1955.02.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 51η

Τετάρτη 23 Φεβρουαρίου 1955

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.45′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Β. Καραμπίλιας, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Β. ΚΑΡΑΜΠΙΛΙΑΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν σελίδα 10 τῶν πρακτικῶν, ὁ κ. ὑπουργὸς Σεισμοπλήκτων Νήσων καὶ Οἰκισμοῦ, εἶπεν ἐπὶ λέξει: «Ἐὰν θέλετε, μάλιστα, εἶμαι πρόθυμος νὰ ἀποδεχθῶ τὴν τροπολογίαν, ὅτι πρὸ τῆς παρόδου ἑνὸς ἔτους δὲν θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἔξοδος ἐκ τῶν σεισμοπλήκτων Νήσων, οὔτε ἑνὸς οἰκήματος». Ἀλλὰ ὅπως διατυποῦται τὸ σχετικὸν ἄρθρον εἰς τὴν σελίδα 16, δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένη αὐτὴ ἡ προσθήκη, τὴν ὁποίαν υἱοθέτησεν ὁ κ. ὑπουργός. Ἐπίσης, ὁ κ. ὑπουργός, εἰς τὸ ἄρθρον 3, ἐδέχθη νὰ διαγραφοῦν τὰ νομικὰ πρόσωπα καὶ αἱ ἑταιρεῖαι, καὶ ὅμως δὲν ἔχει διαγραφῆ. Καὶ τέλος ἐνῷ ἐδέχθη τὴν τροπολογίαν μου, ὅτι θὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἐγγραφὴ δευτέρας ὑποθήκης, σελὶς 15, ὅπου λέγει ἐπὶ λέξει: «Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, τὴν δέχομαι, διότι αὕτη θὰ διευκολύνῃ τὴν ἀνοικοδόμησιν», δηλαδή, νὰ ἐπιτραπῇ ἡ δευτέρα ὑποθήκη, πάλιν εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένη. Πρόκειται προφανῶς, περὶ ἐκ παραδρομῆς φραστικῆς διατυπώσεως.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ὁ κ. ὑπουργός, λέγῃ ὅτι «δύναται μετὰ πάροδον ἔτους ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος», σημαίνει, ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν ἑνὸς ἔτους δὲν γίνεται τίποτε.

§5Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Εἰς αὐτὸ ἔχετε δίκαιον, κύριε Πρόεδρε.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἴδωμεν καὶ τὸ ἄλλο.

§7Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 3 ἐδέχθη νὰ διαγραφοῦν τὰ Νομικὰ Πρόσωπα, θὰ τὸ ἐνθυμῆσθε καὶ σεῖς, κύριε Πρόεδρε.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγράφει: «Δευτέρα ὑποθήκη ἐξ ἰδιωτικῆς βουλήσεως ἐπιτρέπεται». Αὐτὸ ἐτέθη.

§9Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Νὰ διαγραφοῦν ἀπὸ τὸ ἄρθρον 3 τὰ Νομικὰ Πρόσωπα, τὸ ὁποῖον ἐδέχθη ὁ κ. ὑπουργός. Οὐδεὶς ὁ ἀντιλέγων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ περὶ τῶν ὅσων ὑποστηρίζω.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἔτσι ἐθεώρησε τὴν τροπολογίαν. Πιθανὸν νὰ εἶπεν, ὅτι δὲν τὴν ἐδέχθη ἀργότερον.

§11Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Δὲν ἦτο τροπολογία. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 ὑπῆρχον ἄλλαι τροπολογίαι, τὰς ὁποίας δὲν ἐδέχθη, ὅταν ὅμως τοῦ εἶπον, ὅτι θὰ πρέπει νὰ διαγραφοῦν τὰ Νομικὰ Πρόσωπα, αὐτὸ τὸ ἐδέχθη.

§12Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ὁ ὑπουργὸς πρέπει πάντοτε νὰ παρίσταται.

§13Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, κρατήσατε σημείωσιν καὶ ἐὰν ἔχει ἀντίρρησιν ὁ κ. ὑπουργός, δὲν ἐπιμένω.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δώσατέ μου ἕνα σημείωμα καὶ ἐγὼ θὰ συνεννοηθῶ μὲ τὸν κ. ὑπουργόν. Κατὰ τὰ ἄλλα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκελεστάθης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§15Α. ΓΚΕΛΕΣΤΑΘΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Μεσολογγίου κ. Π. Σταυρόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Συντακτῶν Πελοποννήσου– Ἠπείρου–Νήσων (ἑδρευούσης ἐν Πάτραις), ζητούσης ἐξομοίωσιν τῶν μελῶν της μὲ τοὺς δημοσιογράφους Ἀθηνῶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Στεφάνου, καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου 11ου ΚΤΕΛ Φθιώτιδος αἰτοῦντος ἄμεσον ἔναρξιν ὁδῶν Λαμίας–Ἀνθήλης καὶ Λαμίας–Μώλου–Ἀταλάντης–Καλαποδίου–Τιθωρέας. Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Δ. Ζησόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Σκήτης–Κοζάνης, ζητούσης ἀπομάκρυνσιν τοῦ Ἀγροφύλακος Ἀθ. Σωτηριάδη καὶ τοποθέτησιν ἑτέρου καταλληλοτέρου. Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Δ. Ζησόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Ἀλωνακίου–Κοζάνης, ζητούσης ἀντικατάστασιν τοῦ ἀγροφύλακός της δι’ ἑτέρου καταλληλοτέρου. Ὁ βουλευτὴς Λεβαδείας κ. Δ. Παπασπύρου, καταθέτει ἀναφορὰν Σαγματοποιῶν–Πεταλωτῶν Λεβαδείας, ζητούντων ἀποζημίωσιν λόγῳ ἀχρηστεύσεως τοῦ ἐπαγγέλματός των, ἐκ τῆς ἐπικρατήσεως τοῦ αὐτοκινήτου. Ὁ βουλευτὴς Λεβαδείας κ. Δ. Παπασπύρου, καταθέτει ἀναφορὰν πολιτικῶν ἐξορίστων Ἁγίου Εὐστρατίου, ζητούντων χορήγησιν γενικῆς ἀμνηστίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Μαστιχοπαραγωγῶν Χίου, ζητούσης χορήγησιν εἰς τοὺς γεωπόνους ἐπιδόματος ὑπερωριακῆς ἐργασίας, ὡς ἐχορηγήθη τοιοῦτον εἰς λοιποὺς τεχνικοὺς Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων, μηχανικούς, χημικοὺς κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Γ. Κακαγιάννης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ι. Κουτσικοπούλου, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν ὑπὸ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Φαρσάλων ἀπόλυσίν του ἐκ τοῦ κυλινδρομύλου τῆς Ἑνώσεως, καίτοι προστατεύεται ὑπὸ τῶν διατάξεων τοῦ Ν. 751 βάσει, τοῦ ὁποίου καὶ διωρίσθη, διότι συγγενής του δὲν ἐψήφισε κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ Συνεταιρισμοῦ ὑπὲρ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου καὶ ζητοῦντος ἐπαναπρόσληψίν του κλπ. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Γονέων καὶ Κηδεμόνων Μαθητῶν Γυμνασίου Αἰτωλικοῦ, ζητοῦντος διορισμὸν καθηγητῶν Μαθηματικῶν καὶ Φυσικῶν εἰς τὸ Γυμνάσιον τῆς πόλεώς των. Ὁ βουλευτὴς Κατερίνης κ. Ε. Ἐλευθεριάδης διὰ τηλεγραφήματός του ζητεῖ καταβολὴν τοῦ ὑπολοίπου ποσοῦ πλασματικῶν δανείων εἰς τοὺς καπνοπαραγωγοὺς Κατερίνης, περιελθόντας εἰς οἰκονομικὸν ἀδιέξοδον. Ὁ βουλευτὴς Λεβαδείας κ. Λ. Κουτσοπέταλος καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Συντεχνίας Ἀρτοποιῶν Ἐπαρχίας Μεγαρίδος–Ἀσπροπύργου, ζητούντων λῆψιν μέτρων οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τῆς τάξεώς των. Ὁ βουλευτὴς Καρυστίας κ. Ι. Χατζηνικολῆς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Εὐβοίας ζητοῦντος μεταφορὰν τῆς Ἐφορίας Ὑλικοῦ Πολέμου ἐξ Ἀθηνῶν εἰς Χαλκίδα, πληροῦσαν ἁπάσας τὰς προϋποθέσεις πρὸς ἐγκατάστασιν ἐκεῖ τῆς ἐν λόγῳ μονάδος. Ὁ βουλευτὴς Καρυστίας κ. Ι. Χατζηνικολῆς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Εὐβοίας, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν προσπάθειαν τῶν βιομηχάνων Ἀθηνῶν–Πειραιῶς καὶ Περιχώρων, ὅπως ματαιώσωσι τὸ ὑπὲρ τῆς ἐπαρχιακῆς βιομηχανίας καταρτιζόμενον νομοσχέδιον. Οἱ βουλευταὶ Χαλκιδικῆς κ. κ. Β. Βασιλικός, Ι. Λαμπρόπουλος καὶ Λ. Σαραφιανὸς καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ἀκτημόνων Στανοῦ, ζητοῦντος χορήγησιν εἰς τὰ μέλη του γεωργικῶν κλήρων, ἐκ τοῦ ἀπαλλοτριωθέντος κτήματος «Γιάγκοβα». Οἱ βουλευταὶ Χαλκιδικῆς κ. κ. Β. Βασιλικός, Ι. Λαμπρόπουλος καὶ Λ. Σαραφιανὸς καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν Κ. Καζέπη κλπ. δημοσίων ὑπαλλήλων, ζητούντων τροποποίησιν τοῦ Ν. 1854)51 ἐπὶ τῷ τέλει ἀναγνωρίσεως τῆς προϋπηρεσίας των μετὰ τὴν συμπλήρωσιν 5ετοῦς συνεχοῦς δημοσίας ὑπηρεσίας μονίμου ὑπαλλήλου καὶ οὐχὶ 10ετοῦς τοιαύτης ὡς νῦν ὁ νόμος ἀπαιτεῖ. Οἱ βουλευταὶ Χαλκιδικῆς κ. κ. Β. Βασιλικός, Ι. Λαμπρόπουλος καὶ Λ. Σαραφιανὸς καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Γεωργοκτηνοτροφικοῦ Συνεταιρισμοῦ Βαρβάρας Χαλκιδικῆς, ζητοῦντος ἀνάκλησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 2 ἐ.ἔ. ἀποφάσεως τοῦ Δασαρχείου Ἀρναίας περὶ ἀπαγορεύσεως βοσκῆς τῶν αἰγοποιμνίων των εἰς τὴν δασικὴν περιοχὴν τὴν καλυπτομένην ὑπὸ βλαστήσεως δρυός, ὀξυᾶς καὶ καστανέας, πρὸς ἀποφυγὴν ἐξοντώσεως τῶν ποιμνίων των. Οἱ βουλευταὶ Θεσπρωτίας κ. Θ. Παπασταύρου καὶ Λέσβου κ. Ν. Μαλλιάκας, καταθέτουν ἀναφορὰς τῶν Συνδέσμων Μουσικῶν Λαϊκῶν Ἀσμάτων Ἰωαννίνων καὶ Μυτιλήνης, ζητούντων λῆψιν μέτρων οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τῶν μελῶν των, πληγέντων ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τῆς ραδιοφωνίας καὶ τῆς χρήσεως δίσκων γραμμοφώνου. Ὁ βουλευτὴς Ρόδου κ. Ε. Ζαννῆς καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Δωδεκανήσου, ζητούσης ἀναβολὴν τῆς μειοδοτικῆς δημοπρασίας διὰ τὴν ἐκποίησιν τοῦ ἐργοστασίου Ροδιᾶς. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ἀναπήρων Ὑπαξιωματικῶν καὶ Ὁπλιτῶν Θεσσαλονίκης, ζητοῦντος ἐπαναφορὰν ἐν ἰσχύϊ τῶν διατάξεων περὶ ἀπονομῆς συντάξεων εἰς τοὺς ἀναπήρους, κατὰ ἑκατοστὸν ἀναπηρίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Καρυστίας κ. Ι. Χατζηνικολῆς καταθέτει ἀναφορὰν 22 ἰδιωτῶν τεχνιτῶν τῆς Ἀεροπορίας τοῦ Α. Ν. τῆς 18.19.1935, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν περικοπὴν τῶν συντάξεών των ὑπὸ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ ζητούντων ἄρσιν τῆς γενομένης αὐτοῖς ἀδικίας. Ὁ βουλευτὴς Καρυστίας κ. Ι. Χατζηνικολῆς καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ὑπαλλήλων βʹ κατηγορίας τῆς Νομαρχίας Εὐβοίας, ζητούντων κατάργησιν τοῦ θεσμοῦ Ἀρχειοφυλάκων καὶ βοηθῶν Ἀρχειοφυλάκων τῶν Νομαρχιῶν, προαγωγὴν αὐτῶν μέχρι καὶ τοῦ βαθμοῦ τοῦ Τμηματάρχου κλπ. Ὁ βουλευτὴς Καρυστίας κ. Κ. Μπακόλλας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Εὐβοίας, ζητοῦντος συμμετοχὴν ἐκπροσώπων τῶν ἐργαζομένων, εἰς τὰ Νομαρχιακὰ Συμβούλια κλπ. Ὁ βουλευτὴς Καρυστίας κ. Κ. Μπακόλλας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου Διδασκαλικοῦ Συλλόγου Καρυστίας, ζητοῦντος ἐπίλυσιν τοῦ μισθολογικοῦ ζητήματος τῶν διδασκάλων, δι’ οἰκονομικῆς ἐξισώσεως αὐτῶν πρὸς τοὺς λοιποὺς ὑπαλλήλους κλπ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Π. Πινάτσης καταθέτει ἀναφορὰν ἀστέγων καὶ πυροπαθῶν τέως κατοίκων Ἀκριτικῶν Συνοικισμῶν, μὴ ἐπαναπατρισθέντων κατοικούντων ἤδη εἰς τὸ Νευροκόπιον καὶ αἰτούντων ἀναστολὴν πληρωμῆς τῶν πρὸς τὸ Δημόσιον χρεῶν των, προερχομένων ἐκ μισθωμάτων οἰκημάτων φυγάδων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εἰς τὰ ὁποῖα στεγάζονται καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν ἐντάλματα προσωποκρατήσεως. Ὁ βουλευτὴς Κῶ κ. Ν. Κουντούρης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Προέδρων τῶν Κοινοτήτων Ἀσφενδειοῦ, Ἀντιμαχείας καὶ Κεφάλου ὡς καὶ τῶν Προέδρων ὅλων τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν τῆς Νήσου Κῶ, διαμαρτυρομένων κατὰ τῆς ὑπὸ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Δωδεκανήσου ἐπιβληθείσης ἐξαγωγῆς ὠῶν ἐκ Δωδεκανήσου εἰς Πειραιᾶ καὶ αἰτουμένων τὴν ἐλευθέραν ἐμπορίαν τούτων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Λέσβου κ. Ν. Μαλλιάκας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Πέτρας Λέσβου, ἀναφέροντος καταστροφὰς ἐκ τῆς διεισδύσεως θαλάσσης εἰς μῆκος ἐντὸς τῆς κωμοπόλεως 200 μ. καὶ ζητοῦντος ἄμεσον χορήγησιν πιστώσεως 150.000 δραχμῶν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων πρὸς ἀποκατάστασιν συγκοινωνιῶν κλπ., ὡς καὶ χορήγησιν μακροπροθέσμου δανείου παρὰ τῆς ΑΤΕ.

§16Ν. ΜΑΛΛΙΑΚΑΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ἀνακοινώσεως τῆς ἀναφορᾶς ταύτης, καὶ ἐπειδὴ τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ἐπίκαιρον, παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω δύο λέξεις. Ἐκ τοῦ σημερινοῦ πρωϊνοῦ τύπου ἐπληροφορήθημεν καὶ ἡμεῖς τὸ πρῶτον, περὶ τῆς γενομένης ταύτης καταστροφῆς. Ἐσπεύσαμεν νὰ ἐπικοινωνήσωμεν ἀμέσως μετὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν τῶν Ὑπουργείων καὶ τοῦ Νομάρχου Λέσβου καὶ διεπιστώσαμεν τὴν ἀλήθειαν τῶν ἀνωτέρω πληροφοριῶν. Πράγματι αἱ πληροφορίαι μας φέρουν, ὅτι κατεστράφη ἐξ ὁλοκλήρου ἡ παραλιακὴ ὁδὸς Πέτρας– Σκουτέρη εἰς μῆκος 200 περίπου μέτρων. Κατεστράφη ἡ πρό τινων ἐτῶν κατασκευασθεῖσα προβλής. Κατεκλείσθησαν περίπου 100 στρέμματα λαχανόκηπων, σχεδὸν τὸ σύνολον δηλαδή, τῶν λαχανοκήπων τῆς κωμοπόλεως, ὑπέστησαν δὲ σοβαρὰς ζημίας ἓν ἁλιευτικὸν καὶ μία φορτηγίς. Θὰ παρεκάλουν τὸν ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων κ. ὑπουργόν, ὅπως χορηγήσῃ ἀμέσως τὴν σχετικὴν πίστωσιν, ἥτις ἐλπίζω, ὅτι δὲν θὰ ὑπερβῇ τὰς 150.000 δραχμὰς πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς παραλιακῆς ταύτης ὁδοῦ καὶ τῆς προβλῆτος, ἐπίσης δὲ τὸν ἐπὶ τῆς Γεωργίας κ. ὑπουργόν, ὅπως χορηγήσῃ διὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης τὰς πρὸς ἐπαναξιολόγησιν τῶν κατακλεισθέντων ὑπὸ τῶν θαλασσίων ὑδάτων ἐδαφῶν, μεσοπρόθεσμα δάνεια, τὰ ὁποῖα ἐζητήθησαν ἀμέσως καὶ ὑπὸ τῶν σπευσάντων ἐπὶ τόπου ἀρχῶν μετὰ τοῦ Νομάρχου Λέσβου κ. Μπιράκη, διότι οἱ κῆποι οὗτοι ἐὰν δὲν καλλιεργηθοῦν ἐκ νέου καταλλήλως, δὲν πρόκειται νὰ ἀποδώσουν οὔτε μετὰ πάροδον 10ετίας, διότι καὶ τὰ φρέατα τῶν καταστραφέντων κήπων κατεκλείσθησαν ὑπὸ θαλασσίου ὕδατος καὶ τὸ ποτιστικόν των ὕδωρ κατέστη θαλάσσιον.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ κ. Γραμματεὺς ὅπως συνεχίσῃ τὴν ἀνάγνωσιν.

§18Α. ΓΚΕΛΕΣΤΑΘΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἀπαντήσεις τῶν διαφόρων Ὑπουργείων ἐπὶ ἐρωτήσεων κ. κ. βουλευτῶν: Τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Δημοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1525)17.2.55 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν κατατεθεῖσα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὑπ’ αὔξ. ἀριθ. 311 καταχωρηθεῖσα ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ Κατερίνης κ. Κ. Δημοπούλου, δι’ ἧς ἐρωτῶνται οἱ ὑπουργοὶ Συντονισμοῦ, Οἰκονομικῶν καὶ Γεωργίας, περὶ τοῦ χρόνου καταβολῆς πρὸς τοὺς καπνοπαραγωγοὺς τῆς δευτέρας δόσεως τοῦ δανείου ἐπὶ πλασματικῷ ἐνεχύρῳ τῶν καπνῶν των, ἔχομεν τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσωμεν ὑμῖν τ’ ἀκόλουθα: Ἔναντι τοῦ ἀπαιτουμένου ποσοῦ διὰ τὴν χορήγησιν τῆς δευτέρας δόσεως τῶν ἐν λόγῳ δανείων ἐνεκρίθη ἡ διάθεσις ἐντὸς τοῦ τρέχοντος μηνὸς 50.000.000 δραχμῶν, κατόπιν δὲ τούτου διετάχθη ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ὅπως προβῇ εἰς τὴν ἔναρξιν χορηγήσεως καὶ τῆς δευτέρας δόσεως, προτιμωμένων κατ’ ἀρχὴν τῶν ὀρεινῶν χωρίων, ὡς καὶ ἐκείνων, ἅτινα ἔχουσι μονοκαλλιέργειαν καπνοῦ καὶ δὲν ἤρξαντο εἰσέτι κατὰ νόμον αἱ ἀγοραπωλησίαι. Ἐν Ἀθήναις τῇ 19 Φεβρουαρίου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ

ΙΙ. Τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Η. Παπαηλιοῦ. Ἐν σχέσει πρὸς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 296)1955 ἔγγραφον ὑμῶν, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Η. Παπαηλιοῦ, ἐν σχέσει μὲ τὸ κληροδότημα τοῦ ἀποθανόντος Νικ. Γιαννοπούλου, ἔχομεν τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσωμεν, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἁρμοδιότητα ἐπὶ τῆς ἐν τῇ συνημμένῃ ἐρωτήσει ὑποθέσεως. Ἐπιστρέφομεν συνημμένως τὴν ἐρώτησιν ταύτην. Ἐν Ἀθήναις τῇ 14 Φεβρουαρίου 1955 Ἐντολῇ Ὑπουργοῦ

Ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς

Λ. ΣΠΕΡΑΝΤΖΑΣ

ΙΙΙ. Τοῦ Ὑπουργείου Κοιν. Προνοίας. Α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Ταμβακᾶ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 874)1.2.55 ἐγγράφου ὑμῶν, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ κ. Θ. Ταμβακᾶ, περὶ λήψεως μέτρων διὰ τοὺς χειριστὰς ἀεροπλάνων τοῦ Σμήνους Ἀνθελονοσιακοῦ πολέμου ἐτησίας συμβάσεως ἐργασίας, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: 1. Τὸ πρόγραμμα ἀεροψεκασμοῦ τῶν μεγάλων ἑλῶν καὶ ὀρυζώνων τῆς χώρας διὰ τὴν καταπολέμησιν τῶν ἀνωφελῶν εἰς τὸ ὑδρόβιον στάδιον, ἀποτελεῖ μέρος τοῦ Γενικοῦ Προγράμματος Καταπολεμήσεως Ἑλονοσίας. 2. Τὸ Πρόγραμμα Καταπολεμήσεως Ἑλονοσίας δὲν εἶναι στατικόν, ἀλλὰ κατ’ ἔτος ἀναπροσαρμόζεται ὑπὸ εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς ἐξ ἐμπειρογνωμόνων, βάσει τῆς πορείας τῆς νόσου καὶ τῶν δεδομένων τῆς πείρας τοῦ παρελθόντος ἔτους. 3. Κατὰ συνέπειαν τὸ πρόγραμμα ἀεροψεκασμῶν καὶ ἡ ἔκτασις αὐτῶν καθορίζεται κατ’ ἔτος ἐν συνδυασμῷ μὲ τ’ ἄλλα μέρη τοῦ γενικοῦ προγράμματος. 4. Ἤδη, λόγῳ τῆς προοδευτικῆς ἐμφανίσεως ἀντιστάσεως τῶν κωνώπων εἰς τὰ διάφορα ἐν χρήσει ἐντομοκτόνα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ οἱαδήποτε ἀσφαλὴς πρόβλεψις διὰ τὸ μέλλον ἐν σχέσει μὲ τὸ πρόγραμμα Καταπολεμήσεως Ἑλονοσίας καὶ εἰδικώτερον μὲ τὸ πρόγραμμα ἀεροψεκασμῶν. 5. Ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἀεροψεκασμῶν, ὡς ἐκ τῆς φύσεώς της, εἶναι ἐποχιακὴ ἐργασία καὶ περιορίζεται ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου. Ἡ Ὑπηρεσία προσλαμβάνει ἐποχιακὸν ἱπτάμενον καὶ τεχνικὸν προσωπικὸν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν. Κατὰ τὸν ὑπόλοιπον χρόνον διατηρεῖ περιωρισμένον πυρῆνα προσωπικοῦ διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ ὑλικοῦ καὶ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς συνεχείας τῆς ἐργασίας, ἑκάστοτε βάσει τοῦ καθοριζομένου προγράμματος. 6. Ὡς προκύπτει ἐκ τῶν ἀνωτέρω, τόσον διὰ λόγους τεχνικούς, ὅσον καὶ διὰ λόγους οἰκονομικούς, δὲν εἶναι δυνατὴ σήμερον ἡ πρόβλεψις ὁλοχρονίου ἀπασχολήσεως προσωπικοῦ, ὅπερ ἄλλωστε ὡς ἐκ τῆς φύσεως τῆς ἐργασίας, ἀπασχολεῖται ἐποχιακῶς. Ἐν Ἀθήναις τῇ 7 Φεβρουαρίου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ

Β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Τζατζάνη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὡς ἄνω ἐγγράφου ὑμῶν σχετικῶς μὲ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 312 ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Τζατζάνη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ἡ ἀνέγερσις ἐν Πειραιεῖ οἰκοδομῆς πρὸς στέγασιν τοῦ Σταθμοῦ Πρώτων Βοηθειῶν Πειραιῶς ἐνεργεῖται ἰδιωτικῇ πρωτοβουλίᾳ καὶ ὡς ἐκ τούτου οὐδεμίαν ἀνάμιξιν ἔχει τὸ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργεῖον. Ἐκτὸς τούτου ἐκ τῆς κειμένης νομοθεσίας δὲν παρέχεται εὐχέρεια ἐνισχύσεως ὑπὸ τοῦ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργείου, ἔργου ἐκτελουμένου εἴτε ἐκ μέρους ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας, εἴτε καὶ παρ’ ἱδρυμάτων ἰδιωτικοῦ δικαίου. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Φεβρουαρίου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ

IV. Τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορ. Ναυτιλίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Λαμπροπούλου. Ἀναφερόμενοι εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 216 καὶ ἡμερομηνίαν 26. 1.1955 κατατεθεῖσαν ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Λαμπροπούλου ἐρώτησιν ἐν σχέσει πρὸς τὴν παρατηρουμένην ἔλλειψιν Ἀξιωματικῶν Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ καὶ τὰ ληφθέντα πρὸς ἀντιμετώπισιν αὐτῆς μέτρα, ἔχομεν τὶν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: 1. Ἡ ἔλλειψις Ἀξιωματικῶν καταστρώματος καὶ μηχανῆς οὖσα γνωστή, παρακολουθεῖται παρὰ τοῦ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργείου μετ’ ἐξαιρετικῆς προσοχῆς καὶ ἐλήφθησαν πάντα τὰ δυνατὰ πρὸς ἀντιμετώπισιν αὐτῆς μέτρα. 2. Ἡ ἔλλειψις ὀφείλεται εἰς τὴν ἀπότομον ἀλλὰ καὶ τεραστίαν αὔξησιν τῆς ὑπὸ Ἑλληνικὸν ἔλεγχον χωρητικότητος. Ἔναντι 2.000.000 περίπου κόρων οὓς ἤλεγχον οἱ Ἕλληνες πλοιοκτῆται κατὰ τὸ 1939, φέρονται ἤδη ἐλέγχοντες περὶ τὰ 8.000.000 κόρων πλοίων δυναμένων νὰ ἐπανδρωθοῦν μὲ Ἑλληνικὰ πληρώματα. 3. Ὡς εἶναι φυσικόν, πρὸ τοῦ δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, τὸ ἔμψυχον ὑλικὸν διετίθετο εἰς ἀριθμοὺς ἀναλόγους πρὸς τὴν χωρητικότητα τῶν 2.000.000 κόρων. 4. Κατὰ τὴν πενταετίαν τοῦ πολέμου, οὐ μόνον ἀνεστάλη, λόγῳ τῆς ἀπομονώσεως τῆς Ἑλλάδος τελούσης ὑπὸ κατοχήν, ἡ δημιουργία νέων στελεχῶν, ἀλλ’ ἀπωλέσθησαν περὶ τοὺς 3.000 ναυτικοί, εὐθὺς δὲ μετὰ τὸν πόλεμον ἀρκετοὶ ἄλλοι ἀκόμη ἀπεσύρθησαν τοῦ ἐπαγγέλματος λόγῳ γήρατος, ἀσθενειῶν κλπ. 5. Ἐπιπροσθέτως μέχρι καὶ τοῦ 1949 οὐ μόνον σπάνις δὲν ὑπῆρχεν εἰς πληρώματα, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐσημειοῦτο ὀξὺ πρόβλημα ἀνεργίας καὶ τοῦτο, διότι εἶχε μὲν αὐξηθῆ ἡ χωρητικότης ἔναντι τῶν ἀριθμῶν τοῦ 1939, ὄχι ὅμως καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν πλοίων. Ἡ αὔξησις, δηλαδή, τῆς συνολικῆς χωρητικότητος ὠφείλετο εἰς τὸ ηὐξημένον κατὰ πλοῖον τοννάζ, τὸ ὁποῖον ὅμως μικρὰν ἔχει τὴν ἐπίδρασιν εἰς τὸν ἀριθμὸν τοῦ πληρώματος. 6. Ἐκαλεῖτο, κατὰ ταῦτα, μέχρι τοῦ 1949 ἡ Διοίκησις ν’ ἀντιμετωπίσῃ οὐχὶ δημιουργίαν νέων στελεχῶν καὶ δὴ εἰς μεγάλους ἀριθμούς, ἀλλ’ ἀντιθέτως εἰς πλείστας περιπτώσεις, οἱ ἐκπρόσωποι τῶν Ἐφοπλιστικῶν Ὀργανώσεων, ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῶν ἐργατικῶν ἐκπροσώπων ἐζήτουν ἀναστολὴν ἐκδόσεως νέων διπλωμάτων, πρὸ τῆς ἀπορροφήσεως τῶν ἀνέργων. 7. Ἡ κατάστασις αὕτη ἀνετράπη —εὐτυχῶς δύναταί τις εἰπεῖν— ἀπὸ τοῦ Κορεατικοῦ πολέμου καὶ μετέπειτα, προκαλέσαντος ἔκτακτον ναυτιλιακὴν δραστηριότητα, τῆς ὁποίας δραστηρίως καὶ μὲ τὴν διακρίνουσαν αὐτοὺς ἱκανότητα, ἐπωφεληθέντες οἱ Ἕλληνες Ἐφοπλισταί, ἐπεδόθησαν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν εὐρυτάτων ναυπηγικῶν προγραμμάτων καὶ παράλληλον ἀγορὰν ἑτοίμων πλοίων. 8. Χωρὶς τὴν παραμικρὰν καθυστέρησιν τὸ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργεῖον ἔλαβε πάντα τὰ εἰς τὴν διάθεσίν του μέτρα καὶ παρὰ τὴν ὀξυτάτην ἀντίδρασιν τῶν Ναυτικῶν Ἑνώσεων ἐπικουρουμένων ἐνίοτε καὶ ὑπὸ τῶν ἐφοπλιστῶν, ἦρεν οὐσιαστικῶς ἀπὸ τοῦ 1950, πάντα περιορισμὸν εἰς τὴν χορήγησιν νέων διπλωμάτων πλοιάρχων καὶ μηχανικῶν Γʹ τάξεως, ἐκδοθέντων οὕτω μέχρι τέλους τοῦ 1954, διπλωμάτων εἰς 800 πλοιάρχους Γʹ τάξεως καὶ 910 μηχανικοὺς Γʹ τάξεως. 9. Ὅλοι οἱ προσελθόντες εἰς ἐξετάσεις καὶ ἐπιτυχόντες εἰς αὐτὰς ἔλαβον δίπλωμα, πλὴν ἂν εἶχον ἔλλειψίν τινα ἀφορῶσαν τὰ νόμιμα προσόντα. 10. Ἀλλ’ ἐνῷ ἡ πρόσκτησις νέας χωρητικότητος ἐξαρτᾶται ἀπὸ μόνον τὴν βούλησιν καὶ τὰς οἰκονομικὰς δυνατότητας τῶν ἐφοπλιστῶν, ἡ δημιουργία ἐμψύχου ὑλικοῦ καὶ δὴ ἀξιωματικῶν ἀπαιτεῖ χρόνον μακρόν, διότι προϋποθέτει σπουδάς, ἀφ’ ἑνὸς, καὶ θαλασσίαν ἐμπειρίαν, ἀφ’ ἑτέρου, βασίμως ὑπολογίζομεν, ὅτι ὁ ἀπογραφόμενος τὸ πρῶτον ὡς ναυτικὸς διὰ νὰ φθάσῃ ν’ ἀποκτήσῃ δίπλωμα πλοιάρχου Βʹ τάξεως ἢ μηχανικοῦ Βʹ τάξεως πρέπει ἀπαραιτήτως ν’ ἀναλώσῃ κατὰ μέσον ὅρον, μίαν δεκαετίαν ὑπηρεσιακῆς ἀπασχολήσεως. 11. Κατὰ συνέπειαν αἱ εἰς ἀξιωματικοὺς ἀνάγκαι τῆς ναυτιλίας, εἶναι ἀδύνατον νὰ θεραπευθοῦν ἀμέσως. Ἀπαιτεῖται ἡ πάροδος ἐτῶν τινων. 12. Συνεχίζοντες ἐν τούτοις τὴν προσπάθειαν ἡμῶν ὅπως διευκολύνωμεν παντὶ τρόπῳ τὴν μερικὴν ἔστω κάλυψιν τῶν ἀμέσων ἀναγκῶν τῆς ναυτιλίας ἀπεφασίσαμεν τὴν κατὰ τὸ 1955 ἐνέργειαν ἐξετάσεων πρὸς ἀπόκτησιν διπλωμάτων πλοιάρχων καὶ μηχανικῶν Γʹ τάξεως τρὶς τοῦ ἔτους, καὶ βεβαίως ἄνευ περιορισμοῦ εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν χορηγητέων διπλωμάτων. Ἐν Πειραιεῖ τῇ 18 Φεβρουαρίου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ

V. Τοῦ Ὑπουργείου Βιομηχανίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Μπακόλλα. Ἐπὶ τοῦ διὰ τοῦ ὡς ἄνω ὑμετέρου ἐγγράφου, διαβιβασθέντος ἡμῖν ἀντιγράφου τῆς ἀπὸ 2.2.55 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Μπακόλλα, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι: Τὸ θέμα τῆς λυσιτελοῦς διώξεως τῆς παρανόμου ἁλιείας ἐξητάσθη ἤδη μετὰ τῆς δεούσης προσοχῆς καὶ συνεστήθη κατόπιν σχετικῆς διαταγῆς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἰδικὴ Ἐπιτροπὴ εἰς ἣν μετέχουσιν ἐκπρόσωποι τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργείων. Διὰ τὴν ἀποτελεσματικὴν δίωξιν τῆς παρανόμου ἁλιείας εἶναι ἀναγκαία ἡ ὕπαρξις καταλλήλων περιπολικῶν σκαφῶν καὶ δὴ εἰς ἐπαρκῆ ἀριθμόν, τοιαῦτα ὅμως σκάφη δὲν διαθέτουσιν εἰ μὴ μόνον εὐάριθμοι Λιμενικαὶ Ἀρχαί. Καὶ τὰ ὑπάρχοντα τοιαῦτα σκάφη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κινοῦνται πάντοτε, κατὰ τὰς ὑπαρχούσας ἀνάγκας, λόγῳ ἀνεπαρκείας τῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐμπ. Ναυτιλίας χορηγουμένων σχετικῶν πιστώσεων. Πρὸς τοῦτο ἐζητήθη τόσον παρ’ ἡμῶν, ὅσον καὶ παρὰ τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπ. Ναυτιλίας, ὅπως χορηγηθῶσι συμπληρωματικαὶ πιστώσεις διὰ τὴν προμήθειαν καυσίμων κλπ., ἀναγκαιούντων διὰ τὴν κίνησιν τῶν ὑπαρχόντων καταδιωκτικῶν σκαφῶν τῶν Λιμενικῶν Ἀρχῶν, καὶ τὴν ναύλωσιν ἰδιωτικῶν σκαφῶν διὰ τὴν ἐνέργειαν τακτικῶν περιπολιῶν ἐν θαλάσσῃ. Τελοῦμεν ἐν ἀναμονῇ τῆς χορηγήσεως τῶν ἐν λόγῳ πιστώσεων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐμπ. Ναυτιλίας διὰ τὴν ἐν συνεχείᾳ παρὰ τούτου κατανομὴν των εἰς τὰς Λιμενικὰς Ἀρχάς, ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν ἑκάστης. Ἐν Ἀθήναις τῇ 16 Φεβρουαρίου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ

VI. Τοῦ Ὑπουργ. Συγκ. καὶ Δημ. Ἔργων. Α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ε. Σαββοπούλου. Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1178)616 ἀπὸ 8.2.1955 ὑμετέρου ἐγγράφου, ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Εὐαγγ. Σαββοπούλου, σχετικῶς μὲ ἀποζημίωσιν ἀπαλλοτριωθείσης ἐκτάσεως πρὸς διαρρύθμισιν τοῦ ἐν Ἁγίῳ Ἰωάννῃ Ρέντῃ Σταθμοῦ τῶν ΣΕΚ, ὅτι ἁρμόδιον διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο τυγχάνει τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν (Γεν. Δ)νσις Φορολογίας, Δ)σις Ἀπαλλοτριώσεων). Πάντως, ὡς προκύπτει ἐκ τῆς ἀνακοινωθείσης καὶ ἡμῖν ὑπ’ ἀριθ. 229896)21.10.54 ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν ἐνεκρίθη ἡ διάθεσις τῆς ἀναγκαιούσης πιστώσεως διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν περὶ ὧν πρόκειται δικαιούχων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 18 Φεβρουαρίου 1955

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

Β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Δημοπούλου. Ἐπὶ ὑπ’ ἀριθ. 1414)492)16.2.55, 1374)489)16.2.55, 1024)391)8.2.55, 1181)619)8.2.55, 898)367)7.2.55 καὶ 1006)302)3.2.55 ὑμετέρων ἐγγράφων, δι’ ὧν διεβιβάσθησαν ἡμῖν ἀναφοραὶ καὶ τηλεγραφήματα τῶν Προέδρων Ἐπαγγελματιῶν Αὐτοκινητιστῶν Β. Ἑλλάδος, Συμβουλίου Ἐπαγγελματιῶν Αὐτοκινητιστῶν Β. Ἑλλάδος, Αὐτοκινητιστῶν κατοίκων Σερρῶν, Σωματείου Μικροϊδιοκτητῶν Ροδόπης, Αὐτοκινητιστῶν Κατερίνης, Ἐπιτροπῆς Αὐτοκινητιστῶν Β. Ἑλλάδος, σχετικῶς μὲ ἀδείας κυκλοφορίας αὐτοκινήτων, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 113110)7.2.55 ἐγγράφου μας διεβιβάσθησαν εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων, κατόπιν ἐπερωτήσεως καὶ αἰτήσεως καταθέσεως ἐγγράφων τῶν βουλευτῶν κ. κ. Γ. Μόδη, Δ. Παπασπύρου, Α. Ἀντωνίου, Ν. Ζορμπᾶ, Δ. Θεοχαρίδη, καὶ Θ. Ἀνδρεάδη, ἅπαντες οἱ φάκελλοι οἱ περιέχοντες τὰς αἰτήσεις μετὰ τῶν δικαιολογητικῶν τῶν αἰτουμένων χορήγησιν ἀδείας φορτηγοῦ ἢ ἐπιβατικοῦ αὐτοκινήτου δημοσίας χρήσεως ὡς καὶ τὰς ἐπ’ αὐτῶν δοθείσας σχετικὰς ἀποφάσεις τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Β. Ἑλλάδος. Λύσις ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου θὰ δοθῇ μετὰ τὴν ἔρευναν τοῦ ὅλου ζητήματος τῆς κυκλοφορίας τῶν αὐτοκινήτων δημοσίας χρήσεως. Ἐν Ἀθήναις τῇ 21 Φεβρουαρίου 1955

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

VII. Τοῦ Ὑπουργείου Ἐθν. Παιδείας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Μ. Χλουβεράκη. Ἐπὶ τῆς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1203)9 Φεβρουαρίου 1955 ὑμετέρου ἐγγράφου διαβιβασθείσης ἡμῖν ὑπ’ ἀριθ. 284 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Μ. Χλουβεράκη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ ἑξῆς: Ἐπιτυχόντες δι’ ἁπάσας τὰς Σχολὰς τῶν Πανεπιστημίων Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης, εἶναι συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Ν. Διατάγματος 3011)1954 (Φ.Ε.Κ. 216 Τ. Αʹ) οἱ πρῶτοι κατὰ σειρὰν βαθμολογίας μέχρι συμπληρώσεως τοῦ ὁρισθέντος δι’ ἑκάστην Σχολὴν ἀριθμοῦ εἰσακτέων, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι ἔλαβον σύνολον βαθμολογίας 24 εἰς ἅπαντα τὰ μαθήματα 10 εἰς τὰ δύο βασικὰ καὶ οὐχὶ κάτω τοῦ 3 εἰς πλείονα τοῦ ἑνὸς μαθήματα. Συνεπῶς πάντες οἱ μὴ συγκεντροῦντες τὰς ἀνωτέρω προϋποθέσεις εἶναι ἀποτυχόντες καὶ δὲν δύναται, φυσικῷ τῷ λόγῳ νὰ γίνῃ συζήτησις περὶ εἰσαγωγῆς των, καὶ ἂν ἀκόμη ὑπῆρχε διάταξις περὶ εἰσαγωγῆς ὑποψηφίων ὡρισμένων κατηγοριῶν (τέκνων ἰατρῶν), μολονότι ἀντεδείκνυται ἡ δημιουργία προνομιούχων καὶ μὴ μεταξὺ τῶν Ἑλληνοπαίδων τῶν ἐπιθυμούντων νὰ παρακολουθήσωσι ἀνωτάτας σπουδάς. Ἐν Ἀθήναις τῇ 14 Φεβρουαρίου 1955

Ὁ Ὑπουργὸς

Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ

Ἀνακοινοῦται ἐπίσης ὅτι: Ὁ κ. Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντ. Κυβερν.– Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης), καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «περὶ ἀντιστοιχίας τοῦ Ἕλληνος Ἀξιωματικοῦ Προέδρου τῆς Στρατιωτικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Βορειοατλαντικοῦ Συμφώνου» καὶ 2) «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Α. Ν. 1324)49 «περὶ προστασίας καὶ ἀποκαταστάσεως τῶν Ἀναπήρων Πολέμου Ὁπλιτῶν καὶ Θυμάτων Πολέμου». Ὁ κ. Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «περὶ διαθέσεως τοῦ κληροδοτήματος Παναγιώτου Νικ. Τζοβάνη ἢ Κοσπέτου ὑπὲρ τῶν Κοινοτήτων Κοσμᾶ–Κυνουρίας καὶ Βρονταμᾶ Λακεδαίμονος». 2) «περὶ διαθέσεως τοῦ κληροδοτήματος Εἰρήνης χήρας Θεοφ. Σιαφάκα» καὶ 3) «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2034) 1952 «περὶ διαθέσεως τῶν κεφαλαίων καὶ προσόδων τοῦ Κληροδοτήματος Σαράντη Ἀρχιγένους ὑπὲρ τῶν ἐκπαιδευτηρίων τῆς Κοινότητος Νέων Ἐπιβατῶν (Θεσσαλονίκης». Οἱ κ. κ. Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ (Ὑφυπουργ. Συγκοιν.) καὶ Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργ. Οἰκονομικῶν), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. 3006)1954 «περὶ ἐκκαθαρίσεως τῆς ὑπὸ τοῦ Α. Ν. 1856)1951 συσταθείσης Ἑλληνικῆς Ἐθνικῆς Ἀεροπορικῆς Ἀνωνύμου Ἑταιρίας Τ.Α.Ε.». Ὁ κ. Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας, καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν τοὺς εἰς Ἀνωτάτας Γεωπονικὰς Σχολάς, μετεκπαιδευθέντας Γεωπόνους πτυχιούχους Μέσων Γεωργικῶν Σχολῶν». Οἱ κ. κ. Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας) καὶ Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ θέσεως διατάξεών τινων περὶ Ἐπιτροπῆς Δημοσίων Κήπων καὶ Δενδροστοιχιῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ἔξαρχος καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ Ταμείων Ἐφέδρων Πολεμιστῶν Κρήτης κειμένης Νομοθεσίας καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων».

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, κύριοι βουλευταί, τὸν λόγον ἔχει ὁ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας Ὑπουργός, προκειμένου νὰ προβῇ εἰς ἀνακοινώσεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως.

§20Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, κ. Πρόεδρε, ἐζήτησα νὰ μοῦ δοθῇ ὁ λόγος πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἀφοῦ ὅμως προτίθεται ἐπ’ αὐτοῦ νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. ὑπουργός, παρακαλῶ εὐθὺς ἀμέσως, μετὰ τὸν κ. ὑπουργόν, νὰ μοῦ δοθῇ ὁ λόγος, πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἐκπρόσωπος τοῦ κόμματος τῆς Ε. Π.Ε.Κ., πρὸ πενθημέρου, πρῶτος ἐξ ὅλων, μοῦ ἐζήτησε νὰ ὁμιλήσῃ πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἔφερα τοῦτο, ὡς εἶχον καθῆκον, εἰς γνῶσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία Κυβέρνησις εἶπεν ὅτι θὰ φέρῃ ἐν καιρῷ ἡ ἰδία τὸ θέμα αὐτό, εἰς τὴν Βουλήν. Συνεπῶς ἔχει τὸν λόγον ἡ Βουλὴ καὶ κατόπιν θὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ διαδικασία ἡ κανονική, θὰ ὁμιλήσουν δηλαδή, μόνον οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων.

§22Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ὑπάρχει ὡς γνωρίζετε, καὶ ὑμεῖς καὶ τὸ Σῶμα, ἡ ἐκκρεμότης τῆς συζητήσεως τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὸ θέμα τῶν ἐκπαιδευτικῶν. Ὅπως θὰ ἐνθυμῆσθε, ἀνελήφθη κάποια ὑποχρέωσις καὶ ἀπὸ τὸ Σῶμα καὶ ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον νὰ συζητηθῇ ἡ ἐπερώτησις αὐτὴ πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς διὰ τὰς ἑορτὰς τῶν ἀπόκρεω. Ἡ δήλωσις ἡ ἰδική μας ὑπῆρξεν ἐξ ἀρχῆς σαφής, ὅτι δεχόμεθα νὰ θυσιάσωμεν τὴν ἡμέραν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου διὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν, ἡ ὁποία δὲν εἶχεν ὄντως τερματισθῆ, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι θὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν δι’ ἐπερωτήσεως νὰ ἀναπτύξῃ τὰς ἀπόψεις της πρὸ τῶν διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Κατὰ συνέπειαν, πρέπει ἀπόψε νὰ συζητηθῇ τὸ θέμα τῶν ἐκπαιδευτικῶν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον ἐδήλωσεν, ὅτι καθ’ οἱονδήποτε τρόπον τὴν προσεχῆ Τρίτην ἢ Τετάρτην, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι δὲν εἶναι ἡμέρα Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, δὲν θὰ ἐμποδίσῃ νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν ἐκπαιδευτικῶν, δὲν καθώρισεν ὅμως τὸν τρόπον. Ἄλλωστε, δὲν εἶναι καὶ δυνατόν, ἀπὸ ἀπόψεως Κανονισμοῦ, νὰ συζητηθῇ οὐδεμία ἄλλη ἐπερώτησις, διότι ἀτυχῶς, παρὰ τὰς ἐπανειλημμένας ἐπικλήσεις μου, ἡ ἐπερώτησις περὶ τῶν πιστοποιητικῶν κοινωνικῶν φρονημάτων δὲν ἔκλεισεν, ἀλλὰ συνεχίζεται καὶ πρέπει πρῶτον νὰ κλείσῃ αὕτη.

§24Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔκλεισε.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέν ἔκλεισε, διότι ἐνεγράφησαν καὶ ἄλλοι. Συνεπῶς, δὲν δυνάμεθα, κατὰ τὸν Κανονισμόν, νὰ συζητήσωμεν οἱανδήποτε ἄλλην ἐπερώτησιν πρὶν ἢ κλείσῃ αὕτη κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Συνεπῶς ὑπάρχει τὸ ἐμπόδιον αὐτό. Οὐδεὶς δύναται νὰ μὲ ψέξῃ, διότι ἔκαμα ἐπανειλημμένως ἔκκλησιν νὰ σταματήσῃ ἡ συζήτησις, ὥστε νὰ κλείσωμεν τὴν ἐπερώτησιν αὐτὴν καὶ ἀκολουθήσουν ἄλλαι, ἐν αἷς, καὶ ἡ περὶ ἐκπαιδευτικῶν, ἀλλὰ οἱ κύριοι βουλευταὶ δὲν ἐδέχθησαν. Συνεπῶς ἡ εὐθύνη δὲν βαρύνει τὸ Προεδρεῖον καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ προτάξωμεν οὐδεμίαν ἐπερώτησιν ἐὰν δὲν κλείσῃ ἡ ἐπερώτησις περὶ τῶν φρονημάτων κλπ. προηγουμένως. Δι’ αὐτὸ φέρω τὸ θέμα καὶ νομίζω, ὅτι ὅλοι οἱ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς κόμματα, θὰ ἀρκεσθοῦν εἰς τὸ νὰ ἐκφράσουν τὰς ἀπόψεις τοῦ κόμματος οἱ ἡγέται αὐτῶν πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, παραμένει δὲ ἀνοικτὴ, ἡ ἐπερώτησις, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἡ συζήτησις θὰ εἶναι ἴσως καὶ σκοπιμωτέρα ἐκείνην τὴν στιγμήν, διὰ νὰ ἐλεγχθῇ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα τυχὸν δὲν ἔλαβεν.

§26Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Παιδείας). Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος ὀρθῶς ἔθεσε τὸ ζήτημα. Αἱ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως θὰ δώσουν ἀφορμὴν εἰς τοὺς κυρίους ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, ἐὰν διαφωνοῦν πρὸς ὅσα ἔχει νὰ εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἐκφέρουν τὰς ἀντιλήψεις των. Ἡ ἐπερώτησις παραμένει καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶναι διατεθειμένη εὐθὺς ὡς κλείσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν φακέλλων, νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ προτάξῃ τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν ἐκπαιδευτικῶν.

§27Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐζητήθη ἤδη.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ζητηθῆ ἡ πρόταξις καὶ ἄλλων, ὅπως εἶναι τοῦ κ. Ἀργυροπούλου, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή.

§29Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθνικ. Παιδείας). Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. Ἄλλωστε θέλω νὰ τονίσω, ὅτι τὸ ἐπεῖγον τοῦ θέματος καλύπτεται ἀπὸ τὴν σημερινὴν πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως συζήτησιν. Ἐν λεπτομερείᾳ ὅμως, τὸ θέμα δύναται κάλλιστα νὰ συζητηθῇ μετὰ πάροδον ὀκτὼ ἡμερῶν. Ἄλλωστε δὲν ὑπάρχει φλέγον θέμα μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ μέτρα γενικὰ ὑπὲρ ὅλων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Κύριοι βουλευταὶ, διὰ τῆς ἐξαγγελθείσης σήμερον ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, Στρατάρχου Παπάγου, ἀποφάσεως περὶ γενικῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν δημ. ὑπαλλήλων κατὰ ποσοστὸν 10%, ἐνισχύονται ἀναμφισβητήτως καὶ οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοὶ, συγκεκριμένως δὲ οἱ λειτουργοὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, ἡ προβολὴ τῶν μισθολογικῶν καὶ κλαδικῶν αἰτημάτων τῶν ὁποίων ἔφερε σήμερον τὸν ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου. Μετὰ τὴν Κυβερνητικὴν ταύτην ἀπόφασιν, τὴν ἐξαγγελθεῖσαν χθές, ἥτις, ὡς ἐτονίσθη ἤδη, ἐλήφθη ἀφοῦ παρέστη ἀνάγκη νὰ ὑπερπηδηθοῦν ἄπειραι δυσχέρειαι, φρονῶ ὅτι τό γε νῦν ἔχον, οὐδεμία περαιτέρω συζήτησις ἐπὶ τῶν αἰτημάτων τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν εἶναι καὶ χρήσιμος καὶ ὠφέλιμος. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι χρήσιμον κατὰ τὴν παροῦσαν στιγμήν, εἶναι ἡ ἔξαρσις τοῦ τμήματος τῶν δηλώσεων ἐκείνων, τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. συναδέλφου, τοῦ ἀναφερομένου εἰς τὰ διατυπωθέντα καὶ προβληθέντα κατὰ τρόπον ἔντονον κλαδικὰ αἰτήματα πανταχόθεν καὶ ἐκ μέρους ὅλων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Εἰς τὴν ἐν λόγῳ περικοπὴν τῶν δηλώσεών του, ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. συνάδελφος, καθώρισε σαφῶς καὶ κατὰ τρόπον ἀποκλείοντα πᾶσαν παρανόησιν, τὴν ἐπὶ τοῦ θέματος θέσιν τῆς Κυβερνήσεως. Συμφώνως πρὸς τὴν πολιτικὴν της αὐτήν, ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν δὲν περατώσῃ τὴν ἔρευνάν της ἐπὶ τοῦ τόσον πολυπλόκου καὶ πολυσχιδοῦς προβλήματος, δὲν δύναται νὰ προβῇ προχείρως εἰς ἱκανοποίησιν εἰδικῶν αἰτημάτων. Δύναμαι, ὅμως, νὰ διαβεβαιώσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι κατὰ τὴν μελέτην τοῦ θέματος τούτου καὶ τὴν ἀξιολόγησιν τῆς θέσεως ἑκάστου κλάδου, τοῦ ἔργου του, καὶ τῆς σημασίας του ἀπὸ ἀπόψεως Ἐθνικῆς, ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ διστάσῃ νὰ ἀναγνωρίσῃ πρωτεύουσαν καὶ ἰδιάζουσαν θέσιν εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργοὺς ἐν γένει καὶ εἰδικώτερον εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργοὺς τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Οὐδεὶς ἐν τῇ Κυβερνήσει θέλει νὰ ἀγνοήσῃ ἢ ἀγνοεῖ τὴν μεγάλην ἀποστολὴν καὶ τὴν ἐθνικὴν σημασίαν τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἐπιτελοῦν οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοί. Μὲ γνώμονα τὴν ἰδιαιτέραν ταύτην ἀναγνώρισιν, καὶ τὴν κατανόησιν τῆς ἀνάγκης ἐξυψώσεως τῆς Παιδείας, θὰ ἐξετασθοῦν κατὰ τρόπον ἐπιστημονικὸν καὶ ρεαλιστικόν, οὐδέποτε ὅμως βεβιασμένον, τὰ εἰδικὰ αἰτήματα τοῦ Κλάδου ἐκπαιδευτικῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, οὕτως ὥστε νὰ ἱκανοποιηθοῦν κατὰ τὸ δυνατὸν ταῦτα ὅταν ἐπιστῇ ἡ κατάλληλος στιγμή. Θὰ ἦτο χρήσιμος, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, νὰ γίνῃ μία μικρὰ παρένθεσις, διὰ νὰ γίνῃ μία πρόχειρος καὶ σύντομος εἰκονογράφησις τῆς δυσκολίας καὶ τῆς δυσχερείας τὴν ὁποίαν συνεπάγεται ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ θέματος τῆς ἰδιαιτέρας μεταχειρίσεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν. Ὅπως εἶναι γνωστόν, οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοί, τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, οἱ ὁποῖοι καθ’ ἃ ἐπανειλημμένως ἔχει τονισθῆ καὶ ὑπογραμμισθῆ ἀποτελοῦν τὸν κορμὸν τῆς παιδείας, ἀνέρχονται ἀριθμητικῶς εἰς 4.500– 5.000 συνυπολογιζομένων καὶ τῶν γυμναστῶν, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν εἰς τὴν Μέσην Παιδείαν. Παραλλήλως πρὸς τοὺς κλαδικοὺς αὐτοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργοὺς τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, ὑπάρχει ἕνας μέγας ἀριθμὸς ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν, οἱ ὁποῖοι καὶ αὐτοὶ προσφέρουν μεγίστας ὑπηρεσίας εἰς τὴν παιδείαν, ὁ κλάδος τῶν λειτουργῶν τῆς Στοιχειώδους Ἐκπαιδεύσεως, ὁ κλάδος αὐτὸς εἶναι πολυάριθμος καὶ ἡ προβολὴ ὑπ’ αὐτοῦ αἰτημάτων ἂν ὄχι ταυτοσήμων πρὸς τὰ αἰτήματα τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, εἶναι ἄξια πάσης μελέτης καὶ προσπαθείας. Καὶ ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι ὅταν ἕνας κλάδος ὡς ὁ κλάδος τῆς Στοιχειώδους Ἐκπαιδεύσεως, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖται ἀπὸ 20.000 δημοσίους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι καὶ αὐτοὶ μοχθοῦν διὰ νὰ δημιουργήσουν τὰς προϋποθέσεις βάσει τῶν ὁποίων θὰ συνεχισθοῦν αἱ σπουδαὶ εἰς τὴν Μέσην Ἐκπαίδευσιν, εἶναι αὐτονόητον λέγω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ξεχωρισθῇ ἀπολύτως τὸ θέμα τῶν ἐκπαιδευτικῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, ἀπὸ τὸ θέμα τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν τῆς Στοιχειώδους Ἐκπαιδεύσεως. Ἀπομένει διὰ νὰ ὑπογραμμίσω τὸ πολύπλοκον καὶ νὰ τονίσω τὸ πολυσχιδὲς τοῦ προβλήματος καὶ τοῦ ζητήματος τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ καὶ πρέπει νὰ λυθῇ ἀπὸ πᾶσαν Κυβέρνησιν, εἴτε αὕτη εἶναι ἡ σημερινή, εἴτε εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ διαδεχθῇ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, μετὰ τὴν ἐξάντλησιν τῆς τετραετίας, ἐνδεχομένως. Εἶμαι βέβαιος, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τόσον ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, αἰρομένη ὑπὲρ ἄνω κομματικῶν τοποθετήσεων, ἀλλὰ καὶ ἡ ὁλότης τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν καὶ αἱ συνδικαλιστικαὶ ὀργανώσεις των, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ προβοῦν εἰς ὡρισμένας ἐνεργείας, αἱ ὁποῖαι τείνουν νὰ ἐξέλθουν τῶν ὁρίων των τῆς σαφῶς ἢ καλῶς ἐννοουμένης πραγματικότητος, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ ὁλότης τῶν ἐκπαιδευτικῶν καὶ αὐτὴ ἡ συνδικαλιστικὴ αὐτῶν ἡγεσία ἔχουν πλήρως κατανοήσει ὅτι, ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας, οὐδεμία εἰδικὴ μεταχείρισίς των ἦτο ἐπιτρεπτὴ καὶ θεμιτή. Δὲν ἀμφιβάλλω δέ, ὅτι ἐν ὄψει τοῦ ἐκδηλωθέντος ἐμπράκτως ἐνδιαφέροντος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν βαθμιαίαν καὶ σταθερὰν βελτίωσιν τῆς θέσεως ἁπάντων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἀνεξαρτήτως τῶν προσφερομένων ὑπ’ αὐτῶν ὑπηρεσιῶν, θὰ ἐξακολουθήσουν μνήμονες τῆς ὑψηλῆς ἐθνικῆς των ἀποστολῆς καὶ τοῦ ἡγετικοῦ ρόλου των ἐν τῇ Πολιτείᾳ, νὰ ἐκτελοῦν ὡς πάντοτε τὸ καθῆκον των ἐμπιστευόμενοι τὴν λύσιν τῶν προβλημάτων των εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι τεταγμένοι πρὸς τοῦτο. Ταῦτα εἶχε νὰ ἀνακοινώσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τελευταίως τὴν κοινὴν γνώμην.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης, ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἔχει τὸν λόγον.

