1955.02.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 52α

Πέμπτη 24 Φεβρουαρίου 1955

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.45 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Κ. Γιαννούσης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Κ. ΓΙΑΝΝΟΥΣΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκελεστάθης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Α. ΓΚΕΛΕΣΤΑΘΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Βόλου κ. Π. Σταμούλης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Βόλου, ζητοῦντος προστασίαν τῆς ἐπαρχιακῆς βιομηχανίας, περιελθούσης εἰς τοιαύτην δεινὴν οἰκονομικὴν θέσιν, ὥστε ν’ ἀντιμετωπίζεται ἡ περίπτωσις διακοπῆς τῆς λειτουργίας τῶν ἐπαρχιακῶν ἐργοστασίων. Ὁ βουλευτὴς Κορινθίας κ. Γ. Παμπούκας καταθέτει ἀναφορὰν 318 κατοίκων Κορίνθου Νεοημερολογιτῶν διαμαρτυρομένων κατὰ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐλευθέρας ἀσκήσεως τῶν θρησκευτικῶν καθηκόντων τῶν παλαιοημερολογιτῶν, μεθ’ ὧν διάγουν ἐν τῇ αὐτῇ κοινωνίᾳ ἁρμονικῶς. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Πινάτσης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Τοπικῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων Δράμας ζητούσης ὅπως παραχωρηθῇ ὑπὸ τῆς ΔΕΗ τὸ δικαίωμα τῆς ἀναλήψεως καὶ διαθέσεως τοῦ ρεύματος εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας, ὑποχρεουμένων τούτων νὰ ἐξοφλήσωσι τὰ πρὸς τὴν ΔΕΗ χρέη των καὶ τὰ ἐν γένει ἔξοδα ἐγκαταστάσεως γραμμῶν κλπ. διὰ τοκοχρεωλυτικῶν δόσεων τῇ ἐγγυήσει τοῦ Κράτους. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Πινάτσης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Συνοικισμοῦ Συκιᾶς Κοινότητος Μετάλλων Σερρῶν, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ εἰσέτι διανομὴν τοῦ ἀγροκτήματός των καὶ ζητούντων ἄμεσον διανομὴν αὐτοῦ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Πινάτσης καταθέτει ἀναφορὰν Ἀστέγων Παλαιῶν Προσφύγων τῆς Μικρασιατικῆς καταστροφῆς κατοίκων Δράμας, ζητούντων ἐπέκτασιν τοῦ προγράμματος στεγάσεως τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας καὶ εἰς τὴν Δράμαν καὶ ἀνέγερσιν πολυκατοικιῶν διὰ τοὺς πρόσφυγας ἀστέγους κλπ. Ὁ βουλευτὴς Καρυστίας κ. Κ. Μπακόλλας καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Προέδρων Κοινοτήτων καὶ τῶν κατοίκων Ἀμφιθέας καὶ Βούνων Εὐβοίας, ζητούντων, ὅπως ἡ ὁδὸς Χαλκίδος–Στενῆς διέλθῃ καὶ διὰ τῶν Κοινοτήτων Καθενῶν, Ἀμφιθέας καὶ Βούνων πρὸς καλυτέραν ἐξυπηρέτησιν τῶν κατοίκων τῶν ἐν λόγῳ χωρίων. Ὁ βουλευτὴς Ναυπακτίας κ. Ι. Ἰντζὲς καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Συντονιστικῆς Ἐπιτροπῆς ἔργου ἀρδεύσεως καὶ ὑδρεύσεως Ξηρομέρου, ζητούσης τὴν λῆψιν Νομοθετικοῦ μέτρου διὰ τὴν ἀπαλλαγὴν ἐκ τοῦ χαρτοσήμου τῶν συναφθεισῶν καὶ συναφθησομένων δανείων ὑπὸ τοῦ Εἰδικοῦ Ταμείου Ὑδρεύσεως Ξηρομέρου. Ὁ βουλευτὴς Παρνασσίδος κ. Α. Γκελεστάθης, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν Παρνασσίδος διαμαρτυρομένου διὰ μελετωμένην ἄρσιν τοῦ Ἐνοικιοστασίου εἰς κωμοπόλεις κάτω τῶν 3.000 κατοίκων. Ὁ βουλευτὴς Λέσβου κ. Ν. Μαλλιάκας, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Συν)σμῶν Λέσβου, διαμαρτυρομένης κατὰ τῶν Κυβερνητικῶν συμπιεστικῶν μέτρων ἅτινα ἠλάττωσαν τὴν τιμὴν τοῦ ἐλαίου καὶ ζητούσης λῆψιν προστατευτικῶν μέτρων, κατάργησιν τριδράχμου εἰσφορᾶς, παρέμβασιν Τραπέζης, πιστοδότησιν Τραπεζῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Πέλλης κ. Β. Μουράτογλου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Συλλόγου 250 οἰκογενειῶν Ρώσων Προσφύγων πόλεως Γιαννιτσῶν, ζητοῦντος τροποποίησιν τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας ἐπὶ τῷ τέλει ὅπως ὁ κάτοχος γεωργικοῦ κλήρου ἐκτάσεως 30 στρεμμάτων, μὴ δικαιοῦται ἑτέρου τοιούτου προερχομένου ἐκ κληρονομίας, ἀλλ’ οὗτος νὰ διατίθεται πρὸς ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν. Ὁ βουλευτὴς Χαλκιδικῆς κ. Ι. Λαμπρόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημητρίου Τσιούλου, κατοίκου Μεγάλης Παναγίας Χαλκιδικῆς, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μὴ ἀπόδοσιν τῶν προπολεμικῶν καταθέσεων παρὰ τῇ Ἀγροτικῇ Τραπέζῃ, ὡς τοῦτο ἔγινε διὰ τὰς καταθέσεις τῶν Ταχυδρομικῶν Ταμιευτηρίων. Οἱ γονεῖς καὶ κηδεμόνες μαθητῶν γυμνασίων Δομοκοῦ, Χανίων, Ἐμπορικῆς Σχολῆς ἀρρένων καὶ Πρώτου γυμνασίου θηλέων Θεσσαλονίκης, ζητοῦν ταχεῖαν ἐπίλυσιν τῶν αἰτημάτων τῶν λειτουργῶν Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Ὁ Διδασκαλικὸς Σύλλογος Καρυστίας καὶ οἱ Πρόεδροι Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματιῶν καὶ Πολυτέκνων Ναυπάκτου, ζητοῦν ἐπίλυσιν τοῦ μισθολογικοῦ ζητήματος τῶν διδασκάλων, δι’ οἰκονομικῆς ἐξισώσεως αὐτῶν πρὸς τοὺς λοιποὺς ὑπαλλήλους κλπ. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Λαρίσης ζητεῖ ματαίωσιν τῆς μελετωμένης ἀποσπάσεως τῆς Κοινότητος Ριζομύλου ἐκ τῆς ἐπαρχίας Λαρίσης καὶ διοικητικὴν ὑπαγωγὴν εἰς τὸν Νομὸν Λαρίσης τῶν Κοινοτήτων Στεφανοβικείου καὶ Πλαταμῶνος, ἐκκλησιαστικὴν ἀπόσπασιν τῆς Μητροπόλεως Δημητριάδος καὶ ὑπαγωγὴν τῆς ἐπαρχίας Ἁγυιᾶς εἰς Μητρόπολιν Λαρίσης κλπ. Τὸ Ἐργατοϋπαλληλικὸν Κέντρον Καβάλας, ζητεῖ ἄμεσον ἔναρξιν ἐκτελέσεως διαφόρων ἔργων κοινῆς ὠφελείας (λιμενικῶν, ὁδοποιΐας, δημοτικῶν κλπ.), πρὸς ἀνακούφισιν τῶν ἀνέργων, χορήγησιν εἰς αὐτοὺς 25 ἡμερησίων ἐπιδομάτων ἀνεργίας κατὰ μῆνα κλπ. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Βιοτεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου Θεσσαλονίκης, διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐξαίρεσιν τῆς Θεσσαλονίκης ἐκ τῆς προστασίας ἐπαρχιακῆς βιομηχανίας καὶ ζητεῖ ματαίωσιν τῆς ἐξαιρέσεως ταύτης καὶ ἴσην μεταχείρισιν τῆς Θεσσαλονίκης πρὸς τὰς Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος καὶ αἱ λοιπαὶ Ὀργανώσεις καὶ Σωματεῖα Κρεσταίνων, ζητοῦν ἐπίλυσιν τῶν αἰτημάτων τῶν λειτουργῶν Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Ὁ βουλευτὴς Βόλου κ. Π. Σταμούλης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ὁμοσπονδίας τῶν Συνταξιούχων ΙΚΑ, ζητούσης αὔξησιν τῶν συντάξεων κατὰ 30%, ἐξίσωσιν τῶν συντάξεων τῶν συγχωνευθέντων εἰς τὸ ΙΚΑ Ταμείων, μὲ τὰς τοῦ ΙΚΑ, ἐπαναχορήγησιν διακοπεισῶν τοιούτων κλπ. Οἱ βουλευταὶ Βερροίας κ.κ. Κ. Χατζηγρηγοριάδης καὶ Δ. Χατζηδημητρίου καὶ Βόλου κ. Κ. Σαμαρᾶς, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Γεωργικοῦ Πιστωτικοῦ Συν)σμοῦ Ναούσης, ζητοῦντος ἀπαγόρευσιν εἰσαγωγῆς μπανάνας ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ λῆψιν μέτρων ἐξαγωγῆς μήλων εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ὁ βουλευτὴς Βόλου κ. Π. Σταμούλης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ἐπαγγελματιῶν Ἰδιοκτητῶν Φορτηγῶν Αὐτοκινήτων Βόλου, ζητοῦντος μὴ ἔκδοσιν νέων ἀδειῶν κυκλοφορίας φορτηγῶν αὐτοκινήτων. Οἱ βουλευταὶ Πειραιῶς κ. κ. Γ. Τζατζάνης καὶ Α. Βουλόδημος, καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Συνοικιακῶν Κουρείων καὶ Κομμωτηρίων Πειραιῶς, ζητούσης ὅπως εἰς τὸ ἄνοιγμα τῆς Κυριακῆς συμπεριληφθοῦν καὶ αἱ συνοικίαι τοῦ Πειραιῶς ἀπὸ τῆς Δραπετσῶνος–Λιπασμάτων– Ταμπουρίων–Καμινίων–Ἀμφιάλης κλπ. Ὁ Σύλλογος Ἀγωνιστῶν Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως Περιφερείας Φιλιατῶν καὶ οἱ Ἀγωνισταὶ Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως Λευκάδος, ζητοῦν ταχεῖαν ψήφισιν τοῦ κατατεθέντος νομοσχεδίου περὶ ἀναγνωρίσεως τοῦ ἀγῶνος ὡς συνεπείας τοῦ πολέμου 1940, ἐξομοίωσιν τῶν θυμάτων καὶ ἀναπήρων πρὸς τοιούτους πολέμου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Π. Βουδούρης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τοῦ Συν)σμοῦ Ἐξαγορᾶς Γαιῶν Ἄνω Ἁγιάννη Πιερίας, ζητοῦντος ὁριστικὴν παραχώρησιν τοῦ ⅕ ἐξ ἀδιαιρέτου μεριδίου τοῦ Δημοσίου, ἐπὶ τοῦ κτήματός των, πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων κλπ. Οἱ μαθηταὶ καὶ μαθήτριαι τοῦ Πανορμιτείου Γυμνασίου Σύμης, διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ ἀναγνώρισιν παρὰ τοῦ ΟΗΕ τοῦ δικαιώματος αὐτοδιαθέσεως τῆς Κύπρου καὶ ζητοῦν ταχεῖαν ἕνωσιν αὐτῆς μετὰ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ι. Μαυριδόγλου διὰ τηλεγραφήματός του συνηγορεῖ ὑπὲρ ἱκανοποιήσεως τῶν αἰτημάτων τῶν λειτουργῶν Μέσης Ἐκπαιδεύσεως κλπ. Ἀπαντήσεις τῶν διαφόρων Ὑπουργείων ἐπὶ ἐρωτήσεων κ. κ. βουλευτῶν: Ι. Ὑπουργείου Γεωργίας. Α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Κυριάκου. Ἐπὶ τῆς ὡς ἄνω ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Σερρῶν κ. Δ. Κυριάκου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ θέσωμεν ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν τὰς κάτωθι ἡμετέρας ἀπόψεις: 1. Πράγματι, ἡ ἰσοπέδωσις τῶν ἀρδευομένων ἐκτάσεων ἀποτελεῖ ἀπαραίτητον προϋπόθεσιν διὰ τὴν πλήρη ἀξιοποίησιν τοῦ ὕδατος καὶ τὴν αὔξησιν τῆς ἀποδόσεως τῶν ἀγρῶν, ἡ δὲ ὁμαδικὴ ἐκτέλεσις τῶν ἰσοπεδώσεων διὰ μηχανικῶν μέσων τῶν ἡμετέρων Ὑπηρεσιῶν, συντελεῖ εἰς τὴν σημαντικὴν μείωσιν τοῦ κόστους αὐτῶν. 2. Οἱ γεωργοί μας τῇ ὑποδείξει καὶ τῶν γεωπόνων τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας καὶ τῆς ΑΤΕ, ἔχουν κατανοήσει πλήρως τὴν σημασίαν τῆς ἰσοπεδώσεως τῶν ἀγρῶν των, καὶ δὴ τῶν ἀρδευομένων τοιούτων, ὥστε νὰ μὴ παρίσταται ἀνάγκη ἐφαρμογῆς μέτρων πειθαναγκασμοῦ αὐτῶν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τούτων, προβλεπομένων ἄλλως τε ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ Α. Ν. 813)37 «περὶ ἐντατικῆς καλλιεργείας». 3. Ἡ εἰς μεγάλην κλίμακα ἐφαρμογὴ τῶν ἰσοπεδώσεων προσκόπτει κυρίως εἰς τὸ ὑψηλὸν κόστος ἐκτελέσεων αὐτῶν, κυμαινόμενον ἀπὸ 100–300 δρχ. κατὰ στρέμμα, ἐνίοτε δὲ καὶ ὑψηλότερον (ὁσάκις αἱ ἐκτάσεις παρουσιάζουν σοβαρὰς ἀνωμαλίας), οἱ δὲ γεωργοὶ δὲν διαθέτουν πρὸς ἐπένδυσιν τόσον σημαντικὰ κεφάλαια. 4. Πρὸς ἀντιμετώπισιν τοῦ ζητήματος τούτου τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἔλαβε κατὰ τὸ παρελθὸν τὰ ἀκόλουθα μέτρα: α) Ἐμερίμνησε διὰ τὸν ἐφοδιασμὸν τῶν Ὑπηρεσιῶν Μηχανικῆς Καλλιεργείας διὰ καταλλήλων ἰσοπεδωτικῶν μηχανημάτων, ἅτινα ὑποβιβάζουν τὸ κόστος τῆς ἰσοπεδώσεως. β) Ἐχορηγήθησαν εἰς τὴν ΑΤΕ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη εἰδικαὶ πιστώσεις ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ Δημοσίων Ἐπενδύσεων, διὰ τὴν παροχὴν εἰς τοὺς γεωργοὺς μεσοπροθέσμων δανείων διὰ τὴν ἐκτέλεσιν πάσης φύσεως ἐγγειοβελτιωτικῶν ἐργασιῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἰσοπεδώσεις. γ) Ἐπεχορήγησε κατὰ τὸ παρελθὸν τὰς ἰσοπεδώσεις διὰ κεφαλαίων τῆς Ἀμερικανικῆς Βοηθείας μέχρι ποσοστοῦ 30% ἐπὶ τῆς δαπάνης ἐκτελέσεώς των, βάσει τῆς ὑπ’ ἀριθ. 40 συμβάσεως μετὰ τῆς ΑΔΟΣ. καὶ δ) Εἰς τὴν δαπάνην ὡρισμένων ἀρδευτικῶν ἔργων ἐκτελεσθέντων διὰ κεφαλαίων τῆς Ἀμερικανικῆς Βοηθείας περιέλαβε καὶ τὰς ἀπαιτηθείσας δαπάνας δι’ ἰσοπεδώσεις τῶν ὑπὸ ἄρδευσιν ἐκτάσεων. 5. Ἡ ὑποδεικνυομένη θέσπισις μέτρων ὑποχρεωτικῆς χρηματοδοτήσεως τῶν ἰσοπεδώσεων μέσῳ τῆς Α.Τ.Ε. δὲν εἶναι δυνατή, διότι: α) Τὰ ἀπαιτούμενα κεφάλαια διὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον, λόγῳ τοῦ μεγέθους τῶν πρὸς ἰσοπέδωσιν ἐκτάσεων καὶ τοῦ μεγάλου κατὰ στρέμμα κόστους τῶν σχετικῶν ἐργασιῶν, εἶναι σημαντικώτατα μὴ δυνάμενα νὰ χορηγηθοῦν ὑπὸ τοῦ Κράτους. β) Πολλοὶ γεωργοὶ εἰς ἃς περιπτώσεις τὸ κόστος ἰσοπεδώσεως τῶν ἀγρῶν των εἶναι ὑψηλόν, δὲν θὰ ἐδέχοντο νὰ δανεισθοῦν ἐπωμιζόμενοι ὁλόκληρον τὸ βάρος ἐξοφλήσεως τῆς δαπάνης ἰσοπεδώσεως. 6. Τὰ μέτρα ἅτινα τὸ ἡμέτερον Ὑπουργεῖον σκοπεῖ νὰ λάβῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου θέματος εἶναι τὰ ἀκόλουθα: α) Ἐν συνεννοήσει μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ θὰ παρέχωνται κατ’ ἔτος εἰς τὴν Α.Τ.Ε. εἰδικαὶ πιστώσεις καὶ ἐντὸς τῶν δυνατοτήτων τοῦ προϋπολογισμοῦ, διὰ τὴν χορήγησιν μεσοπροθέσμων δανείων εἰς τοὺς ἐπιθυμοῦντας νὰ ἐκτελέσουν ἰσοπεδώσεις τῶν ἀγρῶν των γεωργούς. β) Θὰ ἐπιδιώξῃ ὅπως αἱ ἐργασίαι ἰσοπεδώσεως τῶν ἀγρῶν, εἰς ἃς περιπτώσεις τοῦτο εἶναι ὑψηλὸν, οἱ δὲ ἐνδιαφερόμενοι δὲν δύνανται νὰ ἐπιβαρυνθοῦν μὲ ὁλόκληρον τὴν δαπάνην ἐπιχορηγηθοῦν κατὰ ποσοστὸν μέχρι 30% τοῦ κόστους τῆς διαφορᾶς καταβαλλομένης ὑπὸ τοῦ Κράτους. γ) Θὰ συνεχίσῃ διὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν του τὴν διαφώτισιν τῶν γεωργῶν ἐπὶ τῆς σκοπιμότητος καὶ ὠφελιμότητος τῆς ἰσοπεδώσεως τῶν ἀγρῶν των, οὕτως ὥστε οὗτοι νὰ ἐκτελοῦν εἰς μεγαλυτέραν κλίμακα τὰς ἐργασίας ταύτας καὶ νὰ ἀναλαμβάνουν μὲ μεγαλυτέραν προθυμίαν τὴν σχετικὴν δαπάνην. Ἐν Ἀθήναις τῇ 22 Φεβρουαρίου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ

Β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Παμπούκα. Ἐπὶ τοῦ ἀνωτέρω ὑμῶν ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 280 ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Παμπούκα ἐν σχέσει μὲ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου 5112)31 «περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς καλλιεργείας καπνοῦ εἰς διαφόρους περιφερείας ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι δὲν ἀντιμετωπίζομεν ἐπὶ τοῦ παρόντος τροποποίησιν τοῦ ἐν λόγῳ νόμου εἰς ὃν ἐμπίπτει καὶ ἡ ἀπαγόρευσις τῆς καπνοκαλλιεργείας εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Οἰκονομικῆς Ἐφορίας Κορινθίας. Ἐν Ἀθήναις τῇ 17 Φεβρουαρίου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ

ΙΙ. Τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Κ. Μπακόλλα καὶ Θ. Λέκκα. Εἰς ἀπάντησιν τῆς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1180)8.2.1955 ὑμετέρου ἐγγράφου, διαβιβασθείσης ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Κ. Μπακόλλα καὶ Θ. Λέκκα (αὔξ. ἀριθ. βιβλ. καταχωρ. ἐρωτ 275)7.2.55), ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ φέρωμεν εἰς γνῶσιν ὑμῶν τ’ ἀκόλουθα: Ι. Αἱ καθυστερούμεναι πρὸς τὸ Ταμεῖον Μεταλλευτῶν εἰσφοραὶ ὑπὸ τῶν ἐργοδοτῶν ἀνέρχονται εἰς τὸ ποσὸν τῶν ἐννέα ἑκατομμυρίων νέων δραχμῶν περίπου ἤτοι ἀναλογία ἐργοδοτῶν (4%) δραχ. 6 ἑκατομμύρια καὶ ἐργατῶν (2%) δραχ. 3 ἑκατομμύρια. ΙΙ. Κατὰ τῶν ὀφειλετῶν ἐλήφθησαν ὑπὸ τοῦ Ταμείου Μεταλλευτῶν ἅπαντα τὰ ὑπὸ τῶν κειμένων διατάξεων ἐπικρατούμενα μέτρα (ποινικὴ δίωξις, βεβαίωσις εἰς δημόσια Ταμεῖα, κατασχέσεις κλπ.). Τὰ μέτρα ταῦτα ἀπέδωσαν ἄριστα ἀποτελέσματα, θὰ ἀπέδιδον δὲ εἰσέτι περισσότερα ἐὰν τὸ Ταμεῖον Μεταλλευτῶν δὲν ἐστερεῖτο τοῦ μέτρου τῆς διὰ τῶν Δημοσίων Ταμείων εἰσπράξεως τῶν καθυστερουμένων εἰσφορῶν καὶ δὲν ἐξεδίδοντο τὰ γενικὰ διατάγματα περὶ παραγραφῆς τῶν ποινικῶν ἀδικημάτων κλπ. Κατὰ τὴν τελευταίαν πενταετίαν ὑπεβλήθησαν δυνάμει τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ Α. Ν. 1373)1944 ὑπὸ τοῦ Ταμείου Μεταλλευτῶν 1500 μηνύσεις κατὰ τῶν καθυστερούντων εἰσφορὰς ἐργοδοτῶν διὰ ποσὸν ἄνω τῶν 15 ἑκατομμυρίων νέων δραχμῶν. Αἴτημα τοῦ Ταμείου περὶ θέσεως ἐν ἰσχύϊ τοῦ μέτρου τῆς ἀναγκαστικῆς εἰσπράξεως τῶν ἐσόδων τοῦ προμνησθέντος Ταμείου ὑπὸ τῶν Δημοσίων Ταμείων καὶ τῆς προσωπικῆς κρατήσεως τῶν ὀφειλετῶν δὲν ἔτυχε τῆς ἐγκρίσεως τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν καὶ τοῦτο, διότι προφανῶς ἐκρίθη σκόπιμον ὅπως δοθῇ ἡ εὐχέρεια εἰς τὰς μεταλλευτικὰς ἐπιχειρήσεις ν’ ἀναλάβουν οἰκονομικῶς ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. III. Ἡ ἐκδίκασις καὶ ἡ ἀπονομὴ συντάξεως λόγῳ γήρατος, θανάτου, ἀτυχήματος καὶ ἀνικανότητος οὐδέποτε διεκόπη ὑπὸ τοῦ Ταμείου Μεταλλευτῶν καὶ συνεχίζεται κανονικῶς. Ὡς πρὸς τὴν ἐκδίκασιν καὶ ἀπονομὴν συντάξεων λόγῳ πολεμικοῦ ἀτυχήματος εἰς ἃς περιπτώσεις συνέτρεχον αἱ πρὸς συνταξιοδότησιν προϋποθέσεις τοῦ Καταστατικοῦ τοῦ Ταμείου Μεταλλευτῶν οὐδέποτε διεκόπη ὡς ἀνέφερεν ἡμῖν τὸ Ταμεῖον, ἡ ἔκδοσις νέων συνταξιοδοτικῶν ἀποφάσεων ἀλλὰ συνεχίζεται κανονικῶς. Καθυστέρησε μόνον ἡ ἐκδίκασις ὡρισμένων εἰδικῶν ὑποθέσεων καὶ τούτων ἐλαχίστων δι’ ἃς δὲν συνέτρεχον αἱ προϋποθέσεις τοῦ Καταστατικοῦ τοῦ ὡς ἄνω Ταμείου. Ἤδη ὅμως, μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 700)1954 ἀποφάσεως τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐπιλυσάσης τὴν ὑφισταμένην ἀμφισβήτησιν τοῦ ἀνωτέρω Ταμείου ὑπὲρ τῶν αἰτούντων ἐπιλαμβάνεται τὸ Ταμεῖον τῆς ἐκδικάσεως τῶν τοιούτων ὑποθέσεων. IV. Τέλος γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι λόγῳ τῆς δυσχεροῦς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ Ταμείου Μεταλλευτῶν, τὸ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργεῖον ὡς τεταγμένον μὲ τὴν ἄσκησιν τῆς Κοινωνικῆς Πολιτικῆς προέβη εἰς προκαταρκτικὰς ἐνεργείας διὰ τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος συγχωνεύσεως τούτου εἰς τὸ Ι.Κ.Α. συσταθείσης καὶ Ἐπιτροπῆς ἐξ ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας καὶ τοῦ Ι.Κ.Α. πρὸς ἐξέτασιν τοῦ τρόπου καὶ τῶν δυνατοτήτων πραγματοποιήσεως τῆς συγχωνεύσεως ταύτης. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Φεβρουαρίου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΣΤΡΑΤΟΣ

