1955.04.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 74η.

Παρασκευὴ 8 Ἀπριλίου 1955.

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.45′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκελεστάθης, ὅπως ἀνωγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΓΚΕΛΕΣΤΑΘΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Θὰ πρέπει νὰ γίνῃ μία σύστασις εἰς τοὺς πρακτικογράφους διὰ νὰ προσέχουν διότι προστίθενται ὡρισμέναι λέξεις καὶ φράσεις αἱ ὁποῖαι ἀλλοιώνουν τελείως τὸ νόημα.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ φραστικὰς διορθώσεις μὴ ἀπασχολῆτε τὸ Σῶμα. Κάμνετε μίαν διόρθωσιν. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι καταπονοῦνται καὶ οἱ ὑπάλληλοι.

§5Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀλλοιώνεται τὸ νόημα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμετε διόρθωσιν. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ κ. Π. Λεβαντῆς, ὑπουργὸς Γεωργίας, σᾶς παρακαλεῖ πολὺ νὰ τὸν συγχωρήσετε, διότι δὲν δύναται νὰ παραστῇ ἀπόψε, λόγῳ τῆς χθεσινῆς κοπώσεως, ἀλλὰ εἶναι ἐδῶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Β. Καραμπίλιας ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφοράς κλπ.

§7Β. ΚΑΡΑΜΠΙΛΙΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Ἀλιπράντης, Π. Λιαροῦτσος, Ε. Ἀλιπράντης, Ν. Διγενόπουλος, Θ. Διακουμόπουλος, Ν. Ρηγόπουλος καὶ Μ. Κοτσώνης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαρρυθμίσεως τῆς φορολογίας Δημοσίων Θεαμάτων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Λεονταρίδης Φ. Νουρῆ, Θ. Διακουμόπουλος, Τ. Μιχαηλίδης, Γ. Χασάν, Χ. Γιουσούφ, Δ. Γρίβας, Α. Φωστηρίδης, Δ. Περάκης, Κ. Λαμπριανίδης καὶ Κ. Ποντίδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων «περὶ μέτρων προστασίας τῆς ἐπαρχιακῆς βιομηχανίας. Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Χατζηνικολῆς, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων περὶ μέτρων προστασίας τῆς ἐπαρχιακῆς βιομηχανίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Λ. Κίκας, Λ. Κουτσοπέταλος καὶ Α. Ἀντωνίου, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων «περὶ μέτρων προστασίας τῆς ἐπαρχιακῆς βιομηχανίας».

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Συζητοῦνται αἱ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἀπευθυνόμεναι ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις. Ὁ κ. Δ. Παπασπύρου ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς πολιτικῶν ἐξορίστων Ἁγίου Εὐστρατίου, ζητούντων χορήγησιν ἀμνηστίας κλπ.

§9Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορῶν τῶν Ἐμποροεπαγγελματοβιοτεχνῶν Παρνασσίδος, Χίου, Γυθείου κλπ. ζητούντων ἀναστολὴν τοῦ νέου ἐνοικιοστασίου.

§11Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι γεγονὸς ὅτι, τὸ νέον ἐνοικιοστάσιον ἔπληξε τὰς ἐπαγγελματοβιοτεχνικὰς τάξεις. Πανταχόθεν ἐξ ὅλων τῶν περιφερειῶν τῆς Χώρας, ἔρχονται διαμαρτυρίες διότι τώρα ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον τῆς ἐκτελέσεως τοῦ διατάγματος καὶ ἀποκαλύπτονται ἡ μία κατόπιν τῆς ἄλλης αἱ ἀτέλειαί του. Αἱ ἀτέλειαι τοῦ διατάγματος τοῦ ἐνοικιοστασίου πλήττουν κυρίως τὴν ἐπαγγελματοβιοτεχνικὴν τάξιν. Ἡ ἐπαγγελματικὴ στέγη ἐπλήγη καιρίως. Τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας διὰ τοὺς βιοπαλαιστὰς αὐτοὺς ἐξέλιπεν. Ἐπίσης ἡ ἄρσις τοῦ ἐνοικιοστασίου ἀπὸ τὰς μικρὰς κωμοπόλεις ἐδημιούργησε δυσχερείας, διότι ἀνεστάτωσε τοὺς ἐπαγγελματίας, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται εἰς τὰς κωμοπόλεις αὐτάς. Δὲν γνωρίζω τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ τὸ ζήτημα τῶν ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων, ὅπως ἀνασταλῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ἐνοικιοστασίου καὶ ἐπαναμελετηθῇ βάσει τῆς πείρας, ἡ ὁποία ἐκτήθη κατὰ τὸν ὀλίγον χρόνον ποὺ ἐφηρμόσθη τὸ διάταγμα, τὸ αἴτημα αὐτὸ εἶναι λογικὸν καὶ ἐπιβεβλημένον. Ἡ ὀλιγόμηνος ἀναστολὴ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ διατάγματος, θὰ ὠφελήσῃ καὶ τὰς παραγωγικὰς τάξεις καὶ τὴν ἐπαγγελματικὴν τάξιν καὶ τοὺς ἰδιοκτήτας, ὥστε νὰ μὴ δημιουργήσωμεν ἐξέγερσιν. Συνιστῶ τὰς ἀναφορὰς καὶ τὰ δύο αἰτήματα διὰ τὴν ἀναστολὴν καὶ τὴν ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου ἀπὸ τὰς μικρὰς πόλεις καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ διερμηνεύσῃ τὸ αἴτημα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὸ αἴτημα αὐτὸ τῶν παραγωγικῶν τάξεων, αἴτημα λογικόν, δίκαιον καὶ πανελλήνιον καὶ νομίζω ὅτι πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ δείξῃ κατανόησιν.

§12Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, δὲν ἀπομακρύνομαι ἀπὸ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἐκάματε προχθές, ὅταν ἐτέθη παρόμοιον θέμα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἀπὸ σχετικὴν ἐρώτησιν. Ἀλλὰ τὰ νομοθετήματα ὅταν γίνωνται, δὲν νομίζω κανεὶς νὰ πιστεύῃ, ὅτι γίνωνται, χωρὶς τὴν εὐχέρειαν τῆς διορθώσεως, ἐὰν ἀνακύψουν ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἄλλως δυνατὸν νὰ διορθωθοῦν, παρὰ διὰ νομοθετικῆς ρυθμίσεως. Δὲν νομίζω ὅτι ὁ κ. ὑπουργός, ἠμπορεῖ νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἐπίλυσιν θεμάτων, τὰ ὁποῖα, ἄλλως πως, δὲν δύνανται νὰ ἐπιλυθοῦν παρὰ διὰ νόμων, παρὰ διὰ μέτρων, τὰ ὁποῖα κυβερνητικῶς πρέπει νὰ ληφθοῦν. Αἱ παραμεθόριοι μικραὶ πόλεις, αἱ κάτω τῶν 3.000 κατοίκων, αἱ ὁποῖοι, δυστυχῶς, μὲ τὴν νοοτροπίαν ποὺ ἔχει τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ αἱ Κυβερνήσεις ἀπὸ τοῦ 1945, καὶ ἐντεῦθεν, δὲν θὰ ἠμπορέσουν νὰ γίνουν ἄνευ τῶν 3.000, ἀλλὰ πάντοτε κάτω τῶν 3.000, αἱ μικραὶ πόλεις, ἀντιμετωπίζουν δεινὸν τὸ ζήτημα τῆς στέγης. Ἐκεῖ φροντίζομεν νὰ κάνωμεν σπίτια καὶ ἔρχεται τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας μὲ μίαν μονοκονδυλιὰν καὶ προσπαθεῖ νὰ κτίσῃ λίγα σπίτια, διότι ὅλα εἰς τὴν παραμεθόριον περιοχὴν ἔχουν γίνει ρημαδιό. Ἔρχεται τώρα τὸ ἐνοικιοστάσιον καὶ δημιουργεῖ πρόβλημα στέγης εἰς τὴν Ἡγουμενίτσαν, τὴν Παραμυθίαν, εἰς Φιλιάτας καὶ γενικῶς εἰς τὰ σύνορα, ὅπου αἱ πόλεις δὲν ἔχουν πληθυσμὸν πλέον τῶν 3.000 κατοίκων. Ποῦ θὰ πᾶνε οἱ κάτοικοι αὐτοί; Ἔχω τὴν πληροφορίαν, κ. ὑπουργέ, ὅτι εἰς τὴν Παραμυθιὰν ἤρχισαν αἱ ἀγωγαὶ ἐξώσεων. Ποῦ θὰ στεγασθοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἀφοῦ ἀκόμη δὲν ἐστεγάσθησαν οἱ ἀνταρτόπληκτοι; Θὰ δημιουργήσωμεν νέον πρόβλημα. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ φανῶμεν τόσον ἄτεγκτοι. Ὑπάρχουν περιπτώσεις ὀρθῆς καὶ κοινωνικῆς ἰσότητος, εἰς τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ὑποχωρήσῃ ἡ ἄκαμπτος δήλωσίς σας.

§13Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§14Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ζήτημα τοὐλάχιστον ὅσον ἀφορᾷ τὰς πρωτευούσας καὶ τὰς πόλεις τῶν παραμεθορίων περιοχῶν.

§15Π. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν τῶν ἐμπορικῶν ἐπιμελητηρίων τῶν πόλεων. Θὰ εἶχεν ἡ συζήτησις κάποιο περιεχόμενον πρὶν τεθῇ ἐν ἰσχύϊ τὸ νέον ἐνοικιοστάσιον, ἀλλὰ σήμερον εἶναι ἀργά.

§16Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἀντιμετωπίζει τὴν περίπτωσιν τροποποιήσεως ἢ μεταβολὴν τῶν διατάξεων τοῦ ἐνοικιοστασίου. Δηλαδὴ τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης δὲν ἀντιμετωπίζει εἰσήγησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον μόλις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἀφοῦ ἐκτίθενται καὶ θὰ ἐκτεθοῦν ὡρισμένα παράπονα, τότε ἡ Κυβέρνησις ἤθελε σκεφθῇ ἂν περίσταται ἀνάγκη τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ ἐνοικιοστασίου καὶ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τότε τὰ παράπονα ὑμῶν ἢ τῶν ἄλλων παραπονουμένων δύνανται νὰ ὑποβληθῶσι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι θέλουσι ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν.

§17Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν μᾶς ἱκανοποίησεν ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης διὰ τὸ θέμα τοῦ ἐνοικιοστασίου. Τὸ θέμα τοῦ ἐνοικιοστασίου εἶναι κοινωνικὸν θέμα καὶ θὰ ἠθέλαμεν μίαν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης περίπου αὐτὸ εἶπε πρὸ ὀλίγου, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἀπὸ τῆς ἰδικῆς του πλευρᾶς δὲν ἔχει νὰ εἰσηγηθῇ τίποτε. Ἐὰν ὅμως, ἡ Κυβέρνησις κρίνῃ, ὅτι ὑπάρχει θέμα τότε θὰ ἐπιληφθῇ ἡ Κυβέρνησις τοῦ ζητήματος διὰ τοῦ ὑπουργείου Δικαιοσύνης. Νομίζω, ὅτι συμφωνεῖτε. Δὲν γνωρίζω, κ. ὑπουργέ, τῆς Δικαιοσύνης ἐὰν ἡρμήνευσα καλῶς.

§19Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Μάλιστα, κ. Πρόεδρε.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Σωματείου Πωλησάντων ἐπὶ Κατοχῆς, δικαιούχων προστασίας τοῦ Α. Ν. 1323)49 ζητοῦντος συμπλήρωσιν τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ Α. Ν. 1323)49 κλπ.

§21Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Καναβαριώτης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Δημάρχου Αἰγίνης ζητοῦντος τὴν λῆψιν μέτρων πρὸς ἀποχέτευσιν τῶν ἀκαθαρσιῶν Αἰγίνης κλπ.

§23Σ. ΚΑΝΑΒΑΡΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε εἰς τὴν Αἴγιναν ὑπάρχουν φυλακαί, αἱ ὁποῖαι στεγάζουν περὶ τοὺς 800 κρατουμένους. Ἡ Αἴγινα ὡς γνωστόν, προσφέρεται ὡς τουριστικὴ Νῆσος, λόγῳ τῶν φυσικῶν της καλλονῶν, τοῦ ἐξαιρετικοῦ κλίματος καὶ τῶν ἀρχαιοτήτων, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν εἰς τὴν Νῆσον. Εἶναι γνωστόν, ὅτι εἰς Αἴγιναν κάθε καλοκαῖρι καὶ ἀπὸ τὴν ἄνοιξιν μέχρι τὸ φθινόπωρον χιλιάδες ἐπισκεπτῶν παρουσιάζονται καὶ ἐπισκέπτονται τὴν Αἴγιναν. Λόγῳ τῆς ὑπάρξεως τῶν φυλακῶν καὶ τοῦ ὑπερβολικοῦ ἀριθμοῦ, ἴσως, τῶν κρατουμένων, ἔχει γίνει μία κατάστασις ἀπαράδεκτος ἐκεῖ, διότι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν ἠμποροῦν νὰ μείνουν ἐκεῖ δι’ εὐνοήτους λόγους καὶ δὲν ἐπιμένω νὰ τοὺς ὀνομάσω. Οἱ βόθροι τῆς φυλακῆς ὑπερχειλίζουν καὶ κάθε καλοκαῖρι δημιουργεῖται μία κατάστασις ἀπαράδεκτος. Εἰς τὰς φυλακὰς ὑπάρχει παραπλεύρως αὐτῶν, τὸ δεύτερον Δημοτικὸν Σχολεῖον Αἰγίνης καὶ λόγῳ τῆς καταστάσεως αὐτῆς οἱ ξένοι ἀποφεύγουν νὰ ἔρχωνται εἰς Αἴγιναν. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ τὰ δέοντα μέτρα. Πέρυσι, λόγῳ ἰδικῆς μου ἐπεμβάσεως κατώρθωσα νὰ μεταφέρω εἰς τὴν Αἴγιναν βυτιοφόρον αὐτοκίνητον, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκκενώσῃ τοὺς βόθρους ἀλλὰ τὸ αὐτοκίνητον αὐτὸ εἶναι ἀνεπαρκές, Πρέπει λοιπόν, νὰ ληφθοῦν ζωτικὰ μέτρα, ὥστε νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως λάβῃ τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα. Εἶναι τοῦτο ζήτημα ζωτικὸν διὰ τὸν τόπον.

§24Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἔχετε δίκαιον, κ. συνάδελφε, καὶ τὰ παράπονά σας εἶναι πραγματικά. Ἤδη ὅμως διετάχθη ἡ τεχνικὴ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, μετέβη ἐκεῖ καὶ ἀποκατέστησε τὴν λειτουργίαν τοῦ βυτιοφόρου αὐτοκινήτου καὶ ὁπωσδήποτε τὰ πράγματα ἀνταποκρίνονται εἰς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας. Τὸ θέμα εἶναι βασικώτατον καὶ ἐπὶ τούτου ἔγιναν μελέται ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου, αἱ ὁποῖαι συνεπληρώθησαν καὶ θὰ σταλοῦν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ διορθώσῃ περαιτέρω.

§25Σ. ΚΑΝΑΒΑΡΙΩΤΗΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας εἶπεν ὅτι εἶναι ἀναρμόδιον καὶ παραπέμπει τὸ θέμα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης.

§26Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Δὲν γνωρίζω ἐὰν τὰ χρηματικὰ μέσα θὰ μᾶς ἐπιτρέψουν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ἡ ὑπηρεσία μὲ βεβαιοῖ ὅτι διὰ τοῦ αὐτοκινήτου ἀντιμετωπίζονται αἱ ἐπείγουσαι ἀνάγκαι.

§27Σ. ΚΑΝΑΒΑΡΙΩΤΗΣ. Τὸ βυτιοφόρον εἶναι ἀνεπαρκές. Δεύτερον, θὰ ὑπάρξῃ ἕνας τρόπος, ἴσως προσωρινῆς τακτοποιήσεως τοῦ θέματος διὰ τῆς ἀποχετεύσεως εἰς τὴν θάλασσαν, μέχρις ὅτου ληφθοῦν τὰ ὁριστικὰ μέτρα.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ καθοριζόμενον χρονικὸν ὅριον συζητήσεως τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων παρῆλθε. Πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§29Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀν. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν προεξώφλησα καὶ παρὰ τὰς διαμαρτυρίας δύο ἢ τριῶν τὸ πολὺ συναδέλφων, ἑπομένως εἰς τὴν προεξόφλησιν τῆς φεμινιστικῆς διαθέσεως τῆς Βουλῆς ὁλοκλήρου καὶ κατ’ ἐξοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ παρεκάλεσα ὅπως ψηφισθῇ σήμερον τὸ νομοσχέδιον τὸ χαρακτηρισθὲν ἄλλωστε ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὡς ὑπηρεσιακὸν καὶ κατεπεῖγον, τὸ νομοσχέδιον «περὶ τῶν ἀσκουμένων ὑπὸ τῶν γυναικῶν δημοσίων λειτουργημάτων καὶ διορισμοῦ αὐτῶν εἰς δημοσίας θέσεις» ἐγγεγραμμένου εἰς τὴν σημερινὴν ἡμερησίαν διάταξιν νομοθετικῆς ἐργασίας. Θὰ παρεκάλουν ὅπως ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ προηγηθῇ τῶν ἐπερωτήσεων διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ συζήτησις δὲν εἶναι μακρὰ καὶ ὅτι ὅσοι λάβουν τὸν λόγον θὰ τὸν λάβουν διὰ νὰ ἐκδηλώσουν τὴν πλήρη συμφωνίαν των· (Χειροκροτήματα).

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ καὶ ἰδίᾳ ἡ Ἀντιπολίτευσις τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως;

§31ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐξ ὅλων τῶν πτερύγων τῆς Βουλῆς). Μάλιστα, μάλιστα.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῶν ἀσκουμένων ὑπὸ τῶν γυναικῶν δημοσίων λειτουργημάτων καὶ διορισμοῦ αὐτῶν εἰς δημοσίας θέσεις».

§33Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δεχόμεθα τὸ νομοσχέδιον ἐὰν δὲν ἔχῃ συζήτησιν. Ἐὰν πρόκειται νὰ γίνῃ συζήτησις τότε θὰ πρέπει νὰ κρατηθῇ καὶ νὰ συζητηθῇ μετὰ τὰς ἐπερωτήσεις.

§34Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Δὲν ὑπάρχει θέμα νὰ κρατηθῇ. Ὑπάρχει θέμα νὰ συζητηθῇ. Ἐὰν τινὲς τῶν κ. κ. συναδέλφων θελήσουν νὰ κρατήσουν τὸ νομοσχέδιον, τότε θὰ ἀναγκασθῶμεν καὶ ἐγὼ καὶ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐκφωνήσωμεν μακροὺς λόγους, ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ κουράσῃ τὴν Βουλήν. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐκ Τρικάλων συνάδελφον καὶ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Λεβαδείας συνάδελφον, ὁ ὁποῖος εἶναι νεώτατος εἰς τὴν σκέψιν, ὡς καὶ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Χίου συνάδελφον, ὁ ὁποῖος ἔχει προοδευτικὰς ἀρχάς, νὰ παραιτηθοῦν τοῦ λόγου.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὸ νομοσχέδιον; Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρεται τὸ σύνολον σχεδὸν τῶν βουλευτῶν, πλὴν ἐλαχίστων).

