1954.11.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 10η

Τρίτη 30 Νοεμβρίου 1954

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Γκελεστάθης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΓΚΕΛΕΣΤΑΘΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, ὡς φραστικῶς διωρθώθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Γ. Βασιλάτου. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Δρούλιας αἰτεῖται ἑβδομαδιαίαν ἀπουσίας ἄδειαν, προκειμένου ν’ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρέσχε τὴν ἔγκρισίν της διὰ τὴν χορήγησιν ἀδείας εἰς τὸν βουλευτὴν κ. Α. Δρούλιαν. Κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀναγγείλω εἰς τὸ Σῶμα, ὅτι τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἀφικνεῖται εἰς Ἀθήνας, μετὰ ἐπώδυνον, ἀλλ’ εὐτυχῶς ἐπιτυχῆ ἐγχείρησιν, ἡ Βασίλισσα τῶν Ἑλλήνων. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐξ ὅλης τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων). Δὲν ἠδυνήθην, λόγῳ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, νὰ παραστῶ κατὰ τὴν ἄφιξίν της. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι διερμηνεύω τὰ αἰσθήματα ὅλων τῶν ἐκπροσώπων τοῦ Ἔθνους, ἐὰν εὐχηθῶ ἀπὸ τῆς ἕδρας ταύτης, ἐξ ὀνόματος αὐτῶν, τὸ «ὡς εὖ παρέστη» εἰς τὴν Σεπτὴν ἡμῶν Ἄνασσαν καὶ τὰς διαπύρους εὐχὰς Ὑμῶν καὶ τοῦ λαοῦ, ὃν ἐκπροσωπεῖτε, ὑπὲρ τῆς πλήρους ἀποκαταστάσεως τῆς ὑγείας Αὐτῆς. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐξ ὅλης τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων).

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἀνακοινώσεων τῆς Κυβερνήσεως, περὶ τῶν Ἑλληνογερμανικῶν ἐμπορικῶν συμφωνιῶν. Ὁ κ. Δ. Μπαμπάκος ἔχει τὸν λόγον.

§6Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ διεξαχθεῖσα ἕως τοῦδε συζήτησις ὑπῆρξε διαφωτιστικὴ καὶ πλήρης. Ἠκούσθησαν αἱ ἑκατέρωθεν ἀπόψεις ἐπὶ τῶν θεμάτων, καὶ τὰ θέματα ἀνεπτύχθησαν λεπτομερῶς. Ἡ λεπτομέρεια καὶ αἱ παρενθέσεις, αἱ λαβοῦσαι χώραν κατὰ τὰς καθ’ ἕκαστον ὁμιλίας, εἶχον, βεβαίως, μίαν συγκεκριμένην ἀξίαν, ὅτι, δηλαδή, τὸ θέμα ἐνεφανίσθη ἐν τῇ πληρότητί του καὶ ἄνευ κενῶν. Ἀλλ’ ἠμπορεῖ κανεὶς ἐκ παραλλήλου νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ἡ λεπτομερειακὴ συζήτησις ἐμφανίζει ποιάν τινα μειονεκτικότητα ἀπὸ τῆς πλευρᾶς, ὅτι αἱ παρεμβολαί, αἱ παρενθέσεις καὶ αἱ λεπτομέρειαι ἀπαμβλύνουν τὸ αἴσθημα τῆς κεντρικῆς γραμμῆς τῶν θεμάτων. Καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον, ἐν συντομίᾳ, δοθέντος, ἄλλωστε, ὅτι καθιερώθη τὸ τέταρτον, καὶ εἰς ἁδρὰς γραμμάς, ἐπιγραμματικῶς, θὰ ἐπιχειρήσω νὰ ἐπαναφέρω τὸν ποταμὸν εἰς τὴν κοίτην του, τοποθετῶν τὰ συμπεράσματα ἐπὶ τῶν δύο καὶ μόνον κεντρικῶν ζητημάτων, ὡς ἐγὼ ἀρύομαι ταῦτα ἀπὸ τὴν διεξαχθεῖσαν συζήτησιν, συμφώνως πρὸς τὴν προσωπικήν μου ἀντίληψιν. Τὰ θέματα περὶ ὧν ὁ λόγος, εἶναι δύο. Θέμα πρῶτον: Ὑπῆρξεν ἀπὸ τὰς ἐπιστολάς, τὰς ὑπογραφείσας, δέσμευσις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ συνεπῶς, τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ ὑπὸ ποίαν μορφὴν καὶ εἰς ποίαν ἔκτασιν; Θέμα δεύτερον: Ἔλαβε γνῶσιν ἡ Κυβέρνησις τῆς ὑπογραφῆς τῶν συμφωνιῶν, ἢ ἡ ὑπογραφὴ αὐτὴ ἀπεσιωπήθη; Τὸ πρῶτον θέμα ὑποδιαιρεῖται διὰ τὴν μεθοδικήν του ἔρευναν εἰς δύο κεχωρισμένα, ἐφαπτόμενα οὐχ’ ἧττον. Πρῶτον ὑπάρχει δέσμευσις ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ τύπου καὶ τῆς μορφῆς τοῦ ἐγγράφου; Καὶ δεύτερον, ὑπάρχει δέσμευσις ἐκ τοῦ περιεχομένου τοῦ ἐγγράφου, δηλονότι τῆς φραστικῆς διατυπώσεως αὐτοῦ καὶ τῆς κατ’ ἔννοιαν ἀποδόσεως τῆς φραστικῆς ταύτης διατυπώσεως; Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον θέμα, πρέπει κανεὶς νὰ συμπεράνῃ κατὰ τρόπον ἀβίαστον, μακρὰν συλλογιστικῶν ἑλιγμῶν καὶ ἀποπειρῶν βεβιασμένων, ὅτι, ὅταν εἷς ὑπουργὸς ἑνὸς Κράτους, ἐν προκειμένῳ ἁρμόδιος ὑπουργός, ρυθμιστὴς τῆς οἰκονομικῆς τοῦ Κράτους πολιτικῆς, ἀναχωρῇ ἐπὶ κεφαλῆς μιᾶς ἀντιπροσωπείας, μὲ ἐξουσιοδότησιν ὅπως διαπραγματευθῇ οἰκονομικῶς μετὰ ξένης χώρας, αὐτὸς ὁ ὑπουργὸς δεσμεύει τὴν Κυβέρνησίν του καὶ δεσμεύει τὸ Κράτος διὰ τῶν συνομολογιῶν του. Προχωρῶν δὲ περαιτέρω, φρονῶ, ὅτι δεσμεύει ἀκόμη καὶ διὰ τῶν προφορικῶν του συνομολογιῶν, κατὰ μείζονα δὲ λόγον καὶ τῶν ἐγγράφων τοιούτων. Τὸ ὅτι αἱ λέξεις «τῆς Κυβερνήσεως» ἀντικατεστάθησαν διὰ τῶν λέξεων «ὑφ’ ἡμῶν», θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ διατυπώσω τὴν προσωπικὴν γνώμην, ὅτι εἶναι σχῆμα παιγνιῶδες. Δὲν εἶναι ἡ διατύπωσις ἐκείνη, ἡ ὁποία κανονίζει τὴν ἐξωτερικὴν ἐμφάνισιν τοῦ ἐγγράφου. Εἶναι ἡ οὐσία του. Καὶ ἐν προκειμένῳ ὑπάρχει, ἐπὶ πλέον, κάτι, τὸ ὁποῖον παρελείφθη ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας, ὅτι εἰς τὴν προμετωπίδα τοῦ κειμένου τῆς ἐπιστολῆς ὑπάρχει ἡ φράσις «ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας», εἰς τὸ κάτω δὲ μέρος τῆς ἐπιστολῆς ἀπευθύνεται ἡ ἐπιστολὴ πρὸς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Γερμανικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ὁ Ἀρχηγός, λοιπόν, τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἁρμόδιος ὑπουργός, ὑπογράφει ἔγγραφον. Τὸ ὅτι παρελείφθησαν αἱ λέξεις, ὡς ἐμνημόνευσεν ὁ ἀξιότιμος πρώην ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ, «τῆς Κυβερνήσεως» καὶ ἀντικατεστάθησαν, εἶναι ἐπαναλαμβάνω σχῆμα παιγνίου. Τὸ ὅτι δὲ εἶναι οὕτως ἄνευ ἀξίας, ἀντελήφθη, ὄχι ἁπλῶς ἀντελήφθη, ἀλλὰ καὶ διετύπωσε τὴν σαφῆ του γνώμην, τότε, κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἐπικειμένης ὑπογραφῆς, ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τῆς Γερμανίας. Κατὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου πρώην ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ—ἴδε ἐστενογραφημένα πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως τῆς 24ης τρέχοντος, σελὶς 7, ἐν τέλει—ὅταν διετύπωσε τὴν ἀντίρρησίν του ὁ ἀξιότιμος πρώην ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ, ὡς πρὸς τὴν φραστικὴν διατύπωσιν τοῦ ἐγγράφου καὶ ἐζήτησεν, κατὰ τὴν ἀφήγησίν του, τὴν ἀντικατάστασιν τῶν λέξεων, ὁ κ. Ἔρχαρτ, λέγει ὁ κ. πρώην ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ, «κατενόησε μὲν τὴν ἀντίρρησίν μου οὐχ’ ἧττον προσέθεσεν, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἤμην ὑπεύθυνος ὑπουργός, δὲν ἀντιλαμβάνεται ποία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐμοῦ». Τούτου τεθέντος, καθ’ ὁμολογίαν αὐτοῦ τούτου τοῦ παραστάντος καὶ ὑποστάντος τὴν δοκιμασίαν τὴν στιγμὴν ἐκείνην, ἀξιοτίμου πρώην ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ, τούτου τεθέντος, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι περιττὸν νὰ ἀναζητῶμεν τὸν χρόνον καὶ τὸν τόπον, εἰς τὸν ὁποῖον ἡ Γερμανία, διὰ τῶν ἀντιπροσώπων της, διετύπωσε τὴν γνώμην της, Εἶναι περιττόν, νὰ ἀναζητῶμεν, ἐὰν ὁ κ. Ἔρχαρτ, τὴν περὶ δεσμεύσεως γνώμην, διετύπωσε τὸ πρῶτον εἰς Θεσσαλονίκην, ἢ τὸ πρῶτον εἰς Ἀθήνας, ἢ καὶ εἰς Θεσσαλονίκην καὶ Ἀθήνας, ἢ ἐὰν διετύπωσε ταύτην ὁ Γερμανὸς Πρεσβευτὴς ἐν Ἀθήναις. Διότι, ἡ διατύπωσις, ἡ σαφής, τῆς γνώμης τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῆς μορφῆς τοῦ κειμένου καὶ ἐπὶ τῆς οὐσιαστικῆς του ἀξίας ἀπὸ ἀπόψεως Διεθνοῦς Δικαίου, δηλαδὴ ἀπὸ ἀπόψεως ὑπάρξεως συνομολογίας ἐγγράφου, ἀφορῶντος τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, αὐτὴ ἡ ἀντίληψις διετυπώθη κατὰ τρόπον σαφῆ κατ’ ἐκεῖνο τὸ ἡμίωρον, τὸ ἀγωνιῶδες, τὸ ὁποῖον ἔζησεν ὁ ἀξιότιμος πρώην ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ, ὀλίγας στιγμὰς πρὸ τῆς ὑπογραφῆς καὶ κατὰ τὴν ὑπογραφήν, δηλώσαντος τοῦ κ. Ἔρχαρτ, ὅτι «συγκατατίθεμαι, βεβαίως, εἰς τὴν ἀλλαγὴν τῆς φράσεως, ἐφ’ ὅσον ἐπιμένετε, ἀλλὰ ἐγὼ δὲν ἐννοῶ ποίαν σημασίαν ἔχει ἡ ἀντικατάστασις αὐτῆς τῆς φράσεως, ἀπὸ ἀπόψεως οὐσιαστικῆς». Ἑπομένως, ἡ ἔκφρασις τῆς γνώμης τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, ταυτίζεται χρονολογικῶς μὲ τὴν ὑπογραφὴν τῆς ἐπιστολῆς. Τῆς Κυβερνήσεως τῆς Γερμανίας, διατυπωσάσης κατηγορηματικῶς τὴν γνώμην καὶ μὴ ἀνακαλεσάσης ἢ τροποποιησάσης τὴν γνώμην αὐτήν, κατὰ τὴν ἐπακολουθήσασαν στιχομυθίαν, εἶναι ὅτι εἴτε ἐτίθετο ἡ φράσις «ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως», εἴτε ἐτέθη ἡ φράσις «ὑφ’ ἡμῶν», ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἁρμόδιος ὑπουργὸς καὶ ἐντεταλμένος ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, πρὸς συνομολόγησιν τῶν συμφωνιῶν, ὡς πρὸς τὴν ἐξωτερικὴν μορφὴν τοῦ ἐγγράφου, ἀπευθύνεται διὰ τῆς Κυβερνήσεώς του πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τῆς Γερμανίας καί, ἑπομένως, ἡ ἐπιστολὴ αὐτὴ ἀσχέτως περιεχομένου, ὡς ἐξωτερικὸς τύπος, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὑπεχρέωνε τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ ὄχι μόνον προσωπικῶς τὸν ὑπουργόν, τὸν διεξάγοντα τὰς διαπραγματεύσεις. Θὰ ἦτο ἄλλωστε, κύριοι, ἄηθες καὶ πρωτοτύπως παράδοξον, καὶ θὰ ἦτο ἄντικρυς πρὸς τὰ διεθνῶς κρατοῦντα, ἡ παραδοχή, ὅτι ἕνας ὑπουργὸς ἁρμόδιος, μεταβαίνων ἐπισήμως, κατ’ ἐξουσιοδότησιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ διεξαγάγῃ συνομιλίας, διὰ τῶν συνομιλιῶν αὐτῶν δεσμεύει προσωπικῶς τὸν ἑαυτόν του καί δὲν θὰ δεσμεύῃ τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπεῖ. Δὲν εἶναι ἄτομον ὁ μεταβαίνων ὑπουργὸς πρὸς συνομολόγησιν συμφωνιῶν. Εἶναι ὑπεύθυνος φορεὺς τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας, ὁμιλῶν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεώς του, δηλονότι ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Καί εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, θὰ ἐπεθύμουν νὰ παρατηρήσω, ἀνοίγων παρένθεσιν διὰ νὰ διατυπώσω προσωπικὴν ἀπορίαν: Ἀφοῦ αὐτὴ ἡ στιχομυθία διημείφθη μεταξὺ τοῦ ἀξιοτίμου πρώην ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τῆς Γερμανίας καὶ ἐκ τῆς στιχομυθίας αὐτῆς, ὡς ἐβεβαίωσεν ἀγορεύων ὁ ἴδιος, ἐπείσθη, ὅτι ὁ κ. Ἔρχαρτ, παρὰ τὴν ἀλλαγὴν τῆς φράσεως, ἐπίστευεν ἐν συνειδήσει —καὶ ὀρθῶς ἐπίστευε δογματικῶς— ὅτι ἡ δέσμευσις ἀφορᾷ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, δὲν ἀφορᾷ προσωπικῶς τὸν ὑπογράφοντα ὑπουργόν, θὰ διετύπουν, λέγω, τὴν προσωπικὴν ἀπορίαν: Δὲν ὑπῆρχον τηλεγραφεῖα καὶ τηλέφωνα εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ δὲν θὰ ἠδύνατο, ἄρα γε, νὰ ἀπαλλάξῃ ἑαυτὸν ἀπὸ τῆς ἀγωνίας ὁ ἀξιότιμος πρώην ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ, ἀπευθυνόμενος τηλεγραφικῶς ἢ τηλεφωνικῶς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐν ἀνάγκῃ καθυστερῶν ἐπὶ 24 ἢ 48 ὥρας τὴν ἀναχώρησίν του διὰ τὴν Ἑλλάδα, διὰ νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. «Κύριοι συνάδελφοι, τὴν τελευταίαν στιγμὴν εὑρέθην πρὸ μιᾶς ἀξιώσεως, ἀπέναντι τῆς ὁποίας εἶμαι διστακτικός. Ἡ ἀξίωσις αὐτὴ συνδυάζεται μὲ τὴν παροχὴν τοῦ συνόλου τῶν Γερμανικῶν πιστώσεων. Εἶναι, ἑπομένως, ἀξίωσις, ἀξία προσοχῆς, ὡς πρὸς τὴν ἐνδεχομένην ἀποδοχήν της. Ἡ γνώμη μου εἶναι αὐτή. Ποία εἶναι ἡ ἰδική σας γνώμη;». Ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀπήντα, εἴτε καταφατικῶς, εἴτε ἀποφατικῶς, συμφώνως πρὸς τὰς ἀντιλήψεις της καὶ συμφώνως πρὸς τὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν ἔδιδε τόσον ὡς πρὸς τὴν χορήγησιν τῶν Γερμανικῶν πιστώσεων, ὅσον καὶ ὡς πρὸς τὴν ζητουμένην ὑποχρέωσιν, καὶ ἡ ἀγωνία τοῦ κ. πρώην ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ θὰ ἔπαυεν. Αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν προσωπικὴν ἀπορίαν. Ἐνδέχεται, ὁ κ. πρώην ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ νὰ μὴ εἶχε τὴν ἔμπνευσιν, τὴν κατάλληλον στιγμήν. Καί, μὰ τὴν ἀλήθειαν, εἶναι παρατηρημένον καὶ εἰς τὴν ζωὴν τῶν ἀτόμων καὶ εἰς τὴν ζωὴν τῶν Κρατῶν, ὅταν ἀπὸ τοὺς ὑπευθύνους χειριστὰς τῶν ὑποθέσεων λείψῃ τὴν κατάλληλον στιγμὴν ἡ ἔμπνευσις περὶ τοῦ πρακτέου, τὸ αἴσθημα τοῦ πρέποντος ἢ ἡ συμβουλὴ ἑνὸς ἐκ τῶν πολυπληθῶν ἀκολουθούντων ἄλλων διακοσμητικῶν, ἄλλων δὲ μὴ διακοσμητικῶν, εἰς τὴν ἀκολουθίαν ἢ τὸ περιβάλλον, ὅταν λείψῃ ἡ συμβουλὴ αὐτὴ ἢ ἡ ἔμπνευσις, ἐκ μιᾶς παραλείψεως εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθοῦν θλιβεραὶ συνέπειαι καὶ διὰ τοὺς χειριζομένους τὸ λειτούργημα καὶ διὰ τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ἐκπροσωποῦν. Ἀλλ’ αὐτὸ ἀποτελεῖ παρένθεσίν τινα, ἐγκλείουσαν μίαν προσωπικὴν ἀπορίαν τοῦ ὁμιλοῦντος. Πέραν δὲ τῆς παρενθέσεως, ὡς πρὸς τὸ πρῶτον σκέλος τοῦ πρώτου θέματος ἀποφαινόμεθα κατὰ τρόπον ἀδίστακτον καλόπιστον, μὴ δεκτικὸν σοβαρῶν καὶ εὐπροσώπων ἀντιλογιῶν, ὅτι ἡ ἐξωτερικὴ μορφὴ τοῦ ἐγγράφου, ἐξαρτᾶται καὶ πρὸς τὴν ἰδιότητα τοῦ ὑπογράφοντος, δεσμεύει τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Σκέλος δεύτερον τοῦ πρώτου θέματος: Ἆραγε ὑπάρχει δέσμευσις κατὰ τὸ περιεχόμενον τοῦ ἐγγράφου καὶ ποίας μορφῆς καὶ εἰς ποίαν ἔκτασιν; Κύριοι, τὰ προβλήματα τὰ πολιτικὰ κατ’ ἀρχήν, ὅπως καὶ τὰ νομικά, ἀλλὰ πρόκειται μᾶλλον ἐδῶ περὶ πολιτικῶν παρὰ νομικῶν, εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν, δὲν λύονται κατὰ τρόπον μαθηματικόν. Ὑπάρχουν πάντοτε, μάλιστα ἀπὸ δεξιοὺς χειριστάς, αἱ λεγόμεναι «ἀντίστροφοι ὄψεις τοῦ νομίσματος». Ἀλλ’ εἶναι ἐξ ἴσου βέβαιον, ὅτι ἡ ἀντίκρουσις μιᾶς γνώμης, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν ἐπιφανειακῶς νὰ ἐπιχειρηθῇ ἢ καὶ νὰ ἐπιτευχθῇ τότε ἔχει ἀξίαν, ὅταν αὐτὴ ἡ ἀντίκρουσις τείνῃ κατὰ τὸ περιεχόμενόν της καὶ τὴν ἐσωτερικήν της σπουδαιότητα νὰ ἀνατρέψῃ τὴν θέσιν, εἰδ’ ἄλλως ἡ τοποθέτησις εἶναι μία ἀπεγνωσμένη ἄμυνα, καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις ἠμπορεῖ νὰ εἶναι κακοπιστία, εἰς ἄλλας περιπτώσεις ἠμπορεῖ νὰ μὴ εἶναι σοβαρὰ πολιτικὴ πρᾶξις. Ἐπιβάλλεται πάντοτε ἐξέτασις καλῆς πίστεως, τῆς οὐσίας τοῦ θέματος. Ἐν δὲ προκειμένῳ τοῦ ἐὰν τὸ περιεχόμενον εἶναι δεσμευτικὸν ἢ ὄχι. Τί ὅμως ἐννοοῦμεν, ὅταν λέγωμεν δεσμευτικόν; Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ἐξηντλήθη ὑφ’ ἑνὸς ἐκ τῶν προλαλησάντων συναδέλφων, ἡ ἐξέτασις ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ Ἀστικοῦ Δικαίου, τῆς ἐννοίας τοῦ προσυμφώνου. Ὁ ἀξιότιμος νῦν ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὑπεστήριξεν, ὅτι ἡ ἐπιστολὴ ἀποτελεῖ προσύμφωνον. Ἀνθυπεστηρίχθη, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ προσύμφωνον, διότι πρέπει, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Ἀστικοῦ Δικαίου, νὰ ἀναγράφῃ τὸ προσύμφωνον, τοὺς ὅρους τῶν συμφωνιῶν. Ἀλλά, κύριοι, διὰ ποῖον λόγον παίζομεν μὲ τὰς λέξεις; Ὅπως ὀρθότατα ἀνέπτυξε πρὸς τὴν Βουλήν, ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν ἰσχυριζόμεθα, ὅτι ἐξ αὐτῆς τῆς δεσμεύσεως, θὰ ἐκινδύνευεν τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, νὰ ὑποστῇ κυρώσεις, ἢ θὰ ἤγετο τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον ἐνώπιον Διεθνοῦς Δικαστηρίου. Ὁ ὅρος «δέσμευσις» ὡς γλωσσικῶς ἀποδίδεται, ἐγκλείει τὴν ἀνάγκην τῆς συμμορφώσεως ἑνὸς δηλοῦντος ἢ ἑνὸς ὑπογράφοντος πρὸς τὸ περιεχόμενον τῆς δηλώσεως ἢ τῆς ὑπογραφῆς. Αὐτὸ σημαίνει «δέσμευσις». Ἐὰν μεταξὺ δύο ἀτόμων, ὁ εἷς ὑποσχεθῇ πρὸς τὸν ἕτερον προφορικῶς ἢ ἐγγράφως τι, κατ’ αὐτὴν τὴν ὑπόσχεσιν, ἔστω τὴν ἀφῃρημένην, τὴν ἀόριστον, τὴν ἔστω ἄνευ ὅρων, κατ’ αὐτὴν τὴν ὑπόσχεσιν, τὸ ἄτομον δεσμεύεται, κατὰ μείζονα δὲ λόγον, δεσμεύεται ἕνα Κράτος, ἀπέναντι ἑνὸς ἄλλου Κράτους, ὅταν διεξάγῃ σοβαρὰς συνομιλίας, καὶ ὅταν τὸ Κράτος ἐπιθυμῇ νὰ εἶναι σοβαρόν, τίμιον καὶ ἀξιοπρεπές. Ἑπομένως διὰ τίνα λόγον παίζομεν μὲ τὰς λέξεις, ἐὰν τὸ προσύμφωνον ἔχῃ ἀξίαν ἢ ὑστερῇ νομικῶς; Ὑπάρχει δέσμευσις. Ποῖος ἄνθρωπος καλόπιστος, ἠμπορεῖ νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ὑπάρχει δέσμευσις πράγματι πολιτικὴ καὶ ἠθική; Βεβαίως, κύριοι βουλευταί, κατὰ πᾶσαν βεβαιότητα, δὲν θὰ ἤγετο ἡ Ἑλλάς, ἀρνουμένη τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, κατὰ τὴν θεωρίαν ποὺ ὑπεστηρίχθη, ἐνώπιον Διεθνοῦς Δικαστηρίου, ἀλλὰ θὰ ἤγετο ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου τῆς Διεθνοῦς συνειδήσεως, τοῦ ὁποίου Δικαστηρίου αἱ ἀποφάσεις, εἶναι πολὺ βαρύτεραι διὰ τὰ μικρὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα θέλουν νὰ ζήσουν ἐντίμως. (Χειροκροτήματα). Ἐπειδὴ ὅμως, ἐπεθύμησα νὰ ἐξετάσω καί εἰς ποίαν ἔκτασιν τυχὸν ὑπάρχει δι’ αὐτὸ πραγματικὴ πολιτικὴ καὶ ἠθικὴ δέσμευσις τῆς Ἑλλάδος, ἰσχυρίζομαι, ὅτι τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τὸ πεδίον τῆς προκηρύξεως διεθνοῦς διαγωνισμοῦ, ὑπῆρξε δέσμευσις. Λέγω, λοιπόν, κύριοι βουλευταί, ὅτι τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τὸ ἐντετοπισμένον πεδίον τῆς ἀδυναμίας προκηρύξεως διεθνοῦς διαγωνισμοῦ, εἶναι ἀναμφισβήτητος ἡ δέσμευσις καὶ εἶναι ἀναμφισβήτητος ἀμέσως καὶ ἐμμέσως. Ἀμέσως ὡς ἐκ τοῦ περιεχομένου, δηλαδή, τῆς ὑποσχέσεως νὰ φροντίσῃ ὥστε νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὴν ἑταιρείαν Α ἡ ἐκμετάλλευσις, διότι αὐτὸ σημαίνει, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ διακηρύξῃ διεθνῆ διαγωνισμόν. Ἀλλὰ καὶ ἐμμέσως, διότι ποίαν σημασίαν θὰ εἶχεν ἡ διακήρυξις διεθνοῦς διαγωνισμοῦ, ὑπαρχούσης τῆς συνομολογήσεως τῆς ὑποχρεώσεως; Ὁ διεθνὴς διαγωνισμὸς θὰ ἦτο μία φενάκη καὶ ἀντὶ τῆς ἀντικειμενικῆς ἐρεύνης τῆς ἀξίας καὶ τοῦ συμφέροντος τῶν ὅρων καὶ τῶν τιμῶν, θὰ προεῖχεν ἡ ὑποχρέωσις νὰ προκριθῇ ἐκεῖνος, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ὑπῆρχεν ἡ συνομολόγησις. Ἑπομένως, κύριοι βουλευταί, κατὰ τρόπον ἀπολύτως ἀβίαστον καὶ ἀνεπίδεκτον σοβαρᾶς ἀντιλογίας, τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τὸ ἐντετοπισμένον τοῦτο πεδίον, ὑπῆρχεν ἡ πραγματικὴ πολιτικὴ καὶ ἠθικὴ δέσμευσις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον ὅταν ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐνέργειαν τοῦ Διεθνοῦς διαγωνισμοῦ προεβλήθησαν αἱ πρῶται ἀντιρρήσεις καὶ ἐγένετο καὶ τὸ διάβημα τοῦ Γερμανοῦ Πρέσβεως, ἔχον περίπου ὡς ἑξῆς: «Πῶς προκηρύσσετε διεθνῆ διαγωνισμόν, ἐφ’ ὅσον μᾶς ὑπεσχέθητε ἄλλο τι;» Εἶναι, λοιπόν, ἀναμφισβήτητος αὐτὴ ἡ πολιτικὴ δέσμευσις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκ τοῦ περιεχομένου καὶ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ τύπου τῆς ὑπογραφείσης ἐπιστολῆς. Οὕτω πως ἐξηντλήθη διὰ βραχέων, ἀλλὰ δὲν χρειάζεται καὶ περισσοτέρα ἀνάλυσις, τὸ πρῶτον τῶν ἐρευνητέων θεμάτων. Τὸ δεύτερον αὐτῶν εἶναι, ἐὰν τῆς ἐπιστολῆς αὐτῆς ἔλαβε γνῶσιν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Ὁ ἀξιότιμος πρώην ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ συνωμολόγησεν, ὅτι δὲν ἔλαβε γνῶσιν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, διότι τὸ ἔγγραφον ἐκρατήθη πρὸς ἄμυνάν του. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν κατανοῶ ἐπαρκῶς αὐτὴν τὴν ἄμυναν τῆς ὁποίας τὰ σπέρματα ἐνεφανίσθησαν τὸ πρῶτον συγχρόνως μὲ τὴν ὑπογραφὴν τῆς ἐπιστολῆς δηλαδή, πολλοὺς μῆνας πρὸ τῆς ἐκρήξεως τοῦ ζητήματος. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς μελλοντικῆς ἀμύνης δι’ οὓς λόγους ὁ ἀξιότιμος τέως ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ προέβλεπε, πάλιν, δὲν θὰ ἠδύνατο ἄμυνα νὰ ἐπιτευχθῇ δι’ ἑνὸς ἀντιγράφου ἢ μιᾶς φωτογραφίας τοῦ πρωτοτύπου, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ παραμείνῃ εἰς τὸ Ἀρχεῖον τοῦ Κράτους; Καὶ ὅταν ὁ ἀξιότιμος τέως ὑπουργὸς ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ παρῃτήθη, τὰ κρίσιμα ἔγγραφα ποὺ ἐδημιούργουν ἢ δὲν ἐδημιούργουν ὑποχρεώσεις, τὰ ὁποῖα ἐν πάσῃ περιπτώσει ἦσαν ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐνδέχεται νὰ ἐπικαλεσθῇ ἡ ξένη Κυβέρνησις καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε καὶ ἡ ἰδική μας Κυβέρνησις νὰ εἶναι προπαρασκευασμένη, δὲν ἔπρεπε νὰ τοποθετῶνται εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ Κράτους; Πῶς εἶναι δυνατὴ καὶ παραδεκτὴ ἡ ἀρχή, ὅτι δικαιοῦται ἕνας ὑπουργός, ἀποχωρῶν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον του, ἀντὶ νὰ παραδίδῃ τὰ πρωτότυπα τῶν δημοσίων ἐγγράφων, διότι πρόκειται, βεβαίως, περὶ δημοσίων ἐγγράφων, εἰς τὰ ἀρχεῖα καὶ τὸν διάδοχόν του, ὅτι τὰ κρατεῖ εἰς τὰ ἰδιωτικά του ἀρχεῖα καὶ στερεῖ τὴν Κυβέρνησιν, τοὺς διαδόχους του καὶ τοὺς ὑπευθύνους της λειτουργούς, τῆς δυνατότητος τοῦ νὰ ἐξετάσουν τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἀγνοοῦν καὶ τοὺς στερεῖ καὶ τῆς εὐχερείας τοῦ νὰ μὴ αἰφνιδιασθοῦν κατὰ τὴν κρίσιμον στιγμήν, ὅτι τὸ θέμα θὰ ἐμφανισθῇ; Εἶναι ἀναμφισβήτητον, λοιπόν, ὅτι τὸ εἰς τὸ προκείμενον σημεῖον ἐγένετο μία σοβαρωτάτη παράλειψις καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος πρώην ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ νὰ διατυπώσω τὴν προσωπικὴν γνώμην, ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς βαρέος σφάλματος, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰσάγονται νέα ἤθη εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας, ἀφορῶντα τὸν τρόπον τῆς παραδόσεως τῆς ἐξουσίας ἀπὸ ἑνὸς ὑπουργοῦ εἰς ἄλλον καὶ τὸν τρόπον τῆς παραδόσεως τῶν ἀρχείων, τὰ ὁποῖα δὲν ἀποτελοῦν προσωπικὴν ἰδιοκτησίαν τῶν ὑπουργῶν, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν ἰδιοκτησίαν τοῦ Κράτους. Εἰς τὸ προκείμενον σημεῖον, ὅπως βλέπετε, κύριοι βουλευταί, εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἐὰν θέλετε νὰ διαπιστώσωμεν ἀπὸ κοινοῦ, ὅτι καὶ ἐκ τοῦ ἐγγράφου καὶ τῆς δεσμεύσεως, ἀσχέτως πρὸς τὴν σοβαρὰν παράλειψιν τοῦ ἀξιοτίμου πρώην ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ προκύπτει, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἐδεσμεύθη ἀπέναντι τῆς Γερμανίας καὶ ἑπομένως ὀρθῶς καὶ ἐντίμως ἡ Κυβέρνησις ἀντεμετώπισε τὴν περίπτωσιν μὲ θάρρος καὶ ἀναπεπταμένως. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὡμίλησεν ἐπὶ τοῦ θέματος εἰπών, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὴν γνώμην, ὅτι δὲν ἐδεσμεύετο καὶ ἔστερξε νὰ δεχθῇ τὴν γνώμην τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, ἀπέδειξεν ἕνα αἴσθημα μειονεκτικότητος. Ἀλλὰ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος καὶ νομομαθὴς εἶναι καὶ ἔγκριτος πολιτικὸς καὶ ἐκυβέρνησε τὸν τόπον, ὡμίλησε μὲ τὸ «ἐὰν», δὲν εὐηρεστήθη νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅπως, ἴσως ὤφειλε, τὴν γνώμην του ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἐλέχθη ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἐκ τῆς ὑποθέσεως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπέδειξε μειονεκτικότητα. Ἡ Κυβέρνησις ἀντιθέτως, ἐπέδειξεν ἀνωτερότητα, ἀπέφυγε συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἠδύναντο νὰ μειώσουν τὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ τὸ κῦρος τοῦ Κράτους καὶ προσεχώρησεν εἰς τὰς ὀρθὰς ἀντιλήψεις περὶ δεσμεύσεώς της διεθνῶς, πράγματι πολιτικῆς καὶ ἠθικῆς, ἀπέναντι τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἡ Κυβέρνησις περαιτέρω εἶναι ἀναμφιβόλως ἀξία συγχαρητηρίων, διότι αὐτὸ τὸ θέμα τὸ ἤγαγεν εἰς πέρας κατὰ τὸν τόσον ἐπιτυχῆ τρόπον. Ἡ Κυβέρνησις ἐνήργησε κατὰ τρόπον εὐθὺν καὶ τὴν συζήτησιν αὐτὴν ἀγαγοῦσα εἰς τὴν Βουλὴν ἔπραξε τὸ καθῆκόν της. Ὑπάρχει ἐξ ἀντιθέτου ἐκεῖνο, ὅπερ ἀπεκαλέσαμεν βαρὺ σφάλμα τοῦ ἀξιοτίμου πρώην ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπανελθὼν καὶ θὰ ὤφειλε νὰ διαφωτίσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἀφοῦ, ἄλλωστε, ἐγένετο μακρὸς λόγος εἰς τὸ Συντονιστικὸν Συμβούλιον, περὶ τῶν μετὰ τῆς Γερμανίας πραγματευομένων καὶ ὄχι νὰ ἀφεθῇ ἡ Κυβέρνησις ἐν ἀγνοίᾳ καὶ νὰ πληροφορῆται τὸ πρᾶγμα παρὰ τρίτων καὶ ὄχι ἀπὸ τὸν ὑπεύθυνον ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος τόσον ἀπελάμβανε τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Στρατάρχου Παπάγου καὶ τῶν συναδέλφων του. Ἐὰν παρελείπετο αὐτὸ τὸ σφάλμα, βέβαια, δὲν θὰ ὡμίλουν σήμερον περὶ σκευωρίας καὶ δὲν θὰ ἀπεκάλουν σκευωρίαν μίαν εὐθεῖαν Κυβερνητικὴν ἐνέργειαν πρὸς δημοσίαν ἐμφάνισιν τῶν πραγμάτων κατὰ τρόπον ἀναπεπταμένον, εὐθὺν καὶ θαρραλέον. (Χειροκροτήματα). Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀξία συγχαρητηρίων, διότι μὲ ἐξαιρετικὴν ἐπιτυχίαν ἔφερεν εἰς πέρας τὰς διαπραγματεύσεις, διὰ τὰ Ἑλληνικὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα καὶ διεξήγαγεν αὐτὰς μὲ εἰλικρίνειαν, μὲ καλὴν πίστιν καὶ μὲ ἀξιοπρέπειαν, ἡ ὁποία τιμᾷ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ ἡ ὁποία ἑδραιώνει τὸ πολύτιμον κεφάλαιον τῆς διεθνοῦς του πίστεως. (Χειροκροτήματα). Ἀλλά, ἀξιότιμοι βουλευταί, ὑπάρχουν οἱ ἐπιχαίροντες, ὑπάρχουν καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εὐχαριστοῦνται νὰ πιστεύουν, ὅτι τὸ περιεχόμενον τῆς σημερινῆς συζητήσεως, μαζὶ μὲ τὸ ἀποτέλεσμα τινῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, περὶ τοῦ ὁποίου οὐχὶ σήμερον ὁ λόγος, ἀλλὰ ἄλλοτε, ἐμείωσαν δῆθεν τὸ κῦρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ γόητρον τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Αὐτὰ ἠκούσαμεν προχθὲς ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τὰ ἀκούομεν εἰς ποικίλας κλίμακας. Ἀλλὰ ἂς πληροφορηθοῦν οἱ πάντες καὶ οἱ ἐκεῖθεν εὑρισκόμενοι καὶ οἱ ἐν τῷ μέσῳ εὑρισκόμενοι, τῶν ὁποίων αἱ ἀκοαὶ συνέλαβον τοὺς τριγμούς, ὅτι ἀπὸ τὸν σταθμὸν αὐτὸν ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἐξέρχεται ὑγιέστερος καὶ ἰσχυρότερος, (χειροκροτήματα), διότι τοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι αἱ μέθοδοι τῶν συγκαλύψεων καὶ τῶν συμβιβασμῶν εἶναι ἀπαράδεκτοι διὰ τὰ πολιτικὰ ἤθη, τὰ ὁποῖα ἐπηγγέλθη, διότι τοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ διακηρύξῃ τὴν ἀρχήν, ὅτι τὰ παράθυρα τῶν κυβερνητικῶν μεγάρων πρέπει νὰ παραμένουν πάντοτε ἀνοικτά, διὰ νὰ ἠμπορῇ νὰ πληροφορῆται πάντοτε καὶ ἀνέτως, τί ἐντὸς αὐτῶν λέγεται καὶ τί πράττεται, ὁ Ἑλληνικὸς λαός. (Χειροκροτήματα).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μόδης ἔχει τὸν λόγον.

§8Γ. ΜΟΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ εἶμαι πολὺ σύντομος. Ἐγένετο πολὺς λόγος καὶ γίνεται διὰ τὰς Γερμανικὰς πιστώσεις καὶ δὲν γίνεται λόγος διὰ τὰς Γερμανικὰς ὑποχρεώσεις καὶ διὰ τὰς Γερμανικὰς ὀφειλάς. Αἱ περίφημοι αὐταὶ Γερμανικαὶ πιστώσεις ἀνέρχονται εἰς πενῆντα καὶ μόνον ἑκατομμύρια δολλάρια, ἐκ τῶν ὁποίων, κατὰ τὰς βεβαιώσεις τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν, μέχρι σήμερον, οὔτε ἓν μάρκον δὲν διετέθη. Ἐκ τῶν 50.000.000 αὐτῶν δολλαρίων τὰ 33.000.000, ἐὰν πιστεύσωμεν τὴν ἀναγνωσθεῖσαν ἐπιστολὴν Βουλπιώτη, ἀνάγονται εἰς τὰ τηλέφωνα καὶ εἰς τὴν ραδιοφωνίαν. Ὅσον δὲ καὶ ἂν παραδέχεται κανείς, ὅτι τὰ τηλέφωνα εἶναι σήμερον χρήσιμα καὶ ἀπαραίτητα διὰ νὰ ἠμποροῦν κάθε πρωῒ αἱ κυρίαι τῶν Ἀθηνῶν νὰ συνεννοοῦνται μὲ τὰς φίλας των διὰ τὰ νέα τῆς ἡμέρας καὶ τὰς τουαλέττας τῆς νυκτός, ὅλα αὐτά, εἰς ἕνα τόπον πτωχὸν καὶ ρημαγμένον, ὅπως ὁ ἰδικός μας, δὲν ἠμποροῦν νὰ ἀποτελέσουν στοιχεῖα παραγωγῆς, ἀνασυγκροτήσεως καὶ προωθήσεως τοῦ ἐθνικοῦ μας πλούτου. Ἀντιθέτως αἱ Γερμανικαὶ ὀφειλαὶ ἀνέρχονται εἰς 160– 170 ἑκατομμύρια δολλάρια καὶ μάλιστα τῷ 1948, δηλαδή, σήμερον 300.000.000 δολλάρια, τὰ ὁποῖα δὲν βαρύνονται οὔτε μὲ τόκους, οὔτε μὲ χρεωλύσια, οὔτε μὲ τοκοχρεωλύσια. Εἶναι χρήματα μετρητὰ καὶ προέρχονται κατόπιν συμφωνίας συναφθείσης ἤδη ἐπὶ κατοχῆς, μεταξὺ τῶν Γερμανικῶν ἀρχῶν καὶ τῆς τότε κατοχικῆς Κυβερνήσεως, προέρχονται δὲ ἀπὸ προκαταβολὰς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸν Γερμανικὸν Στρατόν, ἐπὶ πλέον τῶν δαπανῶν τοῦ στρατοῦ κατοχῆς, ἐπὶ πλέον δηλαδή, τῶν 1.500 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, τὰ ὁποῖα κανονικῶς ἔδιδε κάθε μῆνα ἡ Τράπεζα διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ κατοχῆς. Ἦσαν ἐπὶ πλέον προκαταβολαὶ καὶ εἶναι ὀφειλαὶ πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἐρωτᾶται, διατὶ δὲν ἔγινε καὶ δὲν γίνεται οὐδεὶς λόγος διὰ τὰς ἰδικάς μας αὐτὰς πιστώσεις; Τὸ ἔχω θίξει καὶ ἄλλοτε δύο φορὰς εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν. Ἀπάντησιν δὲν ἔλαβον. Τί ἔγιναν αὐταὶ αἱ πιστώσεις; Ἀπεκοιμήθησαν; Ἐπαγοποιήθησαν; Ἀπενεκρώθησαν; Καὶ δὲν εἶναι δίκαιον καὶ σωστό, καὶ χρήσιμον ἀκόμη, νὰ τὰς συζητήσωμεν νὰ τὰς ἀξιώσωμεν, διὰ νὰ ἔχῃ, τέλος πάντων, ἡ Κυβέρνησις καὶ κἄποια ἐπιχειρήματα ἀπέναντι τῆς ἄλλης πλευρᾶς; Δὲν ἠξεύρω καὶ σήμερον ἐὰν θὰ λάβωμεν ἀπάντησιν.

§9Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Αἱ συμφωνίαι τῶν ἐπανορθώσεων, ὡς γνωστόν, καθώρισαν τί εἶναι δυνατὸν νὰ πληρώσῃ ἡ Γερμανία. Πέραν αὐτοῦ, εἰς δεδομένον ἄρθρον—δὲν τὸ ἔχω πρόχειρον αὐτὴν τὴν στιγμήν, διότι δὲν ἐγνώριζον, ὅτι θὰ ἐθίγετο τὸ ζήτημα ἀπόψε— ἀναγράφεται ρητῶς, ὅτι πέραν αὐτῶν, οὐδεμία ἄλλη ὑποχρέωσις τῆς Γερμανίας θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, καὶ ὅτι διὰ τῶν ἐπανορθώσεων ἐξοφλοῦνται ὅλαι αἱ ὑποχρεώσεις. Ἀπόδειξις τούτου εἶναι, ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὅταν μετέβη εἰς τὴν Γερμανίαν τότε, δὲν ἔθεσε τοιοῦτον θέμα. Τὸ ἴδιον ἔπραξε καὶ ὁ τέως ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, πολὺ ὀρθῶς, διότι δὲν ὑπῆρχον αἱ δυνατότητες. Γνωρίζετε, ὅτι εἴχομεν τὴν δυνατότητα διὰ τὰς Ἰταλικὰς ὀφειλὰς καὶ τότε μᾶς προεβλήθη τὸ ἄρθρον αὐτὸ τῶν ἐπανορθώσεων, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἡ Γερμανία, καὶ κατὰ συνέπειαν καὶ ἡ Ἰταλία θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξοφλήσῃ ὅλας της τὰς ὑποχρεώσεις διὰ τῶν ἐπανορθώσεων.

§10Γ. ΜΟΔΗΣ. Τοὐλάχιστον διὰ τὰς Ἰταλικὰς ὀφειλὰς ἠξεύρω, ὅτι διετυπώθη ἐπιφύλαξις ἐκ μέρους τῆς ἰδικῆς μας ἀντιπροσωπείας, διότι ἐβιάζοντο οἱ σύμμαχοι τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1946 νὰ ὑπογράψουν τὴν εἰρήνην μὲ τὴν Ἰταλίαν, καὶ ἐπεφυλάχθημεν νὰ διεκδικήσωμεν τὰς πιστώσεις αὐτὰς διὰ παντὸς τρόπου. Τὸ ἴδιον πρέπει νὰ ἰσχύσῃ καὶ διὰ τὰς Γερμανικάς. Ἔγινεν ἐπίσης, κύριοι συνάδελφοι, πολὺ λόγος καὶ διὰ τὴν Πτολεμαΐδα, τὴν ἔρημη αὐτὴ Πτολεμαΐδα, καὶ ἐτέθησαν καὶ προθεσμίαι διὰ τὸ σχετικὸν μέρος τῶν Γερμανικῶν πιστώσεων, αἱ ὁποῖαι ἀνενεώθησαν. Καὶ ἐνθυμοῦμαι τὴν 20ὴν Ἰουνίου πέρυσι, ὅταν ἐπανῆλθεν ἐξ Ἀμερικῆς ὁ κ. Μαρκεζίνης καὶ ἀπὸ ραδιοφώνου πομπωδῶς καὶ θριαμβευτικῶς διελάλησε τὰ ἔργα τὰ μεγάλα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔκαμνε, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι ἕνα καὶ ὁ σιδηρόδρομος ὁ «κρεμαστός», ὁ ἐναέριος μεταξὺ Ἰτέας καὶ Στυλίδος. Καὶ τότε ἐλέχθη, ὅτι ἐντὸς τριῶν μηνῶν θὰ ἐγένετο καὶ ἡ ἀρχὴ τῆς ἐγκαταστάσεως καὶ τοῦ θερμικοῦ ἐργοστασίου Πτολεμαΐδος, τοῦ ἐργοστασίου, τὸ ὁποῖον θὰ παρήγαγεν ἠλεκτρικὸν ρεῦμα. Ἐπέρασαν ἔκτοτε 20 καὶ πλέον μῆνες καὶ οὔτε μία πέτρα δὲν ἐκινήθη, οὔτε μία πετρίτσα δὲν ἐτοποθετήθη. Ἀλλὰ ὅσο πᾶμε καὶ περιπλέκεται ἡ ὑπόθεσις περισσότερον ἂν καὶ αἱ ἔρευναι ἐπὶ τῶν ἐρευνῶν καὶ αἱ μελέται ἐπὶ τῶν μελετῶν ἀποδεικνύουν, ὅτι ὁ ὑπόγειος αὐτὸς πλοῦτος, ὁ πραγματικὸς θησαυρὸς εἶναι ἀνώτερος, ἀπ’ ὅ,τι ἀρχικῶς ἐπιστεύθη. Ἡ προπολεμικὴ μελέτη τοῦ καθηγητοῦ Κέγκελ, ὁ ὁποῖος ὑπελόγιζεν προπολεμικῶς, ὅτι ἡ ἐξόρυξις θὰ στοιχίζῃ 8–9 δραχμ. κατὰ τόννον. Ἕνα γαϊδουρινὸ φορτίον ξύλων στοιχίζει 15 δραχμάς, καὶ ὅτι ἡ βεβαία ποσότης εἶναι πλέον τῶν 500 ἑκατ. τόν. Ἡ ἐν λόγῳ μελέτη ἐπεβεβαιώθη τὸ 1950 ὡς καὶ δι’ ἑτέρων νεωτέρων μελετῶν, τοῦ Ἀγγλικοῦ οἴκου Πάουλ–Ντάφριν καὶ ἄλλων μεταγενεστέρων, αἱ ὁποῖαι ἀπεκάλυψαν, ὅτι ὑπάρχουν καὶ στρώματα πολὺ βαθύτερα καὶ πλουσιώτερα. Δυστυχῶς, παρὰ τὴ παρουσίαν ἐπὶ διετίαν εἰς τὴν ἐξουσίαν «ἰσχυρᾶς» καὶ «μεγάλης» Κυβερνήσεως, δὲν κατωρθώσαμεν νὰ κάμωμεν ἀπολύτως τίποτε. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο θέμα τῶν συμβάσεων καὶ τῆς ἐπιστολῆς, δὲν ἔχω νὰ εἴπω παρὰ ὀλίγα τινά. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διεπιστώθη εἶναι, ὅτι μία σύμβασις, ἡ ὁποία ὑπεγράφη εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μετὰ ξένης Κυβερνήσεως, καθὼς καὶ ἡ ἐπιστολή, διορθωθεῖσα ἢ μή, δὲν κατετέθησαν εἰς τὸ ἁρμόδιον τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν. Καὶ φαίνεται, ὅτι καὶ σήμερον ἀκόμη δὲν ἔχουν κατατεθῆ. Ἐὰν ὡς λέγει, ἡ ἀναγνωσθεῖσα ἔκθεσις τοῦ κ. Λιάπη εἶναι ἀκριβής, αἱ συμβάσεις αὐταὶ δὲν κατετέθησαν. Διότι ὁ κ. Λιάπης λέγει: «.........(ἀναγινώσκει) .............».

§11Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Παρεδόθησαν τὰ κείμενα.

§12Γ. ΜΟΔΗΣ. Μεταγενεστέρως;

§13Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Μάλιστα.

§14Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Ἠρώτησα προχθὲς ἐὰν τώρα κατετέθησαν καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἀπήντησε μὲ ἕνα ξηρὸ ὄχι.

§15Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Δὲν κατετέθησαν.

§16Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Ἠρώτησα προσθέτως ποῦ εὑρίσκονται καὶ δὲν ἔλαβον ἀπάντησιν, διότι οἱ κ.κ. ὑπουργοὶ δὲν γνωρίζουν.

§17Γ. ΜΟΔΗΣ. Συμβάσεις δεσμεύουσαι τὴν Ἑλλάδα, δὲν κατατίθενται εἰς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον καὶ περιφέρονται ἀπὸ γραφεῖον εἰς γραφεῖον καὶ ἀπὸ οἰκίαν εἰς οἰκίαν ὡς ἐὰν ἦσαν μπακαλόχαρτα. Ἀντὶ νὰ κατατεθοῦν αἱ φωτοτυπίαι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἔπρεπε νὰ κατατεθοῦν τὰ πρωτότυπα καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι νὰ κρατήσουν τὰς φωτοτυπίας. Ὁ κ. Μαρκεζίνης, ἐὰν «ἐπονηρεύθη» καὶ ἤθελε νὰ πάρῃ μέτρα ἀμύνης, ἐναντίον τῶν «κλεπτῶν», ἠμποροῦσε νὰ καταθέσῃ ἀμέσως τὴν ἐπιστολὴν καὶ νὰ διαφυλάξῃ τὴν φωτοτυπίαν. Δὲν τὸ ἔπραξεν. Νομίζω, ὅτι πρώτην φορὰν συνέβη εἰς τὰ χρονικὰ τῶν Κρατῶν κατάντημα, ὡς αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐσχάτως συνέβη εἰς ἡμᾶς. Πρώτην φορὰν ἓν Κράτος γίνεται μπακάλικο, ἢ ἐὰν θέλετε ἀκριβέστερον σαλεπιτζίδικο, διότι μόνον εἰς σαλεπιτζίδικα δύνανται νὰ συμβαίνουν τοιαῦτα πράγματα.

§18Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε συνάδελφε, διὰ νὰ ἐννοήσῃ ἡ Βουλή, ἐὰν ἀντελήφθην καλῶς, ὁ κ. Καψάλης ἐβεβαίωσεν, ὅτι κατετέθησαν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τὸ ἠρνήθη. Τί συμβαίνει;

§19Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ὁ φάκελλος, ὁ ὁποῖος μοῦ παρεδόθη ἀπὸ τὸν κ. Μαρκεζίνην περιεῖχε τὰς πρωτοτύπους ἐπιστολάς, ἀντίγραφα τῶν ἐπισήμων συμφωνιῶν, καὶ οὐχὶ τὰ πρωτότυπα τῶν συμφωνιῶν. Τὰ πρωτότυπα τῶν συμφωνιῶν καὶ τῶν πρωτοκόλλων πρέπει νὰ εἶναι καταχωρημένα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἔχουν δημοσιευθῆ. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἔχῃ καμμίαν σημασίαν τοῦτο. Ἐπειδὴ ἀναφέρετε περὶ φωτοτυπίας, ἡ μόνη φωτοτυπία, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν εἰς τὸν φάκελλον ἦτο τῆς ἐπιστολῆς ταύτης τῆς διορθωμένης τοῦ κ. Ἔρχαρτ, τῆς ὁποίας ἐγὼ εἶχα ἐπιδείξει τὸ πρωτότυπον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ὁποίας τὸ πρωτότυπον τὸ ἐκράτησεν ὁ κ. Μαρκεζίνης διὰ τὴν συζήτησιν. Ὅλα αὐτὰ ἦσαν πρωτότυπα πλήν, ἐπαναλαμβάνω, τοῦ πρωτοκόλλου καὶ τῆς συμφωνίας, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀντίγραφα. Αὐτὰ ὑπῆρχον εἰς τὸν φάκελλον ποὺ εἶχεν ὁ κ. Μαρκεζίνης.

§20Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ νὰ εἶμαι σαφὴς ἐπὶ τοῦ τί συνέβη καὶ τί δὲν συνέβη. Ὅταν παρέλαβον ὑπηρεσίαν ἀπὸ τὸν κ. Καψάλην, ὁ κ. Καψάλης μοῦ παρέδωσε φάκελλον. Ἐν τῷ φακέλλῳ, πράγματι, περιείχοντο ἅπαντα τὰ πρωτότυπα πλὴν τοῦ πρωτοκόλλου, τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ δὲν γνωρίζω ποῦ εὑρίσκεται, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἔχει σημασίαν, διότι ὁμιλοῦμεν περὶ τῆς ἐπιστολῆς. Καὶ ὑπῆρχεν ἐν τῷ φακέλλῳ καὶ φωτοτυπία τῆς ἐπιστολῆς. Ταῦτα πάντα ἀκριβῶς συνέβησαν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ποὺ μοῦ παρέδωσεν ὁ πρώην ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ὑπηρεσίαν. Ὁ πρώην ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κ. Μαρκεζίνης, ἐδήλωσεν ἄλλωστε εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἔχει εἰς τὸ σπίτι του τὸ πρωτότυπον καὶ μᾶς εἶπε μάλιστα, ὅτι θὰ μᾶς τὸ στείλῃ.

§21Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Τὸ πρωτότυπον μὲ τὰς διορθώσεις. Κανένα ἄλλο πρωτότυπον δὲν ἔχω.

§22Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, δὲν ὑποθέτω, ὅτι ὑπεγράψατε πλείονα κείμενα. Αὐτὸ ὑπεγράψατε.

§23Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν ἔχω τὴν Ἑλληνικὴν μετάφρασιν. Ἀκριβῶς ἐπιθυμῶ διασάφησιν. Καὶ διασαφηνίζω: Ὅ,τι παρέδωσα εἰς τὸν κ. Καψάλην εἶναι ὅ,τι εἶχον. Καὶ ἔχω σχετικὸν σημείωμα τοῦ τί παρέδωσα. Ἕν μόνον πρωτότυπον ἐκράτησα καὶ παρέδωκα τὴν φωτοτυπίαν του, τὸ πρωτότυπον τοῦ χειρογράφου διορθώσεων, τὸ ὁποῖον φυσικὰ εἶναι εἰς τὴν διάθεσίν σας.

§24Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαφωνήσωμεν περὶ πραγμάτων, περὶ κρίσεων εἶναι δυνατὸν νὰ διαφωνήσωμεν. Λοιπὸν θὰ συμφωνήσωμεν ἐπὶ τούτου. Ὁ κ. Καψάλης τὴν ἐπιστολὴν ἐκείνην δὲν μοῦ παρέδωσεν οὔτε ἐν πρωτοτύπῳ γερμανικῷ, οὔτε ἐν πρωτοτύπῳ Ἑλληνικῷ. Μοῦ παρέδωσε τῆς ἐπιστολῆς ταύτης φωτοτυπίαν ἐν γερμανικῷ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀκριβές. Ἐπίσης εἶναι ἀκριβὲς ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τῆς ἐρεύνης, ἡ ὁποία διενηργήθη παρὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπαλλήλου εἰς τὴν διεύθυνσιν ἀρχείων καὶ συμβάσεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, τοῦτο τὸ ἁπλοῦν, ὅτι δὲν ἐμφαίνεται διὰ λόγους, οἱ ὁποῖοι εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἄσχετοι μέχρις ὡρισμένης ἡμερομηνίας πρὸς τὸν κ. Μαρκεζίνην, δὲν ἐμφαίνεται, ὅτι τὰ ἔγγραφα ταῦτα ἔμειναν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ διεφυλάχθησαν ἐν τῇ οἰκείᾳ των θέσει ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἔστω καὶ ἐπὶ μίαν ἡμέραν. Καὶ τοῦτο διότι μέχρι μὲν τοῦ Ἀπριλίου 1954 δὲν εἶχε κἂν πρωτοκολληθῆ εἰς τὸ ἀρχεῖον τῶν συμβάσεων. Τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1954 ἐπρωτοκολλήθησαν ἢ μᾶλλον κατεχωρήθησαν μὲν συμφωνίαι, πρωτόκολλα κλπ., χωρὶς λεπτομερείας καὶ ὅπως σᾶς ἀνέγνωσα ἐγράφη μὲ τὴν ἀνωτέρω ἡμερομηνίαν ἐν τῇ στήλῃ τῶν παρατηρήσεων, ὅτι τὰ ἔγγραφα ταῦτα δὲν εὑρίσκονται ἐν τῷ ἀρχείῳ, ἀλλὰ εὑρίσκονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ (κ. Μαρκεζίνης). Ἐγὼ ἄλλο τι δὲν γνωρίζω. Γνωρίζω ἑπομένως τὰ ἑξῆς: Ὅτι προκύπτει ἐκ τῶν φακέλλων χάσμα ἀπὸ ἀπόψεως ὑπηρεσιακῆς καὶ γνωρίζω, ὅτι πράγματι ὁ κ. Καψάλης μοῦ παρέδωσε μὲν ὅλας τὰς ἄλλας ἐπιστολὰς αὐτογράφους, ὅταν μοῦ παρέδωσεν ὑπηρεσίαν, εἰς τὴν γερμανικὴν καὶ εἰς τὴν ἑλληνικήν, αὐτὴν πάντως τὴν ἐπιστολὴν μοῦ τὴν παρέδωσεν ἐν φωτοτυπίᾳ τοῦ γερμανικοῦ κειμένου. Αὐτὸ ἄλλωστε δὲν ἀμφισβητεῖται, οὔτε ἀπὸ τῆς μιᾶς πλευρᾶς, οὔτε ἀπὸ τῆς ἄλλης.