III. Τοῦ Ὑπουργείου Ἐθν. Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Τ. Πάρρη. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 307 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Τιμ. Πάρρη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ Γʹ δημοτικοῦ σχολείου Ἑρμουπόλεως, τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων διέθεσε προπολεμικῶς ποσὸν δραχ. 480.000 κατὰ δὲ τὰ ἔτη 1953–54 καὶ 1954–55 δραχ. 245.000. Ἡ χορήγησις τοῦ αἰτουμένου ποσοῦ εἶναι ἐπὶ τοῦ παρόντος ἀδύνατος, καθ’ ὅσον ὑπάρχουν πλέον ἐπιτακτικαὶ ἀνάγκαι καὶ εἰς ἄλλας περιοχὰς δυνάμεναι μάλιστα, νὰ ἱκανοποιηθοῦν εὐχερέστερον διὰ τῆς διαθέσεως πολὺ μικροτέρων ποσῶν. Θὰ πρέπει ἑπομένως, ἡ ἁρμοδία Σχολικὴ Ἐφορεία νὰ καταβάλῃ προσπαθείας διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ διδακτηρίου, ἐν ἀναμονῇ ἐμφανίσεως δυνατότητος ἐνισχύσεώς της καὶ ἀπὸ μέρους ἡμῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 21 Φεβρουαρίου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ

Ὁ κ. Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τρόπου πληρώσεως κενῶν θέσεων Μονίμων Ἀνθυπολοχαγῶν τῆς Ταχυδρομικῆς Ὑπηρεσίας Στρατοῦ». Οἱ κ.κ. Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ (Ὑφυπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης) καὶ Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν τινων πραγματοποιηθεισῶν ἀπὸ τοῦ οἰκον. ἔτους 1945–46 μέχρι καὶ τοῦ οἰκον. ἔτους 1952–53 ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης (Γενικοῦ Ἐπιτελείου Ἀεροπορίας)». Ὁ κ. Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «περὶ ἱδρύσεως Ἀρχείου ἐκδόσεως Ἑλλήνων συγγραφέων ἀπὸ τῶν ἀρχαίων χρόνων μέχρι καὶ τῆς ἁλώσεως τῆς Κωνσταντινουπόλεως». 2) «περὶ παρατάσεως προθεσμίας ἐξετάσεων τῶν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 132)1946 Ν. Δ. ὑπαγομένων φοιτητῶν καὶ περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως Πανεπιστημιακῶν τινων κ. λ. π. διατάξεων». Οἱ κ. κ. Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνιῶν) καὶ Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 3)3.1.55 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δι’ ἧς ἐγκρίνεται ἡ μέχρι τέλους Ἰουνίου 1955 ἀτελὴς ταχυδρόμησις συνήθων ἐπιστολῶν ἐσωτερικοῦ κατατιθεμένων εἰς τὰ Ταχ. Γραφεῖα τῶν σεισμοπλήκτων Νήσων». Ὁ κ. Λ. ΜΑΚΚΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «περὶ κυρώσεως τῶν συναφθεισῶν συμβάσεων μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ α) τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης Ἑλλάδος ἀπὸ 19.10.1948 καὶ τῶν ἐπὶ τῆς συμβάσεως ταύτης προσθέτων δηλώσεων, προσθέτων πράξεων καὶ Ὑπουργικῶν ἀποφάσεων, β) τῆς Ἐμπορικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ἀπὸ 1.4.1953 καὶ γ) τῆς Προνομιούχου Ἀνωνύμου Ἑταιρείας Γενικῶν Ἀποθηκῶν τῆς Ἑλλάδος (Π.Α.Ε.Γ.Α.) ἀπὸ 6.5.1953 καὶ 31.5.1953 καὶ ἄλλων διατάξεων». 2) «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 216) 31.3.53 καὶ 417)1.6.55 Πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τῆς ἀπὸ 22.6.46 ἀποφάσεως τοῦ Κυβερνητικοῦ Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου καὶ τῆς βάσει ταύτης ἐκδοθείσης ὑπ’ ἀριθ. Ε. 61157)5121)28.6.46 κοινῆς ἀποφάσεως τῶν Ὑπουργῶν Οἰκονομικῶν καὶ τέως Ἐφοδιασμοῦ». 3) «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 21 τοῦ Ν. Δ. 136)1946 «περὶ κυρώσεως, τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 10)11.5.1946 Ν. Δ. «περὶ Ἀγορανομικοῦ Κώδικος». 4) «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 66 παρ. 2 τοῦ Ν. Δ. 2185)1952 «περὶ ρυθμίσεως τῶν χρεῶν τῶν ἀγροτῶν τῶν προερχομένων ἐκ τῶν χορηγηθέντων αὐτοῖς ζώων ἐξωτερικοῦ». 5) «περὶ λήψεως μέτρων πρὸς περιστολὴν καὶ κολασμὸν τῶν παρανόμων ἀγοραπωλησιῶν καπνοῦ». 6) «περὶ τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ Ἑλληνικῶν Ἐμπορικῶν Ἐπιμελητηρίων καὶ τῶν ἐν τῇ ἡμεδαπῇ ἀλλοδαπῶν τοιούτων». 7) «περὶ τῶν ἀχρεωστήτων ἐπιδοτήσεων καὶ τῆς ἐπιστροφῆς τοῦ ποσοῦ αὐτῶν εἰς τὸ Δημόσιον», καὶ 8) «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Α. Ν. 395)1936 καὶ τοῦ ἀπὸ 28.5.30

Β. Δ.».

Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ζορμπᾶς καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑρμηνείας καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Ν. Δ. 2923) 54 «περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν τῶν Ἀξιωματικῶν καὶ τῶν τριῶν Κλάδων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Πλατῆς καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ Ταμείων Ἐφέδρων Πολεμιστῶν Κρήτης καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Ἀλιπράντης, Δ. Ἀλιπράντης, Δ. Δαβάκης, Μ. Ταμβακᾶς, Ν. Διγενόπουλος, Α. Φράγκος, Γ. Κακαγιάννης καὶ Λ. Μπίστης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ Ταμείων Ἐφέδρων Πολεμιστῶν Κρήτης κειμένης νομοθεσίας καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑρμηνείας καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Ν.Δ. 2923) 1954, «περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν τῶν ἀξι)κῶν καὶ τῶν τριῶν Κλάδων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων». Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἔχει τὸν λόγον.

§6Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμ.). Θὰ διατυπώσω μίαν θερμὴν ἔκκλησιν πρὸς τοὺς κ.κ. συναδέλφους. Ἡ ἔκκλησις εἶναι ἡ ἀκόλουθος: Νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει. Μετὰ τοῦ ἀγαπητοῦ συναδέλφου κ. Βουρδουμπᾶ, ἐμελετήσαμεν τὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν διατυπωθῆ καὶ κατατεθῆ καὶ διεστείλαμεν ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἶναι πράγματι δυναταὶ ἀπὸ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀμφίβολαι. Πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι καμμίαν δὲν χαρακτηρίζω ἄδικον, διότι δὲν εἶναι δυνατόν, μέλος τῆς Βουλῆς νὰ ὑποστηρίξῃ ἄδικον τροπολογίαν. Δίκαιαι εἶναι, κατ’ ἀρχήν, ὅλαι, ἀπὸ ἀπόψεως οὐσιαστικῆς, ἀλλά, ἄλλαι ἐξ αὑτῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν δεκταί, ἄλλαι ὅμως χρήζουν μελέτης. Παρὰ τὸ γεγονὸς τοῦτο, θὰ διατυπώσω τὴν παράκλησιν, ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ μελετήσῃ τὰς τροπολογίας αὐτάς, ἐπί τινας ἡμέρας, νὰ διατυπώσῃ νομοσχέδιον ἐντὸς τῶν 15 προσεχῶν ἡμερῶν, νὰ περιλάβῃ εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὅσας κρίνει ὀρθάς, ἀφοῦ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, μὴ γενομένης δεκτῆς, τυπικῶς καὶ μόνον τυπικῶς, οὐδεμιᾶς ἐκ τῶν τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν. Οὐσιαστικῶς ἔχουν γίνει δεκταὶ ὑφ’ ἡμῶν ὡρισμέναι, ἀλλὰ τυπικῶς, θὰ παρεκάλουν νὰ μὴ γίνῃ οὐδεμία δεκτή.

§7Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ κρατηθῇ τὸ νομοσχέδιον. Θὰ ὁμιλήσω ἐπ’ ἀρκετόν. Ἐδῶ πρόκειται περὶ νόμου περιέργου καὶ ἀκατανοήτου. Εἶναι νόμος 2500 εἰς τὸν Στρατόν. Ὅταν θέλετε διὰ τοὺς ταξιάρχους νὰ μὴ γίνωνται πίνακες προακτέων παρὰ μόνον πίνακες ἀποστρατευτέων, σημαίνει, ὅτι δὲν ἔχετε ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ Α.Σ.Σ. καὶ θέλετε νὰ ἔχετε πλήρη ἐλευθερίαν εἰς τὰς προαγωγάς. Αὐτὸ εἶναι νόμος 2500 εἰς τὸν Στρατόν.

§8Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἄμ.). Κύριε Χαβίνη, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δεδικαιολογημένος ὁ χαρακτηρισμὸς, τὸν ὁποῖον ἐκάματε, διὰ τὸν λόγον, ὅτι αὐτὸ ἴσχυεν ἀνέκαθεν καὶ δὲν πρόκειται περὶ οὐδεμιᾶς ἐπεμβάσεως τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας εἰς τὰ καθήκοντα τοῦ Α.Σ.Σ. Θὰ παρεκάλουν νὰ τὸ ἐξετάσητε καὶ πάλιν, ἔστω καὶ πρὸς στιγμήν, νὰ ἄρετε τὰς ἐπιφυλάξεις, τὰς ὁποίας διετυπώσατε καὶ νὰ ἐπιτρέψητε εἰς τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον Στρατοῦ καὶ εἰς τὸ Α.Σ.Σ. νὰ λειτουργήσῃ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου αὐτοῦ νομοθετήματος, διότι ἡ ἔλλειψις αὐτοῦ ἀποτελεῖ οὐσιῶδες ἐμπόδιον, διὰ τὴν ἄσκησιν τοῦ ἔργου, εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι κεκλημένον. Δι’ αὐτὸ ἐγὼ ἔκαμα τὴν ἔκκλησιν πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ ἐλπίζω νὰ βεβαιωθῆτε, ἐὰν ἐξετάσητε μετὰ προσοχῆς τὸ περιεχόμενον αὐτοῦ τοῦ λιτοῦ καὶ ἁπλοῦ κειμένου, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ νομοθετήματος τοῦ ὁποίου εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητηθῇ ἡ ὀρθότης. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἰδιαιτέρως ὑμᾶς, ὡς παλαιὸν στρατιωτικὸν, νὰ θελήσητε νὰ πιστεύσητε, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἄσχετον τελείως πρὸς τὰς οἱασδήποτε προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχει προκύψει ἀπὸ ὑπηρεσιακὴν καὶ μόνον ὑπηρεσιακὴν ἀνάγκην καὶ τὸ ΓΕΣ ἰδιαιτέρως σήμερον μοῦ ἐτόνισε τὴν ἐπείγουσαν ἀνάγκην τῆς ἐπιψηφίσεώς του, διὰ λόγους καθαρῶς τεχνικοὺς καὶ ὑπηρεσιακούς.

§9Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν, ὅτι δὲν ἔχει κομματικοὺς σκοποὺς ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ἐννοοῦμεν τοὺς κομματικοὺς σκοπούς! ἀλλὰ ἐδῶ διατὶ δὲν θέλει νὰ ὑπάρχουν πίνακες διὰ τοὺς ταξιάρχους, ὅπως διαγράφει ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον πρὸ δύο μηνῶν ἐψηφίσαμεν; Τί λέγει μὲ τὸ νέον νομοσχέδιον ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ Κυβέρνησις; Νὰ ἔχωμεν μόνον πίνακα τῶν Ταξιάρχων τῶν κρινομένων ὡς ἀποστρατευτέων. Δι’ ὅλους τοὺς ἄλλους θὰ ἐπιλέγῃ τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ὅταν πρόκειται νὰ ἐνεργῇ τὰς προαγωγάς. Δηλαδή, καὶ τοὺς καλοὺς καὶ τοὺς πολὺ καλοὺς καὶ τοὺς ἀρίστους, τοὺς θέτει εἰς τὴν αὐτὴν μοῖραν; Ὄχι, κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ γίνωνται πίνακες, οἱ ὁποῖοι νὰ εἶναι σεβαστοὶ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, ὅπως ὑπῆρχον πάντοτε ἀπὸ τότε ποὺ ὑπάρχει Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ Ἑλληνικὸς Στρατός. Αὐτὸ ποὺ γίνεται εἶναι παρεξηγήσιμον. Δὲν διστάζω νὰ σᾶς εἴπω καὶ τὴν ἀντίληψιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸ Σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν. Τὸ Α.Σ.Σ. ξεύρετε πῶς τὸ ἀποκαλοῦν οἱ ἀξιωματικοί; Τὸ ἀποκαλοῦν «Μονομελὲς Δικαστήριον», διότι ἡ γνώμη τοῦ ἑνὸς ἐπικρατεῖ καὶ οἱ ἄλλοι ψηφίζουν παρὰ τὴν θέλησίν των. Χάριν τῆς πειθαρχίας καὶ χάριν τῆς συνοχῆς τῶν ἀξιωματικῶν, ἡ ὁποία ἔχει διασαλευθῆ ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν ἀξιωματικῶν, πρέπει νὰ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἡ ἀγανάκτησις τῶν ἀξιωματικῶν ἐκ τοιούτων ἐνεργειῶν τῆς Κυβερνήσεως εἶναι μεγίστη—πλανῶνται δὲ πλάνην οἰκτρὰν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι νομίζουν, ὅτι θὰ ἐπιβάλουν τὰς θελήσεις των ἀντικειμένας πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Στρατεύματος. Πρέπει νὰ γνωρίζουν ὅτι τοὺς παρακολουθοῦν. Δι’ αὐτὸ κύριε Πρόεδρε, χάριν τῆς ἡσυχίας τοῦ στρατεύματος, νὰ ἀποσύρετε τὸ νομοσχέδιον. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ κρίνωνται οἱ ἀνώτατοι ἀξιωματικοὶ ἀπὸ ἕνα ἀξιωματικὸν καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Πρέπει νὰ γίνωνται πίνακες, οἱ ὁποῖοι θὰ ἰσχύουν δι’ ἓν ἔτος. Αὐτὸ ποὺ ζητεῖτε εἶναι τερατῶδες καὶ δὲν φαντάζομαι, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή, ἡ ὁποία ἀσφαλῶς ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ἡσυχίαν καὶ συνοχὴν τοῦ Στρατεύματος καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ τὸ καταψηφίσῃ. Νὰ τὸ ἀποσύρετε, κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶναι νομοσχέδιον αὐτό. Προσβάλλει αὐτὸ τὸ Στράτευμα, προσβάλλει τὸ Σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ξεύρετε, ὅτι εὑρίσκονται ἐν ἀγανακτήσει, δι’ ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα συμβαίνουν.

§10Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμ.). Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαφωνήσω πλήρως ἀλλὰ καὶ ἠρέμως εἰς τὴν ἐπίθεσιν, τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πρεβέζης συνάδελφος. Ἀποκρούω ἀπολύτως τὴν κατηγορίαν, τὴν ὁποίαν εἶπε διὰ τὸ Α.Σ.Σ. Τὸ Α.Σ.Σ. ἀποτελεῖται ἀπὸ ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὅλοι κῦρος τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ θεωροῦνται ὡς διευθυνόμενοι ὑπὸ ἑνός. Διευθύνεται, ἕκαστος ἐξ αὐτῶν, ὑπὸ τῆς ἰδίας του σκέψεως καὶ συνειδήσεως. Δεύτερον, θεωρῶ τὴν ἔνστασιν, τὴν ὁποίαν διετύπωσεν, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ταξιάρχους, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πρεβέζης συνάδελφος, ὡς μὴ δεδικαιολογημένην, δεδομένου, ὅτι οἱ ταξίαρχοι ἀποτελοῦν ἀνωτάτους ἀξιωματικοὺς καὶ διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ὑπάγονται ἁπλῶς εἰς τὸν τρόπον κρίσεως, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπάγονται καὶ οἱ ὑποστράτηγοι, ἀνέκαθεν. Ὅπως καὶ οἱ ὑποστράτηγοι, οὕτω θὰ κρίνωνται καὶ οἱ ταξίαρχοι. Ἀμφότεροι οἱ βαθμοί, ἀνήκουν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν καί, κατ’ οὐσίαν, διὰ τῆς διορθώσεως αὐτοῦ τοῦ νόμου, ὅπως ἐψηφίσθη πρὸ μηνῶν, γίνεται μία ἑνοποίησις τοῦ τρόπου κρίσεως τῶν ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν, ἑνοποίησις, ἡ ὁποία καὶ ἀπόψεως συστήματος δημιουργίας τοῦ Στρατοῦ ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς, εἶναι ἐπιβεβλημένη. Παρακαλῶ, λοιπόν, καὶ πάλιν τὸν ἀξιότιμον ἐκ Πρεβέζης συνάδελφον, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι προσέδωσεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸ παρὸν νομοσχέδιον χαρακτῆρα, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὸν κ. Χαβίνην νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὡς βασικὴν ἀφετηρίαν διὰ γενικωτέραν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐπίθεσιν, παρακαλῶ τοῦτον ὅπως, παρὰ τὰς τοιαύτας ἐπιφυλάξεις του, ψηφισθῇ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον.

§11Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κρατεῖται, κύριε Πρόεδρε.

§12Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμ.). Ὑπόσχομαι δὲ πρὸς τοὺς κ.κ. συναδέλφους, αἱ τροπολογίαι, τὰς ὁποίας ἔχουν διατυπώσει νὰ περιληφθοῦν, ὅσαι ἐξ αὐτῶν εἶναι ὀρθαί, εἰς νέον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ καταθέσωμεν ἐντὸς τῶν ἡμερῶν. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ εἶναι ἡ τελευταία συνεδρίασις τῆς Βουλῆς πρὸ τῶν διακοπῶν καὶ ἐπειδὴ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἔχει ἀνάγκην ὁ Στρατός, ἀπόψε, αὔριον τὸ πρωΐ, διὰ τὴν κανονικήν του λειτουργίαν, παρακαλῶ ὅπως ἐπιτρέψητε καὶ ἐπὶ 5 ἢ 10 λεπτὰ συζητηθῇ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως, ἂν λάβῃ ἡ Βουλὴ τοιαύτην ἀπόφασιν.

§14Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμ.). Ὑπάρχει, καὶ ἡ ἀκόλουθος λύσις, ἡ ὁποία νομίζω, ὅτι εἶναι ἡ ὀρθόδοξος, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος καὶ ἀγαπητὸς Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, πλήρως θὰ συμφωνήσῃ. Ἐὰν ἔχωμεν τὴν ἠθικὴν ὑπόσχεσιν ὑμῶν, ὅτι θὰ παραμείνετε καὶ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας, εἶμαι πρόθυμος νὰ μείνω ὅσον θέλετε, δεδομένου ὅτι ἀπόψε θὰ τελειώσουν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς.

§15Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ προταχθῇ τὸ ἰδικόν σας.

§16Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμ.). Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἔχω τὴν δυνατότητα αὐτὴν τὴν στιγμήν, νὰ καθορίσω ποῖον νομοσχέδιον θὰ πρέπει νὰ προταχθῇ καὶ ποῖον ὄχι. Ἔχει ἀποφασισθῆ ἡ πρόταξις ἄλλου νομοσχεδίου καὶ εἶναι ἐγγεγραμμένον τὸ ἄλλον, καὶ δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ μεταβάλλωμεν τὴν σειράν, ἡ ὁποία ἔχει ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Βουλῆς θεσπισθῆ. Ἑπομένως, θὰ παρεκάλουν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ κάμετε ὑπομονήν, νὰ παραμείνωμεν, ἔστω καὶ κατὰ τὸ μεσονύκτιον, νὰ συζητήσωμεν τὸ περὶ οὗ πρόκειται νομοσχέδιον, διὰ τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐπείγουσα ἀνάγκη, ὅπως ψηφισθῇ.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κρατεῖται.

§18Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμ.). Πρόκειται περὶ παρακλήσεως, ἀπευθυνομένης πρὸς τοὺς κ. κ. βουλευτάς, νὰ συμπαρασταθοῦν, ὥστε τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον θεωροῦμεν ὡς κατεπεῖγον, ψηφισθῇ ἀπόψε.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται προσωρινῶς. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου».

§20Ι. ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΗΣ. Ἔχω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω νὰ σᾶς ἀναγνώσω ὡρισμένας τροπολογίας, τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Εἰς τὸ ἄρθρον 3, προστίθεται παράγραφος 2α ἔχουσα ὡς ἀκολούθως: «Εἰς τὴν ἀσφάλισιν τοῦ παρόντος νόμου ὑπάγονται προαιρετικῶς οἱ ἐπὶ πλοίων ὑπὸ ξένην σημαίαν ὑπηρετοῦντες ναυτικοὶ κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 45 καὶ 46 τοῦ παρόντος νόμου». Εἰς τὸ ἄρθρον 5, εἰς τὸ τέλος τῆς παραγράφου 2, προστίθενται αἱ λέξεις «ἐγκρινομένας ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ». Εἰς τὸ ἄρθρον 19 εἰς τὴν παράγραφον 1 μετὰ τὰς λέξεις «ὑπ’ αὐτῶν τούτων» προστίθενται «ὡς καὶ τῶν θαλαμηγῶν ἀναψυχῆς ἄνω τῶν 100 κόρων». Εἰς τὸ ἄρθρον 28, περίπτωσις στʹ νὰ διαγραφῇ ἡ φράσις «καὶ ἀνάληψιν χρημάτων ἐκ τῶν παρὰ Τραπέζαις ἢ ταμιευτηρίοις καταθέσεων». Ἄρθρον 46, ἐν συνεχείᾳ τῆς παραγράφου 1 προστίθενται: «Διὰ τοῦ αὐτοῦ Β. Δ. δύναται νὰ προβλεφθῇ καὶ ἡ ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ ναυτικοῦ προαιρετικὴ ἀσφάλισίς του εἰς τὸ Ν.Α.Τ. ἐπὶ τῇ καταβολῇ τοῦ συνόλου τῶν κατὰ τὸν παρόντα νόμον προβλεπομένων εἰσφορῶν».

