1955.11.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 6η

Παρασκευὴ 25 Νοεμβρίου 1955

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.15′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς Ι. Ἡλιόπουλος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§2Ι. ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. πρωτ. 302041) 14.11.1956 ἀποφάσεώς του παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Δημοσίου ὑπὲρ τῆς Ἐμπορικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν ὑπὸ ταύτης χορήγησιν δανείου 20.000 (εἴκοσι χιλιάδων) δραχ. εἰς τοὺς Ἀλεξ. Ἀποστόλου καὶ Ἀλ. Τάτσιον, διαθετέου ὑπὸ τούτων πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν ἐκ τῶν σεισμῶν προξενηθεισῶν ζημιῶν τοῦ ἰδιωτικοῦ των ἐκπαιδευτηρίου ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Λύκειον Βόλου». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Διγενόπουλος καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ στρατολογίας τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Καρατζένης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως, τροποποιήσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς Ἐδέσσης κ. Ε. Πέτσος, διὰ τηλεγραφήματός του ἀναφέρει, ὅτι τὸ πρόγραμμα τῶν ἐκτελεστέων ἐγγειοβελτιωτικῶν ἔργων τοῦ ἔτους 1955–1956 δὲν συμπεριλαμβάνονται τὰ ἡμιτελῆ ἔργα Ἀλμωπίας καὶ Ἐνωτίας Νομοῦ Πέλλης καὶ ζητεῖ χορήγησιν εἰδικῶν κονδυλίων ἐκ τῶν ἐπενδύσεων, πρὸς συνέχισιν καὶ ἐκτέλεσιν τῶν ὡς ἄνω ἔργων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου ὑποδηματεργατῶν Ἀθηνῶν, ζητοῦντος ἀπόλυσιν τοῦ συνδικαλιστοῦ Συμβούλου Δημητρίου Κυριαζοπούλου, καθ’ ὅσον οὗτος, πλὴν τῆς συνδικαλιστικῆς του δράσεως, οὐδὲν ἀδίκημα διέπραξεν. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Σχολικῆς Ἐφορείας τοῦ 31ου Δημοτικοῦ Σχολείου Βʹ Περιφερείας Πειραιῶς, διαμαρτυρομένης διὰ τὴν μίσθωσιν ἀκαταλλήλου καὶ ἀνθυγιεινοῦ κτιρίου πρὸς ἐπαναστέγασιν τοῦ ὡς ἄνω Σχολείου καὶ ζητούσης τὴν λῆψιν μέτρων πρὸς ἐξεύρεσιν καὶ μίσθωσιν πλέον καταλλήλου οἰκήματος πρὸς στέγασιν αὐτοῦ. Οἱ βουλευταί, Πειραιῶς κ.κ. Ε. Σαββόπουλος, Κοζάνης, κ. Ε. Ζησόπουλος καὶ Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Ἀνωτάτου Κεντρικοῦ Συμβουλίου Πανελληνίου Συνομοσπονδίας Πολυτέκνων, ζητοῦντος συμπλήρωσιν τῆς ὑφισταμένης Νομοθεσίας «περὶ προστασίας πολυτέκνων» συμφώνως πρὸς τὰ ἐκτιθέμενα εἰς τὸ πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν Προνοίας ὑποβληθὲν ὑπόμνημά του. Οἱ βουλευταὶ Καρδίτσης κ.κ. Σ. Ἀλλαμανῆς καὶ Κ. Βασαρδάνης καὶ Σάμου κ. Γ. Γρηγορίου, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Προσωπικοῦ Φιλανθρωπικῶν–Νοσηλευτικῶν Ἱδρυμάτων Θεσσαλονίκης, ζητοῦντος κατάργησιν τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Ν. Δ. 2655)53 κλπ. Ὁ βουλευτὴς Εὐρυτανίας κ. Χ. Καραπιπέρης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος Ἁγίου Δημητρίου Εὐρυτανίας, ζητούντων ἀποστολὴν δημοδιδασκάλου διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ δημοτικοῦ σχολείου τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος κλπ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Δ. Λαντζούνης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Καλαμῶν, ζητοῦντος πλήρωσιν τῶν κενῶν θέσεων Πρωτοδικείου καὶ Εἰρηνοδίκου. Ὁ βουλευτὴς Γρεβενῶν κ. Θ. Σαράντης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Σερβίων, διαμαρτυρομένης διὰ τὴν μὴ ἀτελῶς χορήγησιν ἀδείας ὑλοτομίας οἰκοδομησίμου ξυλείας εἰς τοὺς πυροπαθεῖς κατοίκους τῆς ἐν λόγῳ Κοινότητος διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῶν κατοικιῶν των. Ὁ Πρόεδρος τῆς Ἀντιπροσωπευτικῆς Συνελεύσεως τῆς Δημοσίας Ἐπιχειρήσεως Ἠλεκτρισμοῦ Ἀθηνῶν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. πρωτ. 4002)ΑΣ)10.4.54 ἐγγράφου του, ὑποβάλλει ἐκθέσεις τῶν πεπραγμένων τῶν οἰκον. ἐτῶν 1950–51, 1951–52 καὶ 1952–53. Τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον Ἁγίου Δημητρίου Ἀθηνῶν καὶ οἱ ἐκπρόσωποι τῶν Κοινοτήτων Βρυσανείου καὶ Μακροχωρίου–Ἡμαθίας, ἐκφράζουν τὴν ἀγανάκτησίν των διὰ τὰ σκληρὰ καὶ ἀνελεύθερα μέτρα ἅτινα λαμβάνει ἡ Μεγάλη Βρεταννία κατὰ τῶν ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας των ἀγωνιζομένων Κυπρίων πατριωτῶν καὶ ζητοῦν ἄμεσον κατάπαυσιν τῆς στυγνῆς τρομοκρατίας, ματαίωσιν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ εἰς θάνατον καταδικασθέντος ἀγωνιστοῦ Καραολῆ καὶ Ἕνωσιν τῆς Κύπρου μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον, τὸ Διοικητικὸν καὶ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον τοῦ Γεωργικοῦ Πιστωτικοῦ Συν)σμοῦ, ὁ Σύλλογος Ἀκτημόνων, ἡ Ἐνοριακὴ Ἐπιτροπή, ἡ Σχολικὴ Ἐφορία καὶ αἱ λοιπαὶ Ὀργανώσεις Ἁγίας Βαρβάρας Ἡμαθίας, ἐκφράζουν τὴν ἀγανάκτησίν των πρὸς ὅλον τὸν πεπολιτισμένον καὶ ἐλεύθερον κόσμον διὰ τὴν τρομοκράτησιν ἥτις ἐξαπελύθη ὑπὸ τῶν Ἄγγλων κατὰ τοῦ ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας του ἀγωνιζομένου λαοῦ καὶ ζητοῦν ἐφαρμογὴν τῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιαθέσεως συμφώνως τῷ Καταστατικῷ Χάρτῃ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἀπελευθέρωσιν τῶν κρατουμένων ἀγωνιστῶν τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ καὶ ἕνωσιν τῆς Κύπρου μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Οἱ κ.κ. Δ. Βουρδουμπᾶς (ὑφυπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης), Σ. Πολυζωγόπουλος (ὑπουργὸς Ἐργασίας) καὶ Λ. Δερτιλῆς (ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ διὰ σχέσεως ἐργασίας ἰδιωτικοῦ δικαίου προσλαμβανόμενον ὑπὸ τῶν Ὑπηρεσῶν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων προσωπικόν». Ὁ κ. Δ, Βουρδουμπᾶς (Ὑφυπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ στρατολογίας τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων». Ὁ κ. Ι. Τριανταφύλλης (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως, τροποποιήσεως καὶ καταργήσεως διατάξεων τῆς περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν νομοθεσίας». Ὁ κ. Ε. Καλαντζῆς (Ὑφυπουργὸς Ἐσωτερικῶν), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ μονιμοποιήσεως Ἐφέδρων Ἀξιωματικῶν Β. Χωροφυλακῆς». Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 96755)18. 11.1955 ἐγγράφου του, διαβιβάζει αἴτησιν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Θεσσαλονίκης μετὰ τῆς σχετικῆς κατὰ τῶν βουλευτῶν κ.κ. Πέτρου Λεβαντῆ καὶ Πέτρου Μόντζαλα ποινικῆς δικογραφίας, κατηγορουμένων ἐπὶ συκοφαντικῇ διὰ τοῦ Τύπου δυσφημήσει καὶ ζητοῦντος ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας αὐτῶν, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν).

§3Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὅπως πᾶμε μὲ τὰς αἰτήσεις ἄρσεως τῆς ἀσυλίας τῶν βουλευτῶν, σιγὰ–σιγὰ ὅλοι οἱ βουλευταὶ θὰ εἶναι ὑπόδικοι.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπανειλημμένως ἔχω ἐκφράσει τὴν ἄποψίν μου ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Ὅτι θὰ πρέπει αἱ αἰτήσεις αὗται νὰ περνοῦν πρῶτον ἀπὸ μίαν Ἐπιτροπὴν ἀποτελουμένην ἐκ τοῦ προέδρου, τῶν δύο ἀντιπροέδρων καὶ τριῶν ἀντιπροσώπων τῶν κομμάτων διὰ νὰ σχηματίζωμεν πρῶτον μίαν γνώμην καὶ κατόπιν νὰ παραπέμπωνται εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν εἶναι ἀνάγκη νὰ παραπεμφθοῦν.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀσθενῶν δὲν δύναται νὰ προσέλθῃ. Ἑπομένως θὰ συζητηθοῦν πρῶτον αἱ ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις αἱ ἀπευθυνόμεναι πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, δι’ ἧς ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ ἐὰν πρόκειται νὰ ληφθῶσι μέτρα ἐπανορθώσεως τῆς εἰς βάρος τῶν ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου 1954 καὶ ἐντεῦθεν ἀποστρατευθέντων ἀξιωματικῶν πληρωμάτων Βασ. Ναυτικοῦ προσγενομένης ἀδικίας διὰ τῆς εἰς αὐτοὺς χορηγήσεως μειωμένου βοηθήματος ἀπὸ τὸ Ταμεῖον Ἀλληλοβοηθείας Βασ. Ναυτικοῦ.

§5Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ὑπόμνημα ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται ὅτι, οἱ μετ’ αὐτοὺς ἐξελθόντες λαμβάνουν ἀπὸ τὸ Ταμεῖον ἀλληλοβοηθείας ὡς βοήθημα ἕνα ποσὸν μεγάλο, αὐτοὶ ἔλαβον ἐλάχιστον ποσόν. Ἀναφέρουν δὲ ἕνα συγκεκριμένον παράδειγμα. Ἕνας ὑποπλοίαρχος ἀποστρατευθεὶς τὸν Αὔγουστον τοῦ 1954 ἔλαβεν ὡς βοήθημα 15.000 δρχ. Ἕνας ὑποπλοίαρχος καὶ μὲ ὀλιγώτερον χρόνον ὑπηρεσίας, ἀποστρατευθεὶς ὀλίγους μῆνας ἐνωρίτερον, ἔλαβε περισσότερον βοήθημα. Ἡ διαφορὰ αὐτὴ πληροῖ πικρίας τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι μέτοχοι τοῦ Ταμείου ἀλληλοβοηθείας ἀπὸ τῆς συστάσεώς του καὶ προσέφερον τὰς αὐτὰς παροχὰς εἰς τὸ Ταμεῖον καὶ νομίζουν ὅτι ἔπρεπε νὰ τύχουν καλυτέρας μεταχειρίσεως. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ὅπως ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα ἵνα μὴ μείνουν μὲ τὸ παράπονον ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἐλευκάνθησαν πράγματι εἰς τὴ ὑπηρεσίαν τῆς πατρίδος, προσέφερον ἐξαιρετικὰς ὑπηρεσίας καὶ εἰς τὰ τέλη τοῦ ὑπηρεσιακοῦ των βίου ἠδικήθησαν ὑπὸ τῆς πολιτείας. Ἐὰν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Ταμείου τὸ ἐπιτρέπουν συνιστῶ ὅπως γίνῃ μία ἀναθεώρησις καὶ χορηγηθῆ εἰς αὐτοὺς ἕνα πρόσθετον βοήθημα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑφυπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἔχει τὸν λόγον.

§7Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. (Ὑφυπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι συνάδελφοι, τόσον εἰς τὸ Ταμεῖον ἀλληλοβοηθείας τοῦ Ναυτικοῦ, ὅσον καὶ εἰς τὰ ἀντίστοιχα Ταμεῖα στρατοῦ καὶ ἀεροπορίας παρατηροῦνται πράγματι τοιαῦται ἀντιθέσεις κατὰ χρονικὰς περιόδους ἀπομακρύνσεως. Ἐξετάζω συγχρόνως τὰς περιπτώσεις καὶ τῶν τριῶν Ταμείων. Δὲν γνωρίζω ἐὰν θὰ εὕρω λύσιν καὶ πρὸ παντὸς ἐὰν θὰ εὕρω κεφάλαια, τὰ ὁποῖα θὰ δύνανται νὰ ἀντικρύσουν τὰς διορθώσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔπρεπε νὰ γίνουν, ἀλλὰ θὰ εἶχα νὰ παρατηρήσω ὅτι εἰς κάθε Ταμεῖον συμβαίνει μέχρι χρονικοῦ τινος σημείου, μέχρι μιᾶς ἡμερομηνίας νὰ λαμβάνουν βοήθημα βάσει παλαιῶν διατάξεων. Ἀπ’ ἐκεῖ καὶ πέραν ἐὰν τὸ Ταμεῖον ἐν τῷ μεταξὺ ἔχῃ εἰσπράξεις, τροποποιεῖται ὁ κανονισμὸς του καὶ δίδει περισσότερα. Εἶναι πιθανὸν εἰς ἄλλην χρονικὴν περίοδον νὰ γίνῃ τροποποίησις ἐπὶ ἔλαττον. Δὲν θὰ ζητήσωμεν ποτὲ ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔλαβον περισσότερα νὰ τὰ καταθέσουν διὰ νὰ ἐπαυξήσωμεν τὰς μειώσεις εἰς περίπτωσιν ἐλαττώσεως τῶν ἐσόδων. Τοιουτοτρόπως, βασικῶς, δὲν εἶναι δίκαιον ἐκεῖνοι ποὺ ἔλαβον ὀλιγώτερα τὸν ἕνα χρόνο νὰ ζητήσουν νὰ λάβουν ὅτι ἐπῆραν οἱ ἄλλοι τὸ ἑπόμενον ἔτος. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν θὰ εἶχα νὰ κάμω μὲ τὴν προσθήκην ὅτι πάντως ἐξετάζω καὶ τὰ τρία Ταμεῖα μήπως ὑπάρχουν σημαντικαὶ διαφοραὶ εἰς μικρὰ χρονικὰ διαστήματα, ἐὰν δὲ εὕρω κεφάλαια νὰ τὰ ἀντιμετωπίσω θὰ εἶμαι εὐτυχής.

§8Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, τοὐλάχιστον δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν 30 ἔτη νὰ εὑρεθῇ μία λύσις.

§9Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. (Ὑφυπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἅμα θὰ εἶμαι εἰς θέσιν, θὰ κάμω ἀνακοίνωσιν γενικήν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Παπαδοπούλου σχετικῶς μὲ τὴν παραχώρησιν εἰς τὸν Δῆμον Ἰωαννίνων τῶν ἡμιερειπωμένων στρατώνων κλπ., ἀπόντος τοῦ ἐρωτῶντος, διαγράφεται. Αἱ ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις αἱ ἀπευθυνόμεναι πρὸς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐξηντλήθησαν. Ἤδη θὰ συζητηθοῦν αἱ ἀπευθυνόμεναι πρὸς τὸν παριστάμενον κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐργασίας. Ὁ κ. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, δι’ ἧς αἰτεῖται νὰ πληροφορηθῇ τίνα μέτρα πρόκειται νὰ ληφθῶσι διὰ τὴν εἰδικωτέραν προστασίαν καὶ ἀσφάλειαν τῶν ἐργαζομένων ἀνηλίκων εἰς οἰκίας.

§11Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἀφορμὴν εἰς τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐρωτήσεως αὐτῆς μοῦ ἔδωσεν τὸ ἔγκλημα τὸ ὁποῖον διεπράχθη εἰς τὸν Πειραιᾶ ἐναντίον μιᾶς ἀτυχοῦς καὶ ἀθώας παιδίσκης, ἡ ὁποία ἐκ λόγων οἰκονομικῶν ὑπεχρεώθη εἰς νεαρὰν ἡλικίαν νὰ ἐργασθῇ εἰς κάποιο σπίτι ὅπου συνέβησαν καὶ τὰ γνωστὰ γεγονότα. Μοῦ ἐνεθύμισεν ἡ περιπέτεια αὐτὴ ἐπανειλημμένα χρονογραφήματα τοῦ ἀειμνήστου Νιρβάνα ὁ ὁποῖος ἀπὸ δεκαετηρίδων πολλῶν εἶχεν συλλάβει τὴν περίπτωσιν καὶ εἶχεν χαρακτηρίσει τὰ παιδιὰ αὐτά, τὰ μικρά, τὰ ὁποῖα ἐργάζονται εἰς τὰ σπίτια, ὡς σκλαβάκια καὶ ἐζήτει ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν προστασίαν τῆς πολιτείας ἀφ’ ἑτέρου δὲ τῆς κοινωνίας τὴν συμπαράστασιν καὶ στοργὴν, διότι διὰ νὰ ἐπιδίδωνται τὰ παιδιὰ αὐτὰ εἰς ἐργασίαν ἀπὸ νεαρᾶς ἡλικίας σημαίνει ὅτι κάποια, ἀδήριτος οἰκονομικὴ ἀνάγκη τὰ ὠθεῖ πρὸς αὐτήν. Ἠρεύνησα τὴν νομοθεσίαν τῆς προστασίας τῆς ἐργασίας τῶν ἀνηλίκων καὶ εἶδα ὅτι εἰς ὡρισμένας μὲν περιπτώσεις ἡ νομοθεσία αὐτὴ ἅπτεται καὶ κατὰ ἕνα τρόπον λύει τὸ ζήτημα. Εἰδικῶς ὅμως εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τῶν μικρῶν ὑπηρετριῶν αἱ ὁποῖαι ἀποδίδονται εἰς τὴν βιοπάλην ἄνευ προστασίας καὶ γίνονται πολλὲς φορὲς ὄργανα ἐκμεταλλεύσεως, ἡ νομοθεσία μας δὲν εἶναι πλήρης. Θὰ πρέπει, κ. ὑπουργέ, τῆς Ἐργασίας, λαμβάνοντες ἀφορμὴν ἀπὸ τὸ περιστατικὸν αὐτὸ νὰ ἐνημερώσητε καὶ νὰ ἐναρμονίσετε τὴν ἐργατ. νομοθεσίαν πρὸς τὰς συγχρόνους ἀνάγκας καὶ ἀντιλήψεις τῆς κοινωνίας μας ἀκόμη ἐπὶ τῆς ἐργασίας τῶν παιδιῶν αὐτῶν, τῶν ὑπηρετριῶν καὶ νὰ μᾶς φέρετε ἕνα νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ θὰ ψηφίσῃ μετ’ εὐχαριστήσεως διὰ νὰ παρακολουθοῦνται, νὰ προστατεύωνται καὶ νὰ ἀσφαλίζωνται τὰ κορίτσια αὐτά. Διότι προσβάλλει τὸν πολιτισμόν μας ἐὰν κάποτε εἰς τὸ μέλλον παρουσιασθῇ ἕνα ἄλλο παρόμοιον περιστατικὸν ὅπως τοῦ Πειραιῶς. Θὰ φανῇ ὅτι εἰς τὴν χώραν αὐτήν, τὴν πολιτισμένην ἡ ὁποία ἔχει ἀνωτερότητα σκέψεως, συνειδήσεως, καὶ ψυχῆς ὅτι ὑπάρχουν κτήνη τὰ ὁποῖα διαπράττουν τοιαῦτα ἐγκλήματα. Συνιστῶ λοιπὸν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐργασίας ὅσον θὰ εἶναι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐργασίας νὰ θέση τὴν σφραγῖδα τῆς λύσεως τοῦ προβλήματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι πρόβλημα ζωτικόν, εἶναι πρόβλημα τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει μίαν τάξιν συμπαθῆ ἐργαζομένων παιδιῶν καὶ συγχρόνως ἐνδιαφέρει ὁλόκληρον τὴν κοινωνίαν μας ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐμφανίζεται πράγματι ὅπως εἶναι πολιτισμένη καὶ ἀνωτέρα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς Ἐργασίας ἔχει τὸν λόγον.

§13ΣΤ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐργασίας). Βεβαιῶ τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον, ὅτι ἔχω ἕτοιμον σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκτὸς τῶν ἄλλων, προλαμβάνονται καὶ αἱ περιπτώσεις περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησε καὶ περὶ τῶν ὁποίων συνηγόρησε. Ἐντὸς ὀλίγου θὰ κριθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει ὑποβάλλει μετὰ τῶν κ. κ. Κοθρῆ καὶ Παπασπύρου, δι’ ἧς αἰτεῖται νὰ πληροφορηθῇ ἐὰν εἶναι εἰς γνῶσιν τῶν ἁρμοδίων ὅτι τὸ ΙΚΑ προσέλαβεν ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου 1954 μέχρι σήμερον 500 ὑπαλλήλους καὶ ἰατροὺς καὶ ἐὰν αἱ προσλήψεις αὗται δικαιολογοῦνται ἐξ ὑπηρεσιακῶν ἀναγκῶν.

§15Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει πληροφορία ὅτι ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Ἰουλίου τοῦ 1954 καὶ ἐντεῦθεν ἔγιναν ἀθρόοι διαγωνισμοὶ εἰς τὸ ΙΚΑ προσλήψεως ὑπαλλήλων ἄνευ ἐλέγχου. Τὸ ΙΚΑ εἶναι ἕνας ὀργανισμὸς κοινωνικός, ὁ ὁποῖος ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ὑγεία τοῦ λαοῦ καὶ νομίζω ὅτι ἡ πολιτεία ἡ ὁποία πρέπει νὰ εἶναι αὐστηρὰ καὶ νὰ παρακολουθῇ τὸν ὀργανισμόν, ὥστε τὰ ἔξοδά του νὰ μὴ εἶναι μεγάλα καὶ ἐπιβαρύνουν τὸ κεφάλαιόν του τὸ ὁποῖον συλλέγεται μὲ τόσους κόπους. Ὑπάρχουν ἐπιχειρήσεις ὁλόκληραι, αἱ ὁποῖαι λόγῳ τοῦ ΙΚΑ ἔκλεισαν. Ὑπάρχουν βιοτέχναι καὶ ἐπαγγελματίαι οἱ ὁποῖοι διώκονται ἀπὸ τοὺς εἰσπράκτορας τοῦ ΙΚΑ καὶ ἀναγκάζονται ἢ νὰ φυγοδικοῦν ἢ νὰ κλείσουν, διότι δὲν ἠμποροῦν νὰ πληρώσουν τὴν εἰσφορὰν τοῦ ΙΚΑ. Αὐτὰ λοιπὸν τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα συλλέγονται ἀπὸ τὸν ἱδρῶτα τοῦ λαοῦ καὶ τῶν ἐργαζομένων καὶ τῶν ἐργοδοτῶν νομίζω, ὅτι πρέπει τὸ Κράτος νὰ τὰ παρακολουθῇ καὶ νὰ τὰ διαχειρίζεται μετὰ περισσῆς φροντίδος καὶ πνεύματος οἰκονομίας. Ὅταν λοιπὸν μᾶς λέγεται, ὅτι διορίζονται ἀθρόως εἰς τὸ ΙΚΑ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζομεν ἐὰν εἶναι χρήσιμοι ἢ ὄχι, δικαίως λέγομεν αὐτὰ ποὺ λέγομεν. Πέραν ὅμως αὐτῶν προκαλοῦνται ἐντυπώσεις καὶ διαμαρτυρίαι, διότι αἱ προσλήψεις αὗται γίνονται ἄνευ διαγωνισμοῦ, ἄνευ κανονισμοῦ, ἄνευ οὐδενὸς ἐλέγχου.....

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ζορμπᾶ, αἴτησις πληροφοριῶν, εἶναι. Δὲν εἶναι ἐρώτησις αὐτή.

§17Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. .......... καὶ δὲν ἐλέγχονται οἱ διορισθέντες οὔτε διὰ τὸ ἦθος οὔτε διὰ τὰς γραμματικάς των γνώσεις. Θέλω νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας πῶς ἀκριβῶς ἔχουν τὰ πράγματα. Πῶς δὲν ἔγιναν διαγωνισμοί, πόσοι διωρίσθησαν καὶ διατὶ διωρίσθησαν ἄνευ διαγωνισμοῦ καὶ μόνον διότι ἐπέρασαν ἀπὸ τὸ γραφεῖον τοῦ Πρωθυπουργοῦ ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἔγιναν οἱ διορισμοί.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐργασίας ἔχει τὸν λόγον.