§31Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ μακροῦ χρόνου οἱ καθηγηταὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, ἀνερχόμενοι περίπου εἰς 5.000, ζητοῦν τὴν ἐξίσωσιν τῶν δικαιωμάτων των πρὸς τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους. Καὶ μόνον τὸ γεγονός, κύριοι βουλευταί, ὅτι 5.000 ἐπιστήμονες, προερχόμενοι ἐκ τοῦ ἀνωτάτου πνευματικοῦ ἱδρύματος, ζητοῦν ἐπιμόνως τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεώς των, τοῦτο σημαίνει, ὅτι κατὰ τὸ πλεῖστον θὰ ἔχουσι δίκαιον. Πράγματι ὑπάρχει μία διαφορὰ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀποδοχὰς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Καὶ ἀναφέρω ἕνα καὶ κυριώτερον, τὸ ἐπίδομα διὰ τὴν βιβλιοθήκην. Φρονῶ, ὅτι οἱ καθηγηταὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως περισσότερον παντὸς ἄλλου πρέπει νὰ πλουτίζουν τὰς βιβλιοθήκας των δι’ ὅλων τῶν νέων συγγραμμάτων ὥστε νὰ παρακολουθοῦν τὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς παραδίδομεν τὰ παιδιά μας εἰς τὴν ἡλικίαν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν καλλιεργεῖται καὶ τὸ πνεῦμα καὶ ἡ ψυχὴ καὶ ἔχομεν τὴν ἀπαίτησιν ἀπὸ αὐτοὺς νὰ μᾶς παραδώσουν πολίτας εὐσυνειδήτους τιμίους καὶ ἐναρέτους. Τὸ ἔργον των εἶναι βαρύ, τὸ ἔργον των εἶναι δύσκολον, τὸ ἔργον των εἶναι λεπτὸν καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ παράσχωμεν εἰς αὐτοὺς πᾶσαν εὐκολίαν. Ἡ Κυβέρνησις ἀνήγγειλε σήμερον διὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ὅτι προβαίνει εἰς τὴν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας ὅλων τῶν ὑπαλλήλων κατὰ 10%. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων νομίζει, ὅτι δὲν εἶναι ἐπαρκὴς ἡ αὔξησις αὐτὴ τοὐλάχιστον διὰ τοὺς καθηγητὰς τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Γνωρίζω τὸ ἐπιχείρημα, κύριοι βουλευταί, τὸ οὐσιῶδες ἐπιχείρημα, ὅτι δὲν ἀντέχει ὁ προϋπολογισμός. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω μίαν πρότασιν, τὴν ὁποίαν εἶχον κάμει καὶ ἄλλοτε. Ἐπειδή, κύριοι βουλευταί, ὁ προϋπολογισός, ὡς εἶναι βέβαιον, δὲν ἐπαρκεῖ διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν ὅλων τῶν ἀναγκῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, πρέπει νὰ γίνῃ ἕνα πρόγραμμα προτεραιότητος, πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της ἡ Κυβέρνησις τῆς μεγάλης πλειοψηφίας, νὰ κάμῃ ἕνα πρόγραμμα προτεραιότητος. Δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ σπαταλῶνται τὰ ἔσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τὴν λειτουργίαν ὀργανισμῶν οἵτινες ἐδημιουργήθησαν τελευταίως, μὲ τοὺς ὁποίους δὲν εἴμεθα συνηθισμένοι ἡμεῖς ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἡ λειτουργία τῶν ὀργανισμῶν αὐτῶν, δύναται νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὸν ἀπώτερον χρόνον.

§32ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖοι εἶναι αὐτοί;

§33Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς λεπτομερείας. Θὰ τὸ εὕρῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἔχω ὅμως τὴν γνώμην, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, περισσότερον ἀπὸ πᾶσαν ἄλλην Κυβέρνησιν, λόγῳ τῆς μεγάλης της πλειοψηφίας, δύναται νὰ καταρτίσῃ ἕνα πρόγραμμα προτεραιότητος ἐκπληρώσεως τῶν ἀναγκῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ μία ἀπὸ τὰς ἀνάγκας αὐτὰς εἶναι ἡ μόρφωσις τῶν Ἑλληνοπαίδων. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ εὕρῃ τὰ ποσὰ τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων καὶ ἰδιαιτέρως τῶν καθηγητῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως καὶ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων ἄλλων λίαν ἐπωφελῶν διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας. Ὅταν ἤμην ὑπουργὸς πρὸ διετίας τὸ ἐπρότεινα εἰς ἕνα Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ ὁ ἀγαπητός μου ὑπουργὸς τότε τῆς Προνοίας κ. Ζαΐμης, διότι ἐπρότεινα τὴν κατάργησιν ὡρισμένων ὀργανισμῶν διεμαρτυρήθη, εἰπών, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ Κράτος ἄνευ κοινωνικῆς προνοίας. Ἐπιμένω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις καταρτίσῃ ἕνα πρόγραμμα προτεραιότητος διὰ τὴν κάλυψιν τῶν στοιχειωδεστέρων ἀναγκῶν, θὰ εὕρῃ τὰ χρηματικὰ ποσὰ διὰ νὰ αὐξήσῃ τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων. Αὐτὴν τὴν πρότασιν εἶχον νὰ κάμω ὡς ἄτομον καὶ οὐχὶ ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων λέγω, ὅτι ἡ δοθεῖσα αὔξησις δὲν εἶναι ἐπαρκὴς καὶ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν, ὥστε τὸ συντομώτερον νὰ αὐξήσῃ τὰς ἀποδοχὰς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ νὰ παράσχῃ εἰς τοὺς καθηγητὰς τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ὅλα τὰ ἐπιδόματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν καὶ ἄλλοι λειτουργοὶ τοῦ Κράτους. (Χειροκροτήματα).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Λυκουρέζος ἔχει τὸν λόγον, ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ κόμματος τῶν Προοδευτικῶν.

§35Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὀρθότατα ἐτόνισεν ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας, ὅτι τὸ θέμα πρέπει νὰ ἐξετασθῇ μακρὰν πάσης κομματικῆς τοποθετήσεως. Καὶ ἐπιθυμῶ νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι αἱ σκέψεις, τὰς ὁποίας ἐν συντόμῳ θὰ διατυπώσω, ὡς μόνον κέντρον ἔχουν τὸ συμφέρον τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας. Πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν οὐδὲν πραγματικῶς σοβαρὸν καὶ ριζικὸν ἔγινε διὰ τὴν Παιδείαν. Δὲν εἶναι μόνον τὸ θέμα τοῦ μισθολογίου, μὲ τὸ ὁποῖον εὐθὺς μετ’ ὀλίγον θὰ ἀσχοληθῶ. Τὰ θέματα τῆς Παιδείας εἶναι πολλὰ καὶ σοβαρά. Καὶ εἶναι θέματα καθαρῶς ἐθνικά, διότι συνάπτονται μὲ τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ τὴν ἀγωγὴν τῆς Ἑλληνικῆς νεότητος. Εἶναι ὅπως γνωρίζετε τὸ θέμα — βασικὸν δὲ τοῦτο—τῶν σχολικῶν κτιρίων. Εἶναι τὸ θέμα τῆς προμηθείας τῶν ἀναγκαίων ἐκείνων ὀργάνων καὶ βοηθητικῶν τεχνικῶν μέσων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιτρέψουν ἡ διδασκαλία τῶν Ἑλληνοπαίδων νὰ παύσῃ νὰ εἶναι πλέον ἁπλῶς θεωρητικὴ καὶ καθαρῶς λαοκρατικὴ καὶ νὰ γίνῃ ὅπως τὴν θέλῃ καὶ τὴν ἐπιδιώκει τὸ Ἔθνος. Εἶναι τὸ θέμα τοῦ προγράμματος τῆς διδασκαλίας, τὸ ὁποῖον καὶ αὐτὸ δὲν ἀντιμετωπίσθη μέχρι σήμερον. Εἶναι τὸ θέμα τοῦ ὁριστικοῦ προσανατολισμοῦ τῆς μέσης Παιδείας καὶ τῆς διαιρέσεως τῆς μέσης Παιδείας εἰς τοὺς δύο κύκλους, περὶ τῶν ὁποίων τόσον μακραὶ συζητήσεις ἔχουν γίνει μέχρι σήμερον. Οὐδεμία Κυβέρνησις, ἐπαναλαμβάνω, ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν ἀντιμετώπισεν αὐτὰ τὰ θεμελιώδη καὶ βασικὰ θέματα διὰ τὴν ἐθνικὴν Παιδείαν.

§36Γ. ΜΟΔΗΣ. Τελευταίως ἐπεβάλαμεν τοὺς δύο κύκλους.

§37Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Καὶ πρὸ πάντων καὶ κυρίως, κύριοι βουλευταί, εἶναι τὸ θέμα τοῦ λειτουργοῦ τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος εἶναι τὸ κυριώτερον ὄργανον διὰ τὴν ἠθικὴν μόρφωσιν καὶ τὴν ἐθνικὴν ἀγωγὴν τῆς Ἑλληνικῆς νεολαίας. Παρεγνωρίσθη μέχρι σήμερον, τοὐλάχιστον ἐν ἔργοις, διότι ἐν λόγοις οὐδεὶς ὑστέρησεν, παρεγνωρίσθη μέχρι σήμερον ἡ μεγάλη ἐθνικὴ ἀποστολὴ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ λειτουργοῦ. Εἶναι αὐτός, ὁ ὁποῖος καλεῖται, ὄχι μόνον νὰ δώσῃ γνώσεις, νὰ μάθῃ γράμματα εἰς τὰ παιδιά μας, ἀλλ’ αὐτός, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ δώσῃ τὴν ἐθνικὴν ἀγωγὴν καὶ τὴν ἠθικὴν μόρφωσιν τῶν Ἑλληνοπαίδων καὶ ὁ ὁποῖος θὰ διαμορφώσῃ τὴν αὐριανὴν ἐθνικὴν ἡγεσίαν. Εἶναι μεγάλη λοιπόν, ἡ ἀποστολὴ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ λειτουργοῦ. Καὶ ἐὰν ὅλοι, ὁσάκις δίδεται εὐκαιρία δὲν παραλείπουν νὰ τὸ τονίζουν, ἐν τούτοις ἐν τοῖς πράγμασι οὐδὲν ἔγινε διὰ τὸν ἐκπαιδευτικὸν λειτουργόν. Καὶ ἔχει φθάσει εἰς τὸ σημεῖον σήμερον ὁ ἐκπαιδευτικὸς λειτουργὸς νὰ εἶναι ὁ περισσότερον ἀδικημένος ἀπὸ ὅλους τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι σήμερον ὄχι μόνον στερεῖται ὁ ἐκπαιδευτικὸς λειτουργὸς τῶν στοιχειωδῶν μέσων τῶν ὑλικῶν διὰ νὰ ζήσῃ στοιχειωδῶς εὐπρεπῶς, ἀλλ’ ἔχει στερηθῆ καὶ τοῦ ἠθικοῦ κύρους, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ ἀμείωτον διὰ νὰ ἠμπορῇ νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ἀποστολήν του. Θὰ πρέπει, κύριοι βουλευταί, ἀσφαλῶς μίαν ἡμέραν –καὶ δὲν λέγω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ σήμερον αὐτὸ– νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ ριζικὴ λύσις τοῦ δημοσιοϋπαλληλικοῦ θέματος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχίζεται αὐτὴ ἡ ἑκάστοτε συμπτωματικὴ ἀντιμετώπισίς του. Πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἡ ἀξιολόγησις τῶν διαφόρων κλάδων τῆς δημοσίας ὑπαλληλίας. Καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ, μάλιστα, θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν ἁρμόδιον κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐὰν κατέληξεν εἰς συμπεράσματα ἡ Ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν ὁ προκάτοχός του κ. Παπαγιάννης πρὸ πολλῶν μηνῶν εἶχε συστήσει ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ Συμβούλου τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας κ. Καρβελᾶ, ἀκριβῶς διὰ τὴν μελέτην τῆς ἀνάγκης ἀξιολογήσεως τῶν διαφόρων κλάδων τῆς δημοσίας ὑπαλληλίας. Θὰ εἶναι ἀσφαλῶς χρήσιμα τὰ συμπεράσματα τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ θὰ πρέπει τὸ θέμα νὰ ἀντιμετωπισθῇ ριζικῶς καὶ ὄχι ἑκάστοτε συμπτωματικῶς. Καὶ νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ καὶ αὐτὴ ἡ συνεχὴς ἐξίσωσις διαφόρων βαθμῶν τοῦ ἑνὸς πρὸς τὸν ἄλλον τῆς δημοσίας ὑπαλληλίας. Νομίζω, ὅτι τέσσαρες εἶναι οἱ βασικοὶ κλάδοι. Εἶναι οἱ Δικαστικοὶ ὑπάλληλοι, οἱ ἐκπαιδευτικοί, οἱ πολιτικοὶ καὶ οἱ στρατιωτικοί. Πρέπει νὰ ἔχουν τὴν βαθμολογικὴν ἐξέλιξιν ὁ εἷς κλάδος ἀνεξαρτήτως τοῦ ἄλλου. Ἐν τούτῳ εἶναι ὀρθὸν τὸ αἴτημα τῶν ἐκπαιδευτικῶν, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸ ἐπὶ 100ετίαν ἰσχῦσαν ἐν Ἑλλάδι σύστημα –ἀπὸ τοῦ 1836 μέχρι τοῦ 1918– ὁπότε εἶχον ἰδίαν βαθμολογικὴν ἐξέλιξιν. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι τὸ ὅλον θέμα θὰ πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἐντὸς τῶν πλαισίων τῆς ριζικῆς λύσεως τοῦ δημοσιοϋπαλληλικοῦ θέματος. Διότι μόνον ἔτσι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἐπιβαλλομένη τάξις καὶ νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ συνεχὴς ἀνωμαλία, ἡ ὁποία ἀποβαίνει, ἀναμφισβητήτως, εἰς βάρος τῆς λειτουργίας τῆς κρατικῆς μηχανῆς. Ἀλλὰ μέχρις ὅτου φθάσωμεν, εἰς τὴν ριζικὴν ἀντιμετώπισιν, εἰς τὰς ἐπιβαλομένας ριζικὰς λύσεις, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀντιμετωπίσῃ εἰδικώτερον αὐτὴν τὴν στιγμήν, τὸ θέμα τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθῇ ἡ κατάστασις τῆς σημερινῆς οἰκονομικῆς ἀνεχείας, διότι ἐὰν θελήσητε νὰ συγκρίνετε τοὺς μισθοὺς τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν πρὸς τοὺς μισθοὺς ἄλλων κρατικῶν λειτουργῶν, θὰ πεισθῆτε, ὅτι γίνεται ἀσφαλῶς μία διάκρισις εἰς βάρος τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν, ἐν σχέσει πρὸς τοὺς μισθοὺς ἄλλων κρατικῶν λειτουργῶν. Νομίζω, ὅτι τὸ θέμα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ κατὰ τὸν Α ἢ Β τρόπον. Καίτοι γνωρίζω τὰς ὑπαρχούσας μεγάλας οἰκονομικὰς δυσχερείας νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ τονίσω, ὅτι πᾶσα προσπάθεια καὶ κάθε θυσία ἐπιβάλλεται, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήνωμεν τὸν ἐκπαιδευτικὸν λειτουργόν, εἰς τὸν ὁποῖον ἀναθέτομεν τὴν μόρφωσιν, καὶ ἐθνικὴν καὶ ἠθικὴν διαπαιδαγώγησιν τῆς Ἑλληνικῆς νεολαίας, νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν μειονεκτικὴν σημερινὴν κατάστασιν, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς, ἠθικοῦ δηλαδή, κύρους, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς. Καὶ ἐπειδὴ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας ἔθιξε καὶ τὸ ζήτημα τῶν δημοδιδασκάλων, συμφωνῶ ἀπολύτως μαζί του, ὅτι καὶ τῶν λειτουργῶν τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, δὲν πρέπει νὰ παραβλέπεται κατ’ οὐδένα τρόπον ἡ μεγάλη ἀποστολή, καὶ ἀσφαλῶς ἐν τῇ μελέτῃ τοῦ θέματος τῆς Παιδείας, θὰ πρέπει νὰ μελετηθῇ καὶ τὸ θέμα τῶν διδασκάλων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν καὶ αὐτοὶ ὡρισμένα αἰτήματα. Γνωρίζομεν ὅλοι, ὅτι ὁ διδάσκαλος, δὲν δύναται νὰ ἐξελιχθῇ πέραν τοῦ βαθμοῦ τοῦ τμηματάρχου καὶ ἐνῷ βλέπετε νὰ λευκαίνωνται αἱ τρίχες τῆς κεφαλῆς εἰς ἕνα 30)ετῆ καὶ 40)ετῆ ἀγῶνα διὰ τὴν διαπαιδαγώγησιν τῆς Ἑλληνικῆς νεολαίας, ὑπάρχει δι’ αὐτούς, κατὰ τὴν οἰκονομικὴν ὁρολογίαν, μία «ὀροφὴ» ἐξελίξεως, ἡ τοῦ βαθμοῦ τοῦ τμηματάρχου Αʹ τάξεως, πέραν τοῦ ὁποίου δὲν δύνανται νὰ προχωρήσουν. Καὶ ἡ θέσις τοῦ δημοδιδασκάλου πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ. Καὶ ἐπειδὴ ἡ συζήτησις εἶναι σήμερον διὰ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργοὺς τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως περιορίζομαι νὰ ἐπικαλεσθῶ, τὴν ἰδιαιτέραν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος. Νομίζω, ὅτι μὲ μίαν θυσίαν, μὲ μίαν εἰδικωτέραν προσπάθειαν, θὰ ἠμπορέσῃ ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἀνταποκριθῇ σήμερον, εἰς τὸ αἴτημα τῆς σχετικῆς ἐνισχύσεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως, μέχρις ὅτου τὸ ὅλον θέμα εὕρῃ τὴν ὁριστικήν του λύσιν. Δὲν πρέπει, κύριοι βουλευταί, νὰ λησμονῶμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ἕνας ἐπιφανὴς Γερμανὸς τοῦ παρελθόντος αἰῶνος: «Ὁ ἐκπαιδευτικὸς λειτουργὸς εἶναι ὁ κύριος αἴτιος τῆς ἰσχύος καὶ τῶν θριάμβων τοῦ Ἔθνους». Κάθε θυσία, διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀποκατάστασιν καὶ τὴν ἀνύψωσιν τοῦ ἠθικοῦ κύρους τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ λειτουργοῦ εἶναι ἐπιβεβλημένη. (Χειροκροτήματα).

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος τοῦ κόμματος τῆς ΕΠΕΚ, κ. Σ. Παπαπολίτης ἔχει τὸν λόγον.

§39Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν πρέπει νὰ σᾶς ἀπασχολήσω διὰ μακρῶν. Ἐπιθυμῶ δι’ ὀλίγων νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸ θέμα τῶν λειτουργῶν τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως, διότι ὁμολογῶ, ὅτι δικαιοτέραν ὑπόθεσιν ταύτης δὲν γνωρίζω. Ἔλαβον τὴν πρωτοβουλίαν νὰ ἔλθῃ τὸ ταχύτερον ἐνώπιον ἡμῶν τὸ θέμα τοῦτο ὁρμώμενος, καὶ βεβαιωθῆτε περὶ τούτου, ὄχι ἀπὸ τὴν διάθεσιν ἐκμεταλλεύσεως τῶν ἀναμφισβητήτων δημοσιονομικῶν δυσχερειῶν, τὰς ὁποίας ἀντιμετωπίζει πράγματι ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἐπιθυμίαν νὰ συζητήσωμεν τὸ θέμα τοῦτο ὅλοι ἀπὸ κοινοῦ μὲ τὴν ὀφειλομένην καλὴν πίστιν καὶ εἰλικρίνειαν, δίδοντες τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀποδώσωμεν εἰς τὸ θέμα τοῦτο, διότι καθ’ ἡμᾶς δὲν ὑπάρχει θέμα περισσότερον ζωτικὸν σήμερον διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Καὶ λέγω, κύριοι, αὐτά, διότι ἀφοροῦν εἰς τὴν πνευματικὴν καὶ ἠθικὴν ὑγείαν τοῦ λαοῦ καὶ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι φρουρὸς καὶ προστάτης τῆς ἠθικῆς καὶ πνευματικῆς τοῦ λαοῦ ὑγείας, εἶναι ἡ Μ. Ἐκπαίδευσις καὶ οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς αὐτὴν λειτουργοί. Χωρὶς ὑγιᾶ Μ. Ἐκπαίδευσιν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ οὔτε ἐπιστήμη, οὔτε ἐπιστημονικὴ καλλιέργεια. Χωρὶς ὑγιᾶ Μ. Ἐκπαίδευσιν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ Κράτος, χωρὶς ὑγιᾶ Μ. Ἐκπαίδευσιν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνέλθῃ ἡ ἠθική, πνευματικὴ καὶ ἐκπολιτιστικὴ στάθμη τοῦ λαοῦ μας. Διότι ἡ Μ. Ἐκπαίδευσις, εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία τροφοδοτεῖ τὰς φάλαγγας, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τὸν πνευματικὸν καὶ ἠθικὸν κορμὸν τοῦ Ἔθνους. Ἀλλὰ παρὰ ταῦτα εἶναι ἀληθές, ὅτι ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, ἡ Μ. Ἐκπαίδευσις ἔχει παραμεληθῇ ἀπὸ πᾶσαν ἄποψιν καὶ ἡ λειτουργία της κατέστη ἐντελῶς μηχανική. Διότι δὲν ἠθέλησεν οὐδεὶς νὰ ἀντιληφθῇ, ὅτι μεταξὺ τῶν φλεγόντων προβλημάτων τοῦ λαοῦ, ὑπάρχει ὑπὲρ πᾶν ἄλλο φλέγον τὸ πρόβλημα τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως. Καὶ τοῦτο διότι οὐδεὶς ἠθέλησε νὰ ρίξῃ ἕνα βλέμμα ἐρεύνης, ἓν βλέμμα ἐνδιαφέροντος, ἓν βλέμμα πόνου ἐπὶ τῆς ὅλης καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθεν ἡ Μ. Ἐκπαίδευσις, περὶ τοῦ τρόπου λειτουργίας καὶ τῶν ἀναγκῶν της, καὶ περὶ τῆς θέσεως εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθον οἱ διακονοῦντες εἰς αὐτήν. Ἴσως καὶ οἱ ἴδιοι ἔχοντες βαθεῖαν ἐπίγνωσιν τῆς θέσεώς των, ἡ ὁποία θέτει εἰς αὐτοὺς φραγμοὺς προκειμένου περὶ τῶν ἐνεργειῶν των, δὲν ἠθέλησαν καὶ δὲν κατεδέχθησαν νὰ προβοῦν εἰς θορυβώδεις ἐκδηλώσεις, αἱ ὁποῖαι ὅμως πάντοτε εἶναι ἱκαναὶ νὰ προκαλέσουν τὸ δημόσιον ἐνδιαφέρον καὶ νὰ οἰστρηλατήσουν τοὺς ἁρμοδίους. Καὶ ἐφθάσαμεν οὕτω εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον ἡ Μ. Ἐκπαίδευσις, στερουμένη ὅλων ἐκείνων τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν ὑψηλὴν ἀποστολήν της. Στερεῖται ἡ Μ. Ἐκπαίδευσις ἐπαρκῶν καὶ καταλλήλων ἐκπαιδευτηρίων. Στερεῖται τῶν ἀπαραιτήτων σχολικῶν ὀργάνων. Στερεῖται ἐπαρκοῦς προσωπικοῦ. Διότι ἂς μὴ λησμονῶμεν, ὅτι τὰ ⅔ τῶν ὀργανικῶν θέσεων, ἀνεπαρκῶν καὶ αὐτῶν, εἶναι συμπεπληρωμέναι. Ὑπάρχουν ἐλλείψεις καὶ μειονεκτήματα βασικώτατα, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πληρωθοῦν ἐν μέρει μέχρις ὅτου δοθῇ ὁ χρόνος εἰς τὴν Πολιτείαν συμπληρώσεώς των ἐὰν παρέμενεν ἄθικτος ὁ καθηγητής. Ὁ καθηγητής, ἡ ζῶσα καὶ ἀνεξάντλητος αὐτὴ δύναμις, ἡ ἱκανὴ μὲ τὸν φλογερὸν ἐνθουσιασμόν της μὲ τὴν βαθεῖαν πίστιν της εἰς τὴν ὑψηλὴν ἀποστολήν της, μὲ τὸν ζῆλον της νὰ καλύψῃ τὰ ὑπάρχοντα κενά, καὶ νὰ καταρτίσῃ τὴν Ἑλληνικὴν νεότητα ὅπως ἡ ψυχὴ τοῦ Ἔθνους ἐπόθησε καὶ ἡ ἀποστολή του ὡς παράγοντος προόδου καὶ πολιτισμοῦ, ἐπιβάλλει. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἐφροντίσαμεν νὰ δολοφονήσωμεν, νὰ συντρίψωμεν καὶ νὰ ἐξοντώσωμεν, τὴν μόνην δύναμιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν συμπαραστάτην καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ στηριχθῶμεν κατὰ τοὺς χαλεποὺς μεταβατικοὺς ὡς ἐλπίζομεν χρόνους. Τὸν καθηγητὴν εἰς τὸν ὁποῖον ἐδημιουργήσαμεν καθεστὼς ψυχικῶς, πνευματικῶς καὶ κοινωνικῶς ἐξουθενωτικόν. Αὐτὸ εἶναι τὸ καθεστώς, τὸ ὁποῖον εἰς τοὺς λειτουργοὺς τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ἐδημιουργήσαμεν. Ἡ Ἑλλάς, κύριοι συνάδελφοι, ἡ πτωχὴ Ἑλλάς, ἡ μικρά, ἡ Ἑλλὰς τῆς Μελούνας, ἤμειβε τὸν Γυμνασιάρχην μὲ 350 δραχμάς, ἀνταποκρινομένας εἰς λίρας χρυσᾶς 14, ἀγοραστικῆς δυνάμεως σημερινῆς διπλασίας ἀξίας, ἤτοι δραχμὰς 8.000 καὶ πλέον. Καὶ ἡ Ἑλλὰς ἡ μεγάλη, ἡ Ἑλλὰς ἡ ἰσχυρά, ἡ ἐκτεινομένη ἀπὸ τοῦ Ἕβρου μέχρι τῆς Ἀδριατικῆς καὶ ἀπὸ τῆς Ροδόπης μέχρι τοῦ Ταινάρου καὶ τῆς Κρήτης, ἡ κυριαρχοῦσα τοῦ Αἰγαίου, ἡ σημερινὴ Ἑλλάς, τῆς ὁποίας ὁ γαλανὸς οὐρανὸς ἀμαυροῦται ἀπὸ τὰς ὑψικαμίνους καὶ τὰ γαλανὰ νερὰ τῆς αὐλακώνουν νεοπαγῆ πολυτελῆ σκάφη, τοὺς περιήγαγεν εἰς ἀληθινοὺς παρίας. Καὶ ὡς νὰ μὴ ἤρκει τὸ γεγονός, ὅτι ἐπὶ ἔτη ἀδιαμαρτυρήτως καὶ καρτερικῶς ὑπέμειναν τὴν κατάστασιν αὐτήν, παρὰ τὰς τεραστίας εὐθύνας, τὰς ὁποίας ἀπέναντι τοῦ λαοῦ ἔχουν, ἀντιμετωπίζει τὸ αἴτημά των μὲ σαρκασμόν, μὲ μυκτηρισμὸν καὶ μὲ ἀπειλὰς ἀκόμη, τὸ αἴτημά των, λέγω, τὸ ὁποῖον ἐτόλμησαν νὰ ὑποβάλουν εἰς τὸ Κράτος, μὲ τόσην ὑπερηφάνειαν καὶ ἀξιοπρέπειαν ἀνταξίαν τῆς ἀποστολῆς των νὰ λαμβάνουν, ὄχι τὸν μισθὸν τοῦ 1910, ἀλλὰ τὸ 40% τοῦ μισθοῦ ἐκείνου. Διότι αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι τὸ αἴτημά των, ἐν σχέσει μὲ τὸ μισθολόγιόν των. Καὶ νὰ σκεφθῇ κανεὶς ποῖον ὑπῆρξε τὸ βιοτικὸν καὶ πολιτιστικὸν ἐν γένει ἐπίπεδον τὸ 1910 καὶ ποῖον σήμερον. Τί ζητοῦν, κύριοι συνάδελφοι, οἱ ἐκπαιδευτικοί μας; Ὑπὸ τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας μᾶς ἔχετε περιαγάγει δὲν δυνάμεθα νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὴν ὑψηλήν μας ἀποστολήν, τὴν ὁποίαν μᾶς ἐνεπιστεύθη ὁ λαός. Δὲν δυνάμεθα ν’ ἀποδώσωμεν τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀπὸ ἡμᾶς ἀναμένει. Θὰ ἠδυνάμεθα, διότι πλέον οἱ πλεῖστοι ἐξ ἡμῶν δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ πράξουν ἄλλο τι, νὰ παραμείνωμεν εἰς τὰς θέσεις μας κατατρώγοντες ἀδιάφοροι τοὺς μισθούς, τοὺς ὁποίους ἡ Πολιτεία μᾶς παρέχει, ἀδιαφοροῦντες ὅμως διὰ τὴν ἀπόδοσιν τοῦ ἔργου μας, ἀφοῦ ἄλλως τε δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ὑπαίτιοι. Ἀρνούμεθα διότι ἔχομεν συνείδησιν, διότι αἰσθανόμεθα πόνον, διότι ἔχομεν πλήρη ἀντίληψιν τῶν εὐθυνῶν, τὰς ὁποίας ἀπέναντι τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Ἔθνους ἔχομεν. Καίτοι γνωρίζομεν, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ μᾶς ἐλέγξῃ, διότι τὸ ἔργον μας εἶναι ἐν πολλοῖς ποιοτικόν, τὸ ἔργον μας εἶναι ἔργον ψυχῆς. Αὐτὸ ὑπῆρξε καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ αἴτημα, τὸ ὁποῖον πράγματι μὲ ὑπερηφάνειαν, μὲ ἀξιοπρέπειαν, μὲ εὐσυνειδησίαν, ὑπέβαλον οἱ ἐκπαιδευτικοὶ ἐνώπιον ἡμῶν. Καὶ ἀντὶ τούτου, ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας, καὶ ὁμολογῶ, ὅτι καὶ ἐγώ, συναισθάνομαι τὴν πικρίαν τῶν ἐκπαιδευτικῶν μας, ἀντὶ νὰ ἐκτιμήσῃ τὸ ψυχικὸν μεγαλεῖον των, τὴν εὐσυνειδησίαν των, ἀντὶ νὰ θεωρηθῇ ὑπερήφανος, διότι τοιούτων προΐσταται λειτουργῶν, ἀντὶ νὰ αἰσθανθῇ ρίγη ἐθνικῆς συγκινήσεως καὶ ν’ ἀκούσῃ καὶ νὰ μελετήσῃ μὲ τὴν ἐπιβαλλομένην σοβαρότητα, σοβαρότητα θανάσιμον, ἀπαντᾶ: «Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου δὲν δέχεται ἐκβιασμούς, καὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ τοὺς ἀντιμετωπίσῃ». Καὶ προχωρεῖ περαιτέρω ἀπειλῶν μὲ πολιτικὴν ἐπιστράτευσιν τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργούς.