§22Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν παράγραφον 2 ὑπάρχει τροπολογία.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν παράγραφον 1 προστίθεται ὅτι «ἡ ὡς ἄνω ἀσφάλισις συνεπάγεται κλπ., ὡς κτηθέντος ἐπὶ Ἑλληνικοῦ πλοίου πρὸς ἀπονομὴν κλπ.».

§24Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἡ παράγραφος 1 δὲν προβλέπει τοῦτο.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προστίθεται εἰς τὴν παράγραφον 1. Ἄρθρον 61. Εἰς τὸ τέλος τῆς παρ. 1 νὰ τεθῇ κόμα, καὶ ἐν συνεχείᾳ νὰ τεθῇ «τῆς ἁρμοδιότητος διὰ τὴν ρύθμισιν τοῦ μισθολογίου, τῶν ὅρων τῆς ἐργασίας ὡς καὶ παντὸς ἑτέρου θέματος σχέσιν ἔχοντος μὲ τὴν ἐπὶ τῶν ἁλιευτικῶν σκαφῶν ἐργασίαν τῶν ἀνωτέρω, παραμενούσης ὡς μέχρι σήμερον, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας». Ἄρθρον 64. Προστίθενται ὡς παράγραφοι αἱ 8, 9 καὶ 10. Παράγραφος 8, εἶναι ἡ τροπολογία, ἡ ὁποία εἶχε γίνει ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως: «Ναυτικοὶ μὴ ἐνασκήσαντες παντάπασι τὸ πρὸς συνταξιοδότησιν δικαίωμά των καὶ ἔχοντες καθ’ ὃν χρόνον ἔπαυσαν ἀσκοῦντες τὸ ναυτικὸν ἐπάγγελμα, τὰς κατὰ τὸν παρόντα νόμον προβλεπομένας προϋποθέσεις πρὸς λῆψιν συντάξεως, δύνανται νὰ ἐνασκήσωσι τὸ δικαίωμα τοῦτο ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου». Παράγραφος 9: «Ὑπολογίζεται ὡς συντάξιμος πρὸς ἐπαύξησιν μόνον καὶ οὐχὶ πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ κατὰ τὸν παρόντα νόμον ἀπαιτουμένου χρόνου πρὸς ἀπονομὴν παροχῆς συντάξεως, χρόνος ἴσος πρὸς θαλασσίαν ὑπηρεσίαν κτηθεῖσαν ἐπὶ Ἑλληνικῶν πλοίων κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου 1940–1945 ἐφ’ ὅσον οὗτος ὑπερβαίνει τὴν διετίαν, καταβληθῶσι δὲ ἐντὸς ἑξαμήνου ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου κλπ.». Παράγραφος 10: «Ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 37 ἐφ’ ἅπαξ ἀποζημίωσις χορηγῆται μέσῳ... (δὲν ἠκούσθη)....... συνεπείᾳ τῶν σεισμῶν τῶν Ἰονίων Νήσων». Ἄρθρον 66. Εἰς τὸ τέλος τῆς παραγράφου 2 προστίθεται ἐν συνεχείᾳ: «Εἰς περίπτωσιν μεταβιβάσεως διὰ τὸν ὑπολογισμὸν τῆς καταβλητέας συντάξεως λαμβάνεται ὡς βάσις τὸ ἐκ τῆς ἀναθεωρήσεως προκῦψαν ποσὸν συντάξεως». Ἄρθρον 69, προστίθεται παράγραφος 1 ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου ἄρχεται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεώς του εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως». Δεκτόν;

§26ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§27Ι. ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μία μεγάλη μερὶς ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται μὲ τὴν θάλασσαν καὶ μάλιστα ἐκ τῶν συμπαθεστέρων οἱ ἁλιεῖς, εἰς πολλὰ μέρη τῆς Ἐπικρατείας δὲν προστατεύονται οὔτε ἀπὸ τὸ Ν.Α.Τ. οὔτε ἀπὸ τὸ Ι.Κ.Α. Ἔχομεν 250 οἰκογενείας ἁλιέων, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν ἀσφάλισιν ἔχουν μὲ τὸ νομοσχέδιον.

§28Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπ. Ναυτιλίας). Πρόκειται περὶ μιᾶς τάξεως, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν ἰδιαιτέραν μου περιφέρειαν. Διὰ τῶν παγίων διατάξεων, οἱ μεμονωμένοι ἁλιεῖς δύνανται νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὴν ἀσφάλισιν. Εἰς ἄλλας περιπτώσεις προβλέπει τὸ νομοσχέδιον, ὅτι ἡ ἀσφάλισίς των δύναται νὰ γίνῃ εἰς τὸ Ι.Κ.Α.

§29Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐπληροφορήθην, ὅτι θὰ ἐδέχεσθε τὴν τροπολογίαν διὰ τὰς ἀγάμους θυγατέρας τῶν ναυτικῶν, ὅτι θὰ λαμβάνουν σύνταξιν διὰ βίου ἐφόσον εἶναι ἄγαμοι. Τὴν ἀπεδέχθητε τὴν διατύπωσιν αὐτήν;

§30Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Διὰ τὰς ἀγάμους θυγατέρας ἢ ἀδελφὰς ἔχομεν συγκεκριμένην καὶ κατηγορηματικὴν ἀπάντησιν τῶν καθηγητῶν, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν τὴν ἀναλογιστικὴν μελέτην καὶ μᾶς εἶπον, ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ φύγετε ἀπὸ τὰ διεθνῶς ἢ ἐν Ἑλλάδι κρατοῦντα ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀσφάλισιν αὐτήν. Εἰς τὸ ΙΚΑ ἔχομεν μέχρι 19 ἐτῶν, ἡμεῖς πηγαίνομεν εἰς τὰ 25 ἔτη καὶ ἐὰν τυχὸν δὲν νυμφευθοῦν αἱ θυγατέρες δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπ’ ἄπειρον νὰ λαμβάνουν σύνταξιν.

§31Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἁλιεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπάγονται εἰς τὸ ΙΚΑ προστατεύονται ἢ ὄχι;

§32Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπ. Ναυτιλίας). Οἱ μεμονωμένοι δύνανται νὰ προστατευθῶσιν.

§33Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσωμεν ἐπὶ τῆς κατ’ ἄρθρον συζητήσεως;

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, λέγει, ὅτι εἶναι ἐπεῖγον. Ἔχετε τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ νὰ τὸ κρατήσητε, ἀλλὰ θὰ ψηφισθῇ μετὰ εἰκοσαήμερον. Εἰς ὑμᾶς ἐναπόκειται νὰ ἐκλέξητε τὸν τρόπον. Τὸ Προεδρεῖον δὲν δύναται νὰ κάμῃ ἄλλο τι παρὰ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν Κανονισμόν.

§35Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Δηλαδή, τίθεται τὸ δίλημμα ἢ ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, καλῶς ἢ κακῶς ἔχον, ἢ κρατεῖται.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί θέλετε νὰ κάμω ἐγώ, ἀναλάβετε τὴν εὐθύνην.

§37Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Δι’ ὀλίγων τινων παρατηρήσεων εἶναι δυνατὸν νὰ καλυτερεύσῃ τὸ νομοσχέδιον.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ προεδρεῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ μετάσχῃ αὐτῆς τῆς διαδικασίας. Δὲν ἔχετε παρὰ νὰ μοῦ εἴπητε ὅτι κρατεῖται τὸ νομοσχέδιον.

§39Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Ἐὰν ὅμως νομίζητε ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν ἀπούσης τῆς Βουλῆς καὶ ἀντιστάσεως μὴ οὔσης, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ καὶ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον, ἐγὼ δὲν θὰ εἶμαι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἔχω ἀντίρρησιν. Θὰ κάμω ὅμως μίαν ἐπιφύλαξιν ἢ διαμαρτυρίαν καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἑαυτόν μου.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δικαίωμα ἔχετε.

§41Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ μοῦ ἀφαιρέσητε καὶ τὸν λόγον, θὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ πάλιν.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάθε ἄλλο, κ. Κιζάνη. Καὶ ὁ λόγος καὶ νὰ τὸ κρατήσητε.

§43Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Θέλω νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τὰ ἑξῆς: Ἐξ ἰδίου πταίσματος δὲν παρευρέθην εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν, διότι δὲν ἐπίστευα ὅτι νομοσχέδιον τοιαύτης σοβαρότητος θὰ ἐψηφίζετο κατ’ ἀρχὴν εἰς τὰς πρώτας μεταμεσονυκτίους ὥρας, ὡς εἶπον, ἀντιστάσεως μὴ οὔσης καὶ τῆς Βουλῆς ἀπούσης. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν θὰ χάσῃ τὸν χρόνον της ἡ Βουλὴ οὔτε καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς ἐὰν ἀκούσῃ δύο, τρεῖς, τέσσαρας παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Διατεθειμένοι εἴμεθα, ἄλλωστε, κ. Πρόεδρε, νὰ καθήσωμεν καὶ τὸ νομοσχέδιον νὰ ψηφισθῇ, διότι εἶναι μεγίστης σημασίας καὶ εἶμαι ἐξ ἐκείνων ὁ ὁποῖος θέλω νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ ταχύτερον, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπομακρυνθῶμεν ἐκ τῆς ἀρχῆς, διότι ἔχομεν καὶ ἡμεῖς μίαν ἱστορίαν, μικρὰν ἱστορίαν ἴσως, διότι διεκονήσαμεν εἰς τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον καὶ τύχῃ ἀγαθῇ ὅταν εἴχομεν τὴν τιμὴν νὰ διευθύνωμεν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, τὸ ἀνενεώσαμεν. Θέλει ἡ Βουλὴ νὰ ἀκούσῃ τὰς παρατηρήσεις μας, ἔχει καλῶς, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ εἴπωμεν μερικὰς παρατηρήσεις, μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ καλλιτερεύσωμεν τὸ νομοσχέδιον.

§44Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπ. Ναυτιλίας). Νὰ τὰς εἰπῆτε τώρα, κ. Κιζάνη, τὰς παρατηρήσεις σας.

§45Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Ἄλλωστε εἰς δίωρον περίπου συνεργασίαν μεθ’ ὑμῶν σᾶς ἐξέθεσα τὰς παρατηρήσεις μου καὶ ἀπεδέχθητε τροπολογίας μου ὅπως ἐκείνων τῶν προσωποπαγῶν συντάξεων, μεγίστης σημασίας. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 18 ἐδάφιον 12 τὰ 30% τῶν εἰσφορῶν τοῦ ΝΑΤ διατίθενται ὑπὲρ τοῦ κεφαλαίου τῆς ἀνεργίας καὶ τῆς ἀσθενείας. Ἔτσι ἕως τώρα ὅταν ἐγὼ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας εἶχον κατανείμῃ τὰ ποσὰ ὑπὲρ τοῦ κεφαλαίου τῆς ἀνεργίας καὶ τὰ ποσὰ ὑπὲρ τοῦ κεφαλαίου ἀσθενείας. Τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι σοβαρόν. Σήμερον δέχεσθε σεῖς, ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας; νὰ ἀποδέχεσθε πάντοτε ὑποχρεωτικῶς τὴν κατανομὴν τῶν ποσοστῶν μὲ τὴν σύμφωνον γνώμην τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου.

§46Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπ. Ναυτιλίας). Δέχομαι νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ λέξις «μετὰ σύμφωνον γνώμην» καὶ νὰ γίνῃ «μετὰ γνώμην».

§47Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Δὲν εἶναι ἀρκετὴ ἡ γνώμη τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου νὰ σᾶς περιωρίζῃ; Ὁμολογῶ ὅτι ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν θέτετε περὶ τοῦ προληπτικοῦ ἐλέγχου, διὰ πρώτην φορὰν τίθεται εἰς νόμον καὶ ἐκφράζω τὴν ἱκανοποίησίν μου διὰ τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον θεσπίζεται εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ εἰς τὴν παράγραφον 4 τοῦ ἄρθρου 25 λέγετε ὅτι «...δύναται νὰ ἐπεκτείνεται, ὁ περὶ οὗ τὸ παρὸν ἄρθρον προληπτικὸς ἔλεγχος καὶ εἰς τὰς ἐντολὰς πληρωμῶν τὰς ἐκδιδομένας εἰς βάρος.....»

§48Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ (Ὑπ. Ἐμπ. Ναυτιλίας). Δέχομαι τὴν ἀπάλειψιν τῆς λέξεως «δύναται».

§49Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 28 παράγραφος 1 ἐδάφιον 6 λέγετε ὅτι τὰ κεφάλαια τοποθετοῦνται εἰς ἀγορὰς ὁμολογιῶν τῶν ἐθνικῶν δανείων ἢ μετοχῶν καὶ ὁμολογιῶν Τραπεζῶν. Δὲν γνωρίζω ἐὰν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀγοράζωνται καὶ νὰ τοποθετοῦνται κεφάλαια τοῦ ΝΑΤ εἰς μετοχὰς Τραπεζῶν. Αἱ μετοχαὶ τῶν Τραπεζῶν δὲν παρέχουν οὐδεμίαν ἐγγύησιν. Εἴχομεν Τραπέζας, αἱ ὁποῖαι ἐξηφανίσθησαν ἐν μιᾷ νυκτὶ καὶ μόνῃ. Ἑπομένως παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις «μετοχῶν καὶ ὁμολογιῶν». Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοποθετοῦνται κεφάλαια εἰς μετοχὰς Τραπεζῶν, πλὴν ἐὰν θέλετε τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, τοῦ ἐκδοτικοῦ ἱδρύματος τὸ πολύ, πολύ.

§50Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπ. Ναυτιλίας). Δέχομαι κ. Πρόεδρε, νὰ ἀπαληφθῇ ἡ λέξις «μετοχῶν πλὴν τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος».

§51Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν παροχὴν τῶν δανείων τῶν τοκοχρεωλυτικῶν, ἄρθρον 28 ἐκεῖ ποὺ λέγει: «...μετὰ τὴν προσήκουσαν ἐκτίμησιν...», ἐπειδὴ δὲν γνωρίζω πῶς γίνονται αἱ ἐκτιμήσεις τῶν ἐγγυήσεων ἐπὶ τῶν δανείων τῶν διαφόρων πλοίων ἢ τῶν διαφόρων ἀκινήτων ἢ τῶν διαφόρων κτημάτων, ὅπου τὸ ΝΑΤ χορηγεῖ δάνεια καὶ εἶναι βεβαιωμένον ὅτι τὸ ΝΑΤ ἀπώλεσε ἄλλοτε δι’ ἄλλους βέβαια λόγους 10.000.000 δραχμῶν ὑγιῶν ἐκ δανείου πρὸς τὴν Διεθνῆ Ἔκθεσιν Θεσσαλονίκης, ἀπώλεσε 10.000.000 δραχμῶν ἀπὸ τὸν Δῆμον Πειραιῶς, ἀπώλεσε καὶ ἀπὸ τὸ μέγαρον Νικολούδη, δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς ποῖον ποσόν. Θὰ ἤθελον ἐκεῖ ποὺ λέγει: «μετὰ προσήκουσαν ἐκτίμησιν» νὰ τεθῇ ὅτι διὰ ἕκαστον δάνειον, τὸ ὁποῖον θὰ δίδεται θὰ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀπόφασις τοῦ ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ κανονίζῃ ποῖα θὰ εἶναι τὰ πρόσωπα ποὺ θὰ ἐνεργήσουν τὴν προσήκουσαν ἐκτίμησιν. Δὲν νομίζω ἐπαρκῆ ἐγγύησιν τὸ ΝΑΤ μόνον νὰ ἐκτιμᾷ, διὰ διαφόρων ἐμπειρογνωμόνων τὴν ἀξίαν τῆς προσφερομένης ἐγγυήσεως κατὰ τὴν χορηγίαν τῶν τοκοχρεωλυτικῶν δανείων. Θὰ ἤθελον τὸν ὑπουργὸν ὅποιος ἔχει τὴν πολιτικὴν εὐθύνην νὰ κανονίζῃ τὸν τρόπον τῆς ἀναφερομένης ἐν τῷ σχεδίῳ προσηκούσης ἐκτιμήσεως. Τὸν τρόπον τῆς προσηκούσης ἐκτιμήσεως νὰ ἀποφασίζῃ ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας.

§52Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ (Ὑπ. Ἐμπ. Ναυτιλίας). Δέχομαι τὴν τροπολογίαν.

§53Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρ. 28, ἐδαφίου στ. λέγετε: «εἰς παροχὴν τοῦ τοκοχρεωλυτικοῦ ἢ ἁπλοῦ δανείου εἰς δραχμὰς ἢ ξένον συνάλλαγμα πρὸς πλοιοκτήτας πλοίων εὑρισκομένων ὑπὸ ναυπήγησιν ἐν Ἑλλάδι, ὁλικῆς χωρητικότητος μεγαλυτέρας τῶν 150 κόρων». Δὲν γνωρίζω κανένα ναυπηγεῖον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἐφύτρωσαν ναυπηγεῖα τὸν τελευταῖον καιρόν. Θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ διαγραφῇ τὸ στʹ ἐδάφιον. Δίδετε δάνεια εἰς πλοῖα ναυπηγούμενα ἐν Ἑλλάδι. Δὲν ἠξεύρω ποὺ ὑπάρχουν ναυπηγεῖα ἐν Ἑλλάδι.

§54Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Εἰς αὐτὸ συμφωνῶ καὶ ἐγώ.

§55Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ (Ὑπ. Ἐμπ. Ναυτιλίας). Δὲν βλάπτει.

§56Η. ΣΑΚΚΑΛΗΣ. Εὐχόμεθα καὶ θὰ γίνῃ. Τὸ ἔχει ὑποσχεθῆ ἡ Κυβέρνησις.

§57Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Γνωρίζετε πόσα εἶναι δυνατὸν νὰ χαθοῦν; Ἔρχομαι εἰς τὸ ἄρθρον 34 περὶ τῶν ἀγάμων θηλέων τέκνων.

§58Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ (Ὑπ. Ἐμπ. Ναυτιλίας). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ αὐτό. Ἀπήντησα.

§59Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Λυποῦμαι, κ. ὑπουργέ, διότι τὸ ΝΑΤ συνεστήθη τὸ πρῶτον τὸ 1834 κατὰ τρόπον ὑποτυπώδη βέβαια καὶ τὸ 1861 ὠργανώθη διὰ νόμου ψηφισθέντος ἐπὶ Ὄθωνος ἀπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἀθανασίου Ἀνδρέα Μιαούλη. Τὸ ΝΑΤ συνέστη διὰ τοὺς ναυτικούς, πρὸ ἑκατὸν ἐτῶν καὶ σήμερον ἡ ἄσκησις τῆς προνοίας πρέπει νὰ εἶναι εὐρυτέρα καὶ ὄχι νὰ περιορίζεται. Μετὰ 100 ἔτη βίον ὅταν τὰ ἄγαμα θήλεα τῶν συνταξιούχων ναυτικῶν ἐπροικοδοτοῦντο ἀπὸ τὸ Ταμεῖον, ἔρχεται σήμερον ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ καὶ σεῖς ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας ἐκ ναυτικῆς περίπου περιφερείας νὰ ἀποστερήσητε τὸ ἄγαμα θήλεα τέκνα τῶν ναυτικῶν τῆς συντάξεώς των. Οἱ συνταξιοῦχοι εἶχον μόνην παρηγορίαν τὸ ΝΑΤ τὴν ὁποίαν θέλετε τώρα νὰ τοὺς τὴν ἀποστερήσητε. Δὲν γνωρίζω τὸν κ. Νεῖλον Σακελλαρίου καθηγητὴν ἀναλογιστήν, ὁ ὁποῖος φοβεῖται τὴν οἰκονομικὴν ἀντοχὴν τοῦ Ταμείου μὲ τὴν παροχὴν συντάξεως εἰς τὰ ἄγαμα θήλεα τέκνα τῶν συνταξιούχων. Ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς παρακαλέσω ἰδιαιτέρως καὶ νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ βουλευτὴς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ, ὅταν τὸ Κράτος εἰς τοὺς 70.000 συνταξιούχους δίδῃ διὰ τὰ ἄγαμα θήλεα ἰσοβίαν σύνταξιν, δὲν θὰ ὑπάρξῃ λέγω, βουλευτής, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποστερήσῃ τὰ θήλεα ἄγαμα τέκνα τῶν συνταξιούχων ναυτικῶν τῆς συντάξεως. Ἐὰν τὸ ΙΚΑ δὲν πληρώνῃ σήμερον θὰ ἔλθῃ ἐποχὴ ποὺ θὰ πληρώσῃ. Σεῖς θέλετε 15 ἐτῶν ἐργασίαν διὰ νὰ τύχουν οἱ ναυτικοὶ συντάξεως, καὶ τὸ ΙΚΑ δίδει συντάξεις μὲ 2500 ἡμερομίσθια.

§60Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. (Ὑπ. Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας). Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔχει ἕνα σκοπὸν καὶ ἕνα προορισμόν. Νὰ ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ θετικῶν πράξεων εἰς τὸ παράπονον χιλιάδων συνταξιούχων, οἱ ὁποῖοι εἰσπράττουν σύνταξιν 300 δρχ., κατὰ μῆνα. Ἐκάμομεν ἐπανειλημμένας μελέτας καὶ μᾶς εἶπον ἐὰν θέλετε νὰ αὐξηθοῦν αἱ συντάξεις πρέπει νὰ περιορίσητε ὡρισμένα κονδύλια καὶ ὡρισμένας περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπάρχουν εἰς οὐδένα ἄλλον ἀσφαλιστικὸν ὀργανισμόν, οὔτε ἐν Ἑλλάδι, οὔτε ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ. Ἡμεῖς πᾶμε εἰς τὰ 25. Καὶ ἐὰν παρ’ ἐλπίδα δὲν πανδρευθῇ ἡ κοπέλλα εἰς τὰ 45 θὰ τῆς δώσωμεν ἐφ’ ὅρου ζωῆς.

§61Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κ. ὑπουργέ, δὲν σᾶς θεωρῶ ἄξιον, ὅτι εἰσάγοντες τὸ νομοσχέδιον αὐτό, θὰ γίνετε ἀφορμὴ καὶ μετ’ ὀλίγον καιρὸν ἀσφαλῶς θὰ δώσητε ἀργὰ ἢ γρήγορα, μᾶλλον δὲ γρήγορα, τὴν ἀφορμὴν εἰς τὸν διάδοχόν σας, νὰ εἰσαγάγῃ τὴν διάταξιν αὐτὴν τῆς συνταξιοδοτήσεως τῶν ἀγάμων θηλέων. Σεῖς σήμερον ἔχετε τὰς εὐχὰς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν, ὅτι διορθώνετε τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Ν. Α. Ταμείου, θὰ ἔχετε ὅμως αὔριον ἀσφαλῶς τὰς ἀρὰς ὅλων τῶν ἀγάμων θηλέων, τέκνων τῶν ναυτικῶν. Ἐκλέξατε μεταξὺ τῶν δύο. Τὰ οἰκονομικὰ τοῦ ΝΑΤ δὲν διορθοῦνται ἀπὸ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ κ. Νείλου, νίλαν παθαίνουν τὰ οἰκονομικὰ ἀπὸ μερικὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου σας, τὰς ὁποίας σᾶς ὑπέδειξα, ὡς τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν διοικήσεως καὶ τὴν ἀποδοχὴν τροπολογιῶν συναδέλφων.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ὅπως βλέπετε, κ. Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται ἀγορεύσεις. Εἴμεθα εἰς τὴν προεκφώνησιν καὶ ζητοῦν τὸν λόγον καὶ ἄλλοι.