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τῶν ἀσκουμένων ὑπὸ τῶν γυναικῶν δημοσίων λειτουργημάτων καὶ διορισμοῦ αὐτῶν εἰς δημοσίας θέσεις».

§37Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν συνάδελφον κ. Σκούρα, ὡς ἐκπρόσωπον τῶν γυναικῶν ἐν τῇ Βουλῇ νὰ εἴπῃ ὀλίγας λέξεις πρὸς τὸ Σῶμα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§38Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Θὰ ὑπάρξουν ἀσφαλῶς καὶ ἄλλοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι θὰ θελήσουν νὰ ἀναπτύξουν τὰ ἀπόψεις των ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν θὰ λάβουν τὸν λόγον, τότε ἡ συζήτησις θὰ εἶναι μακρά, διότι καὶ ἐγὼ ὅπως καὶ ὁ σεβαστὸς συνάδελφος ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θὰ ὁμιλήσωμεν ἐπὶ μακρόν. Δι’ αὐτὸ θὰ παρεκάλουν νὰ γίνῃ δεκτὸν ἄνευ συζητήσεως τὸ νομοσχέδιον ἐφ’ ὅσον ὅλαι αἱ πλευραὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας εἶναι σύμφωνοι.

§39Λ. ΚΑΤΣΙΛΑΜΠΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι σοβαρώτατον τὸ νομοσχέδιον καὶ θὰ πρέπει νὰ ἀκουσθῶμεν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν τὴν συνεδρίασιν ἐπὶ 5 λεπτά.

(Ὥρα 7.05′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 7.20 μ. μ.)

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§42Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι συνάδελφοι, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ σημαντικοῦ ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας νόμου, ἀπὸ ἀπόψεως οὐσιαστικῆς, διότι τύποις δὲν ἐδημοσιεύθη ἀλλ’ ἐψηφίσθη, θεωρῶ ἀναγκαῖον ὅπως εἴπω ὀλίγας λέξεις. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὴν Βουλήν, ὅπως δεχθῇ νὰ προβῇ εἰς σχετικὴν δήλωσιν ἡ μόνη ἐκπροσωποῦσα τὸ γυναικεῖον φῦλον ἐν τῇ Βουλῇ, ἡ κ. Σκούρα. (Θόρυβος, φωναί, ὄχι, ὄχι).

§43Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Νομίζω ὅτι αὐτὸ δὲν σᾶς τιμᾷ.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι πρέπει νὰ εἴμεθα καὶ ὀλίγον ἁβροί.

§45Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐπιτρέψατέ μου αὐτὸ τὸ συνδετικὸν καὶ — καὶ αἰσθανόμενος τὴν ἐπιστημονικὴν ἀνάγκην, νὰ προβῇ εἰς μίαν δήλωσιν — θὰ παρακαλέσω νὰ πρόκειται μόνον περὶ δηλώσεως — νὰ προβῶ εἰς μίαν δήλωσιν ἐνδεχομένως διαφέρουσαν πρὸς τὰς ἡμετέρας ἀπόψεις, καὶ ὁ κ. Κατσιλάμπρος, συνάδελφος, κύρους, καθηγητὴς καρδιολογίας. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι διερμηνεύω ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς, ἐξαιρέσει ἐλαχίστων συναδέλφων, τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἰσχυρίσθη πρὸ πολλῶν αἰώνων ὁ μέγιστος τῶν ἀρχαίων φιλοσόφων, ὁ Πλάτων καὶ δὴ εἰς τὴν Πολιτείαν — εἶναι χαρακτηριστικὸν ὅτι τὸ ἰσχυρίσθη εἰς τὴν Πολιτείαν — ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἰσχυρίσθη ὁ Πλάτων κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 4ου π. Χ. αἰῶνος ὅτι ἀποτελεῖ ἀλήθειαν καὶ ὅτι τῆς ἀληθείας αὐτῆς ἐπικύρωσιν σημειοῖ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη ἀπόψε. Ὁ Πλάτων, ἰσχυρίζεται ὅτι δι’ ὅλα ἀνεξαρτήτως τὰ ἐπαγγέλματα, διὰ πάσας ἀνεξαιρέτως τὰς κοινωνικὰς ἀπασχολήσεις, αἱ γυναῖκες ἔχουν τὴν δυνατότητα συνεισφορᾶς ἀναλόγου πρὸς ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἔχουν οἱ ἄνδρες. Προβαίνει εἰς ὡρισμένας παρατηρήσεις, προβαίνει εἰς ὡρισμένας διακρίσεις, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ βασικὴ γραμμὴ τὴν ὁποίαν χαράσσει ὁ μέγιστος τῶν ἀρχαίων φιλοσόφων, εἶναι αὐτή. Καὶ πιστεύω ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος καὶ σεβαστὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης συνάδελφος εἶχε τὴν ἔμπνευσιν κατόπιν συνεργασίας μετὰ τοῦ Στρατάρχου Παπάγου καὶ ἡμῶν τῶν μελῶν τοῦ Συντονιστικοῦ Συμβουλίου νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀνταποκρίνεται, εἰς ἀνάγκην Ἐθνικήν, εἰς ἀνάγκην ἠθικὴν καὶ εἰς ἀνάγκην κοινωνικήν. Κύριοι συνάδελφοι, γνωρίζω ὅτι θὰ ὑπάρξουν ἐκ μέρους ὡρισμένων συναδέλφων ὡρισμέναι ἀντιρρήσεις μὴ θίγουσαι τὸ βάθος καὶ θέμα τῆς διακρίσεως τῆς οὐσιαστικῆς μεταξὺ τῶν δύο φύλων, ἀλλὰ ἀφορώσας τὴν θέσιν τοῦ ἄρρενος πληθυσμοῦ μέσα εἰς τὴν κοινωνίαν ἀπὸ ἀπόψεως ἀπασχολήσεως ἤ μᾶλλον ὑποαπασχολήσεως. Κύριοι συνάδελφοι τὸ παρὸν νομοσχέδιον δὲν θίγει κατ’ οὐσίαν τὸ θέμα καὶ δὲν ἀποτελεῖ κίνδυνον. Ἐν πρώτοις, δὲν ὀνομάζω ποτὲ κίνδυνον τὴν ἐκ μέρους γυναικῶν ἀξίαν κατάληψιν θέσεων, τὰς ὁποίας διεκδικοῦν καὶ ἄνδρες. Καὶ αἱ γυναῖκες καὶ οἱ ἄνδρες — ἂς ἀντιστρέψω τοὺς ὅρους — καὶ οἱ ἄνδρες καὶ αἱ γυναῖκες συνεισφέρουν εἰς τὴν θεμελίωσιν τῆς οἰκογενείας καὶ εἰς τὴν οἰκονομικὴν συντήρησιν τῆς οἰκογενείας. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη ὑπετίθετο ὅτι θὰ εἶχον δίκαιον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰς ἀντιρρήσεις, ἔχω πρόχειρον τὴν ἀπάντησιν. Αἱ θέσεις, αἱ κατὰ δεκάδας, αἱ κατὰ χιλιάδας μετρούμεναι, τὰς ὁποίας καταλαμβάνουν αἱ γυναῖκες διὰ τὸν α ἢ β λόγον εἶναι ὄχι ἐκεῖναι διὰ τὰς ὁποίας διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου θὰ παρασχεθῇ εἰς αὐτὰς ἡ δυνατότης τῆς εἰσόδου, ἀλλὰ εἶναι αἱ θέσεις τῶν διδασκαλισσῶν, τῶν δημοδιδασκαλισσῶν, εἶναι αἱ θέσεις τῶν δακτυλογράφων, εἶναι αἱ θέσεις τῶν ἐργατριῶν εἰς ὡρισμένους κυρίως κλάδους τῆς βιομηχανίας, ὅπως εἶναι ἡ κλωστοϋφαντουργία. Ἑπομένως εἶναι αἱ θέσεις ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ἤδη κατέχουν καὶ τὰς ὁποίας διεκδικοῦν διὰ τῆς προσπαθείας, τῆς ἐπιμονῆς καὶ ὑπομονῆς καὶ τῆς ἐργατικότητός των κατὰ τὸ διάστημα τῶν παρελθουσῶν δεκαετηρίδων. Ἢ μᾶλλον αἱ θύραι, αἱ ὁποῖαι ἀνοίγονται αὐτὴν τὴν στιγμήν, διὰ τοῦ νομοσχεδίου, δὲν εἶναι θύραι παρὰ μόνον στεναί. Πρόκειται περὶ τῆς πύλης τῆς στενῆς τῆς ἀγούσης εἰς τὴν ζωήν, ἡ ὁποία ἤδη ἀνάγεται διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Πρόκειται περὶ θέσεων, αἱ ὁποῖαι θέσεις διεκδικοῦνται ἀπὸ χιλιάδας καὶ αἵτινες δὲν καταλαμβάνονται παρὰ μόνον ἀπὸ δεκάδας. Ἐὰν μεταξὺ τῶν 50 λειτουργῶν τοῦ Δημοσίου εἰς τὸ ὑπ. Ἐξωτερικῶν, εἰς τὴν Δικαιοσύνην ἐπιτύχουν, καὶ 5, 10, 15 γυναῖκες, αὐτὸ δὲν θὰ ἀποτελέσῃ, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, βλάβην οὔτε ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ἐκείνην, ὑπὸ τὴν ὁποίαν θεωροῦν ὡρισμένοι ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ βλάβην, εἰς βάρος τοῦ ἄρρενος πληθυσμοῦ τῆς Χώρας. Ἑπομένως τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ δὲν εὐσταθεῖ καὶ ἂν ἀκόμη ἡ πηγὴ ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀντλοῦν οἱ κύριοι συνάδελφοι τοὺς ἐν τῷ προκειμένῳ δισταγμούς των εἶναι ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς, κοινωνικῆς καὶ ἠθικῆς τάξεως ὀρθή. Δηλαδή, καὶ ἂν ἀκόμη εἴπωμεν ὅτι πρέπει νὰ μειώσωμεν τὴν δυνατότητα συναγωνισμοῦ τῶν ἀνδρῶν ἐκ μέρους τῶν γυναικῶν εἰς τοὺς μεγάλους βαθμοὺς καὶ πάλιν ἐὰν παραδεχθῶ ὅτι ἡ ἄποψις αὐτὴ εἶναι ὀρθὴ — καὶ δὲν τὸ παραδέχομαι — καὶ πάλιν τὸ παρὸν νομοσχέδιον δὲν πρέπει νὰ ἀποκρουσθῇ ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν τὴν τοιαύτην ἄποψιν. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὴν μόνον τὴν παρατήρησιν εἶχα νὰ κάμω. Καὶ θέλω ἐπίσης νὰ εὐχαριστήσω ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰδικώτερον ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, τὴν Βουλήν, καὶ τὴν Συμπολίτευσιν καὶ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, διότι ἐδέχθη νὰ συζητήσῃ τὸ νομοσχέδιον σήμερον ἢ μᾶλλον τὸ ἐψήφισε κατ’ οὐσίαν ἄνευ συζητήσεως, τὸ ἐψήφισε κατ’ οὐσίαν ὁμοθύμως, τὸ ἐψήφισε κατ’ οὐσίαν μὲ ἐνθουσιασμὸν καὶ πίστιν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ κυρία Σκούρα ἔχει τὸν λόγον. Ἐφ’ ὅσον τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη παρακαλῶ νὰ ὁμιλήσητε δι’ ὀλίγων καὶ ἀπὸ τῆς θέσεώς σας.

§47Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Νομίζω ὅτι πλὴν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ὡς ὑπουργὸς λαμβάνει τὸν λόγον, οἱ ἄλλοι συνάδελφοι δὲν δύνανται νὰ ὁμιλήσουν, ἐπὶ ψηφισθέντος ἤδη νομοσχεδίου.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε δίκαιον. Ἀλλά, κ. Κουτσοπέταλε, εἶσθε παλαιὸς κοινοβουλευτικός. Τὸ νὰ ἐκφράσῃ τὰς εὐχαριστίας του ἕνας βουλευτής, οὔτε ἄηθες εἶναι οὔτε ἀντικανονικόν. Ἂς ὁμιλήσῃ ἡ κ. Σκούρα νὰ ἐκφράσῃ τὴν χαράν της.

§49Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Ὑπάρχει μία σαφὴς ὑπόσχεσις καὶ τοῦ Προέδρου καὶ τῆς Κυβερνήσεως ὅτι εὐθὺς μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ μετὰ τὰς ἀνακοινώσεις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως θὰ ὁμιλήσῃ ἡ βουλευτὴς κυρία Σκούρα. Ἐλπίζω ὅτι τόσον ὁ κ. Πρόεδρος ὅσον καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ θελήσουν νὰ τηρήσουν τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον ἔδωσαν ἐνώπιον ὁλοκλήρου τοῦ Σώματος.

§50ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, παρεκάλεσα τὴν κυρίαν Σκούρα νὰ εἴπῃ δύο λόγια ἀπὸ τῆς θέσεώς της διὰ νὰ τελειώνωμεν. Δὲν τὰ εἶπεν. (Ἐν τῷ μεταξὺ μέγας ἀριθμὸς βουλευτῶν διαμαρτύρεται καὶ δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ἀκούσῃ τὴν κυρίαν Σκούρα).

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἡσυχάσητε καὶ δὲν θὰ ἀφήσω νὰ ὁμιλήσῃ, ἀλλὰ θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰς ἐπερωτήσεις.

§53Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ἀπευθύνομαι εἰς σᾶς μὲ σεβασμὸν καὶ εὐλάβειαν καὶ νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ τηρηθῇ ἡ ὑπόσχεσις, ἡ ὁποία ἐδόθη. Γνωρίζετε τὸν σεβασμόν, τὸν ὁποῖον προσωπικῶς σᾶς ἔχω καὶ δὲν φαντάζομαι οὔτε ὅτι σεῖς θὰ θελήσητε νὰ μὴ τηρήσητε τὸν λόγον τὸν ὁποῖον ἐδώσατε.

§54Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Κύριοι συνάδελφοι, τὸ θέμα δὲν ἀφορᾷ ἐμὲ ὡς ἐκπροσωποῦντα τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ τὴν Βουλήν. Ἐγὼ διετύπωσα τὴν παράκλησιν, διότι ἐνόμισα ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ κυρία Σκούρα, νὰ λάβῃ τὸν λόγον, δεδομένου ὅτι ταὐτοχρόνως ἐκτὸς τῆς κυρίας Σκούρα θὰ πρέπει νὰ λάβῃ τὸν λόγον καὶ ὁ καθηγητὴς κύριος Κατσιλάμπρος, ὁ ὁποῖος ἔχει ὡρισμένας βασικὰς ἀντιρρήσεις. Καὶ ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Κατσιλάμπρος παραιτεῖται τοῦ λόγου, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι δὲν θὰ ὁμιλήσῃ οὐδεὶς ἄλλος βουλευτής, ἔστω τοῦ γυναικείου φύλου καὶ ἐφ’ ὅσον καὶ ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως πεπειραμένος κοινοβουλευτικὸς ὁ κ. Κουτσοπέταλος ἀπήτησε νὰ σταματήσῃ ἡ συζήτησις καὶ ὅτι μόνον ἡ Κυβέρνησις δικαιοῦται νὰ λάβῃ τὸν λόγον, δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐπιμείνω. (Χειροκροτήματα).

§55Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον... (Φωναί, διαμαρτυρίαι).

§56Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ὁμιλήσω... (Θόρυβος).

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε ἐκτὸς Κανονισμοῦ.

§58Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Ἐὰν δὲν μᾶς εἴχατε ὑποσχεθῆ ὅτι εὐθὺς μετὰ τὴν ψήφισιν θὰ ἐλάμβανε τὸν λόγον ἡ κ. Σκούρα, ἡμεῖς θὰ εἴχαμε κρατήσει τὸ σχέδιον νόμου.

§59Κ. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν ἕνα νομοσχέδιον εἰσάγεται πρὸς ψήφισιν εἰς τὴν Βουλήν, ἀκούονται οἱ εἰσηγηταὶ αὐτοῦ.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθωμεν.

§61Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Ἐξ ὑφαρπαγῆς ἐψηφίσθη.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν εἶχεν ὁμιλήσει ἡ κ. Σκούρα θὰ ἦσαν ὅλα ἐν τάξει, κ. Παπαγιάννη. Δὲν ἔχετε τὸν λόγον.

§63Κ. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ ἐπιμένω.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον.

§65Κ. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει θέμα Κανονισμοῦ. Ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον.

§67Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Παπαγιάννης θέλει νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τοῦ ἀρνηθῆτε τὸν λόγον.

§68Κ. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀκούσω ἕνα τῶν βουλευτῶν τῆς Βουλῆς, ἐγὼ θέλω νὰ ἀκούσω καὶ τὸν κ. Κατσιλάμπρον καὶ οἱονδήποτε ἄλλον...

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη.

§70Κ. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἐψηφίσθη.

§71Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον δὲν εἰσήχθη κανονικῶς. Ἡμεῖς πάντως ἀποχωροῦμεν τῆς συνεδριάσεως καὶ θὰ καταγγείλωμεν εἰς τὸν λαὸν ὅτι ἐξ ὑφαρπαγῆς ἠθελήσατε νὰ τὸ καταστήσητε νόμον τοῦ Κράτους χωρὶς νὰ συζητηθῇ.

§72Κ. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ. Κάμνω μίαν ἔκκλησιν, νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν μὲ ὡρισμένην τάξιν.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη.

§74Κ. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐψηφίσθη χωρὶς νὰ ἀκουσθοῦν οἱ εἰσηγηταὶ. Δὲν ἐξεφωνήθη.

§75Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Λυποῦμαι, κύριε Πρόεδρε, διὰ τὴν σημερινήν σας θέσιν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Ἀργυρόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του, σχετικῶς μὲ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ, κ. λ. π. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἅπαντες οἱ βουλευταὶ τοῦ Κόμματος τῶν Προοδευτικῶν ἀποχωροῦν τῆς αἰθούσης).