§19Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐργ.). Ἀπαντῶ ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως τοῦ ἀγαπητοῦ συναδέλφου. Ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως τοῦ ΙΚΑ οὐδεμία πρόσληψις ἔγινε μέχρι τοῦ χρονικοῦ ὁρίου ποὺ ὁμιλεῖ ἡ ἐρώτησις. Ἐνῷ κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἱδρύσεώς του ὑπῆρχον 3.400 ἠσφαλισμένοι σήμερον ἔχομε 65.000. Ἐνῷ ὑπῆρχον 7 ὑποκαταστήματα σήμερον ἔχομεν ὑπὲρ τὰ 70. Ἐφθάσαμε μέχρι τοῦ σημείου νὰ διευθύνεται κατάστημα ἀπὸ ἔκτακτον ὑπάλληλον. Δὲν ἦτο δυνατὸν λοιπὸν νὰ προχωρήσῃ τὸ ΙΚΑ, χωρὶς νὰ πλαισιωθῇ ἀπὸ τὸν ἀνάλογον ἀριθμὸν ὑπαλλήλων. Καίτοι δὲν μὲ ἀφορᾷ ἡ περίπτωσις περὶ τῆς ὁποίας ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. συναδέλφου, διότι ἀναφέρεται εἰς χρονικὴν περίοδον προγενεστέραν, ἐν τούτοις τὸν πληροφορῶ, ἀπὸ πληροφορίας ποὺ ἐζήτησα ἀπὸ τὸ ΙΚΑ, ὅτι ἀπὸ τὸν Ἰούλιον τοῦ 1954, μέχρι τοῦ Ἰουλίου–Αὐγούστου 1955, ποὺ ἀφορᾶ ἡ ἐρώτησίς του, προσελήφθησαν εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα 151 γραφεῖς Βʹ. Ἐπίσης κατὰ τὴν αὐτὴν περίοδον προσελήφθησαν ὑπὸ τοῦ ἱδρύματος 183 ἰατροὶ καὶ 138 ὄργανα δευτερεύοντος ὑγειονομικοῦ προσωπικοῦ. Ὅλοι δὲ αὐτοὶ προσελήφθησαν συνεπείᾳ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 238–201 ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ ἐλλείψεως σεβασμοῦ πρὸς τὸ ἱερὸν χρῆμα ἀλλὰ πρόκειται περὶ μιᾶς ἀνάγκης ἐξυπηρετήσεως τῶν ἠσφαλισμένων.

§20Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ἀπολύσεις ἔγιναν.

§21Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐργ.). Οὐδεμία ἀπόλυσις ἔγινε.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλλαμανῆς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, δι’ ἧς ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ πῶς δικαιολογεῖται ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1013)9.7. 1955 ἐγκύκλιος διαταγὴ τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Παιδείας, δυνάμει τῆς ὁποίας παραγγέλλονται οἱ Γενικοὶ Ἐπιθεωρηταὶ τῶν Σχολείων Μέσης καὶ Στοιχειώδους Ἐκπαιδεύσεως κλπ., ὅπως ὡρισμένοι ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοί, κριθέντες ὡς νομιμόφρονες, τεθῶσιν ὑπὸ εἰδικὴν παρακολούθησιν πρὸς ἐξακρίβωσιν τοῦ βαθμοῦ τῆς ἐθνικοφροσύνης των.

§23Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Παιδ.). Ὡρισμένοι ἐκ τῶν κ. συναδέλφων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔχουν καταθέσει καὶ ἐπερώτησιν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος. Νομίζω λοιπόν, ὅτι διὰ νὰ δοθῇ ἡ ἀπάντησις εἰς ὅλους μαζύ, θὰ πρέπει νὰ συνδυασθῇ ἡ συζήτησις τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς μὲ τὴν ἐπερώτησιν, ὥστε ἅπαξ νὰ γίνῃ συζήτησις καὶ ἅπαξ νὰ δοθῇ ἀπάντησις. Ἐὰν οἱ κύριοι ἐπερωτῶντες παραιτοῦνται τῆς ἐπερωτήσεώς των εἶμαι πρόθυμος νὰ συζητήσω τὴν ἐρώτησιν.

§24Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Δὲν θὰ εἴχομεν ἀντίρρησιν νὰ παραιτηθῶμεν τοῦ δικαιώματος νὰ συζητήσωμεν καὶ τὴν ἐρώτησιν καὶ τὴν ἐπερώτησιν —οὐδεμία διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ ἐμποδίζει νὰ συζητήσωμεν καὶ τὴν μίαν καὶ τὴν ἄλλην— ἐὰν ὅμως εἴχομεν τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὅτι ἡ ἐπερώτησις θὰ συζητηθῇ πρὸ τῶν διακοπῶν καὶ δὲν θὰ πάῃ εἰς τὰς καλένδας.

§25Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Παιδείας). Κι’ ἐὰν θὰ συζητηθῇ ἡ ἐπερώτησις ἢ ὄχι, δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἐμέ, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἄλλην Τρίτην, ἢ Τετάρτην ἠμπορεῖ νὰ συζητηθῇ. Ἠμποροῦμε ὅμως καὶ σήμερον νὰ τὴν συζητήσωμεν.

§27Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἄς συζητηθῇ τὴν προσεχῆ Παρασκευήν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν λαμβάνεται ἀπόφασις σήμερον, ἀλλὰ θὰ ἐκφωνηθῇ ἡ ἐν λόγῳ ἐπερώτησις κατὰ τὴν ἐρχομένην Παρασκευήν, δεδομένου, ἄλλωστε, ὅτι εὑρίσκεται μεταξὺ τῶν πρώτων σχεδὸν τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἔχει ἀριθμὸν 14 εἰς τὴν σημερινὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Θὰ μεσολαβήσουν δὲ μέχρι τῆς ἐρχομένης Παρασκευῆς δύο εἰσέτι ἡμέραι Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Ἡ σημερινὴ καὶ ἡ τῆς προσεχοῦς Τρίτης. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ, ἐὰν πρόκειται νὰ ληφθῶσι μέτρα τακτοποιήσεως δύο ἐκτὸς θέσεως τιτουλαρίων ἐπισκόπων, ὑπαγομένων εἰς τὴν Ἀρχιεπισκοπὴν Ἀθηνῶν.

§29Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύο ἐπίσκοποι παλαιοημερολογῖται προσεκλήθησαν ὑπὸ τῆς κρατούσης ἐκκλησίας καὶ ἐπανῆλθον εἰς τὸ νέον ἡμερολόγιον. Τοῦτο ἐγένετο διὰ πολλοὺς λόγους καὶ πρὸς παραδειγματισμόν. Ἀλλὰ μοῦ φαίνεται ὅτι ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο ἡ μετάστασις τῶν δύο ἐπισκόπων δὲν ἐπετεύχθη, διότι ἡ θέσις ἤδη τὴν ὁποίαν ἔχουν εἰς τὴν ἐκκλησίαν σήμερον δίδει ἀφορμὰς νὰ διαβάλλεται ἡ ἐπίσημος ἐκκλησία καὶ νὰ ἐμφανίζεται κατὰ ἕνα τρόπον ὡς παραβιάσασα τὰς δοθείσας ὑποσχέσεις πρὸς τοὺς δύο αὐτοὺς ἐπισκόπους. Οἱ ἐπίσκοποι αὐτοὶ παραμένουν ἄνεργοι. Δὲν ἔχουν καταλάβει καμμίαν ἕδραν. Παραμένουν ἐκτὸς θέσεως καὶ δὲν προσφέρουν καμμίαν θετικὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν ἐκκλησίαν ἐνῷ συγχρόνως πολλοὶ χειροτονοῦνται νέοι μητροπολῖται καὶ καταλαμβάνουν τὰς νέας μητροπολιτικὰς ἕδρας. Νομίζω, ὅτι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον κατεβλήθη ἐξαιρετικὴ προσπάθεια οἱ δύο αὐτοὶ ἐπίσκοποι νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸ νέον ἡμερολόγιον, ὁ λόγος αὐτὸς ἐπαναλαμβάνω ἐπιβάλλει ταχύτατα νὰ δοθοῦν ἕδραι εἰς τοὺς δύο ἐπισκόπους, ὥστε νὰ δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι δὲν ἐξηπατήθησαν ὑπὸ τῆς ἐπισήμου ἐκκλησίας, διότι τοῦτο λέγει ἡ ἀντίθετος ἐκκλησία. Καὶ δὲν εἶναι πρέπον δύο ἀνώτατοι κληρικοὶ μὲ ἦθος καὶ φρόνησιν νὰ εὑρίσκωνται εἰς δευτερεύουσαν θέσιν καὶ νὰ θεωροῦν τὸν ἑαυτόν των ὡς ἄνεργον. Νομίζω ὅτι αὐτὸ ποὺ θὰ εἴπῃ ὁ κ. ὑπουργὸς εἶναι, ὅτι τὸ θέμα τοῦτο, εἶναι θέμα τῆς ἱερᾶς συνόδου, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ πολιτεία, ἡ ὁποία παρακολουθεῖ τὴν τάξιν καὶ τὴν εὐρυθμίαν πρέπει νὰ ἐπέμβῃ ἵνα λήξῃ τὸ θέμα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐκθέτει κατὰ πρῶτον λόγον τὴν ἐκκλησίαν.

§30Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Παιδείας). Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ διαφωνήσω πρὸς τὸν κ. συνάδελφον. Καὶ παλαιότερον, εἰς ἄλλην ἐρώτησιν, ἐπληροφόρησα τὴν Βουλήν, ὅτι ἐπανειλημμένως ἀπετάθημεν πρὸς τὴν ἱερὰν σύνοδον τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία καὶ εἶναι ἀποκλειστικῶς ἁρμοδία διὰ τὴν ρύθμισιν τοῦ θέματος, μὲ τὴν παράκλησιν καὶ ἐπιταγήν, ὅπως δώσῃ λύσιν εἰς τὸ θέμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀδικαιολογήτως χρονίζει. Πληροφορῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι καὶ πάλιν ἐπανήλθομεν συνιστῶντες ζωηρῶς καὶ εἰς τὴν σύνοδον καὶ εἰς τὸν προκαθήμενον αὐτῆς Ἀρχιεπίσκοπον Ἀθηνῶν Σπυρίδωνα ὅπως δώσῃ τὴν δέουσαν λύσιν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του δι’ ἧς ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ ποῖα μέτρα πρόκειται νὰ ληφθῶσι διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ αἰτήματος τῶν, μετὰ τὰς γνωστὰς θηριωδίας τῶν Τούρκων εἰς βάρος τῶν Ἑλλήνων τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ὑποχρεωθέντων ὅπως διακόψουν τὰς σπουδάς των εἰς τὰς ἐκεῖ Σχολὰς Ἑλλήνων σπουδαστῶν, ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς τούτους ἡ ἐγγραφή των εἰς τὰς ἐν Ἑλλάδι Ἀνωτάτας Σχολάς.

§32Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Παιδείας). Θὰ πληροφορήσω τοὺς ἀξιοτίμους κ. συναδέλφους, ὅτι τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον τὸ ρυθμίζον τὸ θέμα, ὅπερ ἀφορᾷ ἡ ἐρώτησις, ἔχει καταρτισθῆ, εὑρίσκεται εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, ὅπου συνετάγη ἤδη ἡ ἔκθεσις καὶ ἐντὸς τῶν ἡμερῶν θὰ κατατεθῇ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς περαιτέρω συζήτησιν.

§33Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἡ ἐρώτησίς μας δὲν κατατείνει εἰς τὸ νὰ πληροφορηθῶμεν ὅτι κατηρτίσθη ἓν νομοσχέδιον. Ἡ ἐρώτησίς μας κατατείνει εἰς τὸ νὰ εἰσηγηθῶμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὸν τρόπον τὸν δίκαιον τὸν λογικὸν τῆς ρυθμίσεως τοῦ προκύψαντος ζητήματος.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν τὸ λέγει αὐτὸ εἰς τὸ νομοσχέδιον;

§35Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἡ παράκλησίς μας εἶναι ὅτι θὰ πρέπει διὰ τοὺς φοιτητάς οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἐγκαταλείψουν τὰς σχολὰς ὅπου φοιτοῦν νὰ ἠμποροῦν νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τὰς ἀντιστοίχους τάξεις τῶν σχολῶν ἐν Ἑλλάδι. Μερικοὶ φοιτηταὶ εἶχον μεταβῆ εἰς Τουρκίαν ἀπὸ τῆς παρελθούσης ἀνοίξεως προπαρασκευαζόμενοι διὰ τὴν ἐγγραφήν των διὰ τὸ ἀρξάμενον πανεπιστημιακὸν ἔτος. Ἐὰν εἶναι ἀποδεδειγμένον ὅτι οἱ σπουδασταὶ αὐτοὶ ἐγκατεστάθησαν ἐκεῖ ἐπὶ σκοπῷ ἐγγραφῆς, τὴν ἐγγραφὴν δὲ αὐτὴν τὴν ἔκαμον ἤδη, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ τοὺς ἀφίσητε ἀπροστατεύτους. Πρέπει νὰ ληφθῇ μία μέριμνα. Δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν νὰ ὁρίσητε ἕνα ἔλεγχον, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ τοὺς ἀποκλείσητε τὸ δικαίωμα νὰ ἐγγραφοῦν μετ’ ἐξέτασιν εἰς τὰς ἀντιστοίχους τάξεις, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο σκληρόν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Βαμπούλης, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του δι’ ἧς ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ ἐὰν ὄντως ἡ Νομικὴ Σχολὴ τοῦ Πανεπιστημίου ἀρνῆται νὰ δεχθῇ κατ’ ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου 4236)55 εἰς τὴν ἐξεταστικὴν περίοδον τοῦ Ἰανουαρίου τοὺς ἐνδιαφερομένους φοιτητάς.

§37Λ. ΒΑΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀπὸ πολλοὺς φοιτητὰς ἔχει γίνει διαμαρτυρία καὶ ἐδέχθην τὸ παράπονον, ὅτι ἐνῷ διὰ νόμου ψηφισθέντος κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, ἀπὸ ἡμᾶς τοὺς ἰδίους καὶ εἰσηγήσει τοῦ ἰδίου κ. ὑπουργοῦ.....

§38Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ὄχι εἰσηγήσει μου, ἐπρόκειτο περὶ τροπολογίας ψηφισθείσης ἀπὸ τὴν Βουλήν, ἐμοῦ ἀρνουμένου νὰ τὴν δεχθῶ.

§39Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι νόμος; Τί σημασίαν ἔχουν αὐτά;

§40Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἔχουν σημασίαν, διότι δὲν τὸ εἰσηγήθην ἐγὼ καὶ δὲν ἔχω τὴν εὐθύνην.

§41Λ. ΒΑΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐφ’ ὅσον ἐδέχθητε τὴν τροπολογίαν τὴν εὐθύνην τοῦ νόμου δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὴν ἀπεμπολήσητε.

§42Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ὄχι βεβαίως, ἀλλὰ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ χρησιμοποιῆτε τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχετε κατὰ τρόπον ἀκριβῆ. Δὲν εἰσηγήθην ἐγὼ τοιαύτην διάταξιν.

§43Λ. ΒΑΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐψηφίσθη παρ’ ἡμῶν ἕνας νόμος, ἐπὶ ὑπουργίας τοῦ σημερινοῦ ὑπουρ. κ. Γεροκωστοπούλου. Διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ ἐπετρέψαμεν εἰς τοὺς φοιτητὰς νὰ κάμουν χρῆσιν 3 περιόδων. Ἤδη ἡ Νομικὴ Σχολὴ ἴσως δικαιολογημένα, ἴσως ἀδικαιολογήτως, δὲν δέχεται τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου αὐτοῦ, ἐνῷ αἱ ἄλλαι σχολαὶ τὸν δέχονται. Ὀφείλομεν λοιπόν, νὰ θεραπεύσωμεν διὰ νόμου νέου τὴν ἐλαττωματικότητα τοῦ παλαιοῦ, διότι, ἐὰν ἰσχύῃ ὁ νόμος, πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιτρέπωμεν νὰ διατυποῦνται διαμαρτυρίαι ἀπὸ τοὺς νέους μας, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν δεδικαιολογημένως καὶ ἐννοοῦν νὰ πιστεύουν εἰς τὸ Κράτος καὶ τοὺς νόμους αὐτοῦ. Ἀποροῦν ὅμως εὑρισκόμενοι πρὸ μιᾶς τοιαύτης καταστάσεως καὶ διερωτῶνται τί συμβαίνει, ὅταν ἡ ἰδία ἡ Νομικὴ Σχολὴ δὲν ἐφαρμόζει τοὺς νόμους.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναμφισβητήτως οἱ νόμοι πρέπει νὰ ἐφαρμόζωνται ἀλλὰ καὶ οἱ φοιτηταὶ νὰ διαβάζουν, καὶ νὰ μὴ παίρνουν διπλώματα μὲ νόμους.

§45Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας). Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας παρέχει ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος εἰς τὸ Σῶμα, ἀπέχουν τῆς πραγματικότητος, διότι οὐδέποτε ἡ Νομικὴ Σχολὴ ἢ τὸ Πανεπιστήμιον ἠρνήθησαν νὰ ἐφαρμόσουν νόμον ψηφισθέντα ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ὑπενθυμίζω ὅμως εἰς τοὺς κ. συναδέλφους, ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ νόμου 3234 καθωρίσθησαν 3 ἐξεταστικαὶ περίοδοι διὰ τοὺς πτυχιούχους τῶν διαφόρων σχολῶν. Γεννᾶται ὅμως ἕνα νομικὸν ζήτημα, τὸ ἐὰν δηλαδή, ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ νόμου 3234 ἰσχύῃ αὐτοτελῶς ἢ ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν παλαιὰν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 189 παρ. 4 τοῦ νόμου 5343)32 —τοῦ καταστατικοῦ τῶν Πανεπιστημίων μας νόμου— ὁ ὁποῖος ὁρίζει, ὅτι ἀπὸ τῆς μιᾶς ἐξεταστικῆς περιόδου εἰς τὴν ἄλλην πρέπει νὰ μεσολαβῇ χρονικὸν διάστημα 3 μηνῶν. Διότι, ἐὰν δεχθῶμεν, ὅτι ἰσχύει ἡ ρηθεῖσα διάταξις τοῦ ὀργανικοῦ νόμου τοῦ Πανεπιστημίου, τότε εἰς τὴν πρᾶξιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 10 ἡ προταθεῖσα διὰ τροπολογίας υἱοθετηθείσης ἀπὸ τὴν Βουλήν. Τὸ θέμα αὐτὸ ἀπησχόλησε καὶ ἀπασχολεῖ τὸ Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ἀπετάθη — κακῶς ἴσως, διότι ποῖος εἶναι ἁρμοδιώτερος ἀπὸ τὴν Νομικὴν Σχολὴν διὰ νὰ λύσῃ ἓν νομικὸν θέμα— εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἀπεφάνθη κατὰ πλειοψηφίαν —διχασθεισῶν τῶν γνωμῶν τῶν κ. συμβούλων— ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως, καθ’ ἣν ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ νεαροῦ νόμου καταργεῖ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 189 παρ. 4 τοῦ νόμου 5343)32. Κατόπιν τούτου διεβιβάσθη εἰς τὴν Νομικὴν Σχολὴν ἡ γνωμάτευσις αὐτὴ τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου μὲ τὴν παράκλησιν ὅπως ὑπ’ αὐτὸ τὸ πρῖσμα ἐξετάσῃ τὸ θέμα καὶ δώσῃ τὴν δέουσαν λύσιν. Ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ πληροφορήσω τοὺς ἀξιοτίμους κ. συναδέλφους, ὅτι κατὰ τὴν ἐξεταστικὴν περίοδον τῆς 10ης Νοεμβρίου προσῆλθον διὰ πτυχιακὴν ἐξέτασιν εἰς τὴν Νομικὴν Σχολὴν 897 φοιτηταί. Ἀντιλαμβάνεσθε, κ. συνάδελφοι, ἐὰν εἶναι δυνατὸν 897 φοιτηταὶ νὰ ὑποστοῦν τὴν ἐξέτασιν ἀπὸ ὅλους τοὺς καθηγητὰς εἰς ἕνα τόσον μικρὸν χρονικὸν διάστημα καὶ ἐὰν θὰ εἶναι δυνατὸν οἱ καθηγηταὶ νὰ ὑποστοῦν τὴν αὐτὴν ταλαιπωρίαν μετὰ πάροδον ἑνὸς μηνός. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα καὶ δὲν ὑπάρχει ἄρνησις τῆς Νομικῆς Σχολῆς νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον.

§46Λ. ΒΑΜΠΟΥΛΗΣ. Ἡ πρόθεσίς μου, κ. ὑπουργέ, δὲν ἦτο νὰ σᾶς ψέξω, ἀλλὰ οὔτε τὴν Νομικὴν Σχολήν. Ἀλλὰ μοῦ ἔκαμεν ὀδυνηρὰν ἐντύπωσιν ὅπως καὶ σᾶς καὶ μὲ ἐδικαιώσατε μὲ τὴν ἀπάντησίν σας, διότι ἀπησχολήθη σοβαρῶς ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας μὲ τὸ ὅλον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἡ ἐρώτησις. Καὶ θεωρῶ ἱκανοποιητικὴν τὴν ἀπάντησίν σας, περιμένω ὅμως νὰ γενικευθῇ τὸ μέτρον δι’ ὅλας τὰς σχολὰς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς ἄλλας σχολὰς νὰ ἐφαρμόζεται ὁ νόμος καὶ εἰς ἄλλας σχολὰς ἀντιθέτως νὰ μὴ ἐφαρμόζεται.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Βαμπούλης, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, δι’ ἧς ζητεῖ νὰ πληροφορηθῇ ἐὰν πρόκειται νὰ πληρωθῶσι τὰ εἰς διδακτικὸν προσωπικὸν κενὰ τῶν γυμνασίων τοῦ νομοῦ Καρδίτσης.

§48Λ. ΒΑΜΠΟΥΛΗΣ. Οἱ γονεῖς 5.000 περίπου μαθητῶν τῶν γυμνασίων τῆς πόλεως Καρδίτσης καὶ τοῦ Νομοῦ ὁλοκλήρου, διὰ τηλεγραφικῶν ἀναφορῶν πρὸς τοὺς ἁρμοδίους, διεμαρτυρήθησαν διὰ τὴν ἐλλιπῆ λειτουργίαν τῶν σχολείων των, τὰ ὁποῖα λόγῳ τῶν μεγάλων κενῶν εἰς διδακτικὸν προσωπικόν, ἄλλα μὲν μαθήματα δὲν διδάσκονται παντάπασιν, ἄλλα δὲ καὶ δὴ κύρια διδάσκονται μὲ περικεκομμένας τὰς διδακτικὰς ὥρας. Τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐλλιποῦς ἐργασίας εἶναι θλιβερὰ διὰ τὴν ἀγωγὴν τῶν παιδιῶν μας, τὰ ὁποῖα ἀποφοιτῶντα εἶναι ἀκατάρτιστα καὶ ματαίως ἀγωνίζονται νὰ ἐπιτύχουν εἰς διαγωνισμοὺς διαφόρους, ἢ εἰς τὰς εἰσιτηρίους ἐξετάσεις τῶν ἀνωτάτων σχολῶν. Περιττεύει νὰ ἀναπτυχθῇ ἐνταῦθα ἡ ἐθνικὴ ζημία ἡ ὁποία προσγίνεται ἐκ τῆς ἐγκαταλείψεως τῆς Παιδείας καὶ θὰ ἦτο προτιμότερον εἰς ἡμᾶς τὸ κλείσιμον ἀντὶ τῆς λειτουργίας τῶν σχολείων, ὅταν δὲν διδάσκονται ἐπαρκῶς μηδὲ τὰ κύρια μαθήματα. Ἰδιαιτέρως διὰ τὴν περιοχὴν τῆς Θεσσαλίας, ἡ ὁποία εἰς τόσην οἰκονομικὴν ἐξαθλίωσιν ἔχει περιπέσει λόγῳ τῶν σεισμῶν καὶ τῆς πενιχρᾶς παραγωγῆς, ἡ κατάστασις ἀποβαίνει ἰδιαιτέρως ὀδυνηρὰ καὶ ὁδηγεῖ τὸν κόσμον εἰς δικαίαν ἀγανάκτησιν καὶ πλήρη ἀπόγνωσιν. Αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἐζήτησα ἀπὸ τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας εἶναι ὅτι διωρίσθησαν περὶ τοὺς 30 περισσότεροι τῶν νομοθετημένων θέσεων καὶ δὲν ἔχουν τὴν εὐχέρειαν νὰ κάμουν διορισμούς, ἐὰν δὲν ἐπιτύχουν ἀπὸ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, ἢ δι’ ἄλλου τρόπου, ἢ διὰ νόμου μίαν αὔξησιν τῶν ὀργανικῶν θέσεων. Θέλω νὰ σᾶς ἐνισχύσω, κ. ὑπουργέ, εἰς τὴν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν καταβάλλετε διὰ νὰ δυνηθῆτε νὰ αὐξήσητε τὰς ὀργανικὰς θέσεις, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ μειώσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν μαθητῶν εἰς ἑκάστην τάξιν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργοῦν τάξεις μὲ 200 μαθητάς. Πρέπει νὰ προσέξωμεν ἰδιαιτέρως τὴν Παιδείαν καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας νὰ βελτιωθῇ ἡ παρατηρουμένη αὐτὴ κατάστασις, διὰ τὴν ὁποίαν δικαίως ἐξεγείρονται, ὅσοι ἐξεγείρονται.

§49Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας). Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει πράγματι ἕνα μικρὸν πρόβλημα εἰς τὴν περιοχὴν διὰ τὴν ὁποίαν ὡμίλησεν ὁ κ. συνάδελφος. Τὸ πρόβλημα ὅμως αὐτὸ παρουσιάζεται μὲ ὀξυτέραν μορφὴν εἰς ἄλλας περιοχάς. Καὶ νομίζω ὅτι ὁ ἐρωτῶν κ. συνάδελφος ἔπρεπε νὰ θεωρῇ ἑαυτὸν εὐτυχῆ, διότι εἰς τὴν περιοχήν του τὸ πρόβλημα δὲν ἐμφανίζεται μὲ τὴν ὀξύτητα μὲ τὴν ὁποίαν ἐμφανίζεται, ὡς ἐτόνισα, εἰς ἄλλας περιοχάς. Τὸ ὅτι δὲν εἶναι ὀξὺ τὸ πρόβλημα εἰς τὴν περιοχήν του ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἀριθμῶν, διότι εἰς τὰ λειτουργοῦντα γυμνάσια, Καρδίτσης, Σοφάδων καὶ .... (δὲν ἠκούσθη) ...., ὑπάρχει προσωπικὸν τὸ ὁποῖον εἶναι ἐλλιπὲς ἐν τῷ συνόλῳ του μόνον κατὰ 11 Ἑλληνιστάς, 4 Φυσικοὺς καὶ 1 Μαθηματικόν. Μὲ μίαν ὀρθολογιστικὴν κατανομήν, ἡ ὁποία ὑπεδείχθη εἰς τὸν ἁρμόδιον ἐκπαιδευτικὸν Ἐπιθεωρητήν, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀπρόσκοπτος λειτουργία τῶν γυμνασίων. Ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ μέτρον τοῦτο ἔχει ληφθῆ πρόνοια ὅπως γίνουν προτάσεις νέων διορισμῶν καθηγητῶν καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν διεβιβάσθησαν ὅλαι αἱ διαμαρτυρίαι εἰς τὸ ἁρμόδιον ὑπηρεσιακὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον κάλλιον ἐμοῦ γνωρίζει ὁ κ. συνάδελφος ὅτι εἶναι ἁρμόδιον νὰ προτείνῃ τοὺς διορισμοὺς καὶ τὰς τοποθετήσεις. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Γ. Πλατῆς).