§63Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Δὲν εἶναι δυνατόν, βεβαίως, νὰ ἐξακολουθήσῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ συζήτησις.

§64Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 46 ἐδάφ. 2, παρακαλῶ νὰ διαγράψητε τὸ «σύμφωνον γνώμην».

§65Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας). Συμφωνῶ, κ. Κιζάνη.

§66Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἤθελα νὰ σᾶς εἴπω καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἁλιεῖς. Ὅλους αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους τοὺς ἀποπέμπετε ἀπὸ τὴν προστασίαν τοῦ ΝΑΤ.

§67Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας). Κατόπιν αἰτήσεώς των.

§68Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. ὑπουργέ, δὲν εἶναι ἔτσι. Ἔχομεν συνηθίσει νὰ τρώγωμεν τὰ ὡραῖα προϊόντα τῆς ἐργασίας τῶν ἁλιέων. Ἐδῶ ὅμως εἰς τὸ νομοσχέδιόν σας τοὺς λέγομεν, νὰ τρώγωμεν τὰ προϊόντα τῆς τραχείας ἐργασίας σας, ἀλλὰ τρώγομεν καὶ σᾶς. Κύριε ὑπουργέ, ἔχω καὶ ἄλλην φορὰν ὁμιλήσει ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Τώρα σᾶς λέγω μόνον τοῦτο. Ὑπάρχει ἐπίγραμμα ἀρχαῖον σχετικῶς μὲ τὴν τραχεῖαν ἐργασίαν καὶ κακοζωίαν τῶν ἁλιέων. Τὸ ἑξῆς: «Τῷ Γριππέει Πελάγων πατὴρ ἀνέθηκεν Μενίσκος κύρτον καὶ κῶπαν μνάμα κακοζωΐας». Καὶ ὁ μὲν πατὴρ Μενίσκος τὰ ἀνέθηκεν εἰς τὸν τάφον τοῦ νεκροῦ ἁλιέως υἱόν του, εἰς μνήμην τῆς κακοζωΐας του, σεῖς ὅμως, κ. ὑπουργέ, τὰ ἀναθέτετε εἰς τοὺς ζῶντας ἁλιεῖς ἀποπέμποντες αὐτοὺς ἀπὸ τὴν οἰκογένειαν τῶν ἐργατῶν θαλάσσης στεροῦντες ἀπὸ τὴν προστασίαν τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου τοὺς ψαράδες τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐπαναλαμβάνω, τοὺς ψαράδες, κύριε ὑπουργὲ τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας.

§69ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐπιθυμῶ καὶ ἐγὼ νὰ διερμηνεύσω τὴν ὁμαδικὴν διαμαρτυρίαν τῶν ναυτικῶν, διὰ τὴν ἄστοργον αὐτὴν μεταχείρισιν τῶν μελῶν τοῦ Ταμείου. Καὶ ἀντὶ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ ἐστρέφετο ἐναντίον αὐτῶν, σκοπιμότερον θὰ ἦτο νὰ ἐκκαθαρισθῇ τὸ Ταμεῖον ἀπὸ τὰς χιλιάδας τῶν δῆθεν συνταξιούχων, οἱ ὁποῖοι λυμαίνονται τὸ Ταμεῖον.

§70Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. (Ἐγείρεται διὰ νὰ ὁμιλήσῃ).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, κ. Λιβαδᾶ, ἐβάλαμε καὶ τὴν Κεφαλληνίαν μέσα.

§72Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελα νὰ εἴπω τοῦτο. Διὰ τὰς χήρας τῶν πνιγέντων, ἐφ’ ὅσον εἶχον ὑπηρεσίαν 5 καὶ πλέον ἐτῶν, νὰ λαμβάνουν σύνταξιν αἱ γυναῖκες των.

§73Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἔχω μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ ἐκείνους ποὺ ἔχασαν κατὰ τὴν κατοχὴν τὰ βαπόρια τους καὶ δὲν ἀπεζημιώθησαν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἀπὸ τὸ Κράτος. Δὲν ζητοῦν τίποτε ἄλλο παρὰ τὸ 25% τὸ ὁποῖον χορηγεῖται διὰ τὰ μεγάλα βαπόρια νὰ χορηγηθῇ καὶ εἰς αὐτοὺς διὰ βαπόρια ἄνω τῶν 150 κόρων. Εἶναι ἠθικωτάτη καὶ δικαιοτάτη ἡ τροπολογία μου, καὶ παρακαλῶ νὰ τὴν ἀποδεχθῆτε.

§74Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας). Δέχομαι νὰ δώσωμεν τὸ 20% καὶ διὰ πλοῖα μέχρι 10 ἐτῶν.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν, τὸ νομοσχέδιον;

§76ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἄρθρων τὸ σχέδιον νόμου «περὶ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου», ὡς ἐτροποποιήθη, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου.

§78Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ...

§79Α. ΑΝΤΩΝΙΟΥ. (Ἐγείρεται νὰ ὁμιλήσῃ).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀντωνίου, διακόπτεται ποτὲ ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως; Σᾶς παρακαλῶ καθήσατε. Ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἔχει τὸν λόγον.

§81Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.–Ὑπ. Ἐθν. Ἀμ.). Κύριε Πρόεδρε, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ συγχωρήσητε διὰ μίαν ἀταξίαν, τὴν ὁποίαν θὰ κάμω. Θὰ ἐπανέλθω πρὸς στιγμὴν εἰς τὸ προηγούμενον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Πρὸς τὴν ἀξιωματικὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἡ ὁποία διὰ τῶν χειλέων τοῦ κ. Χαβίνη, διετύπωσεν ὡρισμένας φραστικὰς ἀντιρρήσεις ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 4, ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο. Θεωρῶ τὸ ἄρθρον 4 ὡς ἀπολύτως ἀναγκαῖον, ὀρθόν, δίκαιον καὶ ἠθικόν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ μόνον ἐπεῖγον τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τὸ ὑπόλοιπον σῶμα τοῦ νομοσχεδίου καὶ οὐχὶ τὸ ἄρθρον 4, δέχομαι νὰ διαγράψω τὸ ἄρθρον 4, διὰ νὰ προχωρήσῃ τὸ ὑπόλοιπον νομοσχέδιον, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι θὰ φέρω νέον νομοσχέδιον ἐντὸς τῶν προσεχῶν ἡμερῶν, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ τὸ περιεχόμενον τοῦ ἄρθρου 4. Καὶ τότε θὰ συζητήσωμεν καὶ τὰς τροπολογίας τινὰς τῶν ὁποίων μάλιστα θὰ περιλάβωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον. Θὰ παρεκάλουν τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ συμφωνήσῃ δεδομένου ὅτι τὸ ἄρθρον 2 εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι κυρίως κατεπεῖγον.

§82Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὑπεβάλλομεν μίαν πρότασιν κ. Πρόεδρε, διότι δὲν πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, πρόκειται περὶ τραγελάφου.

§83Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντ. Κυβ.). Κύριε Πρόεδρε, διετύπωσα μίαν παράκλησιν πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Νομίζω ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει Κοινοβουλευτικὸν καθῆκον νὰ μοῦ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν.

§84Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὴν ἀπάντησιν τὴν ἔδωσα. Δὲν εἶναι μόνον τὸ ἄρθρον 4, εἶναι ἡ ὅλη διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου. Πρόκειται περὶ ἑνὸς νομοσχεδίου ἐξωφρενικοῦ, τὸ ὁποῖον τὸ παρομοιάζω πρὸς τὸν νόμον 2500. Πρέπει οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ περιφρουρηθοῦν, ἔχουν δικαίωμα. Πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι ἐπικρατεῖ ἀγανάκτησις εἰς τὸ Σῶμα τῶν Ἀξιωματικῶν δι’ ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα γίνονται μὲ τὸν νόμον «περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν». Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ τηρηθῇ ὁ κανονισμὸς καὶ νὰ συζητηθῇ εἰς δύο ἀναγνώσεις διότι ἔχομεν σκοπὸν νὰ ὁμιλήσωμεν καὶ εἰς τὰς δύο ἀναγνώσεις.

§85Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ (Ὑφ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι συνάδελφοι πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τὸ ὑπεστήριξα μόνος μου. Ἐψηφίσθη δὲ καὶ ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Ἰδίως εἰς τὸ ἄρθρον 4 εὑρέθη σύμφωνος καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις. Ἐγὼ ἐπρότεινα νὰ διαγράψωμεν τὸ ἄρθρον 4 ἀλλὰ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐδέχθη νὰ παραμείνῃ καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἐψήφισεν ὁλόκληρος ἡ Ἐπιτροπή. Ὥστε δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος νὰ κάμετε ἐπιτροπὴν νὰ τὸ ἐξετάσῃ διὰ νὰ τὸ καταλάβῃ. Τὸ κατάλαβε καὶ τὸ ἐψήφισεν ὁλόκληρος ἡ Ἐπιτροπή.

§86Γ. ΜΟΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἕνας ἀξιωματικὸς ἀνώτερος μοῦ εἶπεν εἰς τὸν δρόμον ὅτι: «ἡμεῖς γινόμεθα ἔκτακτοι ἡμερομίσθιοι ὑπάλληλοι κλπ».

§87Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντ. Κυβ.). Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον ἡ παράκλησίς μου ὄχι μόνον δὲν ἐγένετο δεκτὴ ἀλλὰ καὶ προεκάλεσεν μίαν ἐπίθεσιν, ἡ ὁποία κατὰ τὰ Κοινοβουλευτικὰ δὲν εἶναι θεμιτή, δὲν νομίζω, ὅταν διατυποῦται μία παράκλησις ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνεται μία ἐπίθεσις τοιαύτης μορφῆς διότι τότε θὰ εἶχον καὶ ἐγὼ τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαντήσω ἐπιθετικῶς πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποφεύγω νὰ κάμω. Ἐφ’ ὅσον ἔκαμα μίαν παράκλησιν καὶ δὲν ἐγένετο δεκτὴ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῇ ὁ λόγος εἰς ἄλλον συνάδελφον.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἡ ἑξῆς πρότασις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Κύριε Πρόεδρε, Παρακαλοῦμεν ὅπως τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἑρμηνείας καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ Ν. Δ. 2923)1954 περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν κλπ., ψηφισθῇ εἰς δύο συζητήσεις. Ἐν Ἀθήναις τῇ 24 Φεβρουαρίου 1955 Θ. Χαβίνης, Κ. Βασαρδάνης, Ν. Ἔξαρχος, Κ. Μητσοτάκης, Σ. Μπίρης, Ε. Ζαννῆς, Α. Πασσάδης, Λ. Κουτσοπέταλος, Π. Τζαννετάκης, Β. Μουράτογλου, Ν. Μαλλιάκας, Ν. Κρασαδάκης, Π. Ντεντιδάκης, Π. Πινάτσης, 1. Ζίγδης, Α. Βουλόδημος, Δ. Ζησόπουλος, Γ. Μόδης, Α. Ἀντωνίου, Δ. Παπασπύρου, Α. Κίκας, κλπ. Συνεπῶς τὸ ἐν λόγῳ σχέδιον νόμου «περὶ ἑρμηνείας καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Ν. Δ. 2923)54 «περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν τριῶν κλάδων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων» θὰ ἀκολουθήσῃ τὴν τακτικὴν εἰς δύο συζητήσεις ψήφισίν του. Ἑπομένως ἀναβάλλεται καὶ πάλιν. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 500 καὶ 501 ἀπὸ 31 Μαρτίου 1954 πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου».

§89Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Κύριοι συνάδελφοι, ὁ συνάδελφός μου ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν μὲ παρεκάλεσε νὰ μεριμνήσω διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον εἶναι τυπικόν.

§90Α. ΑΝΤΩΝΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ συζητηθῇ.

§91Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντ. Κυβ.). Κύριε Πρόεδρε, τὸ περὶ οὗ πρόκειται νομοσχέδιον εἶναι καθαρῶς τυπικόν, τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐθεώρησεν ἀνάγκην κατόπιν εἰσηγήσεως καθαρῶς ὑπηρεσιακῆς τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ὅπως θεωρήσῃ μὴ ἰσχύοντα τὸν Ν. 2500 εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Ποίαν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ θέλετε νὰ κάμετε κ. συνάδελφε;

§92Α. ΑΝΤΩΝΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος νομοσχέδιον ὅπως ἀκριβῶς ἐλέχθη ἀπὸ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως συνάπτεται στενώτατα μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Ν.Δ. 2500. Εἶναι λοιπὸν ἀδύνατον νὰ τὸ δεχθῶμεν ἄνευ συζητήσεως διότι ἔχομεν νὰ κάμωμεν οὐσιώδεις παρατηρήσεις ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξέλιξιν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Ν.Δ. 2500.

§93Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντ. Κυβ.). Κύριε Πρόεδρε, αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. συνάδελφος ἀποδεικνύει ὅτι παρὰ τὴν κάποιαν πεῖραν τὴν ὁποίαν ἔχει ἐν τῇ Βουλῇ δὲν γνωρίζει νὰ διακρίνῃ μεταξὺ νομοθετικῆς ἐργασίας καὶ ἐλέγχου. Καὶ ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος νὰ κάμῃ ἐπερώτησιν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Ν.Δ. 2500, ἀλλὰ ὅταν κατατίθεται νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἁπλῶς καὶ μόνον ζητεῖται ἡ ἐπικύρωσις τῆς ἐξαιρέσεως, διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀπὸ τὸν Ν. 2500 δὲν νομίζω, ὅτι ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἐξαιρέσεως αὐτῆς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ γενικωτέρα κριτικὴ καὶ γενικώτερος ἔλεγχος τῆς Κυβερνήσεως ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Ν. 2500.

§94Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον ἀποτελεῖ δήλωσιν μετανοίας τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ Ν.Δ. 2500 καὶ ὡς ἐκ τούτου πρέπει νὰ ψηφισθῇ.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον;

§96Α. ΑΝΤΩΝΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, κατόπιν τῆς παρατηρήσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρακαλῶ νὰ κρατηθῇ τὸ νομοσχέδιον. Διότι φρονῶ ὅτι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔπρεπε νὰ ἀκούσῃ προηγουμένως τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ ἐκθέσωμεν καὶ κατόπιν νὰ ἐκφέρῃ τὴν κρίσιν τὴν ὁποίαν ἐξέφερε.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀντωνίου, ἐφ’ ὅσον ὁλόκληρος ἡ Ἀντιπολίτευσις συμφωνεῖ, δὲν κάμνετε τὰς παρατηρήσεις σας ἐπὶ τοῦ Ν.Δ. 2500 δι’ ἐπερωτήσεως.

§98Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Δεκτὸν κ. Πρόεδρε.

§99Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελα μόνον νὰ εἴπω τοῦτο: ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις λέγουσα τὰ ὅσα εἶπεν διὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἠννόει ὅτι ὑπῆρξεν σφάλμα τὸ Ν.Δ. 2500 καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ ἐπανορθώνει ἔστω καὶ μερικῶς δημιουργεῖ εἰς ἡμᾶς τὴν εὐχαρίστησιν νὰ τὸ ψηφίσωμεν καὶ εἴμεθα εἰς τοῦτο ἀπολύτως σύμφωνοι.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτόν;

§101Α. ΑΝΤΩΝΙΟΥ. Κρατεῖται.

§102ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 500 καὶ 501 ἀπὸ 31 Μαρτίου 1954 πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Συνέχεια τῆς αʹ συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 80)1946 «περὶ Ἐθνικοῦ Θεάτρου». Ὁ κ. Παπασπύρου ἔχει τὸν λόγον.

§104Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, χθὲς ἐκλήθην νὰ ὁμιλήσω ἀλλ’ ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας. Μήπως διεγράφην τοῦ καταλόγου χωρὶς νὰ ὁμιλήσω; Διότι βλέπω ὅτι καλεῖται ὁ κ. Παπασπύρου.

§105Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε καὶ ἐγὼ ἤμην ἐγγεγραμμένος μετὰ τοὺς εἰσηγητὰς καὶ ἀκόμη δὲν ἐκλήθην.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ κληθῆτε.

§107Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, χθὲς διεμαρτυρήθην διὰ τὸ σύστημα τῶν ἀκουστικῶν καὶ ὑπέβαλον μίαν παράκλησιν καὶ σύστασιν εἰς τὸν Πρόεδρον διότι ὅλοι ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι καθήμεθα ἐδῶ κάτω δὲν ἀκοῦμε τίποτε. Εἶναι ἀδύνατον νὰ παρακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καψάλης ἔχει τὸν λόγον.

§109Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εὑρίσκομαι εἰς σαφῆ ἀντίθεσιν μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν σχέδιον νόμου καὶ νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ μίαν ἀτυχεστάτην ἐνέργειαν τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος τὸ εἰσήγαγε πρὸς ψήφισιν. Οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ἀντιτίθεμαι εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ θεωρῶ τὴν εἰσαγωγήν του ὡς ἀτυχῆ ἐνέργειαν τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ, εἶναι οἱ ἑξῆς: Πρῶτον διότι ἀποτελεῖ ἕνα κακὸν παράδειγμα παρεμβάσεως κυβερνητικῆς ὑπὸ τὴν κάλυψιν ἑνὸς μέτρου νομοθετικοῦ εἰς τὰς τῆς διοικήσεως ἑνὸς πνευματικοῦ ἱδρύματος τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ αὐτονομίαν. Κύριοι συνάδελφοι, γνωρίζομεν καλῶς ὅτι πολλάκις αἱ Κυβερνήσεις εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ προσφεύγουν εἰς τὴν λῆψιν νομοθετικῶν μέτρων διὰ νὰ λύσουν προβλήματα καὶ θέματα, τὰ ὁποῖα ἀναφύονται. Εἰδικώτερον ὅμως, προκειμένου περὶ ἑνὸς ἱδρύματος, τὸ ὁποῖον ὡς ἐκ τῆς φύσεώς του πρέπει νὰ ἔχῃ αὐτονομίαν καὶ περὶ ἑνὸς ἱδρύματος τοῦ ὁποίου τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον ὡρίσθη ὄχι μόνον ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ἀνενεώθη πρό τινων μηνῶν ὑπὸ αὐτοῦ τούτου τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἡ εἰσαγωγὴ ἑνὸς νομοσχεδίου διὰ τοῦ ὁποίου ἀποσκοπεῖται ἡ ἀνατροπὴ τοῦ εἰς τὸ ἵδρυμα αὐτὸ καθεστῶτος, ἀποτελεῖ τὴν παρέμβασιν περὶ τῆς ὁποίας σᾶς ὡμίλησα. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ζητημάτων ἄκρως ἐπειγόντων, θιγόντων ἐνδεχομένως τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν, τὰ οἰκονομικὰ ἢ ἄλλα σοβαρὰ συμφέροντα τῆς χώρας διὰ τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ληφθῇ μία ἄμεσος ἀπόφασις; εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ ὅτι ἔρχεται ἕνα νομοθέτημα εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ὁποῖον μεταβάλλει ἕνα ὑφιστάμενον καθεστώς. Ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, προκειμένου περὶ ἱδρύματος τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ χαίρῃ μιᾶς σχετικῆς αὐτονομίας καὶ μιᾶς συνεχείας εἰς τὸ ἔργον του, καὶ τὸ ὁποῖον πανθομολογουμένως ἔχει πλήρως ἐπιτύχει ἡ εἰσαγωγὴ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου ἀποτελεῖ, θὰ ἔλεγα, ἀήθη πρᾶξιν ἡ ὁποία εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι θὰ ἀποτελέσῃ κακόν, κάκιστον παράδειγμα διὸ τὸ μέλλον. Ἀπὸ ὅλον αὐτὸ τὸ σχέδιον νόμου, κ. βουλευταί, θὰ ἠμποροῦσε κανεὶς νὰ διαχωρήσῃ μίαν φράσιν, μίαν παράγραφον, ἡ ὁποία καὶ μόνον ἐνδιαφέρει τὸν κύριον ὑπουργόν. Εἶναι ἡ παράγραφος 3 τοῦ τροποποιουμένου ἄρθρου 3 τοῦ παλαιοῦ νόμου 80)1946. Εἶναι δηλ. ἡ παράγραφος ἡ ὁποία λέγει: ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος θεωρεῖται λήξασα ἡ θητεία τῶν σημερινῶν μελῶν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου. Εἶναι κύριοι βουλευταί, κοινὸν μυστικὸν ὅτι διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς παραγράφου αὐτῆς ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ, μεταβάλλουσα τὴν σύνθεσιν τοῦ Συμβουλίου, νὰ προβῇ ἐπίσης εἰς τὴν ἀπομάκρυνσιν, εἰς τὴν ἀντικατάστασιν του σήμερον ὑπηρετοῦντος Γενικοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου. Ἐὰν ἀναζητήσωμεν εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ὁ κ. ὑπουργὸς κρίνει ἀναγκαίαν καὶ ἐπείγουσαν αὐτὴν τὴν μεταβολήν, φοβοῦμαι ὅτι δὲν θὰ τοὺς εὕρωμεν. Δὲν θὰ εὕρωμεν δηλαδὴ τὰς ἐπαρκεῖς ἐκείνας δικαιολογίας διότι τὸ κείμενον τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως περιορίζεται εἰς μερικὰς γριφώδεις φράσεις περὶ ἀνελίξεως τῆς θεατρικῆς τέχνης εἰς τὸ ἐλεύθερον θέατρον καὶ περὶ ὑποχρεώσεων τὰς ὁποίας ἐπέβαλον αἱ μεταπολεμικαὶ συνθῆκαι. Διερωτῶμαι ἆραγε, ποῖον πόλεμον ἐννοεῖ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, κανένα ἀπὸ τοὺς πολέμους τῆς ἱστορίας ἢ τὸν συμμοριτοπόλεμον, ὁ ὁποῖος τὸν ἀναγκάζει, ὥστε τὸ Συμβούλιον τὸ ὁποῖον αὐτὸς ὁ ἴδιος διώρισε τὸν παρελθόντα Αὔγουστον νὰ νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ τὸ καρατομήσῃ καὶ μάλιστα ἐπειγόντως. Ὁ φίλτατος βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Κωνσταντόπουλος, ὁ ὁποῖος εἶχε τὸν βαρὺ καὶ ἄχαρι ρόλον τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας, ἀφοῦ ἀνέγνωσε φαίνεται ἐπανειλημμένως τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν καὶ ἀφοῦ ἤκουσε διαφόρους ψιθύρους περὶ τῶν πραγμάτων αὐτῶν, προσεπάθησε νὰ εὕρῃ ἕνα ἐπιχείρημα μὲ τὸ ὁποῖον νὰ δικαιολογήσῃ τὴν εἰσαγωγὴν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ ἐκεῖ, ἀκουσίως, κατέφερε ἕνα πλῆγμα κατὰ τῆς Κυβερνητικῆς ἀπόψεως, ἀναφερθεὶς εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς διοργανώσεως τοῦ ἀρχαίου δράματος. Ἴσως νὰ μὴν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του ὁ φίλος κ. Κωνσταντόπουλος ὅτι ἀκριβῶς ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος καθιέρωσε τὰς παραστάσεις τοῦ ἀρχαίου δράματος εἰς τὰ θέατρα τῆς ὑπαίθρου καὶ εἰδικώτερον εἰς τὰ ἀρχαῖα θέατρα καὶ ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὄχι μόνον διὰ τὴν Ἑλλάδα ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν Εὐρώπην καὶ διὰ τὰς ἄλλας χώρας ἐδημιούργησεν ἕνα τρόπον ἑρμηνείας τοῦ χοροῦ εἰς τὸ ἀρχαῖο δρᾶμα, εἶναι ἀκριβῶς ὁ Διευθυντὴς, τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ ἀπομακρύνῃ ὁ κ. ὑπουργός.

