1956.04.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 6η

Δευτέρα 9 Ἀπριλίου 1956

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.10′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Β. Κρῖκος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Β. ΚΡΙΚΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Λ. Δερτιλῆς, ἔχει τὸν λόγον.

§4Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις μιᾶς Κυβερνήσεως, εἶναι φυσικὸν νὰ προσφέρουν εἰς ταύτην μὲν τὴν εὐκαιρίαν τῆς ἐμφανίσεως τῶν βασικῶν γραμμῶν τοῦ πολιτικοῦ της προγράμματος ἐπὶ τῶν θεμάτων ποὺ ἀπασχολοῦν τὴν χώραν καὶ τὸν λαόν, εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν δὲ τὴν δυνατότητα τῆς κρίσεως καὶ ἐπικρίσεως τῶν ἀναπτυχθεισῶν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἀπόψεων. Καὶ εἶναι χρήσιμοι αἱ κρίσεις καὶ ἐπικρίσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Διότι ἐπαυξάνουν τὴν προσπάθειαν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν προγραμματικὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ὅλου πολιτικοῦ θέματος καὶ ἐπιτείνουν τὸ συναίσθημα τῆς εὐθύνης ταύτης πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ὅσων διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων ὑπόσχεται εἰς τὸν λαόν. Ἐὰν αἱ ἀλήθειαι αὗται ἰσχύουν δι’ ὅλας τὰς Κυβερνήσεις καὶ διὰ τὰς ἑκάστοτε Ἀντιπολιτεύσεις ὅτε —ὅπως σήμερον— ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐμφανίζεται νέα Κυβέρνησις ἐκπροσωποῦσα νέον πολιτικὸν σχηματισμὸν προεδρευόμενον ἀπὸ νέον πολιτικὸν ἄνδρα, τὸν ὁποῖον μὲ τὴν πρώτην αὐτοῦ ἐμφάνισιν ἐνώπιον τοῦ λαοῦ περιέβαλεν ἡ πανηγυρικὴ τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας ἀναγνώρισις. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πλευρᾶς). Ἀνεμένοντο κατὰ συνέπειαν ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ ἀπὸ τὴν κοινὴν γνώμην τῆς χώρας μὲ τόσον ἐπηυξημένον ἐνδιαφέρον αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ ἡ ἐπ’ αὐτῶν ἀπάντησις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Διότι θέματα κρίσιμα εὑρίσκονται πρὸ ἡμῶν. Εἶναι πρῶτον τὸ ἐθνικὸν θέμα, τὸ μέγα θέμα τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν ὑποδούλων ἀδελφῶν μας τῆς Κύπρου. Εἶναι, δεύτερον, τὸ οἰκονομικόν μας πρόβλημα. Εἶναι, τρίτον, τὸ πλῆθος τῶν κοινωνικῶν, τῶν διοικητικῶν, τῶν ἐν γένει θεμάτων, τὰ ὁποῖα ὀφείλει καὶ πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις καὶ νὰ ἐπιληφθῇ ἡ παροῦσα Βουλή. Σπανίως, πράγματι, Κυβέρνησις καὶ Βουλὴ εἰρηνικῆς περιόδου καλοῦνται νὰ ἀντιμετωπίσουν εἰς ὄγκον καὶ εἰς ἔκτασιν τὸ πλῆθος τῶν περιπλόκων θεμάτων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἀποτελέσουν ἀντικείμενον τῆς εὐθύνης τῆς παρούσης περιόδου. Μὲ ἐπηυξημένον ὡς ἐκ τούτου τὸ συναίσθημα τῆς εὐθύνης, ἔναντι τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ λαοῦ, ἀνταποκρινόμενοι πρὸς τὰς ἀνησυχίας των ἀλλὰ καὶ τὰς προσδοκίας των, θὰ ἔπρεπε Κυβέρνησις καὶ Ἀντιπολίτευσις, θὰ ἔπρεπε εἷς ἕκαστος ἐκ τῶν ὁμιλητῶν, ἀναπτύσσοντες τὰς ἀπόψεις μας ἐπὶ τῶν φλεγόντων ζητημάτων τῆς χώρας, νὰ συμβάλωμεν εἰς τὴν δυνατὴν εὐτυχῆ λύσιν των. Θὰ ἔπρεπε εἰδικώτερον ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἐξετάζουσα τὴν οὐσίαν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐπιφέρῃ τὰς κρίσεις της ἀντιπαρατάσσουσα τὰς ἰδικάς της σκέψεις, ἐμφανίζουσα τὴν κατὰ τὴν γνώμην της ἔλλειψιν ἐπαρκοῦς Κυβερνητικοῦ προγραμματικοῦ σχεδιασμοῦ νὰ ἐπισημάνῃ τὰς ἐλλείψεις καὶ τὰς ἐκ τούτων ἀναμενομένας ἐπικινδύνους ἢ ἀσυμφόρους διὰ τὴν χώραν ἐξελίξεις ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ, τοῦ οἰκονομικοῦ, τοῦ κοινωνικοῦ καὶ γενικώτερον τοῦ πολιτικοῦ θέματος. Ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι κατελήφθημεν ἀπὸ βαθεῖαν ἀπογοήτευσιν, διότι ἡ ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἀπάντησις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν ὑπῆρξεν ἀξία τῶν περιστάσεων. Δὲν κατώρθωσε νὰ συλλάβῃ τὰ ἀγωνιώδη ἐρωτήματα τῆς κοινῆς γνώμης καὶ ὡς ἐκ τούτου νὰ συμβάλῃ, ἀπὸ τῆς σκοπιᾶς εἰς τὴν ὁποίαν τὴν ἔθεσεν ἡ ψῆφος τοῦ λαοῦ, εἰς τὴν ἐπιτυχῆ προώθησιν τῶν κρισίμων θεμάτων ποὺ ἀπορροφοῦν τὴν προσοχὴν τῆς δημοσίας γνώμης τῆς χώρας. Ἀντὶ νὰ ἀπασχολήσουν τὴν Ἀντιπολίτευσιν τὰ κρίσιμα θέματα τοῦ μέλλοντος, ἐπὶ τῶν ὁποίων —ὅπως ἦτο φυσικὸν — ἀνεφέροντο αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπανέρχεται εἰς τὴν παλαιάν, τὴν γνώριμον, τὴν τόσον προσφιλῆ δι’ αὐτήν, θέσιν τῆς ἀρνήσεως. Τὰ ὅσα μέχρι τῆς στιγμῆς εἰσαγωγικῶς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω, κ. συνάδελφοι, ἀναφέρονται ἐπὶ τῆς γενικῆς κριτικῆς τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως τῆς διεξαχθείσης ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀναφέρονται κυριώτατα ἐπὶ τῆς κριτικῆς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τῆς ἀφορώσης εἰδικώτερον τὸν οἰκονομικὸν Κυβερνητικὸν προγραμματισμόν. Τὸ ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπέκρινε σφοδρότατα τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ θέματος βασιζομένη εἰς στατιστικὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τὴν μέχρι τοῦδε ἀσκηθεῖσαν οἰκονομικὴν πολιτικήν, δημιουργεῖ, ὅπως εἶναι νοητόν, πρόσθετον ὑποχρέωσιν διὰ τὸν ὁμιλοῦντα νὰ λάβῃ ἐπ’ αὐτῶν θέσιν. Ἀποτελεῖ ἄλλωστε θετικὴν ὑπηρεσίαν ἡ ἀπασχόλησίς μας ὡς Βουλῆς, εἰς τὴν ἔρευναν τοῦ οἰκονομικοῦ μας θέματος. Δυνάμεθα οὕτω ὄχι μόνον ἡμεῖς, οἱ ἐκπρόσωποι τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡ κοινὴ γνώμη παρακολουθοῦσα τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς νὰ πληροφορῆται τὴν θέσιν τῆς οἰκονομίας μας, νὰ συνειδητοποιῇ τὰς ἀνάγκας της καὶ πρὸ παντὸς δύναται ἡ δημοσία γνώμη νὰ ἐκτιμᾷ κατ’ ἀξίαν τὴν οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικὴν σκέψιν τῶν πολιτικῶν κομμάτων καὶ τῶν κατ’ ἰδίαν ἐκπροσώπων τοῦ λαοῦ. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ, πρὶν ἢ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐπιχειρηματολογίαν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ τοποθετήσω τὸ βασικὸν οἰκονομικόν μας θέμα, τοῦ ὁποίου ἡ ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ ἐπιτυχὴς ἀντιμετώπισις, ὀφείλει καὶ πρέπει νὰ ἐπισύρῃ τὴν ἔμμονον προσπάθειαν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι χώρα οἰκονομικῶς ὑποανάπτυκτος. Δὲν δύναται νὰ ἀπασχολήσῃ παραγωγικῶς τὸν ταχέως ἀνερχόμενον πληθυσμόν της. Τὸ ἐθνικόν μας εἰσόδημα εἶναι χαμηλὸν καὶ τὸ κατὰ κεφαλὴν εἰσόδημα εἶναι —μετὰ τὴν Ἀλβανίαν— τὸ χαμηλότερον τῆς Εὐρώπης. Ὀφείλομεν κατὰ συνέπειαν νὰ τείνωμεν μὲ τὸν ταχύτερον δυνατὸν ρυθμὸν πρὸς ἀξιοποίησιν τῶν ὑφισταμένων πηγῶν πλούτου διὰ νὰ δυνηθῶμεν τὸ μὲν νὰ ἐπαυξήσωμεν τὸ ἐθνικόν μας εἰσόδημα, τὸ δὲ νὰ προσφέρωμεν ἐργασίαν εἰς τὸν ἄνεργον καὶ ὑποαπασχολούμενον πληθυσμόν. Ὀφείλομεν ταὐτοχρόνως νὰ μεριμνήσωμεν διὰ τὴν δικαιοτέραν κατανομὴν τοῦ παραγομένου εἰσοδήματος ἵνα οὕτω ὄχι μόνον ἱκανοποιήσωμεν τὸ αἴτημα τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης, ἀλλὰ ἵνα ταὐτοχρόνως ἐνισχύοντες τὴν ἐνεργὸν ζήτησιν —ὅπως θὰ ἔλεγον οἱ οἰκονομολόγοι— ἐπιβοηθήσωμεν τὴν οἰκονομικήν μας ἄνοδον. Κεντρικὸν κατὰ συνέπειαν οἰκονομικόν μας θέμα εἶναι: Ἡ ἱκανοποίησις τοῦ ἱεροῦ αἰτήματος τοῦ νέου νὰ εὕρῃ ἐργασίαν καὶ νὰ ζήσῃ ἀπὸ τὸ προϊὸν τῆς ἐργασίας του. Κατ’ εὐτυχῆ σύμπτωσιν, εἰς τὴν χώραν μας ὑφίστανται αἱ φυσικαὶ πηγαὶ πλούτου. Ὑφίσταται ἐπίσης καὶ τὸ ἀνθρώπινον δυναμικόν. Ἐὰν κατορθώσωμεν νὰ φέρωμεν εἰς δημιουργικὴν ἐπαφὴν τὴν φύσιν μὲ τὸν ἄνθρωπον, θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν βελτίωσιν τῶν ὅρων διαβιώσεως τοῦ λαοῦ μας. Διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ὅμως τοῦτο, διὰ νὰ ἔλθῃ δηλαδὴ εἰς δημιουργικὴν ἐπαφὴν τὸ ἀνθρώπινον δυναμικὸν μὲ τὰς πηγὰς πλούτου, πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ καὶ ὁ τρίτος συντελεστὴς τῆς παραγωγῆς, ἤτοι τὸ κεφάλαιον. Ἡ ἔλλειψις ρευστοῦ κεφαλαίου ἀποτελεῖ ἐνδημικὴν νόσον τῆς οἰκονομίας μας. Ἡ κριτικὴ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν περιεστράφη εἰς τὸν τρόπον τῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ κεντρικοῦ οἰκονομικοῦ μας προβλήματος, ὡς τοῦτο τοὐλάχιστον διετυπώθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀπ’ ἐναντίας ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου συνεφώνησε μὲ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις. Ἡ κριτικὴ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἠναλώθη εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῶν ἐπὶ μέρους στατιστικῶν στοιχείων διὰ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι τὰ στοιχεῖα ταῦτα ἐμφανίζουν τὴν ἐπικίνδυνον πορείαν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπὶ τῆς πορείας τῆς οἰκονομίας βαρύνει σοβαρῶς ὁ ψυχολογικὸς παράγων ὅστις διαμορφούμενος ὑπὸ τὰς ἐντυπώσεις τῶν ἐσφαλμένων ἀγορεύσεων τῶν ἀξιοτ. συναδέλφων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δημιουργεῖ τὰς δυσμενεῖς ἀντανακλαστικὰς ἐπιδράσεις ἐπὶ τῆς οἰκονομίας καὶ ἐπιβραδύνει τὴν πρὸς τὰ πρόσω πορείαν αὐτῆς. Τοῦτο ἰσχύει πάντοτε. Ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην ὅμως στιγμὴν ἰσχύει σήμερον. Διότι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐπεκαλέσθη καὶ τὸ πρὸς τὴν Νομισματικὴν Ἐπιτροπὴν ἀπόρρητον ὑπόμνημα τοῦ Διοικητοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, καθηγητοῦ κ. Ζολώτα, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη εἰς πρωϊνὴν ἐφημερίδα. Διὰ νὰ ἐκτιμήσητε τὴν ἀντικειμενικότητα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τὴν ἀνωτερότητα τῆς σκέψεώς της, ἀρκοῦμαι νὰ ἀναφέρω, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις παρ’ ὅλον ὅτι ἐθορύβησε ἀρκετὰ ἐπὶ τῶν ἀπόψεων τοῦ κ. καθηγητοῦ, ἀνεφέρθη μόνον εἰς ὅ,τι κατὰ τὴν γνώμην της ἀπετέλει ἐντυπωσιακὸν δι’ αὐτὴν ἐπιχείρημα διὰ τὴν πολεμικὴν της κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ διὰ μὲν τὰ ἐντυπωσιακὰ ἐπιχειρήματα θὰ ἀπαντήσωμεν ἐν συνεχείᾳ. Ἐρωτᾶται, συμφωνεῖ ἡ Ἀντιπολίτευσις μὲ τὰς διαπιστώσεις τοῦ κ. καθηγητοῦ ἐν τῷ συνόλῳ; Ἀναφέρομαι εἰς βασικὴν διαπίστωσιν τοῦ κ. καθηγητοῦ ἐπὶ θέματος, τὸ ὁποῖον ἀπετέλεσε κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ θὰ ἀποτελέσῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον ἀντικείμενον σφοδρῶν διενέξεων μὲ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Εἶναι τὸ θέμα τῶν μισθῶν καὶ τῶν τιμῶν τῶν γεωργικῶν προϊόντων. Διὰ τὰ ἡμερομίσθια διαπιστοῦται εἰς τὸ σχετικὸν ὑπόμνημα ὅτι ηὐξήθησαν πέραν τῆς αὐξήσεως τοῦ τιμαρίθμου καὶ ἐφιστᾶται ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐφ’ ὅσον ἡ Ἀντιπολίτευσις εὐθυγραμμίζεται μὲ τὰς ἀπόψεις τοῦ κ. καθηγητοῦ καὶ προσέθεσε μάλιστα ὅτι παραιτεῖται πάσης κατὰ τῆς Κυβερνήσεως κριτικῆς καὶ ἀντ’ αὐτῆς ἀναφέρεται εἰς τὸ σχετικὸν ὑπόμνημα, σημαίνει, ὅτι ἀπαγγέλλει κατηγορίαν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς ἀμοιβῆς τῶν ἐργαζομένων. Αὐτὸ διαλύει καὶ τὸν μῦθον ὅτι δῆθεν ἡμεῖς ἐβασίσαμεν τὴν οἰκονομικὴν ἄνοδον εἰς τὴν ἐξαθλίωσιν τῶν ἐργαζομένων. Ἀποδεικνύεται τὸ ἀντίθετον. Τὸ αὐτὸ ἰσχύει καὶ διὰ τὴν πολιτικήν μας, προστασίας τῆς τιμῆς τῶν γεωργικῶν προϊόντων. Εὑρισκόμεθα λοιπόν, ὑπὸ κατηγορίαν διὰ τὰς δανειακὰς διευκολύνσεις τῶν ἀγροτῶν καὶ διότι δὲν ὑπήρξαμεν περισσότερον συντηρητικοὶ εἰς τὴν πολιτικήν μας συγκεντρώσεως τοῦ σίτου. Ἀλλὰ ἂς πλησιάσωμεν περισσότερον συγκεκριμένως τὴν ἀσκηθεῖσαν κριτικὴν ἐπὶ τῆς δημοσιονομικῆς μας πολιτικῆς. Κατ’ ἀρχὴν ἡ ἐμφάνισις ἑνὸς οἰκονομικοῦ στοιχείου ὁδηγεῖ εἰς πλάνην, ἐφ’ ὅσον τοῦτο δὲν ἀναλύεται ὑπὸ τοῦ χρησιμοποιοῦντος αὐτό. Ἡ μὴ ἀνάλυσις τοῦ οἰκονομικοῦ στοιχείου δὲν ἀποτελεῖ ἀτυχῶς ἔμμονον συνήθειαν τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τῆς προηγουμένης Βουλῆς, τοὺς ὁποίους λίαν εὐχαρίστως ἐπαναβλέπομεν ἐνταῦθα, ἀποτελεῖ καὶ μέθοδον οἰκονομικῆς συζητήσεως καὶ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τοὺς ὁποίους δὲν εἴχομεν τὴν ἱκανοποίησιν νὰ συναντήσωμεν εἰς τὴν προηγουμένην Βουλήν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως τὸ οἰκονομικὸν στοιχεῖον δὲν ἀναλύεται, εἶναι φυσικὸν νὰ ὁδηγῇ εἰς ἐσφαλμένα συμπεράσματα, ὁσονδήποτε καὶ ἐὰν εἶναι καλόπιστος ἡ διάθεσις τοῦ χρησιμοποιοῦντος αὐτό. Τὰ στατιστικὰ στοιχεῖα, δὲν ἔχουν μόνον τὴν ποσοτικήν των ἐμφάνισιν. Ἔχουν καὶ τὴν ποιοτικήν των ἀνάλυσιν. Κατ’ ἀρχὴν ὑφίσταται μία ἀναμφισβήτητος δημοσιονομικὴ ἀλήθεια. Λυποῦμαι εἰλικρινῶς διότι οἱ ἀγορηταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὡς καὶ ὁ κ. καθηγητὴς κατελήφθησαν ὑπὸ καθολικῆς ἀμνησίας καὶ μὲ ὑποχρεώνουν νὰ τὴν ἀναφέρω. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ μεταβολὴ εἰς τὴν ἄμεσον φορολογίαν δὲν ἔχει ταχεῖαν ἀπόδοσιν διότι προϋποθέτει ἐλεγκτικὴν προσπάθειαν. Ἡ ἄμεσος φορολογία, ὡς ἐκ τῆς φύσεώς της, εἶναι ἐπώνυμος καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ ἀλλοίωσις τοῦ προσωπικοῦ εἰσοδήματος, ἢ ἡ ἐκ τῆς φορολογικῆς μεταρρυθμίσεως ἐπερχομένη μεταβολὴ εἰς τὴν ἐκτίμησιν τοῦ προσωπικοῦ εἰσοδήματος, διὰ νὰ παρακολουθηθῇ ἀπαιτεῖται ἐνέργεια τοῦ φοροτεχνικοῦ ὀργάνου. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς φοροτεχνικῆς ἐνεργείας διὰ νὰ ἐμφανισθῇ προϋποθέτει παρέλευσιν χρόνου. Κατὰ συνέπειαν μετὰ ἀπὸ μίαν μεταρρύθμισιν εἰς τὸν τομέα τῆς ἀμέσου φορολογίας εἶναι μαθηματικῶς βέβαιον ὅτι θὰ ἔχωμεν προσωρινὴν πτῶσιν τῆς ἀποδόσεως. Εἰς τὴν ἔμμεσον φορολογίαν, ὡς ἐκ τῆς φύσεώς της, ἔχομεν αὐτόματον ἀπόδοσιν τοῦ ἐσόδου. Αὐτὸ ἄλλωστε εἶναι τὸ μοναδικὸν πλεονέκτημα τῆς ἐμμέσου φορολογίας. Ὅλοι γνωρίζομεν καὶ περισσότερον παντὸς ἄλλου γνωρίζουν αἱ χαμηλαὶ εἰσοδηματικαὶ τάξεις ἐκ τῶν φορολογουμένων, ὅτι κατὰ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος 1955–56 εἴχομεν τὸ πρῶτον τὴν εἰσαγωγὴν τῆς φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος, τοῦ ἑνιαίου φόρου, διὰ νὰ μεταχειρισθῶ τὴν ἐπικρατήσασαν ὁρολογίαν. Ἡ νέα φορολογικὴ μεταρρύθμισις ἀπετέλεσε πραγματικὴν ἐπανάστασιν εἰς τὴν μέχρι τοῦδε φορολογικήν μας πολιτικήν. Ἡ μέχρι τοῦ ἔτους τούτου ὑφισταμένη φορολογία καθαρῶν προσόδων, ἡ ὁποία ἀπετέλει πρόοδον διὰ τὴν ἐποχήν της καὶ ἡ ὁποία ἀπετέλει ἀναχρονισμὸν ἀσυγχώρητον διὰ τὴν ἐποχήν μας, ἔπαυσεν ὑφισταμένη καὶ ἀντ’ αὐτῆς εἰσήχθη ἡ φορολογία εἰσοδήματος. Ὅσοι ἐξ ὑμῶν, κύριοι βουλευταί, δὲν ᾐσθάνθητε, ὡς φορολογούμενοι, τὰ εὐεργετικὰ ἀποτελέσματα τῆς νέας φορολογικῆς μεταρρυθμίσεως σημαίνει ὅτι εὑρίσκεσθε εἰς τὴν εὐτυχῆ κατηγορίαν τῶν πλουσίων τῶν ὑψηλῶν εἰσοδηματικῶν τάξεων καὶ διὰ τὰς τάξεις αὐτὰς ἀναμφισβητήτως δὲν ἔγινεν ἡ φορολογικὴ μεταρρύθμισις. Ἡ νέα φορολογία σκοπὸν εἶχε νὰ ἀπαλλάξῃ τῆς φορολογίας τοὺς πτωχούς, τοὺς μικροεισοδηματίας, τοὺς ἀγρότας, τοὺς ἐργάτας, τοὺς κατωτέρους ὑπαλλήλους, ὅλους ἐκείνους τῶν ὁποίων αἱ ἀποδοχαὶ δὲν τοὺς προσφέρουν σύγχρονον τρόπον διαβιώσεως. Εἰς αὐτοὺς ἠθελήσαμεν νὰ προσφέρωμεν τὴν στοργήν μας. Δι’ αὐτοὺς καὶ μόνον ἡ προσοχή μας. Αὐτοὺς τὴν μεγάλην μᾶζαν τῶν πτωχῶν καὶ μοχθούντων προστατεύομεν διὰ τῆς πολιτικῆς μας. Ἔπρεπε εἰς τὴν χώραν αὐτὴν νὰ εὑρεθῇ κάποτε μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ αἰσθανθῇ τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ προσφέρῃ εἰς τὸν λαόν μας φορολογικὴν δικαιοσύνην. Μέχρι τοῦδε, κατὰ τὴν περίοδον τῶν Κυβερνήσεων τοῦ Κέντρου ἡ φορολογικὴ δικαιοσύνη ἀπετέλει προεκλογικὴν ἐπαγγελίαν. Εἴμεθα εἰλικρινῶς ὑπερήφανοι διότι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας ἡ φορολογικὴ δικαιοσύνη ἀποτελεῖ πρᾶξιν. Μᾶς κατηγορεῖτε δι’ αὐτό; Ἀποδεχόμεθα ὑπερηφάνως τὴν κατηγορίαν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος). Καὶ ἰδοὺ ἡ ἀπόδειξις. Αἱ ἐπιδοθεῖσαι φορολογικαὶ δηλώσεις ὁμοῦ μετὰ τῶν ἐκπροθέσμων τοιούτων διὰ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος 1955–56 μέχρι τῆς 30.11.55 ἀνῆλθον εἰς 189.894. Τὸ προηγούμενον ἔτος ἤτοι τὸ 1954–55 αἱ δηλώσεις αὗται ἀνήρχοντο εἰς 791.127, δηλαδὴ μείωσις κατὰ 601.233 δηλώσεις ἢ κατὰ ποσοστὸν 77%. Ἐκ τῆς συγκρίσεως ἐξ ἄλλου τοῦ ὡς ἄνω ἀριθμοῦ 189.894 ὑποχρέων τοῦ φόρου εἰσοδήματος πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν φορολογουμένων τοῦ Τ.Κ.Π., ὅστις προέκυψεν ἐκ τῆς συσχετίσεως τῶν στοιχείων τῶν ἀναλυτικῶν κατηγοριῶν κατὰ φορολογούμενον ἀνερχόμενον εἰς 488.250, συνάγεται μείωσις κατὰ 62%, τῶν φορολογουμένων. Ἡ προσωρινὴ πτῶσις τῆς ποσοστιαίας ἀναλογίας μεταξὺ ἀμέσου καὶ ἐμμέσου φορολογίας ὡς ἐκ τούτου διὰ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος 1955–56, ὅπως περιτράνως ἀποδεικνύεται, ὀφείλεται ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς τὴν παγκοίνως παραδεδεγμένην ἀρχὴν τῆς καθυστερήσεως ἀποδόσεως τὴν ὁποίαν παρουσιάζει πάντοτε ἡ ἄμεσος φορολογία μετὰ μίαν μεταρρύθμισιν καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὴν ἐνσυνειδήτως ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἀκολουθηθεῖσαν πολιτικὴν τῆς ἀπαλλαγῆς τῶν χαμηλῶν εἰσοδηματικῶν τάξεων ἐκ τῆς φορολογίας. Πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ μείωσις τῆς ποσοστιαίας ἀναλογίας μεταξὺ ἀμέσου πρὸς ἔμμεσον φορολογίαν θὰ μεταβληθῇ διὰ τὸ τρέχον οἰκονομικὸν ἔτος διότι ἐφέτος λόγῳ τῆς καθυστερημένης εἰσαγωγῆς τοῦ ἑνιαίου φόρου καὶ τῶν ἐκλογῶν δὲν διενεργήθη ἐγκαίρως ὁ φοροτεχνικὸς ἔλεγχος καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ἐνεφανίσθη εἰσέτι ἡ συνολικὴ ἀπόδοσις τῆς ἀμέσου φορολογίας. Εἰς ὅλα ἄλλωστε τὰ κράτη ὅπου εἰσήχθη ὁ ἑνιαῖος φόρος, κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη ἐνεφάνισε πτῶσιν ἀποδόσεως. Τοῦτο ἀνεμένετο καὶ παρ’ ἡμῶν. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπίσης ἀναμφισβήτητον εἶναι τὸ ὅτι ἀμέσως μετὰ τὰ πρῶτα ἔτη ηὐξήθη καταπληκτικῶς ἡ ἀπόδοσις τῆς ἀμέσου φορολογίας διότι διὰ τοῦ ἑνιαίου φόρου καθίσταται δυνατὴ ἡ σύλληψις τῶν φοροφυγάδων. Ἀνησυχεῖ μήπως τὴν Ἀντιπολίτευσιν τὸ ὅτι ἀπαλλάσσομεν τῆς φορολογίας τοὺς πτωχοὺς καὶ βιοπαλαιστὰς καὶ μεταφέρομεν τὸ φορολογικὸν βάρος εἰς τοὺς πλουσίους καὶ τοὺς φοροφυγάδας; Κύριοι βουλευταί, ὀφείλω νὰ τονίσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ τοῦτο παρακαλῶ νὰ προσεχθῇ ἰδιαιτέρως, ὅτι διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ ἑνιαίου φόρου δὲν ἀπεβλέψαμεν μόνον εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ αἰτήματος τῆς φορολογικῆς δικαιοσύνης, ἀπεβλέψαμεν καὶ εἰς τὴν προώθησιν τῆς οἰκονομικῆς ἀνόδου. Ἡ ἀπαλλαγὴ τῶν πτωχῶν ἐκ τῆς φορολογίας καὶ ἡ μετάθεσις τοῦ φορολογικοῦ βάρους εἰς τοὺς πλουσίους ἀποτελεῖ τρόπον δικαιοτέρας ἀνακατανομῆς τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Εἰς παλαιοτέραν ἐποχὴν ἡ οἰκονομικὴ ἐπιστήμη ἦτο ἀντίθετος πρὸς τὴν διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἀνακατανομὴν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, διότι ἐπίστευεν, ὅτι οὕτω θυσιάζεται ὁ οἰκονομικὸς σκοπὸς εἰς τὸν κοινωνικὸν σκοπόν. Ἡ χρησιμοποίησις τῆς φορολογίας διὰ τὸν σκοπὸν μεταφορᾶς εἰσοδήματος ἀπὸ τὸν πλούσιον εἰς τὸν πτωχὸν ἐπιστεύετο μέχρι πρό τινος, ὅτι εἶναι ἰσοδύναμος πρὸς θυσίαν τῆς οἰκονομικῆς προόδου ὑπὲρ τῆς τρεχούσης ἀπολαύσεως τῶν πτωχῶν. Ἐπιστεύετο ὅτι οὕτω ἠμποδίζετο ὁ πλούσιος ἐπιχειρηματίας νὰ ἐπεκτείνῃ τὰς ἐπενδύσεις του καὶ ὡς ἐκ τούτου κατ’ αὐτοὺς ἐκαθυστερεῖτο ἡ οἰκονομικὴ πρόοδος. Τὰς οἰκονομικὰς αὐτὰς ἀρχὰς — πεπαλαιωμένας ἤδη — φαίνεται νὰ πιστεύῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ δι’ αὐτό κατεπολέμησε καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ πολεμᾷ τὸν ἑνιαῖον φόρον. Ἡ νεωτέρα οἰκονομικὴ ἐπιστήμη ἀπέδειξεν, ὅτι διὰ τῆς ἀναδιανομῆς τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος τὴν ὁποίαν ἐπιτυγχάνει ἡ φορολογία εἰσοδήματος, ἐπιβοηθεῖται καὶ ἐπιταχύνεται ἡ οἰκονομικὴ πρόοδος, διότι ἐνισχύεται ἡ λεγομένη ἐνεργὸς ζήτησις καὶ ὡς ἐκ τούτου ἀναπτύσσεται περαιτέρω τὸ ἐπιχειρηματικὸν κίνητρον πρὸς ἄνοδον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται μόνον εἶναι νὰ πιστεύσωμεν εἰς τὰς ἀρχὰς αὐτάς, νὰ πιστεύσωμεν εἰς τὴν οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικὴν ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν ἐξυπηρετεῖ ἡ νέα φορολογικὴ μεταρρύθμισις. Ἐφιστῶ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τῶν ἁρμοδίων Οἰκονομικῶν ὑπουργῶν, παρακαλῶ ἰδιαιτέρως τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ προσέξῃ τό θέμα τοῦτο καὶ νὰ μὴ ἐπηρεασθῇ ἀπὸ τὰ ἐπιχειρήματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἢ ἀπὸ τὰς εἰσηγήσεις τῶν ἐχόντων συμφέρον νὰ πλήξουν τὴν φορολογικὴν μεταρρύθμισιν. Ἡ μετὰ πίστεως καὶ προσοχῆς παρακολούθησις τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἑνιαίου φόρου θὰ προσφέρῃ ὑπηρεσίας εἰς τὴν οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικὴν ἐξέλιξιν τῆς χώρας. Ἀρκοῦμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω τί προσέφερεν εἰς τὴν Τουρκίαν ἡ ἐφαρμογή του.

Ἠσχολήθην ἴσως περισσότερον τοῦ δέοντος ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, διότι ἠθέλησα νὰ καταστῇ συνείδησις εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι ἡ δημοσιονομικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, εἰς ὅτι ἀφορᾷ τὴν ἄμεσον φορολογίαν, εἶναι ἡ μόνη, ἡ ὁποία θὰ προσφέρῃ φορολογικὴν δικαιοσύνην καὶ οἰκονομικὴν πρόοδον καὶ ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ὡς Κυβέρνησις —διότι κατ’ ἐπανάληψιν ἐκυβέρνησε τὸν τόπον— δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ προσφέρῃ τὴν φορολογικὴν δικαιοσύνην ἀλλὰ ἀρνεῖται νὰ τὴν ἀποδεχθῇ καὶ ὅταν ἡμεῖς ὡς Κυβέρνησις πατάσσοντες τὰ συγκεκροτημένα καὶ μεγάλα συμφέροντα προσφέρομεν εἰς τὸν λαόν δίκαιον φορολογικὸν σύστημα. Ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος ἀνεφέρθησαν στατιστικὰ στοιχεῖα ἀναφερόμενα εἰς τὴν ποσοστιαίαν συσχέτισιν ἀμέσου φορολογίας πρὸς ἔμμεσον κατὰ τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Κέντρου.

§5Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν, κ. συνάδελφε;

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐμέ, δὲν μὲ ἠρωτήσατε. Εἶμαι εἰς τὸ σημεῖον αὐτό ἄκαμπτος. Ἐφ’ ὅσον ἐπιτρέπει ὁ κ. Δερτιλῆς, θὰ ἐπιτρέψω καὶ ἐγώ, ἀλλ’ οἱ θέλοντες νὰ διακόψουν, ἀπευθύνονται πάντοτε εἰς τὸν Πρόεδρον. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμνωμεν φροντιστήρια ἐδῶ.

§7Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Εἶναι ἡ πρώτη διακοπὴ ποὺ κάμνω εἰς αὐτὴν τὴν περίοδον τῆς Βουλῆς!! Κύριε συνάδελφε, περιωρίσθητε εἰς τὰ τελευταῖα ἔτη καὶ ὁμιλεῖτε περὶ ἑνιαίου φόρου. Ἐδῶ ὑπῆρξε μία Κυβέρνησις τριετίας. Ἀλληλέγγυοι εἶναι ὅλοι οἱ ὑπουργοί, καὶ ἀλληλέγγυος καὶ ἡ παράταξις, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζετε. Τὴν τριετίαν αὐτὴν ἔχομεν πρῶτον κάμψιν γενικῶς τῆς ἀμέσου φορολογίας. Παρελάβατε τὴν ἄμεσον φορολογίαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου 26,7 καὶ τὴν ἐφέρατε εἰς τὰ 18,1.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἐρώτησις, εἶναι ἀγόρευσις.

§9Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Δεύτερον, ηὐξήσατε καταπληκτικῶς τὴν ἔμμεσον φορολογίαν, καθ’ ὅλην τὴν τριετίαν. Τρίτον, ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ κ. Παπαγιάννης, ὡμολόγησεν ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1953 ἡ φοροδιαφυγὴ τῆς βιομηχανίας ἦτο 300 δισεκατομμύρια παλ. δραχμῶν. Τέταρτον, ἂν θέλετε νὰ ἴδητε πῶς γίνεται ἡ οἰκονομικὴ πολιτική, νὰ πάρετε τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου, ποὺ ἀπὸ δύο δισεκατομμύρια ποὺ ἦτο τό 1949 ὁ συνθετικὸς φόρος τὸν ἀνεβίβασεν εἰς τὰ 95 δισεκατομμύρια. Καὶ τέλος, κ. συνάδελφοι, ἀφοῦ εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα ποὺ ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς πολιτικῆς μιᾶς Κυβερνήσεως εἴχατε τοιοῦτον ὡραῖον πάνθεον ἐπιτυχιῶν, διατί ὁ Συναγερμός, ἤλλαξεν ἐπωνυμίαν καὶ ἔγινεν Ε.Ρ.Ε. καὶ δὲν κατῆλθεν εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ πάλιν καὶ μάλιστα ὑπερηφάνως ὡς Συναγερμός;

§10Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. συνάδελφον διὰ τὴν διακοπήν. Κύριοι βουλευταί, κατ’ εὐτυχῆ σύμπτωσιν, ἐπειδὴ ἐπιθανολόγουν τοιαύτας διακοπάς, δὲν ἠθέλησα νὰ φέρω σημειώματα, δυνάμενα νὰ ἀμφισβητηθοῦν, ἔφερον τὸ ἐτήσιον δελτίον τῆς Γενικῆς Δ)σεως Φορολογίας, ὅπου ὑπάρχουν καὶ στατιστικαί. Τὸ ἐτήσιον δελτίον τῆς Γενικῆς Δ)σεως Φορολογίας, πράγματι διενεμήθη εἰς ὅλους τοὺς βουλευτάς, κατόπιν ἐντολῆς μου, διὰ νὰ λάβουν γνῶσιν τῶν στοιχείων. Θὰ παρεκάλουν τόν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ δώσῃ ἐντολὴν νὰ διανεμηθῇ καὶ εἰς τοὺς νέους βουλευτάς. Ἰδοὺ λοιπόν, τὰ θαυματουργὰ, τὰ τόσον σοβαρὰ καὶ σπουδαῖα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν, ὡς εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος. Ὅποιος βουλευτὴς διαβάζει στοιχεῖα στατιστικὰ καὶ δὲν τὰ ἀναλύσει, στοιχεῖα οἰκονομικά, κάμνει ἐργασίαν μαθηματικήν, ἀριθμητικὴν προπαιδείας, ὀφείλει νὰ τὰ ἀναλύῃ ἐὰν θέλῃ νὰ ἴδῃ τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα. Εἰς τὴν σελίδα 33 ὑπάρχει ἡ ποσοστιαία σχέσις τῶν ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων. Τὸ 1938–39 ἡ ἀπόδοσις ἦτο 17,8, τὸ 1950–51 23,2, τὸ 1951–52 25,7, τὸ 1952–53 26,3, τὸ 1953–54 24, τὸ 1954–55 —εἶναι εἰς τό τυπογραφεῖον, ἀλλὰ τὸ γράφει ἐδῶ — εἶναι 24,5%. Εἰς τὴν σελ. 37, θὰ ἴδῃ ἐπίσης τὴν ἀνάλυσιν καὶ ἀπὸ αὐτὴν θὰ ὁδηγηθῇ, διὰ νὰ ἴδῃ τὴν ἀδιάψευστον σχέσιν μεταξὺ ἐμμέσου καὶ ἀμέσου φορολογίας. Εἰς τὴν ἀνάλυσιν θὰ ἴδῃ ὅτι κατὰ τὴν οἰκονομικὴν χρῆσιν τοῦ 1951–52 ὑπάρχει ὁ φόρος τῶν πλοίων. Καὶ ἐνῷ ὁ φόρος τῶν πλοίων, καθ’ ὅλα αὐτὰ τὰ ἔτη, ἔχει ποσοστιαίαν συμμετοχὴν ἀπὸ 0,7–0,8 –0,9, τὸ 1952 ἔχομεν 4 καὶ ἐπανέρχεται εἰς τὸ 0,8. Περὶ τίνος πρόκειται; Περιέχει τὴν φορολογίαν 2½ ἐτῶν συνηνωμένων καὶ ταὐτοχρόνως ἓν τυχαῖον γεγονὸς τὸν πόλεμον τῆς Κορέας, τὸ ὁποῖον ὡς γνωστὸν ἔφερε μίαν μεγάλην κίνησιν εἰς τὰ πλοῖα. Τὸ ὑψογενὲς αὐτὸ στοιχεῖον προσετέθη ἀριθμητικῶς εἰς τὸ ποσοστόν 3,7. Ἐὰν ἐξαιρεθῇ ἀπὸ τὴν ποσοστιαίαν σχέσιν, ἐρχόμεθα εἰς τὸ 22% τὸ 1951–52, ἔναντι τοῦ 23,2 τοῦ προηγουμένου ἔτους. Τὸ 1952–53 εἶναι ἔτος Συναγερμοῦ —ὁ Συναγερμὸς ἦλθεν εἰς τὴν ἀρχὴν τὸν Νοέμβριον— καὶ ἔχει σχέσιν 26,3. Καὶ αὐτό ὅμως ἔχει ἕν ὑψογενὲς στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶδε καὶ δὲν ἀνέλυσεν ὁ κ. Γρηγορίου, ὅτι τὸ ποσοστὸν 2,4 προσφέρεται ἀπὸ τὴν ἔκτακτον εἰσφορὰν τοῦ νόμου 2360)53, νόμου, ὡς γνωστόν, τὸν ὁποῖον εἰσηγήθη ὁ κ. Παπαγιάννης, καὶ δὲν ἔχει αἰχμήν τινα αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγω, διότι πράγματι τότε, ὁ διακεκριμένος συνάδελφος, κ. Γρηγορίου, ἐξεπροσώπησε τὴν ἄποψιν τοῦ κόμματός του λίαν ἐπιτυχῶς, ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁ κ. Παπαγιάννης καὶ μᾶς εἶπεν ὅτι καὶ παραδίδει εἰκονικὸν προϋπολογισμόν, ζητήσας μίαν ἔκτακτον φορολογίαν, ἥτις ἐπεβλήθη ἀμέσως ὑπὸ τοῦ Συναγερμοῦ, καὶ εἰσεπράχθη ὑπὸ τοῦ Συναγερμοῦ καὶ ἀναβιβάζει τὸ ποσοστὸν κατὰ 2,4 καὶ κατὰ συνέπειαν ἀπό 26,3 γίνεται 28,7. Δηλαδή, ἐνῷ τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου, εἶχον κάτω τοῦ 23, ἡμεῖς εἴχομεν 24,5%. Καθ’ ὃ λέγουν τὰ στοιχεῖα τῆς Γενικῆς Δ)σεως Φορολογίας καὶ παρὰ ταῦτα, διότι ἀντελήφθημεν τὸ μάταιον τοῦ ἀγῶνος, νὰ προσπαθῶμεν μὲ ποσοστὰ 0,5% καὶ 0,3%, νὰ μαχώμεθα, διὰ νὰ προσφέρωμεν εἰς τὸν λαόν τὴν φορολογικὴν δικαιοσύνην, προέβημεν εἰς τὴν φορολογικὴν μεταρρύθμισιν καὶ ἀπηλλάξαμεν τὰς ἑκατοντάδας χιλιάδας τῶν φορολογουμένων, ἐργαζομένων τῶν μισθοβιώτων, τῶν μικροϊδιοκτητῶν, τῶν μικροαστῶν πάσης φορολογίας. Ἔτσι αἰσθανόμεθα ἡμεῖς τὴν φορολογικὴν δικαιοσύνην, ἀγαπητὲ κύριε συνάδελφε. (Χειροκροτήματα). Κύριοι, ὡμίλησεν ὁ κ. συνάδελφος καὶ περὶ τῆς ἐμμέσου φορολογίας. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ δὲν ἐπέβαλε κανένα ἔμμεσον φόρον. Ἐὰν ἐπεμελήθη τῆς καλυτέρας εἰσπράξεως τῶν ἐμμέσων φόρων καὶ ἔχομεν ἐκ τῆς αἰτίας αὐτῆς ἄνοδον τῶν ἐκ τῆς ἐμμέσου φορολογίας ἐσόδων, εἶναι ἄλλο θέμα. Ἀλλ’ ὅμως ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ οὐδεμίαν φορολογίαν ἐπέβαλε. Καὶ ὄχι μόνον αὐτό, Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τῆς πρώτης περιόδου Καραμανλῆ ἀπήλλαξε καὶ ἀλλοῦ ἐμείωσε τὸν δασμὸν τῶν βασικῶν εἰδῶν καταναλώσεως. Ἐκάμαμεν μόνον μίαν αὔξησιν: Αὐξήσεις δασμῶν, εἰς τὰς ὁποίας, ὅπως θὰ ἐνθυμῆσθε, ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐζήτησε μεγαλυτέρας αὐξήσεις δασμῶν, διὰ νὰ προασπίσουν τὴν ἐθνικὴν παραγωγήν. Ἐζητήσαμεν ἀποδεσμεύσεις ἀπὸ τὸ ΓΚΑΤ, μᾶς ἐδόθησαν, δὲν ἐκάμαμεν χρῆσιν ὅλων τῶν ἀποδεσμεύσεων καὶ ἤλθαμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐζητήσαμεν νὰ προστατεύσωμεν τὴν ἐθνικὴν παραγωγὴν καὶ εἰς τὴν προσπάθειαν μας αὐτήν, ὅπως ἐνθυμεῖσθε, μᾶς κατηγόρησεν ἐπὶ ἐξαιρετικῇ συντηρητικότητι ἡ Ἀντιπολίτευσις, διότι ἐζήτησε καὶ προεκάλεσε καὶ ψηφοφορίαν, μεγαλυτέραν προστασίαν τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς. Κατὰ συνέπειαν ἔμμεσον φόρον οὐδένα ἐπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ.

§11Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Γενικῶς διὰ τὴν τριετίαν σᾶς εἶπον. Δὲν περιωρίσθην εἰς τὴν Κυβέρνησιν Καραμανλῆ.

§12Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. Κύριοι, εἶναι καταπληκτικὸν τὸ φαινόμενον. Ἐδῶ μᾶς ζητοῦν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν Καραμανλῆ, Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εἶναι νέα Κυβέρνησις, ἐκπροσωποῦσα, ἕνα νέον πολιτικὸν σχηματισμόν, προεδρευομένην ἀπὸ ἕνα πολιτικὸν ἄνδρα, εἰς τὸν ὁποῖον ἴσως δὲν συνεχωρήθη, διότι ἀπὸ τῆς πρώτης ἐμφανίσεώς του τὸν περιέβαλεν ἡ πανηγυρικὴ τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας ἀναγνώρισις καὶ κατὰ συνέπειαν ζητοῦν ἀπὸ αὐτὴν τὴν νέαν Κυβέρνησιν νὰ ἐπωμισθῇ σφάλματα, δὲν λέγω ὅτι ὑπάρχουν σφάλματα τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, τὰ τυχὸν σφάλματα καὶ νὰ ὑποκύψῃ πρὶν ἢ ξεκινήσῃ διὰ τὴν ἰδικήν της πορείαν. (Χειροκροτήματα). Μά, αὐτό, κύριοι, εἶναι καταπληκτικόν.

§13Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς εἶσθε ὑπουργὸς τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, μὲ τὴν ὁποίαν, λέγετε ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν ἡ σημερινὴ, ἦσθε ὑπουργός, ὅταν ἐπεβλήθησαν φορολογίαι ἔμμεσοι 1.200.000, ναὶ ἤ ὄχι;

§14Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. Μάλιστα, κύριε Κωστόπουλε.

§15Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε σεῖς δὲν εὐθύνεσθε;

§16Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. Τὸ εἶπον ἀκριβῶς διὰ νὰ διαστείλω. Κύριοι βουλευταί, ἐπιθυμῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπεκταθῶ. Μὴ νομίζετε ὅτι εἶμαι ἐξ ἐκείνων, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποσείσῃ τὰς εὐθύνας του, ὡς μέλος τοῦ Κόμματος τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἢ ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Στρατάρχου Παπάγου. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, κύριοι. Δὲν κρίνεται ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου σήμερον. Κρίνεται ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ. Δὲν κρίνεται ἡ ἰδική μου ὑπουργία, διὰ νὰ σᾶς ἀπαντήσω. (Χειροκροτήματα).

§17Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀρβανιτάκη, ὁ ρήτωρ δὲν δέχεται διακοπάς. Σᾶς παρακαλῶ, μὴ ἐπιμένετε, διότι θὰ ἀναγκασθῶ, νὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν.

§19Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. Ἀλλὰ διὰ νὰ δυνηθῆτε, κ. συνάδελφοι, νὰ ἐκτιμήσητε κατ’ ἀξίαν τὴν ἀσκηθεῖσαν φορολογικὴν πολιτικὴν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰς ἐκ ταύτης ἐπελθούσας ἀλλοιώσεις ἐπὶ τοῦ προσωρινοῦ χρεωστικοῦ ὑπολοίπου τοῦ Δημοσίου παρὰ τῇ Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος, θὰ ἀναφερθοῦν καὶ ἄλλα πραγματικὰ περιστατικὰ ἀρκοῦμαι ἐνταῦθα νὰ προσθέσω, ὅτι ἐκτὸς τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ ἑνιαίου φόρου, τοῦ ὁποίου, τὴν σημασίαν ἀνέπτυξα, ὑπῆρξαν καὶ ἄλλα νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα ἐνῷ μειώνουν τὴν ἀπόδοσιν τῆς ἀμέσου φορολογίας κατὰ τὴν παροῦσαν χρῆσιν, ἐπιφέρουν γενικώτερα εὐνοϊκὰ ἀποτελέσματα διὰ τὸ κοινωνικὸν καὶ οἰκονομικὸν μέλλον τῆς χώρας. Τοιαῦτα εἶναι αἱ φορολογικαὶ εὔνοιαι, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν διὰ τὴν ἐπαρχιακὴν καὶ νησιωτικὴν βιομηχανίαν. Τὰ μέτρα ταῦτα ἔγιναν διὰ νὰ τονώσουν τὴν ζωὴν τῆς ἐπαρχίας ὅπου ὡς γνωστὸν ἐνεδρεύει ἡ πλῆξις καὶ ἡ μόνωσις. Ἀλλὰ τὰ ἐπιχειρήματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς ὅ,τι ἀφοροῦν τὴν φορολογικὴν πολιτικὴν δὲν ἐξαντλοῦνται εἰς τὴν ἄμεσον φορολογίαν. Ἀναφέρονται πάλιν εἰς στατιστικὰ στοιχεῖα χωρὶς νὰ λαμβάνουν τὸν κόπον νὰ τὰ ἀναλύουν. Μᾶς λέγουν διὰ τοὺς 8 μῆνας τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1955 –56 ἐπεβαρύνατε τὸν λαὸν 1000 ἑκατομμ. ἐπὶ πλέον τοῦ 1954–55. Ἂς ἀναφέρομεν τοὺς ἀριθμούς.