§50Λ. ΒΑΜΠΟΥΛΗΣ. Καθηγηταὶ Φυσικῶν δὲν ὑπάρχουν εἰς τὸ γυμνάσιον Σοφάδων, οὔτε καθηγηταὶ Μαθηματικῶν. Ὅταν δὲν ὑπάρχουν αὐτοὶ οἱ καθηγηταὶ ἠμποροῦν νὰ λειτουργήσουν τὰ γυμνάσια;

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου, ἐν σχέσει μὲ τὴν λῆψιν μέτρων διὰ τὴν ἐξοικονόμησιν τοῦ ἀναγκαιοῦντος χρηματικοῦ ποσοῦ διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ Ἁγίας Τριάδος Πειραιῶς, διαγράφεται ἀπόντος τοῦ ἐρωτῶντος. Παρελθούσης τῆς ὥρας συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν

καὶ ἐρωτήσεων, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1 ἐπερώτησις, τοῦ κ. Γ. Βασιλάκου πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, περὶ καταθέσεως ἐγγράφων σχετικῶς μὲ τοὺς ὑπηρετοῦντας εἰς τὴν Δ)νσιν Διακινήσεως Σεισμοπαθῶν ὑπαλλήλους κλπ. διαγράφεται ἀπόντος τοῦ ἐπερωτῶντος. Ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως σχετικῶς μὲ τὰ μέτρα, ἅτινα ἐξήγγειλεν ὁ συντονιστὴς σεισμοπλήκτων Θεσσαλίας τ’ ἀναφερόμενα εἰς τὴν διὰ δανείων ἐνίσχυσιν σεισμοπλήκτων κλπ.

§52Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ ἔτους περίπου μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ μεταφέρω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὸ παράπονον τῶν σεισμοπλήκτων τῆς Δυτικῆς Θεσσαλίας, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν ὁλοκληρωτικὴν σχεδὸν καταστροφὴν ἀπὸ τοὺς σεισμοὺς τῆς 30ῆς Ἀπριλίου 1954 καὶ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ὁποίων ἡ χορηγηθεῖσα βοήθεια ὑπῆρξεν ὅλως ἀνεπαρκής. Ἐδόθη τότε ἡ διαβεβαίωσις ὅτι θὰ ἐδίδετο μία νέα μικρὰ δανειακὴ ἐνίσχυσις, ὥστε νὰ μὴ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ διέλθουν καὶ δεύτερον χειμῶνα οὐσιαστικῶς εἰς τὸ ὕπαιθρον. Εἰδικώτερον ἡ ἐπερώτησίς μου ἀναφέρεται εἰς τὴν μεγάλην κατηγορίαν τῶν σεισμοπλήκτων τοῦ Νομοῦ Καρδίτσης, ὅπου 50 περίπου χωρία ὑπέστησαν καταστροφὴν κυμαινομένην ἀπὸ 80% ἕως 100%.

§53Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Κύριε συνάδελφε, τὰ ὅσα λέγετε, δὲν ἀφοροῦν ἐμὲ καὶ συνεπῶς δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§54Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἐρώτησίς μου, μὲ τὴν παράκλησιν ὅπως παραστῇ κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτῆς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῇ μία συμπληρωματικὴ βοήθεια εἰς τοὺς σεισμοπλήκτους, ὥστε νὰ διέλθουν οἱ σεισμόπληκτοι τὸν χειμῶνα ὑπὸ στέγην.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ὁ κ. Γ. Γρηγορίου, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὑπουργοὺς Συντονισμοῦ καὶ Οἰκονομικῶν, σχετικῶς μὲ τὰς ἀπολύσεις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων βάσει τοῦ νόμου 2500.

§56Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἐπερώτησίς μου ἀφορᾷ τὰς γενομένας ἀπολύσεις Δημοσίων Ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ γενικώτερον τὰς ἀπολύσεις τὰς γενομένας εἰς τὸ σύνολον τῆς Κρατικῆς μηχανῆς ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, εὐθὺς μὲ τὴν ἄνοδόν της εἰς τὴν ἐξουσίαν διεκήρυξε κατὰ τὸν πλέον πανηγυρικὸν τρόπον, ὅτι θὰ προέβαινεν εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν Δημοσίων ὑπηρεσιῶν, ἐκ τῶν πλεοναζόντων ἐν αὐταῖς Δημοσίων ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους διώρισε χαριστικῶς τὸ κακὸν παρελθόν, καὶ εὐκαιρίας δοθείσης, κατηγόρησε ταυτοχρόνως τὰς προκατόχους αὐτῆς φαυλοκρατικὰς Κυβερνήσεις. Ἡ ἐξαγγελία ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τοιαύτης ὑποσχέσεως ἐν συνδυασμῷ μὲ δριμυτάτας κατηγορίας εἰς βάρος τῶν προκατόχων Κυβερνήσεων καὶ δημαγωγικὴ ὑπῆρξε, καὶ πρὸς στιγμὴν κομματικῶς καρποφόρος ἀπέβη. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Γ. Καρότσης). Πράγματι, κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀριθμὸς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἡ σταθερότης τοῦ μισθοῦ αὐτῶν, ἡ μονιμότης τῆς θέσεώς των, τὸ χρηματικὸν σύνολον τῆς ἐπιβαρύνσεως του Δημοσίου προϋπολογισμοῦ, εἶναι ἀφορμαὶ καὶ αἴτια τὰ ὁποῖα ἔθιξαν καὶ θίγουν τὰς πλέον εὐαισθήτους χορδὰς τῶν φορολογουμένων λαῶν, πολὺ δὲ περισσότερον ἐὰν οἱ φορολογούμενοι εἶναι πτωχοὶ ὅπως οἱ Ἕλληνες. Ἐπὶ πλέον εἰς περιπτώσεις νέων διορισμῶν οἱ φορολογούμενοι θεωροῦν θιγομένην τὴν φιλοτιμίαν των, διότι εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτὰς πιστεύουν ὅτι αὐτοὶ ἀποτελοῦν «τὰ κορόϊδα» ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις, τοὺς δὲ διοριζομένους ὡς «τοὺς ἐξύπνους». Βεβαίως, τὰ πράγματα δὲν ἔχουν οὕτω. Ἀλλὰ εἴτε τὸ θέλομεν, εἴτε ὄχι, τοιαύτη εἶναι ἡ νοοτροπία τῶν λαῶν ἔναντι τῶν ὑπηρετῶν αὐτοῦ, τῶν ἀτυχῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Διὰ τοῦτο τὴν τοιαύτην νοοτροπίαν ἑκάστου λαοῦ, δημαγωγοὶ τοῦ παρελθόντος ἔπεισαν νὰ ἐκμεταλλευθοῦν, ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ εἰς ὅλας τὰς χώρας, χωρὶς ποτὲ καὶ νὰ ἐπιλύσουν τὸ μέγα τοῦτο θέμα. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἐδήλωσεν ὅτι θὰ ἀπολύσῃ κατ’ ἀρχὴν μὲν 15,000 ὑπαλλήλων, ἐν συνεχείᾳ δὲ τόσους, ὅσους συμπεριλαμβάνει οἰκονομία 15% ἐπὶ τοῦ συνόλου τῆς χρηματικῆς ἐπιβαρύνσεως τῶν μισθῶν ἐπὶ τοῦ Δημοσίου Προϋπολογισμοῦ. Ὡς βάσις ἐν πάσῃ περιπτώσει τῶν συλλογισμῶν καὶ τῆς Κυβερνητικῆς ἀποφάσεως ἐλήφθη ὁ ἀριθμὸς τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων κατὰ τὸ ἔτος 1940. Τὸ 1940, κύριοι βουλευταί, ὑπηρέτουν περίπου εἰς τὸ Δημόσιον 64.000 δημοσίων ὑπαλλήλων. Κατὰ δὲ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος 1952)53 ὅτε ἀποχωρεῖ τὸ ἁμαρτωλὸν παρελθὸν καὶ ἐμφανίζεται τὸ ἐθνοσωτήριον παρὸν οἱ ὑπηρετοῦντες δημόσιοι ὑπάλληλοι, ἀνήρχοντο εἰς 83.000 περίπου. Ἡ αὔξησις ἐκ πρώτης ὄψεως εἶναι τεραστία. Ἐξεταστέον ἐὰν ἡ αὔξησις εἶναι προϊὸν φαυλοκρατικῆς πολιτικῆς ἢ κατάστασις ἀνάγκης. Ἡ Ἑλλὰς κατὰ τὸν πόλεμον καὶ τὴν κατοχὴν διῆλθε διὰ πυρὸς καὶ σιδήρου. Φυσικὸν καὶ μοιραῖον ἦτο νὰ ἐπέλθῃ καὶ πάσης φύσεως ἀναρχία εἰς τὴν Κρατικὴν μηχανήν. Αἱ κατοχικαὶ κυβερνήσεις θέσασαι εἰς ἀέναον κίνησιν τὰς τυπογραφικὰς μηχανάς, ἐξεῦρον ἀκόπως καὶ ταχέως ἄφθονον καὶ εὐθηνὸν χρῆμα διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ δημοσίου προϋπολογισμοῦ. Καὶ πισταὶ εἰς τὸν χριστιανισμὸν κατὰ τὸ δόγμα δωρεὰν ἐλάβατε, δωρεὰν δότε, ἔσπευσαν νὰ μοιράσουν πλουσίως καὶ ἀφθόνως βαθμούς, γαλόνια, συντάξεις καὶ εἰς ἀφθόνους διορισμοὺς νὰ προβοῦν. Τοιουτοτρόπως, κύριοι συνάδελφοι, οἱ 61.000 δημόσιοι ὑπάλληλοι τοῦ 1940, ἀνέρχονται ἅμα τῇ ἀπελευθερώσει εἰς 80.000 περίπου. Διὰ νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς καὶ δίκαιοι, πρέπει νὰ δηλώσωμεν ὅτι ἕνας ἀριθμὸς τῶν διορισθέντων ὑπαλλήλων ἐδικαιολογεῖτο ἀφ’ ἑνὸς διότι ἐδημιουργήθησαν νέαι θέσεις ἐπισιτιστικῶν ἀναγκῶν τοῦ ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ ἀφ’ ἑτέρου, δότι παρέστη ἀνάγκη τακτοποιήσεως ὡρισμένων Ἑλλήνων, τοὺς ὁποίους ἡ κατοχὴ μετέβαλεν εἰς οἰκονομικὰ ράκη καὶ λόγῳ ἀνάγκης κατέφυγον εἰς τὴν πρωτεύουσαν. Βεβαίως, αἱ δύο περιπτώσεις δὲν καλύπτουν τὴν τεραστίαν ταύτην αὔξησιν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Πρὸ τῆς τοιαύτης ὁμολογουμένως, δεινῆς καταστάσεως, ὡς πρὸς τὴν πλευρὰν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων, εὑρέθη ἡ πρώτη μεταπελευθερωτικῶς κοινοβουλευτικὴ Κυβέρνησις, μέλη τῆς ὁποίας κατὰ τὸ πλεῖστον, ἦσαν οἱ ὑπουργοὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Διὰ τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, ἐκπλησσόμεθα ὅταν ἀκούωμεν τοὺς ὑπουργοὺς τῆς παρούσης Κυβερνήσεως νὰ κατηγοροῦν τὰς προηγουμένας Κυβερνήσεις, νὰ κατηγοροῦν τὸ ἰδικόν των παρελθόν. Ἀπὸ τοῦ 1946 πᾶσαι αἱ μετέπειτα Κυβερνήσεις κατέβαλον προσπαθείας μειώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἂς σημειωθῇ, ὅτι μεταπελευθερωτικῶς ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων ηὐξήθη σημαντικῶς διὰ τῆς δημιουργίας νέων ὑπηρεσιῶν. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ ΕΦ —ΕΞ ἐν τῇ ἀκμῇ της ἠρίθμει 6.000 ὑπαλλήλους καὶ τὰ Κέντρα Προνοίας περίπου 2.000 ὑπαλλήλων. Μὲ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου καὶ τὸν περιορισμὸν τοῦ σκοποῦ τῶν ὑπηρεσιῶν τούτων, ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὰς ἐν λόγῳ ὑπηρεσίας ἠλαττοῦτο. Ὡσαύτως δέον νὰ προστεθοῦν καὶ αἱ 2.000 ὑπαλλήλων τῆς Δωδεκανήσου οἱ ὁποῖοι προσετέθησαν ἀργότερον καὶ τελικῶς μετὰ πολλὰς αὐξομειώσεις ὁ ἀριθμὸς τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων κατὰ τὸ 1952)53 ἀνήρχετο εἰς 74.000 διὰ νὰ μειωθοῦν ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως εἰς 70–71.000 περίπου. Σημειωτέον ὅτι ὁ μέγιστος ἀριθμὸς τῶν ἀπολυθέντων ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως προέρχεται κυρίως ἀκριβῶς ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν κατὰ τὸν πόλεμον καὶ ἤδη κατηργήθησαν ὁλοσχερῶς. Σᾶς ὑπενθυμίζω, προσέτι κύριοι συνάδελφοι, τὴν σύνθεσιν τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους. Ἐκ τῶν 74.000 ὑπαλλήλων, ὅσοι ἦσαν ἅμα τῇ ἀνόδῳ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, αἱ 25.000 ὑπηρετοῦν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν μὲ 4.000 περίπου κενὰς θέσεις εἰς τὸν κλάδον τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως 11.500 ἀσχολουμένους μὲ τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ λοιπὰς χρηματικὰς ὑποχρεώσεις τοῦ δημοσίου. Αἱ δύο μόνον αὐταὶ κατηγορίαι τῶν ὑπαλλήλων ἀνέρχονται εἰς 37.000 περίπου, ἤτοι εἰς τὸ 50% μὴ δυναμένους νὰ περιορισθοῦν. Ἀλλὰ μήπως εἰς τὰ περισσότερα τῶν Ὑπουργείων δὲν ὑπάρχει ἔλλειψις ὑπαλλήλων. Μήπως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης εἰς τὰς 8.000 δικαστικῶν καὶ ὑπαλλήλων δὲν παρουσιάζονται μεγάλα κενά, καὶ ἤδη ταῦτα πρόκειται νὰ συμπληρωθοῦν. Αἱ σύγχρονοι ἀνάγκαι τοῦ Κράτους δὲν ἐπιτρέπουν τὴν μείωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων. Τὸ θέμα δὲν εἶναι θέμα ἀριθμῶν, εἶναι δυσαναλογία τῶν βαθμῶν μεταξὺ κατωτέρων καὶ ἀνωτέρων ὑπαλλήλων. Συνεπὴς ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὴν ὑπόσχεσίν της, φέρει πρὸς ψήφισιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Νομοθετικῆς Ἐξουσιοδοτήσεως νομοθετικὸν Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐχαρακτήρισεν ὡς κατεπεῖγον καὶ ἐζήτησε τὴν ἄμεσον καὶ ταχεῖαν ψήφισίν του. Ἡ ἀντιπολίτευσις συνέστησε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἕνα τοιαύτης σοβαρότητος νομοθέτημα ἔδει νὰ συζητηθῇ ὑπὸ τῆς ὁλομελείας τοῦ σώματος. Προσέτι ἦτο ἀντισυνταγματικὸν καὶ ἀτελές. Ὅμως ἡ Κυβέρνησις, ὡς συνήθως πράττει δὲν ἔλαβε κἂν ὑπ’ ὄψιν της τὰς ὀρθὰς συστάσεις τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Τὸ νομοθέτημα ἐθεωρήθη κατεπειγούσης φύσεως, ἐψηφίσθη καὶ ἔγινε νόμος τοῦ Κράτους ὁ 2500)53. Τὸν Φεβρουάριον ὅμως τοῦ 1954 ψηφίζεται ὁ νόμος 2564)1954 διὰ τοῦ ὁποίου συμπληροῦνται τὰ κενὰ τοῦ 2500)53. Ἐν συνεχείᾳ ψηφίζεται καὶ τρίτος νόμος ὁ 2567)54, ὁ ὁποῖος ἔρχεται νὰ συμπληρώσῃ τὰ κενὰ ποὺ ἀφῆκεν ὁ 2564 κατὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν κενῶν τοῦ 2500! Ἤδη κύριοι βουλευταί, παρῆλθε διετία ὁλόκληρος ἡ ἐκκαθάρισις συνεχίζεται καὶ ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ τὴν παράτασιν τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου 2.500. Τοιουτοτρόπως ἀπεδείχθη ἐμπράκτως ὑπὸ αὐτῆς ταύτης τῆς Κυβερνήσεως πόσον δίκαιον εἶχεν ἡ ἀντιπολίτευσις ὅτε ἰσχυρίζετο καὶ συνίστα εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀναβολὴν τῆς ψηφίσεως τοῦ ἀρχικοῦ νομοθετήματος διότι καὶ κατεπεῖγον δὲν ἦτο, καὶ ἀτελὲς ἦτο. Τὸ νομοθέτημα τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, παρέσχε διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀντιληφθῶμεν πόσην σημασίαν δίδει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν Καταστατικὸν Χάρτην τῆς Χώρας, παρέσχε τὴν εὐκαιρίαν, δυστυχῶς, νὰ παραστῶμεν εἰς τὴν αὐτοκαταδίκην του. Ὑπεστηρίχθη κύριοι βουλευταί, ἐκ μέρους τῆς ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τὴν σχετικὴν συζήτησιν τοῦ νομοθετήματος, ἡ ἀντισυνταγματικότης αὐτοῦ διὰ ἰσχυρῶν καὶ ἀδιασείστων ἐπιχειρημάτων. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸ θέμα αὐτὸ παρὰ μόνον θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ὅτι τὸ Σύνταγμα ἐν ἄρθρῳ αὐτοῦ 101 ὁρίζει ὅτι καταργουμένων θέσεων, ἀπολύονται οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς αὐτὰς ὑπάλληλοι. Ὁμιλεῖ τὸ Σύνταγμα περὶ καταργήσεως θέσεων, δὲν ἀναφέρει ὅμως χάριν κομματικῶν συμφερόντων. Διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν καὶ ἐμμέσως κάθε Κυβέρνησις θὰ δύναται νὰ καταργήσῃ τὸ Σύνταγμα. Ἀλλὰ εἰς τὸ αὐτὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος ὁρίζεται ὅτι τοὺς ἀπολυτέους ὑπαλλήλους θὰ κρίνουν τὰ ἁρμόδια κατὰ νόμον ὡργανωμένα ὑπηρεσιακὰ συμβούλια. Τί ἔπραξεν ὅμως ἡ Κυβέρνησις. Μὲ τὸν αὐτὸν νόμον τῆς καταργήσεως τῶν θέσεων καταργεῖ καὶ τὰ ὑπάρχοντα ὠργανωμένα συμβούλια καὶ προβαίνει εἰς νέαν σύστασιν καὶ σύνθεσιν αὐτῶν, ὡς ἐξ οὗ ἀποδεικνύεται πλήρως καὶ τὸ κομματικὸν τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ ἀντισυνταγματικότης αὐτοῦ. Ἐγνώριζον καὶ αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις τὰς ὁποίας ἀπεκαλέσατε φαυλοκρατικὰς καὶ πρὸ πάντων ὅλων ἡ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος τὰ «τερτίπια» αὐτὰ τοῦ κομματισμοῦ. Ἐν τούτοις ἐσεβάσθη τὸ Σύνταγμα καὶ οὐδέποτε ἔφθασε τὸν φαυλοκρατισμὸν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις ἐδημιούργησε μέγα κακὸν προηγούμενον τὸ ὁποῖον τελικὰ ἀπέβη καὶ θὰ ἀποβῇ εἰς βάρος τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους. Τὸν νόμον αὐτὸν μοιραίως θὰ ἐπαναλάβουν αἱ διάδοχοι τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, καὶ μάλιστα μὲ πολὺ μεγαλύτερον θάρρος, ἀφοῦ ἐκ τῶν προτέρων ἔχουν ἤδη τὴν σύμφωνον γνώμην τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, ἔχουν τὸ δεδικασμένον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι συνάδελφοι, ὁ 2500)53 εἶναι πλέον νόμος τοῦ Κράτους. Εἰς τὴν εἰσηγητικήν του ἔκθεσιν ὁμολογεῖται ὅτι πᾶσαι αἱ προκάτοχοι Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις κατέβαλλον προσπαθείας διὰ τὴν μείωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων... Καὶ πράγματι, κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τοῦ 1946 μέχρι τοῦ 1952 διωρίσθησαν 27.000 δημόσιοι ὑπάλληλοι καὶ ἀπελύθησαν 37.000 δηλαδὴ ὁ ἀριθμὸς περιωρίσθη κατὰ 10.000 περίπου. Εἰς τοὺς ἀριθμοὺς τούτους συμπεριλαμβάνεται τὸ ἀστυν. καὶ πυροσβεστικὸν σῶμα. Ἐπίσης εἰς τὴν αὐτὴν ἔκθεσιν τίθεται τὸ δημοσιοϋπαλληλικὸν ζήτημα ἐπὶ τῆς ὀρθῆς αὐτοῦ βάσεως, τοὐτέστιν ὅτι οὐχὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ ἡ δυσαναλογία μεταξὺ ἀνωτέρων βαθμῶν καὶ κατωτέρων ἔχει δημιουργήσει τὸ ὀξὺ πρόβλημα τῆς ἐπιβαρύνσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Πράγματι, ἐπὶ συνόλου διαβαθμισθέντων μισθολογικῶς 44.568 ὑπαλλήλων τοῦ 1938, ἡ ἀναλογία τῆς συνθέσεως αὐτῶν ἦτο: Γενικοὶ Διευθυνταὶ 0,5%, Διευθυνταὶ καὶ Τμηματάρχαι 9%, ἀκόλουθοι, γραμματεῖς καὶ εἰσηγηταὶ 63%, γραφεῖς 15%, ὑπηρέται 12%. Ἀντιθέτως τὸ 1951 ἐπὶ συνόλου 52.998 διαβαθμισμένων ὑπαλλήλων ἔχομεν: Γενικοὺς Διευθυντὰς 1,1%, Διευθυντὰς καὶ τμηματάρχας 39% ἀκολούθους, γραμματεῖς καὶ εἰσηγητὰς 43%, γραφεῖς 7,7% καὶ ὑπηρέτας 9,2%. Εἰς τοὺς βαθμοὺς ἔγκειται τὸ ὅλον πρόβλημα καὶ οὐχὶ εἰς τὸν ἀριθμόν. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως ἠκολούθησεν ἐν τούτοις τὴν ἐσφαλμένην ὁδὸν, προτιμήσασα νὰ ρίψῃ εἰς τὴν παντελῆ ἔνδειαν χιλιάδας νέων. Τὸ ἄρθρον 2 τοῦ Ν.Δ. 2500 ὁρίζει ὅτι ἀπολύονται ἰσάριθμοι ὑπάλληλοι καὶ ὑπηρέται κατόπιν ᾐτιολογημένης ἀποφάσεως τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ παρόντος ὁριζομένων ὑπηρεσιακῶν συμβουλίων λαμβανόντων ὑπ’ ὄψιν τὸ ἦθος, τὴν ἐπαγγελματικὴν ἱκανότητα, τὴν ὑπηρεσιακὴν μόρφωσιν καὶ ἐπίδοσιν, τὴν φιλεργίαν καὶ ἀπόδοσιν ἐργασίας, τὴν διανοητικὴν καὶ σωματικὴν ὑγείαν, τὴν πρὸς τὰ ἐθνικὰ ἰδεώδη ἀφοσίωσιν ὡς καὶ τὴν ὑπηρεσιακὴν ἀγωγὴν καὶ κοινωνικὴν ἐν γένει συμπεριφορὰν τῶν κρινομένων ὑπαλλήλων ἐπὶ τῷ τέλει τῆς ἀπολύσεως τῶν διαθετόντων τὰ ὀλιγώτερα οὐσιαστικὰ προσόντα. Ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου, κ. συνάδελφοι, σᾶς δημιουργεῖ λήθην διὰ τὴν ἀντισυνταγματικότητα τοῦ νόμου, σᾶς πείθει ὅτι, ἔστω καὶ ἂν ἔγιναν ὅσα ἔγιναν, ἡ κρίσις θὰ ἀποβῇ δικαία, ἀφοῦ θὰ ἀπολυθοῦν ἔστω καὶ αὐτοί, ὅσοι διαθέτουν τὰ ὀλιγώτερα προσόντα καὶ οὐδεὶς κομματισμὸς θὰ ἐπικρατήσῃ. Τὰ πράγματα ὅμως ἔλαβον ἐντελῶς διάφορον τροπὴν εἰς τὴν πραγματικότητα. Συνῆλθον τὰ τριμελῆ νεοσύστατα ὑπηρεσιακὰ συμβούλια καὶ ἤρχισαν μετὰ ζήλου τὸ ἐπίμοχθον ἔργον των. Ἔπραξαν ὅμως καὶ κάτι περισσότερον. Ἠγνόησαν καὶ αὐτὸν τὸν συνταγματικὸν νόμον, καὶ ἀνέπτυξαν πρωτοφανῆ πρωτοβουλίαν. Τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα δὲν τὰ ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν. Πολὺ δὲ περισσότερον δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τους, ποῖος ἐκ τῶν ὑπαλλήλων διαθέτει τὰ ὀλιγώτερα τούτων, ἵνα ἀπολυθῇ. Δὲν συνεκινήθησαν τὰ συμβούλια, ἐὰν ὑπάλληλοι εἶχον ὕποπτον διαχειριστικὸν παρελθόν, οὔτε καὶ ἐὰν συνειργάσθησαν μετὰ τοῦ κατακτητοῦ, ἐὰν παρέδωσαν Ἕλληνας εἰς χεῖρας τῶν τεράτων τῆς κατοχῆς. Δὲν τοὺς ἐνδιέφερεν ἡ ἀνικανότης τῶν ὑπαλλήλων, ἰδίᾳ ὅταν πρόκειται περὶ ἐξαιρετικῶς ὅλως θέσεως, οὔτε ἐὰν οἱ φάκελλοί των γέμουν ἀπὸ γενομένας εἰς βάρος των ἀνακρίσεις. Μεθυσθέντα τὴν ὥραν αὐτὴν τῆς εἰρήνης καὶ τῆς ἡσυχίας ἀπὸ ἐθνικὸν παλμὸν ἐστάθησαν εἰς ἕνα καὶ μόνον προσὸν τὴν «ἀφοσίωσιν εἰς τὰ ἐθνικὰ ἰδεώδη» καὶ μὲ κριτήρια ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, ἀναληθῆ, προέβησαν εἰς τὰς ποθητὰς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἀπολύσεις. Δύο, τρία παραδείγματα θὰ σᾶς πείσουν περὶ τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον εἰργάσθησαν τὰ ἐν λόγῳ αὐστηρὰ νεοσύστατα συμβούλια. Γενικῶς δύναταί τις νὰ παρατηρήσῃ ὅτι τὰ 99% κατὰ διαβολικὴν σύμπτωσιν τῶν ἀπολυθέντων, δὲν ἦσαν φίλοι τῆς Κυβερνήσεως. Ἀπελύθη, κύριοι συνάδελφοι, ὁ καθ’ ὅλα ἐξαίρετος ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν Σπηλιόπουλος, διότι κατὰ τὸ 1949 ἦτο μέλος καὶ ὀπαδὸς τῆς Ε.Δ.Α., ἡ ὁποία ὡς γνωστόν, ἱδρύθη μετὰ τὸ 1950. Ὡσαύτως δι’ αὐτὸς Τμηματάρχης ἀπελύθη, διότι κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1946 δὲν ἐψήφισε, ταχθεὶς μὲ τὴν πλευρὰν τῶν κομμάτων ἅτινα ἀπέσχον, ἑπομένως ἐκ τῶν γεγονότων τούτων συνάγεται τὸ συμπέρασμα ὅτι ὁ Σπηλιόπουλος δὲν τυγχάνει ἐθνικῶν φρονημάτων!!! Εἶναι δὲ περίεργον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀπολύεται ὁ κ. Σπηλιόπουλος, διότι δὲν ἐψήφισε κατὰ τὰς ἐκλογάς, ἐνῷ ὁ ἀποφασίσας καὶ διατάξας τὴν ἀποχὴν ἀρχηγὸς γίνεται Ὑπουργὸς τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία τιμωρεῖ, ἴσως καὶ δικαίως, τὸν Σπηλιόπουλον, διότι εἶχε τὴν ἀνοησίαν νὰ πιστεύσῃ εἰς τὴν ἰδεολογίαν τοῦ κ. Ἐμμ. Τσουδεροῦ. Διὰ τὴν ἀπόλυσιν τοῦ Σπηλιοπόλου, αὐτὰ καὶ μόνον τὰ στοιχεῖα τὸ νεοσύστατον ὑπηρεσιακὸν συμβούλιον ἐξήτασε καὶ βάσει αὐτῶν συνήγαγε τὸ συμπέρασμα ὅτι οὗτος δὲν εἶναι ἐθνικόφρων, ἄρα ἀπολυτέος. Ἀπελύθη ὁ κ. Γεώργιος Νέζης, ἂν ὄχι ἄριστος, ἀλλὰ ὁ μεταξὺ τῶν ἀρίστων ὑπάλληλος τοῦ Κράτους. Τὰ προσόντα ἅτινα ὁ Νόμος 2500 ἀπαιτεῖ, ὁ Γεώργιος Νέζης τὰ ὑπερκαλύπτει. Αἱ ὑπηρεσίαι τὰς ὁποίας προσέφερεν εἰς τὴν πατρίδα ἐν τῇ θέσει, ὑπῆρξαν πράγματι ἀνεκτίμητοι. Ἡ φοροτεχνικὴ καὶ γενικώτερον ἡ φορολογικὴ πολιτική, τὴν ὁποίαν κατὰ μέγα μέρος ἐφαρμόζει καὶ σήμερον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, εἶναι ἐν πολλοῖς ἔργον τοῦ ὑπαλλήλου αὐτοῦ. Ἀπελύθη ὅμως, διότι πρὸ δεκαετίας καὶ πλέον, ὑπακούσας εἰς τὰς προτροπὰς τῶν συμμαχικῶν καὶ Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων τῆς Μ. Ἀνατολῆς, κατετάγη εἰς τὸ ΕΑΜ διὰ τοῦ κόμματος τοῦ κ. Σβώλου. Τὸ ὅτι πρὸ δεκαετίας ὑπηρέτησεν εἰς τὸ ΕΑΜ τοῦτο σημαίνει ὅτι σήμερον δὲν εἶναι ἀφοσιωμένος εἰς τὰ Ἐθνικὰ ἰδεώδη. Ἄρα, ἀπολυτέος. Αἱ προγενέστεραι ἐκκαθαρίσεις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, αἵτινες ἔγιναν μάλιστα κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ συμμοριτισμοῦ, δὲν εὑρῆκαν τοῦτον στερούμενον ἀφοσιώσεως πρὸς τὰ Ἐθνικὰ ἰδεώδη καὶ ἔπρεπε νὰ παρέλθῃ ὁλόκληρος δεκαετία διὰ νὰ γίνῃ ἡ περισπούδαστος αὕτη ἀνακάλυψις. Ἀπελύθη καὶ ὁ Νέζης χωρὶς νὰ ληφθῇ κἂν ὑπ’ ὄψιν ὁ νόμος 2500, ἀλλὰ τὸ συμβούλιον ἐν προκειμένῳ ἔκρινεν οὐχὶ ὡς ὑπηρεσιακόν, ἀλλὰ ὡς συμβούλιον νομιμοφροσύνης. Ἀπελύθη ὁ ἔφορος Ρίζος διὰ τὸν αὐτὸν λόγον. Ὑπῆρξε μεταξὺ τῶν καλλιτέρων, ἂν ὄχι ὁ καλλίτερος τῶν οἰκονομικῶν ἐφόρων. Παρέλαβε τὴν Ἐφορίαν Βόλου μὲ ἔσοδα 6 δισεκατομμυρίων παλαιῶν δραχμῶν καὶ τὰ ἀνεβίβασεν εἰς 45 δισεκατομμύρια. Διότι ἡ φοροδιαφυγὴ τῶν εὐπόρων τάξεων ἦτο ἐκεῖ τεραστία. Κατόπιν τῆς τακτοποιήσεως τῆς οἰκονομικῆς ταύτης ἐφορίας τὸν μετέθεσεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις εἰς τὴν Ἐφορίαν Κληρονομιῶν. Παρέλαβεν ἔσοδα 22 δισεκατομ. παλαιῶν δραχμῶν καὶ ἐντὸς διετίας τὰ ἀνεβίβασεν εἰς 86 δισεκατ. δραχμῶν. Καὶ ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ἀπελύθη διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν. Ἕτερος ἄριστος ὑπάλληλος, ὁ Διευθυντὴς Παναγιώτης Ζαφειράκος ἀπελύθη. Τὰ προσόντα τοῦ νόμου τὰ ὑπερεκάλυπτεν. Ἐν τούτοις τὸ ὑπηρεσιακὸν συμβούλιον κατὰ πλειοψηφίαν, τὸν ἔκρινεν ὅτι στερεῖται ἀφοσιώσεως πρὸς τὰ Ἐθνικὰ ἰδεώδη. Χωρὶς νὰ θέλω νὰ θίξω κανένα, θὰ ἤθελα ἁπλῶς νὰ ἐπληροφορούμην, κύριοι βουλευταί, ποία ἡ ἐθνικὴ δρᾶσις κατὰ τὸν πόλεμον 1940–41, τὴν κατοχήν, τὸ Δεκεμβριανὸν κίνημα καὶ τὸν συμμοριτοπόλεμον, ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλεσαν τὰ ὑπηρεσιακὰ συμβούλια τοῦ νόμου 2500, ὥστε ἐν ὀνόματι τῆς ἐθνικῆς των δράσεως νὰ κρίνουν τοὺς ἄλλους, αὐτοὺς ποὺ πῆγαν στὰ βουνὰ καὶ ἔπαιξαν τὴν ζωήν των ὡς μὴ ἐθνικόφρονας. Διότι ἐὰν εἶχον τὴν ἡλικίαν καὶ τὴν σωματικὴν διάπλασιν καὶ δὲν μετέσχον οὐδαμοῦ, οἱ μόνοι ποὺ δὲν δικαιοῦνται νὰ ὁμιλοῦν περὶ ἐθνικοφροσύνης εἶναι αὐτοί. Ἐὰν ὅσοι, κύριοι βουλευταί, παρουσιάσθησαν μεταπελευθερωτικῶς ὡς ἐθνικόφρονες, ἔπαιρναν ὄχι ντουφέκια, ἀλλὰ μίαν σανίδα οὔτε ΕΑΜ θὰ ὑπῆρχεν, οὔτε Δεκέμβριος, οὔτε συμμοριτοπόλεμος. Ἡ ἀπόλυσις τοῦ Ζαφειράκου μᾶς παρέχει, κύριοι συνάδελφοι, τὴν εὐκαιρίαν νὰ γνωρίσωμεν κατὰ ποῖον σοβαρὸν τρόπον εἰργάσθησαν τὰ περίφημα αὐτὰ συμβούλια τῶν ἐκκαθαρίσεων, τὰ ὁποῖα ἀνέλαβον τὸ σκληρὸν αὐτὸ ἔργον διὰ νὰ ἀπαλλάξουν τὴν Κυβέρνησιν πάσης εὐθύνης ἐκ τοῦ ἐγκλήματος τούτου καὶ νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι τὰς ἀπολύσεις ἔκριναν καὶ ἀπεφάσισαν τὰ συμβούλια. Τὰ ἀμάχητα τεκμήρια καὶ ἐπιχειρήματα τοῦ συμβουλίου ποὺ ἀπέλυσε τὸν Ζαφειράκον εἶναι λίαν διασκεδαστικά. Προκαλοῦν ὅμως καὶ λύπην καὶ ἀπογοήτευσιν καὶ ἀγανάκτησιν. Λέγει λοιπὸν τὸ συμβούλιον, ὁ παμπόνηρος ὁ Ζαφειράκος ἐζήτησε τὸν ἀποχαρακτηρισμόν του, ὅτε ἐβεβαιώθη πλήρως ὅτι ἡ ἀνταρσία ὑπέκυψεν. Ὁ Ζαφειράκος ὅμως δὲν ἐζήτησε τὸν ἀποχαρακτηρισμόν. Τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν ἀπαντᾷ μάλιστα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ σχετικῆς αἰτήσεως παραπόνων τοῦ Ζαφειράκου καὶ λέγει μεταξὺ ἄλλων: «...ὡς προέκυψεν ἐκ τῆς ἐρεύνης τοῦ ἀρχείου μας, δὲν ἀφορᾷ ὁ ἀποχαρακτηρισμὸς τὸν ἐν λόγῳ ὑπάλληλον, ἀλλ’ ἕτερον συνώνυμόν του καθηγητήν, τὰ στοιχεῖα τοῦ ὁποίου συμπίπτουν ὅλα πλὴν τοῦ πατρωνύμου... Ἀλλὰ τὸ ὑπηρεσιακὸν συμβούλιον ἔχει εἰς χεῖρας του τὸ δελτίον Ἀσφαλείας διὰ τὸν Ζαφειράκον. Εἰς τὸν ἐπικίνδυνον αὐτὸν ἀντεθνικόφρονα ὑπάλληλον, ἐγένετο ἔρευνα εἰς τὸ γραφεῖον του καὶ ἰδοὺ τί περισπούδαστα ἀντεθνικὰ πειστήρια ἀνευρέθησαν πρὸ δεκαετίας: 1) Ἕν ἀντίτυπον τῆς «Μάχης» ἐφημερίδος τοῦ κ. Σβώλου, ἐκδιδομένης ἐλευθέρως. 2) Ἔντυπον οἱ σκοποὶ τῆς ΕΛΔ. 3) Αἱ ἐθνικαί μας διεκδικήσεις, σύμφωνα μὲ τὰς ἀπόψεις τῆς Δημοκρατικῆς ὁμάδος. Ἀπόδειξις χειροπιαστή!! Τοὐλάχιστον δὲν ἐζήτει νὰ μάθῃ τὸ συμβούλιον ποῖοι ἀπήρτιζον τὴν ὁμάδα ταύτην, δὲν ἤνοιγε νὰ διαβάσῃ τὸ περιεχόμενον. Διότι, κύριοι, τὸ περιεχόμενον εἰς τὰς ἐθνικὰς διεκδικήσεις πλειοδοτεῖ καὶ μεταξὺ τῶν ἄλλων διεκδικήσεων περιλαμβάνει καὶ τὴν Ἀνατολικὴν Ρωμυλίαν. Μέλη δὲ τῆς ὁμάδος ταύτης ἦσαν ὁ ναύαρχος κ. Καραβίας, ὁ στρατηγὸς κ. Γεωργούλης ὣς χθὲς Ὑπουργὸς τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Γεωργούλης Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας κ.ἄ, 4) Εὑρέθη ὅμως καὶ ἄλλο ἔντυπον «Ὁ Κομμουνισμὸς ἐν Ἑλλάδι». Εἶναι αὐτὸ τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι. Εἶναι μπροσούρα ἐκδοθεῖσα ἐπὶ 4ης Αὐγούστου διὰ προπαγανδιστικοὺς σκοποὺς ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ. Τὰ ἀναφερθέντα ἔντυπα, κύριοι βουλευταί, ἀναφέρονται καὶ εἰς τὴν ἀπόφασιν περὶ ἀπολύσεως τοῦ Ζαφειράκου καὶ ἀποδεικνύουν τὴν σοβαρότητα Ἐπιτροπῆς καὶ Ἀσφαλείας. Δὲν εἶναι μόνον αὐτὰ τὰ τεκμήρια καὶ ἐπιχειρήματα διὰ νὰ χαρακτηρισθῇ ὁ Ζαφειράκος ὡς μὴ νομιμόφρων. Ἔχομεν τὴν ἔκθεσιν τοῦ οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ κ. Καζάκου. Λέγει λοιπόν, ἡ ἔκθεσις: Ὁ Ζαφειράκος μετεῖχε τῆς ἀπεργίας τῶν ὑπαλλήλων κατὰ τὸ 1945. Ἐφρούρει αὐτήν. Προέτρεπεν ἢ ἠπείλει νὰ ἀπεργήσουν. Ἀλλὰ τὸ καταπληκτικώτερον ὅλων, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ὅτι ὁ ἐπικίνδυνος Ζαφειράκος ἦτο συνδικαλιστής!! Ἄρα κομμουνιστὴς καὶ ἑπομένως, κατὰ τὸ συμβούλιον, ἀπολυτέος, Ὁ ἔσχατος τῶν ἰσχυρισμῶν ἐναντίον τοῦ Ζαφειράκου εἶναι ὅτι κατὰ τὸ Δεκεμβριανὸν κίνημα προσεπάθει νὰ σώσῃ ἀπὸ τὰς χεῖρας τῶν κομμουνιστῶν τὸν συλληφθέντα ὑπ’ αὐτῶν ὑπάλληλον Παπαδημητρίου. Διὰ νὰ συνδέεται μὲ σημαίνοντας κομμουνιστάς, λέγει ἡ ἀπόφασις τοῦ συμβουλίου καὶ νὰ φροντίζῃ νὰ σώσῃ συλληφθέντας θὰ πῇ πὼς κι’ αὐτὸς εἶναι σπουδαῖος κομμουνιστής, ἄρα ἀπολυτέος ὁ Ζαφειράκος. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀπελύθησαν οἱ λαμπροὶ αὐτοὶ ὑπάλληλοι καὶ ἄλλοι πολλοί. Ἐάν, κύριε Ὑπουργέ, ἰσχυρίζεσθε, ὅτι δὲν ἐπεκράτησε κομματισμὸς εἰς τὰς ἀπολύσεις, ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ προσκομίσητε εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς φακέλλους ὅλων τῶν κριθέντων τμηματαρχῶν καὶ διευθυντῶν πρὸς ἀπόλυσιν, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ τὸ ἔγκλημα τὸ ὁποῖον διεπράχθη ὅταν ἡ Κρατικὴ μηχανὴ στερῆται ὑπαλλήλων ὡς ὁ Νέζης, ὁ Ζαφειράκος, ὁ Σπηλιόπουλος, οἱ ἐφοριακοὶ ὡς ὁ Ρίζος, ὁ Παπαδόπουλος κλπ. ὅπως ἀκόμη οἱ ἐκλεκτοὶ ὑπάλληλοι κ. Ἀντων. Μουζάκης, Παπαδόπουλος κλπ. Γεννᾶται ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, εὐλόγως τὸ ἐρώτημα πῶς τὸ ὑπηρεσιακὸν Συμβούλιον ἠγνόησε τὸν νόμον 2500 καὶ ἀνέπτυξεν ἰδικήν του πρωτοβουλίαν καὶ μετεβλήθη ἀπὸ ὑπηρεσιακὸν εἰς Συμβούλιον νομιμοφροσύνης. Ἁπλούστατα διότι τοιαύτην ἐκ τῶν ἄνω ἔλαβον ἐντολήν. Τὴν 30ὴν Δεκεμβρίου 1954 ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς χώρας ἀπηύθυνε πρὸς τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως τὸ ἀκόλουθον ἔγγραφον ὑπὸ τὰ ἑξῆς στοιχεῖα 301)1)43 ΚΥΠ. Γνωρίζετε τί σημαίνει ΚΥΠ. ΒΣΤ)902)30)12)53. Ἀπόρρητον. Θέμα: Δημόσιοι ὑπάλληλοι κομμουνισταί. Ἰδοὺ δὲ τὸ περιεχόμενον τοῦ ἐγγράφου. Κύριε Ὑπουργέ, 1) Ἐπὶ τῇ ἐπικειμένῃ κρίσει τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ὑπομνήσωμεν τὸ περιεχόμενον τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 301)1)γ25 τῆς 5.11.1953 ἐγγράφου τῆς ΚΥΠ καὶ νὰ ἐπιστήσωμεν καὶ αὖθις τὴν προσοχὴν ὑμῶν ἐπὶ τοῦ ἔργου τῶν ὑπηρεσιακῶν συμβουλίων προσωπικοῦ. 2) Πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὰ μέλη τῶν ὡς ἄνω συμβουλίων νὰ ἀντιληφθοῦν καλῶς ὅτι ἡ κάθαρσις τοῦ Κρατικοῦ μηχανισμοῦ ἀπὸ τοὺς κομμουνιστὰς καὶ συνοδοιπόρους, ἀποτελεῖ ἐθνικὴν ἀνάγκην. 3) Αἱ ἀνθρώπιναι ἀδυναμίαι καὶ παρεμβάσεις συγγενῶν καὶ φίλων περὶ ὧν ὑφίστανται πληροφορίαι ὅτι ἤρξαντο ἀναπτυσσόμεναι, δέον νὰ ἀποκλεισθῶσιν ἀπολύτως. 4) Ἐπισημαίνομεν ὅτι οἱ βεβαρημένοι καὶ διαισθανόμενοι τὸν ἐπικείμενον ἔλεγχον τῆς ὑπηρεσιακῆς των ζωῆς Δημόσιοι ὑπάλληλοι, πλεῖστα ὅσα διαβουλεύονται τεχνάσματα ἵνα διαφύγωσι τὰς συνεπείας τῆς μέχρι σήμερον κακοποιοῦ δράσεώς των. 5) Θὰ ἦτο ἀποκαρδιωτικὸν ἐὰν ὁ ἐπιδιωκόμενος καθαρμὸς τῆς Κρατικῆς μηχανῆς ἤθελε κριθῇ ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων ὡς μὴ ἐπιτυχής.

Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΓΟΣ

Ἐκ πρώτης ὄψεως, κύριοι συνάδελφοι, δημιουργεῖται ἡ ἐντύπωσις ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς σοβαροῦ, ἀτέγκτου ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον πάλλεται ἀπὸ ἐθνικὸν παλμόν. Ἀλλὰ διὰ τοῦ ἐγγράφου τούτου λύεται πᾶσα ἀπορία. Διὰ τοῦ ἐγγράφου τούτου ἀποδεικνύεται ὁ ἐπικρατήσας κομματισμός. Ἀγνοεῖται ὁ Νόμος 2500. Τὰ ὑπηρεσιακὰ συμβούλια δικάζουν κατ’ ἐπιταγήν. Εἰς τὴν παράγραφον 2 τοῦ ἐγγράφου ἀναφέρονται οἱ κομμουνισταὶ καὶ οἱ συνοδοιπόροι. Ὁ συντάκτης τοῦ ἐγγράφου ἀποδεικνύεται λίαν πονηρὸς. Γνωρίζει ὅτι εἰς τὰς Δημοσίας ὑπηρεσίας, δὲν ὑπάρχουν σήμερον κομμουνισταί. Αὐτοὶ ἀπελύθησαν ἀπὸ τὰς δύο καὶ τρεῖς ἐκκαθαρίσεις ποὺ ἔγιναν. Ἀλλὰ θέτει ἐντέχνως τὴν λέξιν κομμουνισταὶ διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν μετ’ αὐτὴν συνοδοιπόροι. Ποῖοι ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, μετὰ φανατισμοῦ καὶ συστήματος ἀπεκλήθησαν συνοδοιπόροι; Ὁ ἀείμνηστος Θεμιστοκλῆς Σοφούλης καὶ οἱ ὀπαδοί του. Ὁ ἀείμνηστος Νικόλαος Πλαστήρας καὶ οἱ ὀπαδοί του. Ὁ κ. Ἐμμαν. Τσουδερὸς καὶ οἱ ὀπαδοί του. Ὁ κ. Γεώργιος Καρτάλης καὶ οἱ ὀπαδοί του. Καὶ γενικῶς συνοδοιπόροι ἐκλήθησαν οἱ Ἕλληνες οἱ ἀκολουθοῦντες τὸ Κέντρον. Ἀπὸ αὐτοὺς ἠθέλησεν ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀπαλλαγῇ. Αὐτοὺς ἠθέλησε νὰ ἐκδιώξῃ τῶν Δημοσίων ὑπηρεσιῶν. Ἐναντίον αὐτῶν ἐστράφη μετὰ μανίας. Διὰ τοῦτο καὶ δὲν εἶναι περίεργον ὅτι τὸ σύνολον σχεδὸν τῶν ἀπολυθέντων Δημοσίων ὑπαλλήλων ἀνήκουν εἰς τὴν παράταξιν τοῦ Κέντρου. Διὰ τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, ὅπου δὲν ἠδυνήθησαν νὰ στηρίξουν ἔλλειψιν νομιμοφροσύνης τὰ συμβούλια, ἀπέλυσαν φίλους τοῦ Κέντρου διὰ λόγους ὑγείας, ὅπως ἀπελύθη ὁ ἄριστος τῶν ἀρίστων οἰκονομικῶν ἐφόρων ὁ Παπαδόπουλος, ὁ ἔντιμος καὶ πάμπτωχος αὐτὸς Δημόσιος ὑπάλληλος, διότι ἔπασχε λέγει, ἐκ βαρυκοΐας. Τοιουτοτρόπως, κύριοι συνάδελφοι, τὴν δῆθεν οἰκονομίαν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκ τῆς πληθώρας τῶν ὑπαλλήλων ἐκλήθησαν νὰ πληρώσουν οἱ φίλοι ὑπάλληλοι τοῦ Κέντρου, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ συμφέρον μας, ἄλλοτε τὸ ἀποκαλοῦμεν συνοδοιποριακὸν καὶ ἄλλοτε ἐθνικόφρονα ἀντιπολίτευσιν. Βεβαίως, κύριοι συνάδελφοι, πάμπολλοι ἐκ τῶν ὀπαδῶν τῶν κομμάτων τοῦ Κέντρου κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς ἐνετάχθησαν εἰς τὸ ΕΑΜ. Ἄλλοι ἐξ αὐτῶν ἐφονεύθησαν ὑπὸ τῶν κατακτητῶν, ἄλλοι ἐτραυματίσθησαν, ἄλλοι ὑπέστησαν τὰς κακουχίας τοῦ σκληροῦ ἀγῶνος καὶ ἄλλων ἐμαρτύρησαν αἱ οἰκογένειαι διὰ τὴν συμμετοχήν των εἰς τὸν ἀπελευθερωτικὸν ἀγῶνα. Πῶς εἶναι δυνατὸν τοὺς ἀγωνιστὰς αὐτοὺς νὰ ἀποκαλῶμεν προδότας, μετὰ μίαν δὲ ὁλόκληρον δωδεκαετίαν νὰ τοὺς θεωρῶμεν ὡς Ἕλληνας μὲ μειωμένην ἀφοσίωσιν πρὸς τὰ ἐθνικὰ ἰδεώδη, νὰ τοὺς ἀπολύωμεν τῶν ὑπηρεσιῶν, νὰ τοὺς στεροῦμεν κάθε πόρου ζωῆς καὶ νὰ τοὺς καταδικάζωμεν εἰς τὸν ἐκ πείνης θάνατον; Ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῶν οἰκονομιῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἐκμεταλλευομένη τὴν δῆθεν μὴ ἀφοσίωσιν πρὸς τὰ Ἐθνικὰ ἰδεώδη ὡρισμένων ὑπαλλήλων καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι δὲν εἶναι δεδηλωμένοι φίλοι της, ἀπεφάσισε τὴν ἀπόλυσίν των, καταργοῦσα τὴν μονιμότητα αὐτῶν. Πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ ἀνοσίου της ἔργου, συνεκρότησε τριμελῆ συμβούλια ἅτινα ἀπετέλεσαν τοὺς φιλοτίμους ἐκτελεστὰς τῶν ἀνόμων πράξεών της. Τριμελῆ, κύριοι συνάδελφοι, ὑπῆρξαν ἀνέκαθεν τὰ ἐπαναστατικὰ συμβούλια σφαγῶν καὶ τὰ στρατοδικεῖα τῆς συνοπτικῆς διαδικασίας. Μέ ζῆλον εἰργάσθησαν τὰ συμβούλια καὶ αἱ δημιουργηθεῖσαι φατρίαι ἐξ ὑπαλλήλων εἰς διαφόρους κρατικὰς ὑπηρεσίας. Ὁ ἀριθμὸς ὅμως τῶν ἀπολυθέντων τιμίων ὑπαλλήλων δὲν ἐκόρεσε τὴν κομματικὴν δίψαν τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ἔργον συνεπληρώθη καὶ δι’ ἄλλων μέσων. Ἐχρησιμοποιήθη ἡ ἀπομάκρυνσις, ἡ ἀναβολή. Οὕτω, δύο λαμπροὶ διευθυνταὶ τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, μὴ φίλοι τοῦ Κέντρου, ἀλλὰ καὶ μὴ δεδηλωμένοι φανατικοὶ ὑπηρέται τῆς Κυβερνήσεως, ὁ Τσίγκρης καὶ ὁ Ἀποστόλου, μετετάχθησαν εἰς τὴν ἐπιθεώρησιν. Οἱ δύο ἐξαιρετικοὶ οὗτοι ὑπάλληλοι πολλὰ προσέφερον καὶ ἡ ἀμοιβή των, ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ἦτο ἀντὶ τοῦ μάννα χολή. Ἡ αὐτὴ τύχη ἠκολούθησε τὸν καλύτερον τμηματάρχην τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, τὸν Σαραντόπουλον καὶ δώδεκα ἄλλους ἀρίστους τμηματάρχας. Ἀλλὰ τὸ κομματικὸν μένος δὲν ἐκορέσθη εἰσέτι. Ποῦ νὰ ἐφαντάζετο ὁ Διομήδης καὶ ὁ Βαρβαρέσος, ὅταν ὡμίλουν καὶ ἔγραφον, ὅτι ὁ Θεόδωρος Μερτικόπουλος δέον νὰ ἀποτελέσῃ κάποτε τὸν πυρῆνα τοῦ συμβουλίου ποὺ θὰ ἀναδιωργάνωνε τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας, ὅτι ὁ Μερτικόπουλος ὡς ἀνεπιθύμητος ἀπεστάλη πρὸς μελέτας. Καὶ διὰ νὰ ὁλοκληρωθῇ ὁ κομματισμὸς ἱδρύθησαν δύο νέαι γενικαὶ διευθύνσεις καὶ ἡ διεύθυνσίς των ἀνετέθη εἰς διευθυντὰς βάσει τοῦ νόμου 2500. Τοιουτοτρόπως, κύριοι βουλευταί, ἐπῆλθεν ἡ διάλυσις τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον μεταπελευθερωτικῶς εἶχε τοιαύτην ὀργάνωσιν καὶ τοιαύτην διάρθρωσιν, ὥστε ἀπετέλει κόσμημα τῶν Δημοσίων Κρατικῶν Ὑπηρεσιῶν, ἀπετέλει ὑπηρεσίαν ἡ ὁποία δὲν εἶχε νὰ ζηλεύσῃ τίποτε ἀπὸ οἱανδήποτε ὁμοίαν ὑπηρεσίαν οἱουδήποτε εὐρωπαϊκοῦ Κράτους. Ὀργανωτής της δὲ ὑπῆρξε τὸ διαμάντι αὐτὸ τῆς ὑπαλληλικῆς ἱεραρχίας, ὁ Θεόδ. Μερτικόπουλος. Κατηγοροῦμεν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐμπνεομένη ἀπὸ κομματικὸν καὶ μόνον συμφέρον, παρεβίασε τὸ Σύνταγμα. Κατήργησε τὴν μονιμότητα τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἐτραυμάτισεν, ἐὰν δὲν διέλυσεν, οὐσιαστικῶς τὴν λειτουργίαν καὶ ἀπόδοσιν τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Ἐζημίωσεν ὑλικῶς καὶ τεραστίως τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον. Τὴν προκαλοῦμεν, ἐὰν ταῦτα δὲν εἶναι ἀληθῆ, νὰ προσκομίσῃ τοὺς φακέλλους ὅλων τῶν κριθέντων διευθυντῶν καὶ τμηματαρχῶν, διὰ νὰ τῆς ἀποδείξωμεν τὸ μέγεθος τοῦ κομματικοῦ της ἐγκλήματος. Ὅλους δὲ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἀπελύσατε, θὰ τοὺς ἐπαναφέρῃ συντόμως ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μὲ τιμὰς καὶ δόξας, ὅπως σᾶς προειδοποίησε σαφῶς διὰ τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Σήμερον στιγματίζομεν τὸ κυβερνητικὸν ἔργον ἐπὶ τοῦ δημοσιοϋπαλληλικοῦ. Καλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν, ἐφ’ ὅσον ἤδη κατεδίκασε τὸν Νόμον 2500 καὶ σκέπτεται νὰ ἄρῃ τὰς ἀδικίας, νὰ φέρῃ τὸ ταχύτερον τὸ νέον νομοσχέδιον. (Χειροκροτήματα).

