἄρθρα 4, 5 καὶ 6 τοῦ σχεδίου Νιάρχου ἀφοροῦν τὴν σύστασιν τῆς Ἀνωνύμου Ἑταιρίας, τὴν σύνθεσιν τοῦ Διοικητικοῦ της Συμβουλίου, τὸ κεφάλαιον αὐτῆς κ.λ.π. Ταῦτα εἶναι ἀντιγραφὴ τῶν ἀντιστοίχων ἄρθρων 2, 3 καὶ 4 τῆς συμβάσεως. Ὡς πρὸς τὸ κεφάλαιον, τὸ ἄρθρον 3 παράγρ. 1 τῆς συμβάσεως, τὸ καθορίζει εἰς δολλάρια 1.500.000, καταβλητέα τοῖς μετρητοῖς. Τὸ ἄρθρον 4 παράγρ. 3 τοῦ σχεδίου Νιάρχου τὸ καθορίζει εἰς δολλάρια 4.000.000, κατ’ ἐκλογὴν ὅμως τοῦ Νιάρχου εἰς μετρητὰ ἢ εἴδη καταβληθησόμενα τὰ μὲν εἰς 2.000.000 ἐντὸς διμήνου, τὰ δὲ ἕτερα 2.000.000 ἐντὸς διετίας. Δηλαδὴ ὁ Νιάρχος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ καταθέσῃ ἐντὸς τῶν ἄνω προθεσμιῶν ὅλα εἰς εἴδη, ἐξ ἐκείνων ἅτινα ἐν τῷ μεταξύ θὰ ἔχῃ ἀγοράσει ἀπὸ τὸ Κράτος ἐκ τῆς περιουσίας τῆς Τ.Α.Ε., ἀλλὰ ἐξ ἐκείνων ἅτινα εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἀγοράζῃ διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ἐπιχειρήσεως. Τὸ ἄρθρον 7 τοῦ σχεδίου, ἀφορῶν τὴν ἐξαγορὰν περιουσιακῶν στοιχείων τῆς Τ.Α.Ε., ὁρίζει δολλ. 2.334.000 ὡς τίμημα ἀγορᾶς τῶν περιουσιακῶν στοιχείων τῆς Τ.Α.Ε., βάσει τοῦ πρακτικοῦ τῆς ἐκκαθαριστικῆς ἐπιτροπῆς τῆς Τ.Α. Ε., ὅπερ περιλαμβάνει ἅπαντα τὰ περιουσιακὰ στοιχεῖα τῆς Τ.Α.Ε. Τὸ ἀντίστοιχον, ὅμως, ἄρθρον 5 παράγρ. 2 ἐδάφ. αʹ καὶ βʹ τῆς συμβάσεως Ὠνάση, ἐπιβάλλει εἰς τὸν Ὠνάσην τὴν ὑποχρέωσιν ὅπως ἀγοράσῃ α) ἀντὶ δολλαρίων 2.000.000 τὰ ἀεροσκάφη καὶ β) ἀντὶ δολλαρίων 345.385 μόνον τὰ εἴδη τὰ ἀναγραφόμενα εἰς τὸν ἐπισυναπτόμενον τῇ συμβάσει πίνακα, ἅτινα εἶναι πολὺ ὀλιγώτερα. Τὰ ὑπόλοιπα περιουσιακὰ στοιχεῖα τῆς Τ.Α.Ε., τὰ μὴ ἀναφερόμενα εἰς τὸν πίνακα τοῦτον, ἐνῷ περιλαμβάνονται εἰς τὸ πρακτικὸν τῆς ἐκκαθαριστικῆς ἐπιτροπῆς τῆς Τ.Α.Ε. βάσει τοῦ ὁποίου ἀγοράζει ὁ Νιάρχος, κατὰ τὴν ὡς ἄνω διάταξιν τοῦ σχεδίου, ἀποτιμᾶται εἰς δραχμὰς 16.400.000, ἤτοι δολλάρια 630.000, ἅτινα θὰ καταβάλῃ διὰ νὰ τὰ ἀγοράσῃ. Δηλαδὴ ὁ Ὠνάσης διὰ τῆς ἀξίας τῶν εἰδῶν τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ σχέδιόν του θὰ ἀγοράσῃ ὁ Νιάρχος ἀντὶ δολλαρίων 2.334.000, θὰ καταβάλῃ δολλάρια 2.345.000 + 600.000, ἤτοι δολλάρια ἐν ὅλῳ 2.945.000, ἤτοι τίμημα ἀνώτερον τῆς ἀξίας αὐτῶν τῆς καθοριζομένης ὑπὸ τῆς ἐκθέσεως Ι. Παπαλέτσου (δηλαδὴ τῆς Τ.Α.Ε.), ὅστις τὸ προσδιορίζει εἰς δραχμὰς 86.754.039, ἤτοι εἰς δολλάρια 2.891.800. Διὰ τῆς παραβολῆς καὶ ἄλλων διατάξεων τοῦ σχεδίου συμβάσεως Νιάρχου πρὸς τὰς διατάξεις τῆς συμβάσεως, προκύπτει ὅτι οἱ τῆς συμβάσεως ταύτης ὅροι ὑπερτεροῦν τῶν τοῦ σχεδίου Νιάρχου. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ δʹ Ἀντιπρόεδρος, κ. Π. Οἰκονομίδης).

§157Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ὅταν, κύριε Πρόεδρε, τρεῖς ὁμάδες βουλευτῶν, ἀνηκόντων εἰς διάφορα κόμματα, ὑπέβαλον αἰτήσεις ἐπανεξετάσεως τῆς συμβάσεως Ὠνάση, αὐτὸ βέβαια δὲν ὠφείλετο εἰς ἀντιπολιτευτικὸν πνεῦμα ἀλλὰ εἰς τὴν πίστιν τοῦ ⅙ τῆς Βουλῆς ὅτι ἡ σύμβασις αὕτη εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Πολιτείας. Ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, ὅστις προεδρεύει κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτήν, ὑπῆρξε κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως αὐτῆς ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος ὁ εἰσηγητὴς τῆς καταψηφίσεως τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Νομίζω, λοιπόν, κ. Πρόεδρε, ὅτι σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, δὲν δύναται σήμερον νὰ προεδρεύῃ ὅταν εἶναι ἀποδεδειγμένον ὅτι εἶναι εἰσηγητὴς καὶ Πρόεδρος τῆς μεγάλης αὐτῆς μερίδος τοῦ Κοινοβουλίου.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι ὁ Ἀντιπρόεδρος δὲν ἀγνοεῖ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ ἀντικατέστησα τὸν κ. συνάδελφον, ὡς εἴθισται, λόγῳ ἀπουσίας του.

§159Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διαφωνῶ μὲ τὸν συνάδελφον κ. Ἠλιοῦ. Ὑπάρχει ρητὴ διάταξις εἰς τὸν Κανονισμὸν κατὰ τὴν ὁποίαν, ὁσάκις ὁ Πρόεδρος θέλῃ νὰ λάβῃ τὸν λόγον, τὸν λαμβάνει μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συζητήσεως.

§160Α. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ κατὰ τὴν σύμβασιν Ὠνάση πληρωμὴ ὑπ’ αὐτοῦ εἰς τὸ Κράτος ποσοστοῦ 2½% ἐπὶ τῶν ἀκαθαρίστων εἰσπράξεων, ἀπηλλαγμένων μάλιστα τῶν ἀποσβέσεων, ἀποτελεῖ ἐπωφελῆ καὶ ἀσφαλῆ ὑπὲρ τοῦ Κράτους διάταξιν. Ἡ ὑπὸ τῶν ὑποστηριζόντων τὴν πρότασιν Νιάρχου ἐπικαλουμένη δωρεὰ οὐδαμῶς ἀναγράφεται ἐν τῷ σχεδίῳ, ἀλλὰ καὶ τυχὸν προσφερομένη δὲν δύναται νὰ ἰσοφαρίσῃ τὴν ἐκ τοῦ ὡς ἄνω ποσοστοῦ ἐπὶ τῶν ἀκαθαρίστων εἰσπράξεων ἀσφαλῆ ὠφέλειαν τοῦ Δημοσίου, διότι, ὡς προκύπτει ἐκ τοῦ ἄρθρου 21 τοῦ σχεδίου τῆς συμβάσεως Νιάρχου, α) δὲν ἀναμένονται κέρδη καθαρὰ κατὰ τὴν πρώτην δεκαετίαν, β) διότι ὁ Νιάρχος ἐπιφυλάσσει εἰς ἑαυτὸν τὸ δικαίωμα ὅπως «προβαίνῃ ἐλευθέρως εἰς τὴν ἀπόσβεσιν ἐντὸς ὅσου χρόνου θέλει, τῆς ἀξίας στοιχείων τοῦ ἐνεργητικοῦ αὐτοῦ ἄνευ ὑπαγωγῆς τῶν σχετικῶν ποσῶν εἰς οὐδεμίαν φορολογίαν» καὶ γ) διότι εἶναι ἐκ πείρας βεβαία ἡ ἀπόκρυψις τῶν καθαρῶν κερδῶν, ὡς συμβαίνει εἰς πάσας τὰς ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις. Συνεπῶς δὲν πρόκειται περὶ χειρονομίας τοῦ κ. Νιάρχου. Ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὰ δρομολόγια ὑστερεῖ ἡ πρότασις Νιάρχου διότι παραλείπει τελείως τὰ δρομολόγια α) Ἀθηνῶν–Βόλου, β) Ἀθηνῶν–Καλαμῶν καὶ γ) Ἀθηνῶν– Λαρίσης–Κοζάνης. Αἱ περὶ ἀτελειῶν καὶ ἀπαλλαγῶν αἰτιάσεις προβάλλονται κατὰ τρόπον αὐστηρὸν διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς ὅλην τὰς συμβάσεις αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν ἐπιχειρήσεις κοινῆς ὠφελείας πάντοτε παρέχονται τοιαῦτα ἀτέλειαι καὶ ἀπαλλαγαὶ ἀπὸ τελῶν καὶ δασμῶν διότι τὸ Κράτος ἐνδιαφέρεται νὰ εὐδοκιμήσουν καὶ ν’ ἀποδώσουν αἱ ἐν λόγῳ ἐπιχειρήσεις χάριν γενικωτέρου συμφέροντος καὶ ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ Κράτους καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Τοῦτ’ αὐτὸ συνέβη καὶ μὲ τὸν Α.Ν 1856) 1951 διὰ τοῦ ὁποίου παρεσχέθησαν αἱ αὐταὶ ἀτέλειαι καὶ ἀπαλλαγαὶ εἰς τὴν Τ.Α.Ε., ἀποσβεσθεισῶν μάλιστα καὶ τῶν παντοειδῶν ὀφειλῶν της πρὸς τὸ Δημόσιον Ι.Κ.Α. κ.λ.π. Ἡ γενομένη ἀποτίμησις τῶν περιουσιακῶν στοιχείων τῆς Τ.Α.Ε. δὲν ἀφίσταται τῆς γενομένης ὑπ’ αὐτῆς ταύτης τῆς Τ.Α.Ε. ἐκτιμήσεως. Πάντως, ὅμως, εἶναι προτιμοτέρα ἐνδεχομένη ἐπιβάρυνσις τοῦ Δημοσίου ἐκ τῆς τυχὸν καθορισθησομένης ὑπὸ τῶν Δικαστηρίων μείζονος ἀποτιμήσεως ἀπὸ τὴν ἐπιβάρυνσιν τὴν ὁποίαν ὑφίσταται καὶ θὰ ὑφίσταται τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς διατηρήσεως εἰς τὴν ζωὴν μιᾶς ἀτροφικῆς, ἀναπήρου καὶ φυτοζωούσης ἐπιχειρήσεως, τόσον ἐπιβλαβοῦς εἰς τὴν Ἐθνικήν μας Οἰκονομίαν. Κύριοι βουλευταί, ἡ Ἑλλὰς ὡς χώρα πεπολιτισμένη ἀλλὰ καὶ λόγῳ τῆς γεωγραφικῆς της θέσεως καί τῆς ὁσημέραι ἀξιοποιουμένης τουριστικῆς ἀξίας της καὶ λόγῳ τοῦ ἀναπτυχθέντος ταξιδιωτικοῦ πνεύματος, ἔχει ἀνάγκην μιᾶς ἰσχυρᾶς οἰκονομικῶς, ἀρτίας καὶ συγχρονισμένης πολιτικῆς ἀεροπορίας, ἥτις νὰ δύναται καὶ ἐμπιστοσύνην καὶ ἀσφάλειαν νὰ ἐμπνέῃ καὶ τὴν πύκνωσιν καὶ ἐπέκτασιν τῶν ἐναερίων δρομολογίων νὰ πραγματοποιῇ. Ἐὰν πράγματι ἐνδιαφερόμεθα νὰ ἀποκτήσωμεν μίαν τοιαύτην ἀεροπορίαν, πρέπει νὰ ἐπικυρώσωμεν τὴν προκειμένην σύμβασιν. Ἡ ἀκύρωσις αὐτῆς σημαίνει διατήρησιν τῆς Τ.Α.Ε. καὶ διαιώνισιν μιᾶς ἀπαραδέκτου καὶ ἐπιβλαβοῦς ἐκκρεμότητος. Ὡς Ἕλληνες εἴμεθα καὶ πρέπει νὰ εἴμεθα ὑπερήφανοι διὰ τὰ δύο ἄξια τέκνα τῆς Ἑλλάδος, τοὺς κ.κ. Σ. Νιάρχον καὶ Α. Ὠνάσην, οἵτινες διὰ τῶν πολλῶν ἱκανοτήτων των ἐτίμησαν εἰς τὴν ξένην τὸ Ἑλληνικὸν ὄνομα καὶ ἀνήγαγον εἰς περιωπὴν τὴν ἐμπορικήν μας ναυτιλίαν. Τὸ Κράτος ἔδωσεν εἰς τὸν Νιάρχον τὴν προτίμησίν του διὰ τὰ Ναυπηγεῖα κατόπιν γενομένου διαγωνισμοῦ εἰς ὃν ἔλαβεν μέρος καὶ ὁ Ὠνάσης, γεγονὸς ὅπερ ἀποδεικνύει ὅτι τὸ Κράτος τὴν ἰδίαν στοργὴν καὶ ἀγάπην τρέφει πρὸς ἀμφοτέρους. Ἂς δώσῃ καὶ εἰς τὸν Ὠνάσην τὰς ἐναερίους συγκοινωνίας. Ἡ συμβολὴ καὶ τῶν δύο θὰ εἶναι πολύτιμος. Εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ οἱ δύο χάρις εἰς τὰς ἱκανότητάς των καὶ εἰς τὸ δαιμόνιον πνεῦμα των θὰ δημιουργήσουν ἐν Ἑλλάδι δύο μεγάλης ἐκτάσεως καὶ σημασίας ἐπιχειρήσεις, αἵτινες ὡς ἐκ τῆς φύσεως τῆς ἀποστολῆς των δὲν θὰ περιορισθοῦν μόνον εἰς τὰ στενὰ ὅρια τῆς μικρᾶς πατρίδος μας ἀλλὰ καὶ θὰ ἐξέλθουν τῶν ὁρίων αὐτῆς καὶ θὰ προσβάλουν καὶ θὰ ἀποκτήσουν παγκόσμιον κῦρος καὶ διεθνῆ ἔκτασιν. Δι’ ὅλους τοὺς ἄνω ἐκτιθεμένους λόγους καὶ διότι λόγῳ τῆς σημερινῆς συνθέσεως καὶ διαρθρώσεως τοῦ Κράτους δὲν καθίσταται ἐφικτὴ ἡ κρατικοποίησις τῶν ἐναερίων συγκοινωνιῶν ὑπὲρ ἧς εἶμαι τεταγμένος εἶμαι ὑποχρεωμένος ὅπως εἰσηγηθῶ τὴν ἀπόρριψιν τῆς προτάσεως καὶ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς συμβάσεως Ὠνάση. Εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ ἐν τῇ ὁλομελείᾳ της θὰ ἐπικυρώσῃ τὴν σύμβασιν ταύτην, διὰ νὰ δοθῇ, ἔστω καὶ ἀργά, ἕνα τέρμα εἰς τὴν ὑφισταμένην ἐκκρεμότητα ἥτις εἶναι ἐπιβλαβὴς καὶ ὀλεθρία καὶ διὰ τὸ Κράτος, καὶ διὰ τὴν πολιτικήν μας ἀεροπορίαν καὶ διὰ τὴν Ἐθνικήν μας Οἰκονομίαν.

§161Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀκουσθοῦν καὶ οἱ εἰσηγηταὶ τῆς πλειοψηφίας καὶ μειοψηφίας, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὸν λόγον εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος.

§162Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, αἱ εἰσηγήσεις αὐτῶν ἀναγράφονται εἰς τὰ πρακτικά. Κατὰ συνέπειαν δὲν συντρέχει λόγος νὰ ἀναπτύξουν καὶ πάλιν τὴν γνώμην των.

§163Π. ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΡΗΣ. Δὲν εἴχαμεν καμμίαν ἐντολὴν τοῦ Κόμματός μας νὰ ψηφίσωμεν ἢ νὰ καταψηφίσωμεν τὴν σύμβασιν αὐτήν. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. Βύζας).

§164Σ. ΠΙΣΤΟΛΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀναχωρῶ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ὅτι αἱ ἀεροπορικαὶ συγκοινωνίαι ὡς καὶ πᾶσα μεταφορικὴ παροχὴ ἀποτελοῦν κρατικὴν λειτουργίαν, ἡ ὁποία πρέπει ἐνδελεχῶς νὰ παρακολουθῆται, ἐλέγχηται, κατευθύνηται ἀπὸ τὸ Κράτος, καὶ ὅταν ἀκόμη ἀνατίθηται εἰς ἰδιωτικὴν ἐπιχείρησιν ἡ ἐκμετάλλευσις αὐτῶν. Διὰ τοῦτο αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐπὶ τῆς σοβαρότητος τῆς ὑπὸ κρίσιν συμβάσεως. Ἰδιαιτέρως μάλιστα ὅταν πρόκειται διὰ τὰς ἀεροπορικὰς συγκοινωνίας, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τὴν συγκοινωνίαν τοῦ μέλλοντος. Καὶ ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ πρέπει, ἀληθινά, νὰ εἴμεθα ἱκανοποιημένοι, κύριοι συνάδελφοι, διότι ἡ Χώρα μας ὑπῆρξεν ἀπὸ τὰς πρώτας χώρας ποὺ ἐγκαθίδρυσαν ἀεροπορικὰς συγκοινωνίας. Ἤδη ἀπὸ τοῦ 1931, τὸ ἀρτισύστατον τότε Ὑπουργεῖον Ἀεροπορίας, ἐνεκαινίασεν ἀεροπορικὰς γραμμάς, αἱ ὁποῖαι ἐλειτούργησαν τελείως ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον δεκαετίαν, χωρὶς οὔτε ἕνα ἀεροπορικὸν δυστύχημα καὶ προσέφεραν καὶ κατόπιν κατὰ τὸν Ἑλληνοϊταλικὸν πόλεμον ὑψίστας εἰς τὴν Χώραν μας ὑπηρεσίας. Ἀλλὰ καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ἀποτελεῖ ἐντροπὴν τὸ μεταπολεμικόν της κατάντημα. Ἡ ὑπὸ κρίσιν σύμβασις προσπαθεῖ νὰ θέσῃ τέρμα εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, παρὰ τὰ πολλὰ τρωτὰ τὰ ὁποῖα καὶ ἡ ἰδία ἔχει, ἐὰν τὴν κρίνωμεν κατ’ ἀπόλυτον ἔννοιαν. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ τὴν κρίνωμεν μόνον κατ’ ἀπόλυτον ἔννοιαν Πρέπει νὰ τὴν κρίνωμεν καὶ ἐν σχέσει μὲ τὸ ποία ὑπῆρξεν ἡ κατάστασις τῶν ἀεροπορικῶν μας συγκοινωνιῶν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ μὲ τὸ τί θὰ ἦτο δυνατόν, ἐκ τῶν πραγμάτων, νὰ γίνῃ, νὰ ἐπιτευχθῇ εἰς τὸ μέλλον. Συνεπῶς διὰ νὰ κρίνωμεν ἀντικειμενικῶς τὴν σύμβασιν πρέπει νὰ τὴν ἐξετάσωμεν ἀπὸ τὰς τρεῖς αὐτὰς πλευράς. Κατ’ ἀπόλυτον ἔννοιαν ἡ ὑπὸ κρίσιν σύμβασις ἔχει πολλὰ σημεῖα—εἰς ἐμὲ τουλάχιστον—ἀπαράδεκτα. Δι’ αὐτὸ καὶ παρὰ τὴν παλαιάν μου φιλίαν μὲ τὸν ἀνάδοχον, ἐὰν ἤμην εἰς τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως, δὲν θὰ τὴν ὑπέγραφα, ὅπως ἐμφανίζεται σήμερα. Συγκεκριμένως δὲν θὰ ὑπέγραφα διατάξεις οἷαι αἱ τῶν ἄρθρων: (Ἀκολουθῶ τὴν σειρὰν τῶν ἄρθρων τῆς συμβάσεως). 1ον) Τοὺς περιορισμοὺς τῆς παραγρ. 5 τοῦ ἄρθρου 1 τοὺς ἀφορῶντας τὴν προστασίαν τῆς γεωργίας. Σήμερα ἡ καταπολέμησις ὡρισμένων ἀσθενειῶν, ἰδίᾳ τῶν φυτῶν, προϋποθέτει λίαν εἰδικευμένους ἀπὸ ἀέρος ραντισμούς, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὁποίων οὐδεμίαν δέσμευσιν νὰ δεχθῇ τὸ Κράτος. Ἐπίσης ἡ ἀπὸ ἀέρος κτηματικὴ τοπογράφησις διὰ τὴν ἀπόκτησιν Κτηματολογίου, τοῦ ὁποίου τόσον αἰσθητὴ εἶναι ἡ ἔλλειψις εἰς τὴν χώραν μας, προϋποθέτει ἐργασίαν ἀπὸ ἀέρος ἐξειδικευμένην, ποὺ μόνον ξένοι οἶκοι θὰ ἠδύναντο νὰ ἀναλάβουν. Ἤδη ἀπὸ τοῦ 1932 ἡ Κυβέρνησις Βενιζέλου εἶχεν ἔλθει εἰς συνεννοήσεις μὲ τὸν οἶκον ΜΟΟΡ τοῦ Λονδίνου διὰ τὴν ἔναρξιν τῶν σχετικῶν ἐργασιῶν ἀλλὰ ἡ πτῶσις της ἐματαίωσε τὸ ἔργον. 2ον) Εἶναι ἀπαράδεκτος ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 11 παρ. 4 περὶ καθορισμοῦ τιμολογίου κομίστρων ἐμπορευμάτων κατ’ ἀπόλυτον κρίσιν τοῦ ἀναδόχου. Πρέπει καὶ διὰ τὰ κόμιστρα αὐτὰ τὰ σπουδαιότατα εἰς τὴν καθ’ ὅλου οἰκονομικὴν κίνησιν τῶν ἀγαθῶν ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Χώρας, νὰ ἰσχύσουν αἱ διατάξεις αἱ ἀφορῶσαι τὴν κίνησιν καὶ τῶν ἐπιβατῶν. Πρέπει νὰ σημειωθῇ τὸ τεράστιον μέλλον ποὺ διανοίγεται καὶ εἰς τὴν Χώραν μας, ὅπως καὶ εἰς τὸν κόσμον ὁλόκληρον, εἰς τὰς ἀπὸ ἀέρος μεταφορὰς ἐμπορευμάτων, ἰδίᾳ πολυτελείας, εὐγενῶν καρπῶν, ἀνθέων, κρέατος, θηραμάτων κλπ. 3ον) Ἀλλὰ αἱ διατάξεις αἱ ὁποῖαι κατ’ ἐμὲ εἶναι ἐντελῶς ἀπαράδεκτοι εἶναι αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 18 τῆς συμβάσεως, αἱ ὁποῖαι καθιερώνουν φορολογικὴν ἀπαλλαγὴν εἰς τὸν ἀνάδοχον. Βέβαια αἱ διατάξεις τῶν παραγράφων 4 καὶ 5 ἐλαττώνουν κάπως τὸ κακόν. Πάντως παραμένει τὸ γεγονὸς ὅτι ἀπαλλάσσεται ὁ ἀνάδοχος τῶν φόρων ποὺ καταβάλλουν οἱ λοιποὶ Ἕλληνες. Εἶναι ἀπαράδεκτον πλέον, κύριοι βουλευταί, οἱ οἰκονομικῶς ἰσχυροὶ νὰ ἀπαλλάσσωνται τῶν φόρων — ἰδιῶται ἢ ὀργανισμοὶ οἱ ἐπὶ κεφαλῆς τῆς κρατικῆς καὶ οἰκονομικῆς ἱεραρχίας — ἐνῷ οἱ ἀσθενεῖς, αἱ μεγάλαι μᾶζαι τοῦ λαοῦ συνθλίβονται κυριολεκτικῶς ἀπὸ βαρεῖαν καὶ ἐπαχθῆ φορολογίαν. Ὅλοι σχεδὸν οἱ μεγάλοι οἰκονομικοὶ ὀργανισμοί, Βασιλικοὶ ὀργανισμοί, ξέναι συμβάσεις καὶ συμβάσεις μεθ’ ἡμεδαπῶν, ΔΕΗ, συμβάσεις ἐναερίων συγκοινωνιῶν, ναυπηγείων, συμβάσεις μεταλλείων, ἀπαλλάσσονται φορολογιῶν. Καὶ τοὺς φόρους πληρώνει ὁ δυστυχὴς λαός. Ὁ κοιμώμενος αὐτὸς γίγας, ποὺ ἀκόμη δὲν ἐξύπνησε διὰ νὰ ἐπιβάλῃ σεβασμὸν εἰς τὰ δικαιώματά του. Εἰς τὴν πραγματικὴν Δημοκρατίαν, φορολογικὴ ἀσυδοσία δὲν εἶναι ἀνεκτή, οὔτε εἰς τὴν κεφαλὴν ἀκόμη τῆς Κρατικῆς ἱεραρχίας. Οὕτω ἔχω ἀπάντησιν εἰς σχετικὸν ἐρώτημα ἀπὸ φίλον Ἀμερικανὸν βουλευτήν, τὸν κ. BYRNES εἰς τὸν ὁποῖον ἀπαντᾷ ἡ ἁρμοδία Οἰκονομικὴ Ὑπηρεσία τοῦ Λευκοῦ Οἴκου, ὅτι ἀπὸ τὴν χορηγίαν τὴν ὁποίαν λαμβάνει ὁ Πρόεδρος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς — καὶ ἡ ὁποία εἶναι 100.000 δολλάρια τὸ ἔτος — τὸ Κράτος τοῦ ἀφαιρεῖ ὡς φόρον 60.000 ἀπὸ τὰ 100. Αὐτὸ τὸ παράδειγμα ἔπρεπε νὰ ἀκολουθήσωμεν καὶ ἡμεῖς καὶ ὄχι νὰ ἀπαλλάσσωμεν φορολογικῶς τὸν κ. Ὠνάσην διὰ νὰ πληρώνουν φόρους ποῖοι; Οἱ πτωχοί; Ἐπαγγελματίαι, ἀγρόται, ἐργάται, ὁδοκαθαρισταί, καὶ ὅταν δὲν τοὺς πληρώνουν νὰ ὁδηγοῦνται εἰς τὴν φυλακήν. Βέβαια ἀναγνωρίζω ὅτι τὸ 2,5% τῶν καθαρῶν προσόδων εἶναι φόρος σημαντικὸς ἀλλὰ διατί ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τόσους ἄλλους καὶ ἡ ἀλγεινὴ εἰς τοὺς φορολογουμένους ἐντύπωσις ὅτι εἰς τὴν χώραν αὐτὴν δὲν πληρώνουν φόρους οἱ οἰκονομικῶς ἢ Κρατικῶς ἰσχυροί; 4ον) Ἐντύπωσιν, τέλος, προξενεῖ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 3560 Ν. Δ. τοῦ κυρώσαντος τὴν ὑπὸ κρίσιν σύμβασιν. Τί ἐννοεῖ αὐτὴ ἡ ἀσάφεια περὶ τοῦ πῶς θὰ ἀσφαλισθοῦν οἱ ἐργαζόμενοι εἰς τὰς ἀεροσυγκοινωνίας; Ἔπρεπε νὰ καθορισθῇ σαφῶς εἰς τί θὰ συνίστατο ἡ εὐνοϊκωτέρα διὰ τοὺς ἐργαζομένους ἀσφάλισις, ἡ ἀνάθεσις αὐτῆς εἰς ἄλλους ἱδρυθησομένους ἐν τῇ ἡμεδαπῇ ἢ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ Ὀργανισμοὺς καὶ τότε θὰ χειροκροτήσωμεν εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτὸ τὴν σύμβασιν διότι, οὕτως, οἱ κίνδυνοι τοὺς ὁποίους ἀντιμετωπίζουν οἱ ἱπτάμενοι καὶ ἡ κόπωσις ἐκ τῆς ἐντάσεως τὴν ὁποίαν ὑφίστανται, ἀκόμη καὶ μετὰ σύντομον χρόνον ὑπηρεσίας, τοὺς δικαιώνει εἰς πολὺ μεγαλυτέρας καὶ εὐνοϊκωτέρας τῆς συνήθους ἀσφαλίσεως. Ἀλλὰ τὸ προμνησθὲν ἄρθρον εἶναι ἐλάχιστα σαφὲς καὶ ἐὰν δὲν ἐγνώριζα τὸν ἄνδρα καὶ τὰ πραγματικά του αἰσθήματα δὲν θὰ μὲ ἱκανοποιοῦσαν ποσῶς αἱ διατάξεις περὶ ἀσφαλίσεως τοῦ ἄρθρου 7 τῆς συμβάσεως. Καὶ ταῦτα μὲν ἐξετάζοντες τὴν σύμβασιν αὐτὴν καθ’ ἑαυτὴν κατ’ ἀπόλυτον ἔννοιαν. Ἀλλά, ὡς εἴπομεν, τὴν σύμβασιν πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν καὶ ἐν σχέσει πρῶτον μὲ τὴν ὑπάρχουσαν μέχρι σήμερον κατάστασιν εἰς τὰς ἀεροπορικάς μας συγκοινωνίας καὶ δεύτερον ἐν σχέσει μὲ τὸ τὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ πραγματικὰ εἰς τὸ μέλλον, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ ἐζήτησαν νὰ ἀναλάβουν τὰς ἀεροπορικάς μας συγκοινωνίας ὡς ἀνάδοχοι. Καὶ πρῶτον: Μὲ τὴν ὑπάρχουσαν σήμερον κατάστασιν —τὴν κατάστασιν δηλαδὴ ποὺ ἐδημιούργησε ἡ Τ.Α.Ε., ἡ ὁποία διεκδικεῖ καὶ πάλιν νὰ ἀνατεθοῦν εἰς αὐτὴν αἱ ἀεροπορικαὶ συγκοινωνίαι — μία μόνον λέξις εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ ἀμυδρὰν εἰκόνα τῆς καταστάσεως. Καὶ ἡ λέξις αὐτὴ εἶναι: Παναμᾶς: Καὶ εἶναι κάτι τὸ πολὺ χειρότερον ἀπὸ τὸ Σισμανόγλειον. Διότι ἐκεῖ κατεφαγώθη ἡ κληροδοσία εὐγενοῦς δωρητοῦ, ἐνῷ ἐδῶ κατεφαγώθησαν ἑκατοντάδες ἑκατομμυρίων τοῦ Δημοσίου διὰ τὰ ὁποῖα ἐπανειλημμένως ἐζητήθη ἡ ἐπέμβασις τοῦ Εἰσαγγελέως ἀλλὰ δὲν ἔγινε τίποτε. Ἰδού, ἐν ὀλίγοις, ἡ ἱστορία τῆς ὑποθέσεως. Μετὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον αἱ ἀεροπορικαὶ συγκοινωνίαι διενηργήθησαν ἀπὸ δύο ἀεροπορικὰς ἑταιρίας, τὴν Τ.Α.Ε., συσταθεῖσαν ἀπὸ τὸν Στέφανον Ζῶτον καὶ τὴν Ε. Λ.Λ.Α.Σ., συσταθεῖσαν ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ τὰ Μετοχικὰ Ταμεῖα Στρατοῦ, Ναυτικοῦ, Ἀεροπορίας, διὰ νὰ μὴ ἀναφέρω καὶ τρίτην, μικράν, τὴν Α.Μ.Ε., καθαρῶς πειρατικήν, διαθέτουσαν δύο, μόλις, ἱπτάμενα σκάφη. Αἱ ἑταιρίαι αὐταὶ λόγῳ ἀθλίας διαχειρίσεως καὶ συναγωνισμοῦ, περιῆλθον κατὰ τὸ 1950 εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως καὶ ἤρχισαν νὰ ζητοῦν τὴν βοήθειαν τοῦ Κράτους, καὶ κατόπιν συγχώνευσιν καὶ δάνειον ἀπὸ τὸ σχέδιον Μάρσαλ. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τότε, (Στρατηγὸς Πλαστήρας) ὥρισε διὰ τῶν ἀπὸ 3 καὶ 13 Ἰουνίου 1950 ἀποφάσεων αὐτοῦ, Ἐπιτροπὴν πρὸς μελέτην καὶ ὑπόδειξιν μέτρων ἀναδιοργανώσεως τῶν ἀεροπορικῶν συγκοινωνιῶν. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτὴν μετέσχον, διότι ἄλλοτε ὡς μέλος τοῦ Ἀνωτάτου Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου, εἶχον εἰδικῶς ἀσχοληθῆ μὲ τὸ συγκοινωνιακὸν πρόβλημα τῆς Χώρας καὶ ἡ Κυβέρνησις τότε εἶχεν υἱοθετήσει πλήρως μακρὰν μελέτην. Ἔτσι μοῦ ἐδόθηκε πάλιν ἡ εὐκαιρία νὰ ἴδω ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία ἐπεκράτει εἰς τὰς ἀεροπορικὰς ἑταιρίας. Ἡ Τ.Α.Ε. ὤφειλε δεκάδας ἑκατομμυρίων εἰς τὸ Δημόσιον ἀπὸ φόρους καὶ προσγείωστρα, τὰ ὁποῖα, σημειωτέον, εἰσέπραττε καθημερινῶς μὲ τὰ εἰσιτήρια τῶν ἐπιβατῶν. Ἡ Ε.Λ.Λ.Α.Σ. ἐπίσης ὤφειλε πολλὰ εἰς τὸ Δημόσιον ἀλλὰ καὶ ταὐτοχρόνως ἠγόραζε νέα σκάφη, ὡς ἕνα παλαιὸν «Σκαϊμάστερ», ἔχον περισσοτέρας ἀπὸ 10.000 ὥρας πτήσεως, τὸ ὁποῖον μάλιστα ἠγοράσθη εἰς ὑπερβολικὴν τιμὴν μὲ σκανδαλώδη ποσοστὰ προμηθείας ἑνὸς τῶν συμβούλων της. Ἡ Α.Μ.Ε., τέλος, βυθισμένη εἰς τὰ χρέη, ἐζήτει νὰ πωλήσῃ τὰς μετοχάς της ἀντὶ τοῦ ποσοῦ τῶν 700.000 δραχμῶν, ἀλλὰ δὲν εὕρισκεν ἀγοραστήν. Ἐζήτουν, λοιπόν, τὴν σωτηρίαν τους μὲ ἐνίσχυσιν τῆς Κυβερνήσεως, εἰς βάρος τῶν συμφερόντων καὶ τοῦ Κράτους καὶ τοῦ κοινοῦ. Ὡς ἦτο φυσικόν, ἡμεῖς ἀντέστημεν. Μὲ ἀποτέλεσμα νὰ φθάσῃ μέχρι παραιτήσεως ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς — ὁ πολὺς Ἄγγλος Γκρέγκορι τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς — σκανδαλωδῶς ὑποστηρίζων τὰ ὄπισθεν τῶν Ἑλληνικῶν ἑταιριῶν ξένα συμφέροντα καὶ ἰδίως τὰ ὄπισθεν

τῆς Ε.Λ.Λ.Α.Σ. συμφέρον τῆς ΣΚΟΤΣ ΑΒΙΕΪΣΙΟΝ

ΛΙΜΙΤΕΔ.

Πρὸ τῆς ἀσκηθείσης πιέσεως ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως Πλαστήρας, ὑπέκυψεν. Ἡ Ἐπιτροπὴ διελύθη καὶ ἀνεσυνεστήθη μετά τινα χρόνον, μὲ πρόσωπα τῆς ἀρεσκείας τῶν ἑταιριῶν — κατὰ τὸ πλεῖστον τοὐλάχιστον — καὶ τῶν ὄπισθεν αὐτῶν ξένων. Ἐμὲ δὲ ἀντικατέστησεν ὁ πτέραρχος Ποταμιάνος. Οὕτω ἡ κατάστασις ἐσυνεχίσθη, μὲ αὐξάνουσαν τὴν πίεσιν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ ἀρκετοὺς μῆνας, μέχρι τῶν ἀρχῶν τοῦ 51, ὅτε, συνεννοήσει Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἐκπροσώπων τῶν τριῶν αὐτῶν ἀεροπορικῶν ἑταιριῶν, ἀπεφασίσθη ἡ συγχώνευσίς των εἰς νέαν ἑνιαίαν ἑταιρίαν, τὴν νέαν Τ.Α.Ε. Πῶς ἔγινε τώρα ἡ συγχώνευσις, θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἀπὸ ἐπισήμους ἐμπιστευτικὰς ἐκθέσεις, ὀκτὼ τὸν ἀριθμόν, αἱ ὁποῖαι κατώρθωσα καὶ περιῆλθον εἰς χεῖρας μου καὶ ἀφοροῦν οἰκονομικὸν ἔλεγχον, διενεργηθέντα ἀπὸ τὴν Γενικὴν Διεύθυνσιν Δημοσίου Λογιστικοῦ, ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως Τ.Α.Ε. Τὸν ἔλεγχον διενήργησεν ὁ Ἐπιθεωρητὴς κ. Παγουλάτος καὶ ἕτερον ἔλεγχον ὁ Ἐφέτης κ. Γεωργίου. Ἐκθέσεις τὰς ὁποίας ὑπέβαλον εἰς τὰς ἁρμοδίας προϊσταμένας των Ὑπηρεσίας, ὡς καὶ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα Πλημμελειοδικῶν Ἀθηνῶν, ὑπερβαίνουσαι τὰς 300 γραφομηχανημένας σελίδας, δίδουν πλήρη εἰκόνα τοῦ καταντήματος τῶν ἀεροπορικῶν μας συγκοινωνιῶν, μεταπολεμικῶς. Πρὸς κατατόπισιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐπὶ τοῦ σοβαρωτάτου αὐτοῦ θέματος, θὰ ἀναφέρω ἐπὶ λέξει μερικὰ ἀποσπάσματα ἀπὸ τὰς ἐκθέσεις αὐτάς, περιέχοντα συνταρακτικὰς ἀποκαλύψεις.

ΕΚΘΕΣΙΣ 810) 12.2.1954

Ἐπιθεωρητὴς Παγουλάτος Ν. ἐπὶ ἐμπιστευτικῆς διαταγῆς Γενικῆς Δ)νσεως Δημ. Λογιστικοῦ. «...... Ὡς προκύπτει ἐκ τοῦ πρακτικοῦ τῆς 126 Συνεδριάσεως τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς ἑταιρίας Τ.Α.Ε. (7 Μαρτίου 1951) κατὰ τὴν 2αν Μαρτίου 1951 ἀπεφασίσθη συγχώνευσις τῶν τριῶν ἀεροπορικῶν ἑταιριῶν εἰς μίαν ὡς ἑξῆς: Ἑταιρία Τ.Α.Ε. κατὰ ποσοστὸν 44%, Ε.Λ.Λ.Α.Σ. 40%, Α.Μ.Ε. 5%, ἡ δὲ διάθεσις τοῦ ὑπολοίπου 11% ἤθελε καθορισθῆ βραδύτερον»..... «Κατὰ Συνεδρίασιν 141 τῆς 14 Ἰουνίου 1951, ἀπεφασίσθη, ὅπως ἡ συγχώνευσις πραγματοποιηθῇ μὲ βάσιν κεφαλαίου 50.000.000.000, διῃρημένου τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ εἰς 100.000 μετοχάς, ὀνομαστικῆς ἀξίας 500.000 δραχμῶν ἑκάστης, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ μέτοχοι τῆς ἑταιρίας Τ.Α.Ε. θὰ λάβουν ἔναντι τῶν 40.000 μετοχῶν Τ.Α.Ε., 44.000 νέας, καὶ ἑτέρας χιλίας (1.000) ἐπὶ καταβολῇ τοῦ ἰσοτίμου τῆς ἀξίας των εἰς τὴν νέαν ἑταιρίαν, ἢ δραχ. 500.000.000. Ἡ ἑταιρία ΕΛΛΑΣ θὰ ἀναλάβῃ 40.000 (ἐξ ὧν 24.000 τὰ 4 Μετοχικὰ Ταμεῖα καὶ 16.000 ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἤτοι τὴν μερίδα τῆς ΣΚΟΤΣ ΑΒΙΕΪΣΙΟΝ ΚΟΜΠΑΝΥ). Ἡ ἑταιρία Α.Μ.Ε. θὰ ἀναλάβῃ τὰς 5.000 μετοχὰς καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον 10.000 μετοχάς, εἰς ἀντάλλαγμα πάσης ὑφισταμένης μέχρι τῆς συγχωνεύσεως ἀπαιτήσεως τοῦ Δημοσίου ἐξ οἱασδήποτε αἰτίας, φόρων κ.λ.π., παραιτουμένου τούτου πάσης ἀξιώσεως. Εἰς τὰς 25 Ἰουνίου, ἤτοι μετὰ 11 ἡμέρας, ἐδημοσιεύθη ὁ ἀναγκαστικὸς νόμος 1856, ὁ ὁποῖος εἶναι, διὰ νὰ μεταχειρισθῶ τὰς λέξεις τοῦ διενεργήσαντος τὸν ἔλεγχον «πιστὴ ἀντιγραφὴ τῶν ἀποφασισθέντων κατὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Τ.Α.Ε. τῆς 14ης Ἰουνίου 1951, τόσον εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν ποσοστῶν συμμετοχῆς τῶν τριῶν ἀεροπορικῶν ἑταιριῶν καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ὡς καὶ εἰς τὰς κυριωτέρας αὐτοῦ διατάξεις, ἐξ οὗ συνάγεται, ὅτι ὁ καθορισμὸς τῶν ποσοστῶν συμμετοχῆς ἑκάστης ἑταιρίας, ὡς καὶ τοῦ Δημοσίου, ἐγένετο ὑπὸ τῆς τότε Κυβερνήσεως, τῇ συνεργασίᾳ τοῦ διευθύνοντος τὴν Τ.Α.Ε. Ζώτου, τοῦ ὁποίου μάλιστα κατεκυρώθη διὰ τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ ἀνωτέρω ἀναγκαστικοῦ νόμου, ἡ θητεία του ὡς διευθύνοντος συμβούλου τῆς νέας ἑταιρίας ἐπὶ μίαν 4ετίαν». Ποῖα τώρα τὰ περιουσιακὰ στοιχεῖα, βάσει τῶν ὁποίων ἐγένετο ὁ καθορισμὸς ἀναγράφει ἡ ἔκθεσις (σελ. 4): «Τὰ περιουσιακὰ στοιχεῖα ἑκάστης τῶν συγχωνευθεισῶν ἀεροπορικῶν ἑταιριῶν κατὰ τὸν χρόνον τῆς συγχωνεύσεώς των, συμφώνως πρὸς τὰ ὁριστικὰ ἰσοζύγια αὐτῶν τῆς 30ῆς Ἰουνίου 1951 εἶναι ὡς ἑξῆς:

Τ.Α.Ε.

