1955.03.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 59η

Τετάρτη 16 Μαρτίου 1955

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.45′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Β. Καραμπίλιας ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Β. ΚΑΡΑΜΠΙΛΙΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Ἰντζές, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Ι. ΙΝΤΖΕΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Οἱ κ. κ. Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ) καὶ Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς Βιομηχανίας), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1 ἀπὸ 3 Ἰανουαρίου 1955 Πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Ὁ κ. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐργασίας) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τρόπου ρυθμίσεως τῶν συλλογικῶν διαφορῶν ἐργασίας καὶ Συστάσεως Ἐθνικοῦ Γνωμοδοτικοῦ Συμβουλίου Κοινωνικῆς Πολιτικῆς». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Παπαδόπουλος, Ν. Σπέντζας, Π. Σταμούλης, Χ. Ζαλοκώστας, Α. Λαμπρόπουλος, Ν. Μήτρου, Δ. Λατζούνης, Π. Παπαϊωάννου, Α. Τσιρώνης, Π. Τριαντόπουλος, Χ. Ρίζος, Σ. Λιβαδᾶς, Κ. Σαμαρᾶς, Ν. Κάρτσωνας, Ε. Ζῶτος, Ι. Ψαρρέας, Α. Παυλόπουλος, Γ. Κονδύλης, Ν. Κοντογιαννόπουλος, Δ. Γρίβας καὶ Ν. Σταθόπουλος καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Α. Ν. 434)1937, «περὶ Ὀργανισμοῦ τῶν Ὑποθηκοφυλακείων τοῦ Κράτους, ὡς οὗτος ἐκωδικοποιήθη διὰ Β. Δ. τῆς 19)23 Ἰουλίου 1941». Ἡ ἐπὶ τῆς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. 2312)1953». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως Ἀρχείου ἐκδόσεως Ἑλλήνων συγγραφέων ἀπὸ τῶν ἀρχαίων χρόνων μέχρι τῆς ἁλώσεως τῆς Κωνσταντινουπόλεως». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Πλατῆς, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑρμηνείας καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Ν. Δ. 2923)54, «περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν τριῶν Κλάδων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Βουδούρης, Β. Βραχνὸς καὶ Χ. Ψαρρός, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως προθεσμίας ἐξετάσεων τῶν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 132)1946 Ν. Δ. ὑπαγομένων φοιτητῶν καὶ περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως Πανεπιστημιακῶν τινων κλπ. διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Παμπούκας, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως προθεσμίας ἐξετάσεων τῶν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 132)1946 Ν. Δ. ὑπαγομένων φοιτητῶν καὶ περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως Πανεπιστημιακῶν τινων κλπ. διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀθ. Παπαθανάσης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Ἑταιρειῶν περιωρισμένης εὐθύνης». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Δόκος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ Ταμείων Ἐφέδρων Πολεμιστῶν Κρήτης κειμένης νομοθεσίας καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων»

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας Ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Δ. Ἀλιπράντη, σχετικῶς μὲ τὴν μὴ καταβολὴν τοῦ 10% κλπ. εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης Ἑλλάδος καὶ Ἀθηνῶν, ἀπόντος τοῦ ἐρωτῶντος, διαγράφεται. Ἐπίσης διαγράφεται ἀναφορὰ τοῦ Σωματείου Ὑπαλλήλων Ἀρτοποιείων Ἀθηνῶν, Προαστείων, ἀπόντος τοῦ ἐπ’ αὐτῆς ἐγγεγραμμένου κ. Κοθρῆ. Ὁ κ. Βοβολίνης, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Ἑνώσεως Συνοικιακῶν κουρείων καὶ κομμωτηρίων, ζητούσης ὅπως βάσει τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας, ἐκδοθῇ ἀπόφασις τοῦ κ. ὑπουργοῦ Ἐργασίας δι’ ἧς νὰ ἐπιτρέπεται ἡ κατὰ Κυριακὰς λειτουργία τῶν κουρείων καὶ κομμωτηρίων τῶν ἐργατικῶν συνοικιῶν Πειραιῶς κλπ.

§6Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας ἐπιτρέπεται εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐργασίας ὅπως δι’ εἰδικῆς ἀποφάσεως ἐπιτρέπῃ τὸ κατὰ τὰς Κυριακὰς ἄνοιγμα καὶ λειτουργίαν τῶν συνοικιακῶν κουρείων καὶ κομμωτηρίων. Οἱ περὶ τὸν Πειραιᾶ Δῆμοι καὶ Κοινότητες κατοικοῦνται ὑπὸ πληθυσμοῦ κατ’ ἐξοχὴν ἐργατικοῦ. Ἐκεῖ τὰς καθημερινὰς μετὰ τὴν ἐργασίαν ὁ ἐργατικὸς πληθυσμὸς φυσικὸν εἶναι νὰ ἐπανέρχεται εἰς τὰς οἰκίας του καὶ νὰ ζητῇ ἀνάπαυσιν. Δὲν τοῦ ἀπομένει συνεπῶς οὐδὲ ἡ ἐλαχίστη ὥρα δι’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγεται καλλωπισμός. Ἀλλὰ καὶ τὰ ἀπογεύματα τοῦ Σαββάτου εἶναι ἀδύνατον νὰ φροντίσῃ διὰ τὸν ἑαυτόν του δεδομένου, ὅτι ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ποικίλας ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἑβδομάδος. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὰ κουρεῖα καὶ κομμωτήρια τῶν περιοχῶν ἐκείνων σήμερον ἀναγκάζονται παρανόμως νὰ λειτουργοῦν τὰς Κυριακάς. Εἶναι καὶ αὐτὸς ἕνας τρόπος ἀντιμετωπίσεως πραγματικῆς ἐπίσης ἀνάγκης. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ ποὺ γίνεται παρανόμως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ νομίμως, δεδομένου ἄλλωστε, ὅτι ὁ νόμος ἐπιτρέπει εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐργασίας τὴν χορήγησιν τοιούτων ἀδειῶν. Διὰ τὴν χορήγησιν ἀκριβῶς τῶν ἀδειῶν αὐτῶν καὶ εἰδικῶς εἰς τὰς περιοχὰς Κοκκινιᾶς, Δραπετσώνας καὶ Ἀμφιάλης, ἐπαναλαμβάνω περιοχὰς κατ’ ἐξοχὴν ἐργατικάς, παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐργασίας ὅπως δεχθῇ τὸ αἴτημα καὶ ἐπιτραπῇ ἡ κατὰ τὰς Κυριακὰς λειτουργία τῶν συνοικιακῶν κουρείων καὶ κομμωτηρίων.

§7Ε. ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§8Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§9Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Παρακαλῶ νὰ δεχθῆτε τὸ αἴτημα αὐτὸ τῶν συνοικιακῶν κουρείων καὶ εἰς ἀντάλλαγμα νὰ χορηγηθῇ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῶν κουρείων ἡ ἡμέρα τῆς Δευτέρας ὡς ὁλοκληρωτικῆς ἀργίας. Αὐτὸ γίνεται καὶ εἰς ἄλλας χώρας ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ υἱοθετήσῃ τὴν ἄποψιν αὐτήν.

§10Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Συνιστῶ θερμῶς τὴν ἀναφορὰν τῶν συνοικιακῶν κουρέων καὶ κομμωτῶν διότι ἡ ἀποδοχὴ της θὰ ἐξυπηρετήσῃ διπλοῦν σκοπόν. Πρῶτον διότι θὰ βοηθήσῃ τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ τοὺς ἐργαζομένους ἀκόμη εἰς τὰ κουρεῖα οἱ ὁποῖοι διέρχονται σοβαρὰν κρίσιν. Δεύτερον θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸν ἐργατικὸν κόσμον τῶν συνοικιῶν, ὁ ὁποῖος μόνον τὴν Κυριακὴν εὐκαιρεῖ νὰ καλλωπισθῇ. Ἀλλὰ καὶ τρίτον, θὰ ἀποφευχθῇ καὶ ἕνα ἀκόμη κακόν, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς γίνεται. Εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι τὰ κουρεῖα αὐτὰ ἀναγκάζονται νὰ ἐργάζωνται τὰς Κυριακὰς κατὰ τρόπον λαθραῖον καὶ πολλὰς φορὰς τοῦτο γίνεται ἀφορμὴ νὰ ὑποβάλλωνται μηνύσεις κατὰ τῶν παραβατῶν μὲ ὅλας τὰς συνεπείας των. Καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ληφθῇ κάποια μέριμνα. Ἐὰν δὲ προταθῇ ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι τοῦτο θὰ εἶναι εἰς βάρος τῆς τηρήσεως τῆς Κυριακῆς ἀργίας καὶ τῶν ἐργαζομένων, οὗτος ἀνατρέπεται μὲ τὴν δήλωσιν τῶν καταστηματαρχῶν αὐτῶν, ὅτι δέχονται νὰ ἐργάζωνται μόνοι των χωρὶς ν’ ἀπασχολοῦν ὑπαλληλικὸν προσωπικόν, ἢ νὰ παραμένουν κλειστὰ τὰ καταστήματά των ἀπὸ τῆς 2ας ἀπογευματινῆς τῆς Κυριακῆς, μέχρι τῆς 2ας ἀπογευματινῆς τῆς Δευτέρας καὶ τοιουτοτρόπως ἐξυπηρετοῦνται καὶ οἱ δύο σκοποί, δηλαδή, καὶ ἡ τήρησις τῆς ἀργίας τῆς Κυριακῆς καὶ ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν ἐργαζομένων εἰς τὰ καταστήματα αὐτά. Νομίζω, ὅτι τὸ αἴτημα εἶναι λογικὸν καὶ δίκαιον καὶ ἐξυπηρετεῖ διπλοῦν σκοπὸν καὶ παρακαλῶ τὸν κύριον ὑπουργὸν ὅπως ἐξετάσῃ μετὰ πάσης εὐμενείας τὸ αἴτημα αὐτὸ καὶ ἐν τῷ δικαιώματί του θὰ δώσῃ τὴν συνιστωμένην λύσιν.

§11Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Κύριοι βουλευταί, ἐμελέτησα τὸ θέμα καὶ ὁμολογῶ, ὅτι ἀκόμη δὲν ἠμπόρεσα νὰ καταλήξω εἰς ἀπόφασιν, διότι ἐὰν γίνῃ δεκτὸν τὸ αἴτημα αὐτό, τότε θὰ συμβοῦν τὰ ἑξῆς: Λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οἱ περισσότεροι συνοικισμοὶ τοῦ Πειραιῶς εἶναι ἐνσωματωμένοι μὲ τὸν Πειραιᾶ, θὰ παρουσιασθῇ τὸ φαινόμενον ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν τῆς ὁδοῦ νὰ εἶναι ἀνοικτὰ τὰ κουρεῖα καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην νὰ εἶναι κλειστά. Ἐκτὸς τούτου, ἔχω καὶ διαμαρτυρίαν τῶν κουρέων Πειραιῶς, οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται, διότι ἐὰν ἐπιτραπῇ τὸ ἄνοιγμα τῶν κουρείων τὴν Κυριακὴν θὰ δημιουργηθῇ ἀθέμιτος συναγωνισμός. Πάντως τὸ αἴτημα αὐτὸ τὸ ἔχω ὑπὸ μελέτην καὶ θὰ πράξω ὅ,τι εἶναι δυνατόν.

§12Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, καὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ἐπὶ ὑπουργίας σας ὡς ὑπουργοῦ Βορείου Ἑλλάδος, ἐλήφθη τὸ αὐτὸ μέτρον παρ’ ὅλον ὅτι οἱ συνοικισμοὶ τῆς Θεσσαλονίκης ἅπτονται τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης. Νομίζω, ὅτι τὸ ἐπιχείρημά σας αὐτὸ δὲν εὐσταθεῖ. Πρέπει, κ. ὑπουργέ, νὰ ἱκανοποιήσετε τὸ αἴτημα αὐτό, διότι θὰ διευκολύνετε τὸν ἐργατικὸν πληθυσμὸν πολλῶν ἐργατικῶν συνοικιῶν τοῦ Πειραιῶς.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς Ἐπιτροπῆς πληγέντων καπνεργατῶν Σωματείου Ἀγρινίου καὶ περιχώρων τοῦ Ν. 2348)53, ζητούντων χορήγησιν ἐφ’ ἅπαξ ἀποζημιώσεως κλπ.

§14Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, Ἐπιτροπὴ πληγέντων καπνεργατῶν σωματείου Ἀγρινίου καὶ περιχώρων τοῦ Ν. 2348)53 ζητεῖ χορήγησιν ἐφ’ ἅπαξ ἀποζημιώσεως καὶ εἰς τοὺς καπνεργάτας τοὺς πραγματοποιήσαντας κατὰ τὴν τελευταίαν 5)ετίαν 100 ἡμερομίσθια. Ἡ ἀναφορά, κ. ὑπουργέ, εἶναι δικαία, διότι ὁ νόμος 2348)53 ἔθεσεν ἐκτὸς ἐργασίας πολλοὺς καπνεργάτας, ζητοῦν δὲ τώρα ὅπως τοὺς χορηγηθῇ μία ἀποζημίωσις, ἀφοῦ ἔχουν πραγματοποιήσει κατὰ τὴν τελευταίαν 5)ετίαν 100 ἡμερομίσθια. Παρακαλῶ ὅπως τὸ αἴτημα αὐτὸ λάβητε εὐμενῶς ὑπ’ ὄψει καὶ τὸ ἱκανοποιήσητε.

§15Ν. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἀξιότιμε κ. ὑπουργέ τῆς Ἐργασίας, συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τοῦ αἰτήματος τῶν μὴ τυχόντων ἀποζημιώσεως ἠσφαλισμένων καπνεργατῶν. Ἰδιαιτέρως θὰ παρακαλέσω νὰ προσέξητε τὴν περίπτωσιν τῶν μὴ ἀποζημιωθέντων καπνεργατῶν Φθιώτιδος, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται ὑπὸ ἐξαιρετικὰς συνθήκας καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν συμπληρώσει τὰ 100 ἡμερομίσθια ἐντὸς τῆς τελευταίας 5)ετίας. Καὶ θὰ ἀσχοληθῶ ἰδιαιτέρως μὲ τοὺς μὴ τυχόντας ἀποζημιώσεως καπνεργάτας, οἱ ὁποῖοι λόγῳ τῆς στρατεύσεώς των εἰς τὰ ΤΕΑ καὶ ΜΕΑ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ συμπληρώσουν τὸν ἀριθμὸν αὐτόν. Δι’ αὐτοὺς ἐλήφθη εἰδικὴ πρόνοια διὰ τοῦ Ν. Δ. 2954, διὰ τοῦ ἄρθρου 15 τῆς 3 παραγρ. Διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς καθωρίσθη, ὅτι θὰ ἐδικαιοῦντο ἀποζημιώσεως ἐὰν εἶχον συμπληρώσει τὰ 75 ἡμερομίσθια. Ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν ἐξυπηρέτησε παρὰ ἐλάχιστον ἀριθμὸν καπνεργατῶν τῆς Φθιώτιδος. Καὶ ἀπέμεινε μικρὸς ἀκόμη ἀριθμός, μόλις 20 καπνεργατῶν ὑπὸ τὰς ἰδίας συνθήκας εὑρεθέντων καὶ μὴ δυνηθέντων νὰ πραγματοποιήσουν τὸν ἀριθμὸν τῶν 75 ἡμερομισθίων, μὴ τυχόντων ἀποζημιώσεως. Θὰ σᾶς παρακαλέσω θερμότατα, ὑμᾶς, κ. ὑπουργέ, ὅπως στέρξητε, ἐξαιρετικῶς διὰ τοὺς ὑπὸ ἰδιαιτέρας συνθήκας εὑρεθέντας κατὰ τὴν τελευταίαν 5)ετίαν καπνεργάτας τῆς περιφερείας Φθιώτιδος, ἵνα τύχωσιν ἀποζημιώσεως κατ’ ἀναλογίαν τῶν ὑφ’ ἑκάστου αὐτῶν καταβληθεισῶν εἰσφορῶν, διότι πρόκειται περὶ ἀνέργων καὶ περὶ ὑποαπασχολουμένων.

§16Σ. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἑνώνω καὶ ἐγὼ τὴν παράκλησίν μου εἰς τὴν τοῦ συναδέλφου κ. Πετρίδη διὰ τοὺς καπνεργάτας τῆς Φθιώτιδος. Οἱ 20 περίπου ἀπομένοντες ἄνευ ἀποζημιώσεως κατοικοῦν εἰς Μακρακώμην κωμόπολιν ἥτις κατεστράφη ὁλοσχερῶς ἐμπρησθεῖσα ὑπὸ τῶν στρατευμάτων κατοχῆς. Ἀργότερον ἡ κωμόπολις αὕτη ἀπετέλεσε κέντρον Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως, οὕτω δὲ οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς τὰ ΤΕΑ καὶ ΜΕΑ καπνεργάται δὲν ἠδυνήθησαν νὰ πραγματοποιήσουν οὐδὲ τὰ ὀλίγα αὐτὰ ἡμερομίσθια. Σημειωτέον ἀκόμη, ὅτι πρόκειται περὶ προσώπων ἀπολύτως ἀκτημόνων καὶ ἐνδεῶν ὥστε καὶ ἐκ τοῦ λόγου τούτου νὰ ἐνδείκνυται ἡ ἐξάντλησις πάσης ἐπιεικείας ἔναντί των.

§17Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ὀλίγον διασκεδαστικὸν νὰ ἀκούῃ κανείς, νὰ συνιστᾶται ἀναφορὰ συμπολιτῶν του, δηλαδή, ἀνθρώπων, διὰ τοὺς ὁποίους θὰ εἶχε πᾶσαν διάθεσιν νὰ τοὺς βοηθήσῃ. Θὰ ἤθελον νὰ ἀπαντήσω ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι ὀλίγον τι σοβαρόν. Τὸ ἔχω μελετήσει γενικώτερον, δυστυχῶς ὅμως εἶναι ζήτημα χρημάτων καὶ προσπαθῶ νὰ ἐξεύρω τὰ χρήματα, διὰ νὰ ἱκανοποιήσω ἐκείνας τὰς κατηγορίας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔτυχον ἀποζημιώσεως. Εἰδικώτερον διὰ τὴν Φθιώτιδα, ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἔτυχε μιᾶς εἰδικῶς ἐξαιρετικῆς μεταχειρίσεως, τοιαύτης μεταχειρίσεως, ποὺ ἔχει ξεσηκώσει ὅλην τὴν ὑπόλοιπον Ἑλλάδα. Πάντως οἱ μὴ ἀποζημιωθέντες καπνεργάται, λόγῳ τοῦ ὅ,τι ὑπηρέτουν εἰς τὰ ΤΕΑ καὶ τὰ ΜΕΑ, εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἀνέρχονται εἰς 1.000. Εἶναι ζήτημα ὅμως χρημάτων. Προσπαθοῦμε νὰ ἀνεύρωμεν τὰ χρήματα, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἱκανοποιήσωμεν καὶ αὐτούς.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Συνδέσμου συνταξιούχων σιδηροδρομικῶν Μακεδονίας, ζητούντων κατάθεσιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ψήφισιν τοῦ ἑνιαίου κώδικος συντάξεως σιδηροδρομικῶν κλπ.

§19Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Οἱ Σιδηροδρομικοί, λόγῳ τῶν εἰδικῶν συνθηκῶν, ὑπὸ τὰς ὁποίας λειτουργοῦν οἱ Σιδηρόδρομοι...

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, παρακαλῶ ἡσυχία.

§21Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. ... φαίνεται, ὅτι δὲν ἀπολαμβάνουν τῆς δεούσης συντάξεως καὶ ὑποβάλλουν τὸ αἴτημα, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ αὐξηθοῦν αἱ συντάξεις των, ἀφ’ ἑτέρου νὰ γίνῃ ἑνιαῖος καθορισμὸς τοῦ ποσοῦ τῶν συντάξεων ὅλων τῶν σιδηροδρομικῶν. Τὸ αἴτημα εἶναι δίκαιον καὶ τὸ συνιστῶμεν.

§22Ι. ΙΝΤΖΕΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§23Χ. ΕΥΑΓΓΕΛΑΤΟΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§24Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Ἐργ.). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι τόσον συμπαθὲς καὶ τόσον δίκαιον τὸ αἴτημα τῶν σιδηροδρομικῶν, ὥστε ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἀποφασίσει νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ νὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὴν τραγῳδίαν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων. Συνεστήθη κατ’ ἀρχὴν μία Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐμελέτησε τὸ ὅλον θέμα καὶ κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι αἱ συντάξεις πρέπει νὰ παρέχωνται, εἴτε ὑπὸ ἑνὸς ἑνιαίου Ὀργανισμοῦ, εἴτε ὑπὸ τῶν δικτύων. Τὸ σχέδιον αὐτὸ ἤχθη ἐνώπιον τῶν ὑπουργῶν Οἰκονομικῶν, Συγκοινωνιῶν καὶ Δημοσίων Ἔργων καὶ ἐμοῦ, μετὰ δὲ μακρὰν συζήτησιν ἀπεφασίσθη αἱ συντάξεις νὰ καταβάλωνται ἀπὸ τὰ δίκτυα καὶ νὰ παύσουν ὑφιστάμενα εἰδικὰ Ταμεῖα. Νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο ταχέως θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλήν, διότι ὁ κῶδιξ ὁ συνταξιοδοτικὸς τῶν σιδηροδρομικῶν εἶναι ἕτοιμος, πλὴν ὡρισμένων παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας ἡ Ὁμοσπονδία Σιδηροδρομικῶν ἔχει ἤδη φέρει εἰς γνῶσιν ἡμῶν καὶ τὰς ὁποίας μελετῶμεν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐρώτησις τοῦ κ. Κοθρῆ περὶ τῶν διορισθέντων ἀπὸ 1.1.1953 καὶ ἐντεῦθεν εἰς Ἀσφαλιστικοὺς Ὀργανισμοὺς κλπ. διαγράφεται, ἀπουσιάζοντος τοῦ ἐρωτῶντος. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Σωματείου ἀρτεργατῶν Κομοτινῆς, ζητοῦντος κατάργησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 40618)5.54 ἐγκυκλίου Ὑπουργείου Ἐργασίας κλπ.

§26Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ αἴτημα δὲν εἶναι μόνον ἐκ τῆς Κομοτινῆς...

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὀλίγη ἡσυχία. Δὲν ἀκούεται ὁ κ. συνάδελφος.

§28Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. ... ἀλλὰ καὶ ἐξ ἄλλων περιφερειῶν τῆς χώρας. Τὸ Ὑπουργεῖον Ἐργασίας, διὰ διαταγῆς του ἐπέτρεψε τὴν ἐργασίαν εἰς τοὺς ἀρτοποιούς, ζημιῶσαν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τοὺς ἀρτεργάτας. Οὕτω σημειοῦται ἀνεργία εἰς διάφορα κέντρα τῆς χώρας. Τὸ νὰ ἐργάζωνται οἱ ἀρτοποιοί, εἰς σημεῖα, ὅπου δὲν ὑπάρχουν ἀρτεργάται εἶναι λογικὸν καὶ δίκαιον. Ἀλλὰ ἐκεῖ, ὅπου ὑπάρχουν ἀρτεργάται, πρέπει νὰ ἐργάζωνται αὐτοί, διότι ἀδικοῦνται. Συνιστῶ λοιπὸν τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ νὰ ἀναθεωρηθῇ ἡ διαταγὴ αὐτὴ τοῦ ὑπουργοῦ Ἐργασίας, ὥστε οἱ ἄνεργοι ἀρτεργάται νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς ἐργασίας των.

§29Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἤθελον νὰ προσθέσω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. συναδέλφου. Ἡ ἀπόφασις τοῦ κ. ὑπουργοῦ εἶναι ὀρθοτάτη, διότι περιορίζεται εἰς τὰ χωρία ἐκεῖνα, ποὺ δὲν ἔχουν τὴν βάσιν. Ἀπορῶ λοιπόν, πῶς δὲν τὴν ἐδιάβασεν ὁ κ. συνάδελφος.

§30Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Κύριε Πρόεδρε, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἀντιλαμβάνομαι, τὶ ζητεῖ, ὁ κ. συνάδελφος.

§31Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ὅ,τι ζητεῖ ἡ ἀναφορά.

§32Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Ὄχι ὅ,τι ζητεῖ ἡ ἀναφορά, διότι τὴν ἐδιάβασα. Ἀλλὰ μοῦ ζητεῖτε νὰ ἀνακαλέσω μίαν ἐγκύκλιον, ἡ ὁποία ἐξεδόθη βάσει νόμου. Πῶς νὰ τὴν ἀνακαλέσω; Ὁ νόμος ἰσχύει. Καὶ εἶναι ρητὸς, κ. Ζορμπᾶ. Εἰς τὸ ἄρθρον 3 ἀναφέρει, ὅτι «ἡ πρόσληψις ἀρτεργατῶν εἶναι ὑποχρεωτική, δι’ ἃς περιφερείας ἰσχύει ἡ ἀσφάλισις τοῦ Ταμείου Ἀρτεργατῶν, ἐφ’ ὅσον ἡ ἐπιχείρησις κατεργάζεται ποσότητα ἀλεύρων καὶ ἀνωτέραν τῶν 50 ὀκάδων, ἢ ἐφ’ ὅσον τὸ πέραν τῶν 51 ὀκάδων κλάσμα εἶναι μεῖζον κλπ.». Ἡ ἐγκύκλιος εἶναι ἐπεξηγηματική. Τί ζητεῖτε; Νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος;

§33Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος.

§34Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Σεῖς τὸν ἐψηφίσατε. Ἡ Βουλὴ τὸν ἐψήφισε.

§35Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐκεῖ ὅπου σᾶς συμφέρει ἀνατρέχετε εἰς τὸν νόμον.

§36Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Δὲν μοῦ ἐζητήθη νὰ τροποποιήσω τὸν νόμον, ἀλλὰ ἡ ἀνάκλησις μιᾶς ἐπεξηγηματικῆς ἐγκυκλίου.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

§38Ν. ΚΟΥΝΤΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ἔχει ὑποβληθῆ πρότασις νόμου ἐκ μέρους τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. 2961. Ἡ πρότασις....

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε.

§40Ν. ΚΟΥΝΤΟΥΡΗΣ. Ἔλεγον, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἶχεν ὑποβληθῆ ὑπὸ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων πρότασις νόμου, περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν.Δ. 2961. Ἡ πρότασις αὕτη, συνεζητήθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ὡς ἦτο εὔκολον νὰ προβλέψωμεν, ἡ Συναγερμικὴ πλειονοψηφία τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐξέφρασε γνώμην ἀντίθετον πρὸς τὴν ἰδικήν μας πρότασιν νόμου. Παρ’ ὅλα ταῦτα, βάσει τοῦ ἄρθρου 53 τοῦ Συντάγματος, θὰ ἔπρεπε —κατὰ τὴν γνώμην μας— ἡ πρότασις αὐτὴ τοῦ νόμου, νὰ προταχθῇ εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν τὴν σημερινήν. Διὰ τοῦτο παρεκάλεσα χθὲς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως τὴν προτάξῃ.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς δὲν τὸν παρεκαλέσατε. Τὸν ἐπιάσατε εἰς τὸν διάδρομον. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἔχει γραφεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ὠφείλατε νὰ ἐπηγαίνατε.

§42Ν. ΚΟΥΝΤΟΥΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μὲ τὸ ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἶναι ἄλλος εἰς τοὺς διαδρόμους καὶ ἄλλος εἰς τὸ γραφεῖον. Θέλω ὅμως, ἐφ’ ὅσον τίθεται τὸ ζήτημα, νὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ εἴπω, σχετικῶς μὲ τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν μοῦ ἐδώσατε, ὅτι ἀσχέτως τοῦ τί ἡμεῖς φρονοῦμεν σεῖς δὲν θέλετε νὰ δεχθῆτε τὴν ἄποψίν μας. Σᾶς ἠρώτησα, κύριε Πρόεδρε, ἐὰν θέλετε νὰ σᾶς ζητήσω τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ γραφεῖόν σας καὶ σεῖς μοῦ εἴπατε: «Νὰ μὴ ἔλθετε». Κατόπιν τούτου, ἀναγκάζομαι νὰ ζητήσω τὸν λόγον, πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, διὰ νὰ παρακαλέσω, ὅπως ἐφαρμοσθῇ τὸ ἄρθρον 35 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ρητῶς ἐπιβάλλει τὴν πρόταξιν τῆς συζητήσεως τῆς προτάσεως τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων πρὸ τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις ἢ οἱουδήποτε ἄλλου νομοθετήματος. Δὲν θέλω νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο, κύριε Πρόεδρε, παρὰ μόνον, ὅτι ζητοῦμεν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος.

§43Γ. ΜΟΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον νὰ προσθέσω, ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι προτάσεις προτάξεως νόμων, αἱ ὁποῖαι φαίνεται, ὅτι ἀπεκοιμήθησαν, διότι ἐπέρασε πολὺς καιρὸς.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§45Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἐγνώριζον, ὅτι τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐζήτησε τὴν πρόταξιν τῆς συζητήσεως τοῦ περὶ οὗ πρόκειται Ν. Διατάγματος, διὰ τοῦ ὁποίου ἔχει καταργηθῆ ὁ Ν. 118. Πρὸ ὀλίγου, ἤκουσα ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, συλλαβὼν ἐπ’ αὐτοφώρῳ τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς εἰς τὸν διάδρομον, ἐζήτησεν ἀπὸ αὐτόν, ὅπως προταχθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἔλαβεν ἀμέσως τὴν ἀπάντησιν.

§47Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Καὶ ἐὰν μὲν ὡρισμένοι ἐκ τῶν κ.κ. συναδέλφων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐθεώρησαν ἀναγκαῖον τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἔδωσε καὶ τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε, νὰ τὴν ὑποδεχθοῦν μὲ κάποιαν χειρονομίαν ἀπορίας, παρὰ ταῦτα νομίζω, ὅτι ἡ ἀπορία δὲν εἶναι δικαιολογημένη. Εἶναι καθιερωμένον καὶ αὐτὸ εἶναι καὶ παράδοσις, νὰ γίνεται ἐκ μέρους τῶν κομμάτων κανονικὴ πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς διατύπωσις αἰτήσεως, ὅπως προταχθῇ ἡ συζήτησις ἑνὸς νομοσχεδίου, πρὸς ἐπανασυζήτησιν καὶ ἐπανάκρισιν ἑνὸς Ν. Διατάγματος. Ἀλλὰ ἀσχέτως αὐτοῦ, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε, ἀπὸ ἀπόψεως οὐσιαστικῆς καὶ ἠθικῆς τάξεως καὶ πολιτικῆς τάξεως, νὰ διατυπώσω τὸ ἐρώτημα, ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον διατυπώνω ὀλιγώτερον πρὸς ὑμᾶς καὶ περισσότερον πρὸς τὸν ἑαυτόν μου, διότι πιθανὸν νὰ ἀποτελέσῃ συζήτησιν μὲ τὸν ἑαυτόν μου αὐτό, τὸ ὁποῖον μεγαλοφώνως λέγω, εἶναι ἆραγε ὀρθόν, τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἔχει διατυπώσει νομοσχέδιον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, νὰ ζητῇ ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις, ἡ ἐπανάκρισις τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις πρόκειται νὰ τροποποιήσῃ καὶ δὲν εἶναι ὀρθότερον ἡ Ἀντιπολίτευσις αὔριον, ὁπότε θὰ συζητηθῇ τὸ ἐν λόγῳ σχέδιον νόμου καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως θέσῃ αὔριον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὡς πρῶτον, τὸ νομοσχέδιον αὐτό, δὲν εἶναι ὀρθότερον, λέγω, ἀφοῦ αὔριον θὰ γίνῃ ἡ συζήτησις, τὰς οἱασδήποτε γνώμας της, κατὰ τρόπον γόνιμον καὶ οὐχὶ κατὰ τρόπον στεῖρον, νὰ διατυπώσῃ; Διότι εἶναι στεῖρος ὁ τρόπος τῆς συζητήσεως, ὅταν πρόκειται νὰ γίνῃ ἁπλῆ συζήτησις ἐπὶ ἑνὸς Ν. Διατάγματος, τὴν κατάργησιν τοῦ ὁποίου ἢ τὴν τροποποίησιν τοῦ ὁποίου αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ. Ὅταν ὑπάρχῃ λοιπόν, ἡ πρακτικὴ ὁδός, ἡ ἄγουσα πρὸς τὸν σκοπόν, ἐκτὸς ἐὰν δὲν σᾶς ἐνδιαφέρῃ ὁ σκοπὸς καὶ σᾶς ἐνδιαφέρει ἁπλῶς ἡ συζήτησις καὶ ἡ ἐντύπωσις, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει, λέγω, ἡ πρακτικὴ ὁδός, ἡ ἄγουσα πρὸς τὸν σκοπόν, διὰ ποῖον λόγον ζητεῖτε νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ Ν. Διατάγματος, τοῦ ὁποίου τὴν κατάργησιν αὐτὴν αὕτη ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ; Καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἔχει καταθέσει σχέδιον νόμου, διατὶ δὲν προτιμᾶτε τὴν οὐσιαστικὴν καὶ γόνιμον συνεισφορὰν σας κατὰ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ, ὅταν τὸ σχέδιον Ν. Διατάγματος αὔριον τὸ βράδυ θὰ συζητηθῇ; Ἑπομένως, νομίζω, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως τυπικῆς, δὲν εὑρίσκεσθε ἐν τάξει, διότι δὲν ἐζητήσατε κανονικῶς νὰ προταχθῇ, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οὐσιαστικῆς εὑρίσκεσθε ἐν πλήρει ἀταξίᾳ, διότι νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι καὶ ἀπέναντι τῆς ἰδικῆς σας κοινῆς γνώμης δικαιολογημένον, νὰ ἐμφανίζεσθε, ζητοῦντες νὰ γίνῃ μία στεῖρα συζήτησις πρὸ τῆς γονίμου. Εἶναι προτιμότερον καὶ δι’ ὑμᾶς τοὺς ἰδίους νὰ γίνῃ ἀμέσως γόνιμος συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου, τὸ ὁποῖον ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τῆς Ἐργασίας ἔχει καταθέσει καὶ τὸ ὁποῖον σχέδιον Ν. Διατάγματος θὰ ἐγγραφῇ αὔριον πρῶτον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, κατόπιν τῆς παρακλήσεως, τὴν ὁποίαν διετύπωσα πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς.