§25Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἡ ἀπορία, τὴν ὁποίαν διετύπωσα καὶ προχθές, εἶναι ἡ ἀπορία, τὴν ὁποίαν διατυπώνω καὶ σήμερον. Ἠμπορεῖ δηλ. ἐπὶ τέλους νὰ κατηγορῆται κανείς, ὅτι ἀποκρύπτει μυστικὰ ἔγγραφα, ἀλλὰ νὰ κατηγορῆται, ὅτι ἀποκρύπτει καὶ συμφωνίας καὶ κείμενα δημόσια καὶ τυχόντα πλήρους δημοσιότητος εἶναι κάτι τὸ ἀκατανόητον.

§26Γ. ΜΟΔΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν τῶν συμφωνιῶν αὐτῶν, δὲν ἔχω παρὰ μόνον μίαν παρατήρησιν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ ἐξέπληξε καὶ μὲ κατέπληξεν, εἶναι, ὅτι ἐμελετήθη, ἢ ἂν θέλετε, κατ’ ἀρχήν, ἀπεφασίσθη μονομερῶς, νὰ ἀνατεθῇ εἰς μίαν ξένην ἑταιρείαν, εἰς τὴν Τελεφοῦνκεν, ὄχι μόνον ἡ ἐγκατάστασις τῶν ραδιοφωνικῶν σταθμῶν, ἀλλά, ἄκουσον—ἄκουσον, καὶ ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ ραδιοφωνικοῦ δικτύου. Μονοπώλιον ἐκμεταλλεύσεως, τόσον μέγα καὶ τόσον σημαντικόν. Νὰ παραχωρήσωμεν τὸ σπουδαιότερον μέσον ἐπικοινωνίας μὲ τὸν λαὸν εἰς ξένα χέρια! Ἐμελετήθη καὶ κατ’ ἀρχὴν ἐλήφθη ἀπόφασις. Καὶ τὸ καταπληκτικώτερον, δι’ ἐμέ, εἶναι ὅτι βραδύτερον, κατ’ Αὔγουστον ἢ Σεμπτέμβριον, δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς, διότι δὲν τὸ ἐνεθυμοῦντο καὶ τὰ μέλη τοῦ Συντονιστικοῦ Συμβουλίου, ὅταν ἀπεφασίσθη, νὰ γίνῃ διαγωνισμὸς μόνον διὰ τὰς ἐγκαταστάσεις καὶ ὄχι διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν, κατεβλήθη προσπάθεια ἐκ μέρους τοῦ ἁρμοδίου τότε ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, νὰ περιλάβῃ ὁ διαγωνισμὸς καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν. Μετὰ τὴν συζήτησιν, μετὰ τὴν ἀπόφασιν, εὑρέθησαν ἁρμόδιοι καὶ ὑπεύθυνοι ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι ἐφαντάσθησαν, ὅτι ἠμποροῦσαν νὰ δώσουν εἰς μίαν ξένην ἑταιρείαν μονοπωλιακῶς καὶ τὴν διεύθυνσιν καὶ ἐκμετάλλευσιν τῆς ραδιοφωνίας. Καὶ τὸ ἔτι καταπληκτικώτερον εἶναι, ὅτι τὴν 18ην Σεπτεμβρίου, ἐδημοσιεύθη ἀνακοίνωσις, τοῦ ἀξιοτίμου Διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ Ἀθηνῶν, κατόπιν ἀδείας τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, κ. Καψάλη, ἀνακοίνωσις, δικαιολογοῦσα, διευκολύνουσα τὴν ἀνάθεσιν τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς ραδιοφωνίας, εἰς μίαν ἑταιρείαν, μετὰ τῆς ὁποίας εὐγενῶς προσεφέρθη νὰ συμπράξῃ καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα Ἑλλάδος καὶ Ἀθηνῶν. Ἐὰν ὁ κ. Διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης Ἑλλάδος καὶ Ἀθηνῶν, ὁ ὁποῖος ἐσυγχώνευσε καὶ ἐχώνευσε τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἐφύτρωσεν ἐκεῖ ποὺ κανεὶς δὲν τὸν ἔσπειρε (γέλωτες), εἶναι δικός σας λογαριασμός. Σεῖς τὸν διαλέξατε, σεῖς τὸν βάλατε, σεῖς τὸν ἐπιβάλατε. (Χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἑδωλίων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ἀλλὰ νὰ τολμᾷ ὁ Διοικητὴς αὐτός, ὁ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοποθετηθείς, νὰ εἰσέρχεται εἰς μίαν σύμβασιν τόσον σοβαράν, τόσον μεγάλην, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἀποδοκιμάζει, καὶ νὰ τολμᾷ νὰ προβαίνῃ εἰς δημοσίαν ὑποστήριξίν της, κατόπιν ἀδείας τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, εἶναι ὁμολογουμένως, πρωτάκουστον, ἀνήκουστον, ἂν μὴ καὶ τερατῶδες. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῇ κανείς, ὅτι ἠμπορούσαμεν νὰ δώσωμεν τὴν ραδιοφωνίαν εἰς ξένα χέρια, ἔστω καὶ ἐνισχυμένην ἀπὸ τὰς χεῖρας τοῦ κυρίου Διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης; Καὶ πῶς ἦτο δυνατόν, ὁ τότε ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, νὰ ἐπιτρέψῃ αὐτὰ τὰ πράγματα; Κύριοι συνάδελφοι, ὁμολογῶ εἰλικρινῶς, ὅτι ὁ κύριος Καψάλης, μοῦ εἶναι ἐξαιρετικὰ συμπαθὴς καὶ νομίζω, ὅτι εἰς ὅλους τῆς πτέρυγος αὐτῆς, μᾶς εἶναι συμπαθής, ὑπῆρξε πάντοτε μειλίχιος, εὐγενικός, σεμνὸς καὶ ἐργατικός, ἀλλά, εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν τὸν ἀντιλαμβάνομαι καὶ δὲν ἠξεύρω τί νὰ εἴπω. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον ἠξεύρω καὶ δύναμαι νὰ εἴπω εἶναι, ὅτι καὶ ὑπουργοὶ καὶ πάντες ἡμεῖς, δὲν πρέπει οὐδὲ ἐπὶ στιγμήν, νὰ ξεχνῶμεν, ὅτι ὀφείλομεν, ὄχι μόνον νὰ εἴμεθα, ἀλλὰ καὶ νὰ φερόμεθα, ὑπεράνω παντὸς ψόγου καὶ πάσης ὑπονοίας. Ἡ ὑποχρέωσις αὐτή, σήμερον εἶναι ἐπιτακτικωτέρα, διότι ὁ ἐχθρὸς ἐλλοχεύει εἰς τοὺς κόλπους μας ἀμείλικτος, ἀδυσώπητος, τὰ πάντα παρακολουθῶν, τὰ πάντα ἐκμεταλλευόμενος καὶ τὰ πάντα παρερμηνεύων. (Χειροκροτήματα).

§27Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δύο λέξεις ἤθελα νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. συνάδελφον, σχετικῶς μὲ τὴν δημοσίευσιν, διὰ τὴν ὁποίαν εἶσθε τόσον μάλιστα κατηγορηματικός. Σᾶς ἐξήγησα προχθές, ὅτι ὅταν ἐξ ἀφορμῆς διαφόρων πραγμάτων, τὰ ὁποῖα ἐγράφησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἐδημιουργήθη ἕνας θόρυβος, ὁ ὁποῖος ἐκρίθη δυσφημιστικός, ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν Τελεφοῦνκεν, ἡ ὁποία ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, εἶχεν ὑποβάλλει μίαν πρότασιν, ἀδιάφορον ἂν αὐτὴ ἡ πρότασις τελικῶς ἐπρόκειτο νὰ ἀπορριφθῇ ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἤχθη τὸ ζήτημα εἰς συζήτησιν, κατὰ τὴν ὁποίαν παρίστατο καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς Προεδρείας τῆς Κυβερνήσεως, κ. Ράλλης, καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη μου, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐτέθη τὸ ζήτημα, ἂν ἔπρεπε νὰ ἀφήσωμεν τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ δημοσιεύσῃ τὰς λεπτομερεῖς προτάσεις, ἵνα μὴ ἐμφανίζονται αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ὡς παρουσιάζοντες καμμίαν σκανδαλώδη σύμβασιν. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα, καὶ μὲ τὴν συγκατάθεσιν, τῶν συναδέλφων μου, εἰς τὸ Κυβερνητικὸν Συμβούλιον, εἶπον ὅτι, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ δημοσιευθῇ. Αὐτὸ εἶναι ὅλον. Τώρα, κ. συνάδελφε, εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ἀντίληψίν σας, ὅτι δὲν πρέπει μία ξένη ἑταιρεία νὰ ἀναλάβῃ τὸ ραδιόφωνον, αὐτὸ εἶναι θέμα γενικώτερον. Εἰς μίαν τοιαύτην περίπτωσιν, ἡ Κυβέρνησις ἢ ὁ ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος θὰ εἰσηγεῖτο μίαν τοιαύτην λύσιν θὰ ἔπρεπε νὰ λάβῃ ὅλα τὰ μέτρα, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ καμμία παρέμβασις εἰς θέματα ἀφορῶντα τὴν διαμόρφωσιν τῆς κοινῆς γνώμης, ἀλλὰ μόνον καλυτέρα τεχνικὴ ὀργάνωσις. Σᾶς σημειῶ, κύριοι συνάδελφοι, ἕνα πρᾶγμα. Εἰς ἕνα ἀπὸ τοὺς μεγαλυτέρους ραδιοφωνικοὺς σταθμοὺς τοῦ κόσμου, τὸν ὁποῖον ἔχει ἡ Τελεφοῦνκεν, εἰς τὸ Βερολῖνον, καὶ ὅπου πράγματι ὡδηγήθημεν εἰς μίαν ἐπίσκεψιν, εὑρέθη ὅτι, ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνθρώπων, χάρις εἰς τοὺς ὁποίους λειτουργεῖ αὐτὸς ὁ σταθμὸς ἦτο ἐλάχιστος, μετρούμενος εἰς τὰ δάκτυλα, τὴν στιγμὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν, ὁ ἀντίστοιχος ἀριθμὸς τῆς ἐδῶ ὀργανώσεώς μας, φθάνει μερικὰς ἑκατοντάδας. Αὐτὸ τὸ λέγω, ὄχι διὰ νὰ ὑποστηρίξω οἱανδήποτε ἄποψιν, ἀλλὰ διὰ νὰ σᾶς ἀπαντήσω εἰς τὴν ἀπορίαν, τὴν ὁποίαν διετυπώσατε.

§28Γ. ΜΟΔΗΣ. Δι’ ἐμέ, ἡ ἀπορία ἦτο, ὅτι κατὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς διενεργείας τοῦ διαγωνισμοῦ.....

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, νὰ λήξῃ ἡ διαλογικὴ συζήτησις.

§30Γ. ΜΟΔΗΣ. Ὁ κ. Ράλλης, τὸ ἐπεβεβαίωσεν. Ἠρωτήθη καὶ εἶπε μάλιστα. Ἄρα, ὑπῆρχεν ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῆς ὑποθέσεως, γενικώτερον.

§31Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ὄχι ἐνδιαφέρον.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ράπτης ἔχει τὸν λόγον.

§33Ν. ΡΑΠΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα, ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, Στρατάρχης Παπάγος, συνοπτικῶς, ἀλλὰ καὶ σαφῶς ἔθιξε τὸ ὑπὸ κρίσιν θέμα, θέμα ἠθικῆς πολιτικῆς τάξεως, θέμα σοβαρότατον. Ἐκ τῆς ἀνακοινώσεως αὐτῆς, τοῦ Στρατάρχου, ἐπηκολούθησε διεξοδικὴ συζήτησις, ἐκ μέρους εὐγλώττων ρητόρων, τοὺς ὁποίους οὔτε κἂν τολμῶ νὰ ἀντικρύσω καὶ δι’ αὐτὸ θὰ ἀποφύγω νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ θέματος, αἱ ὁποῖαι λεπτομέρειαι, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγάγουν εἰς ἕνα σαφὲς συμπέρασμα. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελον, μαζὶ ἐδῶ, εἰς τὸ Κοινοβούλιον, εἶναι νὰ ἐξάγωμεν ὡρισμένα συμπεράσματα διὰ τὴν ἀξίαν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς χώρας, ἀξίαν, τὴν ὁποίαν πρέπει πρῶτοι ἡμεῖς νὰ διαφυλάξωμεν, διότι ὁ κόσμος μετὰ τὴν ἀπελευθερωτικὴν πρώτην Κυβέρνησιν τοῦ 1946, κατὰ τὴν περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν, πολλαὶ Κυβερνήσεις διεδέχθησαν ἀλλήλας, ὁ κόσμος, ἐπαναλαμβάνω, ἐστράφη, μὲ κάποιον αἴσθημα ἐπιφυλάξεως, πρὸς τοὺς πολιτικοὺς ἀρχηγούς, ἐστράφη πρὸς τοὺς στρατηγούς. Ὑπῆρξεν ἀξιοπρόσεκτον τὸ περίεργον φαινόμενον τοῦ τριμήνου κόμματος τῆς ΕΠΕΚ, τὸ ὁποῖον κατώρθωσε νὰ λάβῃ 45 ἕδρας εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Καὶ μετὰ ταῦτα, ἡ εὐχάριστος ἐμφάνισις τοῦ Στρατάρχου, τοῦ ὁποῖον σύσσωμος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, τὸν περιέβαλε μὲ ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην, ὄχι διότι εἶναι διακεκριμένος πολιτικός, διότι ἀπὸ διακεκριμένους πολιτικούς, ὑψίστης σημασίας καὶ ἀξίας, ἴσως ἡ Ἑλλὰς διὰ τὴν ὥραν, νὰ μὴ ἔχῃ ἀνάγκην, ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην ἡγεσίας, ἡ ὁποία νὰ εἶναι εὐθεία, τιμία, εἰλικρινής, ἀποφασιστική, καὶ πιστεύω, ὅτι τὸ νόημα αὐτό, τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1950, 1951 καὶ 1952, αὐτὸ εἶναι καὶ μᾶς τὸ ὑπέδειξεν διὰ τῆς ψήφου του ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ προχθὲς, εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς τῶν Ἀθηνῶν, πάλιν τὰ 40% τὰ ἐπῆρε ἕνας στρατηγός. Αὐτά, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι πράγματα, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς οἱ ἰατροὶ τῆς κοινωνίας, ὀφείλομεν ὡς συμπτώματα σοβαρά, νὰ τὰ ἀναγνωρίσωμεν καὶ νὰ εἴμεθα προσεκτικώτεροι εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν πολιτικῶν πραγμάτων. Τὸ ἀνάστημά μου εἶναι μικρὸν νὰ κατακρίνω κἂν τὸν πολιτικὸν κόσμον. Ἁπλῶς διετύπωσα παρατηρήσεις τινάς, τὰς ὁποίας θέτω ὑπὸ τὴν κρίσιν σας καὶ νομίζω, ὅτι ἐν πολλοῖς θὰ συμφωνήσωμεν. Διὰ τὸ ἐπίμαχον θέμα, μόνον τρεῖς λέξεις θὰ εἴπω, διότι εἶναι δυσάρεστον, ὅταν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, περιέβαλε μὲ τόσην ἐμπιστοσύνην τὸν Στρατάρχην καὶ τοὺς συνεργάτας του, ἐπερίμενεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ προχωρήσῃ ὁ Συναγερμός, εὐθαρσῶς, ὅπως καὶ ἐπροχώρησεν διὰ νὰ λύσῃ βασικὰ καὶ θεμελιώδη προβλήματα τῆς Ἑλλάδος, τὰ ὁποῖα ἀνέκυψαν ἐκ τοῦ πολέμου, τῆς κατοχῆς, τοῦ συμμοριτοπολέμου καὶ τῆς κακῆς διοικήσεως, θέματα κολοσσιαῖα, τὰ ὁποῖα ἐν πολλοῖς εὑρίσκονται εἰς τὴν ὁδὸν τῆς λύσεώς των. Ὅταν ὁ Στρατάρχης, ἐξελέγει, καθώρισε τομεῖς ὡς εἶναι φυσικὸν νὰ πράξῃ κάθε ἀρχηγὸς μιᾶς Κυβερνήσεως. Τοὺς τομεῖς τοὺς ἀνέθεσε εἰς ἀνθρώπους ἐμπίστους, ὑπευθύνους. Εἰς τὸν κ. Μαρκεζίνην, διὰ ρητῆς ἐπιστολῆς, δημοσιευθείσης καὶ εἰς τὸν τύπον, εἶπεν, ὅτι τοῦ ἐμπιστεύεται τὸν οἰκονομικὸν τομέα μὲ ἀπεριόριστον ἐμπιστοσύνην καὶ ὅτι ἀποτυχία τοῦ κ. Μαρκεζίνη, δὲν θὰ θεωρηθῇ ἀποτυχία τοῦ Συναγερμοῦ, ἀλλὰ ἀποτυχία ἑνὸς πολιτικοῦ προσώπου.

§34Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Πρωτάκουστα πράγματα εἶναι αὐτὰ ποὺ λέτε, κ. Ράπτη.

§35Ν. ΡΑΠΤΗΣ. Ἐὰν καλῶς ἐνθυμοῦμαι. Ἐδημοσιεύθη μία τοιαύτη ἐπιστολή. Καὶ σεῖς εἴχατε τομεῖς, τοὺς ὁποίους εἴχατε ἀναθέσει εἰς ἀνθρώπους τῆς ἐμπιστοσύνης σας.

§36Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶχον τὴν εὐθύνην.

§37Ν. ΡΑΠΤΗΣ. Δὲν ἔφθασα εἰς τὴν εὐθύνην. Δὲν εὐθυνολογοῦμεν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καλὸν εἶναι νὰ μὴ διακόπτεται ὁ ρήτωρ.

§39Ν. ΡΑΠΤΗΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε παρακαλῶ, διότι δὲν ἔχω τὴν συνήθειαν τοῦ μακροῦ λόγου. Ἕκαστος ἐφ’ ᾧ ἐτάχθη. Καὶ ὁ κ. Μαρκεζίνης ἀνεχώρησε διὰ τὴν ἀνεύρεσιν κεφαλαίων, τῶν ὁποίων τόσον πολὺ ἔχει ἀνάγκην ἡ Ἑλλὰς καὶ διὰ τὴν ἐξεύρεσιν ἀγορῶν, ὅπου πρωτοπόρος ὁ νῦν ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, τότε συνετέλεσεν εἰς τὴν τοποθέτησιν τῶν καπνῶν μας, διότι, ὅπως καὶ ἂν τὸ κάμωμεν, ἡ Γερμανία δι’ ἡμᾶς εἶναι οἰκονομικὸς χῶρος σπουδαιοτάτης σημασίας καὶ ὁ μεγαλύτερος καταναλωτὴς τῶν προϊόντων, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς ἐξάγομεν. Συνεπῶς δὲν εἶναι ἕνα ἁπλοῦν μικρόν, ἢ ἔστω μεγάλο Κράτος, μὲ τὸ ὁποῖον ἔχομε τυπικὰς σχέσεις. Ἔχομεν σχέσεις οὐσιαστικάς, ζωτικὰς καὶ πέραν τῶν συμφωνιῶν νομίζω, ὅτι καὶ ἐὰν προφορικῶς ἀκόμη ἦσαν ἀνειλημμέναι ὑποχρεώσεις ἐκ μέρους οἱουδήποτε ὑπευθύνου τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, νομίζω, ὅτι δι’ ἡμᾶς ἀποτελεῖ ἠθικὴν δέσμευσιν σπουδαιοτάτην, διότι γίνεται χρῆσις τῶν κειμένων μόνον εἰς τοὺς ἰδιοτρόπους ἀνθρώπους. Ἴσως νὰ εἶναι μία κατοχύρωσις, ἀλλὰ σπανίως γίνεται χρῆσις ἐγγράφων καὶ ὑπογραφῶν εἰς τοὺς καλῆς πίστεως ἀνθρώπους. Ἐκεῖνο ποὺ μοῦ κάμνει ἐτύπωσιν ἐκ τοῦ ὅλου θέματος τῶν ἐπιστολῶν εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἡ πέραν τῶν 200 ἑκατομμυρίων χορηγία ἐκ μέρους τῆς Γερμανίας, εἰς μὲν τὸν κ. Μαρκεζίνην προεκάλεσεν αἴσθημα ἀγωνίας φρικτῆς, διότι ἔπρεπε νὰ ὑπογράψῃ καὶ τὴν ἐπιστολὴν αὐτήν, εἰς δὲ τὸν κ. Καψάλην αἴσθημα ἀγαλιάσεως, διότι ἦτο πέραν τῶν 200 ἑκατομμυρίων. Δὲν ἠμπορῶ νὰ συμβιβάσω τὰ πράγματα αὐτά. Καὶ βεβαίως, ἐνεῖχε τὴν σοβαρότητα ποὺ ἐνεῖχεν ἡ ἐπιστολή, διότι, ἐὰν δὲν ἐνεῖχεν αὐτήν, δὲν θὰ ἠσχολεῖτο ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα ἡ Βουλή, διὰ νὰ εὕρῃ τὴν λύσιν. Δὲν χωρεῖ ἀμφιβολία, ὅτι ὁ Γερμανὸς ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, συνέδεσεν ἀρρήκτως τὸ πρῶτον θέμα, μὲ τὸ ἑπόμενον, ὥστε, εὐλόγως ὁ κ. Μαρκεζίνης καὶ ἀγωνίαν ὑπέστη καὶ δὲν ἔχασεν, ὅπως μᾶς εἶπε καὶ τὰς ἄλλας πιστώσεις τῶν 200 ἑκατομμυρίων, ποὺ διέτρεχε τὸν κίνδυνον νὰ χάσῃ, ἐὰν δὲν ὑπέγραφε. Ἀλλὰ ἀναλογίζομαι τὴν θέσιν τοῦ μετέπειτα ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ τοῦ Στρατάρχου, μετὰ τὴν ἄφιξιν τοῦ κ. Ἔρχαρτ, ποία θὰ ἦτο ἡ θέσις τῶν διαχειριζομένων τὰ κοινὰ τῆς Ἑλλάδος, ὅταν ὁ μὲν κ. Ἔρχαρτ θὰ εἶχε τὰ κείμενα εἰς τὸν φάκελλόν του καὶ ὁ Στρατάρχης δὲν θὰ εἶχε τὰ κείμενα καὶ θὰ συνελαμβάνετο ἀγνοῶν κείμενα, ποὺ ὑπῆρχον πρὸ ἑνὸς ἔτους. Φαντάζομαι, ὅτι τὸ πλέον ἀξιοπρόσεκτον σημεῖον εἶναι, ὅτι ἠθελήσαμε νὰ ἀφήσωμεν τὸν Στρατάρχην ἔκθετον εἰς τὴν ἄφιξιν μιᾶς σπουδαιοτάτης οἰκονομικῆς φυσιογνωμίας, μιᾶς χώρας, ποὺ ἀποτελεῖ μίαν μεγάλην ἀγορὰν δι’ ἡμᾶς. Αὐτὸ τὸ σημεῖον εἶναι σπουδαιοτάτης ἠθικῆς τάξεως δι’ ἐμὲ καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε τοιούτου εἴδους σφάλμα νὰ διαπραχθῇ. Βεβαίως, ὁ Στρατάρχης μας πολὺ ὀρθῶς ἔθεσε πολιτικὸν ζήτημα μόνος του, διότι τὸ νόημα τῆς ἐντολῆς τῆς 16ης Νοεμβρίου 1952, ἦτο, ὄχι διὰ πολιτικῶν ἑλιγμῶν νὰ καλύπτωνται τὰ πράγματα, διότι φαντάζομαι, ὅτι θὰ ἦτο εὔκολον νὰ καλυφθῇ, ἀλλὰ ἐπειδὴ ἡ πλευρὰ αὐτὴ μονοπωλεῖ τοὺς δημοκρατικοὺς θεσμούς, εἶπεν, ὅτι θὰ φέρῃ τὸ θέμα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, νὰ τὸ κρίνῃ ἡ Βουλὴ δημοκρατικώτατα. Διότι ἡ ἐντολή, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀπὸ τὸν λαόν, ἦτο ὅ,τι βλέπει, ὅτι πάει ἄσχημα, καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἠμπορῇ νὰ ἔχῃ ἀντίκτυπον διὰ τὴν ζωήν του, ὀφείλει νὰ ἔρχεται ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ διὰ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἑπομένως δημοκρατικωτέραν πρᾶξιν ἀπὸ αὐτὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις καὶ ἂς παύσῃ ἡ μονοπώλησις ἀπὸ μέρους τῆς πέραν τοῦ ½ παρατάξεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τοῦ τίτλου τῆς δημοκρατικότητος, τὸν ὁποῖον μονοπωλιακῶς διεκδικεῖ. Ἄλλωστε ἐκεῖνο ποὺ ἐπρόσεξα κατὰ τὸν μικρόν μου πολιτικὸν βίον, εἶναι, ὅτι οἱ κοπτόμενοι ὑπὲρ τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν καὶ οἱ ἐπικαλούμενοι τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν, τὴν σέβονται μόνον ὅταν εἶναι ὑπὲρ αὐτῶν. Κατήντησεν ἡ λαϊκὴ ψῆφος τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν νὰ εἶναι εὐλογία δι’ ἐκείνους ποὺ θὰ ἐκλεγοῦν νὰ κυβερνήσουν καὶ κατάρα δι’ ἐκείνους ποὺ θὰ μείνουν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Αὐτὸ τὸ διεπίστωσα, διότι εὐθὺς μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἐγένετο κατὰ τῆς πρώτης Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία μόλις ἀνέλαβε, μετὰ δύο–τρεῖς–τέσσαρας μῆνας ἐπίθεσις σκληρά, ὅτι ἀπέτυχεν, ὅτι πρέπει νὰ παραιτηθῇ, ὅτι πρέπει τὸ ἕνα, ἢ τὸ ἄλλο. Εἶμαι μικρὸς διὰ νὰ ἐλέγξω τὸν πολιτικὸν κόσμον τῆς χώρας, ἀλλὰ ὡς εἷς ἁπλοῦς Ἕλλην πολίτης καὶ ἐγὼ μὲ ἕνα ἁπλοῦν συναισθηματισμὸν διεπίστωσα, ὅτι αὐτὰ κλονίζουν τὴν πίστιν τοῦ λαοῦ πρὸς τὸν πολιτικόν του κόσμον. Κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος, ἐπὶ παραδείγματι, ὅταν ἐγένετο ἡ συγκέντρωσις τοῦ σίτου, καὶ οἱ χωρικοί μας ἔλεγον, ὅτι θὰ ἦσαν εὐχαριστημένοι, ἐὰν ἐλάμβανον 3.000 κατ’ ὀκᾶν, ἐπῆραν 3.400, καὶ ἔπρεπε σώνει καὶ καλά, ὅταν ἤρχοντο εἰς τὰς πόλεις καὶ ἤκουον τοὺς πολιτικούς, ἔπρεπε ν’ ἀλλάξουν γνώμην. Κατώρθωσεν ἡ πολιτική, νὰ πείθῃ τοὺς ἐργάτας κλπ., ὅτι αὐτὰ ποὺ τοὺς δίδει ἡ ὑπεύθυνος Κυβέρνησις, εἶναι ὀλίγα, ὅτι διαρκῶς εἶναι ὀλίγα, ὅτι ἔπρεπε νὰ πάρουν περισσότερα ἀπὸ αὐτά. Τὰ εἶδον αὐτὰ, εἰς τὰς ἀλληλοδιαδόχους κυβερνητικὰς καταστάσεις, τὰς ὁποίας παρηκολούθησα ἀπὸ τὸ 1946 ἕως τώρα. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι αὐτὰ βλάπτουν ἡμᾶς αὐτοὺς καὶ διαφθείρουν καὶ τὸν λαόν μας, ὁ ὁποῖος δὲν ἠξεύρει τελικῶς ποῦ θὰ κατευθυνθῇ. Διότι, κατηντήσαμεν σὰν τοὺς παλαιοὺς ἰατρούς, οἱ ὁποῖοι καλούμενοι δεύτεροι εἰς τὸν αὐτὸν ἀσθενῆ, ἔπαιρναν τὰ μπουκάλια μὲ τὰ φάρμακα καὶ τὰ πετοῦσαν, πρὶν ἀκόμη ἐξετάσουν τὸν ἀσθενῆ. Κατήντησε, νὰ μὴ μᾶς ἔχουν ἐμπιστοσύνην, ὅπως πρὸς τοὺς παλαιοὺς ἰατρούς, καὶ νὰ στρέφεται ὁ κόσμος πρὸς τοὺς ἀριστεροὺς συναδέλφους, τῆς ἀριστερᾶς παρατάξεως. Ἐνθυμοῦμαι ποὺ μοῦ εἶπον: Νοσταλγῶ τὴν περίοδον τοῦ Μεταξᾶ. Ἀπὸ πολὺ κόσμον ἀκούεται αὐτὸς ὁ ἀντίλαλος. Βεβαίως αὐτὰ ἀνήκουν εἰς τὸ παρελθόν, ἀλλὰ τὸ παρελθὸν θὰ πρέπει νὰ μὴ δίδῃ. Ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς διδάξῃ διὰ τὸ μέλλον, διότι οἱ ὀφθαλμοὶ τοῦ μέλλοντος, εἶναι τὸ παρελθόν, καὶ τὸ παρὸν ἀναμένει μίαν νέαν ἀλλαγὴν. Θὰ πρέπει νὰ σταθῶμεν ἀντάξιοι τῆς ἐμπιστοσύνης, νὰ ὑπηρετήσωμεν τὸν λαὸν καὶ νὰ τὸν πείσωμεν, ὅτι ἡ πολιτικὴ δὲν εἶναι συνώνυμος μὲ τὸ ψεῦδος καὶ τὴν ἀπάτην, ἀλλ’ ὅτι, ἡ πολιτικὴ, εἶναι μεγαλυτέρα ἀρετὴ εἰς τὸν κόσμον. (Χειροκροτήματα).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης ἔχει τὸν λόγον.

§41Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἶναι ἀδύνατον, κύριοι συνάδελφοι, τὰς ἡμέρας αὐτάς, νὰ μὴ ἀναμνησθῇ κανεὶς τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὴν ἰδίαν αἴθουσαν, ἕνα χρόνον πρίν. Ἦτο τότε ἡ ἐπέτειος τῆς ἀνόδου τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ εἰς τὴν ἐξουσίαν, καὶ ἐγένετο ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου. Ὁ τότε ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ μέγας ἐπιτελάρχης τῆς Κυβερνήσεως, πρῶτος ἀνέβηκεν εἰς τὸ βῆμα, καί, φωτισμένος ἀπὸ τοὺς προβολεῖς, εἰς τόνον θριαμβευτικὸν, ἀπηρίθμησε τὰ κατορθώματα τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Παπάγου. Τότε, κύριοι συνάδελφοι, ὁλόκληρος ὁ τύπος εἶχε πανηγυρίσει τὸ γεγονός, καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, παρ’ ὅλον, ὅτι εἶχεν ἤδη γευθῆ τοὺς πικροὺς καρποὺς τοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Συναγερμοῦ, συνετήρει ἀκόμη τὴν ἐλπίδα. Ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἐτόνισεν ἔκτοτε τὰς βασικῶς σφαλερὰς κατευθύνσεις τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς, ἐτόνισε τοὺς κινδύνους, οἱ ὁποῖοι ἐδημιουργοῦντο διὰ τὸ μέλλον, πρέπει ὅμως νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, διετήρει ἀκόμη τὸ γόητρον εἰς τὰς λαϊκὰς μάζας. Ἐφέτος, ἕνα χρόνο ἀργότερα, δὲν παρίσταται κἂν ἀνάγκη, νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἡ Ἀντιπολίτευσις τὸ πολιτικὸν θέμα. Ἐφρόντισεν, ὁ ἴδιος, ὁ Συναγερμός, νὰ φέρῃ τὸ θέμα, διότι διῃρέθη εἰς δύο ὁμάδας, αἱ ὁποῖαι ἀλληλοκατηγοροῦνται καὶ αἱ ὁποῖαι ρίπτουν ἐναντίον ἀλλήλων, ὄχι ἁπλῶς μομφὰς κακῆς πολιτικῆς γραμμῆς, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ ἠθικοὺς ὑπαινιγμοὺς. Νομίζω, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ ἀδιάψευστον ἀπόδειξιν τοῦ γεγονότος, ὅτι, πέραν τῆς ἀπωλείας τοῦ γοήτρου του, εἰς τὰς λαϊκὰς μάζας, ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός, εἰσῆλθε πλέον ὁριστικῶς εἰς τὸ στάδιον τῆς ἐσωτερικῆς ἀποσυνθέσεως, ἐσωτερικῆς ἀποσυνθέσεως, ἡ ὁποία δὲν στηρίζεται μόνον εἰς τὸ γεγονός, καὶ δὲν δικαιολογεῖται καὶ δὲν ἐκφράζεται μόνον ἀπὸ τὴν πραγματικότητα, ὅτι μία σημαντικὴ ὁμὰς τοῦ Συναγερμοῦ, ἐξῆλθεν ἤδη τῶν κομματικῶν πλαισίων, ἀλλὰ πρὸ παντὸς, ἀπὸ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ κρίσις ἐξεδηλώθη, καθ’ ὃν τρόπον ἐξεδηλώθη. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ εἶμαι βραχύς, διότι ἐπιθυμῶ νὰ σεβασθῶ καὶ τὸ τέταρτον τοῦ κ. Προέδρου, εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀπόψεών μου καὶ διὰ τοῦτο, θὰ εἰσέλθω ἀμέσως εἰς τὰ κρίσιμα θέματα, περὶ τὰ ὁποῖα, κυρίως στρέφεται ἡ παροῦσα συζήτησις, διὰ νὰ καταλήξω ἐν ὀλίγοις εἰς τὰ συμπεράσματά μου. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὸ πρῶτον κρίσιμον θέμα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν σήμερον, εἶναι τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν δέσμευσιν, τὴν ὁποίαν ἰσχυρίζεται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἀνέλαβεν ὁ κ. Μαρκεζίνης, διὰ τῆς περιφήμου πρὸς Ἔρχαρτ ἐπιστολῆς του. Ἀλλὰ προτοῦ ὑπεισέλθω, εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος αὐτοῦ, νομίζω ἀναγκαῖον, νὰ κάμωμεν μίαν ἄλλην διαπίστωσιν, ἡ ὁποία, ἂν δὲν κάμνω λάθος, δὲν ἔγινε μέχρι τῆς στιγμῆς, ἀπὸ οὐδένα τῶν συναδέλφων. Μακρὰ συζήτησις ἐγένετο καὶ πολλὰ ἐπιχειρήματα ἀντετάχθησαν καὶ ἀπὸ τὰς δύο πλευρὰς, περὶ τοῦ ἂν ὁ κ. Μαρκεζίνης, ἐδέσμευσεν ἢ δὲν ἐδέσμευσε τὴν Ἑλλάδα διὰ τῆς ἐπιστολῆς, τὴν ὁποίαν ἀντήλλαξε μὲ τὸν κ. Ἔρχαρτ, καὶ ὁ τόνος, ὁ ὁποῖος καὶ ἀπὸ τὰς δύο πλευρὰς δίδεται, καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐπιτίθεται, καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ κ. Μαρκεζίνη, ὁ ὁποῖος ἀμύνεται, εἶναι, ὅτι κατηγορία διατυποῦται διὰ μίαν πρᾶξιν, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ γίνη καὶ ἀμύνεται, ὁ κ. Μαρκεζίνης, ὅτι δὲν διέπραξεν αὐτὴν τὴν κακὴν πρᾶξιν, ἡ ὁποία τοῦ καταλογίζεται. Πρέπει, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἶναι ἀπολύτως σαφές, ὅτι εἰς τὸ βάθος ὅλων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα συζητοῦμεν σήμερον καὶ ὅλων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα συμβαίνουν, ὑπάρχει ἡ ἀναμφισβήτητος διαπίστωσις, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ κοινὴν συνείδησιν καὶ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι ἡ δέσμευσις πρὸς τὰς ἑταιρείας Τελεφοῦνκεν καὶ Ζῆμενς, ἦτο ἀπαράδεκτος ἀπὸ πάσης ἀπόψεως. Διότι, ἄλλως, ἂν δὲν ἦτο ἀπαράδεκτος καὶ ἂν ἁπλῶς ὁ κ. Μαρκεζίνης ἐνήργησε μὲν ἐντὸς τῶν πλαισίων τῶν ἁρμοδιοτήτων του, διότι οὐδεὶς τοῦ τὸ ἠρνήθη αὐτό, ἀλλὰ χωρὶς νὰ τηρήσῃ ὡς ὤφειλε, κατὰ τὴν κοινοβουλευτικὴν τάξιν, καὶ τὴν πολιτικὴν τάξιν, ἐνήμερον τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸ πρᾶγμα δὲν ἐδικαιολογεῖτο νὰ λάβῃ τὰς διαστάσεις αὐτὰς τὰς ὁποίας ἔλαβε. Θέλω ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς διαπιστώσεως αὐτῆς, ρητῶς καὶ εὐθέως νὰ διατυπώσω καὶ τὴν ἰδικήν μου ἄποψιν, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱαδήποτε δέσμευσις, ἰδίως ἔναντι τῆς Τελεφοῦνκεν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ραδιοφωνικοῦ Σταθμοῦ, εἶναι κατὰ εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἶναι εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀπολύτως ἀπαράδεκτος. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι τὸ θέμα νέον. Ὑπῆρχεν ἤδη, τολμῶ νὰ εἴπω, ἀμέσως μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν δημιουργημένον. Ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Γερμανικῆς ἑταιρείας Τελεφοῦνκεν, καίτοι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς, εἶχεν ἐμφανίσει μίαν δραστηριότητα, ἡ ὁποία τὸν κατεδίκαζεν εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐκινεῖτο ἐπὶ ἔτη εἰς τὰ πολιτικὰ παρασκήνια, διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ ἐπιβάλῃ τὰς ἰδικάς του ἀπόψεις καὶ νὰ ξαναπάρῃ εἰς τὰ χέρια του τὸν Ἑλληνικὸν Ραδιοφωνικὸν Σταθμόν, τὸν ὁποῖον εἶχε κατορθώσει μὲ τὴν βοήθειαν τῶν γερμανικῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων, κατὰ τὴν κατοχήν, νὰ καταλάβῃ. Καὶ εἶναι δυσάρεστον τὸ γεγονός, ὅτι σχεδὸν μίαν δεκαετίαν, μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, κατώρθωσεν ὁ κ. Βουλπιώτης, νὰ δημιουργήσῃ αὐτὴν τὴν κρίσιν. Διότι εἶναι βεβαιωμένον τὸ γεγονός, ὅτι πίσω καὶ ἀπὸ τὰς δύο πλευρὰς ἵσταται, ὡς παράγων, ἡ δρᾶσις τῆς Τελεφοῦνκεν καὶ τοῦ ἐδῶ ἀντιπροσώπου της, περὶ τοῦ ὁποίου ἀμέσως ἐν συνεχείᾳ θὰ εἴπω. Κατόπιν αὐτῆς τῆς βασικῆς διαπιστώσεως, εἰσέρχομαι, ἀμέσως, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐπὶ μέρους θεμάτων. Ἐλέχθη προχθὲς μετὰ βεβαιότητος, ἀπὸ κυβερνητικῆς πλευρᾶς, ὅτι ὁ κ. Μαρκεζίνης μὲ τὴν ἐπιστολήν, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνε πρὸς τὸν κ. Ἔρχαρτ, δεσμεύει τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ναὶ μὲν ὁ τόνος, δὲν παρέμεινεν ἐν συνεχείᾳ ὁ αὐτός, τοὐλάχιστον ἐγὼ ἀποκομίζω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι δὲν εἶναι πλέον σήμερον, τόσον κατηγορηματικὴ ἡ Κυβέρνησις, ὡς ἦτο κατὰ τὴν πρώτην ὑπερήφανον διακήρυξιν τοῦ κ. Παπάγου, διότι τώρα ἀρχίζομεν νὰ συγχέωμεν τὰ ὅρια τῆς νομικῆς μὲ τὴν ἠθικὴν δέσμευσιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀπὸ κυβερνητικῆς πλευρᾶς, ὑποστηρίζεται ἀκόμη ἡ ἄποψις, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐδεσμεύθη διὰ τῆς ἐπιστολῆς, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Μαρκεζίνης ἔδωσε. Κύριοι συνάδελφοι, βεβαίως δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ εἴπω, ὅτι μία ἐπιστολή, ἡ ὁποία ἐδόθη, καθ’ ὃν τρόπον μάλιστα μᾶς ἐδιηγήθη ὁ κ. Μαρκεζίνης, ὅτι ἐδόθη, κατόπιν δηλαδή, γερμανικῆς πιέσεως, ἐντονωτάτης, τὴν τελευταίαν στιγμήν, ἦτο παντελῶς ἄνευ περιεχομένου. Δὲν ἦτο δυνατόν, ἡ ἐπιστολὴ αὐτή, νὰ ἐστερῆτο οἱουδήποτε περιεχομένου. Εἶναι βέβαιον ὅμως —διατυπώνω ἰδικάς μου γνώμας καὶ προσωπικὰς πεποιθήσεις— εἶναι βέβαιον ὅμως, λέγω, ἐὰν λάβωμεν, ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν διατύπωσιν αὐτήν, καὶ ὅλα τὰ πραγματικὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἀμέσως προηγήθησαν τῆς ὑπογραφῆς της, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἀποτελῇ δέσμευσιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Δέσμευσιν ἀνέλαβεν ὁ ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, νὰ εἰσηγηθῇ πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ ληφθοῦν ἀποφάσεις. Καὶ μάλιστα εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ἐπιθυμῶ νὰ κάμω καὶ μίαν ἄλλην προσθήκην. Κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, ἡ δέσμευσις αὐτή, ἡ γενικῆς φύσεως δέσμευσις, ἐξετάσεως τῶν προτάσεων τῶν δύο ἑταιρειῶν, ἡ ὁποία καὶ μόνον ἀνελήφθη, ὄχι μόνον δὲν ἀπέκλειε τὴν διενέργειαν διεθνοῦς διαγωνισμοῦ, ἀλλά, τοὐναντίον, ἐπέβαλε τὴν διενέργειαν διεθνοῦς διαγωνισμοῦ. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, καὶ κατὰ τοὺς κανόνας τοῦ ἰδιωτικοῦ δικαίου, καὶ κατὰ τοὺς κανόνας τοῦ διεθνοῦς δικαίου, καὶ κατὰ τοὺς κανόνας τοῦ οἱουδήποτε δικαίου, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀναληφθῇ ὑποχρέωσις, ἄνευ συγκεκριμένου περιεχομένου, χωρίς, δηλαδή, νὰ καθορισθῇ σαφῶς τὸ περιεχόμενον τῆς ὑποχρεώσεως αὐτῆς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καθορισθῇ τὸ περιεχόμενον οἱασδήποτε ὑποχρεώσεως, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ μέτρον συγκρίσεως. Καὶ ὁ μόνος τρόπος συγκρίσεως εἶναι ἡ διενέργεια διεθνοῦς διαγωνισμοῦ. Ὁ κ. Μπαμπᾶκος, προηγουμένως, ἀνέπτυξε τὴν ἀντίθετον ἄποψιν. Ἐπιθυμῶ, ὅμως, νὰ τὸν πληροφορήσω, ὅπως ἄλλωστε καὶ ὁ ἴδιος θὰ γνωρίζῃ, ὅτι εἰς πλείστας ὅσας περιπτώσεις καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ ὅλα τὰ ἄλλα Κράτη τοῦ κόσμου, διεξάγουν διεθνεῖς διαγωνισμούς, καὶ μετὰ τὰ ἀποτελέσματα τῶν διαγωνισμῶν, ἀφοῦ διαπιστώσουν τοὺς ὅρους, δύνανται νὰ μὴ κάμουν τὴν κατακύρωσιν ὑπὲρ τοῦ τελευταίου μειοδότου, ἀλλὰ ἀφοῦ λάβουν ὑπ’ ὄψει καὶ ἄλλους παράγοντας, νὰ προχωρήσουν εἰς τὴν κατακύρωσιν τῆς ἄλλης. Τοῦτο, ὅμως, νομίζω, δὲν σημαίνει, ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς τοιούτου εἴδους θέματα νὰ ἀναλαμβάνωνται ὑποχρεώσεις, χωρίς, προηγουμένως, νὰ διενεργηθῇ διεθνὴς διαγωνισμός. Κατὰ συνέπειαν, κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι εἶναι τοὐλάχιστον περίεργον, ποὺ τὴν βρῆκε τὴν δέσμευσιν αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ καὶ διατί, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔσπευσε τόσον προώρως νὰ τὴν διακηρύξῃ. Ἄλλωστε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ ἄποψις αὐτή, ὅτι θὰ πρέπει ἐκ τῶν προτέρων νὰ δέσωμεν τὰ χέρια μας, διὰ νὰ εἴμεθα περισσύτερον ἀρεστοὶ μὲ τὸν συνομιλητήν μας, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνθέξῃ εἰς σοβαρὰν κριτικὴν καὶ ἀκόμη περισσότερον, δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἀνθέξῃ εἰς σοβαρὰν κριτικήν, ἡ περίεργος ἀντίληψις ἡ ὁποία διετυπώθη ἀπὸ Κυβερνητικῆς πλευρᾶς, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς παρούσης συζητήσεως, ὅτι δηλαδὴ δὲν ἔχει σημασίαν, ἐὰν ἡμεῖς πιστεύωμεν, ὅτι ἐδεσμεύθημεν ἢ ὄχι, ἀλλὰ σημασίαν ἔχει, ἐὰν ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις νομίζῃ, ὅτι ἐδεσμεύθημεν. Ποῦ τὸ εἴδατε αὐτὸ γραμμένο, καὶ κατὰ ποίαν λογικήν, εἰς μίαν διεθνῆ διαπραγμάτευσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπὶ τέλους ἀντιπαρατάσσονται ἀντίθετα συμφέροντα, ἡμεῖς θὰ ἐξαρτήσωμεν τὴν ἰδικήν μας δέσμευσιν ἀπὸ τὸ τί πιστεύουν οἱ Γερμανοί; Καλόπιστοι, βεβαίως, πρέπει νὰ εἴμεθα, ἀλλὰ εἰς οὐδεμίαν περίπτωσιν, εἶναι δυνατὸν ἐκ τῶν προτέρων νὰ παραδώσωμεν τὰ ὅπλα καὶ νὰ πᾶμε ἄοπλοι εἰς μίαν διαπραγμάτευσιν εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι φυσικὸν ἡμεῖς μὲ τοὺς Γερμανοὺς νὰ ἔχωμεν ἀντιθέτους ἀπόψεις καὶ νὰ ἐπιδιώκωμεν, ἐν πολλοῖς, ἀντίθετα πράγματα, ὅσον καὶ ἂν λέγωμεν, καὶ εἶναι σωστόν, ὅτι εἰς τὴν γενικὴν κατεύθυνσιν, ἡ Ἑλληνογερμανικὴ συνεργασία, εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα, ὠφελεῖ καὶ τὰ δύο Κράτη. Διὰ τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ εἴπω, ὅτι βαρύτατα μὲ ἐξένισεν ἡ ἄποψις, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν, ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὁ ὁποῖος εἶπε σαφῶς —καὶ σᾶς τὸ διαβάζω ἀπὸ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ τῆς Ἐφημερίδος τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς— ὅτι: «Ἡ ἀρχή, ἡ ὁποία ἐτέθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐτέθη μάλιστα ὑπ’ αὐτοῦ τούτου τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, εἶναι ἡ ἀρχὴ τῆς ἀναγνωρίσεως τῆς δεσμεύσεως, ἐφ’ ὅσον ὁ ἀντισυμβαλλόμενος, ἐν προκειμένῳ ἡ Κυβέρνησις τῆς Γερμανίας, ἐθεώρησεν, ὅτι ὑπάρχει δέσμευσις ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως». Τὴν ἄποψιν αὐτήν, κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι ἔχομεν χρέος ὅλοι ἡμεῖς, κύριοι βουλευταί, νὰ ἀποκρούσωμεν ὡς ἀπαράδεκτον.

§42Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἄποψις τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξεν ἐξ ὑπαρχῆς σαφής. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ λέξει περίπου, ὅταν ἐξέδωκε τὸ πρῶτον ἀνακοινωθέν, ὅτι δέχεται, ὅτι ὑφίσταται δέσμευσις, ἀλλ’ ὅτι θὰ συζητήσῃ ἐπὶ τοῦ περιεχομένου τῆς δεσμεύσεως μετὰ τοῦ κ. Ἔρχαρτ, ὁ ὁποῖος ἀνεμένετο νὰ φθάσῃ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν ἐν Ἀθήναις. Ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ λάβῃ τὴν θέσιν αὐτὴν διὰ δύο λόγους, διὰ λόγους νομικοὺς καὶ διὰ λόγους οὐσιαστικούς. Κατὰ τὰς διαφόρους ἀγορεύσεις ἐκπροσώπων τῆς Κυβερνήσεως, πολλὲς φορὲς καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος εἶπον, ὅτι διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς συζητήσεως, ὡς εἶχε διαμορφωθῆ, εἰς μίαν ὡρισμένην στιγμήν, δέχομαι, ὅτι ἔστω δὲν ὑπῆρχε νομικὴ δέσμευσις. Δὲν εἶπεν, ὅμως, οὔτε ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, οὔτε ἄλλος τις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐπίστευε πράγματι ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν ὑπῆρχε νομικὴ δέσμευσις. Ἐπίστευεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὑπῆρχε τοιαύτη δέσμευσις. Ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας τώρα, εἴχομεν νὰ διαπραγματευθῶμεν μὲ τὸν κ. Ἔρχαρτ, ἕνα ὡρισμένον θέμα.......

§43Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἰς τὴν οὐσίαν, θὰ εἰσέλθω πάρα κάτω.

§44Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἐγὼ δέχομαι τόσας διακοπάς, ὥστε νὰ παρακαλέσω καὶ ὑμᾶς νὰ ἀνεχθῆτε μίαν ἰδικήν μου.

§45Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἐγὼ πολλὲς.....

§46Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἐπὶ τῆς οὐσίας θὰ ἤθελα νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Ἡ Κυβέρνησις εἶχε νὰ διαπραγματευθῇ ὡρισμένον θέμα μὲ τὸν κ. Ἔρχαρτ καὶ εἶχε νὰ τὸ διαπραγματευθῇ ὑπὸ συνθήκας δυσκόλους. Διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους δὲν θὰ ἐξετάσω τὴν παροῦσαν στιγμήν, δὲν εἴχομεν ἀπορροφήσει τὸ ποσὸν τῶν πιστώσεων, τὸ ὁποῖον εἶχε ζητήσει ὁ κ. Μαρκεζίνης. Καὶ ἄλλα συμφωνηθέντα δὲν εἶχον τὴν ὥραν ποὺ ἀφίχθη ὁ κ. Ἔρχαρτ τηρηθῆ. Ὑπῆρχον, λοιπόν, καὶ λόγοι οὐσίας διὰ νὰ δημιουργηθῇ ἡ δυνατότης διαπραγματεύσεων νὰ ξεκινήσωμεν ἀπὸ μίαν βάσιν ἠθικὴν καὶ αὐτὴ ἡ ἠθικὴ βάσις ἦτο ἡ ἀναγνώρισις τῆς ἐπιστολῆς ταύτης, τῆς ἐπιστολῆς περὶ ἧς ὁ λόγος, ὡς κειμένου ἐπισήμου καὶ ἑπομένως δεσμευτικοῦ. Περὶ τοῦ περιεχομένου τῆς δεσμεύσεως οὐδὲν εἶπεν ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἐτόνισεν, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐπὶ τοῦ περιεχομένου αὐτῆς θὰ διαπραγματευθῇ. Καὶ ἐδήλωσεν ὁ κ. Ἔρχαρτ, ὅτι ἐπειδὴ ἐτοποθετήσαμεν τὸ θέμα ἐπὶ τοιούτου ἐπιπέδου, θὰ διαπραγματευθῇ καὶ διεπραγματεύθη πράγματι. Ἔτσι ἔχουν τὰ πράγματα.