Κύριοι βουλευταί, θὰ ἐνθυμῆσθε ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ηὔξησε τοὺς ἐμμέσους φόρους διὰ τὴν κάλυψιν τῶν ἐκ τῶν σεισμῶν ἐπελθουσῶν καταστροφῶν. Ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ δὲν ἐπέβαλε οὐδένα φόρον. Ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ προέβη ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς μείωσιν δασμῶν ἐπὶ εἰδῶν εὐρείας καταναλώσεως καὶ εἰς αὔξησιν δασμῶν πρὸς προστασίαν τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς, καὶ ἐντὸς τῶν πλαισίων τῶν συμφωνιῶν τῆς ΓΚΑΤΤ. Ὅπως εἶναι γνωστὸν μεταξὺ τῶν ἄλλων παρεσχέθη πλήρης ἀπαλλαγὴ ἐκ τοῦ δασμοῦ εἰς τὰ διαφόρου τύπου σπορέλαια, εἰς κρέατα, βακαλάον κλπ. Ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν Καραμανλῆ, εἶναι κυρίως ἡ καλυτέρα παρακολούθησις τῶν φορολογιῶν, ὅπερ κυρίως ἀποδεικνύεται εἰς τὴν ἀπόδοσιν τῶν φόρων ἐπὶ τῶν συναλλαγῶν καὶ οἱ δασμοὶ οἱ ἐπιβληθέντες πρὸς προστασίαν τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς. Ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου παρακαλῶ τοὺς νέους κυρίους βουλευτὰς νὰ ἀναγνώσουν τὰ σχετικὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης Βουλῆς. Θὰ διασκεδάσουν ἐπαρκῶς μὲ τὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐπιχειρηματολογίαν τῶν συναδέλφων των τῆς προηγουμένης Βουλῆς. Ὁ νῦν Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τότε ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μοῦ ἔδωσε ἐντολὴν νὰ καταθέσω νομοσχέδιον αὐξήσεως τῶν δασμῶν ἐπὶ ὡρισμένων βιομηχανικῶν εἰδῶν. Τὴν κατάθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἠκολούθησε δριμεῖα κατηγορία ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Μᾶς κατηγόρησαν, ὅτι ἐπροστατεύσαμεν τοὺς βιομηχάνους εἰς βάρος τοῦ λαοῦ. Μετὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου καὶ τὴν διατύπωσιν τῆς σφοδρᾶς διαμαρτυρίας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μετὰ ὥριμον σκέψιν μοῦ ἔδωσεν ἐντολὴν νὰ μειώσω πρὸ πάσης συζητήσεως τοὺς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ αὐξηθέντας δασμούς. Τί νομίζετε, κ. βουλευταί, ὅτι συνέβη τότε. Ἀντὶ νὰ ἀκούσωμεν χειροκροτήματα ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἀφοῦ οὕτω ἐπλησιάζαμε πρὸς τὰς ἀπόψεις των, ἠκούσαμεν νέας ἐντονωτέρας ἀλλὰ ἀντιστρόφους διαμαρτυρίας. Μᾶς κατηγόρησαν διὰ τὴν μείωσιν τῶν δασμῶν, διότι οὕτω μᾶς εἶπον, ὑποδουλώνομεν τὴν Ἑλληνικὴν βιομηχανίαν εἰς τὴν ξένην βιομηχανίαν καὶ προκαλοῦμεν ἀπολύσεις ἐργαζομένων. Τώρα πάλιν εἰς τὴν νέαν Βουλὴν μᾶς κατηγοροῦν διὰ τὴν αὔξησιν τῶν δασμῶν. Διότι ἐπαναλαμβάνω, ἡ Κυβέρνησις Καραμανλῆ εἰς τὸν τομέα τῶν ἐμμέσων φόρων δὲν εἶχεν ἄλλην ἐκδήλωσιν εἰμὴ μόνον τὴν καλυτέραν παρακολούθησιν τῶν ἐμμέσων φόρων καὶ τὴν αὔξησιν τῶν δασμῶν πρὸς προστασίαν τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς. Προέβη ἐπίσης εἰς πλήρη ἀπαλλαγὴν ἢ μείωσιν δασμῶν ἐπὶ εἰδῶν εὐρείας καταναλώσεως. Ἀλλά, κ. συνάδελφοι, ἐφ’ ὅσον ὁμιλοῦμεν περὶ δασμῶν ὀφείλομεν νὰ ἐπεκταθῶμεν καὶ εἰς τὰς ἐπικρίσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπὶ τῆς ἐμπορικῆς καὶ συναλλαγματικῆς πολιτικῆς, ὡς καὶ τὰς ὑπὸ ταύτης διατυπωθείσας ἀνησυχίας διὰ τὴν μελλοντικήν των ἐξέλιξιν. Γνωρίζετε, ὅτι κατὰ τὸ παρελθόν, ἐπεκρίθη σφοδρῶς ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῶν εἰσαγωγῶν. Εἶπον τότε, ὅτι ἡ οἰκονομία μας, θὰ εὑρίσκετο εἰς ἀδυναμίαν νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν πολιτικὴν ταύτην, διότι θὰ ἐξηντλοῦντο τὰ ἀποθέματα συναλλάγματος Προέβλεπον ἐπερχομένην ἐκ τοῦ λόγου τούτου τὴν καταστροφήν. Διεψεύσθησαν παταγωδῶς. Θὰ ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ἀνησύχουν ἐπίσης ἐπικουρικῶς διὰ τὴν ἐσωτερικὴν βιομηχανικὴν παραγωγήν, ἡ ὁποία οὕτω θὰ ἔχανε τὴν ἀνταγωνιστικήν της ἱκανότητα. Ἤδη ἡ Ἀντιπολίτευσις διαψευσθεῖσα εἰς τὸ βασικόν της ἐπιχείρημα, ἐπαναλαμβάνει τὸ ἐπικουρικὸν τοιοῦτον. Περὶ τίνος πράγματι πρόκειται; Κύριοι βουλευταί, πρὸ τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν, ἡ ἐμπορική μας πολιτικὴ διεξήγετο βάσει ἑνὸς πολυπλόκου συστήματος, τὸ ὁποῖον ὄχι μόνον ἔφθειρε τὰ ἁρμόδια ὄργανα καὶ τὰς ἐπιχειρηματικὰς μονάδας, ἀλλὰ καὶ παρημπόδιζε τὴν ἐκλογίκευσιν τῆς Ἑλληνικῆς βιομηχανίας. Περιορισμοὶ εἰσαγωγῶν, δυναμικότητες, ἐπιδοτήσεις καὶ πλεῖστα ἄλλα τεχνάσματα, ἐδημιούργουν μίαν ἀποπνικτικὴν ἀτμόσφαιραν εἰς τὴν παραγωγὴν καὶ τὴν κατανάλωσιν. Ἐφ’ ὅσον διὰ νὰ ἐξέλθωμεν τοῦ φαύλου κύκλου, προέβημεν εἰς τὴν ἀπελευθέρωσιν τῶν εἰσαγωγῶν δύο εἶναι τὰ κύρια μέσα τῆς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου οἰκονομικῆς μας στρατηγικῆς: Τὸ δασμολόγιον καὶ ἡ πιστωτικὴ πολιτική. Κατὰ συνέπειαν, ἡ αὔξησις τῶν δασμῶν δὲν ἀποτελεῖ μόνον ταμιευτικὴν ἐπιδίωξιν. Ἀποτελεῖ καὶ οἰκονομικὴν ἐπιδίωξιν. Προστατεύει τὴν ἐθνικὴν μας παραγωγήν. Ἡ ἐκ τῆς ἐπιβολῆς τῶν δασμῶν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου αὔξησις τῆς φορολογίας καὶ κατὰ συνέπειαν ἐπιβάρυνσις τῆς καταναλώσεως δὲν θὰ ἀπεφεύγετο ἐὰν ἐγκαταλειπομένης τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν προσεχωρούσαμεν εἰς τὸ προσφιλὲς σύστημα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τοῦ περιορισμοῦ τῶν εἰσαγωγῶν. Ἁπλούστατα, ἀντὶ τῆς ἐπιβαρύνσεως τῆς καταναλώσεως διὰ τοῦ δασμοῦ, θὰ εἴχομεν μεγαλυτέραν ἐπιβάρυνσιν τῆς καταναλώσεως διὰ τῆς ὑψώσεως τῶν ἐσωτερικῶν τιμῶν ποὺ θὰ προεκάλουν οἱ περιορισμοί. Τώρα, ποῖον εἶναι τὸ σημεῖον ἐπαφῆς καὶ ἰσορροπίας συμφερόντων καταναλώσεως καὶ ἐθνικῆς παραγωγῆς εἶναι θέμα εὐθύνης τοῦ ὑπουργοῦ Οἰκονομικῶν. Κύριοι βουλευταί, ὑποστηρίζω, ἀπὸ μακροῦ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης καὶ ἀρθρογραφῶν, ὅτι τὸ οἰκονομικόν μας θέμα ἔχει μίαν περίεργον ἐμπλοκήν. Ἐπηρεάζεται δυσμενῶς ἀπὸ ἔλλειψιν δραχμῶν. Ἐκεῖνο ποὺ τὸ καθιστᾶ περισσότερον περίεργον εἶναι τὸ ὅτι τὴν ἔλλειψιν δραχμῶν τὴν ἐπιτείνει ἡ εὐνοϊκὴ στροφὴ τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν. Ἀντὶ τῆς ἐλλείψεως συναλλάγματος ποὺ προέβλεπεν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχομεν ἄφθονον εἰσροὴν συναλλάγματος. Τὸ πρᾶγμα εἶναι πολλαπλῶς εὐχάριστον ἀλλὰ δημιουργεῖ καὶ περιπλοκὰς ἐφ’ ὅσον τὴν στιγμὴν ταύτην ἔχομεν ἀνάγκην δραχμῶν τὴν στέρησιν τῶν ὁποίων ἐπιτείνει ἡ διάθεσις δραχμῶν πρὸς ἀγορὰν τοῦ συναλλάγματος. Ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἡ ἐπίλυσις τοῦ θέματος δὲν εἶναι καὶ τόσον εὐχερής. Πρέπει νὰ διαθέσωμεν δραχμὰς διὰ νὰ προωθήσωμεν τὸ ἐν γένει παραγωγικόν μας δυναμικόν. Πρέπει ὅμως αἱ δραχμαί, τὰς ὁποίας θὰ διαθέσωμεν, νὰ μὴ εἶναι πληθωρικαὶ διότι ἡ ὑπερευαίσθητος οἰκονομία μας θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν φαῦλον κύκλον τῶν ἀνατιμήσεων. Εἰσερχόμεθα οὕτω εἰς τὴν ἔρευναν τοῦ νομισματικοῦ μας θέματος, τό ὁποῖον ἔλαβεν ἔντονον ἐπικαιρότητα μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ ἀπορρήτου ὑπομνήματος. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ μόνον, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνεται σύγκρισις ὡς πρὸς τὸ ὕψος τῶν δραχμῶν ἐκ τῆς ἀμερικανικῆς βοηθείας, τῶν ὁποίων ἐγένετο χρῆσις κατὰ τὰ πρὸ τοῦ 1953 ἔτη διὰ τὰς ἐπενδύσεις. Κατὰ τὰς περιόδους αὐτὰς ὄχι μόνον ἡ οἰκονομικὴ βοήθεια ἦτο αἰσθητῶς ἀνωτέρα ἀλλὰ ἦτο καὶ δραχμογόνος διότι τὸ ἰσοζύγιον πληρωμῶν ἦτο παθητικόν. Τοῦτο δὲν προσέφερε μόνον τὴν εὐχέρειαν τῆς ἀπορροφήσεως ἀλλὰ λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ σύνολον τῆς χρηματοδοτήσεως τῆς οἰκονομίας ἱκανοποιεῖτο ἐκ τοῦ ἐκδοτικοῦ προνομίου καὶ ἐκ τῶν δραχμῶν τῆς ἀμερικανικῆς βοηθείας, ἠδύνατο ἡ Οἰκονομικὴ Ἀρχή, νὰ κατευθύνῃ κατὰ τρόπον κυρίαρχον ποσοτικῶς καὶ ποιοτικῶς τὰς ἐπενδύσεις. Θὰ πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ καὶ τὸ θέμα τῆς νομισματικῆς μας κυκλοφορίας. Τὸ θέμα τοῦτο εἶναι εὐρύτατον καὶ εἶναι πράγματι λυπηρόν, διότι ζητήματα ἀναγόμενα εἰς τὸ οἰκονομικὸν καὶ κοινωνικὸν μέλλον τῆς χώρας, ἀντὶ νὰ ἐρευνῶνται μὲ τὴν ἐπιβαλλομένην ἀντικειμενικότητα, ἵνα ἐξαχθοῦν ἐκ τῆς συζητήσεως συμπεράσματα χρήσιμα διὰ τὸ κοινωνικὸν σύνολον, ἐρευνῶνται μὲ προσπάθειαν κομματικὴν καὶ ἄσχετον μὲ τὴν σοβαρότητα τῶν περιστάσεων. Τὸ θέμα τῆς νομισματικῆς κυκλοφορίας συνάπτεται, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, καὶ μὲ τὸ ὕψος τῆς πιστοδοτήσεως τῆς οἰκονομίας καὶ μὲ τὴν πορείαν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν καὶ ταῦτα μὲ τὴν ἐξέλιξιν τῶν πληθωριστικῶν πιέσεων, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἐπηρεάζει τὰς τιμὰς καὶ ἀμοιβάς, ἤτοι τὸ κόστος τῆς ζωῆς. Θὰ προσπαθήσωμεν νὰ ἁπλουστεύσωμεν τὰς οἰκονομικὰς ἐννοίας, ἵνα καταστῇ περισσότερον ἄνετος ἡ παρακολούθησις τῆς σκέψεώς μας. Θὰ ἁπλουστεύσωμεν κατ’ ἀρχὴν τὴν ἔννοιαν τοῦ πληθωρισμοῦ, διὰ τὴν ὁποίαν ἄλλωστε, γίνεται ἀρκετός θόρυβος κατ’ αὐτάς. Ὅταν πολλὰ χρήματα κυνηγοῦν ὀλίγα ἀγαθά, ἔχομεν πληθωρισμόν. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν αἱ τιμαὶ ὑψοῦνται, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον προκαλεῖ τὰς αὐξήσεις τῶν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων, τὴν φυγὴν ἀπὸ τὴν δραχμὴν καὶ πλῆθος ἄλλων δυσμενῶν φαινομένων, τὰ ὁποῖα προκαλοῦν τὴν πτῶσιν τῆς ἀξίας τοῦ νομίσματος. Δημιουργεῖται ἐν τῇ οὐσίᾳ ὁ φαῦλος κύκλος ἐντὸς τοῦ ὁποίου κινεῖται ἡ οἰκονομία, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν πτῶσιν τοῦ ἐπιπέδου τῆς ζωῆς τῶν ὑπαλληλικῶν καὶ ἐργατικῶν τάξεων, ὡς καὶ τῶν ἐχόντων σταθερὰ εἰσοδήματα εἰς δραχμάς. Αἱ οἰκονομίαι ἐξατμίζονται, ἡ ἀποταμίευσις παύει νὰ ἐκπληροῖ τὸν προορισμόν της, ἡ οἰκονομικὴ ζωὴ δὲν προχωρεῖ κανονικῶς. Ὅλοι ἔχομεν πικρὰν πεῖραν τῆς καταστάσεως αὐτῆς. Πρέπει κατὰ συνέπειαν, ἡ νομισματικὴ κυκλοφορία νὰ ἀντικρύζεται μὲ ἀνάλογα ἀγαθὰ καὶ ὑπηρεσίας ἵνα διατηρῆται ἡ ἰσόρροπος θέσις τῆς οἰκονομίας καὶ ἡ πρὸς τὰ ἄνω πορεία αὐτῆς. Ὁ ὄγκος τῶν ἀγαθῶν καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν δύναται, κατὰ προσέγγισιν, νὰ ἐκτιμηθῇ, τὸ ὕψος ὅμως τῆς νομισματικῆς κυκλοφορίας δὲν εἶναι εὐχερὲς νὰ προσδιορισθῇ καὶ τοῦτο διότι αὕτη ἐκτὸς τῶν ποσοτικῶν στοιχείων ἐνέχει καὶ τό ποιοτικὸν τοιοῦτον, ἤτοι τὴν ταχύτητα μὲ τὴν ὁποίαν κυκλοφορεῖ τὸ χρῆμα. Ἡ ταχύτης τῆς νομισματικῆς κυκλοφορίας ἐξαρτᾶται ἀπὸ πλῆθος γεγονότων, τὰ ὁποῖα διαμορφώνουν τὸν ψυχολογικὸν παράγοντα, κύριον συστατικὸν τοῦ ὁποίου εἶναι, αἱ προβλέψεις περὶ τοῦ οἰκονομικοῦ μέλλοντος τῆς χώρας καὶ ἡ πολιτικὴ σταθερότης. Τὴν ταχύτητα τοῦ χρήματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσδιορίσωμεν. Εἶναι στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐμφανίζουν ἐνδεικτικῶς, ἡ κίνησις ὡρισμένων οἰκονομικῶν μεγεθῶν, λογιστικὸν χρῆμα, διατραπεζιτικαὶ πράξεις, ὡς καὶ ἡ διαίσθησις ἢ ὄσφρησις, ἐὰν θέλετε, τῆς ἁρμοδίας Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς. Εἶναι ἀνάγκη δέ, νὰ εἶναι ἰσόρροπος ἡ νομισματικὴ κυκλοφορία, διότι ὅπως εἶναι ἐπικίνδυνος ὁ πληθωρισμός, εἶναι ἐξ ἴσου ἐπικίνδυνος ὁ ἀντιπληθωρισμός. Ἡ ἔλλειψις τῶν ἀπαιτουμένων ρευστῶν κεφαλαίων ἐπιφέρει τὴν οἰκονομικὴν ὕφεσιν, μὲ συνέπειαν τὴν ἀνεργίαν, καὶ μὲ συνέχειαν τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν. Παλαιότερον οἱ οἰκονομολόγοι ἐπίστευον, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κρίσις ἠδύνατο νὰ ἀντιμετωπισθῇ διὰ περιστολῆς τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον προεκάλει περαιτέρω ἐπέκτασιν τῆς ἀνεργίας καὶ πτῶσιν τῆς καταναλώσεως, ἤτοι ἐπίτασις τῆς κρίσεως. Ἤδη αἱ ἀπόψεις αὗται ἔπαυσαν ὑφιστάμεναι καὶ ἀναζητεῖται ἡ ἐπέκτασις τῆς οἰκονομικῆς ἀνόδου διὰ τῆς ἰσορρόπου ἀρδεύσεως τῆς παραγωγικῆς δραστηριότητος. Ὅ,τι ἐλέχθη μέχρι τοῦδε ἰσχύει διὰ κάθε οἰκονομίαν καὶ συνεπῶς καὶ διὰ τὴν ἰδικήν μας. Διὰ τὴν Ἑλληνικὴν ὅμως οἰκονομίαν ὑφίσταται καὶ ἕτερος παράγων, ὁ ὁποῖος περιπλέκει τὰ ζητήματα καὶ προκαλεῖ περαιτέρω ἀντιγνωμίας μεταξὺ τῶν εἰδικῶν καὶ ὑπευθύνων ὅσων ἐκ τούτων δύνανται νὰ παρακολουθήσουν τὴν ἐξέλιξιν τῶν τοιούτων θεμάτων, διότι ἀτυχῶς ὑφίσταται καὶ τοῦτο. Ἀρκετοὶ τῶν εἰδικῶν καὶ ἁρμοδίων περιπίπτουν εἰς σύγχυσιν ἢ εὑρίσκονται εἰς κατάστασιν ἀγνοίας τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα χειρίζονται. Παράλληλα πρὸς τὴν κυκλοφορίαν τῆς δραχμῆς κυκλοφορεῖ καὶ ἡ χρυσῆ λίρα, ἡ ὁποία ὡς γνωστὸν εὑρίσκεται ἐκτὸς τοῦ ἐλέγχου τῆς Νομισματικῆς Ἀρχῆς. Εἶναι ἄγνωστος ἡ ποσότης τῶν κυκλοφορουσῶν χρυσῶν λιρῶν, ἔτι περισσότερον εἶναι δυσχερὲς νὰ ὑπολογισθῇ ἡ ταχύτης μὲ τὴν ὁποίαν αὗται κυκλοφοροῦν. Καὶ μόνον τὸ γεγονὸς αὐτὸ καὶ μόνον τὸ γεγονὸς τῆς αὐξομειώσεως τῶν ἐν κυκλοφορίᾳ χρυσῶν λιρῶν, ἥτις γίνεται σύμφωνα μὲ τὰς ἑκάστοτε αὐθαιρέτους ἀποφάσεις τῶν ἰδιωτῶν κατόχων λιρῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσουν πληθωρικὰ ἢ ἀντιπληθωρικὰ φαινόμενα καὶ νὰ δημιουργήσουν ὀξύτατα κυκλοφοριακὰ φαινόμενα. Καιρὸς ὅμως εἶναι νὰ πλησιάσωμεν περισσότερον συγκεκριμένως τὸ θέμα. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὑφίσταται θέμα κυκλοφοριακόν. Βασικὰ δημιουργεῖται ἀπὸ τὴν διαστροφὴν τῆς ἰδιωτικῆς ἀποταμιεύσεως. Αὕτη ἀντὶ νὰ διοχετεύηται μέσῳ τῶν τραπεζῶν εἰς τὴν οἰκονομίαν, διὰ τοὺς γνωστοὺς λόγους, ἀποθησαυρίζεται ποικιλοτρόπως ἢ στρέφεται εἰς ἀντιπαραγωγικὰς ἐπενδύσεις. Ἐρωτᾶται, ποία ἡ ἐπὶ τούτου πολιτική; Πρῶτον ὀφείλομεν νὰ χρησιμοποιήσωμεν μὲ ποιοτικὰ κριτήρια τὴν ἤδη ὑφισταμένην ἀποταμίευσιν. Πρέπει δηλαδὴ αἱ ἰδιωτικαὶ καταθέσεις τῶν τραπεζῶν καὶ πρὸ παντὸς τῶν νομικῶν προσώπων νὰ κατευθύνωνται εἰς παραγωγικὰς ἐπενδύσεις καὶ εἰ δυνατὸν ἀμέσου ἀποδόσεως ἵνα μὴ προκαλῆται χάσμα μεταξὺ τῶν δημιουργουμένων εἰσοδημάτων καὶ τῶν ὑφισταμένων ἀγαθῶν. Δεύτερον ὀφείλομεν νὰ δημιουργήσωμεν τὰς προϋποθέσεις στροφῆς τῆς ἰδιωτικῆς ἀποταμιεύσεως εἰς τὴν παραγωγικὴν διαδικασίαν. Θὰ ἀναφερθῶ εἰς μίαν γνώμην μου, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξα εἰς ὁμιλίαν μου, εἰς τὴν Ἀνωτέραν Βιομηχανικὴν Σχολὴν τὸν Ἰανουάριον 1953. Εἶχα τὴν εὐτυχίαν μάλιστα νὰ ἔχω ἀκροατὴν καὶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ὁμιλία ἔχει δημοσιευθῆ ὑπὸ τῆς Βιομηχανικῆς Σχολῆς («Σπουδαὶ» Ἰανουαρίου 1953). Ὑπεστήριξα τότε, ὅτι ἡ μείωσις τοῦ ἐπιτοκίου καὶ ἡ ἐπαναστροφὴ τῆς ἰδιωτικῆς ἀποταμιεύσεως εἰς τοὺς φυσικοὺς της ἀγωγούς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συντελεσθῇ διὰ νομοθετικῆς ἐπιταγῆς, ὅπως ἐπεδιώχθη εἰς τὴν πρώτην φάσιν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ποὺ ἐγένετο διὰ νόμου μείωσις τοῦ τότε ὑφισταμένου τραπεζιτικοῦ ἐπιτοκίου. Ἔπρεπε νὰ ἐπιδιωχθῇ διὰ ἐπηρεασμοῦ τοῦ ἐξωτραπεζιτικοῦ ἐπιτοκίου τό ὕψος τοῦ ὁποίου ἄλλωστε ἐπηρέαζε τὸ παραγωγικὸν κόστος. Ἐπρότεινα ἔκτοτε ἤτοι ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου 1953 ἀντὶ τῆς μειώσεως τοῦ ἐπισήμου ἐπιτοκίου, ἀντιθέτως τὴν αὔξησιν τῶν τραπεζιτικῶν ἐπιτοκίων ἵνα προκαλέσωμεν οἰκονομικὰ κίνητρα εἰς τοὺς ἰδιώτας ἀποταμιευτάς. Ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἔστω καὶ μὲ αἰσθητὴν καθυστέρησιν πρὸς παραπλησίας ἀπόψεις συγκλίνουν καὶ αἱ Διοικήσεις τῶν Τραπεζῶν Ἑλλάδος καὶ Ἐθνικῆς. Προσωπικῶς πιστεύω ὅτι αἱ μὲν καταθέσεις ὄψεως αἱ ὁποῖαι ἐκπροσωποῦν κατὰ βάσιν κεφάλαια κινήσεως δύνανται νὰ παραμείνουν γύρω τῶν σημερινῶν ἐπιπέδων. Πέραν αὐτοῦ δύνανται νὰ ὑπάρξουν βραχυπρόθεσμα ὅρια διαφορισμοῦ τῶν ἐπιτοκίων. Ἤτοι ἀνὰ δεκαπενθήμερον προθεσμίαν εἰδοποιήσεως νὰ ὁρίσωμεν ὑψηλότερον ἐπιτόκιον ἵνα οὕτω μειώνοντες τὴν σήμερον ὑφισταμένην ἀπόστασιν τραπεζιτικοῦ καὶ ἐξωτραπεζιτικοῦ τόκου προκαλέσωμεν τὴν στροφὴν τῶν ἰδιωτικῶν καταθέσεων εἰς τὰς Τραπέζας ὅπου ὁ ἰδιώτης ἀποταμιευτὴς εἶναι ἀπηλλαγμένος τῶν κινδύνων τοὺς ὁποίους διατρέχει εἰς τὸν ἀνεπίσημον δανεισμόν. Δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν πλήρη ἀπελευθέρωσιν τῶν τραπεζιτικῶν ἐπιτοκίων. Τοῦτο τυχὸν υἱοθετούμενον θὰ προεκάλει —τοὐλάχιστον εἰς τὸ πρῶτον στάδιον τῆς ἐφαρμογῆς— ἀναρχίαν εἰς τὴν τραπεζιτικὴν ἀγορὰν χρήματος τῆς ὁποίας ἡ ἔκτασις καὶ ὁ ἀντίκτυπος δὲν δύναται νὰ προϋπολογισθῇ. Ἐνισχυτικὸν τῆς παραγωγικῆς χρησιμοποιήσεως τῶν ἰδιωτικῶν ἀποταμιεύσεων εἶναι καὶ ἡ προσέλκυσις τούτων εἰς ἀγορὰν μετοχῶν. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις ἀποδίδουν τὴν πρέπουσαν σημασίαν. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἐπανέλθω εἰς παλαιοτέραν πρότασίν μου. Πιστεύω, ὅτι ὁ μικρὸς ἀποταμιευτὴς θὰ ἐπηρεασθῇ ἐπαρκῶς ἐὰν εἰσαγάγωμεν νέον τύπον ἑταιρικῶν ἐκδόσεων πρὸς προσέλκυσιν κεφαλαίων. Ἀντὶ ἁπλῆς μετοχῆς, ἡ ὁποία ὡς γνωστὸν δὲν ἀποφέρει τόκον εἰς τὸν ἀγοραστήν, νὰ ἐκδίδεται ὑπὸ τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν μικτὸς τύπος ὁμολογίας—μετοχῆς. Δηλαδὴ ἡ ἀνώνυμος ἑταιρεία νὰ ἐκδίδῃ πρὸς ἐγγραφὴν ἐντόκους ὁμολογίας, αἱ ὁποῖαι νὰ δύνανται ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας νὰ μετατραποῦν εἰς μετοχάς, ἐφ’ ὅσον τοῦτο ζητηθῇ ἀπὸ τὸν κύριον τῆς ὁμολογίας. Τοῦτο προσφέρει εἰς τὸν ἰδιώτην ἀποταμιευτὴν δραχμῶν τὸ πλεονέκτημα τῆς ἀπολήψεως εἰσοδήματος διὰ τῆς ὁμολογίας καὶ τὴν ἀσφάλειαν ἔναντι ἐνδεχομένης νομισματικῆς ὑποτιμήσεως διὰ μετατροπῆς της εἰς μετοχήν. Δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ εἶμαι περισσότερον λεπτομερειακὸς εἰς τὴν σημερινὴν ὁμιλίαν. Ὀφείλομεν ὅμως νὰ ἀντιληφθῶμεν ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς μίαν περίεργον οἰκονομικὴν ἐμπλοκὴν ἐκ τῆς ὁποίας ἐὰν δὲν ἐξέλθωμεν θὰ δοκιμάσωμεν πικρὰν ἀπογοήτευσιν. Ἡ περίεργος ἐμπλοκὴ συνίσταται εἰς τὸ ὅτι σήμερον ἡ οἰκονομία μας πάσχει κυρίως ἀπὸ ἔλλειψιν δραχμῶν. Ἡ ἔλλειψις δραχμῶν ἐπιτείνεται ἀπὸ τὸ ἔλλειμμα τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ, μᾶς λέγει ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἀκολουθοῦσα ἐπὶ τοῦ σημείου καὶ τὸ ἐπίμαχον ὑπόμνημα. Κύριοι βουλευταί, οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν πρέπει ν’ ἀνησυχῇ διὰ τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἐρωτᾶται, μήπως ὑπῆρξαν πραγματικὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐπέφερον καθυστέρησιν τῶν εἰσπράξεων τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ κατὰ συνέπειαν εὑρισκόμεθα πρὸ ἐποχιακῆς καθυστερήσεως, τὴν ὁποίαν θὰ ὤφειλον δεόντως νὰ ἐκτιμήσουν οἱ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἐκφράζοντες γνώμην; Θὰ ἀναφερθῶ εἰς τὰς κυρίας ἐξ αὐτῶν. α) Ἡ καθυστερημένη εἰσαγωγὴ τοῦ ἑνιαίου φόρου. Εἶναι εἰς πάντας γνωστόν, ὅτε μετεφέρθησαν ἀπὸ τὸ καθεστὼς τῆς φορολογίας καθαρῶν προσόδων εἰς τὸ καθεστὼς τοῦ ἑνιαίου φόρου. Ἡ ψήφισις τοῦ νόμου τοῦ ἑνιαίου φόρου ἐγένετο μὲ καθυστέρησιν μηνῶν. Εἶναι φυσικὸν νὰ καθυστερήσουν καὶ αἱ σχετικαὶ εἰσπράξεις τοῦ Δημοσίου. β) Ἡ διενέργεια τῶν ἐκλογῶν. Εἶναι παγκοίνως γνωστὸν καὶ νομοθετικῶς παραδεδεγμένον, ὅτι ἡ περίοδος τῶν ἐκλογῶν καθυστερεῖ τὴν φοροτεχνικὴν καὶ εἰσπρακτικὴν δραστηριότητα τοῦ Δημοσίου. Εἶναι ἐπίσης γνωστόν, ὅτι αἱ ἐκλογαί, ὑπὸ οἱανδήποτε Κυβέρνησιν οἱασδήποτε μορφῆς, ἀπαιτοῦν δαπάνην. Ἔχομεν ἀντιστρόφως τὸ εὐνοϊκὸν γεγονὸς τοῦ διὰ πρώτην φορὰν περιορισμοῦ τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν. Ἡ μείωσις δὲν πρέπει μόνον νὰ ἐκτιμηθῇ ἀπὸ ἀπόψεως τῆς συγκριτικῆς μὲ τὸ ὕψος τῶν περυσινῶν δαπανῶν, ἀλλὰ καὶ τῆς ποσοστιαίας σχέσεώς της ἔναντι τοῦ σκέλους τῶν δαπανῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἡ προσπάθεια αὕτη ἀνήκει ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν κ. Ἀποστολίδην. Τὰ γεγονότα ταῦτα εἶναι πασίδηλα. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἕτερον στοιχεῖον σοβαρόν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ σχολιάσω περισσότερον. Ἡ νομισματικὴ κυκλοφορία ἔχει θετικοὺς καὶ ἀρνητικοὺς παράγοντας μεταβολῆς. Μεταξὺ τούτων εἶναι καὶ αἱ ἀγοραὶ ἢ αἱ πωλήσεις συναλλάγματος. Κατὰ τὸ πρῶτον ἑξάμηνον τῆς παρούσης χρήσεως, εἴχομεν διόγκωσιν τῆς κυκλοφορίας κατὰ 1.256 ἑκατομμύρια. Κατὰ τὸ αὐτὸ ἑξάμηνον τῆς προηγουμένης χρήσεως ἡ αὔξησις ἀνήρχετο εἰς 495, ἤτοι διαφορὰ ἐπὶ πλέον κατὰ τὴν παροῦσαν χρῆσιν 861 ἑκατομμύρια. Μέχρι τινός ἠκούετο ὁ θρῆνος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Μᾶς κατηγόρουν ὅτι διὰ τῆς πολιτικῆς μας θυσιάζομεν τὸ πολύτιμον συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα. Οἱ ἀδιάψευστοι ἀριθμοὶ ἀποδεικνύουν τὸ ἀντίστροφον. Δικαιώνουν πλήρως τὰς προβλέψεις μας καὶ διαψεύδουν τὰς ἰδικάς των. Ὁ θρῆνος τώρα ἀντιστρέφεται. Διογκώνομεν τώρα τὴν νομισματικὴν κυκλοφορίαν. Κύριοι βουλευταί, ἡ αὔξησις τοῦ συναλλάγματος ἀποθέματος ἀποτελεῖ πανηγυρικὴν δικαίωσιν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Βεβαίως, θὰ ἦτο εὐτύχημα ἐὰν παράλληλα πρὸς τὴν αὔξησιν τοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος εἴχομεν αὔξησιν τῶν εἰς δραχμὰς ὑγιῶν ἀποταμιεύσεων. Ἡ αὔξησις ὅμως τῶν ἀποταμιεύσεων εἰς δραχμὰς θὰ ἀπαιτήσῃ χρόνον καὶ κόπον καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ εὐτυχὲς γεγονὸς τῆς ἐπαυξήσεως τοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος δημιουργεῖ δυσχέρειαν εἰς τὴν Οἰκονομικήν μας Ἀρχήν. Τὰ οἰκονομικὰ θέματα εἰς τὴν χώραν μας εἶναι δυσχερῆ. Δὲν εἶναι ἁπλῶς θέματα δυσχερῆ. Εἶναι προβλήματα δυσχερῆ, ἡ λύσις τῶν ὁποίων ἀπαιτεῖ θεωρητικὴν γνῶσιν τῶν προβλημάτων καὶ ἐμπειρίαν περὶ τὰ θέματα. Δὲν πρόκειται ἐδῶ νὰ ἐπεκταθῶ εἰς τὰς ἐνδεικνυομένας λύσεις. Ἐφιστῶ ἁπλῶς τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰ θέματα ποὺ ἀφοροῦν τὴν διασφάλισιν συναλλαγματικῶν μέσων πρὸς προώθησιν τοῦ παραγωγικοῦ μας δυναμικοῦ. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ στραφῇ εἰς τὴν παραγωγικὴν χρησιμοποίησιν τῶν εἰς τὴν διάθεσίν μας συναλλαγματικῶν διαθεσίμων, διὰ νὰ μὴ δοκιμάσωμεν δυσαρέστους ἐκπλήξεις εἰς τὰς ὁποίας προτιμῶ νὰ μὴ ἀναφερθῶ. Ὁ ὑπὸ τοῦ ὑπομνήματος τοῦ κ. Ζολώτα ὑποδεικνυόμενος ρυθμὸς εἶναι ὑπερβολικός. Πάντως ὑφίσταται τὸ θέμα καὶ ἀπαιτεῖται προσοχή. Δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ τελειώσω τὴν ὁμιλίαν μου πρὶν ἢ ἀναφερθῶ εἰς τὴν πορείαν τοῦ τιμαρίθμου κόστους ζωῆς. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἀποτελεῖ δυσμενὲς στοιχεῖον ἡ αὔξησις τοῦ κόστους ζωῆς. Εἰς τὰς ἀνακοινώσεις τοῦ κ. Ζολώτα ἀνεφέρθη ἡ αὔξησις τῶν τιμαρίθμων τῶν προηγμένων καὶ πλουσίων κρατῶν ἥτις ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν αὔξησιν τοῦ ἰδικοῦ μας τιμαρίθμου ὑπολείπεται. Κατὰ συνέπειαν ἡ αὔξησις τοῦ τιμαρίθμου εἶναι διεθνὲς φαινόμενον. Εἰς τὴν Ἑλλάδα μόνον εἶναι ἀνωτέρα τῆς τοιαύτης τῶν προηγμένων κρατῶν. Θὰ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ εἰς αὔξησιν συγκριτικὴ ὑπεροχὴ τοῦ ἑλληνικοῦ τιμαρίθμου δὲν ὀφείλεται μόνον εἰς τὸ ὑποανάπτυκτον τῆς χώρας, ἀλλὰ καὶ εἰς δύο ἐπιπροσθέτους λόγους. Πρῶτον εἰς τὴν ἔκτακτον φορολογίαν τὴν ἐπιβληθεῖσαν διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ζημιῶν ἐκ τῶν καταστροφῶν, ὅπερ ἀποτελεῖ φυσιολογικὴν ἐκδήλωσιν. Δεύτερον εἰς τὰς ἐν συνεχείᾳ ἐπιδράσεις τῆς προσαρμογῆς τῆς δραχμῆς. Θὰ πρέπει ἐπίσης νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ βελτίωσις τῶν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων. Εἰς τὰς ἀνακοινώσεις τῶν κ.κ. Χέλμη καὶ Ζολώτα ἐμφανίζεται ἡ τιμαριθμικὴ αὔξησις τῶν ἡμερομισθίων. Ἀπὸ σημείωμα τῆς Διευθύνσεως Ἐθνικῶν Λογαριασμῶν (Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ), πληροφοροῦμαι ὅτι ὁ μέσος πραγματικὸς μισθὸς τοῦ Τμηματάρχου βʹ καὶ Εἰσηγητοῦ Ὑπουργείου, ηὐξήθη, μὲ βάσιν ὑπολογισμοῦ 1952 ἴσον 100, τὸ ἔτος 1954 6% διὰ τὸν Τμηματάρχην βʹ καὶ 5% διὰ τὸν Εἰσηγητήν. Τὸ ἔτος 1955 ἡ αὔξησις εἶναι 9% δι’ ἀμφοτέρους τοὺς βαθμούς. Σημειῶ τὸ γεγονός, ὅτι πλὴν τῆς μισθολογικῆς βελτιώσεως, ἔτυχον καὶ βαθμολογικῆς βελτιώσεως. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἀντιμετώπισις τῶν δυσχερειῶν τῆς οἰκονομίας μας δὲν ἀποτελεῖ ἁπλῶς δυσχερὲς θέμα. Ἀποτελεῖ ἀτυχῶς, δυσχερὲς πρόβλημα. Διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ἐπιτυχῶς τὸ δυσχερὲς οἰκονομικὸν καὶ δημογραφικὸν μας πρόβλημα, χρειάζονται πρὸ παντός νὰ ὑπάρχουν δύο προϋποθέσεις: Νὰ ὑφίσταται πρῶτον πολιτικὴ σταθερότης καὶ δεύτερον πολιτικὴ Ἡγεσία ἱκανὴ νὰ συλλάβῃ τὸ ἑλληνικὸν θέμα ἐν τῷ συνόλῳ του καὶ δυναμένη νὰ προσφέρῃ εἰς τοῦτο τὴν ἐκ τῶν πραγμάτων δυνατὴν λύσιν του. Εὐτυχῶς διὰ τὸν τόπον καὶ τὰς δύο αὐτὰς βασικὰς προϋποθέσεις δύναται νὰ προσφέρῃ ἡ Ἐθνικὴ Ριζοσπαστικὴ Ἕνωσις. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης–Πρεβέζης–Λευκάδος κ. Π. Γαρουφαλιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§21Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, κάθε βουλευτὴς δύναται ν’ ἀπευθύνῃ ἐρωτήσεις εἰς τὸν ἀγορεύοντα. Ὡμίλησεν ὁ κ. συνάδελφος διὰ τὸν ἑνιαῖον φόρον ἐν Τουρκίᾳ.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν λέγει ὁ Κανονισμὸς τοιοῦτόν τι, κ. βουλευτά.

§23Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Τὸν λόγον κ. Πρόεδρε ἐπὶ τοῦ κανονισμοῦ.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον.

§25Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανοζητοῦνται θέματα τοιαύτης σοβαρότητος καὶ ἰδίως θέματα, τὰ ὁποῖα οἱ περισσότεροι τῶν κ.κ. συναδέλφων δὲν τὰ γνωρίζουν ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως καὶ πείρας, ἐπιβάλλεται μία διαλογικὴ συζήτησις διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ κατατοπισθῶμεν.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει Ἐπιτροπὴ Κανονισμοῦ, ἡ ὁποία ἀπὸ τῆς προσεχοῦς Δευτέρας θὰ συνεδριάσῃ. Νὰ ὑποβάλετε τροποποιήσεις. Πρὸς τὸ παρὸν ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ τροποποιήσω τίποτε ἀπολύτως. Ὁ Κανονισμὸς αὐτὸς ἰσχύει ἀπὸ 30 ἐτῶν, θὰ τὸν ἀλλάξωμεν τώρα; Δὲν εἶναι σοβαρὰ αὐτά κ. συνάδελφε. Ὁ κ. Γαρουφαλιᾶς ἔχει τὸν λόγον,