§48Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκφράζω τὴν ἀπορίαν μου καὶ διὰ τὴν ὑμετέραν ἀπάντησιν καὶ διὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ διὰ τὰ χειροκροτήματα τῶν συναδέλφων τῆς πλειοψηφίας.

§49Σ. ΚΑΝΑΒΑΡΙΩΤΗΣ. Ἔχομεν τὸ δικαίωμα αὐτό.

§50Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Σεῖς ἔχετε δικαίωμα νὰ χειροκροτῆτε καὶ ἐγὼ ἔχω δικαίωμα νὰ ἀπορῶ. Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει προφανὴς λησμοσύνη τοῦ Συντάγματος, καὶ ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ζητοῦμεν ἡμεῖς, ὡς Ἀντιπολίτευσις, πρόταξιν οἱουδήποτε νομοσχεδίου. Ζητοῦμεν τὴν ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ εἶχεν ἐφαρμοσθῆ, ἄνευ τῆς ἰδικῆς μας αἰτήσεως. Διότι εἶναι ὑπαγόρευσις τοῦ Συντάγματος. Ἡ διάταξις ἔχει ὡς ἑξῆς: «Προτάσεις νόμων ὑποβαλλόμεναι ὑπὸ βουλευτῶν κατὰ τὸ πρῶτον τρίμηνον ἀπὸ τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, περὶ τροποποιήσεως, καταργήσεως καὶ ἀκυρώσεως τῶν διαταγμάτων τούτων, ἐγγράφονται τῇ αἰτήσει δέκα πέντε τοὐλάχιστον βουλευτῶν, κατ’ ἀπόλυτον προτεραιότητα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας». Ὑπαγορεύει, ἑπομένως, τὸ Σύνταγμα, ἀπόλυτον προτεραιότητα καὶ τὴν ὑπαγορεύει, κύριοι συνάδελφοι, ὀρθῶς, διότι εἶναι ἡ μόνη ἐγγύησις, ἡ ὁποία παρέχεται πρὸς τὴν Βουλὴν, διὰ τὸν ἔλεγχον τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων, τὰ ὁποῖα ψηφίζονται ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως. Σήμερον ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία ὁρίζει ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως ψηφίζει νόμους, εἶναι διάφορος ἀπὸ τὸ παρελθόν. Ἄλλοτε ὅλα τὰ Ν. Διατάγματα τῶν Ἐπιτροπῶν Ἐξουσιοδοτήσεως, ἔπρεπε νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ἔγκρισιν. Σήμερον, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος, εἶναι ὁριστικῶς νόμοι, δὲν ὑπόκεινται εἰς τὴν νέαν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς. Μία εἶναι καὶ μοναδικὴ ἡ ἐγγύησις, ἡ ὁποία παρέχεται ὅπως, ἐὰν 15 τοὐλάχιστον βουλευταὶ ζητήσουν, τεθῇ ὑπὸ τὴν εὐρυτέραν κρίσιν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν πληρεστέραν ἐγγύησιν τὴν ὁποίαν παρέχει ἡ ψήφισις τῶν νόμων ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Καὶ διὰ τοῦτο, ὁρίζει τὸ Σύνταγμα αὐτὴν τὴν ἐλαχίστην ἐγγύησιν, τὴν ἀπόλυτον προτεραιότητα. Ἔπρεπε, λοιπόν, αὐτοβούλως καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ ἡ Κυβέρνησις ὡς φύλακες τοῦ Συντάγματος, εὑρισκόμενοι ἐνώπιον τῆς ὑποβεβλημένης αἰτήσεως τῶν 15 βουλευτῶν, νὰ ἐπισπεύσουν εἰς τὸν συντομώτερον χρόνον τὴν γνωμοδότησιν τῆς ἁρμοδίας Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία, δυστυχῶς παρὰ τὰς καθημερινάς μας, παρακλήσεις, καθυστέρησε, καὶ νὰ φέρουν τὰ νομοθετικὰ διατάγματα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἰδοὺ διατί, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐδικαιοῦντο νὰ ἰσχυρισθοῦν, ὅτι συνελήφθησαν ἐπ’ αὐτοφώρῳ καὶ ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν βίαν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Κατόπιν ἰδικῶν μου ἐπανειλημμένων, παρακλήσεων, πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, δὲν εὗρον τὴν ἀνταπόκρισιν εἰς τὴν ὁποίαν ἐδικαιούμην νὰ ὑπολογίζω. Διότι, κ. συνάδελφοι, δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῶν συγκεκριμένων αὐτῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἔλθουν δι’ αὐτῆς τῆς διαδικασίας ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δημιουργοῦμεν σήμερον, τὸ πρῶτον, παράδοσιν ἐπὶ τοῦ θέματος. Διότι, διὰ πρώτην φορὰν τίθεται εἰς ἐφαρμογὴν αὐτὴ ἡ διάταξις καὶ ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα προσεκτικοὶ καὶ εὐλαβεῖς εἰς τὴν δημιουργίαν αὐτῆς τῆς παραδόσεως, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὸ Σύνταγμα. Δὲν ἀφορᾷ οὔτε τὴν σημερινὴν Ἀντιπολίτευσιν, οὔτε ἁπλῶς τὰ συγκεκριμένα σχέδια νόμων, τὰ ὁποῖα ὑπεβάλαμεν. Διὰ τοῦτο, δικαιοῦμαι νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὴν πλήρη παρανόησιν τοῦ θέματος, διὰ τὸν φαιδρὸν τόνον, ὁ ὁποῖος ἐδόθη εἰς ἕνα σοβαρώτατον θέμα καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος γνωρίζει πόσον εἴμεθα πρόθυμοι νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὰς ἐνεργείας του, ὅσαι ἀνταποκρίνονται εἰς τὰς εὐθύνας του, ὡς Προέδρου τῆς Βουλῆς, νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν καὶ τὴν λύπην μου, διότι ἀντιμετώπισε τὴν ἐπιτέλεσιν αὐτοῦ τοῦ καθήκοντος, μὲ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον τὴν ἀντιμετώπισε.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἐτέθη τὸ ζήτημα, θὰ ἤθελα νὰ ἀπαντήσω καὶ ἐγὼ εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων. Ἤθελα νὰ εἴπω τοῦτο: Κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν, ἀπουσίαζον, λόγῳ ἀσθενείας, ἅμα δὲ ἐπανῆλθον, συνειργάσθην μὲ τὸν κ. Προεδρεύοντα τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, διὰ νὰ τὸ ρυθμίσωμεν, διότι εἶναι ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζεται ἡ διάταξις αὐτὴ τοῦ Συντάγματος. Ἐζήτησα μάλιστα, χθὲς νομίζω, ἀπὸ τὸν κ. Λυκουρέζον, ἐὰν θὰ ἤρχετο σήμερον ὁ κ. Μαρκεζίνης, διότι ἐπεθύμουν νὰ ἴδω τὸν κ. Μαρκεζίνην, διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ἐπίσης ἐζήτησα πρὸ ὀλίγου νὰ ἴδω τὸν κ. Παπανδρέου, διότι ἤθελα νὰ κάμω μίαν πρότασιν εἰς τὴν Βουλήν. Ὅπως ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, σήμερον εἶναι ἡ μία Κυβέρνησις, αὔριον θὰ εἶναι ἡ ἄλλη ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐνδεχομένως, διὰ νὰ πάρωμεν συνεπῶς, μίαν σαφῆ γραμμὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἔχω δὲ ἑτοίμην τὴν πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ζητήσω ἀπὸ τὸ Σῶμα νὰ τροποποιήσῃ τὸν Κανονισμόν. Πρῶτον, ἀντὶ τῆς Δευτέρας, νὰ εἶναι ἑκάστη Τρίτη καὶ Παρασκευὴ ἡμέρα κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Διότι τοῦτο θὰ ἐπιτρέψῃ καὶ εἰς τοὺς βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι τυχὸν ἀπουσιάζουν τὴν Δευτέραν, ἐπειδὴ ὁ ἔλεγχος εἶναι σοβαρώτατος, νὰ παρίστανται τὴν Τρίτην, καὶ τὴν Δευτέραν καὶ Πέμπτην νὰ ἔχωμεν τὴν τακτικὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν, εἰς τρόπον ὥστε, ἓν νομοσχέδιον, ψηφιζόμενον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὴν Δευτέραν, νὰ ἠμπορῇ νὰ ψηφίζεται τὴν Πέμπτην, εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, βάσει τοῦ Συντάγματος. Θὰ ἠδύνατο οὕτω νὰ ἀποφευχθῇ ἡ εἰς μίαν μόνην ἀνάγνωσιν ψήφισις νομοσχεδίων. Ἑκάστην Τετάρτην νὰ τὴν ἀφιερώσωμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν, καὶ τὴν συζήτησιν ἐν γένει, τῶν προτάσεων περὶ τροποποιήσεως ἢ καταργήσεως νομοθετικῶν διαταγμάτων. Ἤθελα νὰ κάμω μίαν οἰκονομίαν, οὕτως εἰπεῖν, οὕτως ὥστε, νὰ λειτουργήσῃ καλῶς ἡ Βουλή, εἰς τοὺς τρεῖς τομεῖς, ὡς διαγράφονται, ἤτοι τὸν ἔλεγχον, τὴν τρέχουσαν νομοθετικὴν ἐργασίαν καὶ τὴν ἐπανασυζήτησιν τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων. Ὑπάρχει μία ὀκταήμερος καθυστέρησις, ὀφειλομένη εἰς τὸ ὅτι, διὰ λόγους ὑγείας, ἀπουσίαζον καὶ ἐπὶ ζητήματος πρώτην φορὰν ἐμφανιζομένου, ἦτο ἀναγκαία ἡ προσωπικὴ τοῦ Προέδρου ἀπόφασις.

§52Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι, δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ συμφωνήσω πλήρως πρὸς τὸν ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, εἰς τὸ σημεῖον τὸ ἀκόλουθον. Ὅτι πρέπει ἡ διάταξις, αὐτή, ἡ περιεχομένη εἰς τὸ ἄρθρον 35 τοῦ Συντάγματος νὰ τηρηθῇ Καὶ ἀποτελεῖ ἓν προνόμιον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἢ μιᾶς ὁμάδος βουλευτῶν, ἔστω καὶ τῆς Συμπολιτεύσεως, διαφωνούσης πρὸς Ν. Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως εἶχεν ἐγκριθῆ, ἀποτελεῖ ἓν προνόμιον αὐτοῦ τοῦ ἀριθμοῦ, εἰς οἱανδήποτε πτέρυγα καὶ ἂν ἀνήκῃ ὁ ἀριθμός, βάσει τοῦ Συντάγματος, νὰ ζητῇ ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας, νὰ συζητήσῃ ἡ Βουλή, τὸ Ν. Διάταγμα, τὸ ὁποῖον εἶχε τεθῆ εἰς ἐφαρμογὴν καὶ τοῦ ὁποίου τὸ περιεχόμενον, οἱ 15 βουλευταί, θεωροῦν ὡς κακῶς ἔχον. Παρὰ ταῦτα, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, νὰ ἀναγνωρίσῃ μετ’ ἐμοῦ —πρόκειται περὶ παρακλήσεως, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἔχῃ ἀνταπόκρισιν ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὴν κάμω— ν’ ἀναγνωρίσῃ μετ’ ἐμοῦ, ὅτι εἶναι πράγματι πολιτικῶς παράδοξον τὸ σχῆμα, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ἡ ὑπόθεσις, ἡ προκειμένη. Ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδία ζητεῖ, διὰ σχεδίου νόμου, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐργασίας συνάδελφός μου ἔχει καταθέσει, τὴν κατάργησιν τοῦ Ν. Διατάγματος, τὸ ὁποῖον ἦρε τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου 118. Τί νόημα ἔχει, ἐὰν θελήσωμεν νὰ εἴμεθα σοβαροὶ καὶ θελήσωμεν νὰ εἴμεθα πράγματι βουλευταὶ ἀποφασισμένοι νὰ συμβάλωμεν εἰς κάτι τὸ θετικόν, τί σημασίαν ἔχει ἡ κριτικὴ ἡ στεῖρα, κατὰ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει ἡ δυνατότης τῆς γονίμου συνεισφορᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ σχεδίου νόμου, τὸ ὁποῖον κατέθεσεν ὁ ἐπὶ τῆς Ἐργασίας ὑπουργός, ἢ εἰς τὴν τροποποίησιν τοῦ σχεδίου νόμου, κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ν’ ἀνταποκρίνεται περισσότερον εἰς τὰς ἀπόψεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, θεωρῶ ὅτι εἶναι πράγματι παράδοξον τὸ ὅτι ζητεῖ σήμερον ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ προταχθῇ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ καταργοῦντος τὸ Ν. Διάταγμα, ἡ συζήτησις περὶ τῆς ἰσχύος τοῦ Ν. Διατάγματος. Περὶ τῆς ὀρθότητος τοῦ Ν. Διατάγματος, περὶ τοῦ περιεχομένου τοῦ Ν. Διατάγματος, τοῦ ὁποίου τὴν περαιτέρω ἰσχὺν αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ ἀπὸ τὴν Βουλήν, ὅπως ἄρει καὶ ὅπως σταματήσῃ. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὴ αὕτη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς Ἐργασίας ἐθεώρησε παράδοξον τὴν αἴτησιν αὐτήν, καὶ ἀπεφασίσθη —παρακαλῶ νὰ προσέξητε εἰς τὸ σημεῖον αὐτό— ἀπεφασίσθη, ἀπουσιαζόντων, ὡς πληροφοροῦμαι τὴν στιγμὴν αὐτὴν τῶν ἐκπροσώπων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ συζητηθῇ προηγουμένως ἡ πρότασις τῶν κ.κ. βουλευτῶν, νὰ συζητηθῇ πρὸ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον καταργεῖ τὸ νομοθ. διάταγμα. Νομίζω, ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἔπραξεν ὀρθῶς, ἀποφανθεῖσα κατὰ τρόπον ἀπολύτως σώφρονα καὶ λογικόν. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι καὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, καὶ τὰ μέλη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, θὰ συμφωνήσουν ἔστω καὶ ἂν δὲν προβοῦν εἰς ἀναγνώρισιν μεγαλοφώνως τῆς πρὸς τοὺς λόγους μου συμφωνίας των, ὅτι ἔχω δίκαιον.

§53Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μετατοπίζει τὸ θέμα. Ἡμεῖς ἐφέρομεν ἐνώπιον τοῦ Σώματος θέμα ἀρχῆς, τὸ ὁποῖον ἰσχύει καὶ δι’ αὐτὸ καὶ δι’ ἄλλα σχέδια, τὰ ὁποῖα ἐπίσης καθυστέρησεν. Ἐὰν σήμερον συμπίπτουν χρονικῶς ἡ πρόταξις ἡ ἰδική μας καὶ τὸ σχέδιον τῆς Κυβερνήσεως, ἡ συνάντησις αὕτη, ὀφείλεται εἰς τὴν μακρὰν καὶ ἀδικαιολόγητον καθυστέρησιν τῆς διαδικασίας, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει τὴν ἀπόλυτον προτεραιότητα τοῦ ἰδικοῦ μας σχεδίου. Δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν διαμάχην αὐτήν, ποῖον θὰ εἶναι τὸ πρῶτον. Ἐκεῖνον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐμμένομεν, λαβόντες ἀφορμήν, ἐξ αὐτοῦ τοῦ θέματος εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ τηρηθῇ ἡ ἀρχὴ τῆς ἀπολύτου προτεραιότητος. Ἐὰν συμβαίνῃ αὔριον, νὰ ἠμπορῇ νὰ συζητηθῇ τὸ κυβερνητικὸν σχέδιον, θὰ ἀπετέλει δευτερεῦον θέμα καὶ θὰ ἦτο βυζαντινισμὸς νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὸ ἰδικόν μας. Ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἐμμένομεν, εἶναι ἡ τήρησις τοῦ Συντάγματος. Καὶ τὸ Σύνταγμα, ἕως τώρα παρεβιάσθη καὶ παρεβιάσθη κατὰ τρόπον, ἀφορῶντα ὄχι μόνον τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν, ἀλλὰ τὴν παράδοσιν τὴν ὁποίαν δημιουργοῦμεν διὰ τὸ μέλλον. Καὶ διὰ τοῦτο, ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, παρακαλῶ, ὅσα εἶναι ὥριμα, ἐξελθόντα ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, —καίτοι ἀμφιβάλλω, ἂν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ εἰς τοιαύτας περιπτώσεις εἶναι ἀπαραίτητος— ἐγγραφοῦν εἰς τὴν πρώτην συνεδρίασιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, διότι τοιουτοτρόπως τηρεῖται τὸ Σύνταγμα. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια τῆς διαμαρτυρίας μας καὶ ὑποθέτω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀποδέχεται ὁμοθύμως τὴν γνώμην μας.

§54Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Πρὸς τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, συμφωνεῖ ἡ Κυβέρνησις πλήρως. Ἐὰν δὲν ἐγένετο ἡ πλήρης συμμόρφωσις πρὸς τὸ Σύνταγμα, ἀπὸ ἀπόψεως τυπικῆς, διότι οὐσιαστικῶς θὰ συμμορφωθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν δὲν ἐγένετο, τοῦτο ὀφείλεται κυρίως εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἐπὶ σειρὰν συνεδριάσεων τοῦ Σώματος τῆς Βουλῆς, συνεδριάσεων νομοθετικῆς ἐργασίας, συνεζητεῖτο τὸ σχέδιον νόμου περὶ Ἐθνικοῦ Θεάτρου καὶ Ἀφ’ ἑτέρου θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων καὶ γενικῶς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ γενικώτερον, τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅπως συμφωνήσουν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ἑξῆς σημεῖον. Νὰ ἐγγράφωνται βεβαίως καὶ τὰ θέματα τὰ ἀναφερόμενα εἰς Ν. Δ. διαμφισβητούμενα ἀπὸ 15 βουλευτάς, ἀλλά, ταὐτοχρόνως νὰ ἐγγράφωνται καὶ ὡρισμένα σχέδια νόμων, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ ἐπείγοντα καὶ ἡ ἐπὶ τῶν ὁποίων συζήτησις θεωρεῖται ἀπαραίτητος καὶ ἐπείγουσα. Φέρ’ εἰπεῖν, ἐὰν ἐγγραφῇ πρὸς συζήτησιν ἡ πρότασις βουλευτῶν, ἡ ἀναφερομένη εἰς ἕνα Ν. Διάταγμα καὶ γίνῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ μίαν ὥραν καὶ χωρὶς ἔστω νὰ λήξῃ ἡ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ συζήτησις, μετὰ μίαν ὥραν νὰ εἰσέλθῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ ἑνὸς σχεδίου νόμου, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ ὅτι τὸ σχέδιον αὐτὸ νόμου εἶναι ἐπεῖγον......

§55Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Τὸ Σύνταγμα ὁμιλεῖ περὶ ἐγγραφῆς καὶ οὐχὶ περὶ συζητήσεως.

§56Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἄλλωστε καὶ τὸ Σύνταγμα ὁμιλεῖ περὶ ἐγγραφῆς, δὲν ὁμιλεῖ περὶ συζητήσεως. Βεβαίως, ὁμιλεῖ περὶ ἐγγραφῆς, ἀλλὰ χρησιμοποιεῖ τὴν ἔκφρασιν...

§57Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν εἶναι ἔτσι.

§58Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Προεδρ. Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμ.). Κύριε Παμπούκα, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ δώσωμεν τὴν ἑρμηνείαν, ἐφ’ ὅσον ὁμιλεῖ τὸ Σύνταγμα περὶ ἀπολύτου προτεραιότητος, ὅτι ἡ προτεραιότης δὲν ἀφορᾷ τὴν ἁπλῆν ἐγγραφήν, ἀλλὰ ἀφορᾷ τὴν συζήτησιν, ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν. Εἰς αὐτὸ συμφωνῶ πρὸς τὴν ἄποψιν αὐτὴν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ πρὸς τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν φαντάζομαι, ὅλα τὰ μέλη τῆς Βουλῆς θὰ συμμερίζωνται. Θὰ παρεκάλουν μόνον ὅπως συμφωνηθῇ μεταξὺ μας αὐτὴ ἡ διαδικασία, δηλαδή, νὰ ἐγγράφεται, νὰ γίνεται ἡ συζήτησις, ἀλλὰ νὰ μὴ ἀνασταλῇ ἐπὶ 2 ἢ 3 ἑβδομάδας, ἐὰν ἡ συζήτησις παραταθῇ ἐπὶ τῶν Ν. Δ. ἡ δυνατότης τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ὑποβάλῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὡρισμένα σχέδια νόμου, τὰ ὁποῖα θεωρεῖ ἐπείγοντα καὶ ἀναγκαῖα.

§59Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Λυποῦμαι, διότι, δὲν παρέστην ἀπὸ τὴν ἀρχὴν εἰς τὴν συζήτησιν. Τὸ εὐχάριστον εἶναι ὅτι ὑπῆρξε συμφωνία, ὅπως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συμβῇ ἄλλως, ὅτι τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος εἶναι σαφέστατον καὶ δὲν ἐπιδέχεται καμμίαν ἄλλην ἑρμηνείαν. Καὶ ἦτο λυπηρόν, ὅτι ἠκούσθη καὶ γνώμη, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος ἠμπορεῖ νὰ ἀφορᾷ εἰς τὴν ἁπλῆν ἐγγραφήν, Ἐκεῖνο, ἐξ ἄλλου, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ κ. Προεδρεύων τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀποτελέσῃ θέμα μονίμου συμφωνίας. Ἠμπορεῖ ἁπλῶς νὰ ρυθμίζεται εἰς τὴν ἑκάστοτε παρουσιαζομένην περίπτωσιν. Καὶ φυσικά, ὅταν ἡ Ἀντιπολίτευσις προκαλῇ τοιαῦτα ζητήματα δὲν τὰ προκαλεῖ διὰ νὰ κωλυσιεργῇ καὶ νὰ δημιουργῇ δυσκολίας, ἀλλὰ διότι καλοπίστως πιστεύει, ὅτι πρέπει νὰ συζητηθῇ ἀπὸ τὸ Σῶμα νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον ἔκρινεν ὅτι ἐψηφίσθη ταχύτατα ἢ δὲν συνεζητήθη ὅσον ἔπρεπε ἐξαντλητικὰ ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Συνεπῶς, ἡ πρότασις τῆς Κυβερνήσεως, δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ θέμα μονίμου συμφωνίας, οὔτε ἄλλως δύναται νὰ ἀποτελέσῃ.

§60Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Πολὺ ὀρθῶς τὸ διατυπώνετε. Δὲν ἐζήτησα μόνιμον συμφωνίαν, ἀλλ’ ἁπλῶς μίαν ἠθικὴν συνεννόησιν ἐπὶ τοῦ θέματος, ὁσάκις παρίσταται ἀνάγκη, νὰ γίνεται διακοπὴ τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ Ν. Διατάγματος.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐγγράφωνται, ἀλλὰ νὰ ἔχῃ θεσπισθῇ χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀπόφασις, ὅπως ἑκάστην Τετάρτην, συζητῶνται ἀποκλειστικῶς.

§62Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἄλλωστε, ἡ Κυβέρνησις ἰδιαιτέρως ἐκτιμᾷ τὴν στάσιν αὐτὴν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὴν ὁποίαν διηρμήνευσεν, ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, σχετικῶς μὲ τὸ σχέδιον νόμου, τὸ ἀφορῶν τὸ Ν. Δ. τὸ καταργητικὸν τοῦ νόμου 118 καὶ ὅπως πολὺ ὀρθῶς, ἐτόνισε, κατόπιν τῶν ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντων, ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, θὰ ἀπετέλει βυζαντινισμὸν ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἂν ἐπέμενε νὰ συζητηθῇ προηγουμένως ἡ πρότασις περὶ καταργήσεως Ν. Διατάγματος, τοῦ ὁποίου Ν. Διατάγματος τὴν κατάργησιν αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις διὰ σχεδίου νόμου προτείνει.

§63Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα εἶναι ἐξηντλημένον. Βεβαίως, τὸ Σύνταγμα δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψει του αὐτὸ ποὺ συνέβη, ὅτι δηλαδή, ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἰδία θὰ ἀνέτρεπε τὰς ἰδίας πράξεις διότι, ἂν τὸ προέβλεπεν, ἦτο περιττὴ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 35. Καὶ ἔχει δίκαιον, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν τὴν μέριμναν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅπως καὶ εἰς πολλὰς ἄλλας, τὴν ἀνέλαβεν ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις. Εἴμεθα ἑπομένως σύμφωνοι, ἡ ἀνατροπὴ τοῦ νόμου νὰ γίνῃ ἀπὸ τὴν ἰδίαν. Τώρα, κύριε Πρόεδρε, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ γενικὸν θέμα, δὲν ἀποτελεῖ ζήτημα Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως, ἀποτελεῖ θέμα τηρήσεως τοῦ Συντάγματος. Καὶ ὀφείλομεν καὶ νὰ τηρήσωμεν σήμερον καὶ νὰ δημιουργήσωμεν τὴν παράδοσιν τῆς τηρήσεως τοῦ Συντάγματος.

§64Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Δὲν θὰ προσθέσω παρὰ ἐλάχιστα. Ἐπρόκειτο νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἐξηντλήθη κατόπιν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων καὶ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι πράγματι ἀνεγνωρίσθη, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις ἔφερε τὸ Ν. Δ. πρὸς τροποποίησιν, ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν δύναται νὰ γίνῃ παραδεκτόν, ὅτι ἔχει οἱανδήποτε ἐφαρμογήν. Ἀλλά, ἐπειδὴ συνεζητήθη, ὅτι τάχα τὸ Προεδρεῖον ἔκαμε μίαν παράβασιν τοῦ ἄρθρου 35 τοῦ Συντάγματος, δι’ αὐτὸ λαμβάνω τὸν λόγον, διὰ νὰ ἐξηγήσω, ὅτι εἰς οὐδεμίαν τὸ Προεδρεῖον παράβασιν τοῦ Συντάγματος προέβη. Κατὰ τὸ ἄρθρον 35 τοῦ Συντάγματος, ρητῶς ἀναφέρεται, ὅτι: «Προτάσεις νόμων, ὑποβαλλόμεναι ὑπὸ βουλευτῶν κατὰ τὸ πρῶτον τρίμηνον ἀπὸ τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, περὶ τροποποιήσεως, καταργήσεως, καὶ ἀκυρώσεως τῶν διαταγμάτων τούτων, ἐγγράφονται τῇ αἰτήσει δέκα πέντε τοὐλάχιστον βουλευτῶν, κατ’ ἀπόλυτον προτεραιότητα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας». Τοιαύτη αἴτησις, ὡς ἐπληροφορήθημεν, δὲν ὑπεβλήθη.

§65Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πρὸ δύο μηνῶν.

§66Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Αἴτησις ἢ πρότασις;

§67Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἰδικὴ αἴτησις.

§68Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Νὰ ἐρωτήσετε τὸν κ. Πρόεδρον.

§69Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Διότι ἐνόμιζα, ὅτι μόνον ἡ πρότασις ὑπεβλήθη. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχετε δίκαιον.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Ἑταιρειῶν περιωρισμένης εὐθύνης».

§71Λ. ΜΑΚΚΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου). Κύριε Πρόεδρε, ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἶναι τόσον ἁπλῆ, ὥστε δὲν πιστεύω νὰ κρατηθῇ τὸ νομοσχέδιον. Πρόκειται περὶ τροπολογιῶν, τὰς πλείστας τῶν ὁποίων δέχεται ἡ Κυβέρνησις. Κατόπιν τούτου μία σύντομος δήλωσις τοῦ ὑπευθύνου ὑπουργοῦ θὰ ἔλυε τὸ ζήτημα καὶ θὰ ἐψηφίζετο τὸ νομοσχέδιον ὁμοφώνως. Ἐκ τῶν 11 τροπολογιῶν, τὰς ὁποίας προτείνει ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, δεχόμεθα τὰς τροπολογίας ὑπ’ ἀριθ. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 καὶ 11. Γίνεται ἐπίσης δεκτὴ εἰς ἀκέραιον ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας κ. συνάδελφος.

§72Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἡ τροπολογία μου ἔχει ἐκτυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἡ αἰτιολογία της ὅπως καὶ ἡ διατύπωσίς της ἀποδεικνύουν τὸν δι’ αὐτῆς ἐπιδιωκόμενον εὐρύτερον σκοπόν, ὅστις ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει εἶναι ἡ προσπάθεια τῆς τονώσεως τῆς καθόλου οἰκονομίας τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαρχίας. Θὰ ἐνόμιζα, ὅμως ὅτι, χρειάζεται μία ἑρμηνευτικὴ δήλωσίς σας, κ. ὑπουργὲ τοῦ Ἐμπορίου, διότι εἰς τὴν παράγραφον 2 τῆς τροπολογίας ταύτης προβλέπεται, ὅτι αὕτη ἐφαρμόζεται προκειμένου περὶ συγχωνεύσεως ὑφισταμένων ὁμορρύθμων ἢ ἑτερορρύθμων ἑταιρειῶν. Ἐπειδὴ δύναται νὰ προκύψῃ ζήτημα ἐὰν ἡ τροπολογία μου αὕτη ἀφορᾷ καὶ τὴν σύστασιν τοιαύτης ἑταιρείας ὅταν γίνεται διὰ συγχωνεύσεως ἐπιχειρήσεων ἐχουσῶν διάφορον νομικὴν μορφήν, ἤτοι καὶ ἐπὶ παραδείγματι μιᾶς ὁμορρύθμου μετὰ μιᾶς ἑτερορρύθμου ἑταιρείας, θεωρῶ, ὅτι καλύπτεται τὸ θέμα διὰ μιᾶς ἑρμηνευτικῆς δηλώσεώς σας κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ τροπολογία αὕτη ἀφορᾷ καὶ τὰς περιπτώσεις ταύτας. Δὲν ἐπιμένω ἐπ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι χρειάζεται πρὸς πρόληψιν ἐσφαλμένης ἑρμηνείας, τῶν πραγματικῶν ἐν προκειμένῳ ἐπιδιώξεων τῆς τροπολογίας μου ταύτης.

§73Λ. ΜΑΚΚΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου). Τὴν ἑρμηνευτικὴν αὐτὴν δήλωσιν εἶμαι πρόθυμος νὰ κάμω. Συμφωνῶ ἀπολύτως μὲ τὸ πνεῦμα, ὑπὸ τὸ ὁποῖον ὡμιλήσατε αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἐπίσης δεχόμεθα τὴν προσθήκην εἰς τὸ ἄρθρον 51 μιᾶς στʹ παραγράφου, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ ὡς ἑξῆς: «Αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος ἄρθρου ἰσχύουν καὶ προκειμένου περὶ μετατροπῆς ἀνωνύμου ἑταιρείας ἐχούσης κεφάλαιον κάτω τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου εἰς ὁμόρρυθμον ἢ ἑτερόρρυθμον ἑταιρείαν». Ἐξ ἄλλου δεχόμεθα ἐν τῇ οὐσίᾳ τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι κ.κ. Σαββόπουλος καὶ Κουντούρης, διὰ τῆς ὁποίας ἡ πληρότης τοῦ νομοσχεδίου ἐξασφαλίζεται ἀπολύτως κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§74Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἡ τροπολογία εἶναι ἡ ἀναφερομένη εἰς τὴν τμηματικὴν καταβολὴν τοῦ κεφαλαίου διὰ τὰς ἀσφαλιστικὰς ἑταιρείας;

§75Λ. ΜΑΚΚΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου). Μάλιστα, ὑπὸ τὴν ἑξῆς διατύπωσιν: «Διὰ τὰς κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ παρόντος ὑφισταμένας Ἑλληνικὰς ἀνωνύμους ἀσφαλιστικὰς ἑταιρείας τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον ὁρίζεται εἰς 1.000.000, ἐξ ὧν αἱ 250.000 δρχ. δέον νὰ καταβληθοῦν ἅμα τῇ δημοσιεύσει τοῦ νόμου, αἱ δὲ λοιπαὶ 750.000 ἀνὰ 250.000 κατ’ ἔτος». Καὶ μίαν τελευταίαν τροπολογίαν, κ. Πρόεδρε, εἰς τὸ ἄρθρον 55 παράγρ. 3, καὶ τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν δέχομαι ὑπὸ τὴν ἑξῆς διατύπωσιν: «Εἰς περίπτωσιν συγχωνεύσεως ἀνωνύμων ἑταιρειῶν καὶ ἀνωνύμων ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν ἐχουσῶν κεφάλαιον κάτω τοῦ 1.000.000, ἐφαρμόζονται ἀναλόγως αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 5, 6 καὶ 7 τοῦ νόμου 2252 περὶ συγχωνεύσεως ἀνωνύμων τραπεζιτικῶν ἑταιρειῶν». Πρόκειται περὶ τῆς ἀτελοῦς συγχωνεύσεως τῶν ἑταιρειῶν τούτων. Μοῦ φαίνεται, ὅτι ὑπὸ τὴν διατύπωσιν αὐτήν, μὲ τὰς τροπολογίας αὐτὰς τὸ νομοσχέδιον λαμβάνει μίαν πληρότητα καὶ ὁ νόμος θὰ ἱκανοποιήσῃ τόσον τὴν Συμπολίτευσιν, ὅσον καὶ τὴν Ἀντιπολίτευσιν.