§47Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, φοβοῦμαι, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἀκόμη περισσότερον μπλέκει τὰ πράγματα μὲ τὴν τελευταίαν παρέμβασίν του. Ἐὰν θέλῃ νὰ εἴπῃ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὸ πραγματικὸν γεγονὸς τῆς ὑπογραφῆς τῶν ἐπιστολῶν, θὰ τοῦ ἀπαντήσω, ὅτι αὐτὸ ἀπὸ κανένα δὲν ἠμφισβητήθη. Λέγουν ἀπὸ Κυβερνητικῆς πλευρᾶς, ὅτι αἱ ἐπιστολαὶ ἀπεκρύβησαν. Ἀλλὰ οὐδεὶς εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχουν. Ἐκεῖνο ἐπὶ τοῦ ὁποίου συνεζητήσαμεν καὶ συζητοῦμεν σήμερον, εἶναι ἐὰν ὑπάρχῃ ἢ δὲν ὑπάρχει νομικὴ δέσμευσις τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἐν τούτῳ, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀναντίρρητον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνική, ἐνεφάνισε μίαν ἀκατανόητον μεταβολὴν ἀπόψεων τὴν τελευταίαν στιγμήν, διότι ἦλθον εἰς φῶς ἀπὸ τὴν συζήτησιν—δὲν εἶχον πρόθεσιν νὰ ἐπιμείνω περισσότερον, ἀλλὰ ἡ διακοπὴ μὲ ὑποχρεώνει—ἦλθον εἰς φῶς ἀπὸ τὴν συζήτησιν ὡρισμέναι λεπτομέρειαι, αἱ ὁποῖαι καὶ δὲν διεψεύσθησαν. Προέκυψε σαφῶς ἀπὸ τὴν συζήτησιν ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ὅτι καθ’ ὅλας τὰς συνεδριάσεις τοῦ Συντονιστικοῦ Συμβουλίου, εἶχεν ἐπιβληθῆ ἡ ἄποψις τοῦ κ. Καψάλη, ὅτι δηλαδή, αἱ ἐπιστολαὶ αὐταὶ δὲν μᾶς ἐδέσμευσαν. Καὶ ὅταν ὁ κ. Καψάλης ἐνεθύμισε τοῦτο εἰς τὸν κ. Κανελλόπουλον, ὁ κ. Κανελλόπουλος τοῦ εἶπεν, ὅτι αὐτὸ ἔγινε διότι ἡ Κυβέρνησις τότε ἐπεθύμει νὰ καλύψῃ τὸν κ. Μαρκεζίνην, καὶ δὲν εἶχε λέγει τὸ δικαίωμα, τὸ ἠθικὸν δικαίωμα ὁ κ. Καψάλης νὰ φέρῃ αὐτὸ εἰς τὴν δημοσιότητα. Κύριοι συνάδελφοι, ἀσχέτως τοῦ ὅτι πιστεύω, ὅτι εἶναι ἐξαιρετικῶς βαρὺ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ ὑπευθύνου ἐκπροσώπου —ἐὰν δὲν κάμνω λάθος— τῆς Κυβερνήσεως, ἐνώπιον τοῦ Σώματος, νὰ διατυποῦνται τοιοῦτοι βαρύτατοι ἠθικοὶ ὑπαινιγμοὶ ἐναντίον τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος μέχρι πρότινος ἦτο ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, νὰ τοῦ λέγῃ δηλαδή, ὅτι τὰ εἴπομεν διὰ νὰ σᾶς καλύψωμεν—ἀπὸ τί δὲν ἠμπορῶ νὰ καταλάβω—ἀσχέτως τοῦ γεγονότος τούτου, εἶναι ἀναντίρρητον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπέδειξε μίαν ἀνακολουθίαν—κραυγαλέαν ἀνακολουθίαν—καὶ ὅτι τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἔκαμε στροφὴν 180 μοιρῶν, διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι ὑπάρχει δέσμευσις ἐκεῖ ποὺ οἱ ἄλλοι ὑπεστήριζον, ὅτι δέσμευσις δὲν ὑπῆρχε. Καὶ ἐρωτῶ, ἐν ὄψει τῆς ἀφίξεως τοῦ κ. Ἔρχαρτ μετά τινας ἡμέρας, ἐν ὄψει τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἀποφασιστικῶν συνομιλιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπηκολούθησαν, τί ὠφέλει τὴν Ἑλληνικὴν ὑπόθεσιν—διότι αὐτὸ ἐνδιαφέρει, τὰ οἰκογενειακὰ τοῦ Συναγερμοῦ εἶναι ἄλλο ζήτημα—τί ὠφέλει τὴν Ἑλληνικὴν ὑπόθεσιν τὸ νὰ βγοῦμε καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι εἴμεθα δεσμευμένοι; Ἐγὼ προσωπικῶς θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ θέσις μας κατέστη πολὺ δυσκολωτέρα καὶ ὅτι ἀπεδεσμεύθημεν μέν, διότι δὲν εἴμεθα δεσμευμένοι: Παρεβιάσαμεν δηλαδή, ἀνοικτὰς θύρας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως, τὸ θέμα τῶν ἑλληνογερμανικῶν σχέσεων ὑπεβοηθήθη ἀπὸ τὴν τακτικήν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἠκολούθησε. Δεύτερον θέμα, κύριοι συνάδελφοι, τὸ ὁποῖον συνεζητήθη, εἶναι τὸ θέμα τῆς ἀποκρύψεως. Ἐν πρώτοις πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι κατ’ ἐμέ, ἡ πρᾶξις τοῦ κ. Μαρκεζίνη νὰ ὑπογράψῃ τὴν ἐπιστολὴν αὐτὴν πρὸς τὸν κ. Ἔρχαρτ ἦτο ἀπολύτως καταδικαστέα. Τοιούτου εἴδους ἐπιστολαί, χωρὶς κἄποιον περιεχόμενον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπογράφωνται. Καὶ μόνον τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀνελάμβανεν αὐτὴν τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ ἐξετάσῃ, ὅπως εἶπον προηγουμένως, τὰς προτάσεις τῶν ἑταιρειῶν αὐτῶν καὶ νὰ τοὺς δώσῃ κἄποιαν προτεραιότητα ἐπὶ ἴσοις ὅροις, καὶ μόνον τὸ γεγονὸς τοῦτο νομίζω, ὅτι ἀποδεικνύει, ὅτι αἱ ἐπιστολαὶ αὐταὶ δὲν ἔπρεπε νὰ εἶχον ὑπογραφῆ. Βεβαίως ὁ κ. Μαρκεζίνης θὰ μᾶς ἀντείπῃ, ὅτι τὰς ἐπιστολὰς αὐτὰς τὰς ὑπέγραψε διὰ νὰ περισώσῃ τὸ ὅλον θέμα τῆς ἑλληνογερμανικῆς συμφωνίας. Νομίζω, ὅμως, ὅτι εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτὰς τὰ ζητήματα πρέπει νὰ τίθενται εὐθέως καὶ τὸ καλλίτερον ἀπ’ ὅλα θὰ εἶναι εἰς οἱανδήποτε περίπτωσιν παράλληλοι καὶ συμπληρωματικαὶ δεσμεύσεις, αἱ ὁποῖαι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀναλαμβάνονται, νὰ ἀποφεύγωνται. Ἀσχέτως ὅμως τούτου, κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν ἰδικήν μου προσωπικὴν πεποίθησιν, εἶναι βεβαιωμένον τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἡ Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ, δὲν ἐτηρήθη ἐνήμερος τῆς ἐπιστολῆς αὐτῆς. Δὲν δύναμαι, ὁμολογῶ, νὰ διαπιστώσω, διότι δὲν εἰδικεύομαι εἰς τοιούτου εἴδους πολυπλόκους ἐρεύνας καὶ συλλογισμούς, μέχρι ποίου βαθμοῦ ἀπεκρύβη ἢ δὲν ἀπεκρύβη τὸ πρωτότυπον τοῦ ἐγγράφου. Βέβαιον πάντως εἶναι, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς συνήθους συμφωνίας, ἡ ὁποία ἔλαβε τὸν κανονικὸν καὶ φυσιολογικὸν δρόμον πρὸς τὰ Ὑπουργεῖα Ἐξωτερικῶν καὶ Ἐμπορίου. Καὶ τοῦτο δίδει εἰς τὴν Κυβέρνησιν εὐλόγως τὸ δικαίωμα νὰ κατηγορῇ τὸν κ. Μαρκεζίνην. Διότι ἡ ἀπόκρυψις δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ κάτι νὰ ἐσήμαινε. Δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐσήμαινεν, ὅτι ὁ κ. Μαρκεζίνης δὲν ἦτο ἀπολύτως ἐνθουσιασμένος διὰ τὰς ὑπογραφάς, τὰς ὁποίας ἔθεσε κάτω ἀπὸ τὴν ἐπιστολὴν αὐτήν. Κατὰ συνέπειαν, κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, ἡ κατηγορία ἡ ὁποία διατυποῦται ἐναντίον τοῦ κ. Μαρκεζίνη εὐσταθεῖ. Πέραν αὐτοῦ, ὅμως, πέραν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία ὅπως καὶ προγουμένως εἶπον, ἀποτελεῖ οἰκογενειακὸν καυγᾶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ὑπάρχει τὸ πρόβλημα τῆς οὐσίας ἀπὸ τὸ ὁποῖον καὶ ἤρχισα. Ἐτόνισα ἐν ἀρχῇ, ὅτι οἱαδήποτε δέσμευσις τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἔναντι ἰδιαιτέρως τῆς ἑταιρείας Τελεφοῦνκεν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ραδιοφωνικὸν σταθμόν, εἶναι ἀπαράδεκτος. Καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ προσθέσω, ὅτι ἀκόμη καὶ οἱαδήποτε δέσμευσις καὶ διαπραγμάτευσις ἀκόμη μὲ τὸν ἐδῶ ἐκπρόσωπον τῆς Τελεφοῦνκεν γνωστὸν δοσίλογον τῆς κατοχῆς εἶναι ἀπαράδεκτος διὰ κάθε Ἑλληνικὴν συνείδησιν. Εἶπον προηγουμένως, ὅτι ὁ κ. Βουλπιώτης, ταλαιπωρεῖ τὴν Ἑλλάδα ἐπὶ μίαν δεκαετίαν καὶ νομίζω, ὅτι ἀποτελεῖ ἐντροπὴν διὰ τὴν χώραν μας τὸ γεγονὸς τοῦτο. Διότι ἐνῷ εἶναι γνωστὸς δοσίλογος τῆς κατοχῆς —νομίζω, ὅτι ὁ χαρακτηρισμὸς δὲν εἶναι βαρὺς διότι ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν πραγματικότητα ἀσχέτως τοῦ τί εἶπον ἢ τί δὲν εἶπον τὰ δικαστήρια τὴν ἐποχὴν ἐκείνην—ταλαιπωρεῖ τὴν Ἑλλάδα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ ἐπιτυγχάνει πάντοτε μὲ μυρίους τρόπους νὰ κινῆται εἰς τὰ ἑκάστοτε Κυβερνητικὰ παρασκήνια. Δὲν γνωρίζω οἱ Γερμανοὶ ποῖον ἰδιαίτερον λόγον ἔχουν νὰ συμπαθοῦν τὸν κ. Βουλπιώτην καὶ νὰ τὸν ἐμφανίζουν ὡς ἐκπρόσωπον μιᾶς ὄντως σημαντικωτάτης καὶ διεθνοῦς φήμης καὶ κύρους ἑταιρείας. Νομίζω, ὅτι πρὸς τοὺς Γερμανοὺς θὰ ἦτο καιρὸς νὰ λεχθῇ μία ἁπλῆ ἀλήθεια. Ὅλοι μας εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ ξεχάσωμεν αὐτὰ ποὺ συνέβησαν καὶ νὰ ἀποκαταστήσωμεν εἰλικρινεῖς οἰκονομικὰς σχέσεις, ἀλλὰ καὶ πάσης φύσεως σχέσεις μὲ τὴν νέαν Γερμανίαν, διότι ἡ ζωὴ ἔχει τὰ δικαιώματά της καὶ κἄποτε πρέπει νὰ ξεχνιέται τὸ παρελθόν. Νομίζω, ὅμως, ὅτι οὔτε οἱ Γερμανοί, οἱ ὁποῖοι ἐσυνήθισαν νὰ τιμοῦν τοὺς νεκρούς των καὶ νὰ ἐνθυμοῦνται τοὺς ἰδικούς των προδότας, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιοῦν νὰ διαπραγματευώμεθα ἡμεῖς μὲ ἕνα ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐκπέσει εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ ἡ ἐμφάνισις τοῦ κ. Βουλπιώτη ἀποτελεῖ ἐμπόδιον δι’ οἱανδήποτε διαπραγμάτευσιν καὶ δὲν προάγει ἀλλὰ ζημιώνει τὰς ἑλληνογερμανικὰς σχέσεις. Κύριοι συνάδελφοι, σταματῶ μὲ τὴν διαπίστωσιν αὐτήν. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ γνωρίζω μέχρι ποίου σημείου ὁ κ. Μαρκεζίνης ἀπεπειράθη νὰ πράξῃ κάτι καὶ ποῦ ἐσταμάτησε, καὶ δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀπεπειράθη νὰ κάμῃ τὸ ἴδιον ἐπιρρίπτουσα εἰς τὸν κ. Μαρκεζίνην τὴν εὐθύνην. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτὴ ἡ συζήτησις καὶ τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐξετέθησαν, πρέπει νὰ μᾶς ὁδηγήσουν εἰς ὡρισμένα γενικωτέρας φύσεως συμπεράσματα. Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ κόρον εἴχομεν συνειθίσει νὰ ἀκούωμεν διὰ τὴν ἑνότητα τὴν μονολιθικὴν τοῦ Συναγερμοῦ καὶ διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τῆς Ἑλληνικῆς πολιτικῆς ζωῆς, τὴν ὁποίαν θὰ ἔφερε. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ εἴπω τίποτε ἐν τούτῳ διότι ἐξ οἰκείων ἐξετοξεύθησαν τὰ βέλη. Εἶναι δυστυχῶς τὸ φαινόμενον, τὸ ὁποῖον ἐμφανίζεται ἐνώπιόν μας καὶ ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι συνέβη εἰς τὸ παρελθόν, ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ καὶ εἰς τὸ μέλλον, κόμματα ἢ καὶ παρατάξεις ἀκόμη νὰ διασπῶνται ἀπὸ ἀντιθέσεις ἀπόψεων ἐπὶ πολιτικῶν θεμάτων, ἀλλὰ δὲν νομίζω, νὰ ὑπάρχῃ προηγούμενον εἰς τὴν Ἑλληνικὴν πολιτικὴν ζωὴν μιᾶς Κυβερνήσεως καὶ ἑνὸς ἰσχυροῦ κομματικοῦ ὀργανισμοῦ ὁ ὁποῖος νὰ διασπασθῇ ἐπάνω εἰς τέτοια θέματα. Κύριοι συνάδελφοι, σήμερον ἔρχεται ὅλως διόλου συμπληρωματικῶς, καὶ ὡς ἐὰν ἦτο παρωνυχίς, διὰ συζήτησιν, καὶ τὸ ὅλον θέμα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, καὶ τοὐλάχιστον, δειλὰ–δειλά, ἀρχίζει καὶ ἀκούγεται ἀπὸ Κυβερνητικῆς πλευρᾶς ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι ἡ ἀντίθεσις, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη, δὲν ὀφείλεται μόνον εἰς τὰ προσωπικὰ ἐπεισόδια, περὶ τῶν ὁποίων προηγουμένως ὡμίλησα, ἀλλὰ εἶναι καὶ ἀντίθεσις βαθυτέρα, διότι ὑπάρχει διαφωνία πρὸς τὴν ἀκολουθηθεῖσαν μέχρι σήμερον ἀπὸ τὸν κ. Μαρκεζίνην, οἰκονομικὴν πολιτικήν, ἡ ὁποία ἦτο πολιτικὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον τοῦτο εἶναι ἀκριβές. Νομίζω ὅμως, ὅτι δικαιοῦνται νὰ κάμουν τὴν διαπίστωσιν αὐτήν, διότι μέχρι τῆς στιγμῆς, οὐδεμία διαφωνία ἀπὸ οὐδεμίαν πλευρὰν διετυπώθη, πρὸς τὴν πολιτικὴν τοῦ κ. Μαρκεζίνη. Ὅταν ἡμεῖς προειδοποιήσαμεν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ εἶναι ἐσφαλμένη, ὁλόκληρος ἡ Κυβερνητικὴ πτέρυξ διέκοπτε καὶ ἔσπευδε νὰ ἐπικροτήσῃ τὴν ὑπὸ τοῦ κ. Μαρκεζίνη χαραχθεῖσαν οἰκονομικὴν πολιτικήν. Ὁ κ. Παπάγος ἔδωσεν εἰς τὸν κ. Μαρκεζίνην ἀπόλυτον διακριτικὴν ἐξουσίαν εἰς τὸν χειρισμὸν τοῦ οἰκονομικοῦ τομέως καὶ ἐπ’ εὐκαιρίᾳ σχετικῶς μὲ τὴν ἀπόκρυψιν, εἶχα νὰ εἴπω καὶ τοῦτο. Ἐλέχθη, ὅτι ὁ κ. Μαρκεζίνης ἀπέκρυψεν ἀπὸ τὸν κ. Παπάγον τὴν ἐπιστολὴν αὐτήν. Ἀλλὰ διερωτῶμαι, ποῖον λόγον εἶχεν ὁ κ. Μαρκεζίνης νὰ ἀποκρύψῃ κάτι ἀπὸ τὸν κ. Παπάγον; Δὲν ἦτο αὐτός, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν διακήρυξιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἶχε τὴν ἀπόλυτον ἐξουσίαν νὰ χειρισθῇ τὸν οἰκονομικὸν τομέα; Καὶ δὲν ἦτο αὐτός, ὁ ὁποῖος ἐξ ὀνόματος τοῦ κ. Παπάγου ὡμίλει εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις; Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω τὰ ἐσωτερικὰ τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε νομίζω, ὅτι εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω μέχρι ποίου σημείου ἀναμιγνύεται ἐνεργῶς εἰς τὰ θέματα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Μαρκεζίνης καὶ οἱ λοιποὶ ἐπιτελεῖς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ πρὸ ἔτους προσεπάθουν νὰ μᾶς πείσουν, ὅτι ὅ,τι γίνεται εἰς τὸν Συναγερμόν, εἶναι ἔργον τοῦ κ. Παπάγου. Τοῦτο ἐτονίσθη τόσον ἐμφατικῶς καὶ τόσον συχνά, ὥστε εὐλόγως ἐδημιουργήθη ἡ ὑπόνοια, ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ ἴδιοι δὲν ἐπίστευον εἰς αὐτὰ ποὺ ἔλεγον. Ἀποτελεῖ συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι ὁ κ. Παπάγος, δὲν λαμβάνει γνῶσιν οὔτε ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀποκρύπτονται, οὔτε ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν ἀποκρύπτονται. Ἐν πάσῃ περιπτώσει —τοῦτο ἀπετέλεσε μίαν μικρὰν παρέκβασιν— ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία μέχρι σήμερον ἠκολουθήθη, οὐδεμία διαφωνία προέκυψε μεταξὺ τοῦ κ. Μαρκεζίνη καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις, εἶναι συνυπεύθυνος δι’ ὅσα μέχρι σήμερον ἐγένοντο. Κύριοι συνάδελφοι, συνέβη καὶ τοῦτο τὸ περίεργον, τὸ ἀκατανόητον, τὸ πρωτοφανές. Ὑπουργοὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως νὰ διακηρύσσουν, περίπου ὑπερηφάνως, νομίζοντες οὕτω, ὅτι πλήττουν τὸν κ. Μαρκεζίνην, ὅτι οὔτε ἓν μάρκον ἐκ τῶν Γερμανικῶν πιστώσεων, δὲν ἐχρησιμοποιήθη. Τοῦτο ἀποτελεῖ μίαν λυπηρὰν πραγματικότητα. Νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι ἓν παθητικόν, τὸ ὁποῖον βαρύνει ἐξ ἴσου καὶ τὸν κ. Παπάγον, καὶ τὸν κ. Μαρκεζίνην, οἱ ὁποῖοι ἀναμφισβητήτως ἀπέτυχον ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἑλλην. Συναγερμοῦ, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ τὸ γεγονὸς τοῦτο νὰ βαρύνῃ ἐξ ἴσου ἀμφοτέρας τὰς πτέρυγας. Δὲν θέλω, ὅπως εἶπον, νὰ ὑπεισέλθω εἰς τὸ θέμα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Θὰ τονίσω μόνον, ὅτι ἤδη ἀπὸ πέρυσιν ἦτο ἔκδηλος ἡ δυσφορία τῆς μεγάλης μάζης τῶν μισθωτῶν διὰ τὴν χειροτέρευσιν τοῦ βιοτικοῦ των ἐπιπέδου. Τὸ πρὸς στιγμὴν ἀπειληθὲν ἔτος τοῦ ἐργάτου, εὐτυχῶς, κατὰ τὰ φαινόμενα, ἀπεσοβήθη. Παρὰ ταῦτα ἡ πάροδος ἑνὸς ἀκόμη ἔτους, κατέστησε τὴν τύχην τῶν Ἑλλήνων μισθωτῶν ἀκόμη δραματικωτέραν. Πέραν δὲ τῶν Ἑλλήνων μισθωτῶν καὶ ὅλαι αἱ ὑπόλοιποι τάξεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ αἰσθάνονται, τὰς συνεπείας τῆς ἐσφαλμένης οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Πέρυσι, τέτοιαν ἐποχήν, ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀποτελῶν τότε παραφωνίαν πρὸς τὸ γενικὸν κλῖμα τοῦ ἐνθουσιασμοῦ, εἶχα τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπω, ὅτι οἱ τριγμοὶ τοῦ Κυβερνητικοῦ οἰκοδομήματος εἶχον ἀρχίσει νὰ ἀκούωνται. Σήμερον, κύριοι συνάδελφοι, ὑποθέτω, ὅτι ὅλοι θὰ συμφωνήσετε μαζί μου εἰς τὴν διαπίστωσιν, ὅτι τὸ οἰκοδόμημα ἔχει ἤδη ἀνεπανορθώτως κλονισθῆ, τὸ σκάφος ἐβούλιαξε καὶ οἱ ποντικοὶ ἔφυγαν διὰ νὰ σωθοῦν. Δὲν εἶναι γνωστὸν κύριοι συνάδελφοι, πόσον ἡ παράταξις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἡ ὁποία ἐμφανίζεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον σπαρασσομένη καὶ ἀλληλοϋβριζομένη, θὰ ἀνθέξῃ ἀκόμη παραμένουσα εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἕνα ὅμως, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, εἶναι βέβαιον. Ὅτι εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἡ Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ ἔχει ἀνεπανορθώτως καταδικασθῆ. Ὁ θάνατος ἔχει ἐπέλθει. Δὲν μένει ἀκόμη παρὰ ἡ ληξιαρχικὴ πρᾶξις βεβαιώσεως τοῦ θανάτου. Καὶ αὐτὴ ἀποτελεῖ ἕνα ἁπλοῦν τυπικὸν γεγονός. (Χειροκροτήματα).

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Αὐγερινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§49Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Σᾶς διαβεβαιῶ, ἀξιότιμοι κ. βουλευταί, ὅτι οὐχὶ μετ’ εὐχαριστήσεως, ἀλλὰ μετὰ δυσχερείας καὶ λύπης μου εἰλικρινοῦς, ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν συντόμους τινὰς σκέψεις ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος. Ἡ δυσχέρεια πρὸ τῆς ὁποίας εὑρίσκομαι εἶναι εὐεξήγητος. Ὁ κ. Μαρκεζίνης ὑπῆρξεν ἕν τῶν ἐπιλέκτων ἐπιτελικῶν στελεχῶν τοῦ Ἑλλην. Συναγερμοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Διεχειρίσθη ἐπὶ χρόνον μακρὸν τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν της, διεξήγαγε τὰς διαπραγματεύσεις εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ εἰδικώτερον ἐν Γερμανίᾳ καὶ ἤδη ἐγκαλεῖται ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Κυβερνήσεως, μὲ σθένος καὶ παρρησίαν, προσιδιάζουσαν εἰς ἡγετικὴν φυσιογνωμίαν, ὅτι ἐνήργησε κατὰ τρόπον ἄτακτον, ἀπᾴδοντα πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ Ἑλλ. Συναγερμοῦ, ὅτι ἠπίστησε πρὸς τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ πᾶσι τούτοις, ὅτι ἐπέδειξεν ἀμβλεῖαν συναίσθησιν τῶν πολιτικῶν του εὐθυνῶν. Τὸ θέμα εἶναι ἐξόχως σοβαρὸν καὶ λεπτόν. Ὁ κ. Μαρκεζίνης ἐν τούτοις, ἐνεφανίσθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ μὴ ἀντιλαμβανόμενος τὴν σοβαρότητα τοῦ θέματος καὶ τὴν ἀκριβῆ αὐτοῦ ὄψιν, ἀλλ’ ἀφελῶς πιστεύων, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι νομικὸν ἐντελῶς προσωπικῆς φύσεως καὶ ὅτι μετεβλήθη εἰς θέμα πολιτικὸν καὶ ἠθικὸν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν πολιτικήν του ἐκμηδένισιν. Καὶ πρὸς στιγμὴν καὶ μέχρις ἑνὸς σημείου, ἐπέτυχεν ἰδίᾳ ἔξω τῆς αἰθούσης ταύτης νὰ παρατρέψῃ τὴν συζήτησιν. Ὀλίγου δεῖν, ἀπωλέσθη ἡ κυρία, ἡ ἀποκλειστικῶς ἐνδιαφέρουσα ὄψις τοῦ ζητήματος, καὶ κατεβλήθησαν καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐπίπονοι συλλογιστικαὶ προσπάθειαι, διὰ νὰ διαπιστωθῇ ἐὰν ἐκ τῶν ἀνταλλαγεισῶν καὶ ἀποκρυβεισῶν ἐπιστολῶν, προκύπτει ἠθικὴ ἢ νομικὴ δέσμευσις ἢ καὶ τὰ δύο μαζὶ ἢ οὐδέτερον ἐκ τούτων. Ἀλλὰ ποίαν ἐπιρροήν, κύριοι βουλευταί, ἔχουν ταῦτα εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν θέμα; Ἄλλο εἶναι τὸ ζητούμενον, ἄλλο εἶναι τὸ κυρίως ἐνδιαφέρον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ σαφήνειαν καὶ ἀνεπίδεκτον παρερμηνείας διατύπωσιν ἔθεσεν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Πόσον; Ἐάν, τοὐτέστιν, ὁ κ. Μαρκεζίνης παρεβίασε τὴν ἐντολὴν καὶ ὑπεσχέθη ὅ,τι δὲν ἐδικαιοῦτο ἢ δὲν ἐπετρέπετο νὰ ὑποσχεθῇ. Ἔπειτα, πῶς καὶ ὑπὸ ποίας συνθήκας ὑπέγραψε τὴν ἐπίμεμπτον ἐκείνην ἐπιστολὴν καὶ ἂν τὰ ὅσα σχετικῶς μὲ τὰς συνθήκας αὐτὰς εἶπεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εἶναι ἀκριβῆ. Καὶ τρίτον τὸ καὶ κυριώτερον. Διατί, ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν ποίων συλλογισμῶν καὶ διὰ τίνας σκοποὺς ἀπέκρυψε τὰς ἐπιστολὰς καὶ τὴν οἱασδήποτε φύσεως δέσμευσιν; Διὰ νὰ καταλήξωμεν, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, εἰς ἀσφαλῆ συμπεράσματα, εἶναι ἀναγκαῖον, ἐν ἀπολύτῳ συντομίᾳ, νὰ ἐξετάσωμε ὡρισμένα γεγονότα. Εἶναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι ὁ κ. Μαρκεζίνης ἐχρησιμοποίησε διὰ τὴν προλείανσιν τοῦ ἐδάφους ἐν Γερμανίᾳ τὸν ἀντιπρόσωπον τῶν ἑταιρειῶν Ζῆμενς καὶ Τελεφοῦνκεν, ὅτι συνεννοεῖτο ἐπὶ μῆνας μακροὺς μετ’ αὐτοῦ, καὶ ὅτι τὸν συμπαρέλαβεν εἰς τὸ ταξίδιόν του εἰς τὴν Γερμανίαν ἐντὸς τῆς εἰδικῆς ἁμαξοστοιχίας, μὲ τὴν ὁποίαν ἐταξίδευσεν. Χρειάζεται, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ἐξαιρετικὴ εὐφυΐα διὰ νὰ ἀντιληφθῇ τις, ὅτι τὸ θέμα τῶν συμβάσεων μὲ τὰς δύο αὐτὰς ἑταιρείας, τὰς ὁποίας ἀντεπροσώπευεν ὁ βοηθὸς του καὶ συνοδός του, ἦτο ἓν ἐκ τῶν κυρίων θεμάτων, τὰ ὁποῖα συνεζητήθησαν ἐν Γερμανίᾳ καὶ ἀπετέλει μετὰ τῶν ἄλλων συζητηθέντων ἓν καὶ ἀδιαίρετον σύνολον; Ἐν τούτοις ὁ κ. Μαρκεζίνης, ἐβεβαίωσεν, ὅτι διὰ πρώτην φορὰν τὴν 11ην Νοεμβρίου 1953 ἐν Κολωνίᾳ ἐπληροφορήθη, ὅτι τοῦ ἐζητεῖτο ἡ ὑπογραφὴ τῆς γνωστῆς ἐπιστολῆς καὶ τοῦ ἐφάνη— χρησιμοποιῶ τὴν ἔκφρασίν του—καταπληκτικὸν καὶ σόλοικον νὰ τοῦ ζητεῖται ἡ ὑπογραφὴ μιᾶς ἐπιστολῆς τὴν τελευταίαν στιγμὴν διὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχεν ὑποσχεθῆ καὶ περὶ τῶν ὁποίων δὲν εἶχε κἂν ὁμιλήσει. Δέχομαι ὡς ἀκριβῆ τὸν ἰσχυρισμόν του, ὅτι διὰ πρώτην φορὰν τοῦ ἐζητεῖτο ἐπιστολή, οὐδεὶς ὅμως εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ, ὅτι αὕτη ἀφεώρα πράγματα, περὶ τῶν ὁποίων προηγουμένως δὲν εἶχε συζητήσει. Ἐπιτρέπεται, ἀξιότιμοι κύριοι βουλευταί, νὰ ὑποστηρίξῃ τις, χωρὶς νὰ ἀποξενωθῇ τῆς στοιχειώδους σοβαρότητος, ὅτι μετὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν τῶν συνομιλιῶν καὶ τὸ πέρας τῶν οἰκονομικῶν διαπραγματεύσεων, ὁ κ. Ἔρχαρτ εἶδεν ἐν ἐνυπνίῳ τὸν κ. Μαρκεζίνην διαδηλοῦντα τὴν προθυμίαν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν σύναψιν ὡρισμένων συμβάσεων; Καὶ ἔτι περαιτέρω: Εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ τις, χωρὶς νὰ συγκρουσθῇ ὀξύτατα πρὸς τοὺς στοιχειώδεις κανόνας τῆς ἀνθρωπίνης λογικῆς, ὅτι ὁ κ. Ἔρχαρτ ἀφυπνισθεὶς καὶ διατελῶν πλέον εἰς κατάστασιν ἐγρηγόρσεως, συνέταξε καὶ ἀπηύθυνεν ἐπιστολὴν πρὸς τὸν κ. Μαρκεζίνην, ζητῶν τὴν ἔγγραφον ἐπιβεβαίωσιν τοῦ ὀνείρου του; Εἶναι πράγματι σοβαρά, εἶναι πράγματι δυνατά, εἶναι πράγματα πιθανὰ αὐτά, τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζει ὁ κ. Μαρκεζίνης, μὲ ἀξίωσιν νὰ τὰ πιστεύσωμεν; Ὄχι βεβαίως. Εἶχεν, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ἐκτεθῆ ἤδη ἀνεπανορθώτως διὰ τῶν ὑποσχέσεών του καὶ τοῦ ἐζητεῖτο ἡ ἔγγραφος ἐπιβεβαίωσις, τὴν ὁποίαν δὲν ἠδύνατο ἀζημίως νὰ ἀρνηθῇ. Ἐντεῦθεν ὁ αἰφνιδιασμὸς καὶ αἱ θλιβεραὶ σκέψεις, αἱ ὁποῖαι τὸν ἐκράτησαν ἄγρυπνον ἐκείνην τὴν νύκτα. Ὁ αἰφνιδιασμὸς ὠφείλετο ὄχι εἰς τὸ περιεχόμενον τῆς ἐπιστολῆς, τὸ ὁποῖον ἦτο ἀκριβές, ἀλλὰ εἰς τὸ ὅτι τοῦ ἐζητεῖτο ἐπιστολὴ διὰ τὸ θέμα τοῦτο, ἐνῷ εἶχε μείνει μὲ τὴν πεπλανημένην ἐντύπωσιν, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο νὰ τοῦ ζητηθῇ τοιαύτη. Ἔσπευσε, λοιπόν, πρὸς τὸν κ. Ἔρχαρτ καὶ ἐπέτυχε μίαν οὐσιαστικῶς ἀσήμαντον τροποποίησιν, διὰ νὰ ἀμβλύνῃ τὸ πρᾶγμα. Δὲν τὸν ἐξηπάτησεν ὁ κ. Ἔρχαρτ, ὅπως κατὰ τρόπον ἀνοίκειον καὶ μὲ γλῶσσαν ἀήθη ὑπεστήριξεν ὁ ἐκ τῆς αὐτῆς μὲ ἐμὲ ἐκλογικῆς περιφερείας ἀξιότιμος βουλευτὴς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Θὰ ἦτο τοῦτο κατώτερον τῆς ἀξιοπρεπείας καὶ τῆς προσωπικότητος τοῦ κ. Ἔρχαρτ ἀλλὰ καὶ τῆς νοημοσύνης τοῦ κ. Μαρκεζίνη. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐκτιμᾷ προσηκόντως ὁ κ. Μαρκεζίνης τὴν αὐτεπάγγελτον ὑπεράσπισιν τοῦ κ. Χαβίνη, ἀλλὰ παρὰ τὸ δύσκολον τῆς θέσεώς του, τὸ ἐλαφρυντικὸν αὐτὸ τὸ ἀποκρούει. Τί εἶπεν ὁ κ. Μαρκεζίνης εἰς τὸν κ. Ἔρχαρτ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζωμεν. Δυνάμεθα ὅμως ἀσφαλῶς νὰ συμπεράνωμεν συλλογιζόμενοι ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων δεδομένων. Ὁ κ. Μαρκεζίνης εἶχε καλλιεργήσει καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ τῶν φίλων του, διὰ τῶν λόγων του καὶ διὰ τῶν πράξεών του, τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἦτο μετὰ τὸν Στρατάρχην Παπάγον, ἡ δεσπόζουσα ἐν τῇ Κυβερνήσει προσωπικότης. Ἡ ἐντύπωσις αὐτὴ δὲν ἐστερεῖτο βάσεως καὶ δὲν ἦτο ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος. Διεχειρίζετο τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, εἶχεν ὑπὸ τὸν ἔλεγχόν του τὰ οἰκονομικὰ Ὑπουργεῖα, καὶ πρὸ παντὸς οἱ προϊστάμενοι ὑπουργοί, ὁ ὑπουργὸς Προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως —εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ὁποίου ὑπάγεται ἡ ραδιοφωνία —καὶ ἄλλοι ἀκόμη ὑπουργοὶ ἦσαν πρόσωπα τοῦ στενοῦ περιβάλλοντός του, τὰ ὁποῖα χωρὶς νὰ στεροῦνται βεβαίως ἀξίας, εἶναι σχεδὸν βέβαιον, ὅτι τὰ χαρτοφυλάκιά των ὤφειλον περισσότερον εἰς αὐτόν, παρὰ εἰς τὴν ἀξίαν των.

§50Κ. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ. Εὐχαριστῶ πολύ.

§51Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Γνώμη μου εἶναι. Δὲν ἠμφισβήτησα τὴν ἀξίαν σας. Ἀλλ’ ὅτι ἀπῃτεῖτο ἡ εὔνοια τοῦ κ. Μαρκεζίνη εἶναι ἐξ ἴσου ἀναμφισβήτητον.

§52Κ. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ. Εὐχαριστῶ.

§53Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Αὐτὰ ἦσαν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐνεθάρρυνον ὑποκειμενικῶς τὸν κ. Μαρκεζίνην νὰ ζητήσῃ καὶ ἀντικειμενικὰ τοῦ κ. Ἔρχαρτ νὰ δεχθῇ μίαν τροποποίησιν, ἡ ὁποία κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Μαρκεζίνη τοῦ ἔδιδε τὸ δικαίωμα νὰ τὴν κλειδώσῃ εἰς τὸ χρηματοκιβώτιόν του ὡς ἰδιωτικῆς φύσεως ἔγγραφον διὰ νὰ ἀμυνθῇ, ὡς μᾶς εἶπεν ἐν καιρῷ. Ἀλλὰ ποῖος ἦτο καὶ πόθεν προήρχετο ὁ κίνδυνος ὑπὸ τοῦ ὁποίου προέβλεπεν, ὅτι θὰ ἀπειληθῇ; Εἰς τὸ ἐρώτημα αὐτό, τὸ ὁποῖον αὐτομάτως ἀνεπήδησεν ἀπὸ τὴν ἀπροσδόκητον ἐξομολόγησίν του, ὅτι ἀπέκρυψε τὸ ἔγγραφον διὰ μελλοντικὴν ἄμυνάν του, δὲν ἔδωσεν ὁ κ. Μαρκεζίνης, ὡς ὤφειλε ρητὴν καὶ συγκεκριμένην ἀπάντησιν. Εἶναι πλέον εὔκολος, καὶ προκύπτει ἀβίαστος, ἀξιότιμοι κύριοι βουλευταί, ἡ ἀπάντησις ἐπὶ τοῦ μεγάλου ἐρωτήματος: Διὰ τίνα λόγον ἀπέκρυψε τὴν ἐπιστολήν; Πρῶτον, διὰ νὰ μὴ ὑποστῇ τὸν ἔλεγχον τοῦ Στρατάρχου, τῶν συναδέλφων του, τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τοῦ τύπου, διότι ὑπερβὰς τὴν ἐντολὴν ὑπεσχέθη, ὅ,τι δὲν ἐπετρέπετο νὰ ὑποσχεθῇ. Δεύτερον, διὰ νὰ μὴ σκιασθῇ ἡ ἐπιτυχία του συνδυαζομένη μὲ τὸ ὅτι ἐδέχθη τὴν ὑπογραφὴν μιᾶς τοιαύτης δεσμευτικῆς ἐπιστολῆς. Τρίτον, διὰ νὰ εἶναι εἰς θέσιν εὐχερῶς νὰ ἐπιτύχῃ ἐν καιρῷ τὸ ὑπεσχημένον, διότι θὰ ἐθεωρεῖτο ἀνεπηρέαστος καὶ ἀντικειμενικὴ ἡ γνώμη του ὑπὲρ τῆς ἀποδοχῆς τῶν προτάσεων τῶν δύο ἐκείνων ἑταιρειῶν ὅταν αὗται θὰ συνεζητοῦντο. Καὶ τέταρτον, διὰ νὰ ἐμφανίσῃ καὶ αὐτὰς τὰς συμβάσεις ὡς νέαν ἐπιτυχίαν του, διότι οὐδεὶς θὰ ἐγνώριζεν, ὅτι συνήφθησαν ἐξ ἀνάγκης καὶ ἐξ ἀνειλημμένης ὑποχρεώσεως. Νομίζω, ἀξιότιμοι κύριοι βουλευταί, ὅτι εἰσήνεγκον μικράν τινα βοήθειαν εἰς τὴν προκειμένην συζήτησιν διὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἐκ ταύτης ἀσφαλῶν συμπερασμάτων. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἠθέλησεν ἐξ ἀφορμῆς τῆς παρούσης συζητήσεως νὰ ριψοκινδυνεύσῃ ὡρισμένας κρίσεις καὶ σχόλια εἰς βάρος τοῦ Συναγερμοῦ. Ὅταν, ἀξιότιμε κύριε ἀρχηγὲ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δυνηθῆτε νὰ τακτοποιήσητε τὰ οἰκογενειακά σας πράγματα, ὅταν θὰ δύνασθε νὰ ἀνέλθετε εἰς τὸ βῆμα τοῦτο κατὰ κοινὴν καὶ ἀνεπιφύλακτον ἀναγνώρισιν τῶν ὀπαδῶν τοῦ κόμματός σας καὶ τῶν κοινοβουλευτικῶν του στελεχῶν, καὶ ὅταν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν θὰ ἀναγινώσκῃ τὴν ἑπομένην τῆς μεγαλοστόμου ἀγορεύσεώς σας, εἰς φιλικὴν πρὸς τὸ κόμμα σας ἐφημερίδα, τὸν πηχυαῖον τίτλον: «Ὁ κ. Παπανδρέου ἐπιχειρεῖ ἀπεγνωσμένον ἑλιγμὸν πρὸς σωτηρίαν του», τότε καὶ μόνον τότε θὰ δικαιοῦσθε νὰ ἀπευθύνετε συμβουλὰς ἢ ὑποδείξεις. (Χειροκροτήματα).

§54Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἐξ ἀφορμῆς τῶν ὅσων εἴπετε, καὶ ἐξ ἀφορμῆς τῶν ὅσων ὁ κ. Μητσοτάκης εἶπεν, διὰ τὸν Συναγερμόν, ὅτι ἀποσυνετέθη, ὀφείλω νὰ εἴπω εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅτι ἡμεῖς, οἱ τῆς Συμπολιτεύσεως βουλευταί, παρακολουθοῦμεν μὲ κάποιαν εὐχαρίστησιν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καταβάλλει μίαν ἀξιόλογον προσπάθειαν διὰ νὰ ἀνασυγκροτήσῃ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ αὐτὸ θὰ ἦτο εὐχάριστον, διότι κἄποτε θὰ ἤρχετο ἡ ὥρα μετὰ 2–4–10 χρόνια νὰ ἀναζητηθῇ διάδοχον σχῆμα νὰ κυβερνήσῃ τὴν χώραν. Ἀτυχῶς, ὁ κ. Μητσοτάκης, ὁ ὁμιλήσας καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος, ἠθέλησεν νὰ τορπιλλήσῃ καὶ ὑπονομεύσῃ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ ὑπονομεύσῃ μίαν προσπάθειαν, ἡ ὁποία ἦτο ἀξία προσοχῆς, διότι εἰς τὸ θέμα τῶν Δημοτικῶν ἐκλογῶν, ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων δὲν ἔδωσε πολιτικὴν χροιάν. Ἐπομένως, ὁ κ. Μητσοτάκης, κατέβαλε προσπάθειαν ἀποσυνθετικὴν καὶ πιστεύω ὅτι πολλὰ χρόνια πλέον θὰ περιμένουν διὰ νὰ μᾶς διαδεχθοῦν.

§55Α. ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ. Ἕως ὅτου, κύριοι συνάδελφοι, συμβοῦν πάντα ταῦτα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε ν’ ἀπασχολοῦν τὸν κ. ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, καὶ τὰ ὁποῖα ἐλαχίστη πιθανότης ὑπάρχει, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συμβοῦν, ἂς ἀφήσῃ ἥσυχον τὸν Συναγερμὸν καὶ ἂς περιορισθῇ νὰ τὸν θαυμάζῃ. Νὰ θαυμάζῃ τὴν ἱκανότητά του πρὸς αὐτοδιάγνωσιν, τὴν ὡριμότητά του πρὸς αὐτοκριτικὴν καὶ τὴν ἑτοιμότητά του πρὸς αὐτοκαθαρμόν. Ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός, νέος καὶ ἰσχυρὸς ὀργανισμὸς ὅπως εἶναι, δὲν ἐδίστασε νὰ ὑποβληθῇ εἰς μίαν ἐγχείρησιν ὀδυνηρὰν μέν, ἀλλὰ ἀναγκαίαν. Ἡ τομὴ ὑπῆρξε βαθεῖα. Ἀλλὰ τὸ σφῦζον αἷμα θὰ ἐπουλώσῃ ταχέως τὴν πληγήν, καὶ θὰ ἀποβάλῃ συγχρόνως τὰ τυχὸν ἀπομείναντα ἀσήμαντα νοσογόνα ὑπολείμματα. (Χειροκροτήματα). Ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἐξυγιάνθη. Μὲ ἐνισχυμένην τὴν θέλησιν, μὲ ἀκλόνητον τὴν πίστιν, μὲ ἐγκάρδιον, εἴπερ ποτὲ ἄλλοτε, ἰδίᾳ τώρα, ἀφοσίωσιν πρὸς τὸν ἡγέτην του, θὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἐπαγγελιῶν καὶ τῶν ὑποσχέσεων, τὰς ὁποίας ἔδωσεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Καὶ ὅταν μετὰ τὴν ἐξάντλησιν καὶ τοῦ τελευταίου δευτερολέπτου τῆς 4ετίας, ὅπως εἶπε πρὸ καιροῦ, εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ χαλιναγωγήσῃ τὴν ἐξημμένην φαντασίαν καὶ τοὺς εὐσεβεῖς πόθους της, θὰ προσφύγῃ εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἶναι βέβαιον, ὅτι ἐκεῖνος μὲ τὸ ἀλάθητον πολιτικόν του αἰσθητήριον θὰ ἀνανεώσῃ πανηγυρικώτερον τὴν ἐμπιστοσύνην του. (Χειροκροτήματα). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Παπασπύρου ἔχει τὸν λόγον,

§57Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφον, τὴν ὁποίαν μετ’ ὀλίγον, ἐπὶ τοῦ ἀνακύψαντος πολιτικοῦ θέματος, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δώσω. Ὀφείλω ὅμως, ἐν ἀρχῇ νὰ διαπιστώσω μὲ ἱκανοποίησιν, ὅτι ἡ ἐνδοσυναγερμικὴ ἔρις, εἶχε καὶ ἓν εὐεργετικὸν ἐπακολούθημα. Ἤρχισαν, ἔστω καὶ τόσον ἀργά, νὰ λειτουργοῦν οἱ κοινοβουλευτικοὶ θεσμοί. Μὲ τὸ νὰ δημιουργηθῇ ζήτημα, εἰς βάρος τοῦ ἀξιοτίμου πρώην ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ κ. Μαρκεζίνη, ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, εἶχε τὴν εὐχάριστον εὐκαιρίαν, ὥστε καὶ εἰς τὰς δύο προηγουμένας συνεδριάσεις νὰ ἀντικρύσῃ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος τόσον πεισμόνως ἀπέχει τῶν ἐργασιῶν της, καὶ ἀκόμη εἶχε τὴν εὐχάριστον εὐκαιρίαν, νὰ ἴδῃ συμπαρευρεθέντα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, τὸν ἀξιότιμον τέως συντονιστήν, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸς μετὰ τῆς ἰδίας —δύναμαι νὰ εἴπω— περιφρονήσεως, ἀπεῖχε τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Καὶ εὑρέθη εἰς ἐντατικὴν κίνησιν καὶ ὀργασμόν, ὁ κοινοβουλευτικὸς μηχανισμὸς καὶ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀκολουθοῦν τὴν ὀρθόδοξον κοινοβουλευτικὴν πορείαν, ὑπῆρξεν ἓν εὐχάριστον σύμπτωμα. Θὰ ἦτο παράλειψις, ἐὰν δὲν διεπίστουν τὴν διαπίστωσιν αὐτήν, μὲ τὴν εὐχήν, νὰ συνεχισθῇ ἡ ἀρξαμένη προσήλωσις τῶν Κυβερνώντων, πρὸς τοὺς ἐλευθέρους, πρὸς τοὺς κοινοβουλευτικοὺς θεσμούς, μὲ τοὺς ὁποίους καὶ μόνον εἶναι δυνατόν, νὰ προαχθοῦν τὰ δημοκρατικὰ συμφέροντα. Αὐτὴ εἶναι ἡ βασική μου διαπίστωσις. Τώρα, κύριοι συνάδελφοι, χωρὶς νὰ θεωρηθῶ μνησίκακος, ἐπιθυμῶ νὰ ἀναπολήσω ἕνα κυβερνητικὸν ἀφορισμόν, ὁ ὁποῖος πρὶν ἀπὸ 2 χρόνια ἐξεπέμφθη ἀπὸ τὰ Πρωθυπουργικὰ χείλη, εἰς βάρος ὅλων τῶν ἀντιπάλων του καὶ ἰδιαιτέρως εἰς βάρος τῶν προκατόχων Κυβερνήσεων, μὲ ἰδιαιτέραν καὶ πάλιν μνείαν, τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τιμηθεὶς μὲ μίαν ἐκπληκτικὴν ἐμπιστοσύνην ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, πρὶν ἀπὸ 2 ὁλόκληρα χρόνια, εὐθὺς ὡς ἀνέλαβε τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας, ἐνόμισε χρέος του, νὰ θέσῃ ἐν ὑποδικίᾳ ὅλους τοὺς ἀντιπάλους του. Καὶ μὲ μίαν ἐκπληκτικὴν ἐγκύκλιον, ποῦ ἀπηύθυνε πρὸς ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα, διέτασσε διοικητικὰς ἐρεύνας καὶ διοικητικὰς ἀνακρίσεις, διὰ τὴν διαπίστωσιν τῶν ἀτασθαλιῶν τῶν ἀντιπάλων του. Καὶ περιέλαβεν εἰς τὸν Πρωθυπουργικὸν αὐτὸν ἀφορισμόν, ὅλας γενικώτερον, τὰς προκατόχους του Κυβερνήσεις, λησμονῶν ὅτι, μεταξὺ αὐτῶν, ὑπῆρχον πολλὰ ἐκ τῶν στελεχῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ποὺ ἤσκησαν συνεχῶς τὴν κυβερνητικὴν ἐξουσίαν εἰς τὸν τόπον μας καὶ ποὺ εἶχον λάβει μέρος εἰς τὰς Κυβερνήσεις, ποὺ μεταπολεμικῶς διώκησαν τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ὅταν πέρυσι, κατὰ τὸν ἐτήσιον, ἐν μέσῳ φωταψιῶν, ἀπολογισμὸν τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου, εἴχομεν ὑπομνήσει καὶ εἴχομεν ζητήσει τὴν ταχεῖαν τακτοποίησιν, τοῦ ἠθικοῦ αὐτοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ ἀνοικτόν, ἐζητήσαμεν τὸν ταχύτερον τερματισμὸν τῆς διοικητικῆς καὶ δικαστικῆς ἐρεύνης, καὶ παρῆλθον ἔτη 2, κύριοι συνάδελφοι, καὶ κανὲν πόρισμα δὲν ὑπεβλήθη. Ἀλλά, μένει ἀνοικτὸν τὸ θέμα, διότι δὲν ἦτο δυνατόν, τίποτε, οὐδεὶς ψόγος, οὐδεμία αἰτίασις, οὐδεμία παρέκκλισις ἢ παράβασις τοῦ γραπτοῦ, ἢ ἀγράφου νόμου νὰ διαπιστωθῇ, ἀπὸ τὴν ἐνεργουμένην ἀνάκρισιν. Καὶ παρὰ ταῦτα, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ὑπεύθυνος Κυβερνήτης τῆς χώρας, δὲν ἐθεώρησε χρέος του νὰ κλείσῃ τὸ ἠθικὸν αὐτὸ θέμα. Ἀλλά, δέστε, τί ἡ μοῖρα εἶχε γραμμένο. Ἐνῷ ἐδημιούργει αὐτὴν τὴν αἰτίασιν ἐναντίον τῶν ἀντιπάλων του, νὰ ἀναπηδήσῃ ἕνα μέγα ἠθικὸν πρόβλημα καὶ νὰ ἀρχίσῃ μία μεγάλη διαμάχη, μέσα εἰς τοὺς κόλπους τοῦ Συναγερμοῦ, ἕνα θέμα τεραστίας ἠθικῆς σημασίας. Τὸ θέμα αὐτό, εἶναι αἱ ἐπίμαχοι ἐπιστολαὶ ποὺ ἀντηλλάγησαν μεταξὺ τοῦ τέως ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ....

§58ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὸ πρὸς τιμήν του.

§59Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. .. καὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, τοῦ καθηγητοῦ κ. Ἔρχαρτ. Τὰ εἰδικώτερα σημεῖα ποὺ ἀφοροῦν τὸ ἀνακύψαν θέμα ἔχουν ἐκτεθῆ καὶ ἔχουν ἀκουσθῆ αἱ ἑκατέρωθεν ἀπόψεις. Ἔκπληκτος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὴν νύκτα τῆς 10ης Νοεμβρίου, ἐπληροφορήθη ἀπὸ Πρωθυπουργικὸν ἀνακοινωθέν, ὅτι τὸ κυριώτερον στέλεχος τοῦ Συναγερμοῦ, καὶ τὸ κυριώτερον στέλεχος τῆς Κυβερνήσεως, προέβη εἰς ὡρισμένας συμφωνίας, ποὺ ἦσαν εἰς βάρος τοῦ δημοσίου συμφέροντος. Καὶ ἄλλο ἐκπληκτικόν, ὅτι αἱ συμφωνίαι αὐταί, ἀπεκρύβησαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαιτέρως ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἄλλο ἐκπληκτικὸν φαινόμενον εἰς τὸ δημιουργηθὲν ζήτημα, κύριοι συνάδελφοι. Ἡ Γερμανικὴ Πρεσβεία, παραδίδει, ὄχι τὸ πραγματικὸν κείμενον τῆς ἐπιστολῆς, εἰς ἕνα κύριον ἐμπορικὸν ἀντιπρόσωπον, ποὺ τὸ ὄνομά του μπαίνει μέσα εἰς τὴν δημοσίαν ζωὴν καὶ συνετάραξεν ὁλόκληρον τὴν δημοσίαν γνώμην, ἕνα ὄνομα, ποὺ ὅπως ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Χανίων συνάδελφός μου, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ θέσιν εἰς τὴν δημοσίαν ζωὴν τῆς Ἑλλάδος. Παραδίδει ἡ ἐν Ἀθήναις Γερμανικὴ Πρεσβεία, ὄχι τὸ ἀληθὲς κείμενον, τὸ μὴ διορθωθὲν, παραδίδει, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὅπως πολὺ ὀρθῶς ἀνεφέρθη, καὶ ὁλόκληρον τὸν φάκελλον. Καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μὴ διωρθωμένου κειμένου γίνεται μία Πρωθυπουργικὴ ἀνακοίνωσις, χωρὶς προηγουμένως νὰ κληθοῦν καὶ νὰ δώσουν τὰς δεούσας ἐξηγήσεις.

§60Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Μὲ συγχωρεῖτε, κ. συνάδελφε, ποὺ σᾶς διακόπτω, ἀλλὰ τὸ συμπέρασμά σας στηρίζεται εἰς μίαν πεπλανημένην βάσιν. Ἡ Πρωθυπουργικὴ ἀνακοίνωσις εἶχε ὑπ’ ὄψει τὸ διωρθωμένον κείμενον.

§61Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Πάντως ὁ ἐμπορικὸς ἀντιπρόσωπος, εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἔθεσεν ὑπ’ ὄψει τὸ μὴ διωρθωμένον κείμενον καὶ ἀπετέλεσε τοῦτο τὴν βάσιν τῆς Κυβερνητικῆς ἐνεργείας.

§62Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὄχι, κύριε συνάδελφε, ἴσως δὲν παρηκολουθήσατε τὴν συζήτησιν, ἢ ἀπουσιάσαντες, δὲν προέβητε εἰς ἐπιμελῆ μελέτην τῶν πρακτικῶν, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι, λαβὼν γνῶσιν τοῦ μὴ διωρθωμένου κειμένου, ἐκάλεσε τὸν ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, κ. Καψάλην, ὁ ὁποῖος κ. Καψάλης, δὲν ἐγνώριζε τὸ κείμενον αὐτό, καὶ ἐζήτησε, ὅπως ἐπικοινωνήσῃ μετὰ τοῦ κ. Μαρκεζίνη, διὰ νὰ διαπιστώσῃ ποία εἶναι ἡ ἀλήθεια. Καὶ ἐπιστρέψας τὴν ἑπομένην, ἢ καὶ τὴν αὐτὴν ἡμέραν, ἔδωσεν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, τὸ κείμενον τὸ διωρθωμένον, δηλαδή, φωτοτυπίαν τοῦ διωρθωμένου κειμένου. Συνεπῶς, μόνον 24 ὥρας τὸ πολὺ ἐκράτησεν ἡ πεπλανημένη ἀντίληψις, ὅτι τὸ κείμενον τὸ πρῶτον ἦτο τὸ πραγματικόν. Δὲν ἐπηρέασε τὸ κείμενον αὐτό, τὴν κυβερνητικὴν πολιτικήν, δὲν ἐπηρέασε τὸ κείμενον αὐτό, τὸ πρῶτον καὶ μὴ διωρθωμένον, τὰς οἱασδήποτε ἐνεργείας, τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπηκολούθησαν ἑβδομάδες καὶ ἡ ἀνακοίνωσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τῆς 10ης Νοεμβρίου ἐγένετο κατόπιν ἄλλων, νεωτέρων πλέον γεγονότων καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ διωρθωμένου κειμένου, καὶ οὐχὶ τοῦ μὴ διωρθωμένου. Θὰ παρεκάλουν λοιπόν, νὰ μὴ ἐπιμείνετε εἰς τὴν ἄποψιν αὐτήν, διότι ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψει τὸ κείμενον τὸ μὴ διωρθωμένον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔσπευσε νὰ ἐξακριβώσῃ, ἐὰν εἶναι ἀκριβὲς ἢ ὄχι καὶ ἐξηκρίβωσεν, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβές.

§63Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, δὲν ἀμφισβητῶ τὴν σειρὰν τῶν γεγονότων, ὅπως τὴν διατυπώνετε, διότι τὴν παρηκολούθησα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Φαίνεται ὅμως, ὅτι ἐδημιουργήθη μία πλάνη παρ’ ἡμῶν ἐξ ὅσων ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω πρὸς τοὺς συναδέλφους μου. Εἶπον καὶ διεπίστωσα, ὅτι τὸ ξεκίνημα τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς γίνεται ἀπὸ ἓν ἔγγραφον παραποιημένον, τὸ ὁποῖον ἡ Γερμανικὴ Πρεσβεία παραδίδει εἰς ἕνα ἀπίθανον ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος σπεύδει πρὸς τὸ Πρωθυπουργικὸν Γραφεῖον καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποστεῖ ἀλλοιώσεις καὶ διορθώσεις γίνεται ἡ περαιτέρω ἐνέργεια. Νομίζω, ὅτι σαφῶς ἐκφράζομαι καὶ διατυπώνω τὴν κατάπληξίν μου......

§64Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Μάλιστα, τὸ πλαστὸν ἔγγραφον φέρει καὶ τὴν ὑπογραφήν...... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δέχεται διακοπὰς ὁ ρήτωρ.

§66Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Δὲν θέλω μὲ αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, νὰ γίνω ἀπολογητὴς καὶ ὑπερασπιστὴς τοῦ ἀξιοτίμου τέως ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, πολλοῦ γε καὶ δὴ διότι πιστεύω, ὅτι φέρει βαρυτάτην πολιτικὴν εὐθύνην, διότι ἐχειρίσθη ζητήματα ὑψίστης σημασίας, χωρὶς νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν Κυβέρνησιν, χωρὶς νὰ ἐνημερώσῃ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοὺς συναδέλφους του, χωρὶς νὰ ἔχῃ ρητὴν ἐπὶ τοιούτων οἰκονομικῶν θεμάτων ἐξουσιοδότησιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἐξεπροσώπει. Ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα εὑρίσκεται εἰς ἀπόστασιν μεγάλην, ὅταν γινώμεθα μὲ τὸ ἀνακύψαν πολιτικὸν ζήτημα, ἀπολογηταὶ μιᾶς ἐμπορικῆς προσπαθείας, ἡ ὁποία ἐπεχειρήθη ἐκ μέρους τοῦ ἐκπροσώπου τῶν γερμανικῶν ἑταιρειῶν καὶ πολὺ περισσότερον, ὅταν ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου αὐτοῦ ἐθνικοῦ βήματος, ἔρχεται ὡς ἀπόδειξις τοῦ δημιουργηθέντος πολιτικοῦ ἐγκλήματος καὶ ἐπιχειρεῖται νὰ βασισθῇ ὅλη ἡ ἐπίθεσις ἡ ἐναντίον τοῦ ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ εἰς τὰς ἐπιστολὰς τοῦ κ. ἐμπορικοῦ ἀντιπροσώπου, αἱ ὁποῖαι, μὲ τοιοῦτον θριαμβευτικὸν τόνον κατετέθησαν ἀπὸ τὸ ἐθνικὸν βῆμα εἰς τοὺς κυρίους πρακτικογράφους, διὰ νὰ τὰς καταχωρήσουν εἰς τὰ πρακτικὰ τοῦ κ. ἐμπορικοῦ ἀντιπροσώπου, ὁ ὁποῖος μέχρι τῆς χθὲς ἔλειχε τοὺς πόδας τοῦ κ. ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ἐπεδίωκε διὰ τῶν συνεννοήσεων καὶ διαπραγματεύσεων, τὰς ὁποίας ἔκαμε νὰ ἐξασφαλίσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλύτερα καὶ πλέον εὐεργετικὰ ἀποτελέσματα διὰ τὰς ἐμπορικὰς ἑταιρείας, τὰς ὁποίας ἐξεπροσώπει. Ἔσφαλε καὶ ὑπῆρξε μεγάλη ἡ πολιτικὴ εὐθύνη τοῦ ἀξιοτίμου πρώην ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ ἐπὶ τοῦ χειρισμοῦ τοῦ ὅλου θέματος. Ἀλλὰ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὤφειλε, πρῶτον, νὰ στραφῇ πρὸς ἑαυτὸν καὶ νὰ ἀναζητήσῃ ἀπὸ τὸν ἴδιον τὸν ἑαυτόν του εὐθύνας, διότι, κύριοι συνάδελφοι, τὴν 6ην Δεκεμβρίου 1952, ὁμιλῶν ἀπὸ ραδιοφώνου ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἀπεκάλυψε τὴν ἐπιστολήν, τὴν ὁποίαν τὴν ἡμέραν τῆς ὁρκωμοσίας τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Συναγερμοῦ, κατὰ Ν)μβριον τοῦ 1952, τοῦ ἀπηύθυνεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅταν τοῦ ἔδωσεν ὅλας αὐτὰς τὰς εὐρείας ἐξουσίας: «Σᾶς ἀνέθεσα τὴν εὐθύνην τοῦ συντονισμοῦ τῆς ὅλης οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ διασφάλισις τῆς ἀπαραιτήτου.......... ........... (ἀναγνώσκει)..................».