§27Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἐκλογή μου ὡς ἀνεξαρτήτου βουλευτοῦ προσδιορίζει καὶ τὴν πολιτικήν μου θέσιν ἐν τῇ Βουλῇ. Θὰ εἶμαι ἔνθερμος ὑποστηρικτὴς παντὸς μέτρου καὶ πάσης ἀπόψεως, ὁποθενδήποτε καὶ ἐὰν αὕτη προέρχεται, τὴν ὁποίαν ἤθελον θεωρήσει ὡς ὀρθὴν καὶ συμφέρουσαν εἰς τὴν Χώραν. Ὅπως καὶ ἀντιθέτως θὰ ἐπικρίνω πᾶν ὅ,τι ἤθελον θεωρήσει ὡς μὴ ὀρθὸν εἴτε τοῦτο προέρχεται ἀπὸ τὴν πλευρὰν τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε ἀπὸ τὴν πλευρὰν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Μὲ κριτήρια τὴν ἀντικειμενικὴν αὐτὴν γραμμὴν θὰ ρυθμίζω ἑκάστοτε τὴν ψῆφον μου. Εἰς τὴν προσεχῆ ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ θέματος ἐμπιστοσύνης, τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ἡ Κυβέρνησις, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ μὴ λάβω μέρος. Διότι οὔτε δύναμαι νὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως οὔτε καὶ νὰ τὴν καταψηφίσω. Μετὰ τὸν προσδιορισμὸν τῆς πολιτικῆς μου θέσεως, εἰσέρχομαι εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ζήτημα τῆς Κύπρου Κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα τῆς Κύπρου συνέχει τὰς καρδίας ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Εἰσῆλθεν ἐσχάτως εἰς τὴν ὀξυτέραν, τὴν δραματικωτέραν φάσιν του. Ἡ σκέψις ὅλων τῶν Ἑλλήνων εἶναι συγκεντρωμένη εἰς τὸν ἡρωϊκόν, τὸν ἀξιοθαύμαστον ἀγῶνα τοῦ Κυπριακοῦ Λαοῦ. Καὶ ὅλοι μας πιστεύομεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ τὸ τέρμα τοῦ ἀνίσου αὐτοῦ ἀγῶνος νὰ εἶναι ἡ Ἐλευθερία τῶν ἀδελφῶν Κυπρίων. Πιστεύομεν τοῦτο διότι ἀποτελεῖ ἀναμφισβήτητον ἱστορικὴν ἀνάγκην, δύναμαι νὰ εἴπω ἀναμφισβήτητον ἱστορικὴν ἐπιταγήν. Ἡ ἱστορία διδάσκει, ὅτι οἱ Ἕλληνες ἀπέκτησαν καὶ διετήρησαν τὴν Ἐλευθερίαν των πάντοτε διὰ τοῦ αἵματός των καὶ τῶν ἀγώνων των. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ καὶ σήμερον ἡ Ἐλευθερία τῆς Κύπρου νὰ ἀναπηδήσῃ ἀπὸ τὰ κόκκαλα τῶν Κυπρίων τὰ Ἱερά. Οἱ ἀδελφοὶ Κύπριοι δύνανται νὰ εἶναι βέβαιοι, ὅτι ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἔχει ἀρθῆ εἰς τὸ ὕψος τοῦ ἀγῶνος των. Δὲν χωρίζει τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο οὔτε Κυβέρνησις οὔτε Ἀντιπολίτευσις, ὅπως εἶναι ἐπίσης μακρὰν ἀπὸ τὴν σκέψιν παντὸς Ἕλληνος ἡ τυχὸν πολιτικὴ ἐκμετάλλευσις τοῦ ζητήματος. Ὁ ἀγὼν ὅμως θὰ ἔχῃ πολλὰς φάσεις καὶ ἐξελίξεις. Θεωρῶ ὡς ἀπαραίτητα δύο πράγματα. 1) Ἡ πολιτική μας εἰς τὸ Κυπριακὸν ζήτημα πρέπει νὰ ἐμφανίζεται πρὸς τὰ ἔξω ὡς κοινὴ πολιτικὴ ὅλου τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ ὅλων τῶν πολιτικῶν κομμάτων, καὶ ὄχι ὡς πολιτικὴ μόνον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Πρέπει νὰ ἐμφανίζωμεν πρὸς τὰ ἔξω ἑνιαῖον καὶ ἀρραγὲς μέτωπον καὶ πρὸς τοῦτο πρέπει ὁ πολιτικός μας κόσμος νὰ καθορίσῃ ἀπὸ συμφώνου κοινὴν γραμμὴν εἰς τὸν χειρισμὸν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος καὶ 2) Θὰ πρέπει νὰ ὁπλισθῶμεν μὲ ἐπιμονήν, ὑπομονὴν καὶ ψυχραιμίαν. Ἀποδίδω μεγάλην σημασίαν εἰς τὸν παράγοντα τῆς ψυχραιμίας. Ὁ πολιτικὸς κόσμος καὶ ὁ Ἑλληνικὸς Τύπος ὀφείλουν νὰ συμβάλλουν εἰς τὴν παρεμπόδισιν τῆς δημιουργίας ἀτμοσφαίρας ὑστερίας καὶ ἐκνευρισμοῦ. Διότι ὑπὸ τὸ κράτος παρομοίων παρορμήσεων εἶναι πολὺ πιθανὸν νὰ παρασυρθῶμεν εἰς ὀλισθήματα καὶ εἰς κακοὺς χειρισμούς. Ἔχομεν τὸ δίκαιον μὲ τὸ μέρος μας τὴν διεθνῆ κοινὴν γνώμην σύμμαχόν μας, τὴν ἱστορίαν συμπαραστάτην μας. Τὸ τέρμα εἶναι ἀπολύτως βέβαιον. Ἡ Κύπρος θὰ ἐλευθερωθῇ. Ἀπὸ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἀποκομίζω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἐγένετο μία καταγραφὴ προβλημάτων καὶ μέτρων, ὄχι μάλιστα καὶ συγκεκριμένων, τὰ ὁποῖα τελικῶς ἀποτελοῦν συμπτωματικὰς ἐνεργείας, κατεσπαρμένας πρὸς διαφόρους τομεῖς. Ἀναμφισβητήτως λείπει ἡ ὀργανικὴ ἑνότης καὶ ἑπομένως δὲν εὑρισκόμεθα ἐνώπιον συνεποῦς οἰκονομικοῦ προγράμματος. Ἡ Κυβέρνησις θὰ ὤφειλε νὰ παρουσιάσῃ ὄχι σποραδικὰς ἐπιδιώξεις, ἀλλὰ ἑνιαῖον ὀργανικὸν σύνολον μέτρων, διεπομένων ἀπὸ σαφῆ οἰκονομικὴν σκέψιν καὶ ἀποβλεπόντων εἰς τὴν πραγμάτωσιν τῶν τεθειμένων οἰκονομικῶν σκοπῶν. Εἰς τὴν ἔλλειψιν αὐτῆς τῆς ὀργανικῆς ἑνότητος ὀφείλονται τὰ πολλὰ κενὰ καὶ αἱ πολλαὶ ἀντινομίαι, αἱ ὁποῖαι ἐμφανίζονται. Προβλήματα κρίσιμα διὰ τὴν Οἰκονομίαν δὲν θίγονται καὶ ἄλλα ἐπίσης σοβαρὰ θίγονται μέν, χωρὶς ὅμως νὰ ἀναφέρηται ἡ μέθοδος καὶ τὰ μέσα τῆς ἀντιμετωπίσεώς των. Καὶ συγκεκριμένως: Τὰ ἐμφανιζόμενα πλεονάσματα τοῦ ἰσοζυγίου τῶν πληρωμῶν μας προέρχονται ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι μᾶς παρέχεται ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια. Ἡ Κυβέρνησις ὀρθῶς διακηρύσσει εἰς τὰς δηλώσεις της ὅτι θὰ χρησιμοποιήσῃ μέρος τοῦ συναλλαγματικοῦ μας ἀποθέματος διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν εἰς συνάλλαγμα ἑνὸς προγράμματος ἐπενδύσεων, διότι ἀφοῦ τοῦτο πηγάζει ἐμμέσως ἀπὸ τὴν χορήγησιν τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, ὁ περιορισμός του εἶναι νὰ χρησιμοποιηθῇ δι’ ὃν σκοπὸν μᾶς παρέχεται ἡ Ἀμερικανικὴ Βοήθεια, δηλαδὴ δι’ ἐπενδύσεις καὶ διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας μας. Ἡ χρησιμοποίησις ὅμως τοῦ συναλλαγματικοῦ μας ἀποθέματος δι’ ἐπενδύσεως, ἐπιβάλλει τὴν χρηματοδότησιν εἰς δραχμάς. Τὸ πρόβλημα τῆς ἐξευρέσεως τῶν ἀναγκαίων διὰ τὰς ἐπενδύσεις δραχμῶν εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ κεντρικὰ καὶ θεμελιώδη προβλήματα τῆς οἰκονομίας μας καὶ τὸ ὁποῖον τείνει νὰ μεταβληθῇ εἰς χρόνιον νόσημα. Ὁ κ. Καρτάλης διετύπωσε τὴν ἄποψιν, ὅτι ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας δὲν ὑπάρχει ἄλλη πηγὴ ἐξευρέσεως δραχμῶν, παρὰ ἡ ἐλάττωσις τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, διότι, καθὼς ἐτόνισε, «τὰ ἐκ τῆς μειώσεως τῶν δαπανῶν αὐτῶν πλεονάσματα τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ δώσουν κατὰ μέγα ποσοστὸν τὰς ἀπαιτουμένας δραχμὰς διὰ τὴν χρηματοδότησιν τῶν ἐπενδύσεων, ἐνῷ ἡ ἀντιμετώπισις τῶν δαπανῶν τούτων δι’ αὐξήσεως τῆς βοηθείας, ὅπως ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις, θὰ ὡδήγει ἐφ’ ὅσον τὸ προϊόν της θὰ ἐχρησιμοποιεῖτο πέραν τοῦ τρέχοντος ἐλλείμματος τοῦ ἰσοζυγίου πληρωμῶν, εἰς τὴν ἐκδήλωσιν πληθωριστικῶν πιέσεων». Ἡ ἄποψις αὕτη τοῦ κ. Καρτάλη θὰ ἦτο ὀρθὴ ἐὰν πράγματι συνέβαινε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἄλλη πηγὴ ἐξευρέσεως δραχμῶν. Συμβαίνει ὅμως νὰ ὑπάρχουν ἄλλαι πηγαί. Καὶ αἱ πηγαὶ αὗται εἶναι αἱ ἑξῆς: α) Ὁ Προϋπολογισμὸς: Ἐναπόκειται εἰς τὴν ἱκανότητα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ὄχι μόνον ἐξοστρακίσει ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν πᾶσαν πολυτελῆ ἢ σπάταλον δαπάνην, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ νὰ περιορίσῃ δαπάνας τῶν ὁποίων ὅμως ἡ χρησιμότης εὑρίσκεται εἰς μεγάλην ἀπόστασιν μὲ τὴν τεραστίαν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προγράμματος τῶν ἐπενδύσεων. Ἐναπόκειται εἰς τὴν ἱκανότητα τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐλευθερώσῃ δραχμὰς ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ. β) Δευτέρα πηγὴ εἶναι τὸ ἐκδοτικὸν προνόμιον: Εἶναι ἀσφαλῶς ἡ πλέον ἐπικίνδυνος πηγή, ἐπικίνδυνος διότι ἀπαιτεῖ ἱκανότητα σφυγμομετρήσεως τῆς Οἰκονομίας πρὸς ἀνεύρεσιν τῆς δυνατότητος ἢ μὴ ἀπορροφήσεως νέου κυκλοφοριακοῦ χρήματος καθὼς καὶ διαπιστώσεως τῶν περιθωρίων μέχρι τῶν ὁποίων ἐκτείνεται ἡ ἱκανότης αὕτη. Ὁ κ. Καρτάλης εἰς τὴν ἀγόρευσίν του ἐτόνισεν «ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς Χώρας εὑρίσκεται εἰς τὸ μεταίχμιον ἑνὸς πληθωριστικοῦ κατακλυσμοῦ. Ἀπόδειξις τοῦ γεγονότος τούτου εἶναι ἡ συνεχὴς αὔξησις τοῦ τιμαρίθμου, ὡς ἀποτέλεσμα τῆς ὑπερμέτρου διογκώσεως τῆς κυκλοφορίας. Θὰ εἶχε δίκαιον ὁ κ. Καρτάλης, ἐὰν ἡ κυρία καὶ ἀποκλειστικὴ αἰτία τῆς αὐξήσεως τοῦ τιμαρίθμου κατὰ τὸν τελευταῖον χρόνον, ἦτο ἡ διόγκωσις τῆς νομισματικῆς κυκλοφορίας. Δὲν νομίζω ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ κυρία αἰτία. Ἀντιθέτως πιστεύω ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ τιμαρίθμου ὀφείλεται κατὰ τὸ μεγαλύτερον ποσοστὸν εἰς τὴν ἐπιβληθεῖσαν τὸ παρελθὸν ἔτος φορολογίαν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις προϋπελόγισεν εἰς 1.000 ἑκατομ., ἐνῷ εἰς τὴν πραγματικότητα ὑπερέβη τὰ 1.400 καὶ ἡ ὁποία ἐπεβάρυνε τὴν οἰκονομίαν μας ὀφείλεται ἐπίσης, κατὰ ὀλιγώτερον βέβαια πολὺ λόγον, καὶ εἰς τὰς τελευταίας προσαρμογάς, αἵτινες ἐκληροδοτήθησαν ἀπὸ τὴν ὑποτίμησιν τῆς δραχμῆς τοῦ 1953. Ἐὰν δὲν εἶχεν ἐπιβληθῇ τὸ φορολογικὸν τοῦτο βάρος, πιστεύω ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ τιμαρίθμου θὰ ἦτο οὐσιωδῶς μικροτέρα. Ἡ παραγωγικὴ μας μηχανὴ εἶχε τὴν δυνατότητα νὰ ἀπορροφήσῃ καὶ θὰ ἀπερρόφα τὴν διόγκωσιν τῆς κυκλοφορίας. Πιστεύω ἀκόμη, ὅτι καὶ τώρα ἡ παραγωγική μας μηχανὴ διαθέτει περιθώρια ἀπορροφήσεως προσθέτου κυκλοφοριακοῦ χρήματος ὑπὸ δύο ὅμως προϋποθέσεις. Ὅτι τοῦτο θὰ διατεθῇ, ἀφ’ ἑνὸς μέν, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐστηρῶν παραγωγικῶν ἔργων βραχείας ὅμως ἀποδόσεως ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ τὴν κίνησιν τοῦ ἤδη ὑφισταμένου παραγωγικοῦ μας ἐξοπλισμοῦ, ὅστις σήμερον ἀκινητεῖ ἢ λιμνάζει. Τὸ τελευταῖον συνάπτεται μετὰ τῆς πιστωτικῆς πολιτικῆς διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὁμιλήσω κατωτέρω. γ) Τρίτην πηγὴν ἐξευρέσεως δραχμῶν ἀποτελοῦν τὰ ἔσοδα ἐκ παλαιοτέρων ἐπενδύσεων, ὅπως π.χ. τῆς Ο.Χ.Ο.Α. δ) Τετάρτην πηγὴν ἀποτελεῖ ἡ ἐτησία αὔξησις τῶν καταθέσεων τῶν νομικῶν προσώπων, ἥτις ἀνέρχεται ἐτησίως εἰς 400 περίπου ἑκατ. καὶ ε) Πέμπτην πηγὴν ἀποτελεῖ ἡ ἰδιωτικὴ ἀποταμίευσις. Ἀπὸ τὰ ἐξαγγελθέντα ὅμως ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ μέτρα δὲν προκύπτει πῶς θὰ δημιουργηθῇ καὶ πῶς θὰ συγκεντρωθῇ καταλλήλως ἡ ἐσωτερικὴ ἀποταμίευσις, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἀποτελέσῃ σπουδαίαν πηγὴν ἐξευρέσεως τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τὰς ἐπενδύσεις δραχμῶν. Ὑπάρχει εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἀναμφισβητήτως μέγα κενὸν εἰς τὰς Πρωθυπουργικὰς δηλώσεις. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν της εἰς τὴν ὀργάνωσιν καὶ ἐκμετάλλευσιν τῆς πηγῆς αὐτῆς. Ἐτέθη ὅμως κατὰ τὴν συζήτησιν καὶ ἓν ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον προεκλήθη ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις συνδέει τὴν σημερινὴν διατήρησιν τοῦ ὕψους τῶν στρατιωτικῶν μας δαπανῶν μὲ τὴν αὔξησιν τῆς βοηθείας. Ὁ κ. Καρτάλης φρονεῖ ὅτι παρομοία ἀντιμετώπισις τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, μόνον πληθωριστικὰ ἀποτελέσματα θὰ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ. Ἀντιθέτως ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ὑποστηρίζει, ὅτι δὲν δημιουργεῖ πληθωριστικὰ φαινόμενα. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Καρτάλης ὑπερτιμᾷ τὸν κίνδυνον, ἐνῷ πάλιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ τὸν ὑποτιμᾷ. Δὲν νομίζω ὅτι τὸ σύνολον τῆς νέας ἀγοραστικῆς δυνάμεως θὰ βαρύνῃ εἰς τὴν οἰκονομίαν πληθωριστικῶς, ἀλλὰ μόνον μέρος αὐτοῦ καὶ ἰδίᾳ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ στραφῇ εἰς τὴν ζήτησιν ἐγχωρίως παραγομένων προϊόντων καὶ οὐχὶ εἰσαγομένων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Κατὰ τοῦτο ὀρθῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ διεχώρισεν εἰς κατηγορίας τὰς πιέσεις, αἵτινες θὰ προέλθουν ἀπὸ τὴν νέαν ἀγοραστικὴν δύναμιν, ἡ ὁποία ἀρχικῶς μὲν ἐμφανίζεται ὑπὸ τὴν μορφὴν εἰσοδημάτων, διὰ νὰ προσλάβῃ ἐν συνεχείᾳ τὴν μορφὴν ζητήσεως ἀγαθῶν. Ὑποτιμᾷ ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ τὸν κίνδυνον διότι οἱ δύο παράγοντες, οἱ ὁποῖοι θὰ χρησιμεύσουν ὡς ἀσφαλιστικὴ δικλεὶς διὰ νὰ ἀποτρέψουν τὸν κίνδυνον πληθωρισμοῦ, δὲν λειτουργοῦν σήμερον ἀπολύτως ὁμαλῶς. Οἱ δύο αὐτοὶ παράγοντες τοὺς ὁποίους καὶ ἀναφέρει ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, εἶναι τὸ δυναμικὸν περιθώριον αὐξήσεως τῆς ἐσωτερικῆς παραγωγῆς καὶ ἡ ἐλευθερία τῶν εἰσαγωγῶν. Ἡ ἐλευθερία τῶν εἰσαγωγῶν μετὰ τοὺς τεθέντας ἐμμέσως περιορισμοὺς ὅπως π.χ. μὲ τὰ προσκόμματα εἰς τὰς εἰσαγωγὰς ἐπὶ προθεσμιακῷ διακανονισμῷ, δὲν λειτουργεῖ ἀπολύτως ὁμαλῶς. Ἡ κινητοποίησις ἐξ ἄλλου τῆς ἐσωτερικῆς παραγωγῆς μὲ τὸν σκοπὸν τῆς αὐξήσεώς της, πρέπει νὰ γίνεται ἐγκαίρως, ὥστε νὰ ἀντιμετωπίζῃ εἰς τὸν πρέποντα χρόνον τὴν αὐξανομένην ζήτησιν τῶν ἀγαθῶν, διότι ἐὰν ἀκολουθῇ καὶ δὲν συγχρονίζεται πρὸς τὴν ζήτησιν, τότε αἱ τιμαὶ μοιραίως θὰ ἀνέλθουν.

§28Δ. ΧΕΛΜΗΣ. (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Ἐγὼ εἶπον τοῦτο: ὅτι ὑπάρχει δυναμικὸν εἰς τὴν παραγωγὴν τὴν ἰδικήν μας, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ τεθῇ εἰς κίνησιν, διότι σήμερον εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι καὶ ὑποαπασχόλησις ὑπάρχει καὶ τὰ ἐργοστάσια δὲν ἐργάζονται μὲ τὸν ρυθμόν, μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ ἐργάζωνται. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε διὰ τοὺς πιστωτικοὺς περιορισμοὺς εἶναι λεπτομέρεια. Καὶ ὅταν λέγωμεν ὅτι ὑπάρχει ἡ ἀσφαλιστικὴ δικλεὶς τῶν εἰσαγωγῶν, ἐννοοῦμεν τὴν ἐλευθερίαν τῶν εἰσαγωγῶν. Πρόκειται λοιπὸν περὶ μιᾶς λεπτομερείας, ἡ ὁποία δὲν ἐχρειάζετο νὰ ἐκτεθῇ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἑπομένως εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐνδεχομένως θὰ ὑφίσταντο αἱ πληθωριστικαὶ αὗται πιέσεις, αἱ ὁποῖαι ἐλπίζω νὰ μὴν ὑπάρχουν εἰς τὸ ἑπόμενον ἔτος, ὑπάρχει ὡς ἀντίρροπον ἀφ’ ἑνὸς ἡ ἐλευθερία τῶν εἰσαγωγῶν καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὸ δυναμικόν, τὸ ὁποῖον εἴπατε ὅτι ὑπάρχει καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἐτίθετο εἰς κίνησιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔκφρασις τοῦ δυναμισμοῦ τῆς οἰκονομίας.

§29Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ δὲν βλέπει τὸν κίνδυνον. Δὲν εἶναι λεπτομέρεια, ἀλλὰ οὐσία, διότι δὲν δύνασθε κ. Ὑπουργέ, νὰ κάμετε κινητοποίησιν αὐτοῦ τοῦ δυναμικοῦ, τὸ ὁποῖον ὀρθῶς ἀπεκαλέσατε ἀσφαλιστικὴν δικλεῖδα ὅταν δὲν λαμβάνετε καμμίαν μέριμναν περὶ αὐτῆς ἀπὸ τοῦδε. Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ἐπὶ τῶν σημείων τούτων, τὰ ὁποῖα ὑμεῖς θεωρεῖτε ὡς λεπτομερείας, διὰ νὰ μὴ τυχὸν αὔριον σᾶς ὑπερφαλαγγίσῃ ἡ κατάστασις Πρέπει, διὰ νὰ καταστῇ ἀντλία καὶ ἀνασχετικὸς φραγμὸς ἡ κινητοποίησις τοῦ δυναμικοῦ τῆς παραγωγικῆς μας μηχανῆς νὰ συμβαδίζῃ μὲ τὴν αὔξησιν τῶν δραχμῶν, διότι ἂν δὲν συμβαδίζῃ καὶ ἡ κινητοποίησις δὲν γίνει εἰς τὸν πρέποντα χρόνον, θὰ ἔχετε μοιραίως ἄνοδον τῶν τιμῶν μὲ πληθωριστικὰ φαινόμενα...

§30Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι ἡ ἀπελευθέρωσις τῶν εἰσαγωγῶν θὰ ἐμποδίζῃ τὴν παραγωγικὴν λειτουργίαν τοῦ δυναμικοῦ μας;

§31Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Βεβαίως, δημιουργοῦνται τοιαῦται ἀντιδράσεις, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἱκανότητα τοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ καὶ τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως ἐξαρτᾶται ἡ δυνατότης νὰ προωθῆται ἡ θεραπεία καὶ νὰ προλαμβάνωνται αἱ ἀντιδράσεις.

§32Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Δι’ αὐτὸ δὲν ὑπάρχουν ἀπόλυτοι οἰκονομικαὶ θεωρεῖαι.

§33Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Βεβαίως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει κύριοι βουλευταί, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια καὶ ἡ αὔξησις αὐτῆς, ἣν ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις εἶναι καὶ θὰ εἶναι μεγάλης σημασίας διὰ τὴν Χώραν. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια, τότε ἡ κάλυψις τοῦ ἐλλείμματος τοῦ ἰσοζυγίου τῶν πληρωμῶν μας θὰ ἐγίνετο ἀπὸ τὸ συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον καθ’ ἕκαστον ἔτος θὰ διέρρεεν καὶ θὰ ἐμειοῦτο ἐπικινδύνως. Θὰ ἐτρεφόμεθα δηλαδὴ ἀπὸ τὰς σάρκας μας. Αὐξανομένης τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας καὶ συνεπῶς αὐξανομένου ἐμμέσως καὶ τοῦ συναλλαγματικοῦ μας ἀποθέματος, θεμελιοῦται περισσότερον τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον ἀπηύθυνεν ὁ κ. Καρτάλης πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διὰ ποῖον δηλαδὴ λόγον δὲν ἐπροτίμησε νὰ δημοπρατήσῃ τοῖς μετρητοῖς διὰ τοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος τὴν ἵδρυσιν τοῦ θερμικοῦ ἐργοστασίου Πτολεμαΐδος, ἀντὶ νὰ προσφύγῃ εἰς ἐννεαετεῖς πιστώσεις καὶ νὰ ἀποφύγῃ τοὺς τόκους καὶ τὰς λοιπὰς ἐπιβαρύνσεις. Καθ’ ὅσον αὐξάνεται τὸ συναλλαγματικόν μας ἀπόθεμα, κατὰ τοσοῦτον αὐξάνεται καὶ ἡ δυνατότης τῆς Χώρας νὰ δημοπρατῇ τὴν κατασκευὴν ἔργων ἀνασυγκροτήσεως τοῖς μετρητοῖς. Ἡ ἄσκησις ὀρθῆς πιστωτικῆς πολιτικῆς, ἀποτελεῖ, ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας τῆς Χώρας, ἕνα ἀπὸ τὰ λεπτότερα καὶ δυσχερέστερα ἔργα. Ὄχι μόνον διότι πρέπει διὰ τῆς διοχετεύσεως τῶν πιστώσεων νὰ προωθῇ τοὺς ἀξίους νὰ προωθηθοῦν κλάδους τῆς οἰκονομίας μας, ἀποφευγομένης τῆς ἀλογίστου καὶ κακῆς πιστοδοτήσεως, μὲ συνέπειαν τὰς παγωμένας πιστώσεις, ἀλλὰ καὶ διότι πρέπει νὰ εὑρίσκῃ καὶ νὰ διατηρῇ τὴν ἰσορροπίαν, οὕτως ὥστε οὔτε πληθωριστικαὶ τάσεις νὰ εὐνοοῦνται, ἀλλὰ οὔτε καὶ νὰ τίθενται ἀσκόπως ἀντιπληθωριστικοὶ φραγμοί. Δυστυχῶς μέχρι σήμερον, εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὸ τόσον καίριον καὶ ζωτικὸν διὰ τὴν οἰκονομίαν μας, ἡ πιστωτική μας πολιτικὴ δέν ἦτο ἱκανοποιητική. Πότε ὑπὸ τὸ κράτος τῆς αἰσιοδοξίας διηυρύνοντο αἱ πιστοδοτήσεις, αἵτινες μάλιστα καὶ ἐχορηγοῦντο κακῶς καὶ ἀλογίστως, καὶ πότε αἰφνιδίως, ὑπὸ τὸ κράτος τῆς φοβίας τοῦ πληθωρισμοῦ, περιωρίζοντο αἱ πιστώσεις, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν ἀναστάτωσιν τῆς οἰκονομίας καὶ τὴν διατάραξιν τῆς λειτουργίας τῆς παραγωγικῆς μηχανῆς. Ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ εὐρυθμίας τῆς οἰκονομίας μας. Καὶ ὅμως, ὅπως ἡ νομισματικὴ σταθερότης εἶναι παράγων οὐσιώδης διὰ τὴν ἐξέλιξιν τῆς οἰκονομίας, οὕτω καὶ ἡ ἐξασφάλισις ὁμαλοῦ ρυθμοῦ εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς οἰκονομίας, ἀποτελεῖ ἐξ ἴσου οὐσιώδη καὶ σοβαρὸν παράγοντα. Ἀλλά, ἡ πιστωτικὴ πολιτική, δὲν θίγεται εἰς τὰς πρωθυπουργικὰς δηλώσεις. Ἁπλῶς ἀναφέρεται ὅτι τὸ Τραπεζιτικὸν σύστημα θὰ λειτουργῇ κατὰ παγίους, σαφεῖς καὶ ἁπλοὺς κανόνας. Τὸ πιστωτικὸν ὅμως πρόβλημα, δὲν εἶναι μόνον πρόβλημα ἁπλοποιήσεως τῆς διαδικασίας, ἂν καὶ τὸ σημεῖον τοῦτο ἔχει ἐπίσης ἐξέχουσαν σημασίαν. Εἶναι πρόβλημα βαθύτερον καὶ συνδέεται ἀρρήκτως καὶ πρὸς τὴν μεταστροφὴν τῆς ἀποθησαυρίσεως εἰς ὑγιᾶ μορφὴν ἀποταμιεύσεως, ἥτις εἶναι σήμερον μακρὰν τῶν τραπεζιτικῶν θυρίδων, ἀλλὰ καὶ μὲ τὸ μεγάλο θέμα τοῦ τόκου. Γνωρίζετε, κύριοι βουλευταί, τὴν μεγάλην σημασίαν τοῦ τόκου. Εἶναι εἷς ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων παραγόντων τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς καὶ ἑπομένως τοῦ κόστους τῆς ζωῆς. Εἰς τὰς πρωθυπουργικὰς δηλώσεις, δὲν θίγεται ἡ πολιτικὴ τοῦ τόκου. Καὶ ὅμως, εἶναι πρόβλημα διὰ τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἀσχοληθῇ ἡ Κυβέρνησις. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ὁμιλῶμεν διὰ προώθησιν καὶ ἐξέλιξιν τῆς οἰκονομίας μας ὅταν αὕτη βαρύνεται μὲ ἐξόχως καταθλιπτικὸν τόκον. Ἡ οἰκονομία μας, κύριοι βουλευταί, ἱκανοποιεῖ τὰς πιστωτικάς της ἀνάγκας ἀπὸ δύο πηγὰς. Τὴν τραπεζιτικὴν καὶ τὴν ἐξωτραπεζιτικήν. Ὁ τραπεζιτικὸς τόκος ἔχει ὡς ἐπίσημον ὅριον τὸ 10%, ἀλλὰ εἶναι εἰς τὴν οὐσίαν πολὺ ὑψηλότερος. Ὁ ἐξωτραπεζιτικὸς τόκος κυμαίνεται μεταξὺ 2–3% μηνιαίως. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῶμεν δι’ ἐξυγίανσιν καὶ προώθησιν τῆς οἰκονομίας μας, ὅταν αὕτη εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐργάζεται μὲ τὰ δυσβάστακτα αὐτὰ ὅρια τοῦ τόκου; Διεπράχθη τὸ βαρὺ σφάλμα τῆς συγχωνεύσεως τῶν δύο Τραπεζῶν, ἐν ὀνόματι τῆς μειώσεως τοῦ τραπεζιτικοῦ τόκου. Τίποτε δὲν ἐπετεύχθη καὶ ἐφθάσαμεν σήμερον εἰς τὸ σημεῖον νὰ ψιθυρίζωνται ἀπόψεις ὑψώσεως τῶν ἐπιτοκίων. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ καθορίσῃ σαφῆ πολιτικήν, τείνουσαν εἰς τὴν μείωσιν τοῦ τραπεζιτικοῦ καὶ ἐξωτραπεζιτικοῦ τόκου. Πρέπει, ἀπαραιτήτως, νὰ μειωθῇ τὸ μεγάλο κόστος μὲ τὸ ὁποῖον ἐργάζονται αἱ Ἑλληνικαὶ Τράπεζαι καὶ νὰ ὀργανωθοῦν ὀρθολογιστικῶς. Καὶ πρέπει οἱ καταθέται διαρκείας νὰ τυγχάνουν ἰδιαιτέρας μεταχειρίσεως διὰ τῆς μειώσεως τοῦ τοκοσήμου καὶ ἀκόμη διὰ φορολογικῶν ἀπαλλαγῶν. Διὰ τὴν μείωσιν τοῦ ἐξωτραπεζιτικοῦ τόκου καὶ τὴν κινητοποίησιν τῆς ἰδιωτικῆς ἀποταμιεύσεως εἰς ἀποθησαυρισμένας χρυσὰς λίρας, τὸ ὁλικὸν ποσὸν τῶν ὁποίων ὑπερβαίνει τὰ 20 ἑκατομμύρια, θὰ πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ διὰ τὰς ἰδιωτικὰς συμβάσεις δανεισμοῦ διαρκείας τοὐλάχιστον ἑνὸς ἔτους ἡ ρήτρα τῆς χρυσῆς λίρας. Ἡ ἀναγνώρισις τῆς ρήτρας τῆς χρυσῆς λίρας θὰ μειώσῃ τὸν ἐξωτραπεζιτικὸν τόκον ὅστις βαρύνεται μὲ τὸν κίνδυνον τῆς παρανομίας καὶ θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐμφάνισιν τῶν ἤδη ἀποθησαυρισμένων λιρῶν, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν μεγαλειτέραν προσφορὰν δανειακοῦ χρήματος. Ἡ προθεσμία τοῦ ἑνὸς ἔτους εἶναι ἀπαραίτητος διὰ νὰ μὴ σημειωθῇ διαρροὴ τῶν τραπεζιτικῶν καταθέσεων πρὸς τὴν ἐπωφελεστέραν ἐξωτραπεζιτικὴν ἀγοράν. Θὰ πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ ὅπως αἱ δανειακαὶ αὐταὶ συμβάσεις γίνωνται καὶ μέσῳ τῶν χρηματιστῶν, ὁπότε ἡ ἀγορὰ ὀργανοῦται καὶ ἡ ἰδιωτικὴ οἰκονομία αἰσθάνεται μείζονα ἀσφάλειαν. Τὸ Ἀγροτικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως μὲ εὑρίσκει ἀπολύτως σύμφωνον. Τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ὀφείλει νὰ προβῇ εἰς τὴν ἔρευναν καὶ τὴν καλλιεργητικὴν ἀπογραφὴν τῶν ἐδαφῶν μας, ὥστε νὰ καλλιεργοῦνται εἰς αὐτὰ ἐκεῖνα τὰ προϊόντα καὶ μάλιστα ἐκείνη ἡ ποικιλία ἐξ αὐτῶν τὴν ὁποίαν δέχονται εὐμενέστερον αἱ διάφοροι γαῖαι. Ὀφείλει νὰ ὀργανώσῃ τὴν ὀρθολογιστικὴν καλλιεργητικὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν γαιῶν μας καὶ νὰ ἀπαλλαγῇ τῆς διοικητικῆς ἀπασχολήσεως. Ἡ ἐκτέλεσις τῶν μικρῶν ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων, τὴν ὁποίαν ὑπόσχεται ἡ Κυβέρνησις ἐν συνδυασμῷ μὲ τὰ μεγαλύτερα παραγωγικὰ ἔργα, εἶναι ἀπαραίτητος καὶ θὰ προωθήσῃ ἐξαιρετικὰ τὴν οἰκονομίαν μας. Ἐὰν π.χ. ἐκτελεσθοῦν εἰς τὴν Ἤπειρον τὰ ἔργα τοῦ Λούρου–Λάμαρης, τοῦ Φαναρίου, τῆς Λαψίστης, τῆς Μπόϊδας–Μαυρῆς καὶ ὁλοκληρωθοῦν τὰ ἔργα τῆς πεδιάδος Ἄρτης, ἡ Ἤπειρος θὰ ἀλλάξῃ μορφήν, θὰ μεταβληθῇ εἰς μίαν οἰκονομικῶς εὐτυχῆ καὶ ἀξιοζήλευτον περιοχήν. Ἔχει ὅμως μεγάλην σημασίαν ἡ ταχύτης τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων, διότι ἐὰν ὁ ρυθμὸς τῆς ἐκτελέσεως εἶναι βραδύς, τότε τὰ ἔργα ἀποβάλουν μεγάλο μέρος ἀπὸ τὴν εὐεργετικήν των ἐπίδρασιν. Ὑπόσχεται ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις ὅτι θὰ ἐνισχύσῃ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν διὰ νέων κεφαλαίων. Ἡ ὑπόσχεσις ἐλπίζομεν ὅτι ἀφορᾷ σοβαρὰν ἐνίσχυσιν καὶ ἀναμένομεν τὴν πραγματοποίησίν της. Εἶναι πράγματι ἀνεπαρκὴς ἡ σημερινὴ πιστοδότησις τῶν ἀγροτῶν μας. Ὅταν μάλιστα φέρουν οὗτοι, ἐλλείψει ἀγροτικῆς ἀσφαλίσεως, τὰς ζημίας ἐκ τῶν θεομηνιῶν καὶ τῶν καταστροφῶν τῆς παραγωγῆς, ἀντιλαμβάνεται πᾶς τις διατὶ ὁ ἀγροτικὸς μας κόσμος εἶναι κατάχρεος. Καὶ ὑπάρχει ὁ κίνδυνος ἀπὸ κακὴν ἀντίληψιν περὶ ρευστοποιήσεως τὴν ὁποίαν ἔχουν μερικὰ Ὑποκαταστήματα τῆς Ἀγροτικῆς, νὰ μείνουν ἀκαλλιέργητοι γαῖαι διότι οἱ Διευθυνταὶ τῶν Ὑποκαταστημάτων τούτων ἀρνοῦνται νὰ χορηγήσουν λιπάσματα καὶ καλλιεργητικὰς πιστώσεις εἰς τοὺς μὴ ἐξοφλήσαντας τὰ χρέη των ἀγρότας, ἐνῶ ἀναγνωρίζουν ὅτι οὗτοι εὑρίσκονται εἰς πραγματικὴν οἰκονομικὴν ἀδυναμίαν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας πρέπει νὰ δώσῃ ἐγκαίρως σχετικὰς ὁδηγίας. Ὀφείλει ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν της εἰς τὴν προστασίαν τῶν διαφόρων ἀγροτικῶν μας προϊόντων, διὰ νὰ μὴ δοκιμάζουν οἱ παραγωγοί μας τὰς ἀπογοητεύσεις τὰς ὁποίας ἐδοκίμασαν οἱ ὀρυζοπαραγωγοί μας.

§34ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ὡμιλήσατε διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Ποίαν γνώμην ἔχετε διὰ τὴν διάθεσιν τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων; Προέρχεσθε ἀπὸ ἀγροτικὴν περιοχήν, εἰς τὴν ὁποίαν τὰ ἀγροτικὰ προϊόντα καὶ ἐφέτος καὶ ἄλλες χρονιὲς ἐσάπισαν κυριολεκτικά.

§35Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριε συνάδελφε, σᾶς εὐχαριστῶ πολὺ καὶ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι κατὰ μίαν ἀκριβῶς εὐαισθησίαν τοπικήν, διότι προέρχομαι ἀπὸ ἀγροτικὴν περιφέρειαν, ἀπέφυγα νὰ θίξω τὸ ζήτημα, διότι δὲν ἠθέλησα νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἐπιζητῶ νὰ ἐπωφεληθῶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ δημιουργήσω εὐμενεῖς τοπικὰς ἐντυπώσεις διὰ τὸ πρόσωπόν μου. Θὰ τονίσω μόνον τοῦτο. Ὅτι ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ προστατεύσῃ τοὺς παραγωγοὺς καὶ ὀφείλει νὰ τοὺς σώσῃ ἀπὸ νέας ἀπογοητεύσεις ποὺ ἐδοκίμασαν εἰς τὸ παρελθόν, ὅπως π.χ. οἱ ὀρυζοπαραγωγοί. Εἶναι ἀκατανόητον ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν τὸ ἐπίσημον Κράτος νὰ ὠθῇ δι’ ὅλων τῶν δυνάμεών του τοὺς ἀγρότας εἰς τὴν καλλιέργειαν ἑνὸς προϊόντος καὶ κατὰ τὴν συγκομιδὴν νὰ τοὺς ἐγκαταλείπῃ εἰς τὴν τύχην τους. Ὠθήθησαν οἱ παραγωγοὶ εἰς τὴν καλλιέργειαν ὀρυζώνων καὶ ὠθήθησαν καὶ παρεκινήθησαν χάρις εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, πολιτικὴν ἡ ὁποία βεβαίως ὑπῆρξεν ὀρθή, διότι ἔφθασεν ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία εἰσήγαγε 30–40.000 τόννων ὀρύζης ἐτησίως, νὰ καταστῇ ἐξαγωγικὴ Χώρα εἰς τὸ προϊὸν τοῦτο. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἐγκαταλειφθοῦν οἱ ὀρυζοπαραγωγοὶ κατὰ τὸν χρόνον τῆς συγκομιδῆς, ὑπάρχει μεγάλη ἀπόστασις καὶ εὐθύνη τοῦ Κράτους καὶ ἤθελα νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προφυλάξῃ τοὺς ἀγρότας εἰς τὸ μέλλον ἀπὸ παρομοίας ἀπογοητεύσεις.

§36Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Ὄχι μονάχα δὲν ἐλήφθησαν προστατευτικὰ μέτρα κατὰ τὴν συγκομιδὴν, ἀλλ’ ἀφέθησαν οἱ ὀρυζοπαραγωγοὶ εἰς τὴν τύχην των, ὡς πρὸς τὴν διάθεσιν τοῦ προϊόντος των. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὴν Χρυσοίπολιν Νέστου, ὅπου τὸ ρύζι ἔφθασε 1.80 κατ’ ὀκᾶν, ἐνῷ τοὺς ἐστοίχιζε 3 δραχμές. Ἤθελα τὴν γνώμην σας ἐπὶ τοῦ σημείου τῆς προστασίας τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε νὰ κάμετε ἐπερώτησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Τώρα ἔχομεν προγραμματικὰς δηλώσεις.

§38Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Βεβαίως δὲν θέλετε, κύριε συνάδελφε, νὰ εἰσηγηθῶ ἐγὼ τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα, διότι τότε δὲν θὰ ἦτο ἀπάντησις εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ θὰ μετεβάλετο ἡ ὁμιλία μου εἰς ἀντιπρογραμματικὰς δηλώσεις. Εἰσέρχομαι ἤδη εἰς τὴν βιομηχανικὴν πολιτικήν. Ἐτονίσθη καὶ ἀπὸ τοὺς κ.κ. Ἀρχηγοὺς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἀπὸ ἄλλους προλαλήσαντας συναδέλφους, ὁ ἀντίκτυπος τὸν ὁποῖον δέχεται ἡ βιομηχανία ἀπὸ τὴν ἐλευθερίαν τῶν εἰσαγωγῶν. Ἡ Κυβέρνησις ὑπόσχεται ὅτι θὰ λάβῃ προστατευτικὰ μέτρα, χρησιμοποιοῦσα τὸ δασμολόγιον. Ὑπὸ καθεστὼς περιορισμοῦ τῶν εἰσαγωγῶν, τὸ δασμολόγιον μεταπίπτει εἰς ἁπλοῦν ταμιευτικὸν μέσον, ἔχει καθαρῶς ταμιευτικὴν ἀποστολήν. Ὅταν ὅμως καταργοῦνται οἱ περιορισμοὶ τῶν εἰσαγωγῶν καὶ ἐπιβάλλεται ἡ ἐλευθερία τῶν εἰσαγωγῶν, ἀνακύπτει τότε ὁ ρόλος τοῦ δασμολογίου, ὡς μέσου προστασίας τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. Εἶναι τόση ἡ σημασία του, κύριοι βουλευταί, ὥστε καὶ αὐτὴ ἀκόμη ἡ ἐκπρόσωπος τῆς θεωρίας τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου, αὐτὴ ἀκόμη, ἡ ὁποία εἰς ὅλας τὰς διεθνεῖς ἐμπορικὰς διασκέψεις ἐπιμένει ἐπὶ τῆς καταργήσεως τῶν δασμολογικῶν τειχῶν, ἡ Ἀμερική, πρὸ 10μήνου ἠναγκάσθη νὰ ἐπιβάλῃ δασμολογικὴν προστασίαν, διὰ νὰ προστατεύσῃ 1–2 ἐργοστάσια ὡρολογοποιΐας, τὰ ὁποῖα ἔχει ἔναντι τοῦ ἑλβετικοῦ συναγωνισμοῦ. Ἀλλὰ θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω: Μεταξὺ αὐτῆς τῆς ἐπαγγελίας τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς καταργήσεως τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας καὶ τῆς μεταβολῆς εἰς ἐξάρτημα τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου, ποία σχέσις καὶ ποῖος εἱρμὸς ὑπάρχει; Ὑπάρχει ἀναμφιβόλως μία ἀπόστασις μεταξὺ τῆς ἐπαγγελίας τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἐκδηλώσεως τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου εἶναι ἀναμφισβητήτως ἱκανὸς καὶ δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι θὰ ἠδύνατο ἐπιτυχῶς νὰ διευθύνῃ καὶ τὰ τρία σοβαρώτατα Ὑπουργεῖα τὰ ὁποῖα ἔχουν συγχωνευθῆ, δηλαδὴ τὰ Ὑπουργεῖα Ἐμπορίου, τέως Ἐφοδιασμοῦ καὶ Βιομηχανίας. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ ὁ χρόνος διὰ νὰ προωθήσῃ τὰ σοβαρὰ προβλήματα καὶ τῶν τριῶν αὐτῶν Ὑπουργείων; Πῶς λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τονίζει ὅτι μετ’ ἔρευναν τῶν δασμοβιώτων μονάδων ἀπὸ τὰς μονάδας τὰς βιωσίμους, θὰ προβῇ εἰς τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ δασμολογίου, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προβῇ ἐπιτυχῶς εἰς τὴν ἔρευναν αὐτήν, ἡ ὁποία ἀξιοῖ ἀντιθέτως ἐνίσχυσιν τοῦ ἐμψύχου ἐπιτελικοῦ ὑλικοῦ τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας, ὅταν καταργῇ τὸ Ὑπουργεῖον Βιομηχανίας ὡς αὐτοτελὲς Ὑπουργεῖον; Μία ἄλλη, κύριοι βουλευταί, πληγὴ ὑπῆρξε τὸ ζήτημα τῆς διανομῆς τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος. Ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις της τονίζει ὅτι τὴν κρατοῦσαν ἀναρχίαν εἰς τὸν τομέα τῆς διανομῆς τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος, θὰ τὴν θεραπεύσῃ. Καὶ θὰ τὴν θεραπεύσῃ διὰ τῆς ἱδρύσεως Ὀργανισμοῦ. Δὲν νομίζω ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ τὸν ἱκανοποιητικὸν τρόπον τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος. Καὶ δὲν τὸ νομίζω διότι ἀκριβῶς εἶχα τὴν ἀξίωσιν ὅπως ἡ Κυβέρνησις χαράξῃ σαφῆ πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἐξηλεκτρισμοῦ τῆς Χώρας. Καὶ δὲν ἀρκεῖ νὰ ἀναφερθῇ τὸ ὄργανον. Θὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ χαράξῃ τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν θὰ ἐφαρμόσῃ ἡ δημοσία αὐτὴ ἐπιχείρησις καὶ ὄχι, ἀντιθέτως, νὰ δημιουργήσῃ δημοσίαν ἐπιχείρησιν, ἡ ὁποία νὰ χαράξῃ ἐκείνη τὴν πολιτικὴν μὲ τὰ κριτήρια τὰ ἰδικά της, τὰ ὁποῖα εἶναι περιωρισμένα ἐντὸς τῶν πλαισίων τῆς δημοσίας ἐπιχειρήσεως. Καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον πάσχουν αἱ Κυβερνητικαὶ δηλώσεις. Διὰ νὰ σᾶς δώσω, κύριοι βουλευταί, μίαν εἰκόνα, τῆς οἰκονομικῆς ἀνοησίας, μὲ τὴν ὁποίαν τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος διεχειρίσθη τὸ ζήτημα τῆς διανομῆς τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος, θὰ σᾶς ἀναφέρω τοῦτο καὶ μόνον: Τὸ ὑδροηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον Λούρου, τὸ ὁποῖον λειτουργεῖ πρὸ ἑνὸς καὶ πλέον ἔτους, καὶ τὸ ὁποῖον ἐγένετο μὲ δυναμικότητα 5.000 κιλοβὰτ ὡριαίως, διανέμει σήμερον ἠλεκτρικὸν ρεῦμα εἰς τὸ ἀνώτατον σημεῖον, εἰς τὴν αἰχμήν, πόσον νομίζετε; 1.500 κιλοβάτ. Ἐνῷ εἶναι ὑπερτριπλασίας δυναμικότητος, χρησιμοποιοῦται κατὰ τὸ ⅓ καὶ ὀλιγώτερον τῆς παραγωγικῆς του δυνάμεως. Θὰ ἤθελον κατὰ συνέπειαν ἡ Κυβέρνησις νὰ χαράξῃ σαφῆ πολιτικήν. Ἡ σαφὴς αὐτὴ πολιτική, ἕνα καὶ μόνον σκοπὸν δύναται νὰ ἔχῃ, τὴν ἑνιαίαν τιμὴν τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος καθ’ ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ προστασίας τῆς ἐπαρχιακῆς βιομηχανίας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ βιομηχανικῆς ἀποκεντρώσεως, ὅταν τὸ ἠλεκτρικὸν ρεῦμα τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ παράγοντα κόστους, παρουσιάζει τόσον μεγάλον διαφορισμὸν μεταξὺ ἐπαρχιακοῦ ρεύματος καὶ ρεύματος τοῦ κέντρου. Εἶναι ἡ μόνη πολιτική, τὴν ὁποίαν πρέπει σαφῶς νὰ χαράξῃ καὶ νὰ ἀκολουθήσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ γνωρίζω αὐτὴ ἡ πολιτική, ἡ ὁποία εἶναι πολιτικὴ εὐθυνῆς καὶ ἑνιαίας τιμῆς τοῦ ρεύματος, συμβαδίζει μὲ τὴν ἵδρυσιν νέου Ὀργανισμοῦ καὶ συνεπῶς νέας ἐπιβαρύνσεως γενικῶν ἐξόδων τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος; Νομίζω ὅτι δὲν συμβαδίζει. Κύριοι βουλευταί, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἐκθέσω τὰς παρατηρήσεις μου, ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ κυρίως ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν γνώμην μου ἀφοροῦν θεμελιώδη, βασικὰ καὶ κρίσιμα προβλήματα τῆς Οἰκονομίας μας. Δὲν θεωρῶ σκόπιμον νὰ ἐπεκταθῶ καὶ εἰς ἄλλα σημεῖα τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος, οἰκονομικῆς ἐπίσης φύσεως, διότι ἀρκετὰ κατεχράσθην τῆς καλωσύνης σας. Ἀλλὰ ὑπεράνω τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων καὶ ἐξαγγελιῶν, ὑπάρχει ἡ ἐφαρμογή. Ἐναπόκειται εἰς τὴν ἱκανότητα, τὴν ἐμπειρίαν καὶ τὴν δραστηριότητα τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ἐπιτελέσῃ ἔργον. Προσωπικῶς εὔχομαι εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιτύχῃ, διότι ἐπιτυχία τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως σημαίνει προόδους τοῦ τόπου, βελτίωσιν τῶν συνθηκῶν διαβιώσεως, ἐξύψωσιν τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου, ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας μας, σημαίνει τέλος μίαν καλυτέραν αὔριον διὰ τὴν χώραν μας. (Χειροκροτήματα).

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν, κ. Θ. Τσάτσος, ἔχει τὸν λόγον.

§40Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως δίδουν ἀφορμὴν εἰς ἐπικρίσεις τοῦ πολιτικοῦ της προγράμματος. Διὰ πρώτην φορὰν ἀμφισβητεῖται ὄχι μόνον ἡ ὀρθότης τοῦ πολιτικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ἡ μονιμότης τῆς παρουσίας της. Θὰ ἐξετάσω ὄχι τὴν νομικὴν πλευρὰν τῆς ἀμφισβητήσεως ταύτης, ἀλλὰ τὴν πολιτικὴν πλευράν, θὰ ἐξετάσω τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ἀμφισβήτησις τῆς νομιμότητος τῆς παρούσης Κυβερνήσεως διὰ τὸ μέλλον τῆς πολιτικῆς ζωῆς τῆς χώρας μας. Τὴν Δημοκρατίαν ἐν Ἑλλάδι, κύριοι βουλευταί, ἐκφράζουν δύο ἀρχαί. Πρῶτον εἶναι ἡ ἀρχή, καθ’ ἣν ἡ ἐκλογὴ τῶν βουλευτῶν διεξάγεται δι’ ἐλευθέρας κατ’ ἀκολουθίαν μυστικῆς καὶ καθολικῆς, ἴσως, ψηφοφορίας. Δεύτερον, εἶναι ἀρχὴ καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἀπολαμβάνῃ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς. Ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα, βαρυνομένη κατὰ τοῦτο καὶ μὲ τὰς εὐθύνας τῆς προεκλογικῆς Κυβερνήσεως, ἔχει παραβιάσει τὴν πρώτην θεμελιώδη ἀρχὴν τῆς Δημοκρατίας παρ’ ἡμῖν. Εἶπον, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὴν Δημοκρατίαν ἐκφράζει ἐν Ἑλλάδι, μεταξὺ ἄλλων καὶ ἡ ἀρχὴ τῆς καθολικότητος τῆς ψηφοφορίας, ἡ ὁποία συνεπάγεται τὴν ἰσότητα τῆς ψηφοφορίας. Εἰς τί ἔγκειται ἀκριβῶς ἡ ἰσότης τῆς ψηφοφορίας; Ὄχι βεβαίως, μόνον εἰς τὸν ἀποκλεισμὸν τῆς πολλαπλῆς ψήφου. Ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι ἕκαστος ψηφοφόρος, ὡς συντελεστὴς τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος, εὑρίσκεται εἰς ἴσην μοῖραν πρὸς πάντα ἕτερον ψηφοφόρον. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον τάσσει ἡ πολιτικὴ ἀρχὴ τῆς ἰσότητος τῆς ψηφοφορίας εἰς τὰ ἐκλογικὰ συστήματα. Ὁ σκοπὸς αὐτὸς βεβαίως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ ἐξ ὁλοκλήρου παρὰ ἴσως μόνον διὰ τοῦ λεγομένου αὐτομάτου ἀναλογικοῦ συστήματος, δηλαδὴ τοῦ ἐκλογικοῦ ἐκείνου συστήματος, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐφαρμοσθῆ εἰς τὴν Γερμανίαν ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ Συντάγματος τῆς Βαϊμάρης. Εἰς ὅλα τὰ ἄλλα ἐκλογικὰ συστήματα, ἐμφανίζεται μία προσέγγισις τοῦ τιθεμένου σκοποῦ. Ἄλλα συστήματα προσεγγίζουν περισσότερον καὶ ἄλλα προσεγγίζουν ὀλιγώτερον τὴν πλήρη πραγματοποίησιν τῆς ἀρχῆς τῆς ἰσότητος. Τίθεται ὡς ἐκ τούτου τὸ ἐρώτημα. Ποῦ λοιπὸν ἔγκειται ἡ ἰσότης ἐν τῇ ψηφοφορίᾳ; Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀνάγκη νὰ καταστῇ τοῦτο ἀπολύτως σαφές. Ἔγκειται ἡ ἰσότης αὕτη εἰς τὴν ὕπαρξιν ὡς πρὸς πάντα ψηφοφόρον, ἴσης πιθανότητος ἐπηρεασμοῦ τοῦ τελικοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος. Δηλαδὴ τὸ ποσοστὸν τῆς προσεγγίσεως τοῦ τελικοῦ σκοποῦ πρέπει νὰ εἶναι ὡς πρὸς πάντας τοὺς δικαιουμένους ψῆφον, ἴσον. Διὰ πρώτην φορὰν παρεβιάσθη διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου διεξήχθησαν αἱ τελευταῖαι ἐκλογαί, ἡ ἀρχὴ αὕτη τῆς ἰσότητος. Δὲν γνωρίζω ἐὰν εἶναι παρὼν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὁ φέρων τὸ βάρος τῆς νομικῆς πατρότητος τοῦ ἐκλογικοῦ νομοσχεδίου.

§41Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Εἶμαι παρών.