§76ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§77Η. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐφ’ ὅσον γίνεται ἡ δικαία αὐτὴ παραχώρησις πρὸς τὰς ἀσφαλιστικὰς ἑταιρείας, νομίζω, ὅτι δικαιότερον θὰ ἦτο ἐὰν μεταβάλωμεν τὴν πενταετίαν εἰς τρεῖς εἰκοσαμήνους δόσεις.

§78Λ. ΜΑΚΚΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου). Κύριε συνάδελφε, τὸ θέμα ἐμελετήθη ἀπὸ πάσης πλευρᾶς. Ἡ πενταετία, εἰς τὴν ὁποίαν φθάνομεν, μοῦ φαίνεται, ὅτι εἶναι ἐπαρκὴς προκειμένου περὶ ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν, τῶν ὁποίων τὸ κεφάλαιον εἶναι 1.000.000 δρχ.

§79Η. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Νὰ βάλετε τοὐλάχιστον ἐντὸς τοῦ πρώτου ἔτους.

§80Λ. ΜΑΚΚΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου). Αὐτὸ τὸ δέχομαι.

§81Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Δηλαδή, τὸ «ἅμα τῇ δημοσιεύσει» γίνεται «ἐντὸς τοῦ πρώτου ἔτους».

§82Λ. ΜΑΚΚΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου). Μάλιστα, τὸ δέχομαι.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὸ νομοσχέδιον;

§84ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἑταιρειῶν περιωρισμένης εὐθύνης» ὡς ἐτροποποιήθη, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου. Μόνη συζήτησις κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2034)52, «περὶ διαθέσεως τῶν κεφαλαίων καὶ προσόδων τοῦ κληροδοτήματος Σαράντη Ἀρχιγένους, ὑπὲρ τῶν ἐκπαιδευτηρίων τῆς Κοινότητος Νέων Ἐπιβατῶν (Θεσσαλονίκης)».

§86ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2034)52, «περὶ διαθέσεως τῶν κεφαλαίων καὶ προσόδων τοῦ κληροδοτήματος Σαράντη Ἀρχιγένους, ὑπὲρ τῶν ἐκπαιδευτηρίων τῆς Κοινότητος Νέων Ἐπιβατῶν (Θεσσαλονίκης)». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαθέσεως τῆς περιουσίας τοῦ ἐν Τριπόλει ἑδρεύοντος κοινωφελοῦς Ἱδρύματος ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Νοσοκομεῖον Ἀριάδνης καὶ Φωτεινῆς Γ. Μιστριώτου» ὑπὲρ τοῦ ἐν τῇ αὐτῇ πόλει συσταθέντος Ἱδρύματος, διὰ τὴν ἀνέγερσιν καὶ συντήρησιν κτιρίου πρὸς στέγασιν τῶν κλασσικῶν γυμνασίων ἀρρένων Τριπόλεως ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Μιστριώτειον».

§88ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τὸ σχέδιον νόμου «περὶ διαθέσεως τῆς περιουσίας τοῦ ἐν Τριπόλει ἑδρεύοντος κοινωφελοῦς Ἱδρύματος ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Νοσοκομεῖον Ἀριάδνης καὶ Φωτεινῆς Γ. Μιστριώτου» ὑπὲρ τοῦ ἐν τῇ αὐτῇ πόλει συσταθέντος Ἱδρύματος, διὰ τὴν ἀνέγερσιν καὶ συντήρησιν κτιρίου πρὸς στέγασιν τῶν κλασσικῶν γυμνασίων ἀρρένων Τριπόλεως ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Μιστριώτειον», ὡς ἐτροποποιήθη προτάσει τοῦ κ. Ζορμπᾶ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαθέσεως τοῦ κληροδοτήματος Παναγιώτου Νικ. Τζοβάνη ἢ Κοσπέτου ὑπὲρ τῶν Κοινοτήτων Κοσμᾶ– Κυνουρίας καὶ Βρονταμᾶ Λακεδαίμονος».

§90ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τὸ σχέδιον νόμου «περὶ διαθέσεως τοῦ κληροδοτήματος Παναγιώτου Νικ. Τζοβάνη ἢ Κοσπέτου ὑπὲρ τῶν Κοινοτήτων Κοσμᾶ–Κυνουρίας καὶ Βρονταμᾶ Λακεδαίμονος». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαθέσεως τοῦ κληροδοτήματος Εἰρήνης χήρας Θεοφ. Σιαφάκα».

§92ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τὸ σχέδιον νόμου «περὶ διαθέσεως τοῦ κληροδοτήματος Εἰρήνης χήρας Θεοφ. Σιαφάκα». Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑρμηνείας καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Ν. Δ. 2923)1954, «περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν τῶν ἀξ)κῶν τῶν τριῶν κλάδων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων». Ὁ κ. Θ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§94Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Χθὲς ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ὑπουργὸς ἀπαντῶν εἰς διακοπήν μου καθ’ ἣν ἐζήτησα ὅπως κρατηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν εἶπε τὰ ἑξῆς: «Ὁ κ. συνάδελφος ἐπωφελεῖται τοῦ τροποποιητικοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ προσβάλῃ τὴν βάσιν ὁλοκλήρου τοῦ νόμου περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν. Ἐὰν αὐτὸ τὸ εἶχε κάμει ἀπὸ τῆς πρώτης συζητήσεως, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ κανονικὴ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ ἐκ τῶν ὑστέρων, ὅταν ἐμφανίζεται ὁ ὑπουργός, ὑποχωρῶν εἰς μίαν ἄποψιν τοῦ κ. Χαβίνη, καὶ τροποποιεῖ τὸ ἄρθρον 2 καὶ ὅταν ἐξεφωνήθη, ὁ κ. Χαβίνης, διεπίστωσεν, ὅτι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποίησεν ἐναντίον τοῦ νόμου δὲν εὐσταθοῦν, ἐφεῦρεν ἄλλους λόγους, διὰ νὰ ἐκτοπίσῃ ὄχι αὐτὸ τοῦτο τὸ σχέδιον νόμου, ἀλλὰ τὸν βασικὸν νόμον περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἐὰν θέλῃ νὰ τὸ κρατήσῃ ἂς τὸ κρατήσῃ, διότι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα οὔτε ἡ Κυβέρνησις, οὔτε ὑμεῖς, κ. Πρόεδρε, οὔτε ἡ Βουλὴ νὰ παραβιάσῃ τὸν Κανονισμόν, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ μὴ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν διὰ τὴν διαπιστωθεῖσαν διαφωνίαν εἰς σημεῖα, τὰ ὁποῖα εἰς τόσας συνεδριάσεις, ὁ κ. Χαβίνης, δὲν εἶχεν ἐπισημάνει. Νομίζω, ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε, ὅτι μετὰ τὴν δήλωσιν, τοῦ κ. Χαβίνη, ὅτι κρατεῖ τὸ νομοσχέδιον, δὲν ἔχει νόημα ἡ περαιτέρω εὐγνωμοσύνη μου...». Κύριοι βουλευταί, θὰ ἐνθυμῆσθε ἀσφαλῶς, ὅτι καὶ εἰς προηγουμένας συζητήσεις ὑπέβαλα τὴν γνώμην, ὅπως ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 2 κατὰ τὴν ὁποίαν δύνανται οἱ ταξίαρχοι νὰ ἀποστρατεύωνται μετὰ ἓν ἔτος ὑπηρεσίας εἰς τὸν βαθμὸν, τὸν ὁποῖον κατέχουν, νὰ γίνῃ διετία, ὡς εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 8. Οἱ Κανονισμοὶ ὅλων τῶν Κρατῶν τοῦ κόσμου, ἀφ’ ὅτου ὑπάρχει στρατός, λέγουν, ὅτι διὰ νὰ κριθῇ ἕνας ἀξιωματικός, πρέπει νὰ ἔχῃ ὡρισμένον χρόνον ὑπηρεσίας, ὥστε νὰ ἔχῃ τὸν καιρὸν ὁ διοικητής του, νὰ ἐκτιμήσῃ τὰς ἱκανότητας τοῦ ἀξιωματικοῦ. Προκειμένου περὶ ταξιάρχων, εἰς τὸ ἄρθρον 8 ὁρίζεται διετία. Εἰς τὴν σχετικὴν ὅμως διάταξιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ὁρίζεται ὅτι «μετὰ ἓν ἔτος δύνανται νὰ ἀποστρατευθοῦν». Εἶπον, ἀξιότιμε κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως καὶ χθές, ὅτι εἶμαι ἐναντίον τοῦ τριμήνου, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ ἄρθρον 13 διὰ τὸ ὁποῖον δίδετε μίαν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ κατανοήσω. Ὅτι ἐπειδὴ δὲν θὰ ἀποστρατευθῶσιν ὡς εὐδοκίμως ὑπηρετήσαντες — μὲ τὸν ἀνώτερον βαθμόν — δύνανται νὰ ἀποστρατευθῶσι μετὰ τρίμηνον δι’ ἄλλους λόγους σοβαρούς. Καὶ ἀπαντῶ, καὶ σᾶς ἐπαναλαμβάνω, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἄλλοι λόγοι. Ἄν ὑπάρχουν λόγοι ἠθικοὶ καὶ λόγοι χαρακτῆρος, ἐὰν ὁ ἀξιωματικὸς ὑπέπεσεν εἰς ἀδίκημα δύναται νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον Συμβούλιον. Ἡ διάταξις αὕτη τοῦ ἄρθρου 12 παράγραφος 5 κατὰ τὴν ὁποίαν «ἡ κρίσις περὶ ἀποστρατεύσεως τῶν ταξιάρχων Ἀεροπορίας ὑποστρατήγων κλπ. δύναται νὰ γίνῃ ἀνεξαρτήτως χρόνου ὑπηρεσίας πάντως οὐχὶ ἐνωρίτερον τοῦ τριμήνου», ἡ διάταξις αὕτη εἶναι αὐθαίρετος καὶ κλονίζει αὐτὸ τοῦτο τὸ στράτευμα διότι οὐδεὶς ἀξιωματικὸς θὰ εἶναι ἥσυχος, ὅτι τὴν ἑπομένην δὲν θὰ ἀποστρατευθῇ. Καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὀφείλετε νὰ ἀναγνωρίσητε ὅτι σάλος ἐπικρατεῖ εἰς τὰ στελέχη τῶν ἀξιωματικῶν, διότι εἶναι κοινὸν μυστικὸν ὅτι διὰ τοῦ σχεδίου αὐτοῦ ἀποστρατεύονται προβλέπεται ἡ ἀποστρατεία 100 καὶ πλέον Συνταγματαρχῶν, Ταξιάρχων καὶ Ὑποστρατήγων. Γνωρίζουν πολλοὶ ἀξιωματικοὶ ὅτι περιλαμβάνονται εἰς τὸν πίνακα τῶν ἀποστρατευτέων. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ὅτι ψηφίζουσα τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ψηφίζει τὴν διάλυσιν τοῦ στρατεύματος καὶ τὴν κατάλυσιν τῆς πειθαρχίας. Ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν σας κ. βουλευταί, ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου διότι δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ εὑρίσκωνται ὑπὸ τὴν δαμόκλειον σπάθην τῆς ἐκκαθαρίσεως καθ’ ἑκάστην. Εἶναι ἀξιωματικοὶ καὶ ἐνῶ ὁ τελευταῖος κλητὴρ εἶναι ἐξησφαλισμένος καὶ δύναται νὰ προσφύγῃ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, οὗτοι μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν δύνανται νὰ προσφύγουν. Καὶ ἐπικαλεῖται ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅτι τάχα ἐτέθη διάταξις καὶ ἡ φράσις «ὡς ὑπηρετήσαντες εὐδοκίμως» διὰ νὰ μὴ ἀναγραφοῦν εἰς τὴν ἀπόφασιν περὶ ἀποστρατείας ἀξιωματικοῦ αἱ κακαὶ φράσεις τὰς ὁποίας ἔχει ὁ νόμος ὅτι «στεροῦνται ἤθους ὅτι δὲν εἶναι ἱκανοὶ ἀξιωματικοὶ» κλπ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐδῶ εἶναι ὅλος ὁ κακὸς σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἐὰν δὲν ἀποστρατευθῇ μὲ τὰς φράσεις αὐτὰς ὁ ἀξιωματικὸς ἀλλ’ ὡς εὐδοκίμως ὑπηρετήσας δὲν θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ προσφύγῃ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, οἱ δὲ ἀντιστράτηγοι οἱ ἀποτελοῦντες τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον καὶ δοῦλοι ἂν ἦσαν δὲν θὰ ἐτόλμουν ποτὲ νὰ ἀναγράψουν, ὅτι ὁ συνάδελφός των αʹ ἢ βʹ στρατιωτικὸς στερεῖται ἤθους καὶ εἶναι ἀνίκανος. Καὶ ἀκριβῶς διότι δὲν τολμοῦν νὰ ἀναγράψουν αὐτά, θέτει τὴν διάταξιν αὐτήν «ὡς εὐδοκίμως ὑπηρετήσας». Καταγγέλλω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐνώπιον ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ τὴν Κυβέρνησιν, καταγγέλλω τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅτι διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς διαλύει τὸ στράτευμα καί, ὅτι ἡ παραμονή του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἀποτελεῖ κίνδυνον διὰ τὸ Ἔθνος. Κύριε ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν σάλος μέγιστος ἐπικρατεῖ εἰς τὰ στελέχη τοῦ Στρατοῦ. Γνωρίζουν, πολλοὶ ἀξιωματικοί, ὅτι τὰ ὀνόματά των περιλαμβάνονται εἰς τὸν πίνακα τῶν ἀποστρατευτέων τὸν ὁποῖον θὰ ἔχουν συντάξει ἤδη ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται νὰ προαχθοῦν. Διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς δημιουργεῖται καὶ ἄλλη κατάστασις ἐπικίνδυνος, διότι συνηθίζετε τοὺς μικροὺς ἀξιωματικοὺς νὰ ζητοῦν κάθε τόσον ἐκκαθαρίσεις διὰ νὰ προαχθοῦν. Καὶ αὐτοὶ οἱ ἴδιοι, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν σήμερον τὴν ἐκκαθάρισιν, θὰ ἐκκαθαρισθοῦν ἀπὸ τοὺς νεωτέρους των, διότι δημιουργεῖται οὕτω τοιαύτη ψυχολογικὴ κατάστασις μεταξὺ αὐτῶν. Κύριοι βουλευταί, ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν σας καὶ παρακαλῶ ὅπως μὴ ψηφίσετε τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διότι θὰ διαλύσετε τὸν Στρατόν. Εἶναι ὕποπτον νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ κλονίσῃ τὰ βάθρα τοῦ στρατεύματος καὶ δὲν θὰ ἀφίνῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἡσύχους νὰ ἐργασθοῦν. Οἱ ἀξιωματικοὶ εἶναι ἀνήσυχοι αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ ἔχουν καὶ αὐτοὶ τὸ δικαίωμα, ὡς ἔντιμοι καὶ ἱκανοὶ ἀξιωματικοί, νὰ τοὺς σεβώμεθα. Δὲν ἔχει κανεὶς τὸ δικαίωμα κατὰ τοιοῦτον τρόπον νὰ στραπατσάρῃ τοὺς Ἕλληνας ἀξιωματικούς, ἐπειδὴ ἔχει μίαν πλειοψηφίαν ἀπὸ τὸν λαόν. Ἐπικαλοῦμαι κ. βουλευταί, τὴν προσοχήν σας, καὶ προτείνω νὰ ἀπορρίψετε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ παμψηφεί, διὰ νὰ σώσετε τὸ στράτευμα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βοῦλτζος ἔχει τὸν λόγον.

§96Α. ΒΟΥΛΤΖΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εὐδόκιμος τερματισμὸς τῆς σταδιοδρομίας ἑνὸς ἀξιωματικοῦ, εἶναι τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας. Πᾶσα ἄλλη ἀπομάκρυνσις ἀξιωματικοῦ, πρὸ τῆς καταλήψεώς του ὑπὸ τοῦ ὁρίου ἡλικίας, ἀποτελεῖ σαφῆ ἔνδειξιν, ὅτι ἡ ὑπηρεσία του, δὲν εἶναι εὐδόκιμος. Διότι ἔστω καὶ ἐὰν δεχθῶμεν τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης διετύπωσεν χθές, καθ’ ἣν ἡ διάταξις αὐτὴ ἐφευρέθη, διὰ νὰ μὴ καταπίπτει καὶ κατασυντρίβεται τὸ γόητρον ἀξιωματικῶν ὑπηρετησάντων ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, διὰ καταθλιπτικῶν ἐναντίον των κατηγοριῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπαραίτητοι συμφώνως πρὸς τὴν ἰσχύουσαν σήμερον νομοθεσίαν, διὰ νὰ ἠμπορῇ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἐπιθυμητὴ ὑπὸ τῆς ἑκάστοτε Κυβερνήσεως διὰ τὸν αʹ ἢ βʹ λόγον ἀπομάκρυνσίς των. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιῆται κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον ὁ ὅρος τῆς ἀπομακρύνσεως ὡς εὐδοκίμως τερματίσαντος τὴν σταδιοδρομίαν του. Διότι ἐὰν ἡ ὑπηρεσία ἦτο πράγματι εὐδόκιμος, θὰ ἔπρεπε νὰ παραμείνῃ. Θὰ ἐξετάσωμεν τὴν περίπτωσιν ἀξιωματικοῦ εὐδοκίμως καθ’ ὅλην τὴν σταδιοδρομίαν του ὑπηρετήσαντος, φθάσαντος δὲ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποστρατήγου καὶ ὁ ὁποῖος κρίνεται διὰ νὰ καθέξῃ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιστρατήγου καὶ ἂν δεχθῶμεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος ἐναντίον του, ὅπως π.χ. ἐνθυμεῖσθε καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς Ἀεροπορίας ὅταν ὁ ἴδιος ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης μᾶς εἶπε τότε ὅτι μεταξὺ τῶν ὑπὸ κρίσιν ἀξιωματικῶν οἱ πάντες ἦσαν λαμπροί, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις καθ’ ὃ εἶχεν ἀπόλυτον δικαίωμα, προέκρινε μεταξὺ αὐτῶν, τὸν κατὰ τὴν γνώμην της καλύτερον. Αὐτὸ ὅμως, πῶς τὸ θέλετε, σημαίνει ὅτι οἱ ἄλλοι ἦσαν ὀλιγώτερον καλοὶ ἢ ὀλιγώτερον δόκιμοι ἂν θέλετε. Συνεπῶς, ἡ ἔννοια τοῦ εὐδοκίμως τερματίσαντος, δι’ ἐμὲ δὲν ὑπάρχει ὡς ἔννοια, δὲν εὐσταθεῖ ὡς ἔννοια. Ὑπάρχει ὅμως καὶ δεύτερον θέμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐξ ἴσου κατ’ ἐμὲ σοβαρόν. Τὸ θέμα εἶναι αὐτό, τὸ ὁποῖον ὁ σεβαστὸς ἐκ Πρεβέζης συνάδελφος ἔθιξε. Δηλαδή, εἶναι πάρα πολὺ δύσκολον κ. συνάδελφοι, νὰ ὑπογράψῃ ἕνας ἀνώτατος ἀξιωματικὸς ἀποτελῶν μέλος ἑνὸς συμβουλίου κρίσεως, μίαν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία νὰ ἀποτελῇ βαρὺν κατὰ συναδέλφου του χαρακτηρισμόν, ἐὰν πράγματι δὲν ὑπάρχει ἀπολύτως εἰς τὴν συνείδησίν του ἑδραιωμένη ἡ πεποίθησις, ὅτι τῷ ὄντι ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ἔχει ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ὑπογράφει. Ἡ ἀπομάκρυνσις κατὰ κάποιον τρόπον, μὲ ἀπονομὴν μεγαλοσταύρου, εὐρύνει τὴν εὐκολίαν τῆς κρίσεως πρὸς ἀπομάκρυνσιν εἰς σημεῖον τραγικόν.

§97Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶναι εὐθανασία.

§98Α. ΒΟΥΛΤΖΟΣ. Ἀκριβῶς, εἶναι ἡ κηδεία δημοσίᾳ δαπάνῃ μετ’ ἀπονομῆς μεγαλοσταύρου. Ἀλλὰ ἡ κηδεία εἶναι πάντοτε κηδεία. Κύριοι συνάδελφοι, δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, ἐγὼ νομίζω ὅτι εἶναι προτιμοτέρα ἡ εὐθεία καὶ εἰλικρινὴς διαγραφὴ τοῦ τυχὸν ἐλαττώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ κρινόμενος ἀξιωματικὸς καὶ διὰ τὸ ὁποῖον κρίνεται ἀναγκαῖον ὅπως ἀπομακρυνθῇ. Κύριε, νὰ τοῦ εἴπωμεν, ἐν συγκρίσει μὲ τὸν ἄλλον, ἐσὺ δὲν εἶσαι τόσον καλός. Ἐγὼ δὲν φθάνω εἰς τὸ σημεῖον ὅτι πρέπει νὰ ἀναγραφῇ ὅτι εἶναι δειλὸς ἢ ἀνίκανος ἢ ὅ,τι ἄλλο βαρύ. Νὰ μετατραποῦν οἱ κείμενοι νόμοι, ὥστε νὰ ἐπιτάσσεται ἡ ἀναγραφὴ τῆς φράσεως «ὅτι ὁ ἄλλος εἶναι καλύτερος ἀπὸ ἐσὲ καὶ σχετικῶς κρίνοντες ἀποφασίζομεν νὰ προαγάγωμεν τὸν ἄλλον ἀντὶ ὑμῶν». Ἀλλά, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ λέγωμεν «εὐδοκίμως φῦγε». Κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει καὶ τὸ τρίτον θέμα, θέμα, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν ἔχει τὴν σοβαρότητα, τὴν ὁποίαν ἔχει εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ γενικῶς τῶν πολιτῶν, διότι, ἡ νοοτροπία τῶν ἀξιωματικῶν, εὐτυχῶς, εἶναι ἰδιάζουσα. Καὶ οἱ ἀξιωματικοί, δὲν ἀρέσκονται εἰς τὸ νὰ καταφεύγουν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Ἀλλὰ δὲν ἠμποροῦμεν, οἱ νομοθετοῦντες νὰ μεταχειριζώμεθα τοὺς ἀξιωματικοὺς κατ’ ἄλλον τρόπον, ἀπὸ ὅ,τι μεταχειριζόμεθα τοὺς κοινοὺς πολίτας, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι βεβαίως, ἐὰν ἑνὸς ἀντιστρατήγου τοῦ εἴπωμεν ὅτι, κύριε, ἦλθε ἡ ὥρα σου, φῦγε, πολλοὶ ὀλίγοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ εἴπουν, ὅτι ἐγὼ θὰ καταφύγω εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Διότι, αὐτὸ δὲν γίνεται εἰς τὰ στρατιωτικὰ Σώματα, παρὰ εἰς ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις καὶ ὅπου διασύρεται ἡ τιμὴ ἑνὸς ἀνθρώπου. Ἀλλά, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ λέγωμεν, ὅτι ἀφαιροῦμεν ἀπὸ Ἕλληνας πολίτας, τὸ δικαίωμα, ἐὰν θέλουν νὰ κάμουν χρῆσιν αὐτοῦ τοῦ θεσμοῦ, ὁ ὁποῖος ἰσχύει δι’ ὅλους τοὺς Ἕλληνας. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ καταφύγῃ ἕνας ἄνθρωπος καὶ νὰ προσβάλῃ μίαν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία εἶναι κολακευτικὴ δι’ αὐτόν. Διότι ἡ ἀπομάκρυνσις κατόπιν εὐδοκίμου τερματισμοῦ τῆς σταδιοδρομίας, εἶναι οὐσιαστικῶς κολακευτικὴ δι’ αὐτόν. Διότι εὐδοκίμως ὑπηρέτησες τὴν πατρίδα, σὲ εὐχαριστῶ. Πᾶρε μεγαλόσταυρο καί φῦγε. Πῶς θὰ προσφύγῃ ὅτι ἠδικήθη; Κατὰ τὶ ἠδικήθη; Ἠδικήθη διότι ἐχαρακτηρίσθη ὡς εὐδοκίμως ὑπηρετήσας; Ὄχι. Πάντως ὅμως κριθεὶς εὐνοϊκῶς ἀπεμακρύνθη. Αὐτὰ εἶναι τὰ σημεῖα, ὅσον ἀφορᾷ τὸν θεσμὸν τῆς εὐδοκίμου ὑπηρεσίας, τὰ ὁποῖα ἤθελα νὰ θίξω. Τὸ ἄρθρον 2 ἔχει καὶ ἄλλην μίαν διάταξιν καὶ θὰ ἤθελον ἐπ’ αὐτῆς νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ θελήσῃ νὰ μὲ προσέξῃ εἰδικώτερον. Εἶναι ἡ διάταξις, ἐκείνη, ἡ ὁποία προβλέπει τὴν κύρωσιν πράξεων, αἱ ὁποῖαι, καθὼς λέγει ἐδῶ, πράξεων τῆς διοικήσεως συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος ἄρθρου. Δὲν πρόκειται περὶ ἀορίστων πράξεων τῆς διοικήσεως. Πρόκειται δηλαδὴ περὶ πράξεων τῆς διοικήσεως, αἱ ὁποῖαι συνίσταντο εἰς τὸ ὅτι ἀπεμακρύνθη ἀξιωματικὸς μὲ τὴν αἰτιολογίαν τοῦ εὐδοκίμως τερματίσαντος τὴν ὑπηρεσίαν του, αἱ ὁποῖαι λέγω, λόγῳ τῆς ἀσαφείας τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου, δὲν στέκουν αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔλθῃ ἡ νέα κρίσις καὶ νὰ ἀποφασίσῃ κατὰ τὰ ἰσχύοντα ἢ κατ’ αὐτὴν τὴν διάταξιν. Αὐτὸ δὲν εἶναι κ. ὑπουργέ;

§99Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ. Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Μάλιστα. Διότι εἶχε δημιουργηθῆ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι πρόκειται περὶ κυρώσεως παρανόμων. Πρόκειται περὶ μιᾶς ἀσαφείας τοῦ νόμου.

§100Α. ΒΟΥΛΤΖΟΣ. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ἤθελον νὰ σᾶς ὑποβάλω μίαν παράκλησιν. Ἀντὶ τῆς παραγράφου αὐτῆς, ἐὰν θέλετε, νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸν κόπον τὸ ἁρμόδιον Συμβούλιον νὰ συνέλθῃ εἰς μίαν συνεδρίασιν, ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, διότι εἰς τὸ ἴδιον ἀποτέλεσμα θὰ καταλήξωμεν, ἡ βάσις εἶναι ἡ ἰδία, διότι βεβαίως δὲν ἠμπορῶ νὰ δεχθῶ, ὅτι τὸ Συμβούλιον δὲν θὰ κρίνῃ κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ δικαιολογήσῃ μίαν οἱανδήποτε ἀπόφασιν. Εἶναι ἀπολύτως ᾐτιολογημέναι αἱ ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ ὁμολογῶ ὅτι θὰ μοῦ ἔκαμνε μεγάλην εὐχαρίστησιν, ἐὰν ἠθέλατε νὰ δώσετε τὴν λύσιν τῆς μὴ ἐντάξεως εἰς νομοσχέδιον μιᾶς διατάξεως, ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ ἀναδρομικὴν ἰσχύν, ἀπὸ ἀπόψεως καλύψεως νομοθετικῆς. Εἶναι ζήτημα, ὅπως εἴπετε χθές ὁ ἴδιος, νὰ καλέσητε τὸ Συμβούλιον αὔριον τὸ πρωΐ καὶ νὰ πάρῃ τὴν ἄλλην ἀπόφασιν. Νομίζω, ὅτι χάριν τῆς ὡραιότητος τοῦ νομοσχεδίου καὶ χάριν σεβασμοῦ πρὸς τὴν δικαιοσύνην θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ δεχθῆτε. (Χειροκροτήματα).

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§102Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁμιλῶν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἐπρότεινα τὴν τροποποίησιν τοῦ ἐδ. 1 τοῦ ἄρθρου 5 καὶ ἐζήτησα νὰ διατυπωθῇ ὡς ἔχει διατυπωθῆ εἰς μίαν τροπολογίαν ἀπὸ τὸν κ. Κοντοβράκην καὶ ἐμέ. Ἡ τροπολογία αὐτὴ ἐγένετο δεκτὴ ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργόν. Ἀλλ’ εἰς τὴν ἀνατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου βλέπω, ὅτι δὲν ἀνεγράφη ἀσφαλῶς ἐκ παραδρομῆς.

§103Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ. Ὑπουρ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἔχετε τὴν καλωσύνην νὰ τὴν ἀναγνώσητε;

§104Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἡ διατύπωσις ἡ ἰδική μας, ἔγινε διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν ἀπολύτως, ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ὑφίσταται ὁ θεσμός, ὅπου ἰσχύει, τῆς ἀποστρατεύσεως μετὰ συγχρόνου προαγωγῆς. Διότι τὸ πνεῦμα τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου εἶναι νὰ μὴ γίνωνται προαγωγαὶ ἐν ἀποστρατείᾳ, διότι δι’ αὐτῶν ἀναστατώνεται ἡ ἐπετηρὶς ἐν περιπτώσει ἐπιστρατεύσεως. Διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν αὐστηρὰν ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως αὐτῆς, διετυπώσαμεν ὡς ἑξῆς τὸ ἐδάφιον 1 τοῦ ἄρθρου 5.

§105Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ. Ὑπουρ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ ἀναγνώσετε κ. συνάδελφε, διότι αὐτὸ δὲν ἔχει γίνει δεκτόν.

§106Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Τὰ πρακτικὰ λέγουν, ὅτι τὸ ἐδέχθητε.

§107Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. (Ὑφυπουρ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ὅτι ἀπαγορεύεται ἡ προαγωγὴ ἀξιωματικῶν ἐν ἀποστρατείᾳ μετὰ τὴν κοινοποίησιν τῆς πράξεως τῆς ἀποστρατείας. Αὐτὸ ἐγένετο δεκτόν.

§108Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἡ διατύπωσις ἡ ἰδική μας εἶναι, ὅτι «οὐδεμία προαγωγὴ ἐνεργεῖται .... (ἀναγινώσκει)...... Τὸ νομοσχέδιον λέγει, ὅτι καταργοῦνται καὶ ἄλλαι διατάξεις καὶ δημιουργεῖ τὸν φόβον μήπως καταργεῖται ἡ διάταξις ποὺ ὁρίζει, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ ὡρισμένων τμημάτων τοῦ Β. Ν. οὗτοι ἀποστρατεύονται μετὰ συγχρόνου προαγωγῆς.

§109Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ. Ὑπουρ. Ἐθν. Ἀμύνης). Νὰ τὸ ἴδωμεν πῶς ἔχει.

§110Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Πέραν τούτου κ. βουλευταί, ὅταν κατὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ὡμίλουν ὡς πρὸς τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου 2 διῃσθανόμην τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους σαφῶς καὶ εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν καὶ ἀπόψε ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πρεβέζης συνάδελφος, διετύπωσεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Εἶχον μίαν διαίσθησιν καὶ εἶπον, ὅτι πράγματι δὲν εἶναι ἐπιτρεπτόν, διὰ νόμου, νὰ δημιουργήσωμεν εἰς τὴν συνείδησιν τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἀνωτάτων τὴν ἀβεβαιότητα, ἐὰν σήμερον θὰ εἶναι αὔριον δὲν θὰ εἶναι εἰς τὸ στράτευμα. Ἐζήτησα τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, διὰ προσθήκης τριῶν λέξεων, ὥστε αἱ ἀποφάσεις τῶν συμβουλίων νὰ εἶναι δεόντως καὶ πρεπόντως ᾐτιολογημέναι, ἵνα νὰ δύνανται νὰ προσφεύγουν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας καὶ αὐτὸ νὰ ἀποτελῇ τὴν ἀσφαλιστικὴν δικλεῖδα, ὥστε τὰ Στρατιωτικὰ Συμβούλια νὰ εἶναι προσεκτικὰ καὶ νὰ μὴ ἀποστρατεύουν ἀθρόως τοὺς ἀξιωματικούς. Δυστυχῶς, ἡ ἄποψίς μου δὲν ἐγένετο δεκτὴ καὶ ἐπροχώρησεν ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου κατ’ ἀρχήν. Σήμερον ὅμως, ἐρχόμενος εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, συνήντησα καθ’ ὁδὸν μίαν ὁμάδα ἐκ τριῶν ἀξιωματικῶν ἀνωτάτων, τοὺς ὁποίους ἐγνώριζα ὡς πολεμιστὰς τοῦ Βιτσίου καὶ τοῦ Γράμμου. Εἷς μάλιστα ἐξ αὐτῶν, ἐπῆρε τὴν μονάδα του ἀπὸ τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα καὶ τὴν ὡδήγησεν εἰς τὴν Μακεδονίαν μέχρι τοῦ πεδίου τῆς μάχης καὶ ἐνίκησεν. Τοὺς εἶδον μὲ πολιτικὴν ἐνδυμασίαν καὶ τοὺς ἐρωτῶ, Διατί; Μοῦ εἶπον, ὅτι ἀπεστρατεύθησαν! Τοὺς ἐρώτησα μήπως περιέπεσαν εἰς κανένα παράπτωμα, καὶ μοῦ ἀπήντησαν, ὄχι, καὶ ἐπιπροσθέτως, ὅτι θὰ ἀποστρατευθοῦν καὶ ἄλλοι πολλοὶ μὲ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἀπόψε πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν εἰς τὴν Βουλήν. Δι’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα διαδίδονται ἐπιμόνως, πρέπει νὰ μᾶς διαφωτίσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ νὰ κάμῃ σαφῆ δήλωσιν εἰς τὴν Βουλὴν ἐὰν ἔχουν γίνῃ προγραφαί. Εἶναι ἀληθές, ὅτι καὶ ἄλλοι πολλοὶ ἀξιωματικοὶ βάσει τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ πρόκειται νὰ ἀποστρατευθοῦν;

§111Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Εἶναι 164.