§57Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ (Ὑφ. Οἰκον.). Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω ὅτι διηύρυνε τὴν βάσιν τῆς ἐπερωτήσεώς του. Εἰς τὴν ἐπερώτησίν του ἐπερωτᾶται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διότι τὸ ὑπηρεσιακὸν συμβούλιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἀπέλυσεν ὡρισμένους ὑπαλλήλους. Εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεώς του ἐπεξετάθη εἰς τὸ ὅλον δημοσιοϋπαλληλικὸν θέμα καὶ λυποῦμαι εἰλικρινῶς διότι δὲν εἶχον προβλέψει αὐτὴν τὴν διεύρυνσιν τοῦ δημοσιοϋπαλληλικοῦ θέματος, ἵνα ἔχω ἐπαρκῆ στοιχεῖα πρὸς ἀπάντησιν. Ἀνέφερε πράγματι, χρήσιμα στοιχεῖα ὁ κ. συνάδελφος ἀπὸ ἀπόψεως στατιστικῆς, ὡς πρὸς τὴν σημερινὴν θέσιν τοῦ δημοσιοϋπαλληλικοῦ θέματος. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι κατὰ τὴν μεταπολεμικὴν περίοδον πιέζει τὸ ὅλον δημοσιοϋπαλληλικὸν θέμα ἡ ἀνατροπὴ τῆς πυραμίδος ἀπὸ ἀπόψεως βαθμῶν τῶν ὑπαλλήλων. Πράγματι, ἐπειδὴ αἱ ἀμοιβαὶ τῶν ὑπαλλήλων δὲν ἔχουν προσαρμοσθῆ τιμαριθμικῶς, πιέζεται ἡ ἑκάστοτε κατάστασις νὰ προωθῇ τοὺς ὑπαλλήλους βαθμολογικῶς, ὥστε νὰ μετριάζουν κατὰ ἕνα τρόπον τὴν μὴ τιμαριθμικὴν μισθολογικὴν ἀναπροσαρμογὴν τῶν μισθῶν. Ὁ τρόπος ὅμως οὗτος εἶναι ἐπιζήμιος διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς κρατικῆς μηχανῆς διότι ἡ διάρθρωσις τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν εἶναι μὴ ὀρθολογικὴ καὶ ἡ πίεσις πρὸς αὔξησιν τῶν μισθῶν καθίσταται ἐντονωτέρα, διότι ἡ ἐξέλιξις τοῦ μισθοῦ μετρᾶται πάντοτε βαθμολογικῶς. Ἐὰν θὰ ἠθέλομεν, κατὰ τρόπον καλόπιστον, νὰ ἴδωμεν τὸ ὅλον δημοσιοϋπαλληλικὸν θέμα, θὰ εἴπωμεν πράγματι, ἀσχέτως πρὸς τὸν Νόμον 2500, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ συνέτεινεν εἰς τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ δημοσιοϋπαλληλικοῦ θέματος. Διότι εἶναι ἐξόφθαλμον τὸ γεγονὸς ὅτι πράγματι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἔκαμε πᾶν τὸ δυνατόν, διὰ νὰ κρατήσῃ εἰς τὰ δυνατὰ φυσιολογικὰ ὅρια τὸν ἀριθμὸν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἐὰν ἐτήρει τρόπον τινὰ τὸν ρυθμὸν τὸν ὁποῖον ἐτήρησαν αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις, ὡς πρὸς τοὺς διορισμούς, ὁ ἀριθμὸς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων θὰ ἦτο πολὺ ὑψηλὸς σήμερον. Καὶ ὄχι μόνον δὲν ἠκολούθησεν τὸν δρόμον αὐτόν, ἀλλ’ ἀντιθέτως ἡ ἐκδήλωσίς της ἦτο ἀντίστροφος.

§58Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐκάματε μίαν ἐπιτροπήν, νὰ διατυπώσῃ αὐτὰ τὰ πράγματα;

§59Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ (Ὑφ. Οἰκον.). Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ διακόπτετε, ὅπως δὲν διέκοψα τὸν ἐπερωτῶντα.

§60Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἔχετε τόσην ἐμπιστοσύνην εἰς τὰ ἐπιχειρήματά σας, ὥστε οὔτε μίαν ἐρώτησιν δὲν μᾶς ἐπιτρέπετε;

§61Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ (Ὑφυπ. Οἰκον.). Ταῦτα, ἀπὸ γενικῆς ἀπόψεως. Εἰδικώτερον θὰ ἤθελα νὰ εἴπω κάτι τί. Διότι νομίζω ὅτι ὁ κ. Γρηγορίου ἠδίκησε καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τὸν ἀπουσιάζοντα, τὸν κ. Ἀποστολίδην, ἀλλὰ καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν δέχεται εἰς συνεργασίαν τοὺς διευθυντάς του, ὅτι ἀποφεύγει νὰ μεταβῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ὅλοι θὰ ἔχετε ἀντίληψιν τοῦ γεγονότος, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὑποχρεούμενος νὰ συντονίζῃ τὴν ὅλην οἰκονομικὴν πολιτικήν, ἐπικουρῶν καὶ αὐτὸν τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ παρακολουθῇ τὸ σύνολον τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, —διότι σήμερον εἶναι καὶ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἕως ὅτου καταργηθῇ τὸ Ὑπουργεῖον— εἶναι φυσικὸν νὰ μὴ ἐπαρκῇ, ὡς ἄνθρωπος, εἶναι φυσικόν, ἐφ’ ὅσον ἔχει ὑφυπουργόν, νὰ ἐμπιστεύεται ὡρισμένους τομεῖς τοῦ Ὑπουργείου του εἰς τὸν Ὑφυπουργόν. Τί τὸ φυσικώτερον τούτου; Τὸν τομέα τῆς φορολογίας τὸν ἔχει ἐμπιστευθῆ εἰς τὸν Ὑφυπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος καθ’ ἑκάστην πρωΐαν συναντώμενος μετ’ αὐτοῦ, ἀνταλλάσσει τὰς ἀπόψεις του ἐπὶ τῶν γενικῶν θεμάτων. Δὲν νομίζω ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ ἐκδήλωσιν, δυναμένην νὰ μεταφρασθῇ κατὰ τρόπον τόσον αὐθαίρετον, ὅτι δῆθεν ἀποφεύγει νὰ συνεργασθῇ μὲ τοὺς διευθυντάς. Ἁπλούστατα, διότι δὲν θέλει νὰ δημιουργῆται ἓν χάος μεταξὺ Ὑπουργοῦ, Ὑφυπουργοῦ καὶ Ὑπηρεσιῶν. Ἐπικοινωνῶν μετὰ τοῦ Ὑφυπουργοῦ ἀνταλλάσσει τὰς ἀπόψεις του καὶ ἡ ὅλη φορολογικὴ πολιτικὴ τῆς χώρας ἐκφράζεται μέσῳ τοῦ Ὑφυπουργοῦ. Ἐν συνεχεία, βεβαίως, ὁποτεδήποτε νομίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι χρειάζεται νὰ ἴδῃ ἢ νὰ συνεργασθῇ μὲ ἕνα διευθυντήν, τὸν καλεῖ. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ κ. Γρηγορίου ἀνωμαλία. Δῆθεν ὅτι ἐμφανίζει μίαν περιφρόνησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν ἀνταποκρίνονται ἀπολύτως εἰς τὸν προορισμόν των καὶ ἔχουν τὴν ἐκτίμησιν καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ Ὑφυπουργοῦ καὶ εἶναι ἄξιαι τῆς ἐμπιστοσύνης αὐτῆς. Θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω, ἐπειδὴ ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργός τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐφ’ ὅσον ἐθίγει θέμα συνεργασίας του μὲ τὰς ὑπηρεσίας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον προϋποθέτει διάθεσιν χρόνου, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προκαλεῖ κατὰ τρόπον ἐπικίνδυνον τὰς σωματικάς του δυνάμεις ὡς ἄνθρωπος. Διότι εἶναι ὑπεράνθρωπος ἡ προσπάθειά του καὶ πρέπει νὰ τοῦ ἀναγνωρισθῇ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Θὰ ἤθελον ἐπίσης νὰ δώσω καὶ μίαν ἀπάντησιν εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν ἐντυπωσιακὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Γρηγορίου, ἡ ὁποία ἔτεινε νὰ ἐμφανίσῃ τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμὸν, ὅτι πράγματι, ἤσκησε μίαν καθαρῶς κομματικὴν πολιτικὴν εἰς τὰ Ὑπουργεῖα καὶ ἔναντι τῶν ὑπαλλήλων τῶν Ὑπουργείων, ἐνῶ ὁ ἴδιος διέψευσε τὸν ἰσχυρισμὸν αὐτόν. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Γρηγορίου ὅτι ἠδύνατο μὲ τὸν Ν. 2500 ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπολύσῃ 15.000 ὑπαλλήλους, καὶ ὅμως ἀπέλυσε τρεῖς ἢ τέσσαρες χιλιάδες ὑπαλλήλους. Φρονεῖ ἄραγε ὁ κ. Γρηγορίου ὅτι 3.000 μόνον εἶναι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἀκολουθοῦν τὸ Κέντρον, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐπέπεσεν ὁ Συναγερμός; Μόνον αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς εἶναι; Δὲν εἶναι οὔτε κἂν 15.000 ποὺ εἶχε τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπολύσῃ καὶ δὲν ἀπέλυσε; Καὶ δὲν ἀποδεικνύει ἀκριβῶς αὐτὸ τὸ στοιχεῖον, ποὺ μᾶς ἔδωσεν ὁ κ. Γρηγορίου, πόσον ἀκομμάτιστος εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἡ Κυβέρνησις ὑπέστη τὴν φθορὰν ἑνὸς νόμου καὶ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπολύσῃ 15.000 ὑπαλλήλους καὶ ἠδύνατο νὰ ἀπομακρύνῃ τοὺς κομματικούς της ἀντιπάλους καὶ ὅμως δὲν τὸ ἔκαμε; Μόνον μία Κυβέρνησις μὲ τοιαύτην εὐαισθησίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς, θὰ ἠδύνατο πράγματι, νὰ ἐμφανίσῃ αὐτὸ τὸ γεγονὸς, τὸ ὁποῖον περιέργως καὶ κατὰ τρόπον τόσον ἀντίστροφον ἐνεφάνισεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Γρηγορίου. Κύριοι Συνάδελφοι, πέραν αὐτοῦ ὁ κ. Γρηγορίου ἀνεφέρθη εἰς τὰς ἀποφάσεις τῶν Συμβουλίων. Αἱ ἀποφάσεις τῶν Συμβουλίων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλεγχθῶσιν ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ἐξουσίαν. Ὅλοι μας γνωρίζομεν, διότι ὅλοι μας ἔχομεν μίαν πεῖραν τῶν συμβουλίων, ὅτι καὶ οἱ Ὑπουργοὶ οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν ἓν Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὅταν συζητηθῇ περὶ προσώπων, ἔχουν διάφορον ἀντίληψιν, διότι εἶναι ὑποκειμενικὴ ἡ κρίσις ἑνὸς ἑκάστου. Εἶναι πιθανὸν δηλ. Συμβούλια ὑπηρεσιακά, ἀλλὰ καὶ Ὑπουργικὰ Συμβούλια, ἐξετάζοντα θέματα προσωπικά, νὰ ἔχουν διάφορον κρίσιν. Εἶναι πιθανὸν ἀκόμη, εἷς Ὑπουργός, πρὸς στιγμήν, διά τινας τῶν κριθέντων νὰ μὴ συμφωνῇ μὲ τὴν κρίσιν τοῦ Συμβουλίου. Αὐτὸ ὅμως δὲν εἶναι δεκτὸν εἰς οἱονδήποτε ἵνα ὑποστηρίξῃ ὅτι κομματικὴ ἦτο ἡ κρίσις τῶν συμβουλίων, τὰ ὁποῖα ἔκριναν, καθ’ ὃν τρόπον αὐτὰ ἐνόμισαν ὅτι ἔπρεπε νὰ κρίνουν, καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ κρίσις των δὲν εἶναι δυνατὸν βαρύνῃ τὴν πολιτικὴν ἐξουσίαν. Ἦτο καθαρῶς κρίσις τῶν μελῶν τῶν συμβουλίων. Καὶ συνέπεια, ὡς πρὸς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον κυρίως ἀπησχόλησε τὸν κ. Γρηγορίου ἀναπτύσσοντα τὴν πρότασίν του, τὸ θέμα δηλαδὴ τῶν προσώπων, δὲν εἶναι θέμα δυνάμενον νὰ στραφῇ κατὰ τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας τῆς τότε, πολὺ περισσότερον τῆς σήμερον, ἡ ὁποία δὲν ἀποκλείεται νὰ μὴ εὑρίσκεται σύμφωνος ὡς πρὸς τὴν ὀρθότητα τῶν κρίσεων τῶν Συμβουλίων διά τινα τοὐλάχιστον πρόσωπα. Βέβαια, ὑφίσταται καὶ ἓν ἄλλο θέμα, τὸ θέμα τοῦ Ν. 2500. Γνωρίζω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ Ν. 2500 μελετᾶται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἶναι πιθανὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἐὰν νομίζῃ ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ τὸ κάμῃ. Αὐτὰ εἶχον νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Συναδέλφου.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Γρηγορίου ἔχει τὸν λόγον.

§63Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὸ Σῶμα ἐπὶ πολύ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑφυπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν προσεπάθησε νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου, ἀλλὰ ἐν τῇ προσπαθείᾳ του δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀπαντήσῃ. Διότι ἰσχυρίσθη ὅτι εἰς τὸ ζήτημα τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων ἐγὼ εἶπον ὅτι οἱ ἀπελθόντες ἦσαν 3–4 χιλιάδες μόνον καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησίς του, ἡ ὁποία ἦτο τόσον ἰσχυρά, ἠμποροῦσε νὰ ἀπολύσῃ πολὺ περισσοτέρους ὑπαλλήλους. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶπε κάτι ἄλλο ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι κατὰ τὴν προεκλογικὴν περίοδον τοῦ Συναγερμοῦ, ὑπεσχέθητε εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων σοφῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα περιελάμβανεν ἐκεῖνο τὸ μακαρίτικο συμβόλαιον τῆς Θεσσαλονίκης, ἦσαν αἱ 15.000 δημόσιοι ὑπάλληλοι καὶ τὸ πρᾶγμα συγκινεῖ τὴν κοινὴν γνώμην, ἡ ὁποία κατὰ ἕνα ποσοστόν, ἴσως ἔδωσε τὴν ἐμπιστοσύνην της εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐξ αἰτίας τοῦ θέματος αὐτοῦ. Καὶ ἀντὶ νὰ ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπολύσῃ αὐτὰς τὰς 15.000 ὑπαλλήλους, τάς ὁποίας ὑπεσχέθη εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, δὲν ἀπέλυσε παρὰ μόνον 3,000–4.000. Ἔ, κύριε Ὑφυπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπελύσατε μόνον 3.000–4.000, ὄχι μόνον διότι 3–4 χιλιάδες ὑπάλληλοι εἶναι οἱ φίλοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πιστεύουν εἰς τὸ Κέντρον —εἶναι σχεδὸν ὁ μέγιστος ἀριθμὸς— ἀλλὰ μὲ τὶς 3–4 χιλιάδες εἴδατε ὅτι ἀνετρέψατε τὴν λειτουργίαν τῆς κρατικῆς μηχανῆς, εἴδατε ὅτι διελύσατε τὰς κρατικὰς ὑπηρεσίας, εἴδατε ὅτι ἐπῆλθε πλήρης παράλυσις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, ὥστε νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1953 μόνον ἡ φοροδιαφυγὴ τῶν βιομηχάνων ἀνήρχετο εἰς 300.000.000.000 δραχμῶν, εἴδατε παρ’ ὅλον ὅτι μᾶς ἐτυπώσατε ἕνα χαρτάκι καὶ τὸ ἐμοιράσατε εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ ἄμεσος φορολογία, τὴν ὁποίαν παρελάβατε ἀπὸ 26,7% κατῆλθε πραγματικῶς καὶ οὐσιαστικῶς εἰς τὸ 18,1%. Καὶ ὅλα αὐτὰ εἶναι ἀποτελέσματα τῆς διαλύσεως τῶν κρατικῶν ὑπηρεσιῶν μὲ τὸν Ν. 2.500. Ἀλλοίμονον ἐὰν θέλετε ρωμαλέως νὰ προχωρήσετε καὶ νὰ βάλετε καὶ κλειδὶ εἰς τά Ὑπουργεῖα. Οὐαὶ καὶ ἀλλοίμονον κύριε Ὑπουργέ.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπεκτείνεται πολὺ ἡ ἐπερώτησις ἐνῶ εἶναι συγκεκριμένη κατὰ τὸ περιεχόμενόν της. Δὲν πρέπει νὰ δοθῇ τόση εὐρύτης ὅση δίδεται.

§65Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κάμνετε ἔναρξιν τῶν καθηκόντων σας μὲ συστάσεις πρὸς τὴν ἀντιπολίτευσιν.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, σᾶς παρακαλῶ!

§67Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, εἶπεν ἀκόμη ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι δὲν ἔπαιξαν μεγάλον ρόλον αἱ 3– 4 χιλιάδες δημοσίων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἀπελύθησαν. Διωρίσαμεν περίπου ἄλλους τόσους ἐκτάκτους, κύριε πρόεδρε, καὶ ἐκεῖ διωρίσαμεν πλέον τοὺς καθαροαίμους φίλους τῆς Κυβερνήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ὑπηρεσιακὰ συμβούλια, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ φίλος καὶ ἀγαπητὸς κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εἴπω ὅτι ἀσφαλῶς, ἐν τῇ ρύμῃ τοῦ λόγου του, θὰ τοῦ ἐξέφυγεν ἡ φράσις, ὅτι τὰ ὑπηρεσιακὰ συμβούλια εἶναι ἀνεπηρέαστα. Εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον, ἀπὸ τοῦ 1821 μέχρι σήμερον, ἀλλοίμονον εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ποὺ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐπηρεάζῃ τὰ ὑπηρεσιακά του συμβούλια. Καλύτερον νὰ πέσῃ κάτω ἀπὸ τὸ παράθυρον τοῦ Ὑπουργείου του καὶ νὰ μὴ ἰσχυρίζεται ὅτι εἶναι Ὑπουργὸς πρῶτον καὶ δεύτερον ὅτι ὑπῆρξαν τὰ συμβούλια τὰ ὑπὸ τοῦ συντάγματος ὁριζόμενα, ὑπῆρξαν συμβούλια κομματικά, τὰ ὁποῖα ἐδημιουργήθησαν διὰ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ αὐτοῦ νόμου 2.500. Αὐτὰ τὰ λόγια εἶχον νὰ εἴπω κύριε Πρόεδρε.