§42Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Χαίρω πολύ, διότι ὑποθέτω ὅτι θὰ συνεχίσητε τὸν ἀγῶνα, ὁ ὁποῖος μοῦ ἐνθυμίζει τὸν ἀγῶνα τοῦ πατρὸς ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἀμφιβάλλει διὰ τὴν γνησιότητα τοῦ τέκνου, ἀλλὰ ὁ ὁποῖος χάριν τῆς οἰκογενειακῆς γαλήνης ἐπιθυμεῖ νὰ μὴ ἀμφισβητήσῃ τὴν πατρότητα. (Χειροκροτήματα). Τὸ ἐκλογικὸν τοῦτο νομοσχέδιον ἐμφανίζει δύο ἀρχάς. Ἡ γενικὴ ἀρχή, ὁ γενικὸς κανών, ὁ ὁποῖος διέπει τὸ ἐκλογικὸν νομοσχέδιον, θεσπίζει ὅτι ἡ μειοψηφία δικαιοῦται νὰ λαμβάνῃ εἰς ἑκάστην περιφέρειαν τὰ 3)10 τῶν ἐκλεγομένων βουλευτῶν, μὴ ὑπολογιζομένου ὑπὲρ αὐτῶν τοῦ κλάσματος. Κατ’ ἐξαίρεσιν εἴς τινας περιφερείας, ἔχει καθιερωθῆ ἡ ἁπλῆ μεταξὺ πρώτου καὶ δευτέρου κόμματος ἀναλογική. Καὶ δὲν ἤρκεσε τοῦτο μόνον. Ἐπειδὴ τὰ δεδομένα τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως τῆς χώρας, δὲν προσηρμόζοντο πρὸς τὴν ἐπιδίωξιν τοῦ νομοθέτου, μετεβλήθη καὶ αὐτή. Ὡρισμέναι περιφέρειαι, αἱ ὁποῖαι μεμονωμένως λαμβανόμεναι θὰ ὑπήγοντο εἰς τὸν γενικὸν κανόνα καὶ ὄχι εἰς τὴν ἐξαίρεσιν, ἡνώθησαν. Ἡνώθησαν οὕτω αἱ περιφέρειαι Λαρίσης καὶ Μαγνησίας, αἱ περιφέρειαι Τρικάλων καὶ Καρδίτσης καὶ αἱ περιφέρειαι Αἰτωλοακαρνανίας καὶ Εὐρυτανίας. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἐφηρμόζετο ὁ γενικὸς κανὼν εἰς ὅλας τὰς περιφερείας, ἡ Κυβέρνησις θὰ ὑφίστατο βεβαίαν ἀπομείωσιν δυνάμεως 14 βουλευτῶν. Ὀφείλεται εἰς τὴν ὕπαρξιν δύο ἐκλογικῶν συστημάτων ἡ παρουσία 14 ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων τῆς πλειοψηφίας καὶ ὀφείλεται εἰς τὸ σύστημα τοῦτο, τὸ διττὸν, ἡ ἀπουσία 14 προσώπων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐδικαιοῦντο, χωρὶς αὐτό, νὰ εὑρίσκωνται μεταξὺ ἡμῶν. Καὶ ἐξηγοῦμαι: Εἰς τὰς Ἀθήνας ἀντὶ 11 βουλευτῶν θὰ ἐξέλεγεν ἡ Συμπολίτευσις 7, δηλαδὴ 4 ὀλιγωτέρους. Εἰς τὸν Πειραιᾶ ἀντὶ 6, θὰ ἐξέλεγε 4. Εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ἀντὶ 7 θὰ ἐξέλεγε 4. Καὶ εἰς τὴν Θεσσαλίαν θὰ ἐξέλεγε 5 ὀλιγωτέρους τῶν ὅσων ἐξελέγησαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Αἰτωλοακαρνανίαν καὶ Εὐρυτανίαν, ἐὰν θεωρηθῇ,—καὶ εἰς τοῦτο θὰ ἔλθωμεν ὅσον οὔπω— ὅτι εἶναι ἔγκυρος ἡ ψῆφος τῶν στρατιωτῶν, τότε θὰ ἠλαττοῦτο κατὰ δύο ἡ δύναμις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐὰν ὅμως, ὅπως πιστεύω, ὅτι θὰ πεισθῇ καὶ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνυπολογισθοῦν αἱ στρατιωτικαὶ ψῆφοι, τότε θὰ ἐμειοῦτο καὶ πάλιν κατὰ 3 εἰσέτι ἕδρας ἡ δύναμις τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι καὶ τοῦτο μόνον ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ λεχθῇ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ἐλέχθη, θὰ ἐγεννᾶτο διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἔχει διακηρύξει ὅτι διαχειρίζεται κρίσιμα ζητήματα, θέμα ἠθικῆς τάξεως. Ἐὰν ἡ πλειοψηφία της ἀμφισβητεῖται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, πρέπει νὰ ἔχῃ μεγίστην πεποίθησιν, ὅτι εἶναι εἰς θέσιν νὰ καταδαμάσῃ τὰς περιστάσεις καὶ νὰ ὁδηγήσῃ τὸν τόπον ἔξω ἀπὸ τὸ ἀδιέξοδον εἰς τὸ ὁποῖον ἔχει περιέλθει. Ἄλλως πολλαπλασιάζει τὰς εὐθύνας της. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐν προκειμένῳ, ἐπιδεικνύει ἔλλειψιν εὐθιξίας, ἡ ὁποία ὁμολογῶ ὅτι προκειμένου περὶ νέων ἀνδρῶν, μοῦ προκαλεῖ κατάπληξιν. Ἀλλὰ δὲν ἔγκειται εἰς τοῦτο μόνον ἡ παραβίασις τῆς ἀρχῆς τῆς ἰσότητος. Ὅπως γνωρίζουν οἱ κύριοι συνάδελφοι, διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαὶ τῆς 19ης Φεβρουαρίου ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1940. Τὸ γεγονὸς σήμερον μετὰ 16 ὁλόκληρα ἔτη, ἐκπλήττει καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ὑπενθυμίσω τὴν νομικὴν δικαιολογίαν, τὴν ὁποίαν ἤκουσα. Ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν ἑκάστης ἐκλογικῆς περιφερείας ὁρίζεται ἑκάστοτε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοτῶν αὐτῆς τοῦ καθοριζομένου εἰς τοὺς δημοσιευθέντας πρὸ τῆς προκηρύξεως τῶν ἐκλογῶν πίνακας τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς τελευταίας γενικῆς ἀπογραφῆς. Ἡ διάταξις αὕτη τοῦ νόμου, ἀναφέρεται κατ’ οὐσίαν εἰς διάταξιν τοῦ Συντάγματος. Λέγει τὸ Σύνταγμα:.....

§43Ε. ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ. Ἀφοῦ σέβεσθε τὸ Σύνταγμα, διατὶ δὲν περιμένετε ν’ ἀποφανθῇ τὸ ἐκλογοδικεῖον;

§44Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐὰν εἴχατε ἐπιδείξει ἐπαρκῆ προσοχὴν, θὰ εἴχατε παρακολουθήσει ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἀναπτύσσω ἰδικόν μου ἐπιχείρημα, ἀλλὰ τὸ μόνον νομικὸν ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἐλέχθη ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως, τὴν ὁποίαν σεῖς ὑποστηρίζετε. Καὶ τὸ μνημονεύω διότι εἶμαι καλῆς πίστεως συζητητής. Ἐὰν ἔχετε ὑπομονήν, θ’ ἀκούσητε τὰ οὐσιαστικὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι νομικὰ καὶ δὲν εἶναι ἁρμόδιον νὰ κρίνῃ τὸ ἐκλογοδικεῖον.

§45Ε. ΣΚΟΡΔΙΛΗΣ. Προηγεῖται τῶν οὐσιαστικῶν ἐπιχειρημάτων τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον καθορίζει, ὅτι τὰ περὶ ἐξελέγξεως τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐκδικάσεως τῶν ἐκλογῶν ἐπαφίενται εἰς τὸ ἐκλογοδικεῖον.

§46Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἀναγκασθῶ νὰ δώσω τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ σύνολον καὶ ὄχι εἰς τὸν διακόψαντα, διότι, προφανῶς, δὲν ἀντελήφθη τὴν πρὸς αὐτὸν ἀπάντησίν μου. Εἶπον ὅτι ἐγὼ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς θ’ ἀναπτύξω τὰ πολιτικὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἁρμόδιον οὐδὲν ἐκλογοδικεῖον τοῦ κόσμου νὰ κρίνῃ. Τὸ νομικὸν ἐπιχείρημα τὸ ἐμνημόνευσα, διότι δὲν θὰ ἤμην καλῆς πίστεως συζητητής, ἐὰν δὲν ἔλεγον, ὅτι ἐκεῖνοι ποὺ ἐθέσπισαν τὸν ἐκλογικὸν νόμον, τὸν ἐθέσπισαν ἐπικαλούμενοι ἓν νομικὸν ἐπιχείρημα. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον μὲ προκαλεῖ νὰ εἴπω καὶ τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ νομικοῦ ἐπιχειρήματος ὁ κ. συνάδελφος, ἂς τὴν ἀκούσῃ. Λέγει τὸ Σύνταγμα, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν καθορίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πληθυσμοῦ. Εἶναι νομίζω, προφανὲς, ὅτι ἀπὸ τὴν συνοπτικότητα τῆς συνταγματικῆς ταύτης διατάξεως, ἐκπηγάζει κατὰ τρόπον τελείως ἀβίαστον, τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὁ συνταγματικὸς νομοθέτης ἀναφερόμενος εἰς τὸν πληθυσμόν, ἀπαιτεῖ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ πλέον πρόσφατος διαπίστωσις τοῦ πληθυσμοῦ. Καὶ νομίζω ὅτι ἡ παρεισαγωγὴ διατάξεως εἰς κείμενον νόμου, ἡ ὁποία προσθέτει τὸ τυπικὸν αἴτημα τῆς δημοσιεύσεως τῶν πινάκων εἶναι ἀντισυνταγματική, διότι ἐξαρτᾶ τὴν τήρησιν τοῦ Συντάγματος ἀπὸ πρᾶξιν ἤ παράλειψιν τῆς Διοικήσεως. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὰ θέματα ταῦτα, ἐντὸς τοῦ αὐστηροτάτου δικονομικοῦ πλαισίου, τὸ ὁποῖον καθορίζουν τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ νόμοι, θὰ κριθοῦν ἀπὸ τὸ Ἐκλογοδικεῖον. Ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ κρίνωμεν τὸ θέμα ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης, δὲν νομίζω ὅτι θὰ ὑπάρχῃ οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν, κύριοι συνάδελφοι, οὔτε ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἀλλ’ οὔτε ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς ποὺ ἀνήκουν εἰς τὴν Συμπολίτευσιν, ὁ ὁποῖος νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ἀπόκειται εἰς τὴν αὐθαίρετον κρίσιν οἱουδήποτε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει μίαν οἱανδήποτε καταμέτρησιν τοῦ πληθυσμοῦ, γενομένην, δὲν γνωρίζω καὶ ἐγὼ ἀπὸ πότε. Διότι ἡ Δημοκρατία, βεβαίως, χρειάζεται τύπους ὡρισμένους, τῶν ὁποίων ἡ τήρησις ἐξασφαλίζει τὴν λειτουργίαν της. Ἀλλὰ ἡ οὐσία τῆς Δημοκρατίας παραμένει πάντοτε ἡ ἀνταπόκρισις τοῦ Κοινοβουλίου πρὸς τὸν λαὸν καὶ ἐὰν ληφθῇ ὑπόκρισις τοῦ Κοινοβουλίου πρὸς τὸν Λαόν καὶ ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἀπογραφὴ πρόσφατος εἶναι ἀμφισβητήσιμος ἡ ἀνταπόκρισις ἡ ὁποία θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ μεταξὺ Βουλῆς καὶ λαοῦ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν διεφώτισε, κατὰ τρόπον ἀπολύτως ἐπαρκῆ καὶ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω κατὰ τρόπον κάπως ἀπροσδόκητον, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ δὲν θὰ γνωρίζῃ ἴσως ὅτι ὑπέγραψεν ἔγγραφον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐκ τῶν ὑστέρων ἐξηγεῖ τοὺς οὐσιαστικοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν οὐχὶ ἡ πρόσφατος ἀπογραφὴ τοῦ 1951, ἀλλὰ ἡ ἀπωτέρα ἀπογραφὴ τοῦ 1940. Εἰς τὸ ἔγγραφον τοῦτο ὑπάρχει πρῶτον ἡ ρητὴ καὶ κατηγορηματικὴ δήλωσις ὅτι ἡ τεχνικὴ ἐπεξεργασία τῶν δελτίων ἀπογραφῆς ἔχει περατωθῆ ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου 1955. Κατὰ συνέπειαν τὸ περίφημον ἐκεῖνο ἐπιχείρημα, ὅτι ἡ ἀπογραφὴ δὲν λήγει διὰ τῆς διενεργείας, ἀλλὰ διὰ τῆς ἐπεξεργασίας καὶ ὅτι δῆθεν δὲν ἔχει λήξει ἡ ἐπεξεργασία τῶν ἀπογραφικῶν δελτίων, παραμερίζεται καὶ παραμερίζεται ἀπὸ κείμενον τοῦ ὁποίου τὴν αὐθεντίαν, ὑποθέτω, οὐδεὶς θὰ θελήσῃ ν’ ἀμφισβητήσῃ. Κατόπιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἐξηγεῖ, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951, διότι μέρος τοῦ πληθυσμοῦ διέφυγε τῆς ἀπογραφῆς. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἤμην πρόθυμος νὰ δεχθῶ, ὡς καλῆς πίστεως συζητητής, τὴν ὀρθότητα τοῦ ἐπιχειρήματος, ἐὰν ὑπῆρχε τρόπος, ἀντὶ τῆς ἀπογραφῆς, ἡ ὁποία ἐμφανίζει τὸ ἐλάττωμα τοῦτο, νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἄλλη, ἡ ὁποία νὰ μὴ τὸ ἐμφανίζῃ ἢ νὰ τὸ ἐμφανίζῃ ὀλιγώτερον. Ἀλλὰ τὸ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ἀντὶ τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951, ἡ ὁποία παρουσιάζει πληθυσμὸν 7.600.000 περίπου, ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1940, ἡ ὁποία ἐμφανίζει πληθυσμὸν 7.200.000, τοῦτο ἀποτελεῖ τὸν πλέον μεγαλοπρεπῆ παραλογισμόν, τὸν ὁποῖον ἔχω ἀναγνώσει εἰς δημόσιον ἔγγραφον. (Χειροκροτήματα). Ὑπάρχει καὶ δεύτερον οὐσιαστικὸν ἐπιχείρημα.

§47Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1940 μᾶς δίδει ἓν ἀποτέλεσμα 7.200.000 περίπου κατοίκων. Ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1951 μᾶς δίδει τὸν ἀριθμὸν ποὺ ἀνεφέρατε, ἀλλὰ τὸ στατιστικὸν στοιχεῖον τοῦ πληθυσμικοῦ πλεονάσματος ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος μᾶς δίδει μίαν ἐτησίαν διαφοράν, ἀνερχομένην εἰς 93.000 περίπου κατοίκους. Κατὰ συνέπειαν, διὰ νὰ ἦτο ὀρθή, ἡ στατιστικὴ τοῦ 1951 θὰ ἔπρεπε νὰ ἀνέφερε πληθυσμὸν εἰς ἓν ποσόν μεγαλύτερον τῶν 1.040.000. Τί συνέβη; Ἀπὸ τὸ ἴδιον ποσοστόν, ἐὰν θέλωμεν νὰ κρίνωμεν τὴν περίπτωσιν, τὴν ὁποίαν σεῖς ἀνεφέρατε, θὰ εὑρισκόμεθα εἰς ἓν πέλαγος. Διατί; Διότι εἰς μὲν τὰ μεγάλα ἀστικὰ κέντρα, ὅπου ὑπῆρχεν ἡ δυνατότης τῆς καθολικῆς ἀπογραφῆς, θὰ εἴχομεν ἓν ποσοστὸν μεγαλύτερον, εἰς δὲ τὰς ἀγροτικὰς περιοχάς, ὅπου αἱ τοπικαὶ συνθῆκαι ἄθλιαι, ὅπως καὶ λόγῳ ἐξαιρετικῶν συνθηκῶν, ὡς εἰς τὰς Ἰονίους νήσους, θὰ εἴχομεν μίαν καταπληκτικὴν μείωσιν τοῦ πληθυσμοῦ εἰς βάρος τοῦ πληθυσμοῦ καὶ εἰς βάρος τῶν συντελεστῶν. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Γ. Πλατῆς).

§48Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ θέμα τῆς μὴ δημοσιεύσεως ἐξ ὅλης τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951 μόνον τοῦ μονίμου πληθυσμοῦ, δηλαδὴ τῶν δημοτῶν, τὸ ἔθιξα ἀπὸ τὸ καλοκαῖρι πέρυσιν. Ἀπησχόλησα ἐπανειλημμένως καὶ τὸν τότε Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ κ. Παπαληγούραν καὶ τὸν τότε ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Νικολίτσαν, ὡς καὶ τὰς ὑπηρεσίας τῆς Στατιστικῆς τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, αἱ ὁποῖαι μοῦ ἔλεγον ὅτι ἐτελείωσεν ἡ ἀπογραφή. Διατὶ δὲν δημοσιεύεται ἠρώτησα. Δὲν γνωρίζομεν, ἀπήντησαν. Ἐλήφθη ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Καὶ ὅταν συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἔφερα τὸ ζήτημα ἐπανειλημμένως ἀπὸ τὸ βῆμα αὐτὸ καὶ δὲν ἠδυνήθην νὰ λάβω ἀπάντησιν ἀπὸ κανένα. Κάποιος, νομίζω ὁ κ. Νικολίτσας, εἶπεν ὅτι ὑπάρχουν ὀλίγα σφάλματα, διότι μερικοὶ εἶναι γραμμένοι δυὸ φορές. Καὶ τοῦ ἀπήντησα ὅτι, ἐὰν εἰς τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1951 εἶναι μερικοὶ γραμμένοι εἰς δύο περιφερείας, εἰς τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940 εἶναι γραμμένοι εἰς πέντε περιφερείας. Ἀλλὰ ὁ λόγος, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἦτο αὐτός. Ἐμειοῦντο αἱ θέσεις τῶν βουλευτῶν εἰς ὡρισμένας περιφερείας, ὅπως εἰς τὴν Κεφαλληνίαν τοῦ κ. συναδέλφου, καὶ ηὐξάνοντο αἱ θέσεις τῶν Ἀθηνῶν καὶ δικαίως, ἀφοῦ πλῆθος κόσμου μετώκησαν καὶ ἔγιναν δημόται τῶν Ἀθηνῶν. Μεγαλυτέρα ἀδικία εἰς βάρος τῶν δημοτῶν τῶν πόλεων αὐτῶν δὲν ἔχει γίνει ἀπὸ καμμίαν ἄλλην Κυβέρνησιν. Εἶναι μία αὐθαιρεσία ἄνευ προηγουμένου εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς χώρας.

§49Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ διακοπὴ τοῦ ἐκ Κεφαλληνίας συναδέλφου, μοῦ δίδει καὶ πάλιν τὴν ἐντύπωσιν τῆς ματαιότητος τῶν κοινοβουλευτικῶν ἀγορεύσεων. Διότι καὶ πάλιν δὲν μὲ ἐπρόσεξεν ὁ ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως, ἐκ δευτέρου, διακόψας συνάδελφος. Κύριοι βουλευταί, ἂς ἐγκαταλείψωμεν τὸ θέμα αὐτὸ τοῦ πληθυσμοῦ. Εἶναι βέβαιον καὶ δὲν χρήζει ἀποδείξεως, ὅτι δὲν εἶναι λογικόν, νὰ λέγωμεν ὅτι θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει τὸ 1956 ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1940, ὄχι μόνον διότι ὑπάρχουν αἱ διαφοραὶ αὐταί, τὰς ὁποίας σᾶς ἀνέφερον, ἀλλὰ διότι εἶναι δεδομένον, ὅτι ἔχουν ἐπέλθει ὡρισμέναι μετακινήσεις πληθυσμοῦ, ὄχι μόνον ὑπὲρ τῶν μεγάλων πόλεων, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ ἀγροτικῶν τινῶν περιοχῶν, ὅπως εἶναι ὁλόκληρος ἡ Θεσσαλία καὶ δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους γνωρίζομεν ὅλοι. Ἦτο ἐκ τῶν προτέρων γνωστόν, ποῖον θὰ ἦτο τὸ πιθανὸν ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν εἰς τὰς περιφερείας, εἰς τὰς ὁποίας παρατηρεῖται αὔξησις τοῦ πληθυσμοῦ. Καὶ θὰ παρατηρήσῃ τίς εὐκόλως, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν παρέχει πλήρη ἐπιβεβαίωσιν τῆς τοιαύτης ἑρμηνείας τοῦ παραμερισμοῦ ἀπογραφῆς τοῦ 1951. Ὑπάρχει ὅμως καὶ δεύτερον οὐσιαστικὸν ἐπιχείρημα, τὸ ἐπιχείρημα ὅτι δὲν εἶχεν συμπληρωθῆ τὸ 1951 ἡ μετακίνησις τῶν συμμοριοπλήκτων. Ἐν πρώτοις, παρατηρῶ ὅτι ἡ ἀπογραφή, ἡ ὁποία ἔδει νὰ διεξαχθῇ τὸ ἔαρ τοῦ 1950, διεξήχθη τὸ 1951, ἀκριβῶς μετὰ τὴν διαπίστωσιν ὅτι ὁ λόγος οὗτος δὲν ὑφίστατο πλέον. Δεύτερον, παρατηρῶ ὅτι ἡ ἀπογραφή, ἧς δὲν ἐδημοσιεύθησαν τ’ ἀποτελέσματα, δὲν ἀφεώρα τὸν πραγματικὸν πληθυσμόν. Ἀφεώρα τὸν νόμιμον πληθυσμὸν καὶ ὁ νόμιμος πληθυσμὸς προέκυπτεν ἐκ βεβαίου στοιχείου, προέκυπτεν ἐκ τῆς ἀπογραφῆς ταὐτότητος, ἡ ὁποία τὸ 1951, μετὰ τὸν συμμοριτοπόλεμον καὶ τὰ μέτρα ἀσφαλείας, τὰ ὁποῖα εἶχον ληφθῆ, ἐξεδίδετο μετὰ μεγίστης προσοχῆς καὶ μετὰ μεγίστης αὐστηρότητος. Καὶ ἡ μὴ ὕπαρξις ταὐτότητος, ἀπετέλει ἀστυνομικὸν ἀδίκημα καὶ ἐδιώκετο ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχεν ταὐτότητα. Δὲν ἠδύνατο κατ’ ἀκολουθίαν κανεὶς νὰ εἴπῃ εἰς τὸν ἀπογραφέα ὅτι δὲν ἔχει ταὐτότητα καί, ὡς ἐκ τούτου, ἅπαντες ἐνεφάνιζον τὴν ταὐτότητα καὶ ἦτο εὐκολωτάτη ἡ διαπίστωσις τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ ἀντιληφθῆτε ποία εἶναι ἡ λογικὴ συνοχή, ἡ ὁποία διέπει τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ θέμα, θὰ σᾶς εἴπω τοῦτο.

§50Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Θὰ πρέπει νὰ ξεύρουν οἱ κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐδημοσιεύθησαν ὅλαι αἱ στατιστικαὶ τοῦ 1951... Καὶ δὲν ἔμενε παρὰ μόνον τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ, δηλαδὴ τῶν δημοτῶν.

§51Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἐὰν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν ἀμφιβολίαι καὶ ἐπιφυλάξεις ὡς πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν μόνον ὡς πρὸς τὸν πραγματικὸν καὶ μόνιμον πληθυσμόν. Ἀλλὰ ὅσον ἀφορᾷ τὸν πραγματικὸν καὶ μόνιμον πληθυσμόν, οἱ πίνακες ἔχουν δημοσιευθῆ, ἔχουν κυρωθῆ διὰ διαταγμάτων καὶ πλεῖσται νομικαὶ συνέπειαι ἐπέρχονται ἤδη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ δεδομένου τούτου. Φαίνεται ὅτι ἡ ἀνησυχία περὶ τῆς μὴ ἀκριβείας τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951, ἐγεννήθη μόνον ἐν ὄψει τῆς ἐκδόσεως τοῦ διατάγματος περὶ καθορισμοῦ τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν. Ἔχω τὴν πληροφορίαν καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ νὰ τὴν ἐπιβεβαιώσῃ ἢ νὰ τὴν διαψεύσῃ —καὶ τὸ λέγω αὐτό, διότι ἔχω ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν προσωπικήν του ἐντιμότητα— νὰ μοῦ εἴπῃ, ἐὰν εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ ὑπηρεσία Στατιστικῆς εἶχεν ἀποστείλει τοὺς πίνακας εἰς τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον, ὅτι εἶχε γίνει ἡ στοιχειοθέτησις τῶν πινάκων καὶ ὅτι ἔλειπε μόνον ἡ ἀρίθμησις τῶν φύλλων τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅτι δριμεῖα ἐπέμβασις Κυβερνητικὴ ἠμπόδισε τὴν δημοσίευσιν τῶν ἑτοίμων φύλλων τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἀνεγράφετο ὁ πληθυσμὸς τῆς χώρας, ὁ πραγματικός. Ἰδού, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τί ὀφείλεται ἡ παρουσία τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰ ἑδώλια αὐτά.

§52Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑπ. Συντονισμοῦ). Αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀναφέρετε, κύριε συνάδελφε, ὡς γενόμενον τὸν Δεκέμβριον καὶ τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ σᾶς ἐπιβεβαιώσω, ἐπειδὴ μοῦ ἐκάματε τὴν τιμὴν νὰ εἴπητε ὅτι ἔχετε ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν προσωπικήν μου ἐντιμότητα, σᾶς δηλῶ ὅτι, ἐγὼ τοὐλάχιστον, τὸ ἀγνοῶ τελείως.

§53Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Παρακαλῶ, οἱ κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἀπεπειράθησαν νὰ χειροκροτήσουν, νὰ προσέξουν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἦτο προνοητικός, διότι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κατέχω δοκίμιον τῶν ἐν λόγῳ φύλλων...

§54Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ ὑπάρχουν ἄνθρωποι ἔχοντες...

§55Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ εἶπεν, ὅτι ἀγνοεῖ τὸ γεγονός. Κακῶς ἐνόμισαν τινές, ὅτι ἡ ἄγνοια ταυτίζεται πρὸς τὴν ἀνυπαρξίαν. Μόνον ἡ στρουθοκάμηλος νομίζει ὅτι ὅ,τι ἀγνοεῖ δὲν ὑπάρχει. Κύριοι συνάδελφοι, εἰσέρχομαι εἰς τὸ τρίτον κεφάλαιον. Τὸ θέμα τῆς στρατιωτικῆς ψήφου. Τὸ θέμα τοῦτο, ὀφείλει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ μὲ ἀπόλυτον συνείδησιν εὐθύνης. Ἐπιθυμῶ νὰ πιστεύουν οἱ κ.κ. συνάδελφοι, τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος, ὅτι δὲν κατέχομαι ἀπὸ ἀγανάκτησιν διὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς στρατιωτικῆς ψήφου, ἐκ τοῦ λόγου ὅτι ἐστράφη ἐναντίον μας. Σέβομαι καὶ θέλω νὰ εἴπω καὶ εἰς τὸν ἀγαπητὸν στρατηγὸν Ἰατρίδην, ὁ ὁποῖος εἶναι ἕτοιμος νὰ μὲ διακόψῃ, ὅτι κατέχομαι ἀπὸ αἴσθημα σεβασμοῦ καὶ ἀγάπης πρὸς τὸν στρατόν. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ πρόβλημα εἶναι πράγματι μέγα. Ἐὰν κατ’ ἀρχὴν δεχθῶμεν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφίζουν οἱ στρατιωτικοί, ἐνδέχεται νὰ προκαλέσωμεν πολιτικὴν ἀνωμαλίαν καὶ νὰ διαπράξωμεν ἀδικίαν εἰς βάρος τῶν νέων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀποκτοῦν τὴν νόμιμον ἡλικίαν καὶ ταὐτοχρόνως ὑπηρετοῦν τὴν πατρίδα. Καὶ εἰς τὰς περιπτώσεις μάλιστα κατὰ τὰς ὁποίας δὲν εὑρίσκονται ὑπὸ τὰ ὅπλα, μόνον οἱ νεοσύλλεκτοι, ἀλλὰ ἔχομεν ἐπιστράτευσιν, ἡ ἀπομάκρυνσις μεγάλου ἀριθμοῦ ψηφοφόρων προκαλεῖ ἀμφιβολίαν περὶ τῆς γνησιότητος τοῦ ἀποτελέσματος τῶν ἐκλογῶν. Ἐξ ἄλλου ὅμως, εἶναι δυσχερὲς νὰ ἀγνοήσωμεν τὰ πικρὰ συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα μᾶς ὑποβάλλει ἡ ἀνάμνησις τῆς πολιτικῆς ἱστορίας τοῦ τόπου. Ἀναμφιβόλως ἡ ἀνάμιξις τῶν στρατιωτικῶν, τῶν ἐν ἐνεργείᾳ, εἰς τὴν πολιτικήν, ὑπῆρξεν ἡ ἀφορμὴ τῶν περισσοτέρων δεινῶν εἰς τὴν χώραν μας. Καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ εὐερέθιστος ἑλληνικὸς χαρακτήρ, ὁ εὐκόλως ἐπιρρεπὴς εἰς τὸν φανατισμόν, δὲν εἶναι κατάλληλος διὰ τὴν καθιέρωσιν τῆς ψήφου τῶν στρατιωτικῶν. Δυσκόλως ὁ ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος καὶ ἔχει καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ ἐπιρροὴν ἐπὶ τοῦ στρατοῦ του, θ’ ἀποφύγῃ ὑπὸ τοῦ νὰ ἀσκήσῃ ἄμεσον ἢ ἔμμεσον ἐπιρροὴν ἐπὶ τῶν στρατιωτῶν του, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ψῆφον των.

§56Δ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Θὰ ἀναφέρεσθε, κ. συνάδελφε, εἰς συγκεκριμένα γεγονότα. Εἴπατε, ὅτι δυσκόλως ὁ ἀξιωματικὸς δύναται νὰ ἀποφύγῃ νὰ ἐπηρεάσῃ τὸν στρατιώτην...

§57Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὄχι, στρατηγέ μου δὲν εἶπον αὐτό, εἶπον τὸ ἑξῆς, τὸ ὁποῖον θὰ παρεκάλουν νὰ προσέξητε. Εἶπον, ὅτι ὁ χαρακτὴρ τοῦ Ἕλληνος, χωρὶς οὐδεμίαν ἐξαίρεσιν, εἶναι ἐπιρρεπὴς πρὸς τὸν φανατισμόν. Ὁ Ἕλλην ἀξιωματικὸς φανατίζεται μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ πολιτικόν του πάθος εἶναι ἐκπλήρωσις ἐθνικοῦ καθήκοντος. Προσωπικῶς, παρ’ ὅτι, ἀπὸ θεωρητικῆς ἀπόψεως, θὰ ἐπεθύμουν νὰ καθιερωθῇ γενικῶς ἡ στρατιωτικὴ ψῆφος, διότι δὲν δέχομαι, ὅτι ὁ στρατευόμενος πολίτης παύει νὰ εἶναι πολίτης, φοβοῦμαι ὅτι, ἐν ὄψει τῶν δεδομένων τῆς ἑλληνικῆς πραγματικότητος, ὀφείλω νὰ ὑποστηρίξω ἐξαίρεσιν ἀπὸ τῆς γενικῆς θεωρητικῆς ἀρχῆς καὶ νὰ δεχθῶ, ὅτι εἶναι προτιμότερον ὁ Ἕλλην στρατιώτης νὰ μὴ ψηφίζῃ.

§58Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ Ἕλλην στρατιώτης, ὅπως ὅλοι οἱ πολῖται, ψηφίζουν πάντοτε. Οὐδεὶς ἐπρότεινε νὰ μὴ ψηφίζουν οἱ στρατιῶται. Ἀλλὰ πότε; Ὅταν εἶναι εἰς τὸν τόπον τῆς περιφερείας των, τῆς ἐκλογικῆς. Οὐδεὶς ἐπρότεινε νὰ μὴ ψηφίζουν οἱ στρατιῶται. Ἐγὼ ὑπεστήριξα τὴν ἄποψιν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς νὰ μὴ ἐπεκταθῇ ἡ ψῆφος τοῦ στρατοῦ, διότι προέβλεπον, ὅτι θὰ γίνουν ὅσα ἔγιναν.

§59Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ αὐτῶν ποὺ εἴπατε σεῖς καὶ αὐτῶν ποὺ λέγει ὁ κ. Χαβίνης.

§60Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἰδοὺ ποία εἶναι ἡ ἄποψίς μου. Ὁ στρατιώτης, ὁ ὁποῖος συμπίπτει νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν περιφέρειαν, ὅπου δικαιοῦται νὰ ἀσκῇ τὸ ἐκλογικόν του δικαίωμα, βεβαίως δύναται νὰ ψηφίζῃ. Περὶ τούτου δὲν γεννᾶται ἀμφιβολία. Ὁσάκις γίνεται λόγος περὶ τῆς ψήφου τῶν στρατιωτῶν, γίνεται λόγος περὶ τῆς ψήφου ἐκείνων τῶν στρατιωτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εὑρίσκονται εἰς τὴν ἐκλογικὴν περιφέρειαν, ὅπου δικαιοῦνται νὰ ἀσκοῦν τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην εἶπον, ὅτι κατὰ τὴν γνώμη μου δὲν εἶναι ὀρθὸν οἱ στρατιῶται, δυνάμει ἐξαιρετικῶν διατάξεων, νὰ ἀποκτήσουν τὸ δικαίωμα νὰ ἀσκήσουν ἀνωμάλως τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα. Ταῦτα κατ’ ἀρχήν. Εἰσέρχομαι ἤδη εἰς τὸ θέμα τῆς διεξαγωγῆς τῆς ψηφοφορίας τῶν στρατιωτῶν. Ὁ ἀγαπητός μου φίλος, ὁ Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος, ἠθέλησε νὰ μᾶς δώσῃ μίαν ἐξήγησιν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀποτέλεσμα καὶ εἶπεν: «Διατὶ ἀπορεῖτε, ὅτι ἐλάβατε τὸ 60% π. χ. τῶν ψήφων εἰς τὰ πολιτικὰ τμήματα καὶ μόνον τὸ 10% εἰς τὰ στρατιωτικά; Τὸ πρᾶγμα ἔχει μίαν ἁπλουστάτην ἐξήγησιν, χωρὶς νὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναζητήσωμεν ἐπηρεασμοὺς ἢ πιέσεις ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν». Καὶ ποία ὑπῆρξεν ἡ ἐξήγησις; Ὅτι οἱ μὲν πολῖται εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν ἐπιρροὴν τῶν πολιτευομένων, οἱ στρατιῶται ὅμως ψηφίζουν, οὕτως εἰπεῖν, χωρὶς νὰ ὑποστοῦν τὸν ἐπηρεασμὸν οὐδενός. Καὶ ἐπειδὴ φαίνεται, κατὰ τὴν θεωρίαν τοῦ ἀγαπητοῦ μου φίλου, ἐκ γενετῆς οἱ Ἕλληνες ἀνήκουν εἰς τὸ κόμμα, εἰς τὸ ὁποῖον συμπίπτει νὰ ἀνήκῃ καὶ αὐτός, δι’ αὐτό, χωρὶς ἐπηρεασμόν, ψηφίζουν κατὰ 90% ὑπὲρ αὐτοῦ τοῦ κόμματος (χειροκροτήματα), ἐνῷ μὲ τὸν ἐπηρεασμὸν τῶν ἰδικῶν μας πολιτευομένων ἐπέρχονται λυπηραὶ μεταβολαί. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀγαπητὸς φίλος νὰ εἴπω, ὅτι παρ’ ὅλην μου τὴν συμπάθειαν – καὶ γνωρίζει πόσον εἶναι εἰλικρινὴς ἡ συμπάθειά μου – δὲν δύναμαι νὰ παρακολουθήσω τὸν συλλογισμόν του. Καὶ διὰ ν’ ἀποδείξω εἰς τὸν ἀγαπητὸν στρατηγὸν πόσον εἶμαι ἀνεπηρέαστος ἀπὸ οἱανδήποτε προκατάληψιν, θὰ τοῦ εἴπω, ὅτι δὲν πιστεύω καὶ ἐὰν ἀκόμη κατεβλήθη προσπάθεια διαφωτίσεως τῶν στρατιωτῶν ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν θέλω νὰ βεβαιώσω, διότι δὲν τὸ γνωρίζω, καὶ ἂν ἀκόμη κατεβλήθη τοιαύτη προσπάθεια, δὲν δέχομαι, ὅτι ἤσκησεν ἐπιρροήν τινα ἐπὶ τῆς ψήφου τῶν στρατιωτῶν. Ἄλλα πράγματα ἤσκησαν ἐπιρροήν. Τοῦτο εἶναι ἡ ἔλλειψις μυστικότητος τῆς στρατιωτικῆς ψηφοφορίας. Ἡ ἔλλειψις μυστικότητος ἐπῆλθε διὰ τῆς ἐφαρμογῆς δύο μεθόδων. Μέθοδος πρώτη: Κατὰ τὴν ψηφοφορίαν, ὁ στρατιώτης ὤφειλε νὰ παρουσιάσῃ εἰς τοὺς ἀξιωματικούς του τὰ ψηφοδέλτια, τὰ ὁποῖα δὲν ἐχρησιμοποίησεν.

§61Δ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀνακριβέστατον. Πρέπει νὰ μᾶς πῆτε ποῦ ἔγιναν αὐτά. (Φωναὶ ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως: Ἀκριβέστατον, ἀκριβέστατον. Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ ἡσυχία.

§63Δ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Δὲν χρειάζομαι φωνάς. Ἐγὼ ἀπευθύνομαι πρὸς τὸν ρήτορα.

§64Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ προκειμένου, εἶναι ὅτι ὑπάρχει βεβαιότης περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς μεθόδου ταύτης.

§65Δ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Συγκεκριμένας περιπτώσεις νὰ ἀναφέρετε.

§66Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὁ ἴδιος ἔχω μεταβῆ εἰς πλεῖστα στρατιωτικὰ τμήματα καὶ δὲν εἶναι ἡ πρώτη ἐκλογή, τὴν ὁποίαν παρακολουθῶ. Ὄπισθεν τοῦ παραπετάσματος, ὄπισθεν τοῦ ὁποίου ψηφίζει ὁ ἐκλογεύς, δὲν ὑπῆρχεν εἷς οὐδὲν στρατιωτικὸν τμῆμα οὔτε ἕνα ψηφοδέλτιον. Καὶ αὐτὸ δύνανται νὰ τὸ βεβαιώσουν ὅλοι οἱ βουλευταί μας.

§67Δ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε;

§68Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, ὄχι. Νὰ τελειώσω, πρῶτα, τὸν συλλογισμόν μου καὶ κατόπιν σᾶς ἐπιτρέπω. Ὑποστηρίζω, ὅτι εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν καὶ εἶναι βέβαιον, ὑπάρχει ὑλικὴ ἀπόδειξις, ὅτι ὁ στρατιώτης — πᾶς στρατιώτης, χωρὶς καμμίαν ἐξαίρεσιν— ἐκράτησε τὰ μὴ χρησιμοποιηθέντα ψηφοδέλτια. Καί, ἐπειδὴ συμπίπτει νὰ στρατεύωνται, ὄχι μόνον οἱ συγγενεῖς τῶν βουλευτῶν τῆς πλειοψηφίας, ἀλλὰ καὶ οἱ συγγενεῖς τῶν βουλευτῶν τῆς μειοψηφίας, καὶ ἐπειδὴ εἴχομεν τὴν περιέργειαν, Στρατηγέ μου, νὰ ἐρωτήσωμεν: «Διατὶ δὲν ἐρρίψατε τὰ ψηφοδέλτια, ὅπως κάμνουν ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἐκλογεῖς;» μᾶς ἀπήντησαν: «Μᾶς ἐζητήθησαν». Καὶ ἐζητήθησαν ὑπὸ δύο τύπους, Στρατηγέ μου. Ὁ εἷς τύπος ἦτο, ὁ πλέον ἐπιφυλακτικός: Ἐπειδὴ ἔχομεν ἔλλειψιν χάρτου εἰς τὸν Στρατόν, θέλομεν νὰ κάμωμεν μπλόκ. Ὁ δεύτερος, ἦτο, Στρατηγέ μου, πολὺ γενναιότερος: Θέλομεν νὰ ξεύρωμεν τί ἐψήφισες. Ἰδού, αἱ δύο μέθοδοι, αἱ ὁποῖαι ἐφηρμόσθησαν.

§69Δ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Κατηγορεῖτε ὁλόκληρον τὸ Σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν καί, νομίζω, ὅτι εἶναι ἔγκλημα αὐτὸ ποὺ κάμνετε αὐτὴν τὴν στιγμήν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§70Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἀφῆστε τα αὐτά. Ἐδῶ δὲν εἶναι λόχος. Εἶναι Βουλή, ἐδῶ.

§71Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Θὰ ἀπαντήσω ἐγὼ εἰς τὸν κ. Ἰατρίδην.

§72Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ἐπεθύμουν νὰ παραταθῇ ἡ συζήτησις πέραν τοῦ δέοντος.

§73Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Οἱ στρατιῶται γνωρίζουν τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι τοὺς ἔδωσαν τὰς διαταγὰς καὶ ὅταν ἀπολυθοῦν θὰ τοὺς καταγγείλουν καὶ θὰ ἴδωμεν, ἂν θὰ ἔχουν θέσιν εἰς τὸ στράτευμα οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοί. Αὐτούς, τοὺς γνωρίζομεν καὶ ἡμεῖς, ἀλλὰ δὲν θέλομεν νὰ τοὺς εἴπωμεν. Θὰ ὁμιλήσω ἐπ’ αὐτοῦ ἐκτενῶς.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ γίνωνται διακοπαί. Δὲν δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§75Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δὲν θὰ ἐπιτρέψω πλέον καμμίαν διακοπήν, ἐκ σεβασμοῦ πρὸς τὴν Βουλήν.

§76Δ. ΙΑΤΡΙΔΗΣ. Διατὶ δὲν παρουσιάσθη αὐτό, εἰς τοὺς Κρήτας στρατιώτας;

§77Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἔχω ἐπιστολὰς ὅτι ἠσκήθη βία ἐπ’ αὐτῶν τρομερά. Μοῦ γράφουν: Ἀγαπητὲ κ. Καλκάνη, δὲν σὲ ἐψήφισα, διότι, ἂν σὲ ἐψήφιζα, θὰ ἐπήγαινα χαμένος. Ἔχω σωρείαν τοιούτων ἐπιστολῶν.

§78Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Περὶ τῆς ἐλλείψεως μυστικότητος εἰς τὴν ψηφοφορίαν τῶν στρατιωτῶν, ὑπῆρξε καὶ πρόνοια ἐν τῷ ἐκλογικῷ νόμῳ. Εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ὁρίζεται ὅτι ψηφίζουν οἱ στρατιῶται τοὺς ὑποψηφίους τῆς περιφερείας τῆς καταγωγῆς των. Τοῦτο τὸ δεδομένον εἶναι ἀναγκαῖον νὰ συνδεθῇ πρὸς τὸν τρόπον καθ’ ὃν κατανέμονται οἱ στρατευμένοι εἰς τὰς Μονάδας των. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ παλαιὰ Συντάγματα, κατὰ καταγωγήν, δὲν ὑφίστανται πλέον. Ὑπάρχουν Συντάγματα, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν στρατιῶται ἐξ ὅλων τῶν περιφερειῶν καὶ εἰς πᾶσαν στρατιωτικὴν Μονάδα ὑπάρχουν στρατιῶται, οἱ ὁποῖοι ἀντιπροσωπεύουν ὅλας τὰς ἐκλογικὰς περιφερείας τῆς Χώρας καὶ ἑκάστη Μονάς, ἡ ὁποία ψηφίζει, ἔχει 1, 2, 3, 4, 5 τὸ πολὺ στρατιώτας ἀπὸ ἑκάστην περιφέρειαν. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς δὲν ἐλήφθη πρόνοια νὰ συγκεντρωθοῦν οἱ κλειστοὶ φάκελλοι ὅλων τῶν στρατιωτικῶν ψηφοδελτίων εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον ποὺ ἀνήκουν καὶ νὰ ἀνοιχθοῦν ἐκεῖ, χωρὶς νὰ εἶναι γνωστὸν τί ἐψήφισεν ὁ στρατιώτης τῆς Αʹ ἢ Βʹ Μονάδος, δὲν ὑπάρχει, ὡς ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς διατάξεως ταύτης τοῦ νόμου μυστικότης τῆς ψηφοφορίας τῶν στρατιωτῶν. Τόση δὲ ἦτο ἡ βεβαιότης, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι οἱ στρατιωτικοὶ λόγῳ ἐλλείψεως μυστικότητος τῆς ψηφοφορίας, θὰ ἐψήφιζον ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε ἐλήφθη πρόνοια νὰ ἐπαυξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ψηφιζόντων στρατιωτῶν. Ἔχει ὁρισθῆ εἰς τὴν παράγραφον 13 τοῦ ἄρθρου 30 τοῦ νόμου 3457 τὸ ἑξῆς, τὸ ὁποῖον ἐκ πρώτης ὄψεως θὰ ἐκληφθῇ ὡς τελείως ἀθῶα διάταξις. Ἡ συμπλήρωσις τοῦ 21ου ἔτους τῆς ἡλικίας τῶν εἰς τὰς καταστάσεις ἐγγραφομένων ἐκλογέων, δηλαδὴ εἰς τὰς καταστάσεις τοῦ ἄρθρου 145 τοῦ Κώδικος, ὑπολογίζεται βάσει τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 4342 τοῦ 1940 περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν Στρατοῦ. Δηλαδὴ πᾶς γεννηθεὶς τὸ ἔτος 1946 ἐλογίσθη γεννηθεὶς τὴν 1ην Ἰανουαρίου τοῦ ἔτους. Τοῦτο εἶναι ἀπολύτως θεμιτὸν προκειμένου περὶ στρατολογίας, ἀλλὰ ἀποτελεῖ πρόδηλον παραβίασιν τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν νόμων, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ψηφοφορίαν. Ἐψήφισαν διὰ τοῦτο πολλαὶ χιλιάδες στρατιωτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον συμπληρώσει τὸ 21ον ἔτος τῆς ἡλικίας.

§79Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Βορείου Ἑλλάδος). Ποῖα εἶναι ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία παρεβιάσθη;

§80Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Θὰ παρετηρήσατε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ὁ φέρων τὸ βάρος τῆς πατρότητος τοῦ νομοσχεδίου, φρονίμως ποιῶν, δὲν διέκοψε. Παραβιάζεται, κ. Ὑπουργέ, ἡ ἀρχὴ τῆς ἰσότητος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίζουν οἱ ἄλλοι μὲν ὅταν συμπληρώσουν τὸ 21ον ἔτος τῆς ἡλικίας καὶ οἱ στρατιῶται νὰ ψηφίζουν πρὸ τῆς συμπληρώσεως τοῦ 21ου ἔτους.

§81Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Βορείου Ἑλλάδος). Ἡ διάταξις εἶναι γενική.

§82Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Διὰ πάντας τοὺς πολίτας, προκειμένου νὰ ἀσκήσουν τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα, ἡ ἡλικία των ὑπολογίζεται ὅταν συμπληρώσουν τὸ 21ον ἔτος τὸν Ἰανουάριον τοῦ ἔτους. Σᾶς παρέχω τὴν πληροφορίαν ὅτι καὶ αἱ γυναῖκες ἡμερολογιακῶς ὑπολογίζουν τὴν ἡλικίαν των, προκειμένου νὰ ἀσκήσουν τὰ ἐκλογικά των δικαιώματα.

§83Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ἀναγκάζομαι νὰ σᾶς παραπέμψω εἰς τὴν ἐγκύκλιον τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν παροῦσαν ἐκλογήν, εἰς τὴν ὁποίαν ρητῶς ἐφιστᾶται ἡ προσοχὴ τῶν Ἐφορευτικῶν Ἐπιτροπῶν, ὅτι οὐδεὶς ὅστις δὲν συνεπλήρωσε πράγματι ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν τὸ 21ον ἔτος τῆς ἡλικίας θὰ ψηφίσῃ. Ἐνῷ ἀντιθέτως εἰς τὴν ἐγκύκλιον, ἡ ὁποία ἐξεδόθη διὰ τὸν Στρατόν, ὁρίζεται τὸ ἀντίθετον.

§84Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Δὲν θὰ ἐπεθύμουν νὰ διακυβεύσετε τὸ κῦρος σας ὡς νομικοῦ, ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος. (Χειροκροτήματα).

§85Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω μίαν παρατήρησιν νὰ κάμω, ὅτι ὁ Διευθυντὴς τοῦ γραφείου τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ μορφάζει κατὰ τὴν συζήτησιν. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ τὸ παρετήρησα. Θὰ παρακαλέσω νὰ ἐπιστηθῇ ἡ προσοχὴ τοῦ κ. Συριώτη ὅταν παρίσταται ἐδῶ, εἰς τὴν Βουλήν, νὰ γνωρίζῃ ὅτι εἶναι ξένος εἰς τὴν Βουλὴν καὶ συνεπῶς πρέπει νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν θέσιν του. (Χειροκροτήματα).

§86Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ καμμία ἀμφιβολία περὶ τῆς ὀρθότητος τῆς ἀπόψεώς μου, σᾶς παρέχω καὶ πάλιν τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἔχουν ἐκδοθῆ δύο ἐγκύκλιοι, μία ἐγκύκλιος, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν ψῆφον τῶν πολιτῶν καὶ μία ἐγκύκλιος, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν ψῆφον τῶν στρατιωτικῶν.

§87Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Διευθυντὴς τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου κάθεται ἔτσι. Ἀσεβεῖ πρὸς τὴν Βουλήν.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ δημιουργῆτε ζήτημα, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει.

§89Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ρητὴ ἡ διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ, κατὰ τὴν ὁποίαν οὐδεὶς ξένος πρὸς τοὺς βουλευτὰς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μετέχῃ εἰς τὰς συζητήσεις καὶ τὰς ἐκδηλώσεις τοῦ Σώματος. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἄλλη διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ, ἡ ὁποία ὁρίζει ὅτι τὰς συνεδριάσεις τοῦ Σώματος διευθύνει ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ ὄχι οἱ βουλευταὶ ἐκ τῶν ἑδωλίων. Παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ τοῦτο, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος, ὁ ὁποῖος ἐνόμισεν, ὅτι θὰ ἔπρεπε μὲ τόσην γενναιότητα περιβεβλημένος τὴν βουλευτικὴν ἰδιότητα, νὰ ἐπιτίθεται κατὰ προσώπου, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ λόγου εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, θὰ ἔπρεπε νὰ προσέξῃ νὰ μὴ γίνῃ ἐκεῖνος παραίτιος τῆς παραβάσεως τοῦ Κανονισμοῦ.

§90Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κάμνω μίαν δήλωσιν, ὅτι ὁ κ. Διευθυντὴς τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου δὲν ἀλλάζει στάσιν, ἡ ὁποία εἶναι ἀσεβὴς πρὸς τὴν Βουλήν, ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀποχωρήσω τῆς Βουλῆς.

§91Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρ’ ὅλην τὴν συμπάθειαν, τὴν ὁποίαν ἔχω εἰς τὸν Διευθυντὴν τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου, δὲν δύναμαι, παρὰ νὰ ἀποδοκιμάσω τὴν στάσιν του. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, κ. Πρόεδρε, εἰς τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς, δὲν εὑρίσκονται, παρὰ μόνον οἱ βουλευταὶ καὶ οὐδεὶς ἄλλος. Οἱ παρευρισκόμενοι πάντως, μὴ βουλευταί, πρέπει νὰ ἔχουν στάσιν εὐπρεπῆ.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνώτατοι ὑπάλληλοι, χρήσιμοι εἰς τὰς συζητήσεις, παρευρίσκονται εἰς τὴν αἴθουσαν.

§93Γ. ΚΑΤΣΑΦΑΔΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῆται ἡ στάσις εἰς τὸ παρελθόν.

§94Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, μοῦ ἐπιτρέπετε; Μέχρι τοῦδε, χάρις εἰς τὴν ἀνοχὴν καὶ τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ ρήτορος, ἔγινε κατάχρησις διακοπῶν. Θέλομεν νὰ ἀκούσωμεν τὸν ρήτορα νὰ ὁμιλήσῃ καὶ ἐλπίζω νὰ εἶναι ἡ Βουλὴ σύμφωνος, ὅτι ἔληξεν ἡ περίοδος τῶν διακοπῶν, διότι ἄλλως, λόγος δὲν ὑπάρχει.