§112Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐὰν διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς πρόκειται νὰ προκαλέσωμεν τὴν ἀθρόαν ἀποστρατείαν ἀξιωματικῶν καὶ τὴν προαγωγὴν ἄλλων καὶ νὰ ἀναπτύξωμεν ἡμεῖς τὸ πνεῦμα τοῦ φαβοριτισμοῦ εἰς τὸν Στρατὸν, ὥστε οἱ νέοι ἀξιωματικοὶ νὰ μὴ ἔχουν τὴν ὑπομονὴν νὰ ἀκολουθήσουν τὰ ἴχνη τῶν παλαιοτέρων καὶ νὰ παραμείνουν σταθεροὶ εἰς τὸν βαθμόν των ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, τὰ ὁποῖα ὁρίζει ὁ νόμος ἀλλὰ νὰ θέλουν ταχέως, ταχύτατα νὰ ἀνέλθουν εἰς τοὺς ἀνωτάτους βαθμούς, ὅταν τοὺς βαθμοὺς αὐτοὺς εἰς τὸ παρελθὸν τοὺς κατελάμβανον πεπειραμένοι καὶ ἡλικιωμένοι ἀξιωματικοί, ἐὰν πρόκειται διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἀδικήσωμεν μίαν τάξιν ἀξιωματικῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ προκαλέσωμεν τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ πνεύματος τοῦ φαβοριτισμοῦ εἰς τὸν στρατόν, νομίζω κ. συνάδελφοι, ὅτι βάζομεν θρυαλλίδα εἰς τὴν τάξιν καὶ τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατεύματος. Ὁμιλῶν κατὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου 2, διῃσθανόμην τοὺς κινδύνους. Εἶναι πολλοὶ ἀξιόλογοι ἀξιωματικοὶ πολεμισταί, τοὺς ὁποίους παρηκολούθησα εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν, εἶχον πληροφορίας περὶ τῆς δράσεώς των καὶ τοὺς εἶδον καὶ μὲ ἐβεβαίωσαν, ὅτι πράγματι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. ἐκ Πρεβέζης συνάδελφος εἶναι βάσιμον. Ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπικαλοῦμαι τὸν πατριωτισμὸν ὅλων μας, διὰ νὰ ἠμπορέσωμε νὰ διαφυλάξωμε τουλάχιστον τὸν στρατὸν ἀπὸ τὴν ἀναταραχήν. Ἐὰν κάμνωμεν τροποποιήσεις ὥστε νὰ διασφαλισθῇ ἡ παραμονὴ τῶν ἀξιωματικῶν, ἡ μὴ ἀνάπτυξις τοῦ πνεύματος τοῦ φαβοριτισμοῦ, ἐὰν διασφαλισθῇ ἡ τάξις ἐν τῷ στρατεύματι, θὰ ψηφίσω τὸ νομοσχέδιον. Ἐὰν πρόκειται νὰ ἀδικήσωμεν ἀξιωματικούς, ἐὰν πρόκειται τὸ πνεῦμα αὐτὸ τὸ κακὸν νὰ τὸ ἀναπτύξωμεν εἰς βάρος τοῦ στρατεύματος, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον. (Χειροκροτήματα).

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μόδης ἔχει τὸν λόγον.

§114Γ. ΜΟΔΗΣ. Λυποῦμαι, κύριοι συνάδελφοι, δι’ ὅσα συνέβησαν καὶ συμβαίνουν εἰς τὸν στρατὸν καὶ εἶναι πράγματι κρῖμα, διότι εἴχαμε ἕναν στρατόν, τὸν ὁποῖον ἐζήλευεν ὅλος ὁ κόσμος. Καὶ λυποῦμαι εἰλικρινῶς, διότι συνέβησαν ὅσα συνέβησαν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ κ. Κανελλοπούλου. Εἶναι κοινὸν μυστικόν, ὅτι βαρεῖα καὶ πνιγηρὰ ἀτμόσφαιρα ἐπικρατεῖ εἰς τὸ στράτευμα. Τὴν προηγουμένην ἑβδομάδα μὲ συνήντησε ἀξιωματικὸς ἀνώτερος καὶ μοῦ εἶπε μὲ παράπονον καὶ πικρίαν, ὅτι κοντεύουν νὰ καταλήξουν οἱ ἀξιωματικοὶ χειρότεροι καὶ ἀπὸ τοὺς κλητῆρας καὶ ἀπὸ τοὺς ἡμερομισθίους ἐκτάκτους ὑπαλλήλους. Ἡ ἀτμόσφαιρα εἶναι βαρυτάτη. Κυκλοφοροῦν φῆμαι διάφοροι, ἀναφέρουσαι ὅτι ἔχουν προγραφῆ 80, 130, 160 ἀντισυνταγματάρχαι, συνταγματάρχαι, ταξίαρχοι, διὰ νὰ προβιβασθοῦν ὡρισμένα ἄτομα. Ἐπαναλαμβάνω, πρόκειται περὶ φημῶν καὶ διαδόσεων αἱ ὁποῖαι ὅμως δημιουργοῦν τὴν ἀναταραχὴν εἰς τὸ στράτευμα. Ἡ δημιουργηθεῖσα ἤδη κατάστασις εἶναι ὄχι μόνον ἐξαιρετικῶς θλιβερά, ἀλλὰ καὶ πάρα πολὺ ἐπικίνδυνος. Δὲν ἠξεύρω πῶς ἐδημιουργήθη καὶ διατί. Ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνεύθυνος ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν ὅλην πολιτείαν της. Δὲν θέλω ν’ ἀνατρέξω εἰς τὰς πρώτας ἡμέρας, ὁπότε πρῶτον ἔργον τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξεν ἡ ἄμεσος ἀποπομπὴ πολλῶν ἀντιστρατήγων καὶ ὑποστρατήγων ποὺ ἦσαν κυριώτεροι συνεργάται τοῦ Στρατάρχου κατὰ τὸν συμμοριτοπόλεμον. Ἠμποροῦσε νὰ ὑποθέσῃ κανείς, ὅτι ἦτο ἡ πρώτη ἔκρηξις τῶν νεύρων, ἡ πρώτη φουρνιὰ τῶν θυμάτων καὶ ὅτι ἡ ὁρμὴ τῆς ἐκκαθαρίσεως μὲ τὸν χρόνον, ὡς πρῶτον ξεθύμασμα, θὰ ἀνεστέλετο. Ἀλλὰ παρατηρεῖται ὅτι τρώγοντας ἔρχεται ἡ ὄρεξις. Ἡ ἀποπομπὴ συνεχίζεται ραγδαιοτέρα καὶ διαρκῶς περισσότεροι εἶναι οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ εὑρισκόμενοι, μίαν καλὴν πρωΐαν ἐκτὸς τοῦ στρατεύματος, ἔστω καὶ ἂν ἔχουν τὴν περισσοτέραν μόρφωσιν καὶ πολεμικὴν δρᾶσιν καὶ πεῖραν. Καὶ ἐνθυμοῦμαι μίαν περίοδον εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, ὅταν δύο λοχαγοὶ μὲ εὗρον καὶ μοῦ εἶπον, ὅτι ἡ μέση λύσις τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος ἦτο ἡ ἀπομάκρυνσις ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν ἀπὸ ταγματάρχην καὶ ἄνω! Ἐδημιουργήθη καὶ σήμερον μία ἀνυπομονησία, μία σπουδὴ εἰς ὡρισμένην τάξιν ἀξιωματικῶν νὰ πάρουν ἀνωτέρας ἐπωμίδας εἰς τὸν συντομώτερον χρόνον. Δὲν θέλω νὰ ἀναφερθῶ ἐπίσης εἰς τὸ ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ κινήματος τῆς 31 Μαΐου 1951 εὑρέθησαν καὶ εὑρίσκονται εἰς τὰς σημαντικωτέρας θέσεις, εἰς τὰς θέσεις—κλειδιά, παρὰ τὰς δηλώσεις τοῦ Στρατάρχου εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ τὴν ἕδραν αὐτὴν τὴν 21 Μαΐου, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιβληθοῦν βαρύταται κυρώσεις ἐναντίον αὐτῶν. Συνέβη καὶ τὸ ἀνήκουστον. Προήχθησαν ἀνώτεροι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι εἶχον χαρακτηρισθῆ ἀπὸ τὸν σημαντικὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Στρατάρχην ὡς στάσιμοι. Καὶ ἐκρίθησαν ἀντιθέτως στάσιμοι ἀξιωματικοὶ διὰ τοὺς ὁποίους εἶναι κοινὸν μυστικόν, ὅτι εἶναι εἰς τὴν πρώτην σειρὰν τῶν ἀρίστων καὶ κρατίστων. Προχθὲς ἔμαθα ὅτι ἐκρίθη στάσιμος καὶ ὁ ταξίαρχος κ. Ἰωάννης Παπαθανασίου.

§115Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Λάθος εἶναι.

§116Γ. ΜΟΔΗΣ. Εἶναι ὁ ἀξιωματικὸς ὁ ὁποῖος μαζὺ μὲ τὸν ἐπίσης ἀπομακρυνθέντα στρατηγὸν κ. Ἀρχ. Ἀργυρόπουλον κατέστρωσε τὰ τολμηρὰ καὶ ἀποφασιστικὰ σχέδια τῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦ Βίτσι καὶ τοῦ Γράμμου τὸ 1949. Ὑφίσταται, ἐπαναλαμβάνω, εἰς τὸν στρατὸν βαρεῖα καὶ πνιγηρὰ ὅσον καὶ ἐπικίνδυνος ἀτμόσφαιρα. Οἱ ἀπομακρυνόμενοι πιστεύω καὶ πολλοί μας ἐδῶ ὅτι εἶναι θύματα τῆς πολιτικοστρατιωτικῆς ὀργανώσεως ἡ ὁποία ὠργάνωσε τὸ κίνημα τῆς 31 Μαΐου καὶ τώρα κατέλαβε ὅλας τὰς ἐπικαίρους θέσεις. Οἱ μὴ προσφέροντες γῆν καὶ ὕδωρ εἰς αὐτὴν ἐκδιώκονται... Καθ’ ἣν ἐποχὴν ἀπεπέμφθησαν καὶ ἀποπέμπονται ἀξιωματικοὶ μορφωμένοι καὶ πολεμισταί, οἱ ὁποῖοι εἰς ὅλους τοὺς πολέμους καὶ εἰς ὅλας τὰς μάχας διεκρίθησαν, βλέπομεν ὅτι ἕνας ἰατρὸς ὁ ὁποῖος ὡς λοχαγὸς ἀπεστρατεύθη ἢ ἀπετάχθη τὸ 1935 ἀνακαλεῖται τὸ 1955 καὶ γίνεται στρατηγός! Ἐξ ἄλλου, ἐνῷ ἀποπέμπονται ἀξιωματικοὶ—καὶ ξέρω μερικούς, ἀπεπέμφθη πρὸ δύο ἐτῶν μεταξὺ αὐτῶν καὶ ἕνας νεαρώτατος ταγματάρχης—πολεμιστὴς καὶ οἰκογενειάρχης μὲ σύνταξιν μόνον 800 δρχ. μηνιαίως, ἀνακαλεῖται ἐκ παραλλήλου μέγα πλῆθος ἀποστράτων «ἐφέδρων ἐκ μονίμων», ὅπως λέγονται, ὅλως προνομιούχων δὲν ξεύρω μὲ ποίαν δικαιολογίαν ἢ πρόφασιν καὶ χρησιμοποιοῦνται εἰς διαφόρους ὑπηρεσίας, μισθοδοτούμενοι πάντως γενναίως, καθ’ ἣν στιγμήν, ἐπαναλαμβάνω, ἄλλο πλῆθος ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικῶν ἀποστρατεύεται! Ἡ σειρὰ ὅλων αὐτῶν τῶν καταπληκτικῶν γεγονότων, τὸ κομβολόγιον αὐτῶν τῶν ἀδικιῶν καὶ τῶν σκανδαλωδῶν προτιμήσεων, ἐδημιούργησε τὴν πνιγηρὰν ἀτμόσφαιραν, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα καὶ ἐκλόνισεν ἐκ θεμελίων τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν ἀξιωματικῶν, εἰς τὴν μονιμότητά των, τὴν συνοχὴν καὶ τὴν πειθαρχίαν των. Ἐδημιουργήθη εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθῇ ἐμπόλεμος κατάστασις μεταξὺ τῶν στελεχῶν ἐν πλήρῃ εἰρήνῃ. Ἀγὼν νὰ φάγῃ ὁ ἕνας τὸν ἄλλον. Οἱ ἀνήκοντες εἰς γνωστὴν μυστικὴν ὀργάνωσιν εἶναι οἱ θῦται καὶ οἱ ἄλλοι τὰ θύματα. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον κάμνω ὑστάτην ἔκκλησιν πρὸς τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τὸν ἐξορκίζω, ἐὰν πονῇ, ὅπως θέλω νὰ πιστεύω, τὸ στράτευμα, νὰ σταματήσουν αἱ οἱαιδήποτε μεταβολαὶ εἰς τὸν ὀργανικὸν καὶ εἰς τοὺς παλαιοὺς νόμους τοὺς ἰσχύοντας ἀπὸ καταβολῆς στρατεύματος, διότι ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς καὶ ἐὰν τυχὸν ὑπάρχῃ ἡ καλὴ θέλησις καὶ ἡ καλὴ πίστις καὶ δὲν κρύπτεται πίσω ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον τὸ παρὸν ὅσα πολλοὶ ἀξιωματικοὶ φοβοῦνται καὶ ἐὰν λέγω δὲν ὑπάρχει κανεὶς τοιοῦτος κίνδυνος καὶ καμμία δολία πρόθεσις, χάριν τοῦ στρατοῦ, χάριν τῆς ἑνότητος καὶ συνοχῆς τοῦ στρατοῦ ἐπιβάλλεται νὰ ἐγκαταλείψωμεν κάθε τροπολογίαν καὶ νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ παλαιὸν καθεστὼς μὲ τὸ ὁποῖον ἡ Ἑλλὰς ἔζησεν 100 χρόνια καὶ μὲ τὸ ὁποῖον, τέλος πάντων, ὁ στρατὸς ὁ Ἑλληνικὸς ἔδρεψεν τόσας δάφνας καὶ τόσας νίκας.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Προεδρεύων τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπουργ. Ἐθν. Ἀμύνης, ἔχει τὸν λόγον.