§110Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μοῦ ἐπιτρέπεται μίαν διακοπήν;

§111Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἔστω καὶ ἐὰν σᾶς ἠδίκησα, ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἤμην παρὼν εἰς τὴν ἀγόρευσιν καὶ κρίνω ἀπὸ ὅσα ἀνέγνωσα εἰς τὰ δημοσιευθέντα πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως ἐκείνης, ἀντελήφθην ὅτι ἐτονίσατε τὸ σημεῖον τοῦ ἀρχαίου δράματος ὡς δικαιολογοῦν κατὰ κάποιον τρόπον τὰς ἐπιδιώξεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ.

§112Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν εἴσαστε παρὼν καὶ τὰ εἴδατε εἰς τὰς ἐφημερίδας διαστρεβλωμένα τὰ λεχθέντα ὑπ’ ἐμοῦ, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς διαφωτίσω ἐπὶ τοῦ θέματος. Δὲν εἶπα ἐγὼ ὅτι ὁ Διευθυντὴς, ὁ νῦν Διευθυντής, τοῦ Θεάτρου ἀπέτυχεν εἰς τὴν ὀργάνωσιν τοῦ ἀρχαίου θεάτρου. Εἶπον, γενικώτερον ὅτι, ἐὰν πρέπει νὰ καταβληθῇ μία ἰδιαιτέρα προσπάθεια εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ προορισμοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου εἶναι νὰ τονώσωμεν τὸ ἀρχαῖον θέατρον καὶ μάλιστα εἶπα, γενικῶς, τὸ θέατρον ἀφ’ ὅτου ὑπάρχει καὶ λειτουργεῖ δὲν ἔδωσα τὴν προσήκουσαν σημασίαν εἰς τὸ μεσαιωνικὸν θέατρον.

§113Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Δὲν νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, οὔτε ὅτι σᾶς ἠδίκησα, οὔτε ὅτι ὑπεστήριξα, ὅτι εἴπατε ἄλλα πράγματα. Εἶπον, ὅτι προσπαθοῦντες νὰ ἀνεύρητε καὶ σεῖς μερικὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐδικαιολόγουν τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἀναφέρατε μεταξὺ τῶν ἄλλων, καὶ τὸ ἀρχαῖον δρᾶμα. Καὶ εἶπον, ὅτι τὸ παράδειγμα αὐτὸ ὑπῆρξεν ἀτυχές. Διατί; Διότι ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐδημιούργησε τὰς παραστάσεις καὶ μίαν σύγχρονον μορφὴν ἑρμηνείας, ἡ ὁποία ἔχει ἐπιβληθῆ, ἀνεξαρτήτως ἐὰν ὑπάρχουν κριτικοὶ ἐδῶ ἢ ἐκεῖ, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ ἔχουν ἐπιφυλάξεις, ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς εἶναι ἀκριβής, καὶ ὄχι τώρα τὰ τελευταῖα μόνον ἔτη, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν προπολεμικὴν περίοδον, εἶναι ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος διευθύνει σήμερον τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον. Καὶ προσθέτω, κύριοι συνάδελφοι, καὶ εἶναι ἴσως χρήσιμος, καὶ διὰ τὸν κ. ὑπουργὸν ἡ προσθήκη μου αὐτή, ὅτι ἐξαιρέσει τῶν προσπαθειῶν, αἱ ὁποῖαι κατεβλήθησαν καὶ τῶν παραστάσεων αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι φέρουν τὴν καλλιτεχνικὴν σφραγίδα τοῦ νῦν διευθυντοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου, οὐδὲν ἔχει γίνει εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐκτὸς μεμονωμένων καλλιτεχνικῶν ἀποπειρῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔπαιξαν οὐδένα ρόλον εἰς τὴν ἐξέλιξιν τῆς θεατρικῆς τέχνης, ὡς καὶ παραστάσεων ἐρασιτεχνικῶν συγκροτημάτων, αἱ ὁποῖαι ὄχι μόνον τὴν συγκίνησιν τὴν καλλιτεχνικὴν δὲν ἐδημιούργησαν εἰς τοὺς θεατάς, ἀλλὰ ἀντιθέτως θυμηδίαν. Ἀνακεφαλαιώνων τὰ ὅσα εἶπον ἐπὶ τοῦ πρώτου λόγου, διὰ τὸν ὁποῖον ἀντιτίθεμαι εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, λέγω ὅτι, ἡ παρέμβασις αὐτή, ἡ ὁποία κατὰ τὴν γνώμην μου ἀποτελεῖ ἀκόμη κατάχρησιν τῆς Κυβερνητικῆς ἐξουσίας, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὄχι ὅτι ἡ Κυβέρνησις κάμνει μίαν πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ κάμῃ, ἀλλὰ βασιζομένη εἰς τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς εἰσηγεῖται καὶ φέρει εἰς ψήφισιν ἓν σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου ἀδικαιολογήτως ὡς θὰ σᾶς ἐξηγήσω ἐν συνεχείᾳ ἐπιχειρεῖ μίαν ἀναστάτωσιν εἰς τὸ πνευματικὸν αὐτὸ ἵδρυμα. Βεβαίως, τὸν τελευταῖον καιρόν, ὑπῆρξαν ἀρκεταὶ ἐνέργειαι Κυβερνητικαί, εἴτε εἰσαγωγὴ νομοσχεδίων, εἴτε ἄλλαι διοικητικαὶ ἐνέργειαι, διὰ τὰς ὁποίας, τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως τὰ ἁρμόδια, εὑρέθησαν εἰς ἀρκετὰς δυσχερείας, διὰ νὰ ἐξηγήσουν τοὺς βαθυτέρους λόγους, οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλον τὰ μέτρα αὐτά. Ἀναφέρομαι εἰς τὴν γνωστὴν συζήτησιν περὶ τῆς Ἀεροπορίας, καὶ εἰς ἄλλας μεταβολάς, αἱ ὁποῖαι ἐπεδιώχθησαν διὰ νόμου. Ἀλλὰ ἐκεῖ τοὐλάχιστον, ὑπῆρχον καὶ οἱ φάκελλοι τοῦ παρελθόντος, οἱ ὁποῖοι ἀνεσύροντο ἢ τὰ δελτία τῆς ΚΥΠ. Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἔχει — ἐὰν πάντως ἔχῃ θὰ πρέπει νὰ τὰ παρουσιάσῃ— στοιχεῖα ἀνάλογα.

§114Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δελτία τῆς ΚΥΠ ἀναφερόμενα εἰς τὸ Θέατρον;

§115Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ὁμιλῶ ἐξ ἀφορμῆς τῆς συζητήσεως τῆς Ἀεροπορίας. Λέγω, ὅτι ἐὰν ὁ κ. ὑπουργός, ἔχει πράγματι, τοιαῦτα ἐπιβαρυντικὰ στοιχεῖα, θὰ πρέπει νὰ τὰ παρουσιάσῃ.

§116Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Παιδείας). Θὰ παρεκάλουν νὰ μὴ κάμνετε ὑποθέσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν στηρίζονται εἰς τὰ πράγματα. Οὐδεὶς ἐπεκαλέσθη φακέλλους τῆς ΚΥΠ, ἢ ἄλλης ὑπηρεσίας, διὰ νὰ στηρίξῃ τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ἐὰν γίνῃ τοιαύτη ἐπίκλησις εἰς τὴν Βουλήν, τότε θὰ ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπικρίνετε, τὴν ἐπίκλησιν αὐτὴν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως.

§117Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ὅταν εἶμαι εἰς τὸ βῆμα, ἔχω τὸ δικαίωμα, νὰ κάμω κάθε σκέψιν. Ἐὰν εἰς τὰς σκέψεις αὐτὰς σᾶς ἀδικῶ, ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρά σας νὰ ὁμιλήσητε, δύνασθε νὰ παράσχετε εἰς τὴν Βουλὴν στοιχεῖα. Ἐγὼ θὰ κάμω μίαν ἀκόμη σκέψιν. Εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπητε ἀκόμη, μιμούμενος τὸν συνάδελφόν σας ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι, κύριοι, δὲν ἔχω ἄλλους λόγους, ἀλλὰ διαπιστώνω, ὅτι ὑπάρχει μία φθορὰ τῆς σημερινῆς διευθύνσεως τοῦ Θεάτρου καὶ ὡς ἀπόδειξιν αὐτῆς τῆς φθορᾶς, νὰ ἐπικαλεσθῆτε τὸ σκόπιμον θόρυβον διαφόρων δημοσιογραφικῶν ὀργάνων. Ἠμπορῶ νὰ κάμω καὶ ἄλλας εἰκασίας, ἀλλὰ ἀρκοῦμαι εἰς αὐτὰς τὰς δύο καὶ θὰ εἴπω ἀκόμη, ὅτι θὰ ἐξαρτηθῇ πολύ, ἀπὸ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας θὰ παράσχητε εἰς τὴν Βουλήν, ἂν θὰ ἐπιβεβαιωθῇ αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπα, ὅτι δηλαδή, πρόκειται περὶ ἀδικαιολογήτου Κυβερνητικῆς παρεμβάσεως, ὅταν σεῖς ὁ ἴδιος ποὺ διωρίσατε τὸ Συμβούλιον, ἔρχεσθε καὶ ζητεῖτε ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὴν ψήφισιν νόμου, διὰ νὰ κάμετε αὐτὴν τὴν ἀνατροπήν.

§118Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Παιδείας). Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§119Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. ὑπουργέ, δὲν ἠμπορῶ πρέπει νὰ τελειώσω.

§120Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Παιδείας). Ἔχω δικαίωμα ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ νὰ ζητήσω ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν τὸν λόγον.

§121Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Πλανᾶσθε, κ. ὑπουργέ. Ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσετε τὸν λόγον ὁποτεδήποτε, ἀλλὰ ὄχι νὰ διακόψητε ὁμιλοῦντα ρήτορα ἄνευ τῆς ἀδείας του καὶ τῆς ἀδείας τοῦ κ. Προέδρου.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ὁ ὑπουργὸς ζητεῖ τὸν λόγον, πρέπει νὰ τοῦ τὸν δώσω.

§123Δ. ΠΛΑΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Θὰ πρέπει νὰ σταματήσῃ ἅπαξ διὰ παντὸς μία παρεξήγησις. Κατὰ τὸ ἄρθρον 20 τοῦ Κανονισμοῦ, οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων καὶ οἱ ὑπουργοί, ζητοῦν τὸν λόγον, ἀλλὰ τὸν ζητοῦν ἐφ’ ὅσον τελειώσῃ ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος ρήτωρ καὶ ὄχι ὅλοι οἱ ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν ρήτορες. Αὐτὸ συμβαίνει κατὰ τὸ ἄρθρον 20. Κατὰ τὸ ἄρθρον 21, ὅπου ὁμιλεῖ περὶ διακοπῶν, καὶ οἱ ἀρχηγοὶ καὶ οἱ ὑπουργοὶ ὑπάγονται εἰς τὰς αὐτὰς διατυπώσεις, ὅπως καὶ οἱ βουλευταί. Πρέπει νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ παρεξήγησις.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καψάλης, εἶναι κοινοβουλευτικὸς ἀνήρ, καὶ γνωρίζει καλῶς τὸν Κανονισμόν. Δὲν πρόκειται περὶ παρεξηγήσεως.

§125Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω δύο λόγια. Δὲν προέρχεται ἀπὸ καμμίαν δυστροπίαν ἡ ἄρνησίς μου νὰ δεχθῶ, κ. ὑπουργέ, τὴν διακοπήν σας. Ἤθελον τοῦτο νὰ προσθέσω, ἴσως μὲ ὅσα θὰ εἴπω, νὰ σᾶς δώσουν πολλὰς ἀφορμάς, διαμαρτυρίας καὶ ἐπεμβάσεως, ὥστε θὰ παρεκάλουν, ἐὰν θέλετε, νὰ μὲ ἀφήσητε νὰ τελειώσω, καὶ ὅταν τελειώσω, ἀφοῦ κρατήσητε τὰς σημειώσεις σας, θὰ ἔχετε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀπαντήσητε εἰς ὅ,τι δήποτε.

§126Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Παιδείας). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω μίαν δήλωσιν, διὰ νὰ ἀποκαταστήσω τὰ πράγματα. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ κάμνω διακοπάς. Νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κέας συνάδελφος, δὲν διεκόπη παρὰ μίαν φοράν, ὅταν ἐπροσπάθησα καὶ πάλιν νὰ ἀποκαταστήσω τὰ πράγματα. Ἐὰν σᾶς διέκοψα, κ. συνάδελφε, σᾶς διέκοψα, διὰ νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ὅτι δὲν ἔχω πρόθεσιν νὰ σᾶς ἐμποδίσω διὰ πᾶσαν ἐπίκλησιν, τὴν ὁποίαν θὰ κάμετε. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, καὶ ἐὰν θέλετε δέχεσθε τὴν παράκλησιν, νὰ μὴ κάμετε σκέψεις ἐπὶ τῶν θεμάτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ἔχετε ἀκούσει τὰς ἀπόψεις μου. Ἐὰν γίνῃ ἐπίκλησις ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ὅπως εἴπατε δὲν εὐσταθοῦν, ἔχετε κάθε δικαίωμα νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν εὐσταθοῦν τὰ ἐπιχειρήματα. Τὸ νὰ κάμετε ὑποθέσεις ἐπὶ ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐπικαλεσθῶ, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν.