§95Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Μήπως ἐπιτρέπετε μίαν τελευταίαν διακοπήν; Διεπιστώσατε μίαν κατηγορίαν, ἡ ὁποία ἔχει μεγάλην σημασίαν; ἤτοι, ὅτι ἦτο διατεταγμένη ἡ παρουσίασις τῶν ψηφοδελτίων, τὰ ὁποῖα δὲν ἐχρησιμοποιήθησαν. Καὶ ἐρωτῶ, φαντάζεσθε δηλ. ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἀξιωματικὸς σεβόμενος τὸν ἑαυτόν του, νὰ ὑποβάλῃ μίαν παραίτησιν; (Θόρυβος). Ὑποτιμᾶτε τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς παρατάξεώς σας. Ἐπικαλοῦμαι τὸν ναύαρχον κ. Τούμπαν. Θὰ ἠνείχετο τοιαύτην κατάστασιν; Αὐτὰ δὲν πρέπει νὰ λέγωνται ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§96Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Τὴν ἀπάντησιν θὰ τὴν δώσω ἐγὼ εἰς τὸν κ. Βουρδουμπᾶν καὶ ἡ ἀπάντησίς μου εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὑπάρχουν ἀξιωματικοὶ —καὶ πολλοὶ— οἱ ὁποῖοι θὰ ὑπέβαλον τὴν παραίτησίν των. Ἀλλὰ ἡ διαταγὴ δὲν ἐδόθη εἰς αὐτούς, διότι δὲν ἐνετάλησαν αὐτοὶ νὰ ὁδηγήσουν τὰς μονάδας εἰς τὰς κάλπας, διότι φοβοῦμαι ὅτι ὄπισθεν καὶ αὐτοῦ τοῦ θλιβεροῦ φαινομένου, τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη κατὰ τὰς ἐκλογάς, ὑπάρχει καὶ πάλιν ὁ Ι.Δ.Ε.Α. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§97Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὑποτιμᾶτε τοὺς ἀξιωματικούς.

§98Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐγένετο ὅ,τι ἐγένετο. Οἱ νόμοι παρέχουν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μετάσχει τῶν ἐκλογῶν, τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσουν τὴν νομιμότητα τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν. Ἐζητήσαμεν νὰ λάβωμεν γνῶσιν ὡρισμένων στοιχείων καὶ ἡ πρώτη ἀπάντησις, ἡ ὁποία ἐδόθη, ὄχι εἰς ἐμὲ προσωπικῶς, ὑπῆρξεν, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι δυσχερές, διότι προσκρούει εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τηρηθῇ στρατιωτικὸν μυστικόν. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀντιληφθῶ εἰς τί ἔγκειται τὸ στρατιωτικὸν μυστικόν, τὸ ὁποῖον ἠμπόδιζε νὰ παρασχεθοῦν τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐζητήσαμεν. Δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀντιληφθῶ, διατὶ εἰς τὸν νόμον ὑπάρχει μία διάταξις, τὴν ὁποίαν δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ ἐλέγξῃ οὐδεὶς στρατιωτικὸς ἀπὸ ἀπόψεως σκοπιμότητος καὶ ἡ ὁποία ὁρίζει, ὅτι: «Οἱ Νομάρχαι.... (ἀναγινώσκει) χορηγοῦν εἰς τὰ δηλωθέντα εἰς τὴν Νομαρχίαν καὶ ὅπως μετάσχουν εἰς τὰς ἐκλογὰς κόμματα ἢ συνασπισμοὺς κομμάτων ἐπὶ τῇ αἰτήσει των ἀριθμητικὰς ἢ ὀνομαστικὰς καταστάσεις τῶν ἐν ἑκάστῃ περιφερείᾳ ὑπηρετούντων ἐκλογέων τῆς παραγράφου 1». Ἡμεῖς, δὲν ἐζητήσαμεν ποτὲ τίποτε ἄλλο, παρὰ μόνον αὐτό, τὸ ὁποῖον ρητῶς ὁ νόμος ἐπιτρέπει νὰ γνωρίζωμεν. Καὶ κατόπιν ἐλέχθη, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ δοθοῦν αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας θὰ ἐζητούσαμεν, ἀλλὰ ὄχι ὡς πρὸς ὅλας τὰς περιφερείας, ἀλλὰ μόνον ὡς πρὸς τοὺς ψηφίσαντας εἰς ὡρισμένην περιφέρειαν. Τοῦτο ὅμως ἦτο τελείως ἀνωφελές. Διότι οἱ ψηφίσαντες εἰς ὡρισμένην περιφέρειαν, δὲν ἦσαν ὅλοι οἱ ψηφίσαντες τοὺς ὑποψηφίους ὡρισμένης περιφερείας. Κατ’ ἀκολουθίαν, ἦτο τελείως ἀνωφελὲς νὰ μᾶς δοθῇ τοιαύτη πληροφορία. Δὲν θέλω νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὸ λυπηρὸν ἐπεισόδιον ἑνὸς ἀνακοινωθέντος, τοῦ ὁποίου ἠρνήθη τὴν πατρότητα, εὐτυχῶς, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, χωρὶς ὅμως νὰ πληροφορηθῶ ἐὰν ἐτιμωρήθησαν «οἱ ἔγκυροι πολιτικοὶ καὶ στρατιωτικοὶ κύκλοι» οἱ ὁποῖοι προέβησαν εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ ἀνακοινωθέντος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει......

§99Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἀπὸ ποῖον ἐχαρακτηρίσθησαν οἱ κύκλοι ὡς κυβερνητικοὶ καὶ στρατιωτικοί;

§100Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἀπὸ ὅλας τὰς ἐφημερίδας τῆς Συμπολιτεύσεως. Ἀναφέρομαι ρητῶς εἰς τὴν «Καθημερινήν».

§101Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐθν. Ἀμύνης). Γνωρίζετε, ὅτι τὸ Σάββατον, εἰς τὰς 24 Μαρτίου, ἐπληροφορήθην καὶ ἐγὼ ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας καὶ τὸ ραδιόφωνον, ὅτι ἐταξίδευον διὰ τὴν Τῆνον; Ἀνάλογα εἶναι ὅλα αὐτά.

§102Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει, τὸ γενικώτερον— διότι καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν γενομένην ἀπόπειραν προσβολῆς μου, ὁμολογῶ ὅτι δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἐδικαιούμην νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν— τὸ θέμα τὸ γενικώτερον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει, εἶναι ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς μίαν εὐνομουμένην χώραν νὰ ὑπάρχουν ἀνακοινώσεις, αἱ ὁποῖαι χαρακτηρίζονται ὡς προερχόμεναι ἀπὸ «ἐγκύρους στρατιωτικοὺς καὶ πολιτικοὺς κύκλους» αἱ ὁποῖαι νὰ ὑβρίζουν κατὰ τρόπον μωρόν, δημοσίους ἄνδρας, καὶ αἱ ὁποῖαι νὰ παραμένουν ἀτιμώρητοι. Αὐτὸ εἶναι τὸ γενικώτερον θέμα. Αὐτὴ ἡ μέθοδος τῆς ἀνωνυμοποιήσεως τῆς ὑποθέσεως κατὰ τῶν ἐπωνύμων ἀνθρώπων, εἶναι μία μέθοδος, ἡ ὁποία εἶναι χρήσιμον νὰ τερματισθῇ. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου μόνον ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας. Δέχομαι, ἐφόσον τὸ βεβαιοῖτε σεῖς, ὅτι δὲν φέρετε τὸ βάρος τῆς πατρότητος τοῦ ἀνακοινωθέντος.

§103Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐθν. Ἀμύνης). Εὔχομαι ὁ τύπος νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν σύστασίν σας. Διότι αὐτὸν ἀφορᾷ ἡ σύστασις καὶ ὄχι τὸν ὑπουργὸν καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§104Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὄχι, κ. ὑπουργέ. Ἀφορᾷ τὰς ὑπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ὑπηρεσίας. Διότι δύνανται νὰ παράσχουν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ἡ «Καθημερινὴ» καὶ αἱ ἄλλαι ἐφημερίδες τῆς Συμπολιτεύσεως τὴν βεβαίωσιν, ὅτι δὲν εἶναι ἐφευρέται οὔτε συντάκται τοῦ ἀνακοινωθέντος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ).

§105Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἠμπορεῖ νὰ μὴ εἶναι οἱ ἐφευρέται καὶ συντάκται τοῦ ἀνακοινωθέντος, ἀλλ’ ἔχει ἡ ἐφημερὶς τὸ δικαίωμα αὐτό, νὰ χαρακτηρίσῃ, κατὰ τὴν ἰδικήν της κρίσιν, ὅτι ὁ δώσας τὸ ἀνακοινωθὲν εἶναι «ἔγκυρος» ἢ ὄχι.

§106Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἔχει καλῶς. Δέχομαι καὶ αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν.

§107Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν ἔχετε ὅμως, κ. Τσάτσο, κανένα λόγον νὰ πιστεύετε ὅτι δὲν θὰ εἶχον τὸ θάρρος νὰ ἀπαντήσω ἐγὼ εἰς τὸ ἄρθρον σας ἐκεῖνο, ἐὰν ἤθελον νὰ ἀπαντήσω. Ἐπιμένω ὅμως ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ καὶ λέγω ὅτι, ἀνεξαρτήτως ἂν εὑρίσκω ὀρθὰς τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀνευθύνου ἐκείνου δημοσιεύματος, ἂν τὰς εὑρίσκω ἐσφαλμένας ἢ ἂν ἐνδεχομένως ἐγὼ θὰ εἶχον νὰ εἴπω πολὺ περισσότερα, ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ δημοσίευμα ἐκεῖνο δὲν ἔχει ἐπίσημον τὴν προέλευσιν καί, ἐφ’ ὅσον τὸ εἶπον μίαν φορὰν αὐτὸ ἐπισήμως, νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ τὸ δεχθῆτε.

§108Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, δὲν μὲ ἀντελήφθητε. Τὸ ἐδέχθην. Ἐκεῖνο ποὺ δὲν δύναμαι νὰ συγχωρήσω, εἶναι ὅτι δὲν ἔχει διεξαχθῆ ἔρευνα πρὸς διαπίστωσιν ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἀντιποιεῖται τὴν ἐξουσίαν τὴν ἰδικήν σας. Διότι οἱ «ἔγκυροι στρατιωτικοὶ καὶ πολιτικοὶ κύκλοι» περιορίζονται εἰς τὸν τόπον μας μόνον εἰς τὸ πρόσωπόν σας, κατὰ τὴν γνώμην μου.

§109Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κατὰ τὴν κρίσιν τῆς ἐφημερίδος; Δὲν ὑπάρχει νόμος, ὁ ὁποῖος νὰ τιμωρῇ τὴν ἐφημερίδα διότι γράφει ὅτι «ἔγκυροι στρατιωτικοὶ κύκλοι κλπ.». Καὶ σᾶς ἀνέφερα ἕνα παράδειγμα ἀκόμη φανερώτερον τῆς δυνατότητος νὰ σφάλῃ ἡ ἐφημερίς, ὅτι εἰς τὰς 10 τὸ βράδυ τοῦ Σαββάτου (24ης Μαρτίου) ἤκουσα ἀπὸ τὸ Ραδιόφωνον ὅτι ἐταξίδευα διὰ τὴν Τῆνον καὶ τὸ ἐδιάβασα τὴν ἑπομένην καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας! Ἀλλοίμονον ἐὰν πρόκειται νὰ γίνεται συζήτησις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν τῶν ἐφημερίδων.

§110Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Θὰ ἐδεχόμην τὴν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν ἔχετε παράσχει. Θὰ τὴν ἐδεχόμην ὅμως ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι ἔχετε ἐξακριβώσει ὅτι πράγματι ὁ χαρακτηρισμὸς τῶν ἐφημερίδων εἶναι ἀνακριβής. Ἐγὼ δὲν δέχομαι ὅτι ἀπαραιτήτως εἶναι ἀκριβής, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ ὅτι εἶναι ἀπαραιτήτως ἀνακριβής. Ἐὰν ἔχετε ἐξετάσει καὶ γνωρίζετε εἰς ποῖον ἀπεδόθη κακῶς ὁ χαρακτηρισμὸς αὐτός, θὰ παρεκάλουν νὰ ἔχετε καὶ τὸ θάρρος τῆς ἀνακοινώσεως τοῦ ὀνόματος εἰς τὴν Βουλήν. Κύριοι βουλευταί, μετὰ τὸν ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἠνωχλήσαμεν τοὺς Νομάρχας. Οἱ Νομάρχαι ἀντέταξαν κατ’ ἀρχὴν τὸ στρατιωτικὸν μυστικόν. Κατόπιν μᾶς ἀντέταξαν ἕνα κρυπτογραφημένον τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἐστάλη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τελικῶς δὲ ἐστάλη πράγματι ἐγκύκλιος διαταγὴ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἐπέδειξεν ἀπολύτως καλὴν θέλησιν μόνον ὅμως ἀφοῦ ἐβεβαιώθη ἀπὸ τὰς στρατιωτικὰς ὑπηρεσίας, ὅτι δὲν παραβιάζει στρατιωτικὰ μυστικά.

§111Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Κύριε Τσάτσο, μὲ ἐπεσκέφθητε καὶ ἐζητήσατε ἀντίγραφα τῶν στρατιωτικῶν καταστάσεων. Ἀνεγνώρισα ἀμέσως τὸ βάσιμον τοῦ διαβήματός σας καὶ τὸ δικαίωμα ὅπως ἔχετε ἀντίγραφα τῶν ἐπισήμων καταστάσεων πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ βασίμου τῶν τυχὸν ἐνστάσεών σας. Σᾶς εἶπα μόνον, ὅτι ἐπειδὴ τοῦ θέματος εἶχεν ἐπιληφθῆ προηγουμένως ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, εἶμαι ὑποχρεωμένος ἐκ λόγων δεοντολογίας νὰ φέρω εἰς γνῶσιν του τὸ αἴτημα. Πάντως βέβαιον εἶναι ὅτι αὐθωρεὶ ἔδωσα ἐντολὴν νὰ εἰδοποιηθοῦν τηλεγραφικῶς οἱ Νομάρχαι διὰ νὰ χορηγήσουν τὰς ζητηθείσας καταστάσεις. Ἔκτοτε δὲν ἐπανήλθατε διὰ νὰ μοῦ ἐκφράσετε οἱονδήποτε παράπονον, ὅτι οἱ Νομάρχαι δὲν παρέσχον τὰ αἰτηθέντα στοιχεῖα καὶ συνεπῶς δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ παραπονῆσθε.

§112Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἡ ἐγκύκλιός σας ἐλήφθη ὅτε πλέον οἱ Νομάρχαι ἠδύναντο νὰ ἰσχυρισθοῦν ὅτι δὲν ἔχουν τὰ στοιχεῖα πλέον εἰς χεῖρας των καὶ οἱ περισσότεροι τῶν Νομαρχῶν πράγματι δὲν ἠδύναντο πλέον νὰ μᾶς δώσουν τὰ στοιχεῖα. Μόνον τρεῖς ἢ τέσσαρες ἔδωσαν ὅλα τὰ στοιχεῖα καὶ περὶ τούτου ὑπάρχουν ἔγγραφοι ἀποδείξεις, διότι ὑπεβλήθησαν γραπταὶ αἰτήσεις, δύο δὲ τῶν Νομαρχῶν ἠρνήθησαν μέχρι τέλους νὰ παράσχουν τὰς αἰτηθείσας πληροφορίας.

§113Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Δὲν διεμαρτυρήθητε δι’ αὐτό. Ἐγὼ ἐδέχθην νὰ τηλεγραφήσω τὸ ἴδιο βράδυ.

§114Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἐγὼ εἶπα προηγουμένως, ὅτι διεπίστωσα τὴν ἀπόλυτον προσωπικὴν καλήν σας θέλησιν.

§115Δ. ΜΑΚΡΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Τὶ ἔγινεν εἰς τὴν πρᾶξιν;

§116Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Τὴν καλήν σας θέλησιν τὴν διεπίστωσα. Τελικῶς ἀπετάθημεν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὀφείλω νὰ ἐξάρω τὸ γεγονὸς ὅτι, καίτοι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἦτο ἀσθενῶν ἅμα ὡς ἔλαβε γνῶσιν τοῦ διαβήματός μου πράγματι προέβη εἰς τὴν ἔκδοσιν διαταγῆς καὶ ὅσα στοιχεῖα κατωρθώσαμε νὰ συγκεντρώσωμεν, τὰ ἔχομεν συγκεντρώσει χάρις εἰς τὴν διαταγὴν τὴν ὁποίαν οὗτος ἐξέδωσεν. Ὡς καλῆς πίστεως ἀντιπολιτευόμενοι ὀφείλω νὰ ἐξάρω τὴν τάξιν, μὲ τὴν ὁποίαν ὁ κ. ὑπουργὸς ἐτήρησε τὰς ὑποχρεώσεις του.

§117Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτὴ εἶναι στοιχειώδης ἐπιτέλεσις καθήκοντος.

§118Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψει καὶ τὸ θέμα τῆς ὑπάρξεως δύο ἐκλογικῶν συστημάτων καὶ τὸ θέμα τῆς μὴ λήψεως ὑπ’ ὄψει τῆς τελευταίας στατιστικῆς καὶ τὸ θέμα τῆς στρατιωτικῆς ψήφου, πράγματι θὰ γεννηθῇ μεγίστη ἀνησυχία εἰς τὸ βάθος τῆς συνειδήσεως ὅλων ἡμῶν. Ἡ πλειοψηφία ἴσως τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ ἐπιδοκιμάζῃ τὰ γεγονότα, νὰ τὰ θεωρῇ νόμιμα, ἀλλὰ ἂς σκεφθῇ ὅτι, ὅ,τι συμβαίνει εἰς μίαν χώραν, δημιουργεῖ προηγούμενον καὶ αὐτό, τὸ ὁποῖον σήμερον ἔχει συμβῆ ὑπὲρ αὐτῆς δύναται νὰ συμβῇ εἰς τὸ μέλλον εἰς βάρος αὐτῆς. Εἶναι ἀνάγκη εἰς τὰ θέματα αὐτά, τὰ θέματα ἠθικῆς καὶ πολιτικῆς τάξεως νὰ ὑπάρξῃ πράγματι μία μεγαλυτέρα ἑνότης εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον. Εἶναι εὔκολον νὰ ὑπάρχουν διαφωνίαι πολιτικαὶ καὶ ὁμοίως εὔκολον νὰ ὑπάρχουν διαφωνίαι ἠθικαί. Ἀλλὰ ὅταν ὑπάρχουν ἠθικαὶ διαφωνίαι ἐπὶ θεμάτων παρομοίων δημιουργεῖται μέγας κίνδυνος εἰς τὴν χώραν. Καὶ θέλω νὰ ἐνθυμηθῶ ὅλους τοὺς βουλευτὰς τῆς πλειοψηφίας, οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦν σήμερον τὴν συζήτησιν θέλω νὰ ἐνθυμηθῶ τὰ ὀνόματά των διὰ νὰ τοὺς εἴπω μίαν ἡμέραν ἐὰν τύχῃ, παρὰ τὰς προσπαθείας, τὰς ὁποίας θὰ καταβάλλωμεν, νὰ ἐπαναληφθῶσι τὰ ἀνομήματα, τὰ ὁποῖα διεπράχθησαν: Κύριοι, μὴ παραπονῆσθε ἐναντίον τῶν ὅσων συμβαίνουν, διότι σεῖς εἶσθε οἱ πρῶτοι διδάξαντες. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι στηρίζονται εἰς πλειοψηφίας, σχηματισθεῖσαι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, τὸν τρόπον τὸν ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον ὑμῶν. Ὑπάρχει ὁ κίνδυνος ἡ διεξαγωγὴ τῶν ἐκλογῶν τῆς 19ης Φεβρουαρίου νὰ εἶναι ἡ πύλη, διὰ τῆς ὁποίας εἰσερχόμεθα εἰς μίαν περίοδον πολιτικῆς φαυλοκρατίας. Καὶ ἐπισημαίνω τὸν κίνδυνον καὶ θὰ ἐπεθύμουν, ἀπαλλασσόμενοι ἀπὸ τὸ πάθος τὸ πολιτικόν, νὰ ἀντιληφθοῦν ὅλα τὰ μέλη τῆς παρούσης Βουλῆς, χωρὶς καμμίαν διάθεσιν ὑπερμέτρου ἐκμεταλλεύσεως τῶν ὅσων εἶπον οἱ βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ καὶ χωρὶς τὴν διάθεσιν τῆς ἀδικαιολογήτου ἀντικρούσεως οἱ βουλευταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως, τὴν μελλοντικὴν σημασίαν τοῦ πράγματος. Τὴν σημασίαν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ παρελθὸν θὰ τὴν κρίνῃ τὸ ἐκλογοδικεῖον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ τὴν κρίνῃ, τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ὡς προηγούμενον τὸ ὄργιον, τὸ ὁποῖον ἔγινε κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 19ης Φεβρουαρίου. Τὴν σημασίαν αὐτὴν μόνον ὑμεῖς δυνάμεθα νὰ τὴν κρίνωμεν. Καὶ ἀπευθύνω μίαν ἔκκλησιν. Ἂς ἐξετάσῃ ἕκαστος ἐξ ὑμῶν ἐὰν πράγματι εἰς τὴν ἰδικήν του συνείδησιν, εἰς τὰ ἠθικά του κριτήρια, ἀνταποκρίνονται τὰ ὅσα ἐγένοντο. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ὅλοι θὰ εἴμεθα σύμφωνοι. Ἀποτελοῦν «εὐφυΐας» τὰ γενόμενα. Ἀλλὰ εἶναι μικρᾶς διαρκείας τὰ ἀποτελέσματα τῆς τοιαύτης εὐφυΐας. Δὲν ἔχουν ποιότητα καὶ δὲν ἔχουν στερεότητα καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι μίαν ἡμέραν ὅλοι καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τυχὸν δὲν εἶναι σήμερον σύμφωνοι θὰ ἐνθυμηθοῦν τὰ ὅσα εἶπον. Κύριοι βουλευταί, εἰσερχόμεθα πλέον εἰς τὰ θέματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὸ πρόγραμμα τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ τὰ οἰκονομικὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξαν ἄλλοι συνάδελφοι. Ἀλλὰ θὰ ἐπισημάνω ὡρισμένα ἄλλα σημεῖα τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως. Προκειμένου περὶ τῆς φορολογίας ἤκουσα ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρόκειται νὰ συστήσῃ διοικητικὰ δικαστήρια. Ὁμολογῶ, ὅτι ἐκφράζω τὴν ἔκπληξίν μου. Φοβοῦμαι, ὅτι τὸ τμῆμα τοῦτο τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ἔχει συντάξει πρόσωπον, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνέγνωσε τὸ κείμενον τοῦ Συντάγματος. Τὸ Σύνταγμα καθορίζει τὰ ἑξῆς εἰς τὸ ἄρθρον 82: Ἅπασαι αἱ διοικητικαὶ διαφοραὶ ἐκδικάζονται ὑπὸ τῶν τακτικῶν διοικητικῶν δικαστηρίων». Ὑπάρχει δηλαδὴ εἰς τὸ Σύνταγμα μία κατευθυντήριος συνταγματικὴ ἐπιταγή, ἡ ὁποία ἐπιτάσσει τὴν ἵδρυσιν τακτικῶν διοικητικῶν δικαστηρίων. Ἡ ἵδρυσις τακτικῶν φορολογικῶν δικαστηρίων ἐντὸς τοῦ συνταγματικοῦ τούτου πλαισίου εἶναι σφάλμα, διότι ἐὰν τὰ διοικητικὰ δικαστήρια συσταθοῦν, θὰ συσταθοῦν ὑπὸ τὸ πρῖσμα τῆς εὐρυτέρας ἁρμοδιότητος τακτικῶν διοικητικῶν δικαστηρίων καὶ δὲν θὰ συσταθοῦν ὑπὸ τὸ πρῖσμα τῆς στενῆς ἁρμοδιότητος τῶν εἰδικῶν φορολογικῶν δικαστηρίων, θὰ εἶναι δὲ σκληρὸν νὰ συσταθοῦν τακτικὰ φορολογικὰ δικαστήρια καὶ νὰ καταργηθοῦν κατόπιν ὁλοσχερῶς διὰ νὰ συσταθοῦν μετ’ ὀλίγον τὰ τακτικὰ διοικητικὰ δικαστήρια. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ὀρθόν, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι σύμφωνον πρὸς τὴν κατεύθυνσιν, τὴν ὁποίαν ἐπιτάσσει τὸ Σύνταγμα, εἶναι νὰ συσταθοῦν παρευθὺς τακτικὰ διοικητικὰ δικαστήρια. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ θελήσῃ νὰ ἀναθεωρήσῃ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου τὸ πρόγραμμά της καὶ νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὴν ἀγνοηθεῖσαν ἐπιταγὴν τοῦ Συντάγματος.

§119Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Δὲν πρόκειται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναθεωρήσῃ τὰς ἀπόψεις της, διότι διετυπώθησαν σαφῶς. Πρόκειται, κατὰ τὴν Κυβερνητικὴν ἄποψιν, νὰ συσταθοῦν διοικητικὰ δικαστήρια, τῶν ὁποίων τὸ μέγιστον μέρος τῆς ἁρμοδιότητος ἀφορᾷ τὰς φορολογικὰς ὑποθέσεις. Αὐτὸ λέγουν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις.

§120Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Χαίρομαι διὰ τὴν ἐξήγησιν, ἀλλὰ θὰ ὑπενθυμίσω, διὰ τοῦ λόγου τὴν ἀκρίβειαν, ὅτι ἡ σύστασις τῶν διοικητικῶν δικαστηρίων θὰ ἀναφέρεται εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν δικαιοσύνην καὶ ὄχι εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν φορολογίαν, ἐὰν πράγματι εἶχε ληφθῆ ὡς θέμα ἁρμοδιότητος δικαστικῆς καθαρῶς καὶ εἰς τὸ τμῆμα ποὺ ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν Δικαιοσύνης, ὑπὲρ τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ ὁποίου μάχομαι καὶ ὄχι εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ ὑπουργοῦ Οἰκονομικῶν. Τὰ διοικητικὰ δικαστήρια ὑπάγονται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ὑπουργοῦ Δικαιοσύνης. Προφανῶς ἔχει παρεμβληθῆ ἕνα σφάλμα. Χρήσιμον ὅμως εἶναι νὰ μὴ συσταθοῦν τακτικὰ φορολογικὰ δικαστήρια, ὑπὲρ τῶν ὁποίων μετὰ πείσματος μάχεται ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ δικαστήρια διοικητικά, ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης. Κύριοι βουλευταί, τὰ προγράμματα τὰ Κυβερνητικὰ δὲν κρίνονται μόνον δι’ ὅ,τι περιέχουν, ἀλλὰ καὶ δι’ ὅ,τι δὲν περιέχουν. Τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ἠκούσαμεν, εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν παιδείαν, ἐπέδειξε σπαρτιατικὴν ὀλιγάρκειαν. Ὁμολογῶ, ὅτι τὸ θέμα μὲ ἀπασχολεῖ, διότι κατέχομαι ἀπὸ τὴν πεποίθησιν, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὴν ἀντίληψιν, ὅτι τὰ κύρια ζητήματα μὲ τὰ ὁποῖα δικαιολογεῖται νὰ ἀπασχολῆται ἡ Κυβέρνησις, εἶναι τὸ οἰκονομικόν, τὸ στρατιωτικὸν καὶ ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ καὶ ἐνδεχομένως ἡ γεωργία. Ἡ παιδεία εἶναι κεφάλαιον ἐξ ἴσου σημαντικὸν πρὸς τὰ λοιπὰ κεφάλαια τῆς Κυβερνητικῆς ἁρμοδιότητος καὶ οὐδέποτε πλὴν μιᾶς περιόδου ὑπῆρξε πραγματικὴ συνείδησις τοῦ γεγονότος τούτου. Ὑπάρχει, κ. βουλευταί, ἐν προκειμένῳ τραγικὴ κτιριακὴ ἀνεπάρκεια. Δὲν ὑπάρχει κτιριακὴ ἀνεπάρκεια μόνον εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ εἰς αὐτὴν ἀκόμη τὴν περιφέρειαν τῆς Πρωτευούσης. Πολλὰ σχολεῖα στεγάζονται εἰς ἐνοικιαζόμενα κτίρια καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχουν ἐπαρκῆ εὐμεγέθη κτίρια στεγάζονται εἰς 5–6 κτίρια καὶ οἱ διδάσκαλοι περιφέρονται ἀπὸ κτιρίου εἰς κτίριον, διὰ νὰ διδάξουν τοὺς μαθητάς. Ὑπάρχει ἐπίσης καὶ ἀνεπάρκεια προσωπικοῦ. Ἡ σχέσις τοῦ ἀριθμοῦ διδάσκοντος προσωπικοῦ καὶ μαθητῶν εἶναι παιδαγωγικῶς ἐγκληματικὴ καὶ εἰς βάρος τῶν μαθητῶν. Ὑπάρχει ἀκόμη τὸ μέγα θέμα τοῦ φραγμοῦ τῆς εἰσόδου εἰς τὰς Ἀνωτάτας Σχολάς. Ὁ Ἕλλην νομοθέτης κατέχεται ἀπὸ τὸν φόβον τοῦ ἐπιστημονικοῦ πληθωρισμοῦ. Καὶ ἐδημιουργήθη εἰς τὸ παρελθὸν προσωρινὸς φραγμὸς μεταξὺ Γυμνασίου καὶ Ἀνωτάτων Σχολῶν. Καθιερώθη ὁ θεσμὸς τῶν εἰσαγωγικῶν ἐξετάσεων, διὰ νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐπιστημόνων, ἀλλὰ ὁ φραγμὸς αὐτὸς καθιερώθη ὡς φραγμὸς προσωρινὸς καὶ ἔκτοτε ἔχει παραμείνει. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς ἐκεῖνον τὸν νέον, ὁ ὁποῖος ἐπεράτωσε τὰς Γυμνασιακάς του σπουδάς, νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν θὰ συνεχίσῃ πλέον τὰς σπουδάς του εἰς Ἀνωτάτην Σχολήν. Ὁ φραγμός, ἐὰν πρέπει νὰ τεθῇ, πρέπει νὰ τεθῇ ἐνωρίτερον, μεταξὺ τῆς στοιχειώδους καὶ τῆς μέσης Παιδείας. Ἐκεῖ εἶναι τὸ σημεῖον, ποὺ πρέπει νὰ τεθῇ, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑποδιαιρεθῇ ἡ μέση Παιδεία, ὅπως πρέπει, εἰς δύο κύκλους. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ τὸ θέμα τῆς ἀνωτέρας ἐκπαιδεύσεως, τὸ ὁποῖον συμπλέκεται μὲ τὸ θέμα τοῦ φραγμοῦ, τὸ ὁποῖον ἐμνημόνευσα προηγουμένως, διότι ὁ φραγμὸς ἔχει καταντήσει θεωρητικὸς —ἀπολύτως θεωρητικὸς— διότι ἀφορᾷ μόνον τοὺς πτωχοὺς ὁ φραγμός. Οἱ πλουσιώτεροι ἀναχωροῦν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, σπουδάζουν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἐπανέρχονται ὅσοι δὲν εἶναι καλοί, διότι οἱ καλοὶ —δυστυχῶς— παραμένουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Καὶ οὕτω δημιουργεῖται ἐπιστημονικὸς πληθωρισμός. Τὴν στιγμὴν ταύτην, ποὺ αἱ πληροφορίαι μου εἶναι ἀκριβεῖς, σπουδάζουν 3.400 Ἕλληνες εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ δαπανᾶται συνάλλαγμα 5.000.000 δολλάρια ἐτησίως, χάριν τῶν σπουδῶν των. Αὐτὰ εἶναι θέματα, τὰ ὁποῖα προκαλοῦν μεγίστην ἀνησυχίαν εἰς ὅσους δὲν ἐξετάζουν τὰ πράγματα τῆς χώρας μὲ μικρὰν χρονικὴν προοπτικήν. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ θελήσῃ καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο νὰ λάβῃ ὡρισμένα κατεπείγοντα μέτρα, εἰσάγουσα εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ταχύτερον τὰ ἀπαραίτητα νομοθετήματα. Ἐγὼ περιορίζομαι ἁπλῶς εἰς τὴν ἐπισήμανσιν τῶν προβλημάτων, τὰ ὁποῖα δὲν ἐμνημονεύθησαν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις. Ὑπάρχει ἐπίσης εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν κοινωνικὴν πολιτικήν, τὸ θέμα τῆς λαϊκῆς κατοικίας. Θὰ ὁμιλήσω εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ὡς βουλευτὴς τῆς περιφερείας Ἀθηνῶν. Εἰς τὴν περιφέρειαν Ἀθηνῶν ὑπάρχουν 8 συνοικισμοί, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦνται ἀπὸ ξύλινα παραπήγματα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀπὸ μιᾶς 30ετίας καὶ πλέον. Ἡ κατάστασις χειροτερεύει ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος διὰ δύο λόγους, διότι ἐλαττοῦται ἡ ἀντοχή, ἡ στερεότης τῶν ξυλίνων παραπηγμάτων, ἀλλὰ καὶ διότι αὐξάνει ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐνοικούντων, λόγῳ τῆς δημιουργίας οἰκογενειῶν. Εἶναι ἀδύνατον μέσα εἰς τὴν Πρωτεύουσαν ὅπου ἡ σύγκρισις πρὸς τὸν ἐπιδεικνυόμενον πλοῦτον εἶναι συνεχὴς νὰ ὑπάρχουν τὰ ξύλινα αὐτὰ παραπήγματα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν μίαν πρόκλησιν κατὰ τοῦ αἰσθήματος τῆς δικαιοσύνης. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθοῦν μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ὁμοιάζουν πρὸς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν διὰ τοὺς σεισμοπλήκτους. Ἡ κατάστασις ἐμφανίζει ἐξ ἴσου ἔντονον ἐπιτακτικότητα, ὅπως καὶ ἡ κατάστασις τῶν σεισμοπλήκτων. Κύριοι βουλευταί, θὰ εἰσέλθω εἰς ἓν ἄλλο θέμα, τὸ θέμα τῶν πιστοποιητικῶν κοινωνικῶν φρονημάτων. Εἶναι ἀνάγκη ἡ Κυβέρνησις νὰ τερματίσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο. Τὰ πιστοποιητικὰ τῶν κοινωνικῶν φρονημάτων, ἔχουν παύσει νὰ εἶναι μέσον, τὸ ὁποῖον ἐξυπηρετεῖ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ Κράτους. Δίδουν ὅπλα εἰς τὰ κατώτατα ὄργανα τῆς διώξεως τῶν προσώπων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα διὰ τὸν Α ἢ Β λόγον δὲν συμπαθοῦν. Τὰ πιστοποιητικὰ ταῦτα ἔχουν μεταβληθῆ εἰς ἀληθῆ δημόσιον κίνδυνον. Δὲν εἶμαι βέβαιος, ἐὰν τὰ πιστοποιητικὰ τῶν κοινωνικῶν φρονημάτων, δὲν θὰ δημιουργήσουν πλέον τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ ἐπιφέρουν. Ὄχι μόνον δὲν χρησιμεύουν πλέον εἰς τὸ νὰ ὑποδηλώσουν εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας, ποῖα πρόσωπα ἀνήκουν εἰς ἀντεθνικὰς κινήσεις, ἀλλὰ χρησιμεύουν διὰ τὴν ἐκδίκησιν ἐναντίον οἱουδήποτε πολίτου. Εἴς τινας δὲ περιφερείας, ἔχει προσλάβει τὸν χαρακτῆρα ἐπιδρομῆς ἡ χρησιμοποίησις τῶν κοινωνικῶν φρονημάτων. Ἐφ’ ὅσον, κ. βουλευταί, ἓν πρόσωπον ζῇ, πρέπει ἡ κοινωνία νὰ τοῦ παρέχῃ τὴν εὐχέρειαν νὰ ἐργασθῇ. Ὁ θεσμὸς τῶν πιστοποιητικῶν κοινωνικῶν φρονημάτων ἀναμφιβόλως ἔχει πλέον μεταβληθῆ εἰς ἐμπόδιον, εἰς ἀπαγόρευσιν ἐπαγγελματικῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος, ἑνὸς μεγίστου μέρους τοῦ πληθυσμοῦ. Θὰ ἐπεθύμουν, ἡ Κυβέρνησις ἀντιλαμβανομένη τὰς ἀδικίας καὶ τὴν ἔλλειψιν οἱασδήποτε σκοπιμότητος ἀπὸ τὴν διατήρησιν τοῦ θεσμοῦ τούτου νὰ προβῇ τὸ ταχύτερον εἰς τὴν ὁλοσχερῆ κατάργησίν του. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἤθελον νὰ τερματίσω τὰ ὅσα ἐξέθεσα. Τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἐὰν διαπεράσῃ τις τὸ φράγμα τῶν λέξεων ποὺ τὸ περιβάλλει, εἶναι καὶ ἄτολμον καὶ πενιχρόν. Δὲν δύναμαι νὰ ἀντιληφθῶ διατὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε τὴν δύναμιν νὰ ὑψωθῇ ἀναλόγως τῆς κρισιμότητος τῆς καταστάσεως. Ἡ ἰδία ἐπισημαίνει τὰς μεγίστας ἐξωτερικὰς καὶ ἐσωτερικὰς δυσχερείας, τὰς ὁποίας ἐμφανίζει πλέον ἡ θέσις τῆς χώρας μας. Λυποῦμαι διότι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν εἶχε τὴν δύναμιν νὰ ἐμφανίσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἓν πρόγραμμα πολιτικόν, τὸ ὁποῖον νὰ ἐμπνεύσῃ τὸν σεβασμόν, τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν τί θέλουν καὶ δύνανται νὰ πραγματοποιήσουν αὐτό, τὸ ὁποῖον θέλουν. Κύριοι βουλευταί, δι’ αὐτὸ καὶ ἐγὼ θὰ καταψηφίσω τὴν Κυβέρνησιν. (Χειροκροτήματα).

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Ι. Τριανταφύλλης, ἔχει τὸν λόγον.

§122Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὅσοι ἐκ τῶν ἐπικριτῶν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἀπεμακρύνθησαν τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα θίγονται εἰς αὐτάς, ᾐσθάνθησαν ἀκατανίκητον ἕλξιν ἀπὸ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἴσχυσε κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος, ἐπροχώρησε περισσότερον ἀπὸ ὅλους. Μὲ τὴν γνώριμον γλαφυρότητά του, μὲ προεκάλεσε νὰ λάβω θέσιν ἔναντι τοῦ τέκνου, ὡς ἀπεκάλεσε τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Εὐχαρίστως κάμνω τὴν δήλωσιν, ὅτι ἀναγνωρίζω τὴν πατρότητά του. Τοῦτο μοῦ ἐπιτρέπει νὰ θεωρῶ ὅτι ἔχουσι δημιουργηθῆ καὶ εἰδικοὶ δεσμοὶ μεταξὺ ὅλων ὑμῶν καὶ ἐμοῦ καὶ ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς διαπιστώσεως τοῦ γεγονότος τούτου σᾶς ἀπευθύνω ἐγκάρδιον χαιρετισμόν. Καὶ ἀφοῦ ἐδήλωσα ὅτι ἀναγνωρίζω τὴν πατρότητα, ἐν συνεχείᾳ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, ἐν ἀναφορᾷ πρὸς τοὺς βαρεῖς χαρακτηρισμούς, οἱ ὁποῖοι ἠκούσθησαν, ὅτι ἀναλαμβάνω καὶ τὴν εὐθύνην, τοῦ νομοθετήματος, περαιτέρω δὲ ὅτι διεκδικῶ καὶ τὴν τιμὴν τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ. Ὡς πρὸς τὸ θέμα εὐγνωμοσύνης, νομίζω ὅτι θὰ πρέπει νὰ εἶναι εὐγνώμονες πρὸς τὸ τέκνον, ἢ τὸν πατέρα του τινές, διὰ τὴν παρουσίαν των ἐνταῦθα. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μοῦ ἀπονείμῃ τοὺς βαρυτάτους χαρακτηρισμούς. Ἰδοὺ πῶς περιέχονται οἱ χαρακτηρισμοὶ οὗτοι εἰς τὰ πρακτικά: «Κύριοι βουλευταί, διεφώνησα μὲ τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Δὲν ὑπάρχει προηγούμενον εἰς τὴν ἐκλογικὴν ἱστορίαν τῆς χώρας, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἔχῃ ἐφαρμοσθῆ τρισυπόστατον ἐκλογικὸν σύστημα». Ἐνταῦθα ἐπέχει θέσιν δήλωσίς μου μελαγχολική, ὅτι δηλ. ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων δὲν μοῦ κάμνει τὴν τιμὴν νὰ μὲ παρακολουθῇ. Οὕτω ἀδικεῖ ἑαυτόν, διότι εἰς τὴν ἰδίαν πλάνην εἶχεν ὑποπέσει, ὅταν συνεζητεῖτο τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ὡς σχέδιον νόμου καὶ ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ τὸν ἐξαγάγω ἐκ τῆς πλάνης ταύτης. Ἢ τοὐλάχιστον ἤλπισα ὅτι τὸν ἐξήγαγον. Ἀναγκάζομαι, λοιπόν, νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ θέματος, διὰ νὰ ἀποδείξω εἰς τὸν ἀξ. ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι δὲν ὑπάρχει τρισυπόστατον ἐκλογικὸν σύστημα. Ὁ κ. Τσάτσος τὸ ἔθεσεν ὀρθῶς. Εἶπεν ὅτι τὸ σύστημα εἶναι δισυπόστατον, διότι ἡ ἀρχὴ ἡ ὁποία διατρέχει τὸ σύστημα, πλὴν τῆς ἐξαιρέσεως ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν ἀναλογικὴν εἶναι ἔκφρασις μαθηματικοῦ τύπου. Τὸ δεύτερον κόμμα λαμβάνει τὰ 3)10, τοῦ κλάσματος παραλειπομένου. Καὶ ἐὰν ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν ἁπλῆν ἀριθμητικήν, προκειμένου περὶ τῶν τριεδρικῶν περιφερειῶν, θὰ πολλαπλασιάσωμεν τὸ τρία ἐπὶ τρία, ἴσον 9. Ἄρα κατὰ τὴν γραμμὴν τοῦ συστήματος εἰς τὰς περιφερείας ποὺ ἐκλέγουν τρεῖς βουλευτὰς καὶ οἱ τρεῖς παραχωροῦνται εἰς τὸ πρῶτον κόμμα. Ἡ δευτέρα πλάνη τοῦ ἀξ. ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων εἶναι ὅτι ἐφαρμόζεται εἰς τὰς ἄλλας περιφερείας ἡ ἁπλῆ ἀναλογική. Δὲν ἐφαρμόζεται, λοιπόν, ἡ ἁπλῆ ἀναλογική, ἀλλ’ ἐφαρμόζεται ἡ κατ’ ἀναλογίαν κατανομὴ τῶν ἑδρῶν εἰς τὰ δύο πρῶτα κόμματα. Διότι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοθετήματος εἶναι νὰ θάλπῃ τὰ δύο πρῶτα κόμματα, χωρὶς νὰ ἀποκλείεται ἡ δημιουργία καὶ τρίτου.

§123Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διατὶ δὲν ἐφηρμόσθη τὸ 30%.

§124Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Θὰ σᾶς ἐξηγήσω, κ. Πρόεδρε. Περαιτέρω, πολὺς λόγος γίνεται περὶ παραβιάσεως τοῦ Συντάγματος, καὶ ὅλοι προσπαθοῦν νὰ στηριχθοῦν εἰς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ Συντάγματος, ὅπου ὑπάρχει ἡ παρακέλευσις ἢ ἡ ἄλλως γενομένη κατευθυντήριος γραμμή, κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τοῦ νόμου. Ἀλλὰ τὸ Σύνταγμα ὁμιλεῖ περὶ ἰσότητος. Ἐνταῦθα ἡ προσήκουσα ἔννοια, ἐπιστημονικῶς καὶ ἐννοιολογικῶς, εἶναι ἡ ὁμοιομορφία. Ὅταν ὁμάδα ὁμοίων περιπτώσεων μεταχειρίζεται ὁ νομοθέτης κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, δὲν δυνάμεθα νὰ ὁμιλῶμεν περὶ Συνταγματικῆς ἀνισότητος. Ἡ Συνταγματικὴ ἀνισότης συνεδέθη καὶ μὲ τὸ ζήτημα τοῦ πληθυσμοῦ, ἐὰν καλῶς συνεκράτησα τὰ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Τσάτσος. Εἶπεν ὁ κ. Τσάτσος. «Ἰσότης σημαίνει ὅτι ἕκαστος ψηφοφόρος, ὡς συντελεστὴς τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος εὑρίσκεται εἰς ἴσην δύναμιν». Εἶναι ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν δύναμαι νὰ κατανοήσω τὸν τόσον διαυγῆ πάντοτε ἀγαπητόν μου συνάδελφον.

§125Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἴσως εἰς αὐτὸ νὰ ὀφείλεται καὶ τὸ ὅτι ἐκάματε τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§126Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Τσάτσον. Πῶς δρᾷ κατὰ τρόπον ἴσον ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ ἀποτελέσματος ἡ μία ψῆφος τοῦ ἐκλογέως τῆς περιφερείας π.χ. τῆς Κεφαλληνίας μὲ τὴν μίαν ψῆφον τοῦ ἑνὸς ἐκλογέως ὁ ὁποῖος ἀνήκει εἰς περιφέρειαν δέκα βουλευτῶν. Καὶ νὰ γίνω σαφέστερος. Εἰς τὴν Κεφαλληνίαν ἐκλέγονται τρεῖς βουλευταὶ καὶ ψηφίζουν 20 χιλ. ψηφοφόρων. Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι τὸ ἕνα κόμμα λάβῃ 10.001 ψήφους, τὸ δὲ ἀντίπαλον κόμμα 10.000 παρὰ μίαν ψήφους, τότε ἡ δύναμις τοῦ ἑνὸς ἐκλογέως, ἀσκεῖ ἐπιρροὴν ἐπὶ τριῶν ἑδρῶν. Ἄς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὰς Ἀθήνας, ὑποθέτοντες, διὰ τὸ παράδειγμα ὅτι ἰσχύει τὸ πλειοψηφικόν, αἱ ὁποῖαι ἐκλέγουν 25 βουλευτὰς καὶ ὅπου οἱ ψηφοφόροι εἶναι 400.000. Ἐὰν τὸ ἕνα κόμμα συγκεντρώσῃ 200.000 καὶ μίαν ψῆφον, τὸ δὲ ἀντίπαλον 200.000 παρὰ μίαν ψήφους, τότε αὐτὴ ἡ μία ψῆφος τοῦ ἑνὸς ἐκλογέως θὰ ἔχῃ ἐπιρροὴν εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν ἐπὶ τριῶν ἑδρῶν καὶ εἰς τὴν ἄλλην ἐπὶ 25 ἑδρῶν.

§127Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἡ ἀπάντησις εἶναι ἡ ἑξῆς: Τὸ ἐκλογικὸν σύστημα δὲν κρίνεται ἐν ὄψει τῆς σημασίας τοῦ ἑνὸς καὶ μόνον ψηφοφόρου, ἀλλὰ κρίνεται διὰ τοῦ ἐπιμερισμοῦ τοῦ συνολικοῦ ἀποτελέσματος εἰς τὸ σύνολον τῶν ψηφοφόρων. Ἐὰν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀποτελῇ τὴν βάσιν πάσης ἐκλογικῆς λογικῆς τὸ ἀντιληφθῆτε, καὶ τὸ συνδυάσετε πρὸς τὰ δεδομένα τὰ ὁποῖα ἐμνημονεύσατε, τὰ δεδομένα περὶ κοινοῦ μέτρου ἐκλογῆς βουλευτοῦ, θ’ ἀντιληφθῆτε ὑπὸ ποίαν ἔννοιαν ἡ συμμετοχή, κατὰ προσέγγισιν ὅπως εἶπον, εἶναι ἴση εἰς τὸ ἀποτέλεσμα παντὸς ψηφοφόρου. Τὸ μόνον ἐκλογικὸν σύστημα τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὸν κόσμον, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ ἰσότης αὐτὴ καταργεῖται, εἶναι τὸ ἰδικόν σας. Δὲν ὑπάρχει ἄλλο εἰς τὸν κόσμον.

§128Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ἐπιχείρημά σας, κ. Τριανταφύλλη, εἰς ἀντίκρουσιν τῶν ἰσχυρισμῶν τοῦ κ. Τσάτσου, εἶναι τόσον ἀσθενές, ὥστε, ἐὰν δὲν ὑπάρχουν ἄλλα ἐπιχειρήματα, νὰ ἀποτελῇ πλήρη ὁμολογίαν τῶν ἰσχυρισμῶν τοῦ κ. Τσάτσου. Διότι, ἐὰν ἀντελήφθην ὀρθῶς εἴπατε ὅτι εἰς τὴν Κεφαλληνίαν, ὅπου εἶναι 20.000 ἐκλογεῖς καὶ ἔχομεν 10.000 καὶ μίαν ψήφους, ὁ ἕνας ψηφοφόρος ἐπηρεάζει τὴν θέσιν 3 βουλευτῶν καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας ποὺ ἔχομεν 25 βουλευτὰς ὁ 1 ψηφοφόρος ἐπηρεάζει τὴν θέσιν τῶν 25 βουλευτῶν καὶ ἐκ τῆς τελευταίας ψήφου ἐξαρτᾶται τὸ ἀποτέλεσμα. Κύριε συνάδελφε καὶ ἀγαπητότατε φίλε, μὲ ἀναγκάζετε νὰ σημειώσω ὅτι τὸ ἐπιχείρημά σας ὁμοιάζει μὲ τὸ πρόβλημα τὸ χαριτολόγον ποία σταγὼν εἰς ἕνα ποτῆρι νερὸ φέρει τὴν ὑπερχείλισιν, ἡ πρώτη, ἡ μεσαία ἢ ἡ τελευταία; Σεῖς ρίπτετε τὸ βάρος εἰς τὴν τελευταίαν. Ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε ὅτι ἡ μία ψῆφος φέρει τὸ ἀποτέλεσμα; Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐπιχείρημά σας. Ἀλλὰ τὸ ἀποτέλεσμα δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν μίαν ψῆφον, τὴν τελευταίαν, ἀλλὰ ἀπὸ τὸ σύνολον τῶν ψήφων, αἱ ὁποῖαι δίδονται ὑπὲρ τοῦ ἄλφα ἢ τοῦ βῆτα συνδυασμοῦ. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἡ τελευταία σταγών, ἡ ὁποία φέρει τὴν ὑπερεκχείλισιν τοῦ ποτηρίου.