§118Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ. Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ σχεδίου νόμου τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ὑπὸ τὴν κρίσιν αὐτῆς. Ἐπιμένει τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἡ ἐπίθεσις ἡ ὁποία ἐκδηλοῦται κατ’ αὐτὰς καὶ ἡ ὁποία προσέλαβεν ἀπόψε ἐν τῇ Βουλῇ ἔτι ἐντονώτερον χαρακτῆρα, δὲν βασίζεται ἐπὶ καμμιᾶς πραγματικῆς καὶ δεδικαιολογημένης αἰτίας. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ Νομοσχέδιον, ἢ μᾶλλον τὴν ἀπάντησιν εἰς τὰς κατηγορίας, αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν σχετικῶς μὲ τὸ Νομοσχέδιον, θὰ τὴν διαιρέσω εἰς δύο κεφάλαια: Εἰς τὸ κεφάλαιον τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ καὶ εἰς τὸ κεφάλαιον τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν γενικὴν ἐν τῷ στρατῷ κατάστασιν. Διότι καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πρεβέζης συνάδελφος καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Φλωρίνης συνάδελφος, κυρίως οἱ δύο, προέβησαν εἰς μίαν γενικωτέραν, κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰδικώτερον κατ’ ἐμοῦ, ἐπίθεσιν. Νομίζω, δικαίωμά των εἶναι νὰ πιστεύουν, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον δὲν ἀποβλέπει παρὰ μόνον εἰς τὴν δημιουργίαν τῶν τεχνικῶν ἐκείνων προϋποθέσεων αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιτρέψουν τὴν εὐχερεστέραν προγραφὴν ἀνωτάτων ἢ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ἀποκρούω ἀπολύτως κατὰ τρόπον κατηγορηματικὸν καὶ μὲ ἀγανάκτησιν τὴν κατηγορίαν αὐτήν. Εἶναι εὔκολον νὰ διατυπώνῃ κανεὶς κατηγορίας της μορφῆς. Πιθανόν ἀξιότιμε κύριε, ἐκ Πρεβέζης, συνάδελφε, νὰ ἀποτελῶ κίνδυνον διὰ τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, παραμένων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Δικαίωμά σας νὰ τὸ πιστεύετε. Ἀλλὰ δικαίωμα καὶ ἐμοῦ εἶναι, ἀσχέτως τῆς κρίσεως τὴν ὁποίαν ἐκάματε περὶ ἐμοῦ προσωπικῶς ὡς ἀτόμου, νὰ ἀποκρούσω ἀπολύτως, κατὰ τρόπον ἔτι κατηγορηματικώτερον ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποιήσατε εἰς τὸ βῆμα, νὰ ἀποκρούσω ἔτι κατηγορηματικώτερον τὰς αἰτιάσεις τὰς ὁποίας διετυπώσατε. Κύριοι συνάδελφοι, ἀρχίζω ἀπὸ τὸ πρῶτον κεφάλαιον: Καὶ ἐὰν ἀκόμη ἦσαν ἀκριβῆ ὅσα εἶπον οἱ κ. συνάδελφοι καὶ ἐὰν ἦσαν αὐταὶ αἱ προϋποθέσεις τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Κυβέρνησις ἢ ἡ Ἀνωτάτη τοῦ στρατοῦ ἡγεσία, εἴτε ψηφισθῇ τὸ Νομοσχέδιον, εἴτε ὄχι, τὰς προθέσεις αὐτάς, ἐὰν τὰς ἔχῃ, εἶναι δυνατὸν νὰ τὰς πραγματοποιήσῃ καὶ ἐν τῷ πλαισίῳ τῶν κειμένων νόμων. Ἑπομένως, τὸ Νομοσχέδιον πρέπει νὰ κριθῇ ἀσχέτως τῶν οἱονδήποτε ἀγαθῶν ἢ κακῶν προθέσεων ἐμοῦ ὡς ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἢ τῶν ἀπαρτιζόντων τὸ Α.Σ.Σ. Τὸ παρὸν Νομοσχέδιον, ἐτόνισα ἐπανειλημμένως καὶ λυποῦμαι διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πείσω τὴν Ἀντιπολίτευσιν, δὲν ἔχει κανένα ἄλλον σκοπόν, δὲν ἐξυπηρετεῖ καμμίαν ἄλλην ἀνάγκην, ἐκτὸς ἐκείνης τὴν ὁποίαν σᾶς εἶπον καὶ χθές, ἂν δὲν ἀπατῶμαι καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην ἑβδομάδα. Βοηθεῖ ἠθικῶς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ἀνωτάτους, περὶ αὐτῶν ἄλλωστε πρόκειται, δίδει εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι οὕτως ἢ ἄλλως θὰ ἐξήρχοντο, διότι αἱ δυνατότητες τῆς ἐξόδου ὁποτεδήποτε, ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, προκειμένου περὶ ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν, βάσει τῆς κειμένης νομοθεσίας εἶναι δυνατὴ καὶ ἦτο καὶ πρὸ τοῦ Ν.Δ. ποὺ ἐψηφίσαμε πέρυσι, «περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν». Οἱ περὶ ὧν πρόκειται λοιπὸν ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἐξήρχοντο οὕτως ἢ ἄλλως θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξέλθουν χωρὶς νὰ συνδυασθῇ ἡ ἔξοδός των, ἡ ἀποστράτευσίς των μὲ βαρείας ἐκφράσεις, μὲ μειωτικάς, διὰ τὴν ὑπόστασίν των ἐκφράσεις. Κύριοι συνάδελφοι, ὁπωσδήποτε κρινόμενοι ἐξήρχοντο κατὰ τὸ διάστημα τῶν τελευταίων ἐτῶν καὶ ἐπὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως οἱ ὑποστράτηγοι καὶ ἐξήρχοντο καὶ ἐξῆλθον ἐξαίρετοι πολεμισταί, διότι δὲν ἐνόμισαν τότε τὰ στρατιωτικὰ συμβούλια τὰ ὁποῖα δὲν κατηγορῶ καὶ τὰ ὁποῖα δὲν νομίζει ὅτι κανεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα, ἔχει τόσην ἄνεσιν καὶ εὐκολίαν νὰ κατηγορῇ, ὅπως κατηγορεῖ τὸ σημερινὸν Α.Σ.Σ. ὁ κ. Χαβίνης, διότι ἐνόμισαν ἔστω καὶ πλανηθέντα τὰ στρατιωτικὰ συμβούλια, ὅτι φερ’ εἰπεῖν ὁ Νικόλαος Παπανικολάου, ὑποστράτηγος, γενναιότατος ἀξιωματικὸς καὶ ἐξαίρετος, ὅτι ἔπρεπε νὰ μὴ γίνῃ ἀντιστράτηγος καὶ ἀποστρατευθῆ, μὲ δικαιολογητικὸν μειωτικόν, διότι ἐνόμισεν ὅτι ὁ Χρ. Μαντᾶς, ὁ ὑποστράτηγος, ὁ ἐξαίρετος πολεμιστής, ὁ ἐξαίρετος ἀξιωματικός, τὸν ὁποῖον καὶ οἱ ἀπόστρατοι ἐξέλεξαν καὶ Πρόεδρον τῆς Ἑνώσεώς των, ὅτι ἔπρεπε νὰ φύγουν ὡς ὑποστράτηγοι καὶ νὰ μὴ γίνουν ἀντιστράτηγοι. Ἀλλὰ διὰ νὰ φύγουν, ἔπρεπε νὰ μπῇ εἰς τὸ αἰτιολογικὸν βαρεῖα φράσις, εἰς βάρος ἐξαιρέτου καὶ ἐξόχου ἀνδρός. Καὶ ἔφυγεν ὁ Περιβολιώτης, ἠμποροῦσα νὰ εἴπω πολλὰ ὀνόματα, ἐξαίρετος ἐπίσης ἀξιωματικός, βράχος ἠθικῆς, βράχος στρατιωτικοῦ ἤθους ὡς ὑποστράτηγος, χωρὶς νὰ γίνῃ ἀντιστράτηγος. Ἀλλὰ ὅμως αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν ἐδημιούργησαν θόρυβον, δὲν ἐπῆγαν νὰ πιάσουν πολιτικούς, δὲν ἐπῆγαν εἰς τοὺς δρόμους νὰ διαμαρτυρηθοῦν, πῆγαν εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις τὰ παράπονά τους νὰ τὰ εἴπουν εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν Κυβέρνησιν, ἢ εἰς ἐκπροσώπους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἰς μίαν στιγμὴν ἐκδηλώσεως ἑνὸς θεμιτοῦ παραπόνου καὶ μιᾶς θεμιτῆς θλίψεως, ἀλλὰ δὲν προέβησαν ποτὲ καὶ εἰς τὴν δυσφήμησιν τοῦ Α.Σ.Σ. καὶ εἰς τὴν δυσφήμησιν τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, ἀφ’ ἧς ἔπαυσαν νὰ μετέχουν τῆς ἐνεργοῦ, συνθέσεως τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, ὅπως συμβαίνει εἴς τινας οἱ ὁποῖοι διαπράττουν αὐτὸ τὸ βαρὺ κατὰ τῶν ἐνόπλων δυνάμεων ἔγκλημα, θεωροῦντες ὡς καταστρεφομένας τὰς ἐνόπλους δυνάμεις ἀφ’ ἧς ἡ προσωπικότης των ἔπαυσε νὰ μετέχῃ τῆς ἐνεργοῦ συνθέσεως αὐτῶν. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μνημονεύσω, προχείρως ἀναζητῶν εἰς τὴν μνήμην μου, μερικὰ ὀνόματα. Ἐμνημόνευσα αὐτὰ τὰ τρία, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μνημονεύσω πλῆθος ὀνομάτων, ἐξαιρέτων ὑποστρατήγων καὶ ταξιαρχῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπεστρατεύθησαν, διότι συγκριθέντες μὲ ἄλλους, δὲν ἐθεωρήθησαν κατάλληλοι, εἴτε διὰ νὰ παραμείνουν εἴτε καὶ διὰ νὰ προαχθοῦν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιστρατήγου. Ὁ ἀείμνηστος Ν. Παναγόπουλος ἀπεστρατεύθη ὡς ὑποστράτηγος καὶ γνωρίζει ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ οἱ ἡγέται τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τί ἀδάμας ἤθους ἦτο καὶ ἓν τούτοις, ἀπεστρατεύθη ἐπὶ τῆς προηγουμένης ἡγεσίας, ἐπὶ τῆς ἡγεσίας ἡ ὁποία προηγήθη τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἀπεστρατεύθη ὡς ὑποστράτηγος καὶ ἔπρεπε διὰ νὰ ἀποστρατευθῇ, νὰ προστεθῇ εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ Α.Σ.Σ. ἡ φρᾶσις ἡ βαρεῖα. Κύριοι συνάδελφοι, ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ φεισθῶ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, ἐνόμισα ὅτι δὲν εἶχα τὸ δικαίωμα εἰς τὸ μέλλον νὰ ἐπιτρέπω εἰς τὰ ἀνώτατα συμβούλια νὰ διαπράττουν αὐτὸ τὸ κακόν, δηλ. ἦσαν ἠναγκασμένα τὰ ἀνώτατα συμβούλια νὰ διαπράττουν αὐτὸ τὸ κακόν, διότι ὁ νόμος δὲν ἔδιδε τὴν διέξοδον. Εἶπεν ἕτερος ἐκ τῶν προλαλησάντων, ὅτι ἐὰν δὲν περάσῃ τὸ σχέδιον νόμου, τοῦ ὁποίου τὴν ἐπιψήφισιν παρακαλῶ νὰ κάμῃ ἡ Βουλή, δὲν θὰ προβαίνουν τὰ ἀνώτατα συμβούλια εἰς τὴν ἀποστρατείαν ἐξεχόντων, διακεκριμένων ἀξιωματικῶν, διότι δὲν θὰ ἤθελον ὁσονδήποτε, εἶπε μίαν φράσιν ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ προκαλέσῃ τὴν ἄμεσον ἐκ μέρους μου ἐκδήλωσιν ἀγανακτήσεως καὶ ἔπρεπε νὰ διακόψω τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος εὑρισκόμενον, ὁσονδήποτε δοῦλοι καὶ ἂν ἦσαν οἱ ἀντιστράτηγοι δὲν θὰ ἔφθανον μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ. Ἀπαξιῶ ν’ ἀπαντήσω, διότι δέχομαι ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα οἱοσδήποτε ἐκ τῶν κ. βουλευτῶν νὰ διατυπώσῃ τοιαύτην βαρεῖαν φράσιν ἔναντι μελῶν τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, ἔναντι ἀντιστρατήγων οἱ ὁποῖοι εἶχον πολεμήσει, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἐξαίρετοι. Καὶ ἐὰν ἀκόμη οἱοσδήποτε ἐκ τῶν κ. συναδέλφων, ἐνόμιζεν ὅτι ἄλλος θὰ ἦτο καλύτερος ἀπὸ αὐτόν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δικαίωμά του εἶναι νὰ τὸ νομίζῃ, ἀλλὰ δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ὑποτιμᾷ καὶ νὰ μειώνῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔφθασαν εἰς αὐτὴν τὴν ἀνωτάτην βαθμίδα καὶ οἱ ὁποῖοι ἔφθασαν εἰς αὐτὴν ἀγωνιζόμενοι εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν, τραυματιζόμενοι, ἀντιμετωπίζοντες τὸν κίνδυνον καὶ πολεμῶντες. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν παρατήρησιν ἡ ὁποία ἐγένετο, ὅτι καὶ ἐὰν ἀκόμη δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν τὰ ἀνώτατα Συμβούλια, ἦσαν ὑποχρεωμένα νὰ προβαίνουν εἰς ἀποστράτευσιν, ὅπως προέβαινον πάντοτε, δὲν ὑπῆρχεν ἔτος κατὰ τὸ ὁποῖον πολὺ ὀρθῶς δὲν ἐγένετο ἕνα εἶδος ἀποσυμφορήσεως τῆς ἀνωτάτης ἡγεσίας, εἴτε διότι ἐξεκενοῦντο θέσεις ἀντιστρατήγων, λόγῳ καταλήψεως ὡρισμένων ὑπὸ τοῦ ὁρίου ἡλικίας, εἴτε ὑπὸ τῆς 8)ετίας ὁπότε ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἐκλογὴ μεταξὺ τῶν ὑποστρατήγων καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ἐν τῇ πραγματικότητι νὰ γίνουν ὅλοι ἀντιστράτηγοι, εἴτε διὰ τὸν Α ἢ Β λόγον ἐγίνετο ἕνα εἶδος ἀποσυμφορήσεως, πάντοτε εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις, καὶ δὲν εἶναι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἡ ὁποία εἰσάγει καινὰ δαιμόνια εἰς στρατόν θεσπίζουσα πράγματα μὴ ἰσχύοντα. Προηγουμένως ἐλέχθη, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι ὑπὸ τοῦ κ. Ζορμπᾶ, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον ἡλικιωμένοι οἱ στρατηγοὶ καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνωνται οἱ νέοι. Κύριοι συνάδελφοι, παραδέχομαι, διότι ἄλλωστε καὶ ἐγὼ ὑπερέβην τὸ 52ον ἔτος τῆς ἡλικίας καὶ μπῆκα εἰς τὴν ἡλικίαν, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ὑποστράτηγοι γίνονται ἀντιστράτηγοι, παραδέχομαι καὶ ἐγώ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἶναι πολὺ νέοι οἱ ἀντιστράτηγοι, διότι πρέπει νὰ ἔχουν μεγάλην ὡριμότητα, σωφροσύνην καὶ πεῖραν. Ἀλλὰ οἱ ὑποστράτηγοι πρέπει νὰ εἶναι κάπως νεώτεροι ἀπ’ ὅτι εἶναι σήμερον καὶ οἱ ταξίαρχοι πολὺ νεώτεροι ἀπ’ ὅ,τι εἶναι σήμερον. Εἰς ὅλους τοὺς στρατοὺς τοῦ κόσμου καὶ ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἐν Ἀμερικῇ, καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ ταξίαρχοι γίνονται 45–46–47 ἐτῶν καὶ ὄχι 52, ὅπως γίνονται ἐδῶ καὶ ἀναλόγως γίνονται ὑποστράτηγοι καὶ ἀντιστράτηγοι. Ἐδῶ ἀντιθέτως ἔχουν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, διότι δὲν εἴχομεν ἄλλοτε, ἔχομεν μίαν συσσώρευσιν εἰς τοὺς ἀνωτάτους βαθμούς, οἱ ὁποῖοι καὶ ὡδήγησαν τὸν ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τὸν τέως ἀρχηγὸν τοῦ Γ.Ε.ΕΘ.Α. εἰς τὴν σκέψιν, τὴν ὁποίαν ἔπειτα ἐγκατέλειψε ὅπως θεσπισθῇ τὸ 10% κατὰ τοῦ ὁποίου ἐστράφη ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ κ. Χαβίνης, καὶ τὸ ὁποῖον ἐγκατελείψαμεν διὰ νὰ μὴ δημιουργηθοῦν ἐντυπώσεις κακαί. Ἀλλὰ ἡ σκέψις δὲν προήρχετο ἀπὸ καμμίαν διάθεσιν ἀποκεφαλισμοῦ προήρχετο ἀπὸ τὴν διάθεσιν τῆς συστηματικοποιήσεως τῆς κατ’ ἔτος ἐπιλογῆς τῶν ἀξιωματικῶν εἰς τοὺς ἀνωτάτους βαθμούς. Κύριοι συνάδελφοι, λυποῦμαι διότι ἀμφισβητεῖται ἡ ἠθικὴ ποιότης ἑνὸς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀποβλέπει, παρὰ μόνον εἰς τὴν κατοχύρωσιν ἀκριβῶς τῆς ἀξιοπρεπείας καὶ τῆς τιμῆς τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἀνωτάτων εἰδικῶς, διότι περὶ αὐτῶν πρόκειται, οἱ ὁποῖοι οὕτως ἢ ἄλλως ἐξέρχονται καὶ θὰ ἐξέρχωνται, ἐὰν ὄχι ὡς εὐδοκίμως τερματίσαντες τὴν σταδιοδρομίαν των, ὡς ἐστερημένοι οὐσιωδῶν προσόντων ἐξάρσεως κλπ. ὅπως ἐγένετο μέχρι τοῦδε. Καὶ ἡμεῖς δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ δίδωμεν εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄξιοι πάσης τιμῆς... ....(δὲν ἠκούσθη)....... Ὁ κ. Ζορμπᾶς —ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι— ἔκαμε μίαν παρατήρησιν, ἡ ὁποία χρειάζεται σχόλιον, παρατήρησιν, ἡ ὁποία ἔχει μίαν ἀξίαν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἀνατρέπεται ἡ ἀξία τῆς παρατηρήσεως αὐτῆς, ἐὰν ἀκούσετε τὴν ἀντιπαρατήρησιν, τὴν ὁποίαν θὰ διατυπώσω. Ὁ κ. Ζορμπᾶς, ἢ μᾶλλον ὄχι ὁ κ. Ζορμπᾶς, ὁ κ. Βοῦλτζος, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὴν παρατήρησιν εἶπε: Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρίζωμεν ὡς εὐδοκίμως τερματίσαντα τὴν σταδιοδρομίαν του, ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον δὲν κατέλαβε τὸ ὅριον ἡλικίας; Πῶς εἶναι δυνατόν; Φαίνεται ἡ παρατήρησις αὐτή, ὡς ἔχουσα κάποιαν ἀξίαν. Ἐν τούτοις, θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ ἰσχυρισθῶ, ὅτι ἡ παρατήρησις αὐτὴ ἀνατρέπεται διὰ τοῦ ἀκολούθου ἰσχυρισμοῦ. Ἕνας ἀξιωματικὸς ἠμπορεῖ νὰ θεωρῆται ὡς εὐδοκίμως τερματίσας, δηλ. ὡς εὐδοκίμως ὑπηρετήσας, ἐὰν εἰς ἕναν βαθμόν, ἀλλὰ βάσει τῶν ἐνδείξεων ποὺ ἔχει τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον, ὡς μὴ δυνάμενος νὰ ἀποδώσῃ εἰς ἀνώτερον βαθμόν, ἀπὸ ὅσον ἀπέδωσεν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποστρατήγου καὶ πρέπει νὰ φύγῃ. Κάλλιστα λοιπόν, εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς ὑπηρετήσας ἄριστα, μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης, ἀλλὰ ὡς μὴ δυνάμενος νὰ προσφέρῃ εἰς τὸ μέλλον, ὅσον προσέφερεν εἰς τὸ παρελθόν, εἴτε διότι ἐκουράστηκεν, εἴτε διότι διὰ τὸν ἀνώτερον βαθμὸν εἶναι ὄχι κατάλληλος. Ὑπάρχει ἄλλωστε μία ἀντιδιαστολὴ μεταξὺ τῆς περιπτώσεως τοῦ εὐδοκίμου τερματισμοῦ, ὁσάκις συνδυάζεται μὲ τὴν κατάληψιν ὑπὸ τοῦ ὁρίου ἡλικίας καὶ τῆς περιπτώσεως τοῦ εὐδοκίμου τερματισμοῦ, χωρὶς νὰ ἔχῃ καταληφθῇ ὑπὸ τοῦ ὁρίου ἡλικίας. Καὶ εἰς μὲν τὴν μίαν περίπτωσιν ὁ νόμος λέγει, ὅτι ἁπλῶς ὁ ἀποστρατευόμενος, αὐτεπαγγέλτως, διότι κατελήφθη ὑπὸ τοῦ ὁρίου ἡλικίας, θεωρεῖται τερματίσας εὐδοκίμως τὴν σταδιοδρομίαν του εἰς τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Εἰς τὴν δευτέραν ὅμως, ὁ νόμος δὲν λέγει μόνον αὐτό. Ὁ νόμος λέγει, καὶ ὁ νόμος ὁ ἰσχύων, τοῦ ὁποίου κατ’ οὐσίαν σχολιασμὸν καὶ ἐπεξήγησιν ἀποτελεῖ τὸ σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον ἔχω ὑποβάλει ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν, ὁ νόμος ὁ ἰσχύων λέγει. Ἡ φράσις, τὴν ὁποίαν δὲν ἀνακαλύπτω αὐτὴν τὴν στιγμήν, λέγει τὰ ἑξῆς: Χαρακτηρίζονται οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος, ἢ μᾶλλον ἡ ἀπόφασις περὶ ἀποστρατείας λέγει, ὅτι «δὲν εἶναι ἀναγκαία» ἢ «δὲν προάγει τὴν ὑπηρεσίαν ἡ περαιτέρω παραμονή των». Ὑπάρχει λοιπὸν αὐτὴ ἡ ὑποχρέωσις, ἡ ὁποία εἶναι οὐσιώδης. Θεωροῦνται, δηλαδή, ὡς μέχρι τοῦδε ὑπηρετήσαντες καλῶς, ἀλλὰ διὰ τῆς φράσεως αὐτῆς, τῆς μᾶλλον κομψῆς, θεωροῦνται ὡς μὴ δυνάμενοι νὰ ὑπηρετοῦν καὶ εἰς τὸ μέλλον, κατὰ τὸν αὐτὸν ἀποδοτικὸν τρόπον, ποὺ ὑπηρέτησαν εἰς τὸ παρελθόν, χαρακτηρίζονται ὅμως ὡς εὐδοκίμως τερματίσαντες. Αὐτὴ ἡ διάκρισις, νομίζω, ὅτι θὰ κάμῃ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Ζακύνθου συνάδελφον, νὰ δικαιολογήσῃ τὴν χρησιμοποίησιν τῆς ἐννοίας τοῦ εὐδοκίμου τερματισμοῦ καὶ ἐν σχέσει, μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν καταλαμβάνονται ὑπὸ τοῦ ὁρίου ἡλικίας, ἢ δὲν συμπληρώνουν τὴν 8ετίαν, ἐὰν εἶναι ἀνώτεροι ἀξιωματικοί. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἀπαντῶν εἰς τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Ζακύνθου, σχετικῶς μὲ τὴν φράσιν τοῦ συναδέλφου...... ......(ἀναγινώσκει)...... Ἀπαντῶ καὶ λέγω, ὅτι θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ νὰ ψηφισθῇ ἡ διάταξις αὐτή. Εἶναι τόσον εἰδικὴ, ἀφορᾷ εἰδικώτερον μόνον ὡρισμένας συγκεκριμένας καὶ ὀλίγας, ἐλαχίστας ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐλήφθησαν τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κειμένου νόμου, ὁ ὁποῖος προβλέπει τὸν χαρακτηρισμὸν τῆς ἀποστρατεύσεώς τινος, ὡς εὐδοκίμως τερματίσαντος, ἀφορᾷ λοιπὸν μόνον αὐτὰς τὰς εἰδικὰς περιπτώσεις καὶ νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει ἡ ἑρμηνεία αὐτὴ διότι κατ’ οὐσίαν εἶναι μία ἑρμηνεία αὐθεντική, ἡ ὁποία γίνεται διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ἑρμηνεία αὐθεντική, διατάξεως ὑπαρχούσης ἐν τῷ κειμένῳ τοῦ νόμου περὶ Ἱεραρχίας καὶ Προαγωγῶν, ὅτι ἡ ἑρμηνεία αὐτὴ θὰ πρέπει νὰ ἰσχύσῃ ἀφ’ ἧς ἤρχισεν ἐφαρμοζομένη ἡ ἀρχὴ τῆς ἀποστρατεύσεως, βάσει εὐδοκίμου τερματισμοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, ὅσον ἀφορᾶ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ζορμπᾶ, δηλαδή, τῆς διορθώσεως τῆς διατυπώσεως τῆς 1ης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 5, συμφωνῶ ἀπολύτως, νὰ γίνῃ ἡ διόρθωσις καὶ νὰ μπῇ ἡ παράγραφος 5, ὅπως τὴν διετύπωσεν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ὁ κ. Ζορμπᾶς καὶ ὅπως τὴν ἀπεδέχθη ὁ κ. Βουρδουμπᾶς. Καὶ ἤδη ἐπιτρέψατέ μου μόνον δι’ ὀλίγων, ἐν ἐπιλόγῳ, νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν. Λυποῦμαι, διότι ἀποτελῶ, κατὰ τὸν κ. Χαβίνην, κίνδυνον διὰ τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις. Θὰ ἤμουν πολὺ εὐτυχής, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸν εὐχαριστήσω καὶ ἐὰν ἀντὶ ἐμοῦ, ἄλλος κατελάμβανε τὴν θέσιν τοῦ ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Θὰ ἤμουν εὐτυχής, ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, διότι ἀγαπῶ τόσον τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις καὶ εἶμαι πράγματι ὑπερήφανος, διότι εὑρίσκομαι ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ θὰ ἤμουν εὐτυχής, μόνον καὶ μόνον, διὰ νὰ μὴ δίδω αὐτὰς τὰς ἀφορμὰς ἐπικρίσεων καὶ φραστικῶς ἀδοκίμων ἐπιθέσεων, διότι ὡς ἐπὶ τῷ πολύ, τοιαῦται ἀδόκιμοι διατυπώσεις δὲν γίνονται. Εἶναι ἀσυνήθεις. Εἶναι ἀδόκιμοι κοινοβουλευτικῶς καὶ ὑπὸ πᾶσαν ἔννοιαν. Κύριοι συνάδελφοι, τὴν φράσιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἐχρησιμοποίησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πρεβέζης συνάδελφος καὶ ὡρισμέναι ἐφημερίδες τὴν χρησιμοποιεῖ καὶ ἀρθρογράφος διακεκριμένος, εἰδικῶς εἰς τὰ στρατιωτικὰ ζητήματα, ὅπως εἶπον καὶ χθές, ἀλλὰ διακρίνεται καὶ διὰ τὴν συστηματικὴν ἐναντίον μου ἐπίθεσιν. Ἀλλὰ ἐδῶ γίνεται μία κάποια σύγχυσις εἰς τὴν σκέψιν τῶν κυρίων αὐτῶν καὶ τῶν ἐντὸς καὶ τῶν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς ὡρισμένων ἐπικριτῶν μου. Ὁ ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ γενικῶς ἡ Κυβέρνησις καὶ αὐτὸς ἀκόμη ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, Στρατάρχης Παπάγος, παρὰ τὸ γεγονὸς, ὅτι εἶναι ἐπὶ κεφαλῆς μονίμως καὶ ἰσοβίως τῆς ἐπετηρίδος τῶν Μονίμων Ἀξιωματικῶν, ὁλόκληρος, λέγω, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀναμιγνυόμεθα εἰς τὸ ἔργον τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου. Ὑπάρχει, λέγω, κάποια σύγχυσις, διότι εἰς πρόσφατον ἄρθρον τοῦ εἰδικοῦ περὶ τὰ στρατιωτικὰ ζητήματα καὶ διακεκριμένου ἀρθρογράφου, διατυποῦται τὸ ἀκόλουθον, ὅτι τὸ Α.Σ.Σ. τελεῖ ὑπὸ τὴν προεδρίαν ἀνδρὸς τῆς ρουσφετολογικῆς ὁλκῆς τοῦ Παναγιώτη Κανελλοπούλου. Καὶ σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν ἀναμιγνύομαι εἰς τὰς κρίσεις, παρὰ μόνον, διὰ νὰ ἐποπτεύσω καὶ νὰ ἐλέγξω ὁσάκις τοῦτο εἶναι ἀναγκαῖον, διὰ νὰ ἐλέγξω ἐκ τῶν ὑστέρων, ὅπως μοῦ δίδει ὁ νόμος τὸ δικαίωμα νὰ πράξω, διότι ὁ νόμος δὲν μοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ προεδρεύσω καὶ νὰ κρίνω ἐγὼ τοὺς ὑποστρατήγους οἱ ὁποῖοι ἀποστρατεύονται, δὲν μοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ κρίνω τοὺς ταξιάρχους, οἱ ὁποῖοι ἀποστρατεύονται ἢ κατατάσσονται εἰς τὸν α ἢ β πίνακα, ἀλλὰ μοῦ δίδει τὸ δικαίωμα κατ’ ἐξαίρεσιν νὰ προεδρεύσω, ὁσάκις πρόκειται τὸ Α.Σ.Σ. νὰ διατυπώσῃ πρότασιν προαγωγῆς ὑποστρατήγου εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιστρατήγου, πρότασιν, ἡ ὁποία πέμπεται εἰς τὸ Α.Σ.Ε.Α., προεδρευόμενον ὑπ’ αὐτοῦ τούτου τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τότε μοῦ δίδει τὸ δικαίωμα ὁ νόμος νὰ προεδρεύω καὶ γίνομαι ὁ συνδετικὸς κρίκος μεταξὺ τοῦ Α.Σ.Σ. καὶ τοῦ κατ’ οὐσίαν κρατικοῦ ὀργάνου, τὸ ὁποῖον ὀνομάζεται Α.Σ.Ε.Α. Καὶ ἐπίσης κατ’ ἐξαίρεσιν μοῦ δίδει ὁ νόμος τὸ δικαίωμα αὐτό, ὄχι μόνον εἰς ἐμέ, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν συνάδελφον μου ὑφυπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ μετέχωμεν τοῦ Α.Σ.Ε.Α, εἰς ἐμὲ νὰ προεδρεύω πότε; Ὁσάκις γίνεται ἐπανάκρισις, κατόπιν αἰτήσεως παραπόνων, ὁσάκις δηλαδή, καὶ ἔχει συμβῆ αὐτὸ ἐπανειλημμένως, ἀνώτατος ἀξιωματικός, διότι μόνον εἰς περίπτωσιν παραπόνου ἀνωτάτου ἀξιωματικοῦ καλούμεθα καὶ μετέχομεν μετὰ ψήφου, ὁσάκις ἀνώτατος ἀξιωματικὸς ἢ καὶ συνταγματάρχης, ὁ ὁποῖος ἐκρίθη ἀποστρατευτέος καὶ οὐχὶ προακτέος εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ταξιάρχου, δηλαδὴ εἰς βαθμὸν ἀνώτερον, παραπονεθῆ καὶ κάμῃ ἀναφορὰν παραπόνων καὶ παραπέμψωμεν τὴν ἀνοφαρὰν παραπόνων εἰς τὸ Α.Σ.Σ., τότε μετέχομεν καὶ ἡμεῖς. Καὶ τότε ποῖον εἶναι τὸ ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ διαπράξωμεν ἡμεῖς, ἡ Κυβέρνησις, ἡ πολιτικὴ ἡγεσία; Τὸ πολὺ–πολὺ νὰ δικαιώσωμεν τὸν παραπονούμενον. Καὶ ἔχει γίνει αὐτὸ εἰς πολλὰς περιπτώσεις, διότι ἡμεῖς εἴμεθα κάπως ἐπιεικέστεροι, ὡς πολιτικοί, ἀπὸ τοὺς στρατιωτικούς, ἀλλὰ ἴσως ἔχουν δίκαιον οἱ στρατιωτικοὶ, ποὺ εἶναι αὐστηρότεροι ἀπὸ ἡμᾶς. Κύριοι συνάδελφοι, τόσον ὀλίγον γνωρίζουν οἱ ἐπικριταί, οἱ τόσον εὐκόλως ἐπικρίνοντες τὴν ἁρμοδιότητα τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ὑπουργοῦ, ὥστε προβαίνουν εἰς αὐτὰς τὰς εὐκόλους διατυπώσεις, ὅτι τὸ Συμβούλιον προεδρεύεται ἀπὸ ἄνδρα τῆς ρουσφετολογικῆς ὁλκῆς ἐμοῦ, κύριοι συνάδελφοι. Εὐχαριστῶ διὰ τοὺς τίτλους αὐτούς. Ἐγὼ θὰ πράξω τὸ καθῆκον μου καὶ θὰ ἐξακολουθήσω νὰ τὸ πράττω, ἀδιαφορῶν δι’ ὅσα γράφουν, ἀλλὰ —λυποῦμαι νὰ προσθέσω— ἀδιαφορῶν καὶ δι’ ὅσα λέγουν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κάπως περισσότερον ὑπευθύνως θὰ ἔπρεπε νὰ διατυπώνουν τὰς φράσεις των. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ Α.Σ.Σ. καὶ εἰς τὴν προηγουμένην του σύνθεσιν, μέχρι τοῦ παρελθόντος Νοεμβρίου καὶ εἰς τὴν σημερινήν του, ἦτο τότε καὶ εἶναι σήμερον Συμβούλιον ἄξιον βαθυτάτης τιμῆς καὶ βαθυτάτου σεβασμοῦ. Δὲν νομίζω ὅτι οἱαδήποτε διαφωνία οἱουδήποτε ἐξ ὑμῶν, κύριοι συνάδελφοι, ὡς πρὸς τὴν ἐπιλογὴν τοῦ Α ἔναντι τοῦ Β ὑποστρατήγου, κατὰ τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον, εἶναι διαφωνία τοιαύτης μορφῆς, ὥστε νὰ ἐπιτρέπῃ αὐτὴν τὴν κατηγορίαν, ὅτι τὸ Α.Σ.Σ. εἶναι κατ’ οὐσίαν, ὅπως εἶπεν εἰς ἄλλην συνεδρίασιν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πρεβέζης συνάδελφος, μονομελές. Τὸ ὅτι ὑπάρχει πνεῦμα ἀλληλεγγύης, τὸ ὅτι ὑπάρχει ἑνότης, τὸ ὅτι ὑπάρχει σύμπνοια, αὐτὸ εἶναι γεγονός. Ἀλλὰ αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀρετήν. Κάποτε μοῦ ἐκάματε ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν βαρυτάτας καὶ δριμυτάτας ἐπιθέσεις, διότι εἰς τοὺς κόλπους ἄλλου σώματος καὶ δὴ εἰς τὸν κύκλον τῶν ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν ἄλλου σώματος δὲν ὑπάρχει ὁμόνοια, ἀλλὰ ὑπάρχει διαίρεσις καὶ τώρα μὲ κατηγορεῖτε ἢ κατηγορεῖτε τὴν Κυβέρνησιν ἢ κατηγορεῖτε τὸν Στρατόν, διότι εἰς τὸ Α.Σ.Σ. ὑπάρχει σύμπνοια, ἑνότης καὶ ἀλληλεγγύη. (Χειροκροτήματα). Κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἂν εἶχεν ἄδικον τὸ Α. Σ. Συμβούλιον, ὅταν προέτεινε τὸν Α ὑποστράτηγον ἔναντι τοῦ Β δι’ ἀντιστράτηγον καὶ τὸ Α.Σ.Ε.Α., προεδρευόμενον ὑπὸ τοῦ Στρατάρχου Παπάγου προέβη εἰς τὴν ἐπιλογὴν τοῦ προταθέντος, καὶ ἂν εἶχεν ἄδικον ἀκόμη, βεβαιωθῆτε, σᾶς τὸ βεβαιῶ μὲ ἀπόλυτον γνῶσιν τῶν προσώπων καὶ τῶν πραγμάτων, ὅτι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν προταθέντων ἔναντι τῶν παραλειφθέντων καὶ ἀποστρατευθέντων ἦτο πολὺ μικρά, τόση, ὥστε σεῖς εἶναι ἀδύνατον νὰ τὴν διακρίνετε. Οἱ εἰδικοί, οἱ ἀντιστράτηγοι, ἐνόμισαν ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ τὴν διακρίνουν ἢ μᾶλλον ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ τὴν διακρίνουν, διότι εἶναι τεταγμένοι ἐκ τοῦ νόμου νά προβαίνουν εἰς ἐπιλογήν. Πιθανὸν καθ’ ὑμᾶς, κατὰ τὸν κ. ἐκ Πρεβέζης συνάδελφον, νὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ, ἀντὶ τοῦ Α ἀντιστρατήγου, ἄλλος, ἕνας ἐκ τῶν 5 ὑποστρατήγων, οἱ ὁποῖοι ἀπεστρατεύθησαν καὶ ἀπεστρατεύθησαν πράγματι 5, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, διότι παρελείφθησαν καὶ διότι ἐφθάσαμεν ὄχι εἰς πολὺ νεώτερον. Διότι ὁ κ. Χαβίνης μὲ ἠρώτησε προχθές, διατὶ δὲν εἴχομεν φθάσει καὶ εἰς τὸν κ. Παπαθανασίου, τὸν ἐξαίρετον ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει ἀκόμη συμπληρώσει τὴν διετίαν τοῦ ὑποστρατήγου. Καὶ τόσον εἶναι κατατοπισμένος, τόσον κακαὶ εἶναι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας τοῦ δίδουν ὥστε διετύπωσεν ὑπὸ μορφὴν μομφῆς τὴν παρατήρησιν ὅτι δὲν ἔγινεν ὁ κ. Παπαθανασίου. Ἀκριβῶς θά ἤμην εὐτυχής, κύριοι συνάδελφοι, ἂν εἶναι δυνατὸν μετὰ ἕξ, μετὰ ὀκτὼ μῆνας νὰ φθάσωμεν μέχρι Παπαθανασίου. Ἀλλὰ διὰ νὰ φθάσωμεν μέχρι Παπαθανασίου πρέπει νά φύγουν 10 τοὐλάχιστον ἀκόμη ὑποστράτηγοι. Δὲν ἠξεύρω, δὲν θὰ τὸ κρίνω ἐγὼ αὐτό. Λέγω ὅτι θὰ εἶμαι εὐτυχής, ἂν γίνῃ ἕνας ἀξιωματικὸς τῆς ἀξίας τοῦ Παπαθανασίου. Πιθανὸν νὰ μὴ πρέπει νὰ γίνῃ, διότι θά πρέπει νὰ γίνουν ἄλλοι. Ἐπὶ τέλους εἰς κάποιο σημεῖον συμφωνοῦμεν μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐκπρόσωπον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὸν κ. Χαβίνην καὶ λέγω θὰ ἤμην εὐτυχής, ἐὰν ἦτο δυνατόν, μετὰ τὸν Ἰούλιον, διότι τότε συμπληρώνει τὴν διετίαν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν προϋπόθεσιν τὴν τυπικήν, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κριθῇ, νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ. Ἀλλὰ τοῦ εἶπον καὶ προχθὲς καὶ τοῦ λέγω καὶ σήμερον, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπετέλει πράγματι οὐσιῶδες καὶ εὐτυχὲς διὰ τὸ στράτευμα γεγονός, πρέπει, εἴτε τὸ θέλει, εἴτε ὄχι, ἢ μᾶλλον διότι τὸ θέλει νὰ ἀποστρατευθοῦν 10. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπαναλαμβάνω ὅτι 5, οἱ ὁποῖοι ἀπεστρατεύθησαν ἢ 6, δὲν ἐνθυμοῦμαι πόσοι ἦσαν, διὰ νὰ γίνουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔγιναν ἀντιστράτηγοι, εἶναι καὶ αὐτοὶ ἄριστοι ἀξιωματικοί, ἐξαίρετοι ἀξιωματικοὶ καὶ θέλετε νὰ προσθέσω καὶ κάτι; Ἐκτὸς ἴσως ἑνός, τοῦ ὁποίου ἡ ἐκδήλωσις δὲν ὑπῆρξε ποτὲ ἔντονος ὑπὲρ τοῦ Στρατάρχου ἂν καὶ νομίζω, ὅτι βαθύτατον τρέφει καὶ ὁ περὶ οὗ πρόκειται σεβασμὸν πρὸς τὸν Στρατάρχην, οἱ ἄλλοι ἦσαν καὶ ἀφοσιωμένοι εἰς τὸν Στρατάρχην. Ὁ ὑποστράτηγος Καρδαρᾶς, τὸν ὁποῖον ἀκριβῶς ἡ προηγουμένη ἡγεσία κακῶς ἀπέμπεψε καὶ τὸν ὁποῖον ἐθεωρήσαμεν ἀναγκαῖον νὰ ἀποκαταστήσωμεν, οὗτος δὲν ἐκρίθη διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιστρατήγου. Ἄριστος ἀξιωματικός, πολεμιστής, δὲν ἐκρίθη ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου ὡς δυνάμενος νὰ προαχθῇ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιστρατήγου παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ ἀπόστασις αὐτοῦ ἀπὸ τοὺς κριθέντας εὐνοϊκῶς δὲν εἶναι μεγάλη, εἶναι τόσον μικρὰ, ἴσως νὰ μὴ ὑπάρχῃ διόλου, ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ πάντως μία ἐπιλογή. Μήπως ὁ ὑποστράτηγος Πετρόπουλος, μήπως ὁ ὑποστράτηγος Ἀντωνόπουλος, δὲν ἦσαν ἀξιωματικοὶ ἀφοσιωμένοι εἰς τὸν Στρατάρχην Παπάγον; Τόση εἶναι, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, ἡ ἀνιδιοτέλεια, τόση εἶναι ἡ πρωτοφανὴς εἰς τὴν ζωὴν τῆς πολιτικῆς καὶ στρατιωτικῆς τοῦ τόπου ὑπερκομματικῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἀντιμετώπισις τῶν στρατιωτικῶν ζητημάτων (χειροκροτήματα ἐκ τῆς συμπολιτεύσεως), ὥστε οὐδεμία ἐγένετο παρέμβασις, οὐδεμία ἐγένετο προσπάθεια ἐπηρεασμοῦ. Καὶ αὐτοὶ οὗτοι οἱ ἡγέται, οἱ ὁποῖοι ἐκλήθησαν νὰ κρίνουν τοὺς περὶ ὧν πρόκειται καὶ οἱ ὁποῖοι ἀπεφάσισαν τὴν ἀποστράτευσιν ἀρίστων ἀξιωματικῶν, διότι ἔπρεπε νὰ ἐπιλέξουν μεταξὺ τῶν ἀρίστων—τί θέλετε, νὰ εἶναι ὑποστράτηγοι κακοί, ἀσφαλῶς ἔπρεπε νὰ εἶναι οἱ καλοὶ—αὐτοὶ λέγω οἱ ἀπαρτίζοντες τὸ Α.Σ.Σ., εὑρέθησαν πρὸ δυσχερεστάτης θέσεως, καὶ οἱ περισσότεροι ἐκ τῶν ἀποστρατευθέντων οὐδεμίαν σχέσιν εἶχον μὲ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, οὐδεμίαν σχέσιν εἶχον μὲ τὴν παλαιὰν ἡγεσίαν τοῦ στρατεύματος, μὲ τὴν ὁποίαν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει συνυφανθῆ, ἀλλ’ ἅπαντες ἔχουν σχέσιν ἀλληλεγγύης καὶ ψυχικῆς ἐπαφῆς μὲ τοὺς ἀποτελοῦντας τὸ Συμβούλιον τὸ ὁποῖον, ἐν τούτοις, τοὺς ἔκρινεν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποστρατευθοῦν, διὰ νὰ προτιμηθοῦν ἄλλοι καλύτεροι. Σᾶς βεβαιῶ, ὡς ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης μὴ ὢν εἰδικὸς στρατιωτικός, μὴ ὢν στρατηγός, ὅτι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι οἱ ἀποστρατευθέντες εἶναι ἔστω καὶ κατ’ ἐλάχιστον χειρότεροι τῶν προκριθέντων. Ἠμπορῶ ὅμως νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι οἱ προκριθέντες εἶναι τοὐλάχιστον τόσον καλοί, ὅσον καὶ οἱ ἀποστρατευθέντες καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ οὐσιῶδες, ὅτι τὸ Α.Σ.Σ. προέβη εἰς μίαν ἐπιλογήν. Τὸ Α.Σ.Σ., κ. συνάδελφοι, συμπληρωθὲν καὶ μὲ τοὺς νέους ἀντιστρατήγους, οἱ ὁποῖοι εἶναι πολεμισταὶ ἄριστοι καὶ ἐξαίρετοι ἀπὸ ἀπόψεως στρατιωτικοῦ ἤθους καὶ σοβαρότητος, θὰ κληθῇ νὰ κρίνῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον τοὺς ταξιάρχους, τοὺς ὑποστρατήγους καὶ φυσικὰ καὶ τοὺς συνταγματάρχας. Σήμερον ἐτελείωσεν ἀκριβῶς τὸ ἔργον τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1 συμβούλιον ἐπιλογῆς. Μὲ ἀρίστην σύνθεσιν, τὸ 5μελὲς συμβούλιον ἔκρινε τοὺς ταγματάρχας καὶ συνταγματάρχας, διότι κατὰ τὸ τέλος τοῦ μηνός, συμφώνως μὲ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, γίνεται ἡ ἐτησία κρίσις καὶ τὸ Α.Σ. Σ. θὰ κρίνῃ καὶ αὐτούς, διότι τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1 συμβούλιον δὲν κρίνει τελεσιδίκως, ἀλλὰ θὰ κρίνῃ ἐπίσης καὶ τοὺς συνταγματάρχας, ταξιάρχους καὶ ὑποστρατήγους. Ὡμίλησαν ὡρισμένοι ἐκ τῶν κ.κ. συναδέλφων καὶ μάλιστα καὶ ὁ ἀγαπητὸς, παλαιός μου, ἀπὸ 32ετίας φίλος, ὁ κ. Μόδης, ὁ ἐκ Φλωρίνης συνάδελφος, ὡμίλησαν περὶ φημῶν καὶ εἶπον ὅτι ὑπάρχει ἡ φήμη ὅτι θὰ γίνουν προγραφαί. Κύριοι, δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ ἐπηρεάσω τὸ Α.Σ.Σ., ἀλλὰ χωρὶς νὰ ἔχω δικαίωμα νὰ τὸ ἐπηρεάσω, χωρὶς νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζω διότι, δὲν πρέπει νὰ γνωρίζω ὡς ὑπουργὸς καὶ ὡς Κυβέρνησις, ποία θὰ εἶναι ἡ ἀπόφασις διότι ἁπλούστατα θὰ γίνῃ συζήτησις καὶ ἴσως νὰ μὴ ξεύρουν καὶ οἱ ἴδιοι ποὺ θὰ καταλήξουν’ ὅσον ἀφορᾶ τὸν Ἄλφα ἢ Βῆτα ἀξιωματικόν, ἐν τούτοις χωρὶς νὰ δύναμαι νὰ προεξοφλήσω τὴν ἀπόφασιν σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι θὰ διαψευσθῇ κατὰ τρόπον κατηγορηματικὸν καὶ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος θὰ κάμῃ τὸν κ. Μόδην, παλαιὸν ἀγωνιστὴν τῶν ἀγώνων εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, νὰ αἰσθανθῇ κάποιαν μετάνοιαν, φιλικὴν βεβαίως, ὄχι πολιτικήν, διότι προέβη εἰς τὴν ἐκτόξευσιν, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, μιᾶς τοιαύτης φοβερᾶς ἀγγελίας. Διότι αὐτὴ ἡ ἀγγελία, ποὺ ἐξετοξεύθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἐπίκεινται προγραφαί, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶπε καὶ ὁ κ. Χαβίνης, αὐτὴ ἡ ἀγγελία, εἶναι ἀγγελία ἡ ὁποία οὔτε ὀλίγον οὔτε πολύ, δύναται νὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν δημιουργίαν ἀνησυχιῶν. Οἱ κ. συνάδελφοι ὁμιλοῦν περὶ ἀνησυχίας ὑπαρχούσης, τῆς ὁποίας γίνονται διερμηνεῖς. Δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ὅτι ἀνησυχία δὲν ὑπάρχει. Ἀλλὰ ἐὰν ἐξακολουθήσουν ὡρισμένοι ἐκ τῶν κ.κ. βουλευτῶν, ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ταχθῆ εἰς τὴν προάσπισιν τῆς ἠρεμίας τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, νὰ ἀνέρχωνται εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ λέγουν μετὰ βεβαιότητος, ὅτι ἑτοιμάζονται προγραφαί, βεβαίως, τότε εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπτυχθῇ κάποια ἀνησυχία, παρὰ τὸ γεγονὸς, ὅτι εἶναι γνωστὴ ἡ στάσις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ ὑπερβάλλῃ καὶ νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν ἐκτόξευσιν κατηγοριῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπὸ τῆς κοινῆς γνώμης δὲν γίνονται δεκταὶ ὡς μὴ ἀνταποκρινόμεναι εἰς πραγματικότητα. Ἀλλά, προκειμένου περὶ τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, τὸ πρᾶγμα εἶναι διαφορετικόν. Νομίζω, ὅτι ἔπρεπε πολὺ νὰ τὸ σκεφθοῦν, ἄνδρες πολιτικοί, νὰ τὸ σκεφθοῦν, καὶ νὰ ἐκτοξεύσουν τοιαύτας κατηγορίας, νὰ ἐξαγγείλουν αὐτὸ τὸ μήνυμα, ὅτι ἐπίκεινται προγραφαὶ εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Κύριοι, δὲν γνωρίζω τί θὰ γίνῃ. Δὲν γνωρίζω πόσοι ὑποστράτηγοι θὰ ἀποστρατευθοῦν. Κατ’ ἔτος ἀποστρατεύονται, ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν, ἀποστρατεύονται ὡρισμένοι ὑποστράτηγοι. Δὲν ἠξεύρω, πόσοι θὰ ἀποστρατευθοῦν, ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προεξοφλήσω, ὅτι θὰ εἶναι πολὺ ὀλίγοι, ὅτι θὰ εἶναι ἴσως ἐλάχιστοι. Διατί; Διότι πρῶτον μὲν δὲν ὑπάρχουν κεναὶ θέσεις ἀντιστρατήγων, ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ἀπόλυτος ἀνάγκη, ὅπως γίνῃ μιὰ ἐπιλογή, ἡ ὁποία, ἐὰν γίνῃ, πρέπει νὰ γίνῃ αὐστηρῶς καὶ πρέπει μὲ τὴν συνείδησιν τῶν κρινόντων νὰ γίνῃ ἡ ἐπιλογή, τῶν καλυτέρων. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχουν αὐτὴν τὴν στιγμὴν κενὰ εἰς τὰς θέσεις τῶν Ἀντιστρατήγων. Ἠμποροῦν βεβαίως νὰ ἀποστρατευθοῦν, χωρὶς νὰ ὑπάρχουν κενά. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, διότι αὐτὸ εἶναι ἡ παράδοσις ἡ ἀκολουθουμένη, ὅτι πρὶν ὑπάρξουν κενὰ εἰς τὰς θέσεις τῶν ἀντιστρατήγων, δὲν θὰ γίνῃ εὐρείας μορφῆς ἀποσυμφόρησις τῶν ὑποστρατήγων. Ἐκεῖ ὅπου εἶναι πιθανὴ ἡ ἀποσυμφόρησις, κατὰ ἕνα μεγαλύτερον βαθμόν, εἶναι εἰς τοὺς ταξιάρχους. Διότι, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, ἐκεῖ πρέπει νὰ γίνεται αὐστηροτέρα ἡ κρίσις. Αὐτὸ τὸ διαβλέπω, διότι πάντοτε καθ’ ὅλα τὰ ἔτη ἐγένετο ἔτσι ὑπὸ πάντων τῶν συμβουλίων, τὰ ὁποῖα ἐλειτούργουν καὶ ἐπὶ τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων. Διότι ὅσον πηγαίνομεν χαμηλότερα, δηλαδή, εἰς τοὺς βαθμοὺς τοῦ συνταγματάρχου καὶ ταξιάρχου πρέπει νὰ γίνεται αὐστηροτέρα ἡ κρίσις, ὥστε ὅποιος φθάσῃ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποστρατήγου νὰ εἶναι ὁ καλύτερος καὶ ὁ δυνάμει κατάλληλος διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιστρατήγου. Διότι κατὰ τὸ διάστημα ποὺ θὰ μείνῃ ὑποστράτηγος, πιθανὸν νὰ ἐπιδείξῃ κόπωσιν ἢ νὰ μὴ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς προσδοκίας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὸν ἐπέλεξαν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἡ προοπτική, ὅτι δύναται νὰ γίνῃ ἀντιστράτηγος ἐκτὸς ἂν εἶναι εἰδικὸς τεχνικός. Ὅσον ἀφορᾶ διὰ τοὺς ταξιάρχους καὶ συνταγματάρχας, θὰ γίνῃ κατ’ ἀνάγκην κἄπως μεγαλυτέρα, ὅπως καὶ πέρυσι, καὶ πρὸ 2 καὶ πρὸ 5 καὶ πρὸ 8 ἐτῶν. Δὲν προλέγω ἑπομένως, ἀλλὰ βασιζόμενος ἐπὶ τοῦ παρελθόντος λέγω τὸ τί ἐγένετο καὶ τὸ τί θὰ γίνῃ, μὲ ἀπόλυτον καὶ πλήρη σεβασμὸν τῆς παραδόσεως, ἡ ὁποία διέπει τὴν Ἀνωτάτην ἡγεσίαν καὶ τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Κύριοι συνάδελφοι, λυποῦμαι, διότι ἠναγκάσθην, ἐξ ἀφορμῆς τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, νὰ ὑπεραμυνθῶ τοῦ κύρους, τῆς ἀνωτάτης ἠθικῆς ποιότητος τῆς ἡγεσίας τοῦ στρατεύματος, λυποῦμαι λέγω, διότι θὰ ἔπρεπεν ἐξ ἄλλης ἀφορμῆς, οὐχὶ λόγῳ διαμφισβητήσεων τοῦ κύρους νὰ ἐξάρω τὸ μέγεθος τῆς ψυχικῆς ἠθικῆς καὶ διανοητικῆς ἀκεραιότητος καὶ ὀντότητος τῶν ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπαρτίζουν τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον. (Χειροκροτήματα).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§120Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἶπεν ὅτι ἀπαξιοῖ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς ἐμὲ διὰ τὰ λεχθέντα ὑπ’ ἐμοῦ διὰ τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον. Ἴσως νὰ ὑποτιμᾷ, εἴτε τὴν σοβαρότητά μου, εἴτε καὶ νὰ μὲ νομίζῃ ὅτι διατελῶ ἐν πλήρῃ ἀγνοίᾳ τῶν πραγμάτων. Εἶναι δικαίωμά του. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ κρίνῃ, ἐὰν ἐγὼ ἔχω δίκαιον ἢ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰ στρατιωτικὰ ζητήματα. Κύριοι βουλευταί, διὰ τὸ Α.Σ.Σ. εἶπον ὅτι ἐὰν οἱ ἀνώτατοι ἀξιωματικοὶ εἶναι διατεθειμένοι νὰ ὑπογράφουν ἀποστρατείας ἀξιωματικῶν μὲ τὸ δικαιολογητικὸν ὅτι εὐδοκίμως ὑπηρέτησαν, δὲν θὰ εἶναι διατεθειμένοι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ, καὶ τοῦτο εἶναι ὑπὲρ τῶν ἀντιστρατήγων, τῶν ἀποτελούντων τὸ Α.Σ.Σ. δὲν θὰ εἶναι διατεθειμένοι ποτὲ νὰ ὑπογράψουν ἀποστρατείαν ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν, ὅτι δὲν ἔχουν καλὸν ἦθος ἢ εἶναι ἀνίκανοι, ὅταν πιστεύουν ὅτι καὶ ἱκανοὶ εἶναι καὶ ἦθος ἔχουν. Δι’ αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημά σας, τὸ ὁποῖον ἐφέρατε, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως....

