1954.04.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 67η

Πέμπτη 15 Ἀπριλίου 1954

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ (Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Δ. Ι. Πλαγιάνης). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα). Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Καρότσης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Γ. ΚΑΡΟΤΣΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, ὡς διωρθώθησαν κατόπιν παρατηρήσεων τοῦ κ. Ν. Ζορμπᾶ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Μπαμπᾶκος καὶ Β. Καραμπίλιας αἰτοῦνται ἄδειαν ἀπουσίας ἑνὸς μηνός, προκειμένου ν’ ἀναχωρήσουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ὡσαύτως διὰ τὸν αὐτὸν σκοπόν, ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Μαρινάκης, αἰτεῖται ἑξάμηνον ἀπουσίας ἄδειαν.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνονται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρέσχε τὴν ἄδειάν της διὰ τὴν χορήγησιν τῶν ἀνωτέρω ἀδειῶν. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ν. Πανταζῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§6Ν. ΠΑΝΤΑΖΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς κύριος Ν. Μήτρου καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ καταργήσεως διατάξεών τινων τῆς κειμένης νομοθεσίας περὶ διαχειρίσεως τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Ἀλλαμανῆς, Ι. Ριζιώτης, Χ. Κόρακας, Κ. Βασαρδάνης καὶ Γ. Γρηγορίου καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποδόσεως περιουσιῶν δημευθεισῶν βάσει τοῦ Μʹ)1948 Ψηφίσματος τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων». Ὁ βουλευτὴς Μεσολογγίου κ. Π. Σταυρόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Ματαράγκας, Γραμματικοῦ καὶ Παπαδάτων, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ὑπὸ τῶν καπνεμπόρων ἀγορὰν καπνῶν εἰς τιμὰς χαμηλοτέρας ἄλλων περιφερειῶν καὶ ζητούντων λῆψιν μέτρων πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν καπνοπαραγωγῶν τῆς ἐν λόγῳ περιοχῆς. Ὁ βουλευτὴς Θεσπρωτίας κ. Χ. Παπασταύρου καταθέτει ἀναφορὰν Ἐπιτροπῆς κατοίκων Φιλιατῶν, ζητούσης διανομὴν ἐγκαταλειφθείσης Μουσουλμανικῆς περιουσίας εἰς τοὺς ἀκτήμονας κατοίκους Φιλιατῶν. Ὁ βουλευτὴς Χίου κ. Ν. Ζορμπᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ τέως βουλευτοῦ κ. Χ. Σκουτέρη, διαμαρτυρομένου, διότι κατὰ τὴν γενομένην παρὰ τοῦ Διοικητοῦ Ὑποδιοικήσεως Χωροφυλακῆς Χλεμποτσαρίου προανάκρισιν πρὸς διαπίστωσιν τῶν ὑπερβασιῶν τοῦ Ἀστυνομικοῦ Σταθμάρχου Βαθέος Αὐλίδος Θηβῶν εἰς βάρος τῶν κατοίκων τοῦ ὡς ἄνω χωρίου, ἐξητάσθησαν μόνον οἱ ὑποδειχθέντες παρὰ τοῦ ἐν λόγῳ Σταθμάρχου μάρτυρες καὶ ζητοῦντος τὴν ἐξέτασιν τῶν ἐν τῇ ἀναφορᾷ του μαρτύρων πρὸς πλήρη διαπίστωσιν τῆς ἀληθείας. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας, κ. Ν. Κοντογιαννόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Πολυτέκνων Ἀμαλιάδος–Περιχώρων, ζητοῦντος τροποποίησιν τῆς ἰσχυούσης στρατολογικῆς νομοθεσίας, ἐπὶ τῷ τέλει, ὅπως ἀπαλλάσσωνται τῆς στρατιωτικῆς θητείας οἱ πρεσβύτεροι καὶ ἄγαμοι υἱοὶ τῶν πολυτέκνων. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας καὶ Παξῶν κ. Γ. Λύχνος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματιῶν —Βιοτεχνῶν Κερκύρας, διαμαρτυρομένης διὰ τὴν πρόσκλησίν της πρὸς συμμετοχὴν εἰς τοὺς πόρους τοῦ Ν. 146) 1946 ὑπὲρ τῆς Γενικῆς Συνομοσπονδίας Βιοτεχνῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σάμου κ. Γ. Γρηγορίου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Σάμου κλπ., διαμαρτυρομένου, διότι εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Ὀργανισμοῦ Διαχειρίσεως κεφαλαίων ἐπιδοτήσεως ἀνέργων, δὲν ἐλήφθη μέριμνα διὰ τὴν ἐπιδότησιν ἀνέργων ἐποχιακῶς ἐργαζομένων καὶ ζητοῦντος υἱοθέτησιν ἀπόψεων Γενικῆς Συνομοσπονδίας Ἐργατῶν Ἑλλάδος. Ὁ βουλευτὴς Σάμου, κ. Γ. Γρηγορίου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατοϋπαλληλικοῦ Κέντρου Σάμου, ζητοῦντος οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τῶν ἀνέργων ἐπὶ ταῖς ἑορταῖς τοῦ Πάσχα. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Ε. Σαββόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας Κλωστοϋφαντουργῶν Ἑλλάδος, καταγγελλούσης τὴν συλλογικὴν σύμβασιν ἐργασίας τὴν ὑπογραφεῖσαν μεταξὺ Ὑπουργοῦ καὶ ἀναρμοδίων ἐκπροσώπων τῆς τάξεώς των.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξαγωγῆς ἐλαιῶν παραγωγῆς περιφερείας Ἀραχώβης, Ἁγίας Εὐφημίας καὶ Δεσφίνης».

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς τὸ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἐξαγωγῆς ἐλαιῶν παραγωγῆς περιφερείας Ἀραχώβης, Ἁγ. Εὐφημίας καὶ Δεσφίνης». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 2720)1953 «περὶ ἐπιτάξεως ἀκινήτων πρὸς προσωρινὴν στέγασιν τῶν κατοίκων τῶν σεισμοπλήκτων Ἰονίων Νήσων».

§10ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ Νομ. Δ)τος 2720)1953 «περὶ ἐπιτάξεως ἀκινήτων πρὸς προσωρινὴν στέγασιν τῶν κατοίκων τῶν σεισμοπλήκτων Ἰονίων Νήσων». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμφωνιῶν διὰ τὸν διακανονισμὸν τῶν μεταξὺ τῶν χωρῶν τῶν μετεχουσῶν τοῦ Ὀργανισμοῦ Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Συνεργασίας (Ο.Ε.Ο.Σ.) συναλλαγῶν».

§12ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου, «περὶ κυρώσεως συμφωνιῶν διὰ τὸν διακανονισμὸν τῶν μεταξὺ τῶν χωρῶν τῶν μετεχουσῶν τοῦ Ὀργανισμοῦ Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Συνεργασίας (Ο.Ε.Ο.Σ.) συναλλαγῶν». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Ἀθήναις τῇ 30ῃ Νοεμβρίου 1953 ὑπογραφείσης συμβάσεως μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Τεχνικῆς Ἑταιρείας KNAPPEN TIBBETS ABBETT MACCARTHY.

§14ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Ἀθήναις τῇ 30ῃ Νοεμβρίου 1953 ὑπογραφείσης συμβάσεως μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Τεχνικῆς Ἑταιρείας KNAPPEN TIBBETS ABBETT MACCARTHY. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ φορολογικῶν ἀπαλλαγῶν ὑπὲρ τῶν σεισμοπλήκτων νήσων καὶ περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ἱδρύσεως Ὑφυπουργείου Ἀποκαταστάσεως Σεισμοπλήκτων Νήσων κειμένων διατάξεων».

§16Θ. ΚΑΨΑΛΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Κύριοι βουλευταί, ἐπιθυμῶ νὰ δηλώσω, ὅτι δέχομαι τὰς τροπολογίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς μὲ μικρὰν ὅμως φραστικὴν διόρθωσιν, πρὸς ἀποφυγὴν παρεξηγήσεως. Οὕτω ἡ παράγραφος 7, ἡ προστιθεμένη εἰς τὸ ἄρθρον 5, διατυποῦται οὕτω: «Ὀφειλαὶ ἐκ διαχειρίσεως κρατικῶν ἐφοδίων τῶν περιφερειῶν Ὑφυπουργείου ἀποκαταστάσεως σεισμοπλήκτων νήσων κεφαλαιοποιούμεναι ἐξοφλοῦνται εἰς δώδεκα μηνιαίας δόσεις, ἀρχῆς γενομένης ἀπὸ 1ης Ἰουλίου 1954». Κατὰ τὰ λοιπά, ἀποδέχομαι ὁλόκληρον τὸ κείμενον τῶν τροπολογιῶν, τὰς ὁποίας προτείνει ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τοῦ Συντονισμοῦ.

§17ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ φορολογικῶν ἀπαλλαγῶν ὑπὲρ τῶν σεισμοπλήκτων νήσων καὶ περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ἱδρύσεως Ὑφυπουργείου ἀποκαταστάσεως σεισμοπλήκτων νήσων κειμένων διατάξεων». Συνέχεια τῆς αʹ συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν τριῶν κλάδων τῶν ἐνόπλων δυνάμεων». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἔχει τὸν λόγον.

§19Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Χθές, κύριοι συνάδελφοι, διετύπωσα μίαν ἀπειλήν, ἀλλ’ ἐσκέφθην μετὰ ταῦτα, ὅτι ἡ ἀπειλὴ αὐτή, στρέφεται καὶ ἐναντίον τοῦ ἑαυτοῦ μου. Ἐὰν δηλαδή, καὶ τὴν Δευτέραν καὶ τὴν Τρίτην καὶ τὴν Τετάρτην συνέλθωμεν, τότε ὄχι μόνον σεῖς θὰ ἔχετε τὴν εὐκαιρίαν μιᾶς ἀναπαύσεως καὶ τῆς παρακολουθήσεως τῶν ἱερῶν ἡμερῶν μὲ τὴν ἐπιβαλλομένην κατάνυξιν, ἀλλὰ καὶ ἐγώ. Νὰ μὲ συγχωρῆτε, διότι εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω, ὅτι πρέπει νὰ συμμορφωθῶ μὲ τὴν παράκλησιν τῶν κ.κ. συναδέλφων καὶ νὰ συμφωνήσω, ὅπως ἀναβάλωμεν τὴν ψήφισιν ἐπὶ τοῦ συνόλου, διὰ τὰς μετὰ τὰς ἑορτὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς. Θὰ παρεκάλουν ὅμως, μετὰ ταῦτα, ἡ συζήτησις νὰ διεξαχθῇ ἀπόψε διεξοδικῶς, χωρὶς κανένα περιορισμὸν εἰς τὰς ἀγορεύσεις τῶν ἀξιοτίμων ἀγορητῶν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον διατυπώνω τὴν παράκλησιν, ὅπως παρατείνωμεν τὴν συνεδρίασιν ὅσον τὸ δυνατὸν ἀργότερον· ὄχι βεβαίως μετὰ τὸ μεσονύκτιον, ἀλλὰ πάντως, ὅσον τὸ δυνατὸν ἀργότερον.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὀλίγοι εἶναι οἱ ἐγγεγραμμένοι, κύριε Ὑπουργέ.

§21Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Θὰ παρεκάλουν ἐπίσης, κύριε Πρόεδρε, νὰ συζητηθῇ ἀπόψε τὸ στρατολογικόν, διότι μὲ αὐτὸ εἶναι συνυφασμέναι μερικαὶ ἐπείγουσαι ἀνάγκαι στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Μετὰ τὴν ψήφισιν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, τοῦ συζητουμένου, νὰ ἔλθωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Βενέτης ἔχει τὸν λόγον.