§129Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Ἡ παρατήρησίς σας στηρίζεται εἰς τὴν τελευταίαν σταγόνα, διότι θὰ ἔλθῃ μία στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ποτήριον θὰ ἐκχειλίσῃ. Ἐμένα μὲ ἐνδιαφέρει ἡ μία σταγών. Ἐὰν εἶναι ἡ πρώτη ἢ τελευταία ἀφίνω εἰς σᾶς τὸν κόπον νὰ διεκδικήσητε τὴν λύσιν τοῦ προβλήματος. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὁ εἷς ψηφοφόρος τῶν Ἀθηνῶν ἢ οἱασδήποτε ἄλλης περιφερείας, ἡ ὁποία ἐκλέγει 25 βουλευτὰς δὲν εἶναι ἰσοδύναμος ὡς πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐπέλθῃ μὲ τὸν ψηφοφόρον τῆς περιφερείας ἡ ὁποία ἐκλέγει τρεῖς βουλευτάς.

§130Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀπολύτως ἰσοδύναμος διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἑδρῶν ἑκάστης περιφερείας κανονίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοτῶν.

§131Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, κύριε Τριανταφύλλη, τὸ γνωστὸν παράδειγμα τὸ ὁποῖον ἀναφέρουν ὅλαι αἱ σχολικαὶ λογικαί, τοῦ σοφίσματος. Μία καμήλα ἔχει φορτωθῆ μὲ ἄχυρα. Ἐὰν προσθέτωμεν διαρκῶς ἄχυρα ἓν πρὸς ἓν θὰ ἔλθῃ μία στιγμὴ ὅπου ἕνα ἄχυρον θὰ γονατίσῃ τὴν καμήλαν. Εἶναι δὲ εἰς ὅλας τὰς σχολικὰς λογικὰς τὸ παράδειγμα τοῦτο.

§132Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Τὸ σόφισμα εἶναι συνδεδεμένο μὲ τὴν θεωρία σας περὶ τῆς ἴσης δυνάμεως τοῦ οἱουδήποτε ἐκλογέως. Ἐὰν εἶναι ἄχυρον ἢ σταγών, αὐτὸ θὰ τὸ λύσητε σεῖς καὶ ὄχι ἐγώ.

§133Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Λέγετε ὅτι ἡ ἐπίδρασις τῆς μιᾶς ψήφου εἶναι τρεῖς βουλευταί, εἰς τὸ παράδειγμα τῶν Ἀθηνῶν ἀπὸ ἀπόψεως ἀποτελέσματος εἶναι μηδέν, διότι 200.000 καὶ 1 εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ 200.000 μεῖον 1 θὰ ἔδιδον τὸ πολὺ διαφορὰν ἑνὸς βουλευτοῦ.

§134Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Προκειμένου περὶ πλειοψηφικοῦ, διότι ὁ κ. Τσάτσος ὡμίλησεν εἰς ἐπίπεδον φιλοσοφικόν. Μὴ τὸ συνδέετε μὲ τὰ ἄλλα.

§135Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ ἀνισότητος τῆς ψήφου, πρέπει νὰ πάρωμεν δύο ἐννοίας, δηλαδή, ἐὰν ὑπάρχῃ ὁριακὴ ἀνισότης τῆς τελευταίας ψήφου καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνισότης κατὰ μέσον ὅρον. Περὶ τοῦ μέσου ὅρου δὲν συζητοῦμεν αὐτὴν τὴν στιγμήν, συζητοῦμεν τὴν ὁριακὴν ἰσότητα καὶ τὴν ὁριακὴν ἀνισότητα εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν 3 καὶ τῶν 5 βουλευτῶν. Εἰς μίαν περιφέρειαν ποὺ ἐκλέγονται 6 καὶ 1 ἡ τελευταία ψῆφος ἔχει πολὺ μεγαλυτέραν ἐπίδρασιν παρ’ ὅ,τι ἔχει εἰς περιφέρειαν μὲ ἀναλογικήν. Ἡ ὁριακὴ ψῆφος ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ 4 βουλευτάς, ἐνῷ ἠμπορεῖ εἰς τὴν ἀναλογικὴν νὰ δώσῃ ἕνα. Ἄρα βλέπετε ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως ὁριακῆς τὸ σύστημά σας κάμνει διάκρισιν μεταξὺ ψήφων.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνωνται διακοπαὶ διὰ νὰ τελειώνωμεν.

§137Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Συνεχίζει, λοιπόν, ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, λέγων: «Τοιουτοτρόπως κατωρθώθη μὲ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ τοῦ τρισυποστάτου............. ......... (ἀναγινώσκει)...................». Νὰ μὲ συγχωρήσητε ποὺ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν παροχὴν τῆς συγγνώμης σας. Δὲν γνωρίζω διατὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων μὲ τόσον θριαμβευτικὸν ὕφος εἶπεν ὅτι ἐσφετερίσθη ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐξουσίαν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς θεωρίας περὶ τυπικῆς καὶ οὐσιαστικῆς ψηφοφορίας. Νομίζω ὅτι καὶ εἰς τὴν πρόσφατον κοινοβουλευτικὴν ἱστορίαν, τὴν ἰδικήν μας καὶ ἀλλαχοῦ δὲν εἶναι σπάνιαι αἱ περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἐνῷ εἰς τὸ σύνολον τῶν ἐκλογέων τὸ πλειοψηφοῦν κόμμα ὑστέρει ἀπὸ ἀπόψεως, ἀριθμοῦ, συνέβαινε νὰ πλειοψηφῇ ἀπὸ ἀπόψεως ἑδρῶν. Τοῦτο εἶναι γνωστὸν ὄχι μόνον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν τελευταῖον ἀναγνώστην τῶν ἐφημερίδων. Ἐπ’ ἐσχάτων ἐσημειώθη, νομίζω καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν, οὐχὶ ἅπαξ. Πλὴν τούτου εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1952 ὁ Συναγερμὸς εἶχε συγκεντρώσει 49,...% ἀπὸ τὸ σύνολον τῶν ψήφων καὶ ἐν τούτοις ἐν τῇ Βουλῇ διέθετε 248 βουλευτάς. Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι οὐδέποτε ὑπῆρχεν ἀναλογία μεταξὺ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψήφων καὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν. Ὁ κ. Παπανδρέου εἰσῆλθε καὶ εἰς τὸ θέμα τοῦ πληθυσμοῦ, τὸ ὁποῖον ἀνέλυσε μεθοδικώτατα καὶ συστηματικώτατα ὁ κ. Τσάτσος. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἔχουν λεχθῆ πολλὰ εἰς ὅλας τὰς αἰθούσας καὶ μία ἐκ τῶν αἰθουσῶν αὐτῶν παρέσυρε τὸν κ. Τσάτσον νὰ σᾶς ἀποκαλέσῃ ὡς κυρίους συμβούλους. Ἡ φοβερὰ κατηγορία, λοιπὸν εἶναι ὅτι δὲν ἐδημοσιεύθησαν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1951. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἢ ὁ οἱοσδήποτε ὑπουργὸς ὠθήθη ἀπὸ πολιτικὰ ἐλατήρια εἰς τὴν πρᾶξιν αὐτὴν ἢ ὄχι, ἡ ἀπάντησις συνδέεται μὲ νομοθετικὴν ἐπέμβασιν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου ἐν ἔτει 1952. Πράγματι κατὰ τὸ ἔτος 1952 εἰς τὸν νόμον 2228 ἄρθρον 2 παράγραφον 5, ἀνεγράφοντο ταῦτα: «Διὰ τὰς πρώτας μετὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ παρόντος βουλευτικὰς ἐκλογὰς......... (ἀναγινώσκει)...............». Βλέπετε, λοιπόν, ὅτι διὰ στόματος τοῦ νομοθέτου, ἐμπνευσμένου ἀπὸ τὰ κόμματα τοῦ Κέντρου, ὑπῆρχε μία κραυγαλέα ὁμολογία. Ποία; Ὅτι λόγῳ τῶν ἐσωτερικῶν ἀνωμαλιῶν ἔλαβον χώραν τοσαῦται μετακινήσεις πληθυσμῶν ὥστε θὰ εἴμεθα μακρὰν τῆς πραγματικότητος ἐὰν....

§138Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ποία εἶναι ἡ χρονολογία τοῦ νομοθετήματος;

§139Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Ἰούλιος 1952.

§140Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἄρα ἔδει νὰ ἐφηρμόζετο εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1952, καὶ ὄχι τοῦ 1956.

§141Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Διεπιστώθη καὶ ἀνεγνωρίσθη νομοθετικῶς ὅτι θὰ ἀπετέλει νόθευσιν τῶν ἐκλογῶν ἐὰν δοθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου θεωρουμένων ὡς δημοτῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀπομακρυνθῆ ἀπὸ τὴν περιφέρειάν των. Καὶ γνωρίζετε ὅλοι ὅτι δυστυχῶς αὐτοὶ δὲν ἦσαν ὀλίγοι. Ἔχει δὲ σημασίαν καὶ ἀρνητικὴν καὶ θετικήν. Ἡ ἀρνητικὴ σημασία, εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι εἰς τὰς ἐρημωθείσας σχεδόν, λόγῳ τοῦ συμμοριτοπολέμου περιφερείας, θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ πληθυσμός, ὁ ὁποῖος ὑπῆρχε πρὸ τοῦ 1940, προκειμένου τοῦ καθορισμοῦ τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν.

§142Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Τώρα ἔχομεν 1956.

§143Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Κατὰ τὸν ἴδιον λόγον, δὲν θὰ ἔπρεπε αὐτοὶ οἱ ψῆφοι τῶν προσωρινῶς μετακινηθέντων νὰ ὑπολογισθοῦν διὰ τὸν προσδιορισμὸν τῶν βουλευτικῶν ἑδρῶν τῶν περιφερειῶν εἰς τὰς ὁποίας ἠναγκάσθησαν νὰ καταφύγουν.

§144Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. (Ὑπ. Δικ.). Ἡ ἀναγνώρισις αὐτὴ ἔχει σημασίαν μέχρι τῆς νέας ἀπογραφῆς.

§145Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Καὶ ἐπειδὴ τὸ νομοθέτημα ἀπεκλήθη τραγελαφικόν, φαῦλον, συνονθύλευμα, κατασκεύασμα, ἀχαρακτήριστον, καὶ δὲν γνωρίζω τί ἄλλο, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ἐν ἐλαχίστοις νὰ σᾶς ἐπαναλάβω τὰς σκέψεις τοῦ νομοθέτου. Ἀκούεται πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι πρέπει διὰ τῶν ἐκλογῶν νὰ ἐκφράζωνται ὅλαι αἱ ἀποκλίσεις, αἱ ροπαί, αἱ ἀποχρώσεις. Χωρὶς νὰ παραγνωρίζω τὴν ἀνάγκην τῆς ἐκφράσεως τῶν λαϊκῶν ρευμάτων διὰ τῶν ἐκλογῶν, ἔχομαι στερρῶς τῆς ἀπόψεως ὅτι ἴσης σημασίας καὶ ἀξίας σκοπὸς τῶν ἐκλογῶν εἶναι νὰ δίδουν εἰς τὴν χώραν καὶ Κυβέρνησιν σταθερὰν καὶ βιώσιμον, καθὼς καὶ Ἀντιπολίτευσιν ἀξιόλογον. Καὶ προτοῦ προχωρήσω εἰς τὸ δεύτερον ἐπικαλούμενος τὴν τύχην τὴν ὁποίαν ἔσχεν ὁ νομοθέτης καὶ ἐν ἀναφορᾷ, πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπόν του, θὰ ἤθελα ὀλίγον νὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τῆς πρώτης θελητικῆς ἀπόψεως, ὅτι τάχα διὰ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐπανέρχεται ὁ κύριος ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν προχθεσινὴν ἀγόρευσίν του, ἐκφράζονται ὅλαι αἱ ροπαί. Κύριοι, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν ἐλαφρὰν παρέκκλισιν τῆς ὀφειλομένης σοβαρότητος εἰς τὴν συζήτησιν. Αὐταὶ αἱ θεωρίαι μοῦ ἐνθυμίζουν ὀλίγον τὰ αἴτια εἰς τὰ ὁποῖα ἀποδίδεται ἡ κακοδαιμονία τοῦ Ἑλληνικοῦ θεάτρου. Ὡς γνωρίζετε ὅλοι, μόλις ἠθοποιός τις διακριθῇ, ἀμέσως ἐπιδιώκει νὰ μεταβληθῇ εἰς θιασάρχην. Ἀπέδειξε, δυστυχῶς, ὁ πολιτικὸς βίος τῆς χώρας αὐτῆς, ὅτι ὁσάκις ἐφηρμόζετο ἡ ἀναλογική, δὲν ὡδήγει πάντοτε εἰς ἔκφρασιν πραγματικῶν ἰδεολογικῶν διαφορῶν, ἀλλὰ περισσότερον εἰς ἱκανοποίησιν ἀκαίρων ἢ προώρων προσωπικῶν φιλοδοξιῶν.

§146Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς δώσητε ἕνα παράδειγμα;

§147Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Ἔθαλψε φιλοδοξίας ἀπειθαρχήτους, καὶ θὰ σᾶς δώσω τὸ παράδειγμα. Ἀπὸ τοῦ 1910 μέχρι τῆς ἐποχῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπεσύρθη ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος ἀπὸ τῆς πολιτικῆς, ὑπῆρχεν τὸ μέγα, τὸ κραταιὸν κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Εὐθὺς ὡς ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος ἀπεσύρθη τὴν πρώτην φορὰν προσκαίρως καὶ κατόπιν ὁριστικῶς τῆς πολιτικῆς, ἐβλάστησαν τόσα κόμματα, ὅσοι ἦσαν οἱ συνεργάται τοῦ ἀειμνήστου ἐκείνου πολιτικοῦ.

§148Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζετε, κ. συνάδελφε, ὅτι ὅλοι ἐκεῖνοι ἐβγῆκαν σὰν μανιτάρια διὰ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος; Νὰ ὁμιλῆτε μὲ τὸν δέοντα σεβασμὸν δι’ ὅλους ἐκείνους τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι καὶ τὸν τόπον ὠφέλησαν καὶ τὸ βῆμα αὐτό, τὸ ὁποῖον κατέχετε, ἐτίμησαν καὶ ἐλάμπρυναν καὶ τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Δὲν ἐφύτρωσαν σὰν μανιτάρια μὲ τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα. Ἐπεβλήθησαν εἰς τοὺς ἀγῶνας. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ κάμω καὶ ἐγὼ μίαν διακοπήν; Δηλοῦται, ὅτι ὅταν κτυποῦν τὰ κουδούνια, οἱ στενογράφοι δὲν γράφουν τίποτε.

§150Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δηλαδή, κ. Πρόεδρε, λέγετε ὅτι οἱ ὁμιλοῦντες ὁμιλοῦν χάριν τῶν στενογράφων; Αὐτὸ εἶναι ὕβρις ἐναντίον τῆς Βουλῆς. Ἂν νομίζετε ὅτι ὁ μόνος λόγος τῶν διακοπῶν εἶναι διὰ νὰ γραφοῦν εἰς τὰ πρακτικά, ὑβρίζετε τὴν Βουλήν.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν γράφονται εἰς τὰ πρακτικὰ ὅσα λέγονται κατὰ τὴν ὥραν τῶν κωδωνοκρουσιῶν.

§152Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Αὐτὴν τὴν μεταχείρισιν νὰ τὴν ἀφήσετε, σᾶς παρακαλῶ, κατὰ μέρος, τοὐλάχιστον ὅταν ἀπευθύνεσθε πρὸς αὐτὴν τὴν πλευράν.

§153Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Παραπονοῦμαι κατὰ τοῦ Προεδρείου, διότι ἐπέτρεψε νὰ ἀκουσθοῦν ἐκφράσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀνταποκρίνονται οὔτε εἰς τὴν ἀξίαν, οὔτε εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῶν διαδόχων τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι συζήτησις ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§155Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπετρέψατε εἰς ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι ἔχομεν συνταυτισθῆ μίαν πολιτικὴν ἱστορίαν ὁλοκλήρου γενεᾶς ν’ ἀποκαταστήσωμεν τὴν μνήμην τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐγγραφῆτε διὰ νὰ ὁμιλήσετε.

§157Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖνοι, δὲν ὀφείλουν τὴν πολιτικήν των ὕπαρξιν εἰς τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον. Τὴν ὀφείλουν εἰς τὸν ἀγῶνα των καὶ εἶναι ἄξιοι σεβασμοῦ ἀπ’ ὅλα τὰ κόμματα.

§158Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν ὅτι χάρις εἰς τὴν ἀναλογικήν, μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου ἐκ τῆς πολιτικῆς, ἐδημιουργήθησαν πολλὰ κόμματα. Δὲν εἶναι ἡ ἀναλογική, κύριε συνάδελφε, ἡ ὁποία ἐδημιούργησε τὰ πολλὰ κόμματα, ἀλλ’ εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι ὑπὸ τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον συνεκεντρώθησαν ὅλα τὰ ἱκανὰ στοιχεῖα τοῦ τόπου, τόσα πολλά, ὥστε νὰ τροφοδοτήσουν καὶ τὸν Συναγερμόν. (Χειροκροτήματα). Ἡ ἐπανάστασις τοῦ 1909 ἔφερεν εἰς τὴν ἐπιφάνειαν τὴν μεσαίαν ἀστικὴν τάξιν ἡ ὁποία περιεῖχεν ὅλα τὰ ἱκανὰ στοιχεῖα τοῦ τόπου, τὰ ὁποῖα ὑπὸ τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον ὡδήγησαν τὴν Ἑλλάδα...

§159Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Δὲν διαφωνῶ, κ. Χαβίνη, εἰς αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε.

§160Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβερνήσεως). Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ δέχεσθε διακοπὰς ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διὰ νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις. Ὅπως βλέπετε, παρατείνεται τόσον ἡ συζήτησις, ὥστε νὰ μὴ ἀπομείνῃ χρόνος διὰ νὰ ἀγορεύσουν οἱ ὑπόλοιποι ἐγγεγραμμένοι συνάδελφοι. Νὰ δέχεσθε διακοπὰς εἰς ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις, ὅταν παρίσταται ἀνάγκη, ἐνδεχομένως, διευκρινίσεων. Ἀλλὰ μὴ δέχεσθε διακοπάς, αἱ ὁποῖαι μεταβάλλονται εἰς διαλογικὴν συζήτησιν, διότι ἔτσι δὲν προωθεῖται ἡ συζήτησις.

§161Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι ἐν ἐμοὶ οὐδαμῶς ὑπῆρχεν ἡ πρόθεσις, τὴν ὁποίαν μοὶ ἀπέδωσεν ὁ φίλτατος κ. Μπακόπουλος. Ἐὰν ἔσχον τὸ ἀτύχημα νὰ ἐκφρασθῶ κατὰ τρόπον ἀδόκιμον καὶ ἀντίθετον καὶ πρὸς τὸ συναίσθημά μου καὶ πρὸς τὴν σκέψιν μου, παρακαλῶ νὰ δεχθῆτε ὡς εἰλικρινῆ τὴν διαβεβαίωσίν μου ὅτι ἐκφράζω τὴν λύπην μου. Κατηγορήθη, λοιπόν, τὸ σύστημα καὶ ἀπὸ τὸν κ. Μαῦρον ὡς συμπύκνωμα περιφρονήσεως πρὸς κάθε ἔννοιαν δικαίου καὶ ἰσότητος, διότι δὲν εἶναι οὔτε ἀναλογικόν, οὔτε πλειοψηφικόν, οὔτε μικτόν. Εἶναι συγχρόνως καὶ ἀναλογικόν, καὶ πλειοψηφικὸν καὶ μικτόν. Ἐὰν ἡ κατηγορία συνίσταται μόνον εἰς τὸ ὅτι δὲν εἶναι οὔτε πλειοψηφικὸν, οὔτε ἀναλογικόν, εὐχαρίστως συνομολογῶ τὸ βάσιμον τῆς κατηγορίας. Διότι πράγματι δὲν εἶναι οὔτε πλειοψηφικόν, οὔτε ἀναλογικόν, ὡς ἐκ τοῦ ὅτι κατεβλήθη προσπάθεια νὰ κρατήσῃ τὰ προσόντα τοῦ πλειοψηφικοῦ καὶ τὰ προσόντα τοῦ ἀναλογικοῦ καὶ νὰ εἶναι ἀπηλλαγμένον τῶν ἐλαττωμάτων τοῦ πλειοψηφικοῦ καὶ τῶν ἐλαττωμάτων τοῦ ἀναλογικοῦ.

§162Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μοῦ χρεωστεῖτε μίαν ἀπάντησιν καὶ νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι νὰ σᾶς διακόψω. Ἐξηγήσατε εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τὸ πνεῦμα τοῦ νομοθέτου ἦτο νὰ δημιουργήσῃ δύο κομματικοὺς ὀργανισμοὺς εἰς τὴν χώραν.

§163Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Νὰ θάλψῃ.

§164Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀπέβλεπεν εἰς τὴν δημιουργίαν δύο κομματικῶν ὀργανισμῶν. Συγχρόνως δὲ ἠθέλατε νὰ ἐξασφαλισθῇ κατὰ τὸ δυνατόν, μία ἰσχυρὰ πλειοψηφία εἰς τὸ σχετικῶς πλειοψηφοῦν κόμμα. Δὲν μοῦ ἀπηντήσατε εἰς τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον σᾶς ἔθεσα προηγουμένως, ἐφ’ ὅσον ἀπεδέχθητε, ὡς στοιχεῖον τῆς ἐκπροσωπήσεως, τὸ 30% διὰ τὴν μειοψηφίαν. Διατί αὐτὸ δὲν ἐπεξετάθη εἰς ὁλόκληρον τὴν χώραν καὶ εἰς τὰς μεγάλας περιφερείας ἐκάματε τὴν ἀναλογικὴν μεταξὺ τῶν δύο κομμάτων; Ποῖος ἦτο ὁ λόγος τοῦ νομοθέτου, ὁ ὁποῖος ἐφήρμοσε δύο διαφορετικὰ συστήματα;

§165Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Ἐθεώρουν τό θέμα ἐξηντλημένον ἀπὸ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία εἶχε γίνει εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλήν. Διότι ὄχι μόνον τὸ εἶχον ἀναπτύξει, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχεδίου νόμου, ἀλλὰ θεωρῶν ὡς ἀπολύτως λογικὴν τὴν ἀπορίαν, εἶχον περὶ τούτου εἰδικῶς ἀσχοληθῆ εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ σχεδίου νόμου καὶ δὲν ἔχω παρὰ νὰ σᾶς παραπέμψω εἰς τὴν ἐξήγησιν, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νόμου. Θὰ σᾶς τὴν ἀναγνώσω: «Ἀντιθέτως εἰς............ τ...... ............. (ἀναγινώσκει)..............».

§166Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὁ συλλογισμὸς εἶναι λανθασμένος. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§167Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς. Καὶ ἐπιμένω, ὅτι ἡ πρόθεσις τοῦ νομοθέτου, καὶ νὰ μοῦ συγχωρήσητε τὴν ἀπρέπειαν τοῦ περιαυτολογίου, ἡ πρόθεσις τοῦ νομοθέτου καὶ ἁγνὴ ἦτο καὶ ἐνεπνέετο....

§168Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Ἁγνὴ ἦτο. (Εἰρωνικῶς).

§169Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Ἁγνοτάτη. Καὶ ἁγνὴ ἦτο καὶ ἐνεπνέετο ἀπό τὴν πρόθεσιν προσφορᾶς ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον. Διότι ἐξακολουθῶ νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ προσπάθεια, νὰ δημιουργηθοῦν δύο ἰσχυρὰ κόμματα, ἀποτελεῖ πραγματικῶς ὑπηρεσίαν εἰς τὴν χώραν. Καὶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν ἐξομολόγησιν, ὡς ἄνθρωπος μὲ ἀδυναμίες. Σπανίως ᾐσθάνθην τόσην ἱκανοποίησιν, ὅσην τὴν πρωΐαν τῆς 17ης Ἰανουαρίου, ἀναγιγνώσκων τὸ ἄρθρον ἐγκρίτου καὶ ἀξιολόγου ἐφημερίδος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ ἔλεγε τὸ ἄρθρον τοῦτο: «Ὁ πρῶτος παράγων, ὁ ἀριθμὸς....... ............. (ἀναγινώσκει)..............». Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἐχαιρέτησα τὸ ἄρθρον αὐτό, ὡς αἴσιον οἰωνὸν μακροημερεύσεως τοῦ τέκνου, περὶ τοῦ ὁποίου κατεβλήθη ἐπιμονή, νὰ ἀναγνωρίσω τὴν πατρότητα, ἠσθάνθην, ἐπαναλαμβάνω, ἱκανοποίησιν καὶ σᾶς βεβαιῶ εἰλικρινῶς, ὅτι ἐπειδὴ μοῦ ἦτο ἀδιάφορον, ποῖον θὰ ἦτο τὸ πρῶτον κόμμα, ἀρκεῖ νὰ ἐσχηματίζοντο δύο κόμματα, ἡ συγκίνησίς μου ἦτο, πράγματι, εἰλικρινής, διότι ἡ προσπάθεια αὕτη ἐφέρετο ἐπιτυγχάνουσα.

§170Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε, τὴν παραμονὴν τῶν ἐκλογῶν διατί μᾶς ἀπεκαλέσατε κομμουνιστάς;

§171Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς. Περιττὸν νὰ προσθέσω, ὁποία πικρία καὶ ἀπογοήτευσις διεδέχθη τὴν πρώτην μου ἐκείνην ἐλπίδα ἐξ ὅσων κατόπιν ἐπηκολούθησαν. Νομίζω, λοιπόν, διὰ νὰ ὁλοκληρώσω τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. ἀρχηγὸν τῆς Φ.Δ.Ε., ὅτι, ἐὰν ὁ νομοθέτης δὲν ἐδικαιώθη εἰς τὰς προσδοκίας του, δὲν ἐπέτυχε τοῦ σκοποῦ του, δὲν εἶδε τὰς ἐλπίδας του ἱκανοποιουμένας, νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, μὲ ὅσην εὐθύτητα ὁμιλῶ πρὸς τὸν κ. ἀρχηγὸν τῆς Φ.Δ.Ε., ὁσάκις μοῦ κάμει τὴν τιμήν, νὰ ζητῇ τὴν γνώμην μου, νὰ δηλώσω ὅτι μὲ πολλήν, πράγματι, πικρίαν εἶδον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπηκολούθησαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ λοιπὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Τσάτσου, περὶ τῆς ἀπογραφῆς καὶ περὶ τῶν ἄλλων καθαρῶς νομικῶν θεμάτων, θὰ ἀπασχοληθῶμεν εἰς τὸ ἐκλογοδικεῖον καὶ νομίζω ὅτι λόγοι σεβασμοῦ δὲν ἐπιτρέπουν νὰ ἀναπτύσσωνται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἄλλως τε δὲν πρόκειται νὰ ἀποτελέσουν τὸ ξῖφος τοῦ Βρένου εἰς τὸν ζυγὸν τῆς δικαιοσύνης. Ἴσως δὲ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης ἡ ἀποστροφὴ τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων πρὸς τὸ ἐκλογοδικεῖον, νὰ μὴ ἐπέχῃ τὴν θέσιν της. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπομένει εἶναι τὸ μέγα θέμα, τό ὁποῖον πάντοτε ἀπησχόλησε τὴν Βουλήν, τὸ θέμα τῆς ψήφου τῶν στρατιωτῶν. Τὰς λεπτομερείας, ἐὰν ὑπῆρχεν ἡ κατάστασις ἢ δὲν ὑπῆρχεν ἡ κατάστασις, νομίζω ὡς ἀναξίας λόγου, διότι τὸ θέμα συζητεῖται ἀπό ἀπόψεως ἀρχῆς. Δὲν θὰ κριθῇ ἡ ἀξία του ὡς θεσμοῦ ἀπὸ τὰς πλημμελείας, αἱ ὁποῖαι ἐνδέχεται νὰ λάβωσι χώραν ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ νόμου. Ἐξεφράσθη ἡ ἀπορία, διὰ ποῖον λόγον αἱ ψῆφοι τῶν στρατιωτῶν ἦσαν ἀνώτεροι, κατὰ ποσοστόν, τοῦ ποσοστοῦ, τὸ ὁποῖον ἡ Ε.Ρ.Ε. ἔλαβεν εἰς τὰ πολιτικὰ τμήματα.

§172ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐγένετο καθοδήγησις.

§173Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Ἀκριβῶς, εἶναι ἡ λέξις, τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο νὰ προφέρω. Τὸ ὑψηλὸν ποσοστὸν τῶν ψήφων τῶν στρατιωτῶν ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονὸς, ὅτι εἰς τὸν στρατόν, ὀρθότατα γίνεται συστηματικὴ διδασκαλία τῶν στρατιωτῶν, ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ εἶναι φυσικὸν οἱ νέοι αὐτοί, ἐνθυμούμενοι πῶς ἐπλήρωσαν οἱ συνάδελφοί των, πρὸ ὀλίγων ἐτῶν, τὴν πάλην ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ, εἶναι φυσικὸν νὰ ἐπηρεάζωνται.

§174Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Τὸ πιστεύετε σοβαρῶς αὐτό;

§175Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Τὸ πιστεύω τόσον σοβαρῶς, κ. Παπασταύρου, ὅπως πιστεύω, ἐπίσης σοβαρῶς, ὅτι ἐὰν ὑπῆρχον ἐκλογικὰ τμήματα εἰς τόν Ἅγιον Εὐστράτιον, τὸ ποσοστὸν τῶν κομμουνιστικῶν ψήφων, θὰ ἦτο πολὺ περισσότερον ἀπὸ ἐκεῖνο, ποὺ ἐνεφανίσθη εἰς τὰ ἄλλα τμήματα.

§176Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἤθελον, κ. Τριανταφύλλη, νὰ σημειώσω, ὅτι καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1950 ἐψήφισεν ὁ Στρατός. Καὶ τότε ἡ ἀνταρσία ἦτο πρόσφατος καὶ μόλις τὸ 1949 εἶχε λήξει, καὶ ἐν τούτοις ἡ πλειοψηφία ἐδόθη εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἡ ἀναλογία ἡ σημερινή, ἡ ὁποία κατὰ τὴν γνώμην μας, εἶναι ἀπαράδεκτος. Ὑπάρχουν τμήματα, εἰδικῶς δὲ ἀναφέρω τὴν Βάσιν Ἀεροπορίας Φαλήρου, ὅπου ἡ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις ἐπῆρε μηδέν, μηδέν, μηδέν, ἀπὸ ὅλας τὰς πλευρὰς τοῦ Κράτους. Αὐτὸ εἶναι γεγονός, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν πραγματικότητα, παρ’ ὅλα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα λέγονται περὶ θεωρίας τοῦ κομμουνισμοῦ. Δὲν νομίζω, κ. Τριανταφύλλη, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ δεχθῶμεν ἡμεῖς ὡς γνήσιον, τὸ ἀποτέλεσμα τῶν στρατιωτικῶν τμημάτων ἕνεκα τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον διενηργήθησαν αἱ ἐκλογαὶ εἰς αὐτά.

§177Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω, ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε, δι’ ἑνὸς παραδείγματος. Τὸ γραφεῖον μου εὑρίσκεται ἐπὶ τῆς πλατείας Κλαυθμῶνος. Μεταξὺ τῶν καλῶν πελατῶν μου, συγκαταλέγεται καὶ φίλος σας ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, ὁ ὁποῖος εἰς ἑκάστην ἐκλογὴν μοῦ δηλοῖ, ὅτι θὰ ψηφίσῃ τὸν Βενιζέλον καὶ τοῦτο ὄχι, μόνον δὲν διετάρασσεν, ἀλλὰ ἔκαμε θερμοτέρας τὰς σχέσεις μας. Οὗτος λοιπόν, μοῦ ἐζήτησεν ὡς χάριν, τὸ ἑσπέρας τῆς Παρασκευῆς, ὅταν αὐτὸς θὰ ἦτο μεταξὺ τῶν συγκεντρουμένων τῆς Πλατείας Κλαυθμῶνος, νὰ φιλοξενηθῇ εἰς τὸ γραφεῖον μου, ἡ σύζυγός του καὶ ἡ θυγάτηρ του. Ὅταν τελείωσε δὲ ἡ συγκέντρωσις, ἦλθε καὶ μοῦ ἐζήτησε 10 ψηφοδέλτια.

§178ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἀντιπολιτεύσεως). Στρατιωτικὰ ἢ πολιτικά;

§179Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Πολιτικά... Καὶ ἔσπευσε νὰ δηλώσῃ, ὅτι κατόπιν τῶν ἐκδηλώσεων, τῶν ὁποίων ἦτο αὐτόπτης καὶ αὐτήκοος μάρτυς, διὰ πρώτην φορὰν δὲν θὰ ἐψήφιζε τὸν Βενιζέλον. Αὐτὸ, τό ὁποῖον εἶχεν ἐπίδρασιν ἐπὶ τοῦ πολίτου αὐτοῦ, ἦτο ἡ συνεργασία σας μὲ τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα. (Χειροκροτήματα). (Εἰς τό σημεῖον αὐτὸ ὁ κ. Τσάτσος ἐπιχειρεῖ νὰ ὁμιλήσῃ. — Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§180Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Τσάτσο, θὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§182Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ἀπευθυνόμενος πρὸς τὴν πτέρυγα τῆς Συμπολιτεύσεως). Τόσον φοβεῖσθε τὴν ἀλήθειαν; Δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς συγχαρῶ διὰ τὸ θάρρος σας.

§183Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ μίαν μικρὰν διακοπήν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§184Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ. Δὲν θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Κύριοι συνάδελφοι, τελειώνω μὲ τὴν ἐπανάληψιν τῆς δηλώσεως, ὅτι ἀναγνωρίζω τὴν πατρότητα τοῦ νόμου. Τὸ ἀναγνωρίζω, ἀκριβῶς, ὅπως διεκδικῶ τὴν τιμήν μου, διότι δι’ αὐτοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διὰ τῆς ψήφου του νὰ δώσῃ εἰς τὴν χώραν Κυβέρνησιν μὲ συμπαγῆ πλειοψηφίαν, ἰσχυρὰν καὶ ὁμοιογενῆ καὶ ἡ Κυβέρνησις αὐτή, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς προσδοκίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα).

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μπακόπουλος ἔχει τόν λόγον.

§186Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀρκετὰ δυσάρεστον διὰ τὸν ὁμιλοῦντα, ὅταν διαδέχεται εἰς τὸ βῆμα διακεκριμένους χειριστὰς τοῦ λόγου. Ἐν συναισθήσει τῆς ἀδυναμίας μου νὰ συγκριθῶ μὲ τοὺς προλαλήσαντας συναδέλφους ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, ἐνθαρρυνόμενος ἀπὸ τὰ κενὰ ἢ ἀπὸ τὰ μειονεκτήματα τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπουν εἰς τοὺς ἔχοντας ἀσθενεῖς δυνάμεις νὰ ἀνέλθουν εἰς τὸ βῆμα. Κύριοι βουλευταί, αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, διέπονται ἀπὸ ἓν πνεῦμα αὐταρεσκείας καὶ μακαριότητος. Ὅλα τὰ ἐμφανίζουν ρόδινα. Ὅλα τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα συγκινοῦν τό Ἔθνος, ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικοῦ συμφέροντος καὶ ἀπὸ ἀπόψεως διαβιώσεως τοῦ λαοῦ, ἐξελίσσονται, κατὰ τὴν Κυβέρνησιν, καλῶς καὶ τὸ τέλος των προβλέπεται εὐοίωνον, αἴσιον καὶ εὐτυχές. Καὶ πρῶτον, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ μέγα ἐθνικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον συγκινεῖ τὰς καρδίας ὅλων τῶν Ἑλλήνων, ἀνεξαρτήτως πολιτικῆς ἀποχρώσεως καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ὅλοι αἰσθάνονται ἕνα μόνον παλμόν, τὸν ἐθνικόν παλμόν, εὔχονται μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῆς ψυχῆς των τὸ θέμα αὐτὸ νὰ εὕρῃ αἰσίαν ἔκβασιν, μολονότι πολλοὶ διαφωνοῦν, ὡς πρὸς τὸν τρόπον καὶ τῆς ἀνακινήσεως τοῦ ζητήματος καὶ τοῦ χειρισμοῦ τοῦ ζητήματος καὶ θὰ ἔχουν εὐχέρειαν νὰ καταλογίσουν εὐθύνας βαρυτάτας. Ἀλλ’ ὅλοι ἔχουν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συντελοῦν, ἕκαστος κατὰ τὰς δυνάμεις του, εἰς τὴν ὀρθοτέραν ἐπιτυχίαν τοῦ θέματος. Ὡς πρὸς τὸ Κυπριακὸν —καὶ τοῦτο εἶναι τό θέμα— αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, λέγουν ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι βεβαία ὅτι θὰ εὕρῃ τοῦτο τελικῶς τὴν λύσιν του διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς αὐτοδιαθέσεως εἰς τὴν Μεγαλόνησον. Εἶναι βεβαία ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ εὕρῃ τὴν εὐτυχῆ λύσιν διὰ τῆς αὐτοδιαθέσεως. Αἰσιοδοξία πλήρης, λοιπόν, ἐπὶ τοῦ θέματος. Ὡς πρὸς τὸ οἰκονομικὸν θέμα. Καὶ ἀπὸ ἄλλους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι παρῆλθον ἀπὸ τοῦ βήματος ἐσημειώθη, καὶ ἐσημειώθη ὀρθῶς, ὅτι αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, δὲν περιλαμβάνουν ὡρισμένα μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ βελτιώσουν τὴν οἰκονομικὴν θέσιν τῶν Ἑλλήνων καὶ θὰ προαγάγουν τὰ κοινωνικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὀξέα εἰς τὴν χώραν. Καὶ ὡς πρὸς ἐκεῖνα, ὅμως, αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως διαπνέονται ἀπὸ ἕνα ἀπεριόριστον αἴσθημα αἰσιοδοξίας. Καὶ ἐκεῖνα θὰ λυθοῦν καλῶς. Ἀλλά, οὔτε ὡς πρὸς τὸ ἕνα θέμα, οὔτε ὡς πρὸς τὸ ἄλλο, δὲν καθορίζει ἡ Κυβέρνησις χρόνον. Ἡ Κυβέρνησις στηρίζεται εἰς τὴν Κοινοβουλευτικήν της δύναμιν καὶ διαπνέεται ἀπὸ τὸ πνεῦμα τῆς μακαριότητος. Μακάριοι οἱ κατέχοντες. Καὶ μακαρίως κατέχουν τὴν ἐξουσίαν. Κοινοβουλευτικὴ δύναμις 165. Καὶ ἂν κρίνῃ κανεὶς ἀπὸ τὴν Προεδρικὴν ἐκλογὴν καὶ τὴν ψῆφον τὴν ὁποίαν ἔδωσαν τινὲς ἐθελονταὶ ἀνώνυμοι, νομίζει, ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἔχει δύναμιν, ἡ ὁποία εἶναι ἱκανὴ νὰ τῆς ἐξασφαλίσῃ μακρὸν καὶ ἄνετον βίον, δύναμις ἱκανή, ἡ ὁποία νὰ ἀγάγῃ εἰς τὴν αἰσίαν λύσιν ὅλων τῶν ζητημάτων.

§187ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τώρα προσετέθησαν περισσότεροι.

§188Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤκουσα ὅτι προσετέθησαν καὶ ἄλλοι. Εἶναι πιθανόν, κύριοι βουλευταί. Ἡ Κυβερνητικὴ δύναμις εἶναι μεγάλη, αἱ κυβερνητικαὶ παροχαὶ ἀνεξάντλητοι —μᾶς τὸ ἀπέδειξε καὶ προεκλογικῶς ἡ Κυβέρνησις—. Ἀλλὰ θὰ εἶναι ἐκπληκτικόν, ἐὰν ἴδωμεν καὶ μετεκλογικῶς τὴν συνέχειαν. Πλήν, ὅμως, κύριοι βουλευταί, ὁ ἀριθμός, δὲν εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μόνος, δίδει τὸ κῦρος εἰς μίαν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀναλαμβάνει. Τὸ πολιτικὸν κῦρος, τό ἠθικὸν κῦρος, τῆς Κυβερνήσεως, τῆς οἱασδήποτε Κυβερνήσεως, ἔναντι τοῦ λαοῦ, εἶναι οἱ δύο κύριοι παράγοντες, οἱ ὁποῖοι τῆς ἐπιτρέπουν νὰ ἀσκήσῃ μίαν τόσον εὐρεῖαν Κυβερνητικὴν πολιτικὴν ὅση διαγράφεται εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ δὲν θὰ εἰσέλθω ἀφ’ ἑνὸς, διότι πολλὰ ἐλέχθησαν καὶ κατεδείχθη πλήρως τὸ μὴ ὀρθὸν τοῦ ἀπὸ πάσης ἀπόψεως μὴ ὀρθοῦ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἀφ’ ἑτέρου δέ, διότι τὸ καθαρῶς στενῶς νομικὸν ἀποτέλεσμα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἔχει ἐπέλθει καὶ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν, τοῦ ὁποίου ἡ ὁριστικὴ μορφή, ἔν τινι μέτρῳ ἀπόκειται νὰ κριθῇ ἀπὸ τό ἐκλογοδικεῖον... Ἀλλὰ ἐκτὸς τῆς νομικῆς ἀπόψεως, τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἔχει μίαν σοβαρωτάτην πολιτικὴν ἄποψιν, τὴν ἑξῆς: Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁμιλῶν ἀπό τοῦ βήματος τούτου, ὅταν συνεζητεῖτο τὸ σχέδιον νόμου, περὶ ἐκλογικοῦ νόμου, βάσει τοῦ ὁποίου διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1952, εἶπεν ὅτι ἡ συχνὴ μεταβολὴ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὑπερήσπιζεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὰ ἐκλογικὰ συστήματα, οἱ ἐκλογικοὶ νόμοι πρέπει νὰ εἶναι κάτι τὸ πάγιον, ὥστε ὅλοι νὰ γνωρίζουν ὑπὸ ποῖον τρόπον, ὑπὸ ποίαν μορφὴν θὰ ἀσκῆται ἡ πολιτικὴ ζωὴ τοῦ τόπου καὶ προσέθεσεν, ὅτι ἡ συχνὴ μεταβολὴ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἄγει εἰς ἀνυποληψίαν τοῦ πολιτικοῦ νόμου. Κύριοι βουλευταί, ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦτο...

§189Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐπιμένω εἰς τὴν ἄποψιν αὐτήν, καὶ συμφωνῶ μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι εἶναι ἀνάγκη, κάποτε νὰ ὑπάρξῃ πάγιος καὶ μόνιμος ἐκλογικὸς νόμος διότι εἶναι τό βασικὸν μέτρον τῆς ἐξυγιάνσεως τῆς δημοσίας μας ζωῆς. Ἐὰν ἡ ἰδική μου Κυβέρνησις μετέβαλε τὸν ἐκλογικὸν νόμον, μετέβαλεν ἕνα νόμον, τὴν ἀλλαγὴν τοῦ ὁποίου ἠξίου, ὅλος ὁ πολιτικὸς κόσμος. Συνεπὴς πρὸς τὴν δήλωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἅμα τῷ σχηματισμῷ της, ἐπελήφθην τῆς μεταβολῆς τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, διότι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἱκανοποίουν καθολικὸν αἴτημα τοῦ πολιτικοῦ κόσμου.

§190Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν δέχομαι καμμίαν διακοπήν.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴθισται, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ παρεμβαίνῃ εἰς τὴν συζήτησιν.

§192Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβερνήσεως). Δὲν πρόκειται περὶ διακοπῆς.

§193Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παράκλησίς μου πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, δὲν ἀφεώρα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀφεώρα ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε.

§195Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρ. Κυβερνήσεως). Ὁ κ. συνάδελφος ἀνεφέρθη εἰς παλαιοτέραν μου δήλωσιν καὶ ἐθεώρησα ὑποχρέωσίν μου νὰ κάμω τὴν δήλωσιν ὅτι, ἐὰν ὁ ἐκλογικὸς νόμος δὲν εἶχεν ἀνάγκην ἀλλαγῆς, τότε, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μὲ κατηγορήσῃ ὅτι ἄνευ λόγου ἤλλαξα τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Τὸ ἔκαμα, διότι τὸ ἠξίου ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος.

§196Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ ὑμᾶς προσωπικῶς, δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη αὐτῆς τῆς διακοπῆς. Παρακαλῶ νὰ πιστεύσητε ὅτι, ὅταν εἶπον ὅτι δὲν δέχομαι διακοπάς, δὲν ἠννόουν ὑμᾶς, ἀλλὰ εἶδον τάσεις ἐκ τῆς αἰθούσης πρὸς ἀνάμιξιν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ διὰ τοῦτο παρεκάλεσα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ διακοπάς. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἠθέλησαν νὰ κακίσω τὸν ἀξιότ. κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι μετέβαλε τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ἀφῃρημένως ἢ μεμονωμένως λαμβανομένου τοῦ ζητήματος. Πιστεύω, τοὐναντίον, ὅτι εἰς πᾶν ἐπιστημονικὸν θέμα — καὶ ὁ ἐκλογικὸς νόμος ἀνάγεται εἰς ἐπιστημονικὰ θέματα— πιστεύω, ὅτι ὄχι μόνον εἰς πᾶν ἐπιστημονικὸν θέμα, ἀλλὰ ἀκόμη περισσότερον εἰς τὰ πολιτικὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν τόσην ζωτικὴν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς ζωῆς τῶν λαῶν, ὄχι μόνον δύνανται, ἀλλὰ καὶ ὀφείλουν οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες, συμμορφούμενοι πρὸς τὰς ἑκάστοτε ἀνάγκας τοῦ τόπου, νὰ μεταβάλλουν γνώμας. Δὲν ἐπεζήτησα νὰ ἐκφράσω οὐδὲ πόρρωθεν κατηγορίαν κατὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι μετέβαλε τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Ἀλλά, ἡμεῖς, ὅλοι οἱ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ ὅλος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀνεξαρτήτως πολιτικῆς ἀποχρώσεως, πιστεύομεν ἀκραδάντως ὅτι καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἶναι συνέχεια τῶν Κυβερνήσεων τοῦ Συναγερμοῦ. Οἱ ἐκλογεῖς οἱ ὁποῖοι τὴν ἐψήφισαν εἶναι οἱ ἴδιοι, οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν τὸν Συναγερμὸν τὸ 1952, οἱ βουλευταὶ οἱ σημερινοί, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὴν πλειοψηφίαν, εἶναι κατὰ τὸ πλεῖστον μέρος, οἱ βουλευταὶ τῆς παρελθούσης βουλευτικῆς περιόδου. Οἱ σημερινοὶ ἀκόμη ὑπουργοί, μηδὲ ἐξαιρουμένου τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος γνωρίζει παλαιόθεν καὶ ἐκ πολλῶν συνομιλιῶν, πόσον προσωπικῶς καὶ τόν σέβομαι καὶ τὸν ἐκτιμῶ, καὶ ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω τὴν λέξιν, ὅτι τὸν συμπαθῶ, ἀλλὰ ἡ συμπάθεια ἡ προσωπικὴ δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐμποδίζῃ τὴν ἔκφρασιν πολιτικῶν διχογνωμιῶν, καὶ αὐτὸς λοιπόν, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς καὶ μέγα μέρος τῶν σημερινῶν ὑπουργῶν, ἦσαν ἤδη ὑπουργοὶ τοῦ Συναγερμοῦ. Καὶ εἰδικώτερον προσωπικῶς, διὰ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι εἷς τυχαῖος ὑπουργὸς, ἦτο μεταξὺ τῶν διακεκριμένων μελῶν τοῦ Συναγερμοῦ, καὶ ἐκ τῶν τόσον διακεκριμένων ἐπιτελῶν τοῦ Συναγερμοῦ, ὥστε ν’ ἀναδειχθῇ διάδοχος εἰς τὴν ἀρχηγίαν τοῦ κόμματος, εἰς τὴν συνέχειαν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Συναγερμοῦ.