§40Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Παιδείας). Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς διαψεύσω, ὅπως διέψευσα ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀνέγραψαν τὰς ψευδεστάτας αὐτὰς εἰδήσεις καὶ νὰ σᾶς δηλώσω, ὅτι οὐδέποτε ἡ Κυβέρνησις ἐσκέφθη νὰ ἐπιστρατεύσῃ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργούς.

§41Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Λυποῦμαι διὰ τὴν γλῶσσαν τὴν ὁποίαν ἐχρησιμοποιήσατε....

§42Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας). Εἶναι ἡ ἀνάλογος μὲ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐγράφησαν καὶ ἐλέχθησαν πρὸ ὀλίγου ἀπὸ ὑμᾶς.

§43Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Χαίρω διὰ τὴν δήλωσιν εἰς τὴν ὁποίαν προέβητε. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν φράσιν, σᾶς τὴν ἐπιστρέφω καὶ πιστεύω, ὅτι θὰ ἀντιληφθῆτε, ὅτι δὲν εἶναι γλῶσσα κοινοβουλευτική.

§44Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς διαψεύσω καὶ πάλιν καὶ νὰ τονίσω, ὅτι οὐδέποτε προέβην εἰς δηλώσεις, ὅτι θὰ κάμωμεν πολιτικὴν ἐπιστράτευσιν. Τοῦτο ἄλλωστε διέψευσα τὴν ἑπομένην, ἀφ’ ἧς ἀνεγράφη ἡ ψευδὴς εἴδησις εἰς τὸν τύπον. Κατὰ συνέπειαν, ἐὰν ἐκάμνατε τὸν κόπον νὰ παρακολουθῆτε τὸν ἡμερήσιον τύπον, δὲν θὰ εὑρισκόμην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπω, ὅσα ἠκούσατε.

§45Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Ἀνακοίνωσιν ἐπίσημον δὲν εἶδον. Ἡ διάψευσίς σας ὅμως περιορίζεται εἰς τὸ λεχθὲν περὶ πολιτικῆς ἐπιστρατεύσεως. Δὲν διεψεύσατε ὅμως τὰ ἀναγραφέντα «περὶ ἐκβιασμῶν τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν, τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀντιμετωπίσῃ». Λέγων ταῦτα πάντως ὁ κ. ὑπουργός, ἔδωσε τὸ μέτρον τοῦ πόσον μακρὰν τῆς ἀποστολῆς, ἥτις τοῦ ἀνετέθη, εὑρίσκεται καὶ πόσον ξένος εἶναι πρὸς αὐτήν. Λυποῦμαι, διότι τὸ λέγω, ἀλλὰ αὐτὸ δυστυχῶς εἶναι ἡ ἀλήθεια καὶ θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι θὰ ἔχῃ ἤδη μετανοήσει καὶ ὁ ἴδιος ὁ κ. ὑπουργὸς διὰ τὴν ἀμετροέπειάν του. Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐκβιασμοῦ καὶ εἶναι καιρὸς νὰ ἀφήσωμεν αὐτοὺς τοὺς ἀχαρακτηρίστους κομπασμοὺς καὶ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν μὲ δικαιοσύνην καὶ ἀντικειμενικότητα τὸ αἴτημα τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν. Καὶ ἐφ’ ὅσον εἰς τοὺς πτυχιούχους τῆς Νομικῆς, τοὺς πρωτοδιοριζομένους, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ αἴτημα τῶν ἐκπαιδευτικῶν, δίδομεν ὡρισμένον μισθὸν 2.270, τὸν αὐτὸν πρέπει νὰ δώσωμεν καὶ εἰς τοὺς πτυχιούχους τῶν Σχολῶν Φιλοσοφικῶν, Φυσικομαθηματικῶν καὶ τῶν ἄλλων Σχολῶν, ἀπὸ τὰς ὁποίας ἐξέρχονται οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοί.

§46ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὶ ἐκάματε ἐπὶ τῶν ἰδικῶν σας Κυβερνήσεων;

§47Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Δὲν ἀποδίδω εὐθύνην οὔτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν σημερινὴν ἀποκλειστικῶς, οὔτε εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Παιδείας τὸν σημερινόν. Δὲν μὲ παρακολουθεῖτε, κύριε συνάδελφε. Ἐὰν παρηκολουθῆτε, θὰ ἀντελαμβάνεσθε καὶ καλύτερον καὶ δὲν θὰ διεκόπτατε. Δὲν ἐπιρρίπτω εὐθύνην εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν ἀποκλειστικῶς. Ἡ εὐθύνη εἶναι ὅλων τῶν Κυβερνήσεων, ὅλοι εἴμεθα ὑπεύθυνοι διὰ τὴν κατάστασιν αὐτήν. Τί ἄλλο θέλετε νὰ σᾶς εἴπω. Ἀπαντῶν εἰς τοὺς χαρακτηρισμούς, τοὺς ὁποίους ἀπέδωσεν ὁ κ. ὑπουργὸς εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λέγω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ν’ ἀποδίδεται εἰς αὐτοὺς διάθεσις ἐκβιασμοῦ, ὅταν ἔρχωνται μὲ ἐντιμότητα καὶ εὐσυνειδησίαν καὶ μὲ πλήρη συναίσθησιν τῆς ἀποστολῆς των νὰ λέγουν εἰς ἡμᾶς, ὅτι εἴμεθα ἀνίκανοι νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὴν ἐθνικήν μας ἀποστολήν. Ἂς προχωρήσωμεν λοιπόν. Καὶ ἂς προχωρήσωμεν περαιτέρω, ἀφοῦ δώσωμεν τὸν μισθὸν ποὺ δίδομεν εἰς τὸν πρωτοδιοριζόμενον πτυχιούχον τῆς Νομικῆς, νὰ δώσωμεν κατ’ ἀναλογίαν τὰς αὐξήσεις τῶν ἀνωτέρων βαθμῶν. Νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ἀποδώσωμεν εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς καὶ νὰ ἀποκαταστήσωμεν τὴν ψυχικὴν καὶ πνευματικήν των γαλήνην, διότι εἶναι τὰ μόνα, τὰ ὁποῖα ζητοῦν, διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὴν ὑψηλὴν αὐτῶν ἀποστολήν. Ἐπιθυμῶ μάλιστα, λόγῳ τῆς σοβαρότητος τοῦ θέματος, νὰ ἀπευθυνθῶ προσωπικῶς πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τοὺς ἁρμοδίους Οἰκονομικοὺς ὑπουργούς, νὰ εἴπω, ὅτι τὸ δίκαιον τῶν ἐκπαιδευτικῶν εἶναι ἀδιάσειστον. Ἀρκεῖ νὰ θελήσωμεν νὰ κατέλθωμεν μέχρις αὐτῶν διὰ νὰ τὸ ἀντιληφθῶμεν, διὰ νὰ τὸ διαγνώσωμεν καὶ νὰ τὸ αἰσθανθῶμεν. Καὶ δὲν εἶναι δίκαιον μόνον αὐτῶν. Εἶναι δίκαιον ὅλου τοῦ λαοῦ, διότι ἐκεῖ ποὺ ἐφθάσαμεν καὶ ἡ Μέση Ἐκπαίδευσις κατήντησε προνόμιον τῶν πλουσίων. Βλέπετε καθημερινῶς πόσα ἰδιωτικὰ ἐκπαιδευτήρια ἀναπτύσσονται ὡς μύκητες εἰς τὰς πόλεις. Εἶναι λοιπόν, ἀξιότιμοι κύριοι ὑπουργοί, καιρός, χωρὶς νὰ συμπλέκωμεν τὸ θέμα τῶν ἐκπαιδευτικῶν, μὲ τὸ γενικώτερον δημοσιονομικὸν θέμα, νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν λύσιν του ἀμέσως ἐξευρίσκοντες τὸ ποσὸν τοῦτο. Νομίζω, ὅτι τὸ ποσόν, δὲν εἶναι ἐξόχως σημαντικόν. Εἶναι λέγω ἀνάγκη παρ’ ὅλας τὰς δυσχερείας τὰς δημοσιονομικάς, νὰ ἀντιμετωπισθῇ ταχύτατα καὶ κεχωρισμένως, διότι δυσχερές, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι καὶ θὰ παραμείνῃ τὸ δημοσιονομικὸν πρόβλημα καὶ δὲν πρόκειται νὰ ἀντιμετωπισθῇ σήμερον ἢ αὔριον. Ἀλλοίμονον ὅμως ἐὰν διαρκῶς ἀναβάλλεται τὸ θέμα τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Ἐὰν ἀποσυντεθῇ ἡ Μέση Ἐκπαίδευσις, ἀποσυντίθεται ἡ ψυχὴ τοῦ λαοῦ. Ἐὰν μέχρι σήμερον δὲν συνέβη, πρέπει νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὀφείλεται εἰς τοὺς ἀφανεῖς αὐτοὺς ἥρωας, οἱ ὁποῖοι παρ’ ὅλας τὰς δυσχερείας ποὺ ἀντιμετωπίζουν, ἠδυνήθησαν νὰ ἀποτρέψουν τοῦτο. Καὶ ἀνήκει εἰς αὐτοὺς ἡ ἀναγνώρισις αὐτὴ καὶ πᾶσα τιμή. Ἀλλὰ καὶ αὐτῶν ἡ ὑπομονὴ ἔχει ἐγγίσει τὰ ἔσχατα ἤδη ὅρια. Ἂς φροντίσωμεν λοιπόν, ἀξιότιμε κ. ὑπουργέ, τὸ ταχύτερον νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ θέμα των καὶ ἂς μὴ τοὺς ἐγκαταλείψωμεν, πρὸς Θεοῦ, διότι αἱ εὐθῦναι μας θὰ εἶναι τεράστιαι καὶ ἀπέναντι τοῦ λαοῦ καὶ ἀπέναντι τῆς ἱστορίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§48Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Τζατζάνης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§50Γ. ΤΖΑΤΖΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὴν παρελθοῦσαν Τρίτην, σᾶς ἐζήτησα τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, διὰ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν ἐκπαιδευτικῶν. Μοῦ ἠρνήθητε τότε καθ’ ὅσον ὡς μοῦ εἴπατε δὲν ἦτο ἑτοίμη ἡ Κυβέρνησις νὰ συζητήσῃ τὸ θέμα. Σήμερον, ἔφερεν ἡ Κυβέρνησις τὸ θέμα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ μοῦ δώσετε τὸν λόγον.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν εὕρετε τὸ σχετικὸν ἄρθρον νὰ μοῦ τὸ διαβάσετε διότι ἐγὼ δὲν γνωρίζω κανένα ἄρθρον σχετικόν.

§52Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει κατατεθειμένη ἐπερώτησις ἐπὶ τοῦ θέματος.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπασπύρου, ἐὰν ἦσθε ἐδῶ κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συνεδριάσεως θὰ εἴχατε ἀκούσει, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ τὰ ἐπαναλαμβάνωμεν, διότι ἤλθατε βραδύτερον. Παρακαλῶ νὰ ἔρχεσθε ἐγκαίρως.

§54Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὁ τακτικώτερος τῶν συναδέλφων.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἤλθατε ὅμως. Θὰ κάμωμεν νέαν διαδικασίαν τώρα ποὺ ἤρθατε;

§56Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Καθυστερεῖ τὸ τρὰμ καμμιὰ φορά, κ. Πρόεδρε. (Γέλωτες). Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει ἐπερώτησις κατατεθειμένη. Τώρα ἔρχεται τὸ θέμα ἔξω τῆς διαδικασίας, πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει, κ. Πρόεδρε, ἀφοῦ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καταλύετε τὸ δικαίωμα τῶν ἐπερωτήσεων, αὐτοὺς τοὺς δόλιους τοὺς ἀνεξαρτήτους δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ τοὺς ἀκούσωμεν;

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζίγδης ἔχει τὸν λόγον.

§58Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ θέσις τοῦ ἀνεξαρτήτου εἶναι διάφορος τοῦ βουλευτοῦ τοῦ ἀνήκοντος εἰς ὡρισμένον κόμμα. Τὰ μέλη τῶν κομμάτων ὑπακούοντα εἰς τοὺς Ἀρχηγούς των ἀρνοῦνται νὰ ζητήσουν τὸν λόγον κατόπιν συμφωνίας. Ὁ ἀνεξάρτητος ὅμως βουλευτὴς ἔχει καὶ ὑποχρέωσιν ἀλλὰ καὶ τὸ δικαίωμα.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν τὸ λέγει ὁ Κανονισμός, κ. Ζίγδη. Δὲν βλέπω ἄλλην λύσιν εἰ μὴ νὰ τροποποιήσωμεν τὸν Κανονισμόν, οὕτως ὥστε οἱ ἀνεξάρτητοι νὰ ἐξομοιοῦνται μὲ ἀρχηγὸν κόμματος. Προσωπικῶς δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ σᾶς ἐξομοιώσω μὲ ἀρχηγὸν κόμματος ἐὰν θέλετε, ὡς καὶ ὅλους τοὺς ἀνεξαρτήτους (γέλωτες), ἀρκεῖ ἡ Βουλὴ νὰ τὸ δεχθῇ.

§60Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Νὰ μοῦ εὕρετε, κ. Πρόεδρε, ποῖον ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ, καθορίζει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, ὁσάκις ζητήσουν τὸν λόγον ἀκούονται.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λέγει τὸ ἄρθρον. Ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, ὁσάκις ζητήσουν τὸν λόγον ἀκούονται. Βάσει αὐτοῦ ἐζήτησε τὸν λόγον ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, καὶ ἠκούσθησαν. Δὲν λέγει ἀλλοῦ πουθενά, ὅτι οἱ ἀνεξάρτητοι ἐξισοῦνται μὲ ἀρχηγοὺς κομμάτων.

§62Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε ἀφορᾷ τὴν κανονικὴν συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ. Ἀφ’ ἧς ὅμως ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὴν Βουλὴν καὶ κάμνῃ ἀνακοινώσεις, κάμνει ἀνακοινώσεις διὰ νὰ δημιουργήσῃ συζήτησιν διότι διαφορετικὰ θὰ ἦτο ἀνάγνωσις ἡμερησίας διαταγῆς λοχαγοῦ πρὸς τοὺς ἐπιλοχίας.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι λοχαγὸς ὁ Πρόεδρος, οὔτε ἐπιλοχίαι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων. (Γέλωτες).

§64Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἐὰν δεχθῶμεν τὴν ἔννοιάν σας τότε ἡ συζήτησις θὰ παίρνῃ τὸν τρόπον μιᾶς ἀναγνώσεως ἡμερησίας διαταγῆς ἀπὸ τὸν ἑκάστοτε λοχαγόν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Νομίζω, ὅτι ἐπανειλημμένως ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ συνεζητήσαμεν. Ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις κάμνει ἀνακοινώσεις εἰς τὴν Βουλὴν σημαίνει, ὅτι προκαλεῖ συζήτησιν ἐπὶ τῶν δηλώσεών της. Οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων συνιστοῦν εἰς τὰ μέλη τῶν κομμάτων νὰ ἀποφύγουν νὰ ζητήσουν τὸν λόγον καὶ λόγῳ τῆς κομματικῆς πειθαρχίας περιορίζεται ἡ συζήτησις μεταξὺ τῶν ἀρχηγῶν. Ἀλλὰ εἰς ὅλας τὰς Βουλάς, εἰς τὰς ὁποίας... (δὲν ἠκούσθη)... οὐδέποτε ὁ Πρόεδρος εἶπεν, ὅτι ἀνεξάρτητος βουλευτὴς ζητῶν τὸν λόγον ἐπὶ γενικῆς συζητήσεως θὰ στερηθῇ αὐτοῦ, δὲν θὰ τοῦ δοθῇ τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσῃ. Διότι ἐὰν δεχθῶμεν αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν, τότε οἱ ἀνεξάρτητοι βουλευταὶ δὲν ἔχουν καμμίαν θέσιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ μόνον τῇ ἐλεημοσύνῃ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων ἢ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς ἠμποροῦν νὰ ἐκφράζουν τὴν γνώμην των. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι ἔχομεν τὸν δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν τὸν λόγον.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰλικρινῶς, σᾶς λέγω, ὅτι θὰ ἤθελα νὰ διευκολύνω τὴν κατάστασιν. Δὲν ἔχω κανένα λόγον ἐγὼ νὰ εἴπω, ὅτι οἱ ἀνεξάρτητοι δὲν πρέπει νὰ ὁμιλοῦν. Καθῆκον μου νὰ βοηθῶ ἅπαντας τοὺς βουλευτάς. Εἶναι ἤδη, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, περὶ τοὺς 18–20 οἱ ἀνεξάρτητοι, διότι καὶ αὐτὴ ἡ ὁμὰς τοῦ κ. Ἀλλαμανῆ, θεωρεῖται ἀνεξάρτητος, δὲν εἶναι ὁμάς, κατὰ τὸν Κανονισμόν, ἔχουσα δικαιώματα κόμματος. Ἔχομεν λοιπὸν 18 ἀνεξαρτήτους καὶ τρεῖς ἀρχηγοὺς κομμάτων. Ὑπελογίσατε τὶ θὰ γίνῃ κατόπιν εἰς τὴν Βουλὴν ἐὰν ἐπικρατήσῃ ἡ ἄποψίς σας. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐὰν θέλετε νὰ τροποποιήσωμεν τὸν Κανονισμόν, εἶμαι εἰς τὴν διάθεσίν σας. Ἀπὸ αὔριον ποὺ θὰ κλείσωμεν νὰ συνέλθῃ ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ νὰ εὕρωμεν μίαν λύσιν, ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἐγώ, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. (Χειροκροτήματα). Δέχομαι, κατ’ ἀρχήν, ὅτι ἴσως ἔπρεπε κατά τι ὁ Κανονισμὸς νὰ συμπληρωθῇ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. Ἔπειτα ἔχω νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς ἐπερωτήσεως εἶναι τὸ κυριαρχικὸν δικαίωμα ἑνὸς βουλευτοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ καταπνίξῃ οὔτε ἡ ἡγεσία του, ἐὰν ἀνήκῃ εἰς κόμμα, οὔτε ὁ Πρόεδρος, οὔτε ἡ πλειοψηφία, Εἶναι ἀπολύτως κατοχυρωμένον ἀπὸ τὸν Κανονισμόν. Λοιπὸν αὐτὸ τὸ δικαίωμα, δὲν τὸ στεροῦνται οἱ ἀνεξάρτητοι. Λόγῳ τοῦ ἐπείγοντος τοῦ θέματος θὰ ἠδυνάμεθα κατ’ οἰκονομίαν νὰ προτιμήσωμεν τὴν ἐπερώτησιν αὐτήν, Ἀλλ’ οὔτε καὶ αὐτὸ δυνάμεθα νὰ τὸ πράξωμεν, διότι, ἀφ’ ἑνὸς ἡ Βουλὴ θὰ διακόψῃ καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἀτυχὴς ἐκείνη ἀπὸ ἀπόψεως ἀριθμοῦ ἀγορητῶν ἐπερώτησις ἐπὶ τῶν πιστοποιητικῶν κοινωνικῶν φρονημάτων συνεχίζεται. Δὲν ἔχω λοιπόν, κατὰ τὸν Κανονισμόν, τρόπον νὰ προτείνω αὐτὴν τὴν ἐπερώτησιν, διότι προηγεῖται ἀκόμη ἡ τῶν πιστοποιητικῶν καὶ πρέπει νὰ τελειώσῃ. Δι’ αὐτὸ κατ’ οἰκονομίαν καὶ μὲ εὐμενῆ πρὸς τὴν ἄποψιν τοῦ ἐλέγχου ἔγινεν ἀπόψε αὐτὴ ἡ συζήτησις ἡ ὁποία ἐπὶ τέλους προάγει τὸ θέμα, χωρὶς νὰ ἀποκλείῃ τὴν μετὰ 10ήμερον εὐρυτέραν συζήτησιν διὰ προτάξεως τῆς ἐπερωτήσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ τοποθέτησις τοῦ ζητήματος. Δὲν ἐφίμωσεν ὡς ὑπό τινος ἐλέχθη, κανένα ἡ συζήτησις αὐτή. Τοὐναντίον ἐτέθη τὸ ζήτημα. Θὰ ἔχετε τὸν καιρὸν μετὰ ὀκταήμερον νὰ προτάξητε τὴν ἐπερώτησιν καὶ νὰ ἐλέγξητε τὰ ὅσα ἐλέχθησαν. Ὁ Πρόεδρος οὐδένα ἐστέρησε τοῦ λόγου, ἐξ ἐκείνων ποὺ δικαιοῦνται κατὰ τὸν Κανονισμόν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ τροποποιήσωμεν τὸν Κανονισμόν. Ὁ κ. Ε. Ζαννῆς ἔχει τὸν λόγον.

§66Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἴπατε ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ λαμβάνῃ τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὁμοίως καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων. Οὐδαμοῦ τοῦ Κανονισμοῦ ἀναφέρεται, ὅτι οἱ ἀνεξάρτητοι βουλευταὶ δὲν θὰ λαμβάνουν τὸν λόγον. Ἄρα δικαιούμεθα νὰ λαμβάνωμεν τὸν λόγον καὶ δὲν θὰ πρέπει νὰ νομίσητε, ὅτι παριστάμεθα ἐδῶ διὰ νὰ σᾶς ἀκούωμεν, χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῶμεν.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§68Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Κύριοι βουλευταί, δὲν ἠμπορῶ ν’ ἀποφύγω τὸν πειρασμὸν νὰ σᾶς ἀναφέρω ἓν ἀνέκδοτον, τὸ ὁποῖον μοῦ ἀνέφερε χθὲς ἕνας ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Ἑνώσεως τῆς Εὐρώπης, τοὺς βουλευτὰς καὶ τοὺς γερουσιαστάς, οἱ ὁποῖοι ἦλθον νὰ μὲ ἐπισκεφθοῦν χθές. Ἀνέφερε, λοιπόν, ὁ γερουσιαστής, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Ἰταλίας, κ. Βανάνι, γνωστὸς διὰ τὸ περίφημον σχέδιόν του, εἶπεν, ὅτι θὰ συνιστοῦσεν, ἐὰν ἦτο δυνατόν, ὅλοι οἱ ὑπουργοί, τοὐλάχιστον ἐπὶ ἓν τετράμηνον, νὰ ἐγένοντο καὶ ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Νομίζω, ὅτι ἐὰν συνέβαινεν αὐτό, πολλὰ ἀπὸ αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν, δὲν θὰ ἐλέγοντο. Εἶναι πολὺ εὔκολον νὰ θέλῃ κανεὶς νὰ ἀπομονώσῃ μερικὰ ζητήματα καὶ νὰ τὰ φέρῃ ἐδῶ, ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἐγώ, ὡς ἐδήλωσα καὶ εἰς τὰς χθεσινάς μου δηλώσεις καὶ εἰς τὸ συνέδριον τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου —τότε ἤμην ὑφυπουργός, ὅταν ἔκαμα τὴν δήλωσιν αὐτήν, ἡ ὁποία ἰσχύει διὰ σήμερον— ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑπὲρ τοῦ ἑνιαίου μισθολογίου. Οἱαδήποτε παρέκκλισις ἀπὸ αὐτὴν τὴν πιστὴν ἀρχὴν, ἄγει πάντοτε εἰς δυσαρέσκειαν καὶ ἀπογοήτευσιν τοὺς καθ’ ἕκαστον κλάδους. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι τότε ὁλόκληρος σχεδὸν ἡ συνέλευσις μὲ ἐχειροκρότησε. Καὶ τὸ περίεργον εἶναι, ὅτι εἰδικώτερον οἱ ἐκπαιδευτικοὶ μοῦ ἐξέφρασαν τὴν μεγάλην των ἱκανοποίησιν, διότι καὶ αὐτοὶ εἶναι ὑπὲρ τοῦ ἑνιαίου μισθολογίου. Καὶ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ὁμιλῶμεν μόνον διὰ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς τῆς Μέσης, διότι, προχθές, τὸ ἑσπέρας, ὅταν μὲ ἐπεσκέφθη ἡ Διδασκαλικὴ Ὁμοσπονδία μοῦ εἶπεν, ὅτι κατ’ οὐδένα λόγον θὰ ἀνεχθῇ νὰ γίνῃ εἰδικὴ μεταχείρισις εἰς τοὺς καθηγητὰς τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, ἐφ’ ὅσον ἡ αὐτὴ μεταχείρισις δὲν γίνῃ καὶ διὰ τοὺς λειτουργοὺς τῆς Στοιχειώδους Ἐκπαιδεύσεως. Εἶναι, λοιπόν, πολὺ εὔκολον νὰ θέλετε, κύριοι βουλευταί, νὰ ἀπομονώνετε τὰ θέματα. Εἶπε, πολὺ ὀρθῶς, ὁ κ. Λυκουρέζος, ὅτι τὰ θέματα πρέπει νὰ ἐξετάζωνται γενικῶς καὶ ὄχι συμπτωματικῶς. Ἀλλ’ ἐν συνεχείᾳ ἐλησμόνησεν ὅσα εἶπε προηγουμένως καὶ περιέπεσεν, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκφρασις, εἰς μίαν ἀντίφασιν, διότι εἶπεν, ὅτι παρ’ ὅλα αὐτὰ, πρέπει νὰ γίνῃ εἰδικὴ ρύθμισις.