ΕΛΛΑΣ

Α.Μ.Ε.

Μὲ ἄλλας λέξεις, δηλαδή, τρεῖς χρεωκοπημέναι ἑταιρίαι, μὲ ἀμφίβολον ἐνεργητικὸν 37 δὶς ἑκατομμύρια, συνεβλήθησαν μὲ τὸ Κράτος καὶ ἵδρυσαν νέαν ἑταιρίαν, εἰς τὴν ὁποίαν οἱ χρεωκόποι ἐπῆραν τὰ 90% τῶν νέων μετοχῶν καὶ τὸ Κράτος τὸ 10%, μολονότι δὲ τὸ Κράτος τοὺς ἔδωσε καὶ τὴν ἐγγύησίν του διὰ δάνειον 51.000.000.000 δραχμῶν. Καὶ προχωρεῖ ἡ ἔκθεσις (σελ. 10 ἐφεξῆς) «Συνεπῶς 1856) 51 κατανομὴν ἑκάστης τῶν τριῶν ἀεροπορικῶν ἑταιρίας, κατὰ τὴν γενομένην ὑπὸ τοῦ ἀναγκαστικοῦ νόμου 1856) 51 κατανομὴν ἑκάστης τῶν τριῶν ἀεροπορικῶν ἑταιριῶν ὠφελήθη (εἰς βάρος βέβαια τοῦ Δημοσίου) τὰ ἑξῆς ποσά:

Δηλαδὴ αἱ τρεῖς χρεωκοπημέναι αὗται τότε ἑταιρίαι, ὠφελήθησαν διὰ τοῦ Α.Ν. συνολικῶς δραχ. 67.249.027.994 Ἀλλὰ δὲν ὠφελήθησαν μόνον αὐτά. Ἰδοὺ τί ἀποκαλύπτει ὁ διενεργηθεὶς ἔλεγχος (σελ. 512). «Τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, βάσει τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ ἀναγκαστικοῦ νόμου 1856)1951, παρέσχε «ἐπιπροσθέτως» τὴν ἐγγύησιν αὐτοῦ διὰ τὴν σύναψιν ὑπὸ τῆς νέας ἑταιρίας δανείου 48.500.000.000 δραχ., πρὸς ἐξόφλησιν πάσης ὑποχρεώσεως τῶν ὡς ἄνω ἑταιριῶν καὶ διὰ τὴν σύστασιν κεφαλαίου κινήσεως τῆς νέας ἑταιρίας ἐκ δραχμῶν 3.000.000.000. Δηλονότι εἰς τὴν πραγματικότητα, διὰ τοῦ δανείου τούτου, τοῦ ὁποίου τὸν κίνδυνον τῶν ἐξοφλήσεων ἀνέλαβε διὰ τῆς ἐγγυήσεώς του ἐξ ὁλοκλήρου τὸ Δημόσιον, συνέστη τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον τῆς νέας ἑταιρίας, εἰς τὸ ὁποῖον — κεφάλαιον τῆς ἑταιρίας — ἡ συμμετοχὴ τοῦ Δημοσίου ὡρίσθη εἰς ποσοστὸν 10% μόνον!! (Καὶ ἰδοὺ τὸ μέγα σκάνδαλον — ὁ Παναμᾶς)! Ἀλλὰ διὰ τῆς ρυθμίσεως αὐτῆς τὸ Δημόσιον ὑπέστη καὶ ἄλλην ζημίαν ἐκ τῆς διαγραφῆς τῶν εἰς αὐτὸ ὀφειλομένων φόρων παρὰ τῶν χρεωκοπημένων ἑταιριῶν! «Βάσει τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον χρεῶν των, τονίζει ὁ ἔλεγχος — χωρὶς βέβαια νὰ ὑπολογίσωμεν καὶ τὴν δοθεῖσαν ἐγγύησιν τῶν νέων κεφαλαίων τῆς νέας ἑταιρίας — τὸ Δημόσιον ἔπρεπε ν’ ἀναλάβῃ κατὰ τοὺς λεπτομερεῖς ὑπολογισμοὺς τοῦ ἐλέγχου (σελ. 13) 30.000 μετοχάς, ἀντὶ τῶν 10.000, τὰς ὁποίας, βάσει τοῦ ἀναγκαστικοῦ νόμου, ἔλαβε πρὸς ὄφελος τῶν μετόχων τῆς ἑταιρίας Τ.Α.Ε., κατὰ πρῶτον λόγον, καὶ τῆς ἑταιρίας ΕΛΛΑΣ». Ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἑταιρίαν Α.Μ.Ε., καθ’ ἃ ἔχομεν ἐκθέσει εἰς τὸ αʹ κεφάλαιον τῆς ὑπ’ ἀριθ. 566)12.10.53 ἐκθέσεώς μας, τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν μετοχῶν τῆς Τ.Α.Ε., ἤτοι 27.000 ἔναντι τοῦ συνόλου ἐκ 42.000, εἶχεν ἀναλάβει ὁ Στ. Ζῶτος διὰ χρημάτων τῆς ἑταιρίας Τ.Α.Ε., τὰς ὁποίας ἀντήλλαξε διὰ 3.211 μετοχῶν τῆς νέας ἑταιρίας. Ἐκ τῆς συμμετοχῆς ὅθεν τῆς ἑταιρίας Α.Μ.Ε. εἰς τὴν νέαν ἑταιρίαν διὰ 5.000 μετοχῶν, ὡς καθωρίσθησαν διὰ τοῦ ἀναγκαστικοῦ νόμου 1951, ἐπηύξησε τὸν ἀριθμὸν τῶν μετοχῶν του ὁ Στ. Ζῶτος κατὰ 3.211 τοιαύτας. Συνάγεται ὅθεν ὅτι οὗτος, ἀποβλέπων εἰς τὸν σκοπὸν τοῦτον, ἀνέσυρε τὴν Α.Μ.Ε. ἐκ τῆς ἀφανείας διὰ τῶν χρηματοδοτήσεων αὐτῆς ἀπὸ τῆς τέως ἑταιρίας Τ.Α.Ε. καὶ τῆς εἰκονικῆς ἐκποιήσεως εἰς αὐτὴν ἑνὸς ἀεροσκάφους, ὡς ἐξετέθη ἤδη». Καὶ προχωρῶν ὁ ἔλεγχος, προβαίνει καὶ εἰς ἄλλας συνταρακτικὰς ἀποκαλύψεις. «Ἐπίσης θὰ ἔπρεπε — λέγει — ὑπὸ τοῦ ἀναγκαστικοῦ νόμου νὰ εἶχε προβλεφθῆ ὅπως συμμετάσχουν τὸ Ι.Κ.Α. καὶ τὸ Ταμεῖον Ἀνεργίας (λόγῳ τῶν πρὸς αὐτὰ χρεῶν τῶν χρεωκοπημένων ἑταιριῶν), ἵνα αὐξηθῇ ἀντιστοίχως ἡ συμμετοχὴ τοῦ Δημοσίου». Συνεπῶς καὶ ἐκ τῆς αἰτίας ταύτης ἐζημιώθη τὸ Δημόσιον καὶ οἱ ὀργανισμοὶ αὐτοὶ 37.815 μετοχὰς (ὅρα σελ. 16) ἀξίας 18.907.500.000 δραχμῶν, λαβόντα μόνον 5.000.000.000. Ἀλλὰ τὸ Δημόσιον διὰ τοῦ σκανδαλώδους αὐτοῦ ἀναγκαστικοῦ νόμου, ὑπέστη καὶ ἄλλην τεραστίαν ζημίαν: Ἡ συσταθεῖσα δηλαδὴ νέα ἑταιρία Τ.Α.Ε., ἀπηλλάγη πάσης φορολογίας ἐπὶ μίαν 4ετίαν, ἤτοι ἐχαρίσθησαν εἰς τὴν ἑταιρίαν αὐτὴν φόροι 18 ὁλοκλήρων δισεκατομμυρίων δραχμῶν (4.500.000.000 ἐτησίως), κατὰ τὸν ἔλεγχον (σελ. 19): «Καὶ διὰ νὰ καλυφθῇ τὸ σκάνδαλον — ὡς προχωρῶν λέγει ὁ ἔλεγχος — προσετέθη τὸ ἄρθρον 20 εἰς τὸν ἀναγκαστικὸν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου χορηγοῦνται ἀπίθανα κέρδη εἰς τὸ Δημόσιον, δηλαδὴ κέρδη, ποὺ δὲν θὰ ἐπραγματοποιοῦντο ποτέ! Τοῦτο ἐγένετο — συνεχίζει ὁ ἔλεγχος — προφανῶς, ἵνα ἐνῷ εἰς τοὺς ἀμυήτους ἐμφανίζεται, ὅτι ἐπαρκῶς περιφρουρεῖται τὸ Δημόσιον συμφέρον, ἐξασφαλισθῆ διὰ τῆς κατανομῆς τῶν μετοχῶν ἡ σχετικὴ πλειοψηφία εἰς τοὺς μετόχους τῆς Τ.Α.Ε. καὶ ἡ ἀπόλυτος τοιαύτη εἰς τοὺς ἰδίους, διὰ τῆς προσθήκης τῶν 10.000 μετοχῶν τοῦ Δημοσίου, τὸ ὁποῖον ἐξεπροσώπει εἰς τὴν νέαν ἑταιρίαν ὁ Κ. Φραγκάκης. Ἵνα δὲ ἡ πλειοψηφία αὐτὴ εἶναι σταθερά, ἐξησφαλίσθη διὰ τοῦ ἰδίου νόμου (ἄρθρ. 10) τὸ ἀμετάκλητον, ἐπὶ μίαν 4ετίαν, τῶν μελῶν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, τῶν ἀναπληρωτῶν αὐτῶν, τοῦ Κυβερνητικοῦ Ἐπιτρόπου καὶ τοῦ ἀναπληρωτοῦ αὐτοῦ. Ἐπίσης διὰ τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ νόμου τούτου ὡρίσθη, διὰ τὴν ἰδίαν 4ετίαν, ὡς διευθύνων σύμβουλος τῆς νέας ἑταιρίας, ὁ Στέφανος Ζῶτος». Δηλαδὴ ὁ σκανδαλώδης αὐτὸς ἀναγκαστικὸς νόμος παρέδωκε καὶ τὴν νέαν Τ.Α.Ε. — τὴν τόσον ἀφθόνως καὶ πάλιν ἀπὸ τὸ Δημόσιον χρηματοδοτηθεῖσαν — εἰς τὸν Ζῶτον καὶ τὴν σπεῖραν του. Καὶ τώρα ἔρχομαι εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 423 ἔκθεσιν (21 Αὐγούστου 1953) ἀποκαλύπτουσαν καὶ πλαστογραφίας. Ἰδοὺ τί λέγει: «Ἐκ τοῦ ἐνεργουμένου ἐλέγχου τῆς ἀεροπορικῆς ἑταιρίας Τ.Α.Ε. διεπίστωσα, ὅτι ἀντίγραφον ἐξ ἀπογράφου ἐκτελεστοῦ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 14433)52 ἀποφάσεως τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐν Ἀθήναις Πρωτοδικῶν, ἦτο πλαστὸν καὶ ὡς πρὸς τὴν χρονολογίαν λήξεως, συναλλαγματικῆς 100.000.000 δραχμῶν, καὶ ὡς πρὸς τοὺς δεδουλευμένους τόκους, καὶ ὅτι κατεβλήθησαν παρὰ τῆς Τ.Α.Ε., εἰς τὸν Τ. Πατεράκην 23.000.000, ἀντὶ τῶν ὀφειλομένων 11.300.000». «Σημειωθήτω, ὅτι τὰς διαμαρτυρηθείσας συναλλαγματικὰς δὲν ἀνεῦρον συνημμένας εἰς τὰ ἐντάλματα πληρωμῆς, δι’ ὧν ἐξωφλήθησαν αὗται». Ἡ ἔκθεσις αὕτη ἐκοινοποιήθη καὶ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα Πλημμελειοδικῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ οὗτος οὐδὲν ἔπραξε. Ἀλλὰ ὁ ἔλεγχος συνεχίζεται. Ὁ ἀκάματος Ἐπιθεωρητὴς περιγράφει εἰς τὴν ἔκθεσίν του 9704)26.10.53, ἀποτελουμένην ἀπὸ 93 ὁλοκλήρους πυκνογραφημένας σελίδας, περιγράφει, λέγω, τὸ ἔργιον τῆς διαχειρίσεως τοῦ Στ. Ζώτου — διευθύνοντος συμβούλου τῆς Τ.Α.Ε. — τοῦ συμβούλου καὶ ἐκπροσώπου τοῦ Δημοσίου Κ. Φραγκάκη, ὁ ὁποῖος, σημειωτέον, δι’ ἄλλας «ἐντίμους πράξεις του» εἰς τοὺς Θεσσαλικοὺς Σιδηροδρόμους, ἐφυλακίσθη καὶ ἀπελύθη τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου, σχετικὰ μὲ τὴν σκανδαλώδη ἐξαγορὰν τῶν μετοχῶν τῆς Α.Μ.Ε. — οὐσιαστικῶς διὰ δανείου τοῦ Δημοσίου — καὶ τὸν σφετερισμὸν αὐτῶν ἀπὸ τὸν Ζῶτον καὶ τοὺς περὶ αὐτόν· ἑνὸς φανταστικοῦ γκροὺπ ἀγοραστῶν, μὲ εἰκονικὰ συμφωνητικά. «Οὕτω — ὅπως γράφει ἐπὶ λέξει ὁ ἐνεργήσας τὸν ἔλεγχον κ. Παγουλάτος εἰς τὴν σελίδα 31 τῆς ρηθείσης ἐκθέσεώς του — προκύπτει ἐκ τῆς ἀπὸ 7 Αὐγούστου 1953 καταθέσεως τοῦ πωλητοῦ τῶν μετοχῶν τῆς Α.Μ.Ε. Γεωργίου Ι. Βλαβιανοῦ, ὅτι οὗτος ἀγνοεῖ τὰ πρόσωπα τῶν φερομένων ἀνωτέρω ὡς ἀγοραστῶν τῶν μετοχῶν του καὶ ὅτι οὐδὲν χρηματικὸν ποσὸν ἔλαβεν παρά τινος ἐξ αὐτῶν. Ὡσαύτως, ἐκ τῆς καταθέσεως τοῦ Ι. Κατζουράκη, ἀπὸ 13.8.53, ἐμφαίνηται ὅτι οὔτε ἠγόρασε ποτὲ τὰς 7.000 μετοχὰς οὔτε ἐπώλησε ποτὲ αὐτάς, ὅπως ἀναγράφεται εἰς τὸ συμφωνητικὸν τῆς 16ης Ἰανουαρίου 1951, ἀλλὰ τὸ συμφωνητικὸν αὐτὸ εἶναι ἐντελῶς εἰκονικόν». Καὶ προχωρῶν λέγει: «Ἐκ τῶν καταθέσεων Ταμβακάκη, καὶ ἰδίᾳ Δ. Νικολάου, προκύπτει ὅτι οὐδὲν ἐκ τῶν ἀνωτέρω προσώπων ἦτο εἰς τὴν πραγματικότητα ἀγοραστὴς τῶν μετοχῶν, ἀλλὰ ἀγοραστὴς τῶν μετοχῶν αὐτῶν ἦτο ὁ Στ. Ζῶτος». Καὶ αὐτὰ τὰ ὁμολογοῦν οἱ ὡς ἀγορασταὶ φερόμενοι. Οὕτω: Ὁ Α. Ταμβακάκης λέγει εἰς τὴν ἀπὸ 11.3.53 κατάθεσίν του: «Μετὰ τὴν ὀνομαστικοποίησιν τῶν μετοχῶν καὶ πρὸ τῆς συγχωνεύσεως τῶν ἀεροπορικῶν ἑταιριῶν, μὲ ἐκάλεσεν εἰς τὸ γραφεῖον του ὁ Ζῶτος καὶ μὲ παρεκάλεσε νὰ ὑπογράψω τὰς μετοχάς, διὰ τὰς ὁποίας ἐφερόμην ἐγὼ ὡς ἀγοραστής, καὶ αἵτινες, διὰ τῆς ὀνομαστικοποιήσεως εἶχον μετατραπῆ ἐπ’ ὀνόματί μου. Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν ὅτι οὐδὲν ποσὸν κατέβαλον..... οὔτε καὶ ὁ Ζῶτος μοῦ κατέβαλε ἔναντι τῶν μετοχῶν τούτων. Διὰ τοῦτο καὶ ἠρνήθην νὰ ὑπογράψω διὰ τὰς μετοχὰς αὐτὰς πρᾶξιν μεταβιβάσεως». Καὶ ἐξηγεῖ διὰ μακρῶν ὁ Ἐπιθεωρητής, διατὶ ὁ Ζῶτος προέβη εἰς τὰς εἰκονικὰς αὐτὰς πράξεις πρὸς καταδολίευσιν τῆς ἑταιρίας. Οὕτω, εἰς τὴν σελίδα, τέλος, 41, τῆς ἐκθέσεώς του, τονίζει: «Τὸ ὅλον θέμα τῆς ἀγοραπωλησίας τῶν μετοχῶν τῆς τέως ἑταιρίας Α.Μ.Ε. περιεπλάκη δι’ ἀλλεπαλλήλων εἰκονικῶν συμφωνητικῶν καὶ πράξεων, ὡς καὶ ἀποκρύψεως στοιχείων, ἀξιοποίνων, δηλαδή, πράξεων, διαπραχθεισῶν ὑπὸ τοῦ ὠφεληθέντος ἐκ τῆς ἀγοραπωλησίας ταύτης Στ. Ζώτου, ὅστις τελικῶς ἐγένετο κάτοχος 3.211 μετοχῶν τῆς νέας ἑταιρίας Τ.Α.Ε., ὀνομαστικῆς ἀξίας 500.000 δραχμῶν ἑκάστης, δραχμῶν 1.605.500.000 ἐν συνόλῳ, ἐπὶ πλέον δὲ καὶ εἰς μετρητὰ δραχμὰς 660.812.240, τὰς ὁποίας φέρεται ὅτι ἔλαβε ἐκ τοῦ ταμείου τῆς χρηματοδοτηθείσης, βοηθείᾳ τοῦ Δημοσίου, νέας ἑταιρίας, διὰ τῆς ἐξοφλήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 975 τῆς 14.9.1951 ἐντάλματος πληρωμῆς». Ἐν κατακλεῖδι, ὁ ἐνεργήσας τὸν ἔλεγχον τονίζει καὶ πάλιν τὸ φοβερὸν σκάνδαλον, ὅτι δηλαδὴ «ἐνῷ ὁ κομιστὴς τῶν μετοχῶν τῆς Α.Μ.Ε. ἀπὸ καιροῦ προσεπάθει νὰ τὰς ἐκποιήσῃ, τελικῶς ἀκόμη καὶ μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν δραχμῶν 300 ἑκατομμυρίων ἐν συνόλῳ, χωρὶς νὰ ἐξευρίσκῃ ἀγοραστάς, ὁ Ζῶτος τὰς ἐφόρτωσεν εἰς τὴν Τ.Α.Ε. 7 φορὲς ἀκριβότερον, δηλαδὴ ἀντὶ δραχμῶν 2.100.000.000», ἵνα ὠφεληθῇ τελικῶς ὅσα προανεφέραμεν. «Πρὸς ἐξαφάνισιν δὲ τοῦ σώματος τοῦ ἐγκλήματος, ὁ Ζῶτος, ἀπέκρυψε σκοπίμως τὸ συμφωνητικὸν τῆς 24 Μαΐου 1951, ἵνα ἐμφανίζηται οὗτος, ὅτι κατέβαλεν ἐξ ἰδίων του δραχμὰς 250.000.000, ἔναντι τῆς ἀξίας τῶν μετοχῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ νὰ μὴ ἐμφανισθῇ ὡς ἀνίσχυρος ἡ ἐκχώρησις εἰς τοὺς εἰκονικοὺς ἀγοραστάς».