§23Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, πιστεύω, καὶ ἐγώ, ὅτι μετὰ τὴν δημιουργίαν τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὸ νομοσχέδιον τὸ κατατεθὲν ἔρχεται νὰ συμπληρώσῃ μίαν ἀνάγκην καὶ ἕνα κενὸν, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, δημιουργεῖ ἕνα καταστατικὸν χάρτην τῶν στρατιωτικῶν θεμάτων ἐπὶ τῆς ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν, καὶ ἑνοποιεῖ τρόπον τινὰ τοὺς παλαιοὺς νόμους, ποὺ διῆπον ἓν ἕκαστον τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργείων. Εἶναι γεγονός, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, μελετᾶται ἀπὸ ἐτῶν, διότι ἀπὸ ἐτῶν ἔχει κατατεθῆ, καὶ ἔκτοτε συνεχῶς συζητεῖται καὶ βελτιοῦται, καὶ νομίζω, ὅτι δὲν ἦτο ἄσκοπος ἡ προσπάθεια καὶ ἡ μελέτη τῶν ἁρμοδίων ἀλλὰ καὶ πρὸ παντὸς ἡ προσπάθεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὁ ὁποῖος πολὺ ἔχει μελετήσει καὶ ἔχει ἀσχοληθῆ μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἀλλὰ περισσότερον θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι τὴν κυρίαν κατεύθυνσιν εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὴν ἔχει ἰδίως ὁ γνωρίζων περισσότερον παντὸς ἄλλου τὰ στρατιωτικὰ θέματα, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, Στρατάρχης Παπάγος. Ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου τὴν προσπάθειαν αὐτήν, καὶ τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν τῶν ἀνωτάτων στρατιωτικῶν Ἡγητόρων, δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, δὲν εἶναι οὔτε ἐπίκαιρον, οὔτε καλόν. Δὲν συμφωνῶ καθόλου μὲ τὸν συνάδελφον κ. Βοῦλτζον, ὁ ὁποῖος ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ἔκαμε μίαν τοιαύτην χειρονομίαν ποὺ σὰν νὰ ἔλεγεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ ἔφερεν εἰς τὴν Βουλὴν κάποιος ἀνίδεος, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ τὰ στρατιωτικὰ πράγματα. Δὲν δυνάμεθα νὰ παραγνωρίσωμεν, οὔτε τὴν πεῖραν, οὔτε τὴν γνώμην τῶν φυσικῶν ἀρχηγῶν τοῦ στρατοῦ. Εἶναι γεγονός, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, παρ’ ὅλην τὴν προσπάθειαν καὶ τὴν πεῖραν τῶν Ἡγητόρων τοῦ στρατοῦ, εἶναι ἀνθρώπινον, καὶ παρουσιάζει ὡρισμένας ἐλλείψεις καὶ δι’ αὐτὸ συζητεῖται, ὥστε ὁ καθεὶς ἐξ ὑμῶν νὰ ἐκφέρῃ τὴν καλυτέραν γνώμην καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀσφαλῶς, θὰ προσπαθήσουν νὰ πράξουν τὸ πᾶν, διὰ τὴν καλυτέραν συμπλήρωσιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Κύρια σημεῖα τοῦ νομοσχεδίου, ποὺ ἔχουν ἀνησυχήσει τοὺς περισσοτέρους, εἶναι τὰ ἑξῆς: Πρῶτον, μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἑνοποιοῦνται οἱ προηγούμενοι νόμοι, οἱ ὁποῖοι ἴσχυον διὰ τὴν ἱεραρχίαν καὶ τὰς προαγωγὰς τῶν ἀξιωματικῶν, καθ’ ἕκαστον κλάδον. Αὐτό, νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν καὶ ὅλοι πρέπει νὰ τὸ δεχθῶμεν, ἀντὶ νὰ ἔχωμεν τρεῖς νόμους, νὰ ἔχωμεν ἕνα. Τὸ δεύτερον εἶναι, ὅτι τὸ ποσοστὸν τῆς προαγωγῆς ἀλλάσσει ἀπὸ κατ’ ἀρχαιότητα εἰς κατ’ ἐκλογήν. Ἄλλο κύριον σημεῖον, εἶναι τὸ ποσοστὸν ἀποστρατείας. Βεβαίως ὅλους μᾶς ἀνησυχεῖ τὸ 10% καὶ τὸ ὁποῖον εἰς τὸ νομοσχέδιον ἀναγράφεται ὅτι τοὐλάχιστον 10%. Αὐτὸ πράγματι μᾶς ἀνησυχεῖ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἀποκαθίσταται μία δικαιοσύνη, διότι ἐπιτρέπει εἰς τοὺς κριθέντας κατ’ ἀρχαιότητα, λέγει τὸ νομοσχέδιον, ἀπὸ τοῦ 1951 καὶ μετά, νὰ δύνανται νὰ ἀποκατασταθῶσι. Τίθεται ἕνα ὅριον εἰς τοὺς ἀνωτάτους βαθμούς. Πολὺ ὀρθά, διότι ἐὰν ἐξετάσῃ κανεὶς ὅτι ὑπάρχουν ἀξιωματικοὶ ἔχοντες 8 χρόνια εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιστρατήγου ἢ τοῦ ὑποστρατήγου καὶ ἐξετάσῃ κανείς, ὅτι ἡ τάξις τοῦ 1928 εἶναι στρατηγοὶ σήμερον, θὰ ἴδῃ ὅτι τὰ περισσότερα χρόνια τὰ ἔκαμαν ὡς ἀνώτατοι καὶ τὰ ὀλιγώτερα εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους βαθμούς. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τῶν σημείων ἐκείνων, ποὺ νομίζω, ὅτι πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, διὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, νὰ ἀκούσῃ τὴν γνώμην καὶ τοῦ ὁμιλοῦντος, διότι ὁ ὁμιλῶν, ἐπὶ 27 συνεχῆ ἔτη ἦτο ἀξιωματικός. Καὶ πρῶτον νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ἀντικείμενον κρίσεως, τὸ ὁποῖον τὸ νομοσχέδιον ἐπιδιώκει νὰ εἶναι ἀντικειμενικόν. Ἡ κρίσις, κύριοι συνάδελφοι, τῶν ἐχόντων δικαίωμα νὰ κρίνωσιν, ἀρχίζει ἀπὸ τῆς στιγμῆς ποὺ ὁ διοικητὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ χαρακτηρίσῃ εἰς τὰ ἀτομικὰ βιβλιάρια τὸν ἀξιωματικόν. Ἀπὸ τότε ἀρχίζει ἡ κρίσις καὶ διὰ νὰ προαχθῇ ἢ διὰ νὰ μείνῃ εἰς τὸν στρατὸν ὁ ἀξιωματικός, ἡ κρίσις τοῦ πρώτου ἀναγράφοντος διαδοχικὰς σημειώσεις, εἶναι ὁ καθρέπτης διὰ τοὺς πάρα πάνω, ποὺ θὰ προαχθοῦν διὰ τῆς προαγωγῆς, διὰ τῆς διατηρήσεως, ἢ ἀποστρατείας τοῦ ἀξιωματικοῦ. Ὅταν ἤμην εἰς τὸν στρατὸν καὶ τώρα ποὺ ἔφυγα, συνεχῶς τὸ θέμα αὐτὸ σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι μὲ βασάνιζε πολύ, διότι δὲν εἶναι ἀπόλυτον, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἰδιοσυγκρασίαν τοῦ διοικητοῦ, χαρακτὴρ καὶ διάθεσις ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν πένναν τοῦ διοικητοῦ, διότι ἀλλοιῶς γράφει, ὁ χειριζόμενος καλῶς τὸν κάλαμον καὶ ἀλλοιῶς γράφει διὰ νὰ χρωματίσῃ τὸν ἀξιωματικὸν ὁ μὴ χειριζόμενος καλῶς τὸν κάλαμον. Πολλὲς φορὲς δέ, ὁ ἴδιος ἀξιωματικὸς πέφτει ἔξω καὶ διὰ τὸν ἴδιον ἀξιωματικὸν ποὺ κρίνει. Οἱ παλαιοὶ κανονισμοί, καὶ δυστυχῶς τὸν παλαιὸν κανονισμὸν τοῦ 1884 ἔχομεν ἀκόμη, περὶ Σωμάτων, ἔλεγον, ὅτι ὁ διοικητὴς δὲν παρακολουθεῖ μόνον τὸν ἀξιωματικὸν ἐν τῷ στρατῶνι, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν πολιτικόν του βίον. Καὶ ἦτο ὀρθὸν αὐτό, διότι ἕνας ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καλὸς ἐν τῷ στρατῶνι, νὰ εἶναι πειθαρχικός, ἠμπορεῖ εἰς τὸν πολιτικόν του βίον νὰ εἶναι ἀκοινώνητος καὶ μέσα εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου προβλέπεται ἡ κρίσις τοῦ ἀξιωματικοῦ εἰς ὅλα τὰ ἐπίπεδα τῆς ζωῆς. Ἀπ’ ἐκεῖ, λοιπόν, ἀρχίζει τὸ κριτήριον, διὰ νὰ ἀποφανθῇ τὸ ἀνώτατον Συμβούλιον περὶ τῆς τύχης πλέον τοῦ ἀξιωματικοῦ. Εἰς τὸ θέμα αὐτό, προέτεινα μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία εἶναι βασικωτάτη καὶ δὲν δύναται ἄλλως πως νὰ ἀντιμετωπισθῇ διότι ξεφεύγομεν πλέον πολύ. Ἡ τροπολογία μου εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὁ ἔχων τὸ δικαίωμα νὰ ἀναγράφῃ διαδοχικὰς σημειώσεις, εἰς τὰ ἀτομικὰ βιβλιάρια, νὰ κοινοποιῇ ταύτας ἐγγράφως εἰς τὸν ἀξιωματικόν, ἀλλὰ καὶ προτοῦ τὰς κοινοποιήσῃ, θὰ πρέπει ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν νὰ καλῇ τὸν ἀξιωματικόν του ὁ διοικητὴς καὶ νὰ τοῦ λέγῃ τὰς προθέσεις του, δὲν εἶμαι εὐχαριστημένος, δὲν πᾶς καλά, πρόσεξε, θὰ γράψω αὐτὰ γιὰ σένα. Καὶ τοῦτο διὰ νὰ συνετίζεται ὁ ἀξιωματικός, ἀλλὰ καὶ ὁ γράφων τὰς σημειώσεις αὐτὰς νὰ ἔχῃ ἐπίγνωσιν πλέον καὶ νὰ φέρῃ ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην ὅτι αὐτὰ ποὺ γράφει, εἶναι ἀκριβῆ.

§24Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Ἀρχίζουν τότε τὰ μέσα.