§67Δ. ΛΕΚΑΡΑΚΟΣ. Διαβάστε καὶ πάρα κάτω. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§68Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Αὐτὸ εἶναι τὸ κείμενον τῆς πρωθυπουργικῆς ἐπιστολῆς πρὸς τὸν ἀξιότιμον πρώην ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, μὲ τὴν ὁποίαν ἐπιστολὴν τὸν περιέβαλεν ὄχι ἁπλῶς μὲ ἐμπιστοσύνην, ἀλλὰ μὲ ἀπόλυτον κυριαρχίαν ἐφ’ ὅλου γενικῶς τοῦ οἰκονομικοῦ τομέως, καὶ ὡς ἐλέῳ Θεοῦ μονάρχης καθώρισεν, ὅτι ὁ ὑπουργός του θὰ εἶναι ἀποκλειστικῶς ὑπεύθυνος ἀπέναντί του. Ἀπευθύνομαι καὶ πρὸς νεωτέρους κοινοβουλευτικοὺς καὶ πρὸς παλαιοτέρους κοινοβουλευτικοὺς καὶ ζητῶ ν’ ἀκούσω ἐὰν ποτὲ ἀπὸ οἱανδήποτε Κυβέρνησιν, ὁσονδήποτε ἰσχυρὰ καὶ ἂν ἀπέβη ἀπὸ τὰς ἐκλογάς, ἐξῆλθε ποτὲ τοιαύτη πρωθυπουργικὴ ἀνακοίνωσις καὶ περιεβλήθη ὑπουργὸς τῆς Κυβερνήσεως μὲ τοιαῦτα δικτατορικὰ δικαιώματα πλήρους ἐξουσίας ἐπὶ τῶν συναδέλφων του καὶ πλήρους ὑπαγωγῆς ὅλου γενικῶς τοῦ οἰκονομικοῦ τομέως εἰς τὸν μοναδικὸν ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος εἶχεν ὁλόκληρον αὐτὴν τὴν πρωθυπουργικὴν εὔνοιαν. Καὶ τότε, ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τί αἰτιᾶσθε τὸν πρώην ὑπουργόν σας ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ; Καὶ ἀξιότιμε κύριε νῦν ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, τί ἀπευθύνεσθε πρὸς τὸν πρώην συνάδελφόν σας, διὰ νὰ τοῦ εἴπητε, ὅτι ἔπρεπεν ἀπὸ τηλεφώνου ἀπὸ τὴν Βόννην νὰ ζητήσῃ τὴν ἔγκρισιν τοῦ κ. Στρατάρχου καὶ ἐπὶ τῇ βάσει συνεννοήσεων, τὰς ὁποίας θὰ διεξήγαγε μετὰ τοῦ ἐν Ἑλλάδι συναδέλφου του νὰ λάβῃ ἀποφάσεις; Πολιτικὴ θὰ εἴπῃ πρόβλεψις καὶ ἐπίγνωσις τῆς εὐθύνης. Καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἀπὸ αὐτά, τὰ ὁποῖα εἴπατε εἰς τὸν κύριον πρώην ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ ἀπεξενώθη, κύριε σημερινὲ ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ἀπεξενώθη ἀπολύτως. Καὶ κατάπληκτος ἡ Ἑλλὰς παρηκολούθησε τὴν συντονιστικὴν κίνησιν τῶν 18 μηνῶν. Καὶ μὴ ἀσχάλετε, κύριοι συνάδελφοι, διότι ὀρθότατα ὁ ἐκ Χανίων συνάδελφός σας κ. Μητσοτάκης ὑπέμνησε τί ἐγένετο πρὶν ἀπὸ ἓν ἔτος, ὅταν ἐν μέσῳ φωταψιῶν, ὅλοι ὄρθιοι, μὲ ἕνα σεβασμὸν πρωτάκουστον ἐχειροκροτεῖτε, ὡς Προφήτην καὶ Θεόν σας, τὸν κύριοι πρώην ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ.

§69Δ. ΛΕΚΑΡΑΚΟΣ. Ἐπαινοῦμεν τὰς καλὰς πράξεις του καὶ ἐπικρίνομεν τὰς κακάς του πράξεις.

§70Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ τοῦ θέματος ποὺ ἀνέκυψε, ποῖος ὑπῆρξεν ὁ Κυβερνητικὸς χειρισμός. Ἐβγῆκε μὲ μίαν ἀνακοίνωσιν, ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας πρὶν ἢ φθάσῃ εἰς τὰς Ἀθήνας ὁ Γερμανὸς ὑπουργός, μὲ τὸν ὁποῖον ἐπρόκειτο ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν νὰ διεξαχθοῦν συνομιλίαι καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, χωρὶς συνεννοήσεις, χωρὶς ἐπαφὰς σπεύδει καὶ ἀνομολογεῖ κατὰ περίεργον τρόπον, ὅτι ὑπάρχει δέσμευσις ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, καὶ ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος τὰς δεσμεύσεις αὐτὰς νὰ τὰς διατηρήσῃ μὲ αὐστηροτάτην εὐλάβειαν, χάριν τοῦ γοήτρου τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἔρχονται αἱ δηλώσεις, αἱ ἐν Θεσσαλονίκῃ τοῦ Γερμανοῦ ὑπουργοῦ, διὰ νὰ ἀνακληθοῦν μετ’ ὀλίγας ὥρας καὶ νὰ δημιουργηθῇ ὅλη αὐτὴ ἡ χασμωδία, ἡ ὁποία μᾶς ἐπιτρέπει νὰ διατυπώσωμεν τὴν αἰτίασιν, ὅτι ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔγινεν ὁ κατάλληλος, ὁ σοβαρός, ὁ ἐθνικὸς χειρισμὸς τοῦ ζητήματος. Ὤφειλεν, ἡ Κυβέρνησις νὰ προέλθῃ εἰς τὰς νέας συζητήσεις μὲ τὸν Γερμανὸν ὑπουργόν, ὤφειλε νὰ ἐκκαθαρίσῃ εἰς τὰς συνομιλίας, αἱ ὁποῖαι ἐπέκειντο, τὸ ἀνακύψαν θέμα καὶ ἂν ἀπέμενε κάτι ἐκ τῶν περιφήμων ἐπιστολῶν, τότε νὰ τὸ φέρῃ εἰς τὴν δημοσιότητα, ὄχι νὰ προκαταλάβῃ τὴν κατάστασιν, νὰ βγῇ μὲ ἕνα ἀφορισμόν, ὅτι ὑπάρχει δέσμευσις, διὰ νὰ εὑρεθῇ ἡ δημοσία γνώμη πρὸ τοῦ καταπληκτικοῦ φαινομένου, ὅτι μέσα εἰς ὀλίγας ὥρας ἐλύθη τὸ θέμα τῆς δεσμεύσεως, καὶ ὅτι μὲ μεγαλυτέραν εὐκολίαν οἱ συνομιληταὶ τῆς Κυβερνήσεως ποὺ ἀπετέλουν τὴν Γερμανικὴν ἀντιπροσωπείαν, παρῃτήθησαν ἐκ τῶν δεσμεύσεων, παρῃτήθησαν ἐκ τῶν προνομίων καὶ νὰ δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι τὸ ὅλον θέμα δὲν ἀπετέλει τίποτε ἄλλο, παρὰ τὴν ἀφορμὴν μιᾶς πολιτικῆς ἐπιβολῆς διὰ τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ Συναγερμοῦ, ἐκ μέρους ὡρισμένων ἀνεπιθυμήτων παραγόντων του. Δὲν πρόκειται, οὔτε μὲ ἐνδιαφέρουν τὰ οἰκογενειακὰ τῆς Συναγερμικῆς παρατάξεως, ἀλλὰ ὅταν αὐτὰ ἅπτονται τοῦ γενικοῦ συμφέροντος, εἶμαι ὑποχρεωμένος ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, νὰ κάμω τὰς ἀναλόγους διαπιστώσεις καὶ νὰ κάμω μίαν ὑπόμνησιν, διότι λυποῦμαι, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀπουσιάζει ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὑπάρχει καὶ εἰς τὸ προηγούμενον, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰς τύχας τοῦ Ἔθνους κατηύθυνον αὐτὰς αἱ ἄθλιαι ὑποκυβερνήσεις τοῦ Κέντρου, ἀνάλογον θέμα, τὸ ὁποῖον εἶχε κατὰ εὐτυχῆ εὐκαιρίαν νὰ τὸ ἐπιλύσῃ ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ μετέχω καὶ ἐγώ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὡς ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην τοῦ 1947, εἶχεν ἀπευθύνει ἐπιστολὴν πρὸς τὸν ἐμπορικὸν ἀκόλουθον τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας μὲ τὴν ὁποίαν ἐθεωρεῖτο, ὅτι ἐδέσμευε τὴν τότε Κυβέρνησιν, ἐν σχέσει μὲ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα μία Ἀγγλικὴ Ἑταιρεία εἶχεν ἐπὶ τοῦ μεγαλυτέρου ἀγροτικοῦ κτήματος εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ἔστειλε μίαν ἐπιστολὴν ὁ σημερινὸς ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ μάλιστα τὴν ἔστειλε τὴν ἑπομένην τῆς ψηφίσεως ἑνὸς νόμου ποὺ καθορίζοντο τὰ μισθωτικὰ δικαιώματα τῶν μισθωτῶν τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος. Καὶ στέλλει ἐπιστολὴν ὁ κ. Στεφανόπουλος χωρὶς προηγουμένην συνεννόησιν καὶ ἔγκρισιν τῆς Κυβερνήσεως, μὲ ἀτομικήν του πρωτοβουλίαν, διότι ἀνεζήτησα εἰς τὰ πρακτικὰ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἂν ὑπῆρχε σχετικὴ ἀπόφασις καὶ ἠρώτησα τοὺς συμπράττοντας εἰς τὴν Κυβέρνησιν 7 πολιτικοὺς ἀρχηγοὺς ἐὰν εἶχεν ἔλθει τὸ θέμα εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, καὶ παρὰ ταῦτα, ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δίδει μίαν διαβεβαίωσιν πρὸς τὴν Ἀγγλικὴν Πρεσβείαν καὶ πρὸς τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν, ὅτι εἷς νόμος εἰδικὸς ποὺ ἐψηφίσθη δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ, καὶ ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ τὰ ἀναγκαῖα μέτρα διὰ τὴν ὁριστικὴν κατοχύρωσιν τῶν δικαιωμάτων τῆς ἑταιρείας ἐκείνης. Καὶ εἰς κάθε προσπάθειαν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου, οἱ ἐντεταλμένοι τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἀγγλικὴ Πρεσβεία, ποὺ ἐπεδίωκον τὴν προστασίαν τῶν Ἀγγλικῶν συμφερόντων ἐν Ἑλλάδι, μᾶς προέβαλον τὴν ἐπιστολὴν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου δὲν ἔφερεν εἰς τὴν δημοσιότητα τὸ θέμα. Δὲν ἐδημιούργησε, κύριοι συνάδελφοι, πολιτικὸν θέμα καὶ ἠθικὸν πρόβλημα, ἀλλὰ ἀντιμετώπισε θαρραλέως μὲ ἐθνικὴν πίστιν, μὲ ἠθικὴν συνείδησιν ὅλας τὰς ἐπεμβάσεις τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως καὶ κατώρθωσεν ἐν τέλει νὰ δώσῃ τὴν εὐτυχῆ λύσιν παρὰ τὴν δέσμευσιν, τὴν ὁποίαν διὰ τὴν τότε Κυβέρνησιν καὶ διὰ τὰς μελλοντικὰς τοιαύτας, εἶχε δημιουργήσει ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Βλέπετε ἡμεῖς, καίτοι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀντίπαλον πλευράν, καίτοι ἠδυνάμεθα νὰ προσπορισθῶμεν πολιτικὰ ὀφέλη ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἱστορίαν, ἐδώσαμεν τὴν ἐθνικὴν κατεύθυνσιν εἰς τὴν ἐθνικὴν αὐτὴν ὑπόθεσιν καὶ ἔπρεπε αὐτὸ νὰ ἀποτελέσῃ ἓν προηγούμενον ἐν σχέσει μὲ τὴν διαρρύθμισιν τῶν σχέσεών μας μὲ μίαν ξένην μεγάλην δύναμιν καὶ μετὰ τὴν τακτοποίησιν αὐτῶν, θὰ ἦτο ἐπιτετραμμένον ἀπὸ πολιτικῆς πλευρᾶς, νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν δημοσιότητα τὸ θέμα. Ἐδῶ ἦλθεν ἐκ τῶν προτέρων, ἐνῷ ἐταξίδευεν ὁ Γερμανὸς ὑπουργὸς καὶ ἐδημιουργήθη ἡ Κυβερνητικὴ διαπίστωσις, ὅτι ὑπάρχουν δεσμεύσεις καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς γραμμῆς ἐπροχώρησαν αἱ περαιτέρω συνομιλίαι. Πρόκειται περὶ μεγάλης πολιτικῆς εὐθύνης. Καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι θὰ ἀποκαλύψῃ τὴν πολιτικὴν εὐθύνην τοῦ τέως συνεργάτου της καὶ μεγάλου συντονιστοῦ της, ἀνέκυψαν καὶ δι’ αὐτὴν τὴν ἰδίαν Κυβέρνησιν, τεράστια ἠθικὰ καὶ πολιτικὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα μὲ τὴν ψῆφον μας, κύριοι συνάδελφοι, καλούμεθα νὰ ἐπιλύσωμεν. Δὲν θέλω ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον κατὰ τόσον πανηγυρικὸν τρόπον διελευκάνθη ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον, κύριοι συνάδελφοι. Ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως μέσα εἰς τὴν ὡραίαν ἔρευναν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἐπὶ τοῦ θέματος, ἐπεξέτεινεν, ὡς ὤφειλεν ἄλλωστε, τὰς αἰτιάσεις του κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ὅλου οἰκονομικοῦ θέματος. Καὶ ὡμίλησε περὶ τῶν ἐσταυρωμένων τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Καὶ ὡμίλησε περὶ τῆς ἐξαθλιώσεως τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, περὶ τῆς ἐξαθλιώσεως τῆς ἐργατικῆς τάξεως καὶ γενικῶς ἐπὶ ὅλων ἐκείνων τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὸν βίον τῶν Ἑλλήνων. Προκειμένου, κύριοι συνάδελφοι, νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφον μου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναφερθῶ εἰς ὅσα ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ θέματος, εἰς ὅσα ἐπὶ τῶν ἀγροτικῶν ζητημάτων ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀνέφερε κατὰ τὴν ὁμιλίαν του. Ἀλλὰ πρὶν ἢ τερματίσω εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ψῆφος μου θὰ εἶναι ἀρνητική, ὄχι μόνον ἀρνητική, μετ’ ἀγανακτήσεως ἀρνητική. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Διότι δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι συνάδελφοι, αἱ παραβάσεις τῶν συμφωνιῶν νὰ μένουν ἄνευ συνεπειῶν. Παρέβητε καὶ ἐσχίσατε ὅλα γενικῶς τὰ ἄρθρα τοῦ περιφήμου συμβολαίου τῆς Θεσσαλονίκης. Καὶ ἐπειδή, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἐθίγη ἕνας ὅρος, ποὺ διαλαμβάνεται εἰς τὸ περίφημον αὐτὸ συμβόλαιον, εἶμαι ὑποχρεωμένος, προκειμένου νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφον μου, νὰ κάμω σαφῆ ὑπόμνησιν. Ὑπεσχέθη ἡ παράταξίς σας, διὰ στόματος τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐν Θεσσαλονίκῃ, ὅτι εἰς τὸν τόπον αὐτὸν θὰ ὑπάρξῃ πλέον χρηστὴ διοίκησις. (Φωναὶ ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πλευρᾶς: Ὑπάρχει. Ὑπάρχει. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Τὸ διαψεύδετε σεῖς μὲ τὰς φωνάς σας! Ὁ τόπος, λέγει τὸ περίφημον συμβόλαιον, θὰ ἀποκτήσῃ χρηστὴν διοίκησιν. Θὰ παύσῃ ἡ ἀπαράδεκτος κυριαρχία τοῦ κομματάρχου, διεκήρυξεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως. Οὐδέποτε ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, ἡ κυριαρχία τοῦ κομματάρχου ὑπῆρξε τόσον καταθλιπτικὴ ὅσον ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς. Διαμαρτυρίαι καὶ θόρυβος ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος, κωδωνοκρουσίαι). Τὰ πάντα τὰ κατευθύνει τὸ μικρὸν κομματικὸν συμφέρον καὶ οἱ ἀντίπαλοί σας εὑρίσκονται ὑπὸ ἕνα συνεχῆ διωγμόν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Ἡ εὐπρέπεια ἡ πολιτικὴ ἐπιβάλλει νὰ μὲ ἀκούσετε καὶ σεῖς κατόπιν ἠμπορεῖτε νὰ μὲ ἀντικρούσετε. Μὴ πνίγετε τὴν φωνήν μας, κύριοι συνάδελφοι. Ἀφ’ ἧς κατελύθη ὁ θεσμὸς τῶν ἀνεξαρτήτων Νομαρχιῶν ἐδόθη ἡ χαριστικὴ βολὴ εἰς τὴν χρηστὴν διοίκησιν. Οἱ Νομάρχαι ἔγιναν ὑπηρέται τοῦ κόμματος καὶ διῶκται ὅλων ἡμῶν καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας νὰ καταγγείλω καὶ ἕνα ἄλλο στοιχεῖον, διὰ τὸ ὁποῖον δημιουργοῦνται ἠθικαὶ εὐθῦναι. Ἡ τάσις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν παραγόντων της εἰς τὰς διαφόρους ἐπαρχίας εἶναι νὰ σπιλώσῃ τοὺς ἀντιπάλους της τοῦ Κέντρου μὲ τὴν αἰτίασιν τῆς συνοδοιπορίας καὶ τοῦ κομμουνισμοῦ. Θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα ποὺ θὰ τὰ ἐκκαθαρίσωμεν καὶ θὰ τὰ συζητήσωμεν, ἀλλὰ δικαιοῦμαι ὡς μέλος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, καὶ ὡς ἀνήκων εἰς τὴν πτέρυγα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ εἴπω, ὅτι οἱ ὀπαδοὶ τοῦ Κέντρου εὑρίσκονται ὑπὸ ἕνα ἀπηνῆ διωγμὸν εἰς τὰς ἐπαρχίας εἰς τὰ χωριά, εἰς τὰς κοινότητας, ἀπὸ τοὺς Νομάρχας, ἀπὸ τοὺς ἀστυνομικούς, ἀπὸ ὅλα τὰ δημόσια ὄργανα, τὰ ὁποῖα κατευθύνονται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐπικαλοῦμαι τὴ ἀντίληψιν τῶν συναδέλφων μου, ποὺ παρακάθηνται εἰς τὴν πλευρὰν αὐτήν. Ὁ καθένας ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν του γνωρίζει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ τὴν στιγμὴν αὐτήν, κύριοι συνάδελφοι, ποὺ τίθεται ἓν πολιτικὸν θέμα καὶ ἔγιναν ὡρισμέναι αἰτιάσεις ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, ἐθεώρησα ὡς χρέος μου ὡς ἕνας ἐλεύθερος ἄνθρωπος νὰ διατυπώσω τὴν ἄποψίν μου αὐτὴν καὶ ἐν πλήρει συνειδήσει τῆς εὐθύνης μου καθορίζω, ὅτι ὄχι ἁπλῶς θὰ εἶναι ἀρνητικὴ ἡ ψῆφος μου, ἀλλὰ θὰ ἐκφράσω ὅλην τὴν ἀγανάκτησίν μου ἐναντίον τῆς γραμμῆς, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἔχει τὸν λόγον.

§72Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὁ ἐπίλογος τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λεβαδείας συναδέλφου, μοῦ ἐπιβάλλει νὰ δώσω ἄμεσον ἀπάντησιν. Ἠπόρησεν, ὁ κ. συνάδελφος, διότι πολλοὶ βουλευταί, σχεδὸν ὅλοι, ἢ μᾶλλον ἅπαντες, τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως, ἠναγκάσθησαν νὰ ἀντιδράσουν, οὐχὶ βεβαίως, κατὰ τρόπον βίαιον, ἀλλὰ διὰ τῆς δημοκρατικῆς αὐτῆς ἐκδηλώσεως, ἡ ὁποία εἰς ὅλας τὰς Βουλὰς σημειοῦται, διὰ τῆς ἐκδηλώσεως τῆς ἀγανακτήσεώς των, διὰ τῆς φωνῆς των, δι’ ἑνὸς ἁπλοῦ θορύβου εἰς τὴν αἰτίασιν, τὴν ὁποίαν διετύπωσε, τὴν σχετικὴν πρὸς τὴν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ὀργάνων της κατατυράννησιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Κύριε συνάδελφε, νομίζω, ὅτι ἡ ὑπερβολὴ, καὶ ἐὰν ἀκόμη πιστεύετε, ὅτι ὑπάρχει ποιά τις ἀλήθεια εἰς αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε, ἡ ὑπερβολή, καταστρέφει αὐτὴν ταύτην τὴν ἀξίαν τοῦ συλλογισμοῦ σας, διότι δὲν ἀποτελεῖ ἀλήθειαν— καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς νὰ διακηρύξω ὅτι δὲν ἀποτελεῖ ἀλήθειαν— αὐτὸ, τὸ ὁποῖον κατηγγείλατε. Δὲν ἀποτελεῖ ἀλήθειαν, ὅτι καταπνίγεται ἡ φωνὴ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν ἀποτελεῖ ἀλήθειαν, ὅτι δικαιοῦνται οἱ βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ προσφύγουν καὶ νὰ διεκδικήσουν εἰς τὰς δημοσίας ἀρχάς, εἰς τὰ Ὑπουργεῖα καὶ πανταχοῦ, νὰ διεκδικήσουν ὅσα δικαιοῦνται νὰ διεκδικήσουν καὶ μάλιστα περισσότερα παρ’ ὅσα δικαιοῦνται νὰ διεκδικήσουν οἱ βουλευταὶ τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως. Δὲν εἶναι ἀληθές, καὶ τὸ καταγγέλλω ὡς ἀπολύτως ἀνακριβές, αὐτό, τὸ ὁποῖον εἴπατε, ὅτι ὁ «κομματάρχης» δὲν εἶχε ποτὲ τὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν ἔχει σήμερον. Οἱ κ.κ. συνάδελφοι τῆς Συμπολιτεύσεως, παραπονοῦνται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, ἔφθασε μέχρις ὑπερβολῆς εἰς τὴν ἀγνόησιν τῶν αἰτημάτων, τῶν ὑπὸ τῶν βουλευτῶν καὶ τῶν κομματικῶν παραγόντων τοῦ κόμματος διατυπουμένων. Καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, αὐτά, τὰ ὁποῖα σεῖς λέγετε νὰ εἶναι ἀκριβῆ, ὅταν μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς, ἡ Κυβέρνησις ἠρνήθη νὰ ὑποχωρήσῃ εἰς οἱονδήποτε αἴτημα βουλευτοῦ, καὶ ἠρνήθη μέχρις ὑπερβολῆς, μέχρι σημείου, τὸ ὁποῖον βλάπτει κομματικῶς τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμόν, καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἠρνήθη νὰ ὑποχωρήσῃ εἰς οἱονδήποτε αἴτημα διορισμοῦ, εἰς οἱονδήποτε σχεδὸν αἴτημα ἀπομακρύνσεως φίλων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐπανειλημμένως ὁμάδες βουλευτῶν τοῦ Συναγερμοῦ, ἦλθον καὶ διεμαρτυρήθησαν, καὶ δικαίως διεμαρτυρήθησαν, ὅτι εἰς πολλὰς περιοχὰς τῆς Ἑλλάδος, οἱ διοικητικοὶ ὑπάλληλοι ἀσκοῦντες, ὅπως γνωρίζετε, εἰς τὰς περιοχὰς αὐτὰς ἐξουσίαν ἀσυγκρίτως μεγαλυτέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν τυπικῶς ἔχουν λόγῳ τῆς ἀποστάσεως ἀπὸ τοῦ ἐλέγχοντος κέντρου, ἀσκοῦντες τὴν ἐξουσίαν αὐτὴν προβαίνουν, λόγῳ πολιτικῆς ἀφοσιώσεως εἰς κόμματα ἀνήκοντα εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, προβαίνουν εἰς ἀντίδρασιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐν τούτοις, ἡ Κυβέρνησις – καὶ λέγω κακῶς – δὲν ἔλαβε μέχρι τοῦδε μέτρα, καὶ εἶναι ἀποφασισμένη, καὶ ἀποφασισμένη κατὰ τρόπον κατηγορηματικὸν καὶ ἀπόλυτον, νὰ λάβῃ τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα, διὰ τὴν ἐξουδετέρωσιν τῶν ἀντιδράσεων αὐτῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λεβαδείας συνάδελφος, ὁ συνήθως μειδιῶν, ὁ συνήθως γλυκύτατος, εἰς τὰς κατ’ ἰδίαν συνομιλίας, ἀλλὰ σπανίως ἀπὸ τοῦ βήματος, προέβη εἰς τὴν διατύπωσιν μιᾶς φράσεως, ἡ ὁποία ὄχι μόνον ἀποτελεῖ ὑπερβολήν, ἀλλὰ δὲν ἀποτελεῖ κἂν ὑπερβολὴν ἀληθείας, ἀλλὰ ἀποτελεῖ ὑπερβολὴν ἀνακριβείας. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Παπασπύρου, τὸν ὁποῖον τιμῶ ὡς ρήτορα καὶ ὡς ἄνθρωπον, εἶναι πράγματι εἷς τῶν καλυτέρων ρητόρων ἀλλὰ παρασύρεται ἀπὸ τὸν λόγον, παρασύρεται ἀπὸ τὸ πάθος τῆς φωνῆς καὶ τῆς ψυχῆς του, ὁ κ. συνάδελφος, προέβη καὶ εἰς μίαν ἄλλην βαρεῖαν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως αἰτίασιν. Εἶπεν ὅτι, ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς τὰς λέξεις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ ὑπηρεσιακοῦ χαρακτῆρος τῶν Νομαρχῶν, προέβη εἰς τὴν ἐπιβολὴν τοῦ κομματικοῦ κράτους. Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος ἀμέσως νὰ δώσω ἀπάντησιν. Οὐδέποτε τὸ δημοκρατικὸν καὶ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα συνεδυάσθη εἰς τὴν Ἑλλάδα – καὶ ἐλειτούργησεν ἐπὶ μακρόν, μὲ διακοπάς, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν ἐν πολλοῖς παραδειγματικός – οὐδέποτε, ἰδίως κατὰ τὸν 20ὸν αἰῶνα, ὁ κοινοβουλευτισμός, συνεδυάσθη μὲ ὑπηρεσιακοὺς Νομάρχας. Ἐὰν κατὰ τὸ ἔτος 1949, κατόπιν προτάσεως τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ μετεῖχον τότε τῆς Κυβερνήσεως, ἐδέχθην καὶ ἐγώ, τὸν θεσμὸν τῶν ἡμιϋπηρεσιακῶν, τῶν ἡμιμονίμων Νομαρχῶν, τὸν ἐδέχθην διότι, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀναλογικῆς, ἡ ὁποία τότε ἴσχυεν, ἐγίνοντο τόσον συχναὶ μεταβολαὶ τῶν Κυβερνήσεων, ὥστε ἦτο ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ κάποια μονιμότης εἰς τὴν διοίκησιν τῶν Νομῶν. Ἐφόσον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ κάποια διάρκεια δύο ἢ τριῶν ἐτῶν, ἦτο ἀνάγκη, νὰ καταλήξωμεν, —δὲν γνωρίζω ἐὰν ἦτο ἀπόλυτος ἀνάγκη, διότι προσωπικῶς, εἶχον τὰς ἀντιρρήσεις μου, ἀλλ’ ἐξεπροσώπουν μίαν μικρὰν ἐν τῇ Κυβερνήσει ὁμάδα— ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἦτο ἀνάγκη νὰ καταφύγωμεν εἰς τὸν θεσμὸν αὐτόν. Ἀφ’ ἧς ὅμως, ἐπεστρέψαμεν εἰς τὸ σύστημα τὸ πλειοψηφικόν, τὸ ὁποῖον δίδει κατ’ ἀρχὴν κυβερνήσεις διαρκεῖς, ἡ ὕπαρξις ἡμιμονίμων νομαρχῶν, εἶναι ἀπολύτως περιττή. Διότι τὸ μόνον πλεονέκτημα, τὸ ὁποῖον ἔχουν οἱ ἡμιμόνιμοι νομάρχαι, τὸ πλεονέκτημα τῆς τριετίας, τὸ ὑπερφαλαγγίζει ἡ ἰσχυρὰ Κυβέρνησις, ἡ προερχομένη ἐκ τοῦ πλειοψηφικοῦ καὶ ἡ ὁποία ἐξασφαλίζει τετραετίαν νομαρχιακὴν καὶ οὐχὶ ἁπλῶς τριετίαν. Δὲν νομίζω, λοιπόν, κ. συνάδελφε, ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἀγνοήσετε ἢ μᾶλλον νὰ ὑβρίσετε ὁλόκληρον τὴν παράδοσιν, τὴν κοινοβουλευτικὴν καὶ τὴν δημοκρατικὴν παράδοσιν τοῦ τόπου, ἡ ὁποία ἦτο συνδυασμένη μὲ τὸν πολιτικὸν νομάρχην, τὸν ἀποτελοῦντα ὀφθαλμὸν τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν νομίζω, ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα, νὰ ὑβρίσετε καὶ νὰ περιφρονήσετε τὴν παράδοσιν αὐτὴν μόνον, καὶ μόνον, διὰ νὰ σᾶς δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ κάμετε μίαν ἐπίθεσιν, ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀνάγκην νομαρχῶν, οἱ ὁποῖοι νὰ εἶναι ἀφωσιωμένοι εἰς τὸ Ἔθνος, εἰς τὴν Πατρίδα καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, (χειροκροτήματα), διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν τὸ κυβερνητικὸν ἔργον, ἔργον ἀποβλέπον εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τῆς Ἑλλάδος καὶ εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν ὅρων ζωῆς τοῦ λαοῦ, νὰ εἶναι δυνατόν, τὸ ἔργον αὐτό, νὰ εὐοδωθῇ. Τέλος, κ. συνάδελφε, ἐκάματε καὶ ἕνα ἄλλον ὑπαινιγμὸν καὶ εἴπατε ὅτι συκοφαντεῖ ἡ κυβερνητικὴ παράταξις, τὴν ἀντίπαλον —ἐχρησιμοποιήσατε, κατὰ τρόπον πολὺ γενικόν, τὴν λέξιν— διαδίδουσα, λέγουσα καὶ κηρύττουσα, κατὰ τρόπον ἀνοικτόν, ὅτι εἶσθε συνοδοιπόροι. Κύριε συνάδελφε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ εἴπω, ὅτι ἀπὸ χείλη ὑπεύθυνα, εἴτε τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε τοῦ ἐν τῇ Βουλῇ Συναγερμοῦ, τοιαύτη φράσις δὲν ἐλέχθη δημοσίᾳ. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἐλέχθη ποτὲ ἰδιωτικῶς. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε, ταυτοχρόνως, νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ὑποχρέωσις καὶ ἰδική σας, ὑποχρέωσις ἐθνικὴ, μεγίστη, νὰ μὴ δίδετε λαβὴν εἰς οἱανδήποτε τοιαύτην συκοφαντίαν. (Χειροκροτήματα). (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ). Εἶναι ὑποχρέωσις ἰδική σας, νὰ μὴ ἀφήνετε, διὰ λόγους ἁπλῶς καὶ μόνον κομματικούς, τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους, νὰ ὑφίσταται κίνδυνον. Θὰ ἦτο προτιμότερον διὰ σᾶς νὰ ἐμφανισθῆτε μὲ ὀλιγωτέρας ψήφους, μὲ τὰς ἡμίσεις τῶν ψήφων, εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, παρὰ νὰ συνενώσητε τὰς ψήφους σας μὲ τὰς ψήφους τῶν κομμουνιστῶν. (Χειροκροτήματα). Ὅταν προβαίνετε, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, ἐλαφρᾷ τῇ καρδίᾳ, ἡ ὁποία καρδία, πρέπει νὰ εἶναι βαρεῖα, διότι ἔχει τόσα ὑποστῆ, ὅταν προβαίνετε ἐλαφρᾷ τῇ καρδίᾳ εἰς τοιαύτην ἔμμεσον ἔστω συνεργασίαν μὲ τὴν ΕΔΑ, δίδετε λαβὴν καὶ ἀφορμὴν εἰς τὸ νὰ διατυποῦνται συκοφαντίαι, τὰς ὁποίας, οὐδέποτε ἡμεῖς, ἐπισήμως καὶ ὑπευθύνως υἱοθετήσαμεν, τὰς ὁποίας ὅμως, δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ νὰ ἀνακόψωμεν ὅταν σεῖς, δὲν ἐπιθυμῆτε νὰ τὰς ἀνακόψετε, διὰ τῶν πράξεών σας, μεταβάλλοντες γραμμὴν καὶ τακτικήν. (Χειροκροτήματα). Ἐπικαλοῦμαι, διὰ τὴν εἰς τὴν συνείδησίν σας ἐπιβεβαίωσιν καὶ στερέωσιν τῶν φράσεων, τὰς ὁποίας πρὸ ὀλίγου διετύπωσα, κάτι, τὸ ὁποῖον δὲν εἶπον ἐγώ, τὸ ὁποῖον δὲν εἶπε κανεὶς ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μετέχουν τῆς κυβερνητικῆς παρατάξεως, κάτι, τὸ ὁποῖον σχετικῶς μὲ τὴν ἐκλογὴν Ἀθηνῶν καὶ μὲ τὸν συνδυασμὸν τοῦ τελικῶς ἐκλεγέντος Δημάρχου, εἶπεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Σκεφθῆτε, αὐτό, καὶ μὴ καταλογίζετε εὐθύνας εἰς ἡμᾶς, ὅταν αἱ εὐθῦναι σας, εἶναι τοὐλάχιστον ἐξ ἀμελείας βαρύταται. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰ. Ζίγδης ἔχει τὸν λόγον.

§74Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι πράγματι βαρεῖα, ἡ ἀτμόσφαιρα, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη εἰς τὴν χώραν, ἀφ’ ἧς ἐγνώσθη ἡ ἀποχώρησις τῶν δύο ὑπουργῶν τῆς Κυβερνήσεως καὶ αἱ συνθῆκαι, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐπραγματοποιήθη αὕτη. Εἶναι ἀκόμη βαρυτέρα ἡ ἀτμόσφαιρα, ἡ ὁποία ἐπεκράτησεν ἐν τῇ αἰθούσῃ αὐτῇ, ἀφ’ ἧς, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου προέβη εἰς τὴν διατύπωσιν σοβαρωτάτων καταγγελιῶν, κατὰ τῶν μέχρι χθὲς, σπουδαιοτάτων συνεργατῶν του. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διεπίστωσε τὴν ὕπαρξιν ἠθικοῦ καὶ πολιτικοῦ ζητήματος. Καὶ ἠσθάνθη, διὰ πρώτην φορὰν, κατὰ τὸν βίον τῆς Κυβερνήσεώς του, τὴν ἀνάγκην νὰ ἀναβαπτισθῇ εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ συνεχίσῃ τὸ ἔργον του. Κύριοι, συμφωνοῦμεν ἀπολύτως, μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὑπάρχει θέμα πολιτικὸν καὶ ἠθικόν, καὶ ἂν μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν προσωπικὴν ἔκφρασιν, συνεκινήθην τὰ μέγιστα, ἀπὸ τὸ προσωπικὸν δρᾶμα, τοῦ διακεκριμένου αὐτοῦ Ἕλληνος ἀνδρὸς, εἰς τὸν ὁποῖον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, εἶχεν ἐμπιστευθῆ κάποτε τὰς τύχας του καὶ ὁ ὁποῖος, εἶχεν ἐμπιστευθῆ τὰς ἰδικάς του πολιτικὰς τύχας, εἰς ἕνα συνεργάτην του, τὸν ὁποῖον ἐθεώρει παράκλητον, ὅτι εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ νὰ διακηρύξῃ, ὅτι ὁ παράκλητος ἦτο ὑπεύθυνος ἀπιστίας, καὶ ὅτι εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην του, ἠπατήθη οἰκτρῶς. Ἤλπιζον, ὅτι οὐχὶ τοὐλάχιστον τόσον συντόμως ἡ μοῖρα θὰ ἦτο τόσον σκληρά, διὰ τὸν Στρατάρχην Πρωθυπουργὸν τῆς Ἑλλάδος, κ. Ἀλεξ. Παπάγον. Ἀλλά, συμφωνῶ, ὑπάρχει, ὅπως τὸ ἔθεσε, θέμα πολιτικόν, καὶ θέμα ἠθικόν. Ἄς ἀναλύσωμεν τὰς δύο πτυχὰς τοῦ προβλήματος, ὅπως ἐμφανίζεται. Θέμα πολιτικόν. Βεβαίως, ἡ καταγγελία διεπιστώθη. Ὁ κ. Μαρκεζίνης καὶ οἱ ἄμεσοι συνεργάται του, εἶναι ὑπεύθυνοι, ἀφ’ ἑνὸς μὲν δι’ ὑπογραφὴν ἀναλήψεως ὑποχρεώσεων ἄνευ ἐξουσιοδοτήσεως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀποκρύψεως τῶν ἀναληφθεισῶν ὑποχρεώσεων. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐκ τῆς συζητήσεως προέκυψεν εἶναι ἀμφισβήτησις, ὅσον ἀφορᾷ τὸν βαθμὸν τῶν ἀναληφθεισῶν ὑποχρεώσεων καὶ ἀμφισβήτησις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔκτασιν τῆς ἀποτολμηθείσης ἀποκρύψεως. Ἐπὶ τοῦ θέματος, τῶν ἀναληφθεισῶν ὑποχρεώσεων, ὡς τοιούτων καὶ τῆς ἀποκρύψεως, δὲν νομίζω, ὅτι τίθεται ζήτημα πλέον, εἰς τὴν ἀντίληψιν οἱουδήποτε τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων. Τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἐτέθη μὲ ἀφορμήν, τὰς περιφήμους ἐπιστολάς, ἔλαβεν ἔκτασιν τεραστίαν, ἡ ὁποία περιέλαβεν ὁλόκληρον τὸν Συναγερμόν, ὡς Κυβέρνησιν καὶ ὡς κίνημα, καὶ ἐδῶ ἀκριβῶς ἔγκειται τὸ πολιτικὸν θέμα, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἐξεπεράσαμεν τὰ ὅρια τοῦ ἐπεισοδίου τῶν ἐπιστολῶν καὶ ἐτέθη ὠμὸν, ὁλόκληρον τὸ πρόβλημα, ἢ ἐὰν θέλετε τὸ ἐκ γενετῆς τὸ κατὰ τὴν σύλληψιν, ἁμάρτημα, τοῦ πολιτικοῦ κινήματος, τὸ ὁποῖον λέγεται Συναγερμός. Διότι, κύριοι, τί συνέβη; Παρεπονέθη, καὶ πράγματι τὰ αἰσθήματά μου ἦσαν συμπαθῆ πρὸς τὸν Στρατάρχην, ὅτι ἠπίστησε πρὸς αὐτὸν, ὁ ἄνθρωπος, εἰς χεῖρας τοῦ ὁποίου ἐναπέθεσε τὰς πολιτικάς του τύχας ὁ Στρατάρχης. Ἀλλά, κύριοι, πῶς ἦτο δυνατόν, νὰ πραγματοποιηθῇ τοῦτο, ὅταν ὁ Συναγερμός, ὡς φιλοσοφία, ὡς κίνημα, ἔθεσε τὸν ἀκρογωνιαῖον λίθον τῆς ὑποστάσεώς του, τῆς νέας καταστάσεως πραγμάτων, τὴν ὁποίαν ἤθελε νὰ δημιουργήσῃ, τὴν προσωπικὴν ἄσκησιν ἐξουσίας καὶ τὴν προσωπικὴν διαβίβασιν αὐτῆς εἰς τὸ Α καὶ Β στέλεχος; Βάσις τῆς πολιτικῆς τοῦ Συναγερμοῦ, ἦτο, ὅτι αἱ ἐξουσίαι ἀπορρέουν ἀπὸ τὸν Στρατάρχην· ὁ Στρατάρχης δύναται νὰ ἐμπιστευθῇ τὴν ἐκτέλεσίν των ἀπολύτως καὶ ἀνεξελέγκτως εἰς τὸν Α ἢ Β συνεργάτην του. Βάσις ἦτο ἡ προσωπικὴ ἄσκησις τῆς λειτουργίας τοῦ Κράτους. Ἡ ἐντελῶς ἀντίθετος, τῆς λειτουργίας τῶν Κοινοβουλευτικῶν πολιτευμάτων. Δι’ ὅ,τι ἐξεκινήσαμεν μὲ τὴν ἀρχὴν αὐτήν, διὰ τοῦτο ἐφθάσαμεν εἰς τὰς ἐπιστολάς. Ἀφοῦ, κύριοι, προηγουμένως ἡ Βουλὴ κατηργήθη, ἐν τῇ οὐσίᾳ μετεβλήθη ἁπλῶς, εἰς χῶρον θριαμβευτικῶν πανηγυρισμῶν, ἀφοῦ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ, ἔπαυσεν ὑφιστάμενον καὶ μετεφέρθη ἡ ἐνάσκησις τῶν κρατικῶν λειτουργιῶν, εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ κ. Μαρκεζίνη, εἰς τὴν ὁδὸν —δὲν ἐνθυμοῦμαι τώρα τὸ ὄνομά της— τοῦ Κολωνακίου. Λοιπόν, διὰ τῆς προσωπαγοῦς αὐτῆς ἀσκήσεως τῆς ἐξουσίας, ἐδημιουργήθη νόσος εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας, ὥστε νὰ μὴ πρωτοκολλοῦνται —ἄκουσον, ἄκουσον— συνθῆκαι ὑπογραφεῖσαι ἀπὸ Ἕλληνα ὑπουργόν, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Κύριοι, ἡ κρίσις, δὲν εἶναι κρίσις ἐπιστολῶν. Εἶναι κρίσις ἑνὸς συστήματος, μιᾶς φιλοσοφίας. Εἶναι ἡ κρίσις τοῦ ἀκρογωνιαίου λίθου τοῦ κινήματος, τὸ ὁποῖον ἐνεφανίσθη ὡς ὁ Σωτὴρ τῆς Ἑλλάδος, εἰς τὸ κρίσιμον μετὰ Χριστὸν ἔτος 1952. Τὸ ὅ,τι αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις ἔχει συναίσθησιν, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσία τῆς κρίσεως, καὶ ὄχι αἱ δῆθεν ἐπιστολαί, τὸ εἶπε μὲ τὴν γλαφυρότητα καὶ μὲ τὴν σοβαρότητα ποὺ διακρίνει τὸν ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Τί σᾶς εἶπε προχθές, τὴν Παρασκευήν; Σᾶς εἶπε, ὅτι ἔχει σημασίαν, αὐτὴ ἡ συζήτησις, διότι ἐπ’ αὐτῆς θὰ στηριχθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ μεταβάλῃ τὴν τακτικήν της. Ἡ Κυβέρνησις ἀντιληφθεῖσα, ὅτι ἡ τακτική, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε, τῆς προσωπαγοῦς ἀσκήσεως τῆς ἐξουσίας εἶναι ὀλεθρία, ἰδοῦσα τὰς συνεπείας, ἔρχεται καὶ ζητεῖ διὰ τῆς συζητήσεως αὐτῆς καὶ διὰ τῆς ψήφου σας, νὰ ἀλλάξῃ τὴν μέχρι σήμερον πορείαν της, θέλει νὰ ἀλλάξῃ τὴν μέχρι σήμερον φιλοσοφίαν της, καὶ ὡς κοινοβουλευτικὴ πλέον Κυβέρνησις, νὰ προχωρήσῃ περαιτέρω. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ συζήτησις, αὐτή, ἀπόδειξις τῆς χρεωκοπίας τοῦ Συναγερμοῦ, ὡς —ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ— τοῦ θορυβώδους κινήματος τοῦ 1952, εἶναι συναίσθησις μιᾶς ἄλλης σοβαρᾶς ὁμολογίας, τὴν ὁποίαν ἐπίσης, μὲ τὴν γλαφυρότητα καὶ τὴν ἐπιγραμματικότητα, ἡ ὁποία διακρίνει τὸν κ. ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐγένετο προχθὲς παρ’ αὐτοῦ. Εἶπεν: Ἀπετύχομεν ὡς Κυβέρνησις, διότι εἰς τὸν τομέα τῆς ἀνασυγκροτήσεως, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ καίριος τομεύς, εἶναι ἡ λυδία λίθος τῆς ἀναπτύξεως τῶν Κυβερνήσεων, διότι εἰς τὸν τομέα τῆς ἀνασυγκροτήσεως, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐξαρτᾶται ἡ ἐπιβίωσις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, οὐδὲν ἐπράξαμεν. Κύριοι, δὲν εἶναι δυνατόν, δι’ ἐμέ, ὁ ὁποῖος πέρυσι, τὴν ἰδίαν ἐποχήν, ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Μαρκεζίνην, ἀπεδείκνυον δι’ ἀριθμῶν, ὅτι πράγματι οὐδὲν ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις, νὰ μνησικακίσω καὶ νὰ εἴπω: Δόξα σοι ὁ Θεός, ὅτι ἔπειτα ἀπὸ 2 ἔτη, ἀντελήφθητε ἐκεῖνο, ποὺ σᾶς εἶπον πρὸ 2 ἐτῶν. Μακρὰν ἀπ’ ἐμοῦ, αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἡ μικρὰ ἰδιοτέλεια. Τὸ γεγονός, εἶναι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι ὄχι μόνον ἰδεολογικῶς, ὡς κίνημα, ἀλλὰ καὶ ὡς Κυβέρνησις ἀπέτυχεν εἰς τὸν σπουδαιότατον τομέα, διὰ τὸν ὁποῖον εἶχε ζητήσει τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ. Πρὸ τῶν εὐθυνῶν αὐτοῦ, ἡ θέσις τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος, ποίαν ἔννοιαν ἔχει; Διατί ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις τὴν ψῆφον σας; Ἐὰν ὅσα ὑπεστήριξα εἶναι ἀληθῆ καὶ κατὰ τὴν ταπεινήν μου γνώμην εἶναι ἀληθῆ, δὲν εἶναι ὑπὸ κρίσιν ἡ Κυβέρνησις, οὔτε οἱ ἀπομακρυνθέντες ὑπουργοί. Ὑπὸ κρίσιν τελεῖ ὁ Συναγερμός, ἐν ὅλῃ του τῇ ἐκτάσει, ὡς κίνημα πολιτικόν, ὡς κόμμα, ὡς Κυβερνητικὴ πλειοψηφία. Καὶ κατόπιν ὡς Κυβέρνησις. Ὑμεῖς οἱ βουλευταὶ τοῦ Συναγερμοῦ, εὑρίσκεσθε ὑπὸ κρίσιν αὐτὴν τὴν στιγμήν, καὶ σεῖς δὲν δύνασθε νὰ ἐκφράσετε τὴν ἐτυμηγορίαν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεώς σας. Τὴν ἐτυμηγορίαν αὐτὴν τὴν μετεθέσατε εἰς τοὺς ὤμους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἂν σᾶς ὑπῆρχε καμμία ἀμφιβολία περὶ τοῦ ποία εἶναι αὕτη, ἴσως αἱ χθεσιναὶ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ νὰ σᾶς δίδουν κἄποιαν ἀπόδειξιν. Ὑπὸ μίαν ἔννοιαν ἡ ψῆφος σας πράγματι ἔχει σημασίαν, ὑπὸ τὴν ἑξῆς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὡς μία σύγχρονος Ἥρα ζητεῖ διὰ τῆς ψήφου σας νὰ βαπτισθῇ νὰ ἀποκτήσῃ ἐκ νέου τὴν παρθενικήν της ἁγνότητα, διὰ νὰ συνεχίσῃ ἐπὶ ἄλλης πλέον βάσεως, μὲ ἄλλας ἀρχάς, ὡς ἀνανείψασα ἁμαρτωλή, τὸν βίον της. Αὐτὴν καὶ μόνον τὴν ἔννοιαν ἔχει ἡ ψῆφος σας. Διὰ τῆς ψήφου σας, δὲν πρόκειται νὰ δώσετε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ συνεχίσῃ τὸν βίον της, διότι τὸ δικαίωμα αὐτό, τὸ ἀφῄρεσε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπὸ σᾶς, νὰ ἐμφανίζεσθε πλέον ὡς ἐκπρόσωποι τοῦ Ἔθνους. Ἀκριβῶς τοιαύτη εἶναι ἡ γνώμη μου ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ θέματος.

§75Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἐξαιρουμένου τοῦ κ. Γ. Παπανδρέου, σεῖς οἱ ἄλλοι συνεμαχήσατε μετὰ τῶν κομμουνιστῶν.

§76Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἀλλὰ προχωρῶ, κύριοι, ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἀνακύψαντος θέματος. Ὑπάρχει πλέον τὸ ἠθικὸν θέμα. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, νομίζω, ὅτι πρέπει ὅλοι νὰ συμφωνήσωμεν, διότι ἐπὶ τέλους ἐν τῇ χώρᾳ αὐτῇ, ἡ ἠθικὴ εἶναι καὶ ἰδική μας καὶ ἰδική σας. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ διαφωνήσωμεν ἐπὶ ἐθνικοῦ θέματος, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ διαφωνήσωμεν ἐπὶ ἠθικοῦ θέματος, ἂν δηλητηριασθῇ ἕνα τμῆμα τοῦ πολιτικοῦ μας κόσμου, κινδυνεύει νὰ δηλητηριασθῇ ἡ πολιτική μας ζωὴ καὶ αἱ συνέπειαι θὰ εἶναι βαρεῖαι καὶ δι’ ἡμᾶς καὶ δι’ ἐσᾶς καὶ δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, καὶ νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον θὰ θίξω, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ διαφορετικὴ γνώμη. Κύριοι, ὅπως ἐτέθησαν τὰ ζητήματα ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ἀνέγνωσα πράγματι μετὰ πολλοῦ ἐνδιαφέροντος τὴν ὅλως ἐνδιαφέρουσαν ἐμφάνισιν τῶν πραγμάτων, παραμένει ἀναπάντητον ἕνα βασικὸν ἐρώτημα, διὰ τὸ ὁποῖον ἐθεώρησεν αὐτὸς ἑαυτὸν ἀναρμόδιον ν’ ἀπαντήσῃ. Ἠρώτησε τελευτῶν τὴν ἀγόρευσίν του ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ διατὶ ὑπέγραψε τὴν ἐπιστολὴν ὁ κ. Μαρκεζίνης; Καὶ διατὶ τὴν ἀπέκρυψε; Καὶ λέγει ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ δὲν εἶναι ἰδική μου δουλειὰ νὰ ἀπαντήσω. Διατὶ ὑπέγραψεν ὁ ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ τὴν ἐπιστολήν; Καὶ διατὶ τὴν ἀπέκρυψε; Εἶναι δύο ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα ἐξαπελύθησαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐπὶ τῶν ἐρωτημάτων αὐτῶν πρέπει νὰ δοθῇ ἀπάντησις, ἂν δὲν θέλετε ὅλοι νὰ σαπίσωμεν ὑπὸ τὸ βάρος ὑπονοιῶν, αἱ ὁποῖαι μόνον διαβρωτικὴν καὶ διαλυτικὴν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς κοινωνίας ἠμποροῦν νὰ ἔχουν. Ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶπεν, ὡμίλησε περὶ σκανδάλων, ἀταξιῶν καὶ ἀνωμαλιῶν καὶ ἐκεῖνος ἑπομένως ἔχει τὴν συνείδησιν, τοῦ ὅτι κάτι τὸ ἠθικῶς ἐπικίνδυνον, ἐδημιουργήθη εἰς τὰς τοποθετήσεις τοῦ προβλήματος τὰς ὁποίας ἐκάμαμεν. Ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Μαρκεζίνης ἔρχεται καὶ λέγει, κύριοι, ἂν μὲ θεωρῆτε ὑπεύθυνον, στείλατέ με εἰς τὸ δικαστήριον. Δὲν ἤκουσα ἀπάντησιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ἠθικὸν πρόβλημα, κύριοι, ὅπως τίθεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι πράγματι ἐπικίνδυνον, εἶναι δυναμῖτις εἰς τὰ θεμέλια τοῦ πολιτικοῦ μας κόσμου. Διὰ τοῦτο μετὰ μακρὰν σκέψιν πολλῶν συναδέλφων, τὰς ὁποίας σκέψεις ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ἐκοινοποίησα εἰς πολλοὺς τῶν ἀξιοτίμων κ.κ. συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνήκουν εἰς τὴν πλευράν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω ἐγώ, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ Βουλὴ αὐτὴ ἔχει καθῆκον ἀναπόδραστον, νὰ καθορίσῃ τὸν μηχανισμόν, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ δοθῇ ἀπάντησις εἰς τὰ δύο βασικὰ ἐρωτήματα, τοῦ κ. ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ. Πρέπει νὰ συσταθῇ ἡ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος προβλεπομένη ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπὴ, καὶ ἐπιληφθῇ του ὅλου θέματος τῶν Γερμανικῶν πιστώσεων καὶ τῆς χρησιμοποιήσεώς των, ὥστε νὰ ὑπάρχουν εὐθῦναι, νὰ τιμωρηθοῦν οἱ ὑπαίτιοι, ἂν ὅμως δὲν ὑπάρχουν εὐθῦναι, νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ συκοφαντία, νὰ παύσουν τὰ μισόλογα καὶ ν’ ἀποκατασταθῇ ὁ πολιτικός μας βίος, ἐντὸς τῶν πλαισίων τῆς τιμιότητος καὶ τῆς ἀξιοπρεπείας καὶ τῆς ἐμπιστοσύνης ἡμῶν πρὸς ἀλλήλους, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ τὸ Ἔθνος νὰ προχωρήσῃ χωρὶς τὴν σκιὰν τοῦ τεραστίου αὐτοῦ ἠθικοῦ προβλήματος. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, κύριε Πρόεδρε, καταθέτω αἴτησιν 30 συναδέλφων μου, ὅπως ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ, νὰ συστήσῃ τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτήν, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως καὶ τὴν πλευρὰν τὴν ὑποστηρίζουσαν τὸν κ. Μαρκεζίνην, ὅπως συναινέσῃ εἰς τὴν τοιαύτην ἀπόφασιν διὰ τὸ καλὸν καὶ τοῦ πολιτικοῦ μας κόσμου, ἀλλὰ καὶ τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα).

§77Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ὅπως γνωρίζετε, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 58 τοῦ Συντάγματος, δικαίωμα τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ συστήσῃ ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπήν, ἀλλὰ ἐδῶ προηγεῖται τὸ θέμα τὸ πολιτικὸν καὶ κατ’ ἀκολουθίαν μέχρι τοῦ τερματισμοῦ του, τοιαύτη συζήτησις δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης.

§79Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Ἀνεξαρτήτως ἐὰν δικαίωμα τῆς Βουλῆς εἶναι, νὰ ἀποφασίσῃ ἐκ μέρους τοῦ κόμματός μας, ἐτέθη ἡ πρότασις αὐτὴ τῆς συστάσεως ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐρωτᾶται ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν συμφωνῇ μὲ τὴν πρότασιν περὶ ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς.

§80Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτ.). Ἡ Κυβέρνησις θὰ συζητήσῃ τὸ θέμα, μόλις τερματισθῇ διὰ τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης τὸ τεθὲν πολιτικὸν θέμα. Γνωρίζετε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρεμβληθῇ ἕτερον θέμα ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει πολιτικὸν θέμα. Κατ’ ἀκολουθίαν θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή, μετὰ τὸν τερματισμὸν τοῦ πολιτικοῦ θέματος.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ὑπάρχῃ πολιτικὸν θέμα, ἡ Κυβέρνησις εἶναι, οὕτως εἰπεῖν, ὑπὸ αἵρεσιν. Δὲν δύναται νὰ λάβῃ θέσιν ἐπὶ ἄλλου ζητήματος. Θὰ ἀναμείνῃ πρῶτον νὰ τύχῃ ψήφου ἐμπιστοσύνης καὶ μετὰ θὰ λάβῃ θέσιν ἐπὶ οἱουδήποτε ἄλλου θέματος, ἐν οἷς καὶ ἡ πρότασις. Ρητὴ ἄλλωστε διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ, ἀπαγορεύει οἱανδήποτε παρεμβολήν.

§82Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Συμφωνῶ ἀπολύτως, ἀλλά, ἐὰν συνεδυάζετο ἡ συζήτησις, ἴσως θὰ ἦτο διάφορος ἡ ψῆφος τοῦ Σώματος

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνδυασθοῦν τὸ ἓν μὲ τὸ ἄλλο. Προχείρως βλέπω, ὅτι οἱ ὑπογράφοντες τὴν πρότασιν εἶναι ἀντικυβερνητικοί. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσουν ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως; Ὁ κ. Π. Λυκουρέζος ἔχει τὸν λόγον.