§121Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Ἕως τώρα δὲν ὑπῆρχε;

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§123Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀνέφερεν ἐπανειλημμένως εἰς τὴν ἀγόρευσίν του, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τάχα, διὰ νὰ μὴ γραφοῦν δυσμενεῖς χαρακτηρισμοὶ εἰς τὴν ἀποστρατείαν ἀξιωματικῶν, ἐτέθη ὁ ὅρος τῆς εὐδοκίμου ὑπηρεσίας. Αὐτὸ ἀκριβῶς εἶναι τὸ μεγάλο ἐλάττωμα τοῦ νομοσχεδίου, αὐτὸ εἶναι τὸ ὕποπτον, διότι ἐὰν διαγραφῇ αὐτὴ ἡ διάταξις δὲν θὰ ἀποστρατευθοῦν οἱ ἱκανοὶ ἀξιωματικοί, ὅπως ἀπεστρατεύθησαν τελευταίως, κύριε Ἀντιπρόεδρε, τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν συνηθίζω νὰ λέγω ὅσα κατ’ ἰδίαν λέγονται. Μὲ ἐκαλέσατε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ μοῦ δείξετε ὡρισμένους φακέλλους τῶν ἀποστρατευθέντων ἀντιστρατήγων καὶ μοῦ ἐδείξατε δι’ ἕνα ὑποστράτηγον, τὸν ὁποῖον καὶ σεῖς ἀνεφέρατε σήμερον, ὁ ὁποῖος ὄχι μόνον εἶναι ἱκανώτατος, ἀλλὰ εἶναι καὶ στενὸς φίλος τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τὸν ἀπεμακρύνατε. Ἐφέρατε ἕνα ἐπιχείρημα ἀστεῖον, δὲν θέλω νὰ τὸ φέρω εἰς τὴν Βουλήν, ἀπεστρατεύθη, διότι δὲν ἀνῆκεν εἰς ὡρισμένην ὀργάνωσιν, τὸν ΙΔΕΑ, καὶ τὸ ἠξεύρει ὁ ἀξιωματικὸς αὐτός, καὶ τὸ ἠξεύρουν ὅλοι οἱ ἀξιωματικοί. Ἰδού, ποῖον εἶναι τὸ θέμα, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν οἱ ἀξιωματικοὶ ἔχουν τὴν ἰδέαν, κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὸ σύνολον σχεδόν, ὅτι γίνονται προγραφαὶ εἰς τὸ στράτευμα, δὲν εἶναι διότι ἡμεῖς λέγομεν αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγομεν. Γνωρίζετε, ὅτι ἐγὼ οὐδέποτε κατηγόρησα, οὔτε τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον, οὔτε ἀνέφερα τοιαῦτα ζητήματα. Τὸ ὅτι πιστεύει τὸ σύνολον τῶν ἀξιωματικῶν, ὅτι γίνονται προγραφαί, αὐτὸ εἶναι ἀρκετὸν νὰ προκαλέσῃ ἀνησυχίαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Δὲν ὑπάρχει συνοχὴ εἰς τὸ Στράτευμα, κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὑπαίτιος εἰς αὐτὸ εἶναι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ποὺ ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν, ἤρχισε τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀπέταξε τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡς ἀρχιστράτηγος, ὁ κ. Παπάγος, ἔθεσεν ἐπὶ κεφαλῆς τῶν μεγάλων μονάδων καὶ τοὺς παρεσημοφόρησε καὶ τοὺς ἐτίμησε δι’ ἡμερησίας διαταγῆς. Τοὺς ἀπέπεμψε τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν καὶ ἔδωσε τοιουτοτρόπως, τὴν ἐντύπωσιν ἐκκαθαρίσεως. Γενικῶς μὲ τὰς ἀποστρατείας τὰς συνεχεῖς, τὰς ὁποίας ἐκάματε, ἐδημιουργήσατε κλῖμα εἰς τὸν Στρατόν, ἐκκαθαρίσεως. Ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ προσπαθοῦν πῶς θὰ ἐκδιώξουν τοὺς ἀνωτέρους των, διὰ νὰ προαχθοῦν. Αὐτὸ εἶναι τὸ μεγάλο σφάλμα, τὸ ὁποῖον ἐκάματε. Ἐὰν σᾶς εἶπον, ὅτι ἀποτελεῖτε κίνδυνον, δὲν σᾶς εἶπον ὅτι σεῖς προσωπικῶς, ὡς κύριος Κανελλόπουλος, ἀλλὰ ἠννόουν, ὅτι μὴ γνωρίζοντες αὐτὰ τὰ πράγματα, παρεσύρθητε, κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἰς πράξεις καὶ ἐνεργείας, αἱ ὁποῖαι διασαλεύουν τὴν συνοχὴν καὶ πειθαρχίαν τοῦ Στρατοῦ καὶ συντελοῦν εἰς τὸν ὑποβιβασμὸν τοῦ ἀξιομάχου αὐτοῦ. Εἶσθε κατὰ τοῦτο περισσότερον ὑπεύθυνος, διότι σήμερον ὁ Στρατός μας, ἀποτελεῖ μέρος τοῦ Στρατοῦ τοῦ ΝΑΤΟ καὶ πρέπει νὰ μᾶς ἔχουν ἐμπιστοσύνη, ὅτι εἶναι ἀξιόμαχος. Αἱ τελευταῖαι πράξεις σας, δὲν συντελοῦν εἰς τὸ ἀξιόμαχον τοῦ Στρατοῦ, συντελοῦν εἰς τὴν μείωσιν αὐτοῦ.

§124Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Εἶναι ἀξιόμαχος.

§125Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀφήσατε, κύριε συνάδελφε.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, ὄχι διακοπάς.

§127Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι, καί, ἂν δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, δύναται ἡ Κυβέρνησις μὲ τοὺς κειμένους νόμους, τὸ ἀνώτατον Συμβούλιον, νὰ ἀποστρατεύσῃ ἐκείνους ποὺ νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ ἀποστρατευθοῦν. Ναί, ἀλλὰ ἂν δὲν ψηφισθῇ ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 2, τότε οἱ στρατηγοί, τοὺς ὁποίους ἀπεπέμψατε, θὰ προσφύγουν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας καὶ θὰ κερδίσουν. Ἔρχεσθε ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ νομιμοποιήσετε τὰς παρανόμους αὐτὰς πράξεις καὶ λέγετε, ὅτι ἀποστρατεύονται δι’ εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν, διὰ νὰ μὴ δυνηθοῦν νὰ καταφύγουν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχει δικαίωμα νὰ καταφύγῃ καὶ ὁ τελευταῖος κλητήρ. Μὲ τὰς πράξεις σας, ὑπεβιβάσατε τὴν προσωπικότητα τῶν ἀξιωματικῶν, συντελεῖτε εἰς τὴν μείωσιν τοῦ κύρους αὐτῶν καὶ εἰς τὸ στράτευμα καὶ παρὰ τῷ Ἑλληνικῷ λαῷ. Ἐνῷ καθῆκον πάσης Κυβερνήσεως εἶναι, πῶς θὰ ἐξυψώσῃ τὸ κῦρος τῶν ἀξιωματικῶν καὶ συνεπῶς τὸ κῦρος τοῦ στρατεύματος, σεῖς, διὰ τῶν πράξεών σας, τὸ κατεβιβάσατε. Ὁσαδήποτε καὶ ἂν εἴπατε μὲ τὴν εὐφράδειαν, ἡ ὁποία σᾶς διακρίνει, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τὸ ἠθικὸν τοῦ στρατεύματος, λόγῳ τῶν ἐνεργειῶν σας, δὲν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἦτο ὅταν παρελάβετε τὸν Στρατόν. Δι’ αὐτὸ σᾶς παρακαλῶ νὰ σταματήσετε εἰς τὸν κατήφορον, τὸν ὁποῖον ἐπήρατε καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ ἀναλογισθῇ τὰς εὐθύνας της καὶ νὰ ἀπορρίψῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι καταστρεπτικόν, διὰ τὴν συνοχήν, διὰ τὴν πειθαρχίαν καὶ τὴν ἑνότητα τοῦ στρατεύματος. Ἀλλ’ εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός, ἀφ’ ὅτου ἦλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, δὲν ἐθέσπισε τίποτε τὸ νεώτερον. Κύριοι βουλευταί, ἀνέφερα προηγουμένως τὴν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἀποστρατείας τῶν ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν, εὐθὺς μετὰ τὰς ἐκλογάς, μετὰ δύο ἡμέρας, καί, μάλιστα, ἐπειδὴ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνόμιζε —καὶ δικαίως— ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ αὐτό, δὲν ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀλλὰ τὸ ἀνέλαβεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἀφοῦ ἐξετελέσθη ἡ ἀποστρατεία τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἀφοῦ ἐξετελέσθησαν οἱ ἀξιωματικοί, τότε ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§128ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πότε;

§129Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀμέσως μετὰ τὰς ἐκλογάς.

§130Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ. Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν ἦτο αὐτὸς ὁ λόγος.

§131Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἴτε ἦτο, εἴτε δὲν ἦτο, αὐτὸ ὁ κόσμος πιστεύει.

§132Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν ὑπῆρξεν οὐδεμία διαφωνία ἐμοῦ ἐπὶ τοῦ θέματος με τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ τὴν Προεδρείαν τοῦ Στρατάρχου Παπάγου κατὰ τὰς δύο πρώτας ἑβδομάδας, νὰ ἔχῃ ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὸν χθεσινὸν Ἀρχιστράτηγον.

§133Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διὰ 5 ἡμέρας καὶ ἀφοῦ ἐξετελέσθησαν οἱ ἀξιωματικοί.

§134Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Διατί ἦτο ἀπαραίτητον;

§135Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν λέγω ὅτι ἦτο ἀπαραίτητον. Τὸ «ἔπρεπε» αὐτὸ ἦτο συνδεδεμένον μὲ τὴν διάθεσιν τοῦ Στρατάρχου Παπάγου.

§136Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἔθεσα μίαν ἐρώτησιν, ἡ ὁποία ἔμεινεν ἀναπάντητος.

§137Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέφερε καὶ μίαν φράσιν, τὴν ὁποίαν εἶπον εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν, ὅτι τὸ ἀνώτατον συμβούλιον, ἀποτελεῖ μονομελὲς δικαστήριον. Δὲν εἶναι ἡ ἰδική μου γνώμη αὐτή, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι γνώμη τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν καὶ ὅταν οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ ἔχουν αὐτὴν τὴν γνώμην, εἶναι λίαν θλιβερόν. Προσεπαθήσατε διὰ τῶν πράξεών σας νὰ δώσετε τὴν ἐντύπωσιν εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, ὅτι δὲν εἶναι μονομελὲς τὸ δικαστήριον καὶ ὅτι οἱ ἀποτελοῦντες τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ἀντιστράτηγοι, ἔχουν ἰδίαν γνώμην καὶ ψηφίζουν πάντοτε εὐσυνειδήτως. Καὶ αὐτὸ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Κύριοι βουλευταί, δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον. Ἐπικαλοῦμαι τὸν πατριωτισμὸν σας καὶ ζητῶ νὰ ἀπορρίψετε τὸ νομοσχέδιον παμψηφεί, διότι ἡ τυχὸν ψήφισίς του δημιουργεῖ ἀνωμαλίαν. Εἰσερχόμεθα, κ. βουλευταί, εἰς ἀνωμαλίαν ἀπὸ τῆς ἑσπέρας αὐτῆς, ἐὰν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, καὶ τὰς εὐθύνας θὰ τὰς φέρῃ ἀκεραίας καὶ πλήρεις ἡ Κυβέρνησις. Κύριοι βουλευταί, ὅταν μετὰ τὰς ἐκλογὰς ὁ Συναγερμὸς ἔλαβε μεγίστην πλειοψηφίαν, εἴπομεν ὅλοι μας, μιὰ φορὰ ποὺ θὰ ἔλθῃ ἂς ἔλθῃ μὲ μεγάλην πλειοψηφίαν διὰ νὰ λύσῃ μερικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα αἱ ἀσθενεῖς Κυβερνήσεις δὲν δύνανται νὰ λύσουν. Δυστυχῶς, κύριοι βουλευταί, παρ’ ὑμῖν ἡ κομματικὴ πειθαρχία φθάνει μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε καὶ τὸ τελευταῖον νομοσχέδιον νὰ χειρίζεται ὅπως θέλει ὁ κ. ὑπουργός, ὅπως συνέβη μὲ ἕνα νομοσχέδιον τῆς προαγωγῆς ἐφέδρων ἐκ μονίμων, τὸ ὁποῖον τρεῖς φορὰς τὸ ἀπέρριψε παμψηφεὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καὶ ἐν τούτοις κατόπιν ἐπιμονῆς τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐψηφίσθη. Προσέξατε, κύριοι βουλευταί, δὲν πρέπει ἡ κομματικὴ πειθαρχία νὰ φθάνῃ μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ, διότι μὲ τὰς πράξεις σας, σεῖς ἡ Συμπολίτευσις καταστρέφετε τὴν ἐντύπωσιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει, ὅτι ἀπαιτεῖται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ μεγάλην πλειοψηφίαν. Σεῖς διὰ τῶν πράξεών σας δίδετε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ μεγάλη πλειοψηφία εἶναι μειονέκτημα καὶ ὄχι πλεονέκτημα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§138Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. (Ὑφυπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Λαμβάνω τὸν λόγον, κύριοι συνάδελφοι, ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὡς ὑφυπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ συνυπεύθυνος καὶ ἢ ἀλληλέγγυος διὰ τὰς πράξεις τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης... Ὄχι δὲ μόνον διότι εἶμα συνυπεύθυνος, ἀλλὰ καὶ διότι πρόκειται νὰ διεκδικήσω καὶ τὸ μέρος τῆς τιμῆς, τὸ ὁποῖον θὰ ἀνήκῃ εἰς ἐμέ, ἐκ τῆς συντελουμένης ἐργασίας εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Κατὰ ταῦτα παριστάμενος κατὰ τὴν συζήτησιν, ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ δηλώσω καὶ πρὸς τὴν Βουλήν, πρὸς καθησύχασίν της, καὶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον, ὁ ὁποῖος μετέδωσε τὰς ἀνησυχίας ὅτι ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ ὑφυπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, οὐδεμίαν ἀνησυχίαν διατηρῶ ἢ ἔχω ἐκ τῶν ὅσων ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος, οὔτε δὲ εὑρίσκω, ὅτι ὑπάρχει κανεὶς λόγος ἀνησυχίας, ὁ ὁποῖος νὰ δικαιολογῇ καὶ τὰς ἀντιλήψεις τοῦ Σώματος τῶν ἀξιωματικῶν ὡς τὰς φέρει ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Πρεβέζης. Τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ἐπιτελεῖ ἐπὶ παντὶ τὸ ἔργον ποὺ τοῦ ἔχει ἀνατεθῆ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ἐγὼ ἐν τῇ ἁρμοδιότητι τὴν ὁποίαν ἔχω, διὰ τοὺς φέροντας τὸν βαθμὸν τοῦ συνταγματάρχου καὶ κάτω, παρακολουθοῦμεν ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὸ ἔργον τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, καὶ δὲν ἔχομεν κανένα λόγον νὰ ἀμφιβάλλωμεν, ὅτι κάμνει μόνον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος καὶ τὸ συμφέρον τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Εἰδικώτερον, θὰ ἤθελα νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος, ὥστε νὰ διατυποῦνται αἱ ἀνησυχίαι βάσει τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου ὑπάρχει ἐν τῷ νόμῳ καὶ βάσει τῆς διατάξεως αὐτῆς εἰργάσθη τὸ Συμβούλιον καὶ βάσει αὐτῆς τῆς διατάξεως ἐξέδωκεν τὰς ἀποφάσεις του. Τώρα διατὶ προβαίνομεν εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ νέου νομοσχεδίου. Διότι προέρχεται λόγῳ ἐλλιποῦς διατυπώσεως, τῆς σχετικῆς διατάξεως τοῦ νόμου. Τὸ ἐξήγησα, νομίζω, καὶ εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν. Ὁ ὑπάρχων νόμος λέγει, ὅτι, «ἅπαντες οἱ δυνάμει τῶν διατάξεων τῆς παρούσης παραγράφου ἀποστρατευόμενοι ἀνώτατοι ἀξιωματικοί, ὡς καὶ οἱ συνταγματάρχαι, πλοίαρχοι καὶ σμήναρχοι, οἱ ἀποστρατευόμενοι αὐτεπαγγέλτως, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος Ν. Δ. δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς εὐδοκίμως τερματίσαντες τὴν στρατιωτικὴν αὐτῶν σταδιοδρομίαν, ἐὰν συνεπλήρωσαν τοὐλάχιστον ἑνὸς ἔτους ὑπηρεσίαν, ἐν τῷ κατεχομένῳ βαθμῷ». Δι’ αὐτῆς τῆς διατάξεως ἠθελήθη νὰ θεσπισθῇ ὁ θεσμὸς τῆς ἀποστρατείας δι’ εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ ὡς διετυπώθη φαίνεται νὰ ἀναφέρεται μόνον εἰς τὴν περίπτωσιν ἀποστρατείας. Ὅταν ἕνας ἀνώτατος ἀξιωματικός, ἀποστρατεύεται, ἠμπορεῖτε νὰ τὸν χαρακτηρίσετε ὡς ἀποστρατευόμενον δι’ εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν. Ἀλλ’ αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀντίθεσιν, διότι ἀποστρατεία γίνεται, κατὰ τὸ ἄρθρον 7 παράγραφος 8, μόνον εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιωματικὸς κρίνεται ὅτι ἔχει οὐσιώδη καὶ μεγάλην ἔλλειψιν προσόντων. Πῶς εἶναι ὅμως δυνατὸν νὰ λέγῃ ὁ αὐτὸς νόμος, ὅτι οἱ ἀποστρατευόμενοι ἄρα οἱ στερούμενοι οὐσιωδῶν προσόντων θεωροῦνται ὡς ἀποστρατευόμενοι ὡς εὐδοκίμως τερματίσαντες! Εἶναι μία ἀντίθεσις, ἡ ὁποία προεκάλεσε μίαν ἀμφιβολίαν καὶ εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον. Πρὸς ἄρσιν δὲ τῆς ἀμφιβολίας αὐτῆς τῆς προκυπτούσης ἐκ τῆς ἐλλιποῦς διατυπώσεως εἰσάγεται ὡς διάταξις τῆς § 2. Ἠμποροῦσε καλύτερα ὁ νόμος αὐτὸς νὰ λέγῃ, ὅτι ἡ ἀληθὴς ἔννοια τῆς διατάξεως εἶναι αὐτὴ καὶ αὐτή. Μὲ αὐτὸ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι νέος θεσμός, ὁ ὁποῖος ἐμβάλλει εἰς ἀνησυχίας, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Χαβίνης. Ποῖος λοιπὸν ὁ λόγος τῆς σημερινῆς τοιαύτης ἀνησυχίας καὶ ποῖος εἶναι ὁ λόγος τοῦ νὰ παριστάνεται, ὅτι θὰ γίνουν ἐκκαθαρίσεις καὶ προγραφαὶ καὶ νὰ παρουσιάζεται καὶ ἀριθμὸς προγραφῶν; Τίποτε δὲν ὑπάρχει, κ. βουλευταί, τὸ ἀνησυχητικόν. Πρὸς τὸ Συμβούλιον ὑπάρχει ἀπόλυτος ἡ ἐμπιστοσύνη τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκ τῆς παρακολουθήσεως, τὴν ὁποίαν κάμνομεν, δὲν ἔχομεν κανένα λόγον νὰ ἀμφιβάλλωμεν περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων καὶ τῶν τριῶν Συμβουλίων, τῶν τριῶν Ἐπιτελείων τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Ἐλέχθησαν καὶ πολλὰ ἄλλα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀπήντησεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ κανεὶς λόγος νὰ ταλαιπωρήσω ὑμᾶς διὰ νὰ ἀποδείξω τὸ κῦρος καὶ τὴν ἐπιβλητικότητα, τὴν ὁποίαν ἔχουν οἱ ἀποτελοῦντες τὰ Ἀνώτατα Συμβούλια εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπάρχοντος ἑτέρου ἐγγεγραμμένου ὅπως ὁμιλήσῃ ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, ἀποδέχεται τὸ ἄρθρον 1 τοῦ σχεδίου ὡς ἔχει;

§140ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτὸν δεκτόν.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς τὸ ἄρθρον 1 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἔχει. Ἄρθρον 2. Ὑπεβλήθη εἰς τὸ Προεδρεῖον ἡ ἑξῆς πρότασις. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλοῦμεν ὑμᾶς ὅπως συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 72 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, διεξαχθῇ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία ἐπὶ ἑκάστου τῶν ἀπὸ 2–6 ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑρμηνείας καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Ν.Δ. 2923)1954 «περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν τριῶν κλάδων τῶν ἐνόπλων δυνάμεων». Οἱ προτείνοντες βουλευταὶ Θ. Χαβίνης, Π. Ντεντιδάκης, Ν. Ζορμπᾶς, Α. Πασσάδης, Σ. Κωτιάδης, Δ. Ζησόπουλος, Λ. Βαμβούλης, Ν. Ἔξαρχος, Δ. Θεοχαρίδης, Γ. Δημόπουλος, Ε. Ζαννῆς, Γ. Τζατζάνης, Λ. Κουτσοπέταλος, Γ. Μόδης, Π. Πολυχρονίδης, Ε. Μπακλατζῆς, Γ. Παπανδρέου. Ἐκφωνουμένων τῶν ὀνομάτων τῶν ὑποβαλλόντων τὴν πρότασιν κ.κ. βουλευτῶν, εὑρίσκονται ἅπαντες παρόντες.

§142Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντ. Κυβ. Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω ὅπως τὸ ἄρθρον 2 ψηφισθῇ ὡς ἐτροποποιήθη.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται νὰ προσέλθουν ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Γ. Μεταξᾶς καὶ Δ. Ζησόπουλος. Τίθεται ὑπὸ ψηφοφορίαν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Οἱ παραδεχόμενοι τοῦτο ὡς ἐτροποποιήθη λέγουσι ΝΑΙ οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσι ΟΧΙ. (Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ψηφοφορίας τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος Γ. ΠΛΑΤΗΣ). (Προελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία τῶν κ.κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως:

Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς προέκυψε τὸ κάτωθι ἀποτέλεσμα:

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 122. Εἶπον ΝΑΙ 101 καὶ ΟΧΙ 21. Συνεπῶς τὸ ἄρθρον 2 γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ἄρθρον 3. Ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας ἀνεφέρετο καὶ εἰς τὰ ἑπόμενα ἄρθρα. Τοῦτο δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὸν Κανονισμόν.

§145Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ γίνῃ ψηφοφορία διὰ τὸ ἄρθρον 3 πρέπει νὰ ὑποβληθῇ κατὰ τὸν Κανονισμὸν νέα αἴτησις περὶ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας. Ὁ Κανονισμὸς λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει).

§146Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡ θεωρία τοῦ κ. συναδέλφου, εἶναι ἀπαράδεκτος.

§147Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον 57 τοῦ Συντάγματος λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Ἐπίσης τὸ ἄρθρον 71 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς λέγει πάλιν τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Ἑπομένως πρέπει νὰ ὑποβληθῇ νέα αἴτησις περὶ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας διὰ τὸ ἄρθρον 3.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἑρμηνεία τοῦ Κανονισμοῦ εἶναι ὅπως ὀρθῶς ὑπεστήριξεν ὁ κ. Παμπούκας.

§149Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει ἡ προηγουμένη αἴτησις περὶ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας. Νομίζω, ὅτι δὲν χρειάζεται καὶ ἑτέρα αἴτησις περὶ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τοῦ τρίτου ἄρθρου. Ἑπομένως παρακαλῶ νὰ ἀναγνώσητε τὰ ὀνόματα τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρώτην αἴτησιν. Ἐκτὸς ἐὰν ἡ πλειοψηφία θέλῃ νὰ ἐμποδίσῃ τὴν μειοψηφίαν τὴν ἄσκησιν τῆς κριτικῆς της.

§150Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. (Ὑφυπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε συνάδελφε, ἡμεῖς θέλομεν ἀκριβῶς νὰ τηρηθῇ ὁ Κανονισμὸς τοῦ ὁποίου τὴν παραβίασιν ἐπιδιώκετε σεῖς. Ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἐπιθυμεῖ νὰ ψηφισθῇ τὸ τυπικὸν καὶ ἁπλούστατον αὐτὸ νομοσχέδιον βεβιασμένα. Θέλομεν ἁπλούστατα νὰ τηρηθῇ ὁ Κανονισμός.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη αἴτησις περὶ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 ἔχουσα οὕτω: Κύριε Πρόεδρε, ζητοῦμεν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3. Ἀθῆναι 16 Μαρτίου 1955 Οἱ προτείνοντες Π. Ντεντιδάκης, Θ. Χαβίνης, Δ. Θεοχαρίδης, Α. Ἀντωνίου, Α. Πασσάδης, Π. Πολυχρονίδης, Ε. Μπακλατζῆς, Λ. Βαμπούλης, Ν. Ζορμπᾶς, Δ. Παπασπύρου, Δ. Ἡρακλείδης, Σ. Κωτιάδης, Λ. Κουτσοπέταλος, Ν. Ἔξαρχος, Ε. Ζαννῆς. Παρισταμένων τῶν ὑποβαλόντων τὴν πρότασιν, αὕτη καλῶς κατὰ τὸν Κανονισμὸν εἰσάγεται. Παρακαλῶ ὅπως προσέλθουν οἱ αὐτοὶ ψηφολέκται κ.κ. Γ. Μεταξᾶς καὶ Δ. Ζησόπουλος. Τὸ ἐρώτημα τίθεται οὕτω: Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 ὡς ἔχει, λέγουσι ναί. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τοῦτο, λέγουσιν ὄχι. (Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία τῶν κ.κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως:

Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς προέκυψε τὸ κάτωθι ἀποτέλεσμα:

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 115. Εἶπον ΝΑΙ 99, ΟΧΙ 15 καὶ 1 ἠρνήθη ψῆφον. Ἑπομένως τὸ ἄρθρον 3 γίνεται δεκτὸν ὡς ἔχει. Ἄρθρον 4. Ὑπεβλήθη καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἡ ἑξῆς πρότασις: «Κύριε Πρόεδρε, Ζητοῦμεν ὀνομαστικὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4. Ἀθῆναι 16.3.55 Οἱ προτείνοντες Π. Ντεντιδάκης, Θ. Χαβίνης, Αὐγ. Πασσάδης, Ν. Ἔξαρχος, Δ. Θεοχαρίδης, Ε. Ζαννῆς, Ἀπ. Ἀντωνίου, Στ. Κωτιάδης, Λ. Κουτσοπέταλος, Ν. Ζορμπᾶς, Λ. Βαμπούλης, Ἐμ. Μπακλατζῆς, Πολυχρονίδης, Δ. Ἡρακλείδης, Δ. Παπασπύρου, Δ. Ζησόπουλος. Παρισταμένων τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν θὰ ἐπακολουθήσῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4. Παρακαλῶ τοὺς αὐτοὺς κ.κ. βουλευτὰς Γ. Μεταξᾶν καὶ Δ. Ζησόπουλον ὅπως προσέλθουν ὡς ψηφολέκται. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 ὡς ἔχει λέγουσι ΝΑΙ οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ΟΧΙ. (Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ψηφοφορίας τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥ-

ΛΟΣ).

(Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, τῶν κ.κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως:

Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς προέκυψε τὸ κάτωθι ἀποτέλεσμα:

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 117. Εἶπον ΝΑΙ 101, ΟΧΙ 15 καὶ 1 ἠρνήθη ψῆφον. Συνεπῶς τὸ ἄρθρον 4 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἔχει. (Γίνεται ἐν συνεχείᾳ δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον 5 ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, κατὰ πρότασιν τοῦ κ. Ζορμπᾶ, ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7 ὡς ἔχουν).

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς δευτέραν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἑρμηνείας καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Ν. Δ. 2923)1954 «περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν τῶν ἀξ)κῶν τῶν τριῶν κλάδων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων», ὡς ἐτροποποιήθη ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 80)46 «περὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου». Ἄρθρον μόνον. Ὁ κ. Ν. Ἔξαρχος ἔχει τὸν λόγον.