§127Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Εἶπα καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὡς βουλευτὴς ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ θέματος, εἶμαι ἐλεύθερος νὰ κάμω κάθε σκέψιν. Ἐγὼ δὲν εἶπα, ὁ κ. ὑπουργός, ἔχει αὐτὰ ἢ ἐκεῖνα τὰ στοιχεῖα. Εἶπα νὰ ἰδοῦμε μήπως, ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχει, νὰ παρουσιάσῃ ἄλλας ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας δὲν μᾶς ἔδωσε διὰ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως. Διότι μὲ αὐτὰς ποὺ μᾶς ἔδωσε δὲν εἶναι καθόλου πειστικός. Δὲν νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει μὲ τοῦτο νὰ θιγῆτε. Ἐγὼ κάμνω μίαν ἐρώτησιν, ἡ ὁποία ἔχει κάποιο νόημα διότι κάμνω μίαν σύγκρισιν μὲ ἄλλας περιπτώσεις καθ’ ἃς ἄλλα μέλη τῆς Κυβερνήσεως, ἀφῆκαν τὴν Βουλὴν ἐντελῶς ἀδιαφώτιστον, διότι μέχρι σήμερον ἡ Βουλὴ δὲν γνωρίζει διατὶ ἐγένοντο καὶ ποὺ ὀφείλονται ὡρισμέναι Κυβερνητικαὶ πράξεις. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸν δεύτερον λόγον. Τρεῖς εἶναι οἱ λόγοι αὐτοί, ὁ πρῶτος εἶναι αὐτὸς ποὺ θεωρῶ ὡς κατάχρησιν τῆς νομοθετικῆς ὁδοῦ, διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ μεταβολὴ εἰς ἓν ἵδρυμα, τὸ ὁποῖον ἐλειτούργησε μὲ τὴν εὐλογίαν καὶ τὴν συγκατάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχω καὶ θὰ ἠδυνάμην νὰ σᾶς παρουσιάσω ἀποσπάσματα, ὑπουργικῶν δηλώσεων, καὶ ἄλλα τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὴν γραμμήν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε τὸ Συμβούλιον καὶ ἡ διεύθυνσις τοῦ Θεάτρου, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ ἐπιμείνω περισσότερον ἐπ’ αὐτοῦ, διότι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κυρίως ἐνδιαφέρει εἶναι τὸ βασικὸν συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον ἐτόνισα. Ὁ δεύτερος λόγος εἶναι, ὅτι κατὰ τὴν γνώμην μου τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον, ἀποβλέπει εἰς μίαν τοιαύτην ριζικὴν μεταβολήν, εἰσάγεται ἀκαίρως, δηλαδή, εἰσάγεται εἰς ἕναν χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον, ὄχι τοιοῦτος σοβαρὸς ἀντιπερισπασμὸς δὲν ἔπρεπε νὰ δημιουργηθῇ, ἀλλὰ τὸ Κράτος ἀντιθέτως, ὤφειλε μὲ ὅλα του τὰ μέσα νὰ βοηθήσῃ τὰς προσπαθείας τοῦ Θεάτρου, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀφοροῦν μόνον τὸν εἰδικώτερον κύκλον τῶν τακτικῶν του παραστάσεων, ἀλλὰ ἀφοροῦν τὴν ἐπικειμένην μετὰ δίμηνον ἐμφάνισιν τοῦ Θεάτρου εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὕστερα ἀπὸ ἀρκετῶν ἐτῶν ἀπουσίαν ὡς καὶ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ τουριστικοῦ Φεστιβὰλ τοῦ προσεχοῦς Ἰουνίου, μὲ τὰς παραστάσεις τῶν ἀρχαίων τραγωδιῶν. Εὑρίσκω, κύριοι συνάδελφοι, καὶ νομίζω, ὅτι δὲν θὰ δυσκολευθῆτε νὰ συμφωνήσετε μαζί μου, ὅτι εἶναι πρωτάκουστον εἰς στιγμάς, κατὰ τὰς ὁποίας ὅλαι αἱ δυνάμεις τοῦ Θεάτρου, ἔπρεπε νὰ ἀφοσιωθοῦν εἰς τὴν προπαρασκευὴν αὐτῶν τῶν δύο σοβαρῶν ἀποστολῶν νὰ ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις δι’ ἑνὸς νόμου, ὁ ὁποῖος ὅσον γρήγορα καὶ ἐὰν πρόκειται νὰ ψηφισθῇ, ἕως ὅτου συντελεσθοῦν ὅλαι αἱ τυπικαὶ συνέπειαί του, θὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν ἀπώλειαν μερικῶν πολυτίμων ἑβδομάδων, αἱ ὁποῖαι διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῶν σκοπῶν καὶ τοῦ ἔργου τοῦ Θεάτρου εἶναι ἀποφασιστικαί. Τώρα παρέχονται ἀριστερὰ καὶ δεξιὰ διαβεβαιώσεις, ὅτι ὅλα θὰ πᾶνε καλά. Φοβοῦμαι, ὅτι ὅσοι παρέχουν αὐτὰς τὰς διαβεβαιώσεις, δὲν ἔχουν πλήρη ἐπίγνωσιν τῶν ὀργανωτικῶν λεπτομερειῶν καὶ τῶν προβλημάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητον νὰ λυθοῦν, διὰ νὰ ἐκτελεσθοῦν ἐπιτυχῶς καὶ αἱ δύο σοβαρώταται, τόσον διὰ τὸ Θέατρον, ὅσον καὶ διὰ τὴν ἐμφάνισιν τῆς Ἑλλάδος καὶ διὰ τὴν τουριστικὴν ἀνάπτυξίν μας ἀποστολαί. Τώρα, κύριοι συνάδελφοι, ἔρχομαι εἰς τὸν τρίτον λόγον, ἀλλὰ καὶ σοβαρώτερον. Ὁ λόγος αὐτός, δὲν ἀφορᾷ πλέον, οὔτε τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐπιχειρεῖ τὴν παρέμβασίν της ἡ Κυβέρνησις, οὔτε τὸν χρόνον, ἀλλὰ ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν, ἀφορᾷ αὐτὸν τοῦτον τὸν διὰ τοῦ σχεδίου νόμου ἐπιδιωκόμενον σκοπόν. Εἶπον καὶ πρὸ ὀλίγου, ὅτι βεβαίως εἰς τὸ κείμενον τοῦ σχεδίου νόμου δὲν γίνεται λόγος περὶ μεταβολῆς τῆς διευθύνσεως, γίνεται μόνον λόγος περὶ ἀμέσου τερματισμοῦ τῆς θητείας τῶν σημερινῶν μελῶν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι κοινὸν μυστικόν, καὶ δὲν νομίζω, ὅτι εἰς αὐτὸ θὰ διαφωνήσῃ κανείς, ὅτι ἐπιδιώκεται ἐν τάχει αὐτὴ ἡ μεταβολή, εἰς τρόπον, ὥστε τὸ νέον Συμβούλιον τὸ ὁποῖον θὰ ἔλθῃ νὰ ἀναλάβῃ τὸ Θέατρον, νὰ προβῇ εἰς τὴν μεταβολὴν τῆς σημερινῆς διοικήσεως τοῦ Θεάτρου. Κύριοι βουλευταί, ἴσως θὰ ἤρκη καὶ μόνον ἡ ἀγάπη τοῦ ὁμιλοῦντος διὰ τὴν μορφὴν αὐτὴν τῆς τέχνης καὶ ἡ πεποίθησίς του, ὅτι εἰς τὴν χώραν αὐτήν, ὅπου ἐγεννήθη καὶ ἤκμασεν ἡ τραγωδία καὶ ὅπου ὑπάρχουν ἀκόμη βαθύταται ρίζαι εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ λαοῦ μας, αἱ ὁποῖαι τὸν συνδέουν μὲ τὴν μορφὴν αὐτῆς τῆς τέχνης, δηλαδή, τὸ Θέατρον, καὶ ἀκόμη περισσότερον μὲ τὴν τραγωδίαν, διὰ νὰ δικαιολογήσουν τὴν ἐπιμονὴν καὶ τὴν μαχητικότητα. Ἀλλὰ πέραν αὐτῶν εἶναι καὶ τὸ γεγονός, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1946 μέχρι τοῦ 1950, ὡς ἴσως οἱ περισσότεροι ἀπὸ ὑμᾶς θὰ γνωρίζετε, διετέλεσα οἰκονομικὸς σύμβουλος τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου. Παρηκολούθησα ἀπὸ κοντὰ τὰ προβλήματα καὶ τὰς φάσεις τῆς λειτουργίας του καὶ ἔκτοτε παρακολουθῶ μὲ ἐνδιαφέρον τὴν ἀνάπτυξιν καὶ τὴν ἐξέλιξίν του. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ κάμνει νὰ ὁμιλῶ μὲ κάποιαν κατηγορηματικότητα. Ἔρχομαι εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς οὐσίας διὰ νὰ εἴπω, ὅτι ἡ μεταβολὴ αὐτή, τὴν ὁποίαν ἀποσκοπεῖ ὁ κ. ὑπουργός, δὲν εἶναι ἀτυχῶς μία μεταβολή, ἡ ὁποία θὰ βελτιώσῃ τὰς συνθήκας ἐργασίας καὶ ἀποδόσεως τοῦ Θεάτρου, ἀλλὰ θὰ εἶναι ἕνα μεγάλο βῆμα πρὸς τὰ ὀπίσω, θὰ εἶναι μία διακοπὴ μιᾶς ἀρχομένης γραμμῆς εἰς τὴν πολιτικὴν τοῦ ἱδρύματος αὐτοῦ. Εἶναι ἡ διακοπὴ μιᾶς παραδόσεως, ἡ ὁποία ἤρχισε νὰ δημιουργῆται καὶ θὰ ὁδηγήσῃ εἰς ἐντελῶς ἀντίθετα ἀποτελέσματα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα περιμένει ἐνδεχομένως ὁ κ. ὑπουργός. Καὶ θὰ προσπαθήσω αὐτά, τὰ ὁποῖα ἰσχυρίζομαι νὰ τὰ ὑποστηρίξω μὲ ὡρισμένα γεγονότα καὶ μὲ ὡρισμένας πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι φαντάζομαι θὰ ἐνδιαφέρουν τοὺς κυρίους συναδέλφους. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ 1946 τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον ἐξήρχετο ἀπὸ μίαν περίοδον διαλύσεως καὶ ἀποσυνθέσεως ὀφειλομένης κατὰ μέγιστον μέρος εἰς τὴν κατοχικὴν περίοδον. Κατὰ τὰ χρόνια ἐκεῖνα, ὄχι μόνον εἶχε διαλυθῆ καὶ διασκορπισθῆ τὸ ἔμψυχον ὑλικόν του, ἀλλὰ καὶ ἡ περιουσία τοῦ Θεάτρου, ἡ ὁποία κυρίως συνίστατο εἰς τὰ σκηνογραφικὰ καὶ ἐνδυματολογικὰ κεφάλαια, δηλαδή, εἰς τὰ μέσα, μὲ τὰ ὁποῖα ἀνεβάζοντο ἐπὶ σκηνῆς τὰ διάφορα ἔργα εἶχε πλήρως ἐξαφανισθῆ. Ἡ πρώτη διοίκησις τῆς μεταπελευθερωτικῆς περιόδου εἶχεν ὡς πρόγραμμα νὰ περισώσῃ, ὅ,τι ἦτο δυνατὸν καὶ νὰ περιμαζέψῃ ὅ,τι ὑπῆρχεν, ἀλλὰ οὔτε ὁ χρόνος, οὔτε τὰ γεγονότα τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐπέτρεψαν νὰ συντελεσθῇ ἐργασία ἀξιόλογος. Ὅταν, λοιπόν, τὸ νέον Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον διωρίσθη μετὰ τὴν διενέργειαν τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1946, καὶ εἰς τὸ ὁποῖον σημειωτέον μετεῖχον ἐκτὸς τῶν περισσοτέρων μελῶν τοῦ σημερινοῦ Συμβουλίου καὶ μερικὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἤδη ἐξέλιπον, συγκεκριμένως ὁ καθηγητὴς Οἰκονόμου, ἡ Μαρίκα Κοτοπούλη καὶ ὁ Ἀχιλλεὺς Κύρου, ὁ ὁποῖος διατελέσας Γραμματεὺς τοῦ Συμβουλίου καὶ πρὸ καὶ μετὰ τὸν πόλεμον, ὑπῆρξεν ἕνας ἄνθρωπος, τοῦ ὁποίου ἡ συμβολὴ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν σκοπῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου καὶ ἰδίᾳ εἰς τὴν προπαρασκευὴν τοῦ ἀρχαίου δράματος ὑπῆρξεν ἀποφασιστική. Κατὰ τὰ 4 ἔτη, τὰ ὁποῖα ἐπηκολούθησαν κατεβλήθη σύντονος ἐργασία καὶ ἀνεπτύχθησαν εἰς τοιοῦτον σημεῖον αἱ ἐργασίαι τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὴ ἐντὸς χρόνου συντομωτέρου τῆς διετίας ἡ διενέργεια μιᾶς μεγάλης περιοδείας τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου εἰς τὴν ἀπελευθερωθεῖσαν τότε Ρόδον, εἰς τὴν Κύπρον καὶ εἰς τὴν Αἴγυπτον. Ἐν συνεχείᾳ ἤρχισε νὰ γίνεται ἡ ἀνασυγκρότησις τῶν ὑλικῶν ἐκείνων μέσων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα διὰ νὰ δυνηθῇ τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον νὰ ἐκτελέσῃ μὲ ἐπιτυχίαν τὸν προορισμόν του, δηλαδή, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ υἱοθετήσῃ τὸ λεγόμενον ἐναλλασσόμενον δραματολόγιον, δηλαδή, νὰ καταστῇ ἱκανὸν καὶ αὐτό, ὅπως ὅλα τὰ ἄλλα Κρατικὰ Θέατρα τοῦ ἐξωτερικοῦ νὰ κάμνῃ συχνὴν ἐναλλαγὴν ἔργων, ὥστε μὲ τὴν ποικιλίαν τῶν παραστάσεων ἔργων νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπληρωθοῦν οἱ καλλιτεχνικοὶ καὶ διδακτικοὶ σκοποὶ τοῦ Θεάτρου. Ἀντιθέτως τὰ Θέατρα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις ἐργάζονται κατὰ διάφορον τρόπον, διότι ἐκεῖ ὁ ἐπιχειρηματίας ἀποβλέπει κυρίως εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἐπιτυχίαν. Καὶ βλέπετε Θέατρα, τὰ ὁποῖα εἰς τὰς μεγάλας μάλιστα πόλεις τῆς Εὐρώπης καὶ Ἀμερικῆς παίζουν ἕνα καὶ τὸ αὐτὸ ἔργον ἐπὶ συνεχεῖς μῆνας, ἐνίοτε ἐπὶ ἔτη. Ὑπῆρχε, λοιπόν, εἰς τὸ Θέατρον εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν παρελήφθη μετὰ τὴν περίοδον τῶν καταστροφῶν, μία ὑλικὴ ἀδυναμία νὰ δυνηθῇ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸ πρόγραμμα αὐτοῦ καὶ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἐξοπλισμὸς τοῦ Θεάτρου μὲ ἐπαρκῆ ἀριθμὸν ἑτοιμαζομένων ἔργων, ὥστε νὰ φθάσῃ μία στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ τὸ ἰδικόν μας θέατρον νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἐναλλάσῃ συχνότερον τὰ ἔργα του. Αὐτὸ κατέστη πράγματι δυνατὸν κατὰ τὸ 1949 ὅταν διὰ πρώτην φορὰν ἐφηρμόσθη τὸ σύστημα τοῦ ἐναλλασσομένου δραματολογίου. Δηλαδή, ἐπαίζοντο ἔργα, τῶν ὁποίων αἱ παραστάσεις δὲν διήρκουν περισσότερον ἀπὸ μίαν ἑβδομάδα. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἦτο δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθῇ καὶ μία ἄλλη ἀπαίτησις καλλιτεχνικὴ τοῦ θεάτρου, διὰ τὴν ὁποίαν ἀκούονται συχνὰ παράπονα εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ εἰς τὴν κριτικήν, δηλ. ἡ συχνοτέρα ἐμφάνισις τῶν στελεχῶν τοῦ Θεάτρου, διότι ὅταν ὑπάρχῃ ἐπαρκὴς ἀριθμὸς ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐναλλάσσονται, τότε δίδεται συχνότερον εὐκαιρία καὶ εἰς περισσοτέρους καλλιτέχνας νὰ παίζουν, νὰ βελτιώνουν τὰ προσόντα των καὶ νὰ πλησιάζουν εὐχερέστερα πρὸς τὴν ἀναγκαίαν καλλιτεχνικὴν ὡριμότητα. Πέραν αὐτῶν ἔγινεν ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῆς ἐποχῆς ἐκείνης προσπάθεια νὰ δημιουργηθῇ θέατρον εἰς τὸν Πειραιᾶ. Ἡ προσπάθεια δὲν ἦτο μικρά. Ὀφείλω ὅμως νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι διὰ μίαν πόλιν περιβαλλομένην ἀπὸ ἐργατικοὺς συνοικισμούς, ἡ δημιουργία ἑνὸς θεάτρου, τὸ ὁποῖον πράγματι θὰ ἤσκει διαπαιδαγώγησιν καλλιτεχνικὴν τοῦ κόσμου, ἦτο ἕνα ἀπὸ τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ προσέξωμεν ἰδιαιτέρως. Καὶ τὸ πρᾶγμα δὲν ἦτο ἄνευ δυσκολιῶν, διότι τὸ κοινὸν ἦτο συνηθισμένον νὰ βλέπῃ μόνον τὰ γυμνὰ τῶν ἐπιθεωρήσεων καὶ τοὺς τσίρκους καὶ τοὺς φασουλῆδες, οἱ ὁποῖοι ἐπεδεικνύοντο, αἱ δὲ πρῶται παραστάσεις ἐνεφάνισαν ἀρκετὰς δυσκολίας, ἕως ὅτου ἐξοικειωθῇ τὸ κοινὸν εἰς τὴν προσοχὴν μὲ τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ παρακολουθῇ τὰς παραστάσεις καὶ ἕως ὅτου δημιουργηθῇ πράγματι αὐτὸς ὁ σύνδεσμος μεταξὺ θεατοῦ καὶ θεάτρου, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀναγκαῖος. Ἐν τούτοις δὲν ἐβράδινε νὰ δημιουργηθῇ μία κατάστασις, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ παραστάσεις εἰς τὸ Δημοτικὸν Θέατρον τοῦ Πειραιῶς νὰ ἔχουν ἀπόλυτον ἐπιτυχίαν, ταὐτοχρόνως δὲ ἐδημιουργήθη μέχρι τῶν συνοικισμῶν τῆς Κοκκινιᾶς ὑπηρεσία πωλήσεως εἰσιτηρίων εἰς εὐθηνὰς τιμὰς ὥστε νὰ καταστῇ τὸ θέατρον προσιτὸν εἰς ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλύτερον ἀριθμὸν θεατῶν προερχομένων ἐκ τῶν περιοχῶν ἐκείνων. Ἀνέφερα κάπως μακρότερα διὰ τὸ θέμα αὐτό, διότι ὡρισμένοι ἀπὸ τοὺς συναδέλφους τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ τῆς ΕΠΕΚ, ὁμιλοῦντες χθές, ἐτόνισαν, ὅτι πρέπει τὸ θέατρον νὰ πλησιάσῃ πρὸς τὸν λαὸν καὶ νὰ γίνῃ περισσότερον κτῆμα τοῦ λαοῦ. Καὶ νομίζω, ὅτι ἡ γραμμὴ αὐτή, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ καὶ τὴν εὐκαιρίαν διὰ τὴν προπαρασκευὴν ἑνὸς φυτωρίου διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῶν παραστάσεων αὐτῶν καὶ εἰς ἄλλα τμήματα τῆς χώρας, κατὰ πρώτιστον δὲ λόγον εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, ἦτο πράγματι μία πολιτική, ἡ ὁποία ἀπετέλεσεν ἐπιτυχῆ προσπάθειαν. Δὲν παραλείπω νὰ τονίσω, ὅτι καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην κατεβλήθη σημαντικὴ προσπάθεια διὰ τὴν ὀργάνωσιν παραστάσεων τοῦ ἀρχαίου δράματος. Αἱ παραστάσεις αὐταὶ καὶ διὰ τὸν λαόν μας, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν τουριστικήν μας ἐμφάνισιν, νομίζω, ὅτι εἶναι προωρισμέναι νὰ παίξουν σπουδαῖον ρόλον. Καὶ κατὰ τὴν τετραετίαν ἐκείνην κατώρθωσε τὸ θέατρον ἐκτὸς μεμονωμένων τραγῳδιῶν νὰ ἀναβιβάσῃ καὶ τὴν τριλογίαν τοῦ Αἰσχύλου, τὴν Ὀρέστειαν εἰς τὸ Θέατρον Ἡρώδου τοῦ Ἀττικοῦ, ὅπου μὲ μεγάλην λαϊκὴν συμμετοχὴν ἀπεδείχθη ἐκ τῶν πραγμάτων ἡ ἐπιτυχία τῶν παραστάσεων αὐτῶν. Ταὐτοχρόνως συνεστήθη μόνιμος χορὸς διὰ τὸ ἀρχαῖον δρᾶμα, δηλ. ἐξησφαλίσθη μία ἀπὸ τὰς βασικωτέρας προϋποθέσεις. Τὸ 1950, κύριοι συνάδελφοι, ἔγινεν ἡ πολιτικὴ μεταβολὴ καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας τὸ ἀνέλαβεν ὁ κ. Νόβας. Ὀφείλω πρὸς τιμήν του νὰ εἴπω, ὅτι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἐπεδίωξε νὰ ἐφαρμόσῃ ὡρισμένας σκέψεις, τὰς ὁποίας εἶχε, καὶ μίαν περίληψιν τῶν ὁποίων μᾶς ἔδωσε χθὲς ὁ κ. Μητσοτάκης εἰς τὴν ὁμιλίαν του, χωρὶς νὰ τὸ κάμῃ σκοπίμως. Ὁ τρόπος λέγω, μὲ τὸν ὁποῖον τὸ ἐπεδίωξεν, ἦτο τρόπος περισσότερον προσαρμοζόμενος πρὸς τὰς σχέσεις, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ὑπάρχουν μεταξὺ τοῦ ὑπουργοῦ καὶ ἑνὸς πνευματικοῦ ἱδρύματος, ὅπως τὸ θέατρον. Ἀπετάθη εἰς τὸ Συμβούλιον καὶ καθαρὰ ἐζήτησεν ὡρισμένα πράγματα. Εἶπεν, τώρα ἡμεῖς, ἡ νέα Κυβέρνησις, ἐπιθυμοῦμεν ὅπως τὸ θέατρον εἰς τὰς ἐπιδιώξεις του ἀκολουθήσῃ ὡρισμένας γραμμάς. Αἱ γραμμαὶ αὐταὶ καὶ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐζήτει νὰ ληφθοῦν, ἦσαν περίπου τὰ ἑξῆς: Πρῶτον νὰ παύσῃ ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς νὰ εἶναι ταὐτοχρόνως καὶ καλλιτεχνικὸς Διευθυντής, ὅπως ἦτο ἕως τότε, ἀλλὰ νὰ διαχωρισθῇ ἡ ἁρμοδιότης καὶ νὰ παραμείνῃ ὁ ἀσκῶν τὴν καλλιτεχνικὴν διεύθυνσιν, ὡς ἁπλοῦς σκηνοθέτης. Ἐστήριξε τότε τὸ αἴτημα αὐτὸ ὁ τότε ὑπουργὸς μὲ τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι κανεὶς ἐλέγχων καὶ ἐλεγχόμενος. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἐπαρκὴς δικαιολογία εἰς τὸ αἴτημα αὐτό. Ἐλέγχων καὶ ἐλεγχόμενος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ὁ καλλιτεχνικὸς διευθυντὴς ἑνὸς ὀργανισμοῦ. Εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου οἱ καλλιτεχνικοὶ διευθυνταί, ὄχι μόνον εἶναι ταὐτοχρόνως καὶ σκηνοθέται, ἀλλ’ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, εἶναι καὶ ἠθοποιοί. Πέραν αὐτοῦ δὲν νομίζω νὰ ὑπάρχῃ παράδειγμα, εἰς τὸ ὁποῖον ὁ καλλιτεχνικὸς διευθυντὴς ἑνὸς μεγάλου θεατρικοῦ ὀργανισμοῦ νὰ μὴ εἶναι ταὐτοχρόνως ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ξεύρει πῶς πρέπει νὰ γίνῃ ἕνα πρᾶγμα καὶ πῶς δὲν πρέπει νὰ γίνῃ καὶ νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὸ ἀποδείξῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§128Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐννοεῖτε, νὰ εἶναι καὶ διοικητικὸς διευθυντής;

§129Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ποτέ. Ὁμιλῶ μόνον διὰ τὸν καλλιτεχνικὸν διευθυντήν. Διὰ τὸν διοικητικὸν διευθυντὴν συμφωνῶ πλήρως μαζί σας καὶ θὰ ἴδητε ὅτι εἶναι μία ἐπιδίωξις τοῦ θεάτρου, νὰ γίνῃ ὁ ἀπαραίτητος διαχωρισμὸς τοῦ καλλιτεχνικοῦ ἀπὸ τὸν διοικητικὸν διευθυντήν. Αὐτὸ ὅμως, ὁ διαχωρισμὸς τοῦ καλλιτεχνικοῦ διευθυντοῦ ἀπὸ τὸν διοικητικόν, δὲν ἀπετέλεσεν ἀφορμὴν διαφωνιῶν οὔτε μὲ τὸν κ. Νόβαν οὔτε μὲ τὸν κ. ὑπουργόν, τὸν τωρινόν. Τότε ὅμως, εἶχε λεχθῆ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ καλλιτεχνικὸς διευθυντὴς νὰ εἶναι ταὐτοχρόνως καὶ σκηνοθέτης. Διότι, σᾶς εἶπον, ἐπεκράτησεν αὐτή, ἡ κατ’ ἐμέ, περίεργος ἄποψις ἐλέγχοντος καὶ ἐλεγχομένου. Ἂς σκεφθῶμεν, κύριοι συνάδελφοι, ὅλα τὰ συναφῆ ἱδρύματα. Πάρετε τὴν Κρατικὴν ὀρχήστραν. Γενικὴ Διεύθυνσις τοῦ Ὀργανισμοῦ τῆς Κρατικῆς ὀρχήστρας, εἶναι ὁ κ. Οἰκονομίδης. Ὁ κ. Οἰκονομίδης, εἶναι ταυτοχρόνως καὶ διευθυντὴς ὀρχήστρας (μαέστρος). Ἐὰν αὔριον ἐπρόκειτο νὰ καλέσωμεν τὸν Μητρόπουλον, διὰ νὰ τοῦ ἀναθέσωμεν τὴν καλλιτεχνικὴν διεύθυνσιν εἴτε τῆς Λυρικῆς Σκηνῆς, εἴτε τῆς Κρατικῆς ὀρχήστρας, εἶναι δυνατόν, νὰ διανοηθῇ κανείς, ὅτι θὰ τοῦ ἐλέγομεν, ὅτι σεῖς δὲν πρόκειται νὰ διευθύνετε τὰς συναυλίας, αἱ ὁποῖαι θὰ δοθοῦν ἢ νὰ διευθύνετε τὴν ὀρχήστραν εἰς τὴν ὄπεραν, ἡ ὁποία θὰ παιχθῇ; Αὐτὸς εἶναι ὁ προορισμός του. Προφανὲς εἶναι, ὅτι ὁπωσδήποτε καὶ εἰς τὴν οἰκονομικὴν ζωὴν ἂν συζητήσῃ κανεὶς παραδείγματα θὰ διαπιστώσῃ ὅτι ὁ γενικὸς διευθυντὴς μιᾶς ἐπιχειρήσεως, δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ θεωρηθῇ ἐλέγχων καὶ ἐλεγχόμενος. Ἄλλωστε ὁ μόνος ἐλέγχων εἰς τὸ Θέατρον, εἶναι τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον. Συνεπῶς, νομίζω, ὅτι ἡ ἄποψις αὐτή, δὲν εὐσταθεῖ. Θέλω νὰ διαλευκάνω τὸ θέμα αὐτό, διότι παρετήρησα χθές, ὅτι ὁ κ. Μητσοτάκης, ὁμιλῶν διεπνέετο ἀπὸ μίαν προσπάθειαν ἀντικειμενικότητος, ἡ ὁποία μὲ κάμῃ νὰ ἐλπίζω, ὅτι μετὰ ἀπὸ ὡρισμένας πληροφορίας, τὰς ὁποίας θὰ τοῦ δώσω σήμερον θὰ τὸν κάμουν ἐνδεχομένως νὰ μεταβάλῃ ὡρισμένας ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ἐξέθεσε χθές. Ὡμίλησε περὶ δικτατορίας Ροντήρη. Ἐὰν τὸ θέμα ἐντοπίζεται εἰς τὸ νὰ μὴ εἶναι εἷς μόνον σκηνοθέτης, ἀλλὰ διάφοροι, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ συμφωνήσω εἰς αὐτό, μὲ τὸν κ. Μητσοτάκην καὶ τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν τὴν ἄποψιν αὐτήν. Διότι καὶ σήμερον δὲν εἶναι εἷς, ἀλλὰ τρεῖς οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται, ἐκτὸς τοῦ κ. Ροντήρη. Εἷς ὁ ὁποῖος ἀσχολεῖται μὲ τὸ ἀρχαῖον δρᾶμα, εἷς ἄλλος, καλλιτέχνης, ὅστις ἔχει κάμει καὶ εἰδικὰς σπουδὰς καὶ εἶναι ἓν ἀπὸ τὰ εἰδικὰ στελέχη τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου καὶ πέραν αὐτῶν καὶ τρίτος, ὅστις ὑπῆρξε καὶ μαθητής, τοῦ ἀειμνήστου Πολίτη. Συνεπῶς, ἡ διαφορά μας δὲν εἶναι, ἂν πρέπει νὰ ὑπάρχουν 3 ἢ καὶ περισσότεροι σκηνοθέται, διότι τοῦτο εἶναι ἁπλῶς ζήτημα, οἰκονομικῆς ἀντοχῆς τοῦ Ἱδρύματος. Ἡ διαφωνία μας, εἶναι, ἂν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καλλιτεχνικὸς διευθυντὴς ἢ ἁπλῶς σκηνοθέται ἐνεργοῦντες κατὰ βούλησιν ἄνευ ἑνιαίας ἐπιβλέψεως καὶ κατευθύνσεως. Ἐγὼ ἰσχυρίζομαι, ὅτι εἶναι ἀδύνατον εἰς ἕνα καλλιτεχνικὸν ὀργανισμὸν νὰ διοικηθῇ καλῶς, ἐὰν δὲν ὑπάρχει μία ἑνότης καὶ μία συνοχὴ εἰς τὴν διεύθυνσίν του. Δὲν δύναμαι νὰ διανοηθῶ, ὅτι αὐτὸ τὸ ἵδρυμα θὰ πάῃ μπροστὰ μὲ τὸ νὰ ἔρχεται κάθε 10–20 ἡμέρας νὰ παρεμβάλλεται ἕνας ἄλλος σκηνοθέτης, ὁ ὁποῖος νὰ εἶναι ὑπόλογος μόνον ἀπέναντι τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου. Αὐτὸ δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ διανοηθῶ, ὅτι συμβαίνει εἰς οὐδὲν ἄλλο μέρος τοῦ κόσμου, εἰς οἱανδήποτε Κρατικὴν Σκηνήν. Δηλαδή, νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἡ ψυχὴ τοῦ ἱδρύματος, ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ γνωρίζῃ τὰ θέματα τοῦ Ὀργανισμοῦ, νὰ ἔχῃ προσόντα ἔμφυτα καθὼς καὶ τὴν ἀπαιτουμένην μόρφωσιν. Ὀφείλω νὰ προσθέσω, ὅτι τότε ὁ κ. Νόβας, ἐν τῇ προσπαθείᾳ του νὰ δώσῃ πολιτικὴν χροιὰν ἐπέμεινε καὶ εἶπεν, ὅτι θέλει τὸ Θέατρον νὰ γίνῃ ἕνα πεδίον συναγωνισμοῦ περισσοτέρων σκηνοθετῶν, ὥστε νὰ δημοκρατικοποιηθῇ. Ἐν συνεχείᾳ ἐτέθη τὸ ζήτημα τότε, ἔπρεπε εἰς τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον νὰ παίζωνται περισσότερα σύγχρονα ἔργα.

§130Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα.