§77ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, ἡ ἐπερώτησίς μου δὲν στρέφεται κατὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Στρέφεται κατὰ τοῦ θεσμοῦ τοῦ ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Καθὼς εἶπον καὶ ἄλλοτε, ἔχομεν τὴν ξενομανίαν καὶ ἀντιγράφομεν θεσμοὺς ξένους, τοὺς ὁποίους ἔχουν κράτη μεγάλα, τὰ ὁποῖα ὅμως διατελοῦν ὑπὸ διαφόρους ἀπὸ ἡμᾶς συνθήκας. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ ὅτι παραλαμβάνομεν ξένους θεσμούς, τὸ κακὸν εἶναι, ὅτι δὲν τοὺς ἀντιγράφομεν ὡς ἔχουν, ἀλλὰ προσθέτομεν διαφόρους διατάξεις, αἱ ὁποῖαι μᾶς εἶναι συμφέρουσαι προσωπικῶς. Εἶχον εἴπει ἄλλοτε, ὅτι δὲν γνωρίζω ἐὰν ὁ ξενικὸς αὐτὸς θεσμός, ὠφέλησε τὸν στρατὸν καὶ τὴν ἀεροπορίαν. Ἀλλὰ κατόπιν τῆς γενομένης συζητήσεως ἐν τῇ Βουλῇ καὶ τοῦ νομοσχεδίου ποὺ ἐψηφίσθη, τὸ ὁποῖον ἀφεώρα τοὺς τρεῖς στρατιωτικοὺς κλάδους τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, ἐσχημάτισα τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐνῷ ὁ θεσμὸς δὲν ὠφέλησε τὸν στρατὸν καὶ τὴν ἀεροπορίαν, ὑπῆρξε καταστρεπτικὸς διὰ τὸ ναυτικόν. Δὲν ἐφανταζόμην, ὅτι μετὰ πεντήκοντα ὅλα ἔτη θὰ εὑρισκόμην καὶ πάλιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑψώσω τὴν φωνήν μου ὑπὲρ τῆς μαχητικῆς ἀναπτύξεως τοῦ στόλου. Ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅταν εἰς ἄλλην συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς εἶπον, ὅτι δὲν ἔχομεν στόλον, μοῦ ἀπήντησεν ἀπὸ τῆς ἐπισήμου ταύτης θέσεως, «ἔχομεν στόλον». (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Γʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Β. Βύζας). Κύριοι πρὸ 50 ἐτῶν ὁ στόλος μας εὑρίσκετο εἰς καλυτέραν θέσιν καὶ μαχητικότητα ἀπὸ ὅ,τι εἶναι σήμερον. Διότι τότε εἴχομεν τὰ τρία παλαιὰ ἀντιτορπιλλικὰ καὶ τὰ 5 τορπιλλοβόλα. Σήμερον δὲν ἔχομεν παρὰ μόνον βοηθητικὰ πλοῖα τὰ ὁποῖα κατατρώγουσι τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου Ναυτικῶν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε κύριοι βουλευταί, μίαν περιαυτολογίαν. Θὰ ἀναφερθῶ εἰς ἱστορικὰ γεγονότα, καὶ τοῦτο διότι τὰ ἱστορικὰ γεγονότα εἶναι χρησιμώτατα διὰ τοὺς νέους καὶ βοηθοῦν τὰ μέγιστα εἰς τὴν διαμόρφωσιν τῆς πολιτικῆς. Τότε λοιπόν, πρὸ 50 ἐτῶν, ὑπῆρχε πάντοτε παρ’ ἡμῖν μία ἀσυνεννοησία μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ. Αὐτὸ ἄλλως τε παρατηρεῖται καὶ εἰς ὅλα τὰ κράτη. Αὐτὴ ἡ ἀσυνεννοησία ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ὁ στρατὸς θέλει νὰ ὑποτάσσῃ τὸ Ναυτικόν, θέλει νὰ τὸ διοικῇ. Καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω τὸ ἑξῆς: Ὁ Ἰωάννης Μεταξᾶς, ὁ ὁποῖος ἦτο ἐξαιρετικῆς θεωρητικῆς μορφώσεως, ἀλλὰ εἶχε καὶ πρακτικὸν νοῦν, ὅταν ἐπανῆλθεν ἀριστοῦχος ἀπὸ τὴν Ἀκαδημίαν τοῦ Βερολίνου, ὑπεστήριξεν ὅτι τὸ ναυτικὸν δὲν χρειάζεται ὅτι τὰ ζητήματα θὰ λυθοῦν εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ ὅτι αἱ δαπάναι τοῦ ναυτικοῦ πρέπει νὰ δοθοῦν εἰς τὸν στρατόν. Τὸ πρᾶγμα κύριοι, μοῦ ἐπροξένησε μεγάλην κατάπληξιν, διότι ἐπρόκειτο περὶ τοῦ Ἰωάννου Μεταξᾶ καὶ ἠναγκάσθην νὰ τὸ ἀντιμετωπίσω καὶ ἀντεπεξῆλθον μόνος. Ἔγινε μία ἀρθρογραφία ἐπὶ σειρὰν ἡμερῶν εἰς τὴν «Ἑστίαν» τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1905 διὰ τῆς ὁποίας ἀρθρογραφίας ἀντετάχθην καὶ ἐξήγησα τί θὰ συμβῇ ἐν περιπτώσει πολέμου μὲ τὴν τότε ἐχθράν μας Τουρκίαν. Καὶ ἔλεγον, ὅτι καὶ ὁ στρατὸς θὰ ἡττηθῇ ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ τὸ ναυτικὸν νὰ προστατεύῃ τὰς μεταφοράς του καὶ τὰς ἀκτάς. Δὲν ἤρκεσε μόνον αὐτό, ἀλλ’ ἠναγκάσθην νὰ δημοσιεύσω καὶ ἓν σύγγραμμα: «Τὸ Ναυτικὸν Πρόγραμμα», ὡς ἐτιτλοφορήθη, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνέφερον τὰς προετοιμασίας τῆς Τουρκίας καὶ μὲ φωτογραφίας τῶν πλοίων της, ἀπεδείκνυον τὴν ναυτικὴν δύναμιν τῆς Τουρκίας. Τὸ σύγγραμμά μου αὐτὸ κύριοι, ἐδημιούργησε μεγάλην ἐντύπωσιν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην καὶ οὕτω ἐξηναγκάσθη ἡ Κυβέρνησις νὰ παραγγείλῃ τὰ πρῶτα ἀντιτορπιλλικὰ καὶ τὸν «Ἀβέρωφ» μὲ τὸν ὁποῖον ἐκερδίσαμεν τὸν πόλεμον. Εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ «Ἀβέρωφ» συνετέλεσα δι’ ὅλων μου τῶν δυνάμεων καὶ ἴσως ἦτο ἡ μεγαλυτέρα ὑπηρεσία ποὺ προσέφερα εἰς τὸν τόπον (χειροκροτήματα). Ἤδη, κύριοι συνάδελφοι, ἔρχομαι νὰ ἐξηγήσω τὸν θεσμὸν τοῦ ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Εἰς τὴν Ἀμερικὴν μετὰ τὴν καταστροφὴν τοῦ Πέρλ Χάρμπορ καὶ λόγῳ τοῦ ἐκτεταμένου τῶν θαλασσῶν εἶχον τὴν ἀνάγκην ἑνὸς συντονιστικοῦ ὑπουργείου μὲ ἐπὶ κεφαλῆς ἕνα ὑπουργὸν, ὥστε νὰ λαμβάνωνται ταχέως ἀποφάσεις. Δι’ ἡμᾶς ὅμως δὲν συνέβαινεν τὸ αὐτό, διότι ἐκτεινόμεθα ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ ἕως τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην ἕως τὸν Ναύσταθμον. Θὰ ἠδυνάμεθα συνεπῶς, δι’ ἑνὸς Ἑλληνοπρεποῦς νόμου νὰ λύσωμεν τὸ θέμα. Καὶ ἰδοὺ αἱ διαφοραὶ τοῦ ἰδικοῦ μας ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τῶν ὁμοίων ὑπουργείων τῆς Ἀμερικῆς καὶ τῆς Ἀγγλίας. Εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας καὶ τὴν Ἀγγλίαν, τὰ ὑπουργεῖα ἔχουν τοὺς ὑπουργούς των, ἤτοι τοὺς ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν, τῶν Ναυτικῶν καὶ τῆς Ἀεροπορίας. Ἡμεῖς τὰ καταργήσαμεν αὐτά. Ἔπειτα ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας καὶ τὴν Ἀγγλίαν δὲν ἔχει καμμίαν πειθαρχικὴν δικαιοδοσίαν ἐπὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν τριῶν κλάδων τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Ἀντιθέτως παρ’ ἡμῖν, ὁ ἀρχηγὸς τοῦ ΓΕΕΘΑ ἔχει πειθαρχικὴν ἐξουσίαν ἐπὶ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν τριῶν κλάδων. Τοῦτο θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι, τὸ θεωρῶ καταπληκτικόν. Εἰς τὸν Ἀμερικανικὸν νόμον, ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου τῶν τριῶν κλάδων εἶναι Πρόεδρος ἄνευ ψήφου, ὁ δὲ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, εἶναι Πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον δίδει συμβουλὰς ἐπὶ τῆς ἐξωτερικῆς ἀμύνης, εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Ἂς ἴδωμεν τώρα τὸν τραγέλαφον τῆς κακῆς ἀπομιμήσεως παρ’ ἡμῖν. Καταργοῦνται τὰ τρία πολεμικὰ ὑπουργεῖα, ἐνῷ εἰς τὴν Ἀμερικὴν οἱ τρεῖς πολεμικοὶ κλάδοι αὐτοδιοικοῦνται. Τὸ ἄρθρον 5 τοῦ ἰδικοῦ μας νόμου περὶ ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀναφέρεται εἰς τὰς δικαιοδοσίας τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἐὰν ἀναγνώσητε κύριοι βουλευταί, θὰ ἴδητε ὅτι εἶναι μᾶλλον ἄρθρον ἐφημερίδος παρὰ διάταξις νόμου. Ἔχει τόσας δικαιοδοσίας ὁ ὑπουργὸς τῆς ρηθῇ, θὰ τοῦ ἦτο δύσκολον νὰ τὰς βαστάσῃ. Δι’ αὐτὸ καὶ τὰς μεταβιβάζει κατὰ τὸν νόμον πάντοτε εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Εἰς τὸ ἄρθρον 12 τοῦ νόμου, παρὰ τὰ κρατοῦντα εἰς τὰ μεγάλα κράτη, δίδεται πειθαρχικὴ ἐξουσία εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Ναυτικοῦ. Κακῶς, διότι ἄλλα εἶναι τὰ καθήκοντα τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Ναυτικοῦ. Νὰ ἀσχολῆται, δηλαδὴ καὶ νὰ παρακολουθῇ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν πληρωμάτων καὶ τῶν ἀνδρῶν ἐν γένει τοῦ ναυτικοῦ καὶ ὄχι μὲ τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν. Ἕνας ἁπλοῦς ἑλληνικὸς νόμος θὰ ἠδύνατο νὰ τὰ τακτοποιήσῃ ὅλα καὶ εἶναι περίεργον, κύριοι βουλευταί, ὅτι οἱ Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι ἐδίδαξαν τοὺς νόμους εἰς τοὺς βαρβάρους νὰ μὴ δύνανται νὰ κάμουν ἰδικούς των νόμους, καλοὺς καὶ πρακτικοὺς ποὺ νὰ συνδυάζωνται μὲ τὴν ἰδιοσυγκρασίαν των. Ἐὰν ἤμην ὑπουργὸς θὰ ἔκαμα ἕνα νόμον μὲ 5 ἄρθρα. Θὰ ἔλεγα πρῶτον, ὅτι τὰ τρία πολεμικὰ ὑπουργεῖα διοικοῦνται ἀπὸ ὑπουργούς. Δεύτερον, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὴν πρωτοκαθεδρίαν καὶ συγκαλεῖ ὡς ἐκ τούτου τοὺς δύο ἄλλους εἰς κοινὴν σύσκεψιν καὶ ἀνταλλαγὴν γνωμῶν. Τρίτον, ὁ ἀρχηγὸς τοῦ ΓΕΣ δύναται νὰ καλῇ τοὺς δύο ἄλλους ἀρχηγοὺς τῶν Ἐπιτελείων πρὸς συνεργασίαν καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἐν περιπτώσει ἐπιστρατεύσεως, ἡ Κυβέρνησις ὁρίζει τὸν Ἀρχιστράτηγον, ὁπότε ὅλα αὐτὰ ὑπάγονται εἰς αὐτὸν καὶ αὐτὴ ἀκόμη ἡ Ἱερὰ Σύνοδος. Δὲν εἶμαι τῆς γνώμης, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ διαμάχη μεταξὺ Ἀνατολῆς καὶ Δύσεως εἶναι δυνατὸν νὰ λήξῃ ἄνευ πολέμου. Ὅταν δύο κόσμοι ἐξοπλίζωνται θὰ ἔλθῃ ἡ ἡμέρα ποὺ θὰ συγκρουσθοῦν. Ἀλλ’ ἡ Σοβιετικὴ Ρωσσία ἔχει τὴν πεῖραν τοῦ παρελθόντος. Γνωρίζει καλῶς ὅτι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τὴν κυριαρχίαν τῶν θαλασσῶν οὐδέποτε νικᾷ εἰς τὴν ξηράν. Αὐτό, κύριοι, εἶναι παλαιὸν δόγμα, καὶ ἀπόδειξις οἱ δύο μεγάλοι πόλεμοι. Ἐὰν ἡ Γερμανία τοὺς ἀπώλεσε τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν εἶχε τὴν κυριαρχίαν τῶν θαλασσῶν. Ἤδη, ἡ Ρωσσία ἀγωνίζεται διὰ νὰ ἀποκτήσῃ τὴν κυριαρχίαν αὐτὴν τῶν θαλασσῶν. Λέγω, τοποθετῶ τὴν κρίσιν αὐτὴν τῶν δύο κόσμων ὅτι μετὰ τέσσαρα ἕως ἕξ ἔτη οἱ Ρῶσσοι θὰ ἀποκτήσουν τὴν κυριαρχίαν τῶν θαλασσῶν, διότι ἤδη ἔχουν τὸν δεύτερον στόλον ἐπιφανείας εἰς τὸν κόσμον μετὰ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας. Ἔχουν 200 ὑποβρύχια νέου τύπου, καθ’ ἥν στιγμὴν οἱ Δυτικοὶ εἶχον τὴν ἀφέλειαν νὰ ἀφήσουν τοὺς λιμένας τῆς Γερμανίας εἰς τοὺς Ρώσσους, οἱ ὁποῖοι ἐπῆραν τὰ τελευταίου τύπου Γερμανικὰ ὑποβρύχια καὶ τοὺς Γερμανοὺς τεχνικοὺς εἰς τὴν Ρωσσίαν. Ἐάν, κύριοι, ἡ Ρωσσία κατορθώσῃ νὰ δημιουργήσῃ ἕνα στόλον ἀπὸ 800 ὑποβρύχια καὶ καταλάβῃ τὰς θαλάσσας, τότε τί γίνεται; Τὴν ἀπάντησιν θὰ τὴν εὕρετε, κύριοι βουλευταί, ἐὰν σκεφθῆτε ὅτι ἡ Γερμανία μὲ 100 ὑποβρύχια, εἶχε κυριολεκτικῶς ἀποκλείσει τὴν Ἀγγλίαν κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον διὰ τῶν βυθίσεων τῶν ἐμπορικῶν πλοίων. Ἐγὼ τότε εὑρισκόμην εἰς τὴν Μαδρίτην καὶ ἦλθεν ὁ ἀποσταλεὶς ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν Συνταγματάρχης Ντόνοβαν, καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι εἶχεν ἔλθει εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ὅτι ἐθαύμασε τὸν στρατὸν μας. Τοῦ ἀπήντησα καλὰ ὅλα αὐτὰ, ἀλλὰ δὲν μᾶς ἐβοηθήσατε μὲ μερικὰ ὑποβρύχια, διὰ νὰ ἐνοχλοῦμε τοὺς Ἰταλούς. Καὶ ἐσυνέχισα, ἐὰν δὲν βοηθήσῃ ἡ Ἀμερικὴ τὴν Ἀγγλίαν, τότε ἡ Ἀγγλία θὰ πεινάσῃ. Πράγματι, μὲ τὸν Ἀμερικανικὸν νόμον «περὶ ἐκμισθώσεως καὶ δανεισμοῦ», ἡ Ἀγγλία ἐνισχύθη. Ἔχω ἐδῶ, ὡς προεῖπον, δηλώσεις τοῦ Ἀμερικανοῦ Ναυάρχου, ὅστις κρούει τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου διὰ τὴν Ρωσσικὴν ναυτικὴν προπαρασκευήν. Οἱ ἐγκέφαλοι τοῦ ΝΑΤΟ σκέπτονται πῶς θὰ συγκεντρώσουν μερικὰς μεραρχίας. Ἐγὼ ποὺ δὲν εἶμαι ἐγκέφαλος διερωτῶμαι πῶς αὐτοὶ οἱ κύριοι δὲν σκέπτονται τὴν Ρωσσικὴν ναυτικὴν προπαρασκευὴν, ἡ ὁποία μαζὶ μὲ τὴν αὔξουσαν Κινεζικὴν δύναμιν ἀποτελεῖ μέγα κίνδυνον. Ἡ Κίνα, κύριοι βουλευταί, ἔχει σήμερον 5 ἑκατομμύρια στρατοῦ καλῶς ἐκγυμνασμένου εἰς τὰ νέα ὅπλα καὶ ἐντὸς 5ετίας τὰ 5 θὰ ἀνέλθουν εἰς 17. Ἐὰν λοιπὸν κινηθοῦν τὰ 20 ἑκατομμύρια τῶν Ρώσσων καὶ τὰ 17 τῶν Κινέζων, τότε διερωτῶμαι τί θὰ κάμουν οἱ ἐγκέφαλοι τοῦ ΝΑΤΟ; Ἀλλὰ κύριοι βουλευταί, οἱ Ρῶσσοι δὲν πρόκειται νὰ κινηθοῦν ἐὰν προηγουμένως δὲν ἔχουν ἐξασφαλίσει τὴν κυριαρχίαν τῶν θαλασσῶν. Καὶ διὰ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ προκείμενον, τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ὑπῆρξε καταστρεπτικὸν διὰ τὸν στόλον. Μοῦ εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι ἔχομεν στόλον. Ἐπαναλαμβάνω, ὄχι, δὲν ἔχομεν στόλον, ἔχομεν μόνον βοηθητικά, ποὺ κατατρώγουν τὸν προϋπολογισμόν. Μάχιμον στόλον δὲν ἔχομεν. Δὲν πρόκειται κύριοι βουλευταί, νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὴν ἀποκάλυψιν μυστικῶν τῶν στόλων, διότι εἶναι ὅλα εἰς ὅλους γνωστά, ἐκτὸς ἀπὸ τὴν Ρωσσίαν εἰς τὴν ὁποίαν τὰ πάντα εἶναι μυστικά, μὲ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς τελευταίως εἴχομεν τὴν ἀφέλειαν νὰ ἀνταλλάξωμεν καὶ ναυτικοὺς ἀκολούθους. Ὅπου ὁ μὲν ἰδικός μας ναυτικὸς ἀκόλουθος δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ μάθῃ τίποτε, ἐνῷ ἀντιστρόφως ὁ Ρῶσσος γνωρίζει τὰ πάντα... Ἔχομεν λοιπόν, τέσσαρα πεπαλαιωμένα ὑποβρύχια εὑρισκόμενα εἰς τὸ τέλος τῆς ζωῆς των καὶ οὐσιαστικῶς δύο ἀντιτορπιλλικά. Τὸ καταδρομικὸν «Ἕλλη» δὲν θὰ ἔχῃ σημασίαν. Ὑπάρχει ὅμως ἡ πεπαλαιομένη ἰδέα ἡ ὁποία ἐνισχύει τὴν κατάργησιν τοῦ στόλου, ὅτι ὑφίσταται ὁ 6ος Ἀμερικανικὸς στόλος. Αὐτὸ κύριοι, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι πλάνη, διότι οἱ Ἀμερικανοὶ ἔχουν καθορίσει σαφῶς τὴν ἀποστολὴν τοῦ 6ου στόλου, ὁ ὁποῖος δὲν πρόκειται νὰ τρέχῃ εἰς ἐνίσχυσιν πότε τῆς Ἑλλάδος, πότε τῆς Ἰταλίας καὶ πότε τῆς Τουρκίας. Ἀντιθέτως ἡμεῖς ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ τὸν βοηθήσωμεν. Ἀλλὰ ἡμεῖς δὲν θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ προστατεύσωμεν τὰ πλοῖα καὶ τὰς μεταφοράς μας. Ἔχομεν τοὐτέστιν 8 ἀγγλικὰ ἀντιτορπιλλικὰ τύπου «ΧΑΝΤ», 8 βοηθητικά, 2 κορβέττες, 5 ναρκαλιευτικά, κανονιοφόροι, ἁρματαγωγά, δεξαμενόπλοια, 8 ἀποβατικά, 13 ἀποβατικὰ στρατοῦ, 8 ἀκταιωρούς, 8 ἀκτοφυλακίδες, 6 πλοῖα ποδίσεως σημάτων, 1 ναυαγοσωστικόν, 4 φάρων, 1 ὑδρογραφικῆς ὑπηρεσίας, 2 πλωτοὺς γερανούς. Σᾶς ἐρωτῶ λοιπόν, ἀποτελοῦν ὅλα αὐτὰ μάχιμον στόλον; Ὡς γνωστόν, κύριοι βουλευταί, κατὰ τὸν περασμένον πόλεμον, τὰ Γερμανικὰ ὑποβρύχια εἶχον διασκορπισθῆ εἰς τὰς διαφόρους θαλάσσας. Ἕν τῶν ὑποβρυχίων τούτων μίαν ἡμέραν, ἐνεφανίσθη εἰς τὴν Λευκίμμην Κερκύρας, καθ’ ἣν στιγμὴν εἰς τὴν Κέρκυραν εἶχον καταπλεύσει ἀθρόως τὰ συμμαχικὰ πλοῖα. Περὶ τούτου μὲ ἐπληροφόρησαν ἀμέσως. Εὐθὺς ὡς ἐπληροφορήθη τοῦτο ὁ Γάλλος πρόξενος, ἦλθε καὶ μὲ ἠρώτησε ἐὰν ἔχω γνῶσιν τοῦ γεγονότος τούτου. Εἰς καταφατικήν μου ἀπάντησιν, μοῦ ἐπέστησε τὴν προσοχὴν, διότι ἀνέχομαι νὰ παραβιάζεται ἡ οὐδετερότης τῆς Κερκύρας. Τότε τοῦ ἀπήντησα, ὅτι πρόκειται περὶ Γαλλικοῦ ὑποβρυχίου καὶ ὅτι δὲν διεμαρτυρήθην ἀκριβῶς διὰ νὰ μὴ θεωρούμεθα ὡς γερμανόφιλοι. Ὡς ἦτο ἑπόμενον, ὁ ἐν λόγῳ πρόξενος ἔφυγε κατῃσχυμένος. Φαντασθῆτε λοιπόν, τί θὰ γίνῃ ἐὰν ἀπὸ τὰ νεωτάτου τύπου ὑποβρύχια στείλουν εἰς τὴν Μεσόγειον μόνον 100.