Βʹ ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ

Εἰς τὸ Βʹ κεφάλαιον τῆς ἐκθέσεώς του ὁ Ἐπιθεωρητὴς Παγουλάτος, ἀποκαλύπτει σειρὰν ἀπὸ πλαστογραφίας καὶ ἀπάτας, δι’ ἃς χαρακτηρίζει ὑπεύθυνον τὸν Στέφανον Ζῶτον καὶ τὴν περὶ αὐτὸν σπεῖραν. Οὕτω, λέγει εἰς τὴν σελίδα 45 τῆς ἐκθέσεώς του: «Μεταξὺ τῶν διαφόρων πιστωτῶν τῆς τέως ἑταιρίας Τ.Α.Ε., ἐμφανίζεται καὶ ὁ Στέφανος Ζῶτος, μὲ ἀπαίτησιν 700.000.000 δραχμῶν, ὡς δανειστὴς τῆς παλαιᾶς ἑταιρίας, τὰς ὁποίας καὶ εἰσέπραξε, συναινέσει τοῦ Φραγκάκη, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 979) 14.9.51 ἐντάλματος πληρωμῆς τῆς νέας ἑταιρίας. Δηλαδὴ ὁ Ζῶτος μετεχειρίζετο τὴν Τ.Α.Ε. ὡς ἄγκιστρον, διὰ νὰ παίρνῃ δάνεια ἀπὸ τὸ Κράτος, νὰ ἀγκιστρώνῃ μὲ ταχυδακτυλουργίας τοὺς συναγωνιστάς του καὶ κατόπιν μὲ πλαστογραφίας νὰ ἐνθυλακώνῃ ὁ ἴδιος τὰ ποσά, μαζὶ μὲ τὴν κλίκα του! «Ἐκ τῆς ἐρεύνης ἣν ἐνήργησα πρὸς διαπίστωσιν τοῦ ὑπαρκτοῦ τῆς ἀπαιτήσεως ταύτης, διεπίστωσα τὰ ἑξῆς: Διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 3722 τῆς 26.4.51 ἐντολῆς τοῦ τότε διευθύνοντος συμβούλου Σ. Ζώτου, ὡς ἐπισυνάπτω ἀντίγραφον, πρὸς τὸ Λογιστήριον τῆς Τ.Α.Ε., ἐνεκρίθησαν αἱ πραγματοποιηθεῖσαι κατὰ τὸ 1950 δαπάναι διαφημίσεων ἐκ δραχμῶν 1.380.000.000 ἐν συνόλῳ ἀπὸ Ἰουνίου μέχρι Δεκεμβρίου, ἄνευ δικαιολογητικῶν. Φρονῶ, συνεπῶς, ὅτι ἡ ἐν λόγῳ κατάστασις (τῶν 1.380.000.000 δραχμῶν δαπανῶν διαφημίσεως λίγων μηνῶν) πρέπει νὰ εἶναι πλαστή, συνταγεῖσα εὐθὺς μετὰ τὸν θάνατον τοῦ Χριστοδουλίδου (λογιστοῦ τῆς Τ.Α.Ε.) καὶ πλαστὴ πρέπει νὰ εἶναι καὶ ἡ ἐπὶ τῆς καταστάσεως ταύτης ὑπογραφὴ τοῦ Χριστοδουλίδου. Συνετάγη ἡ κατάστασις αὕτη, ἵνα, παντὸς ἄλλου δικαιολογητικοῦ, βασισθῇ ἐπ’ αὐτῆς ἡ ἀπαρχὴ τῆς καταχωρήσεως διαφόρων πράξεων εἰς τὰ λογιστικὰ βιβλία, ἵνα τελικῶς ἐμφανισθῇ πιστωμένος ὁ Ζῶτος εἰς τὸν λογαριασμὸν «πρόχειρα δάνεια» διὰ τοῦ ρηθέντος ποσοῦ τῶν 1.380.000.000 δραχμῶν καὶ δικαιολογηθῇ ἡ γενομένη παρ’ αὐτοῦ ἀνάληψις τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ». Τὸ αὐτὸ τονίζει ἐκ νέου καὶ εἰς τὴν σελίδα 51 τῆς ἐκθέσεώς του, ὑπογραμμίζων τὸ γεγονός, «ὅτι δὲν ὑπάρχουν παρὰ τῇ ἑταιρίᾳ δικαιολογητικὰ τῶν δαπανῶν τοῦ λογαριασμοῦ διαφημίσεων». Καὶ συνεχίζων τὰς ἀποκαλύψεις του (σελ. 52) ἀναφέρεται εἰς τὸ σκάνδαλον τῆς πληρωμῆς παρὰ τοῦ Σ. Ζώτου δραχμῶν 168.000.000, ὡς προμηθείας διὰ τὴν πώλησιν τῶν μετοχῶν τῆς ἑταιρίας ΕΛΛΑΣ ὑπὸ τῆς

ΣΚΟΤΣ ΑΒΙΕΪΣΙΟΝ ΛΙΜΙΤΕΝΤ.

Οὕτω: «Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 14.6.51 τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Τ.ΑΕ., μετ’ εἰσήγησιν τοῦ διευθύνοντος συμβούλου Στεφάνου Ζώτου, ἐνέκρινε καταβολὴν δραχμῶν 168.000.000, ὡς προμήθεια εἰς τὸν νομικὸν σύμβουλον τῆς ἑταιρίας ΕΛΛΑΣ Δ. Ζέππον καὶ τὸν ἐκπρόσωπον τῆς ΣΚΟΤΣ ΑΒΙΕΪΣΙΟΝ ΛΙΜΙΤΕΝΤ Χριστόφορον Καρόλου διὰ τὴν πώλησιν τῶν μετοχῶν της». Ὡς ὀρθῶς, ὅμως, παρατηρεῖ εἰς τὴν σελίδα 54 τῆς ἐκθέσεώς του ταύτης «δεδομένου ὅτι ἡ ἐκποίησις τῶν μετοχῶν τῆς ΣΚΟΤΣ ΑΒΙΕΪΣΙΟΝ ΛΙΜΙΤΕΝΤ ἐγένετο εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, εἶναι ὑπόθεσις ἀφορῶσα ἀποκλειστικῶς τὰ δύο ταῦτα πρόσωπα καὶ συνεπῶς ἡ προμήθεια τοῦ Καρόλου ἔπρεπε νὰ βαρύνῃ αὐτὰ καὶ ὄχι τὴν ἑταιρίαν

«Τ.Α.Ε.».

«Πρέπει, ὅθεν, ἡ πληρωμὴ τοῦ ποσοῦ τῶν 168.000.000 ἐκ τῆς προμηθείας νὰ ὀφείλεται εἰς ἄλλας σχέσεις — προσωπικοῦ, ἴσως, ἐνδιαφέροντος — τοῦ κ. Ζώτου πρὸς τὸν Καρόλου, ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει δὲ νὰ βαρύνῃ τὴν ἑταιρίαν Τ. Α.Ε.». Σημειωτέον ὅτι ὁ Καρόλου ἐδήλωσεν ὅτι δὲν ἔλαβε τίποτε ἐκ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ ἀλλὰ τὰ ἔλαβεν ὡς δικηγορικὴν ἀμοιβήν του ὁ Ζέππος. Ἐδῶ πρέπει νὰ σημειώσω ὅτι δὲν εἶναι μόνον τὰ πρόσωπα ποὺ ἀναφέρονται εἰς τὴν ἔκθεσιν. Ἀναφέρεται καὶ ὁλόκληρος κλίκα. Οὕτω, αἱ σελίδες 70 καὶ 71 τῆς ἐκθέσεως ἀναφέρουν ἀπείρους περιπτώσεις καὶ ὀνόματα — ἕνα Ἐμμ. Σπυριδάκην, ἐν παραδείγματι, εἰσπράξαντα πολλὰ ἑκατομμύρια διὰ κατὰ μῆνα παρεχομένας.... νομικὰς συμβουλάς, Εὐαγ. Α. Βασιλάκης κατὰ μῆνα εἰσπράττοντα ἁμαξαγώγια! Εὔαν Π. Ροδάκη εἰσπράττουσαν ἄνευ αἰτιολογικῶν καὶ ὑπογραφῆς ὑπὸ τοῦ λήπτου τῆς ἀποδείξεως — δωρεὰν εἰσιτήρια καὶ λοιπά. Ἀλλά, ὅπως ἰδιαιτέρως τονίζει ὁ διενεργήσας τὸν ἔλεγχον συνένοχος καὶ συνυπεύθυνος διὰ τὰς σκανδαλώδεις αὐτὰς ἀτασθαλίας τοῦ Ζώτου καὶ τῆς κλίκας του, εἶναι καὶ ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ Δημοσίου εἰς τὴν Τ.Α.Ε. Κων. Φραγκάκης. Οὗτος διωρίσθη δυνάμει τῆς ὑπ’ ἀριθ. 21.1574) 25.6. 51 ἀποφάσεως τοῦ τότε Ὑφυπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ Δημοσίου καὶ μέλος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, μὲ ἀναπληρωτήν του τὸν ἐπίσης τμηματάρχην τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου Στυλ. Προβιδάκην. Ἐκ τοῦ διενεργηθέντος ἐλέγχου τονίζεται (σελ. 85) ὅτι «ὁ Κ. Φραγκάκης εἶναι ὑπεύθυνος διὰ πᾶσαν πληρωμήν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πληρωμὴν ὑποχρεώσεων τῆς παλαιᾶς ἑταιρίας Τ.Α.Ε., ἡ εὐθύνη τοῦ Φραγκάκη εἶναι ἐπηυξημένη διότι εἶχεν ὁρισθῆ μέλος τριμελοῦς ἐπιτροπῆς, πρὸς ἔλεγχον τοῦ ὑπαρκτοῦ τῶν ὑποχρεώσεων τούτων. Ἐκ τοῦ σημείου τούτου σημειωθήτω καὶ τὰ ἑξῆς: Τὸ τρίτον μέλος τῆς ἀνωτέρω ἐπιτροπῆς, ὁ κ. Κυριακόπουλος, νῦν Διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ Ἀθηνῶν — παρῃτήθη, διότι ἠρνήθη νὰ ὑπογράψῃ ἀνεξελέγκτως προσκομισθεῖσαν αὐτῷ, ὑπὸ τοῦ Κ. Φραγκάκη, κατάστασιν ὑποχρεώσεων πρὸς τρίτους». Δηλαδή, ὁ ἐκπρόσωπος καὶ προστάτης τοῦ Δημοσίου, ἔγινε ὁ προαγωγὸς τῶν καταχραστῶν τοῦ Δημοσίου, συμμετέχων καὶ ὁ ἴδιος εἰς τὰς καταχρήσεις, ὅπως ἀπέδειξεν ἡ ἐναντίον του ἀπόφασις τοῦ 3μελοῦς Δικαστηρίου Πλημμελειοδικῶν, δι’ ἄλλην ὑπόθεσιν, εἰς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν ποὺ κακῶς δὲν ἤχθη πρὸ τῶν Δικαστηρίων καὶ κινδυνεύει νὰ παραγραφῇ, ὁ Φραγκάκης εἶναι ὑπεύθυνος δι’ ἀτασθαλίας ὑπερβαινούσας τὰ 2.000.000.000. Τοῦτο τὸ τονίζει εἰς τὴν σελίδα 88 ἡ ἔκθεσις. «Ὁ Κ. Φραγκάκης — λέγει — ἔπαυσε παρέχων τὰς ὑπηρεσίας του ἀπὸ τὰς 16.12.52, λόγῳ τοῦ ἀνακύψαντος τότε σκανδάλου τῶν σιδηροδρόμων Θεσσαλονίκης», τὰ ποσὰ δὲ ποὺ ἤχθησαν εἰς χρέωσιν αὐτοῦ, ποσὰ ἀρκετῶν δεκάδων ἑκατομμυρίων, ἀναλυτικῶς ἀναφερόμενα εἰς τὰς σελίδας 90– 91 καὶ 92 τῆς ἐκθέσεως Παγουλάτου τῆς 12 Ὀκτωβρίου 1953. Ἡ ἔκθεσις αὐτὴ συμπληρώνεται ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν ὑπ’ ἀριθ. 725 τῆς 31.12.53 τοῦ ἰδίου Ἐπιθεωρητοῦ. Εἰς τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν ἔρχεται εἰς τὸ προσκήνιον καὶ ἕτερον εὔοσμον ἄνθος τῆς σπείρας, ὁ μηχανικὸς Κατζουράκης, ὅστις ὁμολογεῖ (σελ. 34) ὅτι «οὐδὲν ποσὸν ἐδάνεισεν εἰς τὴν ἑταιρίαν καὶ οὐδὲν ἔλαβεν ἐξ αὐτῆς, μολονότι φέρεται, πλαστά, ψευδῶς ἀπὸ τὸν Ζῶτον, ὡς πιστωτὴς τῆς ἑταιρίας. Τὰ 3.144.359.822 δραχ., λέγει, ποὺ φέρεται πιστωμένος, προέρχονται ἀπὸ «ἐργολαβικάς του ἐργασίας». Καταλήγων ὁ ἔλεγχος, ἀποκαλύπτει καὶ ἄλλην πλαστογραφίαν ὅτι αἱ πράξεις αὐταὶ Α) 182 καὶ Α) 190 καίτοι φέρουσαι χρονολογίαν 31 Δεκεμβρίου 1950, πρέπει νὰ ἐγένοντο κατὰ τὸ κλείσιμον τῶν λογαριασμῶν ἀπὸ 30 Ἰουνίου 1951 καὶ ἔπειτα». Αὐτὰ διὰ τὴν ἔκθεσιν 725. Ἡ ἔκθεσις τώρα 830 τῆς 9.3.54, περιγράφει ἀναλυτικῶς τὰς ἀτασθαλίας εἰς τὴν μισθοδοσίαν τοῦ προσωπικοῦ καὶ εἰς ἀποζημιώσεις καὶ ἔξοδα κινήσεως μελῶν τοῦ διοικητικοῦ Συμβουλίου, ὡς καὶ τῶν φίλων τῆς κλίκας. Οὕτω, ἐφευρέθη καὶ μία νέα μηχανή, ἕνα ἄλλο εἶδος «μυστικῶν κονδυλίων τοῦ Σισμανογλείου», ὁ εἰδικὸς λογαριασμός: «Δαπάναι περιποιήσεως φίλων τῆς ἑταιρίας» μὲ τὴν διαφορὰν μόνον ὅτι ἐδῶ οἱ εὐωχούμενοι δὲν μένουν μυστικοί. Οὕτω, φαίνεται σωρεία ἐνταλμάτων, ὑπογραφόμενα ὑπὸ τοῦ Ζώτου καὶ τῶν συνεργόχων του, ἐκπροσώπων τοῦ Δημοσίου Φραγκάκη καὶ Προδιδάκη 3287, 5231, 4247 κ.λ.π., πολλῶν ἑκατομμυρίων δραχμῶν, φερόμενα ὡς διατεθέντα εἰς διαφόρους ξένους τῆς ἑταιρίας, μεταξὺ τῶν ὁποίων, φίλων τῆς ἑταιρίας, φέρονται ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ Δημοσίου Φραγκάκης καὶ ὁ σύγαμβρος αὐτοῦ Μαρούλης (σελ. 27). Ἀλλὰ καὶ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἡ κλίκα διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ εὐωχήθη. Οὕτω, ἀναγράφει ἐπὶ λέξει ὁ διενεργήσας τὸν ἔλεγχον: «1) Διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 643) 25.9.52 ἐντάλματος πληρωμῆς, κατεβλήθησαν εἰς τὸν Ἰωσὴφ Σπαντιδάκην, εἰς Χανιά, 6.000.000 δραχμῶν, ὑπὸ αἰτιολογίαν ἔξοδα περιποιήσεως ξένων, καθ’ ἅς, ὅμως, εἴχομεν πληροφορίας, οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει τὸ πρόσωπον τοῦτο μὲ τὰ ἔξοδα περιποιήσεως ξένων». Τὰ χρήματα ἐλήφθησαν μὲ ὑπογραφὴν Φραγκάκη. 2) Διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 6362 ἐντάλματος κατεβλήθησαν εἰς τὸν Γ. Βλαβιανὸν 40.000.000 δραχ., δι’ ἔξοδα περιποιήσεως ξένων κλπ, κλπ., ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος, κ. Κ. Γ. Ροδόπουλος). Εἰς τὴν ἔκθεσιν τώρα 945, τῆς 3.5.54, ἀναφέρεται ἡ ὑπόθεσις Κουφάκη, ἐξ Ἡρακλείου Κρήτης, ὁ ὁποῖος ἐδάνεισεν εἰς τὸν Ζῶτον 1000 λίρας Ἀγγλίας, διὰ νὰ ἐπιβαρυνθῇ κατόπιν ἀντ’ αὐτοῦ διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ ποσοῦ τούτου ἡ

Τ.Α.Ε.