§69Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἐπειδὴ ἀνεφέρατε τὸ ὄνομά μου, μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Δὲν περιέπεσα εἰς ἀντίφασιν, ἐκτὸς ἐὰν δὲν διετύπωσα σαφῶς τὰς σκέψεις μου, διότι εἶπον τοῦτο: Ὅτι πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ ριζικῶς τὸ θέμα καὶ ὄχι συμπτωματικῶς. Ἀλλὰ μέχρις ὅτου ἀντιμετωπισθῇ ριζικῶς, διότι ἀναγνωρίζω καὶ ἐγὼ τὴν μεγάλην σημερινὴν οἰκονομικὴν δυσχέρειαν, πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ μοιραίως συμπτωματικῶς μὲ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν. Δὲν περιέπεσα, συνεπῶς εἰς ἀντίφασιν. Εἶπον τὶ πρέπει νὰ γίνῃ εἰς τὸ μέλλον ριζικῶς ἐπιλυομένου τοῦ θέματος καὶ τὶ πρέπει νὰ γίνῃ μέχρις ἐκείνης τῆς ἡμέρας, ποὺ θὰ λυθῇ ριζικῶς τὸ θέμα.

§70Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Δὲν νομίζω, ὅτι μὲ ἐπείσατε. Νομίζω, ὅτι πάλιν εἰς αὐτὸ καταλήγετε. Ὅτι ζητεῖτε μίαν εἰδικὴν ρύθμισιν τοῦ θέματος. Δὲν ἠμπορῶ νὰ κάμω ρύθμισιν διὰ τὴν Μέσην Ἐκπαίδευσιν, ἐὰν δὲν κάμω καὶ διὰ τὴν Στοιχειώδη. Καὶ ἀπαντῶν καὶ εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκπρόσωπον τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, θὰ ἤθελα ἀκριβῶς νὰ εἴπω, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ δυσκολία, τῆς ἀξιολογήσεως καὶ τῆς ἱεραρχήσεως, τῶν ἀναγκῶν, διὰ τὰς ὁποίας τόσος λόγος γίνεται. Θὰ πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι ὁ ρόλος τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ὁ πλέον δύσκολος, διότι καθημερινῶς αὐτὸς ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν ἀξιολόγησιν καὶ τὴν ἱεράρχησιν.

§71Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἐγώ, κ. ὑπουργέ, ὡμίλησα καὶ διὰ τοὺς διδασκάλους τῆς Στοιχειώδους Ἐκπαιδεύσεως. Δὲν τὸ ἀπεχώρησα τὸ θέμα.

§72Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Θὰ ἤθελα νὰ ἀναφέρω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι ἐὰν ὑπῆρχε πράγματι μόνον τὸ θέμα αὐτὸ τῶν ἐκπαιδευτικῶν, νομίζετε ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἔκαμεν αὐτὸ ἀκριβῶς, τὸ ὁποῖον προτείνεται ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν εἰδικὴν ρύθμισιν; Ἀλλά, δυστυχῶς γνωρίζετε καὶ τὸ ἐδιαβάσατε καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἐπανειλημμένως, ὅτι ὑπάρχει ἓν ἄλλο αἴτημα, ἐπίσης μιᾶς ἄλλης τάξεως, πολὺ συμπαθοῦς τῶν Τριατατικῶν, οἱ ὁποῖοι καὶ αὐτοὶ θέλουν εἰδικὴν ρύθμισιν, θέλουν νὰ πάρουν τὸ ἐπίδομα τῆς βαρείας ἐργασίας. Ἐπίσης θὰ γνωρίζετε ὅλοι σας, ὅτι παρόμοιον αἴτημα ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Γεωργίας ὑπουργὸς, ὅταν ἐμφανίζονται οἱ γεωπόνοι καὶ ἀξιοῦν καὶ αὐτοὶ νὰ πάρουν τὸ τεχνικὸν ἐπίδομα. Αὐτὰ πρέπει νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας, κύριοι βουλευταί, καὶ νὰ ἀντιληφθῆτε, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ ἐλαφρᾷ τῇ καρδίᾳ προχείρους καὶ ἀβασανίστους ἀποφάσεις εἰδικῆς μεταχειρίσεως. Καὶ δι’ αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις ἀπεδέχθη τὴν ἰδικήν μου εἰσήγησιν, ἡ ὁποία συνίστατο εἰς αὐτὸ: Ἐφ’ ὅσον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ζητήσωμεν ὅλα αὐτὰ τὰ κατ’ ἰδία θέματα, θὰ ἦτο χιλιάκις προτιμώτερον νὰ δώσωμεν μίαν γενικὴν αὔξησιν 10%. Διότι, αὐτὴν τὴν εἰδικὴν κακὴν μεταχείρισιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν δὲν τὴν ἐδημιουργήσαμεν ἡμεῖς. Ὑπῆρχεν πάντοτε ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν. Πῶς θέλετε ξαφνικὰ νὰ ἠμπορέσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ τὴν ἐξαφανίσῃ μὲ τὴν εἰδικὴν ρύθμισιν τὴν ὁποίαν ζητεῖτε; Καὶ δι’ αὐτὸ ἐπροτιμήσαμεν νὰ δώσωμεν την αὔξησιν αὐτὴν τὴν γενικὴν καὶ βλέπομεν, δυστυχῶς, διὰ τὸν δυστυχέστερον τῶν ἀνθρώπων τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εὑρῆκε κανεὶς ἀπὸ τοὺς ἀγορητὰς οὔτε ἕνα καλὸν λόγον διὰ νὰ τονίσῃ καὶ νὰ ἐξάρῃ τὴν ἀπόφασιν αὐτήν. (Χειροκροτήματα). Θὰ ἤθελα ἐδῶ, διὰ νὰ ἔχετε κάποιαν ἐπίγνωσιν, τὸ τί ποσὸν ἔχει παρουσιάσει ἡ αὔξησις τοῦ μισθολογίου, τὴν ὁποίαν ἐκάναμε, νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, κύριοι, ὅτι ἀπὸ τῆς ἀναπροσαρμογῆς, μετὰ τὴν παροχὴν τοῦ 25%, μετὰ τὴν πολυετίαν τὴν ὁποίαν ἐδώσαμεν καὶ μὲ τὸ 10%, τὸ ὁποῖον σήμερον δίνομεν, φθάνει ἡ αὔξησις τοῦ κατωτέρου νὰ εἶναι 35%. Διὰ μερικοὺς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν πολλὰ χρόνια, φθάνει ἕως τὸ 52% μὲ τὸ ἐπίδομα πολυετίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ αὔξησις, ἡ ὁποία ἐσημειώθη ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Δὲν νομίζω λοιπόν, ὅτι δὲν εἶναι ἄξιον νὰ ἐξαρθῇ τὸ γεγονὸς αὐτό. Βεβαίως, ἡ Α.Δ.Ε.Δ.Υ. ζητεῖ νὰ κάμωμεν μίαν αὔξησιν ἀνερχομένην εἰς ἄλλα 40%. Ἀλλά, ἀκούσατε τοὺς ἀριθμούς, καὶ νομίζω, ὅτι θὰ παραδεχθῆτε καὶ σεῖς, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ Ἑλληνικὸς προϋπολογισμός, ἀπὸ 400 ἑκατομμύρια, ποὺ φθάνωμεν μὲ τὴν αὔξησιν νὰ τὰ ἀναβιβάσῃ εἰς 2 χιλιάδας ἑκατομμύρια, ὅπως ζητεῖ ἡ Α.Δ.Ε.Δ.Υ. Ἔχομεν ὅμως τὴν ἐλπίδα, ἐφ’ ὅσον τὰ οἰκονομικά μας ἐξακολουθήσουν νὰ πηγαίνουν καλά, ὅτι κάθε φορὰ ποὺ θὰ ὑπάρχῃ ἡ εὐχέρεια, ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶναι διατεθειμένη νὰ προβαίνῃ εἰς σχετικὰς βελτιώσεις τῶν μισθῶν. (Χειροκροτήματα). Ἤθελα ν’ ἀπαντήσω, ἐπίσης εἰς τὸν ἐκπρόσωπον τοῦ κόμματος τῶν Προοδευτικῶν δι’ αὐτὴν τὴν Ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν συνέστησεν ὁ συνάδελφός μου καὶ παλαιός μου συνεργάτης, ὁ κ. Παπαγιάννης, τοῦ κ. Καρβελᾶ. Ξεύρετε, ὅτι δυστυχῶς αὐτὸ τὸ θέμα τῆς ἀξιολογήσεως εἶναι τὸ πλέον δύσκολον. Ὅταν ἔγινεν, τὸ συνέδριον τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, εἶχον καὶ τότε παρακαλέσει τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν συνδικαλιστῶν νὰ ἔλθουν νὰ μᾶς βοηθήσουν εἰς τὴν ἱεράρχησιν αὐτήν. Καὶ τοὺς ἔκαμα καὶ τότε τὴν πρότασιν αὐτήν, διότι πράγματι πρέπει νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἑνιαῖον μισθολόγιον, διότι γνωρίζω, ὅτι ὑπάρχουν πάρα πολλαὶ ἀδικίαι καὶ ἀνισότητες, ὄχι μόνον εἰς τὸν κλάδον τῶν ἐκπαιδευτικῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς πολλοὺς ἄλλους.

§73Κ. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ παρεκάλουν νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ σύγχυσις ἐν προκειμένῳ νὰ παρατηρήσω, ὅτι τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον εἶχε τεθῆ πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐκ δημοσίων ὑπαλλήλων ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ κ. Καρβελᾶ, Συμβούλου τῆς Ἐπικρατείας, συνίστατο εἰς τὴν ἀξιολόγησιν τῶν κλάδων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων διὰ τῆς συγκρίσεως τοῦ ἑνὸς πρὸς τὸν ἕτερον. Διότι ὑπάρχουν δύο θεωρίαι. Ἡ θεωρία, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ μισθὸς πρέπει νὰ εἶναι ἑνιαῖος, θεωρία ἡ ὁποία ἐφηρμόσθη ἀπὸ τὸ 1950, ἀνατραπεῖσα ἐκ τῶν ὑστέρων καὶ ἡ θεωρία, κατὰ τὴν ὁποίαν ἕκαστος κλάδος ἀναλόγως τῶν ὑπηρεσιῶν ποὺ προσφέρει καὶ τῆς καταρτίσεως τῶν ἀπαρτιζόντων αὐτὸν ὑπαλλήλων πρέπει, νὰ ἀμείβεται κατὰ διάφορον τρόπον. Πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι μέχρι σήμερον ἴσχυσεν ἡ πρώτη θεωρία, τὴν ὁποίαν ἤκουσα νὰ ὑποστηρίζετε καὶ σεῖς, ἡ θεωρία τοῦ ἑνιαίου μισθολογίου, ἡ ὁποία ὅμως ἔγινε πάντα θεωρία διότι ἀμέσως ἔπειτα καὶ οἱ ἐφαρμόζοντες αὐτὴν τὴν ἀνέτρεπον, διότι προσετίθετο εἰς τὸ ἑνιαῖον βασικὸν μισθολόγιον τῶν κλάδων, ἐπιμίσθιον, τὸ ὁποῖον ἀνέτρεπε τελείως τὸν μισθὸν καὶ ἔφθανε πολλὰς φορὰς νὰ τὸν διπλασιάζῃ ὅπως εἶναι γνωστόν. Ὑπὸ αὐτὰς τὰς προϋποθέσεις ἔκρινα, ὅτι ἔπρεπε πλέον νὰ εἴμεθα εἰλικρινέστεροι καὶ ἔθεσα τὸ ἐρώτημα μήπως εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀξιολόγησις τῶν κλάδων, ὥστε νὰ καθορισθῇ ἐξ ὑπαρχῆς ποία θὰ εἶναι ἡ διαφορὰ τοῦ μισθολογίου ἑνὸς κλάδου ἐν συγκρίσει πρὸς τὸν ἕτερον.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ κ. Παπαγιάννη, τελειώνετε.

§75Κ. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἑπομένως, φοβοῦμαι μήπως ὑπάρξῃ ἐν προκειμένῳ σύγχυσις. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἐκτὸς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἀκούουν καὶ οἱ κ.κ. συνάδελφοι καὶ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ὁμιλῶ διὰ νὰ μὲ ἀκούετε μόνον σεῖς, εἰλικρινῶς θὰ παρῃτούμην τοῦ λόγου.

§76Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ ἐξακολουθῶ εἰς ἀπάντησιν πρὸς τὸν κ. Παπαγιάννην, δηλῶν ἀκριβῶς ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τοῦ ἑνιαίου μισθολογίου καὶ νομίζω, ὅτι καὶ πολλοὶ ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, μὲ τοὺς ὁποίους συνεζήτησα εἶναι σύμφωνοι μαζί μου καὶ νομίζω, ὅτι ἐκεῖ πρέπει νὰ καταλήξωμεν. Καὶ φαντάζομαι ὅτι καὶ ὁ κ. Παπαγιάννης δὲν θὰ εἶναι διόλου σύμφωνος μὲ τὸν κ. Λυκουρέζον εἰς αὐτό, τὸ ὁποῖον προηγουμένως ἀνέφερεν, ὅτι ὁ χειρότερον ἀμειβόμενος εἶναι ὁ ἐκπαιδευτικός. Πάντοτε ὑπεστήριζε τὰ ἀντίθετα ὁ κ. Παπαγιάννης καὶ φαντάζομαι τώρα ποὺ ἐπῆγεν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ προσχωρήσει εἰς τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Λυκουρέζου.

§77Κ. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ ἀναφέρεσθε εἰς ἐμέ, διότι δὲν ἔχω τὴν εὐχέρειαν ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§78Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὑπ. Οἰκονομικῶν). Ἐν συμπεράσματι, κ. βουλευταί, θὰ ἤθελον νὰ εἴπω ὅτι νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ διὰ τῆς ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν ἔλαβε, τῆς γενικῆς αὐξήσεως, τοῦ 10%, ἔλαβε τὴν μόνην δυνατὴν ἀπόφασιν ἡ ὁποία ἦτο δυνατὸν σήμερον νὰ ληφθῇ.

§79Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Καὶ μισθῶν καὶ συντάξεων.

§80Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. (Ὑπ. Οἰκον.). Καὶ μισθῶν καὶ συντάξεων, καθὼς ὀρθῶς ἀναφέρετε, διότι ἀκριβῶς ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, κάθε αὔξησις πλέον, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, δίδεται καὶ εἰς τοὺς συνταξιούχους. Καὶ τέλος ἤθελον νὰ εἴπω, ὅτι κακῶς ἀπηυθύνθησαν σχετικαὶ αἰτιάσεις πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος πράγματι ὑπεστήριξε λαύρως τὴν ὑπόθεσιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν διαθέτει αὐτὸς τὸν Ἑλληνικὸν προϋπολογισμόν. Τὸν διαθέτουν δυστυχῶς ἄλλοι. (Χειροκροτήματα).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπειδὴ ἤδη παρῆλθεν πλέον τῆς μιᾶς καὶ ἡμίσειας ὥρας εἰς θέματα, τὰ ὁποῖα ἅπτονται τοῦ ἐλέγχου, ἐὰν συναινῇ ἡ Βουλή, νὰ εἰσέλθωμεν ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, ἀναβαλλομένων τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων; Παρακαλῶ οἱ παραδεχόμενοι νὰ ἐγερθῶσι, διότι μόνον δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, εἶναι δυνατὸν τοῦτο. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι).

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Κύριοι βουλευταί, θὰ σᾶς παρακαλέσω, εἰ δυνατόν, νὰ μὴ ἀπομακρυνθῆτε, ὥστε, ἐξαντλουμένης τῆς ἡμερησίας διατάξεως καὶ ψηφιζομένων ὡρισμένων νομοσχεδίων, νὰ δυνηθῶμεν νὰ λάβωμεν ἀπόφασιν καὶ περὶ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, διότι, ἄλλως, θὰ ἔχωμεν καὶ αὔριον συνεδρίασιν. Εἰ δυνατόν, νὰ παρατείνωμεν ὀλίγον τὴν συνεδρίασιν ἀπόψε, ἐὰν συναινῇ ἡ Βουλή. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μετατροπῆς τῶν εἰς δραχμὰς ληξιπροθέσμων πρὸς Τραπέζας ὀφειλῶν εἰς δολλάρια Ἡνωμένων Πολιτειῶν Ἀμερικῆς».

§83ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς τὸ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ μετατροπῆς τῶν εἰς δραχμὰς ληξιπροθέσμων πρὸς Τραπέζας ὀφειλῶν εἰς δολλάρια Ἡνωμένων Πολιτειῶν Ἀμερικῆς». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὰ οἰκ. ἔτη 1945–46, 1946– 47, 1947–48, 1948–49, 1949–50, 1950–51, 1951 –52, 1952–53 καὶ 1953–54 δαπανῶν ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Δικαιοσύνης καὶ ἐγγραφῆς τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων ἐν τῷ Εἰδικῷ Προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου».

§85ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὰ οἰκ. ἔτη 1945–46, 1946– 47, 1947–48, 1948–49, 1949–50, 1950–51, 1951 –52, 1952–53 καὶ 1953–54 δαπανῶν ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Δικαιοσύνης καὶ ἐγγραφῆς τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων ἐν τῷ Εἰδικῷ Προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ τὰ πρὸ τοῦ 1954–55 οἰκον. ἔτη (1949–50, 1950–51, 1951–52, 1952–53, 1953–54) πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Ἐργασίας καὶ ἐγγραφῆς τῶν διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου».

§87ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ τὰ πρὸ τοῦ 1954–55 οἰκον. ἔτη (1949–50, 1950–51, 1951–52, 1952–53, 1953–54) πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Ἐργασίας καὶ ἐγγραφῆς τῶν διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 30)1946 «περὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου». Ὁ κ. Σ. Μπίρης ἔχει τὸν λόγον. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Γ. ΠΛΑΤΗΣ).

§89Σ. ΜΠΙΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὡς εἴπομεν καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Παιδείας, εἶναι κοινὸν πλέον μυστικόν, ὅτι τὸ παρὸν νομοσχέδιον ἀποβλέπει κατὰ πρῶτον λόγον εἰς τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ σημερινοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου. Καὶ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν λόγον νὰ εἴμεθα ἀντίθετοι εἰς τοῦτο, διότι τὸ σημερινὸν Διοικητικὸν Συμβούλιον τὸ διώρισεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις καὶ ἡ ἰδία ἐπίσης ἀνενέωσε μόλις πρὸ ὀλίγων μηνῶν τὴν θητείαν τῶν μελῶν του. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι τὰ μέλη τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου εἶχον τοὐλάχιστον μέχρι τελευταίως τὴν εὔνοιαν εἰς τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἦσαν φίλοι τοῦ Συναγερμοῦ. Ὅμως ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀπαντήσῃ, ἐπὶ ὡρισμένων ἀποριῶν, αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν καὶ εἰς ἡμᾶς καὶ εἰς τὴν κοινὴν γνώμην ἐξ ἀφορμῆς τῆς διαχειρίσεως τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἀναγνωρίζομεν βεβαίως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δικαιοῦται νὰ ἐκλέγῃ ἐκείνη τὰ μέλη τοῦ Δ. Συμβουλίου τοῦ Ἐθν. Θεάτρου ἀλλὰ δικαιούμεθα καὶ ἡμεῖς νὰ τὴν ἐλέγξωμεν καὶ νὰ ζητήσωμεν ἀπάντησιν εἰς τὰ ἐρωτήματα αὐτά. Καὶ ἐρωτῶμεν: Τὰ μέλη τοῦ Διοικ. Συμβουλίου, τὰ ὁποῖα διώρισεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀνενέωσε μάλιστα τὴν θητείαν των, μόλις πρὸ μηνῶν, ὡς εἶπον, ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι φίλοι της; Ἀπὸ τὸν ρυθμόν, τὸν ὁποῖον ἔχει λάβει ἡ διαρροὴ τῶν στελεχῶν καὶ ὀπαδῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἡμεῖς τοὐλάχιστον δὲν τὸ ἀποκλείομεν νὰ ἔπαυσαν νὰ εἶναι καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἀπομακρύνονται. Ἐὰν ὅμως δὲν συμβαίνῃ αὐτό, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ συμβαίνῃ κάτι ἄλλο, ὅτι δηλαδή, ἡ Κυβέρνησις πιστεύει, ὅτι ἡ παροῦσα διοίκησις τοῦ Ἐθν. Θεάτρου ἀπέτυχεν. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο τὸ ἀποκλείει ὁ κ. ὑπουργός, προκαταβολικῶς διὰ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν λέγει, ὅτι: «Ἡ μέχρι τοῦδε καλλιτεχνικὴ δρᾶσις τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου, ἐστέφθη ὑπὸ ἐπιτυχίας». Κατόπιν αὐτοῦ θὰ ἀναμείνωμεν νὰ μᾶς εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις διατὶ θέλει νὰ ἀπομακρύνῃ τὴν παροῦσαν Διοίκησιν. Ἡμεῖς ὅμως, λέγοντες τὴν προσωπικήν μας γνώμην, ὑποστηρίζομεν, ὅτι ἡ ἀπομάκρυνσις αὐτῶν ὀφείλεται εἰς τὴν συμβαίνει αὐτό, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ συμβαίνῃ κάτι διαμάχην, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τοὺς κόλπους τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ καὶ ἥτις ἔφθασε καὶ μέχρι τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου. Καὶ τὸ παρὸν νομοσχέδιον δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἡ ἐκδήλωσις αὐτῆς τῆς διαμάχης καὶ ἡ νομιμοποίησις τῆς ἐπικρατήσεως καὶ εἰς τὸν τομέα αὐτὸν μιᾶς ἐκ τῶν διαφόρων μερίδων τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Ἐπὶ τῶν πέντε σημείων τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, ὡς εἶπε καὶ ὁ ἐπὶ τῆς πλειοψηφίας εἰσηγητὴς, δὲν θὰ ἐπιμείνω πολύ, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι περιελήφθησαν εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον διὰ νὰ καλύψουν τὴν διάταξιν, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι: «Ἀπὸ τῆς ἰσχύος τῆς παρούσης, θεωρεῖται λήξασα ἡ θητεία τῶν μελῶν τοῦ Δ. Συμβουλίου». Ἡ πρώτη διάταξις ἥτις ἀναφέρεται εἰς τὴν μείωσιν τῶν μελῶν τοῦ Δ. Συμβουλίου ἐτέθη διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἐμφάνισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν αὔξησιν τοῦ χρόνου τῆς θητείας των, εἴμεθα ἀντίθετοι, διότι πιστεύομεν, ὅτι ἡ διετία εἶναι ἀρκετὴ δι’ ἕνα καλὸν Συμβούλιον νὰ ἀποδώσῃ καλὸν ἔργον καὶ ὅτι ἡ τριετία θὰ δώσῃ ἀφορμὴν ἀνωμαλιῶν. Διότι πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι ὄχι μόνον ἐκεῖνος, ἀλλὰ καὶ ὁ ἀντικαταστάτης του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας, θὰ γνωρίζῃ τὸν τρόπον τῆς ἀπομακρύνσεως τῆς διοικήσεως τοῦ Θεάτρου, διὰ νόμου, ἐὰν δὲν τοῦ εἶναι ἀρεστὴ ἢ ἐὰν ἀποτύχῃ ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι σήμερον διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου προβλέπεται τριετὴς θητεία. Ἐπὶ τῆς παραγράφου 3 θὰ ἀναμείνωμεν τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν 4ην παράγραφον, εἴμεθα ἀντίθετοι. Δι’ αὐτῆς δίδεται ψῆφος εἰς τὸν Γεν. Διευθυντὴν καθὼς καὶ εἰς τὸν οἰκονομικὸν σύμβουλον, διότι εἰσάγει νέον καθεστὼς εἰς τὸν τρόπον διοικήσεως τοῦ ὀργανισμοῦ, καὶ ἐπ’ αὐτῆς ἐπίσης θὰ ἀναμένωμεν τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἴχομεν νὰ κάμωμεν, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, κύριοι συνάδελφοι, καὶ εὐχόμεθα, ὅπως ἡ μεταβολή, ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ εἰς τὴν Διοίκησιν τοῦ Ἐθν. Θεάτρου, ἀποβῇ πρὸς ὄφελος αὐτοῦ, διότι τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὸ περιβάλλει μὲ ἀγάπην καὶ στοργὴν καὶ αὐτὸς βαστάζει τὸ βάρος τῆς ὑπάρξεώς του, διὰ τοῦτο καὶ πρέπει νὰ γίνῃ περισσότερον λαϊκόν, πρέπει ἡ νέα διοίκησις νὰ ἀποβλέψει εἰς τὴν ψυχαγώγησιν καὶ τὴν πνευματικὴν ἀνύψωσιν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρων Ἑλλήνων. Πρέπει τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον νὰ γίνῃ πράγματι ἐθνικὸν ἀλλὰ καὶ λαϊκὸν καὶ ἡ πολιτεία ὀφείλει νὰ τοῦ δώσῃ ὅλην της τὴν συμπαράστασιν.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Γ. Ρωμανὸς ἔχει τὸν λόγον.