§84Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Μὲ βαθεῖαν ἔκπληξιν, κύριοι βουλευταί, παρακολουθῶ καὶ ἐγώ, τὰ ὅσα ἀπὸ πενθημέρου συζητοῦνται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, βαθεῖαν ἔκπληξιν, τὴν ὁποίαν μοῦ προκαλεῖ τὸ ἐρώτημα, ποῖοι ἦσαν οἱ γενικώτεροι πολιτικοὶ λόγοι, ὥστε ἡ Κυβέρνησις, κατ’ ἀνατροπὴν τῶν πολιτικῶν κανόνων, νὰ ὑποκαταστήσῃ εἰς τὸ ἔργον της τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ νὰ ἔλθῃ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατήγορος καὶ ἐλεγκτὴς τῶν χθεσινῶν καὶ προχθεσινῶν μελῶν της. Καὶ βαθεῖαν ἔκπληξιν μοῦ προκαλεῖ, καὶ ἀπὸ τῆς στενωτέρας πολιτικῆς ἀπόψεως, τὸ γεγονός, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν οὐδεμία σοβαρὰ ἐθνικὴ δικαιολογία, ἡ ὁποία νὰ ἐπέβαλεν, ὅσα ἐγένοντο πρὸ 20ημέρου, τὰ ὁποῖα ὡδήγησαν εἰς τὴν διάσπασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἀντίθετα καὶ παρὰ τὴν λαϊκὴν ψῆφον τῆς 16ης Νοεμβρίου, ἡ ὁποία ἦτο σαφής, καὶ ἠθέλησε τὴν ἑνότητα καὶ τὴν σταθερότητα τοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον περιέλαβεν διὰ τῆς ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης του. Δύο, κύριοι βουλευταί, εἶναι τὰ καίρια σημεῖα. Ἐὰν ὑπάρχῃ δέσμευσις καὶ ποῖον τὸ περιεχόμενον τῆς δεσμεύσεως. Ἐὰν ἀπεκρύβησαν ἢ δὲν ἀπεκρύβησαν αἱ περίφημοι ἐπιστολαί. Δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ λεπτομερείας, αἱ ὁποῖαι ἀντὶ νὰ διαλευκάνουν, συγχύζουν τὰ πράγματα, οὔτε πρόκειται νὰ προχωρήσω εἰς πολυπλόκους νομικὰς κατασκευάς, αἱ ὁποῖαι καὶ αὐταὶ ἀναπτυσσόμεναι ἐνώπιον Σώματος πολιτικοῦ, βεβαιότατα δὲν ὁδηγοῦν εἰς τὴν διαλεύκανσιν τῶν συζητουμένων θεμάτων. Ἀλλ’ ἐπιθυμῶ μὲ ὀλίγας, συντόμους, καὶ ἁπλᾶς σκέψεις, νὰ δώσω καὶ πρὸς ὑμᾶς ὅσα ἐνόμισα, ὅτι δύνανται νὰ εἶναι τὰ συμπεράσματα καὶ τὸ καταστάλαγμα τῆς ἀπὸ 5θημέρου διεξαγομένης συζητήσεως. Βέβαιον, κύριοι βουλευταί, εἶναι τοῦτο: Ὅτι εἰς τὰς συναλλαγάς, εἰς τὰς συζητήσεις, καὶ τὰς διαπραγματεύσεις, καὶ μεταξὺ ἰδιωτῶν καὶ μεταξὺ τῶν Ἐθνῶν, δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ μία νὰ εἶναι ἡ προέχουσα βάσις, ἡ καλὴ πίστις. Ὅταν ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος ἢ ἀπὸ τὸ ἄλλο λείπει ἡ καλὴ πίστις, τότε δὲν εἶναι δυνατόν, αἱ διαπραγματεύσεις, νὰ ὁδηγήσουν ποτὲ εἰς αἴσιον ἀποτέλεσμα, καὶ κάθε νομικὴ ἑρμηνεία, καὶ κάθε ἑρμηνεία οἱουδήποτε κειμένου, δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀφίσταται ἀπὸ τὴν βάσιν τῆς καλῆς πίστεως. Ὅταν λοιπόν, ὁ τέως ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ κ. Μαρκεζίνης, ζητεῖ κατὰ τὴν ὥραν, καθ’ ἣν τοῦ προσάγεται ἡ ἐπιστολή, πρὸς ὑπογραφὴν ἀπὸ τὸν συνάδελφόν του Γερμανὸν ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τρεῖς οὐσιώδεις διορθώσεις, ἐφ’ ὅσον ὁ ἀντισυμβαλλόμενος ἀποδέχεται τὰς διορθώσεις, δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ὑποστηρίζεται, ὅτι αἱ διορθώσεις ἦσαν ἄνευ σημασίας. Διότι, ὅπως γνωρίζετε, κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι μόνον ἡ διαγραφὴ τῆς φράσεως: «Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως» καὶ ἡ ἀντικατάστασις διὰ τῆς λέξεως «ἡμῶν», τὴν ὁποίαν ἀξιοῖ καὶ ἐπιτυγχάνει ὁ κ. Μαρκεζίνης, ἀλλὰ καὶ περαιτέρω, ἐνῷ ἦτο διατυπωμένον, ὅτι ἔλαβε γνῶσιν ὁ Γερμανὸς ὑπουργός, περὶ τῆς προθυμίας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἀνέθεσε τὴν ἐπέκτασιν τοῦ τηλεφωνικοῦ δικτύου εἰς τὴν ἑταιρείαν Ζῆμενς, διαγράφεται τὸ «νὰ ἀναθέσῃ» καὶ τίθεται «νὰ ἀναλάβῃ τὴν φροντίδα νὰ ἀνατεθῇ», ἐνῷ περαιτέρω, προκειμένου περὶ τῆς ραδιοφωνίας, εἰς τὸ ἀρχικὸν κείμενον ὑπάρχει ἡ λέξις «νὰ προβλεφθῇ ἡ κατάρτισις τοιαύτης συμβάσεως» διαγράφεται ἡ ἀρχικὴ φράσις καὶ τίθεται ἡ φράσις «νὰ ἐξετασθῇ νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ κατάρτισις τοιαύτης συμβάσεως», ὅταν, λοιπόν, κύριοι βουλευταί, τοιαῦται οὐσιώδεις, βασικαὶ τροποποιήσεις γίνωνται ἀπὸ τὸν ἴδιον ἀντισυμβαλλόμενον, εἰς τὸ κείμενον, τὸ ὁποῖον ὁ ἴδιος προσήγαγε πρὸς ὑπογραφήν, θὰ εἴμεθα μακρὰν τῆς καλῆς πίστεως, ἐὰν ὑποστηρίξωμεν, ὅτι δὲν ἐσκοπήθη καὶ δὲν ἐπετεύχθη διὰ τῶν ἀντικαταστάσεων αὐτῶν ἀλλοίωσις καὶ διόρθωσις τοῦ ἀρχικοῦ κειμένου, τὸ ὁποῖον ἐσκόπει νὰ δεσμεύσῃ ἐνδεχομένως τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλά, θὰ μοῦ εἴπητε, κύριοι βουλευταί, εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι πράγματι διὰ τῶν διορθώσεων ἐπῆλθεν ἡ μεταβολή, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζετε, ἀλλά, ἐπὶ τέλους, τὶ ἔννοιαν εἶχον καὶ τί περιεχόμενον, αἱ δοθεῖσαι ἐπιστολαί; Τὸ πρᾶγμα, κύριοι, εἶναι ἀπολύτως σαφές. Ὁ τέως ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, εὑρεθεὶς πρὸ τοῦ ἐντόνου ἐνδιαφέροντος τῆς ἀντισυμβαλλομένης Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὰς ὑποθέσεις τὰς ἀναφερομένας, εἰς τὰς δύο ἑταιρείας, καὶ ἐπιθυμῶν νὰ δώσῃ μίαν διέξοδον εἰς τὴν περιπλοκήν, τὴν ὁποίαν ἐνεφάνισε τὴν τελευταίαν στιγμήν, ἡ προβολὴ τοῦ κειμένου, τὸ ὁποῖον ὅλοι γνωρίζομεν, ἀναλαμβάνει, ὡς ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, καὶ τὸ τονίζει καὶ τὸ δέχεται, ὁ κ. Ἔρχαρτ διὰ τῆς μονογραφῆς τῆς διορθώσεως, τὴν ὁποίαν ὁ ἴδιος ὁ κ. Ἔρχαρτ ἰδιοχείρως ἔκαμε, νὰ φροντίσῃ νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησίν του, περὶ τῶν δύο αὐτῶν ὑποθέσεων. Καὶ εἶναι ἐξυπακουομένη καὶ ἀναμφισβήτητος ἡ προϋπόθεσις, ὅτι ταῦτα γίνονται ἐφ’ ὅσον, οἱ ὅροι εἶναι συμφέροντες, διότι, ὅταν ὑπόσχωμαι κάτι νὰ εἰσηγηθῶ χωρὶς συγχρόνως νὰ καθορίζω καὶ τοὺς ὅρους, δὲν εἶναι δυνατὸν, παρὰ μία προϋπόθεσις πρὸ παντὸς καὶ ἀπαραίτητος νὰ ἐξυπακούεται, ἡ προϋπόθεσις, ὅτι θὰ τὸ εἰσηγηθῶ, ἐφ’ ὅσον οἱ ὅροι θὰ εἶναι συμφέροντες. Εἶναι κανὼν νομικός, ὁ ὁποῖος δὲν ἐπιδέχεται, κύριοι βουλευταί, οἱανδήποτε ἀμφισβήτησιν, ὅτι συμφωνία οἱαδήποτε, ἄνευ συγκεκριμένου ἀντικειμένου παροχῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γεννήσῃ οἱονδήποτε δικαίωμα διὰ τὸν ἀντισυμβαλλόμενον. Καὶ ὡς προσύμφωνον ἂν ἤθελε χαρακτηρισθῆ καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς κανὼν διέπει τὸ προσύμφωνον, ὅτι πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ εἶναι συγκεκριμένον τὸ ἀντικείμενον τῆς παροχῆς διὰ νὰ ὑπάρξῃ καὶ νὰ δημιουργηθῇ ἡ ἐνοχὴ καὶ τὸ δικαίωμα ὑπὲρ τοῦ ἀντισυμβαλλομένου. Ἐν προκειμένῳ ἔχομεν μίαν ἀόριστον ὑπόσχεσιν «θὰ φροντίσω καὶ θὰ εἰσηγηθῶ» καὶ τὴν δίδει, ὁ κ. τέως ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἀκριβῶς διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν ἐμπλοκήν, τὴν ὁποίαν τοῦ ἐμφανίζει τὴν τελευταίαν στιγμὴν τὸ ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς ὑποθέσεις τῶν δύο ἑταιρειῶν. Καὶ συνεπής, πρὸς ὅσα καὶ ἐγγράφως ὑπεσχέθη, ἐπιστρέφων εἰς τὴν Ἑλλάδα, τί ζητεῖ; Πρῶτον, ἐξιστορεῖ ὅλα τὰ σχετικὰ τῶν διαπραγματεύσεων, καὶ ἀναπτύσσει εἰς τὸ Συντονιστικὸν Συμβούλιον, ὁμιλεῖ καὶ περὶ αὐτῶν τῶν προτάσεων, τῶν ὑποβληθεισῶν καὶ μελλουσῶν νὰ ὑποβληθοῦν καὶ δὲν ἀρκεῖται μόνον εἰς αὐτὰ ὅλα ἀλλά, κατὰ τὴν 23ην Νοεμβρίου, προσερχόμενος ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ πρώτου ἔτους τῆς διακυβερνήσεως τοῦ τόπου, εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα, τονίζει: «Βεβαίως, λέγει, ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἐξετάσῃ ἁπάσας τὰς ὑποβληθείσας ἢ μελλούσας νὰ ὑποβληθοῦν προτάσεις, ἀπὸ πάσης πλευρᾶς, προκειμένου νὰ ἀποφασίσῃ. Διότι καὶ τοῦτο εἶναι ἄξιον ἐξάρσεως, εὐχέρειαν ἀπεκτήσαμεν, δεσμεύσεις δὲν ἀνελάβομεν». Καὶ ἐνῷ κατὰ τοιοῦτον τρόπον διακηρύσσεται καὶ ἡ ὕπαρξις τῶν προτάσεων καὶ ἡ προθυμία τοῦ ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, τί ἄλλο λέγει ἡ ἐπιστολή; Τὴν προθυμίαν νὰ ἐπιληφθῇ. Καὶ τὴν προθυμίαν τοῦ ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ νὰ ἐξετάσῃ μὲ εὐμένειαν τὰς προτάσεις. Καὶ ἐνῷ ὅλα ταῦτα, κατὰ τρόπον πανηγυρικώτατον λέγονται καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, εἶναι δυνατὸν σήμερον ἀκόμη, νὰ γίνεται λόγος περὶ ὑπαρχούσης δεσμεύσεως; Καὶ περαιτέρω. Συγκροτεῖται Ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν ὑποβάλλονται πρὸς ἔλεγχον καὶ αἱ προτάσεις κρίνονται ὡς μὴ συμφέρουσαι. Καὶ τὸ Συντονιστικὸν Συμβούλιον, ἀποφασίζει νὰ ἀπορριφθοῦν αἱ προτάσεις, διότι ἐκρίθησαν ἀπὸ Ἐπιτροπὴν μὴ συμφέρουσαν. Καὶ διερωτῶμαι, κύριοι βουλευταί, τί εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, παρέλειψε νὰ κάμῃ ὁ ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἐν σχέσει πρὸς τὴν ὑπόσχεσιν καὶ τὰς διαπραγματεύσεις; Ὑπεσχέθη, ἀκόμη, τὴν ἐξέτασιν τῶν προτάσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ ὑποβληθοῦν. Καὶ ἐπανερχόμενος, εἰς τὸ Συντονιστικὸν Συμβούλιον, καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ἀνέπτυξε τὰς ὑποβληθείσας προτάσεις. Καὶ παραπέμπονται παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, εἰς ἁρμοδίαν Ἐπιτροπήν, συγκροτηθεῖσαν ἀπὸ τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ, κ. Πεσμαζόγλου, ἀπὸ τὸν Διευθυντὴν κ. Σαμαρᾶν καὶ ἀπὸ τὸν γενικὸν Διευθυντὴν τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνιῶν, τὸν κ. Νίκολην. Καὶ ἡ Ἐπιτροπή, ἀποφαίνεται, ὅτι αἱ προτάσεις δὲν εἶναι συμφέρουσαι. Καὶ ἔρχεται, ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ εἰς τὸ Συντονιστικὸν Συμβούλιον, καὶ τὸ Συντονιστικὸν Συμβούλιον λαμβάνει ἀπόφασιν κατόπιν τούτου, νὰ ἀπορρίψῃ τὰς προτάσεις. Τί ἄλλο ἔπρεπε νὰ κάμῃ; Δὲν ἐξαντλεῖ ἐκεῖ τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκε τιμίως, εὐθέως καὶ μὲ καλὴν πίστιν πρὸς τὸν ἀντισυμβαλλόμενον, τὴν γερμανικὴν Κυβέρνησιν; Ἐὰν μετὰ τετράμηνον, μετὰ δηλαδή, τὴν ἀποχώρησιν ἀπὸ τοῦ Ὑπουργείου τοῦ Συντονισμοῦ, τοῦ κ. Μαρκεζίνη, ὑποβάλλονται νέαι προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ὀρθῶς, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐξετάζονται, αὐτὸ εἶναι ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ συνάπτεται μὲ τὰς ἐπιστολὰς καὶ τὸ συζητούμενον θέμα. Ὅλας τὰς λεπτομερείας, τὰς ἐξέθεσεν ὁ πρώην ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, κ. Καψάλης. Διότι ἀσφαλῶς ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τὴν γνώμην μου, καίτοι αἱ προηγούμεναι ἦσαν ἀσύμφοροι, εἶχε κάθε δικαίωμα —θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω καὶ ὑποχρέωσιν— νὰ ἐξετάσῃ καὶ νέας προτάσεις, ἐφόσον θὰ ὑπεβάλοντο, καὶ νὰ ἀποδεχθῇ ταύτας ἐφόσον τὰς ἔκρινε συμφερούσας διὰ τὸ Ἔθνος. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ὅπως ὀρθῶς, παρετήρησαν καὶ ὡρισμένοι συνάδελφοι, προηγουμένως, οὔτε αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις, νομίζω, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἐντόνως ὑποστηρίζει τὴν ὕπαρξιν δεσμεύσεως. Ἄλλωστε καὶ τὴν δευτέραν κυβερνητικὴν ἀνακοίνωσιν, τὴν ἐκδοθεῖσαν κατὰ τὴν 14ην, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, Νοεμβρίου ἐὰν ἀναγνώσητε, ἐν σχέσει πρὸς τὴν πρώτην τῆς 11ης Νοεμβρίου θὰ ἐνθυμηθῆτε, ὅτι ἡ θεωρία τῆς δεσμεύσεως ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν εἶχε σχεδὸν ἐγκαταλειφθῆ. Ἀλλ’ ὑποστηρίζεται, ὅτι ὑπῆρξεν ἀπόκρυψις. Ἐδῶ πλέον, ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει. Ὑπῆρξε, λέγεται, ἀποσιώπησις καὶ ἀπόκρυψις τοῦ κειμένου τῆς ἐπιστολῆς, ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ὁμολογουμένως, κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτον διὰ τὴν κοινὴν λογικὴν νὰ ὑποστηρίξωμεν, ὅτι ὑπάρχει πρόθεσις ἀποκρύψεως ἑνὸς κειμένου, τὸ ὁποῖον ὑπογράφεται ἐνώπιον εἴκοσι ἀνθρώπων. Πρέπει νὰ εἶναι πολὺ ἀφελὴς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ παρασιωπήσῃ καὶ νὰ ἀποκρύψῃ ἕνα κείμενον καὶ ἐν τούτοις νὰ δέχεται νὰ τὸ διαπραγματεύεται καὶ νὰ τὸ ὑπογράφῃ ἐνώπιον εἴκοσι ἀνθρώπων, ὅλων τῶν μελῶν δηλαδή, τῆς Ἑλληνικῆς καὶ τῆς Γερμανικῆς ἀντιπροσωπείας. Ταῦτα ἀνεξαρτήτως τοῦ θέματος, ὅτι δὲν ὑπῆρχε κανεὶς λόγος νὰ ἀποκρύψῃ τὸ κείμενον δι’ ὅσα μόλις πρὸ ὀλίγου ἀνέπτυξα ἐν σχέσει μὲ τὸ περιεχόμενον τοῦ κειμένου. Ἀλλὰ καὶ ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ ἐὰν ἤθελε νὰ ἀποκρύψῃ —καὶ θὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς —τὸ κείμενον, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἀφελέστατος ὁ κ. τέως ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὥστε νὰ τὸ ὑπογράψῃ ἐνώπιον εἴκοσι ἀνθρώπων καὶ μάλιστα κατὰ τὴν ἐπίσημον τελετὴν τῆς ὑπογραφῆς τῶν ὁριστικῶν κειμένων τῶν ἄλλων συμφωνιῶν καὶ πρωτοκόλλων. Βεβαίως γίνεται προσπάθεια νὰ δημιουργηθοῦν ἐντυπώσεις, καὶ ὁ ἀξιότιμος μάλιστα ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν διηρωτήθη ἀπὸ τοῦ βήματος πῶς εἶναι δυνατόν, λέγει, νὰ δημοσιεύεται μία φωτογραφία τῆς τελετῆς τῆς ὑπογραφῆς τῶν κειμένων καὶ νὰ θέλουν μὲ αὐτὸ νὰ μᾶς πείσουν, ὅτι ὑπογράφεται ἐκείνην τὴν ὥραν τὸ κείμενον, διότι καὶ μικροσκόπιον ἐὰν εἴχομεν ἀνὰ χεῖρας, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναγνώσωμεν τὸ ὑπογραφόμενον κείμενον. Καὶ ποῖος, κύριοι βουλευταί, ἰσχυρίσθη, ὅτι αἱ ἐφημερίδες αἱ δημοσιεύσασαι τὴν φωτογραφίαν τῆς τελετῆς τῆς ὑπογραφῆς τῶν κειμένων τὴν ἐδημοσίευσαν, διὰ νὰ φανῇ ἐκ τῆς φωτογραφίας τὸ ὑπογραφόμενον κείμενον; Οὐδεὶς λόγος ὑπῆρχε περὶ τούτου. Καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριοι βουλευταί, τοῦτο νὰ τὸ προσέξετε, οὐδεὶς ἀπολύτως ἰσχυρίσθη, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ κείμενον ὑπεγράφη ἐν κρυπτῷ. Οὐδεὶς ἐτόλμησε νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι τὸ κείμενον ὑπεγράφη ἐν ἰδιαιτέρᾳ συναντήσει τοῦ κ. Μαρκεζίνη μὲ τὸν κ. Ἔρχαρτ, εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ κ. Ἔρχαρτ, ἢ εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ ξενοδοχείου τοῦ κ. Μαρκεζίνη. Ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπεβεβαιώθη, ὅτι τὸ κείμενον αὐτὸ ὑπεγράφη κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην καθ’ ἣν ὑπεγράφησαν καὶ τὰ ἄλλα κείμενα ἐν τῇ ἐπισήμῳ τελετῇ, ἡ ὁποία εἶχε γίνει διὰ τὴν ὑπογραφὴν τῶν τελικῶν κειμένων τῶν συμφωνιῶν καὶ πρωτοκόλλων. Ὅταν λοιπόν, λέγω, ὅτι τὸ κείμενον τοῦτο προσάγεται τὴν ὥραν τῆς ὑπογραφῆς, προκαλεῖ συζήτησιν καὶ διένεξιν, ἡ ὁποία καταλήγει εἰς διορθώσεις καὶ διαγραφὰς καὶ τόσαι εἶναι οἱ παριστάμενοι —ὑπάρχουν ἐδῶ καὶ οἱ διερμηνεύοντες, διότι ὁ κ. Μαρκεζίνης δὲν κατέχει τόσον καλῶς τὴν γερμανικήν, τῶν συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι διεξάγονται μεταξὺ τοῦ κ. Ἔρχαρτ καὶ τοῦ κ. Μαρκεζίνη ἐπὶ τοῦ κειμένου—ὅταν λέγω ἐνώπιον τόσων μελῶν καὶ τῆς Ἑλληνικῆς καὶ τῆς Γερμανικῆς ἀντιπροσωπείας καὶ ἐν τῇ ἐπισήμῳ τελετῇ ὑπογράφεται τὸ κείμενον, εἶναι σοβαρόν, σᾶς ἐρωτῶ καὶ τονίζω, εἶναι σοβαρὸν νὰ ὑποστηρίζεται, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ πρόθεσις ἀποκρύψεως αὐτοῦ τοῦ κειμένου; Καὶ ὅταν ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ τὴν ἑπομένην τῆς ὑπογραφῆς διανέμονται πολυγραφημένα ἀντίτυπα ὅλων τῶν ὑπογραφέντων κειμένων, συνερραμμένα καὶ μὲ τὴν σφραγῖδα τοῦ Γερμανικοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ παραλαμβάνουν τὰ μέλη τῆς ἀντιπροσωπείας καὶ τῆς Ἑλληνικῆς καὶ τῆς Γερμανικῆς καὶ ὅπως ἠκούσατε εὑρίσκεται καὶ εἰς τὸν φάκελλον τοῦ συμβατικοῦ τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου καὶ παρὰ ταῦτα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιμένουν καὶ νὰ λέγουν, ὅτι ἔγινεν ἀπόκρυψις τοῦ κειμένου; Ταῦτα ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι δὲν ὑπῆρχε συμφέρον καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπῆρχε συμφέρον, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ καὶ πρόθεσις ἀποκρύψεως τοῦ κειμένου. Ἀλλά, λέγουν, αὐτὰ εἶναι πολὺ καλά. Διατὶ ὅμως ὁ κ. Μαρκεζίνης νὰ μὴ προσαγάγῃ αὐτὸ τοῦτο τὸ κείμενον καὶ νὰ τὸ ἐπιδείξῃ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὸ Συντονιστικὸν Συμβούλιον; Μά, κύριοι βουλευταί, εἶχα τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι μέλος τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ ἑνάμισι ἔτος. Καὶ ὡς μέλος τῆς Κυβερνήσεως, εἶχα τὴν εὐκαιρίαν καὶ νὰ λάβω μέρος εἰς τὰς συνεδριάσεις τοῦ Συντονιστικοῦ Συμβουλίου. Ὅλοι οἱ ὑπουργοὶ καὶ ἡμεῖς καὶ τὰ μέλη τοῦ Συντονιστικοῦ Συμβουλίου, ἐκάμαμεν ἀνάπτυξιν τῶν ἀπόψεών μας. Δὲν ἀνεγνώσαμεν κείμενα. Ἐγένετο φυσικὰ καλόπιστος συζήτησις, διότι, ὅτι ἐλέγαμεν, ἀνταπεκρίνετο εἰς τὰ κείμενα. Καὶ ἐλαμβάνετο οὕτω ἡ Α ἢ ἡ Β ἀπόφασις. Διατὶ κατ’ ἐξαίρεσιν, ὅλων τῶν ἄλλων κειμένων, τὰ ὁποῖα ὑπεγράφησαν εἰς Παρισίους, εἰς Βόννην, εἰς Ἰταλίαν, κατ’ ἐξαίρεσιν ὅλων τῶν ἄλλων κειμένων, τὸ κείμενον αὐτὸ ἔπρεπε νὰ ἐπιδειχθῇ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Συντονιστικοῦ Συμβουλίου; Ἄλλωστε διατί, κύριοι βουλευταί, νὰ λησμονῶμεν ἕνα γεγονός, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι μέχρι τῆς παραιτήσεώς του, βαρύνουσα καὶ ἀποφασιστικὴ ἦτο ἡ γνώμη τοῦ κ. ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Καὶ λέγετε καὶ φαντάζεσθε, ὅτι θὰ ἐδίσταζε νὰ εἴπῃ εἰς τὸ Συντονιστικὸν καὶ εἰς τὸ κ. Στρατάρχην, «ἰδοὺ καὶ τὸ κείμενον»; Καὶ ἠμποροῦσε, νὰ εἶχε τὴν πρόθεσιν νὰ ἀποκρύψῃ ἓν τοιοῦτον κείμενον, τὸ ὁποῖον ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει δὲν εἶχε τίποτα τὸ ἐπίμεμπτον, τίποτα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ τοῦ μεμφθῇ; Δὲν εἶναι σοβαρὸν νὰ ὑποστηρίζεται, ὅτι ἔλαβεν ἀπόκρυψις τοῦ κειμένου. Μὴ ἐπιθυμοῦμεν νὰ δημιουργῶμεν ἐντυπώσεις. Ἐὰν ὑπάρχουν εὐθῦναι τοῦ κ. Μαρκεζίνη, ἂς περάσουν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ οἱ ἁρμόδιοι, καὶ ἂς ἀναπτύξουν τὰς πολιτικάς του εὐθύνας. Μὴ θέλομεν ὅμως νὰ δημιουργῶμεν θέματα ἠθικά, ἐκεῖ ποὺ θέματα ἠθικὰ δὲν ὑπάρχουν. Εἰλικρινῶς λυποῦμαι, κύριοι βουλευταί, ὅτι προσήχθη εἰς τὴν Βουλήν, καὶ κατετέθη ἡ ἐπιστολὴ τοῦ ἐκπροσώπου τῶν ἐνδιαφερομένων ἑταιρειῶν. Δὲν πρόκειται νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὴν κατοχικὴν δρᾶσιν τοῦ ἀνδρός. Ἀλλὰ καὶ μόνον τὸ γεγονός, ὅτι εἶναι ὁ ἐκπρόσωπος τῶν ἐνδιαφερομένων ἑταιρειῶν, ὁ ἔχων καὶ δικαιούμενος νὰ ἔχῃ ἴδια οἰκονομικὰ συμφέροντα, καὶ μόνον τὸ γεγονός, ὅτι ὁ ἐκπρόσωπος αὐτῶν τῶν ἐνδιαφερομένων ἑταιρειῶν, εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐτόλμησε νὰ προσαγάγῃ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως κείμενον πλαστόν, ἔπρεπεν ὡς συνέπειαν νὰ ἔχῃ, ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὸς εἰς οὐδεμίαν δημοσίαν ἀρχήν. Δὲν πρόκειται νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸ περιεχόμενον τῶν μυθοπλασιῶν τοῦ κυρίου αὐτοῦ, τῶν μυθοπλασιῶν τῶν περιλαμβανομένων εἰς τὴν κατατεθεῖσαν ἐπιστολήν, τὸ ὅτι δηλαδή, ἐκλήθη καὶ ἀπεστάλη ἀπὸ τὸν κ. Μαρκεζίνην. Αὐτὰ τὰ διέψευσεν ὁ κ. Μαρκεζίνης καὶ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν ἀπὸ οἱονδήποτε πιστευτά. Οὔτε πρόκειται νὰ ἀσχοληθῶ περαιτέρω μὲ τὰς μυθοπλασίας τοῦ κυρίου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ἐμφανίζει, ὅτι αὐτὸς ἦτο τὸ πᾶν, καὶ ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ ἀντιπροσωπεία εἰς τὴν Βόννην δὲν ἔπραξε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ θέση τὴν ὑπογραφήν της ὑπὸ τὰ κείμενα τῶν γερμανικῶν συμφωνιῶν, τῶν πρωτοκόλλων, εἴτε τῶν ἐπιστολῶν. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ παρέλθω ἀπαρατήρητον τὴν διαμαρτυρίαν τοῦ ἐκπροσώπου τῶν ἐνδιαφερομένων ἑταιρειῶν κατὰ τῶν κ.κ. Μαρκεζίνη καὶ Καψάλη, διότι δὲν προώθησαν τὴν ὑπόθεσιν τῶν ἑταιρειῶν αὐτῶν. Διότι ἐν τῷ κειμένῳ λέγεται τοῦτο. Διαμαρτύρεται κατὰ τῶν κ. κ. Μαρκεζίνη καὶ Καψάλη, διότι δὲν διεφώτισαν, ὅπως λέγει, ἐπαρκῶς καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν κοινὴν γνώμην καὶ τὸν τύπον, περὶ τῆς σημασίας τῶν μεγάλων αὐτῶν γερμανικῶν συγκροτημάτων. Ὅταν, λοιπόν, διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ ὁ ἐκπρόσωπος τῶν ἐνδιαφερομένων ἑταιρειῶν, πῶς συμβιβάζονται οἱ περίεργοι αὐτοὶ ὑπαινιγμοὶ περὶ τάχα εὐνοίας καὶ πῶς συμβιβάζονται οἱ περίεργοι ὑπαινιγμοὶ περὶ ἀνυπάρκτου ἠθικοῦ θέματος; Ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, κύριοι βουλευταί, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀνησυχῇ ἐὰν ὁ ἐκπρόσωπος τῶν ἐνδιαφερομένων ἑταιρειῶν ἔπλεκε τὸ ἐγκώμιον καὶ συνηγοροῦσεν ὑπὲρ τοῦ ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ. Ὅταν τὸν κατηγορεῖ καὶ διαμαρτύρεται ἔχετε τὴν ἀσφαλεστέραν ἀπόδειξιν, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ διησφάλισε τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε, ἐν ἄκρᾳ συντομίᾳ, νὰ μνημονεύσω καὶ τὰ πρόσφατα γεγονότα, ὡς ταῦτα δετυπώθησαν ἀπὸ ἐπισήμων χειλέων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατὰ τὴν διαρρεύσασαν συζήτησιν. Κατὰ μῆνα Σεπτέμβριον ὁ ἐκπρόσωπος τῶν ἐνδιαφερομένων ἑταιρειῶν προσάγει εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὸ πλαστὸν κείμενον τῆς συμφωνίας. Μετὰ τὴν διαπίστωσιν τῆς πλαστότητος καὶ τὴν προσαγωγὴν τοῦ ἀκριβοῦς κειμένου, γίνεται συζήτησις καὶ ἀποφαίνεται, ὡς μᾶς εἶπον, ἐν τῷ Συντονιστικῷ Συμβουλίῳ, ὅτι δὲν προκύπτει δέσμευσις διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Ἀρχίζει κατόπιν ἡ ἱστορία τῆς ἐπισκέψεως τοῦ Γερμανοῦ Πρέσβεως πρὸς τὸν κ. Καψάλην ἅπαξ ἢ δίς, δὲν ἐνθυμοῦμαι, καὶ ἐπανειλημμένως πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Καὶ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἀναχωρήσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ εἰς Ἱσπανίαν ταξείδιόν του, ἐπιδίδεται εἰς αὐτὸν ἐπιστολὴ πάλιν αὐτοῦ τοῦ κυρίου τοῦ ἐκπροσώπου τῶν ἐνδιαφερομένων ἑταιρειῶν, ἐπιστολή, ἡ ὁποία δὲν κατετέθη καὶ τῆς ὁποίας τὸ περιεχόμενον δὲν γνωρίζομεν. Καὶ τὴν 15ην Ὀκτωβρίου, ἤτοι μετὰ 10–12 ἡμέρας, φθάνει εἰς Μασσαλίαν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Στεφανόπουλον καὶ λέγει εἰς τὸν κ. Στρατάρχην, ὅτι κατὰ τὴν ἄποψιν τοῦ Γερμανοῦ Πρέσβεως, αἱ πιστώσεις αἱ γερμανικαὶ λήγουν τὴν 23ην Δεκεμβρίου καὶ ὅτι κατὰ τὴν ἄποψιν τοῦ Γερμανοῦ Πρέσβεως, ὑπάρχει δέσμευσις διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἐκ τῆς ὑπογραφείσης ἐπιστολῆς. Καὶ τὴν 25ην Ὀκτωβρίου, μετὰ ἡμέρας πάλιν 10, φθάνει εἰς Παρισίους ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης κ. Κανελλόπουλος, ὁ ὁποῖος ἀναφέρει εἰς τὸν κ. Στρατάρχην, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ μὲν τὴν προθεσμίαν τῶν πιστώσεων διηυκρινίσθη, ὅτι μόνον διὰ τὴν Πτολεμαΐδα ἰσχύει ἡ προθεσμία τῆς 23ης Δεκεμβρίου καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν δέσμευσιν, ὅτι πράγματι ἐπιμένει ὁ Γερμανὸς Πρέσβυς καὶ πάλιν, ὅτι ὑπάρχει δέσμευσις. Καὶ περαιτέρω παρέχει τὴν πληροφορίαν, ὡς μᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐπληροφορήθη ἀπὸ τὸν κ. Παπαληγούραν, ὅτι ὁ τότε ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κ. Καψάλης ἔδωσε διαταγὴν ἀναστολῆς τῆς προεργασίας τῶν διαγωνισμῶν.

§85Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κατ’ ἀρχὴν δὲν ἐπιθυμῶ νὰ διακόπτω. Ὅπως διευκρίνισα καὶ κατὰ προγενεστέραν συνεδρίασιν, δὲν εἶπεν ὁ κ. Στρατάρχης ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι τοῦ εἶπον, ὅτι ὁ κ. Καψάλης ἔδωσεν ἐντολὴν ἀναστολῆς, ἀλλὰ εἶπεν, καὶ αὐτὸ ἦτο ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ ἀνταποκρινόμενον εἰς τὴν ἀκρίβειαν, ὅτι ὁ κ. Ράϊνχαρτ, ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου, ὑπέδειξε καὶ παρεκάλεσε τὸν κ. Καψάλην, ὅπως καὶ τὸν κ. Παπαληγούραν, ὅπως μὴ πραγματοποιηθοῦν οἱ διαγωνισμοί, ὅπως μὴ δημοσιευθῇ ἡ προκήρυξις τοῦ διαγωνισμοῦ, μέχρις ὅτου φθάσῃ ὁ Δρ Ἔρχαρτ. Καὶ ὁ κ. Καψάλης συνεφώνησε καὶ εἶχε προσθέσει ὡς πρὸς τὴν μίαν τῶν ἑταιρειῶν, ὅπως διευκρίνισε καὶ ὁ κύριος Καψάλης. Τὸ πρᾶγμα ἦτο φυσικὸν καὶ ὡς πρὸς ἀμφοτέρους, διότι αἱ τεχνικαὶ λεπτομέρειαι τῆς συντάξεως τῶν προκηρύξεων τῆς συγγραφῆς ὑποχρεώσεων κτλ. ἀπαιτοῦν οὕτως ἢ ἄλλως χρόνον τοὐλάχιστον μιᾶς ἢ δύο ἑβδομάδων, δηλαδή, τόσον χρόνον ὅσον χρόνον ἐχώριζε τὴν συζήτησιν τοῦ κ. Καψάλη μὲ τὸ κ. Ράϊνχαρτ ἀπὸ τὴν ἄφιξιν εἰς τὰς Ἀθήνας τοῦ Δρ Ἔρχαρτ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀκρίβεια.

§86Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Τὸ εἶπεν ὁ κ. Στρατάρχης εἰς τὴν ὁμιλίαν του.

§87Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Ἐθν. Ἀμύνης). Τὸ ἐξήγησα ὅταν σᾶς διέκοψα. Προέβην εἰς ἐπεξηγήσεις καὶ ἐνθυμεῖσθε, καὶ δι’ αὐτὸ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Λυκουρέζον νὰ βασισθῇ ἐπὶ τῆς ἐπεξηγήσεως εἰς τὴν ὁποίαν προέβην, ὅταν σεῖς ἀγορεύατε καὶ ὅταν ἠναγκάσθην νὰ σᾶς διακόψω, ἐπεξήγησα καὶ εἶπον, ὅ,τι μετέδωσα, καὶ μετέδωσα πράγματι εἰς τὸν κ. Στρατάρχην, ὅ,τι ἐγένετο ἐκ μέρους τῶν Γερμανῶν συγκεκριμένως καὶ ἐκ μέρους τοῦ κ. Ράϊνχαρτ. Ἡ φράσις, τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ὁ κ. Στρατάρχης, δὲν ἀποτελεῖ, ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτό, κατηγορίαν ἐναντίον ὑμῶν, κύριε Καψάλη, ἀλλὰ ἁπλῶς διαπίστωσιν γεγονότος. Καὶ ἐπίσης προσέθεσα, ὅτι ἐγὼ ὁ ἴδιος εἶπον εἰς τὸν κ. Στρατάρχην ἐν Παρισίοις, ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ ἀφήσωμεν νὰ περάσουν δύο ἑβδομάδες νὰ ἔλθῃ ὁ Δρ Ἔρχαρτ, καὶ τότε νὰ προβῶμεν εἰς τὴν δημοσίευσιν τῆς προκηρύξεως τῶν διαγωνισμῶν.

§88Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, κύριοι βουλευταί, χωρὶς οὐδόλως νὰ ἔχω τὴν πρόθεσιν νὰ ἀμφισβητήσω ὅσα εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, διὰ τὴν τακτοποίησίν μου ἀπέναντι τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, νὰ ἀναγνώσω ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν τὴν σχετικὴν περικοπὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως: «Μοῦ προσέθεσεν ἐπίσης, ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἀπουσίας μου ὁ ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κ. Καψάλης, Πρωθυπουργεύων, τότε μάλιστα, ἀπέστειλε τὴν προεργασίαν διὰ τὴν προκήρυξιν τοῦ διαγωνισμοῦ. Μοῦ εἶπε δὲ ἐπίσης, ὁ κ. Κανελλόπουλος, ὅτι ὁ κ. Παπαληγούρας τοῦ εἶπεν, ὅτι συναντηθεὶς μὲ τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ ὁποῖος εἶχε προηγηθῆ τοῦ κ. Ἔρχαρτ, κύριος Ράϊνχαρτ, ὁ ὁποῖος κ. Ράϊνχαρτ, ἐπανέλαβε τὰ ἴδια περὶ νομικῆς δεσμεύσεως, ὅτι ἀπεκόμισε τὴν ἀντίληψιν — ὁ κ. Παπαληγούρας— ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις θὰ ἦσαν λίαν δυσχερεῖς μὲ τοὺς Γερμανούς, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡμεῖς θὰ ἐπεμένωμεν ἐπὶ τῆς ἀντιθέτου ἀπόψεως». Δι’ αὐτὸ ἀνέφερα καὶ τὸ ὄνομα τοῦτο, διότι ἐπιθυμοῦσα νὰ δώσω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τὴν πλήρη εἰκόνα τῆς δημιουργηθείσης ἐν Παρισίοις ἀτμοσφαίρας πέριξ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ὅπως εἶπεν ἐπανήρχετο πλέον ἀνήσυχος, διότι τὰ μηνύματα ἔφθανον τὸ ἓν μετὰ τὸ ἄλλο ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργούς, ὅτι ὑπάρχει δέσμευσις, ὅτι οἱ Γερμανοὶ ἐπιμένουν, ὅτι σταματοῦν οἱ διαγωνισμοί, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου διέγνωσεν ἐκ τῆς πρώτης του ἐπαφῆς μὲ τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τῆς Γερμανίας, ὅτι θὰ εἶναι δυσχερέσταται αἱ διαπραγματεύσεις ἐὰν ἡ Ἑλλὰς δὲν ἀνεγνώριζε τὴν δέσμευσιν. Καὶ ἐπερχομένου τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἠκούσατε, κύριοι βουλευταί, συγκροτεῖται τὴν 5ην Νοεμβρίου Συντονιστικὸν Συμβούλιον, κατὰ τὸ ὁποῖον ἔρχεται καὶ τὸ θέμα τῶν ἐπιστολῶν καὶ διερμηνεύοντος τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἀπὸ τοῦ Γερμανικοῦ κειμένου, ὅλα τὰ μέλη τοῦ Συντονιστικοῦ Συμβουλίου καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐξαιρουμένου τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅστις ἀπουσίαζε κατ’ ἐκείνην τὴν ὥραν, ἀποφαίνονται, ὅτι δὲν ὑπάρχει δέσμευσις. Καὶ ἐνῷ ταῦτα ἀποφαίνονται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰ μέλη τοῦ Συντονιστικοῦ Συμβουλίου, ἐκτὸς τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ ἐντολὴ τοῦ κ. Στρατάρχου ἦτο, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ δοθῇ καμμία συνέχεια εἰς τὸ ζήτημα, ἐφ’ ὅσον προφορικὰ εἶναι τὰ διαβήματα καὶ τότε πλέον ζητεῖται ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀκούσατε καὶ προσέξατε, κύριοι βουλευταί, ἔγγραφος διακοίνωσις διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ὑπάρξῃ ἡ ποθητὴ συνέχεια. Ἀγορεύων ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μᾶς ὡμίλησε περὶ τῆς λεπτοτάτης λειτουργίας τῆς πίστεως. Ἔκαμε πλήρη σύγχυσιν στρεψοδικίας καὶ νομικῶν ἐπιχειρημάτων. Ἔκαμε πλήρη σύγχυσιν δικηγορίας καὶ δικολαβίας. Ἄλλο, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἡ στρεψοδικία καὶ ἄλλο εἶναι ἡ νομικὴ ἑρμηνεία καὶ τὸ νομικὸν ἐπιχείρημα. Καὶ ἄλλο εἶναι, κύριοι βουλευταί, ἡ νομικὴ ὑποστήριξις μιᾶς ὑποθέσεως καὶ ἄλλο εἶναι ἡ δικολαβία. Αἱ ἔννοιαι δὲν ἔπρεπε νὰ συγχέωνται καὶ μάλιστα ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Διότι, ἐγώ, κύριοι βουλευταί, δὲν ἤκουσα κανὲν μὰ ἀπολύτως κανὲν νομικὸν ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον νὰ ἐπεκαλέσθη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἀπόψεως τῆς δεσμεύσεως. Τὸ μόνον ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσαμεν εἰς τὰς Κυβερνητικὰς ἀνακοινώσεις, τὸ ὁποῖον ἠκούσαμεν εἰς τὰς ὑπουργικὰς ὁμιλίας, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἶναι, ὅτι ὁ ἀντισυμβαλλόμενος ἐπέμενε, ὅτι ὑπάρχει δέσμευσις καὶ ἄρα καὶ ἡμεῖς εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δεχθῶμεν τὴν δέσμευσιν. Καί, διερωτῶμαι διατί ὅταν ἐτέθη τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπὸ τὸν Γερμανὸν Πρέσβυν δὲν ἐνόμισεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ὤφειλε πρὸ παντὸς νὰ συμβουλευθῇ τοὺς νομικοὺς του Συμβούλους καὶ ἐὰν οἱ νομικοί του Σύμβουλοι, ὅπως ἀκραδάντως πιστεύω, ἀπεφαίνοντο, ὅτι δὲν ὑπῆρχε δέσμευσις, τότε πλέον ἠδύνατο ὀρθώτατα, ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὴν λεπτοτάτην λειτουργίαν τῆς πίστεως νὰ συζητήσῃ μὲ τὸν κ. Ἔρχαρτ καὶ νὰ τοῦ εἴπῃ: Κύριε Ἔρχαρτ, ἐδῶ δέσμευσις δὲν ὑπάρχει, ἀλλὰ ἡμεῖς, ἐπειδὴ νομίζομεν, ὅτι πρέπει διὰ τὸν Α, Β ἢ Γ ἐπιβαλλόμενον ἐθνικὸν λόγον νὰ εἴμεθα σύμφωνοι μαζί σας, δεχόμεθα τὴν ἄποψίν σας καὶ προχωροῦμεν περαιτέρω. Δὲν θὰ ἦτο πλεονεκτικωτέρα ἡ θέσις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἂν δι’ ἁδρῶν νομικῶν ἐπιχειρημάτων ἐγνώριζε νὰ ὑποστηρίζῃ κατὰ τὴν ὥραν τῶν διαπραγματεύσεων τὴν νομικὴν ὄχι δικολαβικήν, οὔτε στρεψοδικίαν, τὴν νομικὴν καὶ καλόπιστον ἄποψιν τοῦ ζητήματος καὶ ἀκριβῶς εἰς ἀντάλλαγμα τῆς παραιτήσεώς της ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀνυπαρξίαν δεσμεύσεως νὰ δεχθῇ νὰ ἐπιτύχῃ ὅ,τι θὰ ἐνόμιζεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐπιτύχῃ χάριν τοῦ γενικωτέρου συμφέροντος; Καί, δὲν θὰ ἐδυσκολεύετο, κύριοι βουλευταί, νὰ πείσῃ τὸν κ. Ἔρχαρτ. Ὄχι μόνον δὲν θὰ ἐδυσκολεύετο, ἀλλὰ οὔτε κἂν θὰ ἐχρειάζετο ἰδιαιτέρα προσπάθεια, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λησμονηθοῦν αἱ πρῶται δηλώσεις τοῦ κ. Ἔρχαρτ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Ἔχω ἐνώπιόν μου τὰ φύλλα τῶν Μακεδονικῶν ἐφημερίδων «ἡ Μακεδονία», «τὸ Φῶς» καὶ τὸν «Ἑλληνικὸν Βορρᾶν» δὲν τὸν ἀνευρίσκω αὐτὴν τὴν στιγμήν, δὲν εἶναι δὲ ἐφημερίδες, αἱ ὁποῖαι διάκεινται φιλικῶς πρὸς τὸν κ. Μαρκεζίνην καὶ ἐν τούτοις βλέπετε ὁμοιομόρφως πῶς ἔχουν τὴν εἴδησιν τοῦ κ. Ἔρχαρτ, μόλις ἔφθασεν εἰς τὸν σταθμὸν τῆς Θεσσαλονίκης: «Ἔλαβον χώραν παρερμηνεῖαι καὶ παρεξηγήσεις. Ἐνδιαφερόμεθα πάρα πολὺ διὰ τὰς παραγγελίας, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται εἰς τὰς ἐν λόγῳ ἐπιστολάς, ἀλλὰ δὲν στηριζόμεθα ζητοῦντες τὰς παραγγελίας εἰς τὰς ἐπιστολὰς τόσον, ὅσον εἰς καλυτέρους ὅρους, τοὺς ὁποίους προσφέρομεν καὶ δὲν θὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὸ κείμενον τῶν ἐπιστολῶν, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον, ὁ ὑπογράψας αὐτὰς Ἕλλην ὑπουργός, δὲν ἠθέλησε νὰ ἀναλάβῃ νομικὰς δεσμεύσεις». Αὐτὰ λέγει ὁ κ. Ἔρχαρτ, μόλις εἰσέρχεται εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος καὶ πανομοιοτύπως εἰς τὰς Μακεδονικὰς ἐφημερίδας δημοσιεύονται αἱ δηλώσεις αὐταὶ τοῦ κ. Ἔρχαρτ. Ἐφ’ ὃ καὶ ὅταν ἔρχεται εἰς τὰς Ἀθήνας, ἐκτὸς προγράμματος γίνεται ἡ μεταμεσονύκτιος «πρὲς κανφεράνς», εἰς τὴν ὁποίαν καλεῖται ὁ κ. Ἔρχαρτ νὰ διορθώσῃ τὰς προηγουμένας του δηλώσεις. Λέγω λοιπόν, ὅταν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἦτο κατοχυρωμένος καὶ ἀπὸ τὴν νομικὴν ἄποψιν καὶ μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ὁ κ. Ἔρχαρτ ἀμέσως θὰ συνεζήτει μὲ τὸν ὑπεύθυνον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία καίτοι γνωρίζει, ὅτι δὲν ὑπάρχει δέσμευσις καὶ ἂν ἐγνώριζε καὶ ὁ κ. Ἔρχαρτ, καὶ θὰ ἐπροχώρει εἰς τὴν συζήτησιν, διότι νομίζω, ὅτι ἔτσι ἐξυπηρετεῖ τὸ γενικώτερον συμφέρον; Οὐδὲν ὅμως νομικὸν ἐπιχείρημα, οὐδὲν ἀπολύτως νομικὸν ἐπιχείρημα, ὁσονδήποτε καὶ ἐὰν θελήσετε νὰ ἐρευνήσετε, τόσον τὰς Κυβερνητικὰς ἀνακοινώσεις, ὅσον καὶ τὰς ὁμιλίας τῶν ἀξιοτίμων μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, κύριοι βουλευταί, θὰ ἀνεύρετε. Ἡ μόνη ἄποψις εἶναι, ὅτι ἠθελήσαμεν νὰ συμφωνήσωμεν πρὸς τὴν ἄποψιν τῶν Γερμανῶν, διότι τοῦτο ἐπέβαλεν ἡ λεπτοτάτη λειτουργία τῆς πίστεως. Καὶ νομίζω, ὅτι εὐστοχώτατα ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων παρετήρησεν, ὅτι εἶναι πρωτοφανὲς τὸ θέαμα Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ζητεῖ καὶ ἔγγραφον ἐπιβεβαίωσιν τῆς δεσμεύσεώς της. Καὶ ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν περὶ τῆς λεπτοτάτης λειτουργίας τῆς πίστεως, λησμονῶν ὅμως —θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ παρατηρήσω—ὅτι ἀπευθύνεται πρὸς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος παρέλαβεν εἰς τὰ πρόθυρα τῆς οἰκονομικῆς χρεωκοπίας τὴν χώραν καὶ ἐντὸς ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους κατώρθωσε νὰ ἀποκαταστήσῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὴν πίστιν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὥστε πανταχόθεν νὰ ἔρχωνται πιστώσεις εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἶναι ὁ μόνος ὑπουργός, ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν, ὁ ὁποῖος ἔχει τοιοῦτον ἐνεργητικὸν εἰς τὴν οἰκονομικὴν διαχείρισιν τοῦ τόπου, καθ’ ἣν στιγμὴν ἄλλοι, ἐπὶ μακρὰ ἔτη διαχειρισθέντες τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα, εἶναι γνωστὸν εἰς ποίαν κατάστασιν τὰ κατέλειπον, ὅταν ἀπεχώρουν τῆς Κυβερνήσεως. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ι. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ). Ἀλλά, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ νὰ δημιουργήσῃ ἐντύπωσιν ὡμίλησε περὶ ἀνυπαρξίας κειμένων. Φαντασθεῖτε, λέγει, κύριοι, δὲν εὑρήκαμεν τὸν φάκελλον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι καὶ τοῦτο τὸ παράδοξον ἐνεφανίσθη κατὰ τὴν πρόοδον τῆς συζητήσεως, ὅτι δὲν ἔλειπε μόνον ἡ ἐπιστολὴ, τὴν ὁποίαν ἀπέκρυψεν ὁ κ. Μαρκεζίνης, ἀλλὰ οὔτε τὰ πρωτότυπα τῶν κειμένων καὶ τῆς συμφωνίας καὶ τοῦ πρωτοκόλλου, τὰ ὁποῖα καὶ ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας, οὐδ’ αὐτὰ δὲν ὑπῆρχον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν. Καὶ ἔρχομαι νὰ ἐρωτήσω, πῶς εἶναι δυνατὸν, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅταν αὐτὰ δὲν ὑπῆρχον, ὅταν δὲν εἴχατε φάκελλον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν, νὰ ὑπογράφετε ὑμεῖς, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸν Μάρτιον ἐ. ἔ. νομοσχέδιον, βάσει ἀκριβῶς, τῶν ὑπογραφεισῶν συμφωνιῶν «περὶ ρυθμίσεως τῆς τύχης τῶν Γερμανικῶν περιουσιῶν», καὶ πῶς τὸ ὑπογράφετε, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὅταν δὲν ἔχετε φάκελλον τῆς συμφωνίας, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον σας; Καὶ ἐὰν πράγματι ἔλλειπον καὶ τὰ πρωτότυπα καὶ τὰ κείμενα τῶν συμφωνιῶν καὶ πρωτοκόλλων, ὅταν ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀνεχώρησεν εἰς Βόννην τὸν Ἰούλιον συνοδεύων τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἀντιλαμβάνεται τὴν ἔλλειψιν αὐτοῦ τοῦ φακέλλου; Δὲν ἐζήτησεν ἄραγε πρὶν ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μεταβαίνων ἐπὶ ἐπισήμῳ ἀποστολῇ, νὰ λάβῃ γνῶσιν τοῦ φακέλλου, ὁπότε ἔκτοτε θὰ διεπίστωνε τὴν ἔλλειψιν ὅλων τῶν κειμένων, εἰς τὰ ὁποῖα φαίνονται καὶ τὰ δημοσιευθέντα καὶ τὰ μὴ δημοσιευθέντα, τὰ ὁποῖα ἠθέλησεν, ὁ κ. Μαρκεζίνης νὰ ὑποκρύψῃ; Εἶναι ἀμείλικτα τὰ ἐρωτήματα, καὶ θὰ εἶμαι περίεργος νὰ ἴδω ποία ἀπάντησις θὰ ἐδίδετο εἰς αὐτά. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι δὲν ἐξηγήθη ἐπίσης ἐπαρκῶς εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, εἶναι ποῖοι λόγοι ἐπέβαλον, νὰ δημιουργηθῇ ὅλος αὐτὸς ὁ θόρυβος, τρεῖς ἡμέρας πρὸ τῆς ἀφίξεως τοῦ Γερμανικοῦ ὑπουργοῦ, καὶ ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς διενεργείας τῶν Δημοτικῶν ἐκλογῶν; Τὸ ἐρώτημα ἐτέθη, ἀλλὰ ἀπάντησις δὲν ἐδόθη, διότι πρέπει ὡς λόγοι, νὰ δοθοῦν σοβαρώτατοι Ἐθνικοὶ λόγοι, οἱ ὁποῖοι νὰ δικαιολογοῦν, ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς τὰς παραμονὰς ἀφίξεως τοῦ Γερμανοῦ ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ 10 ἡμέρας πρὸ τῆς διενεργείας τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, νὰ δημιουργηθῇ τοιοῦτος θόρυβος καὶ τοιοῦτος σάλος καὶ νὰ ἐπιδιώκεται ἡ συσκότησις, κατὰ τοιοῦτον τρόπον τῆς ἀτμοσφαίρας τῆς Ἑλληνικῆς. Ἀλλὰ θὰ ἔλθῃ μία ἡμέρα, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ πρέπει, κύριοι βουλευταί, νὰ δοθῇ ἡ ἐξήγησις τῶν Ἐθνικῶν αὐτῶν λόγων, ὅπως θὰ ἔλθῃ μία ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ πρέπει νὰ δοθῇ μία ἐξήγησις διότι ἀνετράπη ἡ Κυβερνητικὴ ἀπόφασις τοῦ Μαρτίου ἐ.ἔ. περὶ διενεργείας τῶν Δημοτικῶν ἐκλογῶν τὸν Ὀκτώβριον 1955 καὶ διενηργήθησαν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί, τὴν παρελθοῦσαν Κυριακήν. Περαίνων τὸν λόγον μου, ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω καὶ τοῦτο. Ἐγένετο, κύριοι, βουλευταί, πολὺς λόγος περὶ ἠθικῶν ἀρχῶν, περὶ εὐθύτητος, ἠθικῆς σαφηνείας καὶ περὶ ἠθικοῦ θέματος ὁ δὲ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, εἰς μίαν ἀποστροφὴν τοῦ λόγου του, εἶπεν πρὸς τὸν κ. Μαρκεζίνην, «τί νὰ σᾶς κάμω, κ. συνάδελφε, μοῦ εἶσθε συμπαθέστατος, εἶσθε εὐγενέστατος, ὅπως εἶπον, ἀλλὰ διαλέγετε πάντοτε, τὴν ἀτυχεστέραν ὁδὸν ἀμύνης». Δὲν νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἔχει οἱανδήποτε σημασίαν, ὁ δρόμος τῆς ἀμύνης, τὸν ὁποῖον διαλέγει ὁ ὑφιστάμενος τὴν ἐπίθεσιν, σημασίαν, καὶ σημασίαν κολοσσιαίαν, ἔχει, ὅταν δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς δισταγμὸς εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν μέσων τῆς ἐπιθέσεως διὰ τὴν ἐξόντωσιν καὶ τὴν ἐξουδετέρωσιν τοῦ ἐπικινδύνου πολιτικοῦ μας ἀντιπάλου. Καὶ ὅταν τὰ μέσα τῆς ἐπιθέσεως εἶναι ἀδίστακτα, τότε κινδυνεύει τὸ ἠθικὸν κῦρος τοῦ Ἔθνους καὶ τότε σείονται τὰ ἠθικὰ βάθρα τοῦ πολιτικοῦ ἡμῶν βίου. (Χειροκροτήματα).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Πέτσος ἔχει τὸν λόγον.