§25Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ποὺ ἀναγράφονται τοιαῦται σημειώσεις, δὲν διαγράφονται οὔτε τροποποιοῦνται, παρ’ οὐδενός, διότι ἐὰν θὰ ἐγίνετο, τοῦτο εἶναι ἐκεῖνο ποὺ λέγετε σεῖς, κ. Χλουβεράκη. Τὰ παλαιὰ χρόνια οἱ διοικηταὶ τῶν μονάδων, τὰς διαδοχικὰς σημειώσεις τὰς ἔδιδον νὰ τὰς κάμουν οἱ ὑπασπισταί των. Ἔτσι ἐγίνετο δυστυχῶς τότε. Ἔχει ψυχολογικὴν ἀξίαν τὸ θέμα τῆς κοινοποιήσεως τῶν διαδοχικῶν σημειώσεων, καὶ διὰ τὸν κρινόμενον καὶ διὰ τὸν κρίνοντα. Τὸ νομοσχέδιον, πράγματι, διὰ μὲν τὴν ἀεροπορίαν, προβλέπει τὴν ἀποφοίτησιν ἀπὸ ὡρισμένην σχολήν, διὰ δὲ τὸ ναυτικὸν καὶ τὸν στρατόν, ὅτι λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ εὐδόκιμος ὑπηρεσία κατὰ τὴν ἀποφοίτησιν ἐκ τοῦ σχολείου τοῦ ἀξιωματικοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, βεβαίως τὰ σχολεῖα εἶναι καλά, ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον φοβοῦμαι καὶ τὸ ὁποῖον ἔζησα εἰς τὸν στρατόν, εἶναι ἡ κατάχρησις τῆς μορφώσεως καὶ ἡ ἐκμετάλλευσις τῆς μορφώσεως. Ἐνθυμοῦμαι ὅταν ἤμην ἀξιωματικός, λοχαγοί, ἢ ταγματάρχαι, οἱ ὁποῖοι εἶχον περάσει ἀπὸ τὸ σχολεῖον πολέμου, ἠσχολοῦντο μὲ στρατιὰς καὶ ὅταν τὸν ἐβάζατε εἰς ἐπιτελικὸν γραφεῖον κατώτερον τῆς στρατιᾶς εἰς τὸ Σῶμα ἢ τὴν Μεραρχίαν ἀλλοίμονον δὲ ἐὰν τὸν ἐβάζατε διοικητὴν τάγματος ἢ λόχου, ἠσχολεῖτο μὲ μεγάλα προβλήματα στρατοῦ. Ἐνῷ ὁ διοικητής, ἕνα ἀπὸ ὅλα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ τὸν χαρακτηρίζουν, ὅτι ἔχει μέγα προσόν, εἶναι ἡ διοικητικὴ δύναμις, ἡ ἀγάπη πρὸς τὸν στρατῶνα καὶ τοὺς ὑπ’ αὐτόν, ἡ μέριμνά του καὶ φροντίδα του, αὐτὸ εἶναι τὸ μέγα προσὸν καὶ ἡ διοικητική του ἱκανότης καὶ ψυχική του δύναμις. Λέγομεν τὰ σχολεῖα, ἀλλὰ φοβοῦμαι, ὅτι τὰ πολλὰ γράμματα εἰς τὸν στρατὸν βλάπτουν. Ὅταν λέγω, πολλὰ γράμματα, κ.κ. συνάδελφοι, δὲν ἐννοῶ ἀστοιχείωτον, διότι σήμερον εἰς τὸν στρατὸν δὲν ὑπάρχουν ἀστοιχείωτοι. Ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ εἶναι τῆς Σχολῆς Εὐελπίδων. Ἐννοῶ, τὰ πολλὰ γράμματα, τὰ συνεχῆ σχολεῖα. Καὶ παρουσιάζεται τὸ ἑξῆς περίεργον. Τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον ἐκπαιδεύει ἀξιωματικὸν διὰ μίαν εἰδικότητα, τὸν στέλλει εἰς τὴν Εὐρώπην, τὸν στέλλει εἰς τὴν Ἀμερικήν, καὶ ἔρχεται ἐδῶ καὶ δὲν τὸν χρησιμοποιεῖ ποτὲ διὰ τὴν εἰδικότητα ποὺ τὸν ἔστειλεν. Αὐτὸ εἶναι τὸ κακόν, κύριοι, καὶ ὕστερα ἀπὸ ὀλίγον ἄλλα σχολεῖα καὶ ἄλλα σχολεῖα! Ἔπειτα μὴ ξεχνᾶτε καὶ διὰ τὴν εἰρήνην, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς διαπλάθει ψυχάς. Στρατιώτας διοικεῖ καὶ περισσότερον διὰ τὸν πόλεμον. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ἀπὸ δασκάλους, ἔχομεν ἀνάγκην ἀπὸ ἡγήτορας. Ὅμως, εἰς τὸ νομοσχέδιον, εἰς τὰς προτάσεις κρίσεως διὰ τὴν ἀποστρατείαν προβλέπονται καὶ ὡρισμένα δεδομένα. Μᾶς διαφεύγει ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον, ὅτι διερχόμεθα μίαν κρίσιμον κατάστασιν ἀπὸ ἀπόψεως σατανικῶν μέσων τῆς κομμουνιστικῆς προπαγάνδας. Εἰς τὰ στοιχεῖα κρίσεως θὰ ἔπρεπεν ὡς πρῶτον δεδομένον νὰ εἶναι ἡ ἀπόλυτος ἐθνικοφροσύνη τοῦ ἀξιωματικοῦ καὶ εἰς ἣν περίπτωσιν τοῦτο δὲν διαπιστώνεται ἢ ὑπάρχει ἀμφιβολία, θὰ πρέπει νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν τεκμήρια. Εἰς οἱονδήποτε βαθμὸν καὶ ἂν εὑρίσκεται, ὁ ἀξιωματικός, αὐτός, δὲν πρέπει νὰ στέκεται οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν εἰς τὸ στράτευμα. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ἔχω ὑποβάλει μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη, μᾶλλον εἶναι καὶ πρότασις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλ’ εἰς τὴν ἀνατύπωσιν βλέπω ὅτι δὲν συμπεριλαμβάνεται. Τὸ θέμα αὐτό, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νομίζω, ὅτι εἶναι τὸ σοβαρώτερον καὶ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ παρεκάλουν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία αὐτὴ καὶ ἡ ἰδική μου, ἀλλὰ περισσότερον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Εἶναι θέμα σοβαρόν, εἶναι θέμα ἀσφαλείας διὰ τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Ἐπίσης, εἰς τὸ νομοσχέδιον, παρὰ τὴν ἀρχικὴν διατύπωσιν καὶ παρὰ τὰς τροπολογίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὑπάρχει μία εἰδικὴ διάταξις διὰ τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον ἀέρος. Ἐκεῖ θὰ παρακαλέσω, τὸν κύριον Ὑπουργόν, νὰ προσέξῃ, διότι πρόκειται, ὅπως διετυπώθη ἀπὸ τὴν ἀνατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου, περὶ ἑνὸς καὶ μόνου ἀξιωματικοῦ. Δὲν χρειάζεται εἰς τὸ νομοσχέδιον, παρὰ ἡ φωτογραφία τοῦ ἀξιωματικοῦ αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ὑπηρετεῖ εἰς τὸ Γ.Ε.ΕΘ.Α. Καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι εἶναι ἀπαραίτητος διὰ τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον τοῦ ἀέρος, κάλλιστα θὰ ἠμποροῦσεν ὁ ἀρχηγὸς νὰ τὸν μεταθέσῃ εἰς τὸ Γ.Ε.ΕΘ.Α. καὶ νὰ τὸν βάλῃ εἰς τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον Ἀεροπορίας διὰ νὰ εἶναι μέσα εἰς τὴν Ἐπιτροπήν.

§26Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἡ ἄποψις τὴν ὁποίαν ἀναπτύσσετε, ἔχει πράγματι μίαν βασιμότητα. Βεβαίως, δὲν ἦτο δυνατόν, νὰ ἐπιτραπῇ ὁ Ἀρχηγὸς ἢ ὁ Ὑπαρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.ΕΘ.Α. νὰ μετέχουν τῶν Συμβουλίων ὡς ἁπλᾶ μέλη. Ὑπάρχουν περιπτώσεις ποὺ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.ΕΘ.Α. μετέχει ὡς Πρόεδρος. Οἱ ἄλλοι ἀξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν εἰς τὸ Γ.Ε.ΕΘ.Α. κατ’ ἀρχὴν θὰ ἦτο δυνατὸν ἐφ’ ὅσον ἔχουν βαθμὸν ἀνώτερον, νὰ μετέχουν τῶν Συμβουλίων. Πρέπει νὰ σᾶς ὁμολογήσω, ὅτι σταθμίζων ἐκ νέου τὸ ζήτημα καὶ λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας, κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν διατυποῦτε, προτιμῶ καὶ ἐγὼ νὰ ἀφαιρέσω τὴν διάταξιν ἢ μᾶλλον νὰ τροποποιήσω τὴν διάταξιν καὶ νὰ μείνωμεν εἰς τὴν ἀκόλουθον διατύπωσιν, ὅτι θὰ μετέχουν οἱ κατέχοντες ὀργανικὰς θέσεις εἰς τὴν Ἀεροπορίαν. Ὅπως ἦτο μέχρι τοῦδε τοσούτῳ μᾶλλον, διότι ἔβαλα καὶ τὸν ἄλλον, ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς τὸ Γ.Ε.ΕΘ.Α., διὰ τὸν λόγον ὅτι ἐσκέφθην, ὅτι εἶναι πολὺ ὀλιγώτεροι οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς τὰς μέχρι τοῦδε ὀργανικὰς θέσεις. Ἀλλ’ ἐπίκειται ἐντὸς τῶν ἡμερῶν, κατάληψις καὶ δύο ἀκόμη θέσεων ταξιάρχων.

§27Β. ΒΡΑΧΝΟΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§28Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κανονικῶς καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων, κύριε ἐν τῇ Κυβερνήσει συνάδελφε. Ἐπομένως εἶναι ἐπαρκὴς ὁ βαθμός. Ἐνῷ εἰς τὸ Ἀνώτατον Ναυτικὸν Συμβούλιον, ὑπηρετοῦν Ὑποναύαρχοι, ὡς μέλη αὐτοῦ, κατ’ ἀνάγκην, διότι ὅλοι–ὅλοι οἱ Ναύαρχοι εἶναι πέντε καὶ ἔπρεπεν εἰς κρισίμους περιπτώσεις νὰ καλῆται καὶ ἐκεῖνος, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι πέντε παρόντες εἰς τὸ Συμβούλιον. Ἀλλ’ εἰς τὴν Ἀεροπορίαν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν εἶναι πολὺ μεγαλύτερος καὶ ὡς ἐκ τούτου εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθῶμεν, προκειμένου νὰ συγκροτήσωμεν τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Ἀέρος, εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατέχουν ὀργανικὰς ἐν τῇ ἀεροπορίᾳ θέσεις.

§29Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Ὀρθόν, διότι αὐτοὶ ἔχουν ἀντίληψιν τῆς καταστάσεως, ἐνῷ οἱ ἄλλοι θεωροῦνται πλέον ξένοι.

§30Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Χαίρω ἐξαιρετικῶς, διότι ὁ κ. Χλουβεράκης συμφωνεῖ μὲ τὴν ἄποψίν μου.

§31Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Ἔρχομαι εἰς τὸ ὅριον ἡλικίας τῆς ἀεροπορίας. Ἡ διαφορὰ ἀπὸ τὰ ἄλλα ὅπλα εἰς ὅλους τοὺς βαθμοὺς εἶναι κατὰ ὀκτώ. Εἰς τὸν στρατὸν καὶ τὸ ναυτικόν, τὸ ὅριον εἶναι 62 ἔτη, διὰ τὸν ἀντιστράτηγον καὶ 60 διὰ τὸν ὑποστράτηγον καὶ ὑποναύαρχον. Εἰς τὴν Ἀεροπορίαν διὰ τὸν πτέραρχον καὶ ἀντιπτέραρχον εἶναι 54. Κύριοι βουλευταί, τελευταῖα κατώρθωσε πάλιν ἡ σατανικὴ κομμουνιστικὴ θεωρία νὰ ἐμβάλῃ εἰς ὅλους μας τὴν ἰδέαν, ὅτι οἱ νέοι πρέπει νὰ κατέχουν τὰ ἀνώτατα ἀξιώματα.

§32Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΚΑΙ Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Παντοῦ κομμουνιστὰς βλέπετε;

§33Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Ἐγὼ βλέπω, ἐὰν δὲν βλέπετε σεῖς, εἶναι ἄλλο ζήτημα. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι 49 ἐτῶν καὶ νομίζω, ὅτι τώρα ἀρχίζω νὰ ἔχω σοβαρότητα. (Γέλωτες). Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, 40 ἐτῶν ἄνθρωποι, νὰ ἡγοῦνται Γενικῶν Ἐπιτελείων. Τὸ τί γίνεται εἰς ἄλλους στρατούς, οὔτε κἂν τὸ ἐξετάζω. Ἄλλη ἡ νοοτροπία αὐτῶν καὶ ἄλλη ἡ ἰδική μας. Γνωρίζετε πόσων ἐτῶν ἦτο ὁ Στρατάρχης Παπάγος, ὅταν ἀνέλαβε τὴν συντριβὴν τοῦ συμμοριτισμοῦ; Γνωρίζετε πόσων ἐτῶν εἶναι οἱ κ.κ. Ὑφυπουργοί, ποὺ εἶναι αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὰ Ὑφυπουργεῖα Στρατιωτικῶν, Ναυτικῶν καὶ Ἀεροπορίας; Κατὰ ποίαν λογικὴν θέλετε, ὁ μὲν Ὑπουργὸς νὰ εἶναι ὁσωνδήποτε ἐτῶν, ὁ δὲ Ἀρχηγὸς τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου εἰς τὴν ἀκμὴν τῆς ζωῆς του νὰ ἀποστρατεύεται; Βεβαίως, οἱ νέοι ἔχουν τὴν τόλμην, ἀλλὰ τοὺς λείπει ἡ πεῖρα καὶ ἡ σύνεσις. Ὁ πενηντάρης καὶ ὁ πενηνταπεντάρης εἶναι εἰς τὸ σημεῖον ποὺ ἀποδίδουν καὶ εἰς τὰ 60 ἀποδίδουν περισσότερα. Ἐρχόμαστε, ὅμως, καὶ εἰς τὸ ἄλλο. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ κάποτε, ὅτι θέλει τοὺς νέους διὰ νὰ πετοῦν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ διαφωνήσω μαζί του. Ἐκεῖνοι ποὺ πετοῦν, πρέπει νὰ εἶναι νέοι. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνοι ποὺ διοικοῦν καὶ δὲν πετοῦν, ὁσάκις ἀναλάβουν μίαν ἀποστολὴν πετοῦν. Ὁ σημερινὸς Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Α., ὁ ὁποῖος εἶναι 53 χρόνων καὶ ἂν διαβάσῃ κανεὶς ἀπὸ σᾶς πόσες πτήσεις ἔχει, θὰ ἴδῃ ὅτι ἔχει περισσότερες ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀεροπόρους, ὅλων τῶν ἐποχῶν καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ πετᾷ μὲ ἀεροπλάνα διώξεως. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπεκταθῶ ὀλίγον, διότι εἶναι σοβαρὸν τὸ θέμα. Τὸ Ὑπουργεῖον Ἀεροπορίας γνωρίζετε, καὶ ὅσοι ἠσχολήθητε καὶ ὅσοι δὲν ἠσχολήθητε, πόσα στάδια ἐπέρασε καὶ πόσες μπόρες ἐπέρασε τὸ ΓΕΑ· ἤδη εὑρίσκεται εἰς μίαν κατάστασιν ἐξαιρετικήν. Ὁ σημερινὸς Ἀρχηγὸς τοῦ Γ.Ε.Α. εἶναι ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔφυγεν οὔτε μίαν ἡμέραν ἀπὸ τὴν ἀεροπορίαν. Ἀπὸ ἀνθυπολοχαγοὶ ποὺ εἴμεθα ἀκόμη, ἦτο σοβαρός, ἠθικός, ὀλιγόλογος, σκύλος στὴ δουλειά του καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι μέχρι σήμερον. Εὔχομαι, ἀπομακρυνομένου αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου, νὰ μὴ πάθῃ ἡ ἀεροπορία τίποτε. Ἀλλά, κύριοι, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, δηλώνω, ὅτι φοβοῦμαι πολύ. Ἀλλοίμονον ἐὰν θέλωμεν νὰ ἀντικαταστήσωμεν ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι διατηροῦν ἕνα ὅπλον ὁλόκληρον εἰς ἀρίστην κατάστασιν. Καὶ τὴν ἀρίστην αὐτὴν κατάστασιν, τὴν ἐδημιούργησεν ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς καὶ μερικοὶ ἄλλοι. Ἐπανέρχομαι εἰς τὸ ὅριον ἡλικίας καὶ λέγω, ὅταν νεωτάτους ἀνθρώπους θέλωμεν νὰ τοὺς ἀπομακρύνωμεν, διότι ὑπάρχει ἡ πίεσις ἐκ τῶν κάτω, οἱ τριανταπεντάρηδες καὶ σαραντάρηδες ποὺ θέλουν νὰ γίνουν Ἀρχηγοὶ Ἐπιτελείων καὶ στρατηγοί, ποῦ πᾶμε;

§34Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ἀπὸ τὴν νεότητα γίνεται ἡ πίεσις;

§35Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Ἔχετε τὴν γνώμην σας καὶ ἔχω τὴν ἰδικήν μου.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ζαννῆ, πολὺ ρωμαλέος εἰς τὰς διακοπάς σας, εἶσθε ἀπόψε.