§91Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε καὶ ἂν δὲν εἶχε προηγηθῆ τῆς καταθέσεως τοῦ νομοσχεδίου τόσος δημοσιογραφικὸς θόρυβος ἀπὸ τὸν ὁποῖον γνωρίζομεν εἰς ὅλας τὰς λεπτομερείας τὶ πίσω ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον κρύπτεται καὶ ποῖαι αἱ κυβερνητικαὶ ἐπιδιώξεις, δὲν θὰ ἦτο δύσκολον ν’ ἀντιληφθῶμεν, ὅτι πάντως δὲν εἶναι ἐκεῖνο ποὺ ὁ κ. ὑπουργὸς λέγει εἰς τὴν εἰσηγητικήν του ἔκθεσιν ποὺ ὡδήγησεν αὐτὸν εἰς τὴν κατάθεσιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ μάλιστα μὲ τὸν χαρακτηρισμὸν αὐτοῦ ὡς κατεπείγοντος. Θὰ ἦτο σκληρότης ἐκ μέρους μας νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μᾶς ἀναπτύξῃ, τί ἐννοεῖ ὅταν λέγῃ, ὅτι ἤχθη εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου ἀπὸ τὴν ἀνάγκην ὅπως τὸ ἵδρυμα τοῦ Θεάτρου ἀναπτύξῃ τὴν δραστηριότητά του ἐπὶ εὐρυτέρων βάσεων ἵνα συντελέσῃ ἀποτελεσματικώτερον εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τῶν ἐπιδιωκομένων σκοπῶν ποὺ ἐπέβαλαν αἱ μεταπολεμικαὶ συνθῆκαι. Ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ μὴ τὸν κατηγορήσωμεν, ὅτι ἀφοῦ ἀνέλαβε τὴν εὐθύνην τῆς καταστροφῆς τοῦ Θεάτρου, ὑπείκων εἰς εἰσηγήσεις εἰς τὴν ὀρθότητα τῶν ὁποίων εἰς τὸ βάθος τῆς συνειδήσεώς του εἶναι ἀδύνατον νὰ πιστεύῃ ὁ κ. ὑπουργός, δὲν εἶχε τὸ θάρρος νὰ δώσῃ κατὰ μέτωπον τὴν μάχην του κατὰ τοῦ Θεάτρου, ἀφίνων κατὰ μέρος τὰς φαιδρὰς εἰσηγήσεις φαιδροτέρων νομοσχεδίων καὶ ἀπολύων δι’ ἀποφάσεώς του τὸν σημερινὸν Γεν. Διευθυντὴν καθ’ ὃ ἔχει ἐκ τοῦ καταστατικοῦ νόμου τοῦ Θεάτρου δικαίωμα. Θὰ ἠμποροῦσε τότε νὰ ἀναγράψῃ ὡς αἰτιολογικὸν τῆς περὶ ἀπολύσεως ἀποφάσεως αὐτὴν τὴν ὡραίαν καὶ μεστὴν περιεχομένου φράσιν τῆς εἰσηγητικῆς του ἐκθέσεως διὰ νὰ μὴ χαθῇ ἀπὸ τὴν ἱστορίαν. Ἢ φαντάζεται ὁ κ. ὑπουργός, ὅτι ἐὰν τοιαύτη ἀπόφασις, μὲ τοιοῦτον αἰτιολογικόν, δὲν θὰ ἐσώζετο εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας πρόκειται τώρα νὰ σωθοῦν ὅσα βάσει τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀποκτῶντος διὰ τῆς ψήφου σας ἰσχὺν νόμου θὰ ἐπακολουθήσουν; Εἴμεθα τόπος μικρὸς καὶ γνωριζόμεθα πολὺ καλὰ μεταξὺ μας. Καὶ ἡ πολιτικὴ πεῖρα ἔχει ὅλους ἐν Ἑλλάδι ἀρκετὰ πονηρεύσει ὥστε νὰ ἠμποροῦμεν διὰ μέσου τῶν γραμμῶν τῶν νομοσχεδίων καὶ τῶν εἰσηγητικῶν ἐκθέσεων νὰ βλέπωμεν τὶ πίσω ἀπὸ τὰς κενὰς φράσεις κρύπτεται. Εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν, ὅλα αὐτὰ γράφονται καὶ λέγονται πρὸς ἕνα καὶ μόνον ἀντικειμενικὸν σκοπόν: Νὰ φύγῃ ἀπὸ τὸ Θέατρον ὁ Ροντήρης καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν θέσιν του κάποιος ἄλλος. Δὲν πρόκειται εἰς τὴν κριτικήν μου νὰ ἀσχοληθῶ μὲ αὐτὸν τὸν ἄλλον, ἡ ἰσχὺς πάντως, τοῦ ὁποίου εἶναι ὡς φαίνεται τόσον μεγάλη ὥστε νὰ ἔχῃ ἐπιτύχει νὰ φέρῃ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ κάνῃ πράγματα ποὺ ἀσφαλῶς δὲν τὰ πιστεύει. Δὲν θὰ σχολιάσω ἀκόμη τὸν πόθον μου νὰ φθάσῃ εἰς τὴν γενικὴν διεύθυνσιν τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου διὰ μεθόδων, αἱ ὁποῖαι πάντως ἐκθέτουν τὴν Κυβέρνησιν καὶ προοιωνίζουν παρακμὴν τοῦ Θεάτρου. Αὐτὸν τὸν πόθον ἐγὼ χαρακτηρίζω εὐγενῆ φιλοδοξίαν διὰ τὴν ἐπιτυχίαν, τῆς ὁποίας εἶμαι διατεθειμένος νὰ δεχθῶ, ὅτι κάθε μέθοδος εἶναι θεμιτή. Μοῦ ἀρκεῖ διὰ τὴν κριτική μου, ὅτι αὐτὸς ὁ ἄλλος κατὰ κοινὴν ὁμολογίαν δὲν εἶναι ἄνθρωπος τοῦ Θεάτρου, ἐνῷ ὁ ἐκδιωκόμενος διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου εἶναι. Ἡ σύνθεσις καὶ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀντιμετωπισθοῦν μὲ κοινὰ δι’ οἱονδήποτε ἄλλο Θέατρον κριτήρια. Διότι ἡ σύνθεσις καὶ ὀργάνωσις ἑνὸς ἐλευθέρου Θεάτρου ἀποβλέπει ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἐπιτυχίαν, τελοῦσαν ἐν συναρτήσει μὲ τὴν ἐμπορικὴν ἐπιτυχίαν τῶν ἀναβιβαζομένων ἐπὶ σκηνῆς ἔργων. Ἀλλ’ οἱ παράγοντες οἱ συντελοῦντες εἰς τοιαύτην ἐπιτυχίαν δὲν εἶναι ἀπαραιτήτως παράγοντες καλλιτεχνικοί, ἢ διὰ νὰ εἴμεθα ἀκριβέστεροι δὲν εἶναι ἀποκλειστικῶς ἢ μονίμως καλλιτεχνικοί. Οὕτω ὁ ἐπιχειρηματίας τοῦ ἐλευθέρου Θεάτρου διὰ νὰ ἔχῃ μίαν θεατρικὴν ἐπιτυχίαν δύναται νὰ συμβληθῇ διὰ τὴν ἀναβίβασιν ὡρισμένου ἔργου εἴτε μὲ σκηνοθέτην περιωπῆς, εἴτε μὲ ὡρισμένους γνωστοὺς ἠθοποιοὺς ποὺ θὰ πρωταγωνιστήσουν εἰς τὸ ἔργον αὐτό. Δὲν ἐνδιαφέρεται ὁ ἐπιχειρηματίας αὐτὸς νὰ ἔχῃ τὸν σκηνοθέτην ἢ τοὺς ἠθοποιοὺς μονίμως εἰς τὴν ἐπιχείρησίν του, δὲν ἐνδιαφέρεται ἀκόμη διὰ τὴν ποιότητα τοῦ ἀναβιβαζομένου ἔργου, οὔτε διὰ τὸ ρεπερτόριόν του. Ἄλλως βεβαίως ἔχουν τὰ πράγματα μὲ τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον, τοῦ ὁποίου τελικὸν ἀντικειμενικὸν σκοπὸν ἀποτελεῖ ἡ διὰ τῆς διδασκαλίας ἔργων καλλιτεχνικῆς ἀξίας διαμόρφωσις καὶ ἐξύψωσις καλλιτεχνικῆς θεατρικῆς συνειδήσεως τοῦ λαοῦ. Ὑπὸ τοιαύτην κατεύθυνσιν τὸ Θέατρον πρέπει νὰ εἶναι Θέατρον καλλιτεχνικοῦ συνόλου καὶ θέατρον ρεπερτορίου, πρὸς τοῦτο δὲ εἶναι ἀνάγκη ὅλαι αἱ καλλιτεχνικαὶ δυνάμεις του νὰ συντείνουν εἰς τὴν καλλιτεχνικὴν ἀρτιότητα. Ἀπὸ τὸ θεατρικὸν ἔργον ὡς φιλολογικὸν κείμενον καὶ ὡς ἑρμηνείαν πρέπει νὰ προκύπτουν τὰ στοιχεῖα τῆς καλλιτεχνικῆς ἀποδόσεως. Ἡ ἐπιτυχία πρέπει νὰ εἶναι ἐπιτυχία ὀργανικοῦ συνόλου καὶ οὐχὶ μεμονωμένων θεατρικῶν δυνάμεων, ἠθοποιῶν ἢ τεχνικῶν. Ἡ βάσις πρὸς ἐπιδίωξιν τοιούτων σκοπῶν καὶ ἐπιτευγμάτων εἶναι ἀναμφισβητήτως ἡ κεφαλὴ τοῦ Ἐθνικοῦ Θεατρικοῦ ὀργανισμοῦ. Κύριοι, κατήντησε, δυστυχῶς, εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ ἔχουν ἀνάγκην ἐπεξηγήσεως πράγματα αὐτονόητα. Διότι εἶναι αὐτονόητον, ὅτι ἡ κεφαλὴ τοῦ Θεάτρου πρέπει νὰ εἶναι ἄνθρωπος τοῦ Θεάτρου, ὅπως εἶναι αὐτονόητον, ὅτι ἡ κεφαλὴ τοῦ στρατοῦ πρέπει νὰ εἶναι στρατιωτικὸς καὶ ὄχι π.χ. ὁ στρατιωτικὸς κριτικὸς μιᾶς ἐφημερίδος, ὁσονδήποτε σοβαρᾶς. Ἡ διεύθυνσις τοῦ Θεάτρου ἀναφέρεται κυρίως εἰς τὴν καλλιτεχνικὴν πλευράν. Ἡ καλλιτεχνικὴ ἀποστολὴ τοῦ Διευθυντοῦ συνίσταται εἰς τὴν διαλογὴν τῶν ἔργων, τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ προσωπικοῦ, καλλιτεχνικοῦ καὶ τεχνικοῦ, τὴν ἐποπτείαν καὶ σκηνοθεσίαν μεγάλων παραστάσεων, τὴν δημιουργίαν νέων θεατρικῶν στελεχῶν, καλλιτεχνικῶν καὶ τεχνικῶν καὶ τὴν διανομὴν ἄλλων δευτερευόντων ἔργων τοῦ ρεπερτορίου εἰς ἄλλους σκηνοθέτας. Ἐὰν δὲ ταῦτα ἰσχύουν κοινῶς δι’ ὅλα τὰ ἐκπληροῦντα ἐθνικὴν ἀποστολὴν θέατρα τοῦ κόσμου, διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Ἐθνικὸν Θέατρον ἡ καλλιτεχνικὴ διεύθυνσις ἀναφέρεται καὶ εἰς τὴν διδασκαλίαν καὶ τὰς παραστάσεις ἀρχαίου δράματος, θεατρικοῦ δηλαδή, εἴδους, ἔχοντος μὲν δημιουργήσει τὰς μεγαλυτέρας ἀμφισβητήσεις καὶ συζητήσεις παρ’ ἡμῖν τε καὶ ἐν τῇ ξένῃ, εἴδους ὅμως διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ὁποίου ἐν Ἑλλάδι ὑπάρχει ἱστορικὴ ὑποχρέωσις παραδόσεως καὶ πολιτισμοῦ, τέλος τοῦ μόνου θεατρικοῦ εἴδους, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐπιβάλῃ τὸ Ἐθνικὸν Ἑλληνικὸν Θέατρον διεθνῶς. Ἀλλὰ δι’ ὅλα αὐτὰ ὁ ἡγέτης τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου πρέπει νὰ εἶναι ὡς εἶναι εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου σκηνοθέτης ἢ ἠθοποιός, συνδυάζων καὶ σκηνοθετικὴν ἱκανότητα. Διότι μὲ ἠθοποιοὺς καὶ σκηνοθέτας ἔχει νὰ κάμῃ ὁ Διευθυντὴς τοῦ Θεάτρου, αὐτοὺς πρέπει νὰ διευθύνῃ. Ὁ Διευθυντὴς τοῦ Θεάτρου μόνον διὰ τῆς προσωπικῆς του παρεμβάσεως μπορεῖ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν καλλιτεχνικήν του προσωπικότητα εἰς τὸ σύνολον. Καὶ διὰ νὰ τὴν ἐπιβάλῃ πρέπει νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ δείξῃ: Νὰ εἶναι ἄνθρωπος καὶ καλλιτέχνης μεταξὺ καλλιτεχνῶν. Οἱ καλλιτέχναι ὑποκύπτουν καὶ δέχονται νὰ διευθύνωνται μόνον ἀπὸ ὁμοίους των καὶ πρὸ παντὸς οἱ καλλιτέχναι τοῦ Θεάτρου. Διὰ νὰ δύναται λοιπόν, ὁ Διευθυντὴς νὰ ἐκπληροῖ τὰς ἀπαιτήσεις ποὺ προκύπτουν ἀπὸ τὴν θέσιν καὶ τὴν ἀποστολήν του, διὰ νὰ γνωρίζῃ δηλαδή, νὰ διευθύνῃ μὲ ἀπολύτως ἰδικήν του πρωτοβουλίαν τοὺς ἀνθρώπους τοῦ Θεάτρου καλλιτεχνικά, πρέπει ὁ ἴδιος νὰ εἶναι καλλιτέχνης σκηνῆς. Ἄλλως, ἐὰν ὁ Διευθυντὴς δὲν εἶναι ἄνθρωπος τοῦ Θεάτρου ὑπὸ τὴν ἐκτεθεῖσαν ἔννοιαν, δὲν εἶναι δηλαδή, θεατρικὸς καλλιτέχνης, σκηνοθέτης ἢ ἠθοποιός, δύο τινὰ θὰ συμβοῦν: Εἴτε θὰ διατηρήσῃ μὲν τὰς πρωτοβουλίας τῆς διευθύνσεως, ἀλλὰ θὰ ἀποτύχῃ εἰς τὴν ἀποστολὴν τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου καὶ θὰ διευθύνῃ μὲ τὰ κριτήρια ποὺ εἶναι δυνατὸν νὰ διευθύνωνται ἐλεύθεροι, μὴ ἐκπληροῦντες ἐθνικὴν ἀποστολήν, θεατρικοὶ ὀργανισμοί, μεταφέρων εἰς τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον τὰ ἀπαράδεκτα στοιχεῖα τοῦ ἐρασιτεχνισμοῦ καὶ τοῦ βεντετισμοῦ καὶ ἐπιδιώκων ἐντυπωσιακὰς ἐμπορικὰς ἐπιτυχίας, ἀβεβαίας καλλιτεχνικῆς ἀξίας, εἴτε διὰ νὰ κρατήσῃ τὴν γραμμὴν ποὺ ἐπιβάλλει ἡ ἀποστολὴ τῆς ἐθνικῆς σκηνῆς θὰ καταφεύγῃ κατ’ ἀνάγκην εἰς τοὺς εἰδικοὺς καὶ θὰ γίνῃ ὄργανόν τους. Καὶ εἰς τὰς δύο περιπτώσεις ὁ Διευθυντὴς θὰ ἔχῃ ἀποτύχει, μόνον καὶ μόνον διὰ τὸν λόγον, ὅτι δὲν θὰ ἠμπορέσῃ, ν’ ἀποκτήσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ προσωπικοῦ του. Ἀλλ’ ἡ προσωπικὴ ἀποτυχία οἱουδήποτε μὴ εἰδικοῦ Διευθυντοῦ μοιραίως συνεπάγεται ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἀποτυχίαν τῶν σκοπῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου. Βεβαίως ἡ Διεύθυνσις ἑνὸς Θεάτρου ἐπιβάλλει ἐκτὸς τῶν καλλιτεχνικῶν καὶ ἄλλα διοικητικά, κυρίως οἰκονομικὰ ἔργα. Ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ ὡς πρὸς αὐτὰ ἱκανότητας, ἐὰν πρόκειται ἐν τῷ προσώπῳ ἑνὸς Διευθυντοῦ νὰ συγκεντροῦνται καὶ αἱ δύο πλευραὶ τῶν καθηκόντων του. Ἀλλ’ οὐδαμῶς βεβαίως ἡ δευτέρα ἀποστολὴ εἶναι ἡ κυρία, ὥστε ἡ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτῆς ἱκανότης προσώπου τινὸς βαρύνει διὰ τὴν εἰς τὸ ἴδιον πρόσωπον ἀνάθεσιν καὶ τῆς καλλιτεχνικῆς ἀποστολῆς τῆς Διευθύνσεως, ὅταν τὸ πρόσωπον αὐτὸ δὲν ἔχῃ τὰς πρὸς τοῦτο ἱκανότητας. Συνήθως παραλλήλως πρὸς τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ καλλιτεχνικοῦ διευθυντοῦ–ἀνθρώπου τοῦ Θεάτρου διορίζεται ὁ λεγόμενος διοικητικὸς διευθυντὴς Nedwa ltunas dirocror Adinistratever ἐπιφορτισμένος μὲ τὴν καθαρῶς διοίκησιν καὶ τὰ οἰκονομικά, ἀπαλλάσσων τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν ἀπὸ τὸν σχετικὸν τομέα. Ἀλλὰ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δίδει τὸν τόνον, λύει ὅλα τὰ θεατρικὰ προβλήματα καὶ ἀποφασίζει ἐπὶ πάντων ἐν τῷ Θεάτρῳ εἶναι ὁ Διευθυντὴς καλλιτέχνης. Ἡ ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου ἔρχεται νὰ ἐπικυρώσῃ τὴν ὀρθότητα τῶν ἀναπτυχθέντων. Δύο ὑπῆρξαν αἱ προσωπικότητες εἰς τὰς ὁποίας ὀφείλεται ἡ ἀνάπτυξις καὶ ἡ δημιουργηθεῖσα παράδοσις τοῦ Θεάτρου αὐτοῦ. Ἡ προσωπικότης τοῦ Φώτη Πολίτη καὶ ἡ προσωπικότης τοῦ Ροντήρη. Πολλοὶ μὴ πλησιέστερον παρακολουθοῦντες θὰ ἀγνοοῦν τοὺς κατὰ καιροὺς Γενικοὺς Διευθυντάς, καίτοι μεταξὺ αὐτῶν ὑπῆρξαν προσωπικότητες τεραστίου κύρους εἰς ἄλλας ἐκδηλώσεις τῆς πνευματικῆς ζωῆς τοῦ τόπου ὡς ὁ Γρυπάρης καὶ ὁ Γεώργιος Βλάχος. Ἀλλ’ ἐὰν εἰς τὴν προσωπικότητα καὶ τὴν ὑστεροφημίαν τῶν ἀειμνήστων τούτων διαπρεπῶν ἀνδρῶν συνέβαλεν καὶ ἡ παρὰ τῷ Ἐθνικῷ Θεάτρῳ κατὰ καιροὺς θητεία καὶ ἐπιτυχία των, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι οὗτοι ἀπέδειξαν καλὴν πίστιν, εὐφυΐαν καὶ πλήρη γνῶσιν τῶν συνθηκῶν καὶ τοῦ θέματος, ὥστε καθ’ ὃν χρόνον διετέλεσαν Γενικοὶ Διευθυνταὶ νὰ ἔχουν ἐμπιστευθῇ εἰς τὰς θεατρικὰς προσωπικότητας τοῦ Πολίτη ἢ τοῦ Ροντήρη τὰς ἐπὶ μέρους καλλιτεχνικὰς ἁρμοδιότητας ἐξ ὧν οὐσιαστικῶς σύγκειται ἡ ἰδιότης τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ. Ἔτσι δὲ ἡ καλλιτεχνικὴ ἐπιτυχία τῶν δύο τούτων θεατρικῶν προσωπικοτήτων εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ ἐθνικοῦ θεάτρου ἔχει συνδεθῆ μὲ τὰς περιόδους καθ’ ἃς διαπρεπεῖς ἐκεῖνοι ἄνδρες διετέλεσαν Γενικοὶ Διευθυνταί. Ἀλλὰ μετὰ τὰς περιόδους αὐτὰς ἠκολούθησεν ἐπὶ κατοχῆς ἐποχὴ παρακμῆς καὶ διαλύσεως, ἐποχὴ χαρακτηριζομένη ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ Ροντήρη ἐκ τοῦ Θεάτρου ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν ἀνάθεσιν τῆς διευθύνσεως αὐτοῦ εἰς πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐκτὸς τῆς ἱκανότητος μεγάλης εὐλυγισίας πρὸ τῶν κατακτητῶν οὐδεμίαν καλλιτεχνικὴν θεατρικὴν ἁρμοδιότητα διέθεταν.

§92Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ποίαν ἐποχήν;

§93Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Λέγω, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐπὶ κατοχῆς εἰς τὸ θέατρον.

§94Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐνόμιζα, ὅτι εἴπατε δι’ αὐτοὺς ποὺ εἶναι τώρα.

§95Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Εἶναι γνωστὸν ποῖοι ἦσαν καὶ πότε ἦτο ὁ Ροντήρης εἰς τὸ θέατρον. Ἑπομένως δὲν δικαιολογεῖται αὐτὴ ἡ ἀπορία, ἐκτὸς ἐὰν ἐγένετο διὰ τὴν δημιουργίαν ἐντυπώσεων. Ἡ περίοδος 1946–1950 εἶναι ἐκείνη, κατὰ τὴν ὁποίαν πλήρως ἐφηρμόσθησαν αἱ ὀρθαὶ ἀρχαὶ, ἐπὶ τῶν ὁποίων, κατὰ τὰ ἀναπτυχθέντα πρέπει νὰ στηρίζεται ἡ διεύθυνσις τῆς ἐθνικῆς σκηνῆς, διὰ τῆς ἀναθέσεως, εἰς τὸν Ροντήρη τῆς διευθύνσεως ἁπασῶν τῶν καλλιτεχνικῶν καὶ διοικητικῶν ἁρμοδιοτήτων τοῦ ὀργανισμοῦ. Καὶ ὑπῆρξεν ἡ περίοδος ἐκείνη, περίοδος ἐπιτυχίας καὶ ἀκμῆς. Ἡ ἐπακολουθήσασα πολιτικὴ μεταβολὴ εἶχεν ὡς μὴ ὤφειλεν ἀντίκτυπον καὶ εἰς τὰ τοῦ θεάτρου. Δὲν εἶναι σκοπός μου, ν’ ἀσκήσω κριτικὴν διὰ πράξεις παρελθουσῶν Κυβερνήσεων, ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος ὅτι οἱ ὑπεύθυνοι τῆς ἀπομακρύνσεως τοῦ τότε Γενικοῦ Διευθυντοῦ καὶ τῆς τοποθετήσεως ἀναρμοδίων προσώπων εἰς τὴν διεύθυνσιν τῆς ἐθνικῆς σκηνῆς, θὰ ἔχουν ἐν τῇ συνειδήσει των καταδικάσει τὴν πρᾶξιν των ἐκείνην.

§96Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐκεῖνοι ποὺ ἔκαμαν τὴν μεταβολὴν τὸ 1950 ὑπερηφανεύονται.

§97Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Παίρνω πίσω αὐτὴν τὴν φιλοφρόνησιν. Ἐνόμιζα, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ σᾶς κολακεύσω. Ἐπῆγα νὰ κάμω ἕνα φιλοφρόνημα, τὸ ὁποῖον μοῦ τὸ ἐπέταξαν εἰς τὸ πρόσωπον ὡσὰν νὰ εἶχον εἴπει καμμίαν ὕβριν.

§98Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὴν ἀντίληψίν σας φιλοφρόνημα.

§99Ι. ΙΝΤΖΕΣ. Ἐπηκολούθησεν ὁ θρίαμβος καὶ τῆς «Ἐπιδαύρου» καὶ τῆς «Ὀρεστείας».

§100Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Ὑπῆρξε δι’ αὐτὸ αὐτονόητος καὶ ἐπιβαλλομένη, τυχοῦσα γενικῆς ἀναγνωρίσεως ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ὀλίγους μῆνας μετὰ τὴν παρ’ αὐτῆς ἀνάληψιν τῆς ἐξουσίας ὅπως ἐπαναφέρῃ τὸν Ροντήρην εἰς τὴν γενικὴν διεύθυνσιν τῆς ἐθνικῆς σκηνῆς, μὲ τὰ πλήρη δικαιώματα καλλιτεχνικοῦ καὶ διοικητικοῦ διευθυντοῦ. Ἤδη εἰς αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν, περὶ ἐπαναφορᾶς του ὑπάρχουν δύο στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρει νὰ ἐξαρθοῦν προκειμένου νὰ κριθῇ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον: Τὸ ἓν ἀφορᾷ τὴν καταδίκην τῆς διοικήσεως τοῦ θεάτρου, τὴν ὁποίαν εὗρεν ἡ νέα Κυβέρνησις, διοίκησιν, τὴν ὁποίαν χαρακτηρίζει ἡ περὶ τὰ θεατρικὰ ἀναρμοδιότης. Τὸ δεύτερον ἀφορᾷ τὴν ἀρχήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐφάνη νὰ πιστεύῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δηλαδή, μόνον θεατρικαὶ προσωπικότητες εἶναι ἐνδεδειγμέναι διὰ τὴν διεύθυνσιν τοῦ θεάτρου καὶ εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐπέδειξεν εἰς τὴν προσωπικότητα τοῦ Ροντήρη. Ἐμπιστοσύνη, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις διετήρησε μέχρι τῆς στιγμῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπεβλήθη τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Οὐχὶ δὲ ἀδίκως. Διότι ἰδοὺ ὀλίγα ἀπὸ τὰ ἐπιτεύγματα τῆς νέας διοικήσεως ἐντὸς 20 μηνῶν, ὅσοι ἐπέρασαν ἀφ’ ἧς ἐκλήθη ν’ ἀναλάβῃ τὰ τοῦ θεάτρου δι’ ἀποφάσεως τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Ἐπανασύστασις χοροῦ τοῦ ἀρχαίου δράματος. Ἀναβίβασις ἀρχαίας τραγῳδίας εἰς τὸ Ὠδεῖον Ἡρώδου ἐντὸς τοῦ πρώτου καλοκαιριοῦ. Ἐπαναλειτουργία τοῦ Θεάτρου Πειραιῶς, κλειστοῦ ἀπὸ τοῦ 1950. Διοργάνωσις φεστιβὰλ Ἐπιδαύρου, τοῦ ὁποίου τόση ἦτο ἡ ἐπιτυχία, ὥστε ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀποφασίσῃ τὴν καθιέρωσιν τοῦ φεστιβὰλ αὐτοῦ ὡς μονίμου θεσμοῦ ἀποτελοῦντος τὴν πρώτην καὶ σοβαρὰν ἐκδήλωσιν κυβερνητικοῦ ἐνδιαφέροντος ὑπὲρ τοῦ τουρισμοῦ διὰ τὴν ὁποίαν διετέθησαν σοβαρὰ κεφάλαια. Πρόσκλησις τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου ὅπως μετάσχῃ εἰς τὰς διεθνοῦς σημασίας θεατρικὰς ἐκδηλώσεις τοῦ WIESBADEN διὰ παραστάσεων ἀρχαίου δράματος, συμφωνία περὶ συμμετοχῆς καὶ ἀνειλημμένη ὑποχρέωσις μεταβάσεως τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου κατὰ Μάϊον τρ. ἔτους. Ἄλλαι προσκλήσεις εἰς Γαλλίαν, Ἰταλίαν καὶ Γιουγκοσλαυΐαν. Ἀναβίβασις 15 ἐν συνόλῳ ἔργων ἐντὸς 20 μηνῶν. Καὶ ἄριστα οἰκονομικὰ τοῦ Θεάτρου ἐρχομένου εἰς πρώτην σειρὰν εἰσπράξεων ἀπὸ ὅλα τὰ ἄλλα Ἑλληνικὰ θέατρα παρὰ τὸ χαμηλὸν εἰσιτήριον. Ἐκδηλώσεις τῆς κυβερνητικῆς ἀναγνωρίσεως τοῦ ἐπιτελεσθέντος ἐν τῷ Θεάτρῳ ἔργου καὶ τῆς συμβολῆς τῶν διοικητικῶν παραγόντων αὐτοῦ εἰς τὴν ἐπιτυχίαν ὑπάρχουν ἄπειραι, μεταξὺ δ’ ἄλλων δέον νὰ μνημονευθοῦν ἡ πρόσφατος παρασημοφορία τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ δι’ ἀνωτέρου παρασήμου καὶ ἡ κατ’ Αὔγουστον 1954 ἀνανέωσις τῆς θητείας τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου.

§101Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας). Κύριε συνάδελφε, μίαν μικρὰν διακοπὴν διὰ νὰ διευκρινίσω ἓν θέμα, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ καὶ ἀντικείμενον συνεχοῦς ἀνακινήσεως εἰς ὡρισμένους κύκλους. Λέγετε, ὅτι τὰ παράσημα, τὰ ὁποῖα ἀπενεμήθησαν εἰς τὸν κ. Ροντήρην καὶ ἄλλους καλλιτέχνας ἀπενεμήθησαν προτάσει τῆς Κυβερνήσεως. Σᾶς πληροφορῶ λοιπόν, ἂν καὶ τὸ γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ, ὅτι ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς ἔχει τὸ δικαίωμα, σύμφωνα μὲ τοὺς κειμένους νόμους καὶ τὰς σχετικὰς διατάξεις, νὰ ἀπονέμῃ παράσημα εἰς ὅσους κρίνει, διότι πρόκειται περὶ ἑνὸς προνομίου τοῦ Βασιλέως ἄνευ προτάσεως τῆς Κυβερνήσεως. Σᾶς πληροφορῶ λοιπόν, ὅτι ἐν προκειμένῳ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔκαμε τοιαύτην πρότασιν.

§102Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Φαντάζομαι, ὅτι καὶ ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Θεάτρου ἐὰν ἀκούσῃ αὐτὸ θὰ εἶναι πάρα πολὺ εὐχαριστημένος καὶ εἶναι πάρα πολὺ ἐνδιαφέρον, ὅτι δι’ αὐτῆς τῆς δηλώσεώς σας ἔρχεσθε νὰ ἐκδηλώσητε τὴν ἀντίθεσίν σας πρὸς τὸν Βασιλέα διὰ μίαν πρᾶξίν Του, ἡ ὁποία δὲν ἔχει καμμίαν ἄλλην ἔννοιαν, παρὰ ἐκδήλωσιν ἀναγνωρίσεως ὑπὸ τῆς Α.Μ. τοῦ Βασιλέως διὰ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπετέλεσεν ὁ γενικὸς διευθυντὴς καὶ τὸ Συμβούλιον τοῦ Θεάτρου μετὰ τὰς παραστάσεις τῆς Ἐπιδαύρου, κατὰ τὰς ὁποίας παρέστησαν ὅλαι αἱ ἐστεμμέναι καὶ μὴ κεφαλαὶ τῆς Εὐρώπης, εἰς τὰς ὁποίας σεῖς ἐστηρίχθητε διὰ νὰ κάμητε εἰς τὴν Ἑλλάδα Τουρισμόν.

§103Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας). Θὰ παρακαλέσω πολὺ νὰ τίθενται τὰ θέματα ἐκεῖ ποὺ πρέπει. Δὲν εἶπον ἐγώ, ὅτι ἀποδοκιμάζω τὴν πρᾶξιν οἱουδήποτε διὰ τὴν ἀπονομὴν τοῦ παρασήμου, ἀλλὰ διηυκρίνησα ἓν σημεῖον, τὸ ὁποῖον σκοπίμως ἐπιθυμεῖτε νὰ μένῃ πάντοτε σκοτεινόν.

§104Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ μένῃ τίποτε σκοτεινόν, οὔτε ἐγνώριζα αὐτὴν τὴν λεπτομέρειαν. Δὲν γνωρίζω οὔτε δύναμαι νὰ βγάλω ἄλλο συμπέρασμα ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔβγαλα. Εἴτε ἀναγνωρίζετε, ὅτι τὸ παράσημον ἐδόθη κατ’ ἀξίαν, ὁπότε δὲν ἔχει κανένα λόγον ἡ διευκρίνησις, εἴτε δὲν ἀναγνωρίζετε, ὁπότε τὸ συμπέρασμα τὸ ἰδικόν μου μένει. Πάντως ἡ ἀπονομὴ τοῦ παρασήμου σημαίνει ἀναγνώρισιν τῆς καλλιτεχνικῆς ἀξίας καὶ τοῦ ἔργου τὸ ὁποῖον ἐπετέλεσεν ὁ σημερινὸς Γεν. Διευθυντής.