§90Ε. ΠΕΤΣΟΣ. Τὸ θέμα ἀναμφισβητήτως εἶναι ἐξηντλημένον καὶ δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, κύριοι βουλευταί, ἐὰν δὲν ἐπίστευα, ὅτι μέσα εἰς τοὺς ὑπόπτους καὶ περιπετειώδεις φακέλλους, ποὺ πῆραν καὶ ἔδωσαν, κατὰ τὴν μυστηριώδη πορείαν τῆς ὑποθέσεως τῶν Γερμανικῶν πιστώσεων ἐκτὸς τῶν περιφήμων ἐπιστολῶν Ἔρχαρτ–Μαρκεζίνη, δὲν ἐκρύπτετο καὶ κάτι ἄλλο: ἕνα ὁλόκληρον δρᾶμα, τὸ δρᾶμα τοῦ πολυπαθοῦς αὐτοῦ τόπου καὶ τοῦ ἀτύχου λαοῦ του. Καὶ τὸ μὲν θέμα τῶν ἐπιστολῶν, αὐτὸ καθ’ ἑαυτό, ὅπως εἴπαμε, ἔχει ἐξαντληθεῖ, ὅμως τὸ δρᾶμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, δυστυχῶς συνεχίζεται. Καὶ ἐπὶ τοῦ δράματος ἀκριβῶς αὐτοῦ θὰ εἶχε τόσα νὰ εἴπῃ κανείς: Πράγματι, κύριοι βουλευταί, μεσούσης τῆς Κυβερνητικῆς τετραετίας καὶ εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀνέμενε νὰ ἴδῃ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου, συμφώνως ἄλλως τε πρὸς τὰ συμβόλαια καὶ τὰς ἐπανειλημμένας προεκλογικὰς καὶ μετεκλογικὰς ὑποσχέσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἔρχεται τὸ σκάνδαλον τῶν Γερμανικῶν πιστώσεων καὶ τῶν ἐπιστολῶν διὰ νὰ ἀποδείξῃ κατὰ τὸν πλέον ἀνάγλυφον τρόπον, πόση ἠθικὴ καὶ πολιτικὴ κρίσις μαστίζει τὰς τάξεις τοῦ κόμματος ἐκείνου, ποὺ εἶχεν ἀκριβῶς ὑποσχεθῆ τὴν πολιτικὴν ἀνόρθωσιν καὶ τὴν ἠθικὴν ἐξυγίανσιν τοῦ τόπου. Μένομεν κατάπληκτοι, ἀπὸ τὰς γενομένας ἀποκαλύψεις, τὰς ἀλληλοκαταγγελίας, ὕβρεις καὶ λοιδορίας μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μέχρι χθὲς ἡμιλλῶντο εἰς ἀμοιβαίους ἐπαίνους καὶ διθυράμβους. Καὶ λυπούμεθα εἰλικρινὰ διὰ τὸ σημερινὸν κατάντημά των. Βεβαίως δὲν ἐνδιαφέρουν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, αἱ ἔριδες καὶ προστριβαὶ τῶν ἕως χθὲς συνεργατῶν τοῦ Συναγερμοῦ, ποὺ ἐπὶ τέλους ἀποτελοῦν κατὰ κάποιον τρόπον, οἰκογενειακὴν ὑπόθεσιν ἰδικήν των, τὸν ἐνδιαφέρουν ὅμως καὶ τρέμει ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διὰ τὰ δεσμά, τὰ ὁποῖα ἐνδεχομένως χαλκεύουν εἰς βάρος του, τὰ διάφορα σύμφωνα καὶ ποικιλώνυμοι συμβάσεις καὶ συμφωνίαι. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι εὐθύνεται ὁ κ. Μαρκεζίνης, διὰ τὸν ὅλον χειρισμὸν τῆς ὑποθέσεως τῶν Γερμανικῶν πιστώσεων καὶ εἰδικώτερα διὰ τὴν ἀπόκρυψιν τῶν ἐπιστολῶν, ἀπόκρυψιν οὐχὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς μὴ ἐμφανίσεως καὶ μὴ ἐπιδείξεως τούτων εἰς τὸν Πρωθυπουργὸν τῆς χώρας, διότι τὸ δικαίωμα τοῦτο θὰ ἠμποροῦσε νὰ τὸ ὑποθέσῃ κανείς, ὅτι τὸ εἶχεν ὁ κ. τέως ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἐφ’ ὅσον καὶ ἰδικήν του τὴν ἐν λευκῷ ἐξουσιοδότησιν εἶχε νὰ χειρίζεται τὰ πάντα κατὰ τὸ δοκοῦν εἰς αὐτόν, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἠρκεῖτο εἰς μίαν ἁπλῆν ἐνημέρωσιν τῶν ὑποθέσεων, ὅπως ἐπισήμως ἀπεδείχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἀλλ’ εὐθύνεται διὰ τὴν ἀπόκρυψιν ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς κατακρατήσεως οἴκοι, εἰς τὸ ἰδιωτικόν του δηλαδὴ ἀρχεῖον, σπουδαιοτάτων δημοσίων ἐγγράφων. Εὐθύνεται, λοιπόν, ὁ κ. Μαρκεζίνης, ἀναμφισβητήτως, διὰ τὴν ἀπόκρυψιν αὐτήν. Ἀλλὰ ἡ κυρία εὐθύνη, βαρύνει τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαιτέρως τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν ἀπαράδεκτον σπουδὴν μεθ’ ἧς ἔσπευσε νὰ ἀναλάβῃ σοβαρωτάτας δεσμεύσεις, εἰς βάρος τῆς χώρας. Ἀλλά, διατί, κύριοι βουλευταί; «Διὰ νὰ μὴ κλονισθῇ ἡ διεθνὴς πίστις τῆς χώρας», ἐτόνισεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ «διότι ἐπρόκειτο περὶ τῆς λεπτοτάτης λειτουργίας τῆς πίστεως, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν λειτουργοῦν ἑρμηνεῖαι καὶ νομικοὶ κανόνες» ἐπανέλαβεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀληθῶς δὲν δυνάμεθα νὰ ἐννοήσωμεν, κατὰ τὶ θὰ ἐβλάπτετο ἡ διεθνής μας πίστις, ἐὰν πρὸ τῆς ἀναλήψεως οἱωνδήποτε ὑποχρεώσεων ἡ Κυβέρνησις προέβαινεν εἰς μίαν λεπτομερῆ ἐξέτασιν τοῦ ὅλου ζητήματος, διὰ τῶν ἁρμοδίων πάσης φύσεως νομικῶν καὶ οἰκονομικῶν της συμβούλων, ὥστε, νὰ διαπιστωθῇ ἐὰν ὑφίσταται πράγματι δέσμευσις. Ἀκόμη ἀδυνατοῦμεν νὰ ἐξηγήσωμεν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται λόγος περὶ διεθνοῦς πίστεως, ὅταν ἐν τῇ προσπαθείᾳ διασφαλίσεως τῆς πίστεως αὐτῆς ἀδιαφοροῦμεν διὰ τὴν Ἐθνικὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ ὑπερηφάνειαν τῆς χώρας. Εἶναι πλάνη, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἶναι δυνατὴ ἡ θεμελίωσις καὶ διασφάλισις τῆς πίστεως μιᾶς χώρας, χωρὶς τὴν παράλληλον διατήρησιν τοῦ ἐθνικοῦ γοήτρου της. Χώρα, ἐστερημένη ἐθνικοῦ γοήτρου καὶ ἀξιοπρεπείας, δὲν δύναται νὰ ἐμπνεύσῃ καὶ πίστιν. Δὲν λησμονοῦμεν ἄλλως τε, ὅτι ἐν ὀνόματι τῆς πίστεως αὐτῆς, ὅπως τὴν ἐννοεῖ ἡ Κυβέρνησις, ἐδέχθη ἡ Ἑλλάς, εἰς τὸ πρόσφατον παρελθόν, ἠχηρὸν ράπισμα ἀπὸ τοὺς ξένους ὁμολογιούχους, μὲ τὰς γνωστὰς ὑπερφιάλους καὶ ἰταμάς των ἀξιώσεις. Καὶ ἐν ὀνόματι τῆς ἰδίας πίστεως ὑφιστάμεθα σήμερον τὸν φοβερὸν αὐτὸν καὶ ἄνευ προηγουμένου κλυδωνισμὸν καὶ ὡς Κράτος καὶ ὡς Ἔθνος. Μάλιστα, κύριοι βουλευταί, νὰ διαφυλάξωμεν ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ, τὴν διεθνῆ μας πίστιν, ἀλλά, πρὸς Θεοῦ, πρὸ αὐτῆς νὰ διαφυλάξωμεν τὸ κῦρός μας ὡς Κράτους ἐλευθέρου καὶ κυριάρχου, τὴν ἐθνικήν μας ἀξιοπρέπειαν! Ἰδοὺ διατὶ ὑποστηρίζομεν, ὅτι ὑπῆρξε περίεργος ἡ σπουδὴ μὲ τὴν ὁποίαν ἔσπευσεν ἡ Κυβέρνησις νὰ διακηρύξῃ ὅτι, θεωρεῖ ἑαυτὴν δεσμευμένην εἰς τὴν ἐπιστολὴν Μαρκεζίνη–Ἔρχαρτ. Καὶ δὲν ἀντέχομεν εἰς τὸν πειρασμὸν νὰ μὴ συγκρίνωμεν τὴν στάσιν αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως, μὲ τὴν στάσιν τῆς ἰδίας Κυβερνήσεως, ἐπὶ μιᾶς ἄλλης παρεμφεροῦς σχεδὸν περιπτώσεως, ὅτε, ὄχι μόνον δὲν ἐπέδειξεν σπουδήν, ἴσως δικαιολογημένην, εἰς τὴν περίπτωσιν, ἀλλ’ ἐξήντλησεν ὅλα τὰ νόμιμα μέσα ἐρεύνης, οἰκονομικοὺς συμβούλους, νομικὰ συμβούλια κλπ., διὰ νὰ παραπέμψῃ εἰς τὸ τέλος τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὰ ξένα δικαστήρια πρὸς ἐπίλυσιν τῆς διαφορᾶς. Δέν πρόκειται, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον, ἐπιθυμῶ νὰ τελειώσω μὲ τὴν διαπίστωσιν, ὅτι ὅλη ἡ ἱστορία αὐτὴ, τῶν πιστώσεων, καὶ τῶν ἐπιστολῶν, ποὺ ἀποτελεῖ μίαν μόνον πτυχὴν τῆς ὅλης οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἡ λογικὴ καὶ ἀναπόφευκτος συνέπεια τῆς ἀσκηθείσης καὶ ἀσκουμένης μέχρι σήμερον ἀντιλαϊκῆς καὶ ἀντικοινωνικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι συνέπεια τῆς ἐξαρτήσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ τὰ συμφέροντα τῶν ὀλίγων, ἀπὸ τὰ συμφέροντα τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας τοῦ τόπου, εἶναι συνέπεια τῆς περιφρονήσεως καὶ ἀπεμπολήσεως τοῦ μόχθου καὶ τοῦ ἱδρῶτος τῶν λαϊκῶν μαζῶν καὶ τῶν ἐργαζομένων τάξεων τῆς χώρας. Ἀλλὰ τὰ ἀποτελέσματα τῶν Δημοτικῶν ἐκλογῶν εἶναι πρόσφατα καὶ τὸ δίδαγμα, ποὺ πρόκειται ἀπ’ αὐτὰς σαφὲς καὶ ἠχηρόν. Οὐδεὶς καλῆς πίστεως ἄνθρωπος ἠμπορεῖ νὰ ὑποστηρίξῃ σήμερον, ὅτι ὁ Συναγερμὸς ἐξακολουθεῖ νὰ διατηρῇ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἰς ὅσον τοὐλάχιστον βαθμὸν ὑπεστήριζεν, ὅτι εἶχε ταύτην. Οὕτω τὸ πολιτικὸν θέμα ἔχει ἤδη τεθεῖ αὐτομάτως. Πρὸ τῶν ἐκλογῶν τὸ πολιτικὸν θέμα ἐνώπιον τοῦ λαοῦ δὲν ἐτέθη δυστυχῶς ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐν τῷ συνόλῳ της. Ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ἱκανοποίησιν καὶ ἀπεδείχθη τοῦτο ἐκ τῶν πραγμάτων ὅτι ὀρθῶς καὶ ἀποτελεσματικῶς ἐπολιτεύθημεν. Καὶ ἡ ἱκανοποίησις αὕτη εἶναι ἀκόμη μεγαλυτέρα διότι σήμερον καὶ τὸ τμῆμα ἐκεῖνο, τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὸ ὁποῖον ἀντετάχθη εἰς αὐτὴν τὴν πολιτικὴν ἀναγνωρίζει τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν καὶ χρησιμοποιεῖ τὴν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐκδηλωθεῖσαν ἔντονον διαμαρτυρίαν τοῦ Συναγερμοῦ ὡς ἐπιχείρημα διὰ νὰ ζητήσῃ μαζὶ πλέον μὲ ὁλόκληρον τὴν Ἀντιπολίτευσιν, τὴν προσφυγὴν εἰς ἐκλογάς. Καὶ ἤδη, δικαιολογῶν τὴν ψῆφον μου, ἐπιθυμῶ νὰ διευκρινήσω, ὅτι ἡ καταψήφισις τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὴν ἔννοιαν τῆς διαπιστώσεως τῆς διπλῆς ἀντιθέσεως αὐτῆς πρὸς τὸν λαὸν: Τῆς ἀντιθέσεως, τὴν ὁποίαν δημιουργεῖ ἡ ἀνεπάρκεια αὐτῆς, κατὰ τὸν χειρισμὸν σοβαρωτάτων καὶ ὑψίστης σημασίας διὰ τὴν χώραν καὶ τὸν λαόν της, ὑποθέσεων, καὶ ἡ ἐφαρμογὴ ἀπαραδέκτων μεθόδων, ἀσκήσεως τῆς ἐξουσίας, καὶ τῆς ἐντόνου ἀποδοκιμασίας κατὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Θεοτόκης ἔχει τὸν λόγον.

§92Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μετὰ πενθήμερον συζήτησιν, κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τοῦ θέματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ζητεῖ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Σώματος, δὲν νομίζω, ὅτι παρίσταται ἀνάγκη εἰς ἐμέ, τὸν πρὸ ὀλίγου ἀφιχθέντα ἐν Ἑλλάδι, νὰ ὑπεισέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ὑπὸ ἐξέτασιν θέματος. Θὰ μεταχειρισθῶ ὅμως τὰς ἀναπτυχθείσας ἀπόψεις ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ ὑπὸ ἐξέτασιν θέματος, διὰ νὰ προβῶ εἰς ὡρισμένας προσωπικὰς πολιτικὰς τοποθετήσεις. Διότι, πιστεύω, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ ἐθνικὸν τοῦτο βῆμα, ἀποτελεῖ τὸν χῶρον ἔνθα οἱ δημόσιοι ἄνδρες εἰς θέματα πολιτικῆς σημασίας λαμβάνουν τὴν θέσιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν θέματος ἐσχημάτισα τὴν γνώμην, τὸ μὲν, ὅτι αἱ πράξεις τοῦ τέως ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ ὑπουργοῦ καὶ βουλευτοῦ Ἀθηνῶν ὄχι μόνον δὲν ἔβλαψαν τὰ εὐρύτερα συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἡ ἀξίωσίς του, ἔστω καὶ τὴν ὑστάτην ὥραν, νὰ τροποποιηθοῦν αἱ ἀπόψεις τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, κατ’ ἐμὲ κριτήν, ἐπροστάτευσε σημαντικῶς τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Καὶ δὲν εἶμαι κἂν διατεθειμένος, ἐφ’ ὅσον οὐδεὶς ἄλλωστε ἐπιμένει, καθ’ ὅσον ἐγὼ ἠδυνήθην νὰ ἐκτιμήσω, ἐπὶ τῆς ἀπόψεως τῆς δεσμεύσεως τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τῆς Ὁμοσπονδιακῆς Γερμανικῆς τοιαύτης, δὲν εἶμαι ἐγὼ διατεθειμένος νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι ὑπῆρξε δέσμευσις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Τοὐναντίον πιστεύω, ὅτι ἀπὸ νομικῆς ἀπόψεως τοιαύτη δέσμευσις δὲν ὑπάρχει. Ἐγεννήθη τὸ ἐρώτημα, καθ’ ὅσον ἐγὼ ἠδυνήθην νὰ ἐκτιμήσω ἐκ τῆς παρακολουθήσεως τῆς ἀποψινῆς καὶ μόνον συζητήσεως κατὰ πόσον ὑπῆρξε πρόθεσις τύποις ἢ καὶ οὐσίᾳ ἐκ μέρους τοῦ τέως ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ ὑπουργοῦ διὰ τὴν ἀπόκρυψιν τῶν ὅσων διὰ τῆς τροποποιουμένης ἐπιστολῆς εἶχεν ἀναλάβει ὑποχρέωσιν ἔναντι τῆς Ὁμοσπονδιακῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀποδειχθέντος, ὅτι ἡ τροποποιητικὴ αὐτὴ συμφωνία, περὶ τῆς ὁποίας ἐγένετο ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἀπέβλεψε τὴν ἀπόκρυψιν, κατηρτίσθη καὶ ὑπεγράφη ἐν δημοσίᾳ καὶ πανηγυρικῇ συνεδριάσει πολυμελοῦς ἀντιπροσωπείας, γερμανικῆς τε καὶ ἑλληνικῆς, πιστεύω, ὅτι τὸν ἰσχυρισμὸν τῆς τυχὸν ἀποκρύψεως τὸν καθιστᾷ τόσον ἀσθενῆ, ὥστε δὲν ὑπάρχει κατ’ ἐμὲ σοβαρότης περὶ τὴν ἐπιμονήν, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἠθέλησε νὰ ὑποκρύψῃ τὰς ὅσας ἀνελάμβανεν ὑποχρεώσεις. Δυνατόν, ἀξιότιμοι κύριοι βουλευταί, νὰ ὑπῆρξαν μερικαὶ ἀταξίαι περὶ τὴν ταξινόμησιν αὐτῶν τῶν ἐγγράφων, ἀλλὰ αἱ ἀταξίαι αὗται δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι ἐσχημάτισαν τὴν πεποίθησιν εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, ὅτι ὑπῆρξε δόλος εἰς τὰς ἐνεργείας τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ ὑπουργοῦ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Ἀπὸ τῆς Κυβερνητικῆς πλευρᾶς, καθ’ ἃ ἐγὼ τοὐλάχιστον ἠδυνήθην νὰ ἐκτιμήσω, ἡ ὑπόθεσις ἄρχεται ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προβαίνει εἰς μίαν ἀνακοίνωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν τὸ μὲν ἀναγνωρίζει δέσμευσιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τῆς Γερμανικῆς Ὁμοσπονδιακῆς τοιαύτης, τὸ δὲ ἐκπέμπει κατηγορίαν ἐναντίον τοῦ τότε ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι παραλλήλως γεγονός, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, θέλουσα νὰ ἐξακριβώσῃ κατὰ τρόπον ἀνεπίδεκτον ἀμφισβητήσεως τὰς οὐσιαστικὰς διαθέσεις καὶ ἀντιλήψεις τῆς Ὁμοσπόνδου Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, μετεχειρίσθη εὐθέως τὴν διπλωματικὴν ὁδόν, διὰ νὰ ἀποκτήσῃ ἔγγραφον, δι’ οὗ θὰ ὑπῆρχεν ἡ ἀπόδειξις καὶ ἡ ἀναμφισβήτητος ἀπόδειξις περὶ τῶν ἐπὶ τοῦ θέματος ἀπόψεων τοῦ ἀντισυμβαλλομένου. Καὶ ἐάν, κύριοι βουλευταί, πρὸς στιγμὴν ἤθελον δεχθῆ, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον προσωπικῶς καὶ ὡς πολιτικὸς δὲν δέχομαι, τὴν ὕπαρξιν τοὐτέστι τῆς δεσμεύσεως, ἐάν, λέγω, ἤθελον δεχθῆ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ λόγους περισσότερον πολιτικῆς σκοπιμότητος ἐνόμισεν, ὅτι ἦτο ἀναγκαῖον διὰ τὴν περιφρούρησιν τῶν συμφερόντων τῆς Ἑλλάδος, νὰ δεχθῇ τὴν ὕπαρξιν τῆς δεσμεύσεως, ἵνα τοιουτοτρόπως δημιουργήσῃ καλλιτέρας προϋποθέσεις διὰ τὴν διεξαγωγήν, ἐὰν μετὰ τοῦ Γερμανοῦ ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐπικειμένων διαπραγματεύσεων, ἐάν, λέγω, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ταῦτα ἐπίστευσε, γεννᾶται τὸ ἐρώτημα καὶ ἡ ἀπορία εἰς ἐμέ, διατὶ εἰς τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν ἀπόψεων τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως ἠκολούθησε τὸν δρόμον τοῦ διπλωματικοῦ ἐγγράφου καὶ δὲν ἠκολούθησεν ἡ ἰδία ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τὸν αὐτὸν δρόμον διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰς προϋποθέσεις εὐνοϊκωτέρων διαπραγματεύσεων, ἀλλ’ ἠκολούθησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸν δρόμον τῆς γνωστῆς Κυβερνητικῆς ἀνακοινώσεως, ἐκ τῆς ὁποίας τολμῶ νὰ πιστεύω, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποθέσῃ κανείς, ὅτι ὡς ἐκ τῆς ἀνακοινώσεως αὐτῆς δὲν θὰ ἐπήρχετο περισσότερος σάλος, σάλος, τὸν ὁποῖον ἐγὼ νομίζω, τοὐλάχιστον ἥκιστα συντελεστικὸν καὶ διὰ τὴν καλυτέραν εὐόδωσιν τῶν διαπραγματεύσεων αὐτῶν, ἀλλὰ κυρίως σάλος, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ εἶχεν ἀποφευχθῆ εἰς τὰς παραμονὰς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐν τῇ ἐκτιμήσει τῶν στοιχείων τῆς ὅλης αὐτῆς ὑποθέσεως ἐπίστευε καὶ πιστεύει, ὅτι ὑπάρχουν εὐθῦναι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τότε διεχειρίσθησαν τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν, τὰς εὐθύνας αὐτὰς νὰ τὰς θεμελιώσῃ καὶ νὰ τὰς ἀποδείξῃ, διὰ νὰ ὑπάρξῃ καὶ ὁ καταλογισμὸς τῶν εὐθυνῶν. Ἀλλὰ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν δεσμεύσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀποδεικνύονται, καὶ ὅτι ὑπάρχουν τάσεις ἀποκρύψεως ἐγγράφου, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν, διότι ἡ κατάρτισις τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ ἐγένετο ἐνώπιον πολλῶν ἀνθρώπων, τί ἀπομένει ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς ἀνακοινώσεως, ἐξ ἧς προέκυψεν ὡς εἶναι ἀναμφισβήτητον ἡ περαιτέρω ἐξέλιξις καὶ ὁ δημιουργηθεὶς σάλος; Κύριοι βουλευταί, αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ ὁμιλήσω μετὰ πάσης παρρησίας. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ δικονομία, ἡ ὁποία ἠκολουθήθη εὑρίσκεται εἰς συνάρτησιν πολιτικὴν μὲ τὰ καθ’ ἡμᾶς ἀτυχῆ γεγονότα, ἅτινα ἔλαβον χώραν εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ παρελθόντος Ἀπριλίου. Δὲν γνωρίζω καὶ ἀμφιβάλλω ἐὰν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, πλὴν τῶν ἀμέσως ἐνδιαφερομένων, γνωρίζουν τινὲς ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων ποῖα ὑπῆρξαν τὰ γεγονότα ποὺ ὡδήγησαν εἰς τὰς ἐξελίξεις τῆς 2ας Ἀπριλίου. Νομίζω ὅμως, κύριοι βουλευταί, ὅτι διὰ τὰ γεγονότα ἐκεῖνα θὰ ἔλθῃ τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, κατὰ τὸ ὁποῖον καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ συνόλῳ αὐτῆς, καὶ σεῖς, κ. βουλευτὰ ἐξ Ἀθηνῶν, θὰ κληθῆτε ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ λογοδοτήσητε διὰ τὸ τοιοῦτον πράγματι ἀτυχέστατον γεγονός.

§93ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖον εἶναι αὐτὸ τὸ γεγονός;

§94Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αὐτὸ ἀφορᾷ τοὺς βουλευτὰς τῆς πλειοψηφίας καὶ ἐμέ, κ. βουλευτά. Θὰ σᾶς εἴπω τί σᾶς ἐνδιαφέρει. Αὐτὰ τὰ γεγονότα —καὶ ὑπαινίσσομαι τὴν παραίτησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. βουλευτοῦ ἐξ Ἀθηνῶν, τὴν μηδόλως οὐσιαστικῶς δικαιολογηθεῖσαν δημοσίᾳ μέχρι σήμερον,— ἀποτελοῦν τὴν ὁλοκλήρωσιν τῆς ἰδικῆς σας ἐπιδιώξεως. Διότι καὶ σεῖς καὶ ὁλόκληρος ὁ φιλικῶς πρὸς ὑμᾶς διακείμενος τύπος, μίαν ἐπιδίωξιν εἴχατε, τὸ πῶς θὰ ἐπιτύχητε τὴν διάσπασιν τῆς ἑνότητος τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Καί, κύριοι συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, αὐτὰς τὰς δωρεάς, αἱ ὁποῖαι βαρύνουν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν τέως ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, αὐτὰς τὰς δωρεάς, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, τοὐλάχιστον ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἠκολούθησε τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμόν, δὲν εἶναι διατεθειμένος νὰ σᾶς τὰς ἀποδώσῃ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ὅτι τὰ γεγονότα ἐκεῖνα ὑπῆρξαν ἀτυχέστατα καὶ ἐπέδρασαν ἐπὶ τῆς ψυχῆς καὶ τῆς συνειδήσεως τῶν Ἑλλήνων, ἐν τῷ συνόλῳ, ἔχετε, ἐὰν θέλετε νὰ εἶσθε ἀντικειμενικοί, πλεῖστα ὅσα παραδείγματα. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπαναφέρω εἰς τὴν μνήμην σας πάντα ταῦτα. Ἀλλὰ δὲν θὰ δυνηθῶ νὰ μὴ ἐνθυμηθῶ ὅτι, ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τὴν τότε, ἂς εἴπωμεν, ἀπομάκρυνσιν τοῦ τέως ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἀσθμαίνων, ὁ κατὰ πάντα ἐκλεκτὸς συνάδελφος καὶ τέως ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, προσεπάθησε, διὰ τῶν ὅσων εἶχεν εἰς τὴν ἐξουσίαν του μεθόδων, νὰ ἐμφανίσῃ τὸ ἐσωτερικὸν δάνειον κεκαλυμμένον. Τὸ ἐσωτερικὸν δάνειον, κύριοι, δὲν εἶναι ἁπλῆ ὑπόθεσις. Εἶναι ὑπόθεσις ἐμπιστοσύνης, εἶναι ὑπόθεσις ἀνησυχίας τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν καὶ εἶναι βαρόμετρον, διὰ τοῦ ὁποίου δύναταί τις νὰ ἐκτιμήσῃ πῶς πράγματι, ἀντιδρᾷ ἡ Ἑλληνικὴν κοινὴ γνώμη εἰς ὡρισμένας καταστάσεις.

§95ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Διακόπτει μὴ ἀκουσθείς).

§96Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δι’ αὐτὸ θὰ ἐρωτήσητε τὴν Κυβέρνησιν. Ἐγώ, δὲν ἔχω κυβερνητικὰς εὐθύνας, διότι δὲν μετέσχον τῆς Κυβερνήσεως ποτέ. Καὶ ἐὰν ἐκαλύφθη τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζω, ἐκαλύφθη μετ’ ἐξαιρετικῆς δυσχερείας. Καὶ ἡ ἐξαιρετικὴ δυσχέρεια αὐτή, εἶναι, κατ’ ἐμὲ κριτήν, ἀπόδειξις βαθυτάτης ἀνησυχίας, καὶ ἐλλείψεως ἐμπιστοσύνης περὶ τὴν ὁμαλὴν ἐξέλιξιν τῶν οἰκονομικῶν συνθηκῶν εἰς τὴν χώραν.

§97ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐκαλύφθη χάρις εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ πρὸς τὸν Στρατάρχην Παπάγον καὶ ὄχι εἰς τὰ τεχνάσματα τοῦ τότε ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ.

§98Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀλλά, καὶ περαιτέρω, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἐκτὸς ἀμφισβητήσεως, ὅτι διάχυτος εἶναι ἡ ἀνησυχία εἰς τὸν κόσμον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος μετὰ τόσης προθυμίας, μετὰ τόσης ἐμπιστοσύνης, μετὰ τόσης βεβαιότητος, ἔδωσεν, εἰς ἡμᾶς τοὺς βουλευτάς, τῆς πλειοψηφίας, τὴν ἐντολὴν νὰ ἐπωμισθῶμεν τὰς τύχας του διὰ μίαν τετραετίαν. Καὶ ὅτι εἶναι διάχυτος ἡ ἀνησυχία αὐτή, ἀπόδειξιν ἀποτελεῖ καὶ ἡ ἔννοια τῶν ἀποτελεσμάτων, τῶν τελευταίων δημοτικῶν ἐκλογῶν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, αὐτὴν τὴν σημασίαν εἰς αὐτὰς ἀποδίδω. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν κάποτε ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο εἶχα τὴν τιμὴν νὰ ὑποστηρίζω κυβερνητικὰ μέτρα, ἐνθυμοῦμαι, ὅτι κατὰ κἄποιαν ἑσπέραν, μεταξὺ τῶν ἄλλων, εἶχα ὑποστηρίξει, ὅτι σπουδαῖον στοιχεῖον τῆς πολιτικῆς εὐσταθείας, ἀλλὰ καὶ τῆς κατοχυρώσεως τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν τῆς χώρας, ἀποτελοῦν αἱ παραδόσεις τοῦ Ἔθνους καὶ ὁ σεβασμὸς πρὸς τὰς παραδόσεις αὐτάς. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν ἑσπέραν αὐτήν, χωρὶς νὰ καταχρασθῶ τῆς ὑπομονῆς σας καὶ τῆς ἐπιεικείας σας, νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι: Κάποτε τὸν τόπον αὐτὸν ἐκυβέρνα πολιτικός, μετὰ τοῦ ὁποίου μὲ συνέδεεν δεσμὸς αἵματος. Ὡς Πρωθυπουργοῦ τῆς χώρας, ἡ δρᾶσις τοῦ Γεωργίου Θεοτόκη, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ἴσως διότι ἀκόμη εἶναι νωπὴ ἡ ἱστορία, νὰ τυγχάνῃ ἀντικείμενον ἀντιθέτων ἀπόψεων. Ἀλλά, ὡς ἐγὼ ἠδυνήθην καὶ ἐκ τῶν συγχρόνων του, μὲ ὅσους ἐξ αὐτῶν ἦλθον εἰς ἐπαφήν, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ἱστορίας νὰ ἐκτιμήσω, πιστεύω, ὅτι ὁ ἀνὴρ αὐτὸς ἠνάλωσεν ὁλόκληρον τὸν βίον του, διὰ τὴν προστασίαν καὶ προώθησιν τῶν συμφερόντων τῆς Ἑλλάδος. Προσέφερε δὲ ἐπιπροσθέτως εἰς τὸν τόπον ἀνεκτίμητον ἀγαθόν, τὴν ἐξημέρωσιν τῶν πολιτικῶν ἠθῶν.

§99ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀληθές.

§100Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς χώρας, ἀποτελεῖ κεφάλαιον, ἀνεξαρτήτως ὑποχρεώσεων, ἀνεξαρτήτως πολιτικῶν κατευθύνσεων. Δὲν εἶναι εὔκολον πρᾶγμα ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς χώρας νὰ ἀντικαθίσταται. Διὰ νὰ εἶναι κανεὶς ἄξιος νὰ ἐπωμίζεται κυβερνητικὰς εὐθύνας καὶ νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του καὶ ἀπὸ τοὺς κυβερνητικοὺς θώκους καὶ ἀπὸ τοὺς θώκους τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ ἀπὸ τοὺς θώκους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἔχει ἀνάγκην καὶ ἐργασίας πολλῆς καὶ παιδεύσεως λίαν σοβαρᾶς Καὶ ἡ φθορὰ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, κύριοι συνάδελφοι, τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως, εἶναι ἐπὶ ζημίᾳ ὁλοκλήρου τῆς Ἐθνικῆς ὑποθέσεως, εἶναι ἐπὶ ζημίᾳ τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν. Καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτόν, ὅταν πολιτικαὶ ὑποθέσεις κατευθύνονται ἢ ἐφάπτονται τῆς προσωπικότητος ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἔφθασαν εἰς τὰ ὕπατα τῆς χώρας ἀξιώματα, εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι κατὰ τοιοῦτον τρόπον θεμελιωμέναι αἱ κατηγορίαι, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι οὐδὲ πόρρωθεν ἐπεδιώχθη ἡ μείωσις τῆς προσωπικότητος καὶ νὰ θιγῇ ἡ ἠθικὴ ὑπόστασις τοῦ θιγομένου πολιτικοῦ προσώπου. Αὐτή, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀκράδαντος ἡ πεποίθησίς μου, ὅπως ἐξ ἴσου ἀκράδαντος πεποίθησίς μου, εἶναι, ὅτι, τὴν στιγμὴν αὐτήν, καὶ δι’ αὐτὰ τὰ γεγονότα, καὶ διὰ τὴν ἀτυχεστάτην διάσπασιν τῆς ἑνότητος τῆς ἡγεσίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἐν τῷ συνόλῳ, δηλαδή, αὐτός, ὁ ὁποῖος ἀνέδειξε τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμόν, κατέχεται καὶ ἀπὸ λύπην καὶ ἀπὸ ἀγωνίαν καὶ ἀπὸ πικρίαν πολλήν. Ἐγώ, προσωπικῶς, ὅστις κατὰ τὸν τελευταῖον καιρόν, ὅπως εἶπον, ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, εὑρισκόμενος ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, δὲν εὑρέθην εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἀπὸ τῆς πρώτης ἀνακοινώσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅταν πρὸ ἐλαχίστων ἡμερῶν ἐπέστρεψα εἰς τὴν Πατρίδα μας, ᾐσθάνθην βαρυτάτην τὴν πικρίαν καὶ βαρυτάτην τὴν λύπην. Καὶ μὴ γνωρίζων, πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ τοποθετήσω εἰς τὸν πολιτικὸν τομέα, τὰ ἰσχυρότατα αὐτὰ αἰσθήματά μου, παρεκάλεσα τὸν ἐκλεκτόν μου συνάδελφον ἐκ Κερκύρας καὶ συναγωνιστήν, τὸν βουλευτὴν κ. Χαλκιόπουλον, νὰ ἀνταλλάξωμεν τὰς σκέψεις μας. Τοῦ εἶπον, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἶμαι ἕτοιμος νὰ παραιτηθῶ τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος, διὰ τὴν τοιαύτην ἐξέλιξιν τῶν ἐσωτερικῶν πολιτικῶν μας πραγμάτων, ὥστε, ἡ χειρονομία αὐτή, ἐνδεχομένως, νὰ δημιουργήσῃ ἕνα ξύπνημα εἰς τοὺς ὑπευθύνους. Καί, κύριοι βουλευταί, ἐὰν τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν καὶ τὴν σκέψιν αὐτὴν, ἀνεθεώρησα, πιστεύσατε εἰλικρινῶς, ὅτι τοῦτο ὀφείλεται, μόνον εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἐκπροσωπῶν μίαν παράδοσιν καὶ μίαν πολιτικὴν ἱστορίαν εἰς τὸν τόπον καὶ ὁ ἴδιος ἐπὶ συναπτὰ εἴκοσιν ἔτη θητεύσας εἰς τὸν δημόσιον βίον πιθανὸν μὲν καὶ βέβαιον εἶναι, ὅτι ἐὰν εἶμαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὀφείλω τὴν βουλευτίαν μου ἐν πολλοῖς εἰς τὴν παρουσίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, εἰς τὸν πολιτικὸν στίβον. Ἀλλ’ εἶναι ἐξ ἴσου βέβαιον, ταὐτοχρόνως, ἂν καὶ ἐγὼ ὡς παλαιὸς πλέον πολιτευόμενος, ἔχω ὑποχρέωσιν προστασίας πολλῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι εἰς ὅλας τὰς στιγμὰς εὑρέθησαν παρὰ τὸ πλευρόν μου. Ἰδοὺ διατί, λοιπόν, δὲν παραιτοῦμαι τὴν στιγμὴν ταύτην τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος, διότι αὐτὸ θὰ ἀπετέλει μίαν πρᾶξιν ἐγκαταλείψεως ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι καὶ τὸν πάππον μου καὶ τὸν πατέρα μου καὶ ἐμὲ ἠκολούθησαν.

§101ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὸν θεῖόν σου.

§102Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἰδού, λοιπόν, διατί, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον, τεθέντος πολιτικοῦ ζητήματος ἐπὶ ἠθικοῦ θέματος μὴ ἀποδεδειγμένου, ἀλλὰ τοὐναντίον ἀποδειχθέντος, ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ περὶ τὸ ἠθικὸν θέμα δημιουργηθεῖσα ἀτμόσφαιρα καὶ ὁ σάλος εἶναι συνδεδεμένα, κατ’ ἐμὲ κριτήν, μὲ τὴν πολιτικὴν ἐξέλιξιν τοῦ παρελθόντος Ἀπριλίου, μοῦ εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ δώσω τὴν ψῆφον μου ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὅταν εἰς τὴν χώραν αὐτὴν, θέλωμεν νὰ σεβώμεθα τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐνθυμούμεθα, ὅτι εἰς προτάσεις ἐμπιστοσύνης, ὅταν ἕνας βουλευτὴς εἴτε ἀρνεῖται ψῆφον εἴτε ψηφίζει ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, αὐτομάτως, κύριοι βουλευταί, θέτει τὸν ἑαυτόν του ἐκτὸς τοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον ζητεῖ τὴν ἐμπιστοσύνην. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου καὶ ἐκλεκτοῦ συναγωνιστοῦ μου συναδέλφου ἐκ Κερκύρας, κυρίου Χαλκιοπούλου, μετὰ τοῦ ὁποίου, ὡς σᾶς εἶπον, ἀντηλλάξαμεν τὰς σκέψεις μας, καὶ μὲ τὴν δήλωσιν, ὅτι διὰ τὴν τάξιν τῶν πραγμάτων, τὴν ἄποψιν αὐτήν, εἶχον τὴν τιμὴν καὶ κατ’ ἀντιμωλίαν νὰ ἀναπτύξω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. ἀρχηγὸν τοῦ Συναγερμοῦ, χθὲς τὸ ἑσπέρας, Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ ἀναγνώσω πρὸς αὐτὴν τὴν κάτωθι δήλωσιν. Ἀποτείνομαι πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρόν μας, καὶ πρὶν ἢ τὴν ἀναγνώσω, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος, ὅτι λυποῦμαι, διότι εὑρεθεὶς εἰς τὸ ἐξωτερικόν, δὲν ἠδυνήθην νὰ ψηφίσω τὴν ἐπανεκλογήν του. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἔστω καὶ ἀργά, δηλῶ ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ὅτι ὁπωσδήποτε θὰ τὸν εἶχον ψηφίσει. Ἡ δήλωσίς μας ἀπευθύνεται πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. «Ἐν Ἀθήναις τῇ 30 Νοεμβρίου 1954 Πρὸς τὴν Α.Ε. τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Κύριον Κωνσταντῖνον Γ. Ροδόπουλον Βουλευτὴν Τυρνάβου Ἐνταῦθα Κύριε Πρόεδρε, Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τῆς ψήφου του τῶν ἐκλογῶν τῆς 16ης Νοεμβρίου 1952 ἐνεπιστεύθη τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας εἰς τὸν «Ἑλληνικὸν Συναγερμόν», ὡς ἑνιαῖον καὶ ἀδιάσπαστον πολιτικὸν ὀργανισμόν. Καὶ τόσον αἱ προγραμματικαὶ κατευθύνσεις τοῦ «Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ», ὅσον καὶ ἰδίᾳ ἡ ἐν τῷ συνόλῳ ἡγεσία αὐτοῦ, μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν ἔνδοξον Στρατάρχην Ἀλέξανδρον Παπάγον, παρεῖχον εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, σοβαρὰς ἐλπίδας διὰ τὴν γενικωτέραν ἐξασφάλισιν καλυτέρων ἡμερῶν. Ἀτυχῶς, καὶ παρ’ ὅλην τὴν τοιαύτην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀναμφισβήτητον ἐντολήν, ἀνέκυψαν ἐντὸς τῶν κόλπων τοῦ «Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ» διενέξεις λυπηροτάτης ἐκτάσεως καὶ ἐντονωτάτης μορφῆς, αἵτινες πλειστάκις φέρουν καὶ τὴν σφραγίδα τῆς μισαλληλίας, χωρὶς νὰ ὑπάρξῃ ἡ περὶ τῶν γεγονότων τούτων ἐπιβεβλημένη δικαιολόγησις. Ἡμεῖς, φρονοῦντες, ὅτι ἡ τοιαύτη ἀτυχεστάτη τῶν πολιτικῶν πραγμάτων τῆς χώρας ἐξέλιξις, εὑρίσκεται ἄντικρυς ἀντίθετος πρὸς τὴν δοθεῖσαν εἰς τὸν «Ἑλληνικὸν Συναγερμόν» λαϊκὴν ἐντολήν, καὶ μὲ τὴν ἀπόλυτον πεποίθησιν ὅτι ἡ διὰ τὰ γεγονότα ταῦτα ἔμπρακτος διαμαρτυρία, ἀποτελεῖ ἐπιβεβλημένον καθῆκον ἐναρμονίσεως τῶν πολιτικῶν μας πεποιθήσεων μετὰ τῶν σκέψεων καὶ πόθων τῆς μεγίστης πλειονότητος τῶν ὀπαδῶν τοῦ «Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ», δηλοῦμεν διὰ τῆς παρούσης μας, ὅτι ἀρνούμεθα ψῆφον εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ «Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ». Καὶ ἵνα ἡ ἔννοια τῆς τοιαύτης ἐμπράκτου διαμαρτυρίας μας ὑπάρξῃ καὶ περαιτέρω ἀπολύτως πολιτικῶς ἀποσαφηνισμένη, δηλοῦμεν προσέτι, ὅτι ἀρνούμενοι τὴν ψῆφον μας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐπὶ θέματος ἐμπιστοσύνης, θεωροῦμεν ἡμᾶς αὐτοὺς ἀποχωρήσαντας τοῦ «Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ» καὶ θέλομεν παραμείνει τοῦ λοιποῦ ἀνεξάρτητοι. Μετὰ πάσης τιμῆς Οἱ δηλοῦντες Σπῦρος Ι. Θεοτόκης, Σπῦρος Χαλκιόπουλος Βουλευταὶ ἐκ Κερκύρας»

§103Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Μπράβο. Εἶσθε ἄξιος τοῦ ὀνόματός σας.

§104Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δέν γνωρίζω, ποία θὰ εἶναι ἡ ἐξέλιξις τῶν πολιτικῶν πραγμάτων, εἰς τὴν Πατρίδα μας. Γνωρίζω ὅμως, ὅτι, ἐὰν ἡ πρᾶξις αὐτή, ὡς πρᾶξις διαμαρτυρίας, θέλει ἀποτελέσῃ τὴν ἀφορμὴν ἀπαρχῆς νηφαλιωτέρων σκέψεων, εἰς τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν τοῦ τόπου, ἐγὼ τοὐλάχιστον θὰ εἶμαι ὑπερήφανος διὰ τὴν χειρονομίαν αὐτήν. (Χειροκροτήματα).

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Γιαννιδάκης ἔχει τὸν λόγον.

§106Ι. ΓΙΑΝΝΙΔΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὅταν θελήσῃ κανεὶς νὰ ἐνδιατρίψῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου θέματος, εἶναι ἀνάγκη νὰ κάμῃ μίαν ἀναδρομὴν εἰς τὸ ἀπώτερον καὶ ἐγγὺς παρελθὸν καὶ νὰ σκεφθῇ τὰ ἑξῆς γεγονότα. Θὰ ἐνθυμῆσθε, κύριοι συνάδελφοι, τὰ θαύματα τοῦ τέως ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ κ. Μαρκεζίνη. Θὰ ἐνθυμῆσθε τὰς ραδιοφωνικὰς ἐκπομπάς, αἱ ὁποῖαι διεφήμιζον καὶ διετυμπάνιζον τὰ ταξίδια εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ εἰς τὴν Ἀμερικήν. Καὶ θὰ ἐνθυμῆσθε τὸν παράδεισον, τὸν ἐπίγειον, τὸν ὁποῖον περιέγραφεν, ὅτι τὰ ταξείδια αὐτὰ θὰ ἐδημιούργουν ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἰδιαιτέρως ὑπὲρ τοῦ ἐργαζομένου κόσμου. Ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, δὲν παρῆλθε διετία καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τοῦ Προέδρου αὐτῆς μέχρι καὶ τοῦ τελευταίου βουλευτοῦ καὶ ὑπουργοῦ της, ἀντελήφθησαν τοὐλάχιστον, ὡς τοὐλάχιστον κατήγγειλαν, ὅτι ἐπλανήθησαν περὶ τὴν διαφήμισιν τοῦ κ. τέως ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ἐὰν τοιοῦτόν τί ἔλαβε χώραν, ἐρωτᾶται, ποῖος ἔχει τὴν εὐθύνην τῆς πλάνης; Τὴν ἔχει μήπως, κύριοι βουλευταί, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος ἔδωσεν αὐτοδύναμον Κυβέρνησιν εἰς τὸν Στρατάρχην κ. Παπάγον, διὰ μίαν καλλιτέραν αὔριον ἢ μήπως τὴν ἔχει αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ καθ’ ἡμᾶς, κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις, ἀδιαίρετος καὶ ἀδιάσπαστος εἶναι ὑπεύθυνος ἀφ’ ἑνὸς διὰ τὴν ἀποτυχίαν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἐφήρμοσε διὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ἀφ’ ἑτέρου διὰ τὴν ἀπασχόλησιν τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐπὶ πενθήμερον, ἐπὶ θέματος, τὸ ὁποῖον, ἔπρεπε νὰ ἀποτελέσῃ ἐνδοκομματικὸν θέμα μεταξὺ τῶν μελῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Ἐάν, κύριοι, λάβετε ὑπ’ ὄψει σας τὴν ἑτέραν ἀναπτυχθεῖσαν ἄποψιν, περὶ τοῦ ὅτι δηλαδή, ὁ κ. τέως ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ κ. Μαρκεζίνης, ὡς ἰσχυρίζεται δὲν ἔκαμε παράλειψίν τινα, οὔτε κατεχράσθη τῆς ἐξουσίας αὐτῆς ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καὶ πάλιν, ἡμεῖς οἱ ἀντιπολιτευόμενοι ἰσχυριζόμεθα, ὅτι τὴν εὐθύνην τὴν ἔχει ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τοῦ κ. Προέδρου αὐτῆς μέχρι καὶ τοῦ τελευταίου βουλευτοῦ της. Πέραν αὐτοῦ, κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ δὲν θὰ ἤθελα νὰ ἀναπτύξω, ἂν αἱ ἐπιστολαὶ φέρουν νομικὴν δέσμευσιν ἢ ἐὰν ὄχι, οὔτε ἂν ἀπεκρύβησαν, διότι αἱ ἀπόψεις ἀνεπτύχθησαν εὐρύτατα, ὥστε ἡ Βουλὴ νὰ ἔχῃ σχηματίσῃ γνώμην. Ἐγώ, ὅμως, κύριοι βουλευταί, θὰ ἤθελα νὰ τονίσω τοῦτο, ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἐξαγγέλων διὰ τοῦ συμβολαίου τῆς Θεσσαλονίκης, καλλιτέρας ἡμέρας, .... (δὲν ἠκούσθη) .... δυνατὸν νὰ ἀνακύψουν ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐκ τῆς συνετῆς οἰκονομικῆς διαχειρίσεως, τὴν ὁποίαν τυχὸν ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς θὰ ἔκαμεν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Ἔθνους. Καὶ ὅμως, κύριοι βουλευταί, παρῆλθε τὸ ἔτος τοῦ ἀγρότου καὶ τὰ προϊόντα τοῦ ἀγρότου καὶ ὁ κόπος του ἐξηνεμίσθησαν ἐν μιᾷ νυκτὶ καὶ μόνον, δηλαδή, τὴν νύκτα τῆς ἀναπροσαρμογῆς. Παρῆλθε, κύριοι, ἤδη ......

§107ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. ..... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§108Ι. ΓΙΑΝΝΙΔΑΚΗΣ. Παρῆλθεν, κύριε συνάδελφε, καὶ ἂν αὐτὸ δὲν τὸ ἀντελήφθητε, θὰ σᾶς τὸ εἴπουν οἱ ψηφοφόροι σας, ὅταν ἐπισκεφθῆτε τὴν πατρίδα σας ......

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε. Ἔχομεν Συνταγματικὸν περιθώριον μέχρι τὴν 11ην. Δι’ αὐτὸ μὴ ἀπαντᾶτε. Ἐπ’ αὐτῶν τῶν θεμάτων θὰ ἔχωμεν συνέχειαν, δι’ αὐτὸ νὰ συντομεύετε. Ἔχω κάμει δήλωσιν εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι μετὰ τὴν 11ην δὲν θὰ λάβῃ κανεὶς τὸν λόγον.

§110Ι. ΓΙΑΝΝΙΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ ὅλον τὸν σεβασμὸν ποὺ ἔχω πρὸς τὸν Κανονισμόν ......

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἔχω εἴπει, ὅτι εἰς τὰς 11 θὰ σταματήσῃ ἡ συζήτησις.

§112Ι. ΓΙΑΝΝΙΔΑΚΗΣ. Μάλιστα, κύριε Πρόεδρε, ἀλλὰ ἡμεῖς ἔχομεν ἕνα τέταρτον καὶ θὰ ὁμιλήσωμεν ἐπὶ τοῦ τετάρτου καὶ ἐντὸς τοῦ τετάρτου. Παρῆλθον, κύριοι συνάδελφοι, τὰ ἔτη τῆς εὐτυχίας διὰ τὸν ἀγρότην ὡς καὶ διὰ τὸν ἐργάτην, ἔκλεισε καὶ τὸ ἔτος τοῦ ἐργάτου, τὸ δεύτερον καὶ ὅμως ὁ ἐργαζόμενος κόσμος, τόσον κατέστη εὐτυχής, ὥστε προσῆλθεν εἰς τὰς κάλπας τὴν 21ην τοῦ μηνὸς καὶ ἔδωσε τὴν ἀπάντησιν τῆς εὐτυχίας, εἰς ὑμᾶς τὸν Συναγερμόν. Κύριοι βουλευταί, νὰ μὴ λησμονῆτε, ὅτι ἐκτὸς τῶν ἄλλων καθηκόντων μας ὑπάρχει καὶ τὸ καθῆκον νὰ μὴ ἀγνοήσωμεν ποτὲ τὴν ψῆφον καὶ τὴν ἐντολὴν τὴν ὁποίαν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μᾶς ἔδωσεν. Ἰδίᾳ τὸ καθῆκον δι’ ὑμᾶς τοὺς Κυβερνώντας, δι’ ὑμᾶς τῆς πτέρυγος τῆς Κυβερνώσης μερίδος εἶναι ἔτι ἐπιτακτικώτερον. Ἐὰν θέλετε ν’ ἀναμνησθῆτε τὰ ἑξῆς περιστατικά. Ὁ δημοσιοϋπαλληλικὸς κόσμος εὑρίσκεται εἰς δεινὴν κατάστασιν, ἡ κατάστασίς του σήμερον εἶναι περισσότερον οἰκτρὰ ἐκ τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ Ν. 2500 εἶναι ἀπειλὴ ἐναντίον τοῦ δημοσιοϋπαλληλικοῦ κόσμου. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ ἤθελον ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὁ ὁποῖος ἰσχυρίσθη προηγουμένως, ὅτι ποτὲ τὸ κόμμα δὲν διευθύνει τὰς πράξεις καὶ τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὅτι οὐδέποτε ὠχλήθη τις ἐκ τῶν ὑπαλλήλων, ἢ ἐν πάσει περιπτώσει τῶν ἀντιφρονούντων τῶν εὑρισκομένων εἰς τὴν Κρατικὴν μηχανὴν μὲ πνεῦμα κομματικὸν στενόν. Ἀπαντῶ, λοιπόν, ποίαν ὤχλησιν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπιφέρῃ εἰς βάρος τοῦ δημοσιοϋπαλληλικοῦ κόσμου ἢ τοῦ κατέχοντος καιρίας θέσεις ἐντὸς τῆς Κρατικῆς μηχανῆς, ὅταν ὁ Ν. 2500 τὸν ἀπειλεῖ συνεχῶς καὶ τοῦ ἀπειλεῖ τὴν θέσιν του; Θὰ ἤθελον νὰ γνωρίζω πόσοι εἶναι οἱ ἀντιφρονοῦντες εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι κατέχουν καιρίας θέσεις σήμερον; Κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ ὁλοκληρώσω τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης, θὰ τοῦ ὑπενθυμίσω, ὅτι αἱ πράξεις τοῦ Συναγερμοῦ ἐστράφησαν ἐναντίον τῶν ἀνωτάτων στελεχῶν τοῦ Στρατεύματος καὶ ἐναντίον τῶν κατεχόντων καιρίας θέσεις εἰς τὰ Σώματα Ἀσφαλείας καὶ τῆς Χωροφυλακῆς. Ποῖοι, λοιπόν, θὰ ἔπρεπε νὰ δεχθοῦν τὴν κομματικὴν μῆνιν τῆς Κυβερνώσης μερίδος ἐφ’ ὅσον οὐδεὶς ἐκ τῶν ἀντιφρονούντων ἔμεινεν εἰς τὴν θέσιν του; Ἀλλὰ πέραν τούτου, κύριε ὑπουργέ, μήπως θὰ ἔπρεπε νὰ παραλείψωμεν νὰ τονίσωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι καὶ ἡ αὐτοδιοίκησις ὑπέστη τὰ πλήγματα τῶν κομματικῶν κριτηρίων τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ πέραν τούτου καὶ ὁ θεσμὸς ὁ Νομαρχιακός, τὸν ὁποῖον σεῖς κατὰ τὰς ἀπόψεις σας δικαιολογήσατε. Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα τὸ προκείμενον δὲν δύνασθε νὰ τὸ κρίνετε αὐτοτελῶς, τὸ θέμα τὸ προκείμενον θὰ τὸ κρίνετε ἐν συνδυασμῷ μὲ τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν βελτίωσιν τὴν βιοτικὴν, τὴν οἰκονομικὴν ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀγρότην, τὸν ἐργάτην καὶ τὸν ὑπάλληλον καὶ ἐν γένει ὁλόκληρον τὸν πληθυσμὸν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἐάν, κύριοι βουλευταί, εἶσθε βέβαιοι καὶ ἡ συνείδησίς σας ὑπαγορεύει τὴν σκέψιν, ὅτι ἐβελτιώθη ὄντως ἡ θέσις τοῦ ἐργαζομένου κόσμου τῆς Ἑλλάδος, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ ζωὴ τῆς χώρας βαίνει ἐπὶ τὸ καλλίτερον, τότε δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ψηφίσετε καὶ νὰ δώσητε ψῆφον ἐμπιστοσύνης. Ἡμεῖς ὅμως ἀπὸ τῆς θέσεώς μας δικαιούμεθα νὰ ἀρνηθῶμεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Πέραν τοῦ θέματος τοῦ παρόντος καὶ διότι δὲν ἐκράτησε τὰς ὑποσχέσεις της, κύριοι συνάδελφοι, πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ διότι δὲν ἐτήρησε τὸ Συμβόλαιον, τὸ ὁποῖον ὑπέγραψεν ὁ κ. Πρόεδρός της εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, καὶ τὸ ὁποῖον ἠγνόησε κατὰ τρόπον λίαν ἀποτρόπαιον, νομίζομεν, ὅτι πρέπει ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς νὰ ζητήσῃ τὴν ἐτυμηγορίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ νὰ προσφύγῃ εἰς ἐκλογὰς καὶ οὐχὶ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἄλλωστε Βουλὴ ἤδη ἔχει ἀτονίσει ἀπὸ ἀπόψεως δικαιοδοσίας κατόπιν τῆς ψήφου τῆς 21ης Νοεμβρίου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς ἔχει τὸν λόγον.

§114Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν προτίθεμαι νὰ παρέμβω εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ θέματος, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον δὲν εἶχον τὴν εὐκαιρίαν, ἀπουσιάζων ἐξ Ἀθηνῶν, νὰ παρακολουθήσω τὰς τελευταίας συνεδριάσεις τοῦ Σώματος. Ἡ παρέμβασίς μου ἔχει τὴν ἔννοιαν ἐξηγήσεως τῆς ψήφου, τὴν ὁποίαν θὰ δώσω μετ’ ὀλίγον. Θεωρῶ, κατ’ ἀρχήν, ἄτοπον τὴν θέσιν πολιτικοῦ ζητήματος, ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, διὰ δύο λόγους: Πρῶτον, διότι τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία διεξάγεται ἀπὸ ἡμερῶν, ὅσον καὶ ἂν ἐνδιαφέρει τὸν λαόν, εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον ἀνάγεται εἰς ἐνδοκυβερνητικὰς καὶ ἐνδοκομματικὰς διενέξεις. Δεύτερον καὶ σπουδαιότερον θεωρῶ ἄτοπον τὴν θέσιν τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος, διότι ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ τὴν ψῆφον τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Σώματος, ἐνῷ ἔχει δεδομένον, ὅτι διαθέτει τὰ ⅔ τῆς συνθέσεως τῆς παρούσης Βουλῆς. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ὑπάρχει τι πλέον ἐνδιαφέρον αὐτοῦ, δοθέντος, ὅτι τὴν ἑπομένην τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, κατὰ τὰς ὁποίας ἐξεδηλώθη, κατὰ τὸν πλέον ἔντονον τρόπον, ἡ λαϊκὴ ἀποδοκιμασία ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως ἐνδιαφέρει ὄχι ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ Σώματος, ἀλλὰ ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ λαοῦ, τὴν ὁποίαν ἠρνήθη ὁ λαὸς διὰ τῆς προσφάτου ἀποδοκιμασίας τῆς Κυβερνήσεως. (Θόρυβος).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ ἐμποδίσετε νὰ ἀγορεύσῃ εἷς συνάδελφος.

§116Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς δὲν ἐνδιαφέρει, διότι αὕτη δὲν εὑρίσκεται ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὸ λαϊκὸν αἴσθημα. Ἡ λαϊκὴ ψῆφος ἦτο ἀρνητικὴ καὶ ζητεῖ τὴν ἄμεσον ἀπομάκρυνσιν τῆς Κυβερνήσεως ἐκ τῆς ἐξουσίας.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κατάλογος τῶν ἐγγεγραμμένων νὰ ὁμιλήσουν ἐτελείωσεν. Τὸ λόγον ἔχει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Οὐδεὶς ἄλλος θὰ ὁμιλήσῃ.