§197ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος ποὺ ἔγινε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως;

§198Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ συνεπῶς, ὅταν βλέπωμεν τὴν αὐτὴν Κυβέρνησιν Συναγερμοῦ συγκροτουμένην κατὰ τὸ πλεῖστον ὑπὸ τῶν ἰδίων ὑπουργῶν τῆς παρελθούσης Βουλῆς, δικαιούμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὅταν ἐψήφιζον τὸ ἐξάμβλωμα ἐκεῖνο τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τῆς εὐρυτέρας ἐκλογικῆς περιφερείας, ἐχειροκροτοῦσαν ὅλοι τὸ μέτρον ὡς πανάκειαν πρὸς διόρθωσιν ὅλων τῶν κακῶς ἐχόντων εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον τῆς χώρας καὶ διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου ἀνέμενον, ὄχι μόνον τὴν ἀνανέωσιν τῶν στελεχῶν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐξυγίανσιν τῆς πολιτικῆς ζωῆς. Αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος τῆς μεταβολῆς τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸ ὀλίγου, ὅτι τόν μετέβαλε διότι τὸν ἐζήτει ὅλος ὁ πολιτικὸς κόσμος. Ποῖος πολιτικὸς κόσμος; Ὁ ἰδικός μας ἐζήτησε νὰ μὴ ψηφισθῇ, ὅταν συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον. Τὸν ἐψηφίσατε ὡς ἰδικόν σας καὶ τὸν ἀπηρνήθητε ὅταν σᾶς συνέφερε, αὐτὴ δὲ εἶναι ἡ παλινωδία σας. Συνεπῶς, ὅταν ἔχωμεν κόμμα, τὸ ὁποῖον ἐπρωτοστάτησεν εἰς τὴν μεταβολὴν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου δὶς εἰς τὴν αὐτὴν ἐκλογικὴν περίοδον, δύναμαι νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὴν τότε ἐκφρασθεῖσαν, ὅτι ἡ τοιαύτη πολιτικὴ δὲν συντελεῖ εἰς τὴν παγίωσιν τῆς ἐκτιμήσεως πρὸς τὰ πολιτικὰ κόμματα. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἡμεῖς, δὲν συμμετέσχομεν, οὔτε εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ πρώτου ἐκλογικοῦ νόμου, οὔτε εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ δευτέρου ἐκλογικοῦ νόμου, διὰ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, εἴμεθα ἀπολύτως ἀμέτοχοι τῆς τοιαύτης μομφῆς. Ἀλλά, κ. βουλευταί, δὲν εἶναι ἡ μόνη ἀντίθεσις τῆς πολιτικῆς τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὰς προηγουμένας Κυβερνήσεις τοῦ ἰδίου κόμματος τοῦ Συναγερμοῦ, ὅταν μετὰ τὸν θάνατον τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, ἀνετέθη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. βουλευτὴν Σερρῶν. Ὁ κ. Ἀποστολίδης ὁ ὁποῖος ἐνεφανίζετο ὡς ἐπιδέξιος ὑπουργός, τῆς Κυβερνήσεως, καὶ σημερινός Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, προέβη εἰς δηλώσεις τῶν ὁποίων δύο κεφάλαια δὲν πρέπει νὰ παρέλθουν ἀπαρατήρητα. Πρῶτον ἐτόνισεν, ὅτι καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῶν διαφόρων Κυβερνήσεων τοῦ Συναγερμοῦ τῆς παρελθούσης πολιτικῆς περιόδου, δὲν ὑπῆρξεν οὐδεμία οἰκονομικὴ πολιτική. Καί, δεύτερον, ὅτι ὁ περίφημος αὐτὸς νόμος 2500, τὸν ὁποῖον καὶ ἡ τότε Βουλὴ τοῦ Συναγερμοῦ ἀποτελουμένη ἀπὸ τοὺς ἰδίους βουλευτὰς κατὰ τὸ πλεῖστον, καὶ ἡ τότε Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ, ἀποτελουμένη ἀπὸ τοὺς ἰδίους σημερινοὺς ὑπουργούς, κατὰ τὸ πλεῖστον, τὸν παρουσίασεν ὡς τὸ κυριώτερον μέσον, ἐὰν ὄχι τὸ ἀποκλειστικὸν τῆς ἐξυγιάνσεως ἀφ’ ἑνὸς τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων τῆς χώρας καὶ ἀφ’ ἑτέρου τῆς ἐξυγιάνσεως τοῦ δημοσιοϋπαλληλικοῦ Σώματος. Καὶ ἐδήλωσε τότε, ὁ κ. Ἀποστολίδης, ὅτι οὔτε οἰκονομίαν ἐπέφερεν αὐτὸς ὁ νόμος, οὔτε ἐξυγίανσιν τοῦ δημοσιοϋπαλληλικοῦ Σώματος, ὅτι δὲν ἐφηρμόσθη ἡ ἐξαγγελθεῖσα τότε ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἀρχή, ὅτι θὰ ἀπομακρυνθοῦν οἱ ἀνίκανοι καὶ θὰ διατηρηθοῦν οἱ ἱκανοί. Ἀπεμακρύνθησαν οἱ ἀντίθετα φρονοῦντες εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀπεμακρύνθησαν οἱ ἱκανώτεροι καὶ ἐκρατήθησαν οἱ ἀνικανώτεροι. Μὲ τὴν ἐπαγγελίαν της ἡ σημερινὴ ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρωθυπουργὸν Κυβέρνησις, ὅτι δὲν θὰ τὸν ἐφαρμόσῃ παραδέχεται ὡς ὀρθὴν πλέον τὴν ἄποψιν τοῦ ἀξιοτίμου Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, κ. Ἀποστολίδη. Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατόν, κ. βουλευταί, μία Κυβέρνησις ἀξιοῦσα νὰ ἐμφανισθῇ ὡς Κυβέρνησις Κράτους δικαίου, στοιχειωδῶς εὐνομουμένη, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ λέγῃ δὲν τὸν ἐφαρμόζω, ἀλλὰ καὶ δὲν τὸν καταργῶ; Ἐπιθυμεῖ τάχα ἐν συνεχείᾳ τῆς πολιτικῆς τῶν προηγουμένων Συναγερμικῶν Κυβερνήσεων νὰ κρατῇ ὡς σπάθην Δαμοκλέους ἐπικρεμαμένην ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων τὸ τερατούργημα ἐκεῖνο, τοῦ νόμου 2500; Καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδία παραδέχεται ἐκ τῶν ὑστέρων ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ ἰδικός μας κόσμος, διὰ νὰ μεταχειρισθῶ καὶ ἐγὼ τὴν λέξιν τοῦ κ. Κανελλοπούλου, ὃ ἰδικός μας κόσμος ἐζητοῦσε πάντοτε, δηλαδή, τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀδικηθέντων, διατί ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀγνοεῖ; Βλέπετε, λοιπόν, πῶς τὰ πράγματα εἶναι ἀντίθετα πρὸς τὰς ἐπαγγελίας τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπεκαλέσθη καὶ τὴν γνώμην τοῦ ἰδικοῦ μου ἀρχηγοῦ, ἀξιοτίμου κ. Παπανδρέου, ὑποστηρίξαντος ὅτι πρέπει ἐπὶ τέλους νὰ καθιερωθῇ ἕνα πάγιον ἐκλογικὸν σύστημα. Δὲν εἶναι ὅμως μόνον ὡς πρὸς τοῦτο περιωρισμένη ἡ ἀξίωσις ἡ ἰδική μας. Εἶναι καὶ πρὸς τὸ ἕτερον θέμα, ὅτι πρέπει αἱ ἐκλογαὶ νὰ διεξάγωνται πάντοτε ἀπὸ ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἐλέχθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Παπανδρέου, ὅτι ἡ διεξαγωγὴ τῶν ἐκλογῶν ἀπὸ ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν, ἐκτὸς τῶν ἄλλων πλεονεκτημάτων ποὺ ἐμφανίζει, προασπίζει καὶ τὴν διασπάθισιν τοῦ δημοσίου πλούτου. Δέν καθώρισεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, τὴν ἔκτασιν τῆς προασπίσεως, ἢ τοῦ κινδύνου διασπαθίσεως τοῦ δημοσίου πλούτου. Πλὴν ὅμως διετυπώθησαν δημοσίᾳ ὑπόνοιαι, ὅτι κατὰ τὴν ἐκλογικὴν περίοδον ἐγένετο κακὴ χρῆσις τοῦ δημοσίου πλούτου δι’ ἐκλογικοὺς σκοπούς. Δὲν υἱοθετῶ τὴν ἄποψιν. Ἡ κατηγορία εἶναι βαρεῖα, τὸ θέμα εἶναι σοβαρώτατον καὶ δὲν μοῦ ἐπιτρέπεται νὰ υἱοθετήσω καὶ νὰ ὑπερασπίσω τοιαύτην ἄποψιν. Σημειώνω μόνον ὅτι ὅταν ὁ τύπος, αἱ ἐφημερίδες μὴ φιλικαὶ πρὸς ἡμᾶς διατυπώνουν τοιαύτας κατηγορίας ἐνισχύεται κατὰ ἔτι μείζονα βαθμὸν καὶ ἡ ἄποψις τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ὅπως καὶ ὅλων τῶν μελῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ πρέπει πάντοτε νὰ διεξάγωνται ἀπὸ Κυβέρνησιν ὑπηρεσιακήν. Ἡ πεῖρα δὲ τῶν τελευταίων ἐκλογῶν εἰδικώτερον ἀπέδειξεν ὅτι ὁ διορισμὸς 2 ἤ 3 ὑπηρεσιακῶν ὑπουργῶν, εἰς τὰ ὑπουργεῖα εἰς τὰ ὁποῖα διωρίσθησαν, οὐδὲ πόρρωθεν παρέσχον τὰς ἐγγυήσεις ἐκείνας τὰς πλήρεις καὶ ἀντικειμενικάς, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ὑπάρχουν διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἀβιάστου καὶ ἀνεπηρεάστου ἐκδηλώσεως τοῦ πολιτικοῦ φρονήματος. Ἐπὶ τοῦ Κυπριακοῦ θέματος, θὰ εἴπω μόνον ὀλίγας λέξεις. Ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργός, τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀρχόμενος τοῦ λόγου του προχθὲς ἔκαμε μίαν δήλωσιν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία τὸν τιμᾷ, ἡ ὁποία ὅμως εὑρίσκεται εἰς πλήρη ἀντίθεσιν πρὸς ὅσας μομφὰς καὶ ὁ ἴδιος καὶ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ὁποίαν μετέχει, ὡς καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως οὐ μόνον προεκλογικῶς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐπέτρεψαν εἰς ἑαυτοὺς ν’ ἀπευθύνωνται κατὰ συσσώμου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Εἶπεν, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, βεβαίως μὲ τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἔχομεν διαφορὰς γνωμῶν καὶ διαφορὰς ἀπόψεων ὡς πρὸς τὰ ἐξωτερικὰ θέματα, οὐδενὸς ὅμως τὸν πατριωτισμὸν ἠμφισβητήσαμεν. Καὶ ὅμως τὸν ἠμφισβήτησεν προεκλογικῶς, τὸν ἠμφισβήτησε καὶ σήμερον. Νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι σήμερον —καὶ τὸ λέγω ὄχι διὰ τὴν Βουλὴν μόνον, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, καὶ διὰ τὸν λαὸν τῆς περιφερείας μου εἰδικῶς— νὰ σημειώσω αὐτὴν τὴν ἀντίφασιν καὶ νὰ ἐπιστρέψω εἰς ἀκέραιον καὶ εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τοὺς βουλευτὰς καὶ εἰς τοὺς ὑποψηφίους ὅσας μομφὰς προεκλογικῶς ἐξέφερον καθ’ ἡμῶν ὅτι δὲν εἴμεθα ἡμεῖς πατριῶται, καὶ ἐπιφυλασσόμεθα νὰ ἐξηγηθῶμεν εὐθέως ἐπ’ αὐτοῦ κατὰ τὰς περαιτέρω ἐργασίας τοῦ Σώματος. Ὅταν ὅμως ἡ ἡγεσία τῶν κομμάτων, ἡ ἡγεσία τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐθεώρησεν ὅτι ἔπρεπε νὰ δώσῃ ἤπιον τόνον εἰς τὰς συζητήσεις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ φέρῃ πρὸς συζήτησιν τὰς προεκλογικὰς μομφὰς τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν ἠθέλησε νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς μίαν ὀξύτητα τῶν συζητήσεων εἰς τὴν Βουλήν, μὲ ἔκπληξιν εἴδομεν σήμερον ἐπίλεκτον βουλευτὴν τῆς πλειοψηφίας καὶ τέως ὑπουργὸν τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἔρχεται εἰς τὸ βῆμα αὐτὸ καὶ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ψῆφον τῶν στρατιωτῶν μὲ τὴν αἰτιολογίαν ὅτι δῆθεν ἀπετελοῦμεν ἡμεῖς ἐθνικὸν κίνδυνον καὶ διὰ νὰ ἀποφύγῃ ὁ Στρατός, τὸν κίνδυνον αὐτόν, τόν ὁποῖον ἡμεῖς τάχα ἐνεφανίζομεν, ἐψήφισε τὴν Κυβέρνησιν. Θὰ ἐξηγηθῶμεν ἐπ’ αὐτοῦ ἐν καιρῷ καὶ θὰ ἴδωμεν ποίου κόμματος καὶ ποίων πολιτικῶν ἀνδρῶν ἡ συμπεριφορὰ ἐμφανίζει κινδύνους διὰ τὸ Ἔθνος. Ποίων κομμάτων καὶ ποίων πολιτικῶν ἀνδρῶν ἡ προσωπικὴ πολιτική, ἡ Κυβερνητικὴ πολιτική, ὑποθάλπει τὸν κομμουνισμόν, εἰς τὸν ὁποῖον μᾶς ἐμφανίζουν ὡς συμπαραστάτας εἰς τοὺς ἐθνικοὺς κινδύνους. Ἡ τοιαύτη συκοφαντία καθ’ ὅλων ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦμεν τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἀπὸ τῆς πολιτικῆς μας ἡγεσίας, μέχρι καὶ τοῦ τελευταίου ἐκλογέως φίλου μας, ἀποτελεῖ πρᾶξιν ἀντεθνικήν. Διότι ὅταν γίνεται προσπάθεια καὶ δὴ προσπάθεια ἀπὸ τοὺς ἀσκοῦντας ὑπευθύνως τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας, ὅτι ὅλοι ἡμεῖς, ἐγίναμεν κομμουνισταὶ καὶ ἀποτελοῦμεν κίνδυνον διὰ τὸν τόπον, ἔ!, κύριοι, τί μένει πλέον; Μόνον τάχα τὰ δύο Κόμματα, τὰ ὁποῖα ἐπεζήτησε νὰ δημιουργήσῃ ὁ ἐκλογικὸς νόμος; Δὲν ἐφανταζόμην ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου θὰ ἐπεχειρεῖτο τοιαύτη κατάπτωσις συζητήσεως, ὥστε νὰ θελήσωμεν νὰ ἐμφανίσωμεν τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ὅτι ἀπέβλεπεν εἰς τὴν δημιουργίαν δύο μόνον κομμάτων, ὅτι ὡδήγει, δηλαδή, εἰς τὴν πόλωσιν. Καὶ ἐὰν φθάσωμεν, κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν πόλωσιν, ποῖον θὰ εἶναι τὸ δεύτερον κόμμα; Ποῖον θὰ εἶναι τὸ δεύτερον κόμμα διὰ τὸ ὁποῖον κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν ὁ Συναγερμὸς διὰ νὰ δημιουργήσῃ εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Ἀπό τοῦ 1952 ὁπότε κατέλαβε τὴν ἀρχὴν διὰ τῆς ψήφου τοῦ λαοῦ, δὲν ἔπαυσεν οὐδὲ στιγμήν, οὔτε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, οὔτε ἔξω αὐτῆς, οὔτε διὰ τοῦ τύπου, ἀπὸ τοῦ νὰ προπαγανδίζῃ ὅτι μετὰ τὸν Συναγερμὸν δὲν μένει τίποτε ἄλλο, παρὰ ὁ Κομμουνισμός. Καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν, ὅταν ἀκόμη σύσσωμος ἡ Ἑλληνικὴ ψυχή, κ. βουλευταί, ἡ ἰδική μας καὶ τῶν κομμάτων καὶ τῶν φίλων μας ἐδονεῖτο ἀπὸ μίαν ἱερὰν ἀγανάκτησιν κατὰ τῶν Συμμάχων καὶ διὰ τὸ Κυπριακὸν καὶ διὰ τοὺς βανδαλισμοὺς τῆς Κύπρου καὶ τῆς Κωνσταντινουπόλεως, τί ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις; Ἀφῆκεν ὅλον τὸν τύπον μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν φιλικόν της, διευθυνόμενον ἐκ διαφόρων λόγων τύπον, νὰ προπαγανδίζῃ διὰ κυρίων ἄρθρων καὶ διὰ τῆς εἰδησεογραφίας του ὅτι δὲν ἀπομένει τίποτε ἄλλο, εἰς τὴν Ἑλλάδα παρὰ ὁ προσανατολισμὸς πρὸς τὴν Ρωσίαν καὶ ὡς ἐλάχιστον ὅριον ἡ οὐδετερότης. Αὐτὴ ἦτο ἡ προσπάθεια τοῦ Συναγερμοῦ. Νὰ γίνῃ ἡ πόλωσις. Ἀλλὰ πόλωσις ὄχι μεταξὺ τῆς ἄκρας δεξιᾶς καὶ ἡμῶν, ἀλλὰ πόλωσις μεταξὺ ἄκρας δεξιᾶς καὶ ἄκρας ἀριστερᾶς. Καὶ ὁ Κυβερνητικὸς τύπος ἐπροπαγάνδιζε τότε ὅτι ἡ Ἑλλὰς θὰ ψηφίσῃ ΕΔΑ, Κ.Κ., Διατί; Εἰς ἐκπλήρωσιν ἀγανακτήσεως.

§199Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Εἶσαι προδότης.

§200Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Προδότης ἀπ’ ἐκεῖ, προδότης ἀπ’ ἐδῶ; Τότε τί πράγματι εἶμαι;

§201Ι. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Ἄν ὄχι τοῦτο, εἶσθε συνεργάται.

§202Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν συνειργάσθημεν προεκλογικῶς, συνειργάσθημεν διότι ἦτο ἀνάγκη ἐκ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Καὶ αὐτὸ ἦτο τὸ ἐθνικόν σας σφάλμα, ὅτι τὴν συνεργασίαν αὐτήν, ἡ ὁποία εἶχε μίαν στενὴν ἐκλογικὴν σημασίαν, τὴν ἐνεφανίσατε εἰς τὸν λαὸν ὡς κίνδυνον ὅτι θὰ ἐκάμναμε μαζὶ Κυβέρνησιν. Δὲν θὰ ἠθέλαμεν κανεὶς ἀπὸ ἡμᾶς νὰ ἀναμίξωμεν τὸ θέμα εἰς τὴν συζήτησιν. Μᾶς ἐπροκαλέσατε διὰ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Τριανταφύλλη. Δὲν εἴμεθα, λοιπόν καὶ ἡμεῖς ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι δὲν ἐμφορούμεθα ἀπὸ ἀκραιφνῆ πατριωτικὰ αἰσθήματα. Καὶ δεχόμεθα εὐχαρίστως τὴν βεβαίωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ὅτι παρ’ ὅλην τὴν ἀντιγνωμίαν τὴν ὁποίαν ἔχομεν, ἀναγνωρίζει πλήρως εἰς ἡμᾶς πατριωτισμὸν καὶ ἐθνικοφροσύνην, ἀνταποδίδομεν τὸ φιλοφρόνημα ὅτι καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὑπάρχει πατριωτισμός. Καὶ ἡ ἡγεσία μας ἐδήλωσε πάντοτε καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς ὅτι θὰ εἴμεθα συμπαραστάται εἰς τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι τείνουν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν καὶ τὴν ὀρθὴν λύσιν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος. Ἀλλά, κ. βουλευταί, ἡμεῖς κρίνομεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἔχομεν. Τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα νομίζω κατέχει ἡ Κυβέρνησις καὶ ζηλοτύπως τὰ φυλάσσει δι’ ἑαυτὴν ὡς ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ διαφυλάξεως τῆς πατρικῆς κληρονομίας. Ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶπεν ὅτι ἡ ἐνημέρωσις τῆς Βουλῆς θὰ γίνῃ κατὰ τρόπον μὴ βλάπτοντα τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Τί σημασίαν ἔχει αὐτό; Ὑπάρχουν τάχα καὶ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀνακοινούμενα, εἶναι δυνατὸν νὰ βλάψουν τὴν ἐθνικὴν ὑπόθεσιν; Αὐτὸ ἀκριβῶς εἶναι ποὺ φοβούμεθα, ὅτι ὑπάρχουν τυχὸν στοιχεῖα τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ παραβλάπτουν τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Καὶ βεβαίως οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν θὰ εἶχε τὴν ἀξίωσιν νὰ ἀνακοινωθοῦν εὐρέως αὐτὰ τὰ στοιχεῖα. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν θὰ εἶχε τὴν ἀξίωσιν νὰ ἀνακοινωθοῦν εἰς τὴν Βουλήν. Μόνον θὰ εἴχομεν μίαν ἀξίωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν καὶ τὴν διατηροῦμεν καὶ ἐμμένομεν εἰς αὐτήν, ὅτι ὤφειλεν, ἡ Κυβέρνησις, εἰς τοὺς πολιτικοὺς ἀρχηγοὺς νὰ ἀνακοινώσῃ ὅλους τοὺς φακέλλους....

§203ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Τῆς ἀριστερᾶς). Εἰς ὅλους.

§204Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. ..... καὶ εἶχε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀνακοινώσῃ τοὺς φακέλλους εἰς ἐκείνους, τῶν ὁποίων ἡ γνῶσις κατὰ τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ ἔβλαπτε τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα.

§205Α. ΜΠΡΙΛΛΑΚΗΣ. Τὰ ἠξεύρουν οἱ Ἄγγλοι καὶ οἱ Τοῦρκοι.

§206Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναμαι δέ, κρίνων ἐξ ὅσων στοιχείων εἶναι δυνατὸν νὰ περιέλθουν εἰς γνῶσιν ἡμῶν, νὰ ἀντιληφθῶ ποίου εἴδους εἶναι τὰ μυστικὰ αὐτὰ ἔγγραφα. Εἶναι ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν διαπραγματεύσεις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως μὲ τὴν Ἀγγλικὴν καὶ Τουρκικὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ βγοῦν εὐρέως εἰς τὴν δημοσιότητα ἔχει αὐστηρὰν ὑποχρέωσιν καὶ καθῆκον καὶ πολιτικὸν καὶ ἐθνικὸν νὰ κατατοπίσῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ὁ ἀξιότ. κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ἀξιότ. κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀνέλαβον τὸ βάρος τῆς κατ’ αὐτοὺς ὀρθῆς διαχειρίσεως τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος εἰς αὐτὸ τὸ περίφημον ἔγγραφον τῆς 5ης Δεκεμβρίου. Παρακαθήμενος μὲ τὸν ἀρχηγόν μου τὸν ἠρώτησα ἐὰν τοὐλάχιστον αὐτὸ τὸ ἔγγραφον εἰς τοὺς ἀρχηγοὺς θὰ ἀνακοινωθῇ καὶ ἔλαβον ἀπάντησιν ἀρνητικήν. Ἔγγραφον λοιπὸν τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς Ἑλληνικῆς πολιτικῆς διὰ τὸ Κυπριακὸν ζήτημα, ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἀπηυθύνθη πρὸς τὴν Ἀγγλίαν, νομίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι δύναται νὰ τὸ κρατῇ ὡς πολύτιμον μυστικὸν καὶ νὰ μὴ τὸ ἀνακοινώνῃ εἰς τοὺς πολιτικοὺς ἀρχηγοὺς τοῦ τόπου; Καὶ τότε διατὶ τοὺς καλεῖ; Ἐὰν δὲν πρόκειται νὰ τοὺς ἐνημερώσῃ ἐπὶ τῆς τελευταίας ἀκόμη λεπτομερείας τοῦ ζητήματος, διατὶ τοὺς καλεῖ πρὸς συζήτησιν; Διὰ νὰ ἐκμαιεύσῃ τυχὸν λύσιν τινά, τὴν ὁποίαν νὰ χρησιμοποιῇ πρὸς κάλυψιν τῆς ἰδίας εὐθύνης καὶ νὰ ἔχῃ, τὴν ἐπιγραμματικὴν ἔκφρασιν ἐπαναλαμβάνω τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ὁ μὲν Συναγερμὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ δὲ Ἀντιπολίτευσις τὴν εὐθύνην; Κύριοι βουλευταί, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς φέρει εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἀκόμη καὶ εἰς τὸ θέμα τὸ Κυπριακὸν εἶναι καὶ τοῦτο. Ὅτι ὑποστηρίζομεν ὅτι καὶ ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦτο ὄχι μόνον δὲν ἠθέλησε νὰ κατατοπίσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν τοῦ τόπου ἐπὶ τῆς θέσεως τῶν ζητημάτων, ἀλλὰ τοὐναντίον παρεπλάνησε τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐπετύχομεν τὴν ἀκαμψίαν τῆς Ἀγγλίας νὰ τὴν ἀντικαταστήσῃ ἡ προσφορὰ ὄχι μόνον τῆς πλήρους αὐτοκυβερνήσεως ἀλλὰ καὶ τῆς αὐτοδιαθέσεως κατ’ ἀρχήν. Καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, εὑρισκόμενος εἰς ἐκλογικὴν περιοδείαν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν του πατρίδα τὴν Κέρκυραν τὴν 17ην Φεβρουαρίου εἶπε: «Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις προώθησε τόσον ἀποτελεσματικῶς τὸ Κυπριακόν, ὥστε ἡ Μ. Βρεταννία νὰ ἀναγνωρίζῃ ἤδη ἀνεπιφυλάκτως τὸ δικαίωμα τῆς αὐτοδιαθέσεως». Ποία ἦτο ἡ ἀναγνώρισις, κύριοι βουλευταί, εἴτε τοῦ ζητήματος τῆς αὐτοδιαθέσεως, εἴτε τοῦ ζητήματος τῆς αὐτοκυβερνήσεως ὅλοι τὸ γνωρίζετε. Ἡ ἀπάντησις ἦτο ἡ ἐξορία τοῦ Μακαρίου καὶ ἡ δήλωσις τῆς Ἀγγλίας ὅτι ἐμμένει εἰς τὴν ἀρνητικήν της ἀκαμψίαν. Ἀλλὰ καὶ πλέον τούτου. Ἡ Κυβέρνησις προέβη μίαν καλὴν ἡμέραν εἰς δήλωσιν, ὅτι τὴν ἐπεσκέφθη ὁ πρέσβυς τῆς Ἀμερικῆς καὶ τῆς ἐδήλωσε τὴν πλήρη συμπαράστασιν τῆς Ἀμερικῆς πρὸς τὴν Ἑλλάδα διὰ τὴν κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν της λύσιν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος. Καὶ ἐπηκολούθησε διάψευσις ὄχι ἐπισήμως ἀλλὰ ἀνεπισήμως ἀπὸ μέρους τῶν Ἡνωμ. Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς. Καὶ ἐπηκολούθησεν ἀμέσως ἡ ἀντίδρασις τῆς Ἀγγλίας μὲ ἀποτέλεσμα νὰ διασαφηνισθῇ πλέον ὅτι καὶ ἡ εἴδησις αὐτὴ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν δὲν ἀνταποκρίνεται πλήρως πρὸς τὴν πραγματικότητα. Καὶ ἐρωτῶ: Εἴθισται κατὰ τὴν διπλωματικὴν ἀπαράβατον τάξιν, ὅταν ξένοι πρεσβευταὶ ἐπισκέπτονται τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ νὰ συνομιλήσουν ἐπὶ διπλωματικῶν θεμάτων, εἴθισται μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τοῦ ξένου πρεσβευτοῦ, καὶ ἐὰν ἀκόμη δὲν δοθῇ ἔγγραφος νότα, νὰ κρατῆται σημείωμα τῶν διαμειφθέντων. Δέν εἶναι δυνατόν, κύριοι βουλευταί, νὰ μὴ κρατηθῇ σημείωμα. Ποῦ εἶναι τοῦτο; Παρακαλοῦμε τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἐκρατήθη σημείωμα; Ἐὰν ἐκρατήθη νὰ τὸ προσκομίσῃ, ἐὰν δὲν ἐκρατήθη, διατὶ δὲν ἐκρατήθη ἐπὶ θέματος, διὰ τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις διεβουκόλησε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν μὲ ἐπισήμους ἀνακοινώσεις ὅτι ὁ πρεσβευτὴς τῆς Ἀμερικῆς εἶχε δηλώσει εἰς τὴν Κυβέρνησιν πλήρη συμπαράστασιν τῆς Ἀμερικῆς. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὸν λόγον τοῦ θρόνου, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸς γίνεται ὑπ’ εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, ἀναγράφεται ὅτι ἡ Ἑλλὰς θλίβεται βαθύτατα βλέπουσα ὅτι προεκλήθησαν γεγονότα, τὰ ὁποῖα διετάραξαν τὰς φιλικὰς αὐτῆς διαθέσεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἑνὸς λαοῦ μετὰ τοῦ ὁποίου συνδέεται μὲ πατροπαράδοτον φιλίαν. Ἐννοεῖ τὴν Ἀγγλίαν. Ἡ θλῖψις, τὴν ὁποίαν εὐλόγως ἐσημείωσεν ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεύς, εἶναι θλῖψις καθολικὴ ὅλων τῶν Ἑλλήνων. Ὄχι διότι εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι πρέπει νὰ διατηρεῖται ἡ ἄποψις τῆς ἐθνικῆς εὐγνωμοσύνης πρὸς τὴν σώτειραν τάχα ταύτην Ἀγγλίαν. Ὄχι. Εἰς τὴν πολιτικήν, εἰδικώτερον τὴν διεθνῆ πολιτικήν, πιστεύω ὅτι συναισθηματισμοὶ δὲν ὑπάρχουν, ὑπάρχουν συμφέροντα. Καὶ ἔχομεν τὸ παράδειγμα τῆς ναυμαχίας τοῦ Ναυαρίνου, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶχε γαλουχηθῆ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅτι ὀφείλεται εἰς πρωτοβουλίαν τοῦ Ἄγγλου ναυάρχου, πλὴν ὅμως ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις τὸν καθήρεσε καὶ τὸν ἐτιμώρησεν ἀκριβῶς διότι ἔδωσε τὴν ναυμαχίαν. Σημειώνω τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, διότι ὁ νῦν Πρωθυπουργὸς τῆς Ἀγγλίας ἐπέτρεψεν εἰς ἑαυτόν δημοσίᾳ δηλώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ Ἑλλὰς καὶ οἱ Ἕλληνες τί παράπονον ἔχουν κατὰ τῆς Ἀγγλίας; Πρέπει νὰ τῆς εἶναι εὐγνώμονες. Λησμονοῦν τάχα ὅτι ἡμεῖς τοὺς ἐσώσαμεν ἀπὸ τὸν κομμουνιστικὸν κίνδυνον κατὰ τὸ Δεκεμβιανὸν κίνημα καὶ κατόπιν; Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι βεβαίως, εἰς τὰς διεθνεῖς σχέσεις, εἰς τὰς σχέσεις μεταξὺ τῶν κρατῶν καὶ εἰς τὰς δημοσίας συζητήσεις μεταξὺ κρατῶν, τό προέχον εἶναι ἡ ἄμυνα. Καὶ βεβαίως ἡ Ἀγγλία, ὡς μία δύναμις, ὄχι οἵα ἦτο ἄλλοτε, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει μία δύναμις πολὺ ἰσχυροτέρα ἀπὸ ἡμᾶς, δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς αὐτὴν οἱανδήποτε πολιτικήν, οἱανδήποτε λύσιν. Ἀλλὰ εἰς τὰς σχέσεις τὰς διεθνεῖς, ὑπάρχει καὶ ἕτερος παράγων, ὁ ὁποῖος ἐξισώνει τὰ κράτη εἰς τὴν πεποίθησιν τῶν ἀπόψεών του: ἡ ἄποψις καὶ ἡ δύναμις τῆς ἠθικῆς εἶναι τόσον τεραστία, ὥστε νὰ ἰσοφαρίζῃ καὶ τὴν μεγαλυτέραν ἀκόμη διαφορὰν τῆς ὑλικῆς δυνάμεως. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς δικαιούμεθα νὰ ὑπομνήσωμεν εἰς τὸν κ. Ἤντεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μὲ τρόμον, συγκίνησιν ψυχῆς καὶ μὲ κίνδυνον ἀκόμη τῆς ζωῆς μας, ἠκούαμε κατὰ τὴν κατοχὴν κρυφά, κρυφὰ ἀπὸ τὸ ραδιόφωνον ἀπὸ τὸ Μπὶ–Μπὶ–Σὶ τοῦ Λονδίνου. Καὶ εἶναι μήνυμα τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως ἐκ μέρους τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Ἤντεν πρὸς τὸν τότε Πρωθυπουργὸν τῆς Ἑλλάδος Τσουδερόν, τὸ νέον ἔτος τοῦ 1944. Κύριοι βουλευταί, τὸ ἤκουσα τότε τὸ ἀντέγραψα διὰ νὰ τὸ ἔχω καὶ κάτωθι τοῦ σημειώματος αὐτοῦ ἔχω σημειώσει ὅτι ὅλα αὐτὰ θὰ εἶναι ψευδολογίαι τῆς Ἀγγλίας, τὰς ὁποίας τὴν πρώτην στιγμὴν θὰ λησμονήσῃ εἰς βάρος μας. Λέγει λοιπὸν τὸ μήνυμα τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν Τσουδερόν, Πρόεδρον τότε τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ Κάϊρον, τὸ νέον ἔτος 1944. «Ἐλήφθη διάγγελμά σας ὑπὸ Κυβερνήσεώς μας, ἥτις τὸ ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Κοινοτήτων καὶ τὸ Ἀμερικανικὸν Κογκρέσσον. Θεωροῦμεν ὑποχρέωσίν μας νὰ σᾶς δηλώσωμεν ὅτι ἡ Ἀγγλία καὶ ἡ Ἀμερικὴ ἀνέλαβον ἀπὸ κοινοῦ τὴν ὑποχρέωσιν ἀπέναντί σας, ὅπως δημιουργήσουν Ἑλλάδα μεγάλην καὶ ἰσχυράν, διότι ἀποδείξατε, ὅτι εἰς τὴν γωνίαν αὐτῆς τῆς Ν.Α. Εὐρώπης ἀπὸ χιλιετηρίδων κατοικεῖ ὁ αὐτὸς Λαός, τοῦ ὁποίου ἀπ’ εὐθείας ἀπόγονοι εἶσθε σεῖς τῶν ἰδίων ἐκείνων Ἑλλήνων ἀπόγονοι, οἵτινες πρὸ δύο χιλιετηρίδων καὶ πλέον ἐξεδίωξαν τὸν βάρβαρον ἐπιδρομέα ἀπὸ τὴν Εὐρώπην. Τώρα καὶ πάλιν διὰ πολλοστὴν φορὰν ἀπεδείξατε διὰ τῆς ἀνδρείας σας, ἐπιμονῆς καὶ ὑπομονῆς σας, ὅτι ἠμπορεῖ ἕνας μικρὸς λαὸς νὰ νικήσῃ ἕνα πολὺ μεγαλύτερον Κράτος. Μᾶς δείξατε σεῖς πρῶτοι τὸν δρόμον τῆς νίκης καὶ μᾶς ἐδώσατε τὸ πρῶτον μειδίαμά της. Τὸ παράδειγμά σας τὸ ἀκολουθοῦμεν πιστῶς καὶ τὰ ἀποτελέσματά του εἶναι φανερὰ εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Ἡ στιγμὴ τῆς ἐλευθερίας πλησιάζει. Ἔστε βέβαιοι ὅτι θὰ φανῶμεν πιστοὶ εἰς τὰς ὑποχρεώσεις μας». Αὐτὰ ἔλεγε τότε ὁ κ. Ἤντεν. Καὶ ἐρωτῶ, ὅταν ἐκ μέρους τῆς Ἀγγλίας ἐδίδοντο τοιαῦται διαβεβαιώσεις, πῶς ἐπιτρέπει εἰς ἑαυτὸν ὁ κ. Ἤντεν νὰ λέγῃ ὅτι μᾶς ἔσωσεν ἀπὸ τὸν κομμουνισμὸν τὸ 1944; Ἐξ ἄλλου, ὁ κίνδυνος τοῦ κομμουνισμοῦ δὲν ἀφεώρα μόνον ἡμᾶς, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν ταύτην τὴν Ἀγγλίαν διότι ἐὰν ἐπετυγχάνετο ἡ κάθοδος τῆς Ρωσίας εἰς τὸ Αἰγαῖον, τοῦτο θὰ ἀπετέλει μέγαν κίνδυνον καὶ δι’ αὐτὴν τὴν Ἀγγλίαν. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῇ ὁ κ. Ἤντεν τὴν στιχομυθίαν τοῦ Λόϋδ Τζὼρτζ μὲ τὸν μισέλληνα ἐκεῖνον πολιτικόν, τὸν Οὐΐνστων Τσῶρτσιλ, ὅταν ὁ Λ. Τζὼρτζ προσεπάθει νὰ τὸν πείσῃ ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς εἶναι στενῶς συνδεδεμένος μὲ τὸν Ἀγγλικὸν Λαὸν καὶ ὅταν μεταξὺ τῶν ἄλλων τοῦ ὑπενθύμισε τὸν μῦθον τοῦ Αἰσώπου, κατὰ τὸν ὁποῖον ὁ ποντικὸς ἠδυνήθη νὰ σώσῃ τὸν λέοντα, διότι διὰ τῶν ὀδόντων του σιγὰ–σιγὰ ἔκοψε τὸ σχοινὶ μὲ τὸ ὁποῖον ὁ λέων ἦτο δεδεμένος, καὶ ἔτσι —ἔλεγεν— ἡ μικρὰ Ἑλλὰς εἶχε σώσει τότε τὸν Βρεταννικὸν λέοντα. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῇ ὁ κ. Ἤντεν ὅτι ἡμεῖς ἐσώσαμεν τὴν Ἀγγλίαν καὶ ὅλον τὸν ἐλεύθερον κόσμον ἀκόμη καὶ κατὰ τὸν δεύτερον παγκόσμιον πόλεμον. Διότι ἐὰν δὲν ἐφέραμεν ἡμεῖς ἀντίστασιν κατὰ τῶν δυνάμεων τοῦ Ἄξονος τὸ 40–41, ἡ Γερμανία θὰ ἐπετίθετο ἐνωρίτερον κατὰ τῆς Ρωσίας καὶ ἴσως τότε ἐπετύγχανε τὴν κατάληψιν τοῦ κράτους τούτου. Ἐξ ἄλλου, ἡμεῖς δὲν συνετελέσαμεν εἰς τὴν δημιουργίαν τοῦ Γερμανικοῦ κινδύνου κατὰ τῆς Ἀγλίας, ἐνῷ ἐξ ἀντιθέτου συνετέλεσεν ἡ Ἀγγλία εἰς τὴν δημιουργίαν τοῦ κομμουνιστικοῦ κινδύνου κατὰ τῆς Ἑλλάδος. Δὲν τὰ λέγω αὐτά, κ. συνάδελφοι, διὰ νὰ συγκινήσω τὸν κ. Ἤντεν. Θὰ μείνῃ ἐγωπαθῶς ἀσυγκίνητος. Θέλω μόνον νὰ τοῦ ὑπομνησθῇ ἡ ἀλήθεια. Τὰ λέγω διὰ ν’ ἀποδείξω ὅτι ἔχομεν μεθ’ ἡμῶν τὴν ἠθικὴν, ἡ ὁποία τελικῶς θὰ μᾶς ἐξασφαλίσῃ τὴν νίκην. Ὡς πρὸς τὸ οἰκονομικὸν θέμα ὀλίγα τινὰ γενικά. Εἰς τό τμῆμα τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, κ. βουλευταί, τὸ ἀφορῶν τὸν οἰκονομικὸν τομέα δὲν θὰ ἐπεκταθῶ. Καὶ τοῦτο διότι αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο εἶναι τόσον ἀόριστοι, ὥστε, ὅπως λέγομεν ἡμεῖς οἱ νομικοί, νὰ καθίστανται ἀνεπίδεκτοι ἐκτιμήσεως. Ὅταν θὰ ἔλθουν πρὸς συζήτησιν τὰ καθ’ ἕκαστα μέτρα τῆς Κυβερνήσεως τ’ ἀναφερόμενα εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα θὰ εἴπωμεν τὴν γνώμην μας. Ἡ Κυβέρνησις ὑπεστήριξε τὴν ἀνάγκην τῆς ἑνιαίας καὶ σταθερᾶς οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Ἐὰν τὴν φράσιν ταύτην τὴν κρίνωμεν μόνον ὡς φράσιν, θὰ κάμωμεν τὴν διαπίστωσιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ προκειμένου προσχωρεῖ εἰς τὰς ἰδικάς μας ἀπόψεις, οἱ ὁποῖοι πάντοτε ὑποστηρίζομεν ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη ἑνιαίας καὶ οἰκονομικῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Πῶς ἐννοεῖ ὅμως ἡ Κυβέρνησις τὸ ἑνιαῖον ὅταν ἀρνεῖται νὰ ἐνημερώσῃ τοὺς ἀρχηγοὺς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως; Ἐγὼ τοὐλάχιστον τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ τὸ ἀντιληφθῶ. Καὶ πῶς θὰ δεχθῇ τὴν ἑνιαίαν οἰκονομικὴν πολιτικήν; Ἡ Κυβέρνησις ἐχαρακτήρισεν ὡς σφάλμα τὴν ἔκθεσιν τοῦ Διοικητοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Ποῦ ὅμως ἔγκειται τὸ σφάλμα δὲν μᾶς ἐξήγησεν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ὁ ὁ κ. Διοικητὴς εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ συντάξῃ καὶ δημοσιεύσῃ τὴν ἔκθεσιν ἐκείνην. Σφάλμα θὰ ἦτο ἡ τυχὸν ἀντίθετος ἐνέργειά του. Ἀλλὰ τί ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις πρὸς πρόληψιν ἢ καὶ καταστολὴν ἐκείνου τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζει ὡς σφάλμα; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν θέσιν του ὁ Δ)τὴς τῆς Τραπέζης Ἑλλάδος μὲ τὴν μομφὴν ὅτι διέπραξεν ἕν τοιοῦτον σφάλμα; Ἐγνώσθη ὅτι ἡ ἔκθεσις πρὶν δημοσιευθῇ, εἶχε δοθῆ πρὸ 10 ἡμερῶν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ ὡς Πρόεδρον τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς, καθὼς καὶ εἰς 8 ἄλλα μέλη τῆς Κυβερνήσεως. Τί ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις τότε; Μετά τινας ἑβδομάδας συνέρχεται ἡ Συνέλευσις τῶν μετόχων τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, πρὸς τοὺς ὁποίους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐκθέσῃ ὁ κ. Διοικητὴς τὰ ὅσα εἰς τὴν ἔκθεσίν του ἐκείνην ἀνέγραφε. Δὲν εἶναι λοιπὸν σφάλμα, οὔτε ἡ σύνταξις, οὔτε ἡ δημοσίευσις τῆς ἐκθέσεως ἐκείνης. Σφάλμα μόνον εἶναι ἡ γνώμη ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θεωροῦν τὴν σύνταξιν καὶ τὴν δημοσίευσιν τῆς ἐκθέσεως ἐκείνης ὡς σφάλμα. Ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν ἐκείνην ἀνεφέρθη ἕν σημεῖον, τὸ ὁποῖον καθ’ ἡμᾶς δὲν ἐγένετο ἀντιληπτόν. Εἶναι τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὸ συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα, διὰ τὸ ὁποῖον ἐλέχθη ὅτι ἀποτελεῖ κίνδυνον. Ἡμεῖς ἔχομεν τὴν γνώμην, ὅτι ὅσον μεγαλύτερον εἶναι τὸ συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα μιᾶς χώρας, τόσον καλλίτερον εἶναι διὰ τὴν χώραν. Ἄλλο θέμα εἶναι τώρα ὁ τρόπος τῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ ἀποθέματος τούτου... Διὰ τὸν τρόπον χρησιμοποιήσεως τοῦ συναλλαγματικοῦ μας ἀποθέματος, διαφωνοῦμεν πλήρως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Διεκήρυξεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ διατηρηθῇ τὸ καθεστὼς τῆς ἐλευθερίας τῶν εἰσαγωγῶν. Τί ἐννοεῖ ὅμως μὲ αὐτό; Ὅτι θὰ ἐπιτρέπεται ἐλευθέρως ἡ εἰσαγωγὴ τῶν εἰδῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θὰ συντελέσουν εἰς τὴν ἄνοδον τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ λαοῦ; Ἐὰν αὐτὸ ἐννοῇ, τότε εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν ὅμως ἐννοῇ νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ γίνεται ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγένετο καὶ εἰς τὸ παρελθὸν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, δηλαδὴ νὰ ἐπιτρέπεται ἐλευθέρως εἰσαγωγὴ εἰδῶν πολυτελείας καὶ νὰ κατασπαταλᾶται τὸ συναλλαγματικόν μας ἀπόθεμα διὰ τὴν ἀγορὰν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ τοιούτων εἰδῶν, τότε διαφωνοῦμεν πλήρως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν κακίζομεν. Ὑπεστηρίχθη περαιτέρω ὅτι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι καὶ ἡ ἐξεύρεσις νέων ἀγορῶν διὰ τὴν τοποθέτησιν τῶν ἑλληνικῶν προϊόντων. Καὶ ὑπεστηρίχθη ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀναζητήσωμεν τοιαύτας ἀγορὰς εἰς τὰς χώρας τοῦ παραπετάσματος. Ἡ ἄποψις αὐτὴ μὲ εὑρίσκει ἀπολύτως σύμφωνον. Εὐχαρίστως θὰ ἔβλεπα τὴν πολιτικὴν τῆς ἴσης φιλίας καὶ πρὸς τὰς χώρας τοῦ παραπετάσματος, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ ὅμως μόνον τὰ οἰκονομικὰ καὶ πνευματικὰ θέματα. Γίνεται μνεία εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ περὶ μεταλλουργικῶν βιομηχανιῶν. Ἐγένετο μήπως σκέψις ποῦ θὰ τοποθετηθοῦν τὰ προϊόντα αὐτά; Ἐπαναλαμβάνω ὅτι θὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιδιώξῃ καὶ μὲ τὰς χώρας τοῦ παραπετάσματος οἰκονομικὰς καὶ πνευματικὰς σχέσεις, διότι καὶ ἐκεῖ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἀγορὰς καταναλώσεως τῶν ἑλληνικῶν προϊόντων, εἴτε ἀγροτικῶν εἴτε βιομηχανικῶν. Καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν τοῦτο, καθ’ ἣν στιγμὴν μάλιστα βλέπομεν τοὺς Ρώσους ἐπισήμους νὰ ἐπισκέπτωνται ὅλα τὰ Κράτη μηδὲ τῆς Ἀγγλίας ἐξαιρουμένης, πρὸς ἀνάπτυξιν τῶν οἰκονομικῶν των σχέσεων καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν βλέπομεν αὐτὴν ταύτην τὴν Ἀμερικὴν νὰ ἐπιδιώκῃ τὴν ἀνάπτυξιν ἐμπορικῶν συναλλαγῶν μὲ τὴν Ρωσίαν. Διατὶ ἡμεῖς θὰ πρέπει νὰ ἐπιμένωμεν εἰς τὸν ἀποκλεισμὸν τῶν ἀγορῶν τοῦ παραπετάσματος; Κακίζω, κ. βουλευταί, τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἀπηγόρευσε τὴν μετάβασιν Ἑλλήνων βουλευτῶν εἰς τὴν Ρωσίαν καὶ διότι δὲν ἐπέτρεψε τὴν ἐπίσκεψιν τοῦ Δημάρχου τοῦ Ροστὼβ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Κύριοι βουλευταί, τὸ ποσὸν τῆς καταναλώσεως Ἑλληνικῶν προϊόντων εἰς ξένας ἀγορὰς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προκαθορισθῇ. Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰς ἀμοιβαίας διαθέσεις καὶ ἀπὸ τὸν τρόπον τῆς διεξαγωγῆς τῆς ἐργασίας αὐτῆς. Καὶ ἔχει ἀπόλυτον δίκαιον ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων νὰ λέγῃ ὅτι εἰς ὅλα τὰ θέματα τῆς Κυβερνητικῆς δράσεως τὸ πρέπον δὲν εἶναι μόνον ὁ καθορισμὸς γραμμῆς ἀλλὰ καὶ ὁ τρόπος διεξαγωγῆς τῶν διαφόρων ζητημάτων. Εἰς τοῦτο ὑπόκειται καὶ τὸ θέμα τῶν συναλλαγῶν μὲ τὰ ξένα Κράτη. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦτο εἶπεν ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις κατ’ ἀρχὴν ἀποδέχεται τὴν πολιτικὴν αὐτήν. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς: «Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ὅπως εἶχον τὴν τιμὴν ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀποσαφηνίσω ἐπισήμως πρὸς τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν.................... .............. (ἀναγινώσκει).................». Δὲν δύναμαι νὰ συλλάβω τὸ νόημα τῶν δηλώσεων αὐτῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. «Δέχομαι οἰκονομικὰς ἀνταλλαγὰς μὲ τὴν Ρωσίαν, ἀλλὰ νὰ μὴ ἔχουν ὡς συνέπειαν πολιτικὴν ἐπιπτώσεως ἐπὶ τῆς κομματικῆς κινήσεως τῶν ἐν Ἑλλάδι κομμουνιστῶν». Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς ἀναπτύξῃ οἰκονομικὰς σχέσεις μὲ τὰς χώρας τοῦ Παραπετάσματος, θὰ τὸ πράξῃ ὑπὸ τὸν Κυβερνητικὸν ἔλεγχον καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, πρὸς τὸ συμφέρον δηλαδὴ τοῦ Ἕλληνος παραγωγοῦ, εἴτε γεωργικῶν εἴτε βιομηχανικῶν προϊόντων, καὶ διὰ τὴν εἰσαγωγὴν ἐκεῖθεν προϊόντων τῶν ὁποίων στερεῖται ὁ τόπος. Τοιαύτην κάλυψιν τῶν ἀναγκῶν ἐννοοῦμεν τῶν λαϊκῶν κυρίως ἀναγκῶν καὶ ὄχι τῶν εἰδῶν πολυτελείας. Τίνα σχέσιν λοιπὸν ἔχει τοῦτο μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν; Ἔργον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ καθορίσῃ τὴν πολιτικήν της κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος νὰ μὴ δημιουργῇ κανένα κίνδυνον. Νομίζω λοιπὸν ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἀναγνωρίζουσα τὸ μὴ στερεὸν τῆς τοιαύτης ἐπιφυλάξεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, θὰ θελήσῃ νὰ παραγάγῃ τὰς οἰκονομικὰς σχέσεις καὶ τὰς ἀνταλλαγὰς μὲ τὰ Κράτη τοῦ Παραπετάσματος. Εἰδικώτερον ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν ἀνταλλαγῶν ἐπισκέψεων, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἡμεῖς κατηγοροῦμεν τὰς χώρας τοῦ Παραπετάσματος καὶ εἰδικώτερον τὴν Ρωσσίαν ὅτι δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἐπίσκεψιν ξένων εἰς τὴν χώραν της καὶ τὴν ἔξοδον ἰδικῶν της πολιτῶν εἰς ἄλλας χώρας. Πῶς λοιπὸν δύναται νὰ σταθῇ τώρα ἄρνησις ἡμῶν; Ὅταν παρουσιάζεται μία τοιαύτη περίπτωσις ποῖος εἶναι ὁ κίνδυνος; Θὰ μετέβαινε ὡρισμένος ἀριθμὸς βουλευτῶν εἰς Ρωσίαν. Θὰ τοὺς καθώριζεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς. Θὰ ἦτο δυνατὸν ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ ἐκλέξῃ τοὺς βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δημιουργήσουν κινδύνους διὰ τὸ κοινωνικόν μας καθεστώς; Βλέπετε πόσον παράλογος εἶναι ἡ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἂν ἤρχετο ὁ Δήμαρχος τοῦ Ροστὼβ θὰ ἐκινδύνευεν ὁ τόπος; Ἡ Ρωσικὴ Πρεσβεία ἔχει δεκάδας ὑπαλλήλων, δῆθεν διπλωματικῶν. Διατὶ ἀπὸ αὐτοὺς δὲν κινδυνεύει ὁ τόπος; Κύριοι βουλευταί, ἔρχομαι ἤδη εἰς ἕνα θέμα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν Ἐπαρχίαν, ὅλας τὰς Ἐπαρχίας, εἰς τὸ ὁποῖον ἐγώ, ὡς ἐπαρχιώτης βουλευτής, ἀποδίδω μεγάλην σημασίαν. Εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ἐξηλεκτρισμοῦ. Κύριοι βουλευταί, κατάγομαι ἀπὸ μίαν ἐπαρχίαν, ἡ ὁποία ἔχει τὸ προνόμιον νὰ ἔχῃ τὴν φυσικὴν δύναμιν παραγωγῆς ἠλεκτρικῆς δυνάμεως. Ἐννοῶ τὸν Λάδωνα. Τὸν Λάδωνα δὲν μᾶς τὸν ἔφερε οὔτε ἡ ἄλφα οὔτε ἡ βῆτα Κυβέρνησις εἰς τὴν περιφέρειάν μας, οὔτε οἱαδήποτε κεφαλαιοκρατικὴ προσπάθεια. Ὁ Θεούλης μᾶς τὸν ἔδωσε, εἶναι πλοῦτος φυσικός. Καὶ τὸν πλοῦτον αὐτὸν τὸν ἐκμεταλλεύεται ἡ πρωτεύουσα καὶ ὄχι ἡ Ἀρκαδία.