§68Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ (Ὑφ. Οἰκον.). Διαπιστοῦται δι’ ἄλλην μίαν φορὰν ἡ διαφορὰ τῆς σκέψεως ἡμῶν ἀπὸ τοὺς πρώην ὑπουργοὺς τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου. Ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος περὶ τῶν ὑπηρεσιακῶν συμβουλίων καὶ περὶ τῆς ἐπιδράσεως, τὴν ὁποίαν ἀσκεῖ ὁ ἑκάστοτε Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ὑπηρεσιακῶν Συμβουλίων. Δὲν γνωρίζω, κύριοι, ἐὰν αὐτὸ συνέβαινε κατὰ τὴν περίοδον καθ’ ἣν ἐκυβέρνα τὸ Κέντρον, δύναμαι ὅμως νὰ διαβεβαιώσω ὅτι ὁ ὁμιλῶν εἶμαι ἓν ἔτος ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν καὶ δὲν γνωρίζω οὔτε τὰ μέλη ποὺ ἀποτελοῦν τὰ ὑπηρεσιακὰ συμβούλια τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Τὰ ἀγνοῶ, διότι πράγματι σέβομαι, ὡς πολιτικὴ ἐξουσία, τὰ ὑπηρεσιακὰ συμβούλια. Ὄχι μόνον δὲ ὁ ὁμιλῶν, ἀλλὰ ὅλοι οἱ Ὑπουργοὶ τῆς Κυβερνήσεως σέβονται ἀπολύτως τὰ Ὑπηρεσιακὰ Συμβούλια. Εἶναι δυνατὸν νὰ διαφωνοῦν, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει οὐδέποτε ἐπεμβαίνουν. Εἶναι πιθανόν, εἶναι φυσικὸν νὰ ξενίζῃ ἡ τοιαύτη ἐκδήλωσις τῶν Ὑπουργῶν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, τοὺς ἀγαπητοὺς συναδέλφους καὶ πρώην Ὑπουργοὺς τοῦ Κέντρου. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι φυσικὸν νὰ ἔχωμεν διαφορετικὴν νοοτροπίαν ἀφοῦ εἰς ἄλλους πολιτικοὺς σχηματισμοὺς εὑρισκόμεθα. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν Ὑπηρεσιακῶν Συμβουλίων, θὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ ἐπιχείρημά μου, διὰ νὰ τελειώνω, διότι ἐπανῆλθεν καὶ ὁ κ. Γρηγορίου. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γνωστόν, πόσον πιεζόμεθα ἀπὸ διαφόρους νέους, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν νὰ εὕρουν ἐργασίαν. Πόσον πιεζόμεθα ὄχι μόνον ὡς πολιτικὰ πρόσωπα, ἀλλὰ καὶ ὡς ἄνθρωποι ψυχικῶς καὶ πόσον ὅλοι θὰ ἠθέλαμεν νὰ ἱκανοποιήσωμεν ὄχι μόνον τοὺς πολιτικοὺς φίλους ἀλλὰ καὶ τοὺς Ἕλληνας νέους, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν ἐργασίαν. Ἠδυνάμεθα νὰ ἱκανοποιήσωμεν κατὰ ἕνα μεγάλο ποσοστὸν τὸ αἴτημα αὐτό, διότι εἴχομεν νόμον, ὁ ὁποῖος πράγματι, ἐπέφερε μίαν πολιτικὴν φθορὰν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμόν. Καὶ παρ’ ὅλον ὅτι ὑπέστημεν τὴν πολιτικὴν φθορὰν καὶ παρ’ ὅλον ὅτι εἴχομεν ἐκ τοῦ νόμου τὸ δικαίωμα νὰ ἀπολύσωμεν 15 χιλ. ὑπαλλήλων, ἀπελύσαμεν μόνον 3 χιλιάδας. Αὐτὸ δὲν γνωρίζω —δὲν εἶναι τῆς παρούσης στιγμῆς νὰ ἴδωμεν— ποῦ προσκρούει. Ἀποδεικνύει ὅμως ἀναμφισβητήτως ἕνα πρᾶγμα! Τὸ ἀκομμάτιστον τῆς σκέψεως τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Πρωτοφανὲς ἴσως πρᾶγμα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν πολιτικὴν ἱστορίαν. Πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ἀντιληφθοῦν καὶ νὰ ἐξηγήσουν καὶ νὰ ἐφαρμόσουν καὶ νὰ συλλάβουν, καθ’ ὅλην αὐτοῦ τὴν ἔννοιαν αἱ Κυβερνήσεις τοῦ Κέντρου, αἱ ὁποῖαι ἀκριβῶς κατὰ διαφορετικὸν τρόπον ἐσκέπτοντο καὶ κατὰ διαφορετικὸν τρόπον ἐνήργουν. Ἀλλὰ πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ πίστιν ἰδικήν μας, τὸ ἀκομμάτιστον, δηλαδή, τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, εἰς ὅλας αὐτῆς τὰς ἐκδηλώσεις, Καὶ εἰς τὸ ἀκομμάτιστον αὐτὸ θὰ ἐμμείνωμεν καὶ θὰ ἐπιμείνωμεν (χειροκροτήματα).

§69Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, οὐδέποτε ἐφανταζόμεθα ὅτι τὰ στελέχη τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τόσον ραγδαίως, διὰ τῆς μετονομασίας τοῦ κόμματος εἰς Συναγερμόν, θὰ ἐφαίνοντο ὡς ἄνθρωποι, ἐλθόντες, δὲν ἠξεύρω ἀπὸ ποῖον ἄλλον κόσμον, ὥστε αὐτοὶ νὰ εἶναι οἱ ἄγγελοι καὶ ἡμεῖς οἱ φαυλοκράται.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του ἀπευθυνομένης πρὸς τοὺς κ.κ. Πρ. Κ)σεως καὶ Ὑφυπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, σχετικῶς μὲ τὴν δίωξιν τῶν ἔργων Καζαντζάκη κλπ.

§71Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπό τινος χρόνου παρατηρεῖται μία δίωξις τοῦ πνεύματος εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀπαγορεύεται χωρὶς νόμον ἡ κυκλοφορία ὡρισμένων βιβλίων. Συλλαμβάνονται καὶ φυλακίζονται συγγραφεῖς, οἱ ὁποῖοι ταλαιπωροῦνται ἐπὶ σειρὰν μηνῶν εἰς τὰς φυλακάς, διότι ἐξέδωκαν μίαν ποιητικὴν συλλογήν, ἡ ὁποία εἰς τὰ Δικαστήρια, κατὰ τὴν δίκην, ἀποδεικνύεται ὅτι δὲν ἔχει τίποτε τὸ ἐπιλήψιμον. Καί, ὅτι δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἕνα ἔργον τέχνης, ἕνα ποίημα, τὸ ὁποῖον ἐκφράζει τὰ διανοήματα τοῦ συγγραφέως. Ἡ δίωξις αὐτὴ τοῦ πνεύματος εἰς τὴν Ἑλλάδα προσβάλλει τὸν πολιτισμόν μας. Ἐνῷ ὅλοι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν λέγομεν ὅτι εἴμεθα δημοκράται, ὅτι ἐπικρατεῖ Δημοκρατία, ὅτι ἐπικρατεῖ ἐλευθερία τοῦ πνεύματος, εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις τὸ πνεῦμα καταδιώκεται καὶ μάλιστα ἀπηνῶς. Ἕνας Ἕλλην συγγραφεύς, ὁ ὁποῖος τιμᾷ τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἔχει ἐπισύρει τὴν προσοχὴν τῆς παγκοσμίου διανοήσεως ἐπὶ τῶν ἔργων του, ὁ Ν. Καζαντζάκης, θεωρεῖται εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ ὡρισμένας τάξεις ἀνθρώπων διανοουμένων καὶ πολιτικῶν, ὡς προσβάλλων τὸν Ἑλληνικὸν πολιτισμόν, ὡς προσβάλλων τὴν Ἑλληνικὴν διανόησιν, ὡς χολερικός. Ἐν τούτοις ἀφήνομεν καὶ ἀναπτύσσεται αὐτὸ τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς βάρος τοῦ πολιτισμοῦ μας, εἰς βάρος πραγματικῶς ὑφισταμένης Δημοκρατίας. Ἡ δίωξις αὐτὴν δὲν περιωρίσθη, ὑπὸ τοῦ Ὑφυπουργοῦ Τύπου, μόνον εἰς τὴν δίωξιν τῶν βιβλίων ὡρισμένων συγγραφέων ὅπως τοῦ Καζαντζάκη, Λειβαδίτη κ.ἄ. ἀλλά, πρὸ ἑνὸς χρόνου εἶδον νὰ δημοσιεύεται μία κοινὴ ἀπόφασις τῶν Ὑφυπουργῶν Τύπου κ. Λύχνου καὶ Ἐσωτερικῶν κ. Ε. Καλαντζῆ, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει βάσει ἑνὸς νόμου, προληπτικὴν λογοκρισίαν εἰς τὰ διάφορα θεατρικὰ ἔργα. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἄκρον ἄωτον τῆς παρεμβάσεως τῆς πολιτικῆς εἰς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ πνεύματος. Ἐξήγειρε τὸ μέτρον αὐτὸ τὴν συνείδησιν ὅλων τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν, ἐξήγειρε τὴν συνείδησιν ὅλων τῶν ἀσχολουμένων εἰς τὰ θέατρα καὶ παρουσιάσθησαν διαμαρτυρίαι, ἀπὸ πάσης πλευρᾶς, αἱ ὁποῖαι ἐζήτουν τὴν κατάργησιν τῆς ἀνελευθέρας αὐτῆς καὶ ἀντιδημοκρατικῆς διαταγῆς. Ἕνα νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἐθεσπίσθη κατὰ τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς καὶ τὸ ὁποῖον ἐσκόπει ἴσως τὴν προστασίαν τῶν κατακτητῶν καὶ τὸ ὁποῖον ἀπεικονίζει τὸ ἀνελεύθερον πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἐπεκράτει τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, ἀποτελεῖ ἀσέβειαν καὶ πρὸς τὸν Κοινοβουλευτισμὸν καὶ πρὸς τὴν Δημοκρατίαν, νὰ ἀναζῇ, νὰ ἀνασυστάται καὶ βάσει αὐτοῦ νὰ ἐκδίδωνται διατάγματα καὶ νὰ ἐπιβάλλεται λογοκρισία εἰς τὰ θεατρικὰ ἔργα. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι τὸ μέτρον αὐτὸ εἶναι ἀνελεύθερον, ἀντιδημοκρατικόν, καὶ ἀντισυνταγματικόν. Τίποτε δὲν ἔχει νὰ φοβηθῇ ἡ Δημοκρατία μας, ὁ πολιτισμός μας, ἡ Ἑλλάδα μας ἀπὸ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ πνεύματος. Ἐδῶ εἶναι τὸ φῶς, ἐδῶ τὰ πάντα λέγονται καθαρά, ἐδῶ τὰ πάντα ζοῦν ἐν φωτί. Συνεπῶς, μὲ τὸ νὰ ἐρχώμεθα διὰ περιοριστικῶν μέτρων νὰ θέτωμεν περιορισμοὺς προσβάλλοντας τὴν Ἑλλάδα, δίδομεν τὴν εὐκαιρίαν εἰς τοὺς ἐχθροὺς μας νὰ μᾶς κατηγοροῦν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὅτι δὲν ἔχομεν Δημοκρατίαν. Εἶναι καθῆκον ὅλων τῶν Κυβερνήσεων, ὅλου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, νὰ καθιερώσουν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ πνεύματος. Διότι, ἐδῶ ἐγεννήθη ἡ ἐλευθερία, ἐδῶ ἐγεννήθη τὸ πνεῦμα καὶ ἐδῶ ἠμπορεῖ νὰ ζήσῃ χωρὶς νὰ βλάψῃ κανένα καὶ ἠμπορεῖ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν περαιτέρω προαγωγὴν καὶ ἐξέλιξιν τῆς Ἑλλάδος. Νομίζω ὅτι πρέπει τοιαῦτα μέτρα νὰ μὴν λαμβάνονται. Νὰ καταργοῦνται ἐὰν ὑπάρχουν τοιαῦται διατάξεις κατοχικαὶ καὶ νὰ ἀξιώσωμεν ἀπόλυτον τὴν ἐλευθερίαν τοῦ πνεύματος. Προαγωγὴν εἰς τὸν τόπον θὰ φέρωμεν καὶ ὄχι κινδύνους θὰ ὑποθάλψωμεν. Ἐὰν προκληθῇ καὶ δρᾶσις ὡρισμένων ἀνθρώπων καί εἴτε πνευματικοὶ εἴτε πολιτικοί, κίνδυνοι προκύψουν ἔχει ἡ Πολιτεία εἰς τὴν διάθεσίν της μέσα νὰ λάβῃ διὰ νὰ προφυλαχθῇ. Ἀλλὰ τὸ νὰ διώκωμεν μίαν ποιητικὴν συλλογὴν ἢ νὰ διώκωμεν ὡς ἀντιχρίστους τοὺς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ἐξυμνοῦν τὸ ἔργον τοῦ Καζαντζάκη, ἀσφαλῶς δὲν προάγει τὸν πολιτισμόν μας. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἡ διαταγή, ποὺ ἐπέβαλε τὴν λογοκρισίαν, ἰσχύει ἀκόμη. Ἐὰν ἰσχύῃ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως νὰ τὴν κατανοήσῃ ἀμέσως καὶ δὲν ἔχει νὰ φοβηθῇ τίποτε ἀπὸ τὴν ἐλευθέραν ἐκδήλωσιν τοῦ θεατρικοῦ λόγου. Ἐδῶ, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Ἀριστοφάνους μέχρι σήμερον, ὅλα τὰ θεατρικὰ ἔργα συνετέλεσαν ἀφαντάστως εἰς τὴν προαγωγὴν τοῦ πολιτισμοῦ μας. Νὰ φοβηθῶμεν τοὺς συγχρόνους συγγραφεῖς; Δὲν νομίζω, ὅτι οἱ σύγχρονοι συγγραφεῖς ἠμποροῦν νὰ ἀπομακρυνθοῦν ἀπὸ τὸ προαιώνιον πνεῦμα μέσα εἰς τὸ ὁποῖον κινοῦνται καὶ ἀναπτύσσονται καὶ ἀγωνίζονται. Νομίζω, ὅτι τοιαῦτα μέτρα δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωνται.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Τζατζάνης ἔχει τὸν λόγον.

§73Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Καὶ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 12 εἶναι συναφής.

§74Α. ΒΟΥΛΟΔΗΜΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, σχετικὴ μὲ τὴν συζητουμένην ἐπερώτησιν εἶναι καὶ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 12 τῆς ἡμερησίας διατάξεως, τὴν ὁποίαν ἔχομεν καταθέσει μετὰ τοῦ συναδέλφου κ. Τζατζάνη, καὶ παρακαλῶ νὰ συσχετισθῇ.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, κ. συνάδελφε, ἔχετε τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 12 ἐπερωτήσεως τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἥτις σχετίζεται, καθ’ ὅ εἶναι τοῦ αὐτοῦ περιεχομένου, μὲ τὴν τοῦ κ. Ζορμπᾶ. Ὁ κ. Α. Βουλόδημος ἔχει τὸν λόγον.

§76Α. ΒΟΥΛΟΔΗΜΟΣ. Πρὸ 10μήνου εἶχον καταθέσει, κύριοι βουλευταί, ἐπερώτησιν σχετικὴν μὲ τὴν ἀντιεκπολιτιστικὴν καὶ ἀντιδημοκρατικὴν δίωξιν τοῦ βιβλίου παρὰ κρατικῶν τινων ὀργάνων ὡς καὶ μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἱερᾶς Συνόδου διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς κυκλοφορίας τῶν βιβλίων τοῦ παγκοσμίου φήμης καὶ κορυφαίου λογοτέχνου Νίκου Καζαντζάκη. Ἐπροξένησεν πράγματι κατάπληξιν καὶ εἰς τὴν χώραν μας καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἡ ἀντιδημοκρατικὴ αὐτὴ στάσις τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι γνωστόν, κ. συνάδελφοι, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κ. Παπανδρέου εἶχε προτείνει ὅπως διὰ Διατάγματος λάβῃ, μαζὺ μὲ τὸν Μεγάλον Ἐθνικόν μας ποιητὴν Ἄγγελον Σικελιανὸν ἕδραν εἰς τὴν Ἀκαδημίαν Ἀθηνῶν ὁ παγκοσμίου φήμης καὶ συγγραφεὺς τοῦ «Ἀλέξη Ζορμπᾶ» Νίκος Καζαντζάκης. Καὶ ἰδοὺ ποῖα εἶναι τὰ σχόλια τοῦ ἡμερησίου ἀθηναϊκοῦ τύπου, ὁ ὁποῖος ἀντέδρασε κατὰ τῆς τακτικῆς αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως. Συγκεκριμένως «τὰ Νέα» γράφουν τὰ ἑξῆς: «Χαρακτηριστικὸν εἶναι, ὅτι αἱ κυριώτεραι τῶν Ἀθηναϊκῶν ἐφημερίδων δι’ ἄρθρων καὶ σχολίων των ἐπέκριναν τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν, ὁ δὲ ἐκ τῶν ἀρχηγῶν τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος καθηγητὴς κ. Σβῶλος, διὰ δηλώσεών του, ὑπεγράμμισε τὰς ὀδυνηρὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας θὰ εἶχεν ἡ τυχὸν πραγματοποίησις τῆς προτάσεως τῆς Ἱερᾶς Συνόδου. Ἐν τῷ μεταξὺ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν συνεχίζονται αἱ ἐκδηλώσεις ἐκτιμήσεως τοῦ ἔργου τοῦ Νίκου Καζαντζάκη, ὁ ὁποῖος ὡς ἐγράψαμεν ἤδη εἰς τὴν παρελθοῦσαν Τετάρτην, ἀντιθέτως πρὸς τὰ ἀναγραφέντα εἰς ὡρισμένας ἐφημερίδας χαίρει ἄκρας ὑγείας. Οὕτω εἰς τὸ τελευταῖον τεῦχος τῆς μεγαλυτέρας Αἰγυπτιακῆς ἐπιθεωρήσεως καὶ ὀργάνου τοῦ Ἐπαναστατικοῦ Συμβουλίου δηλαδὴ τῆς κυβερνήσεως «Ἄλ Ταχρὶρ» δημοσιεύεται ὁλοσέλιδον ἄρθρον μὲ πρόσφατον φωτογραφίαν τοῦ Καζαντζάκη, εἰς τὸ ὁποῖον ὁ γνωστὸς αἰγύπτιος λογοτέχνης Ἀμὶντ Ἄλ Ἀμάρ, ἀναλύει τὸ μυθιστόρημα «Ὁ Χριστὸς ξανασταυρώνεται», διὰ τὸ ὁποῖον, μεταξὺ ἄλλων, λέγει, ὅτι ἀποτελεῖ τὴν μεγαλυτέραν ἀντίδρασιν ἐναντίον τοῦ σημερινοῦ ὑλιστικοῦ πνεύματος. Μᾶς γράφουν ἀπὸ τὸ Βερολῖνον, ὅτι ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τοῦ ἑορτασμοῦ τῆς ἑβδομηκοστῆς ἐπετείου ἀπὸ τῆς γεννήσεως τοῦ Νίκου Καζαντζάκη (18 Φεβρουαρίου) ὁλόκληρος ὁ Γερμανικὸς Τύπος ἀσχολεῖται μὲ τὸν Ἕλληνα συγγραφέα ἀφιερώνων εὐμενέστατα σχόλια, ἰδιαιτέρως διὰ τὴν ἔκδοσιν εἰς τὴν Γερμανικὴν τοῦ βιβλίου του «Ἐλευθερία ἢ θάνατος». Ἐξαιρετικῶς εὐνοϊκαὶ εἶναι καὶ αἱ κριτικαὶ αἱ δημοσιευόμεναι εἰς τὰς ἐφημερίδας «Νέα τῆς Στουτγάρδης», «Ἐθνικὴ Ἐφημερὶς τῆς Βασιλείας», «Ἡ ἡμέρα τοῦ Βερολίνου», «Ἡ Μεσημβρία τοῦ Ντύσσελντορφ», τὸ «Ἔργον τῆς Ζυρίχης», ὁ «Βιβλιόφιλος Φραγκφούρτης», ὁ «Κόσμος τοῦ Ἀμβούργου» κλπ. Χαρακτηριστικὸν τῶν ἐν λόγῳ σχολίων εἶναι τὸ ἀναγραφόμενον εἰς τὴν ἐφημερίδα «Νέα τῆς Στουτγάρδης» ὅτι «Ὅταν ἕνας βιβλιοπώλης ἐρωτηθῇ ἀπὸ πελάτην του, ποιὸ βιβλίο, ἄρτιο μυθιστόρημα ἢ γενικῶς ποιὸ ἔργο πρέπει νὰ ἀγοράσῃ διὰ νὰ κάμῃ ἕνα ἀκριβὸν δῶρον θὰ ἀπαντήσῃ ἀπεριφράστως: Ἀγορᾶστε ἔργον τοῦ Καζαντζάκη. Ἐπίσης ὁ «Ταχυδρόμος» τοῦ Βερολίνου γράφει, ὅτι διὰ τοῦ Καζαντζάκη τὸ γόητρον τῆς πνευματικῆς Ἑλλάδος, διὰ τὰς ἐκδηλώσεις τῆς ὁποίας ἀμφέβαλλε μέχρι τοῦδε ἡ Δύσις, ἐπεβλήθη εἰς ὁλόκληρον τὴν Δυτικὴν Εὐρώπην. Ὁ «Βιβλιόφιλος» τῆς Φραγκφούρτης σημειώνει ἐπίσης ὅτι κάθε νέα μετάφρασις τῶν βιβλίων τοῦ Καζαντζάκη εἰς τὴν Γερμανικὴν ἐπιβεβαιώνει τὴν παρουσίαν ἑνὸς μεγάλου πεζογράφου, ὁ ὁποῖος ἔχει τὰ πάντα: Ἤτοι τὸν συναρπάζοντα ρεαλισμὸν τῶν Ἀμερικανῶν, τὸν Γερμανικὸν ρωμαντισμόν, τὸ ἐλαφρὸν χιοῦμορ τῶν Ἄγγλων, τὴν Γαλλικὴν λεπτότητα, καὶ ὅμως διατηρεῖ μίαν ἰδικήν του προσωπικότητα ὅπως ὅλοι οἱ μεγάλοι τῆς παγκοσμίου λογοτεχνίας». Ἡ «Ἀθηναϊκὴ» γράφει διὰ τὸν Καζαντζάκη τὰ ἑξῆς: «Ἡ Ἑλβετὶς δημοσιογράφος Λουΐζα Ρίνζερ δημοσιεύει στὸ τελευταῖο φύλλο τῆς ἐπιθεωρήσεως «Βελτβόχε» τῆς Ζυρίχης ἐντυπώσεις ἀπὸ μιὰ συνάντησί της μὲ τὸν Νῖκο Καζαντζάκη. Ἀπὸ τὸ ἐνδιαφέρον ἄρθρον τῆς κ. Ρίνζερ παραθέτομεν τὰ χαρακτηριστικώτερα σημεῖα: Τὸ 1951 —γράφει ἡ Ἑλβετὶς δημοσιογράφος— ἐξεδόθη στὴν Γερμανία ἕνα βιβλίο, ὑπὸ τὸν τίτλο «Ἑλληνικὸς Πόθος». Τὸ ὄνομα τοῦ συγγραφέως του, τοῦ Νίκου Καζαντζάκη, ἦταν ὡς τότε, σχεδὸν ἄγνωστο. Σήμερα, ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς εἶναι ὑποψήφιος γιὰ τὸ Νόμπελ καὶ τὰ βιβλία του ἔχουν μεταφρασθῆ σὲ ὅλες τὶς εὐρωπαϊκὲς γλῶσσες». Ὡς νὰ μὴ ἤρκουν ὅμως ὅλα ταῦτα ἔχομεν καὶ τὴν ἐπέμβασιν τῆς Ἐκκλησίας εἰς τὰ πνευματικὰ ἔργα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον προκαλεῖ τὴν ἱερὰν ἀγανάκτησιν κάθε σκεπτομένου ἀνθρώπου. Ἡμεῖς παιδιόθεν, ἐξ οἰκογενειακῆς παραδόσεως, σεβόμεθα τὴν Ἐκκλησίαν καὶ αἰσθανόμεθα βαθύτατα τὴν ἱερότητα τῆς ἀποστολῆς της. Ἀλλὰ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἡ ἐπέμβασίς της, ἂς μᾶς ἐπιτραπῇ νὰ πιστεύωμεν, ὅτι δὲν εἶναι μία ἁπλῆ ἐπέμβασις ἐναντίον βιβλίων, ἀλλὰ δεικνύει τὴν εὐρυτέραν ἀντιδραστικήν της στάσιν ἔναντι τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ ὡραίου. Τοῦτο ὑπονομεύει τὸν νεοελληνικόν μας πολιτισμὸν καὶ αὐτὴν ἔτι τὴν ὑπόστασίν μας ὡς Κράτους. Φρόνιμον καὶ ἐθνικὸν καὶ ὅσιον ἔργον ἐπιτελεῖ ἡ Ἐκκλησία ἂν στρέψῃ τὴν προσοχήν της εἰς τὸ ἐπιβεβλημένον πρὸς τοὺς Θεοὺς καὶ τοὺς ἀνθρώπους καθῆκόν της, ὅπως ταύτην τὴν στιγμὴν μία πελωρία φυσιογνωμία τῆς Ἑλληνικῆς Ἐκκλησίας, ὁ Ἐθνάρχης Μακάριος, πράττει εἰς τὴν μαρτυρικὴν Κύπρον. Ἡ προσπάθεια τῆς Ἐκκλησίας νὰ κατάσχῃ τὰ ἐκλεκτὰ ἔργα τῆς δημιουργικῆς φαντασίας τοῦ ὑπερόχου Ἕλληνος λογίου Ν. Καζαντζάκη δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ μία ἐπιστροφή της εἰς τὸν μεσαίωνα. Μόνον οἱ ἱεροεξετασταὶ ἠδύναντο νὰ κάμουν τοιαύτην πρᾶξιν. Ἂς μιμηθῇ λοιπὸν ἡ Ἐκκλησία τοὺς μεγάλους ποιμενάρχας καὶ τοὺς μάρτυρας τοῦ Ἔθνους οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν τὰ φωτεινότερα παραδείγματα πρὸς μίμησιν διὰ τοὺς νεωτέρους καὶ νὰ πνίξουν τὰ ψυχικὰ κατάλοιπα τοῦ μεσαιωνισμοῦ. Ἂς κτυπήσῃ ἐκεῖνα τὰ ἔργα καὶ τὰς πράξεις, ποὺ βλάπτουν τὸ Ἔθνος καὶ τὴν χώραν, διότι ἄλλως ὑποτιμοῦν τὴν Ἐκκλησίαν καὶ τὴν φωτεινὴν ἱστορίαν της. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ σᾶς ἀναγνώσω ὡρισμένας περικοπὰς ἑνὸς μνημειώδους ἄρθρου τῆς ἐφημερίδος «Ἐλευθερία» μὲ τὸν τίτλον «Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ». «Θρησκεύεται γνησίως καὶ ἄνευ νοσηρᾶς μυστικοπαθείας ἡ μεγάλη μᾶζα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ τὸ δόγμα τὸ ἀποδέχεται χωρὶς νὰ τὴν ταλανίζῃ τοῦ σκεπτικισμοῦ ὁ σάραξ καὶ τὸ ἠθικὸν κήρυγμα τοῦ χριστιανισμοῦ τὸ ἀσπάζεται μὲ βαθεῖαν συναίσθησιν τῆς τελειότητός του. Δὲν εὑρίσκεται, παρὰ ταῦτα, ἐν ἁρμονίᾳ καὶ ψυχικῷ συντονισμῷ πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν του. Ψίθυροι πολλοὶ ἀκούονται. Καὶ ἡ συνείδησις τῶν πιστῶν σκανδαλίζεται συνεχῶς ἀπὸ πράξεις ἢ παραλείψεις τοῦ ἀνωτέρου ἰδίως κλήρου, ποὺ ἀσκοῦν καταλυτικὴν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς ψυχολογίας τοῦ λαοῦ. Δὲν θὰ παύσουν νὰ πιστεύουν διὰ τοῦτο οἱ Ἕλληνες. Ἠμπορεῖ ὅμως μίαν ἡμέραν νὰ παύσουν νὰ τιμοῦν ἐκείνους, ποὺ ἐκ παραδόσεως ἔχουν ταχθῆ ἐκπρόσωποι τῆς θρησκείας καὶ ὑπερασπισταὶ τῆς πίστεως. Καὶ τότε θὰ καταρρεύσῃ ἕνας μεγάλος θεσμός, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν χώραν μας δὲν εἶναι μόνον θρησκευτικός, ἀλλὰ καὶ ἐθνικός. Διπλῆν καὶ πολὺ θλιβερὰν ἐμπειρίαν ἐκ τῆς συμπεριφορᾶς τῆς Ἐκκλησίας ἔχει ἀπό τινων ἐτῶν ὁ Ἑλληνικὸς λαός: Πρῶτον, τὰς ἐπισήμους ἐκδηλώσεις της —τὰς συλλογικὰς ἢ ἀτομικὰς — ὡς μαχομένης Ἐκκλησίας. Πρόσφατος τοιαύτη ἐκδήλωσις εἶναι ἡ μεσαιωνικὴ ἀπόφασις τῆς Ἱερᾶς Συνόδου ὅπως ζητήσῃ, ἐν ὀνόματι τῆς πίστεως, τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς κυκλοφορίας ὡρισμένων ἔργων διαπρεποῦς Ἕλληνος συγγραφέως, ποὺ τιμᾷ διεθνῶς τὴν χώραν μας μὲ τὸ ὄνομά του καὶ ποὺ εἶναι βασικῶς ἁγνότερος καὶ μυστικοπαθέστερος ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀρχιεπισκόπους, οἱ ὁποῖοι ἐκράτησαν ποτὲ ποιμαντορικὴν ράβδον ἐπάνω εἰς τὸν μάταιον αὐτὸν κόσμον». Εἶναι πολλὰ καὶ πυκνὰ καὶ ἀσφυκτικὰ τὰ σκάνδαλα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη προκαλοῦν μὲ τὴν συλλογικὴν καὶ ἀτομικὴν διαγωγὴν των οἱ ποιμένες τῆς Ἐκκλησίας. Καὶ δὲν ἀντισταθμίζονται τοὐλάχιστον μὲ κάποιαν ἀγαθοεργὸν δραστηριότητα τοῦ θεσμοῦ. Βαθὺς λήθαργος κατέχει ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς τοὺς —ἄλλως δυναμικωτάτους— ἀρχιερεῖς. Ἐνθυμοῦνται τὸ Εὐαγγέλιον καὶ τοὺς πατέρας τῆς Ἐκκλησίας καὶ τὴν παράδοσιν μόνον ὅταν πρόκειται ν’ ἀντλήσουν ἀπὸ ἐκεῖ μέτρα διὰ νὰ ἐπικρίνουν τὰ ἐλεύθερα πνευματικὰ δημιουργήματα ἢ ἐπιχειρήματα διὰ νὰ διαφυλάξουν τὰ προνόμιά των, τὰ ὁποῖα πρὸ πολλοῦ ἔχουν ἔλθει εἰς σύγκρουσιν μὲ τὸ κοινωνικὸν συμφέρον. Τὴν ἐντολὴν τῆς ἀγάπης, τῆς ἐνεργοῦ στοργῆς, τῆς συμπαθείας πρὸς τοὺς ἀδικουμένους καὶ τῆς δημιουργικῆς δράσεως διὰ τὴν ἀνακούφισιν τῆς ἀνθρωπίνης ὀδύνης, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν ὑπερτάτην δικαίωσιν τῆς θρησκείας, τὴν χρησιμοποιοῦν μόνον ὡς ρητορικὸν περικάλυμμα. Ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος ἀποξενοῦται σιγὰ–σιγὰ ἀπὸ τὸ ποίμνιόν της. Διότι ὄχι μόνον δὲν κατορθώνει πλέον νὰ τὸ συγκινήσῃ καὶ νὰ τὸ συγκρατήσῃ διὰ τοῦ παραδείγματός της καὶ τῶν ἔργων της, ἀλλ’ ἀντιθέτως τοῦ γεννᾷ καθ’ ἑκάστην καταλυτικὰς ἀμφιβολίας μὲ τὴν διαγωγὴν τῶν ἐκπροσώπων της. Ἡ εὐγλωττοτέρα ἀπόδειξις τοῦ γεγονότος αὐτοῦ εἶναι ἡ ἐξανάστασις, ἡ ὁποία ἀναδίδεται ἀπὸ τὰς στήλας τοῦ καθαρῶς θρησκευτικοῦ τύπου. Καὶ τὸ ἀνησυχητικώτερον σύμπτωμα τῆς παραλύσεως αὐτῆς εἶναι ἡ παχυλὴ μακαριότης, μὲ τὴν ὁποίαν οἱ ἐκπρόσωποι τῆς Ἐκκλησίας ἀντιμετωπίζουν τὰς συγκλονιστικὰς καταγγελίας τοῦ τύπου αὐτοῦ. Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν, ἀκουέτω: Ἔχει λησμονήσει τὴν ἀποστολήν της ἡ Ἐκκλησία. Καὶ περιλαμβάνει εἰς τοὺς κόλπους της ὄχι ὀλίγους ἀναξίους. Ἄν δὲν στρέψῃ τὴν προσοχήν της πρὸς τὰ δημιουργικὰ ἔργα καὶ ἄν δὲν ἐξυγιανθῇ ἐγκαίρως θὰ καταντήσῃ πολὺ γρήγορα ἕνας σύλλογος χρυσοποικίλτων ρασοφόρων, τὸν ὁποῖον θ’ ἀτενίζῃ μὲ πλήρη ἀδιαφορίαν ὁ ἑλληνικὸς λαός». Δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω ἐν συνεχείᾳ τὴν πληθώραν τῶν διαμαρτυριῶν τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων τῶν περισσοτέρων πόλεων διὰ τὴν στάσιν τῆς Ἐκκλησίας καὶ τοῦ Κράτους κατὰ τῶν ἔργων τοῦ Νικολάου Καζαντζάκη, διὰ πρᾶξιν των, διὰ τὴν ὁποίαν μάλιστα ἐτιμωρήθησαν ὑπὸ τῶν Νομαρχῶν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μόνον νὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν πρότασιν τῆς Ἑταιρείας Ἑλλήνων Λογοτεχνῶν, εἰς τὴν ὁποίαν λέγει τὰ ἑξῆς: «Πληροφορίες ἀπὸ τὴν Στοκχόλμη ἀναφέρουν ὅτι, ὅπως ἔγινε γνωστὸ ἐκεῖ, ὁ Νῖκος Καζαντζάκης ἔχασε ἐφέτος τὸ Βραβεῖο Νόμπελ μὲ διαφορὰ τριῶν μόνον ψήφων. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἔκανε ὡρισμένα μέλη τῆς Ἀκαδημίας τῆς Στοκχόλμης, ἀπὸ τοὺς ὑποστηρικτὰς τῆς ὑποψηφιότητος τοῦ Ἕλληνος συγγραφέως, νὰ ὑποδείξουν στὴν «Ἑταιρεία Ἑλλήνων Λογοτεχνῶν» τὴν ἀποστολὴ ἐγγράφου στὴν Ἀκαδημία τῆς Στοκχόλμης, μὲ τὸ ὁποῖο νὰ ὑποβάλλεται ἐπίσημα ἡ ὑποψηφιότητα τοῦ συγγραφέως τοῦ «Καπετὰν Μιχάλη». Μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν θὰ ἐκπληρωθῇ καὶ ἡ τυπικὴ προϋπόθεσις, ποὺ θέτει τὸ Καταστατικὸ τῆς Σουηδικῆς Ἀκαδημίας, σύμφωνα μὲ τὴν ὁποία ἡ ὑποβολὴ τῆς ὑποψηφιότητος ἑνὸς συγγραφέως εἶναι σκόπιμο νὰ συνοδεύεται ἀπὸ σχετικὴ ὑπόδειξι μιᾶς πνευματικῆς ὀργανώσεως τῆς χώρας του. Τὸ ἔγγραφο, ποὺ ἀπέστειλε κατόπιν αὐτοῦ, ἡ «Ἑταιρεία Ἑλλήνων Λογοτεχνῶν» πρὸς τὴν Σουηδικὴ Ἀκαδημία, ἔχει ὡς ἑξῆς: «Κύριε Πρόεδρε, Ἡ ὀργάνωσίς μας, ἱδρυμένη πρὸ 22 ἐτῶν καὶ περιλαμβάνουσα ὡς μέλη τοὺς πλέον ἀνεγνωρισμένους μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων συγγραφέων, εἶχε τὴν τιμὴν τρὶς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη νὰ ἀποταθῇ εἰς τὴν Ἀκαδημίαν σας, ἐκφράζουσα τὴν εὐχὴν ὅπως τὸ Βραβεῖον Νόμπελ τῆς λογοτεχνίας ἀπονεμηθῆ εἰς τὸν Ἕλληνα συγγραφέα Ν. Καζαντζάκη, παγκοσμίως ἀνεγνωρισμένον ὡς μίαν τῶν συγχρόνων λογοτεχνικῶν κορυφῶν καὶ τοῦ ὁποίου μέγα μέρος τῶν ἔργων ἔχει μεταφρασθῆ εἰς ξένας γλώσσας. Δυστυχῶς, μέχρι σήμερον ἡ Ἑλλὰς δὲν ἐτιμήθη μὲ Βραβεῖον Νόμπελ, ἂν καὶ ὑποψηφιότητες τῶν μεγάλων ποιητῶν καὶ συγγραφέων μας, ὡς τοῦ ἀλησμονήτου Σικελιανοῦ, εἶχαν ἐπανειλημμένως ὑποστηριχθῆ ἀπὸ μεγάλας λογοτεχνικὰς προσωπικότητας πολλῶν μεγάλων ἐθνῶν. Εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι ἡ Ἀκαδημία σας ἔχει γνῶσιν ἤδη τῆς ἀναμφισβητήτου ἀξίας, ἐθνικῆς καὶ διεθνοῦς, τοῦ ἔργου τοῦ Νίκου Καζαντζάκη, ποιητοῦ, μυθιστοριογράφου, δραματουργοῦ. Ὅμως, ἐὰν ἔχετε ἀνάγκην στοιχείων συμπληρωματικῶν, εἴμεθα εἰς τὴν διάθεσίν σας νὰ ἀνακοινώσωμεν ὑμῖν ὅ,τι κρίνετε ἀναγκαῖον. Ἔχομεν τὴν τιμήν, κ. Πρόεδρε, νὰ σᾶς ὑποβάλωμεν πάλιν σήμερον, διὰ μίαν ἀκόμη φοράν, τὴν ὑποψηφιότητά του καὶ σᾶς παρακαλοῦμεν νὰ δεχθῆτε τὴν ἔκφρασιν τῶν βαθυτάτων αἰσθημάτων τιμῆς πρὸς ὑμᾶς καὶ ὁλόκληρον τὴν Ἀκαδημίαν.