§118Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμ.). Κύριοι συνάδελφοι, ἡ πενθήμερος συζήτησις ἐπὶ τοῦ προκύψαντος πολιτικοῦ θέματος, δηλαδή, θέματος συνδεομένου μὲ τὸ θεμελιῶδες πρόβλημα τῆς ἐμπιστοσύνης ἢ μὴ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τερματίζεται ἀπόψε. (Τὴν στιγμὴν αὐτὴν προσέρχεται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Λυποῦμαι, κύριοι συνάδελφοι, εἰλικρινῶς, διότι τάσσομαι τὴν στιγμὴν αὐτήν, καὶ καλοῦμαι νὰ συναγάγω, ἐξ ὀνόματος τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁριστικὰ καὶ τελικὰ συμπεράσματα ἐκ τῆς διεξαχθείσης συζητήσεως, συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα θ’ ἀναπτύξω δι’ ἐλαχίστων καὶ λυποῦμαι, λέγω, διότι τὰ συμπεράσματα αὐτά, εἴτε τὸ θέλω, εἴτε ὄχι—καὶ βεβαιωθῆτε, ὅτι θὰ προετίμων νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ καταλήξω εἰς τὴν δευτέραν περίπτωσιν—δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι εὐνοϊκά, ἀλλὰ εἶναι δυσμενῆ δι’ ἄνδρα, μετὰ τοῦ ὁποίου, μέχρι πρὸ ἓξ μηνῶν συνεργαζόμην εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐννοῶ τὸν τέως ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, τὸν κ. Μαρκεζίνην. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας συνάδελφος, ἐπανελθὼν ἐξ Ἑσπερίας ἠγόρευσεν ἀπόψε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ χρησιμοποίησας ἀντικειμενικὴν φρασεολογίαν, ἐνεφανίσθη κατεχόμενος πλήρως ἀπὸ ὑποκειμενικὰς διαθέσεις καὶ ἀπὸ βαθεῖαν ἀφοσίωσιν ὑπὲρ τοῦ τέως ἀρχηγοῦ του ἐν τῷ Νέῳ Κόμματι. Πρέπει νὰ ὁμολογήσω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι θὰ προετίμων —πρόκειται περὶ προσωπικῆς μου ἀντιλήψεως ἡ ὁποία πιθανὸν νὰ μὴ εἶναι ὀρθὴ—ἐὰν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας συνάδελφος, τοῦ ὁποίου τιμῶ τὸ ἦθος, καὶ ὁ ὁποῖος ἔχει μακρὰν καὶ προσωπικὴν καὶ οἰκογενειακὴν πολιτικὴν παράδοσιν, ἐὰν δὲν ἀνήρχετο εἰς τὸ βῆμα τοῦτο ὡς βουλευτὴς τοῦ Συναγερμοῦ, διὰ νὰ κατέλθῃ ὡς ἀνεξάρτητος, ἀλλὰ προέβαινε—πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον νομίζω, ὅτι εἶναι κανονικώτερον ἀπὸ ἀπόψεως κοινοβουλευτικῶν ἐθίμων—εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς πρὸς τὸν Συναγερμὸν διαφωνίας του, πρὶν ἢ εἰσέλθῃ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἀπευθύνων τὴν ἐπιστολὴν, τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσε, καὶ ἡ ὁποία ὑπῆρξεν, ὁμολογουμένως εὐπρεπής, πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, πρὸ τῆς συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀνερχώμεθα εἰς τὸ βῆμα μὲ τὸ πρόσχημα τοῦ βουλευτοῦ τοῦ Συναγερμοῦ νὰ ὁμιλοῦμεν, ἀπευθυνόμενοι πρὸς τοὺς συναδέλφους μας, ἐν ὀνόματι τοῦ Συναγερμοῦ καὶ οἱ ἄνθρωποι πονοῦντες αὐτόν, καὶ νὰ δηλοῦμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἐγκαταλείπομεν τὸν Συναγερμόν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὸ ἦθος τοῦ κ. Θεοτόκη εἶναι ἀνώτερον πάσης ὑπονοίας καὶ πρόκειται περὶ λάθους, τὸ ὁποῖον ἐλπίζω νὰ εἶναι τὸ μοναδικὸν εἰς τὴν πολιτικήν του ἱστορίαν. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ θέμα ἐξηντλήθη. Δύο εἶναι αἱ πλευραὶ τοῦ προβλήματος, τὸ ὁποῖον ἐνεφανίσθη ἐνώπιον ἡμῶν, ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς κοινῆς γνώμης. Καὶ αἱ πλευραὶ αὐταὶ—λυποῦμαι, ὅτι πρέπει νὰ τὸ ἐπαναλάβω, διότι σᾶς κουράζω διὰ τῆς ἐπαναλήψεως μιᾶς φράσεως, ἡ ὁποία ἔχει λεχθῆ ὑπὸ πολλῶν ἄλλων—αἱ πλευραὶ αὐταὶ εἶναι, πρῶτον: Ἡ ἀφορῶσα τὴν δέσμευσιν τὴν προκύπτουσαν ἢ μὴ ἐκ τῶν ὑπογραφεισῶν ἐπιστολῶν, καὶ δεύτερον, ἡ πλευρὰ ἡ ἀφορῶσα τὴν ἀποσιώπησιν καὶ τὴν ἀπόκρυψιν αὐτῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Καψάλης ἐπέμενε κυρίως—καὶ ἀπὸ ἀπόψεως γενικωτέρας σκοπιμότητος ὀρθῶς—εἰς τὸ θέμα τῆς δεσμεύσεως. Εἶναι περίεργον πῶς ὁ κ. Μαρκεζίνης, δὲν ἠκολούθησε τὴν αὐτήν, ἀπὸ ἀπόψεως ψυχολογικῶν ἐντυπώσεων, πρακτικήν, καὶ τὸ μὲν θέμα τῆς δεσμεύσεως τὸ ἐχειρίσθη κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ τοῦ εἴπω, ὑπῆρξε λίαν ἀτυχής, προσεπάθησε δὲ κυρίως νὰ καλύψῃ τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀποκρύψεως. Ὁ κ. Μαρκεζίνης, εἶπεν, ὅτι δὲν ἐδέσμευσε τὴν Ἑλλάδα, δὲν ἐδέσμευσε τὴν Κυβέρνησιν διὰ τῆς ἐπιστολῆς, τὴν ὁποίαν ὑπέγραψε καὶ διὰ τῆς ἐπιστολῆς, τὴν ὁποίαν ἔλαβε καὶ ἔκαμε μίαν ἀντιδιαστολὴν μεταξὺ τῆς δεσμεύσεως ἢ μᾶλλον τῆς ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν ἀναλαμβάνει ἡ Κυβέρνησις καὶ τῆς ἐξ αὐτῆς προερχομένης δεσμεύσεως καὶ ἀφ’ ἑτέρου τῆς ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν ἀναλαμβάνει εἷς ὑπουργὸς καὶ τῆς ἐξ αὐτῆς τῆς ὑποχρεώσεως προκυπτούσης δεσμεύσεως. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι αὐτὴ ἡ διάκρισις μεταξὺ τῆς Κυβερνητικῆς καὶ ὑπουργικῆς δεσμεύσεως, ὅταν μάλιστα ὁ ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ἀναλαμβάνει τὴν δέσμευσιν, ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν, εἶναι ἀρχηγὸς ἀποστολῆς, εἶναι ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, ὅτι ἡ διάκρισις αὐτή, ὅτι ἡ ἀντιδιαστολὴ αὐτή, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σταθῇ. Ὁ κ. Μαρκεζίνης ἐδέσμευσε τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Μέχρι τίνος σημείου ἀπὸ ἀπόψεως οὐσιαστικῆς, δηλαδή, ἀπὸ ἀπόψεως περιεχομένου τῶν ἐπιστολῶν ἐδέσμευσεν τὴν Κυβέρνησιν, αὐτὸ εἶναι ἕτερον θέμα, ἀλλὰ ἀπὸ ἀπόψεως τυπικῆς καὶ νομικῆς καὶ ἠθικῆς ἐδέσμευσε τὴν Κυβέρνησιν. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις καὶ κατ’ ἐξοχὴν ὁ ἐπὶ κεφαλῆς αὐτῆς, ὁ Στρατάρχης κ. Παπάγος, δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν ὕπαρξιν δεσμεύσεως. Ἐλέχθη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσε δημοσίᾳ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀναγνώρισιν αὐτήν. Ἀλλά, κύριοι, ἀκριβῶς ἡ δημοσία ἀναγνώρισις τῆς δεσμεύσεως αὐτῆς ἀπετέλει προϋπόθεσιν διὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν διαπραγματεύσεων, αἱ ὁποῖαι ἐπέκειντο. Ἠρώτησεν ὁ κ. Θεοτόκης καὶ ἄλλοι ἐκ τῶν κυρίων βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπεσχίσθησαν ἀπὸ τὸν Συναγερμόν, διατὶ 2–3 ἡμέρας πρὸ τῆς ἀφίξεως τοῦ κ. Ἔρχαρτ ἀπεφάσισεν ὁ Στρατάρχης κ. Παπάγος νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὴν κατάστασιν καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν γνωστὴν ἀνακοίνωσιν, τῆς ὁποίας ἀποτέλεσμα ὑπῆρξεν ἡ παραίτησις τῶν κ.κ. Καψάλη καὶ Παπαγιάννη. Κύριοι, τὸ «διατὶ» εἶναι αὐτονόητον. Ἐλέχθη καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι καὶ ὑπὸ τοῦ κ. Στεφανοπούλου, καὶ ὑπὸ τοῦ κ. Παπαληγούρα, ἀλλ’ ἀφοῦ ἐπιμένουν ὡρισμένοι ἐκ τῶν ὁμιλητῶν—καὶ τελευταῖος ὁ κ. Θεοτόκης—νὰ ἐπανέρχωνται εἰς τὸ θέμα, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω. Τὸ «διατὶ» εἶναι αὐτονόητον. Ὁ κ. Καψάλης ἐπέμεινε καὶ ἐγένετο πᾶσα προσπάθεια διὰ νὰ μεταπεισθῇ. Τόσον ὀλίγη διάθεσις ὅπως δημιουργηθῇ θέμα πολιτικὸν καὶ ὅπως ἀπομακρυνθοῦν οἱ κ.κ. Καψάλης καὶ Παπαγιάννης ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν! Ὁ κ. Καψάλης ἐπέμενε—καὶ ἐγένετο προσπάθεια διὰ νὰ μεταπεισθῇ—ὅπως θέσῃ ὡς προϋπόθεσιν διὰ τὰς διαπραγματεύσεις τὴν ἀμφισβήτησιν τῆς ὑπάρξεως δεσμεύσεως, τὴν ἀμφισβήτησιν, ἡ ὁποία σᾶς δηλῶ, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι—καὶ δι’ ὑμῶν ἀπευθύνομαι πρὸς τὸν λαὸν—ἡ ὁποία θὰ ἀπετέλει τὴν πηγὴν δεινῶν καὶ θὰ καθίστα τὰς διαπραγματεύσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπέκειντο, σχεδὸν ἀδυνάτους. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς). Δὲν γνωρίζω, κύριοι συνάδελφοι, διατὶ ἐπέμενε τόσον πολύ. Εἶναι περίεργος πράγματι ἡ ἐπιμονὴ αὐτή. Ἠθέλησεν ἁπλῶς νὰ καλύψῃ τὸν κ. Μαρκεζίνην, ἠθέλησεν ἁπλῶς νὰ ἀποσιωπήσῃ τὴν ἀπόκρυψιν, ἡ ὁποία ἐσημειώθη ἐπὶ τόσους μῆνας, νὰ τὴν συνεχίσῃ τοὐλάχιστον, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι θὰ ἐξηκολούθει κρυπτομένη ἡ ἐπιστολὴ ἔναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Δὲν γνωρίζω, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, Πάντως μοῦ φαίνεται πράγματι περίεργος ὑπὸ ἔννοιαν πολιτικήν, ἐξαιρετικὰ περίεργος ἡ ἐπιμονὴ αὐτή. Ὁ κ. Καψάλης θὰ ἦτο δυνατὸν κάλλιστα νὰ εἴπῃ εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δέχεται νὰ θέσῃ ὡς προϋπόθεσιν τῆς συζητήσεως, διότι ἐπρόκειτο νὰ εἶναι ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἀντιπροσωπείας, ἡ ὁποία θὰ διεπραγματεύετο μετὰ τῆς Γερμανικῆς Ἀντιπροσωπείας, νὰ θέσῃ ὡς βάσιν τὴν ἀναγνώρισιν ὡς ὀρθῆς τῆς ἐπανειλημμένως ἐκφρασθείσης ἐκ μέρους τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, ἀπόψεως, ὅτι αἱ ἐπιστολαὶ εἶναι δεσμευτικαί. Οἱ περισσότεροι ἐκ τῶν κυρίων, οἱ ὁποῖοι ἀνεξαρτητοποιήθησαν, καὶ πρόκειται περὶ περιέργου ἀνεξαρτησίας, δὲν πρόκειται περὶ πραγματικῆς ἀνεξαρτησίας, οἱ περισσότεροι ἐκ τῶν κυρίων ἰσχυρίζονται, ὅτι μεταξὺ Θεσσαλονίκης καὶ Ἀθηνῶν κάτι συνέβη. Ἀλλά, ἐρωτῶ, κύριοι συνάδελφοι, τί συνέβη ὅταν κατ’ αὐτὴν ταύτην, τὴν ἐν Βόννῃ συζήτησιν, ὁ δόκτωρ Ἔρχαρτ εἶπεν εἰς τὸν κ. Μαρκεζίνην, ὅτι παρὰ τὴν μεταβολὴν, τὴν ὁποίαν ζητεῖτε ἀπὸ ἀπόψεως λεκτικῆς, ἐγὼ θεωρῶ τὴν ἐπιστολὴν αὐτήν, ὡς δεσμεύουσαν; Διατὶ ὁ κ. Μαρκεζίνης, δὲν προέβη εἰς τὴν λύσιν τοῦ προβλήματος; Διατὶ ἄφησε τὸν ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τῆς Γερμανίας μὲ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ ἐπιστολὴ, παρὰ τὴν διαγραφὴν ὡρισμένων λέξεων εἶναι δεσμευτική; Ἀλλὰ καὶ μετὰ ταῦτα, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ἐξεδηλώθη ἀπολύτως σαφῶς, μετὰ ταῦτα, μετὰ τὴν δημοσίευσιν τῆς ἀποφάσεως τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πρόκειται νὰ γίνουν διαγωνισμοί, δηλαδὴ τὸν Σεπτέμβριον, ἐξεδηλώθη ἐπανειλημμένως καὶ σαφῶς ἡ ἄποψις τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, ὅτι αἱ ἐπιστολαὶ εἶναι δεσμευτικαί. Ὄχι μόνον ὁ ἐν Ἀθήναις Πρεσβευτὴς τῆς ὁμοσπονδιακῆς γερμανικῆς δημοκρατίας, ἀλλὰ καὶ ὁ γενικὸς διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὸ δεξὶ χέρι τοῦ δόκτορος Ἔρχαρτ, ὁ κ. Ράϊνχαρτ, προέβη εἰς ἔντονον διατύπωσιν τῆς ἀπόψεως, ὅτι αἱ ἐπιστολαί, κατὰ τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν, εἶναι δεσμευτικαὶ καὶ ἐκπρόσωπος τοῦ γερμανικοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, προέβη ἀμέσως μετ’ ὀλίγας ἡμέρας καὶ μετ’ ὀλίγας ὥρας εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς αὐτῆς ἀπόψεως. Εἶναι περίεργον, ὅτι μία διατύπωσις πρόχειρος, γενομένη ὑπὸ τοῦ δόκτορος Ἔρχαρτ, ἐὰν ἐγένετο, ὅπως ἐγένετο, ἐν Θεσσαλονίκῃ, χαρακτηρίζεται ὡς ἐπαρκὲς στοιχεῖον διὰ τὴν διατύπωσιν τῆς ἀπόψεως, ὅτι ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις, δὲν ἐθεώρει τὰς ἐπιστολάς, ὡς δεσμευτικάς. Τότε διατὶ προέβη ἐπανειλημμένως, εἰς ὀχλήσεις καὶ εἰς τὴν διατύπωσιν ρητῶν διαμαρτυριῶν καὶ πρὸς τὸν κ. Στεφανόπουλον καὶ μετὰ ταῦτα πρὸς ἐμέ, ὅταν ὁ κ. Στεφανόπουλος ἀνεχώρησε καὶ μετέβη εἰς τὴν Γαλλίαν, διατὶ προέβη ὁ Ράϊνχαρτ, ὁ ὁποῖος δὲν ἀνήκει εἰς τὸ προσωπικὸν τῆς ἐν Ἀθήναις Πρεσβείας καὶ ὁ ὁποῖος ἐξεπροσώπει τὸν δόκτορα Ἔρχαρτ, διατὶ προέβη εἰς τὴν ρητὴν καὶ πρὸς τὸν κ. Καψάλην καὶ πρὸς τὸν κ. Παπαληγούραν δήλωσιν, ὅτι ἡ Γεμανικὴ Κυβέρνησις, θεωρεῖ τὰς ἐπιστολὰς αὐτὰς ὡς δεσμευτικάς, διατὶ ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ Γερμανικοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὴν Βόννην, μήπως τοῦ ἐτηλεγραφήσαμεν ἡμεῖς, μήπως καὶ αὐτὸ εἶναι ἀποτέλεσμα πλεκτάνης, εἰς τὴν ὁποίαν προέβημεν, διατὶ ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν καὶ τῆς Γερμανίας εἰς τὴν Βόννην προέβη εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς ἀπόψεως αὐτῆς; Κύριοι συνάδελφοι, πράγματι εἰς Συντονιστικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἔγινεν ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς παραιτήσεως τῶν κ.κ. Καψάλη καὶ Παπαγιάννη, συνεζητήσαμεν τὸ θέμα τῆς ἐπιστολῆς καὶ τῆς ἐκ τῆς ἐπιστολῆς προκυπτούσης δεσμεύσεως. Καὶ πράγματι, ὅπως εἶπον καὶ πρό τινων ἡμερῶν παρεμβὰς κατὰ τὴν συζήτησιν, ἐπεχειρήσαμεν νὰ θέσωμεν ἐκ τοῦ προχείρου, διότι τὴν ἐπιστολήν, διὰ πρώτην φορὰν εἶδα ἐκείνην τὴν ἡμέραν, νὰ θέλωμεν, νὰ ἐφεύρωμεν, μᾶλλον ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς ὡδήγουν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ ἐπιστολὴ δὲν εἶναι δεσμευτική, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐπιχειρήματα αὐτά, τὰ ὁποῖα προχείρως ἐσταχυολογήσαμεν, ὄχι ἀπὸ τὴν νομικήν μας σκέψιν ἀλλὰ ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ἀνάγκην ἀλληλεγγύης πρὸς τὸν κ. Καψάλην καὶ ἐμμέσως πρὸς τὸν κ. Μαρκεζίνην, καὶ αὐτὰ τὰ ἐπιχειρήματα, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἦτο δυνατὸν καὶ ἐὰν ἀκόμη ἦσαν ἰσχυρά, νὰ λεχθοῦν δημοσίᾳ, διότι ὅταν οἱ Γερμανοὶ ἐπισήμως ἐδήλουν, ὅτι ἓν ἔγγραφον δεσμευτικόν, ὅταν τὸ ἔγγραφον αὐτὸ φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ δὴ τοῦ κ. Μαρκεζίνη, ὁ ὁποῖος τοιαύτην εἶχε τότε δύναμιν καὶ τοιαύτην ἐξουσίαν, ὅταν κύριοι συνάδελφοι, τοιαῦτα ἦσαν τὰ πράγματα καὶ ὅταν ἡ Γερμανία εἶναι ἡ κυριωτέρα χώρα ἐξαγωγῆς Ἑλληνικῶν καπνῶν, καὶ ἡ χώρα, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἀντλήσωμεν κεφάλαια διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς ἰδικῆς μας χώρας, δὲν ἐπετρέπετο οὐδ’ ἐπὶ στιγμήν, νὰ ὑπάρξῃ εἰς τὴν κυβέρνησιν δισταγμός, περὶ τῆς ἐννοίας καὶ τῆς σημασίας τῶν ἀνταλλαγεισῶν ἐπιστολῶν. Καὶ ἦτο πράγματι περίεργος ἡ στάσις τοῦ κ. Καψάλη, ὁ ὁποῖος προσεπάθησε νὰ μᾶς πείσῃ περὶ τοῦ ἀντιθέτου. Ἀλλοίμονον ἐὰν τὰς διαπραγματεύσεις μετὰ τοῦ κ. Ἔρχαρτ τὰς ἐγκαινιάζαμεν μὲ δικονομικὰς καὶ δικολαβικὰς παρατηρήσεις. Ἀλλοίμονον ἐάν, τὰς διαπραγματεύσεις αὐτάς, αἱ ὁποῖαι εἶχον σημαντικὸν οὐσιαστικὸν περιεχόμενον διὰ τὴν ἐθνικήν μας οἰκονομίαν, τὰς ἐγκαινιάζαμεν μὲ δικονομικὰς καὶ νομικὰς ἐνστάσεις. Ἴσως ἡ σκέψις τοῦ κ. Καψάλη, τὴν ὁποίαν δὲν ἐγνώριζα ἕως τώρα, τόσον δικονομικήν, νὰ ἐπηρεάσθη ἀπὸ τὴν σκέψιν τοῦ κ. Μαρκεζίνη, ὁ ὁποῖος πολλάκις διεπίστωσα τοῦτο κατὰ τὸ διάστημα καθ’ ὃ μετεῖχε τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος πολλάκις διέπετο—καὶ χρησιμοποιῶ ἐν προκειμένῳ τὴν γαλλικὴν λέξιν «........»— ἀπὸ δικονομικὰς σκέψεις καὶ δικονομικὰ ἐπιχειρήματα. Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι αὐτὰ ἀναδεικνύουν τὸν δικηγόρον, ἀλλὰ λυποῦμαι, διότι πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι αὐτὰ δὲν ἀποτελοῦν στοιχεῖα, δυνάμενα νὰ τονώσουν τὴν πολιτικὴν πρόθεσιν (;) ἑνὸς ἀνδρός.

§119Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἐπειδὴ μοῦ ἐκάματε τὴν τιμὴν νὰ μὲ ἀναφέρετε ἐπανειλημμένως, μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ δώσω μίαν σύντομον ἀπάντησιν εἰς τὸ ἐρώτημά σας; Μὲ ἐρωτᾶτε, ποῦ ἐβασίσθην, διὰ νὰ ἔχω αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν περὶ μὴ δεσμεύσεως. Καὶ σᾶς ἀπαντῶ: Αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ἔρχαρτ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ὅτι «δὲν πρόκειται νὰ θεωρήσωμεν τὸ ζήτημα αὐτό, ὡς ζήτημα δεσμεύσεως, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον, ὁ Ἕλλην ὑπουργὸς ἠρνήθη νὰ δεσμεύσῃ τὴν Κυβέρνησίν του», εὑρίσκετε, ὅτι εἶναι τόσον μακρὰν ἀπὸ αὐτὰ ποὺ εἶπον ἐγώ; Μὲ ἠρωτήσατε τί ἐμεσολάβησε μεταξὺ Θεσσαλονίκης καὶ Ἀθηνῶν. Ὑποθέτω, ὅτι πρέπει νὰ τὸ γνωρίζετε σεῖς καλύτερον ἐμοῦ. Ἀλλ’ ἀπαντῶ, ὅτι ἐμεσολάβησε τοῦτο. Ὅτι μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ἔρχαρτ, ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Στρατάρχου δὲν ἐστέκετο πλέον ἐδῶ. Διότι ἐνῷ ὁ κ. Ἔρχαρτ συγκεκριμένως ἔλεγεν, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἐπιμείνῃ εἰς καμμίαν δέσμευσιν, διότι ὁ Ἕλλην ὑπουργὸς ἠρνήθη νὰ δεσμεύσῃ τὴν Κυβέρνησίν του, πρὸ ὀλίγων ὡρῶν ἀκόμη, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει δημιουργήσει ὅλην αὐτὴν τὴν ἱστορίαν, διότι ἀκριβῶς ἐφοβεῖτο, διότι τὸν εἶχον πείσει, ὅτι ἐὰν δὲν ἦτο ἔτσι, θὰ ἐκινδύνευον τὰ Ἑλληνικὰ συμφέροντα. Θέλω νὰ εἴπω καὶ τοῦτο: Τὴν εὐθύνην τῶν διαπραγματεύσεων μὲ τὸν κ. Ἔρχαρτ τὴν εἶχα ἐγώ. Καὶ σᾶς ἐβεβαίωσα ὅλους, ὅτι θὰ ἤρχοντο αἱ διαπραγματεύσεις εἰς αἴσιον πέρας χωρὶς καμμίαν περιπλοκήν.

§120Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Παρὰ τὴν διακοπήν, τὴν ὁποίαν μοῦ ἐκάματε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα. Θεωρῶ πράγματι παράδοξον τὴν στάσιν σας, θεωρῶ παράδοξον τὸ ὅτι, δὲν ἐδέχθητε τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως τεθῇ ὡς βάσις ἡ ἀναγνώρισις τῆς ὑπάρξεως τῆς δεσμεύσεως διὰ νὰ καταστῇ ἡ περαιτέρω ἐπιτυχὴς διαπραγμάτευσις μὲ τὸν δόκτορα Ἔρχαρτ. Καὶ σᾶς δηλῶ, κ. Καψάλη, καὶ πρὸς ὑμᾶς ὅλους, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὁ Πρεσβευτὴς τῆς Γερμανίας κατὰ τὴν ἀπουσίαν τοῦ κ. Στεφανοπούλου εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, μοῦ εἶπε κατὰ λέξιν —ἐὰν θέλετε πιστεύσατέ το, δὲν ὑπάρχει τρίτος, ὁ ὁποῖος ἤκουσε τὴν συζήτησιν— «μὴ ἀρνηθῆτε τὴν ὕπαρξιν δεσμεύσεως, διότι θὰ καταστήσετε δύσκολον τὴν ἀποδοχὴν τῶν οὐσιαστικῶν ἀπόψεων τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως». Κύριοι συνάδελφοι, δηλῶ ὑπευθύνως, ὅτι αὐτὰ εἶπε. Δηλῶ ὑπευθύνως, ὅτι ὁ Πρεσβευτὴς ὑπέδειξε φιλικώτατα καὶ εἴμεθα εὐγνώμονες πρὸς αὐτὸν διὰ τὴν ὑπόδειξιν ταύτην, ὅπως ἀκολουθήσωμεν τὴν ὁδὸν αὐτήν, καὶ οὐχὶ τὴν ἀντίθετον. Δὲν ἐσημειώθη τὸ ἀντίθετον, τὸ ὁποῖον ὑπαινίσσεται ὁ κ. Καψάλης καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι ξένον πρὸς τὸ ἦθος καὶ πρὸς τὴν ὅλην φύσιν τῆς σκέψεως καὶ τοῦ Στρατάρχου καὶ ὅλων ἡμῶν. (Χειροκροτήματα). Ἀλλ’ ἀσχέτως αὐτοῦ, κύριοι συνάδελφοι, εἴτε τὸ εἶπεν, εἴτε ὄχι, ὁ Πρεσβευτής, θὰ ἦτο ἔλλειψις στοιχειώδους ἀναγνωρίσεως, τῆς ἀληθείας, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας Πρόεδρος εἶναι ὁ Στρατάρχης Παπάγος, ὁ κατ’ ἐξοχὴν τῆς ἀληθείας πρόμαχος, (ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα), ἐὰν ὡς Κυβέρνησις ἠγνόει τὴν ἀλήθειαν αὐτήν. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν οἱαδήποτε νομικὴ, οἱαδήποτε δικονομικὴ καὶ οἱαδήποτε στρεψοδικικὴ — ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ κακὴ αὐτὴ λέξις— ἐπιχειρηματολογεῖ νὰ μεταβάλῃ τὸ στοιχειῶδες γεγονός, ὅτι δύο ἐπιστολαὶ ἀντηλλάγησαν μεταξὺ ἀρχηγῶν ἀντιπροσωπειῶν, μεταξὺ ὑπουργῶν δύο Κρατῶν, ὅτι αἱ ἐπιστολαὶ αὗται, ἀσχέτως τῆς μικρᾶς διορθώσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο τίς οἶδε διατί κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμήν, ὅτι αἱ ἐπιστολαὶ αὐταὶ ἀποτελοῦν σώματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν διεθνὲς κῦρος. Διότι, ἐὰν κ. Μαρκεζίνη, δὲν ἀποτελοῦν σώματα ἔχοντα διεθνὲς κῦρος, τότε ποίαν ἄλλην σημασίαν ἔχουν αἱ ἐπιστολαὶ αὐταί; Μήπως ἔχουν σημασίαν ἰδιωτικήν; Ἀλλ’ εἴχατε τὸ δικαίωμα, κ. Μαρκεζίνη, κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, νὰ εἶσθε ἰδιώτης; Εἴχατε τὸ δικαίωμα κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην νὰ ἐνδιαφέρεσθε δι’ ἰδιωτικὰ συμφέροντα; Εἴχατε τὸ δικαίωμα, κ. Μαρκεζίνη, νὰ ὑπογράψετε ἐπιστολὴν ἐν ὀνόματι συμφερόντων μὴ ἐθνικῶν, μὴ κρατικῶν; (Χειροκροτήματα).

§121Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Σᾶς εἶπον ἐγώ, ὅτι ὑπέγραψα τίποτε ὡς ἰδιώτης; Οὐδέποτε ὡμίλησα, ὅτι ἐνήργησα ὡς ἰδιώτης, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ κάμνετε προϋποθέσεις, τὰς ὁποίας δὲν ἔθεσα ἐγώ.

§122Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἑπομένως, δὲν ὑπεγράψατε ὡς ἰδιώτης. Εἶπον ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, ὅτι ἰσχυρίσθησαν ὡρισμένοι ἐκ τῶν φίλων σας, ἀφήσαντες νὰ ὑπονοηθῇ, ὅτι ἡ ἐπιστολὴ αὕτη δὲν εἶχε καμμίαν ἀξίαν καὶ ἐκ τῆς ἐπιστολῆς αὐτῆς δὲν προκύπτει καμμία δέσμευσις, δι’ αὐτὸ καὶ ἐπιμένω ἀπολύτως εἰς τὴν διατύπωσιν, τῶν ἐρωτημάτων, τὰ ὁποῖα προηγουμένως ἔθεσα, ἀλλὰ δίδω καὶ τὴν ἀπάντησιν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι εἰς βάρος τοῦ κ. Μαρκεζίνη, ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς. Βεβαίως δὲν ὑπέγραψε τὴν ἐπιστολὴν ὡς ἰδιώτης, τὴν ὑπέγραψεν ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ Κράτους. Ὑπουργὸς καὶ Κυβέρνησις, εἶναι δύο ἔννοιαι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀντιδιαστέλλονται παρὰ μόνον εἰς τὴν φαντασίαν τοῦ κ. Μαρκεζίνη. Αἱ δύο αὐταὶ ἔννοιαι, εἶναι ἀλληλένδετοι. Αὐτὸς ἦτο ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπροσωπείας, ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ἑπομένως ὑπογράψας τὴν ἐπιστολὴν ἐδέσμευσεν τὴν Κυβέρνησιν, ἀσχέτως, ἐὰν τὴν τελευταίαν στιγμήν, παρεκάλεσε καὶ ἐξελιπάρησε τὸν κ. Ἔρχαρτ, ὅπως μεταβληθοῦν 3 ἢ 4 λέξεις τῆς ἐπιστολῆς. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ γεγονός, ὅτι ἐγένετο ἡ διαγραφή, τὴν τελευταίαν στιγμήν, δὲν σημαίνει διόλου, ὅτι δὲν εἶχον προηγηθῆ διαπραγματεύσεις. Καὶ τὸ σημεῖον αὐτὸ δὲν ἐτονίσθη ἀπὸ κανένα ἐκ τῶν κ.κ. ὁμιλητῶν. Ἐλέχθη —καὶ αὐτὸ τὸ ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Μαρκεζίνης καὶ ὁ κ. Καψάλης— τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι αἰφνιδιάσθησαν καὶ ὅτι αἰφνιδίως κατελήφθη ὁ κ. Μαρκεζίνης, ἀπὸ ἀγωνίαν, τὴν ὁποίαν εἶναι παράδοξον, πὼς δὲν συνεμερίσθη ὁ κ. Καψάλης, διότι ἐὰν συνεμερίζετο, τότε ὅταν ὁ Στρατάρχης κ. Παπάγος τοῦ ἐπέδειξε τὴν πρώτην ἐπιστολήν, τὴν μὴ διωρθωμένην, θὰ ἐνεθυμεῖτο τὴν περίπτωσιν καὶ θὰ ἔλεγεν ἀμέσως, ὅτι ἡ ἐπιστολὴ δὲν εἶναι πραγματική. Ἡ ἐπιστολὴ δὲν ἦτο δυνατόν, νὰ ἐδόθη αἰφνιδιαστικῶς εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος μετέβη εἰς τὴν Γερμανίαν. Ὁ δόκτωρ Ἔρχαρτ, εἶναι ἔντιμος πολιτικὸς διεθνοῦς κύρους καὶ εἶναι ἀδύνατον, κύριοι συνάδελφοι, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Μαρκεζίνης, ὅτι δηλαδή, τὴν τελευταίαν στιγμήν, ἐπῆγε νὰ τὸν ἐκβιάσῃ παρουσιάσας μίαν ἐπιστολὴν, περὶ τῆς ὁποίας οὐδεμία εἶχε γίνει προηγουμένως συζήτησις. Ἁπλούστατα, ἐγένετο συζήτησις, ἁπλούστατα ἐγένοντο διαπραγματεύσεις, ἁπλούστατα τὸ κείμενον τὸ πρῶτον ἐστάλη ἐκ Γερμανίας εἰς τὴν Γερμανικὴν Πρεσβείαν πρὸ τῆς ὁριστικῆς ὑπογραφῆς καὶ ἔτσι ἐξηγεῖται πῶς ὑπῆρχεν εἰς τὴν Πρεσβείαν, ἁπλούστατα, εἶχον γίνει διαπραγματεύσεις καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμήν, ὁ κ. Μαρκεζίνης, ἢ δὲν ἐγνώριζε τὴν διατύπωσιν καὶ δὲν εἶχε γίνει πλήρης συνεννόησις ὡς πρὸς ὅλας τὰς λέξεις, ἢ ἐγνώριζε τὴν διατύπωσιν, ἀλλὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἀνελογίσθη, ὅτι εἶναι πολὺ νὰ χρησιμοποιήσῃ τὴν ἔκφρασιν «Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις». Κύριοι συνάδελφοι, οἱαδήποτε καὶ ἐὰν εἶναι ἡ ἀπολύτως ἀντικειμενικὴ ἐξήγησις τῆς στάσεως τοῦ κ. Μαρκεζίνη, μὲ τὸν ὁποῖον συνειργάσθην ἐπὶ μακρὸν καὶ τοῦ ὁποίου γνωρίζω καὶ τὰ προσόντα καὶ πρὸς τὸν ὁποῖον καὶ δημοσίᾳ, ὅταν ἤσκει τὰ καθήκοντα τοῦ ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ ἐξεδήλωσα πολλάκις σύμφωνον γνώμην, διὰ νὰ τονώσω τὴν οἰκονομικήν του πολιτικὴν καὶ ἀσχέτως τοῦ ἐὰν συμφωνοῦσα μέσα μου ἢ ὄχι, ἐξέφραζα τὴν πλήρη ἀλληλεγγύην μου, ὁ κ. Μαρκεζίνης, ὑπέστη, καὶ αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὸν χαρακτῆρα του, ἕνα ὀλίσθημα, τὸ ὁποῖον εἶναι βαρύτατον, διὰ πολιτικὸν ἄνδρα.

§123Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε τὴν διακοπήν; Ἐδήλωσα εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἔλαβα γνῶσιν τῆς ἐπιστολῆς αὐτῆς τὸ πρῶτον εἰς τὴν Κολωνίαν μίαν περίπου ὥραν προτοῦ φθάσω εἰς τὴν Βόννην. Σεῖς, ὁ ὁποῖος εἶσθε πλήρης στοιχείων, ὀνομάσετε ἕνα διαπραγματευθέντα πρίν, καὶ ὁ ὁποῖος ἂν διεπραγματεύθη μοῦ ἀνέφερε τὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ πρὶν τῆς ὥρας ἐκείνης; Τοὐναντίον ὅλοι περιέργως προσῆλθον λέγοντες κάτι πλέον, ὅτι ἠγνόουν τὴν ὕπαρξιν θέματος ἐπιστολῆς, καὶ φυσικὰ πᾶν περὶ δῆθεν διαπραγματεύσεων. Οὔτε ὅτι συμμετέσχον εἰς καμμίαν προκαταρκτικὴν συζήτησιν ἐπὶ τοιούτου θέματος. Καὶ τὸ θέμα τῶν διορθώσεων εἶναι μία πρόσθετος ἀπόδειξις, ὅτι τὴν τελευταίαν στιγμὴν παρουσιάσθη ἡ ἐπιστολή. Δὲν καταλαβαίνω διατὶ θὰ μοῦ παρουσιάζετο προηγουμένως καὶ θὰ ὡμίλουν περὶ τελευταίας ὥρας. Σεῖς λέγετε, ὅτι ὁ κ. Ἔρχαρτ εἶναι ἐξαιρετικὰ ἔντιμος ὑπουργός. Οὐδεμία ἀντίρρησις. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶναι ὀλίγον περίεργος ὅσον καὶ ἀπολύτως ἀπαράδεκτος ἡ προσπάθεια, τὴν ὁποίαν κάνετε, νὰ διαστείλετε μεταξὺ ἐντίμου Γερμανοῦ ὑπουργοῦ καὶ ἴσως μὴ ἐντίμου Ἕλληνος ὑπουργοῦ.

§124Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι, ἡ ἀπάντησίς μου εἰς τὰ ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα εἶχον θέσει, δὲν ἐπέτρεπε τὴν συναγωγὴν αὐτοῦ τοῦ διαζευκτικοῦ συμπεράσματος. Κύριοι συνάδελφοι, πράγματι εἶναι ἀδύνατον νὰ παραδεχθῶ, ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν προσήχθη ἡ ἐπιστολὴ ἢ μᾶλλον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶ, ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος. Πιθανὸν ἡ ἐπιστολή, αὐτὴ καθ’ ἑαυτήν, νὰ προσήχθη τὴν τελευταίαν στιγμήν, πιθανὸν αἱ διατυπώσεις, ὅπως εἶπον πρὸ ὀλίγου νὰ μὴ ἦσαν πλήρως γνωσταὶ εἰς τὸν κ. Μαρκεζίνην. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ θέμα καὶ τῶν τηλεπικοινωνιῶν καὶ τοῦ ραδιοφώνου ἦτο θέμα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀπασχολήσει τόσο πολὺ τὸν κ. Μαρκεζίνην, ὥστε συνεταξίδευσε μετὰ τοῦ κ. Βουλπιώτη εἰς τὴν ἐπίσημον ἁμαξοστοιχίαν, ἡ ὁποία ὡδήγει εἰς τὴν Βόννην. (Χειροκροτήματα).

§125Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχον ἀπόφασιν νὰ μὴ σᾶς διακόψω καθόλου, ἀλλὰ ὁ τόνος σας εἶναι ἐντελῶς ἐπιθετικὸς ἐναντίον μου ἐπὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι τελείως ἀπαράδεκτα. Τὴν Γερμανικὴν ἁμαξοστοιχίαν ἀπὸ τὴν Κολωνίαν δὲν τὴν διέθεσα ἐγὼ ἀλλὰ ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις. Δὲν καθώριζα ἐγὼ ποῖοι θὰ μποῦν εἰς τὴν ἁμαξοστοιχίαν καὶ ποῖοι δὲν θὰ μποῦν. Ἐὰν ἐλέγατε, ὅτι ἔκαμε καμμίαν δεξίωσιν ὁ Ἕλλην ὑπουργὸς εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Πρεσβείαν καὶ μεταξὺ τῶν κεκλημένων ἦτο καὶ ὁ κύριος αὐτός, τότε μάλιστα. Ποῖος τὸν ἐκάλεσεν; Ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις. Καὶ θὰ ἔλεγα ἐγὼ εἰς τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν καὶ θὰ τῆς ἔκαμνα ἐγὼ ἔλεγχον ποῖοι θὰ ταξιδεύσουν μὲ τὴν ἁμαξοστοιχίαν; Ἦτο εἰς τὸ Μόναχον καὶ ἦλθε μαζί. Ἦτο ἀντιπρόσωπος δύο ἑταιρειῶν. Καὶ μόνον ὡς τοιοῦτον τὸν εἶδον διὰ τὰ θέματα τῶν ἑταιρειῶν.

§126Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ ἀποδεχθῶ τὴν ἑρμηνείαν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ κ. Μαρζίνης, διότι δὲν ἔχω ἀνάγκην, προκειμένου νὰ τακτοποιήσω εἰς τὴν σκέψιν μου τὸ ὅλον θέμα νὰ προσφύγω εἰς τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον μόνον ἐπικουρικῶς πρὸ ὀλίγου ἐπεκαλέσθη καὶ δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ παραδεχθῶ τοῦτο. Καταλήγω ὡς πρὸς τὸ πρῶτον θέμα. Δέσμευσις ὑπῆρχεν. Δέσμευσις, τὴν ὁποίαν δὲν ἐδικαιοῦτο ἔντιμος Κυβέρνησις νὰ ἀρνηθῇ. Αὐτὸ ἀποτελεῖ καὶ ἀπάντησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος ἔκαμεν ὑπαινιγμὸν συνδεόμενον μὲ τὸ αἴσθημα δῆθεν μειονεκτικότητος μιᾶς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ὄχι μόνον δὲν ἔχει προβῆ εἰς πράξεις ἐκδηλούσας αἴσθημα μειονεκτικότητος, ἀλλ’ ἀπεναντίας καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς διετίας προέβη εἰς τὴν λῆψιν μέτρων εἴτε ἐσωτερικῶς, εἴτε ἐξωτερικῶς, προέβη εἰς τὴν λῆψιν ἀποφάσεων, αἱ ὁποῖαι ἀκριβῶς προϋποθέτουν αἴσθημα ἠθικῆς ὑπεροχῆς, τὸ ὁποῖον δανείζεται ἀπὸ τὸ Ἔθνος. (Χειροκροτήματα). Κύριε ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ βεβαιωθῆτε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρει πράγματι δεσμευτικὰς τὰς ἐπιστολάς. Καὶ ὅταν προέβη εἰς τὴν δημοσίαν ἐκδήλωσιν αὐτῆς τῆς ἀπόψεως, ἡ δήλωσίς της αὕτη ἀνταπεκρίνετο εἰς τὰς πεποιθήσεις της. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ δεύτερον θέμα, εἶναι τὸ θέμα τῆς ἀποκρύψεως. Κύριοι, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ μακρυγορήσω ἐπ’ αὐτοῦ. Ὁ κ. Μαρκεζίνης ἐπέστρεψεν ἀπὸ τὴν Γερμανίαν. Ἦλθε εἰς τὸ Συντονιστικὸν Συμβούλιον, ἐπὶ 3ωρον, ἴσως καὶ περισσότερον ἀφηγήθη τὰ πάντα, ὅπως εἶπεν εἰς τὰς δηλώσεις του πρὸ τριῶν ἑβδομάδων, τὰ πάντα, ἐκτὸς αὐτοῦ. Ἀφηγήθη ἀκόμη, ἐν λεπτομερείᾳ, καὶ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον συνεζήτει μὲ τὸν Καγκελλάριον τῆς Γερμανίας. Ἀφηγήθη ἐν λεπτομερείᾳ τὰ ποτά, τὰ ὁποῖα ἔπιεν, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς φιλικῆς ἀτμοσφαίρας, ἡ ὁποία εἶχε δημιουργηθῆ. (Γέλωτες). Δὲν τὸ εἶπον διὰ νὰ γελάσετε, ἀλλὰ διότι ἔχει σημασίαν ἡ φιλικὴ αὐτὴ ἀτμόσφαιρα. Ἀφηγήθη λεπτομερείας, αἱ ὁποῖαι οὐδεμίαν τοὐλάχιστον σχέσιν ἔχουν πρὸς τὸν δημόσιον βίον τοῦ ἰδίου καὶ πρὸς τὴν προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀναλάβει. Καὶ ἐλησμόνησε τί; Ἐλησμόνησεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τοῦ προεκάλεσε τὴν μεγίστην ταραχὴν καὶ ἀγωνίαν. Κύριοι συνάδελφοι, ὁμολογῶ, ὅτι ἔχω ὅλην τὴν διάθεσιν νὰ ἀναγνωρίσω τὰ πάντα εἰς τὸν κ. Μαρκεζίνην, ἀλλὰ αὐτὸ τὸ δικαίωμα, νὰ ἀγωνιᾷ ἐνδομύχως διὰ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, νὰ κατέχεται ἀπὸ ταραχὴν καὶ ἐρχόμενος εἰς τὴν Ἑλλάδα, νὰ θέλῃ νὰ μᾶς ἀπαλλάξῃ ἡμᾶς αὐτῆς τῆς ταραχῆς, νὰ θέλῃ νὰ μᾶς ἀπαλλάξῃ αὐτοῦ τοῦ συμμερισμοῦ τῆς ταραχῆς καὶ τῆς ἀγωνίας του, αὐτὸ τὸ δικαίωμα δὲν τοῦ τὸ δίδω. Ἔπρεπε νὰ συμμερισθῶμεν τὴν ἀγωνίαν του. Ἔπρεπε νὰ ἐκδηλώσωμεν τὴν ἀλληλεγγύην μας πρὸς αὐτόν, τὴν ἀλληλεγγύην μας πρὸς τὴν ψυχικήν του ἀγωνίαν καὶ νὰ τὴν γνωρίσωμεν καὶ ἡμεῖς. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅταν τόσα ἐλέχθησαν εἰς τὸ Συντονιστικόν, ὅταν τόσα ἐλέχθησαν εἰς τὴν Βουλήν, τυχαίως καὶ ἄνευ λόγου νὰ ἀποσιωπηθοῦν αἱ δύο ἐπιστολαί, οὔτε τυχαίως, οὔτε ἄνευ λόγου εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν ἀποσιωπηθῆ. Τὸν λόγον δὲν θὰ τὸν εἴπω ἐγώ. Δὲν τὸν γνωρίζω, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ, ὅτι πολιτικὸς ἀνήρ, ἐπιστρέψας ἀπὸ τὴν Γερμανίαν καὶ ὑποστὰς τοιαύτην ταραχήν, ὅταν τοῦ προσήχθη ἡ ἐπιστολή, ἐρχόμενος εἰς Ἀθήνας, ἐλησμόνησεν ἕνα ἐκ τῶν κυριωτέρων καὶ κυριωτέρων σημείων τῶν διαπραγματεύσεών του καὶ τὸ ἀποσιωπεῖ ἀπὸ τὸν Στρατάρχην κ. Παπάγον, ἀπὸ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος τοῦ ἔδωσε τόσην ἐξουσίαν, καὶ ὁ ὁποῖος πράγματι προέβη εἰς παραχωρήσεις πρὸς τὸν κ. Μαρκεζίνην. Ἄλλωστε καὶ ἀπόψε ἀνεγνώσθη ἡ ἐπιστολὴ τοῦ Νοεμβρίου 1952, διὰ τῆς ὁποίας παρεχώρησεν ὁ Στρατάρχης εἰς τὸν κ. Μαρκεζίνην δικαιοδοσίαν, ἡ ὁποία εἶναι πράγματι ὑπερτέρα τοῦ ὑπουργοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, κἄτι ὑπάρχει εἰς τὴν ὑπόθεσιν. Ὁ κ. Μαρκεζίνης, εἰς τὴν Γερμανίαν, ὅπως εἶπεν εἰς μίαν διακοπήν, τὴν ὁποίαν εἶχε προκαλέσει πρὸ τριημέρου, κατείχετο ἀπὸ ἀγωνίαν, ὄχι τόσον, διότι τοῦ προσήχθη ἡ ἐπιστολή, ὅσον διότι εἶχε ματαιοπονήσει εἰς τὰ περισσότερα τῶν ἄλλων ταξιδίων του. Ἐνθυμηθῆτε, κύριοι συνάδελφοι, πῶς ἀνεχώρησεν ἐξ Ἀθηνῶν ὁ κ. Μαρκεζίνης, ὅταν κατηυθύνθη εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας. Ὁμολογῶ, ὅτι, ὅταν μετὰ τοῦ κ. Στεφανοπούλου ὑπεδέχθημεν εἰς τὸ Παρίσι τὸν κ. Μαρκεζίνην, διότι τότε εὑρισκόμεθα ἐκεῖ, διὰ τὰς συνεδριάσεις τοῦ Συμβουλίου τοῦ ΝΑΤΟ, ὅταν ὑπεδέχθημεν, ὁ κ. Στεφανόπουλος καὶ ἐγὼ τὸν κ. Μαρκεζίνην ἀπὸ τὴν 1ην μεταμεσονύκτιον καὶ ἕως τὰς πρωϊνὰς ὥρας, ἐκαθήσαμεν μαζί, διότι τὴν ἑπομένην ἔφευγε διὰ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας καὶ συνεζητήσαμεν, τί θὰ πράξῃ ἐκεῖ. Καὶ ὅταν μᾶς εἶπε, πῶς ἐσκέπτετο νὰ διαχειρισθῇ τὸ ὅλον θέμα τὸ οἰκονομικὸν τῆς Ἑλλάδος, μᾶς κατεῖχε ἡ ἀγωνία καὶ ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ κ. Στεφανόπουλος εἶπεν εἰς τὸν κ. Μαρκεζίνην: Αὐτός, ὁ πολὺ θόρυβος εἰς τὰς Ἀθήνας, μήπως βλάψῃ τὴν ὑπόθεσιν; Ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ κατευοδώσεως ἑνὸς ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος μετέβαινεν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, καὶ ὁ ὁποῖος βεβαίως ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διεκδικήσῃ ἀπὸ τοὺς φίλους του, νὰ τὸν κατευοδώσουν μὲ εὐχὰς καὶ μὲ ἐνθουσιασμούς, ἐδῶ πρόκειται περὶ συναγερμοῦ, οὐχὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἀλλὰ περὶ συναγερμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἀκόμη καὶ τὴν Ἐκκλησίαν κινητοποιήσει, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἦτο πρωτοφανές. Καὶ αὐτὸς ἀκόμη ὁ Ἀρχιεπίσκοπος ηὐλόγησε τὴν ἀναχώρησιν τοῦ ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ μεταβαίνοντος εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, οἱ κώδωνες ἐκρούοντο τῶν Ἐκκλησιῶν καὶ αἱ ἐφημερίδες ἰδίως ὡρισμέναι ἐκ τῶν ἐφημερίδων προέβησαν εἰς τοιαύτας ἐκδηλώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐβάρυνον ἐπὶ τοῦ κ. Μαρκεζίνη. Καὶ ὁ κ. Μαρκεζίνης, διότι ἠρέσκετο καὶ ἀρέσκεται δυστυχῶς εἰς αὐτὰ καὶ αὐτὰ θὰ τὸν φᾶνε, (χειροκροτήματα), ὁ κ. Μαρκεζίνης, δὲν ἀντελήφθη, ὅτι αὐτὸ ἐβάρυνεν ἐπὶ τοῦ ἔργου του καὶ τὸ χειρότερον ὅταν συνηντήθημεν κατὰ τὴν νύκτα ἐκείνην εἰς τὸ Παρίσι καὶ τὸν ἠρωτήσαμεν, ὁ κ. Στεφανόπουλος καὶ ἐγὼ «τί περιμένεις» ἦτο πολὺ σκεπτικὸς καὶ δικαίως ἦτο σκεπτικός, διότι εἰς Παρισίους εἶχε μεταβληθῆ πάλιν εἰς πραγματιστήν, ἐνῷ εἰς τὰς Ἀθήνας ἦτο ὄχι μόνον ρωμαντικός, ἀλλὰ ὑπερέβαινε κάθε ὅριον ρωμαντισμοῦ καὶ ὅπως ἐπανειλημμένως εἰς ἰδιαιτέρας συζητήσεις, τὰς ὁποίας εἴχομεν ὅταν ἦτο συνεργαζόμενος εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἶπον πρὸς αὐτόν, ὅτι μὲ κατηγοροῦν ἐπὶ ρωμαντισμῷ καὶ οἱ περισσότεροι τὸν κατηγοροῦν ἐπὶ μακιαβελισμῷ, ρεαλισμῷ, ἐνῷ πράγματι κατείχετο καὶ κατέχεται ἀπὸ παθολογικὸν ρωμαντισμόν, ὁ ὁποῖος τὸν ὁδηγεῖ εἰς ἐκδηλώσεις, αἱ ὁποῖαι καταστρέφουν τὸ ἔργον αὐτοῦ τοῦ ἰδίου καὶ ἐκινδύνευσαν νὰ καταστρέψουν καὶ τὸ ἔργον αὐτῆς ταύτης τῆς Κυβερνήσεως. Ἦτο φυσικόν, ὅταν, κύριοι συνάδελφοι, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀνεχώρησεν ὁ κ. Μαρκεζίνης, εἰς Ἡνωμένας Πολιτείας, καὶ ὅταν εἶδεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν δι’ ἀντικειμενικοὺς λόγους, ἀλλὰ ὄχι διὰ λόγους συνδεομένους μὲ κακὴν διάθεσιν τῶν μεγάλων καὶ πράγματι γενναιοφρόνων τῆς Ἑλλάδος συμμάχων, ὅταν διεπίστωσεν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατόν, νὰ ἐπιτύχῃ οὔτε τὸ 1% τοῦ ὀνείρου, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀφήσει νὰ δημιουργηθῇ καὶ αὐτὸ ἦτο λάθος, μέγα λάθος πολιτικόν, λάθος ἠθικόν, ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, λάθος ἠθικὸν ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ καὶ τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, ὅταν εἶδεν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατόν, οὔτε κατὰ τὸ 1% νὰ τὰ ἐπιτύχῃ, ἦτο φυσικὸν νὰ ἐπιστρέψῃ ἀπαγοητευμένος, καὶ εἰς τὸ Συντονιστικὸν Συμβούλιον, ἐπειδὴ ἤμην ὁ μόνος, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχον προβῆ εἰς δηλώσεις δημοσίας ἐπὶ τοῦ ταξιδίου του εἰς Ἡνωμένας Πολιτείας καὶ εἶδε τὸ ἀνακοινωθέν, ἐσκέφθην, ὅταν τὸν εἶδον ἀφηγούμενον καθ’ ὃν τρόπον ἀφηγήθη τὰ καθ’ ἕκαστα τοῦ ταξιδίου του εἰς Ἡνωμένας Πολιτείας, ἐσκέφθην, ὅτι ἦτο χρέος μου μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ Συντονιστικοῦ Συμβουλίου, ὅπως θὰ ἐνθυμῆσθε, νὰ προβῶ εἰς τὴν διατύπωσιν μιᾶς φράσεως, διὰ τῆς ὁποίας ἔλεγον, ὅτι τὸ ταξίδιον ἐστέφθη ὑπὸ πλήρους ἐπιτυχίας. Ἦτο ἐκδήλωσις στοιχειώδους ἀλληλεγγύης πρὸς ἄνδρα, ὁ ὁποῖος πράγματι προσεπάθησεν, ἀλλὰ ὁ ὁποῖος δὲν κατώρθωσε καὶ ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ καὶ πρὶν ξεκινήσῃ ἀπὸ τὰς Ἀθήνας, ὅτι ἀντικειμενικαὶ συνθῆκαι δὲν ἐπιτρέπουν τὴν πραγματοποίησιν τῶν ὀνείρων του καὶ ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ συνδέεται ἡ Κυβέρνησις, ἡ ρεαλιστική, τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, μὲ ὄνειρα, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦν ἐντυπώσεις, ἀλλὰ τῶν ὁποίων ἐντυπώσεων τὴν δημιουργουμένην ἐκ τῶν ὀνείρων αὐτῶν, τὰ ἀποτελέσματα καὶ ἡ ἔκβασις, εἶναι ὀδυνηρά, διὰ τὸν τόπον καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Κύριοι συνάδελφοι, μετὰ τὴν ἀπογοήτευσιν αὐτὴν, ἐπεσκέφθη καὶ ἄλλας χώρας καὶ ἀντὶ νὰ προσπαθήσῃ μὲ τρόπον ρεαλιστικὸν νὰ ἀξιοποιήσῃ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον, ἦτο δυνατὸν κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμὴν νὰ ἀξιοποιηθῇ ἐν συνδυασμῷ μὲ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, μετέβη εἰς 2–3 ἄλλας χώρας, διὰ νὰ δημιουργήσῃ ἀντιπερισπασμούς, οἱ ὁποῖοι εἰς τὸν δημόσιον βίον μιᾶς χώρας, ὅπως ἡ Ἑλλάς, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένοι, διὰ λόγους ἠθικῆς τάξεως καὶ ἀπὸ ἀπόψεως σχέσεων μὲ τοὺς μεγάλους συμμάχους, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐπιχειρηθοῦν. Καὶ ἀφοῦ ἐπεσκέφθη καὶ ἄλλας χώρας, καὶ εἰς τὰς ἄλλας χώρας, δὲν κατώρθωσεν ὅσα ἤλπιζεν, εἰς μίαν μόνον εἰς τὴν Γαλλίαν, πράγματι κατώρθωσεν ὡρισμένα τινά, τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν τόσον οὐσιώδη, ὥστε νὰ δώσουν τὸ δικαίωμα εἰς αὐτὸν νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τοῦ λαοῦ ὡς οἰκονομικὸς σωτήρ, τότε μεταβὰς εἰς τὴν Γερμανίαν ἐδέχθη σχεδὸν τὰ πάντα, καὶ ἐδέχθη νὰ ὑπογράψῃ τὰς ἐπιστολάς, ἐδέχθη νὰ ὑπογράψῃ τὰς ἐπιστολάς, διὰ νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν αὔξησιν ἀπὸ 100 εἰς 200 ἑκατομμύρια μάρκα τῶν πιστώσεων. Κύριε, πρώην, συνάδελφε ἐν τῇ Κυβερνήσει, θὰ ἦτο καλύτερον, ἐὰν δὲν εἶχον ὑπογραφῆ αἱ ἐπιστολαί, διὰ λόγους ἠθικοὺς καὶ πολιτικοὺς καὶ πάσης φύσεως λόγους, ἐὰν εἴχατε ἐξασφαλίσει μόνον 100.000.000 μάρκα καὶ ἐὰν τῶν 100 αὐτῶν ἑκατομμυρίων μάρκων, τὴν ἀξιοποίησιν εἴχατε ἀρχίσει μετὰ τὴν ἐπιστροφήν σας, καὶ ἐὰν τὴν εἶχε συνεχίσει ὁ συνάδελφός σας, ὁ κ. Καψάλης, θὰ ἦτο προτιμότερον δι’ ὑμᾶς, διὰ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ διὰ τὸν τόπον. Κύριοι συνάδελφοι, αἱ ἐπιστολαὶ ἀπεκρύβησαν. Ἔδωσα μίαν ἑρμηνείαν ψυχολογικῶς θεμιτήν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἔκαμον τὸν κ. Μαρκεζίνην νὰ τὰς ὑπογράψῃ. Δὲν εἶναι δυνατὸν, νὰ δώσω καμμίαν ἑρμηνείαν εἰς τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἔκαμον τὸν κ. Μαρκεζίνην νὰ τὰς ἀποσιωπήσῃ. Ἡ Κυβέρνησις, ὅταν, κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς ἀφίξεως τοῦ δόκτορος Ἔρχαρτ, ἐπῆρε τὴν ἀπόφασιν νὰ προχωρήσῃ, ἀναγνωρίζουσα ὑποχρεώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐν ὀνόματι τῆς ἀληθείας, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἀναγνωρισθοῦν, ἠδιαφόρησεν, ἐὰν ἡ κρίσις, ἡ ὁποία θὰ ἐσημειοῦτο διὰ τῆς ἀποχωρήσεως τῶν κυρίων Καψάλη καὶ Παπαγιάννη, διὰ τῆς ἀποσχίσεως ὡρισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν, καὶ ἐὰν ἡ κρίσις αὕτη θὰ ἐσημειοῦτο εἰς τὰς παραμονὰς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. Ὅταν ὑπάρχῃ ἀνάγκη ἐκτελέσεως πολιτικοῦ χρέους, ὁ Στρατάρχης Παπάγος δὲν ὀρρωδεῖ, (χειροκροτήματα παρατεταμένα), ἐνώπιον οὐδενὸς ἐνδεχομένου καὶ προβαίνει εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ χρέους του, οἱαδήποτε καὶ ἐὰν εἶναι ἡ στιγμή, εἴτε εἶναι εὐνοϊκή, ἀπὸ ἀπόψεως γενικωτέρας, εἴτε ὄχι. Καὶ οὐδεὶς λόγος ἐπέτρεπε τὴν παραμονὴν τοῦ κ. Καψάλη, ὁ ὁποῖος θὰ ἰσχυρίζετο τὰ ἀντίθετα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐπίστευεν ἡ Κυβέρνησις καὶ οὐδεὶς λόγος ἐπίσης ἐπέτρεπε τὴν ἀπόκρυψιν τοῦ γεγονότος, ὅτι ἀπεκρύβησαν αἱ ἐπιστολαί, διότι εἰς τὸν Ἑλληνικὸν πολιτικὸν βίον πρέπει καὶ πρέπει εἰς τὸ μέλλον, εἰς πᾶσαν περίπτωσιν, τὰ πάντα νὰ γίνωνται γνωστά, τὰ πάντα νὰ ἀποκαλύπτωνται, τὰ πάντα νὰ καθιστῶνται ἀντικείμενον κριτικῆς, ἡ ὁποία σήμερον δύναται νὰ εἶναι εἰς βάρος τοῦ κ. Μαρκεζίνη, αὔριον δύναται νὰ εἶναι εἰς βάρος ἐμοῦ, ἀλλά, ἐν πάσῃ περιπτώσει, θεσπίζομεν μίαν ἀρχήν, ἡ ὁποία ἀρχή, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω ὅτι, δὲν θεσπίζεται ἐκ μέρους ἡμῶν, ἀλλὰ ἡ ἀρχὴ αὐτὴ εἶναι ἀρρήκτως συνυφασμένη μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς Δημοκρατίας καὶ τὴν ἔννοιαν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. (Χειροκροτήματα). Ἄτοπος, βαρύτατα ἄτοπος, ἀπὸ ἀπόψεως λογικῆς, ὑπῆρξεν ἀπὸ μέρους πολλῶν τῶν συναδέλφων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καί τινων τῶν ἀνεξαρτήτων, ὁ συνδυασμὸς τοῦ ἀποτελέσματος τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν μὲ τὴν ἱστορίαν τῶν ἐπιστολῶν. Ἐν πρώτοις δύναμαι ὑπευθύνως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ δηλώσω καὶ ὅσοι γνωρίζουν ἀριθμοὺς καὶ γράμματα δύνανται νὰ τὸ διαπιστώσουν ἀναγινώσκοντες ὅλα τὰ ἀποτελέσματα τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, ὅτι, παρ’ ὅλα ὅσα λέγουν καὶ δυστυχῶς συμμερίζονται αὐτὰ ἐν πολλοῖς καὶ οἱ αἰφνιδίως ἀνεξαρτηκοποιηθέντες βουλευταί, παρ’ ὅλα ὅσα λέγουν οἱ βουλευταί τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ αἱ ἐφημερίδες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, κατὰ μεγάλην πλειονότητα αἱ κωμοπόλεις καὶ αἱ πόλεις ἐν πολλοῖς καὶ τὰ χωρία τῆς Ἑλλάδος, ἔδωσαν ἀποτέλεσμα ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους, ἔδωσαν ἀποτέλεσμα ἐμμέσως ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Στρατάρχου Παπάγου. (Χειροκροτήματα). Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὴ ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ ἀποτελέσματος τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν, ἐκ μέρους ὡρισμένης μερίδος τοῦ τύπου καὶ ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀποτελεῖ ἐκμετάλλευσιν, ἡ ὁποία πρῶτον εἶναι ἄτοπος ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς, διότι βλάπτει αὐτὴν ταύτην τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ δεύτερον εἶναι ἄτοπος ἀπὸ ἀπόψεως λογικῆς, διότι ὄχι μόνον δὲν βασίζεται ἡ ἐκμετάλλευσις αὐτὴ ἐπὶ τῶν ἀκριβῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα προκύπτουν ἀπὸ τὰς ἐκλογάς, ἀλλὰ βασίζεται καὶ ἐπὶ μιᾶς συγχύσεως, καὶ εἰς τὰς πόλεις ἐκείνας, ὅπου ἀνεδείχθησαν Δήμαρχοι, ὅπως εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ εἰς τὸν Πειραιᾶ, βασίζονται ἐπὶ μιᾶς συγχύσεως μεταξὺ δύο ποιοτήτων ψήφων, αἱ ὁποῖαι ψῆφοι πράγματι ἔχουν, εἰς πεῖσμα τῶν ὅσων λέγει ἡ Ἀντιπολίτευσις, διαφορετικὴν ποιότητα, διότι, ἄλλη εἶναι ἡ ποιότης τῶν ἐρυθρῶν, καὶ ἄλλη εἶναι ἡ ποιότης τῶν λευκῶν καὶ κυανῶν ψήφων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§127Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Αὐτὰ εἶναι τελείως ἀπαράδεκτα. (Θόρυβος).