§105Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας). Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι καταβάλλεται ἔντονος προσπάθεια νὰ συσκοτισθῇ τὸ θέμα τῆς ἀπονομῆς τῶν παρασήμων. Καὶ σᾶς λέγω, ὅτι τὰ παράσημα, ὡς ἔχει δικαίωμα συνταγματικὸν ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεύς, δύναται νὰ τὰ ἀπονείμῃ καὶ ἄνευ προτάσεως τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις, βεβαίως σεβομένη τὴν ἀπόφασιν τοῦ Βασιλέως ἐκδίδει τὸ Διάταγμα τῆς ἀπονομῆς τοῦ παρασήμου, τὸ ὁποῖον ὅμως ἀπονέμει ὁ Βασιλεύς.

§106ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἠμφισβήτησε, κ. συνάδελφε, ὁ κ. ὑπουργὸς τὴν ἀξίαν τοῦ κ. Ροντήρη.

§107Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ ἂν δεχθῶ τὴν ἄποψίν σας, τὴν ὁποίαν δὲν δέχομαι, ὑπάρχει ἀναγνώρισις τοῦ ἔργου τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου ἀπὸ τὸν Βασιλέα ἰδίως δὲ τῶν παραστάσεων τῆς Ἐπιδαύρου, αἱ ὁποῖαι τόσον διεφημίσθησαν καὶ ἐν Ἑλλάδι καὶ εἰς τὸ Ἐξωτερικόν. Καὶ δὲν ὑπάρχει ἀναγνώρισις ἀπὸ σᾶς. Πολὺ ὡραῖα. Ποῖα λοιπὸν ἀπομένουν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπιχειρήματα διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν Κυβερνητικὴν ὑπαναχώρησιν ἀπὸ ὅλα τὰ σημεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα ἐμπράκτως ἐφαίνετο μέχρι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν πιστεύσασα ἡ Κυβέρνησις; Τί ἐμεσολάβησε διὰ νὰ πιστεύῃ σήμερον ἡ Κυβέρνησις ὅσα δὲν ἐπίστευε χθές; Διατὶ σήμερον πιστεύει, ὅτι διοίκησις τοῦ Θεάτρου ἀναρμοδία περὶ τὰ θεατρικὰ θὰ ἐκπληρώσῃ καλύτερον τὸν ἐθνικὸν προορισμὸν τοῦ Θεάτρου, ἢ ὅτι ἡ σημερινὴ διοίκησις δὲν ἦτο ἡ διὰ τὸ Θέατρον ἐνδεδειγμένη ὅταν ἐκλήθη ὑπὸ τῆς ἰδίας Κυβερνήσεως κατὰ τὸ 1953 ν’ ἀνασυγκροτήσῃ ἐκ τῶν ἐρειπίων τὸ Θέατρον καὶ ὅτι ἡ αὐτὴ διοίκησις ἀπέτυχε τῶν ταχθέντων σκοπῶν. Δὲν ὑπάρχουν φυσικά, κύριοι βουλευταί, ἐπιχειρήματα, πέραν τῶν ὀψίμων κυβερνητικῶν συμπαθειῶν πρὸς τοὺς μὲν καὶ ἀντιπαθειῶν πρὸς τοὺς δέ. Ἀλλ’ αὐτὰ βεβαίως δὲν ἀνομολογοῦνται. Καὶ πρὸς χάριν αὐτῶν τῶν εὐτελῶν καὶ ἀπαραδέκτων ἐλατηρίων, τὰ ὁποῖα κατὰ καιροὺς ἠκούαμεν, ὅτι παρεμερίσθησαν ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου ἐπὶ Κυβερνήσεως Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἐπιδιώκεται νὰ σταματήσῃ ἡ δρᾶσις τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου, τώρα κατὰ τὴν περίοδον τῆς ἀνόδου του. Καὶ βιαζόμεθα διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τοῦτο. Διότι στὸ κάτω–κάτω ἐὰν ἡ «ἀναδιοργάνωσις» ἦτο ἐπιβεβλημένη ἂς ἐπερίμεναν ὀλίγον. Ἂς ἐπερίμεναν νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἀνειλημμένη ὑποχρέωσις τῶν παραστάσεων ἀρχαίου δράματος εἰς WIESBADEN, ἡ ὁποία τώρα μὲ τὴν κατεπείγουσαν ἀναδιοργάνωσιν, θὰ ματαιωθῇ μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ρεζιλευθῇ ἡ Ἑλλάς. Διότι γνωρίζουν ὅλοι οἱ ὑπεύθυνοι τῆς ἀναδιοργανώσεως, ὅτι ὁ ἐκδιωκόμενος Γενικὸς Διευθυντὴς μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου δὲν πρόκειται νὰ παραμείνῃ ὑπὸ ἄλλην ἰδιότητα εἰς τὸ Θέατρον, ὡς γνωρίζουν πολὺ καλά, ὅτι ἄλλος εἰς τὴν θέσιν του δὲν ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι διὰ ν’ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς διδασκαλίας καὶ τῶν παραστάσεων τοῦ ἀρχαίου δράματος, τὰ ὁποῖα δυστυχῶς δὲν γίνονται μὲ ἐμπαθεῖς πόθους ἢ μὲ εὐγενεῖς φιλοδοξίας τῶν ἐρασιτεχνῶν. Ἄς ἐπερίμεναν ἀκόμη μέχρι τὸ καλοκαῖρι νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ Φεστιβὰλ τῆς Ἐπιδαύρου διὰ τὸ ὁποῖον ἔγινεν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἰδίας τόση προπαγάνδα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν. Ἀλλὰ πῶς θὰ ὁμιλοῦμεν μετὰ τὸ καλοκαῖρι περὶ ἀναδιοργανώσεως, ὅταν μέχρι τότε ἡ ἐπιτυχία τῆς σημερινῆς διοικήσεως θὰ ἔχῃ περάσει τὰ ὅρια αὐτῆς τῆς χώρας, τὴν ὁποίαν καθεὶς θεωρεῖ ἰδιόκτητον χωράφι ποὺ μπορεῖ νὰ διεκδικηθῇ δι’ οἱουσδήποτε πειραματισμοὺς προδιαγεγραμμένης ἀποτυχίας; Ὑπῆρχε λοιπὸν ἐν τούτῳ ὁ λόγος τῆς σπουδῆς, ὅτι ἡ ἀλλαγὴ τῆς διοικήσεως ἔπρεπε νὰ γίνῃ πρὶν ἢ εἰς τὰς μέχρι σήμερον προστεθοῦν καὶ ἄλλαι ἐπιτυχίαι της. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἀφοῦ τῆς ἀφαιρεθῇ ἡ λεοντὴ μὲ τὴν ὁποίαν προσεπάθησεν ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ τὸ καλύψῃ διὰ τῆς ἱστορικῆς φράσεως τῆς εἰσηγητικῆς του ἐκθέσεως. Κατὰ τὰ λοιπὰ εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι δὲν χρειάζεται τίποτε ἄλλο πέραν τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου διὰ νὰ ἐπέλθῃ μετὰ βεβαιότητος ἡ παρακμὴ καὶ ἡ διάλυσις τοῦ Θεάτρου, ἡ ὁποία ὀνομάζεται «ἀναδιοργάνωσις». Ὁμολογουμένως αἱ καινοτομίαι τοῦ νομοσχεδίου ἐν σχέσει μὲ τὰς τροποποιουμένας διατάξεις τοῦ ἰσχύοντος Ν.Δ. περὶ Ἐθνικοῦ Θεάτρου εἶναι οὐσιώδεις καὶ σοβαραί. Ἔτσι ἡ προσθήκη εἰς τὴν διάταξιν περὶ προσόντων τῶν μελῶν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς φράσεως «γνωστοῦ πρὸς τὸ Θέατρον ἐνδιαφέροντος» ἀποτελεῖ σχολικὸν παράδειγμα εὐφημισμοῦ, διότι ὡς προκύπτει ἐκ τῆς ἱστορίας καὶ τῶν ἀντικειμενικῶν σκοπῶν, τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον ὅσο μεγαλύτερον εἶναι τὸ ἐνδιαφέρον τῶν κυρίων μελῶν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, τόσον ἀναρμοδιώτερον πρόσωπον δέον νὰ ὑποδείξουν ὡς Γενικὸν Διευθυντήν. Πάντως ὅμως κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ νομοσχεδίου ἀρκεῖ τόσον ἐνδιαφέρον τῶν κυρίων αὐτῶν, ὅσον χρειάζεται διὰ νὰ ὑπακούσουν τυφλῶς εἰς τὰς ὑποδείξεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ διὰ νὰ μὴ κινδυνεύσουν νὰ ἴδουν καὶ αὐτοὶ τὴν θητείαν των λήγουσαν μετὰ δύο μῆνας, βάσει ἄλλης μεγαλεπηβόλου αἰτιολογίας εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως νεωτέρου νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου λόγῳ τῶν μεταπολεμικῶν συνθηκῶν θὰ αὐξάνεται ἡ θητεία τῶν ἐκδιωχθησομένων ἀπὸ τρία εἰς ἓξ ἔτη. Ἀλήθεια ποία συνέπεια διακρίνει τὴν γραμμὴν τοῦ Ὑπουργείου; Ἐκδιώκει τώρα μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου ὅσους πρὸ πενταμήνου διώρισε συμβούλους, δέκα ἐννέα μῆνας πρὶν λήξῃ ἡ θητεία των μὲ τὴν δικαιολογίαν, ὅτι οἱ δέκα ἐννέα αὐτοὶ ὑπολειπόμενοι μῆνες δὲν ἀρκοῦν καὶ χρειάζονται 36!! Κύριε ὑπουργέ, γνωρίζετε, ὅτι τίποτε ἀπὸ ὅλα αὐτὰ ποὺ ἐγράψατε εἰς τὴν εἰσηγητικὴν σας ἔκθεσιν δὲν ἀποτελοῦν τὴν οὐσίαν τοῦ νομοσχεδίου σας, ἡ ὁποία εἶναι ἄλλη, καὶ αὐτὴν τὴν ἄλλην οὐσίαν τὴν γνωρίζετε καὶ εἰς τὸ βάθος τῆς συνειδήσεώς σας δὲν τὴν ἐγκρίνετε.

§108Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας). Διὰ νὰ εὑρεθῶ σύμφωνος μαζύ σας διαμαρτύρομαι ἐντόνως, διότι ἐὰν δὲν ἐπίστευον εἰς τὸ νομοσχέδιον δὲν θὰ τὸ εἰσήγαγον.

§109Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Δὲν εἶχον καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι θὰ διαμαρτυρηθῆτε. Ἀφήσατέ με ὅμως νὰ πιστεύω, ὅτι ὅ,τι καὶ νὰ εἴπητε καὶ μὲ ὅσην ἔντασιν καὶ νὰ τὸ εἴπητε ...

§110Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας). Διαμαρτύρομαι, κ. συνάδελφε, διὰ νὰ μὴ ἰσχυρίζεσθε, ὅτι διὰ τῆς σιωπῆς μου ἐδέχθην αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέτε. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι διὰ τῆς ὑπογραφῆς μου ἀποδέχομαι ὅσα λέγει τὸ νομοσχέδιον.

§111Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Οὔτε εἶναι δυνατόν, κ. ὑπουργέ, νὰ πιστεύσῃ κανείς, ὅτι ἦτο δυνατὸν εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν νὰ τηρήσητε ἄλλην στάσιν. Ἀλλὰ τίποτε δὲν ἠμπορεῖ νὰ μοῦ ἀφαιρέσῃ τὸ δικαίωμα νὰ φρονῶ, ὅτι ὁτιδήποτε καὶ νὰ εἴπητε εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν δὲν τὸ πιστεύετε.

§112Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Μὲ τὴν λογικὴν αὐτήν, κ. συνάδελφε, εἶναι μάταιον νὰ ὁμιλῶμεν καὶ νὰ ὑποστηρίζωμεν ἀπόψεις.

§113Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας). Ἀφήσατέ τον, κ. συνάδελφε, νὰ κάμῃ ἐπίδειξιν τῶν ὑπερφυσικῶν του ἱκανοτήτων καὶ τῶν μαντικῶν του ἰδιοτήτων.

§114Γ. ΜΟΔΗΣ. Τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον παίζεται σήμερον, κ. Ρωμανέ, εἰς τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον εἶναι ἄξιον τῶν παραδόσεων καὶ τῶν ἀξιώσεων ἑνὸς Ἐθνικοῦ Θεάτρου;

§115Γ. ΡΩΜΑΝΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ὁμιλῶ ὡς θεατρικὸς κριτικός. Ἐὰν σεῖς ἔχετε τοιαύτην ἰδιότητα νὰ τὴν ἀναπτύξητε καὶ μάλιστα ἐὰν τὴν ἀναπτύξητε διὰ τῶν ἐφημερίδων, ἔχετε πολλὰς ἐλπίδας νὰ γίνετε καὶ Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου. Κύριε ὑπουργέ, γνωρίζετε, ὅτι πολὺ ὀλίγα πράγματα λειτουργοῦν τόσον καλὰ εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ὅσον τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον ὑπὸ τὴν σημερινήν του διοίκησιν. Καὶ ἂν δὲν πιστεύετε εἰς τὰς ἀπαισιοδόξους προβλέψεις μου, θὰ πιστεύετε πάντως, ὅτι εἰσέρχεσθε εἰς μίαν περιπέτειαν πειραματισμοῦ ἄνευ λόγου, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὁπωσδήποτε γνωρίζετε, ὅτι τὸ ἀρχαῖον δρᾶμα, αἱ παραστάσεις του καὶ αἱ ἀνειλημμέναι ὑποχρεώσεις τοῦ Θεάτρου καὶ τῆς χώρας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν θὰ ζημιωθοῦν καὶ ὅτι ἡ σημασία τῆς ζημίας αὐτῆς φθάνει πέραν τῆς ὁδοῦ Ἁγίου Κωνσταντίνου. Εἶναι καιρὸς ἀκόμη νὰ ἀποσύρετε τὸ νομοσχέδιόν σας.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μερκούρης ἔχει τὸν λόγον.

§117Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, μὲ λύπην μου λαμβάνω τὸν λόγον, διότι θὰ διαφωνήσω μὲ τὸν ἀγαπητὸν καὶ φίλον κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Παιδείας διὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ νομοσχεδίου. Κύριοι, δύο λόγοι εἶναι ποὺ μὲ ἀνησυχοῦν, διὰ τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Πρῶτον, ὁ λόγος, ὅτι ἐντὸς ὀλίγων μηνῶν παρουσιάζονται δύο ἐξορμήσεις τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου. Μία ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία εἶχε τὰ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα τοῦ περυσινοῦ Φεστιβὰλ τῆς Ἐπιδαύρου καὶ δεύτερον ἡ ἐμφάνισις τῆς Ἑλληνικῆς Σκηνῆς καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἀρχαίου δράματος εἰς τὴν Γερμανίαν. Κύριοι, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι, πρὸ ὀλίγου καιροῦ εὑρισκόμενος εἰς τὸ Λονδῖνον, ἐκλήθην καὶ παρηκολούθησα μίαν παράστασιν, τὴν ὁποίαν ἔδιδεν ἡ Ὄπερα τῆς Γιουγκοσλαυΐας. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἐζήλευσα τὴν ἐμφάνισιν. Καὶ πραγματικὰ ἡ Ὄπερα αὐτὴ προσέφερεν ἴσως, τὴν μεγαλυτέραν προπαγάνδαν διὰ τὴν κίνησιν, τὴν καλλιτεχνικήν, ἡ ὁποία σήμερον γίνεται εἰς τὴν Γιουγκοσλαυΐαν. Φαντασθῆτε, λοιπόν, ὀλίγους μῆνας πρὸ τῆς ἐξορμήσεώς μας, διὰ τὸ Φεστιβὰλ τῆς Ἐπιδαύρου, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τέλους εἶναι καὶ ἔργον τῆς παρούσης Διοικήσεως τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου καὶ τῆς ἐξορμήσεώς μας εἰς τὸ ἐξωτερικόν, νὰ ἀντικαταστήσωμεν τὴν Διοίκησιν, καὶ κυρίως τὸν καλλιτεχνικὸν διευθυντήν, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑπεύθυνος δι’ ὅλα, διὰ νέων προσώπων, τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς, ὅσον καὶ ἁρμόδια νὰ εἶναι θὰ χρειασθοῦν ἕνα χρονικὸν διάστημα ἀρκετὸν διὰ νὰ εἰσέλθουν εἰς τὰ μυστήρια αὐτὰ τῆς Σκηνῆς. Δὲν εἶναι δυνατόν, τόσον εὔκολα νὰ ἀφαιροῦμεν τὴν Διοίκησιν τοῦ Θεάτρου. Καὶ μάλιστα ὅπως πολὺ ὀρθῶς εἶπεν, ὁ κ. Ρωμανὸς, δύο εἶναι τὰ ὀνόματα, τὰ ὁποῖα ἔφτιαξαν τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον τῆς Ἑλλάδος: Εἶναι ὁ Φώτης Πολίτης καὶ ὁ βοηθός του καὶ μαθητής του Δημ. Ροντήρης. Δὲν ἠξεύρω ποῖοι λόγοι ἠνάγκασαν, τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἐπαναλαμβάνω, ὀλίγους μῆνας πρὸ τῆς ἐσωτερικῆς καὶ ἐξωτερικῆς ἐξορμήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου, τοῦ καλλιτεχνικοῦ μας παράγοντος, νὰ προβαίνῃ καὶ νὰ ἐπιζητῇ τὴν ἀναστάτωσιν μέσα εἰς τὴν Διοίκησιν τοῦ Θεάτρου. Δὲν ἠξεύρω ποῖος εἶναι ὁ διάδοχος τοῦ κ. Ροντήρη. Ἀλλά, δὲν θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ ἐξευρεθῇ ἕνας τρόπος, ὥστε καὶ ὁ κ. Ροντήρης νὰ μὴ χαθῇ ἀπὸ τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον καὶ νὰ ὑπάρξῃ ἕνας διευθυντὴς διοικητικός, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἴσως εἶναι καὶ ἐπιβεβλημένον; Διότι, ἕνας καλλιτεχνικὸς διευθυντής, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τὸ βάρος καὶ τῆς διοικήσεως καὶ τῆς οἰκονομικῆς διαχειρίσεως καὶ τοῦ καλλιτεχνικοῦ τομέως. Ἴσως, κ. ὑπουργέ, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῇ ὁ τρόπος αὐτὸς τοῦ διαχωρισμοῦ τῆς Διοικήσεως καὶ νὰ ἀφεθῇ ἐλεύθερος ὁ καλλιτεχνικὸς διευθυντής, νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν γραμμήν, τὴν ὁποίαν ἐχάραξε, διότι περὶ γραμμῆς πρόκειται τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου.

§118Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, διαβάζω τὸ νομοσχέδιον καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ καταλάβω βάσει ποίου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου ἀποπέμπεται, ὅπως λέγετε, ὁ κ. Ροντήρης ἀπὸ τὸ Θέατρον.

§119Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν λέγω, ὅτι ἀποπέμπεται, οὔτε ἠμπορῶ νὰ προεξοφλήσω τὴν γνώμην τοῦ νέου Διοικητικοῦ Συμβουλίου. Ἐφιστῶ ἁπλῶς τὴν προσοχὴν τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, μήπως διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ διὰ τῆς ἐπιδιωκομένης μεταβολῆς τοῦ Δ. Σ. στερηθῇ τὸ Θέατρον τοῦ σημερινοῦ καλλιτεχνικοῦ διευθυντοῦ του. Δὲν λέγω ἐγώ, ὅτι πρόκειται νὰ ἀπολυθῇ ὁ κ. Ροντήρης, ἀλλὰ ἐξέφρασα τοὺς φόβους μου καὶ δι’ αὐτὸ ἀνῆλθον καὶ εἰς τὸ βῆμα. Διὰ δύο λόγους εἶπον, φοβοῦμαι: α) μήπως ἔχωμεν ζημίαν εἰς τὸ Φεστιβὰλ τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ εἰς τὴν ἐξόρμησιν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ β) μήπως τυχὸν ἡ νέα Διοίκησις στερήσῃ τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον τῆς καλλιτεχνικῆς διευθύνσεως τοῦ Δημ. Ροντήρη. Δὲν εἶπον ὅτι εἶναι ἀπόφασις αὐτὸ καὶ οὔτε ἠμπορῶ νὰ προεξοφλήσω τὴν ἀπόφασιν τοῦ νέου Δ. Συμβουλίου. Κύριοι, αὐτὰς τὰς ὀλίγας λέξεις ἤθελα νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, καὶ εἶμαι βέβαιος, διότι γνωρίζω τὴν ἀγάπην του πρὸς κάθε τι, τὸ ὁποῖον προωθεῖ τὴν καλλιτεχνικὴν κίνησιν, ὅτι θὰ τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του. Ἐπίσης ἤθελα νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν εἰς τὴν 4ην παράγραφον. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ Γεν. Διευθυντὴς καὶ ὁ οἰκονομικὸς διευθυντής, νὰ ἔχῃ ψῆφον. Ὁ Γεν. Διευθυντής, νομίζω, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ψῆφον, διότι ὑπόκειται καὶ αὐτὸς εἰς τὸν ἔλεγχον τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου. Λοιπὸν δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καὶ ἐλέγχων καὶ ἐλεγχόμενος. Συνεπῶς, δύναται νὰ εἰσηγῆται, δύναται νὰ ὑποβάλλῃ προτάσεις, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ψῆφον. Διότι, φαντασθῆτε νὰ ὑπάρξῃ μία ἰσοψηφία, εἰς τὸ συμβούλιον, καὶ νὰ ἐπικρατήσουν αἱ ἀπόψεις τοῦ Γεν. Διευθυντοῦ, διὰ τῆς ψήφου του, ἐνῷ θὰ εἶναι ζήτημα, διὰ τὰ ὁποῖον τὸ ἥμισυ τοῦ Δ. Σ. θὰ ἔχῃ κάμη μίαν ἐπίκρισιν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα προτείνει ἢ ἐλέγχει ζητήματα τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Γεν. Διευθυντοῦ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ψῆφον. Εἶναι μία παρατήρησις αὐτή, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, καὶ τὴν ὁποίαν, ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς θέλῃ νὰ τὴν ἀποδεχθῇ. Νομίζω, ὅτι εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, πρέπει νὰ δοθῇ μία ἰδιαιτέρα προσοχή. Ἀναμένομεν τὰς δηλώσεις, τὰς τελικὰς τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ἐὰν δὲν πρόκειται νὰ διατρέξουν κίνδυνον οἱ δύο λόγοι, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξα εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου μου, καὶ οἱ ὁποῖοι μὲ φοβίζουν τρομακτικὰ διὰ τῆς μεταβολῆς αὐτῆς, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ γίνῃ εἰς τὴν Διοίκησιν τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου, ὀλίγους μῆνας πρὸ τῶν δύο αὐτῶν ἐξορμήσεων.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§121Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις συνήθισεν ἐσχάτως νὰ ὁμολογῇ τὰς ἀποτυχίας της εἰς τοὺς διαφόρους τομεῖς τῆς πολιτικῆς της δραστηριότητος. Μετὰ τὸν ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ ὁ ὁποῖος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν 17ην Δεκεμβρίου ὡμολόγησε τὴν ἀποτυχίαν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα, ἔρχεται ἀπόψε ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου ὁμολογεῖ τὴν ἀποτυχίαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὸν τομέα τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου. Διότι ἐὰν δὲν ἀπετύγχανεν εἰς τὸν τομέα αὐτόν, οὐδεὶς λόγος ὑπῆρχε νὰ καταθέσῃ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐκλαμβάνομεν ὡς ὁμολογίαν ἀποτυχίας τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον, κύριοι συνάδελφοι, παίζει σπουδαῖον ρόλον εἰς τὴν κοινωνικὴν ζωὴν τῆς χώρας καὶ εἶναι ὁ ὁδηγὸς τοῦ λαοῦ μας. Ἀπὸ τῆς ἱδρύσεώς του δέ, δὲν εὑρέθη πάντοτε εἰς ἐπαφὴν μὲ αὐτὸν. Διῆλθεν ἀπὸ περιόδους ἐπιτυχιῶν καὶ ἀποτυχιῶν, ἐξάρσεων καὶ καταπτώσεων. Καὶ τώρα, φαίνεται, ὅτι διέρχεται περίοδον καταπτώσεως. Ἡ μέχρι σήμερον ἱστορία τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου ἔχει τὴν ἑξῆς μορφὴν διοικήσεως. Αἱ ἁρμοδιότητες αἱ καλλιτεχνικαὶ ἦσαν κεχωρισμέναι ἀπὸ τὰς διοικητικάς. Ὑπῆρχε τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον, ὁ Γεν. Διευθυντὴς καὶ ὁ σκηνοθέτης, ἀποτελῶν ὁ τελευταῖος κατ’ οὐσίαν, τὸν καλλιτεχνικὸν διευθυντήν. Καὶ ἐπὶ τῆς ἐποχῆς ἀκόμη τῆς ἱστορικῆς τοῦ μεγάλου καλλιτέχνου τοῦ κολοσσοῦ Φώτη Πολίτη, ὁ αὐτὸς τρόπος διοικήσεως ἠσκεῖτο εἰς τὸ Θέατρον τοῦτο μὲ ἐπιτυχίαν. Μετὰ τὴν περιπέτειαν τοῦ 1940–50, ἡ τότε Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου τοῦ 1950, ἐν τῇ προσπαθείᾳ της, ὅπως ἀναδιοργανώσῃ τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον, τὸν αὐτὸν τρόπον διοικήσεως ἐπελέξατο καὶ ἔδωσε τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὸ Θέατρον νὰ χρησιμοποιήσῃ ὅλας τὰς καλλιτεχνικὰς δυνάμεις τοῦ τόπου καὶ νὰ ἐξυψώσῃ τὸ Θέατρον καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Μόνον κατὰ τὴν περίοδον 1952–1955, ἡ καλλιτεχνικὴ διεύθυνσις συνηνώθη μὲ τὴν διοικητικὴν εἰς τὸ αὐτὸ πρόσωπον καὶ ἴσως ὁ λόγος οὗτος νὰ εἶναι ἡ αἰτία τῆς ἀποτυχίας, τὴν ὁποίαν διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ὁμολογεῖ καὶ θέλει νὰ σταματήσῃ ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἐάν, κύριοι βουλευταί, εἴχομεν ἕνα διάδοχον ἄξιον τοῦ Πολίτη, πάλιν θὰ ἔπρεπε τὴν ἰδίαν μέθοδον, τὴν δοκιμασθεῖσαν ἤδη, διοικήσεως νὰ ἀκολουθήσωμεν. Διάκρισις, δηλαδή, τῶν ἁρμοδιοτήτων ἐν τῷ Θεάτρῳ. Ὁ κ. Ροντήρης, βεβαίως, εἶναι καλὸς σκηνοθέτης καὶ ἄξιος μαθητὴς τοῦ ἀειμνήστου Πολίτη, καίτοι δὲν δύναται νὰ συγκριθῇ μὲ ἐκεῖνον, διότι τὸν συνοδεύει ἡ μοῖρα τῶν μαθητῶν τῶν μεγάλων διδασκάλων. Ὀρθόν, λοιπόν, εἶναι νὰ μὴ περιορισθῶμεν εἰς ἕνα μόνον σκηνοθέτην, ἀλλὰ νὰ παράσχωμεν τὴν εὐχέρειαν εἰς τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον, νὰ χρησιμοποιήσῃ καὶ τὸν Ροντήρην καὶ οἱονδήποτε ἄλλον καὶ ὅλας τὰς καλλιτεχνικάς μας δυνάμεις διὰ τὴν ἀρτιωτέραν ἀπόδοσιν τοῦ Θεάτρου. Πρό τινος, κύριοι βουλευταί, διέκοψα τὸν συνάδελφον, κ. Ρωμανόν, καὶ διεμαρτυρήθην, διότι οὗτος κατηγόρησε τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου, διότι αὕτη κατὰ τὸ 1950 ἠκολούθησε τὸν κλασσικὸν τρόπον διοικήσεως τοῦ θεάτρου μὲ ἀπόλυτον ἐπιτυχίαν. Καὶ ἐξηγοῦμαι καὶ πάλιν. Τὸ Θέατρον, κύριοι, βουλευταί, κατὰ τὴν διετίαν 1950–52 κατέστη καὶ πάλιν προσιτὸν εἰς τὸν λαόν. Ἐπῆλθεν ἡ ψυχικὴ ἐπαφὴ θεάτρου καὶ κοινοῦ, ἀπαραίτητος διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ θεάτρου. Ὁ τότε διευθυντὴς παρέλαβε τὸ θέατρον μὲ σοβαρὸν ἔλλειμμα καὶ παρέδωσε τοῦτο μὲ ἰσοσκελισμένον τὸν προϋπολογισμόν. Ἐχρησιμοποίησε δὲ καὶ τὸν κ. Ροντήρην καὶ ἄλλους σκηνοθέτας μὲ μεγάλην ἐπιτυχίαν. Κατὰ τὸ 1951 ἐδόθησαν ὑπὸ τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου αἱ παραστάσεις τῶν Δελφῶν, μὲ πλήρη ἐπιτυχίαν, ἐξυψώσασαι τὸ ἵδρυμα ἐνώπιον τοῦ διεθνοῦς κοινοῦ. Κατὰ τὸ 1952 ἐδόθησαν παραστάσεις ἀρχαίου δράματος εἰς Ἀμερικήν, ἡ ἐπιτυχία τῶν ὁποίων ἐξύψωσε κατὰ πολὺ τὸ Ἐθνικὸν μας Θέατρον. Ἡ τόσον συνεπῶς κατασυκοφαντηθεῖσα περίοδος τοῦ 1950–52 ὑπῆρξεν ἀξιολογωτάτη ἀπὸ ἀπόψεως ἀποδόσεως τοῦ Ἐθνικοῦ μας Θεάτρου. Καὶ ὀφείλεται καὶ εἰς τὰ πρόσωπα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν τρόπον διοικήσεως τοῦ ἱδρύματος. Ἐφ’ ὅσον δὲ μεταγενεστέρως τὸ Ἐθνικόν μας Θέατρον, ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς συγκεντρώσεως ὅλων τῶν ἐξουσιῶν καὶ τῶν διοικητικῶν καὶ τῶν καλλιτεχνικῶν εἰς τὸ αὐτὸ πρόσωπον ἀπέτυχεν, ὀρθῶς ἡ Κυβέρνησις προχωρεῖ εἰς τὸ καθιερωθὲν σύστημα, τὸ ἰσχῦσαν ἀπὸ τῆς ἱδρύσεώς του μέχρι τοῦ 1952. Ὁ κ. Ροντήρης, βεβαρυμένος ὡς ἦτο καὶ μὲ τὰ διοικητικὰ καὶ μὲ τὰ καλλιτεχνικὰ καθήκοντα, δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀποδώσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἀποδώσῃ διὰ τὴν ἀνύψωσιν τοῦ Ἐθνικοῦ μας Θεάτρου, καὶ τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς θὰ ἀπέδιδεν, ἐὰν ἦτο μόνον σκηνοθέτης. Ὀρθῶς, λοιπόν, προβαίνει τὸ νομοσχέδιον εἰς τὸν διαχωρισμὸν τῶν καθηκόντων τοῦ σκηνοθέτου ἀπὸ τοῦ διευθυντοῦ. Ὁ νέος διευθυντὴς ἀσφαλῶς θὰ δυνηθῇ νὰ δώσῃ νέαν πνοήν, εἰς τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον, διὰ νὰ συνεχίσῃ τοῦτο τὸ ἱστορικόν του ἔργον καὶ νὰ καταστῇ τὸ ὑπόδειγμα πρὸς μίμησιν καὶ τῶν ἄλλων θεάτρων μας, ἐὰν ἠμπορέσῃ ὑπεράνω συμπαθειῶν ἢ ἀντιπαθειῶν νὰ χρησιμοποιήσῃ καὶ νὰ κινητοποιήσῃ ὅλας τὰς καλλιτεχνικὰς δυνάμεις τοῦ τόπου, μὲ τὸν κ. Ροντήρην ἐπὶ κεφαλῆς. Ἀντὶ ὅμως, ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ ἕνα ἁπλοῦν νομοσχέδιον μὲ μόνην αὐτὴν τὴν διάταξιν, ἔρχεται μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον νὰ παρεμβάλῃ διατάξεις ποὺ τὸ καθιστοῦν ὕποπτον καὶ διαβλητόν. Τὰ τέσσαρα σημεῖα τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, τὰ ὁποῖα τόσον συνεκίνησαν καὶ τόσον ἐξήρθησαν ἀπὸ τὸν κ. εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας, εἶναι ἀκριβῶς τὰ σημεῖα τῆς ἀδυναμίας τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Δὲν εὑρίσκω οὐδεμίαν δικαιολογίαν διὰ τὴν μείωσιν τῶν μελῶν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου ἀπὸ 9 εἰς 7. Εἰς ἓν σημεῖον τὸ νομοσχέδιον ὁρίζει ὅτι, διὰ τὴν ὕπαρξιν τῆς ἀπαρτίας, ἀπαιτεῖται ἡ παρουσία πέντε μελῶν. Ἐὰν τὰ μέλη ἦσαν 9, θὰ ἦτο εὐχερεστέρα ἡ συγκρότησις τῆς ἑκάστοτε ἀπαρτίας. Φαίνεται ὅμως, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀνεῦρεν 9 φιλικῶς πρὸς αὐτὴν διακείμενα νέα πρόσωπα, ἀλλὰ μόνον 7 καὶ δι’ αὐτὸ εἰς 7 καθώρισε τὸν ἀριθμὸν αὐτῶν. Τὸ δεύτερον σημεῖον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπέστησε τὴν προσοχήν μας καὶ ὁ προλαλήσας συνάδελφος κ. Μερκούρης, εἶναι ἡ παροχὴ ψήφου εἰς τὸν Γεν. Διευθυντὴν καὶ τὸν Οἰκονομικὸν Διευθυντὴν. Εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν παρ’ ἡμῖν ὁ ἐλέγχων εἶναι καὶ ἐλεγχόμενος, διότι μεταξὺ τῶν καθηκόντων τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου εἶναι καὶ ὁ ἔλεγχος τοῦ Γεν. Διευθυντοῦ. Ἡ διάταξις συνεπῶς αὕτη θὰ πρέπει νὰ διαγραφῇ, διότι εἶναι τελείως ἀντίθετος πρὸς τὰς γενικὰς διατάξεις τοῦ διοικητικοῦ ἡμῶν δικαίου. Ἐπίσης ἀντίθετον μὲ εὑρίσκει καὶ ἡ διάταξις δυνάμει τῆς ὁποίας μεταβάλλεται ἡ ἔναρξις τῆς θεατρικῆς ἐποχῆς (σαιζόν). Τὸ νέον συμβούλιον, ἐὰν τελικῶς ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον θὰ ἐγκατασταθῇ τὸν Μάρτιον. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ κατατοπισθῇ καὶ νὰ ἀρχίσῃ ἀποδοτικῶς ἐργαζόμενον ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν; Πότε θὰ προλάβῃ νὰ κατατοπισθῇ καὶ νὰ προγραμματίσῃ τὸ ἐκτελεστέον κατὰ τὴν θερινὴν περίοδον ἔργον; Νομίζομεν, ὅτι θὰ ἦτο ὀρθόν, νὰ παράσχῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ σημερινὸν Διοικητικὸν Συμβούλιον τὴν εὐχέρειαν νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ ἤδη προγραμματισθὲν διὰ τὴν θερινὴν περίοδον ἔργον καὶ νὰ ὁρίσῃ μιὰ καὶ ἀρχίζει ἡ νέα περίοδος ἀπὸ 1 Αὐγούστου. Ἀλλὰ καὶ τὸ τέταρτον σημεῖον, ἡ αὔξησις, δηλαδή, τῆς θητείας τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου μὲ εὑρίσκει ἀντίθετον. Οὐδεμίαν δικαιολογίαν ἠδυνήθην νὰ ἀνεύρω, εἰμὴ μόνον τὴν πονηρὰν σκέψιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ τοποθετήσῃ εἰς τὰς διαφόρους ἐπικαίρους θέσεις κομματικούς της φίλους, οἱ ὁποῖοι κατ’ ἀνάγκην θὰ παραμείνουν ἐπί τι διάστημα μετὰ τὴν ἀποχώρησίν της ἐκ τῆς ἀρχῆς. Διότι, κ. συνάδελφοι, ἡ ἐπιτυχία ἢ ὄχι εἰς παρομοίους ὀργανισμούς, κρινομένους καθημερινῶς, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν κρίσιν τοῦ κοινοῦ. Ἢ θὰ ἐπιτύχῃ τὸ νέον Δ. Σ. καὶ ὁ νέος Γ. Δ., ὁπότε οὐδεὶς θὰ σκεφθῇ νὰ τοὺς ἀντικαταστήσῃ ἢ θὰ ἀποτύχουν εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ κοινοῦ, ὁπότε θὰ ἀποχωρήσουν μόνοι των, χωρὶς νὰ χρειασθῇ νὰ περιμένουν τὴν λῆξιν τῆς θητείας των. Ἡ παρατηρηθεῖσα ἔρις διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἐνδοκομματική, μεταξὺ τῶν δύο πτερύγων τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Ἡμεῖς μᾶλλον τὴν θέσιν τοῦ θεατοῦ θὰ ἔπρεπε νὰ λάβωμεν εἰς τὴν ἐνδοκομματικὴν ταύτην διαφωνίαν. Ἐπειδὴ ὅμως τὸ θέατρον συγκινεῖ τὴν κοινὴν γνώμην, δὲν νομίζω ὅτι θὰ πρέπει νὰ φανῶμεν ἀδιάφοροι καὶ νὰ μὴ συστήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν περισσοτέραν φρόνησιν περὶ τὴν διαχείρισιν ζητημάτων τὰ ὁποῖα συγκινοῦν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Εὐχόμεθα ἡ νέα διοίκησις νὰ ἀποδώσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἀναμένει καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐπιθυμεῖ. Θὰ πρέπει ἀπὸ περιωπῆς ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ θέμα τοῦτο καὶ νὰ παράσχῃ τὴν εὐχέρειαν εἰς τὸ Ἐθνικόν μας Θέατρον νὰ χρησιμοποιήσῃ καὶ τὸν Ροντήρην καὶ τὸν Κοὺν καὶ οἱονδήποτε ἄλλον νομίζει ἄξιον, ὥστε ἡ νέα διοίκησις νὰ ἐπιτύχῃ διὰ τὸ καλὸν τοῦ ἱδρύματος καὶ τοῦ ἐκ τούτου διδασκομένου καὶ προαγομένου λαοῦ μας. (Χειροκροτήματα).