§131Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Εἰς τὸ θέμα αὐτό, νομίζω, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ διαφωνία καὶ τοῦτο διότι τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον δὲν ἔχει ἐπιχειρηματικὸν χαρακτῆρα, ἔχει βαθυτέραν ἀποστολήν. Δὲν τὸ ἐνδιαφέρει αἱ παραστάσεις του νὰ εἶναι τοιαύτης φύσεως, ὥστε νά ἑλκύῃ τὸν κόσμο καὶ νὰ γεμίζῃ, ἀλλὰ τὸ ἐνδιαφέρει νὰ ἔχῃ μίαν πληρότητα εἰς τὸ πρόγραμμά του, ὥστε νὰ δύναται νὰ ἐκπροσωπῇ ὅλας τὰς μορφὰς τῆς θεατρικῆς τέχνης καὶ νὰ ἀναπτύσσῃ τοιουτοτρόπως τὸ καλλιτεχνικὸν αἴσθημα τοῦ λαοῦ. Τοῦτο δὲν σημαίνει, ὅτι πρέπει νὰ ἀποκλεισθῇ ἡ σύγχρονος τέχνη. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὁ νῦν διευθυντὴς εἶναι ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος μετὰ πολλῆς περισκέψεως δέχεται ἔργα σύγχρονα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θεωροῦνται ὡς ἐπιτυχημένα γενικῶς εἰς τὸ δραματολόγιον τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου.

§132Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Εἶναι σφάλμα....

§133Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Δὲν εἶναι σφάλμα, κύριε συνάδελφε. Ἠκούσατε προχθὲς τὸν συνάδελφόν σας κ. Μόδην, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι Ἐθνικὸν Θέατρον εἶναι αὐτὸ ποὺ παίζει ἔργα ὡς τὸ σημερινόν. Λοιπόν, τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον παίζεται τώρα θεωρεῖται ὡς ἓν ἀπὸ τὰ καλύτερα τῆς συγχρόνου τέχνης. Οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐνδεχομένως θὰ διαδεχθοῦν τὴν ἀπομακρυνομένην διοίκησιν τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου, ἔγραψαν τὰς πλέον ἐνθουσιώδεις κριτικὰς καὶ εἶπον: «Δόξα Σὺ ὁ Θεὸς» ποὺ τὸ Θέατρον ἀνέβασε ἕνα ἔργον ποὺ εἶναι ἐνδιαφέρον. Συνεπῶς νομίζω, ὅτι ἡ ἀλήθεια εὑρίσκεται εἰς τὸ μέσον. Πρέπει νὰ ὑπάρχει μία περίσκεψις εἰς τὴν ἐπιλογὴν τῶν συγχρόνων ἔργων. Παρετηρήθη, ὅτι εἰς περιόδους κατὰ τὰς ὁποίας ἐπαίζοντο περισσότερον σύγχρονα ἔργα, ὄχι κλασσικὰ ἢ ἀντιπροσωπευτικὰ μιᾶς ἐποχῆς, τὸ κοινὸν ἐσυνήθιζεν εὐκόλως ὅπως εἰς τὴν παροχὴν ἑνὸς εὐχαρίστου δηλητηρίου καὶ ὅταν ἐπανήρχετο εἰς ἔργα τοῦ κλασσικοῦ του δραματολογίου ἐνεφανίζετο μία ἀπροθυμία τοῦ κοινοῦ.

§134Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ὁ ὅρος «σύγχρονον ἔργον», δὲν σημαίνει κατ’ ἀνάγκην, ὅτι εἶναι συγχρόνως καὶ εὐχάριστον δηλητήριον.

§135Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Δὲν διαφωνῶ μαζί σας εἰς τὸ ὅτι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν σύγχρονα ἔργα, τὰ ὁποῖα εἶναι περίφημα καὶ μὲ καλλιτεχνικὴν ἀξίαν, καὶ θὰ πρέπει νὰ παίζωνται παραλλήλως πρὸς τὰ κλασσικά. Ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον διαφωνῶ εἶναι ἡ εὐκολία τῆς ἀναβιβάσεως ἔργων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν πραγματικὰ στοιχεῖα τέχνης, καὶ εἰς τὰ ὁποῖα πιστεύω, ὅτι πρέπει νὰ γίνεται αὐστηρὰ ἐπιλογή. Ὑποθέτω δέ, ὅτι, ἓν Θέατρον, ὅσον αὐστηρὸν καὶ δωρικὸν ἐὰν εἶναι θὰ παίζῃ καὶ ἔργα ἀντιπροσωπευτικὰ μιᾶς ἐποχῆς, ἔστω καὶ ὄχι μεγάλης καλλιτεχνικῆς ἀξίας. Συνεπῶς, δὲν νομίζω, οὔτε εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ὅπως τοποθετῶ τὰ πράγματα, ὅτι ὑπάρχει διαφωνία. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι πράγματι, ἡ νῦν Διεύθυνσις τοῦ Θεάτρου, νομίζω καὶ τὸ ἔχει ἐπανειλημμένως ὑποστηρίξει καὶ μὲ ὑπομνήματα αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ὅτι ἡ παράστασις τοιούτων ἔργων, πρέπει νὰ γίνεται μὲ κάποιαν περίσκεψιν καὶ προσοχήν, διὰ νὰ μὴ κάμωμεν κακόν, ἐκεῖ ποὺ πρέπει νὰ κάμωμεν καλόν.

§136Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Θὰ ὑπάρχῃ φαίνεται μία παρανόησις μαζύ μας, ὅτι, ὅταν ὡμιλήσατε περὶ συγχρόνων ἔργων ἐννοεῖτε ξένα. Δὲν ἔχουν οὐδεμίαν θέσιν εἰς τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον. Ἐγὼ ἐνόμισα, ὡμιλήσατε περὶ Ἑλληνικῶν συγχρόνων ἔργων.

§137Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἡ παρατήρησίς σας, μοῦ ὑπενθυμίζει, ὅτι πράγματι παρέλειψα τὸ σημεῖον αὐτὸ, παρέλειψα δηλαδή, νὰ ἐξετάσω ἐὰν εὐσταθῇ πράγματι καμμία κατηγορία, ὅτι δὲν ἀποδίδεται ἡ δέουσα προσοχὴ εἰς τὰ σύγχρονα Ἑλληνικὰ ἔργα. Ἐδῶ, κύριοι συνάδελφοι, ἔχει, κατὰ τὴν γνώμην μου, δημιουργηθῆ, μᾶλλον ἕνας θόρυβος, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι πάντοτε δικαιολογημένος, διότι τὸ Θέατρον καὶ πρὸ τοῦ πολέμου καὶ κατὰ τὴν μεταπολεμικὴν περίοδον, δὲν ἔπαυσε νὰ παίζῃ κατ’ ἐπανάληψιν ἔργα ἀντιπροσωπευτικὰ τῆς συγχρόνου τέχνης. Ἀλλά, δυστυχῶς, πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἡ σύγχρονος θεατρικὴ τέχνη, εἶναι εἰς τὴν χώραν μας κάπως περιωρισμένη.

§138Χ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτὸ ποὺ λέγετε.

§139Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Μά, κύριε συνάδελφε, θὰ μὲ ἀκούσετε, θὰ ἀναφέρω ὀνόματα, θὰ ἀναφερθῶ εἰς ἔργα καὶ βάσει τῶν ἰδικῶν σας γνώσεων, ἐὰν ἠμπορῆτε νὰ μὲ διορθώσητε, θὰ εἶμαι ὁ εὐτυχέστερος τῶν ἀνθρώπων. Ἀναφέρομαι εἰς ὡρισμένα ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐπαίχθησαν ἀπὸ τὴν παραγωγὴν τοῦ παρελθόντος αἰῶνος, ὁ Βασιλικὸς τοῦ Μάτεση, ὅπως ἡ Βαβυλωνία τοῦ Βυζαντίου, ἀναφέρομαι ἐπίσης εἰς τὰ καλύτερα ἢ θεατρικώτερα ἐὰν θέλετε, διότι αὐτὸ εἶναι ζήτημα ὑποκειμενικῆς κριτικῆς, ἀπὸ τὰ ἔργα τοῦ Ξενοπούλου, ἀναφέρομαι εἰς ἔργα τοῦ Χόρν, εἰς ἔργα τοῦ Μπόγρη καὶ εἰς ἔργα τοῦ Μελᾶ. Συνεπῶς δὲν εἶμαι ἐκεῖνος, ποὺ θὰ εἴπω, ὅτι δὲν ὑπάρχουν κατάλληλα Ἑλληνικὰ ἔργα. Εἴπομεν ὅτι, ὅλα αὐτὰ τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα τώρα, ὅλα ἐπαίχθησαν κατ’ ἐπανάληψιν καθὼς καὶ πολλὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐμνημόνευσα. Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχουν, πράγματι θεατρικοὶ συγγραφεῖς ἄξιοι τοῦ ὀνόματος, οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχουν ἀγνοηθῆ. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ θίξω σωρείαν ἄλλων θεατρικῶν συγγραφέων, οἱ ὁποῖοι εἰδικεύονται εἰς ἐλαφρότερον εἶδος, τὸ ὁποῖον, νομίζω, ὅτι θὰ εἶσθε ὅλοι σύμφωνοι, δὲν ἔχει οὐδεμίαν θέσιν εἰς τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον, δηλαδή, ἐννοῶ τὸ εἶδος τῶν ἐπιθεωρήσεων ἢ τῶν ἐλαφρῶν κωμῳδιῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἠμποροῦν νὰ θεωρηθοῦν ὡς θεατρικὰ ἔργα.

§140Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Εἶσθε ἐν γνώσει, ὅτι ἔχουν κριθῆ πάρα πολλὰ ἔργα ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν κρίσεως τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου καί, ὅμως, οὐδὲν οὐδέποτε ἀνεβιβάσθη. Ἐρωτῶ: Ποῖος εἶναι ὁ συγγραφεὺς ποὺ ἔχει συγγράψει ἕνα ἔργον ποὺ ἔχει κριθῆ παμψηφεὶ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν κρίσεως καὶ τὸ ὁποῖον παραμένει εἰς τὰ ἀρχεῖα ἐπὶ ἔτη, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ συγγραφὴν συγχρόνων ἔργων, ὅταν τὰ ἔργα αὐτὰ τῶν συγγραφέων παραμένουν εἰς τὰ ἀρχεῖα ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν καὶ οὐδέποτε αὐτὰ ἀνῆλθον εἰς τὴν Ἐθνικὴν σκηνήν;

§141Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ σᾶς ἀπαντήσω τὸ ἑξῆς: Θὰ ἦτο λογικόν, νὰ παραδεχθῇ κανείς, ὅτι ἕνα ἔργον τῆς συγχρόνου Ἑλληνικῆς παραγωγῆς, μόνον τότε θὰ ἦτο ἄξιον νὰ παιχθῇ εἰς τὴν Ἐθνικὴν σκηνὴν, ὅταν κατὰ κάποιον τρόπον ἔχει καθιερωθῆ εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ κοινοῦ. Μὴ ξεχνᾶτε ὅτι τὰ ἔργα τοῦ Ξενοπούλου καὶ τὰ ἔργα τοῦ Χὸρν καὶ τοῦ Μπόγρη, ἐπεβλήθησαν εἰς τὸ ἐλεύθερον θέατρον, πρὶν φθάσουν εἰς τὸ σημεῖον, νὰ παίζωνται εἰς τὴν Ἐθνικὴν σκηνήν. Διαφορετικὰ θὰ καταλήξητε εἰς ἐμφανίσεις ἔργων, ἀπὸ τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἠμποροῦν νὰ ἀνθέξουν εἰς τὴν στοιχειώδη κριτικὴν καὶ θὰ συνετέλουν εἰς τὴν πτῶσιν τοῦ ἐπιπέδου τῆς Κρατικῆς σκηνῆς. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἄλλωστε, ἡ ὁποία κρίνει τὰ ἔργα, καὶ συνιστᾶ καὶ εἰσηγεῖται τὴν υἱοθέτησίν των εἰς τὸ δραματολόγιον, ἡ ἰδία σχεδὸν Ἐπιτροπή, παρέμεινε καὶ ἐπὶ τῶν δύο περιόδων τῆς Διοικήσεως, καὶ ἐπὶ τῆς προηγουμένης καὶ τῆς τωρινῆς. Ἐν πάσῃ ὅμως, περιπτώσει, δὲν νομίζω, ὅτι εἰς κανὲν ἀπὸ αὐτὰ τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἔθιξα, ὅτι ὑπάρχουν βασικοὶ λόγοι, ὁδηγοῦντες εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι εἴτε τότε, εἴτε τώρα ἠκολουθήθη μία ἐσφαλμένη γραμμή, ἡ ὁποία διὰ νὰ διορθωθῇ ἀξίζει νὰ γίνουν ὅλα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ γίνουν. Θέλω ἀκόμη νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Μητσοτάκην, διότι εἶπε προχθές: Κοιτάξετε τὶ γίνεται Πάρα πολλὰ στελέχη καλὰ τοῦ θεάτρου δὲν εὑρίσκονται εἰς τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον, ἀλλά, ἢ ἀπομακρύνονται ἢ δὲν προσλαμβάνονται ἀπὸ τὸ Θέατρον. Κύριοι βουλευταί, ἐδῶ πρέπει νὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν καὶ μίαν πληροφορίαν. Ὅτι ὑπάρχουν σήμερον ἀρκετὰ καλὰ στελέχη τοῦ θεάτρου, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ πλεῖστον μάλιστα, εἶναι δημιουργήματα τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου καὶ μαθηταὶ τοῦ Ροντήρη, ὅπως ὁ Χόρν, ἡ Μανωλίδου καὶ ἄλλοι καλλιτέχναι, καὶ εἶναι ἐκτὸς τοῦ θεάτρου, δὲν σημαίνει τοῦτο, ὅτι δὲν τοὺς δέχεται τὸ θέατρον. Αὐτὸ προέρχεται ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι λόγῳ τῆς καλλιτεχνικῆς ἀναπτύξεως ἑνὸς ἑκάστου ἠθοποιοῦ, κάθε ἠθοποιὸς ἀναζητεῖ τὴν καλλιτεχνικὴν θέσιν δι’ αὐτόν. Δὲν ἔχουν δὲ ὅλοι πάντοτε τὴν ἀποστολικὴν διάθεσιν νὰ καθήσουν εἰς τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον μόνον διὰ νὰ εἶναι εἰς τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον, ὅταν τοὺς προσφέρονται καλύτεραι εὐκαιρεῖαι εἰς τὸ ἐλεύθερον θέατρον ἐκ μέρους ἄλλων θιάσων, οἱ ὁποῖοι, εἰς τὸ κάτω κάτω τῆς γραφῆς καὶ ἐκεῖνοι πρέπει νὰ εὕρουν ἠθοποιοὺς καὶ νὰ τροφοδοτηθοῦν. Γνωρίζω, καλῶς, ὅτι, ὅταν ἀνέλαβεν ἡ νέα Διοίκησις τοῦ θεάτρου ἐκλήθησαν ὅλοι οἱ ἠθοποιοί, οἱ ὁποῖοι ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι χρήσιμοι εἰς τὸ θέατρον, ἀπὸ ὅλους αὐτοὺς τοὺς ὁποίους ἀνεφέραμεν καὶ ὅσοι μὲν ἐδέχθησαν νὰ ἐργασθοῦν εἰς τὸ θέατρον μὲ τοὺς ὅρους ποὺ ἦτο δυνατὸν τὸ θέατρον νὰ τοὺς παράσχῃ, ἐδέχθησαν καὶ παρέμειναν. Οἱ ἄλλοι, διότι εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἔχουν πολὺ καλυτέρας ἀποδοχὰς ἢ νὰ ἔχουν ἄλλα ἀνταλλάγματα, ὅπως ἡ εὐχέρεια νὰ μετέχουν εἰς περιοδείας εἰς τὸ ἐξωτερικόν, αὐτοὶ δὲν ἐδέχθησαν. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος καὶ οὐχὶ κανενὸς εἴδους μισαλλοδοξία. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, δὲν γνωρίζω, ἀλλὰ ἐὰν ὁ κ. Μητσοτάκης, ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του συγκεκριμένην τινὰ περίπτωσιν ἠθοποιοῦ ποὺ νὰ ἐδέχθῃ νὰ πάῃ εἰς τὸ θέατρον καὶ νὰ τοῦ ἔφεραν δυσκολίαν, θὰ εἶμαι πολὺ εὐτυχὴς νὰ τὴν ἀκούσω. Ἐπίσης, θέλω νὰ εἴπω τοῦτο. Δὲν χωρίζω τὸ θέμα τῶν δύο παλαιοτέρων γνωστῶν ἠθοποιῶν, οἱ ὁποῖοι καὶ αὐτοὶ προέρχονται ἀπὸ τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον, καὶ ἐννοῶ τὴν κυρίαν Παξινοῦ καὶ τὸν κ. Μινωτήν, καὶ λέγω, ὅτι ἐπειδὴ ἐπίστευα, ὅτι πράγματι ἡ συνένωσις ὅλων τῶν καλλιτεχνικῶν στοιχείων θὰ ἦτο κάτι, τὸ ὁποῖον θὰ ἐνίσχυε καὶ τὴν προσπάθειαν εἰς τὸ θέατρον καὶ τὴν ἐμφάνισίν μας γενικώτερον, ὀφείλω νὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι πέρυσιν κατέβαλα ἔστω καὶ ἀναρμοδίως, μίαν ἰδιαιτέραν προσπάθειαν διὰ νὰ διαπιστώσω ποὺ ὀφείλονται αἱ δυσκολίαι τῆς συνεργασίας. Διεπίστωσα, λοιπόν, ὅτι οὔτε μισαλλοδοξία οὔτε προσωπικαὶ ἀντιθέσεις, ἀλλὰ λόγοι διαφορετικῆς τοποθετήσεως καὶ λόγοι ἀρχῆς, ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν κατέστησαν δυνατὴν τὴν συνεργασίαν. Καὶ θὰ σᾶς ἐξηγηθῶ: Οἱ ἠθοποιοί, αὐτοί, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν μακρὰν παραμονὴν των εἰς τὸ ἐξωτερικόν εἶχον καὶ δημιουργημένας ὡρισμένας ὑποχρεώσεις μὲ κινηματογραφικὰς ἑταιρείας, ὅπου εἰργάσθησαν κ.τ.λ., δὲν ἦσαν διατεθειμένοι νὰ πᾶνε εἰς τὸ θέατρον ὡς μέλη τακτικὰ τοῦ θιάσου. Δὲν ἦσαν διατεθειμένοι νὰ εἴπουν ὅτι, ἐρχόμεθα ἐδῶ καὶ εἴμεθα ὅπως εἶναι οἱ ἄλλοι ἠθοποιοί, φυσικά, μὲ τὴν σειρὰν καὶ τὴν καλλιτεχνικὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, καὶ ὑποτασσόμεθα εἰς τὴν πειθαρχίαν τοῦ θεάτρου. Εἶχον, μᾶλλον, τὴν ἀπαίτησιν νὰ προσαρμοσθῇ τὸ θέατρον εἰς τὰς ἰδικάς των ἀπαιτήσεις. Ἐκεῖ διεπίστωσα, ὅτι ἐγένοντο συζητήσεις νὰ παίξουν μόνον εἰς δύο ἔργα εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ εἰς τὸ τέλος τῆς χρήσεως. Πράγματα, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατόν, πάντοτε νὰ συμβιβασθοῦν μὲ τὴν πειθαρχίαν ἑνὸς θεάτρου, τὸ ὁποῖον ἔχει ἕνα προορισμὸν γενικώτερον, εὐρύτερον καὶ πρέπει νὰ ὑπολογίζῃ τοὐλάχιστον ἐπὶ τῶν βασικῶν του στελεχῶν.

§142Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ μὲ ἐμνημονεύσατε ἤθελα νὰ εἴπω, ὅτι κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, ὁ Ροντήρης, ὁ ὁποῖος εἶναι ὄντως καλλιτέχνης καὶ ἄριστος σκηνοθέτης, ἴσως ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι εἶναι σκηνοθέτης, δὲν δίδει τὴν δέουσαν, κατὰ τὴν ἰδικήν μου πάντοτε καλλιτεχνικὴν πεποίθησιν, σημασίαν εἰς τὸν ἀνθρώπινον παράγοντα, εἰς τὸν παράγοντα τοῦ ἠθοποιοῦ. Ρίχνει τὸ βάρος τὸ ἰδικόν του εἰς τὴν πλευρὰν τῆς σκηνοθεσίας, περισσότερον καὶ ἀγνοεῖ κάπως τὸν ἀνθρώπινον παράγοντα, τὸν παράγοντα τοῦ ἠθοποιοῦ. Ἄλλωστε ἀναντιρρήτως δὲν ἰσχυρίζομαι ἐγώ, ὅτι ἐπῆγε, κανείς, ἀπὸ τοὺς ἄλλους Ἕλληνας ἠθοποιοὺς νὰ ἐργασθῇ εἰς τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον καὶ δὲν ἐγένετο δεκτός. Ἀλλὰ γνωρίζετε καλῶς, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν δημιουργοῦνται τέτοιες καταστάσεις, ὅπου δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἱκανοποιηθοῦν αἱ ταυτόχρονοι ἀπαιτήσεις καὶ αἱ φιλοδοξίαι πλειόνων ἀνθρώπων. Καὶ ἐγὼ πιστεύω εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὅτι εἶναι καλύτερον ἡ διοίκησις τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου, νὰ στέκεται ἀπὸ ἐπάνω ἀπὸ τὶς ἀντιμαχόμενες, ἐὰν θέλετε ἀντιθέτους, μερίδας, ὥστε νὰ ἠμπορῇ νὰ ἔχωμεν τὸ καλύτερον. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τοὺς ἄλλους δύο λαμπροὺς ἠθοποιούς, τοὺς ὁποίους εἴπατε, ἐγὼ νομίζω, ὅτι καὶ αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μίαν μακρὰν παράδοσιν καὶ ἐπέτυχον ἀναμφισβητήτως εἰς τὸν τομέα τῆς ἀρχαίας τραγωδίας, θὰ ἦτο δυνατόν, ἐπὶ οἱασδήποτε διοικήσεως τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου, νὰ ἀποδώσουν ἐργαζόμενοι εἰς ὡρισμένας τραγωδίας, ὅπως καὶ ὁ Ροντήρης θὰ εἰργάζετο εἰς τὰς ἄλλας, οὕτω δὲ θὰ ἱκανοποιηθῇ καὶ τὸ Ἑλληνικὸν καὶ τὸ ξένον κοινόν.