§37Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὸ ὅριον ἡλικίας ἂν ὄχι δι’ ὅλους τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς Ἀεροπορίας, τοὐλάχιστον διὰ τοὺς ὑποπτεράρχους νὰ τὸ αὐξήσῃ, διότι τοῦτο εἶναι δίκαιον, ἠθικόν, ἀναγκαῖον, ἐπιβεβλημένον τὸ 54ον ἔτος ποὺ λέγει τὸ νομοσχέδιον, νὰ γίνῃ 56, τὸ ὀλιγώτερον, διὰ νὰ μὴ εἴπω περισσότερον.

§38Ν. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν ἐπήρατε τὴν ὑγειονομικὴν ἄποψιν.

§39Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Νὰ τὴν ἀκούσω.

§40Ν. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἀπὸ ὑγειονομικῆς ἀπόψεως, νομίζω, ὅτι εἶναι πλήρως δικαιολογημένη ἡ μείωσις τοῦ ὁρίου ἡλικίας ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἀεροπορίας. Ὅταν ἕνας ἀξιωματικὸς ἔχῃ ἕνα ἀριθμὸν πτήσεων, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἔχῃ μίαν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς ὑγιεινῆς του καταστάσεως. Ἵπταται εἰς ὑψηλὰ ἐπίπεδα, εἰς ἀτμόσφαιραν, ἡ ὁποία τὸ κυκλοφοριακόν του σύστημα, τὸ ἐπηρεάζει. Αἱ συνεχεῖς πτήσεις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἔχουν τελικῶς δυσμενῆ ἀποτελέσματα διὰ τὴν ὑγείαν τοῦ ἀεροπόρου. Ἑπομένως, ἡ ἄποψις αὐτή, ἡ ὁποία νομίζω, ὅτι ὡδήγησε τὸ Ἐπιτελεῖον, νὰ προβῇ εἰς τὴν μείωσιν τοῦ ὁρίου ἡλικίας, εἶναι ἄποψις, κατ’ ἐμέ, ἀρκετὰ ὀρθή.

§41Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Διὰ νὰ διευκολύνω τὴν συζήτησιν καὶ ἐκείνους ἐκ τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑποστηρίξουν τὴν αὐτὴν τυχὸν ἄποψιν μὲ ὑμᾶς, λέγω τὸ ἑξῆς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μελετήσασα τὸ θέμα τοῦ ὁρίου ἡλικίας καθὼς καὶ τὸ θέμα τῆς 8ετίας εἰς τὸν ἀνώτατον βαθμόν, κατέληξεν εἰς τὴν ἀπόφασιν ὅπως μὴ μεταβάλῃ τὰ μέχρι τοῦδε ἰσχύοντα. Οἱαδήποτε μεταβολὴ τῶν μέχρι τοῦδε ἰσχυόντων ὡς πρὸς τοὺς ἀνωτάτους ἀξιωματικοὺς θὰ ἐξέθετε τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸν κίνδυνον τῶν παρεξηγήσεων. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ἐκδηλώσῃ οἱανδήποτε προσωπικήν, εἴτε ἀντιπάθειαν, εἴτε συμπάθειαν πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κειμένης μέχρι τοῦδε νομοθεσίας καταλαμβάνονται, ἐντὸς τοῦ ἔτους, εἴτε ὑπὸ τοῦ ὁρίου ἡλικίας, εἴτε ὑπὸ τῆς 8ετίας, καμμίαν δηλαδή, ὑπερβολικὴν συμπάθειαν, ἢ ἀντιπάθειαν, διότι βεβαίως συμπάθεια γενικὴ θὰ ἐκδηλωθῇ πρὸς ὅλους ὅταν ἀποχωρήσουν. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐκτιμηθῇ ἡ ἀπόφασις αὐτὴ τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προβαίνωμεν εἰς τὴν μεταβολὴν τοῦ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀντιστρατήγων καὶ τῶν τούτων ἀντιστοιχούντων τῆς 8ετίας ἐὰν ἐδημιουργεῖτο ἡ ἐντύπωσις καὶ ἡ ἐντύπωσις αὐτὴ θὰ ἔβλαπτε τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, ὅταν ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς μεταβολῆς αὐτῆς ἐπιδιώκῃ νὰ ἐκδηλώσῃ ἰδιαιτέραν προτίμησιν πρὸς ὡρισμένους ἐκ τῶν ἀνωτάτων, οἱ ὁποῖοι καταλαμβάνονται ὑπὸ τοῦ ὁρίου ἡλικίας ἢ ὑπὸ τῆς 8ετίας. Ἐξ ἄλλου, προκειμένου περὶ τῶν κατεχόντων τὰς θέσεις τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Ἐπιτελείων, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις νομίσῃ, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ χρησιμοποιήσῃ τούτους ὡς ἐφέδρους ἐκ μονίμων. Οἱ Ἀρχηγοὶ τοῦ Ἐπιτελείου δὲν ἔχουν περαιτέρω μέλλον, ὥστε νὰ ἔχῃ σημασίαν, ἐὰν εἶναι μόνιμοι, ἢ ἔφεδροι ἐκ μονίμων. Οἱ Ἀρχηγοὶ τοῦ Ἐπιτελείου ἔχουν φθάσει εἰς τὸν ἀνώτατον βαθμόν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, διότι πράγματι ἕνας Ἀρχηγὸς Ἐπιτελείου πρέπει νὰ εἶναι τῆς ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ ὅτι ἕνας ἐκ τῶν Ἀρχηγῶν Ἐπιτελείων, ὁ ὁποῖος καταλαμβάνεται ὑπὸ τοῦ ὁρίου, ἢ ὑπὸ τῆς 8ετίας εἶναι χρήσιμος καὶ πρέπει νὰ χρησιμοποιηθῇ καὶ εἰς τὸ μέλλον, ἢ μᾶλλον εἶναι ἀναντικατάστατος, τότε δὲν ἔχει παρὰ νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν διατήρησίν του, ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ ἀνακαλουμένου εἰς τὴν ἐνέργειαν, ὡς ἐφέδρου ἐκ μονίμων. Αὐτὴ εἶναι ἡ γραμμὴ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐμοῦ ὡς Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ὅπως τὴν γραμμὴν αὐτὴν υἱοθετήσῃ καὶ ὅπως τὴν γραμμὴν αὐτήν, ὄχι ἁπλῶς ἐπιδοκιμάσῃ, ἀλλὰ καὶ ἰδιαιτέρως ἐκτιμήσῃ. (Χειροκροτήματα). (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Τριανταφύλλης).

§42Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὅσον ἀφορᾶ μὲν τὰ πρῶτα, τὴν 8ετίαν καὶ ὅριον ἡλικίας, εἴμεθα σύμφωνοι. Ὅσον ἀφορᾶ ὅμως τὴν ἀνάκλησιν ἐφέδρων ἐκ μονίμων, διαφωνοῦμεν ριζικῶς, ὄχι μόνον διότι οὐδεὶς ἀναντικατάστατος, ὄχι μόνον διότι ὑπάρχουν ἄριστοι ἀξιωματικοὶ εἰς τὸν στρατὸν μὲ ἀνωτάτους βαθμούς, ἀλλὰ καὶ διότι ἐὰν τὸ κάμετε αὐτό, θὰ ἀναγκασθῆτε, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ τροποποιήσητε καὶ τὴν σύνθεσιν τῶν Ἐπιτελείων, διότι τότε θὰ ἐμφανισθῇ τὸ φαινόμενον μόνιμος ὁμοιόβαθμος μὲ ἔφεδρον, νὰ ὑπηρετῇ ὑπὸ τὸν ἔφεδρον, πρᾶγμα ἀπαράδεκτον.