Συμπληρωματικὴ τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς, εἶναι ἡ ἔκθεσις 1065 τῆς 19 Ἰουνίου 1954, ὅπου ὁ Ἐπιθεωρητὴς λέγει, ὅτι: «Ἡ ἑταιρία Τ.Α.Ε. ἐξέδωκε τὴν 30 Δεκεμβρίου 1952 τὴν ὑπ’ ἀριθ. 724.102 ἐπιταγὴν τῆς Τραπέζης Ἐμπορικῆς Πίστεως ἐκ δραχμῶν 264.000.000 ἄνευ καλύμματος Τὴν 31 Δεκεμβρίου 1952 ἐξωφλήθη ἡ ἐπιταγὴ αὐτή, καταβληθεισῶν 1200 χρυσῶν λιρῶν Ἀγγλίας. Ὡς δανειστὴς τῆς ἑταιρείας διὰ τὸ ἄνω ποσὸν ἐφέρετο ὁ Γεώργιος Φράγκου, πρόσωπον ἀνύπαρκτον: Καὶ ὡς φαίνεται εὑρέθησαν τὰ χρήματα ἀπὸ τὰ πρακτορεῖα Αἰγύπτου καὶ Κωνσταντινουπόλεως, ὑπὸ ἐπαχθεστάτους ὅρους. Πιθανὸν — τονίζεται (σελ. 10) — τὰ ἐλατήρια τοῦ δανεισμοῦ αὐτοῦ νὰ ἦσαν ἄλλα — λόγοι κερδοσκοπίας ἐκ τοῦ συναλλάγματος — ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀσφάλεια τῆς πράξεως. Καὶ ἐξηγεῖ λεπτομερῶς, ὁ διενεργῶν τὸν ἔλεγχον, τὴν ὠφέλειαν τοῦ Ζώτου ἐκ τῆς μετατροπῆς τῶν τουρκικῶν λιρῶν εἰς δολλάρια καὶ κατόπιν αὐτῶν εἰς δραχμάς. Τὰ θέματα αὐτὰ ἠρευνήθησαν εἰδικώτερον ἀπὸ τὸν ἐφέτην κ. Γεωργίου. Τελειώνων πλέον τὸ κατὰ Παγουλάτον Εὐαγγέλιον, ἔρχομαι εἰς τὴν τελευταίαν ὑπ’ ἀριθμὸν 1327 τῆς 20.10.54 ἔκθεσιν αὐτοῦ, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνασύρει πτυχὴν πραγματικῆς κραιπάλης, περὶ τὴν διαχείρισιν τῶν χρημάτων τῆς Τ.Α.Ε. Περὶ τὴν διαχείρισιν, δηλαδή, τῶν χρημάτων τοῦ Δημοσίου, λόγῳ τῶν δανείων τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν φόρων, τοὺς ὁποίους ἐκράτει ὁ Ζῶτος ὡς περιουσίαν τῆς Τ.Α.Ε., διὰ νὰ τὴν καταβροχθίζῃ ἀργότερα ὁ ἴδιος καὶ ἡ κλίκα του. Δεδομένου, μάλιστα, ὅτι τὰ χρήματα τοῦ Δημοσίου, τὰ ὁποῖα, μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς νέας συμβάσεως, κατεφαγώθησαν ἀπὸ τὴν Τ.Α.Ε., ὑπερβαίνουν τὰ 150 σημερινὰ ἑκατομμύρια δραχμῶν, γεννᾶται τὸ εὔλογον ἐρώτημα, ἐὰν τὰ τεράστια αὐτὰ ποσὰ κατεβροχθίσθησαν μόνον ἀπὸ τοὺς ἐμφανιζομένους εἰς τὰ ἐπίσημα βιβλία ἢ καὶ ἄλλους, ὡς ὄπισθεν αὐτῶν κρυπτομένους ὑποστηρικτάς. Περὶ αὐτοῦ θὰ ἀποφανθῇ ἡ ἀνάκρισις, ὅταν θὰ εὐδοκήσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ παραπέμψῃ εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν. Σήμερα θὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν περιγραφήν, τὴν ὁποίαν μᾶς δίδει ὁ διενεργηθεὶς ἔλεγχος. «Διὰ τοῦ ἀπὸ 16 Σεπτεμβρίου 1947 συμφωνητικοῦ ἐργολαβίας, συνεφωνήθη ὅπως ὁ Ἰ. Κατζουράκης, ἐκ Χανίων, πολιτικὸς μηχανικός, (κατηγορηθεὶς σημειωτέον καὶ ὡς δοσίλογος), ἐκτελέσῃ διάφορα ἔργα, κυρίως οἰκοδομικά, εἰς τὰς πόλεις Ἀθήνας, Θεσσαλονίκην κ.λ.π., καὶ εἰς διάφορα ἀεροδρόμια. Ἡ κίνησις τοῦ λογαριασμοῦ Κατζουράκη, ἦτο 30.6.51 δραχμὰς 3.144.359.822, μὲ πιστωτικὸν ὑπόλοιπον 291.178.925 ὑπὲρ Κατζουράκη» ἀμφίβολον, ὅμως, εἶναι ἂν ὄντως ὑπάρχῃ ὑπόλοιπον, διότι, ὅπως τονίζει ὁ διενεργήσας τὸν ἔλεγχον: «Οἱ εὑρισκόμενοι παρὰ τῇ ἑταιρίᾳ Τ.Α.Ε. ὡς παραδοθέντες ὑπὸ τοῦ ἐργολάβου λογαριασμοί, συνίστανται ἐκ πιστοποιήσεων τῶν ἐκτελεσθεισῶν ἐργασιῶν καὶ ἀναλύσεων τιμῶν, αἵτινες ἅπασαι, δὲν φέρουσιν ὑπογραφὴν τοῦ ἐπιβλέποντος μηχανικοῦ τῆς ἑταιρίας, ἐν πολλοῖς δὲ οὔτε τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἀναδόχου». Ἠκούσατε, κύριοι βουλευταί, κατάστασις! «Κανονικῶς, συμφώνως πρὸς τὰ συμφωνητικὰ τῆς ἐργολαβίας, λέγει ὁ Ἐπιθεωρητής, ἔπρεπε νὰ εὑρίσκωνται τὰ ἑξῆς δικαιολογητικά, βασίζοντα τὴν πίστωσιν τοῦ λογαριασμοῦ τοῦ ἐργολάβου. 1) Μελέτη δι’ ἕκαστον ἔργον τοῦ ἀρχιτεκτονικοῦ τμήματος τῆς ἑταιρίας, 2) θεώρησις τῆς τεχνικῆς ὑπηρεσίας τῆς ἑταιρίας, 3) πιστοποίησις τοῦ ἐπιβλέποντος μηχανικοῦ, βάσει τῶν ὁποίων θὰ ἐνηργοῦντο αἱ πληρωμαί, 4) πρωτόκολλον προσωρινῆς καὶ ὁριστικῆς παραλαβῆς ἑκάστου περατωθέντος ἔργου.... αὐτῶν, ὅμως, οὐδὲν δικαιολογητικὸν ἀνεύρομεν. «Δεδομένου ἤδη ὅτι μετὰ τὴν συγχώνευσιν τῶν ἀεροπορικῶν ἑταιριῶν, ὁ λογαριασμὸς Κατζουράκη φέρεται ὅτι κατέλιπε πιστωτικὸν ὑπόλοιπον ὑπὲρ αὐτοῦ ἀναληφθὲν ὑπὸ τῆς νέας ἑταιρίας ἐκ δραχ. 291.178.925... τὴν εὐθύνην τῆς πληρωμῆς, ἄνευ δικαιολογητικῶν, φέρουν οἱ Στ. Ζῶτος καὶ Κ. Φραγκάκης». Ἀλλὰ τὸ σκάνδαλον Κατζουράκη εἶναι πολὺ μεγαλύτερον. Διότι ὁ Κατζουράκης, δὲν ἦτο μόνον ἀνάδοχος ἔργων, ἀλλὰ ὁ ἀσύδοτος γενικὸς ἐργολάβος τῆς ἑταιρίας, ὁ ἐκτελῶν ἔργα ἑκατοντάδων δισεκατομμυρίων, ἄνευ δημοπρασίας, καὶ συνήθως ἄνευ συγγραφῆς ὑποχρεώσεων καὶ δικαιολογητικῶν! Οὕτω, «διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ὑπὸ τοῦ Κατζουράκη τῶν ἔργων Θεσσαλονίκης καὶ Ε.Β.Ε. δὲν ἐγένετο διαγωνισμός, οὔτε καὶ κἂν συνετάγη συμφωνητικόν»! Δηλαδή, οὐσιαστικῶς, ὁ Ζῶτος ἤνοιξε τὸ ταμεῖον τῆς ἑταιρίας, εἰς τὴν κυριολεξίαν τὸ ταμεῖον τοῦ Δημοσίου, καὶ ἀφῆκε τὸν Κατζουράκην νὰ ἀποσύρῃ ἐλεύθερα ὅσα χρήματα ἤθελεν ἀπὸ αὐτό! Ἐρωτᾶται, ὅμως, διατὶ τὸ ἔκαμε αὐτό; Καὶ τὸ ἔκανε αὐτό, χάριν τοῦ Κατζουράκη μόνον; Γίνονται σήμερα χαριστικαὶ πράξεις, χωρὶς κἄποιο κίνητρο συμφέροντος; Τὸ αὐτὸ διερωτᾶται καὶ ὁ διενεργήσας τὸν ἔλεγχον. «Ἐδαπανήθησαν, λέγει, ἐπὶ τοῦ μισθωμένου παρὰ τῆς ἑταιρίας οἰκήματος (Μέρλιν 12) τὸ ὑπέρογκον ποσὸν 306.130.900 δραχ.». Καὶ διερωτᾶται: «Τὸ ὕψος τῆς δαπάνης εἶναι πραγματικόν, ἢ ἐγένοντο αἱ δαπάναι ἐκ χαριστικῆς προθέσεως ὑπὲρ τῶν ἐκμισθωτῶν;» Ἐν σελίδι ἰδιαιτέρως 14 καὶ ἐπέκεινα τῆς ἀνωτέρω ἐκθέσεως Παγουλάτου, ἀναφέρονται τοιούτου εἴδους περίεργοι χαριστικαὶ πράξεις ὑπὲρ τοῦ Κατζουράκη, σχετικαὶ μὲ τὰ ἔργα τοῦ ἀεροδρομίου Θεσσαλονίκης, τὰ ὁποῖα, ἐπίσης, «ἀνετέθησαν εἰς τὸν Κατζουράκην χωρὶς διαγωνισμόν»! Ἰδού, ἐν μεγίστῃ συντομίᾳ, τὰ ἔργα καὶ αἱ ἡμέραι τῶν διευθυνόντων ἐπὶ μίαν ὀκταετίαν τὰς ἀεροπορικὰς συγκοινωνίας τῆς Ἑλλάδος, Ζώτων, Φραγκιαδάκηδων, Κατζουράκηδων, Σπαντηδάκηδων κ.λ.π. κ.λ.π., ποὺ ἐζημίωσαν τὸ Δημόσιον, τὴν Ἑλλάδα, 165.900.000 ὁλόκληρα ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἤτοι ἄνω τοῦ ἡμίσεος ἑκατομμυρίου χρυσῶν λιρῶν. Συγκεκριμένως, ἰδοὺ τὶ ἐζημίωσαν τὸ Κράτος μέχρι 5 Δεκεμβρίου τρέχ. ἔτους:

Τὴν ἀποκάλυψιν τῶν συνταρακτικῶν αὐτῶν σκανδάλων καὶ καταχρήσεων, περὶ τὴν διαχείρισιν τῶν ἀεροπορικῶν μας συγκοινωνιῶν, κατὰ τὴν μεταπολεμικὴν περίοδον, ἐπέτυχον δύο ἀνώτεροι τοῦ Κράτους λειτουργοί, τῶν ὁποίων, ὀφείλω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ κάμω εὔφημον μνείαν. Εἶναι ὁ Οἰκονομικὸς Ἐπιθεωρητὴς Ν. Παγουλᾶτος καὶ Ἐφέτης Γεωργίου. Ἀμφότεροι θὰ ἔπρεπεν — ἐὰν ὑπῆρχε Κράτος δικαίου — νὰ τιμηθοῦν μὲ Μεγαλόσταυρον! Δὲν θὰ ἀπασχολήσω, κ. συνάδελφοι, καὶ μὲ τὴν ὑπερεκατοντασέλιδον ἔκθεσιν Γεωργίου, μολονότι δίδει ἀνάγλυφον τὴν εἰκόνα τῆς ρυπαρᾶς αὐτῆς ὑποθέσεως, θὰ τονίσω μόνον, ὅτι εἰς αὐτὴν ζητεῖ ὁ συντάκτης της, τὴν ποινικὴν δίωξιν τοῦ Ζώτου, ἐπὶ ἰδιοποιήσει, πρὸς ἴδιον ὄφελος, 1.590.186 700 δραχμῶν! Καὶ θὰ ἀναφέρω ὀλίγα τινὰ ἀπὸ τὴν βαρυσήμαντον κατάθεσιν τοῦ ναυάρχου Χατζηδημητρίου, ἡ ὁποία διαλευκαίνει πλήρως καὶ ὁλοκληρώνει τὰς 8 ἐκθέσεις Παγουλάτου καὶ γενικώτερον τὴν ὑπόθεσιν. Καὶ ἰδοὺ τὶ λέγει: «Κατὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ ναυάρχου Χατζηδημητρίου, μετέχοντος τοῦ Δ. Σ. τῆς ΕΛΛΑΣ, ἀρχικῶς εἶχεν ἀποφασισθῆ, ὅπως ἡ συμμετοχὴ τῶν παλαιῶν ἑταιριῶν ΕΛΛΑΣ καὶ Τ.Α.Ε. γίνῃ κατὰ ποσοστὸν 45% δι’ ἑκατέραν καὶ τοῦ Δημοσίου κατὰ 10%. Μετὰ τοῦτο ὁ τότε Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Κ. Μητσοτάκης, προέτεινεν ὅπως ἡ κατανομὴ γίνῃ ὡς ἑξῆς: Τ.Α.Ε. 44%, ΕΛΛΑΣ 40%, Α.Μ.Ε. 5%, Ἐθνικὴ Τράπεζα 11%· ἐκλήθησαν δὲ ὑπὸ τοῦ Ὑφυπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν οἱ ἐκπροσωποῦντες τὰς ἑταιρίας ΕΛΛΑΣ (Παναγιωτόπουλος–Ζαβιτσιάνος) καὶ Τ.Α.Ε. (Ζῶτος), ὅπως δηλώσουν ἂν ἀποδέχωνται τὴν πρότασιν. Καὶ οἱ μὲν ἐκπροσωποῦντες τὴν Τ.Α.Ε. ἐδέχθησαν, οἱ δὲ τῆς ΕΛΛΑΣ ὄχι, παρὰ τὴν ἀπειλὴν τοῦ κ. Μητσοτάκη, ὅτι θὰ ἐφαρμοσθοῦν αὐστηρὰ μέτρα, ὅπως ἡ εἴσπραξις καθυστερουμένων φόρων. Μετά τινας ἡμέρας ὁ κ. Μητσοτάκης προέτεινεν ὅπως ἡ κατανομὴ ποσοστῶν γίνῃ ὡς ἑξῆς: Τ.Α.Ε. — Α.Μ.Ε. 50%, ΕΛΛΑΣ 40%, Δημόσιον 10%. Κατόπιν τῆς νέας προτάσεως, συνῆλθον τὰ Μετοχικὰ Ταμεῖα Πολιτικῶν Ὑπαλλήλων, Στρατοῦ, Ναυτικοῦ, Ἀεροπορίας, εἰς κοινὴν σύσκεψιν, παρισταμένου καὶ τοῦ Σ. Μουζάκη, κατόπιν δὲ τῆς διὰ τοῦ Μουζάκη διαβιβασθείσης ἀπειλῆς, ὅτι, ἐν μὴ ἀποδοχῇ, τὸ Δημόσιον θὰ συμπεριφερθῇ πρὸς τὴν ἑτ. ΕΛΛΑΣ ὡς δανειστὴς πρὸς ὀφειλέτην, ἠναγκάσθησαν νὰ ἀποδεχθοῦν τὴν κατὰ τοιοῦτον τρόπον κατανομήν. Οὕτως ἐπετεύχθη ἡ ἐπιδίωξις τῆς Τ.Α.Ε. καὶ δὴ διευθύνοντος συμβούλου αὐτῆς Σ. Ζώτου, περὶ ἀπορροφήσεως τῆς ΕΛΛΑΣ. Δέον νὰ σημειωθῇ, ὅτι πρὸ τῆς συγχωνεύσεως καὶ ἐπικειμένης τῆς κατανομῆς τῶν ποσοστῶν συμμετοχῆς ἑκάστης ἑταιρίας εἰς τὴν συσταθησομένην νέαν τοιαύτην, δὲν ἐγένετο ἐκτίμησις τῶν ἀεροσκαφῶν καὶ ἐν γένει τοῦ πτητικοῦ ὑλικοῦ ἑκάστης τῶν ἑταιριῶν, ἀρξαμένη δὲ τοιαύτη ἐργασία, δὲν ἐπεραιώθη, ὡς καθορισθέντος τοῦ ποσοστοῦ συμμετοχῆς ἄνευ ἐκτιμήσεως. Ἔχει δὲ τοῦτο σημασίαν σοβαρὰν καὶ δι’ ὅτι ἡ ΕΛΛΑΣ εἶχεν, ὡς κατατίθεται, εἰς τὰς ἀποθήκας της πλοῦτον ὑλικῶν, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν Τ.Α.Ε. Ἀλλ’ ἐνῷ ἡ συμμετοχὴ τοῦ Δημοσίου παρουσιάζετο τόσον πτωχή, σχεδὸν μηδαμινή, ὑπὸ τὸ καθεστὼς τοῦ ν. 1856) 51 ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ διευθύνων σύμβουλος τῆς νέας ἑταιρίας ὁ Στέφανος Ζῶτος, ἡ ἀφαντάστως σπάταλος πολιτικὴ τοῦ ὁποίου ὡδήγησε τὴν ἑταιρίαν Τ.Α.Ε. εἰς τὴν καταστροφήν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀναμφισβητήτως ἦτο εἰς γνῶσιν τῆς Διοικήσεως. Πιθανῶς νὰ γεννηθῇ τὸ ἐρώτημα: Διατὶ ὁ Ζῶτος ἐπεδίωξε τὴν συμμετοχὴν τοῦ Δημοσίου εἰς τὴν ἑταιρίαν; Δὲν εἶναι ἴσως μακρὰν τῆς πραγματικότητος ἡ κρίσις ὅτι (ὁ Ζῶτος) ἐπεδίωξε τὴν συμμετοχὴν τοῦ Δημοσίου καὶ διὰ νὰ καταστήσῃ εὐχερεστέραν τὴν χρηματοδότησιν τῆς νέας ἑταιρίας, ἀλλά, κυρίως, διὰ νὰ ἔχῃ, ὡς ἤλπιζε, σταθερῶς τὴν πλειοψηφίαν ἐν τῇ συνελεύσει. Εἰς τὴν τοιαύτην σκέψιν ὡδήγησεν, ἀσφαλῶς, τὸν Ζῶτον, ἡ παντελὴς ἔλλειψις κρατικοῦ ἐλέγχου. Πράγματι, ὑπὸ τοῦ Δ. Σ. τῆς Τ.Α.Ε. ἐξουσιοδοτήθη ὁ διευθύνων σύμβουλος Στ. Ζῶτος, ὅπως ἀποφασίζῃ καὶ ἐγκρίνῃ πᾶσαν δαπάνην. Τοιαύτη, ὅμως, ἐξουσία δὲν παρέχεται ποσῶς εἰς τὸν διευθύνοντα σύμβουλον, ἄνευ τῆς ἐγκρίσεως τοῦ συμβούλου τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ Κυβερνητικοῦ Ἐπιτρόπου. Ἄλλο περίεργον σημεῖον εἶναι ὅτι ὁ Ζῶτος ἐχορήγει ἀποζημιώσεις καὶ ἔξοδα παραστάσεως εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Δημοσίου, ὄχι μόνον τοὺς τακτικούς, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀναπληρωματικούς, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν παρεῖχον. Ἄλλωστε, αὐτὸ τὸ φαινόμενον παρουσιάσθη καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις, συγκεκριμένως δὲ εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ Δ. Νικολάου, ὁ ὁποῖος ἐκ τῶν ὑστέρων ἀπεζημιώθη διὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα δὲν τοῦ εἶχον ἀνατεθῆ. Κατὰ τὴν συγχώνευσιν ἐμφανίζονται μισθοδοτούμενοι 7 δικηγόροι. Τῷ 1953 παρουσιάσθη εἰς βάρος τοῦ Λαζάρου Μαρούλη ἔλλειμμα εἰς τὸ πρακτορεῖον Ἀθηνῶν, ἀνερχόμενον εἰς δραχ. 61.842.852. Ὁ Ζῶτος ἐκάλυψε ἀνέτως τὸ ἔλλειμμα αὐτὸ τοῦ συγγάμβρου του, καταλογίσας ὡς ἔξοδα περιποιήσεως ξένων ἀναδρομικῶς ἀπὸ τοῦ 1948 ὑπὲρ τοῦ Λαζάρου Μαρούλη, ἀνερχόμενα συνολικῶς εἰς τὸ αὐτὸ ποσὸν τοῦ ἐλλείμματος». Νὰ διατί, κ. βουλευταί, ἀπεκάλεσα «Παναμᾶ» τὴν ὑπόθεσιν τῆς Τ.Α.Ε. καὶ τὴν ἔφερα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, διὰ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν αὐτῆς καὶ προφυλάξω τὴν Χώραν ἀπὸ τὸν κίνδυνον νὰ ἐπιβῇ καὶ πάλιν τῶν ἀεροπορικῶν συγκοινωνιῶν μας ἡ ἰδία σπεῖρα, συνεργαζομένη σήμερα μετ’ ἄλλων ἰσχυρῶν, ποὺ ζητοῦν ἐπίσης τὴν ἐκμετάλλευσιν. Ἔκαμεν ἄριστα ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀπέρριψε τὰς προτάσεις των. Αἴσχιστα, ὅμως, διότι δὲν ἐκινητοποίησε τὴν Εἰσαγγελικὴν Ἀρχὴν — ἀφοῦ μόνη της δὲν ᾐσθάνθη τὴν ἀνάγκην νὰ προβῇ εἰς τὴν ποινικὴν δίωξιν ὑπευθύνων καταχρήσεων ἑκατοντάδων, 165 ὁλοκλήρων, δισεκατομμυρίων τοῦ Δημοσίου — τὴν στιγμὴν ποὺ καταδικάζει δι’ ἑκατὸν δραχμὰς τοὺς δυστυχεῖς, τοὺς μικρούς! Ἀλλ’ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ζητήσωμεν τὸν λόγον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ἡμέραν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Σήμερον ἀρκοῦμαι νὰ ζητήσω τὴν κατάθεσιν τῶν σχετικῶν φακέλλων. Ἐπίσης ὀρθῶς ἀπέρριψε τὰς προτάσεις Νιάρχου–Γουλανδρῆ–Καπάνη, κατόπιν τῆς ᾐτιολογημένης βαθμολογήσεως μιᾶς ἑκάστης ἐξ αὐτῶν παρὰ τῶν ἁρμοδίων τοῦ Κράτους τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν. Διότι καλῶς ἐβαθμολόγησεν —θέλετε ἀπόδειξιν; — ἀναγνώσατε τὸ κεφάλαιον 3 τῶν προτάσεων Νιάρχου. Ἀλλὰ καὶ μόνη ἡ ἀξίωσις τοῦ Νιάρχου, ἡ διατυπουμένη εἰς τὸ κεφάλαιον 3 τῶν προτάσεων αὐτοῦ, ὅπως χορηγηθοῦν εἰς αὐτὸν τὰ σκανδαλώδη προνόμια τὰ ὁποῖα τοῦ ἐχορηγήθησαν διὰ τὸ δεξαμενόπλοιον «Παγκόσμιος Ἁρμονία», θὰ ἦτο ἀρκετὴ διὰ νὰ διακοπῇ πᾶσα μετ’ αὐτοῦ διαπραγμάτευσις. Ἄλλωστε, εἶναι ἀπαράδεκτον διὰ Λαὸν ὑπερήφανον, ὡς ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες, νὰ ἀνέχεται τὰς προκλήσεις ἀνθρώπων μὲ τὴν νοοτροπίαν αὐτήν, ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἐπιτρέπουν εἰς ἑαυτούς, εἰς στιγμὰς ἐθνικῶς κρισίμους—ὅταν ἀπτόητα τὰ παιδιά μας στὴν Κύπρο ἀνέβαινον στὰ ἰκριώματα τοῦ κατακτητοῦ καὶ ὁ λαός μας μὲ ἀγωνίαν παρηκολούθει τὸ Ἐθνικὸν δρᾶμα — ἐκεῖνοι νὰ διοργανώνουν καὶ νὰ πληρώνουν τὰς δαπάνας πολυτελῶν θαλασσίων πριγκιπικῶν ἐκδρομῶν, διὰ νὰ ἔρχωνται κατόπιν νὰ ζητοῦν νὰ τοὺς παραχωρήσῃ τὸ Κράτος χαριστικὰς συμβάσεις: Ναυπηγείων, Μεταλλείων, Ἀεροπορικῶν Συγκοινωνιῶν. Πρόκλησιν, ἐπίσης, ἀποτελεῖ τὸ νὰ ἀφήνῃ τὸν ἐν Ἀθήναις δικηγόρον του νὰ θορυβῇ περὶ δῆθεν προθέσεων αὐτοῦ νὰ διαθέσῃ τὰ ἐκ τῆς ἐπιχειρήσεως αὐτῆς κέρδη εἰς φιλανθρωπικοὺς σκοπούς, ὅταν ἠδύνατο νὰ περιλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν αὐτήν, διὰ νὰ ἔχῃ νόμιμον κῦρος, εἰς τὰς προτάσεις του. Ἀντιθέτως, εἰς τὰς προτάσεις του περιέλαβε λίαν ἐπαχθεῖς διὰ τὸ Δημόσιον ὅρους καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἀπερρίφθησαν. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους θὰ ψηφίσω τὴν ὑπὸ κρίσιν σύμβασιν, καίτοι, ὡς προεῖπα, δὲν τὴν θεωρῶ καθ’ ἑαυτὴν ἰδανικήν. Ἀλλὰ τὴν θεωρῶ ἀσυγκρίτως καλυτέραν πάσης ἄλλης σήμερον δυνατῆς, τόσον ἀπὸ ἀπόψεως ὅρων ὅσον καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς οἰκονομικῆς, ἠθικῆς, καὶ Ἐθνικῆς φερεγγυότητος τοῦ ἀναδόχου, τὴν ὁποίαν, ἐν παρόδῳ εἰρήσθω, ἀπέδειξε καὶ τὸ χθεσινόν του τηλεγράφημα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Διότι, ὅπως φαίνεται, ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἀντελήφθη ὅτι ἡ θρυλικὴ χώρα, ποὺ ἔγινε ἀπὸ τὶς πέτρες ποὺ ἔρριπταν πίσω τους ὁ Δευκαλίων καὶ ἡ Πύρρα, δὲν δέχεται προκλήσεις καὶ μάλιστα τὰς χονδροειδεῖς προκλήσεις τοῦ πλούτου, διότι ἔμαθε νὰ ζῇ ὑπερήφανα πάνω στοὺς βράχους, μὲ τὴν αὔρα τῆς θαλάσσης της καὶ τὶς χρυσὲς μαρμαρυγὲς τοῦ ἡλίου της. Δέχεται, ὅμως, μὲ εὐγνωμοσύνην τὴν βοήθειαν τῶν τέκνων της, ὅταν γίνεται μὲ σεβασμὸν καὶ μὲ στοργήν. Κύριοι βουλευταί, προσωπικῶς πιστεύω ὅτι ὁ ἀνάδοχος τῆς παρούσης συμβάσεως θὰ δείξῃ αὐτὸν τὸν σεβασμὸν καὶ τὴν στοργὴν πρὸς τὴν μητέρα Ἑλλάδα, ἐφαρμόζων μὲ πνεῦμα εὐρὺ ὑπὲρ αὐτῆς — καὶ ὄχι μόνον ὑπὲρ τοῦ ἐμπορικοῦ του συμφέροντος — τὴν σύμβασιν· ἐν εὐθέτῳ δὲ χρόνῳ προβῇ, ἐξ ἰδίας πλέον πρωτοβουλίας, εἰς τὰς τροποποιήσεις τῆς συμβάσεως ποὺ ὑπέδειξα, διὰ τὸν κοινὸν σκοπόν, τὴν πρόοδον τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτικῆς Ἀεροπορίας.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Κιτσίκης ἔχει τὸν λόγον.