§143Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριε Μητσοτάκη, ἀπαντῶ εἰς τὸ πρῶτον σημεῖον, εἰς τὸ ὅτι ὁ νῦν διευθυντὴς παραβλέπει τὸν ἀνθρώπινον παράγοντα καὶ ἠμπορεῖ νὰ ἐπιδεικνύῃ μονομέρειαν εἰς τὰς κρίσεις του ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου. Εἰς αὐτὸ λέγω, ὅτι ἡ ἰδική μου πεῖρα εἶναι ἀντίθετος. Κατηγορήθη συχνὰ εἰς τὸ παρελθόν ὁ Ροντήρης, ὅτι εἶχε δημιουργήσει κλίκαν μὲ ὡρισμένους ἠθοποιούς, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἦσαν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι σήμερον χαρακτηρίζονται ὡς διωκόμενοι ὑπ’ αὐτοῦ. Αὐτὰ τὰ πράγματα ὑποστηρίζονται ἀναλόγως τῶν ἑκάστοτε συνθηκῶν. Εἰς μίαν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη εἰς τὸν ὑπουργόν, ὁ νῦν διευθυντής, ἀναφερόμενος εἰς μερικὰς σκέψεις του διὰ τὴν συγκρότησιν τοῦ θιάσου, λέγει κάτι τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς διαβάσω διότι ρίχνει πλῆρες φῶς εἰς αὐτὴν τὴν πτυχὴν τῆς συζητήσεως. Γράφει τὰ ἑξῆς: «Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ἀνωτέρω προγράμματος προϋποθέτει ἀπαραιτήτως τὴν συγκρότησιν ἀρτίου θιάσου, ἱκανοῦ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς πολλαπλὰς ἀνάγκας ἑνὸς τοιούτου προγράμματος. Ἐσκέφθη ὅθεν, ἡ Διοίκησις, θέτουσα πλέον τέρμα εἰς τὴν κάθε ἐκδήλωσιν ἐρασιτεχνισμοῦ, νὰ καλέσῃ ὅλα τὰ ἄξια στοιχεῖα νὰ προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των καὶ μὲ θυσίαν των ἀκόμη εἰς τὴν ἀνόρθωσιν καὶ προαγωγὴν τοῦ θεάτρου διότι ἄνευ ταύτης, οὔτε ἄνοδος τῆς τέχνης εἰς τὴν ὑφ’ ὅλων ποθουμένην περιωπὴν εἶναι δυνατή, οὔτε καὶ τῶν ἰδίων ἠθοποιῶν ἡ καλλιτεχνικὴ προκοπὴ καὶ ἐπαγγελματικὴ ἀποκατάστασις νοεῖται. Τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον, ἔχει τὴν ἀξίωσιν, ὅπως ἡ συμμετοχὴ τῶν ἠθοποιῶν εἰς τὴν δύναμιν αὐτοῦ ἀποτελεῖ συνειδητὴν καὶ θετικὴν προσφορὰν γνησίων καλλιτεχνῶν εἰς τὴν δημιουργίαν τῶν βάσεων μιᾶς καλυτέρας αὔριον. Δυστυχῶς, ὅμως, εἰς τοῦτο τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον δὲν εὗρε τὴν δέουσαν ἀνταπόκρισιν ἀπὸ μέρους ὅλων τῶν κληθέντων ἠθοποιῶν καὶ διὰ νὰ μὴ ὑποκύψῃ εἰς ἀξιώσεις προαγούσας εἰς τονισμὸν τοῦ βεντετισμοῦ, ἐχώρησε μετ’ ἀποφασιστικότητος εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προγράμματός του μὲ ὅσα ἐκ τῶν παλαιῶν στελεχῶν ἔκρινεν ἀπαραίτητα καὶ μὲ ἄλλα νέα, ὅσα ἔκρινεν ἱκανὰ καὶ ἔμπειρα, διὰ νὰ φθάσῃ σὺν τῷ χρόνῳ μὲ κόπον καὶ ὑπομονὴν εἰς τὴν μόρφωσιν θιάσου ἱκανοῦ νὰ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ κλασσικοῦ δραματολογίου τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου. Τὰ ἀποτελέσματα, βεβαίως, μιᾶς τοιαύτης προσπαθείας θὰ φανοῦν σὺν τῷ χρόνῳ μετὰ μακρὰν καὶ ἐπίπονον ἐργασίαν. Αὐτὴ ὅμως εἶναι ἡ ὀρθὴ πολιτική, ἣν ὀφείλει νὰ ἀκολουθήσῃ τὸ θέατρον πρὸς ἐπίτευξιν ἔργου γονίμου καὶ ἀξιολόγου».

§144Ι. ΙΝΤΖΕΣ. Πότε ἔγινεν αὐτό;

§145Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ὀλίγον καιρὸν ἀφ’ ὅτου ἀνέλαβεν ὁ κ. ὑπουργός.

§146Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας). Κατὰ τὸν Αὔγουστον ἢ Σεπτέμβριον.

§147Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Δὲν ἔχω τὴν ἡμερομηνίαν, κ. ὑπουργέ, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι σᾶς ὑπεβλήθη ἕνα μῆνα περίπου μετὰ τὴν ἀνάληψιν ὑφ’ ὑμῶν τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας. Κύριοι συνάδελφοι, ἔρχομαι, διότι νομίζω, ὅτι ἐπ’ ἀρκετὸν σᾶς ἀπησχόλησα, ἔρχομαι μετὰ τὴν τελευταίαν παρατήρησιν εἰς τὴν συντόμευσιν τοῦ ἱστορικοῦ. Κατὰ τὸ 1950, τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον, καὶ ὁ Γεν. Διευθυντής, μετὰ τὴν διαφωνίαν των μὲ τὸν ὑπουργὸν παρῃτήθησαν. Ἔτσι ἀνέλαβε νέον Συμβούλιον καὶ νέος Γεν. Διευθυντής. Δὲν θέλω νὰ ἀποδώσω οὐδεμίαν κακὴν πρόθεσιν, οὔτε ἔλλειψιν ἐνδιαφέροντος καὶ ἀγάπης διὰ τὸ θέατρον, εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μετὰ τὸ 1950 καὶ ἐπὶ μίαν διετίαν διεχειρίσθησαν τὰ θέματα τοῦ θεάτρου. Πιστεύω, ὅμως, ὅτι αὐτὸ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἠκολούθησαν, τῶν πολλῶν σκηνοθετῶν χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ κατ’ οὐσίαν ἕνας ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος νὰ εἶναι ὁ καθοδηγητής, ὁ ἐπιβλέπων, ὁ συντονίζων καὶ ὁ ὑπεύθυνος διὰ τὸ καλλιτεχνικὸν μέρος τοῦ θεάτρου μαζὶ μὲ μερικὰ ἄλλα μικροατυχήματα ὡδήγησαν, ὥστε πράγματι κατὰ τὴν διετίαν αὐτήν, νὰ γίνουν μερικὰ πράγματα δυσάρεστα καὶ ἐπιβλαβῆ. Πρῶτον, νὰ ἐξανεμισθῇ καὶ πάλιν ὁλόκληρον τὸ σκηνογραφικὸν καὶ τὸ ἐνδυματολογικὸν ὑλικόν, τὸ ὁποῖον μὲ τόσους κόπους εἶχε δημιουργηθῆ. Διὰ νὰ ἀνεβασθοῦν περισσότερα ἔργα, ἀπὸ ὅσα ἐπέτρεπον αἱ οἰκονομικαὶ δυνατότητες ἢ ὁ χρόνος, ἐχρησιμοποιήθησαν τὰ σκηνογραφικὰ ὑλικά, καὶ αἱ ἐνδυμασίαι ἄλλων ἔργων, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ παραμείνουν ἄθικτα εἰς τὴν ἀποθήκην διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν μίαν ἡμέραν νὰ ἀναβιβασθοῦν καὶ πάλιν. Δεύτερον, ὅλη ἡ προσπάθεια, ἡ ὁποία εἶχε γίνει εἰς τὸν Πειραιᾶ ἀνεκόπη, διότι μετὰ 2–3 μῆνας τὸ θέατρον Πειραιῶς ἔκλεισε. Ἀλλὰ ἡ πλευρὰ ἐκείνη, εἶχε μεγάλην σημασίαν, διὰ τὴν διαπαιδαγώγησιν ἑνὸς νέου κοινοῦ, τὸ ὁποῖον πράγματι ἐδίψα ἀπὸ σοβαρώτερον θέατρον, ἐσταμάτησε.

§148Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἑλλὰς εἶναι μόνον αἱ Ἀθῆναι καὶ ὁ Πειραιεύς;

§149Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἐγὼ εἶπα ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀρχίσῃ τὸ φυτώριον τοῦ Πειραιῶς διὰ νὰ πάῃ μετὰ καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας, διότι μὲ βασιλικὰ διατάγματα δὲν γίνονται θέατρα εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, πρέπει νὰ δημιουργηθῇ τὸ ἔμψυχον ὑλικὸν καὶ νὰ ὑπάρξῃ καὶ ἀναγκαία ὀργάνωσις. Πέραν αὑτοῦ ἡ ἐργασία, ἡ ὁποία ἔγινεν εἰς τὸ ἀρχαῖον δρᾶμα καὶ ἐκείνη ἀνεκόπη, διότι διὰ λόγους οἰκονομίας φαίνεται, διελύθη ὁ μόνιμος χορός. Ὅλη ἡ προσπάθεια ποὺ ἔγινε νὰ σχηματισθῇ τὸ κυριώτερον ὄργανον διὰ τὰς παραστάσεις τῆς ἀρχαίας τραγωδίας ἠτόνησε καὶ ἐχρειάσθη, ὅταν κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1953 ἀνέλαβε τὸ παλαιὸν συμβούλιον καὶ ἡ παλαιὰ διεύθυνσις, ἐχρειάσθη νὰ ἀρχίσουν ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα ἀπὸ τὴν ἀρχήν, διὰ νὰ ἀχθοῦν εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον τὰ εὗρεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, δὲν γνωρίζω, ἐὰν ὁ φίλος κ. Ζορμπᾶς, εἶναι ἐδῶ, ἀλλὰ τοῦ ὀφείλω μίαν ἀπάντησιν. Γνωρίζετε καλά, ὅτι σᾶς ἔχω ἐπανειλημμένως ἐπαινέσει διὰ τὴν ἐπιμέλειαν, τὴν ὁποίαν δεικνύεται εἰς τὰς Κοινοβουλευτικὰς ἐργασίας, πρέπει ὅμως νὰ εἴπω, ὅτι αὐτὴ ἡ ἐπιμέλεια καὶ ἡ ἀνάμιξίς σας εἰς ὅλα, σᾶς κάμνει καμμιὰ φορά, νὰ εἶσθε ὀλίγον βιαστικὸς εἰς τὰ συμπεράσματά σας. Αὐτὸ χωρὶς καμμίαν κακίαν, διότι σᾶς συμπαθῶ καὶ σᾶς ἐκτιμῶ. Ἐπλέξατε προχθὲς τὸ ἐγκώμιον τοῦ ἀειμνήστου Φώτου Πολίτου καὶ εἴπατε, ὅτι ἂν ἐζοῦσεν ὁ Φῶτος Πολίτης κλπ. κλπ. Κύριε συνάδελφε, μὲ τὸν Φώτην Πολίτην εἶχα τὴν εὐτυχίαν νὰ γνωρισθῶ καὶ μὲ συνέδεε μαζί του κάποια φιλία. Μὲ εἶχε τραβήξει πρὸς αὐτὸν ἕνας θαυμασμὸς ἀπὸ τὰ σχολικὰ ἑδώλια πρὸς τὸ ἔργον τοῦ πατρός του, τοῦ Νικολάου Πολίτου, διὰ τὸ πνευματικὸν καὶ λαογραφικόν του ἔργον καὶ ἐπίσης μὲ εἶχε τραβήξει αὐτοῦ τοῦ ἰδίου τοῦ Φώτου Πολίτου, ἡ ἔντονος μαχητικότης. Ἀργότερα παρηκολούθησα τὴν δρᾶσιν του εἰς τὸ θέατρον. Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, ἠξεύρατε τί ἐπιθέσεις ὑπέστη ὁ Φ. Πολίτης καθ’ ὃν χρόνον εἰργάζετο εἰς τὸ θέατρον, ἐὰν ἠξεύρατε μὲ τὶ πικρίας ἐποτίσθη τότε, ἴσως, θὰ ἐλέγατε, ὅτι αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγονται καὶ γράφονται κατὰ τοῦ κ. Ροντήρη εἶναι ἐλάχιστα καὶ μηδαμινά. Ἔπρεπε νὰ ὁδηγηθῇ ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, προώρως εἰς τὸν τάφον, νὰ ἀποθάνῃ διὰ νὰ ἀρχίσουν οἱ ἐπικριταί του νὰ τὸν ἀναγνωρίζουν καὶ νὰ ἐπαινοῦν τὸ ἔργον του.

§150ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἴθισται νὰ γίνεται αὐτό.

§151Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Δυστυχῶς αὐτὸ εἶναι μία ἀνθρωπίνη ἀδυναμία, ἡ ὁποία εἰς τὸν τόπον μας ἴσως εἶναι ἐντονωτέρα. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἀρκοῦμαι εἰς μεταθανάτια ἐγκώμια διὰ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀξίζουν, νομίζω, ὅτι ἔχω ὑποχρέωσιν, τοὺς ἀνθρώπους, τῶν ὁποίων τὸ ἦθος καὶ τὴν ἱκανότητα ἀναγνωρίζω, νὰ τοὺς βοηθήσω ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀκόμη ζωντανοὶ μεταξὺ μας, ἰδιαιτέρως δὲ ἐφ’ ὅσον εἶναι καλλιτέχναι, τῶν ὁποίων ἡ ἀκτινοβολία εἶναι συνυφασμένη μὲ τὴν ἀνθρωπίνην ζωήν. Τὸ ἀναφέρω αὐτό, κύριε Ζορμπᾶ, διὰ νὰ καταλήξω εἰς ἕνα ἄλλο συμπέρασμα, διὰ νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἀρκεῖ νὰ ἀναγνωρίζωμεν τὴν ἀξίαν τῶν νεκρῶν, ἀλλὰ πρέπει νὰ προσέξωμεν μήπως μὲ τὰς πράξεις μας ἐπαναλάβωμεν καὶ ἡμεῖς τὰ αὐτὰ σφάλματα, τὰ ὁποῖα διέπραξαν εἰς βάρος τῶν νεκρῶν, τοὺς ὁποίους σήμερον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ φέρωμεν ὀπίσω. Καὶ ἐδῶ ἀρχίζει τὸ κατηγορητήριόν μου, κατὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐντεταλμένος διὰ τὴν προάσπισιν τῶν πνευματικῶν ἀξιῶν αὐτοῦ τοῦ τόπου. Ἐρωτῶ, τὸν κ. ὑπουργόν, κατὰ ποῖον τρόπον τὰς ὑποχρεώσεις του τὰς ἐκπληρώνει; Τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον μᾶς ἔφερεν ἐδῶ, μὲ τὴν βραχεῖαν του ἔκθεσιν, δὲν μᾶς λύει τὰς ἀπορίας, αἱ ὁποῖαι γεννῶνται. Ἐγώ, ἀρνοῦμαι, δυσκολεύομαι, ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ πιστεύσω, ἔστω καὶ ἂν πρόκειται νὰ χαρακτηρισθῶ ὡς ἀφελής, ὅτι ὁ κ. ὑπουργός, τῆς Παιδείας, δὲν πιστεύει εἰς τὴν ὀρθότητα τοῦ μέτρου ἀλλὰ εὑρίσκεται πρὸ Κυβερνητικῆς ἀποφάσεως, ἐγώ, λέγω, ἀρνοῦμαι νὰ πιστέψω αὐτὸ τὸ πρᾶγμα διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, εἶναι νέος πολιτικὸς καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο πράγματι νὰ ἀναγκασθῇ νὰ κάμῃ κάτι, τὸ ὁποῖον δὲν πιστεύει, ἀσφαλῶς θὰ εὕρισκε τὴν δύναμιν νὰ παραιτηθῇ. Διότι ἠξεύρω, ὅτι ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη σχολή, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι τὰ πάντα εἶναι ἐπιτρεπτὰ εἰς ἕνα ὑπουργόν, πλὴν τοῦ νὰ παραιτῆται. Ἐάν, πάλιν, ὁ κ. ὑπουργός, πιστεύῃ ὅτι ἡ σημερινὴ Διοίκησις τοῦ θεάτρου ἔχει ἀποτύχει, θὰ ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ μὲ μίαν ἄλλην ἔκθεσιν, ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος καὶ τὴν εἰλικρίνειαν τῆς γνώμης του αὐτῆς καὶ ὄχι νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι ἡ μέχρι τοῦδε καλλιτεχνικὴ δρᾶσις τοῦ θεάτρου ἐστέφθη ὑπὸ ἐπιτυχίας. Ἀλλὰ ἐὰν ἐστέφθη ὑπὸ ἐπιτυχίας, δὲν ἔχετε ἄλλα ἱδρύματα, εἰς τὰ ὁποῖα νὰ ἀναπτύξητε τὴν δραστηριότητά σας ἀντὶ νὰ ἀνατρέψητε ἕναν ὀργανισμόν, διὰ τὸν ὁποῖον σεῖς ὁ ἴδιος ἀναγνωρίζετε, ὅτι ἐπέτυχε; Τί συμβαίνει ἐδῶ; Κατὰ τὸν Αὔγουστον, εἶχε τὸ δικαίωμα, ὁ κ. ὑπουργός, νὰ ἀντικαταστήσῃ ὅλους αὐτούς. Τί ἐμεσολάβησεν ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου μέχρι τώρα; Ὅλα αὐτὰ τὰ ἐρωτήματα, κύριε ὑπουργέ, θὰ σᾶς στενοχωροῦν. Ἐγώ, θὰ ἤθελον νὰ προχωρήσω εἰς μίαν ἄλλην σύστασιν, θὰ ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι θὰ ἦτο καλύτερον, ἀντὶ νὰ ἀπαντήσητε εἰς τὰ ἐρωτήματά μας, νὰ σκεφθῆτε ὡριμότερον τὸ θέμα καὶ νὰ ἀποσύρετε τὸ νομοσχέδιον. Σᾶς βοηθεῖ ἄλλωστε εἰς αὐτό, καὶ ἡ παρένθεσις ἀρκετῶν ἡμερῶν κατὰ τὰς διακοπὰς τῶν ἑορτῶν καὶ ἀφοῦ τὸ σκεφθῆτε ὡριμώτερον, τότε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ φέρετε ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πράγματι, νὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ καθεστῶτος τοῦ θεάτρου. Πρῶτον, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ μεγαλυτέρα αὐτονομία εἰς τὸ ἵδρυμα αὐτό, ὥστε νὰ μὴ γίνεται ἕρμαιον τῶν διαφόρων ἑκάστοτε ὑπουργικῶν μεταβολῶν. Δεύτερον, νὰ γίνῃ ὁ ἀπαραίτητος διαχωρισμὸς μεταξὺ τοῦ καλλιτεχνικοῦ καὶ τοῦ διοικητικοῦ διευθυντοῦ. Καὶ θὰ σᾶς ἔλεγον ὅτι, ἐνισχυόμενος ἀπὸ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον διεξήχθη ἡ συζήτησις ἐδῶ, καὶ ἀπὸ τὰ ὅσα εἶπον οἱ ἐκπρόσωποι τῶν ἄλλων κομμάτων, θὰ κάμετε πρᾶξιν προνοίας, ἐὰν αὐτὸ τὸ σχέδιον νόμου, πρὶν τὸ φέρετε εἰς τὴν Βουλήν, τὸ συζητήσητε καὶ μὲ ἐκπροσώπους τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὥστε νὰ γίνῃ κάτι τι εἰς τὴν ὀργάνωσιν τοῦ ἱδρύματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι μονιμώτερον. Διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ ὑπάρχῃ πάντοτε συμφωνία εἰς τὰ πρόσωπα ἀλλὰ εἰς ἕνα ὀργανισμόν, μὲ τοιαύτην μεγάλην ἀποστολήν, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ γενικὴ συμφωνία ἐπὶ τοῦ τρόπου καὶ τῆς μορφῆς τῆς διοικήσεώς του. Καὶ ὅταν κάμετε αὐτά, θὰ ἔχετε τὴν εὐκαιρίαν νὰ δώσετε μίαν δυνατότητα εἰς τὸ θέατρον, τὸ ὁποῖον ἐπὶ δύο μῆνας εὑρίσκεται εἰς αὐτὴν τὴν ἐκκρεμότητα νὰ συνεχίσῃ τὴν ἐργασίαν του, διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν ἀποστολήν του. Αἱ μεσολαβοῦσαι διακοπαὶ τῆς Βουλῆς σᾶς δίδουν τὴν εὐκαιρίαν νὰ σκεφθῆτε καὶ νὰ φέρετε κάτι περισσότερον μελετημένον καὶ περισσότερον ὠφέλιμον. Καὶ τώρα ἀπευθύνομαι πρὸς τοὺς βουλευτὰς τῆς πλειοψηφίας, διότι πιστεύω, ὅτι οἱ βουλευταὶ τῆς μειοψηφίας εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἔχουν μεγαλυτέραν ἀνεξαρτησίαν κρίσεως ἢ, τέλος πάντων, τὴν πολιτικήν της εἰς τὰς μεγάλας διότι σᾶς δεσμεύει ἡ ἰδιότης σας, ὅτι ἀποτελεῖτε τὴν Συμπολίτευσιν. Καὶ δὲν θὰ ἤμουν ἐγώ, ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ σᾶς προέτρεπον εἰς ἀποστασίαν ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ θέματος τινὸς, τὸ ὁποῖον πράγματι νὰ ἀφορᾷ τὴν ὕπαρξιν τῆς Κυβερνήσεως ἢ, τέλος πάντων, τὴν πολιτικήν της εἰς τὰς μεγάλας γραμμάς. Ἀντιθέτως, ἐπειδή, πιστεύω, ὅτι καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησίν σας, θὰ προσφέρετε ὑπηρεσίαν καὶ τὸν τόπον θὰ ὠφελήσητε, δι’ αὐτὸ θὰ ἐπεθύμουν νὰ προσπαθήσετε, ὅσον εἶναι δυνατόν, νὰ εἶσθε ἀντικειμενικοὶ καὶ ἀδέσμευτοι εἰς τὴν κρίσιν σας, ὥστε ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα, ἕκαστος νὰ ἀναλάβῃ τὰς εὐθύνας του. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῶν Προοδευτικῶν).

§152Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Εὐχαριστῶ ἐν πρώτοις διὰ τὴν φιλοφροσύνην σας, κύριε Καψάλη, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνταποδίδω, διότι καὶ σεῖς εἶσθε ἐπιμελὴς εἰς τὸ ἔργον σας, τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ λαοῦ καὶ ἓν ἐκ τῶν ἐπιφανῶν μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι παρεξηγήθην εἰς τοὺς λόγους μου. Ἀκριβῶς εἰς τὸ ἴδιον συμπέρασμα κατέληξα καὶ ἐγὼ χθὲς ὑποστηρίξας ὅτι, καὶ ἐὰν ἀκόμη ἔζῃ ὁ Φῶτος Πολίτης, ὁ ὁποῖος κατ’ ἀποδεδειγμένην ἱστορικὴν πλέον ἀλήθειαν ὑπῆρξεν ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἀπέδωσεν εἰς τὸ Θέατρον καὶ ἔθεσε τὴν σφραγῖδα τῆς προσωπικότητός του, καὶ ἂν ἀκόμη ἔζῃ ὁ Φῶτος Πολίτης, θὰ ἐφηρμόζετο τὸ σύστημα τοῦ διαχωρισμοῦ τοῦ σκηνοθέτου ἀπὸ τὸν διοικητικὸν διευθυντήν. Αὐτὰ τὰ εἶπον διὰ νὰ ἐξάρω, πρῶτον, τὸ ἔργον τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ, ἔστω καὶ μετὰ θάνατον, καί, δεύτερον, διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν καὶ σεῖς ὑποστηρίζετε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συμπίπτουν ὁ διοικητικὸς μὲ τὸν καλλιτεχνικὸν διευθυντήν.

§153Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἴσως, ἐγώ, κύριε συνάδελφε, δὲν ἠννόησα πλήρως, τὸ τὶ εἴχατε εἴπῃ. Ἐὰν ἡ διάκρισις, τὴν ὁποίαν ἐζητήσατε εἶναι αὐτή, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι σύμφωνοι, οἱ κ.κ. συνάδελφοι, νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, μέχρι τῆς μεταπροσεχοῦς Τρίτης, 8ης Μαρτίου;

§155ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, ὅπως ἐξουσιοδοτήσητε τὸν Πρόεδρον, ἵνα ὑπ’ εὐθύνῃ του ἐπικυρώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς παρούσης συνεδριάσεως.

§157ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 80)1946 «περὶ Ἐθνικοῦ Θεάτρου», ἀναβάλλεται. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς παρούσης συνεδριάσεως καὶ λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν μεταπροσεχῆ Τρίτην 8ην Μαρτίου, καὶ ὥραν 6.30′ μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. (Ὥρα 9.30′ μ.μ.)