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης ἔχει τὸν λόγον.

§123Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐγὼ προσωπικῶς, κύριοι συνάδελφοι, ἐν ἀντιθέσει πρὸς προλαλήσαντας συναδέλφους, δὲν δυσκολεύομαι διόλου νὰ ἀντιληφθῶ τὸ νόημα μιᾶς φράσεως τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως. Εἰς τὴν φράσιν αὐτὴν ἀναφέρεται, ὅτι παρίσταται ἀνάγκη σήμερον ἰδίως, τὸ ἵδρυμα ν’ ἀναπτύξῃ τὴν δραστηριότητά του ἐπὶ εὐρυτέρων βάσεων καὶ νὰ συντονίσῃ ὅλας τὰς διαθεσίμους δυνάμεις διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῶν ἐπιδιωκομένων σκοπῶν του. Δὲν εἶναι δυστυχῶς μυστικόν, καὶ τὸ ἠξεύρουν ὅλοι οἱ παροικοῦντες τὴν Ἱερουσαλήμ, ὅλοι ὅσοι ἀνακατεύονται μὲ τὰ ζητήματα αὐτά, συνδέονται πρὸς τὸ Θέατρον, ὅτι τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον σήμερον ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας, εὑρίσκεται εἰς τὰ χέρια καὶ εἰς τὴν ἀπόλυτον κυριότητα μιᾶς στενῆς κλίκας ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν νὰ θεωρηθοῦν ἐκφραστικοὶ τῆς ὁλότητος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ ἐνδοκομματικὴ ἔρις ἡ ὁποία ἐξερράγη προσφάτως εἰς τὰς τάξεις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἔδωσε τὴν ἀφορμὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεταβάλῃ τὰ ἀρχῆθεν κακῶς κείμενα. Διὰ τὰς οἰκογενειακὰς διαφορὰς τῆς Κυβερνήσεως, ἡ μεγάλη μᾶζα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἶναι παντελῶς ἀδιάφορος, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ παραμείνῃ ἀδιάφορος ὡς πρὸς τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον, κατέπληξε, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἐμέ, ὁ ὁποῖος δὲν εἶμαι εἰδικὸς ἀλλὰ μετ’ ἐνδιαφέροντος παρακολουθῶ τὰ ζητήματα τοῦ θεάτρου, νὰ σχηματισθῇ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον δὲν ἀνήκει πλέον εἰς μίαν ὁλόκληρον παράταξιν, ἀνήκει εἰς τμῆμα παρατάξεως, ἀπόδειξις δὲ τῆς ἀληθείας αὐτῆς, εἶναι, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ὑπὸ νέαν μορφὴν ἀνασυγκροτηθεῖσα εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἰσαγάγῃ τὸ νομοθέτημα τοῦτο. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον, δὲν πρέπει μόνον κατ’ ὄνομα, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν οὐσίαν νὰ εἶναι Θέατρον Ἐθνικόν. Πρέπει κατὰ συνέπειαν νὰ ἐκφράζῃ γενικώτερον τὰς τάσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν εἶναι δυνατὸν τὸ Θέατρον τοῦτο νὰ γίνῃ τιμάριον ὡρισμένων ἀνθρώπων, διὰ νὰ ἐξυπηρετήσουν οἱαδήποτε συμφέροντά των, καλλιτεχνικά, συγγραφικὰ ἢ ἄλλα. Καὶ ἐπιπροσθέτως, τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον, γενικώτερον πρέπει νὰ συγκεντρώσῃ ὅλους τοὺς καλοὺς Ἕλληνας καλλιτέχνας, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ συμβάλουν εἰς τὴν καλῶς ἐννοουμένην ἀποστολήν του. Καὶ ἐγώ, ὁ ἁπλὸς πολίτης, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει οὐδεμίαν δοσοληψίαν μὲ τὸ θέατρον καὶ καμμίαν εἰδίκευσιν, διερωτῶμαι πῶς εἶναι δυνατόν, ἀπὸ ἕνα Ἐθνικὸν Θέατρον σήμερον ν’ ἀπουσιάζῃ σχεδὸν τὸ σύνολον τῆς πρώτης γραμμῆς Ἑλλήνων ἠθοποιῶν; Τί τοὺς ἐμποδίζει νὰ εἰσέλθουν εἰς αὐτό, ἢ τί τοὺς ἀναγκάζει ὅταν εἰσέρχωνται νὰ ἐξέρχωνται συντόμως; Προσωπικῶς δὲν δύναμαι νὰ δώσω ἄλλην ἑρμηνείαν, παρὰ ὅτι, εἶναι ἡ μισαλλοδοξία καὶ τὰ καλλιτεχνικὰ συμφέροντα αὐτῆς τῆς κλίκας, τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησαν αὐτὴν τὴν κατάστασιν εἰς τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον, ὅπως καὶ εἰς τοὺς ἄλλους τομεῖς τῆς τέχνης. Κύριοι συνάδελφοι, μὲ αὐτὰ ποὺ λέγω, δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἰδική μας παράταξις ὑπῆρξε τελεία εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ζητήματος, ἐκεῖνο, ὅμως, ποὺ εἶναι γεγονός, εἶναι, ὅτι ὑπὸ τὴν σημερινήν του μορφὴν τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον, κατέληξε νὰ μὴ ἐκφράζῃ τὰ αἰσθήματα οὔτε καὶ τοῦ τμήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπεῖ ἡ σημερινὴ πλειοψηφία. Καὶ τὸ γεγονὸς τοῦτο βεβαίως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ παραδεκτόν, ἀπὸ τὸ σύνολον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Προσωπικῶς τιμῶ ἀπολύτως τὸν κ. Ροντήρην, καὶ νομίζω, ὅτι εἰς τὸ πεδίον τῆς τέχνης καὶ εἰδικώτερον, εἰς τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον, ἔχει παράσχει ὑπηρεσίας. Ἀλλά, δὲν νομίζω, ὅτι κάθε ἕνας ποὺ παρέσχεν εἰς τὸν τομέα του ὑπηρεσίας, εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπωθῇ ὅλους τοὺς ἄλλους, μὴ δεχόμενος καὶ παραγνωρίζων οἱανδήποτε ἄλλην ἀξίαν. Εἰς τὸν ἐθνικὸν βίον, ὅλαι αἱ ἀξίαι πρέπει νὰ γίνωνται δεκταὶ καὶ νὰ βοηθοῦνται διὰ νὰ ἀναπτύσσωνται καὶ νὰ ἐξελίσσωνται, αὐτὸ δὲ εἰς τὸν τομέα τοῦ θεάτρου, ἀποτελεῖ ἔργον τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου. Προηγουμένως ἔκαμα μίαν ἐρώτησιν εἰπών, ὅτι δὲν βλέπω εἰς τὸ σχέδιον νόμου, ν’ ἀναφέρεται πουθενὰ περὶ ἀπομακρύνσεως τοῦ κ. Ροντήρη ἀπὸ τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον. Ὄντως, τὸ κείμενον τοῦ νόμου λέγει διάφορα πράγματα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου δὲν εἶναι καὶ τόσον ἐπιτυχῆ, δὲν λέγει ὅμως πουθενά, ὅτι ἀντικαθίσταται ὁ Γενικὸς Διευθυντής. Λέγει ὅτι, ἀντικαθίσταται τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον. Βεβαίως, ἐκ τοῦ γεγονότος τούτου, εἶναι δυνατὸν νὰ συναχθῇ ὡς μοιραία συνέπεια, ὅτι θὰ ἀλλάξῃ ἡ ὅλη διοίκησις τοῦ Θεάτρου, καὶ ὅλοι πιστεύομεν, εἰς αὐτὸ ποὺ λέγεται, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν θέσιν τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ. Τοῦτο δὲν νομίζω, ὅμως, ὅτι σημαίνει, ὅτι πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ν’ ἀπομακρύνῃ τὸν κ. Ροντήρην, ἀπὸ τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον, διότι ὡραιότατα εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν κρατήσῃ εἰς τὴν θέσιν τοῦ πρώτου σκηνοθέτου, ὅπου ἔχει εἰδίκευσιν καὶ ἠμπορεῖ νὰ προσφέρῃ ὑπηρεσίας. Βεβαίως, θὰ μοῦ ἀντείπητε, ὅτι εἶναι δύσκολον νὰ γίνῃ κανεὶς ἀπὸ δήμαρχος κλητῆρας, καὶ αὐτὸς ποὺ ἦτο γενικὸς διευθυντὴς ἴσως δὲν θὰ δεχθῇ νὰ παραμείνῃ εἰς μίαν θέσιν ὑποδεεστέραν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἔχω ἀντίθετον ἀντίληψιν, ὅσοι ἐθήτευσαν εἰς τὸν ναὸν τῆς τέχνης, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θέτουν ὑπεράνω ταύτης τὰ προσωπικά των συμφέροντα. Ὁ κ. Ροντήρης εἶναι εἷς ἐκ τῶν καλυτέρων Ἑλλήνων σκηνοθετῶν καὶ εἶναι δυνατὸν εἰς τὸν τομέα αὐτόν, νὰ ἀποδώσῃ. Δὲν εἶναι ὅμως δυνατὸν νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον τῆς Ἑλλάδος, θὰ ἰσοῦται πρὸς τὸν κ. Ροντήρην. Πέραν αὐτοῦ χρειάζονται καὶ ἄλλοι ἄνθρωποι. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ δὲν ἀντέχω νὰ μὴν ὑπενθυμίσω ἕνα ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον, δὲν γνωρίζω ἐὰν εἶναι γνωστόν, εἰς ὑμᾶς. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Δημοκρατικοῦ Κέντρου, ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν, διὰ τοὺς λόγους ποὺ ἀνέφερον, μετέβαλεν, ὡς εἶχε ὑποχρέωσιν νὰ μεταβάλῃ τὴν διοίκησιν τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου. Ὁ κ. Ροντήρης, δὲν ἐδέχθη νὰ συνεργασθῇ, ἐπανεστάτησεν, ἀπεχώρησεν ἀποκομίζων τοὺς περισσοτέρους ἠθοποιοὺς τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου εἰς ἄλλο νέον θέατρον. Ἀπεκάλει δὲ τότε τὸ δημοσιογραφικὸν ὄργανον ποὺ τοῦ ὑπεστήριζε τὸ θέατρον, τὸ ὁποῖον ἵδρυσε, «ἀληθινὸν Ἐθνικὸν Θέατρον» καὶ τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον «ἐπεκικόν», διότι δὲν τοῦ ἀνεγνώριζε τὸν τίτλον τοῦ Ἐθνικοῦ. Παρὰ ταῦτα, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ τὸ μεγάλο τουρνὲ τῆς Ἀμερικῆς, τὸ ὁποῖον γνωρίζετε ὅλοι ποίαν ἐπιτυχίαν ἐσημείωσεν —ἐὰν τὶς θελήσῃ νὰ ἀμφισβητήσῃ τὸ ἁπλοῦν αὐτὸ γεγονός, τὸ ἀναμφισβήτητον αὐτὸ γεγονός, δὲν ἔχει παρὰ νὰ ἴδῃ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Ἕλληνος Πρεσβευτοῦ, τοῦ Ἕλληνος Ἀρχιεπισκόπου καὶ ὅλων τῶν ἄλλων ἐπισήμων Ἑλληνικῶν ἀρχῶν,— ὅταν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ τὸ τουρνὲ ἐκεῖνο ἐκλήθη καὶ ὁ Ροντήρης καὶ συνέβαλε καὶ αὐτός, καὶ ὄντως αἱ παραστάσεις τῆς Ν. Ὑόρκης, ἀπετέλεσαν ἀποθέωσιν διὰ τὴν Ἑλληνικὴν τέχνην καὶ τὸ Ἑλληνικὸν θέατρον. Ἐκείνας ὅμως τὰς ἡμέρας —παρ’ ὀλίγον νὰ μοῦ ξεφύγῃ— ἔγιναν ἐκλογαὶ καὶ ἦλθε δυστυχῶς ὁ Συναγερμὸς εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο, ὅτι τηλεγραφικῶς περίπου ἀνεκλήθη ὁ θίασος ἀπὸ τὴν Ἀμερικήν, ὡς ἐὰν εἶχε κάμῃ κανένα ἔγκλημα καὶ ὡς ἐὰν ἔπρεπε νὰ διακοπῇ ἡ προβολὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ πνεύματος εἰς τὴν Ἀμερικήν... Καθόσον, γνωρίζω, τὸ πρόγραμμα τοῦ τουρνὲ ἦτο ἀρχικῶς, ἰδικόν μας πρόγραμμα, ἂν θέλετε τῆς ἰδικῆς μας Κυβερνήσεως, νὰ συνεχίσῃ καὶ πέραν τῆς Ν. Ὑόρκης καὶ εἰς ἄλλας Ἀμερικανικὰς πόλεις τὴν περιοδείαν του. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν ἦτο αὐτό, τὸ ὁποῖον ἤθελα νὰ τονίσω ἤθελα νὰ τονίσω, ὅτι ἐκλήθη τότε καὶ συνειργάσθη καὶ ἐβοήθησεν ἀποτελεσματικῶς καὶ ἐπιτυχῶς ὁ Ροντήρης. Νομίζω, συνεπῶς, κύριοι, ὅτι τοῦτο μόνον εἶναι δυνατόν, νὰ ἀποτελέσῃ τὸν ἀντικειμενικόν μας σκοπόν: Πῶς θὰ ἑνώσωμεν μέσα εἰς τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον ὅλας τὰς ἀξίας καὶ ὅλας τὰς δυνάμεις, τὰς ὁποίας διαθέτει ὁ τόπος καὶ τοῦτο εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ μόνον ὅταν αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις δὲν προσκολλῶνται εἰς ἓν ἄτομον ἢ εἰς πλείονα ἄτομα, ἀλλὰ ἀντιμετωπίζουν καὶ ἀτενίζουν ἀπὸ περιωπῆς τὸ θέμα.

§124Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Παιδείας). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν διακοπήν, διὰ νὰ θέσω τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των; Οὐδέποτε ὁ θίασος τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου, ἀσχολούμενος μὲ τὰς παραστάσεις τοῦ ἀρχαίου δράματος, εἰς τὴν Ἀμερικήν, ἐκλήθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιστρέψῃ, ἀλλ’ ἐπέστρεψε διότι εἶχε λήξει ἡ ἀποστολή του. Πιθανὸν νὰ ἐπεταχύνθη ἡ ἀποστολή του, διότι ἐμεσολάβησαν ἀτυχῶς τὰ γεγονότα τῆς διενέξεως, ἡ ὁποία ἀνεφύη μεταξὺ τῶν στελεχῶν ἤ, μᾶλλον, μεταξὺ τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ καί.....

§125Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Χαίρω εἰλικρινῶς διὰ τὴν διευκρίνησιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἄλλωστε καὶ δὲν δύναμαι νὰ ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, διότι, ἐφ’ ὅσον, ὁ κ. ὑπουργός, τὸ ἐδήλωσε, τὸ ἀποδέχομαι ἀπολύτως, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελα νὰ τονίσω διὰ τοῦ ἱστορικοῦ, τὸ ὁποῖον ἀφηγήθην, δὲν ἦτο αὐτό, ὅτι τυχὸν ἡ Κυβέρνησις εἶχεν εὐθύνην —αὐτὸ δὲν μὲ ἐνδιαφέρει διόλου— ὅσον τὸ γεγονός, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν θέατρον εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσῃ εἰς περιωπὴν ὅταν συνεργασθοῦν εἰς αὐτό, ὅλαι αἱ δυνάμεις, τὰς ὁποίας διαθέτει ὁ τόπος. Καὶ ὁ μόνος τρόπος διὰ νὰ συνεργασθοῦν ὅλαι αἱ δυνάμεις τὰς ὁποίας διαθέτει ὁ τόπος, εἶναι νὰ μὴ γινώμεθα —θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκφρασις— δοῦλοι τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δουλεύουν ἐκεῖ μέσα ὁσονδήποτε καλοὶ καὶ ἂν εἶναι καὶ νὰ μὴ δημιουργοῦμεν, ἡμεῖς, ὁ πολιτικός, δηλαδή, κόσμος, ἀναταραχὰς μέσα εἰς τὸν κόσμον, τῶν καλλιτεχνῶν καὶ τῶν ἠθοποιῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι ποὺ εἶναι ἤδη διηρημένος καὶ ἔχει τὰς ἀδυναμίας του, ἀλλὰ ἀπὸ περιωπῆς νὰ ἀντιμετωπίζωμεν τὸ θέμα καὶ νὰ ἐπιδιώκωμεν νὰ εἰσέλθουν εἰς τὸ Ἐθνικὸν Θέατρον ὅλαι αἱ ζωνταναὶ δυνάμεις τοῦ τόπου. Κύριοι συνάδελφοι, τερματίζω μὲ αὐτὰ τὰ ὀλίγα τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀπόψεών μου. Ἤθελα μόνον τελευτῶν, νὰ εἴπω, ὅτι ἡ μισαλλοδοξία, ἡ ὁποία ἐμφανίζεται εἰς τὸν τομέα τοῦ θεάτρου, εἶναι δυστυχῶς ἓν γενικώτερον φαινόμενον, τὸ ὁποῖον ἐμφανίζεται καὶ εἰς τοὺς ἄλλους τομεῖς τῆς πνευματικῆς μας ζωῆς, καὶ ἤθελον νὰ εἴπω—ἡ συζήτησις θὰ ἔλθῃ εἰς ἄλλην ὥραν—ἐν κατακλεῖδι, ὅτι ἡ πνευματικὴ μισαλλοδοξία πρέπει κάποτε εἰς τὸν τόπον αὐτόν, νὰ σταματήσῃ καὶ ὅτι ἡ τέχνη ἐλευθέρα μὲ τὴν συνεργασίαν ὅλων τῶν παραγόντων, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ δουλεύσουν εἰς αὐτήν, νὰ ἀφεθῇ ἀπερίσπαστος διὰ τὸ καλὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ τόπου καὶ τὸ καλὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ ὀνόματος.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Καψάλης ἔχει τὸν λόγον.

§127Δ. ΠΛΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ συνεχίσετε.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη εἰς τὸ Προεδρεῖον ἡ ἑξῆς ἔνστασις ἐλλείψεως ἀπαρτίας. Κύριε Πρόεδρε, Παρακαλοῦμεν, ὅπως, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 14 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος, ἵνα διαπιστωθῇ ἐὰν ἡ Βουλὴ εὑρίσκεται ἐν ἀπαρτίᾳ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 23 Φεβρουαρίου 1955 Οἱ προτείνοντες βουλευταὶ Κ. Μπαροῦνος, Γ. Ρωμανός, Κ. Βοβολίνης, Ν. Πανταζῆς, Θ. Καψάλης, Α. Βοῦλτζος, Δ. Πλαγιάννης, Ν. Πετρίδης, Ε. Κωλέττης–Οἰκονόμου, Γ. Βασιλᾶτος, Θ. Λέκκας, Κ. Μπακόλλας, Π. Λυκουρέζος, κλπ. Διαπιστῶν, ὅτι ὄντως δὲν εὑρισκόμεθα ἐν ἀπαρτίᾳ, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ λύσω τὴν συνεδρίασιν. Ἡ συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 80)1946 «περὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Θεάτρου» ἀναβάλλεται. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 9.50′ μ.μ.)