§166Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Εἶμαι, κύριοι βουλευταί, μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὴν πρότασιν νόμου διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἐκύρωσε τὴν σύμβασιν τὴν συναφθεῖσαν μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ Ὠνάση. Ὁ λόγος ὁ ὁποῖος μὲ ὤθησε νὰ ὑπογράψω τὴν ὑπὸ κρίσιν πρότασιν, δὲν εἶναι διότι εὑρῆκα τὰς ἄλλας προτάσεις περισσότερον πλεονεκτικάς, ἀλλὰ διότι εὑρῆκα ὅτι ὁλόκληρος ἡ διαδικασία ἡ ὁποία ἠκολουθήθη ἀπὸ τῆς διακηρύξεως τῆς δημοπρασίας δὲν κατωχύρωνε τὸν σκοπόν, εἰς τὸν ὁποῖον ἀπέβλεπε, δηλαδὴ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν ἀεροπορικῶν μας συγκοινωνιῶν. Ὅταν ὁ σημερινὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦτο Ὑπουργὸς τῶν Συγκοινωνιῶν, αἱ ἀποφάσεις, τὰς ὁποίας ἐλάμβανεν, ἐχαρακτηρίζοντο ἀπὸ ὑπερβολικὴν σπουδήν, δυναμένην μόνον νὰ δικαιολογηθῇ ἀπὸ τὴν ἀνάγκην τῆς ταχείας ἐπιλύσεως ὡρισμένων προβλημάτων, ἥτις ὅμως, εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα σοβαρὰ σφάλματα καὶ δὲν συνετέλεσεν εἰς τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς Χώρας. Ἐπεδιώχθη ἡ ἐκτέλεσις πολλῶν καὶ ποικίλων ἔργων, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ὁ ἐπιβαλλόμενος μεταξὺ των συντονισμὸς καὶ χωρὶς νὰ ὑπάρξῃ κάποιο σχέδιον. Ἡ σπουδὴ αὐτὴ χαρακτηρίζει καὶ τὴν διακήρυξιν διὰ τὰς ἀεροπορικὰς συγκοινωνίας. Θὰ ἔπρεπε προηγουμένως νὰ μελετηθοῦν τὰ κενά, τά ὁποῖα παρουσίαζον μέχρι τότε αἱ ἐν γένει συγκοινωνίαι, γήϊναι, θαλάσσιαι καὶ ἐναέριοι, νὰ ἐπιδιωχθῇ ὁ συντονισμὸς αὐτῶν, νὰ καταρτισθῇ σχέδιον τεχνικὸν καὶ οἰκονομικὸν καὶ μετὰ ταῦτα νὰ καταβληθῇ προσπάθεια πληρώσεως τῶν κενῶν τούτων. Πόρισμα ἑνὸς τοιούτου συγκοινωνιακοῦ οἰκονομικοτεχνικοῦ σχεδίου θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ ἀπόφασις διὰ τὰς ἀεροπορικάς μας συγκοινωνίας, ἐξωτερικοῦ καὶ ἐσωτερικοῦ καὶ ἡ δημιουργία τοῦ ὀργανισμοῦ, ἰδιωτικῆς ἢ δημοσίας ἐπιχειρήσεως, ποὺ θὰ ἀνελάμβανε τὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτῶν. Τὸ σχέδιον θὰ καθώριζε τὰ δρομολόγια, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὰ δρομολόγια τῶν ἄλλων συγκοινωνιακῶν μέσων. Σημειώσατε, κ. βουλευταί, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν τοῦ ἐνδιαφέροντος, ἦσαν αἱ ἐσωτερικαὶ ἀεροπορικαὶ συγκοινωνίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι καθόλου ἱκανοποιητικαί. Μόνον αὐταὶ ἔπρεπε νὰ ἀποτελέσουν τὸ κέντρον τοῦ βάρους εἰς τὸ ὅλον πρόβλημα τῶν ἀεροπορικῶν συγκοινωνιῶν καὶ ὄχι τὰ δρομολόγια τοῦ ἐξωτερικοῦ, τὰ ὁποῖα ἱκανοποιοῦν, ἴσως, κἄποιαν ἐθνικὴν φιλοτιμίαν, πλήν, ὅμως, δὲν ἐξυπηρετοῦν ὑφισταμένην πραγματικὴν ἀνάγκην, ὅπως ἐξυπηρετοῦν τὰ δρομολόγια τοῦ ἐσωτερικοῦ. Αἱ ἐξωτερικαὶ συγκοινωνίαι δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὰς πλέον ἐπειγούσας τῶν ἀναγκῶν μας καὶ δὲν εἶναι τόσον ἀπαραίτητοι, ὅπως αἱ ἐσωτερικαί, διότι ὑπάρχει δεκὰς ξένων ἀεροπορικῶν συγκοινωνιῶν. Αἱ ἐσωτερικαὶ συγκοινωνίαι εἶναι ἐκεῖναι ποὺ θὰ ἐξυπηρετήσουν τὰς πραγματικὰς συγκοινωνιακὰς ἀνάγκας τῆς Χώρας. Αἱ πόλεις τῆς Θεσσαλονίκης, Κερκύρας, Μυτιλήνης, Ἀλεξανδρουπόλεως, Ρόδου καί τινες ἄλλαι πόλεις, ἰδίως εἰς τὰς νήσους, αἵτινες θὰ ἔπρεπε νὰ προκαλέσουν τὸ κέντρον τοῦ ἐνδιαφέροντος τῆς συγκοινωνιακῆς μελέτης καὶ ἡ διακήρυξις τὸ αἴτημα αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ καθορίζῃ. Τοὐναντίον, ὅμως, αὐτὴ ἦτο ὀλιγόλογος, ἀκαθόριστος, ἀσαφὴς καὶ δι’ αὐτὸ αἱ προσφοραὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι συγκεκριμέναι. Ἐπιμένω, ἰδιαιτέρως ἐπὶ τοῦ σημείου τῶν ἐσωτερικῶν συγκοινωνιῶν. Σᾶς παρακαλῶ δὲ νὰ πιστεύσητε ὅτι αὐτὸ ἀνεζήτησα εἰς τὴν σύμβασιν καὶ ἐπειδὴ δὲν τὸ εὗρον, ὑπέβαλα, μετ’ ἄλλων βουλευτῶν, τὴν πρότασιν νόμου διὰ τοῦ σχετικοῦ Ν. Δ. καὶ τῆς συμβάσεως Ὠνάση. Δὲν ἐζήτησα δὲ τὴν ἀκύρωσιν, διότι ἄλλη προσφορὰ περιέχει περισσότερα πλεονεκτήματα, ἔναντι τῆς προσφορᾶς Ὠνάση, ἀφοῦ, ἄλλωστε οὐδεμία ἐπεξεργασία ἐγένετο τῶν προτάσεων τῶν ἄλλων, ἐκτὸς τῆς προτάσεως τοῦ Ὠνάση. Ἐκτὸς τοῦ λόγου τούτου ἔκρινα μετὰ μελέτην, ὅτι ἡ σύμβασις Ὠνάση εἶναι ἀπολύτως ἀσύμφορος, ἴσως μάλιστα ἐπικίνδυνος, διὰ τὰ ἑλληνικὰ συμφέροντα. Γνωρίζετε ὅτι, ἐκτὸς τῆς προτάσεως τοῦ Ὠνάση, ὑπῆρξαν δύο ἄλλαι προσφοραί, αἵτινες ἐθεωρήθησαν ἀπὸ πολλοὺς συναδέλφους παρεχοῦσας σημαντικὰ πλεονεκτήματα. Δὲν πρόκειται νὰ ἐπιληφθῶ αὐτῆς τῆς συγκρίσεως. Πρέπει, ὅμως, νὰ λεχθοῦν μερικαὶ λεπτομέρειαι, διὰ τὴν συνέχισιν τῆς προσπαθείας τοῦ Ὑπουργοῦ εἰς τὸ νὰ ἐπιτύχῃ ἀνάδοχον διὰ τὰς ἀεροπορικὰς συγκοινωνίας. Γνωρίζετε ὅτι μετὰ τὴν παράτασιν τῆς προθεσμίας τῆς διακηρύξεως τοῦ Ἰουλίου, ὑπεβλήθη τὸν Σεπτέμβριον ἡ καλουμένη πρότασις Ὠνάση καὶ ἄλλαι προσφοραί, αἵτινες ἐδόθησαν πρὸς μελέτην εἰς τὴν καταρτισθεῖσαν Ἐπιτροπήν, ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ κ. Χόνδρου. Θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ πληροφορηθῶμεν ποῖαι ἦσαν αἱ προτάσεις αὗται, ἐγώ, ὅμως, παρ’ ὅλας τὰς προσπαθείας μου, δὲν κατώρθωσα νὰ πληροφορηθῶ περὶ τούτων. Μετέβην εἰς τὸν Γεν. Ἀρχηγὸν τῆς Πολιτικῆς Ἀεροπορίας κ. Παπαποστόλου καὶ τοῦ ἐζήτησα νὰ μὲ κατατοπίσῃ ἐπὶ τῶν προτάσεων, αἵτινες ἐδόθησαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν πρὸς μελέτην καὶ σύγκρισιν. Μοῦ ἀπήντησεν ὅτι εἶναι ὀγκώδης ὁ φάκελλος, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸν μελετήσω καὶ ἑπομένως θὰ ἔπρεπε νὰ περιορισθῶ εἰς τὴν μελέτην ἑνὸς τεύχους, τὸ ὁποῖον μοῦ ἐνεχείρησεν, εἰς τὸ ὁποῖον ὅμως, δὲν φαίνονται ποῖαι ἦσαν αἱ ὑποβληθεῖσαι προτάσεις. Ἐκ τῆς ἀναγνώσεως αὐτοῦ εἶδον ὅτι εἰς πολλὰ μέρη ὑπογραμμίζεται ἡ γενικὴ διαπίστωσις τῆς Ἐπιτροπῆς ὅτι «οὐδεμία ἐκ τῶν προτάσεων εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ ὡς ἔχει» μὲ διαφωνίαν τριῶν, οἵτινες προσθέτουν «διότι περιέχουν ἀσυμφόρους ὅρους». Ὁ ἴδιος ὁ Παπαποστόλου γράφει «ἡ διαπίστωσις αὐτὴ εἶναι ἀξία προσοχῆς». Τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι ἐνῷ οὐδεμία τῶν προτάσεων, ὡς ὑπεβλήθησαν, ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτή, ἐγένετο δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ Ὠνάση, ἀλλὰ καὶ αἱ ἄλλαι ἄγνωστοι προτάσεις ἐτέθησαν εἰς ψηφοφορίαν καὶ εὑρέθησαν διάφοροι τρόποι διὰ τὴν κατάταξίν των ἀπὸ ἀπόψεως προσόντων καὶ ἐλαττωμάτων. Ἡ ψηφοφορία, ἥτις ἀποτελεῖ τὴν ἀφετηρίαν διὰ νὰ καταλήξῃ εἰς τὴν σύμβασιν Ὠνάση, ἔδωσεν 8 ψήφους εἰς τὰς προτάσεις Ὠνάση, 7 εἰς τὰς προτάσεις Νιάρχου κ.λ.π. Ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ δοθῇ μία ἑρμηνεία, τί ἦτο αὐτὴ ἡ ψηφοφορία. Ποῖος ἐπῆρε τὰς περισσοτέρας ψήφους καὶ ποῖος τὰς ὀλιγωτέρας. Κάθε μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς, δεδομένου ὅτι ἐπετρέπετο ἡ πολυσταυρία, ἠδύνατο νὰ θέσῃ σταυρὸν προτιμήσεως εἰς ὅλας τὰς προτάσεις, ἢ πολλὰς ἐξ αὐτῶν καὶ οὕτω 7 ἔβαλαν σταυροὺς εἰς τὰς προτάσεις τοῦ Νιάρχου καὶ τοῦ Ὠνάση. Μόνον δὲ ὁ Στρατηγάκης ἔβαλε ἕνα σταυρὸν εἰς τὴν πρότασιν Ὠνάση καὶ οὕτω παρουσιάζεται τὸ ἀποτέλεσμα ὁ Ὠνάσης νὰ λάβῃ 8 ψήφους, ἐνῷ ὁ Νιάρχος 7. Δηλαδή, ἕνας μόνον, ὁ Στρατηγάκης ἔδωσε τὴν σύμβασιν εἰς τὸν Ὠνάσην.

§167Ι. ΤΟΥΜΠΑΣ. Θὰ ἤθελον, ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, νὰ διακριβώσω κάτι τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιαφέρει ζωηρῶς. Ἐκ τῶν ἀγορεύσεων τῶν Εἰσηγητῶν εἶχον τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἡ ψηφοφορία καὶ βαθμολογία εἶχε γίνει βάσει τεχνικῶν δεδομένων. Εἶσθε βέβαιος ὅτι πρόκειται περὶ ψηφοφορίας ὅπως μᾶς εἴπατε καὶ ὅτι δὲν ἐγένετο βάσει τῶν τεχνικῶν δεδομένων.

§168Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Αὐτὸ λέγει τὸ φυλλάδιον ποὺ σᾶς ἀνέγνωσα. Τὰ κριτήρια δὲν ἦσαν καθωρισμένα. Ἤθελον νὰ εἴπω καὶ κάτι ἄλλο, ποὺ δικαιολογεῖ τὴν γνώμην μου ὅτι ὅλαι αἱ προτάσεις ἦσαν ἀσύμφοροι καὶ ἀπορριπτέαι. Ἐζητήθη ἀπὸ τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ ἀποφανθοῦν εἰς ποῖα σημεῖα αἱ προτάσεις ἦσαν ἀσύμφοροι. Καθωρίσθησαν οἱ πρωτεύοντες ὅροι, λ. χ. τὰ κεφάλαια, τὰ δρομολόγια τῶν ἐσωτερικῶν γραμμῶν, αἱ ἐξωτερικαὶ γραμμαὶ κ.λ.π. καὶ κάθε μέλος καθώριζε εἰς ποῖον ἐξ αὐτῶν ἡ πρότασις ἦτο ἀσύμφορος. Διὰ τὸν Ὠνάσην εἶπον ὅτι εἶναι ἀσύμφορα τὰ δρομολόγια τοῦ ἐσωτερικοῦ, ἡ ἀοριστία διὰ τὴν τύχην τῆς Τ.Α.Ε., ἡ συμμετοχὴ τοῦ Κράτους εἰς τὰ κέρδη, καθὼς καὶ ἕτεροι ὅροι. Ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ Νιάρχου ἐκρίθησαν ὡς ἀσύμφορα περισσότερα σημεῖα ἀπ’ ὅσα εἰς τὸν Ὠνάσην.

§169Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Οἱ ἀσύμφοροι ὅροι, δὲν εἶναι καὶ οἱ ὅροι τῆς συμβάσεως. Ἦσαν ἀσύμφοροι οἱ ὅροι κατὰ τὸν χρόνον τῶν προτάσεων. Κατόπιν ἐγένοντο καλύτεροι καὶ ἐβελτιώθησαν. Δὲν ἦσαν ἀσύμφοροι, ὅπως ἦσαν κατὰ τὴν ἀρχικὴν πρότασιν. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἀπάντησις εἰς ἐκεῖνο ποὺ εἴπατε εἰς τὸν κ. Τούμπαν, ὁ ὁποῖος ἠρώτησε ἐὰν ἔγινε βαθμολογία ἐπὶ τῶν τεχνικῶν ὅρων. Ἐγένετο βαθμολογία καὶ ἐπὶ τῶν τεχνικῶν ὅρων.

§170Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς πάλιν συγχέει τὰ ζητήματα. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἐγένετο βαθμολογία. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τὸ θέμα αὐτό. Καὶ νομίζω ὅτι ὁ κ. Καθηγητὴς δὲν ἀνῆλθεν ἐπὶ τοῦ βήματος διὰ νὰ εἴπῃ ἐὰν κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς Ἐπιτροπῆς ἔγινε βαθμολογία ἐπὶ τῶν τεχνικῶν ὅρων, ἀλλὰ διὰ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐνῷ ἔγινε ἡ βαθμολογία αὐτή, ἀπεκλείσθησαν οἱ δύο καὶ συνεχίσθησαν αἱ διαπραγματεύσεις μὲ τὸν ἕνα. Σεῖς ὁ ἴδιος μᾶς εἴπατε, ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν διαπραγματεύσεων ἐβελτιώθησαν οἱ ὅροι τῆς συμβάσεως. Ἐβελτιώθησαν μονομερῶς καὶ τοῦτο διότι ἡ συζήτησις ἔγινε μὲ ἕνα τῶν ὑποβαλόντων προτάσεις, ἀντὶ ἐγένοντο διαπραγματεύσεις μόνον μὲ τὸν Ὠνάσην, ἀλλὰ καὶ μὲ τὸν Νιάρχον καὶ κατόπιν ὑποδείξεως ἰδικῶν μου ἐβελτίωσεν τὰς προτάσεις του καὶ ὁ Νιάρχος. Ὅταν ἔκαμε τὴν πρώτην πρότασιν τοῦ εἶπον ὅτι ὑπάρχουν καλύτεροι ὅροι καὶ ἐγένετο καὶ δευτέρα καὶ τρίτη καὶ τετάρτη πρότασις. Πῶς, λοιπόν, λέγετε, ὅτι ἔγιναν μονομερεῖς. Δὲν ἠμποροῦσα νὰ κάμω διαπραγματεύσεις μὲ τὸν Γουλανδρῆν, διότι εἶχε 45% συμμετοχὴν τῆς Β.Ε.Α. Οὔτε μὲ τὸν Παυλίδην δὲν ἠμποροῦσα νὰ κάμω διαπραγματεύσεις, διότι δὲν εἶχε οἰκονομικὴν ἐπιφάνειαν. Θὰ ἠμποροῦσε νὰ κάμῃ μίαν πρότασιν καὶ ἕνας ρακένδυτος, ἡ ὁποία θὰ ἦτο πολὺ καλυτέρα, ἔπρεπε νὰ κάμω διαπραγματεύσεις; Ἔπρεπε νὰ ὑπογράψω τὴν σύμβασιν μόνον μὲ τὴν ἐγγύησιν τῶν 150 χιλ. δολλαρίων; Ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ τὴν ἀπορρίψω... Ὅπως καμμιὰ φορὰ ὁ δανειστὴς δὲν δανείζει τὰ χρήματά του, ἔστω καὶ ἐὰν ὁ τόκος εἶναι ἀνώτερος, διότι, εἶναι βέβαιον ὅτι δὲν θὰ ἀποκομίσῃ τὸν τόκον ἑνὸς μηνός, ἀλλὰ μετὰ θὰ χάσῃ τὸ κεφάλαιον. Ἐγὼ δὲν εἶχον κανένα λόγον νὰ χάσω τὸ κεφάλαιον, ἀλλὰ σᾶς ἐπαναλαμβάνω ἔγιναν διαπραγματεύσεις καὶ μὲ τοὺς δύο. Δὲν ἔγιναν οὔτε μὲ τὸν τρίτον, οὔτε μὲ τὸν τέταρτον, διότι μὲ αὐτοὺς ἦταν ἀληθὲς ὅτι καμμία διαπραγμάτευσις δὲν θὰ εἶχε πρακτικὸν ἀποτέλεσμα, ἐφ’ ὅσον ἐνόμιζον ὅτι εἰς τοὺς κυρίους αὐτοὺς δὲν ἔπρεπε νὰ δοθοῦν αἱ ἀεροπορικαὶ συγκοινωνίαι μας. Καὶ ὅ,τι ἔκαμαν καὶ μὲ τὸν Ζῶτον, διότι εἶχον τὸ πόρισμα τοῦ Γεωργίου, καὶ ἐγὼ εἰς τὸν Ζῶτον δὲν θὰ τὰς ἔδιδα τὰς ἀεροπορικὰς συγκοινωνίας τῆς Ἑλλάδος.