§155Ν. ΕΞΑΡΧΟΣ. Ἐπειδή, κ. ὑπουργέ, κατὰ τὸ προσεχὲς θέρος ἔχει προαναγγελθῆ τὸ φέστιβαλ τῆς Ἐπιδαύρου μετ’ ἄλλων συναδέλφων ὑπεβάλαμε μίαν τροπολογίαν, δυνάμει τῆς ὁποίας, ἡ θητεία τοῦ ἤδη Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου θὰ λήξῃ μετὰ ἓν ἔτος, ὥστε τὸ Συμβούλιον τοῦτο νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὰς ἑορτὰς τῆς Ἐπιδαύρου, τὰς ὁποίας αὐτὸ ἔχει προγραμματίσει. Ἐπίσης, ἐπειδὴ ἐγένετο παρ’ ὅλων τῶν πτερύγων ἀποδεκτόν, ὅτι ὁ κ. Ροντήρης συνέβαλεν εἰς τὴν ἐξύψωσιν τοῦ Ἐθνικοῦ ἡμῶν Θεάτρου, ὑπεβάλομεν τροπολογίαν, δυνάμει τῆς ὁποίας εἰς τὸ ἑξῆς νὰ ἔχωμεν δύο θέσεις Γεν. Διευθυντῶν. Τὴν γενικὴν διοικητικὴν διεύθυνσιν καὶ τὴν γενικὴν καλλιτεχνικὴν διεύθυνσιν. Οὕτω πως θὰ ὑπάρξῃ δυνατότης νὰ διατηρηθῇ καὶ ὁ κ. Ροντήρης εἰς τὸ θέατρον, καταλαμβάνων τὴν θέσιν τοῦ γεν. καλλιτεχνικοῦ διευθυντοῦ.

§156Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας). Δὲν δέχομαι τὴν προτεινομένην τροπολογίαν.

§157Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Συνυπέγραψα καὶ ἐγὼ τὴν τροπολογίαν. Συμφωνῶ μὲ τὸ πρῶτον σκέλος τῆς τροπολογίας. Ὅσον ἀφορᾷ μὲ τὸ δεύτερον, δὲν συμφωνῶ, διότι νομίζω, ὅτι μὲ τὴν ἵδρυσιν δύο Γεν. Διευθύνσεων θὰ ἐπέλθῃ σάλος εἰς τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον. Ἐγὼ προτείνω νὰ ἔχωμεν μίαν Γεν. Διεύθυνσιν καὶ ἕνα καλλιτεχνικὸν διευθυντήν.

§158Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας). Κύριοι βουλευταί, ἐδήλωσα, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποδεχθῶ τὴν τροπολογίαν τὴν προτεινομένην ὑπὸ τοῦ κ. συναδέλφου, διότι ἀντιτίθεται εἰς τὴν βασικὴν γραμμήν, τὴν ὁποίαν ἐχαράξαμεν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον ἀντιμετωπίσεως τοῦ θέματος τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου. Ἡ διοίκησις πρέπει νὰ εἶναι ἑνιαία.

§159Δ. ΠΛΑΓΙΑΝΝΗΣ. Αἱ τροπολογίαι, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. Ἔξαρχος, ὡς γνωστόν, κ. Πρόεδρε, εἶναι τροπολογίαι τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, κ. Παπανδρέου. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις τὰς κάμῃ ἀποδεκτὰς αὐτομάτως θὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ τὸ ἀδιέξοδον, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχει περιέλθη. Ἐὰν θέλετε, κ. ὑπουργέ, νὰ παραμείνῃ ὁ κ. Ροντήρης, πρέπει νὰ δεχθῆτε τὰς τροπολογίας αὐτάς, ἄλλως δηλώσατε εὐθέως, καὶ ἀφήσατε τοὺς φαρισαϊσμούς, ὅτι θέλετε νὰ φύγῃ ὁ κ. Ροντήρης ἀπὸ τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον.

§160Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Φοβοῦμαι, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τυχὸν ἀποδοχὴ τῆς προτάσεως τῶν κ. συναδέλφων, θὰ καθίστα, ὄχι ἁπλῶς δύσκολον, ἀλλὰ ἀδύνατον τὴν κανονικὴν λειτουργίαν ἑνὸς Ἱδρύματος, οἱουδήποτε ἱδρύματος, ἀλλὰ κατ’ ἐξοχὴν τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου. Ἐὰν εἴπωμεν, ὅτι θὰ ὑπάρχουν δύο διευθυνταί, χωρὶς αἱ ἐνέργειαί των νὰ συντονίζωνται ἀπὸ κάποιον, θὰ ἀπετέλει τὴν θέσπισιν ἑνὸς δυαδισμοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ διοικῇ τὸ Θέατρον. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μία ἱεραρχία εἰς ἕνα Ἐθνικὸν Θέατρον. Βεβαίως εἶπον, καὶ τὸ εἶπον ἀναπτύξας τὰς ἀπόψεις μου ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν, εἰς χεῖρας ἑνὸς προσώπου νὰ συγκεντροῦνται τὰ πάντα, ἀλλὰ εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ κάποιος ἄλλος, εἰς τὸν ὁποῖον νὰ καταφεύγῃ. Νὰ ἔχῃ ὅμως καὶ ἁρμοδίους, οἱ ὁποῖοι ὑπευθύνως νὰ διαχειρίζωνται τοὺς ὑπευθύνους τομεῖς. Φέρ’ εἰπεῖν, γεν. διευθυνταὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι δύο. Ἀλλὰ ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ κάλλιστα ὁ ἕνας, καὶ ἕνας ἀνώτερος σκηνοθέτης, τοῦ ὁποίου τὸ κῦρος, ὅταν μάλιστα θὰ πρόκειται νὰ παραμείνῃ ὁ κ. Ροντήρης, θὰ εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν εὔρρυθμον λειτουργίαν τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου. Ἐὰν διαιρέσωμεν τὴν ἡγεσίαν τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου εἰς δύο, αὐτὸ νομίζω, ὅτι θὰ ἀποβῇ εἰς βλάβην τοῦ Ἱδρύματος.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι).

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 80)1946 «περὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως προθεσμίας ἐξαγορᾶς στρατιωτικῶν ὑποχρεώσεων ἀνυποτάκτων» κλάσεων 1941 καὶ παλαιοτέρων». Ὁ κ. Π. Γυιόκας ἔχει τὸν λόγον.

§163Π. ΓΥΙΟΚΑΣ. Ἤθελον τὸ ἑξῆς: Νὰ εἰσαχθῇ μία τροπολογία εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, ἡ ἑξῆς: «Αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 1 καὶ 2 τοῦ νόμου 2321)53, περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν εἰς τὴν ρύθμισιν στρατολογικῶν ὑποχρεώσεων...... (ἀναγινώσκει) ........».

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν δέχεται ὁ κ. ὑπουργός;

§165Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κάμνω δεκτὴν τὴν τροπολογίαν.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Γυιόκα ἐγένετο δεκτή.

§167Λ. ΚΑΤΣΙΛΑΜΠΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω ἀντίρρησιν ἐπὶ τῆς τροπολογίας. Ἡ ἀντίρρησίς μου εἶναι ἡ ἑξῆς: Θέλω νὰ γνωρίζω, ἐὰν ὑπάρχῃ σύμφωνος γνώμη τοῦ Ἐπιτελείου ἐν προκειμένῳ, διότι ἐὰν πηγαίνωμε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ δίδωμε διαρκῶς διευκολύνσεις εἰς τοὺς ἀνυποτάκτους. Διαμαρτύρομαι ἐντόνως, διὰ τὴν γενναιοδωρίαν τῆς Στρατιωτικῆς ἡγεσίας.

§168Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντ. Κυβερν.). Κύριοι συνάδελφοι, ἐδώσαμε πέρυσι μέχρι τοῦ 1949. Ἐφέτος εἶναι 1955 καὶ νομίζω, ὅτι δικαιούμεθα καὶ νὰ κάμωμε δεκτὴν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Γκιόκα καὶ νὰ ἐπεκτείνωμε τὸ εὐεργέτημα μέχρι τοῦ 1950. Ἄλλωστε, πρόκειται περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δεδικαιολογημένως εὑρίσκονται ἐντὸς τοῦ Στρατεύματος.

§169Κ. ΒΑΣΣΟΣ. Διαμαρτύρομαι, διὰ τὰς εὐκολίας ποὺ δίδονται. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, οὐδεὶς θὰ ἔλθῃ νὰ ὑπηρετήσῃ, ἐφ’ ὅσον ἠμπορεῖ νὰ ἀγοράσῃ τὴν ὑπηρεσίαν του.

§170Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβερν.). Κύριοι συνάδελφοι, θὰ σᾶς παρεκάλουν, ὅταν κάμνω δεκτὴν μίαν τροπολογίαν, ἢ ὅταν προτείνω ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ μὴ μοῦ θέτουν τὸ ἐρώτημα, ἐὰν εἶναι σύμφωνον τὸ Ἐπιτελεῖον. Ὁ ὑπουργὸς εἶναι ὑπεύθυνος.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη καὶ μία τροπολογία, ὑπὸ τοῦ κ. Παπασπύρου «Αἱ Διατάξεις................. ............ (ἀναγιγνώσκει)..............»

§172Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντ. Κυβερν.). Κύριοι συνάδελφοι, τὴν μὲν προηγουμένην τροπολογίαν τὴν ἔκαμον ἀμέσως δεκτήν, διότι ἀφορᾷ τοὺς δεδικαιολογημένως εὑρισκομένους ἐκτὸς τοῦ Στρατεύματος, ἐνῷ ἡ τροπολογία αὐτὴ ἀφορᾷ τοὺς ἀνυποτάκτους καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ τὴν μελετήσω.

§173Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Μὲ εἰσήγησιν τῆς Κυβερνήσεως τὰ μέτρα αὐτὰ ἐλήφθησαν μέχρι τοῦ 1943. Διὰ ποῖον λόγον θὰ ἀποκλείσετε 2 κλάσεις; Ἐγὼ παίρνω ὡς βάσιν τὴν ἀπελευθέρωσιν. Δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἄλλη εὐκαιρία. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἔργον δικαιοσύνης νὰ ἐπεκταθοῦν τὰ εὐεργετήματα καὶ εἰς τὰς δύο αὐτὰς κλάσεις.

§174Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντ. Κυβερν.). Δὲν ἀποκρούω αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε καὶ γνωρίζω καὶ ἐγὼ καὶ γνωρίζει καὶ ὁλόκληρος ἡ Βουλή, ὅτι ἐθεσπίσαμε τὰς εὐκολίας αὐτὰς μέχρι τῆς κλάσεως 1943. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ἐνῷ τὴν πρώτην τροπολογίαν ἐδέχθην τόσον εὐκόλως, αὐτὴν τὴν τροπολογίαν νὰ τὴν ἐξετάσω, ὅταν θὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ θέμα, ποὺ ἔθιξεν ὁ ἀγαπητὸς ἐκ Τρικάλλων συνάδελφος, νὰ τὴν ἐξετάσωμεν μὲ τὴν συνεργασίαν τῶν συνεργατῶν μου.

§175Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Οἱ συνεργάται σας εἶναι ἐδῶ καὶ ἠμποροῦν νὰ σᾶς ἐνημερώσουν. Βάλετε τουλάχιστον τὴν κλάσιν 1944.

§176Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβερν.). Κύριοι συνάδελφοι, ἀκριβῶς κατ’ αὐτὰς θὰ τεθῇ ὑπ’ ὄψιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἕνα Νομοσχέδιον μέγα, τὸ ὁποῖον ἔχει περάσει ἤδη ἀπὸ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον. Ἑπομένως, ἐπέρασεν ἀπὸ τὴν Πύλην τῶν Στενῶν, ὅπως λέγει τὸ Εὐαγγέλιον καὶ εὑρίσκεται ἐνώπιον τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Θὰ κατατεθῇ ἐντὸς τῶν ἡμερῶν. Πρόκειται περὶ ἑνὸς μεγάλου Νομοσχεδίου, στρατολογικοῦ περιεχομένου. Θὰ συζητηθῇ ἐνδεχομένως τὴν ἐρχομένην ἑβδομάδα καὶ ἐπιτρέψατέ μου νὰ ἐπιφυλαχθῶ μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὸ Νομοσχέδιον;

§178ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον Νόμου «περὶ παρατάσεως προθεσμίας ἐξαγορᾶς στρατιωτικῶν ὑποχρεώσεων ἀνυποτάκτων, κλάσεων 1941 καὶ παλαιοτέρων», ὡς ἐτροποποιήθη. Συνέχεια τῆς αʹ συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως». Ὁ κ. Α. Λαμπρόπουλος ἔχει τὸν λόγον. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Γ. Πλατῆς).

§180Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, νὰ λύσῃ κατὰ τρόπον ὁριστικὸν ἓν ἀπὸ τὰ σπουδαιότερα διοικητικὰ προβλήματα, οἷον εἶναι ἡ Διοικητικὴ Ἀποκέντρωσις, τιμᾷ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τιμᾷ ἰδιαιτέρως τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἀπὸ ὅσα γνωρίζω καὶ ἀπὸ ὅσα ἔχω ἀντιληφθῆ, ἠμπορῶ νὰ εἴπω, ὅτι ἔδωσε τὴν ψυχήν του ὁλόκληρον καὶ κατηνάλωσεν ὅλον του τὸ θάρρος, διὰ νὰ καταργήσῃ καὶ ὑποβάλῃ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, τὸ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχέδιον. Ἐὰν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, τὸ ἔκαμον, διότι ὁλόκληρος σχεδὸν ἡ ζωή μου κατηναλώθη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Πατρίδος μου. Ἐπὶ τεσσαράκοντα ἔτη καὶ δεκατρεῖς ἡμέρας ἔζησα εἰς τοὺς κόλπους τῆς Διοικήσεως τὴν ζωὴν τοῦ Δημοσίου λειτουργοῦ. Ἔζησα τὰ ζητήματα τῆς Διοικήσεως καὶ ἀνῆλθον μίαν πρὸς μίαν τὰς βαθμίδας τῆς Διοικητικῆς ἱεραρχίας ἀπὸ τῆς κατωτάτης μέχρι καὶ τῆς ἀνωτάτης. Ὤφειλα συνεπῶς νὰ διατυπώσω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ὄψιν θέματος, ἔστω καὶ ἂν ἡ γνώμη μου αὐτὴ δὲν πρόκειται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τίποτε ἄλλο παρὰ μόνον εἰς τὸν ἱστορικὸν ὁ ὁποῖος θ’ ἀσχοληθῇ μὲ τὴν ἐξέλιξιν ἐν Ἑλλάδι τοῦ θεσμοῦ τῆς Διοικητικῆς Ἀποκεντρώσεως. Ἡ μακροχρόνιος, συνεπῶς, πεῖρα μου μὲ ὑποχρεώνει νὰ διατυπώσω ἀδιάβλητον καὶ ἀντικειμενικὴν γνώμην ἐπὶ τοῦ θέματος. Καὶ ἀκόμη νὰ ὑποδείξω σύστημα Διοικητικῆς Ἀποκεντρώσεως τὸ ὁποῖον πιστεύω ὅτι εἶναι καὶ ἁπλούστερον καὶ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ του εὐκολώτερον. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἂς ἀκούσῃ καὶ τὰς ἰδικάς μου γνώμας καὶ ἂς τὰς προσέξῃ. Καὶ ἐὰν θέλῃ τὰς ἀποδέχεται, ἄλλως τὰς παραμερίζει. Ἔχω ἐπίσης τὴν γνώμην, ὅτι προκειμένου ἡ Βουλὴ νὰ συζητῇ τοιαῦτα Νομοσχέδια, θὰ πρέπει νὰ ἐμφανίζηται ὡς ἡνωμένη, ὡς μία οἰκογένεια χωρὶς ἀντιθέσεις. Διότι, πιστεύω, ὅτι τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐξαρτᾶται ἡ διοικητικὴ ἐπιτυχία τῆς χώρας, οὔτε κομματικοὺς πειραματισμούς, ἐπιδέχεται, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ ἀπὸ Βουλὴν ἡ ὁποία ἐμφανίζεται μὲ τὰς γνωστὰς ἀντιθέσεις τῶν πολιτικῶν μερίδων. Τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἡνωμένην εἰς μίαν οἰκογένειαν καθαρῶς ἑλληνικὴν διὰ νὰ ἐπιφέρῃ τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ὅλοι μας ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἐπιφέρῃ. Προσωπικῶς πιστεύω, ὅτι διὰ κάθε ἄνθρωπον, τὸ πρῶτον ἀγαθὸν εἶναι ἡ ἐλευθερία. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἀναζητήσωμεν ἕνα δεύτερον ἀγαθὸν κ. συνάδελφοι, διὰ τοὺς ὠργανωμένους λαοὺς αὐτὸ θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἡ καλὴ καὶ χρηστὴ διοίκησις. Ἡ καλὴ διοίκησις ἀποτελεῖ τὸ πρῶτον γνώρισμα μιᾶς εὐνομουμένης πολιτείας, μιᾶς πολιτισμένης χώρας. Πρὸ 30 ἐτῶν, διὰ νὰ μὴ ἀνατρέξω εἰς παλαιοτέρας ἐποχάς, ἤρχισεν ἀπὸ τὰς τότε Κυβερνήσεις νὰ ἀντιμετωπίζεται μὲ κάποιαν δειλίαν τὸ πρόβλημα τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως, ἡ ριζικὴ ἀντιμετώπισις τοῦ ὁποίου ἐπιχειρεῖται μὲ τὸ παρὸν Νομοσχέδιον. Διετυπώθη τότε ἡ γνώμη, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἄλλωστε καὶ ἀπὸ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν Νομοσχεδίου διαφαίνεται, καὶ ὑπεστηρίχθη ἐμμόνως ἡ ἀντίληψις ὅτι αἱ ἀποκεντρούμεναι ἐξουσίαι θὰ ἔπρεπε νὰ μεταβιβασθῶσιν εἰς ὅσον τὸ δυνατὸν ὑψηλότερα πρόσωπα. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καὶ αἱ πρῶται ἐξουσίαι αἱ ὁποῖαι ἀπεσπάσθησαν ἀπὸ τὸ κέντρον ἀνετέθησαν εἰς τοὺς γενικοὺς διοικητάς. Ὅταν ὅμως ἐγένετο ἀντιληπτὸν ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου δὲν θὰ ἐπετυγχάνετο ἡ ἀποκέντρωσις, ὡς ἀκριβῶς τὴν ἐπιθυμεῖ ὁ λαὸς καὶ ὡς ἐπιτάσσει ὁ συνταγματικὸς νομοθέτης, ἀπεφασίσθη ὅπως αἱ ἐξουσίαι αὐταὶ μεταβιβασθοῦν καὶ εἰς τοὺς Νομάρχας καὶ νὰ ὁπλισθοῦν καὶ αὐτοὶ μὲ κάποιαν μεγαλυτέραν ἐξουσίαν ἀντιμετωπίσεως τῶν διοικητικῶν θεμάτων. Τὰ μέχρι τοῦ 1927 Συντάγματα οὐδόλως ἀπησχολήθησαν μὲ τὰ μεγάλα αὐτὰ θέματα τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ τῆς ἀποκεντρώσεως. Τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927 εἶναι τὸ μόνον ποὺ περιέλαβε διατάξεις σχετικὰς καὶ ἀνέπτυξε κατὰ βάθος τὴν ἔννοιαν ποὺ πρέπει νὰ δίδετε εἰς τὰ δύο αὐτὰ θέματα. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀσχοληθῶ ὅτε ἤμουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν μὲ τὸν θεσμὸν τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως. Εἶχα κάνει πολλὰς ὁμιλίας καὶ εἶχα τὴν τύχην ὅταν ἦτο ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὁ ἀείμνηστος Παναγῆς Τσαλδάρης νὰ μοῦ ἀναθέσῃ τὴν κατάρτισιν εἰδικῆς μελέτης σχετικῶς μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, δηλαδὴ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου καὶ τῶν σοβαρωτέρων θεμάτων ποὺ εἶχον σχέσιν μὲ τὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους. Εἶχα ἀπασχοληθῆ μὲ θέρμην, διότι ἀπὸ νεώτατος ᾐσθανόμην μίαν ἰδιαιτέραν ἀγάπην καὶ στοργὴν πρὸς τοὺς θεσμοὺς αὐτούς. Αὐτὸ μὲ ἔκαμε νὰ ἀνησυχῶ ὡς πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἐνδεικνυομένου συστήματος εἰς τὴν χώραν μας ὅπου, ὡς γνωστόν, ἐχώλαινε καὶ χωλαίνει ἡ διοικητικὴ μηχανή. Συνέχισα τὰς προσπαθείας μου μὲ ὁμιλίας ἐπὶ τῶν εἰδικῶν διοικητικῶν θεμάτων, ἐπανειλημμένως ἔκαμα δημοσίας ὁμιλίας, ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἐδημοσίευσα πολλὰ ἄρθρα καὶ τέλος τὸ 1952 ἐδημοσίευσα ἕνδεκα ἄρθρα εἰς τὸν ἡμερήσιον τύπον τὰ ὁποῖα ἀνεδημοσίευσα εἰς ἴδιον τεῦχος καὶ διένειμα εἰδικῶς εἰς τοὺς βουλευτάς. Θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλήν, ἐπειδὴ δὲν πρόκειται νὰ τὴν ἀπασχολήσω ἐπὶ πολύ, νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ ἀναγνώσω ἕνα μικρὸν τμῆμα ἀπὸ τὰ ἄρθρα μου ἐκεῖνα περὶ διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως: «Πρὸ παντός, θὰ πρέπει νὰ τονισθῇ τοῦτο: ὅτι χωρὶς τὴν ἐφαρμογὴν εὐρυτάτης διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως, κανὲν σύστημα διοικητικόν, οὐδὲ τὸ σοφώτερον, εἶναι δυνατὸν νὰ τελεσφορήσῃ, οὔτε νὰ ἔχῃ καμμίαν ἐπιτυχίαν. Ἀπαραίτητος, συνεπῶς, προϋπόθεσις διὰ τὴν ὀργάνωσιν ἀλλὰ καὶ τὴν ἐξυγίανσιν, συχρόνως, τῆς διοικήσεως, εἶναι ἡ εὐρυτάτη διοικητικὴ ἀποκέντρωσις. Τί εἶναι ὅμως ἡ διοικητικὴ ἀποκέντρωσις; Πρέπει νὰ ἐξηγηθῶμεν σαφῶς. Διότι ἀναλόγως τῶν γνώσεων καὶ τῶν ἀντιλήψεων ἑκάστου ἐμφανίζεται ὑπὸ ποικίλας μορφάς, ποικίλα δὲ συστήματα ὑποστηρίζονται, τὰ ὁποῖα, εἶναι ἑπόμενον νὰ ἔχουν καὶ ποικίλα ἐπὶ τῆς διοικήσεως ἀποτελέσματα. Ἀρτίαν καὶ πλήρη διατύπωσιν, ὡς πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως, εἶχε περιλάβει τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927 ἐν ἄρθρῳ 108. «Ἡ διοίκησις τοῦ Κράτους—ἔλεγε τὸ ἄρθρον 108—ὀργανοῦται κατὰ σύστημα ἀποκεντρωτικόν, εἰς τρόπον ὥστε ἡ Κρατικὴ ἐξουσία νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον προσιτὴ εἰς τοὺς πολίτας καὶ νὰ λύωνται τὰ ἀφορῶντα τὴν διοίκησιν ζητήματα τὸ ταχύτερον καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἀμεσωτέρας ἀντιλήψεως τῶν ἀφορωσῶν αὐτὴν συνθηκῶν. Εἰς τὰς κεντρικὰς ὑπηρεσίας ἀνήκει ἡ γενικὴ διεύθυνσις καὶ ἐποπτεία». Τὸ 1935, τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927 κατηργήθη, ἡ δὲ Ζʹ Συντακτικὴ Πρᾶξις, ἡ ὁποία διετήρησε τὴν ἰσχὺν ὡρισμένων διατάξεων τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927, δὲν ἔκρινε σκόπιμον νὰ διατηρήσῃ καὶ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 108. Εἶναι καὶ τοῦτο δεῖγμα, περὶ τοῦ ποίαν σημασίαν ἀπέδιδον εἰς τὴν ὀργάνωσιν τῆς διοικήσεως αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις καὶ ποία πραγματικὴ ἢ καὶ ἠθελημένη ἄγνοια ἐχαρακτήριζε τοὺς ἑκάστοτε ἁρμοδίους ὑπουργούς. Ὁλόκληρον ὅμως τὸ κείμενον τοῦ ἄρθρου 108 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927 περιελήφθη, λίαν ὀρθῶς, εἰς τὸ κείμενον τοῦ σχεδίου τοῦ συνταχθέντος ὑπὸ τῆς ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος ἐπιτροπῆς τοῦ 1948. Ὁ δὲ ἀείμνηστος Βασ. Στεφανόπουλος, γενικὸς εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς, ἔλεγε σχετικῶς εἰς τὴν ἀξίαν ἰδιαιτέρας μνείας εἰσήγησίν του: «Ἡ ἐπιτροπή, διαβλέπουσα εἰς τὴν διακαῶς ἐντονώτερον καταδεικνυομένην ἀνάγκην τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως, μετέφερεν εἰς τὸ σχέδιον τὸ ἄρθρον 108 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1947 (ἄρθρον 106 τοῦ σχεδίου). Τὰ ἐκ τῆς διοικήσεως ἐξαρτώμενα ζητήματα τῶν πολιτῶν, ἀποβαίνοντα σὺν τῷ χρόνῳ πολυαριθμότερα, βαρύνουν τὴν κεντρικὴν διοίκησιν, εἰς βαθμὸν ἀληθῶς ἀφόρητον. Μοιραίως ἐκ τούτου ἕπονται τὸ μὲν ἡ βραδύτης, ἂν μὴ ἡ ἀδυναμία, τῆς ἱκανοποιητικῆς ἐπιλύσεως τῶν πλείστων ἐκ τῶν ζητημάτων τούτων, τὸ δέ, ἡ ἔλλειψις τοῦ ἀναγκαίου χρόνου καὶ τῆς φυσικῆς καὶ πνευματικῆς ἀντοχῆς τῶν ὑπουργῶν διὰ τὴν παρασκευὴν τοῦ νομοθετικοῦ ἔργου καὶ τὴν ἄσκησιν τῶν ἄλλων σοβαρωτέρων των καθηκόντων. Ἡ ἐξ ἀμφοτέρων τῶν συνεπειῶν τούτων γενικωτέρα βλάβη εἶναι προφανής. Δεδομένου δὲ ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ἤδη πλέον ἢ ὥριμος διὰ τὴν ὑποδοχὴν τοῦ θεσμοῦ, ἡ ἀναγραφή του εἰς τὸ ἀναθεωρούμενον Σύνταγμα ἐκρίθη ὁμοφώνως ἐνδεδειγμένη». Εἰς τὸ νεώτερον, ἐν τούτοις, σχέδιον τοῦ Συντάγματος, τὸ συνταχθὲν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ 1949 καὶ ψηφισθὲν ὑπὸ τῆς παρούσης Βουλῆς, κατὰ τὴν διαδικασίαν τῶν κωδίκων, περιελήφθη ἐν ἄρθρῳ 90 μία λίαν συνοπτικὴ διάταξις (κακῶς κατὰ τὴν γνώμην μας) ἥτις ἀναφέρει ὅτι ἡ «διοικητικὴ ὀργάνωσις τοῦ Κράτους βασίζεται εἰς τὴν ἀποκέντρωσιν». Δὲν ἀποδίδομεν σχετικῶς μὲ τὸ προκείμενον θέμα, καμμίαν σημασίαν, οὔτε εἰς συνοπτικάς, οὔτε εἰς τὰς λεπτομερειακὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Φρονοῦμεν, ἄλλωστε, ὅτι εἶναι περιττὴ καὶ οἱαδήποτε Συνταγματικὴ διάταξις, ἀφοῦ ὁ νόμος θέλει καθορίσει τὰ τῆς ὀργανώσεως τῆς διοικήσεως. Ἡ δὲ θεμελιώδης διάταξις θὰ πρέπει νὰ ἑρμηνευθῇ ὡς ἐπιταγὴ ἀπὸ τοὺς ἐπιλήσμονας κυβερνήτας τοὺς ἀναβάλοντας διαρκῶς τὴν ἐκτέλεσιν μεγίστης σπουδαιότητος, διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους καθήκοντος. Τί εἶναι λοιπὸν αὐτὸ τὸ σύστημα; Συμφώνως μὲ τὸ γράμμα τῶν ἀνωτέρων διατάξεων, εἶναι «κάποιο» σύστημα ποὺ ἐπιτυγχάνει νὰ φέρῃ τὴν διοίκησιν—τὸ ἁρμόδιον κρατικὸν ὄργανον—μὲ τὴν ἐξουσίαν του τὴν ἀποφασιστικήν, ὅσον τὸ δυνατὸν πλησιέστερον—τοπικῶς—πρὸς τὸν πολίτην, οὕτως ὥστε ὁ τελευταῖος, προκειμένου νὰ ἀποταθῇ πρὸς τὸ Κράτος, νὰ δύναται νὰ λύσῃ μίαν οἱανδήποτε ὑπόθεσίν του, ὅταν πρέπει καὶ ὅπως πρέπει. Μὲ ἄλλους λόγους, τὴν κατάλληλον στιγμὴν καὶ κατὰ τὸν δικαιότερον τρόπον. Καὶ τώρα ἂς ἔλθωμεν εἰς τὰ υἱοθετηθέντα, μέχρι τοῦδε δύο συστήματα διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως, μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ὁποίων ἕκαστος τῶν εἰσηγητῶν θεωρεῖ ὡς ἐπιτυχῶς λυόμενον τὸ ζήτημα. Τὸ ἓν ἕλκει τὴν καταγωγήν του ἀπὸ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, τὸ δεύτερον, ἀπὸ τὸ Δημοκρατικὸν Σοσιαλιστικόν. Τὸ σχέδιον τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐξαγγελθῆ καὶ διὰ τοῦ προεκλογικοῦ του προγράμματος, πρὸ τῶν ἐκλογῶν τοῦ Μαρτίου τοῦ 1946, πιστεύει, ὅτι ἐφαρμόζει διοικητικὴν ἀποκέντρωσιν μὲ τὸ νὰ ἱδρύῃ ἕνδεκα γενικὰς διοικήσεις. Τὸ θλιβερὸν ὅμως εἶναι ὅτι καὶ ἡ ἐπιτροπὴ τὴν ὁποίαν ἡ Λαϊκὴ Κυβέρνησις συνέστησε διὰ τὴν μελέτην τοῦ θέματος καὶ τὴν κατάρτισιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, ἐξετέλεσε τὴν ἐντολὴν ἐπὶ δεδομένου σχεδίου, χωρὶς νὰ διατυπώσῃ, ἀπὸ ὅσα γνωρίζομεν, οὔτε γνώμην, οὔτε καμμίαν ἀντίρρησιν. Καὶ νὰ συλλογίζεται κανεὶς ὅτι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν μετεῖχον ἐπίλεκτα μέλη τῆς διοικητικῆς μας ἱεραρχίας. Ἐκτὸς ἐὰν δὲν εἶχον συλλάβει τὸ οὐσιαστικὸν νόημα καὶ τὴν σημασίαν τῆς ἀποκεντρώσεως. Διὰ τὸ σχέδιον ἐκεῖνο εἴχομεν ἀσχοληθῆ διὰ τοῦ τύπου τὸ 1948. Καὶ ἐγράφομεν: εἰς τὸ ξεκάρφωτον καὶ ἀσήμαντον τοῦτο κατασκεύασμα, τὸ τεχθὲν κατόπιν πολυμήνων ὀδυνῶν, θὰ προσῆκε μᾶλλον ὁ τίτλος τοῦ δευτέρου διοικητικοῦ ἀποκεντρωτικοῦ συστήματος ἀποβλέποντος νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα πλῆρες διοικητικὸν ἀδιέξοδον. Καὶ ἐρωτῶμεν: Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ «περὶ γενικῶν διοικήσεων» εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν διοικητικὴν ἀποκέντρωσιν, ὅταν ἐπὶ παραδείγματι, δημιουργεῖ μίαν γενικὴν διοίκησιν μὲ ἕδραν τὰς Ἀθήνας καὶ μὲ περιφέρειαν τοὺς Νομοὺς Ἀττικῆς, Βοιωτίας, Φθιώτιδος, Εὐρυτανίας, Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας, Εὐβοίας, Κυκλάδων, Λέσβου, Χίου καὶ Σάμου; Κατὰ ποῖον τρόπον ὁ οἱοσδήποτε ἀτυχὴς πολίτης, ὄχι μόνον ὁ κάτοικος τῶν λίαν ἀπομεμακρυσμένων ἀπὸ τὰς Ἀθήνας Νομῶν, ἀλλὰ καὶ ὁ τῶν πλησιεστέρων, θὰ κατορθώσῃ νὰ προσεγγίσῃ τὴν δυσπρόσιτον διὰ τοὺς ταπεινοὺς μεγάλην μορφὴν τοῦ ἐξοχωτάτου γενικοῦ διοικητοῦ Ἀθηνῶν, νὰ ἴδῃ τὴν Κρατικὴν ἐξουσίαν ψαύουσαν τὴν πάσχουσαν ψυχήν του καὶ νὰ ἴδῃ τὴν ὑπόθεσίν του λυομένην κατὰ τὸν ταχύτερον καὶ δικαιότερον τρόπον; Δὲν ἐπέρασε, λοιπόν, διόλου ἀπὸ τὸν νοῦν τῶν εὐθυνομένων διὰ τὴν ἐμφάνισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι αἱ δημιουργούμεναι διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν φίλων τοῦ κόμματος γενικαὶ διοικήσεις, ἀποτελοῦν μίαν ἐπὶ πλέον μεσολαβοῦσαν ἀρχήν, μεταξὺ τῶν πολιτῶν καὶ τῶν ὑπουργῶν καὶ ὅτι ὁ καινούργιος αὐτὸς ὑπουργὸς θὰ εἶναι καὶ πάλιν μακράν, πολὺ μακράν, διὰ νὰ γίνῃ τὸ ὄνειρον πραγματικότης καὶ ἡ κρατικὴ ἐξουσία νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον προσιτὴ εἰς τοὺς πολίτας; Ἡ πραγματοποίησις ἑνὸς τοιούτου σχεδίου δὲν εἶχε κανένα ἄλλον σκοπόν, ἐκτὸς ἀπὸ τὸν καθαρῶς κομματικόν, τὴν ἱκανοποίησιν προσώπων εἰς τὰς ἀφθόνους θέσεις ποὺ ἐδημιουργοῦντο διὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὴν σημαντικὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ κράτους. Δὲν πάσχομεν σήμερον ἀπὸ ἔλλειψιν καινούργιων θεσμῶν, καθαρῶς κομματικοῦ χαρακτῆρος. Αἱ σημεριναί μας ἀνάγκαι μᾶς ἐπιβάλλουν καὶ οἰκονομικοὺς περιορισμούς, ἀλλά, πρὸ παντός, μᾶς ἐπιβάλλουν περιορισμοὺς ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς ἠθικῆς καὶ τοῦ κοινοῦ συμφέροντος. Τὸ δεύτερον σύστημα διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως, τὸ υἱοθετηθὲν ὑπὸ τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ κόμματος, εἶναι ὅλως διάφορον τοῦ πρώτου. Συλλαμβάνει τὴν ἔννοιαν τῆς εὐρείας ἀποκεντρώσεως σχεδὸν ὅπως τὴν ἠθέλησε τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927. Λέγομεν σχεδόν, διότι ἐνῷ ὀρθότατα συλλαμβάνει τὸ σχέδιον, τὴν τελευταίαν στιγμήν, ἀντὶ νὰ δώσῃ τὴν εὐρυτάτην καὶ ὀρθοτάτην λύσιν, σταματᾷ εἰς τὸν Νομάρχην, γύρω ἀπὸ τὸν ὁποῖον θέλει ὡς εἰσηγητὰς τοὺς προϊσταμένους τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν τοῦ Νομοῦ, ἐνῷ θὰ ἔφθανεν εἰς τὴν ἰδανικὴν λύσιν ἐὰν τὴν ἀποφασιστικὴν ἐξουσίαν μετεβίβαζεν εὐθέως εἰς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς περιφερείας τῶν Νομῶν. Διότι τὶ χρειάζεται νὰ πολλαπλασιάζωμεν τὰς ἐνεργείας μας ἄνευ λόγου σπαταλῶντες ἐπὶ ματαίῳ πολύτιμον χρόνον καὶ νὰ μὴ λύσωμεν τὴν ὑπόθεσιν τοῦ πολίτου ἀμέσως ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον προϊστάμενον τῆς ὑπηρεσίας; Ἀφοῦ, διὰ νὰ φέρωμεν ἕνα παράδειγμα, ὁ διευθυντὴς τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Νομοῦ θὰ μελετήσῃ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ πολίτου, διατὶ νὰ μὴ ἔχῃ καὶ τὴν ἐξουσίαν νὰ τὴν λύσῃ ὁριστικῶς καὶ νὰ μὴ καταναλώσῃ χρόνον ἀδίκως ἐπιζητῶν ἐν ἀρχῇ τὴν ἔγκρισιν καὶ τὴν προσυπογραφὴν (!!!) τοῦ διευθυντοῦ τῆς Νομαρχίας καὶ ἐν συνεχείᾳ εἰσηγούμενος εἰς τὸν Νομάρχην τὴν λῆψιν τῆς ἀποφάσεως, διὰ τὴν ὁποίαν τελικῶς θὰ εἶναι καὶ συνυπεύθυνος (!!!) μὲ τὸν Νομάρχην; Ἀπὸ τὴν ὅλην οἰκονομίαν καὶ τοῦ σχεδίου τοῦ νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἁρμοδιότητος τῶν Νομαρχῶν», ἀλλὰ καὶ τοῦ κειμένου τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου καταφαίνεται ἡ μετ’ ἐμμονῆς προσήλωσις εἰς τὴν ἀντίληψιν ὅτι ὁ Νομάρχης θὰ πρέπει νὰ δώσῃ τὴν τελικὴν λύσιν καὶ νὰ ἐκδώσῃ τὴν ὁριστικὴν ἀπόφασιν. Καὶ ἐδῶ ἔγκειται τὸ σφάλμα. Ἰδοὺ τώρα καὶ ἡ ἰδική μας γνώμη. Θὰ ἦτο βεβαίως εὐχῆς ἔργον ἐὰν καὶ εἰς τὴν τελευταίαν κοινότητα παρίστατο ἀντιλήπτωρ καὶ προστάτης τῶν πολιτῶν ἡ κρατικὴ ἐξουσία, περιβεβλημένη μὲ ἀποφασιστικὴν ἁρμοδιότητα. Τοῦτο ὅμως οὔτε εἶναι δυνατόν, οὔτε σκόπιμον, οὔτε καὶ ἀναγκαῖον. Καὶ ἡ ἐπαρχία ἀκόμη, ὡς διοικητικὴ περιφέρεια, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνταποκριθῇ πλήρως εἰς τὰς ἀπαιτήσεις ἑνὸς συστήματος ἀποκεντρώσεως ὀρθολογικῶς θεμελιουμένου, διότι ἡ ἐπαρχία καὶ τώρα ἀλλὰ καὶ ἀνέκαθεν, διοικεῖται ἀπὸ κρατικὰ ὄργανα τῶν μέσων βαθμῶν τῆς ἱεραρχίας, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ μεταβιβασθῇ, κατὰ τὴν πρώτην τοὐλάχιστον ἐφαρμογὴν ἡ ἀποφασιστικὴ ἁρμοδιότης τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας. Αἱ δαπάναι, ἐξ ἄλλου, διὰ τὴν ἐφαρμογὴν ἑνὸς ἀποκεντρωτικοῦ συστήματος μὲ βάσιν τὴν ἐπαρχίαν θὰ ἦσαν μεγαλύτεραι. Ὅλας, ὅμως, τὰς ἀτελείας, τὰς ὁποίας ἐμφανίζουν στενώτεραι ἐδαφικῶς περιφέρειαι τὰς ἐξουδετερώνει ἡ περιφέρεια τοῦ Νομοῦ, ὅστις ὡς διοικητικὸν τμῆμα τῆς χώρας, συγκεντρώνει ὅλα τὰ νομικὰ καὶ οὐσιαστικὰ προσόντα καὶ ὅλας τὰς πάσης φύσεως προϋποθέσεις διὰ μίαν ἐπιτυχῆ ἐφαρμογὴν τῆς ἀποκεντρώσεως. Εἰς τὴν ἕδραν τοῦ Νομοῦ ἕκαστον Ὑπουργεῖον ἐκπροσωπεῖται ἀπὸ ἀνώτερον ἢ καὶ ἀνώτατον λειτουργὸν (διευθυντὴς γεωργικῆς ὑπηρεσίας, ἐπιθεωρητὴς δημοσίων ἔργων, διευθυντὴς ὑγείας, ἐπιθεωρητὴς ἐκπαιδεύσεως, οἰκονομικὸς ἐπιθεωρητής, κλπ.). Οἱ δημόσιοι αὐτοὶ λειτουργοί, τὸ ὀλιγώτερον ἰσάξιοι, ἂν μὴ ἀνώτεροι κατ’ ἀξίαν μὲ τοὺς ἐν τῷ κέντρῳ συναδέλφους των, εἰδικώτεροι δὲ εἰς τὰ θέματα τῆς ἁρμοδιότητός των ἀπὸ οἱονδήποτε Νομάρχην, θὰ γίνουν τὰ ἄξια ὄργανα, δι’ ὧν θὰ διοχετευθῇ εἰς τὴν περιφέρειαν ἡ στεῖρα ἐξουσία τοῦ κέντρου, θὰ ἀντικαταστήσουν τὴν γραφειοκρατικὴν ἀρτηριοσκλήρωσιν τοῦ κέντρου μὲ ὑγιᾶ πνοὴν τῆς ὑπαίθρου πρὸς δρᾶσιν καὶ θὰ μεταδώσουν εἰς τοὺς λησμονημένους «ἀπὸ τὶς ἐκλογὲς» πολίτας τὴν πίστιν πρὸς τὴν ἐργασίαν καὶ πρὸς τὸ Κράτος. Εἰς τοὺς δημοσίους τούτους λειτουργοὺς θὰ μεταβιβασθῇ ὁλόκληρος ἡ ἀποφασιστικὴ ἁρμοδιότης τοῦ κέντρου, διατηροῦντος δι’ ἑαυτὸ μόνον τὴν ἀνωτάτην διεύθυνσιν καὶ ἐποπτείαν Ὁ Νομάρχης θὰ ἀσκῇ τὴν ἐποπτείαν καὶ τὸν ἔλεγχον ἐπὶ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Νομοῦ. Ἕνα τοιαύτης, περίπου, μορφῆς σύστημα διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως δὲν πρόκειται νὰ διαταράξῃ οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον, τὴν σημερινὴν διοικητικὴν διάρθρωσιν τῆς Χώρας. Θὰ στηριχθῇ ἐπὶ ὑγιειῶν καὶ στερεῶν θεμελίων. Δὲν θὰ ἀπαιτήσῃ καμμίαν σχεδὸν δαπάνην. Θὰ ἐξασφαλίσῃ διὰ τὸν λαὸν τὴν «διοικητικὴν εὐτυχίαν» καὶ ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν λειτουργίαν τοῦ θεσμοῦ τῆς αὐτοδιοικήσεως, θὰ κατορθώσῃ νὰ ἀναβιβάσῃ τὸ κράτος εἰς τὰς ἀνωτάτας βαθμίδας τῶν εὐνομουμένων Κρατῶν, τῶν ὁποίων μοναδικὸς σκοπὸς εἶναι ἡ εὐτυχία τοῦ λαοῦ των. Ὑπὸ τοιαύτας προϋποθέσεις, φρονῶ, ὅτι οὐσιαστικωτέρᾳ ἐφαρμογὴ συστήματος διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως θὰ ἦτο, χωρὶς νὰ συζητήσωμεν λεπτομερείας, περὶ τοῦ ἐὰν ὑπάρχουν ὑπάλληλοι προϊστάμενοι τῶν ὑπηρεσιῶν, δι’ ὅλας τὰς ὑπηρεσίας, περὶ τοῦ ἐὰν εἶναι ἱκανοὶ ἢ δὲν εἶναι — αὐτὰ εἶναι θέματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξετάσωμεν λεπτομερῶς— νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς ἁρμοδίους προϊσταμένους τῶν ὑπηρεσιῶν τὴν ἀποφασιστικὴν ἐξουσίαν, τὸν δὲ Νομάρχην νὰ τὸν ἔχωμεν ὡς ἐλεγκτὴν καὶ ἐπόπτην τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Νομοῦ ὁ ὁποῖος θὰ ἐλέγχῃ καὶ θὰ ἐποπτεύῃ ἀφ’ ἑνὸς ἐπὶ τῆς καλῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων καὶ ἀφ’ ἑτέρου περὶ τῆς ἱκανότητος καὶ τῆς ἀρτίας ἐμφανίσεως τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Νομοῦ. Βεβαίως, τὸ ἰδεωδέστερον θὰ ἦτο ἡ διοικητικὴ ἀποκέντρωσις νὰ συνυπάρξῃ μὲ τὴν αὐτοδιοίκησιν. Τοῦτο θὰ ἦτο ἡ καλυτέρα λύσις. Ἡ γνώμη μου ἔρχεται βεβαίως εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξαν, ἰδίως οἱ ἀξιότιμοι εἰσηγηταὶ τῆς μειοψηφίας κηρυχθέντες ὑπὲρ τῆς εὐρυτέρας τοῦ Νομοῦ περιφερείας. Δὲν μοῦ εἶναι ὅμως δυνατόν, διὰ νὰ εὐχαριστήσω ἀγαπητοὺς συναδέλφους, νὰ ἀποστῶ τῶν ἀντιλήψεών μου, τὰς ὁποίας ἀπεκόμισα κατόπιν μελέτης καὶ μακρᾶς πείρας. Ἤδη θὰ πρέπει νὰ προσθέσω, ὅτι ἐὰν διετύπωσα τὴν ἰδικήν μου γνώμην, καὶ ἀνέπτυξα ἴδιον σύστημα, σχετικῶς μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα, δὲν τὸ ἔκαμα δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διὰ νὰ δώσω εἰς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἕνα νέον στοιχεῖον τὸ ὁποῖον νὰ μελετήσῃ καὶ νὰ κρίνῃ, προκειμένου νὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν καλυτέραν λύσιν. Διότι τοῦτο εἶναι τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει, ὅλους ὅσοι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Θὰ ἤθελα ἀκόμη νὰ παρακαλέσω, ὅπως κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ θεσμοῦ δοθῇ ἰδιαιτέρα προσοχὴ ἀπὸ τὰς κεντρικὰς ὑπηρεσίας, εἰς τρόπον, ὥστε ὁλοψύχως νὰ ἐπιδοθοῦν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀποκεντρώσεως, χωρὶς νὰ δημιουργηθῇ οὔτε τὸ ἐλάχιστον ἐμπόδιον. Ἴσως τοῦτο νὰ ξενίσῃ τινὰς ἐξ ὑμῶν. Ἀλλὰ ἂν θελήσῃ τὶς νὰ μελετήσῃ καλῶς τὰς γραμμὰς τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ξεχωρίσῃ δύο σημεῖα εἰς τὰ ὁποῖα προσέκρουσε πάντοτε ἡ ἐφαρμογὴ τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἡ πρώτη αἰτία ἦτο ἡ ἔμμονος ἰδέα νὰ μεταβιβάζωνται αἱ ἐξουσίαι εἰς ὑψηλότερα πρόσωπα. Ὑπῆρχεν ὅμως καὶ δευτέρα ἔμμονος ἰδέα ποὺ ἦτο ἡ δυσπιστία τοῦ Κράτους πρὸς τοὺς ἀνωτάτους ὑπαλλήλους τῶν ἐπαρχιῶν, οἵτινες ἂν μή τι ἄλλο, εἶναι τοὐλάχιστον ἴσης ἀξίας πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κέντρου. Ἡ δευτέρα αἰτία, φοβοῦμαι, ὅτι εἶχε τὴν πηγὴν της εἰς κάποιαν ἀντιδικίαν τῶν κεντρικῶν ὑπηρεσιῶν, ἥτις καὶ κατώρθωσε νὰ ἀποκλείσῃ ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ θεσμοῦ. Μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, δὲν ἔχομεν καὶ τόσον βασικῶς σπουδαίας διαφορὰς ἀφοῦ εἰς τὸ σχέδιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπάρχει διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐντολῇ τοῦ Νομάρχου δύνανται νὰ ἐπιλύωνται κατὰ τρόπον ἀποφασιστικὸν ὡρισμένα ἢ καὶ ὅλα τὰ θέματα ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων προϊσταμένων τῶν ὑπηρεσιῶν. Καὶ αὐτὴ ἡ διάταξις δὲν εἶναι τυχαία, ἀλλὰ εἶναι ἀπόρροια πραγματικῆς ἀνάγκης, ἡ ὁποία ἀφ’ ἑνὸς θέλει νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ κενὰ τῆς γνώσεως τῶν Νομαρχῶν ἐν δεδομένῃ στιγμῇ καὶ ἀφ’ ἑτέρου θέλει νὰ υἱοθετήσῃ κάποιαν ἀναγνώρισιν τῆς ἀξίας τῶν ὑπηρεσιακῶν προϊσταμένων. Πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον σημαίνει, ὅτι ὁ κ. ὑπουργός, ἔχει διορατικότητα —διότι ἐμφανίζεται ὁ κ. Νικολίτσας, ὅτι ἔχει καὶ διοικητικὴν πεῖραν, τὴν ὁποίαν ἀναγνωρίζω καὶ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἐφανταζόμουν, τόσον μεγάλην—. Εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν ἐναπόκειται νὰ κρίνῃ ἐπὶ τῆς τελικῆς διατυπώσεως τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν θὰ ὑπεισέλθω εἰς τὰς καθ’ ἕκαστον διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, οὔτε θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ ἄλλων ἐπουσιωδῶν θεμάτων. Ἔχω ὅμως, ὑπ’ ὄψιν μου μερικὰς γενικὰς διατάξεις καὶ ἤθελα νὰ διατυπώσω τὴν γνώμην μου διά τινας ἐξ αὐτῶν. Παραδείγματος χάριν: Τὸ ἄρθρον 9 τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν προϋπολογισμόν. Εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς φαίνεται καὶ δυσνόητον τὸ περιεχόμενόν του καὶ δύσκολος ἡ ἐφαρμογή του. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφανθῇ κανεὶς ἀμέσως περὶ τίνος προϋπολογισμοῦ πρόκειται. Πρόκειται περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Νομοῦ ἢ περὶ συγκεντρώσεως πληροφοριῶν ἐπὶ τοῦ γενικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, αἱ ὁποῖαι θὰ διαβιβάζωνται μέσῳ τοῦ Νομάρχου εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον. Διότι, ἐὰν πρόκειται περὶ τοῦ δευτέρου, δὲν βλέπω διὰ τίνα λόγον θέλομεν νὰ διπλασιάσωμεν τὴν ἤδη γενομένην ἐργασίαν ὑπὸ τῶν ὑπαλλήλων. Ἐὰν ὅμως πρόκειται περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ αὐτοδιοικουμένου Νομοῦ, τότε τὸ πρᾶγμα θὰ κριθῇ ἄλλως. Θὰ ἤθελα νὰ μᾶς διευκρινήσῃ ὁ κ. ὑπουργός, τὸ σημεῖον τοῦτο.