§207Ν. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Οὔτε ἡ Ἠλεία.

§208Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Συμφωνῶ, κύριε συνάδελφε, ἀλλὰ κατὰ τὸ ρητὸν «ὁ παπᾶς εὐλόγησε πρῶτα τὰ γένεια του» καὶ ἐγὼ τὴν Ἀρκαδίαν. Ὅλη αὐτὴ ἡ ἠλεκτρικὴ παραγωγή, κύριοι βουλευταί, ἡ ὁποία παράγεται ἀπὸ τὰ ἔργα εἴτε θερμικὰ εἴτε τῶν ὑδατοπτώσεων, θὰ συγκεντρωθοῦν ὅλα εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ διὰ τοῦ ἐθνικοῦ πλέον ἀγωγοῦ θὰ κατανέμετε εἰς διαφόρους Ἐπαρχίας. Μόνον ἡ Ἠλεία, νομίζω ἀπέκτησεν εἴς τινας περιφερείας σταθμούς.

§209Ν. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Μόνον ἡ Ἀχαΐα. Ἡ Ἠλεία δὲν ἀπέκτησε.

§210Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔστω ἡ Ἀχαΐα. Ἡμεῖς μετὰ πολλοὺς ἀγῶνας ἀπεκτήσαμεν ἠλεκτρικὸν ρεῦμα εἴς τινας περιφερείας. Κύριοι βουλευταί, ὅπως ὅλαι αἱ Ἐπαρχίαι, ἔτσι καὶ ἡ Ἀρκαδία δὲν ἔχει ἐπάρκειαν γεωργικοῦ κλήρου. Συνεπῶς ὁ μόνος τρόπος σχετικῆς αὐξήσεως τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς εἶναι ἡ ἐντατικωτέρα καλλιέργεια, ἡ ἐπιστημονικὴ καλλιέργεια. Καὶ διὰ τὴν ἐπιστημονικωτέραν καλλιέργειαν βάσιν ἀποτελεῖ ἡ κινητήριος ἠλεκτρικὴ δύναμις. Αἴτημα, λοιπόν, συσσώμου τῆς Ἀρκαδίας, ἀνεξαρτήτως πολιτικῶν ἀποχρώσεων, εἶναι νὰ ἐπεκταθῇ ἡ παροχὴ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἀρκαδίαν. Προχωρῶ καὶ λέγω εἰς ὁλόκληρον τὴν ἐπαρχίαν τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὄχι προνομιακῶς εἰς τὰς Ἀθήνας. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου Πατρίδα τὴν Τρίπολιν καὶ εἰς ἄλλας πόλεις ὅπου ὑπάρχουν ἠλεκτρικαὶ ἑταιρεῖαι, τὸ ἠλεκτρικὸν ρεῦμα πωλεῖται πρὸς 5 καὶ 6 δραχμὲς κατὰ κιλοβάτ. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφησυχάζῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις πρὸ μιᾶς τοιαύτης ἀδικίας καὶ ἀνισότητος; Τὸ ἠλεκτρικὸν ρεῦμα πωλεῖται εἰς τὰς Ἀθήνας εἰς τό ⅙ καὶ εἰς τὸ ⅐ τῆς τιμῆς τὴν ὁποίαν πωλεῖται εἰς τὰς Ἐπαρχίας. Οὐδὲν προνόμιον ἔχουν οἱ Ἀθηναῖοι νὰ ἐκμεταλλεύωνται τὰς πηγὰς τῶν Ἐπαρχιῶν πρὸς ἰδίαν ἄνεσιν καὶ νὰ μένουν ἐκεῖναι ὄχι μόνον ἐκτὸς τοῦ πολιτισμοῦ, ἀλλ’ ἐκτὸς καὶ τῆς δυνατότητος νὰ ἀντεπεξέλθουν εἰς τὰς στοιχειώδεις ἀνάγκας των. Ἔχουν ὡς ἐπιχείρημα τὴν βιομηχανίαν εἰς τὰς Ἀθήνας. Ἡ βιομηχανία ἔχει ἀνάγκην ἠλεκτρικῆς δυνάμεως, καὶ ἐφ’ ὅσον ἔχομεν εὐθηνὸν ἠλεκτρικὸν ρεῦμα θὰ ἔχωμεν ἰδίαν καὶ εὐθηνὴν παραγωγήν. Δὲν ἐξυπηρετεῖ λοιπὸν αὐτὸ τὸν λαόν; Εἶναι ὅμως τοῦτο σφάλμα καὶ ἀπάτη καὶ παραπλάνησις τοῦ λαοῦ. Ἔπειτα δὲ τὰ σύγχρονα πολεμικὰ μέσα ἐπιβάλλουν τὴν διασπορὰν τῶν βιομηχανικῶν ἐγκαταστάσεων πέραν τῆς Πρωτευούσης. Συνεπῶς καὶ ἡ διασπορὰ αὐτὴ εἰς τὰς ἐπαρχιακὰς περιφερείας συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς παροχῆς ἠλεκτρικοῦ ρεύματος εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ τὰ χωρία. Δεύτερον εἶναι σφάλμα τὸ ὅτι τὸ εὐθηνὸν ἠλεκτρικὸν ρεῦμα συντελεῖ εἰς τὴν μείωσιν τοῦ κόστους καὶ ἑπομένως εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ λαοῦ, διότι αἱ βιομηχανίαι κανονίζουν τὴν τιμὴν τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων, ὄχι ἀναλόγως τοῦ κόστους των, ἀλλὰ ἀναλόγως τοῦ κόστους τῆς διεθνοῦς παραγωγῆς. Συνεπῶς, νομίζω, ὅτι ἀπὸ πάσης ἀπόψεως πρέπει ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως νὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ διανεμηθῇ ἠλεκτρικὸν ρεῦμα εἰς ὅλας, ὅσον τὸ δυνατόν, τὰς ἐπαρχιακὰς περιφερείας. Ἐκεῖ ποὺ διαφωνῶ μὲ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις εἶναι ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως ὀργανισμοῦ τῆς διανομῆς ἠλεκτρικοῦ ρεύματος, ἀποβλέπει εἰς ἕνα κρατικὸν ὀργανισμόν. Νομίζω ὅτι ἡ πεῖρα εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅπου ἔχουν ὀργανωθῆ Κρατικοὶ Ὀργανισμοὶ διὰ διαφόρους ὑπηρεσίας, ἀφήνει πολλὰ πρὸς ἔλεγχον, ἐμφανίζει πολλὰ τρωτά. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς καὶ διοικητικῆς εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι εἰς τὰ ἔργα τῶν Δήμων, εἰς τὰ ἔργα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως ἀνήκει ἡ παροχὴ τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος. Θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν ἐὰν εἶχε τὴν καλωσύνην, νὰ μελετήσῃ καὶ ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως τὸ θέμα καὶ νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ὀργάνωσιν ἑνὸς Κρατικοῦ Ὀργανισμοῦ. Κύριοι βουλευταί, ὡς πρὸς τὰς παγωμένας πιστώσεις, ἡ Κυβέρνησις εἶπεν: «Εἶναι χρονίσαν πρόβλημα ἠθικὸν καὶ κοινωνικὸν καὶ πρέπει νὰ παύσωμεν παρέχοντες εἰς τὸν δοκιμαζόμενον λαὸν τὴν ἐντύπωσιν εὐνοίας εἰς κακοπίστους ὀφειλέτας». Αὐτὰ ὅμως, κύριοι βουλευταί, πρὸ τετραετίας τὰ ἐζήτει ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἀπὸ τετραετίας τὰ ἐζήτει ὁ ἰδικός μας κόσμος καὶ δὲν τὸ ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις. Χαίρω πολύ, διότι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ, ὑπὸ τὴν σημερινήν της μορφὴν ἀναγνωρίζει ὅτι ἡ μέχρι τοῦδε πολιτικὴ τοῦ Συναγερμοῦ, ὡς πρὸς τὸ θέμα αὐτό, ἦτο ἀντίθετος πρὸς τὰ ἠθικὰ καὶ πρὸς τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ, κατ’ αὐτὴν τὴν ἔκφρασιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεών της. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὸ θέμα τῆς διοικήσεως. Κύριοι βουλευταί, ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ ἐξυγιάνσεως τῆς διοικήσεως, πρέπει νὰ τὴν ἀντιμετωπίσωμεν ἐν τῷ συνόλῳ. Διοίκησις δὲν εἶναι μόνον ἡ πολιτικὴ διοίκησις, εἶναι καὶ ἡ στρατιωτική. Εἰς τὸν Στρατὸν εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι τὴν κυρίαν δύναμιν δὲν τὴν ἔχει ἡ Κυβέρνησις, τὴν ἔχει ὁ ΙΔΕΑ. Ὅσον καὶ ἂν τὸ ἀμφισβητῇ ἡ Κυβέρνησις, τὸ γεγονὸς εἶναι ἀληθές, τὸ πρᾶγμα. Καὶ ἐὰν εἴτε ἡ μεταβολὴ τῶν πραγμάτων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, εἴτε ἄλλη περίπτωσις, δώσῃ τὴν εὐκαιρίαν ἀντικειμενικῆς ἐρεύνης τοῦ θέματος, θὰ ἀποδειχθῇ ὅτι οἱ ἰσχυρισμοὶ μας ἀνταποκρίνονται εἰς τὴν πραγματικότητα. Ἡ προσπάθεια τοῦ ΙΔΕΑ εἶναι σαφής, νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν στελέχωσιν εἰς τοὺς ἀνωτάτους βαθμοὺς τοῦ Στρατεύματος μὲ μέλη τοῦ ΙΔΕΑ. Ἐγένετο καὶ ὁ νόμος ὁ ὁποῖος ἐπιτρέπει νὰ ἀποστρατεύωνται ἀξιωματικοί, οὐχὶ δι’ ἀνικανότητα, ἀλλὰ δι’ εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν. Ἔχεις εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν, θὰ φεύγῃς ἀπὸ τὸν Στρατόν. Ἔχεις καὶ τὴν ἄλλην κατηγορίαν τῶν συνταγματαρχῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι μὲν καλοί, ἀλλὰ ὑστεροῦν εἰς ἔντασιν προσόντων ἀπέναντι ἄλλων συναδέλφων των, ὑστεροῦν εἰς ἔντασιν προσόντων πείρας ἔναντι ἄλλων συναδέλφων των. Κύριοι βουλευταί, κάθε ἕνας ὁ ὁποῖος ἔχει τὸν κοινὸν νοῦν, δύναται νὰ ἀντιληφθῇ ποῖον εἶναι τὸ περιεχόμενον αὐτῆς τῆς διατάξεως τοῦ νόμου, ποῖον θὰ εἶναι τὸ κριτήριον τῆς ἐντάσεως τῶν ἠθικῶν καὶ οὐσιαστικῶν προσόντων τοῦ ἀξιωματικοῦ. Ἡ προσπάθεια εἶναι μία. Πολλοὶ συνταγματάρχαι ἔχουν περιέλθει εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν. Ἀντικειμενικὸς σκοπὸς εἶναι νὰ φθάσουν εἰς τὴν θέσιν τοῦ συνταγματάρχου, ὅσους θέλει ἡ Κυβέρνησις. Ὅπως γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις, ὡς γνωρίζετε καί ὅλοι, ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει τὰ μέσα, ἔχει τὴν δυνατότητα νὰ πληροφορῆται πᾶν ὅτι γίνεται ἐντὸς τοῦ ΙΔΕΑ μέχρι λεπτομερειῶν. Δὲν δυνάμεθα νὰ τὰ φέρωμεν εἰς φῶς, δὲν μᾶς ἐπιτρέπεται νὰ τὰ φέρωμεν εἰς φῶς, διότι ἐκθέτομεν εἰς κίνδυνον τοὺς φίλους μας ἀξιωματικούς, παρὰ τῶν ὁποίων ἀρυόμεθα τὰς πληροφορίας, διότι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ παραμείνουν εἰς τὸ Στράτευμα. Θὰ ἔλθῃ ὅμως ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλοι θὰ δώσουν λόγον ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἐνεργειῶν. Τὸ πότε, εἶναι ἄδηλον, δὲν εἶναι ἀπίθανον νὰ εἶναι καὶ ταχύτερον. Ὡς πρὸς τὴν πολιτικὴν διοίκησιν, ἡ Κυβέρνησις λέγει ὅτι τὸ ζήτημα τῆς μισθολογίας τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, τὸ ἔχει θέσει ὑπὸ μελέτην, ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐμφανισθῆ ὑπὸ ὀξυτάτην μορφὴν ἀπὸ μιᾶς τετραετίας. Καὶ τί ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν τετραετίαν καὶ τί ἔλεγεν ἡ Κυβέρνησις πρὸ τῶν ἐκλογῶν εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους; Ἔλεγεν, ὅτι αὐτὸ εἶναι ζήτημα ἐλαχίστου χρόνου, ψηφίσατε ἄλλην μίαν φορὰν τὸν Συναγερμὸν καὶ ἡμεῖς θὰ σᾶς ἱκανοποιήσωμεν οἰκονομικῶς. Καὶ τώρα λέγει ὅτι κάμνομεν μελέτην τοῦ ζητήματος καὶ ὅταν ποτὲ τελειώσῃ αὐτὴ ἡ μελέτη, τότε θὰ ἴδωμεν. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἄνθρωποι εἴμεθα μὲ σάρκα καὶ ὀστά, μὲ ἀνάγκας διαβιώσεως καὶ συντηρήσεως, πρέπει νὰ μὴ λησμονῶμεν ὅτι αὐτοὶ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι εἶναι ἄνθρωποι μὲ σάρκα καὶ ὀστᾶ, μὲ ἀνάγκας, μὲ οἰκογένειαν καὶ πρέπει νὰ ζήσουν. Καὶ πῶς θὰ ζήσουν μὲ τοὺς γλίσχρους μισθοὺς ποὺ λαμβάνουν; Ἢ θὰ ἔχουν εἰσοδήματα ἀπὸ ἄλλας πηγάς, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι ἀσυμβίβαστοι πρὸς τὴν ἐπιτέλεσιν τῶν ὑπαλληλικῶν των καθηκόντων ἢ θὰ ἀναγκασθοῦν νὰ φύγουν διὰ νὰ εὕρουν ἄλλους πόρους ζωῆς. Ἄνθρωποι πεινῶντες, ἄνθρωποι γυμνητεύοντες, δὲν δύνανται νὰ ἐξασφαλίσουν ποτὲ καλὴν διοίκησιν. Ὅλοι γνωρίζομεν πῶς ἀσκεῖται ἡ διοίκησις, γνωρίζομεν τὰ τρωτά της καὶ δὲν πιστεύομεν ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν οἱαδήποτε Κυβερνητικὴ προσπάθεια νὰ ἐπιφέρῃ βελτίωσιν ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν δημοσιεύεται ὁ προϋπολογισμὸς. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τερματίζων τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ἔκαμε ἔκκλησιν πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἢ μᾶλλον ὄχι ἔκκλησιν, ἀλλὰ διαβεβαίωσιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ μᾶς βοηθήσῃ εἰς τὴν ἐπιτέλεσιν τῶν καθηκόντων μας, θεωρητικῶς βέβαια, διότι καὶ θεωρητικὴ δύναται νὰ εἶναι ἡ βοήθεια τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων της. Βεβαίως κατὰ τὴν ἀντίληψίν μας καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀσκεῖ πολιτειακὸν λειτούργημα. Ἡ ἱστορία τῶν ἰδικῶν μας κομμάτων, εἴτε ἐν τῇ Κυβερνήσει, εἴτε ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει ἔχει ἀποδείξει ὅτι γνώμων τῶν πολιτικῶν μας ἐνεργειῶν εἶναι τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ καὶ ἡ ἐθνική μας συνείδησις. Ἄς εἶναι βεβαία ἡ Κυβέρνησις ὅτι μὲ τὸ αὐτὸ πνεῦμα θὰ ἐπιτελέσωμεν τὸ καθῆκον μας καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Βουλὴν καὶ θὰ βοηθήσωμεν πάσῃ δυνάμει εἰς τὴν λύσιν, κατὰ τὸν ὀρθότερον καὶ διὰ τὸν λαὸν καὶ τὸ Ἔθνος, ἐπωφελῆ τρόπον, ὅλων τῶν Ἑλληνικῶν ζητημάτων. Κύριοι βουλευταί, εἶπον καὶ πρὸ ὀλίγου ὅτι ἡ ἡγεσία τῶν κομμάτων μας δὲν ἠθέλησε νὰ δώσῃ ὀξύτητα εἰς τὴν συζήτησιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Πλὴν ὅμως προεκλήθημεν. Ἀπήντησα ἐν ὀλίγοις. Ἐλπίζω ὅτι κατὰ τὴν πρόοδον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς θὰ ἐμφανισθοῦν περιπτώσεις καὶ θὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν. Ἡ μέχρι τοῦδε ὅμως διαχείρισις τῆς Κυβερνητικῆς ἐξουσίας ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ἀοριστία καὶ ἡ ἀσάφεια τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων, μᾶς ἐπιβάλλουν νὰ τῆς ἀρνηθῶμεν τὴν ψῆφον μας. Καὶ θὰ τὴν ἀρνηθῶμεν καὶ δι’ ἕνα ἀκόμη λόγον. Διότι ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἐσωτερικῆς τάξεως, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἐσωτερικῆς εἰρηνεύσεως αἱ ἐπαγγελίαι τῆς Κυβερνήσεως δὲν μᾶς ἱκανοποιοῦν. Ὅταν ἡ σημερινὴ πλειοψηφία θέλῃ, ἐπαγγέλλεται τὴν πλήρη εἰρήνευσιν, ὅταν δὲν τὴν συμφέρῃ, τὴν συγκαλύπτει. Εἶναι εὐχάριστον ὅτι ἐπὶ τέλους καὶ ἡ Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ ὁμιλήσῃ εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν φακέλλων. Ἐμὲ ἀτομικῶς, δὲν μὲ ἱκανοποιεῖ τὸ περιωρισμένον τῆς ἐκφράσεως. Ἔχω καὶ ἐγὼ μίαν εὐθύνην ὡς πρὸς τὸ θέμα, διότι ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διεχειρίσθην καὶ ἐγὼ τὸ ζήτημα καὶ ἔχω εὐθύνην τῶν πράξεών μου. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ θέματος, θὰ ἐξιστορήσω τότε ποία εἶναι ἡ ἄποψις ἡ ἰδική μας, ποία εἶναι ἡ ἄποψις τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ποία ἡ διαφορά μας μὲ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ εἴπω, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ ἐμέ, ἀπὸ τοῦδε, εἶναι ὅτι κρίνων τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο ἐγὼ ἀτομικῶς θὰ εἶμαι περισσότερον φιλελεύθερος, περισσότερον ριζοσπαστικός. (Χειροκροτήματα).

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ὑπὸ ὡρισμένων βουλευτῶν πρότασις περὶ περιορισμοῦ τοῦ χρόνου τῆς ὁμιλίας εἰς τὸ ἓν τέταρτον. Ἡ πρότασις φέρει τὸν ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ προβλεπόμενον ἀριθμὸν ὑπογραφῶν. Δύναται εἷς νὰ λάβῃ τὸν λόγον ὑπὲρ τῆς προτάσεως καὶ εἷς κατά.

§212Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ οὐσιαστικὴ ἀντίρρησις ἐπὶ τοῦ ἑνὸς τετάρτου, διότι ὄντως ἡ συζήτησις ἔχει περίπου ἐξαντληθῆ. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι ἀφ’ ἧς στιγμῆς δεχθῶμεν τὸ τέταρτον, ὑπάρχει λόγος νὰ ξενυκτίσωμεν ἀπόψε. Νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν καὶ νὰ τελειώσωμεν αὔριον τὴν νύκτα.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφοῦ λύσωμεν αὐτὸ τὸ θέμα, κατόπιν θὰ ἴδωμεν ἂν θὰ συνεχισθῇ ἡ συνεδρίασις. Εἶναι θέμα συνεννοήσεως μὲ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Ἀντιπολίτευσιν.

§214Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ συζήτησις ἐξηντλήθη, ὅλα τὰ γενικὰ θέματα ἀνεπτύχθησαν, καὶ εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἐδόθη ἡ εὐκαιρία καὶ ὁ χρόνος ν’ ἀπαντήσῃ ἐν λεπτομερείᾳ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται πλέον ὁ περιορισμὸς τοῦ χρόνου, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν εἰς τοὺς ὑπολοίπους ρήτορας νὰ ὁμιλήσουν.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀναγνώσω τὴν πρότασιν, διὰ νὰ ἴδω ἐάν, οἱ ὑπογράφοντες βουλευταί, εὑρίσκωνται παρόντες. Οἱ ἀποδεχόμενοι τὴν πρότασιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Συνεπῶς γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις. Ὁ κ. Α. Δημητρᾶτος, ἔχει τὸν λόγον.

§216Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀπεγοήτευσε τοὺς ἡγέτας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὸ ἐκλογικὸν ἀποτέλεσμα. Καὶ ἐνῷ θὰ ἔπρεπε νὰ αἰτιῶνται τοὺς ἑαυτούς των διὰ μίαν κακὴν ἐκτίμησιν τῆς δυνάμεως τοῦ συνασπισμοῦ των, δηλαδὴ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, μέμφονται τὴν Κυβέρνησιν δι’ ἐκλογικὰς δῆθεν ἐπεμβάσεις χωρὶς νὰ ἀναφέρωνται εἰς συγκεκριμένα περιστατικά. Ἡ πραγματικότης εἶναι ὅμως ἐντελῶς διάφορος. Διότι καὶ αἱ ἐκλογαὶ διεξήχθησαν μὲ πλήρη ἐλευθερίαν καὶ τάξιν καὶ ἡ Κυβέρνησις εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις προφανῶς διὰ νὰ μείνῃ ἀδιάβλητος καὶ μὴ δώσῃ λαβὴν εἰς δυσμενῆ σχόλια, ηὐνόησε κάπως σκανδαλωδῶς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου συγκεκριμένον περιστατικόν, τὴν παρανόμως χορηγηθεῖσαν ἄδειαν ἀπόπλου ἐκ Πειραιῶς τοῦ ἀτμοπλοίου «Αἰγαῖον» προκειμένου τοῦτο νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ ἐκλογικὴν κρουαζιέραν τοῦ συνδυασμοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως τοῦ Νομοῦ Κεφαλληνίας καὶ τὴν φοβίαν τὴν ὁποίαν προεκάλεσεν εἰς τὸν φιλήσυχον κόσμον τῆς νήσου ἡ αἰφνιδιαστικὴ καὶ ὁμαδικὴ ἐπιδρομὴ τῶν μεταφερθέντων κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν μαχητικῶν στοιχείων τῆς ἀριστερᾶς. Ἀλλὰ καὶ αἱ ἐκτοξευθεῖσαι ὑπὸ τούτων ἀπειλαὶ περὶ καταλύσεως τῶν ἀρχῶν τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν συνετέλεσαν εἰς τὴν δημιουργίαν τοιαύτης ψυχολογίας, ὥστε πολλοὶ τῶν συντηρητικῶν ἐκλογέων δὲν ἤσκησαν τό ἐκλογικόν των δικαίωμα. Αἰτιῶνται ἀκόμη καὶ τὴν ψῆφον τοῦ Στρατοῦ! Διότι οἱ στρατιωτικοὶ ἐψήφισαν κατὰ πλειοψηφίαν τοὺς ἐθνικῶς ἀδιαβλήτους συνδυασμοὺς τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως, οὐδένα πρέπει νὰ ἐκπλήσσῃ. Τὸ ἀντίθετον θὰ ἔπρεπε νὰ ἐμβάλῃ τοὺς ὑγιῶς σκεπτομένους εἰς πολλὰς καὶ μελαγχολικὰς σκέψεις διὰ τὸ Ἑλληνικὸν μέλλον καὶ τὴν ἀσφάλειαν τῆς Πατρίδος. Οἱ στρατευμένοι πολῖται εἶναι φυσικόν, ὡς ἐκ τῆς ἀποστολῆς των, νὰ εἶναι πλησιέστερον πρὸς τοὺς ἐθνικοὺς σκοποὺς καὶ διαισθάνονται ἐντονώτερον τοὺς κινδύνους. Αἱ ἐκλογαὶ τῆς 19ης Φεβρουαρίου μετέβαλον οὐσιαστικῶς τὴν κομματικὴν συγκρότησιν τῆς χώρας καὶ διὰ τῆς ἀναχωνεύσεως τῶν παλαιῶν πολιτικῶν δυνάμεων κατέστησαν ἀφετηρία ἱστορικῶν πολιτικῶν ἐξελίξεων. Δύο δρόμοι ἀνοίγονται: Ὁ δρόμος τὸν ὁποῖον ἀκολουθεῖ ὁ σημερινὸς Πρωθυπουργὸς καὶ ἀρχηγὸς τῆς Ἐθνικῆς Ριζοσπαστικῆς Ἑνώσεως Κώστας Καραμανλῆς καὶ ὁ δρόμος τὸν ὁποῖον ἀκολουθοῦν οἱ ἡγέται τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Εἰς τὸν πρῶτον δρόμον πορεύονται οἱ Ἕλληνες ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐνῷ πιστεύουν εἰς τοὺς θεσμοὺς τοὺς ὁποίους διεμόρφωσαν οἱ αἰῶνες καὶ ἐπιθυμοῦν τὴν πολιτικὴν σταθερότητα, ἐν τούτοις ἠμποροῦν μὲ θάρρος νὰ ἀτενίζουν πρὸς τὸν παραγωγικὸν καὶ τὸν κοινωνικὸν συγχρονισμὸν τῆς χώρας. Εἰς τὸν δεύτερον δρόμον εὑρίσκεται ἡ Δημοκρατικὴ ἀριστερὰ μὲ τὰς δογματικὰς ἀρχὰς καὶ τὰς στείρας ἐπιδιώξεις καὶ τὰ συνεργαζόμενα μετ’ αὐτῆς κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Αἱ δυνάμεις αὗται στεροῦνται ἑνότητος καὶ κοινότητος σκοπῶν, γεννοῦν πολιτικὴν ἀβεβαιότητα καὶ μὲ τὴν συνεργασίαν των ἔγιναν φορεῖς μιᾶς ἠθικῆς πολιτικῆς κρίσεως. Διότι ἐκ τῆς συνεργασίας των μὲ τὴν Δημοκρατικὴν Ἀριστεράν, ἡ ὁποία ἐπετεύχθη μὲ τὴν ἀπεμπόλησιν χθεσινῶν διακηρύξεων καὶ ἰδεωδῶν, μὲ ἀποκλειστικὸν σκοπὸν τὴν ἐξασφάλισιν βουλευτικῶν ἑδρῶν, ἀναπηδᾷ αὐτομάτως τὸ μεγάλο κατηγορῶ: Γιατί; Γιατὶ ἐνῷ ἦτο δυνατὴ καὶ εὔκολος ἡ συνεργασία τῶν εὑρισκομένων εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν κομμάτων, τόσον εὔκολος ὅσον ἀπεδείχθη ἀπὸ τὴν ἐκλογικήν των συνεργασίαν, δὲν ἐπετεύχθη αὕτη προκειμένου τότε νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ γαλήνη τοῦ τόπου; Γιατὶ οἱ ἀντιπολιτευόμενοι τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, πρωθυπουργοὶ καὶ ἀρχηγοὶ κομμάτων κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς κομμουνιστικῆς ἀνταρσίας, δὲν συνηργάσθησαν μὲ τὴν ἄκραν ἀριστεράν, ὅπως ἔπραξαν κατὰ τὰς προσφάτους ἐκλογάς, διὰ τὸν τερματισμὸν τῆς φοβερᾶς ἐκείνης δοκιμασίας, καὶ διὰ νὰ μὴ θρηνήσωμεν τόσους νεκρούς, νὰ ἀνοίξωμεν τόσους τάφους, νὰ δημιουργήσωμεν τόσα θύματα, νὰ ἐπισωρεύσωμεν τόσα ἐρείπια, καί, τέλος, διὰ νὰ μὴ ὑφίσταται σήμερον αἴτημα ἀμνηστείας καὶ πιστοποιητικοῦ κοινωνικῶν φρονημάτων; Μόνον ὡς ἀπώλεια ψυχραιμίας εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῇ ἡ προσπάθεια τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ περιπλέξῃ τὴν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν εἰς τὴν δίνην τοῦ πολιτικοῦ ἀνταγωνισμοῦ, υἱοθετοῦσα μυθομανῆ συνθήματα περὶ ὑπάρξεως παραστρατιωτικῶν ὀργανώσεων. Ὁ Ἐθνικὸς Στρατὸς εἶναι καὶ παραμένει εἰς τὸ ὕψος τῆς ἐθνικῆς του ἀποστολῆς. Ἡ ἀντιπολίτευσις ἂς προσέξῃ. Διότι μὲ τὴν τοιαύτην τακτικὴν της δὲν μειώνει μόνον τὸ κῦρος της, ἀλλὰ καὶ διευκολύνει ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀποβλέπουν εἰς τὴν διάβρωσιν τοῦ στρατεύματος. Εἶναι γνωστὴ ἡ ἱστορία τῶν οἰκονομικῶν δυσχερειῶν, τὰς ὁποίας διέρχεται ἡ Ἑλλάς, ὅπως ἐπίσης εἶναι γνωσταὶ καὶ αἱ ἀπόψεις τὰς ὁποίας ὑποστηρίζουν μερικοὶ ἐκ τῶν ἀριστερωτέρων κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διὰ τὴν θεραπείαν των. Οἱ ὑποστηρικταὶ ὅμως τῶν ἀπόψεων αὐτῶν, καὶ ἐπικριταὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, φαίνεται ὅτι λησμονοῦν, ὅτι ὅταν ἐκλήθησαν ὡς θεράποντες τῶν νοσούντων οἰκονομικῶν μας, δὲν κατώρθωσαν νὰ προχωρήσουν ἀπὸ τὴν «θεωρίαν εἰς τὴν πρᾶξιν» καὶ μὲ τὰ ἄστοχα μέτρα των συνετέλεσαν εἰς τὴν ἐπιδείνωσιν τῆς καταστάσεως. Δι’ αὐτὸ δὲν εἶναι ἀμέτοχοι τῆς εὐθύνης —ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὸν Πρωθυπουργὸν κ. Καραμανλῆν— διὰ τὴν οἰκονομικὴν δυσπραγίαν τοῦ τόπου καὶ τὴν ἐξαθλίωσιν τῶν λαϊκῶν μαζῶν. Λησμονοῦν ἐπίσης ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς καθηλώσεως τῶν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων, τὴν ὁποίαν τόσον ἀκριβὰ ἐπλήρωσαν μὲ τὸ ὑστέρημά των οἱ μισθοσυντήρητοι, εἶναι ἰδικόν των ἔργον, μάλιστα ὑπουργοῦ ἀνήκοντος εἰς τὴν ἄκραν ἀριστεράν. Συνεπῶς ἑαυτοὺς πρέπει νὰ μέμφωνται καὶ ὄχι τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Εἶναι ἐπιτακτικὴ ἡ ἀνάγκη τῆς ἀνορθώσεως τῶν οἰκονομικῶν καὶ δημοσιονομικῶν μας πραγμάτων καὶ ὀρθῶς ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν προγραμματικῶν αὐτῆς δηλώσεων ἐπεσήμανε τὴν σπουδαιότητα τοῦ βασικοῦ τούτου τομέως. Ἡ τοιαύτη ἀνόρθωσις, ἔχει πρωταρχικὴν σημασίαν καὶ εἶναι ὄντως ἀπαραίτητος διὰ τὴν σταθερὰν περιφρούρησιν τῶν μέσων ζωῆς τῶν ἐργατικῶν, ἀγροτικῶν καὶ μικροαστικῶν πληθυσμῶν καὶ διὰ τὴν τόνωσιν τῶν ἠθικῶν καὶ ὑλικῶν δυνάμεων τῆς χώρας. Ἐξ ἄλλου ἡ πρωθυπουργικὴ προγραμματικὴ θέσις περὶ αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς καὶ παραγωγικότητος, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ ἠθικὸν πρόβλημα τῆς δικαίας κατανομῆς τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ προκαλέσῃ τὸν ζῆλον καὶ τὴν ἐργατικότητα τῶν ἐργατοτεχνιτῶν μας καὶ θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἔντασιν τῆς οἰκονομικῆς δραστηριότητος μὲ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐπαγγελμάτων καὶ τὴν διεύρυνσιν τῶν ἐργασιῶν. Προσέτι ἡ δικαία κατανομὴ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος θὰ ἐπιτύχῃ τὴν δικαιοτέραν ἀποτίμησιν τῆς προσφερομένης ἐργασίας καὶ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς λαϊκῆς οἰκονομίας. Ἡ κοινωνική μας κατάστασις παρουσιάζει ἔκδηλον τὴν ἔντονον ἐπιδίωξιν τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν ἰδιαιτέρων συμφερόντων εἰς βάρος τοῦ καθολικοῦ συμφέροντος καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὴν συνείδησιν μεγάλων λαϊκῶν στρωμάτων ἔχει δημιουργηθῆ ἡ πεποίθησις ὅτι τὸ τυχοδιωκτικὸν κεφάλαιον τυγχάνει ἰδιαιτέρας προστασίας εἰς βάρος τοῦ δημιουργικοῦ τοιούτου καὶ τῆς ἐργασίας. Εἶναι μεγίστης σημασίας ἡ περικοπὴ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἀφορῶσα τὴν ρύθμισιν τοῦ προβλήματος τῶν παγωμένων πιστώσεων. Εἶναι ἠθικῶς ἀπαράδεκτον νὰ ὑπάρχουν προνομιακαὶ ἐπιχειρήσεις τῶν ὁποίων τὰ μὲν κέρδη καρποῦνται οἱ μέτοχοι, τὰς δὲ ζημίας πληρώνει ὁ γυμνητεύων λαός. Ἡ ὅλη ρύθμισις τοῦ ζητήματος ἀποτελεῖ ζωτικὴν ἀνάγκην καὶ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν κανονικῆς βιομηχανικῆς ζωῆς καὶ διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ ἡ βιομηχανική μας παραγωγὴ τῶν ἀδικαιολογήτων προσθέτων βαρῶν. Ἰδιαιτέρας φροντίδος καὶ μεταχειρίσεως θὰ τύχῃ κατὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἡ γεωργία καὶ τὰ ἀπασχολοῦντα αὐτὴν εἰδικώτερα προβλήματα. Ἡ εἰσαγομένη καινοτομία τῆς ἐκτελέσεως ὁδικῶν, ἐγγειοβελτιωτικῶν καὶ ἄλλων χρησίμων ἔργων μὲ τὴν συμβολὴν τοῦ Στρατοῦ, θὰ συμβάλῃ σπουδαίως εἰς τὴν ἱκανοποίησιν στοιχειωδῶν ἐπιτακτικῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπαίθρου. Ἡ βελτίωσις τῶν ὅρων τῆς διαθέσεως τοῦ καπνοῦ καὶ τῶν ἄλλων γεωργικῶν μας προϊόντων, ὡς καὶ ἡ δημιουργία τῶν ἀπαραιτήτων προϋποθέσεων διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ δασικοῦ πλούτου καὶ ἀνάπτυξιν τῆς κτηνοτροφίας, ὅλα αὐτὰ καὶ ἡ προστασία τῆς πολυπληθοῦς τάξεως τοῦ λαοῦ μας, τοῦ Ἕλληνος ἀγρότου, θὰ δημιουργήσουν εὐνοϊκωτέρας συνθήκας διὰ τὴν ἀποτίμησιν τοῦ μόχθου τῶν χωρικῶν μας. Ἡ νομισματικὴ ἀστάθεια εἶναι ἐχθρὸς τῶν ἐργαζομένων. Ἀπώλεια τῆς ἐσωτερικῆς ἀξίας τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος σημαίνει ἀπώλειαν τῆς ἀγοραστικῆς δυνάμεως τῶν μισθῶν, ἡμερομισθίων καὶ συντάξεων καὶ τοῦ εἰσοδήματος ὅλων τῶν δραχμοσυντηρήτων Ἑλλήνων. Πᾶσα προσπάθεια τείνουσα εἰς τὴν ἐξασφάλισιν σταθερότητος νομισματικῆς, εἶναι φραγμὸς εἰς τὴν περαιτέρω πτῶσιν τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ λαοῦ. Ὅλοι ὅσοι ὑπέστησαν τὰς συνεπείας τῶν νομισματικῶν κρίσεων κατὰ τὴν διαρρεύσασαν τριακονταετίαν, ἀσφαλῶς θὰ ἐκτιμήσουν ἰδιαιτέρως τὴν τοιαύτην Κυβερνητικὴν γραμμήν. Ὁ πλοῦτος καὶ ἡ ἐν γένει παραγωγικὴ πρόοδος τῆς χώρας, πρέπει νὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν τὴν εὐημερίαν τῶν πολιτῶν. Ὑπὸ τὸ φῶς τῆς θεμελιώδους αὐτῆς ἀρχῆς τὸ Κυβερνητικὸν πρόγραμμα στρέφεται κατὰ τῆς οἰκονομικῆς ἐξαθλιώσεως τοῦ λαοῦ καὶ ἀποβλέπει εἰς τὴν συνδυασμένην προσπάθειαν τῆς κινήσεως ὁλοκλήρου τοῦ παραγωγικοῦ μας μηχανισμοῦ. Ἐὰν τοῦτο ἐπιτευχθῇ —καὶ πρέπει νὰ ἐπιτευχθῇ καὶ μάλιστα μὲ τὴν συμπαράστασιν ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ τῶν ὡργανωμένων τάξεων— τότε αὐτομάτως ἔρχεται εἰς τὴν ἐπιφάνειαν ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ μεγάλου καὶ ἀκανθώδους κοινωνικοῦ μας προβλήματος. Αὐτὸ τὸ πρόβλημα μεταφερόμενον εἰς ἀριθμοὺς παρουσιάζει 140.000 ἀνέργους, ὡς διακεκριμένην κατηγορίαν προσώπων ἐπαγγελματικῆς εἰδικεύσεως, 2.983.000 ἀπόρους, δηλαδὴ πρόσωπα στερούμενα καὶ τοῦ στοιχειώδους εἰσοδήματος καὶ 93.000 νέους, ὅσοι τὸ ἐτήσιον πλεόνασμα τοῦ πληθυσμοῦ. Συνεπείᾳ ὅλων τούτων εἶναι ἡ παρατηρουμένη ἔνδεια, ἀστυφιλία, μεταναστευτικὴ διάθεσις, εὐθηνὴ ἀγορὰ ἐργασίας καὶ ὑποαπασχόλησις. Διὰ τὸ κολοσσιαῖον τοῦτο κοινωνικὸν θέμα, τὸ ὁποῖον ἐξακολουθητικῶς βαρύνει κατὰ τὴν μεταπολεμικὴν περίοδον τὴν μοῖραν τοῦ Ἔθνους, ἤσκησαν κριτικὴν πλεῖστοι τῶν ὁμιλητῶν καὶ ἀπέδωσαν, οὔτε λίγο οὔτε πολύ, τὴν δημιουργίαν του εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Ὁποία ὅμως εἰρωνεία τῆς τύχης! Οἱ ὑπεύθυνοι κατηγοροῦν τὸν ἀνεύθυνον. Ὁ σημερινὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ μόλις ἀπό τινος ἀρχηγὸς τοῦ πλειοψηφήσαντος κατὰ τὰς ἐκλογὰς κόμματος, καλεῖται νὰ ἄρῃ τὰς ἁμαρτίας ὅλων τῶν μεταπολεμικῶν Κυβερνήσεων, τὰς ὁποίας ἐσχημάτιζον ἢ μετεῖχον οἱ σημερινοὶ ἡγέται τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὁ ἐπαγγελματικὸς προσανατολισμὸς τῶν νέων καὶ ἡ τεχνική των μόρφωσις, τὴν ὁποίαν ἐξήγγειλεν ἡ Κυβέρνησις, ἀποτελοῦσαν οὐσιώδη προϋπόθεσιν διὰ μίαν καλυτέραν ἐπάνδρωσιν τοῦ παραγωγικοῦ μηχανισμοῦ καὶ τὴν διάρθρωσιν τῶν βιοτεχνικῶν καὶ ἐλευθέρων ἐπαγγελμάτων. Ἀναδιοργάνωσιν τοῦ συστήματος τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων καὶ ἐπέκτασιν τοῦ προγράμματος τῆς ἐργατικῆς κατοικίας ὑπόσχονται αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπῆρξα ἀνέκαθεν ὀπαδὸς τῆς ἰδέας τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως καὶ μάλιστα δι’ ὅλους τοὺς Ἕλληνας. Αἱ κοινωνίαι, κ. βουλευταί, συγχρονίζονται καὶ ἀποβλέπουν εἰς τὴν εὐημερίαν τῶν μελῶν ποὺ τὰς ἀπαρτίζουν. Μία συγχρονισμένη κοινωνία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνέχεται τὰ μέλη της νὰ πεινοῦν, νὰ γυμνητεύουν καὶ νὰ φονεύωνται ἀπὸ τὴν δυστυχίαν. Αὐτὸ ἦτο τὸ νόημα τῶν ἀγώνων μας καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς ζωῆς μου. Συνεπὴς πρὸς τὰς πεποιθήσεις μου αὐτάς, εἰς μίαν παλαιοτέραν ἐποχήν, ἔθεσα εἰς ἐφαρμογὴν τὸν μεγάλον θεσμὸν τῆς Κοινωνικῆς Ἀσφαλίσεως, ὑπὸ τὴν σκέπην τοῦ ὁποίου ἔκτοτε ἐκδηλώνεται ἡ κοινωνικὴ μέριμνα καὶ ἀσκεῖται προδιαγεγραμμένη κοινωνικὴ πολιτικὴ ὑπὲρ τῶν μισθωττῶν. Καὶ ἡ λειτουργία τῆς ἀσφαλίσεως τῶν ἐπαγγελματοβιοτεχνῶν, τῶν ἐμπόρων καὶ ἄλλων τάξεων ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας ἐπετεύχθη. Τέρμα δὲ τῆς ὅλης μας προσπαθείας, τὴν ὁποίαν ἀτυχῶς ἀνέκοψεν ὁ πόλεμος, ἦτο ἡ ἀσφάλισις τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν. Χαίρω ἰδιαιτέρως, διότι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις, τονίζει τὴν ἀνάγκην τῆς ἀναδιοργανώσεως τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως. Ἦτο πλέον καιρός. Διότι εἶναι γεγονός, ὅτι ἡ κοινωνικὴ ἀσφάλισις ἀπώλεσε τὴν παλαιάν της ἀκτινοβολίαν. Ἀλλὰ καὶ τὸ πρόγραμμα τῆς ἐργατικῆς κατοικίας, τὸ ὁποῖον ἐλπίζω, ὅτι κἄπως μὲ εὐρυτέραν προοπτικὴν θὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὰς σεισμοπλήκτους περιφερείας, θὰ συντελέσῃ ὁπωσδήποτε εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν συνθηκῶν τῆς διαβιώσεως. Αἱ τρῶγλαι ποὺ προσβάλλουν τὸν πολιτισμὸν καὶ δολοφονοῦν τὴν φυλήν μας, πρέπει, ὀλίγον κατ’ ὀλίγον, μίαν ἡμέραν νὰ ἐκλείψουν. Βῆμα σπουδαῖον πρὸς τὴν κοινωνικὴν ἀσφάλισιν ἀποτελεῖ ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως νὰ συμπληρώσῃ τὰ ὑπὲρ τῆς ὑπαίθρου μέτρα διὰ τῆς ὁλοκληρώσεως τοῦ συστήματος τῆς ἰατρικῆς καὶ φαρμακευτικῆς περιθάλψεως τῆς γεωργικῆς οἰκογενείας. Αὐτὴν τὴν στιγμήν, κ. βουλευταί, ποὺ ἡ Βουλὴ συζητεῖ ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἡ Ἑλληνικὴ δημοσία γνώμη ἐξακολουθεῖ νὰ ἔχῃ ἐστραμμένην τὴν προσοχήν της εἰς τὸ Κυπριακόν. Ἡ διεξαχθεῖσα εἰς τὴν Βουλὴν διαφωτιστικὴ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου κατέδειξε τὴν ἄμεμπτον διαχείρισιν τοῦ Κυπριακοῦ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυπριακὴ πίστις καὶ ἡ θυσία τῶν Κυπρίων ἀδελφῶν μας, ἡνωμέναι ὡς ἰδέα καὶ δρᾶσις, ὑπηρετοῦν τὸν σκοπὸν τῆς Κυπριακῆς Ἐλευθερίας. Ἡ βία καὶ ὁ τρόμος μὲ τὰ ἐπακόλουθά των, δὲν κατορθώνουν νὰ κάμψουν τὴν ἐθνικήν των συνείδησιν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν καὶ μόνον ἀντλοῦν τὴν δύναμιν τοῦ ἱεροῦ των ἀγῶνος. Ὅλοι οἱ Ἕλληνες κυβερνῶντες καὶ κυβερνώμενοι, κλῆρος καὶ λαός, εἶναι μαζί των. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§218Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Θὰ παρεκάλουν, κ. Πρόεδρε, νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν. Παρῆλθε τὸ μεσονύκτιον καὶ ἡ Βουλὴ εἶναι καταπεπονημένη.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρεκάλουν νὰ συνεχίσωμεν. Οἱ ἐγγεγραμμένοι ὅπως ὁμιλήσουν εἶναι ἀρκετοὶ καὶ θὰ πρέπει νὰ παρασχεθῇ εἰς ὅλους ἡ εὐχέρεια νὰ ἀναπτύξουν τὰς ἀπόψεις των.

§220Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνεδριάζομεν ἐπὶ ἑπτάωρον περίπου συνεχῶς. Ἡ Βουλὴ ἔχει καταπονηθῆ.

§221Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. (Πρόεδρ. Κυβερνήσεως). Ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ εἶχεν ἀντίρρησιν νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ὁ φόβος τοῦτο ν’ ἀποβῇ εἰς βάρος τῶν κ. συναδέλφων ἐξ ὅλων τῶν πολιτικῶν παρατάξεων, τῶν ἐπιθυμούντων νὰ διατυπώσουν τὰς ἀπόψεις των ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Ἐὰν ὅμως εἶσθε σύμφωνοι ὅπως κατὰ τὴν αὐριανὴν συνεδρίασιν ἢ μᾶλλον τὴν ἀπογευματινὴν τῆς σήμερον, διότι εἰσήλθομεν εἰς τὴν Τρίτην, δεδομένου ὅτι παρῆλθε τὸ μεσονύκτιον, ἐάν, λέγω, ἡ Ἀντιπολίτευσις, εἶναι σύμφωνος νὰ περατωθῇ ὁπωσδήποτε ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων κατὰ τὴν ἑσπέραν τῆς σήμερον, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν τὴν Τετάρτην, ὁπότε ἄλλωστε συμπληροῦται ὀκταήμερον πλέον ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως, νὰ προβῶμεν εἰς ψηφοφορίαν, οὐδεμίαν ἀντίρρησιν θὰ εἴχομεν νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§222Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Σύμφωνοι.

§223ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατόπιν τῆς ἐπελθούσης συμφωνίας Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως περὶ τερματισμοῦ τῆς συζητήσεως κατὰ τὴν ἀπογευματινὴν συνεδρίασιν τῆς σήμερον Τρίτης, ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἐὰν δέχεται νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§225ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, διὰ σήμερον ὥραν 6 μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως. συνέχεια συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. (Ὥρα 0.50′ π.μ.)