§78Γ. ΜΟΔΗΣ. Πολὺ σκοτεινὰ βλέπετε τὰ πράγματα κ. Ναύαρχε.

§79ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὰ βλέπω σκοτεινά, κ. συνάδελφε, ἀλλ’ ἁπλῶς τὰ βλέπω μὲ τὰ μάτια καὶ τὴν συνείδησιν τοῦ στρατιωτικοῦ.

§80Ε. ΛΟΥΛΑΚΑΚΗΣ. Ἔχετε τὴν γνώμην κ. συνάδελφε, ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε νὰ δοθοῦν εἰς τὴν δημοσιότητα; Αὐτὰ ἀποτελοῦν ἐπίσημον ἔκθεσιν. Δὲν πρέπει νὰ λέγωνται δημοσίᾳ. Θίγετε μὲ αὐτὸ τὸ Βασ. Ναυτικόν.

§81ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω αὐτά, κ. συνάδελφε, ὑπείκων εἰς τὸν κανόνα ὅτι ἡ ἀλήθεια σώζει τὰ πράγματα. Δὲν εἶναι ἐξ ἄλλου ταῦτα ἄγνωστα εἰς τὸν λαόν. Ἡ νῆσος Σάσων ἀνῆκε εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τοῦ 1863. Τοῦτο ὅμως τὸ ἠγνόουν αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις. Οὐδεὶς ἀπέδιδε σημασίαν εἰς τὴν ἄγονον ταύτην νῆσον. Κακῶς ὅμως, διότι ἡ νῆσος αὕτη καλύπτει ὡς προπύργιον τὸν ὅρμον τῆς Αὐλῶνος. Τοῦτο ὅμως οὐδὲ οἱ Ἄγγλοι ἐπρόσεξαν, διότι ἐνῷ ἐζήτησαν νὰ κατεδαφισθοῦν τὰ φρούρια τῆς Κερκύρας, ὅπερ καὶ ἐγένετο, παρὰ τοὺς ἀγῶνας τοῦ Χαριλάου Τρικούπη, δὲν κατέβαλον τὴν αὐτὴν προσοχὴν διὰ τὴν Σάσωνα, νομίζοντες ἴσως, ὅτι ἡμεῖς δὲν θὰ διεκδικήσωμεν τὴν Βόρειον Ἤπειρον. Εἰς τὴν νῆσον ὅμως ταύτην πολλάκις κατέφυγον διάφορα πλοῖα καὶ τελευταίως μάλιστα κατέφυγεν ἐκεῖ καὶ ἕν καταδρομικόν. Τὸ ἔτος 1912 κατελάβομεν τὴν νῆσον ταύτην διὰ τὴν ὁποίαν, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἐγνωρίζομεν ὅτι πρὸ πολλοῦ ἀνῆκεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐγὼ πρῶτος ἀπεκάλυψα εἰς τὸ σύγγραμμά μου τὸ 1945. Οἱ Ἰταλοὶ οἱ ὁποῖοι ἐγνώριζον τὴν σημασίαν τῆς νησῖδος, ἐζήτησαν καὶ ἐπέτυχον τὴν παραχώρησιν ταύτης ἀπὸ τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον, χωρὶς μάλιστα νὰ γίνῃ περὶ τούτου νόμος ὡς ἀπαιτεῖ τὸ Σύνταγμα. Πῶς τις λοιπόν, ἀντιλαμβάνεται τὴν ἰδιαιτέραν σημασίαν τῆς νήσου αὐτῆς, ἡ ὁποία, ἐν περιπτώσει πολέμου, παρ’ ὅλον ὅτι εὑρίσκεται εἰς τὰ χωρικά μας ὕδατα θὰ ἀποτελέσῃ σταθμὸν ἐχθρικῶν ὑποβρυχίων. Δι’ αὐτὸ ἀνησυχῶ καὶ ἀνέφερον τὰ ὅσα ἀνέφερον περὶ τῆς νήσου ταύτης. Διότι ἔχω πολεμήσει, νομίζω ὅτι ἔχω δικαίωμα νὰ ἀναφέρω ὅλα αὐτὰ καὶ μάλιστα ὅταν βλέπω ὅτι οἱ φίλοι μας Ἀμερικανοὶ κατέστησαν τὴν Τουρκίαν δύναμιν ἰσχυροτέραν ἡμῶν. Ἴσως ἡ ἐπερώτησίς μου αὐτὴ δὲν θὰ εἶχεν ἰδιαιτέραν σημασίαν, ἐὰν δὲν ἤθελον διὰ ταύτης νὰ ὑποκινήσω τὴν ἀντιπολίτευσιν νὰ βοηθήσῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν λῆψιν ὡρισμένων μέτρων. Ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ καταγγείλῃ τὴν συνθήκην οὐδετερότητος τῆς Κερκύρας, διότι καὶ οἱ Ἄγγλοι καὶ οἱ Γάλλοι κατ’ ἐπανάληψιν τὴν παρεβίασαν. Ἐὰν τοῦτο εἶχε γίνει, θὰ ὑπῆρχε δυνατότης νὰ εἴχομεν ἐκεῖ μερικὰ ἀντιαεροπορικὰ καὶ νὰ μὴ ὑφίστατο ἡ Κέρκυρα τὰς ζημίας ποὺ ὑπέστη κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1940 ἀπὸ τὰ Ἰταλικὰ ἀεροπλάνα. Καὶ τώρα, καταστρέφων, ὅπως λέγουν, τὸν λόγον μου, ἔρχομαι νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι θὰ ἠδύναντο νὰ πλουτίσουν μὲ μερικὰ σκάφη τὸ Β. Ναυτικόν, ἐὰν ἡμεῖς εἴχομεν τὴν δυνατότητα νὰ συντηρῶμεν περισσότερα σκάφη τῶν ὅσων ἤδη ἔχομεν. Διότι οἱ μεγάλοι μας σύμμαχοι δὲν διατηροῦν τὰ πολεμικά των σκάφη περισσότερον ἀπὸ 10 ἕως 15 ἐτῶν, ἐνῷ ἡμεῖς, λόγῳ τῆς καλῆς συντηρήσεως ποὺ κάμνομεν εἰς αὐτά, ἔχομεν τὴν δυνατότητα νὰ τὰ διατηρῶμεν ἐπὶ πολὺ περισσότερον χρόνον. Θὰ ἠδύναντο, λοιπόν, οἱ μεγάλοι μας σύμμαχοι νὰ μᾶς δώσουν τινὰ ἐκ τῶν σκαφῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουν πρὸς διάλυσιν. Πρὸς τοῦτο ὅμως ὑπάρχει ἀντίρρησις, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβαρύνωμεν ἔτι περισσότερον τὸν προϋπολογισμὸν μὲ στρατιωτικὰς δαπάνας, διότι, ὡς γνωστόν, ἡ διατήρησις τῶν σκαφῶν στοιχίζει πάρα πολλὰ εἰς τὸ Κράτος, εἰς τὰς στρατιωτικὰς δὲ δαπάνας ὁ προϋπολογισμὸς συμβάλλει κατὰ τὰ ⅔. Δι’ αὐτὸ ἐπὶ τοῦ παρόντος εἶναι δυνατὸν καὶ πρέπει νὰ ζητήσωμεν τὴν ἀντικατάστασιν μόνον τῶν 4 παλαιῶν ὑποβρυχίων μας καὶ 4 ἀντιτορπιλλικῶν, ὁπότε θὰ ἔχωμεν τὴν αὐτὴν ὡς καὶ σήμερον, δαπάνην καὶ ἴσως μόνον κατά τι ἀνωτέραν. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ πρέπει νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι ὁ στόλος μας ὑπάρχει κίνδυνος νὰ πέσῃ ἐντὸς βραχυτάτου χρονικοῦ διαστήματος, ἐλλείψει τῶν ἀναγκαιούντων ἀνταλλακτικῶν. Δι’ αὐτὸ παρίσταται ἀνάγκη νὰ κάμωμεν διάβημα εἰς τὸ ΝΑΤΟ νὰ αὐξήσῃ τὴν παρεχομένην ὑπὸ τούτου βοήθειαν διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν στρατιωτικῶν μας δαπανῶν. Ἴσως ὅμως καὶ ἔτι περαιτέρω φορολογίαν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, τὴν ὁποίαν οὕτω εὐχαρίστως θὰ ἐδέχετο, ἐὰν ἐγνώριζεν ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ ἱεροῦ τούτου σκοποῦ. Καὶ διὰ νὰ κάμωμεν καὶ ὀλίγον χιοῦμορ, ἔχω νὰ προτείνω τὴν ἑξῆς φορολογίαν ἥτις ἀφορᾷ ἡμᾶς αὐτούς. Εἰς τὰς ἀρχαίας Ἀθήνας ὑπῆρχε νόμος, δυνάμει τοῦ ὁποίου ὁ ἀγορητὴς εἰς τὴν Πνύκα, ὤφειλε νὰ μὴ ἐξέρχεται τοῦ θέματος καὶ νὰ κρατῇ τὰς χεῖρας του ἐντὸς τοῦ χιτῶνος. Ὁ ἐξάγων τὴν μίαν χεῖρα ἐκ τοῦ χιτῶνος. ἐπλήρωνε πρόστιμον 50 δραχμῶν. Ἐὰν λοιπὸν ἐτίθετο εἰς ἐφαρμογὴν ἕνας τοιοῦτος νόμος, θὰ προέκυπτον μεγάλα εἰσοδήματα, διότι πολλὰς χειρονομίας ἔχει ἴδει τὸ βῆμα τοῦτο. Καὶ μάλιστα ἔχομεν πλείστας περιπτώσεις, καθ’ ἃς γίνονται χειρονομίαι καὶ μὲ τὰς δύο χεῖρας, ὁπότε θὰ πρέπει νὰ καταβάλεται διπλάσιον πρόστιμον. Λυποῦμαι ποὺ δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀκούσῃ τὴν πρότασίν μου ταύτην. (Χειροκροτήματα). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος κ. Κ. Γ. Ροδόπουλος).

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἔχει τὸν λόγον.