§171Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, οὐδεὶς σᾶς κακίζει ἐάν, διὰ λόγους πολιτικούς, δὲν δέχεσθε τὸν κ. Γʹ, διότι κατὰ 49% θὰ ἀνῆκεν εἰς τὴν ΒΕΑ. Οὐδεὶς ἠμπορεῖ νὰ σᾶς κακίσῃ ἐὰν διὰ λόγους προσωπικούς, διαχειρίσεως τοῦ παρελθόντος, ἀποκλείετε τὸν κ. Δʹ, αὐτὴν τὴν στιγμήν, διότι δὲν σᾶς παρέχει ἐγγυήσεις καλῆς καὶ χρηστῆς διοικήσεως. Ἡ βασικὴ αἰτίασις, τὴν ὁποίαν προβάλλομεν αὐτὴν τὴν στιγμήν, εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὅτι δὲν ἐκάματε διαγωνισμὸν πλειοδοσίας, ἔστω μεταξὺ τῶν δύο ἐνδιαφερομένων. Καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐνῷ λέγετε ὅτι εἰδοποιούσατε τὸν κ. Νιάρχον ἑκάστοτε, ὅτι αἱ προσφοραί του δὲν ἦσαν ἐπαρκεῖς δι’ ὑμᾶς καὶ ἐβελτιοῦντο, δὲν γνωρίζομεν ποίας προσφορὰς σᾶς ὑπέβαλον οἱ πρῶτοι δύο. Αὐτὸ δὲν ἐπαρκεῖ διὰ τὴν κατοχύρωσιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Σᾶς εἶπον ὅτι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ κάνω τὴν ποιότητα τῶν προσφορῶν, διότι δὲν ἔχω τὰς ἀπαιτουμένας τεχνικὰς γνώσεις. Αὐτὸ ποὺ ἀντιλαμβάνομαι αὐτὴν τὴν στιγμήν, εἶναι ὅτι ἐφ’ ὅσον κατελήγατε μὲ τὸν κ. Αʹ καὶ μὲ τὴν σύμβασιν ὠφείλατε νὰ καλέσετε καὶ ἐκείνους τοὺς ἐνδιαφερομένους, τοὺς ὁποίους ἐκρίνατε ὡς καταλλήλους, νὰ βελτιώσουν τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ τοὺς βελτιώσουν, ὁπότε θὰ εἴχατε πράγματι προστατεύσει τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου.

§172Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκοιν. καὶ Δημ. Ἔργων). Κύριε Καρτάλη, εἴπατε καὶ ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐγὼ εἶμαι ἐναντίον τῶν διαγωνισμῶν. Καὶ εἶμαι ἐναντίον τῶν διαγωνισμῶν, διότι μὲ τοὺς διαγωνισμοὺς δὲν διασφαλίζονται ἀπολύτως τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, οὔτε βαίνομεν εἰς τὸ οὐσιῶδες ἀποτέλεσμα. Δὲν φθάνομεν δὲ οὔτε εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον οἱ κ. κ. συνάδελφοι νομίζουν ὅτι διασφαλίζεται τὸ ἀδιάβλητον τοῦ κρίναντος. Διότι ὑπάρχουν προσφοραὶ αἱ ὁποῖαι, λόγῳ τῆς φύσεως, δὲν συγκρίνονται μεταξύ των, ὅπως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκρίνωμεν ἕνα ποτήρι νερὸ μὲ μίαν ὀκᾶν ἀχλάδια. Συνεπῶς, εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ἐναντίον τῶν διαγωνισμῶν. Εἶμαι κατὰ τῶν διαπραγματεύσεων. Νομίζω ὅτι εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἐπέτυχα ὅ,τι ἦτο δυνατὸν περισσότερον νὰ ἐπιτύχω. Ἀπόδειξις εἶναι ὅτι καὶ τῶν δύο ὑποψηφίων ἀναδόχων αἱ προτάσεις ἐβελτιώθησαν πολύ, ἐν συγκρίσει μὲ τὰς ἀρχικὰς προτάσεις, τοῦ διαγωνισμοῦ τὸν ὁποῖον σεῖς ὑποστηρίζετε. Ὄταν ἔγινεν ἡ ἀρχὴ τῶν διαπραγματεύσεων, εἶχον ἐνώπιόν μου μίαν ἐκ τῶν τριῶν ὁδῶν νὰ διανύσω. Ἡ πρώτη, ἦτο νὰ ἐπανελάμβανον τὸν διαγωνισμόν. Τὴν ὁδὸν αὐτὴν τὴν ἀπέκλεισα, διότι θὰ ἔπρεπε νὰ καταναλωθῇ διάστημα τουλάχιστον ἑνὸς ἔτους. Ἡ δευτέρα περίπτωσις ἦτο νὰ γίνῃ μία κλειστὴ διαπραγμάτευσις μεταξὺ 5– 6 ἀνθρώπων. Αὐτὸ δὲν τὸ ἐδέχθη τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, διότι εἴπομεν ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἡ ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς ἦτο νὰ καλέσωμεν καὶ διαπραγματευθῶμεν μὲ τὸν πρῶτον, τὸν ὁποῖον ἐπέλεξεν ἡ Ἐπιτροπὴ — καὶ ἐν ἀποτυχίᾳ νὰ πᾶμε εἰς τὸν δεύτερον — ἐθεωρήθη ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς. Καὶ ἡ τρίτη ὁδὸς ἦτο νὰ γίνῃ μία ἀνοικτὴ διαπραγμάτευσις μεταξὺ τῶν δύο. Σᾶς εἶπον ὅτι αὐτὸ δὲν τὸ ἐδέχετο οὔτε ὁ ἕνας οὔτε ὁ ἄλλος. Ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν μοῦ ἐδώσατε ἔξω τῆς αἰθούσης ἦτο ὅτι «δὲν πειράζει, ἂς ἀπεσύροντο καὶ ὁ Νιάρχος καὶ ὁ Ὠνάσης». Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά μας. Σεῖς θὰ εἶσθε εὐτυχὴς νὰ ἔφευγον καὶ οἱ δύο, ἐγὼ θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἐνῷ ὑπῆρχε τρόπος νὰ ἔλθουν καὶ οἱ δύο. Οὔτε δέχομαι αὐτὰ ποὺ ὡρισμένοι συνάδελφοι εἶπον, ὅτι ὁ Νιάρχος εἶναι ἡ σπεῖρα ἡ ὁποία συνεμάχησε μὲ τὸν..... «δὲν ἠκούσθη» καὶ θὰ φιλοδοξήσῃ νὰ πάρῃ τὰς ἀεροπορικὰς συγκοινωνίας. Αἱ προτάσεις τοῦ Νιάρχου, δυστυχῶς, ἦσαν χειρότεραι ἀπὸ τὰς προτάσεις τοῦ Ὠνάση, καὶ δι’ αὐτὸ ἔγιναν ἀποδεκταὶ αἱ προτάσεις καὶ ὑπεγράφη ἡ σύμβασις μὲ τὸν Ὠνάσην. Ἐὰν ἦσαν καλύτεραι τοῦ Νιάρχου θὰ πηγαίναμεν εἰς αὐτόν. Πάντως, ἐπαναλαμβάνω, ἔγιναν διαπραγματεύσεις καὶ πρόθεσίς μας ἦτο νὰ δώσωμεν τὰς ἀεροπορικὰς συγκοινωνίας εἰς ἕνα ἐκ τῶν δύο, ποὺ ἦσαν σοβαροί, ὥστε νὰ τεθῇ τέρμα εἰς αὐτὴν τὴν γάγγραινα, ἡ ὁποία ἐπὶ ἀρκετὸν χρονικὸν διάστημα, ἐταλαιπώρησε τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἐπειδή, ὅμως, ἄλλοι συνάδελφοι εἶπον ὅτι μέχρι τοῦ 1951 ἔγινεν αὐτὸς ὁ τρομακτικὸς ἀνταγωνισμὸς μεταξὺ τῶν δύο ἑταιριῶν, Τ.Α.Ε. καὶ ΕΛΛΑΣ, καὶ εἶναι φυσικὸν διαλυομένης τῆς ἑταιρίας τὸ οἰκονομικὸν ἀποτέλεσμα νὰ εἶναι οἰκτρόν, κατόπιν αὐτοῦ τοῦ γεγονότος ἀπεφασίσθη ἡ συνένωσις τῶν δύο ἑταιριῶν εἰς μίαν. Καὶ ἔγινεν ἡ συνένωσις καὶ ἀνετέθη ἡ διοίκησις τῆς νέας πλέον ἑταιρίας εἰς τὸν κ. Ζῶτον. Ξεύρετε, κ. βουλευταί, ποῖα ἦσαν τὰ ἀποτελέσματα; Δὲν ἀναφέρομαι εἰς τὴν ἔκθεσιν Γεωργίου, ἀλλ’ εἰς τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα — διότι ἔνιοι ἐξ ὑμῶν τὸν κ. Ζῶτον τὸν βγάζετε ἥρωα. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι ἀπὸ 1ης Ἰουλίου 1951 μέχρι 31 Δεκεμβρίου 1952 ἡ ζημία τῆς Τ.Α.Ε. ἦτο 26 ἑκατομ. καὶ μέχρι 31 Μαρτίου 1953, ἡμερομηνία ἀποχωρήσεως τοῦ κ. Ζώτου ἀπὸ τὴν γεν. δ)νσιν τῆς Τ.Α.Ε., 31.801.000. Ποῦ, λοιπόν, βλέπετε, κ. συνάδελφοι, ὅσοι ἐξ ὑμῶν βλέπετε, τὴν θαυμασίαν διαχείρισιν τοῦ κ. Ζώτου καὶ διατὶ θέλετε νὰ μὲ πείσετε ὅτι πρέπει, παρ’ ὅλα αὐτὰ τὰ θλιβερὰ γεγονότα καὶ δεδομένα, νὰ ἐπανέλθω εἰς τὰς προτάσεις Ζώτου, διότι δίδει 10 δραχμὰς περισσότερο ἀπὸ τὰς προτάσεις Νιάρχου ἢ Ὠνάση;

§173Η. ΗΛΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Νομίζω, κατ’ ἀρχήν, ὅτι μόνον διακοπαὶ ἐπιτρέπονται εἰς τοὺς ρήτορας. Ἔχομεν ἐπὶ τοῦ βήματος τὸν κράτιστον τεχνικὸν τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς αἰθούσης αὐτῆς. Ἔχομεν ἐπὶ τοῦ βήματος συνάδελφον, ὁ ὁποῖος, ἐπὶ τέλους, ἔχει μίαν ἀναπηρίαν, ἡ ὁποία δὲν τοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαλλαγῇ τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κανονισμοῦ, ἀλλ’ ἐπιβάλλει μίαν συμπάθειαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διακόπτεται μὲ σειρὰν ἀγορεύσεων. Σᾶς παρακαλῶ νὰ προστατεύσητε τὸν ρήτορα.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ διακοπὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν ἦτο ἐπίθεσις κατὰ τοῦ ρήτορος. Ἴσως ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μὴ ἔπρεπε νὰ ὁμιλήσῃ τόσον πολύ, ἀλλὰ δὲν ἔθεσεν ἐρωτήματα καὶ δὲν ἔκαμε ἐπίθεσιν. Ἦτο ζήτημα μόνον χρόνου.

§175Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ μοῦ γίνωνται διακοπαί, ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διότι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὰς παρακολουθήσω καί, ἑπομένως, ἡ συνέχισις τοῦ λόγου μου θὰ γίνῃ ὡς ἐὰν νὰ μὴ ἐλέχθη τίποτε, διότι, ἁπλούστατα, δὲν ἠμπόρεσα νὰ παρακολουθήσω αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν.

§176Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτὴ εἶναι ἡ τιμωρία τῶν διακοπῶν!

§177Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Ἐκεῖνο ποὺ ἤκουσα καὶ θέλω νὰ ἀπαντήσω, εἶναι τοῦτο: Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ἐγένοντο διαπραγματεύσεις ἂν ὄχι μὲ ὅλους, τοὐλάχιστον μὲ τὸν Νιάρχον. Θέλω νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο, ὅτι ἀπὸ τὸ τεῦχος, ποὺ μοῦ ἔδωσε ὁ Παπαποστόλου, καὶ τὸ ὁποῖον ἐκτείνεται εἰς ὅλην τὴν δραστηριότητα αὐτῶν τῶν Ἐπιτροπῶν, μέχρι περίπου τοῦ Δεκεμβρίου, διότι τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1955 παρεδόθη, δὲν φαίνεται αὐτὴ ἡ διαπραγμάτευσις, ἡ ὁποία ἔγινε. Δὲν ἀμφισβητῶ βεβαίως ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ πιστεύω εἰς τὴν δήλωσίν του, ἀλλὰ πρέπει νὰ διαπιστώσω ὅτι τόσον τὸ τεῦχος ὅσον καὶ αἱ τρεῖς ἐπιστολαὶ τῶν πληρεξουσίων τοῦ κ. Νιάρχου, περιέχουν διαμαρτυρίας ὅτι οὐδέποτε ἐγένοντο διαπραγματεύσεις καὶ ὅτι ἀντιθέτως ὑπεβλήθησαν βελτιωμέναι προτάσεις του, τρεῖς ἐν ὅλῳ, χωρὶς νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν. Ἐπίσης, ἀναφέρεται ἐδῶ εἰς τὸ τεῦχος ἕνα πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον, ἄλλωστε, εἶναι γνωστὸν ὅτι ἠκυρώθη ἡ διακήρυξις τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας κατὰ τὰς ἀρχὰς Ἰανουαρίου 1956 καὶ κατὰ τὸ σκεπτικὸν τῆς ἀποφάσεως ἠκυρώθη, διότι περιεῖχεν τοὺς ὅρους δημεύσεως τῶν περιουσιακῶν στοιχείων τῆς Τ.Α.Ε. Ὁ ὄγκος ὅμως, τῶν διαμαρτυριῶν εἶναι πολὺ μεγάλος καὶ θὰ ἔπρεπεν ἀσφαλῶς νὰ ἐξετάσωμεν τὸ βάσιμον αὐτῶν. Τὸ ἰδικόν μου συμπέρασμα εἶναι ὅτι ἡ σύμβασις Ὠνάση εἶναι ἀσύμφορος διὰ τὸ Κράτος καὶ πρέπει νὰ ἀκυρωθῇ καὶ νὰ προσφύγωμεν εἰς νέαν διακήρυξιν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετάσωμεν τὸν νόμον, τὸν ἐπικυροῦντα τὴν σύμβασιν. Εἰς τὰ ἄρθρα 1–2 τοῦ νόμου ὑπάρχει ἡ ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις τῆς περιουσίας τῆς Τ.Α.Ε., διὰ τὴν ὁποίαν, ὡς σᾶς ἀνέφερον, ἀπεφάνθη τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ἀλλὰ ἐπίσης θὰ πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὸ καταπληκτικὸν ἄρθρον 3, τὸ ὁποῖον ἐδιάβασε ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ τὸ ὁποῖον, φαντάζομαι, ἐκ λάθους ἐτέθη εἰς τὸν νόμον. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Νομίζω ὅτι ὁ ἴδιος ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ πρέπει νὰ ζητήσῃ τὴν τροποποίησιν τῆς διατάξεως αὐτῆς, διότι ὡς εἶναι διατυπωμένη δὲν ὑπάρχει σύμβασις. Πολλὰ σημεῖα καθιστοῦν ἀπαράδεκτον τὴν σύμβασιν. Τὸ ἄρθρον, ἐπὶ παραδείγματι, τρία, ἀναφέρεται εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἑλληνικότητος τῆς ἑταιρίας. Θὰ πρέπει, ὅμως, τοῦτο νὰ συνδυασθῇ καὶ μὲ τὸ ἄρθρον 22 τὸ ὁποῖον περιέχει οὐσιαστικῶς τὴν γνώμην τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου διὰ τὸ θέμα τῆς διπλῆς ὑπηκοότητος τοῦ κ. Ὠνάση. Τὸ συνδυάζω μὲ τὸ ἄρθρον 3, διότι εἰς αὐτὸ μὲν καθορίζεται ἡ ἑλληνικότης τῆς ἑταιρίας, ἐνῷ τὸ ἄρθρον 22 ὁμιλεῖ περὶ ἀποφυγῆς τῶν κινδύνων ἐκ τῆς διπλῆς ὑπηκοότητος τοῦ Ὠνάση. Ἐν προκειμένῳ, ὑπάρχουν αἱ γνῶμαι τριῶν διακεκριμένων συνταγματολόγων, διὰ τῶν ὁποίων καθορίζεται ὅτι δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ ἡ Ἑλληνικὴ ὑπηκοότης τοῦ Ὠνάση εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εἴτε ἐκ λόγων συναγωνισμοῦ εἴτε ἐξ ἄλλων λόγων. Τὸ Νομικὸν Συμβούλιον δὲν ἀπέκρουσεν αὐτοὺς τοὺς κινδύνους, διότι ἠθέλησε νὰ τοὺς καλύψῃ καὶ δι’ αὐτὸ εἰς τὸ ἄρθρον 22 ἐτέθησαν τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει)... «Εἰς περίπτωσιν ἀνακλήσεως τῶν χορηγηθεισῶν ἐκ μέρους τῶν ξένων Κυβερνήσεων ἀδειῶν ἐκμεταλλεύσεως ἢ ἀπαγορεύσεως τῆς συνεχίσεως τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν γραμμῶν ἐξωτερικοῦ, εἴτε καθ’ ὅλην αὐτῶν τὴν ἔκτασιν, εἴτε ἐν μέρει, ἢ μὴ χορηγήσεως τοιούτων ἀδειῶν ἐκ μέρους πασῶν ἢ μιᾶς τῶν ξένων Κυβερνήσεων, διὰ λόγους στηριζομένους εἰς τὴν διάταξιν τῶν διμερῶν συμβάσεων, τὴν ἀναφερομένην εἰς τὸ δικαίωμα ἑκάστου Κράτους ὅπως ἀναστέλλῃ ἢ ἀνακαλῇ ἀδείας ὑπὲρ ἀεροπορικῆς ἐκμεταλλεύσεως ἑτέρου Κράτους εἰς πᾶσαν περίπτωσιν, καθ’ ἣν δὲν πείθεται ὅτι ἡ οὐσιαστικὴ ἰδιοκτησία καὶ ὁ πραγματικὸς ἔλεγχος ταύτης εὕρηνται εἰς χεῖρας ὑπηκόου τοῦ ἑτέρου Κράτους, ὑποχρεοῦνται οἱ κύριοι τῶν μέχρι συμπληρώσεως τοῦ πεντήκοντα ἕνα τοῖς ἑκατὸν (51%) τῶν μετοχῶν ὅπως ἐντὸς προθεσμίας ἑξήκοντα ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐγγράφου σχετικῆς προσκλήσεως τοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν ἑταιρίαν, προβῶσιν εἰς τὴν μεταβίβασιν τῆς κυριότητος τοῦ 51% τῶν μετοχῶν τούτων, κατὰ τὰ ἐν τῇ ἑπομένῃ παραγράφῳ ὁριζόμενα». Αὐτὴ ἡ μεταβίβασις τῶν μετοχῶν καὶ τῆς κυριότητος τῆς ἑταιρίας θὰ εἶναι εἰκονικὴ ἢ θὰ εἶναι πραγματική; Δὲν θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἔχωμεν ἕνα ἀδιάβλητον Ἕλληνα, ὡς ἀνάδοχον, παρὰ νὰ ἔχωμεν ἕνα ἀνάδοχον, τοῦ ὁποίου ἡ ἑλληνικὴ ὑπηκοότης ἀμφισβητεῖται καὶ τὴν ὁποίαν πρὸ καιροῦ ἠμφισβήτησε καὶ αὐτὸ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ὅταν ὁ Ὠνάσης ἐζήτησε νὰ τοῦ χορηγηθῇ Λίμπερτυ; Ἕν εἶναι βέβαιον, ὅτι ὑπάρχει θέμα καὶ ἀποτελεῖ τοῦτο κίνδυνον. Εἶναι ἕνα οὐσιῶδες ἐλάττωμα τῆς συμβάσεως. Αὐτὸ βέβαια θὰ ἐμφανισθῇ εἰς περίπτωσιν διεθνῶν περιπλοκῶν. Ὑπάρχει τότε ὁ κίνδυνος, ὁ σημαντικὸς ἀεροπορικὸς στόλος τοῦ Ὠνάση νὰ μὴ εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ νὰ πέσῃ εἰς χεῖρας ὄχι φιλικάς. Ἐπίσης τὸ ἄρθρον 5 ἔχει ἐνδιαφέρον. Τὸ ἄρθρον τοῦτο προβλέπει τὴν ἐξαγορὰν τῶν περιουσιακῶν στοιχείων τῆς Τ.Α.Ε. ἀπὸ τὸν Ὠνάσην. Ἡ τιμὴ ποὺ καθορίζεται ἀνέρχεται εἰς 2.365.000 δολλάρια, τὸ ὁποῖον, ὅμως, ἂν παρουσιασθοῦν κατόπιν ἐκτιμήσεως λόγοι, δύναται νὰ μειωθῇ εἰς ἓν ἑκατομμύριον ὀκτακοσίας ὀγδοήκοντα πέντε χιλιάδας δολλάρια. Περιέρχεται οὕτω εἰς τὸν Ὠνάσην ὁ στόλος τῆς Τ.Α.Ε., ποὺ θὰ διεξαγάγῃ κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος τὰς ἀεροπορικὰς συγκοινωνίας εἰς τιμὴν σχεδὸν τὸ ἥμισυ τῆς πραγματικῆς. Ἐνταῦθα δέον νὰ σημειωθῇ ὅτι κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος οὐδεμίαν ἀποζημίωσιν θὰ καταβάλῃ ὁ Ὠνάσης διὰ τὴν ἐξαγορὰν τῆς περιουσίας τῆς Τ.Α.Ε. Ἐπίσης τὸ ἴδιον ἄρθρον περιέχει διάταξιν ὅτι τὰ χρέη τῆς Τ.Α.Ε., θὰ τὰ πληρώσῃ τὸ Δημόσιον. Αὐτό, φυσικά, δὲν εἶναι μειονέκτημα, διότι οὐδεμία ἑταιρία θὰ ἐδέχετο νὰ ἀναλάβῃ τὰ χρέη τῆς Τ.Α.Ε. Τὸ ἄρθρον 7 ὁμιλεῖ διὰ τὸ νέον ἀεροπορικὸν ὑλικόν. Προβλέπει τὴν ἐξαγορὰν ἀεροσκαφῶν διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἐξωτερικῶν γραμμῶν. Δηλαδή, ἡ σύμβασις ρίπτει ὅλον τὸ βάρος εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἐξωτερικῶν γραμμῶν. Κατὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως διεπιστώθη ὅτι ὁ Ὠνάσης θὰ κρατήσῃ τὰ «Ντακότα» διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἐσωτερικῶν γραμμῶν σχεδὸν μέχρι τοῦ ἔτους 1970. Ἀπὸ αὐτὸ φαίνεται πόσον πλημμελὲς ὑπῆρξε τὸ ἐνδιαφέρον διὰ τὰς ἐσωτερικὰς γραμμάς. Πιστεύω ὅτι ὁ Ὠνάσης θὰ ὀργανώσῃ καλῶς τὰς ἐξωτερικὰς γραμμὰς λόγῳ τοῦ συναγωνισμοῦ τῶν ἄλλων ξένων ἑταιριῶν.