ΑΓΙΣ ΘΕΡΟΣ ΣΤΡΑΤΗΣ ΔΟΥΚΑΣ

Ἀντιπρόεδρος Γεν. Γραμματεὺς» Στὸ μεταξὺ πληροφορούμεθα ὅτι ἡ πληροφορία ποὺ τηλεγραφήθηκε ἀπὸ τὸ Παρίσι, σύμφωνα μὲ τὴν ὁποίαν ὁ μεγάλος Ἕλλην συγγραφεὺς φιλοξενεῖται στὸ σπίτι τοῦ Πρίγκηπος Γεωργίου καὶ εἶχε μακρὰ συνομιλία μὲ τοὺς Ἕλληνας Βασιλεῖς, μαζὶ μὲ τοὺς ὁποίους παρεκάθησε σὲ γεῦμα, προεκάλεσε ζωηρὴ αἴσθησι στὰ μέλη τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν. Ἔτσι, ἐπανῆλθε σὲ συζήτησι τὸ θέμα τῆς ἐκλογῆς τοῦ Καζαντζάκη ὡς ἀκαδημαϊκοῦ, μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς προσεχοῦς προκηρύξεως διαγωνισμοῦ γιὰ τὴν πλήρωσι δύο λογοτεχνικῶν ἑδρῶν. Συγκεκριμένα, ὑπάρχουν πληροφορίες ὅτι ὡρισμένοι Ἀκαδημαϊκοὶ κατέληξαν ἤδη στὴν ἀπόφασι νὰ ὑποβάλουν τὴν ὑποψηφιότητα τοῦ Καζαντζάκη καὶ ἐλπίζεται ὅτι αὐτὴ τὴν φορὰ ἡ ἐπιτυχία του θὰ πρέπει νὰ θεωρῆται ἐξησφαλισμένη, δεδομένου ὅτι ἡ Βασιλικὴ εὔνοια ἀπετέλεσε τὴν καλύτερη ἀπάντησι σὲ ὅσους, κινούμενοι ἀπὸ τὰ πιὸ διαφορετικὰ ἐλατήρια, προσπαθοῦσαν νὰ ἐμφανίσουν τὸν Καζαντζάκη ὡς «ἀντεθνικῶς δρῶντα».

§77Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἔχετε, κύριε συνάδελφε, νὰ ἀναφέρετε καμμίαν συγκεκριμένην κυβερνητικὴν ἐνέργειαν;

§78Α. ΒΟΥΛΟΔΗΜΟΣ. Θὰ ἀκούσετε, κύριε συνάδελφε, ἐν συνεχείᾳ. Ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὴν δίωξιν τῶν ἄλλων βιβλίων. Παραδόξως ἀπηγορεύθη ἡ κυκλοφορία βιβλίων τῶν μεγάλων συγγραφέων Γκόρκυ, Ντοστογιέφσκι, Βίκτωρος Οὐγκώ, Μπαλζάκ, Χέϊμς κλπ. Τὸ ἔργον τοῦ Γκόρκυ δὲν ἔχει τίποτε τὸ ψεκτόν, διότι ἄλλως θὰ ἀπηγορεύετο ἡ κυκλοφορία του καὶ ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τῶν Τσάρων. Ὁ Ντοστογιέφσκι εἶναι ἕνας μυστικοπαθὴς χριστιανός καὶ περιγράφει εἰς τὸ βιβλίον του «Ὁ Πτωχόκοσμος» καὶ εἰς ἄλλα του βιβλία, τὴν κοινωνικὴν ἀθλιότητα. Παρὰ ταῦτα, ὅμως, ἀπηγορεύθη ἡ κυκλοφορία τῶν βιβλίων του, ὅπως ἀπηγορεύθη ἡ κυκλοφορία ὡρισμένων βιβλίων τοῦ Βίκτωρος Οὐγκώ, τοῦ μεγάλου ὑμνητοῦ τῆς ἐλευθερίας, ὁ ὁποῖος μάλιστα ἔτρεφε διὰ τὴν χώραν μας ἕνα καταπληκτικὸν πηγαῖον θαυμασμὸν καὶ ἔγραψε διὰ τὸ Μεσολόγγι εἰς ἕνα ἔργον του τοὺς ἑξῆς στοίχους: «Τὸ Μεσολόγγι δὲν ὑπάρχει πειὰ .............................. Νικηθήκατε πάνω στὴ γῆ Μὰ θὰ νικήσετε στὴν ἱστορίαν» Διὰ νὰ μὴ προβῶ εἰς περαιτέρω ἀνάλυσιν τῶν ἔργων καὶ ἄλλων συγγραφέων, ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ σταματήσω εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Αἰσθάνομαι, ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκφράσω τὴν ἀποκαρδίωσίν μου, διότι δὲν εἶδον τοὺς πνευματικοὺς ἐργάτας τῆς χώρας μας νὰ διαμαρτυρηθοῦν ἔναντι αὐτῆς τῆς μεσαιωνικῆς στάσεως τῶν ἁρμοδίων ὀργάνων. Πλὴν ὅμως, ὑπάρχουν καὶ φωτεινά τινα σημεῖα. Ἡ ἐφημερὶς «Ἐλευθερία» γράφει τὸ ἑξῆς σχετικὸν διὰ τὴν Ἑταιρείαν Λογοτεχνῶν. «Ἐπιτροπὴ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἑταιρείας Ἑλλήνων Λογοτεχνῶν ὑπέβαλε χθὲς εἰς τὸν ὑφυπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Καλαντζῆν ὑπόμνημα διαμαρτυρίας διὰ τὰς γενομένας τελευταίως κατασχέσεις ὑπὸ ὀργάνων τῆς Ἀσφαλείας βιβλίων ἑλληνικῶν καὶ ξένων, καὶ μάλιστα κυκλοφορούντων ἐλευθέρως ἀπὸ πολλοῦ. Εἰς τὸ ὑπόμνημα, μεταξὺ ἄλλων, ἀναφέρονται τὰ ἑξῆς: «Αἱ ἐνέργειαι αὗται ποὺ προσλαμβάνουν μορφὴν αὐτόχρημα διωγμοῦ τοῦ σοβαροῦ ἑλληνικοῦ καὶ ξένου λογοτεχνικοῦ βιβλίου, ὄχι μόνον οὐδόλως δικαιολογοῦνται, ἀλλὰ ἀποτελοῦν καὶ κίνδυνον δυσφημήσεως τῆς πατρίδος μας, τῆς ὁποίας ἡ ἱστορία εἶναι μόνον ἀγῶνες καὶ θυσίαι διὰ τὴν πνευματικὴν ἐλευθερίαν, ὡς χώρας, εἰς ἥν ἐπιχειρεῖται κατὰ τὴν παροῦσαν ἐποχὴν ἀναβίωσις μεθόδων καταδικασμένων ἀνεκκλήτως εἰς τὴν παγκόσμιον συνείδησιν. Ἐνομίσαμεν χρέος ἡμῶν νὰ ὑποβάλωμεν τὰς σκέψεις ταύτας, καὶ μάλιστα σήμερον, μετὰ τὴν γενομένην εἰς τὴν Βουλὴν συζήτησιν σχετικῶς καὶ μετὰ τὴν τελευταίαν ἀπόφασιν τοῦ Πενταμελοῦς Ἐφετείου διὰ τῆς ὁποίας ἀπηλλάγησαν πάσης κατηγορίας συγγραφεῖς τῶν ὁποίων τὰ ἔργα τὰ ὄργανα τῆς Ἀσφαλείας ἔκριναν ἐπιλήψιμα καὶ νὰ σᾶς παρακαλέσωμεν, ὅπως, ἐπιλαμβανόμενος προσωπικῶς τῆς τοιαύτης περιπτώσεως, μεριμνήσετε ἵνα αὗται τερματισθοῦν, διασφαλισθῇ δὲ εἰς τὸν τόπον μας ἡ ἐλευθέρα ζωὴ τοῦ πνεύματος». Ἔρχεται ὅμως καὶ ἡ Δικαιοσύνη, ἡ ὁποία παρουσιάζει μίαν ἐξαιρετικὴν στάσιν εἰς τὸν διωγμὸν τοῦ βιβλίου καὶ ἀθωώνει τὸν ποιητὴν Λειβαδίτην καὶ τὸν ἐκδότην Πάγκαλον. Ἡ ἐφημερὶς «Τὰ Νέα» γράφουν τὰ ἑξῆς διὰ τὴν δίωξιν τοῦ βιβλίου: «Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ χαρακτηρίζωνται «ἀνατρεπτικὰ», μὲ τόσην εὐκολίαν μάλιστα, καὶ ἀπὸ ἀρχὰς αἱ ὁποῖαι μοιραίως δὲν διαθέτουν τὰ κριτήρια ποὺ χρειάζονται διὰ παρομοίου εἴδους ἀξιολογήσεις, καταντᾷ ἀπαράδεκτον μὲ ἄλλα λόγια ἀπὸ τὸ σύγχρονον δημοκρατικὸν αἴσθημα, τὸ νὰ γίνωνται ἀντικείμενα διώξεων βιβλία, προϊόντα πνευματικά. Δηλαδὴ αἱ μορφαὶ τῆς ἀνθρωπίνης δημιουργίας, αἱ κατ’ ἐξοχὴν καὶ ἐκ τῆς φύσεώς των ἐλεύθεραι. Ἀκόμη καὶ ὅταν τὰ βιβλία περιλαμβάνουν προοδευτικὰς ἰδέας, αἱ ὁποῖαι συνήθως εἰς τὰ ὄμματα ὡρισμένων ἀρχῶν φαίνονται ἐπικίνδυνοι. Κακῶς. Πρῶτον διότι ὅπως ἔχει ἀπὸ τὴν ἱστορίαν διαπιστωθῆ, αἱ προοδευτικαὶ ἰδέαι δὲν εἶναι συχνὰ παρὰ ἄωροι ἀλήθειαι. Καὶ δεύτερον διότι, ἀσχέτως πρὸς τὸ καθῆκον τὸ ὁποῖον ὅλοι ἔχομεν ὅπως κρατήσωμεν μέσα μας θερμὸν τὸ ἰδεῶδες τοῦ Ἔθνους, δὲν ἠμπορεῖ μία σύγχρονος χώρα νὰ ζῇ ἀπομεμονωμένη μέσα εἰς τὰ Σινικὰ τείχη τῆς ὀπισθοδρομικότητος, χωρὶς νὰ ἐπικοινωνῇ κἂν μὲ τὰ μεγάλα πνευματικὰ ρεύματα τοῦ σημερινοῦ κόσμου». Καὶ ἄλλαι ἐν συνεχείᾳ ἐφημερίδες ἔγραψαν διὰ τὴν δίωξιν τοῦ βιβλίου. Ἡ ἐφημερὶς «Ἔθνος» π.χ. γράφει τὰ ἑξῆς: «Ἕνας ποιητὴς καὶ ἕνας μεταφραστὴς ἐδικάσθησαν προχθές, διότι ὁ πρῶτος ἔγραψε καὶ ὁ δεύτερος μετέφρασε βιβλία, τῶν ὁποίων τὸ περιεχόμενον ἐχαρακτηρίσθη ὡς «ἀνατρεπτικόν». Ὁ εἰσαγγελεὺς ὅμως, εὐφυὴς ἄνθρωπος, εἶπεν ὅτι ὁ δημιουργηθεὶς θόρυβος περὶ ἀνατρεπτικῶν ἰδεῶν κλπ. ἀπετέλεσε δυσφήμησιν τῶν ἀνοήτων αὐτῶν βιβλίων καὶ ἡρωποίησιν τῶν συγγραφέων, ἀνέφερε δὲ ὡς σχετικὸν προηγούμενον τὸν ἀφορισμὸν τοῦ Ροΐδη διὰ τὴν «Πάπισσα Ἰωάννα» του. Οἱ κατηγορούμενοι, φυσικά, ἠθῳώθησαν καὶ ἡ ὑπόθεσις αὕτη θ’ ἀποτελέσῃ — ἂς τὸ ἐλπίσωμεν — μάθημα διὰ τοὺς συχνά, εἰς παρομοίας περιπτώσεις, ἐπιπολαίως σπεύδοντας ἀστυνομικούς». Ἀλλὰ καὶ πρὶν ἀπὸ τὴν δίκην, τὸν τελευταῖον καιρόν, πολλαὶ ἐφημερίδες — «Καθημερινή», «Ἐλευθερία», «Βῆμα» ὡς καὶ ἡ «Ἑστία»—κατέκριναν τὴν ἀσυδοσίαν τοῦ μακκαρθισμοῦ. Τὸ συμπέρασμα ποὺ βγαίνει εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει ἀμέσως νὰ θέση τέρμα στὸν διωγμόν, νὰ ἀπολύσῃ τοὺς κρατουμένους συγγραφεῖς, ἐκδότας καὶ μεταφραστὰς καὶ νὰ δώσῃ ἐντολὴ στὰ ὄργανά της νὰ ἐγκαταλείψουν τὸ ἔργον τῶν τιμητῶν τῆς πνευματικῆς παραγωγῆς ὅπως ὁρίζουν τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ νόμοι. Παρὰ ταῦτα, ὅμως, τὸ Κράτος ἀφίνει ἐλεύθερα τὰ ρυπογραφήματα, τὰ γκακστερικὰ καὶ τὰς ψυχοφθόρους ταινίας, διότι καὶ αὐταὶ εἶναι ἀνοικτὰ βιβλία καὶ καταστρέφουν τὴν παιδικὴν ψυχήν. Ἕνεκα τούτου βλέπομεν καθημερινῶς εἰς τὰς ἐφημερίδας νὰ ἀναγράφουν ὅτι ὁ Α.Μ. π.χ., ἐτῶν 17 μαθητὴς συνελήφθη, διότι συνέπτυξε σπεῖραν μετὰ τοῦ Ε. Π. ἐτῶν 18, μὲ σκοπὸν νὰ συγκεντρώσουν χρήματα καὶ νὰ ταξειδεύσουν εἰς τὴν Βουλγαρίαν. Ἡ Κυβέρνησις ἐπ’ αὐτοῦ πρέπει νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν της καὶ νὰ λάβῃ τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα καὶ ν’ ἀφήσῃ ἐλευθέραν τὴν τέχνην καὶ γενικώτερα τὴν σκέψιν, διότι κυρίως ἡ ἐλευθερία τῆς σκέψεως εἶναι τὸ διακριτικὸν γνώρισμα τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὰ ζῷα. Πρέπει ν’ ἀφήσῃ ἐλευθέρους τοὺς Νεοέλληνας Λογοτέχνας νὰ ἐπιδοθοῦν εἰς τὸ σπουδαῖον ἔργον των. Διότι τὸ βιβλίον εἶναι ὁ καθρέπτης τῆς ἐξελίξεως ἑνὸς λαοῦ. Ἰδοὺ τί λέγουν ἐπιφανεῖς ἡγέται τοῦ πνευματικοῦ κόσμου διὰ τὸ βιβλίον: «Τὸ βιβλίον εἶναι τὸ κριτήριον τοῦ πολιτισμοῦ ἑνὸς λαοῦ». (Πὼλ Βαλερὺ) «Τὰ βιβλία εἶναι ὅπως καὶ οἱ ἄνθρωποι». (Βολταῖρος) «Ἡ ἀνάγνωσις τῶν καλῶν βιβλίων εἶναι συνδιάλεξις μὲ τοὺς τελειοτέρους ἀνθρώπους τοῦ παρελθόντος». (Καρτέσιος) «Οἱ σοφοὶ καὶ οἱ ποιηταὶ διὰ τῶν βιβλίων των ἐγείρονται ἀπὸ τοὺς τάφους των, στέκουν εἰς τὸ πλευρόν μας καὶ μᾶς νομοθετοῦν». (Λύττων) «Σπίτι χωρὶς βιβλία, δωμάτιον χωρὶς παράθυρα». (Μπύχνερ) «Διανοούμενος χωρὶς βιβλία, εἶναι σὰν τὸν ράπτη χωρὶς βελώνη». (Ἀδαμάντιος Κοραῆς) «Ὄργανα τῆς παιδείας ἡ χρῆσις τῶν βιβλίων ἐστί». (Πλούταρχος) «Τὸ βιβλίον διαλύει τὰ σκότη τῆς ἀμαθείας καὶ μᾶς γλυκαίνει τὸν πόνον». (Γκόρκυ) «Τὸ βιβλίον εἶναι ταμεῖον τῶν χρηστῶν ἠθῶν καὶ τῶν καλῶν νόμων». (Βησσαρίων) «Τὸ ἄσεμνον καὶ ἀκόλαστον βιβλίον ἐχρησίμευσεν εἰς τὴν διάπραξιν ἐγκλημάτων ἐναντίον τῶν ἠθῶν». (Γκιλερμὲ) «Τὰ βιβλία εἶναι οἱ καλύτεροι φίλοι τῶν γερόντων καὶ οἱ διδάσκαλοι τῆς νεότητος». (Σμάϊλς) Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι συνάδελφοι, ἐδῶ εἰς τὴν χώραν μας, ἡ ὁποία ὑπῆρξεν ἡ γενέτειρα τῆς ἐλευθερίας τῆς σκέψεως καὶ τοῦ λόγου, μεσοῦντος τοῦ 20οῦ αἰῶνος, νὰ στραγγαλίζωνται τὰ δικαιώματα τοῦ ἀνθρώπου.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζατζάνης, ἔχει τὸν λόγον.