§83Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντ. Κυβερν. Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Κύριοι συνάδελφοι, παρηκολούθησα καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὸ αὐτὸ ἐπράξατε καὶ ὑμεῖς, μὲ πολλὴν προσοχὴν καὶ ἰδιαίτερον σεβασμὸν ὅσα ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος, ὁ διακεκριμένος ναυτικός, ὁ διακεκριμένος διπλωμάτης καὶ ὁ διακεκριμένος πολιτικός, ὁ κ. Ἀργυρόπουλος εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Δὲν ἐθεώρησα ἀναγκαῖον καὶ δὲν ἐθεώρησα ὀρθὸν νὰ διακόψω τὸν ναύαρχον κ. Ἀργυρόπουλον, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι πρὸς στιγμὴν κατέλαβε καὶ ἐμὲ ὁ πειρασμός, ὁ ὁποῖος ὤθησε τὸν ἐξ Ἡρακλείου συνάδελφον κ. Λουλακάκην εἰς τὴν διατύπωσιν ὡρισμένης διακοπῆς. Δὲν ἐθεώρησα, λέγω, παρὰ τοῦτο ἀναγκαῖον νὰ διακόψω τὸν ναύαρχον κ. Ἀργυρόπουλον, διότι πρῶτον μὲν ἔχει τοιαύτην πεῖραν, εἶναι μόνος εἰς θέσιν νὰ διαγνώσῃ τὰς συνεπείας τῶν λόγων του, ἔχει τοιαύτην λέγω, πεῖραν γενικῶς ὄχι μόνον εἰς τὸν στρατιωτικὸν τομέα, μὲ συγχωρεῖτε κ. Ἀργυρόπουλε, εἰς τὸν ναυτικὸν καὶ ὄχι εἰς τὸν στρατιωτικόν, εἰς τὸν ναυτικὸν τομέα καὶ εἰς τὸν διπλωματικὸν καὶ τὸν πολιτικόν, ὥστε ἐπερίττευεν οἱαδήποτε ἐκ μέρους μου ὑπόδειξις ὅτι ἡ τοιαύτη ἤ τοιαύτη ἐκ μέρους του ἀποκάλυψις ἀριθμῶν ἤ δεδομένων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ βλάψῃ. Εἶναι ἄλλως τε καὶ αἱ δύο ἀπόψεις ἰσχυραί. Καὶ ἐκείνη τὴν ὁποίαν ὁ κ. Λουλακάκης ὑπεστήριξε, διακόψας τὸν κ. Ἀργυρόπουλον ὅτι ὡρισμένα πράγματα δὲν πρέπει νὰ λέγωνται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀλλὰ καὶ ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ ναύαρχος κ. Ἀργυρόπουλος, ὅτι πρέπει νὰ λέγωνται, διότι ἐφ’ ὅσον ἀποτελοῦν ἀλήθειαν ἴσως λεγόμενα ὠθοῦν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἐπιτέλεσιν τοῦ ἔργου της καὶ εἰς τὴν προώθησιν τοῦ ζητήματος. Ἄλλως τε, καὶ σπεύδω ἐξ ἀρχῆς νὰ προβῶ εἰς αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, πρῶτον μὲν εἶμαι καὶ ἐγὼ βέβαιος, ὅπως καὶ ὁ κ. Ἀργυρόπουλος, ὅτι πόσαι εἶναι αἱ μονάδες τοῦ στόλου μας εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους καὶ δὲν χρειάζεται μάλιστα ἡ ἄφιξις ναυτικῶν ἀκολούθων διὰ νὰ πληροφορηθοῦν αἱ διάφοροι Πρεσβεῖαι ποία εἶναι ἡ δύναμις καὶ ἡ κατάστασις τοῦ στόλου μας. Δεύτερον δὲ διότι, αὐτὴ κυρίως εἶναι ἡ οὐσιαστικωτέρα παρατήρησις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμμερισθῶ, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἀφῆκα τὸν κ. Ἀργυρόπουλον νὰ εἴπῃ ὅσα εἶπε χωρὶς νὰ τὸν διακόψω, διὰ νὰ προβῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν σχετικὴν τοὐλάχιστον ἀνασκευὴν τῶν ὅσων εἶπε, δὲν εἶναι δυνατόν, λέγω, νὰ συμμερισθῶ τὴ μελανὴν εἰκόνα τὴν ὁποίαν ἔδωσεν, οὔτε ὡς πρὸς τὴν γενικὴν παγκόσμιον θέσιν τῶν προβλημάτων, οὔτε ὡς πρὸς τὴν εἰδικὴν κατάστασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ στόλου. Δὲν θὰ εἰσέλθω κ. συνάδελφοι, εἰς τὸ γενικὸν θέμα τῆς παγκοσμίου καταστάσεως. Βεβαίως γίνεται μία μεγάλη προσπάθεια καὶ ἐκ μέρους τοῦ ἑνὸς κόσμου, τοῦ ἐλευθέρου κόσμου εἰς τὸν ὁποῖον καὶ ἡμεῖς ἀνήκομεν, καὶ ἐκ μέρους τοῦ ἄλλου κόσμου, ὅπως ἀποκτηθῇ εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς, εἰς οἱονδήποτε τομέα ἡ ὑπεροπλία. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι ποτὲ δυνατὸν νὰ ἀποκτηθῇ εἰς τοὺς κρισίμους τομεῖς ἡ ὑπεροπλία, οὐδεὶς δὲ εἶναι δυνατὸν νὰ προεξοφλήσῃ ἀπὸ τῆς στιγμῆς αὐτῆς, ποῖος θὰ εἶναι ὁ κρισιμώτερος ἐκ τῶν κλάδων καὶ τομέων καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶ, ὅτι θὰ προλάβουν οἱ μὴ διεπόμενοι ὑπὸ τοῦ πνεύματος τῆς Ἐλευθερίας καὶ τῆς Δημοκρατίας, νὰ ἀποκτήσουν οὐσιαστικὴν ὑπεροπλίαν εἰς τὸν κρισιμώτερον τῶν τομέων καὶ δὲν λέγω κἂν ποῖον θεωρῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν κρισιμώτερον, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν πιστεύω, ὅτι εἶναι δεδικαιολογημένη ἡ ἄποψις τοῦ κ. Ἀργυροπούλου. Βεβαίως ἔχει κἄποιαν βάσιν. Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι οἱ συλλογισμοὶ τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξεν ὁ ναύαρχος κ. Ἀργυρόπουλος ἔχουν κἄποιαν βάσιν ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δεδικαιολογημένη ἡ τοιαύτη μελανὴ εἰκὼν τὴν ὁποίαν παρουσίασεν. Ὅσον ἀφορᾷ εἰδικώτερον τὸ Β. Ναυτικὸν πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν συμμερίζομαι πλήρως ὅσα εἶπεν ὁ ναύαρχος κ. Ἀργυρόπουλος. Καὶ προβαίνω ἀμέσως εἰς τὴν ἐπεξήγησιν αὐτῆς τῆς λέξεως «πλήρως». Ὁ ναύαρχος κ. Ἀργυρόπουλος, ἠκούσατε βεβαίως τὴν ἀγόρευσίν του, ἀλλὰ εἶναι συμπεπυκνωμένη ἡ γνώμη του εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς Ἐπερωτήσεως, λέγει «ἐπερωτῶ τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργοὺς τί ἀπὸ καιροῦ ἔπραξαν καὶ πράττουν διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ πολεμικοῦ ἡμῶν στόλου», γράφεται ἀκόμη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων ἐκ τυπογραφικοῦ λάθους περὶ χαμητικῶν ἐνῷ πρόκειται περὶ μαχητικῶν μονάδων «δοθέντος ὅτι ὁ στόλος ἡμῶν εὑρίσκεται ἐν ἐξουθενώσει». Κύριοι τὴν λέξιν αὐτὴν τὴν ἀποκρούω ἀπολύτως. Διέφυγεν ἀπὸ τὴν γραφίδα τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐξ Ἀθηνῶν ἡ λέξις αὐτή. Ὁ στόλος ὄχι μόνον δὲν εὑρίσκεται ἐν ἐξουθενώσει, ἀλλὰ εὑρίσκεται ἐν ἐξαιρετικῇ προόδῳ. Ὅταν λέγωμεν ναυτικὸν καὶ στόλος τὴν ἔνοιαν τοῦ ναυτικοῦ πρέπει νὰ τὴν θεωρήσωμεν ὡς ἀποτελοῦσαν συνάρτησιν πολλῶν παραγόντων, ὄχι μόνον τοῦ ἀριθμοῦ τῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἐν ἐνεργείᾳ, ὄχι μόνον τῆς εἰδικότητος τῶν πλοίων αὐτῶν ἢ τῆς ποιότητος αὐτῶν, ἀλλὰ κατ’ ἐξοχὴν τοῦ ἐμψύχου ὑλικοῦ. Βεβαίως δὲν ἠννόει ὁ ναύαρχος κ. Ἀργυρόπουλος ὅταν ἔγραφε τὴν λέξιν, δὲν ἠννόει τὸ ἔμψυχον ὑλικόν. Εἶμαι βέβαιος ὅτι τὸ τιμᾷ καὶ θεωρεῖ, ὅτι γίνεται εἰς τὸ Ναυτικὸν προσπάθεια μεγάλη, ἀλλὰ ἡ λέξις ὅπως διετυπώθη καὶ αἱ ἀπόψεις τὰς ὁποίας διετύπωσεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου προκαλοῦν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι, τὸ Ναυτικὸν εὑρίσκεται ἐν γενικῇ ἐξουθενώσει. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω δέ, ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ὅτι κατ’ ἐμὲ, ὁ οὐσιωδέστερος παράγων καὶ εἰς τὸ Ναυτικὸν καὶ εἰς τὸν Στρατὸν καὶ εἰς τὴν Ἀεροπορίαν, εἶναι ὄχι μόνον τὸ κατ’ ἐμὲ πιστεύω, ὅτι δὲν ὑπάρχει περὶ αὐτοῦ ἀμφιβολία οὐδεμία, τὸ ἔμψυχον ὑλικόν. Βεβαίως, τὸ ἔμψυχον ὑλικὸν ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι ἐκτὸς τῆς ἠθικῆς του ἀνυψώσεως καὶ ἐκπαιδεύσεως θὰ ὑπάρχῃ καὶ ἡ ἀνάλογος τεχνική του προπαίδευσις διὰ τὴν χρῆσιν τῶν μέσων τὰ ὁποῖα ἐν περιπτώσει πολέμου, θὰ τεθοῦν εἰς ἐφαρμογήν. Ἐπομένως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει κατὰ κύριον σημασίαν εἶναι, τὸ ἐὰν καὶ κατὰ πόσον τὰ διατιθέμενα μέσα εἶναι ἐπαρκῆ διὰ τὴν προπαίδευσιν αὐτήν, διὰ τὴν ἐξάσκησιν ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν καὶ ἀνδρῶν, διὰ τὴν προετοιμασίαν των ὅπως εἰς δεδομένην στιγμὴν χρησιμοποιηθοῦν εἴτε εἰς τὰ ὑπάρχοντα σήμερον πλαίσια πολεμικῶν μέσων εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν μονάδων ναυτικῶν, εἴτε ἐν εὐρυτέρῳ πλαισίῳ τοιούτων μονάδων. Διότι ὅπως καὶ κατὰ τὸ διάστημα τοῦ παρελθόντος πολέμου, ἐνῷ ὁ στόλος μας ἔφθασε συντετριμμένος εἰς Μ. Ἀνατολήν, διότι ἐβομβαρδίσθησαν τὰ περισσότερα τῶν ἀντιτορπιλλικῶν καὶ ἀπετέλεσεν ἆθλον ἡ διαγωγὴ τῶν ὀλίγων ἐκείνων πολεμικῶν τὰ ὁποῖα ἔφθασαν εἰς Μ. Ἀνατολήν, ἐν τούτοις εἰς τὴν Μ. Ἀνατολὴν ἐπληθύνθη ἐκ νέου, ἐντὸς ἐλαχίστων ἑβδομάδων ἀπέκτησε νέα ἀντιτορπιλλικά, καὶ ἦσαν ἕτοιμοι οἱ ἄνδρες καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ διὰ νὰ ἐκτελέσουν τὸ καθῆκόν των. Τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1942 μετέβην διὰ 10 ἡμέρας εἰς τὸ Λονδῖνον καὶ συνεχίζων προσπάθειαν διὰ τὴν ὁποίαν καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ στόλου τότε ὁ κ. Σακελλαρίου καὶ ὁ ναύαρχος Καβαδίας καὶ ὁ ἐν Λονδίνῳ ναυτικὸς ἀκόλουθος κ. Ἀλεξανδρῆς ἠγωνίζοντο, συνεχίζων τὴν προσπάθειαν αὐτήν, παρεκάλεσα τὸν τότε πρῶτον Λόρδον τοῦ Ναυαρχείου, καὶ τὸν πολιτικὸν καὶ τὸν ναυτικὸν καὶ ἀπεσπάσαμεν νέα ἀντιτορπιλλικά. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ἔχωμεν ἀξιωματικοὺς καταλλήλους καὶ τότε θὰ ἔχωμεν τὰ πάντα κατὰ τὴν δύσκολον στιγμὴν ἢ καὶ πρὸ τῆς δυσκόλου στιγμῆς. Μετὰ 2–4 μῆνας, εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ ἀποκτήσωμεν. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ λέγεται, ὅτι ὁ στόλος εἶναι ἐξηρθρωμένος, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι γνωρίζω τὸ ναυτικὸν πολὺ καλά, χωρὶς βεβαίως νὰ ἔχω τὴν εἰδικότητα τοῦ ναυτικοῦ, διότι δὲν εἶμαι ναύαρχος, πάντως τὸ γνωρίζω ἀρκετά, διότι διετέλεσα 5–6 φορὰς ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἶναι ζήτημα ἐὰν εἰς οἱανδήποτε παλαιοτέραν περίοδον, ἀπὸ τοῦ 1912–1940, ἐὰν ἐγένετο τοιαύτη ἐντατικὴ καὶ ἀποδοτικὴ ἐκπαίδευσις καὶ ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἔξω τῆς Ἑλλάδος τῶν ἀξιωματικῶν, ὑπαξιωματικῶν καὶ ναυτῶν καὶ ἐὰν τὸ ἐπίπεδον τῆς ἐκπαιδεύσεως ἀπὸ ἀπόψεως ἱκανοτήτων, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται σήμερον μὲ τὰ τεχνικὰ μέσα τὰ τόσον ἀνεπτυγμένα, ἦτο τόσον ὑψηλόν, ὅσον εἶναι σήμερον καὶ τό, λέγω αὐτὸ πρὸς τιμὴν τῶν διατελεσάντων κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη καὶ τῶν διατελούντων καὶ σήμερον ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν ἐν τῷ Ναυτικῷ. Δὲν διεκδικῶ οὔτε μέρος τῆς τιμῆς. Καὶ τὸ αὐτὸ θὰ ἔλεγον ἐὰν ἐκαλοῦντο εἰς τὸ θέμα αὐτὸ οἱ προκάτοχοί μου ὑπουργοὶ Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ Ναυτικῶν. Ὅλοι οἱ ἀρχηγοὶ τοῦ στόλου καὶ ἅπαντες οἱ ἀνώτατοι καὶ κατώτατοι ἀξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ, εἶναι ἄξιοι τιμῆς πάσης καὶ εὐγνωμοσύνης, διὰ τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἐπετέλεσαν καὶ ἐπιτελοῦν καὶ εἶναι τοσούτῳ μᾶλλον ἄξιοι τιμῆς καὶ εὐγνωμοσύνης, καθόσον κατορθώνουν ἐν τῷ πλαισίῳ σχετικῶς πενιχρῶν μέσων, νὰ ἐπιτελοῦν τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἐπιτελοῦν ἐν τῷ Ναυτικῷ, διότι περὶ Ναυτικοῦ πρόκειται καὶ ὄχι περὶ Στόλου....

§84Γ. ΜΟΔΗΣ. Τὸ «σχετικὸ» ποὺ εἴπατε τί σημαίνει;

§85Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντ. Κυβερ. καὶ ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Θὰ τὸ εἴπω ἀμέσως.

§86ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἔμψυχον ὑλικὸν δὲν τὸ ἠμφισβήτησα.

§87Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβερν. καὶ ὑπουργ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Τὸ ἀντιλαμβάνομαι καὶ ἐγώ, ἀλλὰ δὲν ἐκάματε τὴν ἔξαρσιν καὶ αὐτοῦ τοῦ παράγοντος, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ ἰσοδύναμον τοὐλάχιστον παράγοντα, ὄχι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ οὐδὲν πλοῖον, οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ οἱ ἄνδρες τοῦ Ναυτικοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσουν παράγοντα πολεμικόν, ἀλλὰ ἐὰν μεταξὺ δύο περιπτώσεων, τῆς μιᾶς κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἴχομεν διπλάσιον καὶ σύγχρονον πολεμικὸν ὑλικόν, ἀλλὰ θὰ εἴχομεν κατώτερον ἐπίπεδον ἐμψύχου ὑλικοῦ καὶ τῆς ἄλλης κατὰ τὴν ὁποίαν, θὰ εἴχομεν τὰ σημερινὰ πλοῖα καὶ τὸ ὑψηλὸν ἐπίπεδον ἐμψύχου ὑλικοῦ, ἐὰν μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν περιπτώσεων εἶχα νὰ ἐκλέξω, θὰ ἐξέλεγα τὴν δευτέραν, διότι ἡ δευτέρα ἀποτελεῖ ἐγγύησιν καὶ ὄχι ἡ πρώτη. Ὁ κ. Μόδης ἔκαμεν ἕνα ἐρώτημα. Εἶπε τί ἐννοῶ λέγων ὅτι εἶναι σχετικῶς πενιχρὰ ἡ σύνθεσις ἀπὸ ἀπόψεως μονάδων τοῦ στόλου. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος, ἔδωσεν ὡρισμένους ἀριθμοὺς καὶ εἶπεν ὡρισμένα πράγματα, σχετικὰ μὲ τὴν δύναμιν τοῦ στόλου. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα αὐτό.

§88Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ σύστασις τοῦ κ. συναδέλφου ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐνισχύσῃ τὸν στόλον. Διότι ἔχει τὴν γνώμην ὅτι ὅπως εἶναι σήμερον ὁ στόλος, δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ἀποστολήν του ἐν πολέμῳ, ἡ ὁποία κυρίως εἶναι ἡ συνοδεία τῶν πλοίων κατὰ τὴν μεταφορὰν τῶν στρατευμάτων, διότι ὅπως γνωρίζετε, τὸ λεπτότερον σημεῖον τῆς στρατηγικῆς εἶναι ἡ ταχύτης τῆς ἀποστολῆς τῶν στρατευμάτων εἰς τὸν τόπον τοῦ προορισμοῦ των. Ἐὰν αὕτη βραδύνῃ ὀλίγον, ἀποτυγχάνει ὁ πόλεμος. Αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ μόνον μυστικόν, διότι δὲν ὑπάρχει τίποτε ἄλλο μυστικόν. Τὸ μόνον μυστικὸν εἶναι αἱ μεταφοραί, διότι ὑπάρχει καὶ ἕνας λόγος τὸν ὁποῖον θὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι συνοδεία τῶν μεταφερόντων τὰ στρατεύματα ἐμπορικῶν πλοίων, πρέπει νὰ εἶναι Ἑλληνικὰ πολεμικὰ πλοῖα, διότι εἶναι ἄλλο τὸ ἠθικὸν τότε.