§178Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε συνάδελφε, ὑπεστηρίξατε ὅτι τὸ κέντρον τοῦ βάρους ἔπρεπε νὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἐσωτερικῶν γραμμῶν, δὲν ἀνεπτύξατε, ὅμως, ποῖαι διατάξεις τοῦ κειμένου δὲν ἀποβλέπουν εἰς τοῦτο, καὶ διὰ ποίων διατάξεων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο. Ἀναμένομεν, ἀπὸ ὑμᾶς, μίαν ἀνάπτυξιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ.

§179Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Ἡ ἀπάντησις, κ. Πρόεδρε, εἶναι ἡ ἑξῆς: Πύκνωσις τῶν ἐσωτερικῶν γραμμῶν. Ὑπάρχουν ἤδη τρία ὑπὸ κατασκευὴν ἀεροδρόμια, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο, συμπληρούμενα, νὰ ἐξυπηρετήσουν τὴν ἀεροπορικὴν συγκοινωνίαν μεταξὺ Ἀθηνῶν–Κεφαλληνίας, Ἀθηνῶν–Λήμνου καὶ Ἀθηνῶν–Χίου. Δὲν ἐπιδιώκεται, ὅμως, ἡ αὔξησις τῶν ἐσωτερικῶν γραμμῶν, διότι αἱ ἐσωτερικαὶ συγκοινωνίαι ἀποτελοῦν βάρος. Ἐκτὸς τῶν τριῶν αὐτῶν γραμμῶν ἔπρεπε νὰ ὑπάρξουν καὶ ἄλλαι. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων, εἰς τὴν ὁμιλίαν του ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ σχέδιον Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως Ὠνάση», ἐτόνισεν ὅτι ὑπάρχει συγκοινωνιακὸς συναγωνισμὸς καὶ ὅτι τὰ ἐλλείμματα τῶν σιδηροδρόμων ὀφείλονται εἰς τὸν συναγωνισμὸν τοῦ αὐτοκινήτου κλπ. Ὅλα αὐτὰ εἶναι ὀρθά. Διὰ τοῦτο ἐζήτησα νὰ γίνῃ μία μελέτη, συντονιστικὴ σχεδιοποίησις τῆς συγκοινωνίας. Ἡ Ἑλλάς, κ. συνάδελφοι, ἔχει πολλὰς νήσους: δὲν ἔχει σιδηροδρομικὸν δίκτυον διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς Ἠπειρωτικῆς Ἑλλάδος καὶ συνεπῶς ἦτο ἀπαραίτητος μία μελέτη διὰ νὰ ἐξευρεθῇ ὁ καλύτερος τρόπος ἐξυπηρετήσεως τῶν συγκοινωνιῶν ἀεροπορικῶς. Τὰ ἀεροδρόμια, κύριοι συνάδελφοι, δὲν στοιχίζουν ὑπερβολικά, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ γίνουν. Ἡ ἐξαιρετικὴ σπουδὴ τοῦ κ. Καραμανλῆ, ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἦτο ὅτι ἔγιναν ἔργα χωρὶς μελέτην.

§180Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ ὁδός, ὅμως, πρὸς τὴν πρωθυπουργίαν ἔγινεν.

§181Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Ἐλέχθη ὅτι αἱ ἐξωτερικαὶ γραμμαὶ ἀποφέρουν μεγάλα κέρδη, ἐν σχέσει μὲ τὰς ἐσωτερικὰς γραμμάς, αἱ ὁποῖαι ἐμφανίζουν ἐλλείμματα καὶ συνεπῶς ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἕνωσις τῶν δύο κονδυλίων, ὥστε τὸ κονδύλιον τῶν ἐξωτερικῶν γραμμῶν νὰ ἐνισχύσῃ τὸ κονδύλιον τῶν ἐσωτερικῶν γραμμῶν.

§182Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶπεν, ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη ἡ ἐσωτερικὴ ἐκμετάλλευσις θὰ εἶναι παθητική, διότι δὲν ἠμποροῦν νὰ ἀντικατασταθοῦν ἀμέσως τὰ ὑπάρχοντα ἀεροπλάνα. Θὰ ἤθελα, κ. Κιτσίκη, νὰ ἔχω ἐπ’ αὐτοῦ τὴν γνώμην σας.

§183Ν. ΚΙΤΣΙΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ γεφύρωσις καὶ τῶν δύο αὐτῶν ἐκμεταλλεύσεων. Ἕνα ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ συμβάλῃ εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ἐσωτερικῆς συγκοινωνίας, εἶναι τὸ ἀεροπορικὸν ὑλικόν. Φαίνεται ἐκ τῆς συμβάσεως ὅτι θὰ διατηρηθοῦν τὰ ὑπάρχοντα ἀεροπλάνα «Ντακότα» μέχρι καὶ τοῦ 1970. Νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀντικατασταθοῦν αὐτὰ δι’ ἄλλων ἀεροπλάνων, ἔστω μικρῶν δικινητηρίων, ἀλλὰ νεωτέρου τύπου. Τὸ ἄρθρον 9 τῆς συμβάσεως εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξα προηγουμένως καὶ τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὸν χωρισμὸν τῶν δύο αὐτῶν ἐκμεταλλεύσεων. Τὸ ἄρθρον 10 παράγρ. 4, ὁμιλεῖ διὰ τὸ προσωπικὸν ὅτι δηλαδή, πρέπει τὸ προσωπικὸν νὰ εἶναι ἑλληνικόν. Ἡ παράγραφος, ὅμως, 4, ἔρχεται εἰς ἀντίθεσιν. Φοβοῦμαι ὅτι θὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς τὸ νὰ ἔχωμεν πολὺ ξένον προσωπικόν. Κύριοι συνάδελφοι, ἐρχόμενος εἰς τὸ ἄρθρον 18 ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω, ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι ἀπὸ τὰ πλέον ἀπαράδεκτα. Τοῦτο προβλέπει τελείαν φορολογικὴν ἀπαλλαγὴν καὶ ἀσυδοσίαν. Δὲν ὑπάρχει, σύμφωνα μὲ τὸ ἄρθρον αὐτὸ κανεὶς φόρος ἢ τέλος. Δίδεται εἰς τὸν ἀνάδοχον καὶ εἰς τοὺς μετόχους καθολικὴ φορολογικὴ ἀπαλλαγή. Παρατηρεῖται ὅτι ἡ φορολογικὴ αὐτὴ ἀπαλλαγὴ ἀντικαθίσταται μὲ τὸ 2½% ἐπὶ τῶν ἀκαθαρίστων εἰσπράξεων, τὸ ὁποῖον προβλέπει ἡ σύμβασις. Δὲν εἶναι νοητόν, ὅμως, ὁ ἀνάδοχος νὰ μὴ πληρώνῃ φόρους, οὔτε καὶ οἱ μέτοχοι τὸν ἑνιαῖον. Τὸ ἄρθρον 19 τῆς συμβάσεως, ἀναφέρεται εἰς τὸ ζήτημα τοῦ συναλλάγματος. Τὸ ἄρθρον λέγει: 1. «Τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον, πᾶσαν αὔξησιν αὐτοῦ, τυχὸν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ συναπτόμενα δάνεια, πάσας τὰς εἰσπράξεις του εἰς συνάλλαγμα ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ὡς καὶ τὰ εἰσπραττόμενα ἐκ πωλήσεως περιουσιακῶν στοιχείων, ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, ἢ ἐξ ἀσφαλιστικῶν ἀποζημιώσεων, δύναται ὁ ἀνάδοχος νὰ διατηρῇ εἰς συνάλλαγμα, κατατεθειμένον εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Τὰς εἰς συνάλλαγμα εἰσπράξεις του ἐν τῇ ἡμεδαπῇ, ἐκ τῆς ἀσκήσεως τῆς προνομιακῆς ἐπιχειρήσεως, δικαιοῦται ὁ ἀνάδοχος ὅπως, μέσῳ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ἐξάγῃ εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. 2. Αἱ ἐν Ἑλλάδι ὑποχρεώσεις τοῦ ἀναδόχου θὰ πληρώνωνται εἰς δραχμάς. Αἱ ἀποδοχαὶ τοῦ χρησιμοποιουμένου, κατὰ τὰς διατάξεις τῆς παρούσης, ἀλλοδαποῦ προσωπικοῦ, δύνανται νὰ καταβάλλωνται εἰς συνάλλαγμα, ἐκ τῶν εἰς συνάλλαγμα ἐν τῷ ἐσωτερικῷ ἢ ἐξωτερικῷ, διαθεσίμων τοῦ ἀναδόχου. 3. Ὁ ἀνάδοχος δικαιοῦται ὅπως, χρησιμοποιῶν τὰς εἰς δραχμὰς εἰσπράξεις του, ἐξάγῃ, μέσῳ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν τὸ ἀπαιτούμενον συνάλλαγμα (α) διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν τόκων καὶ χρεωλυσίων δανείων, συναφθέντων εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν πρὸς πραγματοποίησιν τῶν ὑπὸ τῆς παρούσης συμβάσεως προβλεπομένων ἐπενδύσεων, (β) διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαχθέντος μετοχικοῦ κεφαλαίου τῆς ἑταιρίας, δυναμένην νὰ πραγματοποιηθῇ εἰς 10 ἐτησίας δόσεις, τῆς 1ης καταβλητέας ἕν ἔτος μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ (γ) διὰ τὴν ἐξαγωγὴν κερδῶν μέχρι 12% ἐτησίως, ἀναλογούντων εἰς τὸ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαχθὲν μετοχικὸν κεφάλαιον καὶ ὑπολογιζομένων ἐπὶ τοῦ ἑκάστοτε μὴ ἐπανεξαχθέντος τμήματος τούτου καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν τοιαῦτα κέρδη. Ἡ ἀνωτέρω ἐξαγωγὴ συναλλάγματος ἐξ Ἑλλάδος ἐπιτρέπεται ἐφ’ ὅσον αἱ εἰς συνάλλαγμα εἰσπράξεις τοῦ ἀναδόχου δὲν ἐπαρκοῦν πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν ἀνωτέρω ἀναγκῶν. Ὁ ἀνάδοχος δύναται ἐπίσης τὰ πέραν τῶν ἐν Ἑλλάδι ὑποχρεώσεών του τυχὸν ὑφιστάμενα διαθέσιμα εἰς δραχμὰς νὰ χρησιμοποιῇ διὰ τὴν προμήθειαν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐξοπλισμοῦ, πρὸς πραγματοποίησιν ἐν Ἑλλάδι νέων ἐπενδύσεων, ἐξυπηρετουσῶν τοὺς σκοποὺς τῆς παρούσης συμβάσεως». Τὸ γεγονός, λοιπόν, ὅτι ὁ ἀνάδοχος ἀποκτᾶ τὸ δικαίωμα ἐξαγωγῆς συναλλάγματος εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἄνευ οὐδενὸς περιορισμοῦ, μᾶς ἐμβάλει εἰς τὴν ὑποψίαν ὅτι ἡ ἐκμετάλλευσις αὐτὴ ἐκφεύγει τῶν ἑλληνικῶν ὁρίων. Κατόπιν αὐτοῦ, ἤθελα νὰ ξέρω ποία θὰ εἶναι ἡ ἑλληνικότης, τῆς ἑταιρίας αὐτῆς. Συναφὲς πρὸς τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ ἄρθρον 20, τὸ ὁποῖον διαλαμβάνει τὴν ὑπ’ αὐτοῦ κατατεθεῖσαν ἐγγύησιν..... (Ἀναγινώσκει)..... «Ὁ ἀνάδοχος ὑποχρεοῦται καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ἰσχύος τῆς παρούσης συμβάσεως, ὅπως, μέρος τοῦ κεφαλαίου ἐκ 250.000 δολλ., διατηρῇ κατατεθειμένον παρὰ τῇ Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος ἢ ἐνεργητικὸν τῆς ἑταιρίας, συνιστάμενον ἐξ ἀεροσκαφῶν ἢ κινητήρων, ἀξίας 250.000 δολλαρίων, τῆς πλήρους ἰδιοκτησίας του, διατηρῇ ἐλεύθερον παντὸς βάρους ἢ ὑποθήκης, ἵνα ταῦτα ἀποτελέσωσιν ἐγγύησιν τῆς ἐκ μέρους αὐτοῦ τηρήσεως πάντων τῶν ὅρων τῆς παρούσης συμβάσεως. Συναφὲς πρὸς τὸ ἄρθρον αὐτό, εἶναι καὶ τὸ ἄρθρον 20 διὰ τὴν ἐγγύησιν, τὴν ὁποίαν παρέχει ὁ ἀνάδοχος, διὰ τὴν καλὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως. Δεδομένου, ὅτι ὅλα τὰ κεφάλαια εἶναι εἰς τὸ ἐξωτερικόν, δεδομένου ὅτι ἡ ἐγγύησις αὐτὴ εἶναι 250 χιλ. δολλάρια, αὐτὰ παραμένουν καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς συμβάσεως ὡς ἐγγύησις. Τὸ σχετικὸν ἄρθρον λέγει τὰ ἑξῆς: .... (ἀναγινώσκει) .... Τὸ ἄρθρον 21 ὁμιλεῖ διὰ τὴν ἐνδεχομένην ἐπίταξιν καὶ λέγει τὰ ἑξῆς: .... (ἀναγινώσκει) .... Αὐτονόητον τυγχάνει, ὅτι τὸ τοιοῦτον θὰ ἀποτελέσῃ τρομερὸν βάρος διὰ τὸ Δημόσιον, τὸ ὁποῖον ἄλλοτε, εἰς τὸ παρελθόν, ἔκαμε ἐπίταξιν καὶ δὲν ἐπλήρωσεν τίποτε. Τὸ ἄρθρον 28 προβλέπει ὅτι τὸ Δημόσιον θὰ δίδῃ τὴν ἐγγύησίν του διὰ τὴν σύναψιν δανείων εἶναι καὶ αὐτὸ ἀπαράδεκτον. Ὁ ὀργανισμὸς αὐτός, ἐφ’ ὅσον ὑπονοεῖται ὅτι θὰ εἶναι οἰκονομικῶς ἰσχυρός, πρέπει νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν σύναψιν δανείων, χωρὶς νὰ ἐπικαλῆται τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Δὲν ὑποστηρίζω καμμίαν ἐκ τῶν προτάσεων, διότι ὅλαι ἔχουν ἐλαττώματα. Καὶ τὰ ἐλαττώματα αὐτὰ πηγάζουν ἀπὸ τὴν ἐλαττωματικότητα τῆς διακηρύξεως. Εἰς τὴν διακήρυξιν μνημονεύεται τὸ ἐνδεχόμενον Κρατικῆς ἐκμεταλλεύσεως. Ὅλοι, ἀσφαλῶς, γνωρίζομεν πῶς λειτουργοῦν αἱ Κρατικαὶ ἐκμεταλλεύσεις. Οἱ Σ.Ε.Κ. παρουσιάζουν ἔλλειμμα. Ὁ Ο.Τ.Ε. ἔχει ἀτελεστάτην λειτουργίαν κ.λ.π. Ὁ Ο.Λ.Π. σκάνδαλα. Ἀπεύχομαι νὰ ἀκολουθήσῃ αὐτὴν τὴν τύχην καὶ ἡ Δ.Ε.Η. Τοῦτο, ὅμως, εἶναι δυστύχημα τοπικοῦ χαρακτῆρος, διότι αἱ ἐθνικοποιήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ Γαλλίαν ἐπέτυχον. Τὸ Κράτος καὶ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἐπιδιώξουν ὑγιεῖς Κρατικὰς ἐπιχειρήσεις. Τὰ λάθη εἰς τὰς Κρατικὰς ἐπιχειρήσεις ὀφείλονται εἰς ἔλλειψιν πείρας καὶ ἁρμοδιότητος καὶ εἰς τὰ διάφορα συμβούλια, τὰ ὁποῖα ἀπαρτίζουν τὰς ἐπιχειρήσεις αὐτάς. Πρέπει εἰς τὰ συμβούλια νὰ ἀντιπροσωπεύωνται καὶ τὰ λαϊκὰ συμφέροντα, τότε εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχουν αἱ ἐπιχειρήσεις αὐταί. Βεβαίως, δὲν ἀποκρούω καὶ τὸ ἰδιωτικὸν κεφάλαιον, ὡς ἐπίσης καὶ τὴν εἰσροὴν ξένων κεφαλαίων. Πρέπει, ὅμως, νὰ εὑρεθῇ τρόπος, ἵνα αἱ κρατικαὶ ἐπιχειρήσεις ἐξυγιανθοῦν καὶ ὀρθοποδήσουν. Κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα τῶν ἀεροπορικῶν συγκοινωνιῶν εἶναι τεραστίας σημασίας. Δὲν πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως. Πολλοὶ ἐκ τῶν βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔδωσαν τὸ παράδειγμα ὅτι ὑπεστήριξαν τὴν σύμβασιν. Θὰ ἠμποροῦσα νὰ ζητήσω καὶ ἐγὼ ἀπὸ τοὺς κυβερνητικοὺς βουλευτὰς νὰ δεχθοῦν τὴν ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως, αὐτή, ἀσφαλῶς, ἡ ἀκύρωσις τῆς συμβάσεως, θὰ εἶναι ἐξυπηρετικὴ τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους καὶ τοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα).

§184Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἴμεθα παρὰ πολὺ καταπονημένοι, ἡ ὥρα εἶναι 2 μετὰ τὰ μεσάνυκτα καὶ δι’ αὐτὸ θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ διακόψωμεν δι’ αὔριον.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤθελα νὰ ἐρωτήσω, μήπως κανεὶς ἐκ τῶν κυρίων Ἀρχηγῶν θέλει νὰ λάβῃ τὸν λόγον, διότι μοὶ ὑπεβλήθη πρότασις περιορισμοῦ τοῦ χρόνου τῶν ἀγορεύσεων εἰς τὸ τέταρτον.

§186Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸ τέταρτον νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀπὸ αὔριον. Τώρα δὲ νὰ διακόψωμεν.

§187Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων). Ἐὰν ἐπιμένετε εἰς τὴν διακοπήν, τότε νὰ συνεδριάσωμεν αὔριον εἰς τὰς 5.

§188Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Οὐδεμία ἀντίρρησις.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§190ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 5.30′ μ.μ. μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 2.15′ μ.μ.)