§43Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε. Τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κύριος Χαβίνης, εἶναι ἄσχετον πρὸς τὸ νομοσχέδιον. Ἐγὼ ἁπλῶς ὡμίλησα περὶ νομοσχεδίου καὶ ἀνέπτυξα εἰς τὸν ἀγαπητὸν ἐκ Καβάλας συνάδελφον, ζητήσαντα ὅπως αὐξήσωμεν τὰ ὅρια, ἐπεκαλέσθην δὲ ἁπλῶς τὴν δυνατότητα, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κειμένης νομοθεσίας. Δὲν ὡμίλησα περὶ προθέσεως τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπεκαλέσθην τὴν δυνατότητα, τὴν ὁποίαν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κειμένης νομοθεσίας ἔχει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀνακαλέσῃ ἀνώτατον ἀξιωματικὸν ἢ καὶ οἱονδήποτε ἀξιωματικὸν ἐκ τῆς ἐφεδρείας ὡς ἔφεδρον ἐκ μονίμων. Ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κύριος Χαβίνης, ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν μιᾶς ἐνδεχομένης διοικητικῆς πράξεως τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἀφορᾷ τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζει καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ, πολλοὺς μῆνας πρὸ τῆς ἐπελεύσεως τοῦ σημείου ἐκείνου τοῦ χρονικοῦ κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ προκληθῇ, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις προβῇ εἰς ἐνέργειάν τινα ἀντικειμένην πρὸς τὴν οὐσιαστικὴν ἀντίληψιν καὶ γνώμην τοῦ κ. Χαβίνη, δὲν ἔχει τότε, παρὰ νὰ προβῇ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πρεβέζης συνάδελφος, εἰς διατύπωσιν ἐπερωτήσεως. Ὡμίλησα περὶ τῆς κειμένης νομοθεσίας. Εἶπον ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ὁ θεμελιώδης, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὸν βασικὸν κώδικα τῆς ζωῆς τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, δὲν πρέπει, ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τοῦ ὁρίου ἡλικίας, νὰ μεταβληθῇ. Προσέθεσα ὅμως, ὅτι ὑπάρχει ἐκ τῆς κειμένης νομοθεσίας, οὐχὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ νόμου, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναφερθῇ εἰς τοιοῦτον νόμον ἡ περὶ ἧς πρόκειται διάταξις νόμου. Ὑπάρχει ἐκ τῆς κειμένης νομοθεσίας δυνατότης τῆς Κυβερνήσεως νὰ χρησιμοποιήσωμεν καὶ ἔφεδρον ἐκ μονίμων. Αὐτὸ ὑπάρχει καὶ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ. Ἐὰν εἰς τὴν Α ἢ Β περίπτωσιν, καλὴν ἢ κακὴν χρῆσιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀπόκειται εἰς ὑμᾶς νὰ τὸ κρίνετε.

§44Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Ὅταν καὶ ἐάν.

§45Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ὅταν καὶ ἐάν, ὅπως τονίζει καὶ ὁ κύριος Λόντος.

§46Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ γνώμη τοῦ κ. Χαβίνη εἶναι ἐσφαλμένη, ὅτι δηλαδή, ἀνακαλούμενος ἕνας Ἀντιστράτηγος ἀπὸ τὴν ἐφεδρείαν, μειονεκτεῖ ἀπέναντι ἑνὸς Ἀντιστρατήγου ἐν ἐνεργείᾳ. Ἐδῶ ἔχομεν τὸ παράδειγμα, εἰς τὴν Γερμανίαν, ἡ ὁποία ὑποτίθεται ὅτι γνωρίζει ὅλα τὰ στρατιωτικὰ πράγματα, κατὰ τὸν Αʹ παγκόσμιον πόλεμον, ἀνεκάλεσε τὸν Χίντεμπουργκ ἀπὸ τὴν ἐφεδρείαν καὶ τὸν ἔθεσεν ὄχι ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ἐπιτελείου, ἀλλὰ τὸν ἔκαμεν Ἀρχιστράτηγον. Συνεπῶς, νομίζω, ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Χαβίνη, δὲν εἶναι ὀρθή.

§47Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Λυποῦμαι πολύ, διότι δὲν ἔγινα νοητός. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι, ἐὰν ἀνακληθῇ ἔφεδρος Ἀντιστράτηγος ὡς Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου, θὰ ἀναγκασθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ τροποποιήσῃ τὸν ὀργανισμόν, διότι οἱ Ἀντιστράτηγοι οἱ μόνιμοι δὲν δύνανται νὰ ὑπηρετοῦν ὑπὸ ἔφεδρον. Ἐὰν ἀνεκλήθη ὁ Χίντεμπουργκ, ὅπως ἀνεκλήθη ὁ Στρατάρχης Παπάγος, εἶναι ἄλλο θέμα. Εἰς μίαν ἐπιστράτευσιν κάμνει κανεὶς ὅ,τι θέλει. Ἀλλ’ ἐδῶ ἄλλο εἶναι τὸ θέμα.

§48Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Διὰ νὰ σᾶς ἀπαντήσω ἀμέσως, ἀναγνωρίζω ὅσα εἶπεν ὁ κύριος συνάδελφος, ἀλλ’ ἐὰν κάμωμεν δεκτὴν τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὁ κύριος συνάδελφος προτείνει, θὰ πρέπει νὰ μεταβληθοῦν πολλὰ ἄρθρα. Διότι καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὰς ὑπηρεσίας θὰ μεταφερθοῦν εἰς τὰ Σώματα. Κάμνω μίαν διευκρίνησιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κριτηρίων ποὺ σᾶς εἶπον χθές. Αὐτὸ νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ γίνῃ δεκτόν. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ κάμωμεν συζήτησιν εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ ποῖοι προσφέρουν περισσοτέραν ἢ ὀλιγωτέραν ὑπηρεσίαν. Σᾶς εἶπον ὅτι ἡ διάκρισις εἶναι ἀντικειμενική, ἀλλὰ δὲν σημαίνει ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὑπάγεται εἰς τὰς ὑπηρεσίας εἶναι κατώτερος ποιοτικῶς ἀπὸ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ὑπάγεται εἰς τὰ ὅπλα. Ἁπλῶς καὶ μόνον κάμνομεν τὴν διευκρίνησιν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τρόπου συμβολῆς ἑκάστου εἰς τὴν ζωὴν τοῦ στρατεύματος καὶ εἰς τὴν μάχην. Τοῦ τρόπου, ὄχι τῆς ποιότητος, τοῦ ἀντικειμένου πιστοποιουμένου ἐκ τῆς οὐσιαστικῆς συμβολῆς. Π. χ. ἑνὸς κτηνιάτρου εἰς μίαν κρίσιμον στιγμὴν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι μεγαλυτέρα ἀπὸ τὴν συμβολὴν ἑνὸς ἀξιωματικοῦ οἱουδήποτε ὅπλου ἢ Σώματος. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι τὰς κεντρικὰς ὑπηρεσίας πρέπει νὰ τὰς συμπεριλάβωμεν εἰς τὰ ὅπλα.