§89Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντ. Κυβερ. καὶ ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πρεβέζης συνάδελφος ἔκαμε μίαν πράγματι αὐθεντικὴν ἑρμηνείαν τοῦ λόγου, τὸν ὁποῖον ἐξεφώνησεν ὁ κ. Ἀργυρόπουλος. Ἐπρόκειτο ὅμως νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα. Ἠρώτησα ὅμως πρὶν εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Χαβίνης, νὰ εἴπω ὡρισμένας λέξεις αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἀπαραίτητοι διὰ νὰ ἐξουδετερωθῇ ἡ ἐντύπωσις ἡ ὁποία κατὰ τρόπον πεπλανημένον θὰ ἐδημιουργεῖτο. Δὲν ἦτο πρόθεσις τοῦ κ. Ἀργυροπούλου νὰ προκαλέσῃ τὴν ἐντύπωσιν αὐτήν, ὅτι ὁ στόλος, τὸ ναυτικὸν ὡς ναυτικὸν εὑρίσκεται ἐν ἐξαρθρώσει. Θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις περὶ τῶν μονάδων, τὰς ὁποίας διαθέτομεν, δὲν θὰ δώσω ἀριθμούς, δὲν θὰ ἐπικρίνω οὔτε θὰ διαψεύσω τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους ἔδωσεν ὁ κ. ναύαρχος. Ἕν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ἀργυρόπουλος δὲν εἶπεν, εἶναι ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν μονάδων τοῦ στόλου καὶ προσθέτω γενικῶς τοῦ ναυτικοῦ καὶ θὰ ἐξηγήσω διατί, διότι εἰς τὸ ναυτικὸν ἔχομεν καὶ τὰς «ψείρας» ὡς ἀπεκάλεσεν ὁ κ. Ἀργυρόπουλος τὰς ἀκτοφυλακίδας, ὁ ἀριθμὸς τῶν μονάδων ἔχει ὀλιγωτέραν σημασίαν καὶ ὁ σύγχρονος ὁπλισμός των εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν μεγαλυτέραν σημασίαν. Δὲν εἶναι ἡ λύσις τοῦ προβλήματος ἐκεῖ ὅπου τὴν ἐτοποθέτησεν ὁ κ. Ἀργυρόπουλος, εἰς τὸ νὰ ζητήσωμεν δηλαδὴ ἀπὸ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας τῆς Ἀμερικῆς μερικὰ ἀπὸ τὰ ἀντιτορπιλλικὰ τὰ ὁποῖα θέτει εἰς ἀχρηστείαν μετὰ ὡρισμένα ἔτη. Νὰ τὰ κάμωμεν τί; Διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν; Ἔχομεν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει σημασίαν εἶναι ὁ συγχρονισμός. Διότι ἐὰν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίσουν μίαν ἐξ ἀέρος ἐπίθεσιν, τί νὰ τὰ κάμωμεν ὅλα αὐτὰ τὰ ἀντιτορπιλλικά; Λοιπὸν κ. συνάδελφε, δὲν ἔχει σημασίαν ὁ ἀριθμός. Σημασίαν ἔχει τὸ νὰ ἔχωμεν ὡρισμένα εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν. Νὰ στείλωμεν ἔξω ἀξιωματικοὺς διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ νὰ ἀποκτήσωμεν εἰ δυνατόν, καί τινα ἄλλα καὶ ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἔχομεν εἰ δυνατὸν νὰ συγχρονίσωμεν τινὰ ἢ νὰ ἀποκτήσωμεν συγχρονισμένα. Καὶ βεβαίως ἐγένετο ἐπισκευὴ καὶ ἐγένετο κἄποια πρόοδος χωρὶς νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς δώσω στοιχεῖα εἰς τὸν τομέα, εἰς τὸν πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τοῦ συγχρονισμοῦ, ἀλλ’ ἡ πρόοδος εἶναι φυσικὸν λόγῳ τεραστίων δαπανῶν νὰ εἶναι μικρά. Σκεφθῆτε ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, ὅτι διὰ νὰ γίνῃ ὁ συγχρονισμὸς ἑνὸς ἀντιτορπιλλικοῦ χρειάζεται δαπάνη, ἡ ὁποία περίπου ἀντιστοιχεῖ εἰς τὴν ἀξίαν ὁλοκλήρου τοῦ σκάφους, τὸ ὁποῖον διαθέτομεν. Δὲν εἶναι τὸ πρᾶγμα τόσον ἁπλοῦν. Πρῶτον, δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὰς σηκώσῃ ὁ Ἑλληνικὸς προϋπολογισμός. Δεύτερον ἐφ’ ὅσον δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὰς σηκώσῃ ὁ Ἑλληνικὸς προϋπολογισμὸς δεδομένου ὅτι ἀπαιτοῦνται ὀγδόντα φερ’ εἰπεῖν δισεκατομμύρια, διὰ τὸν συγχρονισμὸν ἑνὸς ἀντιτορπιλλικοῦ, δηλαδὴ 1.000.000 Ἀγλικῶν λιρῶν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ὁ πλήρης συγχρονισμὸς μὲ μέσα Ἑλληνικὰ πρέπει νὰ γίνῃ, μὲ μέσα ξένα μὲ μέσα συμμαχικά, μὲ μέσα Ἀμερικανικά. Ἀλλ’ αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι ἀκριβῶς ἀπὸ ἐτῶν ἐν συνεργασίᾳ μὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ ΝΑΤΟ εἰς τὰς ὁποίας ὑπάγεται καὶ τὸ Ναυτικόν μας, ὅπως ὑπάγονται καὶ ἄλλαι δυνάμεις μας βοηθοῦν δηλαδὴ καὶ βοηθοῦν αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι μελετῶσαι μὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ ΝΑΤΟ τὴν προτεραιότητα τῆς βοηθείας τὸ τί πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ μελετῶσι κατὰ κύριον λόγον μὲ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν τὸ θέμα. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν παρέλαβον τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, μόλις τότε εἶχεν ἀρχίσει ὁ συγχρονισμὸς τῆς Ἀεροπορίας. Ἐκείνην τὴν στιγμὴν δὲν εἴχομεν ἀκόμη μοίρας ἀεριωθουμένων. Ὅταν ἀνέλαβον τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης αἱ μεραρχίαι μας εἶχον πυροβολικὸν πεπαλαιωμένον, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ κατ’ οὐσίαν ἐν περιπτώσει πολέμου, διότι ἦτο πεπαλαιωμένον, διότι ἦτο Ἀγγλικόν. Ἐν μέρει καλὸν διὰ τὸν προηγούμενον πόλεμον, ὡς βοηθητικὸν ἐφ’ ὅσον ἔχομεν καὶ Ἀμερικανικὸν τώρα. Ἀλλὰ ἀνεπαρκὲς διὰ νὰ ἀποτελέσῃ τὴν προμετωπίδα τοῦ πυροβολικοῦ μας καὶ κ.ο.κ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἰσέλθω αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ εἰς τὸ θέμα τῶν διαβιβάσεων καὶ εἰς τὸ θέμα τῶν μέσων διαβιβάσεων. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα τῶν Ραντὰρ τῶν σταθμῶν Ραντάρ, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἰσέλθω εἰς τόσα καὶ τόσα ἄλλα προβλήματα τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἀντιμετωπισθοῦν κατὰ τὸ διάστημα τῶν 2–3 τελευταίων ἐτῶν. Ὄχι μόνον ἔγιναν σκέψεις καὶ συσκέψεις ἰδικῶν μας, ἀλλὰ μὲ μέσα τὰ ὁποῖα θὰ διέθετον οἱ σύμμαχοι καὶ τὰ ὁποῖα μέσα δὲν ἔγκειται εἰς τὴν οἰκονομικὴν βοήθειαν τὴν ὁποίαν παρέχουν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν προϋπολογισμὸν καὶ περὶ τῆς ὁποίας βοηθείας ὡμίλησεν ὁ κ. Ἀργυρόπουλος, ἀλλὰ ἡ ὁποία βοήθεια εἶναι πέραν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἀφορᾷ τὴν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν πόλεμον ἄμεσον ἀρωγὴν τῆς Ἑλλάδος, τῆς ὁποίας ἀρωγῆς ἡ ἀξία εἶναι τεραστία καὶ κατὰ τὸ διάστημα τῶν τριῶν τελευταίων ἐτῶν ἴσως ἔχει ὑπερβῆ τὰ 250–260 ἑκατομμύρια δολλάρια. Ὑλικὸν τὸ ὁποῖον ἔχομεν λάβει εἰς τοὺς διαφόρους κλάδους τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Πρόκειται δηλαδὴ περὶ σπουδαίου ποσοῦ. Ἀλλὰ σκεφθῆτε εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρισκόμεθα καὶ εἰς τοὺς τρεῖς κλάδους προτοῦ ἔλθῃ τὸ ὑλικὸν τὸ ὁποῖον ἐλάβαμεν. Ἐμελετήθη τὸ ζήτημα ποία θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ προτεραιότης τῆς βοηθείας, ποία ἡ σειρὰ τοῦ ἐπείγοντος διότι αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δώσουν ἢ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἤθελον νὰ δώσουν, δὲν ἠμποροῦσαν νὰ δώσουν ὅλα διὰ μιᾶς, ἔπρεπε νὰ γίνῃ μία κατάταξις χρονολογική. Καὶ ἐχαρακτηρίσθησαν αἱ ἀνάγκαι βάσει ἀποφάσεων αἱ ὁποῖαι ἐλήφθησαν εἰς τὴν Οὐασιγκτῶνα ἀπὸ τῶν ἁρμοδιωτάτων ἀπὸ τῶν ἁρμοδιωτέρων ἀνθρώπων τοῦ πολέμου, ἀνθρώπων γνωριζόντων ποία ἡ μορφὴ ἡ δυνατὴ ἑνὸς μελλοντικοῦ πολέμου. Ἐμελετήθη καὶ ἐδῶ εἰς τὰ Ἐπιτελεῖα μας ὑπὸ ἐξαιρέτων στρατιωτικῶν ἐν συνεργασίᾳ μὲ ἡμᾶς τοὺς πολιτικοὺς καὶ μάλιστα ἐν συνεργασίᾳ μὲ τοὺς προηγηθέντας τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, διότι ἔκτοτε ἐτέθησαν αἱ βάσεις μὲ τοὺς προηγηθέντας τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως πολιτικοὺς ἄνδρας εἰς τὴν θέσιν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἐμελετήθη εἰς τὸ Γενικὸν Στρατηγεῖον τοῦ Ν. Α.Τ.Ο. εἰς τὸ Παρίσι, ὅπου κατὰ σειρὰν Ἀρχιστράτηγοι ὑπῆρξαν ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, ὑπῆρξαν ὁ Πρόεδρος Ἀϊζενχάουερ, ὁ στρατηγὸς Ρητζγουέη, ὁ στρατηγὸς Γκρούντερ. Ἐμελετήθη εἰς τὴν Νεάπολιν ὅπου τὸ Ἀρχηγεῖον τῶν Δυνάμεων τῆς Μεσογείου τῶν δυνάμεων καὶ τῶν τριῶν κλάδων, καὶ ὅπου ἡγέται ὑπῆρξαν ἄνδρες ὅπως ὁ ναύαρχος Κάρνεϋ περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. Ἀργυρόπουλος, ὁ ναύαρχος Φέκτελερ καὶ ὅστις φιλικῶς ἔλαβε θέσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος καὶ οἱ ἁρμόδιοι τοῦ Ὑπαρχηγείου τῆς Νεαπόλεως τοῦ εὑρισκομένου ἐν Σμύρνῃ ὅπου ἐπίσης ἔλαβον μέρος ἐξέχοντες στρατιωτικοί. Δὲν παραλείπω νὰ εἴπω ὅτι καὶ εἰς τὴν Μάλταν τὸ θέμα συνεζητήθη. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐτέθησαν ὡρισμέναι βάσεις. Ἐθεωρήθη — δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ προβῶ εἰς ἀνάλυσιν τῶν λόγων οἱ ὁποῖοι ὤθησαν ἀπὸ ἀπόψεως στρατηγικῆς καὶ τακτικῆς εἰς τὴν θέσπισιν τῆς ἄλφα καὶ τῆς βῆτα προτεραιότητος— ἐθεωρήθη ὅτι ἔπρεπεν ἡ προτεραιότης νὰ πέσῃ ἐδῶ καὶ ὄχι ἐκεῖ. Ἐλυπήθην, λυποῦμαι καὶ ἐγὼ δι’ αὐτό. Διότι ἀγαπῶ τὸ Ναυτικὸν ὅσον τὸ ἀγαπᾶτε, ὄχι μόνον σεῖς κ. Ναύαρχε, ἀλλὰ ὅλοι. Διότι πράγματι εἶναι ἡ ἀδυναμία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅπως τὸ εἴπατε καὶ σεῖς ἀπὸ τοῦ βήματος. Ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν μέχρι τοῦδε νὰ γίνουν πέραν ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἔγιναν καὶ τὰ ὁποῖα ἦσαν πράγματι ὀλίγα ἀπὸ ἀπόψεως χορηγήσεως ὑλικοῦ. Ἀλλὰ ἔγιναν ἀπὸ ἀπόψεως ἐκπαιδεύσεως, προετοιμασίας κ.λ.π. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ τίποτε πέραν αὐτοῦ τὸ ὁποῖον ἔγινε. Συνεζητήθη ὅμως καὶ ἐλήφθησαν κατ’ ἀρχὴν ὡρισμέναι ἀποφάσεις. Ὑπάρχει προοπτική, ὑπάρχει πρόγραμμα. Ἐπρόκειτο μάλιστα, νὰ πραγματοποιηθοῦν, ἐπιτρέψατέ μου αὐτὴν τὴν ἀποκάλυψιν, κατὰ τὸ θέρος τοῦ 1954. Διότι ἐν Οὐασιγκτῶνι, ὅταν κληθεὶς ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν μετέβην τὸν Μάρτιον τοῦ 1953 εἰς μακρὰς συσκέψεις, εἰς τὸ πεντάγωνον, συνεζητήθη τὸ πρᾶγμα καὶ ἐλήφθη κατ’ ἀρχήν, ἐὰν ὄχι ἀπόφασις, μᾶλλον δὲν ἐλήφθη ἀπόφασις, ἀλλ’ ἀπεκρυσταλλώθη ἡ σκέψις, συνεζητήσαμεν τὴν σκέψιν αὐτήν. Διότι εἶχον τὴν μεγάλην τιμὴν νὰ γίνω δεκτὸς ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, συνεζητήσαμεν, καὶ μετὰ τοῦ Στρατηγοῦ Ἀϊζενχάουερ τὸ θέμα καὶ ἔδωσε τὴν γνώμην, γνώμην εὐνοϊκήν, καὶ ἐπρόκειτο νὰ μᾶς δώσουν ἀντιτορπιλλικά, κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος ἢ φθινόπωρον, περισσότερα ἐκείνων τὰ ὁποῖα διαθέτομεν καί τινα τῶν ὁποίων εἶναι ἄριστα. Καὶ τὸ τονίζω, αὐτό, τινὰ εἶναι ἄριστα. Ἐπρόκειτο νὰ τὰ λάβωμεν. Ἀλλὰ παρενεβλήθη ἡ μεγάλη κρίσις εἰς τὴν Ἄπω Ἀνατολὴν καὶ ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου καὶ ἐντεῦθεν, ὡρισμέναι σκέψεις αἱ ὁποῖαι εἶχον ἀποκρυσταλλωθῆ, ὑπὲρ τῆς ἐνισχύσεως τοῦ στόλου ἐγκατελείφθησαν, δηλαδὴ δὲν ἐγκατελείφθησαν, ἀνεβλήθη ἁπλῶς ἡ ὑποχρέωσις καὶ πραγματοποίησίς των. Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει τὴν βασικὴν γραμμὴν ὅτι τοιαῦτα μέσα, ὅπως εἶναι τὰ ἀντιτορπιλλικά, ἀεροπλάνα, καὶ δὴ ἀεριωθούμενα, σταθμοί, ραντάρ, κατασκευὴ μεγάλων μοντέρνων ἀεροδρομίων κλπ., τοιαῦτα πράγματα εἶναι ἀδύνατον νὰ σηκώσῃ ὁ Ἑλληνικὸς Προϋπολογισμός. Μὴ ἐνθυμούμεθα τὴν περίοδον τοῦ 1910–12 –13. Πράγματι τότε, ἔγινε μία μεγάλη προσπάθεια, ἡ ὁποία δὲν εἶχε γίνει πρὸ τοῦ 1909 πρὸ τοῦ 1910. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ προσπάθεια ἦτο δυνατή. Σήμερον, ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν ἀποφασίσωμεν, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς τακτικῆς καὶ στρατηγικῆς ἀνάγκης, θὰ προσκρούσωμεν εἰς μίαν ἀπόλυτον ἀδυναμίαν εἰς ἕνα φράγμα λογιστικὸν πυρός, τὸ ὁποῖον ἐπιχείρημα λογιστικοῦ πυρός, δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἀγορὰν ἀντιτορπιλλικῶν, οὔτε κἂν τὸν συγχρονισμόν, τὸν πλήρη τὸν σχετικόν, καὶ τὸν πραγματοποιήσιμον. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ φροντὶς τῆς Κυβερνήσεως, αὐτοῦ τούτου τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τῶν ἁρμοδίων ὅλων, καὶ ἐπιτρέψατέ μου μεταξὺ αὐτῶν νὰ συγκαταλέγω ὡς τελευταῖον καὶ τὸν ἑαυτόν μου, ἡ φροντὶς ὅλων μας, ὑπὲρ τοῦ ναυτικοῦ εἶναι ὄντως μεγάλη, συγκαταλέγω τὸν ἑαυτόν μου τελευταῖον ὄχι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι ἐνδιαφέρομαι ὀλιγώτερον τῶν ἄλλων, ἀλλὰ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι δικαιοῦσθε τὴν ἰδικήν μου προσπάθειαν νὰ ὑποτιμήσετε, ἐνῷ παρακαλῶ νὰ μὴ ὑποτιμήσητε τὴν προσπάθειαν καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ ΓΕΕΘΑ καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Ν. Ἔκαμαν τὸ πᾶν εἰς τοὺς διαφόρους τομεῖς, ἤσκησα ὅλην τὴν ἐπιρροὴν καὶ προέβησαν εἰς τὰς εἰσηγήσεις των. Κύριοι συνάδελφοι, ἐγένετο ὅ,τι ἔπρεπε καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ ναυτικὸν ἔφθασεν εἰς ὕψιστον σημεῖον ἀπὸ ἀπόψεως ἀποδόσεως λόγῳ τοῦ ἐμψύχου ὑλικοῦ ὄχι μόνον τῶν ἠθικῶν, ἀλλὰ καὶ τῆς τεχνικῆς προπαιδεύσεως. Παραδέχομαι καὶ ἐγὼ ὅτι δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν φάσιν ἐκείνην τῆς ἐξελίξεως ἡ ὁποία δὲν ἀνταπεκρίνετο ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς, δηλαδὴ ὀλιγωτέρων ἀριθμητικῶς μονάδων καὶ περισσοτέρων ποιοτικῶν μονάδων εἰς τὴν βάσιν ἡ ὁποία θὰ ἀνταπεκρίνετο εἰς τὰς ἀνάγκας αἱ ὁποῖαι θὰ προέκυπτον ἐν περιπτώσει πολέμου. Θὰ πράξω πᾶν τὸ δυνατόν, ὅπως τὸ ναυτικὸν τύχῃ ὅλης τῆς βοηθείας ἡ ὁποία εἶναι ἀπαραίτητος διὰ νὰ ὑπάρξῃ σχετικὴ τοὐλάχιστον ἰσορροπία μεταξὺ τῆς ποιότητος τοῦ ἐμψύχου ὑλικοῦ καὶ τῆς ποιότητος τῶν μονάδων. Κύριοι συνάδελφοι, ἔκαμε προηγουμένως ὁ ναύαρχος κ. Ἀργυρόπουλος ἕνα ὑπαινιγμόν, ὑποτιμήσας ἐν ἀντιπαρατάξει, μὲ τὴν σεβαστὴν γνώμην του, γνώμην τοῦ ναυάρχου Κάρνεϋ, ὑποτιμήσας τὴν σημασίαν τῶν μικρῶν μονάδων. Τὴν ἀποστολὴν τὴν ὁποίαν ἔχει νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ ναυτικόν μας ἐν περιπτώσει πολέμου, ἐξήγησεν ὁ κ. Ἀργυρόπουλος καὶ ὁ συνάδελφος ἐκ Πρεβέζης κ. Χαβίνης, ἤτοι νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν μεταφορὰν τῶν ἐφοδίων, τῶν ἐφέδρων. Ἡ ὕπαρξις μικρῶν καὶ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρων ἑκατοντάδων, δύναμαι νὰ εἴπω — μονάδων καὶ καϊκίων ἀκόμη ὅπως εἶπεν ὁ ναύαρχος Κάρνεϋ, ἔχει μεγάλην σημασίαν διὰ τὰς νυκτερινὰς μεταφορὰς ἀπὸ ὅρμου εἰς ὅρμον, ἀρκεῖ νὰ εἶναι ἐφωδιασμένη μὲ ἀνθυποβρυχιακὰ μέσα. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι ἂν ἔχω γνώμην ἐπὶ ζητημάτων τακτικῆς, ὁ ναύαρχος Κάρνεϋ δικαιοῦται νὰ ἔχῃ, διότι τοῦ ἔχει ἐμπιστευθῆ τὸ μεγαλύτερον ναυτικὸν τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὴν ὑφήλιον σήμερον. Εἶπα ἐπανειλημμένως ὅτι εἶχα εἰπῆ εἰς τὴν Ἀμερικήν, ὅτι παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι δὲν εἶμαι ναύαρχος καὶ μολονότι τῶν συνεδριάσεων μετεῖχε πρόεδρος καὶ ναύαρχος, δὲν συμμερίζομαι ἐν μέρει μόνον —ἀλλὰ συμμερίζομαι ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην μονάδων νὰ εἴπω αἵτινες νὰ εἶναι μεγαλύτερες καὶ δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω τίνος τύπου, πάντως μονάδων νὰ ἔχουν ταχύτητα. Νομίζω, ὅτι ὁ ναύαρχος Κάρνεϋ — καὶ ἐπωφελοῦμαι τῆς εὐκαιρίας νὰ τὸ εἴπω—τόσον ἀγαπᾷ τὴν Ἑλλάδα, τόσον γνωρίζει τὴν Ἑλλάδα, ἔχει συνδεθῆ μὲ τόσους Ἕλληνας ναυάρχους καὶ γνωρίζει μὲ τὰ ὀνόματα τοὺς περισσοτέρους ἐξ αὐτῶν—ὅτι ὁ ναύαρχος Κάρνεϋ αὐτὴν τὴν ὑπερβολὴν εἰς τὴν θεωρίαν του ἡ ὁποία ἔχει βάσιν ὀρθήν, τὴν ὑπεστήριξε κυρίως, διότι δὲν ἔβλεπε τὴν ἄμεσον δυνατότητα ἱκανοποιήσεως τοῦ αἰτήματος τὸ ὁποῖον προβάλλομεν. Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐπωφελοῦμαι τῆς εὐκαιρίας διὰ νὰ διατυπώσω πρὸς τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰδικώτερον πρὸς τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Ναυτικῶν Ἐπιχειρήσεων τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν— διότι ἔτσι λέγεται ὁ ναύαρχος Κάρνεϋ —νὰ διατυπώσω τὴν θερμὴν παράκλησιν ὅπως ἀξιοποιηθῇ ἔτι μᾶλλον ὁ θερμὸς φιλελληνισμὸς τοῦ ναυάρχου Κάρνεϋ καὶ τοῦ προέδρου τῶν Ἐπιτελαρχῶν τοῦ ἐξαιρέτου ναυάρχου Ράντφορντ καὶ ὅλων τῶν ἁρμοδίων ἀπὸ τοῦ Προέδρου τῶν Ἡν. Πολιτειῶν μέχρι τῶν ἁρμοδίων εἰς τὸ γραφεῖον τὸ σχετικὸν τὸ ἐπιλαμβανόμενον τῶν ἑλληνικῶν ζητημάτων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, εἰς τὸ Στέϊτ Ντιπάρτμεντ. Ἔπρεπε νὰ μνημονεύσω τὰς ἀπόψεις τοῦ ναυάρχου Κάρνεϋ διότι καὶ αὐτὸ ἔχει ἀξίαν καὶ δὲν πρέπει νὰ μειωθῇ ἡ σημασία της διὰ τῆς κάπως ρωμαντικῆς διαθέσεως, ὅπως ἔχομεν δύο μεγάλα πλοῖα νὰ ἀνταποκριθοῦν πρὸς τὴν ἑλληνικὴν δυνατότητα, ὄχι, βέβαια, πρὸς τὴν ἀμερικανικὴν δυνατότητα. Κύριοι συνάδελφοι, ἐγένετο ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ. Ἠσκήθησαν ὁλόκληροι αἱ δυναταὶ πιέσεις καὶ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὑπεράνω ὅλων ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως Στρατάρχης Παπάγος ἐχειρίσθη τὸ θέμα καὶ ἐπιτρέψατέ μου, αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ σᾶς ἀποκαλύψω ὅτι καὶ ὑπεράνω τοῦ Στρατάρχου Παπάγου καὶ ἡμῶν ὁ Βασιλεὺς τῶν Ἑλλήνων ἔχει ἐπιληφθῇ τοῦ θέματος (χειροκροτήματα) καὶ ἔχει πράξει πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν, ὅ,τι ἔπρεπε νὰ πράξῃ καὶ δὲν σᾶς τὸ ἀποκρύπτω, ἔχω τὸ δικαίωμα αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ τὸ ἀποκαλύψω, ἂν καὶ δὲν ἔχω λάβει, δὲν ἐζήτησα τὴν ἄδειαν του, ὅταν μετέβη εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας μὲ τὰς ὁποίας εἶναι συνδεδεμένος ὁ Ἄναξ, μὲ κατέστησε φορέα ἐπιστολῶν τὰς ὁποίας ἐνεχείρισα εἰς τὸν ναύαρχον Κάρνεϋ. Ὁ Βασιλεὺς εὑρισκόμενος εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας μὲ τὴν πλήρη ἐνημερότητα ἐπὶ τῶν ναυτικῶν ζητημάτων, ἡ ὁποία τὸν διακρίνει, ἔπραξε περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἔπρατταν 15 καὶ 55 ὑπουργοὶ τῶν ναυτικῶν, ἐὰν τυχὸν ἀνασυνεκροτεῖτο ὁ θεσμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου θεσμοῦ, τόσον κόπτεται ὁ ναύαρχος κ. Ἀργυρόπουλος. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι ἐγένετο ὅτι ἔπρεπε. Τὰ ἀποτελέσματα ἔρχονται τὸ ἓν κατόπιν τοῦ ἄλλου. Μεγαλύτερα ἀποτελέσματα ἔχομεν τὸν τελευταῖον καιρὸν εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, ἀλλὰ ἀκόμη μεγαλύτερα ἔχομεν εἰς τὴν ἀεροπορίαν, μικρότερα δὲ εἰς τὸ ναυτικόν. Ἐλπίζομεν, ὅτι εἰς τὸ μέλλον θὰ ἔχωμεν καὶ ἐκεῖ ἀποτελέσματα. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι τὰ ἐπελθόντα μεγαλύτερα ἀποτελέσματα εἰς τὴν ἀεροπορίαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τροποποιηθοῦν καὶ παρακαλῶ τοὺς ναυτικοὺς νὰ τροποποιήσουν ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὰς σκέψεις των. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ σήμερον στόλος δρῶν αὐτοτελῶς. Οἱ πλέον μεγάλοι στόλοι εἶναι στόλοι οἱ ὁποῖοι κατ’ οὐσίαν εἶναι στόλοι μικτοί, δηλαδὴ ἀεροπορίας καὶ θαλάσσης. Οἱ μικροὶ στόλοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι μικτοί, διότι ἡ δαπάνη εἶναι πολὺ μεγάλη. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθοῦν ἀεροπλανοφόρα εἰς μικρὰς ἀποστάσεις, ἐφ’ ὅσον οἱ στόλοι οὐσιαστικῶς εὑρίσκονται ἐκτὸς τῶν χωρικῶν ὑδάτων ἄλλων χωρῶν. Ἔχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην ναυτικῆς ἀεροπορίας, διότι ἡ Ἑλλὰς περιβρέχεται πανταχόθεν ἀπὸ θαλάσσης. Ἡ σημερινὴ σύνθεσις τῆς ΕΒΑ ἔχει τὴν δυνατότητα νὰ προσφέρῃ μεγάλας ὑπηρεσίας μὲ τὴν προστασίαν τῶν μεταφορῶν μας διὰ θαλάσσης. Εἶναι ἀδύνατον, κύριοι συνάδελφοι νὰ συλληφθῇ τὸ πρόβλημα τῶν μεταφορᾶν, ἐὰν δὲν συσταθῇ μὲ δύο παράγοντας. Ὁ πρῶτος παράγων εἶναι τὰ ἀνθυποβρυχιακὰ μέσα καὶ ὁ δεύτερος παράγων εἶναι ἡ ἀντιαεροπορικὴ ἱκανότης τῶν πλωτῶν μέσων. Ἡ ἐπιφάνεια τῆς θαλάσσης δὲν ἀποτελεῖ αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν πεδίον μάχης, διότι τὸ πεδίον μάχης διαρκῶς ὑψοῦται ὑπὲρ τὴν γῆν καὶ φθάνει εἰς ὕψη δυσθεώρητα. Ἑπομένως εἶναι πολὺ μεγάλη ἡ δόσις τοῦ ρωμαντισμοῦ εἰς τὰς σκέψεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι βλέπουν τὸν ναυτικὸν παράγοντα αὐτοτελῶς ἐνεργοῦντα. Κύριοι συνάδελφοι, οἱ τρεῖς παράγοντες σήμερον ἔχουν συνυφανθῇ κατὰ τρόπον ἀδιαίτερον. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Ἀργυρόπουλος καὶ ἄλλοτε εἶχεν ἀναπτύξει τὰς ἀπόψεις του καὶ ἐπετέθη κατὰ τῆς νέας αὐτῆς μορφῆς, τοῦ καινοῦ δαιμονίου, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Αὐτὴ ὅμως ἡ ἱστορία προχωρεῖ καὶ δὲν ὑποχωρεῖ. Καὶ πρῶτον ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω, ὅτι ὅσον εἶπεν ὁ κ. Ἀργυρόπουλος μὲ τὴν κατάστασιν τοῦ ναυτικοῦ δὲν ἔχει σημασίαν μὲ τὸ συνδεδυασμένον πρόβλημα, διότι, εἴτε ὑπάρχει, ἕνας ὑφυπουργός, εἴτε ὑπάρχουν τρεῖς, ὅλοι προσπαθοῦν νὰ συμβάλουν εἰς ὅ,τι εἶναι δυνατὸν διὰ τὴν προώθησιν τῶν προβλημάτων.