§80Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Εἶναι γεγονός, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ μακρὰ ἱστορία τοῦ τόπου αὐτοῦ, τῆς κοιτίδος τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς Δημοκρατίας, τοῦ πνεύματος καὶ τῆς ἀρετῆς καὶ παντὸς ἀνωτέρου πνευματικοῦ ἐπιτεύγματος, ἔχει νὰ παρουσιάσῃ πλῆθος ἐξόχων προσωπικοτήτων ἀνωτέρας διανοήσεως, τὰ ἔργα τῶν ὁποίων ἔχουν φωτίσει ὁλόκληρον τὸν κόσμον καὶ ἔχουν ἀναγνωρισθῆ παντοῦ. Ἡ παράδοσις αὐτή, ἡ παράδοσις, δηλαδή, τοῦ ἀνωτέρου πνεύματος καὶ τῆς ἀνωτέρας διανοήσεως, συνεχίζεται καὶ σήμερον. Καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας ἡ Ἑλλὰς ἔχει νὰ παρουσιάσῃ ἐξεχούσας προσωπικότητας μεταξὺ τῶν ὁποίων τὴν πρώτην θέσιν κατέχει ὁ Νῖκος Καζαντζάκης. Εἶναι ὁμολογουμένως ὄχι μόνον τοῦ πνευματικοῦ κόσμου τῆς χώρας μας, ἀλλὰ καὶ τῆς ὑφηλίου ὁλοκλήρου καὶ εἶναι ἄπειρα τὰ ἐγκώμια, ὅτι ἀποτελεῖ ἄνθος τῆς διανοίας καὶ τοῦ πνεύματος ὁ Ν. Καζαντζάκης. Δυστυχῶς, ὅμως, ἐδῶ εἰς τὴν χώραν ὅπου ἐγεννήθη, ἐγαλουχήθη καὶ τὴν ὁποίαν ἐδόξασε καὶ δοξάζει, παρατηρεῖται τὸ περίεργον νὰ διώκεται τὸ πνευματικὸν ἔργον του. Διότι ὅσον καὶ ἂν θέλωμεν νὰ συγκαλύψωμεν μὲ τὴν σιωπηρὰν ἀναστολὴν τῆς διώξεως τῶν ἔργων του, δὲν ἀπαλλασσόμεθα τῆς εὐθύνης τῆς διώξεως, ἡ ὁποία ἐγένετο ὄχι μόνον ἀπὸ κατώτερα κρατικὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα ἐπὶ τέλους δὲν θὰ ἦσαν εἰς θέσιν νὰ κρίνουν τὸ ἀνοσιούργημα τῆς πράξεώς των, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὸ ἀνώτατον πνευματικὸν ἵδρυμα τῆς χώρας μας ἀπὸ τὴν ἐπίσημον Ἐκκλησίαν τῆς Ἑλλάδος διὰ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, τῆς ὁποίας ὁ προορισμὸς εἶναι νὰ καθοδηγῇ καὶ νὰ ἐξυψώνῃ τὸν πνευματικὸν κόσμον τῆς χώρας καὶ ὄχι νὰ τὸν ἐπαναφέρῃ εἰς τὸν σκοταδισμόν. Ὡς γνωστόν, ἡ Ἱερὰ Σύνοδος δι’ ἐγγράφου της πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης ἐζήτησε τὴν ποινικὴν δίωξιν καὶ τὴν καταδίκην τῶν ἔργων Καζαντζάκη, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἀποτελῇ στίγμα εἰς τὴν ὄντως ἐξόχως λαμπρὰν ἱστορίαν της. Δὲν εἶχεν ὅμως τὴν τόλμην νὰ λάβῃ τὰς ἀποφάσεις της ἐπὶ τοῦ ἀφορισμοῦ τοῦ Καζαντζάκη καὶ τῶν ἔργων του, ἀλλὰ ἠθέλησε νὰ παραπέμψῃ τοῦτο εἰς τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον. Τοῦτο ὀρθῶς πράττον ἐπανέφερε τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὴν Ἐκκλησίαν τῆς Ἑλλάδος, ὡς ἁρμοδίαν νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ θέματος τούτου, δίδον τοιουτοτρόπως μάθημα εἰς τὴν Ἐκκλησίαν τῆς Ἑλλάδος, ὅτι πρέπει νὰ ἀναλαμβάνῃ τὰς εὐθύνας ἀστόχων ἐνεργειῶν της. Τὴν Ἐκκλησίαν σέβομαι καὶ τιμῶ ὅσον ὀλίγοι. Καὶ τὸ ἔργον αὐτῆς οὐχὶ ἅπαξ ἔχω ἐγκωμιάσει. Διότι εἶμαι ἀπὸ ἐκείνους ποὺ πιστεύουν εἰς τὸν μεγάλον προορισμὸν καὶ τὴν σωτηρίαν ἐπίδρασίν της ἐπὶ τῆς κοινωνίας. Τοῦτο ὅμως δὲν μοῦ στερεῖ τὸ δικαίωμα κατακρίνω τὰς ἀντιθέτους πρὸς τὸν προορισμόν της πράξεις. Τὸ θέμα Καζαντζάκη ἐξήγειρεν, ὡς γνωστόν, ὄχι μόνον τὴν Ἑλληνικὴν διανόησιν καὶ τὴν Ἑλληνικὴν Κοινωνίαν, ἀλλὰ καὶ τὴν Παγκόσμιον τοιαύτην καὶ εἶναι γνωστὰ τὰ ψηφίσματα διαμαρτυρίας τῶν Δήμων τῆς Ἑλλάδος καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ Ἡρακλείου Κρήτης, τόπου γεννήσεώς του. Τὰ δημοσιευθέντα ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν καὶ παγκόσμιον τύπον καὶ αἱ ἐν γένει ἐκδηλώσεις κατὰ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Ἐκκλησίας, εἶναι γνωστά. Ἐπίσης εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐκ τοῦ δημιουργηθέντος σάλου ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἄφησε τὸ ζήτημα νὰ ἐκφυλισθῇ χωρὶς ὅμως τοῦτο νὰ τὴν ἀπαλλάσσῃ τῶν εὐθυνῶν της, ὡς δὲν ἀπαλλάσσει καὶ τὴν Ἐκκλησίαν καὶ ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ ἀποδώσουν ἀντιθρησκευτικὰς καὶ ἀντιχριστιανικὰς ἰδέας εἰς τὸν Καζαντζάκην. Ὁ Καζαντζάκης διαπνέεται ἀπὸ βαθὺ χριστιανικὸν καὶ θρησκευτικὸν αἴσθημα καὶ τὰ ἔργα του ἀποδεικνύουν ὅτι τὰ συναισθήματα αὐτὰ εὑρίσκονται εἰς ἀνώτερον βαθμὸν εἰς τὸν Καζαντζάκην παρὰ εἰς τοὺς διώκτας του. Τὸ ὅλον δὲ δημιουργηθὲν θέμα θὰ ἀποτελέσῃ μίαν μελανὴν σελίδα τῆς νεωτέρας πνευματικῆς μας ἱστορίας. Ἐξ ἀφορμῆς τῆς διώξεως τῶν ἔργων Καζαντζάκη εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐδόθη εὐκαιρία νὰ διωχθοῦν καὶ ἄλλα λογοτεχνικὰ ἔργα, νὰ διωχθοῦν ἐκδόται καὶ πωληταὶ τούτων καὶ νὰ ἐπιβληθῇ ἀκόμη λογοκρισία εἰς θεατρικὰ ἔργα. Πάντα ταῦτα ἀσφαλῶς, δὲν περιποιοῦν τιμὴν εἰς τὸ σημερινὸν Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς ἠθικῆς τάξεως τῶν πραγμάτων καὶ τῶν ὅσων ἐγένοντο εἰς βάρος προϊόντων τῆς Ἑλληνικῆς διανοήσεως, ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις, ἐφόσον τὸ θέμα ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ θέσιν καὶ νὰ δηλώσῃ ἀπεριφράστως ὅτι δὲν συμφωνεῖ εἰς ὅσα μέχρι σήμερον ἐγένοντο, σέβεται καὶ ἀναγνωρίζει τὸ ἔργον Καζαντζάκη καὶ θὰ σεβαστῇ καὶ θὰ κατοχυρώσῃ ἀπολύτως τὴν ἐλευθερίαν τοῦ πνεύματος καὶ τὴν Δημοκρατίαν εἰς τὴν χώραν μας. Τὴν ἀποκήρυξιν τῶν ἐνεργειῶν αὐτῶν καὶ τὴν ρητὴν διαβεβαίωσιν τοῦ σεβασμοῦ τῆς ἐλευθερίας τοῦ πνεύματος ἀναμένομεν ἀπὸ τὸν παριστάμενον κ. Ὑπουργὸν τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς παρὰ τῇ Προεδρίᾳ τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§82Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Προεδ. Κυβερν.). Ὡς πρὸς τὸν Καζαντζάκην, δὲν γνωρίζω διατὶ ὑπάρχει ἐπερώτησις. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀπαγόρευσις τῆς κυκλοφορίας τῶν ἔργων Καζαντζάκη. Συνεπῶς οἱ κύριοι συνάδελφοι θὰ ἔπρεπε νὰ γνωρίζουν ὅτι ἡ ἐπερώτησις δὲν ἔχει περιεχόμενον ἐπικρίσεως τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν ἄλλων βιβλίων τὰ ὁποῖα παρεμπίπτουν, ὡς ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλόδημος εἰς τὴν ὁμιλίαν του, ἔχω νὰ ἀναφέρω τὸ ὄνομα τοῦ Κορνάρου. Τὸ ὄνομα αὐτὸ ἀρκεῖ διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν σύλληψιν καὶ παραπομπὴν του εἰς τὴν ἐπιτροπὴν Ἀσφαλείας καὶ τὴν ἐξορίαν τοῦ κυρίου αὐτοῦ. Ὁ κ. Βουλόδημος παρακαλεῖται νὰ διαβάσῃ καὶ αὐτὸς τὰ βιβλία τοῦ Κορνάρου καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ ἐὰν εἶναι ὀπαδὸς τοῦ Κ.Κ. ἢ οὔ. Καὶ δὲν βλέπω διατὶ οἱ ὀπαδοὶ τοῦ Κ.Κ. οἱ ἀσκοῦντες προπαγάνδαν, πρέπει νὰ τιμωροῦνται καὶ νὰ μὴν ἐξορίζωνται ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι γράφουν ἓν βιβλίον. Ἀντιθέτως αὐτοὶ θὰ πρέπει νὰ τιμωροῦνται πάρα πάνω. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον θέμα, τὴν προληπτικὴν λογοκρισίαν τῶν θεατρικῶν ἔργων, ἔχω νὰ εἴπω ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ὅπως εἶπεν καὶ ὁ κ. Ζορμπᾶς, εἶναι νόμος ἰσχύων ἀπὸ μακροῦ χρόνου καὶ ὁ ὁποῖος δὲν ἐφηρμόσθη ἐπὶ ἀρκετὰ μακρὸν χρονικὸν διάστημα. Ἐφηρμόσθη διὰ πρώτην φορὰν μεταπολεμικῶς, τὸ 1951 ἐπὶ Κυβερνήσεως Κέντρου, διὰ τὸ θέμα τῶν ἀσέμνων. Εἰς τὸ θέατρον Παπαϊωάννου ὑπῆρχε μία Ἐπιθεώρησις γυμνῶν γυναικῶν καὶ ὁ τότε ὑπουργὸς ἐζήτησε νὰ ἐπιβληθῇ προληπτικὴ λογοκρισία, ἡ ὁποία εἶναι ἀπολύτως Συνταγματική, διότι τὸ ἄρθρον 14 τοῦ Συντάγματος ρητῶς ὁρίζει ὅτι ἰσχύουν αἱ ἀπαγορεύσεις προληπτικῆς λογοκρισίας ἐπὶ τῶν θεατρικῶν καὶ κινηματογραφικῶν ἔργων. Συνεπῶς, θὰ ἔπρεπε νὰ γνωρίζουν οἱ κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἔχει ἐφαρμοσθῆ καὶ πρίν, τὸ 1951, ὅταν κυβερνοῦσε τὸ Κέντρον. Παρῆλθε μία τριετία καὶ δὲν ἐχρειάσθη νὰ ἰσχύσῃ ἡ προληπτικὴ λογοκρισία. Τὸ 1955, πρὸ 6 μηνῶν, ἐζήτησαν ὡρισμέναι θρησκευτικαὶ ὀργανώσεις καὶ μία ὀργάνωσις προστασίας τῆς νεολαίας, νὰ ἀπαγορευθοῦν ὡρισμένα νούμερα Ἐπιθεωρήσεως τὰ ὁποῖα καθήπτοντο θρησκευτικῶν ὀργανώσεων καὶ ἰδίως Ἰσραηλιτικῶν καὶ τὰ ὁποῖα περιεῖχον ἄσεμνα καὶ ἰδίως γυμνά. Ἐζήτησεν ὁ τότε ὑπουργὸς ὁ κ. Λύχνος, νὰ περικοποῦν ἀπὸ τὰ θεάματα. Ἠρνήθησαν ὅμως τὰ θέατρα καὶ ἐπεβλήθη τότε ἡ λογοκρισία, ἡ ὁποία προβλέπεται ἀπὸ τὸν νόμον. Θὰ φέρῃ ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐντὸς 15 ἡμερῶν, ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος θὰ κωδικοποιῇ ὅλα αὐτὰ καὶ τότε ἡ Βουλὴ θὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκφράσῃ ἐπ’ αὐτοῦ τὴν γνώμην της. Δὲν συμφωνῶ καὶ ἐγὼ ὅτι πρέπει νὰ κάμνωμεν χρῆσιν ὁπότε θέλομεν τῆς προληπτικῆς λογοκρισίας, ἀλλὰ ὑπάρχουν περιπτώσεις ὅπου τὸ Κράτος, παρ’ ὅλον ὅτι δὲν ἔχει αὐτὴν τὴν διάθεσιν, εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ τὸ πράξῃ. Δὲν ἠμποροῦμεν ἀπὸ τὴν μίαν μεριάν, νὰ λέγωμεν ὅτι προστατεύομεν τὴν οἱανδήποτε θρησκείαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην μεριὰ νὰ τὴν ἀφήνωμεν ἔκθετον νὰ ὑβρίζεται εἰς τὰς Ἐπιθεωρήσεις ἢ ἀκόμη καὶ εἰς ὡρισμένα μᾶλλον σοβαρὰ θέατρα. Δι’ αὐτὸ ἐπεβλήθη ἡ προληπτικὴ λογοκρισία καὶ νομίζω ὅτι ἐπ’ αὐτῶν τῶν θεμάτων πρέπει νὰ διατηρηθῇ. Θὰ πρέπει μία ἐπιτροπὴ νὰ κρίνῃ ἐὰν τὰ θεατρικὰ ἔργα καθάπτωνται τῆς θρησκείας ἢ ἀποτελοῦν κίνδυνον διὰ τὴν νεολαίαν. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν ἐντὸς ὀλίγου χρονικοῦ διαστήματος νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην της ἐπὶ τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. ὑφυπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§84Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως ἀντιπαρῆλθε τὸ γεγονὸς τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς κυκλοφορίας τῶν φιλολογικῶν ἔργων ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀναφέρομαι, τοῦ Ντοστογιέφσκυ, Οὐγκὼ κλπ. Ὡς πρὸς τὸν Κορνάρον θὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Βουλόδημος. Νομίζω ὅμως ὅτι ὁ Κορνάρος εἶναι ἕνας λογοτέχνης καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ εἴμεθα περισσότερον ἐπιεικεῖς ἀπέναντί του καὶ εὐλαβεῖς λόγῳ τῶν ταλαιπωριῶν τὰς ὁποίας ὑπέστη. Ὡς πρὸς τὰ θεατρικὰ ἔργα, ὁ κ. ὑπουργὸς ἀνέφερεν ὅτι ἐφηρμόσθη ὁ προληπτικὸς ἔλεγχος τὸ 1951 εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν ἀσέμνων. Ἐὰν ἐφαρμοσθῇ εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτὰς δὲν εἶναι ἔξω καὶ τῶν ἰδικῶν μας ἀπόψεων. Ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Πειραιῶς ἀνέφερε συγκεκριμένον παράδειγμα, ἀλλὰ ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι συνεκινήθη ἡ Κοινὴ γνώμη ὅταν πρὸ 6 μηνῶν ἐπεβλήθη ἡ λογοκρισία, ὄχι διότι ἦτο τὸ θρησκευτικὸν θέμα, τῶν Ἰσραηλιτῶν, ἀλλὰ διότι ἔγινεν ἀπὸ πολιτικὴν σκοπιμότητα καὶ συγκεκριμένως διότι ἡ Ἐπιθεώρησις ἔπαυσεν ἐξυμνοῦσα τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ὁπότε ἡ Κυβέρνησις εὗρεν ἑαυτὴν θιγεῖσαν καὶ ἐπέβαλε τὴν λογοκρισίαν. Δι’ αὐτὸ ἐξηγέρθησαν ὅλοι καὶ δι’ αὐτὸ διαμαρτυρόμεθα καὶ ἡμεῖς καὶ ἀγωνιζόμεθα νὰ πείσωμεν καὶ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ λογοκρισία εἶναι ἐπικίνδυνος καὶ ἀπαράδεκτος εἰς τὴν Δημοκρατίαν. Ἀλλὰ ὅταν ἡ Κυβέρνησις στηρίζεται εἰς τὸν ἀνελεύθερον νόμον, ὁ ὁποῖος ἔγινε κατὰ τὴν κατοχὴν καὶ ἐπιβάλλει τὴν λογοκρισίαν, αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐφέραμεν τὸ θέμα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας διὰ νὰ διακηρύξωμεν μία διὰ πάντα ὅτι εἰς τὴν χώραν αὐτὴν ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ Ἐλευθερία καὶ ἡ Δημοκρατία, διότι αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ συμφέρον τῆς χώρας αὐτῆς. Ὡς πρὸς τὸν Καζαντζάκην διαμαρτυρόμεθα, διότι ἐδημιούργησεν ἡ Κυβέρνησις τὴν κατάστασιν αὐτὴν ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔργα Καζαντζάκη. Ἐὰν ἦτο μία ἄλλη φιλελευθέρα καὶ δημοκρατικὴ Κυβέρνησις, θὰ ἀπηγόρευε κάθε συζήτησιν καὶ δὲν θὰ ἐτόλμα οὔτε ἡ Ἱερὰ Σύνοδος, ἡ ὁποία ἐπελήφθη τοῦ ζητήματος καὶ δὲν θὰ εἶχε τὸ κουράγιο νὰ προχωρήσῃ εἰς τὰ ἔσχατα, διότι ἀντελήφθη τὴν γκάφα της. Ἐναντίον τοῦ πνεύματος τοῦ σκοταδισμοῦ διαμαρτυρόμεθα καὶ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἔχει ἡ διαμαρτυρία μας διὰ τὴν δίωξιν τοῦ ἔργου τοῦ Καζαντζάκη. Εἶναι εὐχῆς ἔργον, διότι οἱ πρῶτοι πολῖται τῆς χώρας αὐτῆς, οἱ Βασιλεῖς ἀντελήφθησαν τὸν κατήφορον εἰς τὸν ὁποῖον ὡδηγήθημεν διὰ τῆς διώξεως τοῦ ἔργου τοῦ Καζαντζάκη καὶ ἀποκατέστησαν, διότι ὡς ἀποκατάστασιν θὰ θεωρήσωμεν τὴν τιμήν, τὴν ὁποίαν ἔκαμον εἰς τὸν συγγραφέα νὰ συμπαρακαθήσουν εἰς γεῦμα καὶ νὰ τὸν δεχθοῦν εἰς ἀκρόασιν καὶ θὰ τελειώσῃ δι’ αὐτῆς τῆς ἐνεργείας τοῦ ἀνωτάτου Ἄρχοντος, θὰ τελειώσῃ εἰς τὴν χώραν αὐτὴν τὸ πνεῦμα τῆς διώξεως τῶν ἔργων τοῦ Καζαντζάκη καὶ ὁ ἄνθρωπος αὐτός, ὁ ὁποῖος τιμᾷ εἰς τὴν ξένην τὴν Ἑλλάδα, θὰ εὕρῃ δικαίωσιν πρῶτα εἰς τὸν τόπον αὐτόν, διότι τοῦ ἀξίζει, διότι εἶναι ἕνας συγγραφέας ποὺ μᾶς τιμᾷ ὅλους.

§85Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Τόσον δὲν τὰ ξεύρετε τὰ πράγματα, ὥστε ἡ Κυβέρνησις ἔδωσεν ἄδειαν εἰς μίαν ξένην κινηματογραφικὴν ἑταιρείαν καὶ τῆς παρέσχεν πᾶσαν συνδρομήν, διὰ νὰ καταστῇ δυνατόν, νὰ γυρίσῃ ἐδῶ ἕνα φὶλμ μὲ ὑπόθεσιν ἔργου τοῦ Καζαντζάκη. Αὐτὸ εἶναι τὸ πνεῦμα διώξεως περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε. Ποῦ τὰ μαζεύετε σεῖς τὰ πνεύματα, δὲν ξεύρω.

§86Α. ΒΟΥΛΟΔΗΜΟΣ. Δὲν ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ ἄλλως. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὸν Κορνάρον, νομίζω ὅτι εἶσθε λογικὸς καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ κρατᾶτε ἕνα ἄνθρωπον ἑτοιμοθάνατον.

§87Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως δὲν μὲ ἱκανοποίησε ποσῶς. Ἐμμέσως παρεδέχθη ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι δὲν ἦτο καὶ δὲν θὰ εἶναι διωκτέον τὸ ἔργον τοῦ Καζαντζάκη, ἀλλὰ ὅμως δὲν εἶχε τὸ θάρρος νὰ τὸ διακηρύξῃ κατὰ τρόπον ἐπίσημον, ἀλλὰ ἠθέλησε νὰ μεταφέρῃ τὴν εὐθύνην εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Συνόδου. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει, ἐφ’ ὅσον τῆς ἐδόθη ἡ εὐκαιρία, ἔστω καὶ ἀπόψε, μετὰ ἕνα ἔτος, νὰ διακηρύξῃ ὅτι κακῶς ἐδημιουργήθη ὁ σάλος εἰς βάρος τῶν ἔργων τοῦ Καζαντζάκη καὶ νὰ φανῇ ὅτι ἡ Κυβέρνησις τιμᾷ καὶ σέβεται τὸ ἔργον τοῦ Καζαντζάκη. Τοιοῦτόν τι δὲν εἴδομεν ἀκόμη.

§88Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπ. Προεδρ. Κυβερν.). Λυποῦμαι διότι ἐπὶ τρία χρόνια εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν δὲν ἐμάθατε πῶς γίνονται αἱ ἐπερωτήσεις καὶ πῶς ἀπαντοῦν ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων. Θὰ κάμετε ἐπερώτησιν μὲ ἐπίκρισιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς. Καὶ σᾶς εἶπα ὅτι δὲν ἀπηγόρευσεν ἡ Κυβέρνησις τὴν κυκλοφορίαν τῶν ἔργων τοῦ Καζαντζάκη. Ἐγὼ δὲν ἔρχομαι ἐδῶ διὰ νὰ σᾶς εἴπω διὰ τὸ καλλιτεχνικὸν ἔργον τοῦ Καζαντζάκη. Αὐταὶ εἶναι ἰδικαί μου γνῶμαι καὶ τὰς κρατῶ διὰ τὸν ἑαυτόν μου. Εἶσθε πολὺ μικρὸς νὰ μοῦ κάμετε παρατηρήσεις.

§89Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, νὰ σέβεσθε τοὺς συναδέλφους σας.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§91ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Τρίτην καὶ ὥραν 6 μ. μ. μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως, ἐρωτήσεις, ἀναφορὰς καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 9.30′ μ. μ.).