§128Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἡ σύγχυσις αὐτὴ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐξακολουθήσῃ. Καὶ ἐὰν ὡρισμένη μερὶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐνόμισεν, ὅτι διὰ λόγους κομματικοὺς ἐδικαιοῦτο νὰ προβῇ εἰς τὴν σύγχυσιν αὐτήν, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὅταν σκεφθῇ καλύτερον τὸ ὅλον πρόβλημα, θ’ ἀποκηρύξῃ ἡ ἰδία μέσα της τὴν πρᾶξιν τὴν ὁποίαν ἐξετέλεσε ταυτίσασα τὰς ἰδικάς της ψήφους μὲ τὰς ψήφους τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, καὶ θὰ ἀλλάξῃ τακτικήν, διότι εἶναι ἀνάγκη, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὄχι μόνον ὁ Συναγερμός, ὄχι μόνον ἡ ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις, ἀλλὰ ὅλα τὰ κοινοβουλευτικὰ κόμματα, καὶ ὅλαι αἱ κοινοβουλευτικαὶ ὁμάδες, διότι ὅλων ἔχει ἀνάγκην τὸ Ἔθνος, εἶναι ἀνάγκη ὅλαι αἱ μερίδες ν’ ἀντιληφθοῦν, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνεται αὐτὴ ἡ συντάθμισις καὶ σύγχυσις, μεταξὺ ψήφων, αἱ ὁποῖαι εἶναι Ἑλληνικαὶ καὶ ψήφων, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι καθαρῶς Ἑλληνικαί. (Χειροκροτήματα). Πρὸς ἱκανοποίησιν κομματικῆς σκοπιμότητος παρεδόθησαν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ 40%, ὡρισμένοι δῆμοι, καὶ μάλιστα ὁ δῆμος Ἀθηναίων καὶ ὁ δῆμος Πειραιῶς, εἰς ἄνδρας — ἀπὸ ἀπόψεως συνθέσεως τῶν δημοτικῶν συμβουλίων, δὲν θέλω νὰ ὁμιλήσω αὐτὴν τὴν στιγμὴν διὰ τοὺς δημάρχους — εἰς ἄνδρας, τοὺς ὁποίους αὐτοὶ οὗτοι οἱ ἐκπρόσωποι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν ἐμπιστεύονται διὰ τὴν διαχείρισιν τῆς ἐθνικῆς ἀποστολῆς, τὴν ὁποίαν ἀναλαμβάνουν οἱ περὶ ὧν πρόκειται εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ εἰς τὸν Πειραιᾶ. Καὶ ἐβοήθησε μερὶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὸ νὰ δημιουργηθῇ αὐτὸ τὸ 40%, αὐξανομένου τοῦ πυρῆνος τοῦ ἀμεταβλήτου, τῶν κομμουνιστικῶν ψήφων καὶ δημιουργουμένης εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μιᾶς ἐντυπώσεως ψευδοῦς, διὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ὑπεύθυνοι. Ἠμπορεῖ ἡ Κυβέρνησις, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὰ Α ἢ Β μέτρα —οὐδέποτε ἡ Κυβέρνησις θ’ ἀρνηθῇ τὰς εὐθύνας της—. Δυνατὸν, ὡρισμένα μέτρα τῆς Κυβερνήσεως, ὑπαγορευόμενα ὑπὸ γενικωτέρας ἀνάγκης, νὰ ἦσαν σκληρά. Τὸ εἶχε δηλώσει καὶ ὁ Στρατάρχης Παπάγος, ὅτι θὰ προβῇ εἰς τὴν λῆψιν καὶ ἀντιδημοτικῶν μέτρων. Δυνατόν, ὡρισμένα μέτρα νὰ μὴ ἦσαν μόνον σκληρά, ἀλλὰ καὶ ἄδικα καὶ ἐσφαλμένα. Ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις εἶναι δυνατὸν νὰ λάβουν καὶ μέτρα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐσφαλμένα. Ἀλλὰ ἡ τυχὸν μεταβολή, ἡ ὁποία προέκυψεν ἐκ τῆς ἀντιδράσεως πρὸς τὰ μέτρα αὐτὰ, ἀποτελεῖ ἓν τόσον ἐλάχιστον ποσοστὸν συναγερμικῶν, οἱ ὁποῖοι διεμαρτυρήθησαν, ὥστε θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ δημιουργηθῇ αὐτὴ ἡ δύναμις τοῦ 40% εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ· δύναμις ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν συνισταμένην τῶν ψήφων τοῦ ἀντεθνικοῦ κομμουνισμοῦ, μὲ τὰς ψήφους μερίδος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ ὁποία προετίμησεν, ἀντὶ νὰ ἐμφανισθῇ ἁγνή, ἀκεραία καὶ πλήρως Ἑλληνική, προετίμησε νὰ συνταυτίσῃ καὶ νὰ ἐναρμονίσῃ τὰς ψήφους της, μὲ τὰς ψήφους τῆς Ε.Δ.Α. καὶ τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος. Κύριοι, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι περὶ αὐτοῦ, θὰ κρίνῃ, καὶ δὲν θὰ κρίνῃ ὅπως φαντάζεσθε, θὰ κρίνῃ ἀντιθέτως. Αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ θὰ ἔχουν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν τόνωσιν τῆς μεγάλης Ἐθνικῆς προσπαθείας, τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν συνείδησιν τῆς συντριπτικῆς πλειονότητος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὴν θέλει ὅσον τὸ δυνατόν, ἐθνικωτέραν, ἀποφασιστικωτέραν εἰς τὴν ἐθνικήν της γραμμήν. Καὶ ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, εἶναι καὶ ἀπὸ ἀπόψεως κοινοβουλευτικῆς δυνάμεως παρὰ τὴν μικρὰν ἀφαίμαξιν, τὴν ὁποίαν ὑπέστη, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως δυνάμεως τοῦ ἡγέτου της, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀποφασιστικότητος ὅλων μας, ἐμπνεομένων ἀπὸ τὸν Ἡγέτην μας, ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου εἶναι ἀποφασισμένη νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν λῆψιν μέτρων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀσφαλίσουν τὴν Ἑλλάδα, νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν λῆψιν μέτρων, (χειροκροτήματα), τὰ ὁποῖα θὰ τονώσουν, τὴν πίστιν τῶν Ἑλλήνων ἐπὶ τὸ Ἔθνος, εἰς τὴν λῆψιν μέτρων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποβοῦν ἐν τῷ μέτρῳ ἐκείνῳ, τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπεται ὑπὸ τῶν οἰκονομικῶν καὶ νομισματικῶν περιστάσεων, θὰ ἀποβοῦν πρὸς ὄφελος τῶν λαϊκῶν μαζῶν. Ὁ κ. Ράπτης, εἶπε κάτι, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ ἀληθές, ὅτι βουλευταί, ἄνθρωποι, ὑπευθύνως διαχειριζόμενοι μίαν ἀποστολὴν Ἐθνικὴν, μόνον καὶ μόνον διὰ λόγους ἀντιπολιτευτικούς, προσεπάθουν νὰ πείσουν τοὺς ἀγρότας, ὅταν ὡρίσθη ἡ τιμὴ τοῦ σίτου, ὅτι ἡ τιμὴ αὐτὴ εἶναι πολὺ χαμηλή, ἐνῷ οἱ ἀγρόται μετέβαινον εἰς τὴν Λάρισαν, μὲ τὸ αἴσθημα, ὅτι χωρὶς βέβαια νὰ εἶναι πολὺ ὑψηλή, καὶ χωρὶς βεβαίως νὰ τοὺς καθιστᾷ πλουσίους, πάντως δὲν ἦτο καὶ τόσον χαμηλὴ ὅσον προσεπάθησεν ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ τὴν παρουσιάσῃ. Καὶ νὰ μὴ σκέπτεται ἡ Ἀντιπολίτευσις διότι εἶναι πολὺ μακρὰν ὁ χρόνος, εἰς τὸν ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ διεκδικήσῃ τὴν διαδοχὴν καὶ νὰ μὴ σκέπτεται ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὅτι μὲ αὐτὰς τὰς μεθόδους... (Θόρυβος).

§129Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Αὔριον ἐκλογάς! Ἰδοὺ ἡ Ρόδος, ἰδοὺ καὶ τὸ πήδημα! (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§130Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. ... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§131Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν ἐσκέφθη, λέγω, ἡ Ἀντιπολίτευσις...... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§132Ι. ΓΙΑΝΝΙΔΑΚΗΣ. .... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος)... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν, κύριε Γιαννιδάκη. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§134Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. .. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμιλεῖτε διὰ τὸν ἑαυτόν σας, κύριε Παπαπολίτη, διότι οἱ πρακτικογράφοι δὲν σᾶς ἀκούουν, ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς διακόψω καὶ νὰ διαμαρτυρηθῶ........

§136Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. .. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ διακόπτετε τὸν Πρόεδρον. Ὁμιλεῖ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, κύριε Παπαπολίτη, ὁ ὁποῖος ἐκφράζει τὴν λύπην του, ὅτι σεῖς, ὁ ὁποῖος θέλετε νὰ ἡγεῖσθε κόμματος, διακόπτετε ρήτορα, ὁ ὁποῖος ἐκπροσωπεῖ τὴν Κυβέρνησιν. Αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Ἐκφράζω τὴν λύπην μου, διὰ νὰ σᾶς μὴ ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν. Οἱ ἡγέται κομμάτων, ἔχουν δικαιώματα, ἔχουν καὶ ὑποχρεώσεις.

§138Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. .. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§139Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε Παπαπολίτη, ἀσκῶ κριτικὴν καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἀσκήσω δριμυτάτην κριτικήν, εἰς βάρος ὑμῶν καὶ ἄλλων ἐκπροσώπων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τὸ δικαίωμα τοῦτο, μοῦ τὸ ἐδώσατε σεῖς ἤδη.

§140Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. Μᾶς ὑβρίζετε.

§141Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν ὕβρισα κανένα. Ἤσκησα κριτικήν......

§142Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ. ... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§143Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἤσκησα κριτικὴν καὶ θὰ τὴν ἀσκῶ δριμυτάτην, ὅταν ὑποπίπτετε εἰς τόσον μεγάλα σφάλματα.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωρήσατε κύριε ὑπουργέ. Κύριε Παπαπολίτη, δὲν ἐπιτρέπονται αὐτὰ τὰ πράγματα δι’ ἡγέτην κόμματος. Δὲν ἐπιτρέπεται οἱ ἡγέται κομμάτων νὰ συμπεριφέρωνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§145Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι βουλευταί, λυποῦμαι διὰ τὴν διακοπήν. Δὲν εἶμαι ὑπεύθυνος, διότι οὐδένα ἔθιξα. Ἤσκησα κριτικὴν δριμυτάτην, καὶ θὰ ἀσκῶ πάντοτε δριμυτάτην κριτικήν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς). Κύριοι συνάδελφοι...

§146Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. ... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος). (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§147Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Κύριοι συνάδελφοι, συνεχίζω τὴν φράσιν εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἐπῆλθεν ἡ ἀπροσδόκητος ἢ μᾶλλον ὀλίγον τὶ εὐνόητος διακοπὴ. Εἶπον, ὅτι ὡρισμένοι ἐκ τῶν συναδέλφων ἢ ἄλλοι παράγοντες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, προβαίνουν εἰς ὡρισμένου εἴδους κριτικὴν, εἰς βάρος μέτρων τῆς Κυβερνήσεως, εἰς κριτικήν, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ αὐτοὺς τούτους, ἐὰν τυχὸν φθάσουν — ὅταν φθάσουν— νὰ κυβερνήσουν τὸν τόπον, εἰς ἀδιέξοδον. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, νὰ γίνεται οἱασδήποτε μορφῆς πολιτικὴ ἐκμετάλλευσις ἢ δημαγωγία εἰς βάρος τῶν πενομένων μεγάλων λαϊκῶν μαζῶν τῆς Ἑλλάδος. Δὲν ἐπιτρέπεται, μετὰ τοσαύτης εὐκολίας, ἐφημερίδες καὶ πολιτευόμενοι —δὲν γνωρίζω ἐὰν οἱ κύριοι βουλευταί, οἱ παρόντες, διέπραξαν τοιοῦτον τί, δι’ αὐτὸ δὲν προβαίνω εἰς κατηγορίαν ἐναντίον αὐτῶν— δὲν νομίζω, ὅτι ἐφημερίδες καὶ πολιτευόμενοι δικαιοῦνται, ἐν γνώσει τοῦ γεγονότος ὅτι, ἡ Ἑλλάς, φερ’ εἰπεῖν, κατὰ τὸ διάστημα τοῦ θέρους δὲν ἦτο δυνατόν, νὰ δώσῃ τιμὴν σίτου ἀνωτέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἔδωσε, νὰ προβαίνουν εἰς τὴν ἐν σχέσει τῆς φυσικῆς ροπῆς τῶν πενομένων καὶ τῶν μοχθούντων, ὅπως ζητοῦν περισσότερα. Ὅποιος ἔχει συνείδησιν τοῦ Ἐθνικοῦ καθήκοντος εἰς ὥρας διεθνῶς κρισίμους, εἰς ὥρας, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι τυχαῖαι ἀπὸ ἀπόψεως ἱστορικῆς, ὅποιος ἔχει συνείδησιν τοῦ Ἐθνικοῦ του καθήκοντος, εἶναι ὑποχρεωμένος, καὶ ὅταν εὑρίσκεται εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, νὰ λέγῃ τὴν ἀλήθειαν ἢ τοὐλάχιστον σχετικῶς τὴν ἀλήθειαν, ἂν ὄχι πλήρως. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἰσχυρίζεται, ὅτι ἐβελτίωσεν οὐσιωδῶς τὴν κατάστασιν τῶν λαϊκῶν μαζῶν. Εὗρε τὸν τόπον, εἰς λίαν κακὴν κατάστασιν. Εὗρε τὸν τόπον εἰς κατάστασιν, ἡ ὁποία ἐπέβαλε τὴν ἀναπροσαρμογὴν, τὴν ὁποίαν ἐπραγματοποίησεν ὁ κ. Μαρκεζίνης, καὶ τὴν ὁποίαν εἶχε σκεφθῇ ὁ κ. Καρτάλης, καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ἐγνώριζεν ὁ κ. Καρτάλης καὶ ἐγνώριζον οἱ ἐν τῇ Κυβερνήσει τότε, ὅτι ἦτο ἀναγκαία, ἀλλ’ ἐλλείψει δυνάμεως κοινοβουλευτικῆς καὶ ἐλλείψει δυναμικῆς ἡγεσίας, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιήσουν.

§148Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθές.

§149Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Παρακαλῶ, καμμίαν διακοπήν. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις εὗρε κατάστασιν δεινήν. Τὴν ἀντεμετώπισε διὰ σειρᾶς μέτρων. Θὰ τὴν ἀντιμετωπίσῃ διὰ σειρᾶς καὶ ἄλλων μέτρων. Πᾶν μέτρον, τὸ ὁποῖον θὰ διαδέχεται τὸ ἄλλο, θὰ εἶναι μέτρον, τὸ ὁποῖον θὰ βελτιώνῃ τὴν κατάστασιν τῶν μεγάλων λαϊκῶν μαζῶν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἦτο φυσικόν, ἡ πρώτη διετία νὰ εἶναι δύσκολος διὰ τὸν Συναγερμὸν καὶ διὰ τὸν λαόν, διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ διὰ τὰς μεγάλας λαϊκὰς μάζας. Ἡ δευτέρα διετία, εἰς τὴν ὁποίαν εἰσέρχεται μὲ ἀποφασιστικότητα καὶ αἰσιοδοξίαν ὁ Στρατάρχης Παπάγος, καὶ ὅλοι οἱ μετ’ αὐτοῦ συνεργαζόμενοι καὶ εἰς τὰς ὁδηγίας του ὑποκείμενοι, ἡ δευτέρα διετία θὰ εἶναι διετία μόχθου ἐξ ἴσου μεγάλου, ἴσως μεγαλυτέρου, ἀλλὰ μόχθου, τοῦ ὁποίου ἡ ἀπόδοσις θὰ εἶναι κατὰ τρόπον ἀμεσώτερον αἰσθητὴ εἰς τὰς μεγάλας λαϊκὰς μάζας. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Πρὶν χωρήσωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν ἔχω ν’ ἀνακοινώσω ἐπιστολὰς καὶ τηλεγραφήματα, ἀπουσιαζόντων κ.κ. συναδέλφων. 1) Ὁ κ. Ι. Δούμπας μοῦ ἀπέστειλε τὴν ἑξῆς ἐπιστολήν. Ἀξιότιμον Κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Ἐνταῦθα Κύριε Πρόεδρε, Νοσηλευόμενος εἰς κλινικήν, λυποῦμαι διότι δὲν δύναμαι νὰ παρευρεθῶ εἰς τὴν σημερινὴν ψηφοφορίαν, ὅπως ψηφίσω ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως. Δηλῶ, ὅτι εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μὲ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐχειρίσθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως Στρατάρχης Παπάγος τὸ ὅλον ζήτημα τῶν ἐπιστολῶν. Ἐὰν ὅλα τὰ Κοινοβουλευτικὰ Κόμματα κατὰ τὴν τελευταίαν τριακονταετίαν κατὰ τὰς ἑκάστοτε δημιουργουμένας ἐσωτερικὰς κρίσεις ἐλάμβανον τὰς ἰδίας ἀνδρικὰς καὶ ἀπολύτως δημοκρατικὰς ἀποφάσεις, ἃς ἔλαβεν ὁ Στρατάρχης ἀδιαφορῶν ἂν κομματικῶς ζημιωθῇ ἢ ὄχι ἀπομακρύνων τῆς Κυβερνήσεως ἐπίλεκτα στελέχη, ἡ Ἑλλὰς δὲν θὰ ἔφθανεν εἰς τὸ σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἔφθασε νὰ ζητοῦν ἀπὸ τὸν Στρατάρχην Παπάγον διὰ θαυμάτων νὰ βελτιώσῃ ἀμέσως τὸ ἐπίπεδον τῆς ζωῆς τοῦ Ἕλληνος.

Μετὰ τιμῆς

Ι. ΔΟΥΜΠΑΣ

2) Ἐπίσης ὁ κ. Β. Βασιλικός, Ἀξιότιμον Κύριον Κ. Ροδόπουλον Πρόεδρον Βουλῆς Εἰς Ἀθήνας Διὰ λόγους ἀνεξαρτήτους τῆς θελήσεώς μου, ὑποχρεωθείς, νὰ παρατείνω μέχρι Δεκεμβρίου τὴν ἐνταῦθα παραμονήν μου, παρακαλῶ Ὑμᾶς, ὅπως εὐαρεστούμενοι, ἀνακοινώσητε εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι, μετ’ ἐμπιστοσύνης περιβάλλω καὶ ἀκολουθῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν Ἀρχηγὸν αὐτῆς Στρατάρχην Παπάγον, τήν, διὰ τὴν ἠθικὴν καὶ οἰκονομικὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς Χώρας, ἐθνικὴν προσπάθειαν τοῦ ὁποίου, ὅλοι οἱ ἀγαπῶντες τὴν Πατρίδα ὀφείλουν νὰ ἐνισχύσουν. Μετὰ πλείστης τιμῆς καὶ βαθείας ἐκτιμήσεως Βασίλειος Α. Βασιλικὸς Βουλευτὴς Χαλκιδικῆς Μπόφφαλο Ν. Υ. τῇ 22.11.1954. 3) Ἐπίσης ὁ κ. Δ. Χατζόπουλος. Ἀξιότιμον Πρόεδρον Βουλῆς, Ἀθήνας. Ἀδυνατῶν λόγῳ ἀσθενείας παραστῶ Βουλὴν κατὰ συζήτησιν Κυβερνητικῆς πολιτικῆς καὶ ὑποβολὴν ψήφου ἐμπιστοσύνης, παρακαλῶ ἀνακοινώσητε Βουλήν, ὅτι ἐκλεγεὶς βουλευτὴς Θεσσαλονίκης ὑπὸ σημαίαν Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ παραμένω σταθερῶς εἰς Κυβερνητικὴν παράταξιν ὑπὸ Προεδρίαν Στρατάρχου Παπάγου, καθόσον ὑπὸ ἡγεσίαν αὐτοῦ ἐντὸς δύο μόνον ἐτῶν μεγάλη πρόοδος συνετελέσθη διὰ τὴν ἀνόρθωσιν τῆς Χώρας εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς οἰκονομικούς, παραγωγικοὺς καὶ ἐθνικῆς ἀσφαλείας. Στόπ. Πέποιθα ὅτι ἑπομένην διετίαν θὰ συμπληρωθῇ ἀνορθωτικὸν πρόγραμμα Κυβερνήσεως πρὸς ἐπιτυχῆ ἀνασυγκρότησιν Πατρίδος Δημήτριος Χατζόπουλος Βουλευτὴς Θεσσαλονίκης 4) Ὁ κ. Τ. Μιχαηλίδης ἀπέστειλε τὴν ἑξῆς ἐπιστολήν, ἀναφερομένην εἰς τὸν ἀπουσιάζοντα βουλευτὴν κ. Α. Φωστηρίδην. Πρὸς τὸν ἀξιότιμον κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Ὁ συνάδελφος κ. Ἀντώνιος Φωστηρίδης μὲ ἐξουσιοδότησεν, ὅπως δηλώσω δι’ ὑμῶν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἀσθενῶν οἰκουρεῖ ἐν Δράμᾳ καὶ παραμένει πιστὸς καὶ ἀφοσιωμένος εἰς τὸν Στρατάρχην Ἀλεξ. Παπάγον, πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ ὁποίου ἐκφράζει ἀνεπιφυλάκτως τὴν ἐμπιστοσύνην του. Ἀθῆναι 30.11.54. Μετὰ πλείστης τιμῆς Τρ. Μιχαηλίδης Βουλευτὴς Ξάνθης 5) Ὁ κ. Ι. Ριζιώτης. «Πρόεδρον Βουλῆς, Ἀθήνας. Δι’ ἀντιδημοκρατικὴν, ἀντιλαϊκὴν καὶ καταστροφικὴν πολιτικὴν Κυβερνήσεως καὶ εἰδικώτερον δι’ ἀντεθνικὸν καὶ ἀναξιοπρεπῆ χειρισμὸν ζητήματος γερμανικῶν πιστώσεων ψηφίζω αὐριανὴν ψηφοφορίαν κατὰ Κυβερνήσεως στόπ. παρακαλῶ ἀνακοινωθῆ Σῶμα, στόπ. Ἰάσων Ριζιώτης Βουλευτὴς Φαρσάλων Δημοκρατικοῦ Κόμματος» 6) Ὁ κ. Κ. Βασαρδάνης. «Κύριον Πρόεδρον Βουλῆς Ἑλλήνων, Ἀθήνας. Μὴ δυνάμενος παραστῶ κατ’ αὐριανὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ θέματος ἐμπιστοσύνης, δηλῶ, ὅτι καταψηφίζω Κυβέρνησιν. Παρακαλῶ ἀνακοινωθῆ Σῶμα. Κων. Βασαρδάνης Βουλευτὴς Καρδίτσης» 7) Ὁ κ. Κ. Μπακόλλας. «Κύριον Πρόεδρον Βουλῆς, Ἀθήνας Λόγῳ ἀπουσίας μου ἐξ Ἀθηνῶν κωλυόμενος παραστῶ ψηφοφορίαν ἐπὶ τεθέντος ζητήματος ἐμπιστοσύνης παρακαλῶ ὅπως ἀνακοινώσητε Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι ἀρνοῦμαι ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Κωνσταντῖνος Μπακόλλας Βουλευτὴς Καρυστίας» 8) Ὁ κ. Χ. Κόρακας. «Πρόεδρον Βουλῆς, Ἀθήνας. Ἀσθενῶν καὶ ἀδυνατῶν παραστῶ ἀποψινὴν συνεδρίασιν παρακαλῶ ἀνακοινώσατε Σῶμα, ὅτι δι’ ἀσκηθεῖσαν μέχρι τοῦδε ὑπὸ Κυβερνήσεως ἀντιαγροτικὴν, ἀντιεργατικὴν καὶ ἐν γένει ἀντιλαϊκὴν πολιτικὴν καθὼς καὶ σκανδαλώδη χειρισμὸν θέματος γερμανικῶν πιστώσεων καταψηφίζω Κυβέρνησιν. Χρ. Κόρακας Βουλευτὴς Ἐλασσόνος» 9) Ὁ κ. Κ. Μαρῆς. Ἀξιότιμον Κύριον Πρόεδρον Βουλῆς Ἑλλήνων Ἐνταῦθα Ἀξιότιμε Κύριε Πρόεδρε, Ἐπειδὴ σήμερον εἶμαι ὑποχρεωμένος ν’ ἀπουσιάσω ἐξ Ἀθηνῶν καὶ συνεπῶς δὲν θὰ παρευρεθῶ εἰς τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, παρακαλῶ Ὑμᾶς ὅπως ἀνακοινώσητε εἰς τὸ Σῶμα, ὅτι καταψηφίζω τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Ἀθῆναι τῇ 30.11.54. Μετὰ πάσης τιμῆς Κωνστ. Γ. Μαρῆς Βουλευτὴς Ἡρακλείου Θὰ ἐπακολουθήσῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Παρακαλῶ ὅπως προσέλθουν ὡς ψηφολέκται ἐπὶ τοῦ καταλόγου οἱ βουλευταί κ. κ. Γερ. Μεταξᾶς καὶ Ἐμμ. Ζαννῆς. Τὸ ἐρώτημα τίθεται οὕτω: Οἱ ἐγκρίνοντες τὰς δηλώσεις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκφράζοντες τὴν ἐμπιστοσύνην των πρὸς τὴν Κυβέρνησιν λέγουσι ΝΑΙ. Οἱ μὴ ἐγκρίνοντες τὰς δηλώσεις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ συνεπῶς μὴ παρέχοντες ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν λέγουσιν ΟΧΙ. (Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν, ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, τῶν κ.κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως εἰς τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τεθὲν ἐρώτημα:

Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς προέκυψε τὸ κάτωθι ἀποτέλεσμα:

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 276 Εἶπον ΝΑΙ 205 Εἶπον ΟΧΙ 70 Ἠρνήθη ψῆφον 1 Ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις ἔτυχε τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Σώματος. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος). Ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσω, ὅτι κατετέθη εἰς τὸ Προεδρεῖον ὑπὸ τοῦ κ. Ι. Ζίγδη ἡ ἑξῆς πρότασις: Κύριε Πρόεδρε, Οἱ κάτωθι ὑπογεγραμμένοι βουλευταὶ προτείνομεν, ὅπως συσταθῇ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπὴ πρὸς διερεύνησιν τοῦ ὅλου θέματος τῆς συνομολογήσεως καὶ χρησιμοποιήσεως τῶν γερμανικῶν πιστώσεων, πρὸς διαπίστωσιν τῶν τυχὸν προκυπτουσῶν πολιτικῶν καὶ ἄλλων εὐθυνῶν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 30 Νοεμβρίου 1954 Οἱ προτείνοντες βουλευταὶ Ι. Ζίγδης, Δ. Παπασπύρου, Ε. Μπακλατζῆς, Π. Τζαννετάκης, Ε. Πέτσος, Ι. Γιαννιδάκης, Β. Μουράτογλου, Γ. Μόδης, Ε. Κοθρῆς, Π. Πολυχρονίδης, Γ. Πετρακογιώργης, Ι. Μαυριδόγλου, Γ. Τζατζάνης, Δ. Δημάδης, Μ. Σκουλᾶς, Γ. Γρηγορίου, Ε. Λουλακάκης, Ν. Κρασαδάκης, Ἰ. Παπαμαστοράκης, Ν. Μαλλιάκας, Λ. Κίκας, Κ. Βλαχοθανάσης, Σ. Μπίρης, Θ. Ἀνδρεάδης, Γ. Σπυρόπουλος, Γ. Τσαντίρης, Π. Ντεντιδάκης, Α. Βουλόδημος, Ν. Ζορμπᾶς, Ι. Ζερβᾶνος. Ὑπάρχει ἀντίρρησις;

§152Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Οὐδεμία ἀντίρρησις, κ. Πρόεδρε.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ δεχόμενοι τὴν πρότασιν, ὡς τὴν ἀνέγνωσα, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ἅπαντες οἱ κ.κ. βουλευταί).

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Συνεπῶς ἀποφασίζεται, ὁμοφώνως, ἡ σύστασις ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω, ὅτι: Ὁ κ. Β. ΒΡΑΧΝΟΣ (Ὑφυπουργὸς Ἐσωτερικῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐνίων διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ Σῶμα Ἀστυνομίας Πόλεων». Ὁ κ. Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «περὶ ἱδρύσεως Τμήματος Γαλλικῶν Σπουδῶν παρὰ τῇ Φιλοσοφικῇ Σχολῇ τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν». 2) «περὶ ἐκτελέσεως τῶν τεχνικῶν ἔργων τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν». 3) «περὶ ἀνταλλαγῆς ὡρισμένων ἀρχαίων ἔργων Τέχνης» καὶ 4) «περὶ ἐκτελέσεως τῶν τεχνικῶν ἔργων τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῆς περὶ αὐτοῦ νομοθεσίας». Ὁ κ. Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπ. Οἰκονομικῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως δασμολογικῶν καὶ τελωνειακῶν διατάξεων». Ὁ κ. Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ (Ὑπ. Γεωργίας) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ Ταμείων Ἐφέδρων Πολεμιστῶν Κρήτης κειμένης Νομοθεσίας καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων» καὶ 2) «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ τῶν ἀρδευτικῶν ὑδάτων νομοθεσίας». Ὁ κ. Σ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνιῶν) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «περὶ κανονιστικῶν διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ προσωπικὸν τοῦ Ὀργανισμοῦ Τηλεπικοινωνιῶν Ἑλλάδος». 2) «περὶ τροποποιήσεως τῆς παραγράφου 1 τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ Ν. 2367)1953, «περὶ τίτλων κυριότητος, ταξινομήσεως, ἀδειῶν κυκλοφορίας καὶ φορολογίας αὐτοκινήτων». 3) «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων περὶ ἐκκαθαρίσεως τῶν Σιδηροδρομικῶν Ἑταιρειῶν Σ.Π.Α.Π., Σ.Β. Δ.Ε. καὶ Σιδηροδρόμων Θεσσαλίας κλπ.». 4) «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1046)1953 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ Ὀργανισμοῦ Ἐλέγχου τῶν δι’ Αὐτοκινήτων Συγκοινωνιῶν (Ο.Ε.Α.Σ.) κειμένης Νομοθεσίας» καὶ 5) «περὶ τροποποιήσεως τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Ν. Δ. 1049)1949». Οἱ κ.κ. Σ. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνιῶν) καὶ Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐμπορίου) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 211)27.2.1954 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 2119)1952 «περὶ λεωφορείων κλπ.». Ὁ κ. Χ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας) καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «περὶ κώδικος ἀποκαταστάσεως ἀστῶν προσφύγων» καὶ 2) «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου 2049)1952, «περὶ κυρώσεως, τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1843)1951 ἀ. νόμου, «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1565)39 Α.Ν., «περὶ κώδικος ἀσκήσεως τοῦ ἰατρικοῦ ἐπαγγέλματος». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Βουδούρης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐνίων διατάξεων τοῦ Ν. 721)1948, «περὶ ἀπογραφῆς τῶν μαθητευομένων ναυτικῶν καὶ ἐργατῶν Ἑλλάδος». Ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσω ἐπίσης εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι, δι’ ἀποφάσεως ἡμῶν, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 8 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, μετὰ προηγουμένην συνεννόησιν μετὰ τῶν ἀρχηγῶν τῶν Πολιτικῶν Κομμάτων κατηρτίσαμεν ἰσαρίθμους πρὸς τὰ ὑφιστάμενα Ὑπουργεῖα Κοινοβουλευτικὰς Ἐπιτροπάς, ὡς καὶ Εἰδικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, Ἀπολογισμοῦ καὶ Γενικοῦ Ἰσολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Αἱ καταρτισθεῖσαι Ἐπιτροπαὶ ἀπηρτίσθησαν ὡς ἑξῆς:

Αʹ) ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ

ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

1) Μαυρογορδᾶτος Μιχαὴλ, 2) Λύχνος Γεράσιμος, 3) Λιβαδᾶς Σπυρίδων, 4) Ποντίδης Κων)νος, 5) Παπαθανάσης Ἀθανάσιος, 6) Σαμαρᾶς Κων., 7) Γουλῆς Κων., 8) Χασὰν Ὀγλοῦ Γιουσούφ, 9) Κωνσταντινίδης Ἀγαθοκλῆς, 10) Λαμπριανίδης Κων., 11) Λιαροῦτσος Πάρις, 12) Μητακίδης Ἀθανάσιος, 13) Μπόμπος Παναγιώτης, 14) Λιάκος Ἀριστοτέλης, 15) Σπέντζας Νικόλαος, 16) Τσοῦρνος Ἰωάννης, 17) Καραπιπέρης Χρυσόστομος, 18) Ἀθανασίου Νικόλαος, 19) Ἀργυρόπουλος Περ. Ἰάκ., 20) Βασιλικὸς Βασίλειος, 21) Κατσιλάμπρος Λάμπρος, 22) Κοθρῆς Ἐμμανουήλ, 23) Πινάτσης Πελοπίδας, 24) Λουλακάκης Ἐμμανουήλ, 25) Βλαχοθανάσης Κων., 26) Σιφναῖος Παναγιώτης, 27) Βοβολίνης Κων., 28) Ἡρακλείδης Δημήτριος, 29) Γουδελῆς Σταῦρος.

Βʹ) ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ:

1) Παμπούκας Γεώργιος, 2) Γεροθανάσης Φώτιος, 3) Λιούλιας Ἀθανάσιος, 4) Μακκᾶς Λέων, 5) Δερτιλῆς Λεωνίδας, 6) Παπασταύρου Χρῆστος, 7) Οἰκονομόπουλος Λεωνίδας, 8) Θεοτόκης Σπυρίδων, 9) Ταλιαδοῦρος Ἀθανάσιος, 10) Δερβέναγας Ἀθανάσιος, 11) Μπόμπολας Νικόλαος, 12) Δεκῆς Ἀνδρέας, 13) Δουλίδης Ἰωάννης, 14) Γιουσοὺφ Ὀγλοῦ Χασάν, 15) Μανούσης Νικόλαος, 16) Λαυρεντίδης Ἰσαάκ, 17) Παπαδόπουλος Ἀλέξανδρος, 18) Παπαηλιοῦ Ἠλίας, 19) Παπαθανάσης Ἀλέξανδρος, 20) Ἀστεριάδης Ἀναστάσιος, 21) Χατζηνώτας Ἀθανάσιος, 22) Κοθρῆς Ἐμμανουήλ, 23) Μητσοτάκης Κων., 24) Ἀντωνίου Ἀπόστολος, 25) Μαρῆς Κων., 26) Καψάλης Θᾶνος, 27) Τσαούσης Δημήτριος (Εὐρυτανίας), 28) Πέτσος Εὐάγγελος, 29) Ἀλλαμανῆς Στέλιος.

Γʹ) ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ:

1) Βάσσος Κων)νος, 2) Λύχνος Γεράσιμος, 3) Μακκᾶς Λέων, 4) Κωνσταντόπουλος Νικόλαος, 5) Δρούλιας Ἀναστάσιος, 6) Τζηρίδης Γεώργιος, 7) Μαυρογορδάτος Μιχαήλ, 8) Καναβαριώτης Στυλιανός, 9) Ἀργυρόπουλος Περ. Ἰάκ., 10) Ἀστεριάδης Ἀναστάσιος, 11) Βόσκογλου Χρῆστος, 12) Γουλόπουλος Χρῆστος, 13) Μανούσης Νικόλαος, 14) Κάντας Γεώργιος, 15) Κοσμᾶς Γεώργιος, 16) Κωνσταντινίδης Ἀγαθοκλῆς, 17) Λόντος Δημήτριος, 18) Τσακιρίδης Παῦλος, 19) Οἰκονομόπουλος Λεωνίδας, 20) Μπαμπάκος Δημήτριος, 21) Τριαντόπουλος Πᾶνος, 22) Ζανῆς Ἐμμανουήλ, 23) Χαβίνης Θεόδωρος, 24) Ἀντωνίου Ἀπόστολος, 25) Βενιζέλος Ἐλευθέριος, 26) Πλαγιάννης Δημήτριος, 28) Τσαούσης Δημήτριος (Εὐρυτανίας), 28) Μπακλατζῆς Ἐμμανουήλ, 29) Παπασπύρου Δημήτριος.

Δʹ) ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ:

1) Ἀδαμόπουλος Κων)νος, 2) Ἰντζὲς Ἰωάννης, 3) Λύρας Ἰωάννης, 4) Κοντογιαννόπουλος Νικόλαος, 5) Κοντολέων Ἰωάννης, 6) Λαντζούνης Δημήτριος, 7) Μήτρου Νικόλαος, 8) Παπακωνσταντίνου Κων)νος, 9) Παπαπαναγιώτου Δημήτριος, 10) Παπαρρηγόπουλος Βασίλειος, 11) Ρουμάνης Γεώργιος, 12) Σταθόπουλος Νικόλαος, 13) Ρίζος Χριστόδουλος, 14) Τριανταφύλλης Ἰωάννης, 15) Διγενόπουλος Νικόλαος, 16) Βαζάκας Ἀλέξανδρος, 17) Γυιόκας Παναγιώτης, 18) Μακρόπουλος Στέφανος, 19) Μπαμπάκος Δημήτριος, 20) Τσούτσουρας Παναγῆς, 21) Νουλέλης Εὐστράτιος, 22) Μαλλιάκας Νικόλαος, 23) Μητσοτάκης Κων)νος, 24) Κουτσοπέταλος Λουκᾶς, 25) Μόδης Γεώργιος, 26) Μπακόλας Κων)νος, 27) Βασιλᾶτος Γεράσιμος, 28) Τζατζάνης Γεώργιος, 29) Παπασπύρου Δημήτριος.

Εʹ) ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ:

1) Καλαντζῆς Εὐάγγελος, 2) Ἀλιπράντης Δημήτριος, 3) Λύρας Ἰωάννης, 4) Αὐγερινὸς Ἀθανάσιος, 5) Τζουβάρας Στυλιανός, 6) Ζῶτος Εὐάγγελος, 7) Ἠλιόπουλος Ἰωάννης, 8) Καρατζένης Δημήτριος, 9) Κοντολέων Ἰωάννης, 10) Μητσόπουλος Βασίλειος, 11) Δερδεμέζης Ἀνδρέας, 12) Λεκαράκος Δημήτριος, 13) Παπαπέτρου Ἰωάννης, 14) Παυλόπουλος Ἀθανάσιος, 15) Φράγκος Ἀναστάσιος, 16) Μαυρογορδάτος Μιχαὴλ, 17) Ἀναστασόπουλος Ἡρακλῆς, 18) Πλατῆς Γεώργιος, 19) Κουτσιμπὸς Δημήτριος, 20) Μπατρῖνος Λεωνίδας, 21) Ἀθανασίου Νικόλαος, 22) Πολυχρονίδης Πολυχρόνης, 23) Μπίρης Σταῦρος, 24) Βολουδάκης Μανοῦσος, 25) Μαρῆς Κων)νος, 26) Λυκουρέζος Παυσανίας, 27) Ρωμανὸς Γεώργιος, 28) Γιαννιδάκης Ἰωάννης, 29) Κόρακας Χρῆστος.

ΣΤʹ) ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡ-

ΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

1) Ταμβακᾶς Θεμιστοκλῆς, 2) Ζαλοκώστας Χρῆστος, 3) Ψιμάρας Ἀθανάσιος, 4) Κωνσταντόπουλος Νικόλαος, 5) Παναγιούλας Χρῆστος, 6) Λαμπρόπουλος Ἰωάννης, 7) Βόσκογλου Χρῆστος, 8) Παπαδημητρίου Δημήτριος, 9) Παπαπέτρου Ἰωάννης, 10) Περράκης Δημήτριος, 11) Ρουμάνης Γεώργιος, 12) Ποντίδης Κων)νος, 13) Τζαμαλούκας Γεώργιος, 14) Παυλόπουλος Ἀθανάσιος, 15) Στεφάνου Δημήτριος, 16) Λιαροῦτσος Πάρις, 17) Καλλίας Κων)νος, 18) Γκελεστάθης Ἀθανάσιος, 19) Καλαντζάκος Ἀλέξανδρος, 20) Κατσιλάμπρος Λάμπρος, 21) Χασὰν Ὀγλοῦ Γιουσούφ, 22) Βολουδάκης Μανοῦσος, 23) Μπίρης Σταῦρος, 24) Κίκας Λάζαρος, 26) Σκουλᾶς Μιχαὴλ, 26) Σκούρα Ἑλένη, 27) Καραθόδωρος Ἀλέξανδρος, 28) Βαμβούλης Λάμπρος, 29) Ριζιώτης Ἰάσων.

Ζʹ) ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡ-

ΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ

1) Δερτιλῆς Λεωνίδας, 2) Γυιόκας Παναγιώτης, 3) Βουρδουμπᾶς Δημήτριος, 4) Διακουμόπουλος Θωμᾶς, 5) Καλαντζῆς Εὐάγγελος, 6) Λεκαράκος Δημήτριος, 7) Λεονταρίδης Ἀθανάσιος, 8) Μήτρου Νικόλαος, 9) Λαμπρόπουλος Ἀνδρέας, 10) Κοσμίδης Κλέων, 11) Δερδεμέζης Ἀνδρέας, 12) Πιτούλης Φώτιος, 13) Σαράντης Θεόδωρος, 14) Τριανταφύλλης Ἰωάννης, 15) Τριανταφυλλάκος Τρύφων, 16) Χατζόπουλος Δημήτριος, 17) Λόντος Δημήτριος, 18) Μανούσης Νικόλαος, 19) Παπαθανάσης Ἀλέξανδρος, 20) Ταλιαδοῦρος Ἀθανάσ., 21) Παπασταύρου Χρῆστος, 22) Ἀντωνίου Ἀπόστολος, 24) Κρασαδάκης Νικόλαος, 24) Μητσοτάκης Κων)νος, 25) Λουλακάκης Ἐμμανουήλ, 26) Παπαγιάννης Κων)νος, 27) Πανταζῆς Νικόλαος, 28) Πέτσος Εὐάγγελος, 29) Γρηγορίου Γεώργιος.

Ηʹ) ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡ-

ΓΕΙΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

1) Δερτιλῆς Λεωνίδας, 2) Γιμουρτατζῆς Νικόλαος, 3) Γκαργκάνας Χρῆστος, 4) Διακουμόπουλος Θωμᾶς, 5) Κοντοβράκης Ἰωάννης, 6) Κοντογιαννόπουλος Νικόλαος, 7) Λεονταρίδης Ἀθανάσιος, 8) Κοσμίδης Κλέων, 9) Μιχαηλίδης Τριαντάφυλλος, 10) Βιτούλιας Γεώργιος, 11) Πετροπουλάκος Δημήτριος, 12) Σαββόπουλος Εὐάγγελος, 13) Σακκαλῆς Ἡρακλῆς, 14) Κουτσιμπὸς Δημήτριος, 15) Βαρβιτσιώτης Νικήτας, 16) Βουδούρης Παναγιώτης, 17) Κάντας Γεώργιος, 18) Λαυρεντίδης Ἰσαὰκ, 19) Μπατρῖνος Λεωνίδας, 20) Βαφέας Χρῆστος, 21) Ντινίδης Χρῆστος, 22) Πολυχρονίδης Πολυχρόνης, 23) Μαλλιάκας Νικόλαος, 24) Κουντούρης Νικόλαος, 25) Μπίρης Σταῦρος, 26) Μπαροῦνος Κων)νος, 27) Πανταζῆς Νικόλαος, 28) Ἀνδρεάδης Θωμᾶς, 29) Τζαννετάκης Παναγιώτης.

Θʹ) ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡ-

ΓΕΙΟΥ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ

1) Βενέτης Κων)νος, 2) Γιμουρτατζῆς Νικόλαος, 3) Ζαλοκώστας Χρῆστος, 4) Λαμπρόπουλος Ἰωάννης, 5) Γκαργκάνας Χρῆστος, 6) Μαυρομμάτης Χρῆστος, 7) Χατζηγρηγοριάδης Κων)νος, 8) Παπαχριστοδούλου Ἀθανάσιος, 9) Χατζόπουλος Δημήτριος, 10) Δόκος Δημοσθένης 11) Μεταξᾶς Γεράσιμος, 12) Κονδύλης Γεώργιος, 13) Μόντζαλας Πέτρος, 14) Καραμπίλιας Βασίλειος, 15) Γουλόπουλος Χρῆστος, 16) Γουλῆς Κων)νος, 17) Γρίβας Δημήτριος, 18) Περράκης Δημήτριος, 19) Ντολιόπουλος Διονύσιος, 20) Τσακιρίδης Παῦλος, 21) Γεωργαντέλης Δημήτριος, 22) Ἔξαρχος Νικόλαος, 23) Κωτιάδης Στυλιανός, 24) Πασσάδης Αὐγουστῖνος, 25) Μουράτογλου Βασίλειος, 26) Μπακόλλας Κων)νος, 27) Οἰκονόμου Κωλέττης Ἐμμαν., 28) Βουλόδημος Ἀναστάσιος, 29) Ζίγδης Ἰωάννης.

Ιʹ) ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡ-

ΓΕΙΟΥ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ

1) Οἰκονομίδης Πολυζώης, 2) Καρρέρ Διονύσιος, 3) Καροῦσος Μιχαὴλ, 4) Γιαβάσογλου Κων)νος, 5) Καράτσης Γεώργιος, 6) Κάρτσωνας Νικόλαος, 7) Λαντζούνης Δημήτριος, 8) Σταμούλης Πανταζῆς, 9) Κάβδας Περικλῆς, 10) Χατζηδημητρίου Δημήτριος, 11) Χατζηνικολῆς Ἰωάννης, 12) Ἰντζές Ἰωάννης, 13) Γκελεστάθης Ἀθανάσιος, 14) Γυιόκας Παναγιώτης, 15) Κακαγιάννης Γεώργιος, 16) Πιπῖνος Εὐάγγελος, 17) Λαμπριανίδης Κων)νος 18) Ρηγόπουλος Νικόλαος, 19) Σπέντζας Νικόλαος, 20) Στεφανόπουλος Γεώργιος, 21) Καλλίας Κων)νος, 22) Πολυχρονίδης Πολυχρόνης, 23) Μαλλιάκας Νικόλαος, 24) Χλουβεράκης Μιχαὴλ, 25) Ντεντιδάκης Παῦλος, 26) Ρωμανός Γεώργιος, 27) Σταθόπουλος Παναγιώτης, 28) Ἐλευθεριάδης Ἐλευθέριος, 29) Δρόσος Ἀντώνιος.

ΙΑʹ) ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

1) Τσούτσουρας Παναγιώτης, 2) Βαζάκας Ἀλέξανδρος, 3) Βύζας Βασίλειος, 4) Μαυρομμάτης Χρῆστος, 5) Μεταξᾶς Γεράσιμος, 6) Μπερδελῆς Δημήτριος, 7) Δόκος Δημοσθένης, 8) Τριανταφυλλάκος Τρύφων, 9) Περράκης Δημήτριος, 10) Οἰκονομίδης Πολυζώης, 11) Φράγκος Ἀναστάσιος, 12) Χατζηγρηγοριάδης Κων)νος, 13) Σταυρόπουλος Παναγιώτης, 14) Καρρέρ Διονύσιος, 15) Δαβάκης Δημήτριος, 16) Καρατζένης Δημήτριος, 17) Δεκῆς Ἀνδρέας 18) Δερβέναγας Ἀθανάσιος, 19) Καλαντζάκος Ἀλέξανδρος, 20) Περτσινίδης Σοφρόνιος, 21) Ράπτης Νικόλαος, 22) Κοθρῆς Ἐμμανουήλ, 23) Μητσοτάκης Κων)νος, 24) Μουράτογλου Βασίλειος, 25) Ζησόπουλος Δημήτριος, 26) Καραθόδωρος Ἀλέξανδρος, 27) Πλαγιάννης Δημήτριος, 28) Δημόπουλος Κων)νος, 29) Ριζιώτης Ἰάσων.

ΙΒʹ) ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑΣ:

1) Παμπούκας Γεώργιος, 2) Βενέτης Κων)νος, 3) Μακρόπουλος Στέφανος, 4) Βύζας Βασίλειος, 5) Βουρδουμπᾶς Δημήτριος, 6) Ἀδαμόπουλος Κων)νος, 7) Κάρτσωνας Νικόλαος, 8) Παναγιούλας Χρῆστος, 9) Διγενόπουλος Νικόλαος, 10) Βιτούλιας Γεώργιος, 11) Καλκάνης Θεόδωρος, 12) Χατζηδημητρίου Δημήτριος, 13) Πιτούλης Φώτιος, 14) Σταθόπουλος Νικόλαος, 15) Καλαντζῆς Εὐάγγελος, 16) Λαμπρόπουλος Ἀνδρέας, 17) Γιαννούσης Κλεόβουλος, 18) Γεωργαντᾶς Μιχαὴλ, 19) Περτσινίδης Σωφρώνιος, 20) Λαυρεντίδης Ἰσαάκ, 21) Παπαθανάσης Ἀθανάσιος, 22) Πολυχρονίδης Πολυχρόνης, 24) Κρασαδάκης Νικόλαος, 24) Λουλακάκης Ἐμμανουήλ, 25) Κίττας Λάζαρος, 26) Λεονάρδος Ἀντώνιος, 27) Λέκκας Θεόδωρος, 28) Ἀνδρεάδης Θωμᾶς, 29) Ἀλλαμανῆς Στυλιανός.

ΙΓʹ) ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΡΟΝΟΙΑΣ:

1) Ἀδαμόπουλος Κων)νος, 2) Μπερδελῆς Δημήτριος, 3) Μπίστης Λεωνίδας, 4) Βούλγαρης ἢ Βουλγαράκης Γεώργιος, 5) Γιαβάσογλου Κων)νος, 6) Ἠλιόπουλος Ἰωάννης, 7) Καλκάνης Θεόδωρος, 8) Κοτσώνης Μιχαὴλ, 9) Παπαδημητρίου Δημήτριος, 10) Κατσαφάδος Γεώργιος, 11) Ψαρρέας Ἰωάννης, 12) Σαραφιανὸς Λυσίμαχος, 13) Τζαμαλούκας Γεώργιος, 14) Χατζηγεωργίου Παῦλος, 15) Ψιμάρας Ἀθανάσιος, 16) Τζηρίδης Γεώργιος, 17) Δαβάκης Δημήτριος, 18) Στεφάνου Δημήτριος, 19) Ράπτης Νικόλαος, 20) Τζιτζικώστας Κων)νος, 21) Λιάκος Ἀριστείδης, 22) Μαλλιάκας Νικόλαος, 23) Ὀρφανὸς Ἰωάννης, 24) Χλουβεράκης Μιχαὴλ, 25) Τσαντίρης Γεώργιος, 26) Πετρίδης Νικόλαος, 27) Δανιηλίδης Κων)νος, 28) Τζατζάνης Γεώργιος, 29) Βασαρδάνης Κων)νος.

ΙΔʹ) ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ:

1) Ἀλιπράντης Δημήτριος, 2) Καλκάνης Θεόδωρος, 3) Βιτούλιας Γεώργιος, 4) Καναβαριώτης Στυλιανός, 5) Κατσαφάδος Γεώργιος, 6) Κιζάνης Θεόδωρος, 7) Κοντοβράκης Ἰωάννης, 8) Γιαβάσογλου Κων)νος, 9) Μπίστης Λεωνίδας, 10) Μεταξᾶς Γεράσιμος, 11) Χατζηγεωργίου Παῦλος, 12) Καροῦσος Μιχαὴλ, 13) Σακαλῆς Ἡρακλῆς, 14) Κόμης Ἀνδρέας, 15) Βαρβιτσιώτης Νικήτας, 16) Λιαροῦτσος Πάρις, 17) Μιχαηλίδης Τριαντάφυλλος, 18) Πάρρης Τιμολέων, 19) Σαββόπουλος Εὐάγγελος, 20) Ἀλιπράντης Εὐστράτιος, 21) Μαρινάκης Ἐμμανουήλ, 22) Κρασαδάκης Νικόλαος, 23) Ντεντιδάκης Παῦλος, 24) Τσαντίρης Γεώργιος, 25) Μαυριδόγλου Ἰσίδωρος, 26) Βοῦλτζος Ἀλέξανδρος, 27) Βοβολίνης Κων)νος, 28) Ζουμπᾶς Νικόλαος, 29) Κόρακας Χρῆστος.

ΙΕʹ) ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

1) Παπαρρηγόπουλος Βασίλειος, 2) Βούλγαρης ἢ Βουλγαράκης Γεώργιος, 3) Ἰωάννου Δημήτριος, 4) Κοτσώνης Μιχαὴλ, 5) Ἀναστασόπουλος Ἡρακλῆς, 6) Βενέτης Κωνσταντῖνος, 7) Ψαρρέας Ἰωάννης, 8) Σαραφιανὸς Λυσίμαχος, 9) Πετροπουλάκος Δημήτριος, 10) Μόντζαλας Πέτρος, 11) Φετᾶ Ὀγλοῦ Ὀσμάν, 12) Τσιρώνης Ἀναστάσιος, 13) Σαμαρᾶς Κων)νος, 14) Κακαγιάννης Γεώργιος, 15) Καραμπίλιας Βασίλειος, 16) Καραπιπέρης Χρυσόστομος, 17) Παπαπέτρου Ἰωάννης, 18) Λιβαδᾶς Σπυρίδων, 19) Ἀλιπράντης Εὐστράτιος, 20) Γεωργαντέλης Δημήτριος, 21) Μουρατίδης Κων)νος, 22) Μπίρης Σταῦρος, 23) Πινάτσης Πελοπίδας, 24) Μαρῆς Κων)νος, 25) Κουντούρης Νικόλαος, 26) Παπαβαλσάμης Ἀπόστολος, 27) Μανωλόπουλος Θεόδωρος, 28) Θεοχαρίδης Δημοσθένης, 29) Μυλωνᾶς Δημήτριος.

ΙΣΤʹ) ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ–ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟΥ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΥ:

1) Γυιόκας Παναγιώτης, 2) Παπαθανάσης Ἀλέξανδρος, 3) Παμπούκας Γεώργιος, 4) Δερτιλῆς Λεωνίδας, 5) Μουρατίδης Κων)νος, 6) Παπαϊωάννου Παρίσης, 7) Παπακωνσταντίνου Κων)νος, 8) Παπαχριστοδούλου Ἀθανάσιος 9) Περτσινίδης Σωφρώνιος, 10) Πλατῆς Γεώργιος, 11) Πολυζωγόπουλος Σταῦρος, 12) Γιαννούσης Κλεόβουλος, 13) Μακρόπουλος Στέφανος, 14) Χατζηνώτας Ἀθανάσιος, 15) Σαμαρᾶς Κων)νος, 16) Σλιουπκίδης Χρῆστος, 17) Ψαρρὸς Χαράλαμπος, 18) Τζαμαλούκας Γεώργιος, 19) Τριαντόπουλος Παναγιώτης, 20) Μπόμπολας Νικόλαος, 21) Βουδούρης Πᾶνος, 22) Μητσοτάκης Κων)νος, 23) Κρασαδάκης Νικόλαος, 24) Κουντούρης Νικόλαος, 25) Μουράτογλου Βασίλειος, 26) Παπαγιάννης Κων)νος, 27) Μπαροῦνος Κων)νος, 28) Ζορμπᾶς Νικόλαος, 29) Τζαννετάκης Παναγιώτης. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§155ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Πέμπτην καὶ ὥραν 6 μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως, νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 2 π.μ.).