§90ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὑπῆρχεν ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἡ κατάστασις θὰ ἦτο διαφορετική.

§91Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντ. Κυβερν. Ὑπ. Ἐθν. Ἀμ.). Κύριοι συνάδελφοι, ἠμπορεῖ νὰ μὴν ἔπραξα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ πράξω, διότι δὲν ἤμην ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, διότι δὲν εἶχα τὸν τίτλον. Ἀλλ’ ἐὰν φρονῆτε ὅτι δὲν ἔπραξα τὸ καθῆκόν μου ἐλέγξατέ με. Σᾶς βεβαιῶ ὅμως ὅτι ὡς ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἔπραξα πᾶν τὸ δυνατόν. Ζήτημα ἐπαρκείας δὲν ὑφίσταται. Ὁ χρόνος τῶν 22 ἡμερῶν εἰς τὴν Οὐάσιγκτων ἐπέτρεψε τὴν μελέτην τῶν ζητημάτων, ὅπως καὶ ἐδῶ μετὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν ἐπαρκῶς. Ὅλαι αἱ ἁρμοδιότητες ὑπουργῶν, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος καὶ σεβαστὸς ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος, ἀποτελοῦν ἴσως ὁλόκληρον μυθιστόρημα.

§92ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄρθρον ἐφημερίδος, εἶπον.

§93Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντ. Κυβερν. Ὑπ. Ἐθν. Ἀμ.). Μάλιστα, ἄρθρον ἐφημερίδος. Αἱ ἁρμοδιότητες αὐταὶ ὑπῆρχον καὶ εἰς τὸν νόμον περὶ τῶν Ὑπουργείων Στρατιωτικῶν, Ναυτικῶν καὶ Ἀεροπορίας, ὅταν ἦσαν ἀνεξάρτητα τὰ ὑπουργεῖα καὶ ἀνεξάρτητα τὰ ἐπιτελεῖα. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ὑποστηρίξω ὅτι ὑπάρχει ἕνα σοβαρώτατον θέμα, ἀπὸ ἀπόψεως εἰδικότητος προβλημάτων τεχνικῶν, ἐσωτερικῶν τοῦ κλάδου. Πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι οἱ τρεῖς ὑφυπουργοί, οἱ ὁποῖοι μὲ ἐτίμησαν διὰ τῆς συνεργασίας των ὑπῆρξαν ἐξαίρετοι καὶ ὁ σημερινὸς ὑφυπουργὸς καλύπτει μέχρι τοσούτου σημείου ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα τοῦ ἀνετέθησαν δι’ ἐξουσιοδοτικῆς πράξεως, τὴν ὁποίαν ἔχω ὑπογράψει καὶ εἶναι τόσον ἱκανοποιητικὴ ἡ ἀπόδοσίς του, ὥστε εἶμαι ὑπερήφανος, ὅπως διὰ τοὺς ἄλλους κ. κ. συναδέλφους, ὅταν ἦσαν τρία τὰ ὑφυπουργεῖα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ ἂν ἀκόμη ὑπῆρχεν εἰδικὸν ὑφυπουργεῖον ἢ ὑπουργεῖον καὶ ἦτο εἰς ἐπίπεδον πλήρους ὑπουργείου ποία θὰ ἦτο ἡ διαφορά; Καμμία, κ. συνάδελφοι, διότι ὑπάρχει ἓν ἐπιτελεῖον, τὸ ὁποῖον συντονίζει τὰς ἐνεργείας τῶν τριῶν ἐπιτελείων. Δὲν ἔχομεν αὐτὰ τὰ δύο σκέλη. Σήμερον ἔχομεν καὶ ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὑπουργόν, ὑφυπουργὸν καὶ ἔχομεν τὰ τρία ἐπιτελεῖα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν ἡγεσίαν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, αὐτὰ ἀσκοῦν τὴν διοίκησιν, ἐπιτρέψατέ μου τὴν ἔκφρασιν αὐτήν, διορθώνω τὴν διατύπωσιν ἢ μᾶλλον συμπληρώνω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἴπατε ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τοῦ ΓΕΕΘΑ ἔχει δικαίωμα πειθαρχικῆς διώξεως. Ἔχει δικαίωμα ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις, δὲν ἀσκεῖ ὅμως διοίκησιν. Διοίκησιν ἀσκοῦν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Σ., ΓΕΝ καὶ ΓΕΑ καὶ τὰ Συμβούλια τὰ ὁποῖα ἔχουν τὴν συνήθη δικαιοδοσίαν. Ὁ ὑπουργὸς ἑπομένως καὶ ὁ ὑφυπουργός, εἴτε λέγεται ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, εἴτε λέγεται ὑπουργὸς ἢ ὑφυπουργὸς εἰς τοὺς διαφόρους κλάδους θὰ ἔχουν ὁπωσδήποτε ὡς ἀμέσους συνεργάτας τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν ἐπιτελείων καὶ οὐχὶ τοὺς λοιποὺς γενικοὺς διευθυντὰς τῶν ὑπουργείων. Τὸ ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τὸ ὑφυπουργεῖον δὲν ἔχουν ὑπηρεσίας πλὴν τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου καὶ τοῦ ἰδιαιτέρου μου γραφείου καὶ βεβαίως εἶναι πλῆθος ἐργασιῶν καὶ ἐκεῖ, διότι ἀντιλαμβάνεσθε πόσα ζητήματα ἔρχονται πρὸς τὸν ὑπουργόν. Ποῖαι εἶναι αἱ ὑπηρεσίαι; Τὸ ΓΕΕΘΑ εἶναι ἡ ὑπηρεσία μου καὶ τὰ τρία ἄλλα ἐπιτελεῖα, καθ’ ὃ ποσοστὸν ἁρμοδιότητος διετήρησαν διὰ τῆς ἐξουσιοδοτικῆς πράξεως διὰ τῆς ὁποίας μετεβίβασα μέρος τῆς ἁρμοδιότητός μου ἐπὶ τῶν τριῶν ἄλλων ἐπιτελείων εἰς τὸν ἀγαπητὸν φίλον κ. Βουρδουμπᾶν. Ἑπομένως, κ. συνάδελφοι, δὲν ἔχει καὶ οὐσιώδη σημασίαν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ὀργανωτικῆς τῆς ἐσωτερικῆς καὶ τῆς δυνατότητος ἀποδόσεως μεγαλυτέρας σημασίας, ἐνῷ ἔχει οὐσιώδη σημασίαν ἡ συνύπαρξις καὶ ὁ συντονισμός. Δὲν εἶναι τυχαῖον, δὲν εἶναι δυνατόν, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, ἔπειτα ἀπὸ τόσην πεῖραν, ἐπεράσαμεν ἀπὸ δύο μεγάλους πολέμους καὶ μετὰ τὸν Β. Παγκόσμιον Πόλεμον ἐσημειώθησαν ἐξελίξεις καταπληκτικαί, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμουν λάθη οἱ πάντες καὶ παντοῦ ἔχουν τὸν θεσμὸν τῶν συντονιζόντων ἀλλοῦ ὑπὸ τὴν μίαν μορφὴν καὶ ἀλλοῦ ὑπὸ τὴν ἄλλην. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, εἰς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν, εἰς τὴν Ἰταλίαν, εἰς τὴν Γιουγκοσλαβίαν καὶ τὴν Τουρκίαν, παντοῦ ὑπάρχουν Ὑπουργεῖα Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Καὶ ἀλλοῦ ὅταν αἱ χῶραι εἶναι μεγάλαι, ὅπως αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι καὶ ἁρμοδιότητες τεράστιαι, ὑπάρχει καὶ βοηθὸς ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὑπάρχουν ὑφυπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὑπάρχουν ὑπουργοὶ Στρατοῦ, Ναυτικῶν καὶ Ἀεροπορίας, καὶ πλῆθος ὑφυπουργῶν. Ὑπάρχουν ἐν πάσῃ περιπτώσει εἰς τὸ Πεντάγωνον 25–30 πολιτικοὶ ὑπεύθυνοι, ἴσως καὶ περισσότεροι. Σήμερον ἀκριβῶς μὲ ἐπεσκέφθη ὁ ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ὁ ὁποῖος αἰφνιδιαστικῶς ἦλθεν ὄχι διὰ νὰ ἐπικοινωνήσῃ μὲ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἀλλὰ διὰ νὰ κάμῃ μίαν γενικωτέραν περιοδείαν καὶ ἐπιθεώρησιν ὁ ἁρμόδιος διὰ τὰ ὑγιειονομικά. Ὑπάρχει ὑπουργὸς ἁρμόδιος διὰ τὰ ὑγειονομικὰ ὅλων τῶν κλάδων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων ἕνας ἐξαιρετικὸς ἰατρός, τὸν ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ δεχθῶ καὶ μετὰ τοῦ ὁποίου εἶχον μίαν ἐξαιρετικῶς σημαντικὴν συζήτησιν, μὴ ἀφορῶσα εἰδικώτερον τὴν Ἑλλάδα. Ἐκεῖ ὑπάρχουν 20–30, εἰς τὴν Γαλλίαν ὑπάρχουν 5–6 καὶ 7 εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὑπάρχουν 5, 6–7, εἰς τὴν Ἰταλίαν ὑπάρχουν 3 καὶ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης 4. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχουν ἄλλοτε 4 καὶ ἄλλοτε 2. Κύριοι συνάδελφοι, πάντες καὶ εἰς τὸ Βέλγιον καὶ εἰς τὴν Ὁλλανδίαν ὅπου ὑπάρχει ὁ ἀγαπητός μου φίλος κ. Στάφτ, καλὸς γεωπόνος, ὁ ὁποῖος ἀποδίδει σήμερον ἐξαιρετικῶς εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις, εἶναι ἐπίσης ἐξαιρετικὸς ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης καὶ ἔχει τρεῖς γραμματεῖς, στρατοῦ, ναυτικοῦ καὶ ἀεροπορίας, τοὺς ὁποίους κατευθύνει αὐτός. Ἔχει 3 καὶ ἐγὼ ὡς ὑπουργὸς εἶχον μέχρι πρότινος 3, σήμερον ἔχω συνεργάτην μου πολιτικὸν μόνον ἕνα, πάντως ὑπάρχει ἑνότης, ὑπάρχει συντονισμός. Καὶ ὑπάρχει καὶ εἰς τὴν Ὁλλανδίαν, περὶ αὐτοῦ ὡμίλησα προηγουμένως, ὅπως παντοῦ ἀλλοῦ, πρόεδρος τῶν ἐπιτελαρχῶν εἶναι ὁ ἀρχηγὸς τοῦ ἐπιτελείου Ἐθν. Ἀμύνης. Ὁ κ. Ἀργυρόπουλος ἐμνημόνευσε μόνον τὴν περίπτωσιν τῶν Ἡνωμ. Πολιτειῶν. Ἐκεῖ εἶναι πράγματι πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου τῶν ἐπιτελαρχῶν. Ἀλλ’ ὅμως, κ. συνάδελφε, δὲν ἐμνημονεύσατε τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Εἰς τὴν Ἰταλίαν, εἰς τὴν Γαλλίαν, εἰς τὴν Τουρκίαν δὲν εἶναι πρόεδρος τῶν Ἐπιτελαρχῶν ἁπλῶς ὁ πρῶτος μεταξὺ τῶν ἄλλων, εἶναι ὁ ἀρχηγὸς Ἐπιτελείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐθεωρήσαμεν ὅτι αὐτὸ ἔπρεπε νὰ γίνῃ. Δὲν λέγω ὅτι αὐτὸ εἶναι τέλειον, πιθανὸν καὶ ἡ ἄλλη μορφὴ νὰ ἔχῃ ἐπίσης πλεονεκτήματα, ἐκείνη ἡ ὁποία ἰσχύει ἐν Ἀμερικῇ. Πάντως παντοῦ ὑπάρχει πτέραρχος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ἐπιτελαρχῶν, εἴτε ὡς πρόεδρος ἁπλῶς, εἴτε ὡς ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου Ἐθν. Ἀμύνης.

§94ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλοῦ πάντως ὑπάρχουν ὑπουργοὶ καὶ αὐτοδιοικοῦνται οἱ πολεμικοὶ κλάδοι.

§95Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντ. Κυβερν. Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὄχι πάντως εἰς ὡρισμένα μέρη.

§96ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν, Ἀμερικὴν καὶ Γαλλίαν.