§181Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Τὸ ἄρθρον 9 συνετάγη ἀπὸ τὸν τότε ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν κ. Παπαγιάννην, ἐν συνεννοήσει μὲ ὅλας τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Γεν. Λογιστηρίου καὶ ἐν συνεργασίᾳ μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐπέμεινεν, ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὴν τοιαύτην διατύπωσιν καὶ πραγματικῶς ἐξενίσθημεν καὶ ἡμεῖς μὲ τὴν τοιαύτην διατύπωσιν, διότι δὲν βλέπομεν ποῖος ὁ λόγος νὰ ἀναγραφοῦν ὅλαι αἱ δαπάναι καὶ ὅλαι αἱ εἰσπράξεις τοῦ Νομοῦ, δεδομένου, ὅτι ὁ τελικὸς προϋπολογισμὸς θὰ ὡρίζετο κατὰ τὰ ὁριζόμενα κατωτέρω. Ἀλλά, ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Παπαγιάννης ἐπέμεινεν ἀνενδότως διὰ νὰ προπαρασκευάσῃ καὶ τοὺς ὑπαλλήλους διὰ τὸν δεύτερον βαθμὸν αὐτοδιοικήσεως, διὰ νὰ προπαρασκευάσῃ καὶ ὡρισμένα πράγματα, τὰ ὁποῖα θὰ τοὺς ἦσαν χρήσιμα εἰς τὸ Γεν. Λογιστήριον. Ἐφ’ ὅσον τὸ πρᾶγμα εἶχε τοιαύτην μορφήν, ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς, διότι τὸ Γεν. Λογιστήριον ἀνενδότως ἐζήτει τοῦτο, ἡμεῖς, ἐφ’ ὅσον ἐπετυγχάνομεν ἐκεῖνο ποὺ ἐπεδιώκαμεν, ἐδέχθημεν τὴν τοιαύτην διατύπωσιν κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον τὸ Γεν. Λογιστήριον ἐνόμιζεν ἀναγκαῖον.

§182Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντελήφθην ὅτι κάτι τέτοιο θὰ συνέβαινεν, ἀλλὰ ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἰς τὸ νομοσχέδιον φοβοῦμαι, ὅτι θὰ σᾶς δημιουργήσῃ δυσχερείας ἐὰν θελήσητε νὰ τὸ ἐφαρμόσητε. Διότι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι πρόκειται μᾶλλον περὶ ἀφηρημένων ἐννοιῶν. Πάντως θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ πιστεύω καὶ πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ θὰ σᾶς φέρῃ δυσχερείας καὶ θὰ σᾶς δημιουργήσῃ ἐμπλοκὴν μεταξὺ τῶν ἐννοιῶν αὐτοδιοικήσεως καὶ ἀποκεντρώσεως. Ἐὰν μοῦ ἐπιτρέψητε ἀκόμη νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου μὲ ὅλην τὴν ἐκτίμησιν, καὶ τὴν ἀγάπην ποὺ σᾶς ἔχω, θὰ συνιστοῦσα τὸ ἄρθρον αὐτὸ νὰ τὸ ἀπαλείψετε ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον ἢ νὰ καθορίσετε τὴν ἐφαρμογήν του διὰ Β. Διαταγμάτων.

§183Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Μολονότι ὅταν θὰ ὁμιλήσω θὰ σᾶς εἴπω, κατὰ ποῖον τρόπον θὰ συντάσσεται ὁ προϋπολογισμὸς διότι καὶ εἰς τὰ ἄρθρα, τὰ ὁποῖα κατωτέρω ἀναγράφονται, αὐτὸ γίνεται καταφανές, ἀλλὰ χρειάζεται ἀκριβῆ μελέτην τοῦτο. Θέλω λοιπόν, νὰ σᾶς εἴπω, τοῦτο, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς θὰ εἶναι ἕνας ἐνδεικτικὸς προϋπολογισμός, ὁ τελικὸς προϋπολογισμός, θὰ ἔχῃ ἀξίαν. Δεδομένου, ὅτι τὰ ἔξοδα καὶ τὰ ἔσοδα δὲν προέρχονται ἐκ τοῦ Νομοῦ, ἀλλὰ ἐκ τοῦ γενικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, θὰ εἶναι ἕνας ἐνδεικτικὸς προϋπολογισμός, τὶ περίπου νομίζουν αὐτοὶ ποὺ εἶναι εἰς τὸν Νομόν, ὅτι ἀπολύτως χρειάζονται. Κατόπιν, ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς μεριζόμενος κατὰ Ὑπουργεῖον θὰ ἀποστέλλεται εἰς ἕκαστον Ὑπουργεῖον κατὰ ὕλην, ὅτε ἔχει ὁλοκληρωθῆ εἰς τὸ Γεν. Λογιστήριον, τὸ ὁποῖον θὰ κατανέμῃ τὸν νέον προϋπολογισμόν, θὰ δώσῃ ἕνα Α ποσὸν διὰ τὸ Α Ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον θὰ τὸ κατανείμῃ κατὰ Νομόν. Αὐτὸς ὁ τελικὸς προϋπολογισμὸς ἐγκρινόμενος πλέον ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργόν, θὰ ἀναγράφεται κεχωρισμένως κατὰ Νομόν, καὶ αὐτὸ θὰ ἀποτελῇ τὸ κονδύλιον τῶν ἐξόδων. Ὅταν τὸ κονδύλιον τῶν ἐξόδων θὰ ἐπανέρχεται εἰς τὸν Νομόν, τότε θὰ συνέρχεται τὸ Νομαρχιακὸν Συμβούλιον ἵνα βάσει δεδομένων καὶ ὡρισμένων ποσῶν κατανείμῃ κατὰ χρησιμότητα τὰ κονδύλια τοῦ προϋπολογισμοῦ αὐτοῦ. Π.χ. ἐὰν ζητοῦν διὰ νὰ ἱδρύσουν 50 σχολεῖα καὶ ὁ κεντρικὸς προϋπολογισμὸς δὲν ἀνταποκρίνεται διὰ τὸ ποσὸν αὐτὸ παρὰ μόνον διὰ 10 σχολεῖα, θὰ συνέλθῃ τὸ Συμβούλιον καὶ θὰ κατανείμῃ τὰ ποσὰ αὐτὰ καὶ θὰ εἴπῃ ποῖα εἶναι τὰ σχολεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα νὰ γίνουν, τὰ μᾶλλον ἀναγκαιότερα. Αὐτὰ πλέον θὰ ἐκτελεσθοῦν μὲ τὸ σύστημα ποὺ λέγει κατωτέρω, δι’ ἐπιτροπικῶν ἐνταλμάτων.

§184Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντιλαμβάνομαι, κ. ὑπουργὲ τὴν ἐπιθυμίαν σας ὅπως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀποβῇ ταχέως νόμος τοῦ Κράτους καὶ προπομπὸς τῆς αὐτοδιοικήσεως. Πρέπει ὅμως νὰ σᾶς τονίσω πῶς ἔχουν τὰ πράγματα. Κατόπιν ἑνὸς συστήματος τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἡ ἐντολὴ τῶν δαπανῶν ἐγίνετο χωριστὰ ὡς πρὸς τὰς παγίας δαπάνας καὶ χωριστὰ ὡς πρὸς τὰς ἄλλας. Τὰς παγίας δαπάνας τὰς ἐντέλλονται οἱ προϊστάμενοι τῶν κατὰ τόπους ὑπηρεσιῶν, οἱ Νομάρχαι ὡς δευτερεύοντες διατάκται εἶχον καταργηθῇ εἰς δὲ τοὺς Γενικοὺς Διοικητὰς μεταβιβάζονται πιστώσεις διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν ἐλαχίστων δαπανῶν, π.χ. ὁδοιπορικῶν, ἐξόδων νοσηλείας, ἐπισκευὰς κτιρίων κλπ. Ἀλλὰ γενικώτερον ὅσον ἀφορᾷ τὴν συγκέντρωσιν τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους ἁρμόδιοι εἶναι οἱ οἰκονομικοὶ ἔφοροι, οἱ ὁποῖοι συγκεντρώνουν καὶ κατατάσουν τὰ στοιχεῖα καὶ τὰ ὑποβάλλουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἐνῶ τὰ καθ’ ἕκαστα Ὑπουργεῖα ἀσχολοῦνται μὲ τὴν κατάστρωσιν τῶν δαπανῶν. Θὰ σᾶς παρεκάλουν λοιπὸν μὲ τὸν πόνον ποὺ ἔχω διὰ τὴν καλὴν ἔκβασιν τοῦ νομοσχεδίου σας ὅπως τεθῇ διάταξις δυνάμει τῆς ὁποίας τὸ ἄρθρον 9 νὰ ἐφαρμόζεται ὅταν πρέπει διὰ διατάγματος.

§185Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριε συνάδελφε διατυπώσατε τὴν παρατήρησίν σας διὰ νὰ τὴν μελετήσω.

§186Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῶν αἱρετῶν συμβούλων τοῦ ἄρθρου 10 ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀναμίξωμεν τοὺς αἱρετοὺς τῆς αὐτοδιοικήσεως μὲ τὸν θεσμὸν τῆς ἀποκεντρώσεως. Ἄλλως τε καὶ μὲ τὸν τρόπον ποὺ γίνεται ἡ ἐκλογὴ τῶν αἱρετῶν, εἶναι suis generis. Τὸ ἰδανικὸν θὰ ἦτο διὰ καθολικῆς ψηφοφορίας νὰ ἐκλέγωνται οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Νομοῦ καὶ μὲ τεχνικὸν συμβούλιον συγκροτούμενον ἀπὸ τοὺς προϊσταμένους τῶν Νομῶν νὰ ἀποτελοῦν ἕνα εἶδος Βουλῆς τοῦ Νομοῦ, οὕτως ὥστε νὰ δυνηθοῦν νὰ ἐπιτελέσουν τὸ πᾶν. Μόνον διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ, κατὰ τὴν ἰδικήν μου πάντοτε γνώμην, θὰ ἠδύνατο νὰ μεταβάλωμεν τὸν Νομὸν εἰς ἕνα παράδεισον ποὺ θὰ ἔφθανε νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τὸν λαὸν τοῦ Νομοῦ τὴν διοικητικὴν εὐτυχίαν. Ἔχω διατυπώσει κατὰ τὸ παρελθὸν τὰς γνώμας μου δημοσίᾳ καὶ θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ τὰς σεβασθῶ καὶ σήμερον. Εἰς ἕνα ἄλλο σημεῖον θὰ διατυπώσω τὰς ἐπιφυλάξεις μου. Ἔχετε καὶ σεῖς κ. ὑπουργέ, τὴν ἀντίληψιν ὅτι ὁ Νομάρχης πρέπει νὰ εἶναι ὁ ἔμπιστος τοῦ κυβερνῶντος κόμματος. Ἐγὼ προσωπικῶς πιστεύω ὅτι τοιοῦτοι δεσμοὶ δὲν ἐφαρμόζονται μὲ Νομάρχας τοῦ κόμματος. Ὁ θεσμὸς τῆς ἀποκεντρώσεως εἶναι ἱερὸς καὶ πρέπει νὰ μείνῃ ἀμόλυντος. Μόνον ὁ μόνιμος Νομάρχης τοῦ Κράτους δύναται νὰ ἐφαρμόσῃ ἀδιαβλήτως τοιαύτης σημασίας θεσμούς. Καὶ διὰ νὰ τελειώσω. Ἐπισυνάπτεται εἰς τὸ νομοσχέδιον ἡ ἔκθεσις τοῦ Α.Σ.Δ.Υ. καὶ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Ἡ ἔκθεσις τοῦ Α.Σ.Δ.Υ. εἶναι τυπική. Ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἡ ὁποία ὤφειλε νὰ μᾶς προσδιορίζῃ τὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, μᾶς δίδει ὁριστικοὺς ἀριθμοὺς καὶ ἀορίστους. Νομίζω, ὅτι καὶ τὴν μελλοντικὴν ἐπιβάρυνσιν ἔπρεπε νὰ προσδιορίσῃ κατὰ προσέγγισιν. Τέλος, εἰς τὴν εἰδικὴν ἔκθεσιν τῶν δύο ὑπουργῶν, ἡ ὁποία κατὰ τὸ Σύνταγμα πρέπει νὰ συνοδεύῃ κάθε νομοσχέδιον προκαλοῦν δαπάνην, προσδιορίζει τὰς πηγὰς τῶν ἐσόδων ἔχω νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς: Εἰς τὴν ἔκθεσιν αὐτήν, κ. ὑπουργέ, λέγετε ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ καλύψῃ τὰς δαπάνας, εἶναι τὸ ἀποθεματικόν. Γνωρίζετε πόσην ἐκτίμησιν σᾶς ἔχω καὶ πόσον ἐπίσης ἐκτιμῶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν κ. Εὐταξίαν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ὅμως νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ διατύπωσις αὐτή. Ἡ ἔννοια τοῦ Συντάγματος εἶναι ἄλλη καὶ ὁ προορισμὸς τοῦ ἀποθεματικοῦ εἶναι ἄλλος. Τὰ ποσὰ πρὸς ἀναπλήρωσιν τῶν ἐγγεγραμμένων πιστώσεων καὶ ἡ ἐγγραφὴ εἰς τὸ ἔκτακτον ἀποθεματικὸν εἰδικῶν πιστώσεων, ἔχουν ἄλλον σκοπόν. Τὸ Σύνταγμα ἀξιοῖ τὴν ὑπόδειξιν νέας πηγῆς ἐσόδων.

§187Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐννοεῖτε τὸ σημεῖον τῆς ἐκθέσεως τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὰ 4 ἑκατομμύρια;

§188Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Ἀναφέρομαι εἰς τὴν εἰδικὴν ἔκθεσιν τῶν δύο ὑπουργῶν ποὺ ἐπιτάσσει τὸ Σύνταγμα.

§189Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἡ ἔκθεσις λέγει τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). Εἶναι δαπάναι καλυπτόμεναι διὰ τὸν χρόνον αὐτόν.

§190Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντιλαμβάνομαι, κ. ὑπουργέ, πῶς ἔγινε τὸ πρᾶγμα. Καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς, λόγῳ τῆς πείρας μου, σᾶς λέγω αὐτὰ τὰ πράγματα.

§191Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψει του τὴν δαπάνην ποὺ θὰ προκύψῃ, ἔκαμεν αὐτό, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνεται εἰς τὴν Εἰσηγητικὴν Ἔκθεσιν.

§192Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, κ. ὑπουργέ, ἐὰν τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ἔκαμεν αὐτό, ἔπρεπε νὰ τὸ ἀνακαλέσητε εἰς τὴν τάξιν.

§193Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Τὶ ἔπρεπε νὰ κάμῃ;

§194Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ὑποδείξῃ πόρους καὶ ὄχι νὰ μᾶς ὁμιλῇ περὶ ἀποθεματικοῦ. Δὲν ἔχω τὴν ἐπιθυμίαν νὰ κάμω παρατηρήσεις διὰ τοὺς ἁρμοδίους τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ παλαιοὺς μου συναδέλφους, ἀλλὰ δὲν μοῦ ἐπιτρέπεται νὰ ἀφήσω ἀπαρατήρητα καὶ τοιαῦτα πράγματα.

§195Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ἀπέδωσε.

§196Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι καὶ ἐγὼ μαζὶ μὲ τοὺς ἄλλους συναδέλφους μου, ἔπραξα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ πράττῃ οἱοσδήποτε ὑπεύθυνος δημόσιος λειτουργός. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον. Ἀρκετὰ σᾶς ἐκούρασα. Πάντως εἶμαι πάντοτε εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, διὰ τὴν παροχὴν ἢ συνδρομῆς ἢ γνώμης. (Χειροκροτήματα).

§197Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Εἶναι πάντοτε ἀξιόλογος καὶ σᾶς εὐχαριστῶ.

§198ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινεῖ ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§200ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συνέχεια τῆς αʹ συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως», ἀναβάλλεται. Συνενέσει τῆς Βουλῆς, λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 11.55′ μ.μ.)