§97Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντ. Κυβερν. καὶ Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι εἰς ὡρισμένα ὄχι. Εἰς τὴν Τουρκίαν φέρ’ εἰπεῖν, ὄχι. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν αὐτοδιοικοῦνται πλήρως, ὑπάρχει ὁ ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀλλοῦ εἶναι ἀναγκαῖον τὸ νὰ ὑπάρχουν δηλ. 20–30 ὑφυπουργοί, ἢ καὶ 5–10, αὐτὸ εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν εἶναι ἀναγκαῖον, ἀλλὰ θὰ ἦτο περιττὸν καὶ θὰ ἀντέκειτο καὶ πρὸς τὴν ἠθικὴν τάξιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον, βεβαίως, ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν, εἶναι αἱ ποικιλίαι, ἀναλόγως τῶν Κρατῶν, ἡ μορφὴ ἡ ὁποία ἔχει δοθῆ εἰς αὐτὸν τὸν Συντονισμόν. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν Γαλλίαν, φέρ’ εἰπεῖν, ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις Μαντὲς Φρὰνς μετέτρεψε τὴν βάσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται ἡ ὀργάνωσις τοῦ ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Τὸ ὑπουργεῖον Ἐθν. Ἀμύνης, ἐνῷ εἶχε 3 ὑπουργούς, Στρατιωτικῶν, Ναυτικῶν καὶ Ἀεροπορίας ἀπέμεινεν, ὡς Μινίστρ καὶ ἐκεῖνος ὡς Σεκτεταίρ, ὅπως λέγεται. Σήμεραον δὲν ἔχει τρεῖς. Ἡ Γαλλία ἡ μεγάλη ἀπὸ ἀπόψεως ἀριθμοῦ κατοίκων Χώρα καὶ δυνάμεως Στόλου δὲν ἔχει πλέον ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅπως εἶχε κακῶς, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρωτεύει δὲν εἶναι νὰ ἔχῃ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, πρωτεύει νὰ ἔχῃ ὑπουργεῖον Ἐθν. Ἀμύνης, ἑνιαῖον Ἐπιτελεῖον ἢ ἑνιαίαν ὀργάνωσιν τῶν τριῶν Ἐπιτελείων ὑπὸ τὴν μορφὴν τὴν ἀμερικανικὴν ἔστω, πρωτεύει ἑπομένως ὁ Συντονισμός. Καὶ ἑπομένως διὰ πολλοὺς καὶ ποικίλους λόγους νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὴν ἔλλειψιν αὐτῆς τῆς πλήρους αὐτοτελείας ἡ μὴ πλήρης ἀπόδοσις ἤ μᾶλλον ἡ ἀπόδοσις εἰς τὸν τομέα τῶν Ναυτικῶν. Ἀλλ’ ἡ ἀπόδοσις αὕτη, ἐὰν νομίζετε, ὅτι δὲν εἶναι πλήρης ἀπὸ ἀπόψεως ὑλικοῦ, διότι εἶναι πλήρης καὶ ὑπέροχος ἀπὸ ἀπόψεως ἐκπαιδεύσεως καὶ ὀργανώσεως ἐὰν δὲν εἶναι πλήρης ἀπὸ ἀπόψεως ὑλικοῦ, αὐτὸ εἶναι κάτι τὸ ὁποῖον ἐπερρίψατε εἰς ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι δὲν κατωρθώσαμεν νὰ ἐπιτύχωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα σεῖς, ὡς ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κατορθώσητε, ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δὲν θὰ τὸ εἴχατε κατορθώσει μέχρι στιγμῆς. Λυποῦμαι διότι εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ προβῶ εἰς αὐτὴν τὴν ρεαλιστικὴν διατύπωσιν ἡ ὁποία δὲν γίνεται ἐκ μέρους μου διὰ νὰ καλύψω τὸν ἑαυτόν μου καὶ τυχὸν εὐθύνας, ἠμπορῶ νὰ ἔχω εὐθύνας, ἀλλὰ βεβαιωθῆτε εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ὅπου μέχρι τοῦδε ἡ Α.Μ. ὁ Βασιλεύς καὶ ὁ Στρατάρχης Παπάγος καὶ δὲν εἶναι ἀναγκαῖον νὰ προσθέσω τὸν ἑαυτόν μου, ἐὰν οἱ δύο μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν κατώρθωσαν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμεῖτε νὰ γίνῃ καὶ εἰς ἰδίαν ἔκτασιν τὸ ἐπιθυμεῖτε, βεβαιωθῆτε ὅτι οἱοσδήποτε ὑπουργὸς Ναυτικῶν δὲν θὰ τὸ εἶχε κατορθώσει. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ συντονισμὸς τῶν τριῶν κλάδων, ὁ ὁποῖος βαίνει ἄριστα εἰς τὸν τόπον μας, προστριβαὶ δὲν ὑπάρχουν, σπανιώταται μικροδιαφωνίαι εἶναι ἀπαραίτητοι, διότι δὲν εἶναι νοητὴ πλέον ἡ ἀπομόνωσις τῶν ναυτικῶν ἐπιχειρήσεων καὶ τῶν στρατιωτικῶν κατὰ ξηρὰν ἐπιχειρήσεων, ἢ τῶν ἀεροπορικῶν ἐπιχειρήσεων. Καὶ δι’ αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ νοητὴ δρᾶσις, χωρὶς ἀεροπορικὴν καὶ νὰ ὑπάρξῃ ναυτική, χωρὶς στρατιωτικήν, διότι εἶναι συνυφασμένη ἡ ναυτικὴ δρᾶσις μὲ ἀποβατικὴν ἐνέργειαν, ἢ ἄμεσον ἐνέργειαν ἄλλης μορφῆς πρὸς τὸν στρατὸν καὶ δὲν εἶναι νοητὴ ἐπίσης ἡ δρᾶσις τοῦ Στρατοῦ τῆς ξηρᾶς, χωρὶς τὴν ἀεροπορικὴν βοήθειαν καὶ χωρίς, εἴτε ἀμέσως, ὅπως εἰς τὴν Πατρίδα μας, εἴτε ἐμμέσως, ὅπως θὰ συνέβαινεν εἰς ἄλλην χώραν Ἠπειρωτικήν, χωρὶς τὴν βοήθειαν τοῦ Ναυτικοῦ. Καὶ οἱ τρεῖς παράγοντες εἶναι ὅσον δὲν ἦσαν ποτὲ συνυφασμένοι. Καὶ οἱ τρεῖς ἀποτελοῦν μίαν μονάδα. Καὶ οἱ τρεῖς εἶναι δυνατόν, βεβαίως ἀπὸ ἀπόψεως χρονολογικῆς ἱεραρχίας κατ’ ἀνάγκην νὰ ἀποφανθῶμεν καὶ νὰ ἀποφανθοῦν οἱ σύμμαχοί μας κατ’ αὐτὴν ἢ ἐκείνην τὴν σειράν. Καὶ οἱ τρεῖς εἶναι ἐξ ἴσου σημαντικοί. Καὶ εἶναι συνυφασμένοι κατὰ τρόπον ἄριστον μεταξύ των. Ἄρα, πρέπει νὰ σταματήσῃ ἡ ἀντίληψις, ἡ ἁπλῶς ναυτική, ὅπως πρέπει νὰ σταματήσῃ ἡ ἀντίληψις ἡ ἁπλῶς στρατιωτική, ἢ ἡ ἁπλῶς ἀεροπορική, ἡ ὁποία δὲν ἔχει ἀναπτυχθῆ, διότι εἶναι ἀκόμη νέον ὅπλον. Πρέπει καὶ οἱ τρεῖς κλάδοι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, τὸ Ἐπιτελεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐν Ἑλλάδι ἦτο ἀπαραίτητον, διότι ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν καὶ οἱ τρεῖς κλάδοι εἰς τὸ αὐτὸ Ἐπιτελεῖον, ὅπως γίνεται εἰς τὸ Στρατηγεῖον τοῦ ΝΑΤΟ, πρέπει καὶ οἱ τρεῖς κλάδοι νὰ συνεργάζωνται κατὰ τρόπον στενώτατον καὶ νὰ ἀποκτήσουν εἰ δυνατὸν τὸ πνεῦμα αὐτό, πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἀπέχει πολὺ ἀπὸ τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν ἄλλοτε μεταξὺ τοῦ στρατοῦ ξηρᾶς καὶ τοῦ ναυτικοῦ. Κύριοι, δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα ἀπὸ ἀπόψεως ἐκτιμήσεως τῆς Ναυτικῆς καὶ Στρατηγικῆς σημασίας τῶν τριῶν κλάδων νὰ εἴπω, ὅτι ὁ τάδε κλάδος ἐν περιπτώσει πολέμου θὰ εἶναι ὁ πρωτεύων. Καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, ὄχι μόνον ἐγὼ ὁ ἐλάχιστα γνωρίζων ἐπὶ τοῦ θέματος, ἀπὸ ἀπόψεως Ναυτικῆς καὶ Στρατιωτικῆς, ἀλλὰ καὶ οἱ μέγιστα γνωρίζοντες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ προεξοφλήσουν. Καὶ τελειώνω μὲ τὴν ρῆσιν ὅτι ἡ σύλληψις τοῦ ρόλου ποὺ θὰ παίξῃ ἕκαστος κλάδος εἰς τὸ μέλλον θὰ γίνῃ μόνον ὑπ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν προεξοφλοῦν, βασιζόμενοι ἐπὶ τοῦ παρελθόντος, τὴν ἐξέλιξιν τῶν ναυτικῶν καὶ στρατιωτικῶν προβλημάτων, ἀλλὰ ὑπὸ τὸν ἔχοντα πεῖραν τῶν πραγμάτων. Καὶ οἱ γνῶσται τῶν πραγμάτων λέγουν ὅτι διὰ πρώτην φορὰν σᾶς βεβαιῶ καὶ μὲ ἐμπνέει αἰσιοδοξία καὶ πίστις, αὐτὸ διὰ τὸ μέλλον διὰ πρώτην φορὰν προεξαρχόντων τῶν Ἀμερικανῶν, οἱ ὁποῖοι ἔσχον τὴν πρωτοβουλίαν ἔσπασεν αὐτὴ ἡ παράδοσις. Καὶ ἀκριβῶς—ὅπως ἐγένετο κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον—βλέπετε τοὺς ναυάρχους, ὅταν ἀσχολοῦνται μὲ στρατιωτικὰ ζητήματα, ἢ τοὺς στρατηγούς, ὅταν ἀσχολοῦνται μὲ ναυτικὰ ἢ ἀεροπορικὰ ζητήματα καὶ ὅταν ὅλοι μαζὶ ἀντιμετωπίζουν τὰ προβλήματα τῆς τακτικῆς ἑνὸς ἐνδεχομένου πολέμου, τοὺς βλέπετε νὰ συζητοῦν πολλὰς πιθανότητας καὶ νὰ μὴ προεξοφλοῦν τοῦτο ἢ ἐκεῖνο ἀδιάφορα ὅταν κάμνουν διαφόρους δηλώσεις διὰ νὰ ἐπιτύχουν τὴν ἔγκρισιν κατὰ τὸ δυνατὸν μεγαλυτέρων πιστώσεων ἀπὸ τὸ Κογκρέσσον. Καὶ τοὺς βλέπετε νὰ ἔχουν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρας ἐπιφυλάξεις ὅσον ἀφορᾷ τὸν ρόλον ποὺ θὰ παίξουν οἱ διάφοροι κλάδοι. Δι’ αὐτὸ προσπαθοῦν νὰ εἶναι ἡνωμένοι. Καὶ δι’ αὐτὸ συσφίγγουν τοὺς κλάδους. Καὶ ἡμεῖς, λοιπόν, πρέπει νὰ ἔχωμεν ἡνωμένους καὶ τοὺς τρεῖς κλάδους. Πρέπει νὰ ἔχωμεν Ἐπιτελεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Πρέπει νὰ ἔχωμεν Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης. (Χειροκροτήματα).

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Περ. Ἰακ. Ἀργυρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§99ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐπεθύμουν, ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ ἀνήρει τὰ ὅσα ἐγὼ εἶπον, ἀλλὰ ἐξέθηκε πολλὰς θεωρίας, χωρὶς νὰ δυνηθῇ νὰ ἀναιρέσῃ ὅσα ἐγὼ ἐπὶ τῇ βάσει οὐσιαστικῶν πραγμάτων ἀνέφερον. Ἐγώ, κύριοι βουλευταί, δὲν ἠρνήθην ὅτι τὸ ἔμψυχον ὑλικὸν εὑρίσκεται εἰς τὸ ὕψος του καὶ προσφέρει πολυτίμους ὑπηρεσίας, ἀλλὰ τί θέλετε νὰ τὸ κάμω τὸ ὑλικὸν αὐτὸ ἄνευ ἀψύχου ὑλικοῦ. Αὐτὰ δὲν γίνονται τὴν τελευταίαν στιγμήν, οὐδὲ εἶναι δυνατὸν ἐν περιπτώσει πολέμου οἱ σύμμαχοι νὰ μὴ δώσουν πλοῖα διὰ νὰ σωθῇ ὁ μεταφερόμενος στρατός. Θὰ πρέπει συνεπῶς, νὰ ὑπάρχῃ προηγουμένως τὸ ἄψυχον ὑλικὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ἐπανδρωθῆ μὲ τὸ ἔμψυχον τοιοῦτον, διότι ἄλλως δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀποφύγωμεν τὰ ἐχθρικὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιδιώξουν τὴν καταβύθισιν τῶν ἰδικῶν μας καὶ θὰ ἐπιδιώξουν τὸν ἀποκλεισμὸν τῆς Ἑλλάδος διὰ νὰ συντελέσουν διὰ τῆς πείνης, εἰς τὴν καταστροφὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐλέχθη καὶ θὰ ἀπαντήσω ἐπ’ αὐτοῦ, ὅτι καὶ ἱστιοφόρα ἀκόμα δύνανται νὰ βυθίσουν ὑποβρύχια. Λέγω, λοιπόν, ὅτι σήμερον δύο μέσα διώξεως τῶν ὑποβρυχίων ὑπάρχουν. Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν διὰ τὰ δύο ὑπάρχοντα μικρὰ πλοῖα, ἀλλὰ τὰ πλοῖα αὐτὰ στεροῦνται τῶν μηχανημάτων «Ἄστιγξ» διὰ τὴν ἀνεύρεσιν τῶν ὑποβρυχίων μὲ τὰ ὁποῖα μηχανήματα μόνον τὰ ἀντιτορπιλλικὰ ἔχουν ἐφοδιασθῆ. Ὑπάρχουν ἐπίσης ὡς μέσον διώξεως τὰ ὑδροπλάνα τὰ ὁποῖα ἀκόμη πολὺ περισσότερον εἶναι εἰς θέσιν λόγῳ τοῦ ὕψους καὶ τῆς διαθλάσεως τοῦ βάρους νὰ ἀνεύρουν τὰ ἐχθρικὰ ὑποβρύχια. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δημιουργήσωμεν τρεῖς σταθμοὺς εἰς τὴν Ἑλλάδα ὡς βάσεις ὑδροπλάνων, ὅπως ἐπὶ παραδείγματι, τὴν Κέρκυραν, τὴν Κρήτην καὶ τὴν Τῆνον. Τὸ πρᾶγμα, νομίζω, δὲν εἶναι καὶ τόσον δύσκολον, ὥστε τὰ ὑδροπλάνα αὐτὰ νὰ συντελέσουν μετὰ τῶν πλοίων εἰς τὴν δίωξιν τῶν ὑποβρυχίων. Τὰ μικρὰ λοιπὸν πλοῖα ποὺ ἀνέφερεν ὁ κ. ὑπουργός, εἶναι ἀκατάλληλα, διότι δὲν εἶναι ἐφωδιασμένα μὲ τὰ μηχανήματα «ἄστιγξ». Λέγω τοῦτο διότι καὶ εἰς τὰ τελευταῖα γυμνάσια οἱ Ἀμερικανοὶ παρεχώρησαν εἰς τὸ Ναυτικόν μας ἑλικόπτερα. Τὰ λέγω αὐτὰ διότι τόσον ἡμεῖς ὅσον καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς συμμάχους μας νὰ καταλάβουν, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖα διὰ τὴν τῶν 4 ὑποβρυχίων καὶ τῶν 4 ἀντιτορπιλλικῶν χωρὶς αὔξησιν συντηρήσεως ἀπὸ τὸ ΝΑΤΟ. Ἔχω ἐπίσης νὰ προσθέσω ὅτι τὰ μικρὰ πλοῖα θὰ εὑρεθοῦν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀκινητήσουν λόγῳ ἐλλείψεως ἀνταλλακτικῶν.

§100Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐλησμόνησα, κύριε Ναύαρχε, νὰ θίξω τὸ θέμα αὐτὸ καὶ σᾶς εὐχαριστῶ διότι μοῦ τὸ ὑπενθυμίζετε. Ὑπάρχει, πράγματι, μία δυσκολία εἰς τὰ ἀνταλλακτικὰ ἀλλὰ τὸ θέμα θὰ ἀντιμετωπισθῇ. Καὶ νὰ εἶναι βεβαία ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κοινὴ Γνώμη ὅτι δὲν θὰ λείψουν ἀνταλλακτικὰ τὰ λεγόμενα «ἀμειβὰ» διὰ νὰ μεταχειρισθῶμεν τὴν ναυτικὴν ἔκφρασιν, διότι ἡ δαπάνη δὲν εἶναι τόσον μεγάλη ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ. Καὶ πιστεύω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁ ὁποῖος εἶναι πλάϊ μου, νὰ μὴ ἔχῃ ἀντιρρήσεις, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ καὶ ἀπὸ Ἑλληνικῆς πλευρᾶς, ἀπὸ πλευρᾶς Ἑλληνικοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἐλπίζω, λοιπόν, κατὰ τρόπον θετικόν, ἢ μᾶλλον εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ λείψουν ἀνταλλακτικά. Καὶ ἀντιμετωπίζω τὸ ζήτημα αὐτὰς τὰς ἡμέρας καὶ δὲν θὰ ὑπάρξῃ πρόβλημα νὰ σταματήσωμεν οἱανδήποτε δραστηριότητα ἐκπαιδευτικὴν ἤ ἄλλην ἐλλείψει ἀνταλλακτικῶν.

§101ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δράττομαι τῆς εὐκαιρίας τῆς παρουσίας τοῦ φιλτάτου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν διὰ νὰ τονίσω ὅτι οὐδέποτε ἐπίστευα ὅτι θὰ ὑπῆρχε ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος θὰ ἠρνεῖτο πιστώσεις διὰ τὸ Ναυτικόν μας. Ἀλλὰ δὲν συμβαίνει τοῦτο πρώτην φοράν. Τὴν πρώτην φορὰν εἶχον τὸν θεῖον τοῦ νῦν ὑπουργοῦ Ἀθανάσιον Εὐταξίαν, ὁ ὁποῖος προκειμένου περὶ τῆς ἀγορᾶς τοῦ θωρηκτοῦ «Ἀβέρωφ» ἠρνεῖτο τὴν χορήγησιν πιστώσεων, ὡς συμβαίνει καὶ ἐν προκειμένῳ μὲ τὸν ἀνεψιόν του κ. Λάμπρον Εὐταξίαν. Διέκρινα καὶ τότε ὅτι οἱ Τοῦρκοι προσεπάθουν διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἀποκτήσουν τὸν «Ἀβέρωφ». Διαβλέπων, λοιπόν, τὸν κίνδυνον αὐτόν, αὐτὸ εἶναι ἱστορικὸν γεγονός, ἠναγκάσθην νὰ καταφύγω εἰς τὸν Διοικητὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης συγγενῆ μου Πᾶνον Βαλαωρίτην, γνωστὸν διὰ τὴν ἀγάπην του πρὸς τὰς ναυτικάς μας δυνάμεις εἰς τὸν ὁποῖον ἐξέθεσα τοὺς κινδύνους καὶ τὸν παρεκάλεσα θερμῶς νὰ μοῦ δώσῃ ἐπιστολὴν διὰ τῆς ὁποίας ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀνελάμβανε τὴν ὑποχρέωσιν ἐν περιπτώσει ἀγορᾶς τοῦ «Ἀβέρωφ» νὰ καταβάλῃ τὴν ἀξίαν αὐτοῦ εἰς περίπτωσιν ἀδυναμίας τοῦ Κράτους. Ἡ ἐπιστολὴ μοὶ ἐχορηγήθη καὶ λαβὼν αὐτὴν εἰσήλασα κυριολεκτικῶς εἰς τὸ συνεδριάζον Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τὸ ὁποῖον ἐπείσθη πλέον περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀγορᾶς τοῦ «Ἀβέρωφ» καὶ τὴν ἄλλην ἡμέραν, μετέβημεν εἰς Λιβόρνον, ὅπου τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἐσώσαμεν τὸν «Ἀβέρωφ» ἀπὸ τὰς χεῖρας τῶν Τούρκων.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως ἐτερματίσθη. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§103ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 11 π. μ. μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 10,15′ μ. μ.)