§49Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Ξεύρετε ὅτι σεβασμὸν ἔχω καὶ πρὸς ὑμᾶς καὶ πρὸς τὸν Στρατάρχην, διατυπώνω ὅμως μίαν γνώμην, ὅπως τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τοῦ Ἀντιπτεράρχου αὐξηθῇ. Εἰς τὴν διάταξιν περὶ διακρίσεως τῶν ἀξιωματικῶν κατὰ κατηγορίας, ἔχομεν πρῶτον τῶν ὅπλων, μετὰ τῶν Σωμάτων καὶ μετὰ τῶν ὑπηρεσιῶν. Ἐδῶ ἀσφαλῶς κάποια παρεξήγησις θὰ ἔγινε. Θὰ ἤθελον νὰ θίξω τὸ θέμα τῶν τεχνιτῶν καὶ δὴ τῶν ἀρχιτεχνιτῶν. Οἱ ἀρχιτεχνῖται, οἱ ὁποῖοι εἶναι τῆς Σχολῆς τῆς Θεσσαλονίκης — ἔτυχε κατὰ τὸ 1933 καὶ μετὰ νὰ εἶμαι ἀξιωματικὸς τῆς σχολῆς αὐτῆς — ἔβγαιναν ὑποδεκανεῖς καὶ ἐκάθησαν χρόνια εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποδεκανέως καὶ δεκανέως. Τὴν ἡμέραν ὁλόκληρον ἦσαν εἰς τὰ συνεργεῖα, τὸ δὲ βράδυ εἰς τὴν φρουράν. Κατὰ τὸν πόλεμον τῆς Ἀλβανίας κύριε Ὑπουργέ, χάρις εἰς τὰ παιδιὰ αὐτά, ἐλειτούργησαν θαυμάσια τὰ πυροβόλα μας καὶ τὰ πολυβόλα μας.

§50Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἦσαν εἰς τὴν πρώτην γραμμήν.

§51Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Δὲν θὰ μᾶς ἐκακοφαίνετο καθόλου, ἐὰν τὴν ἐπαύριον τῆς μάχης ἐβλέπαμεν εἰς τὰ Σώματα καὶ τὰς ὑπηρεσίας ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔμειναν πίσω, ἀλλ’ ὄχι ὅμως τὰ παιδιὰ αὐτά. Εἰς ὅλας τὰς μονάδας, μεγάλας καὶ μικράς, ὑπάρχουν πάντοτε ἀρχιτεχνῖται, οἱ ὁποῖοι ἐπιλαμβάνονται τὴν ἐπιδιόρθωσιν ἀμέσως τοῦ ὁπλισμοῦ. Μὲ ἄλλους λόγους, εἶναι οἱ ἄμεσοι συντελεσταὶ τῆς ἐπιτυχίας τῆς μάχης. Ἐκτὸς ὅμως αὐτοῦ, ἐνῷ εἰς τὴν Ἀεροπορίαν καὶ εἰς τὸ ναυτικὸν ὁ τεχνίτης ἵσταται εἰς τὸ ὕψος του, εἰς τὸν στρατὸν τὸν θέτομεν εἰς ὑποδεεστέραν μοῖραν. Κύριοι, ἔκαμον διοικητὴς πυροβολαρχίας εἰς τὴν Ἀλβανίαν, ὡς καὶ Συνταγμάτων ἱππικοῦ καὶ μηχανικοῦ. Αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοί, ἦσαν ἐκεῖνοι, χάρις εἰς τοὺς ὁποίους ἐλειτούργησαν τὰ ὅπλα μας χωρὶς βλάβην. Κατὰ ποίαν λογικὴν καὶ διὰ ποῖον λόγον τοὺς βάζομε σήμερον εἰς τὰ Σώματα, δὲν τὸ καταλαβαίνω. Κύριε Ὑπουργέ, ὑποβάλλω τὴν τροπολογίαν μου, παρακαλῶν ὅπως τὴν ἀποδεχθῆτε, διότι εἶναι ἔργον δικαιοσύνης καὶ ἠθικῆς ἐνισχύσεως.

§52Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Πράγματι, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κειμένης νομοθεσίας, ὁ ἔφεδρος ἐκ μονίμων Ἀντιστράτηγος ἀνακαλούμενος εἰς τὴν ἐνέργειαν εὑρίσκεται εἰς τὸ ἀριστερὸν τῶν μονίμων Ἀντιστρατήγων καὶ ἑπομένως καὶ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ὁ κύριος Χαβίνης, πρέπει νὰ εἶναι ἥσυχος, διότι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ δικαιώματος ποὺ ἔχει ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ἀνακαλέσῃ ἕνα ἔφεδρον χωρὶς νὰ φέρῃ ἐνώπιον ὑμῶν νομοθέτημα διὰ τοῦ ὁποίου θὰ τάξῃ τούτους εἰς τὸ δεξιὸν τῶν ὑπηρετούντων Ἀντιστρατήγων.

§53Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Ἤθελον νὰ προσθέσω, ὅτι εἰς κάθε πρᾶγμα χρειάζεται μελέτη καὶ πίστις. Σεῖς τὸ ἐμελετήσατε. Ἐγὼ τὸ πιστεύω. Ἐγώ, ποὺ ἔζησα 27 χρόνια ἀξιωματικὸς καὶ ξεύρω ποία εἶναι ἡ συμβολὴ τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν εἰς τοὺς ἀγῶνας, μοῦ κακοφαίνεται, νὰ πᾶνε εἰς τὰς ὑπηρεσίας. Ἀφήνω δέ, ποὺ τὰ παιδιὰ αὐτά, βγῆκαν τὸ 1933 καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι ὑπολοχαγοί. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὸ ποσοστὸν ἐξόδου.

§54ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐτὰ εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§55Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Παρακαλῶ, εἶναι τὸ σοβαρώτερον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου. Κύριοι, αἱ προτάσεις δέον νὰ γίνωνται 20 ἡμέρας πρὸ τῆς ἡμέρας κρίσεως. Ἤδη ἔχουν γίνει προτάσεις ἀπὸ τὸν Ἰανουάριον καὶ εὑρισκόμεθα εἰς τὸν Μάϊον. Ἐὰν ψηφίσωμεν ἀπόψε τὸ νομοσχέδιον, ἐρωτῶ τὸν κύριον Ὑπουργόν, θὰ γίνουν καὶ ἄλλαι προτάσεις, ἄλλη κρίσις τῶν ἀξιωματικῶν. Δηλαδή, θὰ γίνουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον προταθῆ, θὰ φύγουν καὶ ἄλλοι, ποὺ θὰ προταθοῦν τώρα; Ἐν τοιαύτῃ ὅμως περιπτώσει, τὸ ποσοστὸν τὸ 10% ποὺ λέγετε, θὰ αὐξηθῇ εἰς 20%; Αὐτὴν τὴν ἀπορίαν ἔχω, κύριε Ὑπουργέ. Ἐπίσης μὲ τὴν ὑπάρχουσαν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου, μετὰ 8–10 χρόνια οὐδεὶς ἀνώτερος ἀξιωματικὸς θὰ μείνῃ ἐν τῷ στρατεύματι.

§56Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Ἀπήντησα, ὅτι ἡ διάταξις εἶναι δυνητική. Μόνον ἐὰν σημειωθῇ συμφόρησις εἰς ἕνα βαθμόν, τὰ ἀνώτερα Συμβούλια συνιστοῦν τὴν ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως.

§57Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον φοβοῦμαι, εἶναι ἡ πίεσις ἐκ τῶν κάτω. Ἡ τάξις τοῦ 40 σήμερον εἶναι Ταγματάρχαι καὶ αὔριον θὰ εἶναι Συνταγματάρχαι. Καὶ θὰ φθάσωμε μίαν ἡμέραν, νὰ ἔχωμεν 40ρηδες Συνταγματάρχας. Διότι σήμερον τὰ παιδιὰ αὐτὰ εἶναι 35 χρονῶν. Αὐτὸ φοβοῦμαι καὶ δι’ αὐτὸ ὑποβάλω τὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία λέγει νὰ εἶναι τὸ ἐλάχιστον 10%, ἀλλὰ καὶ νὰ βγαίνῃ αὐτὸ τὸ 10%, ὅταν δὲν καλύπτωνται αἱ περιπτώσεις τῶν ἀποστράτων καὶ λόγῳ ἡλικίας καὶ διότι ὑπέβαλον παραίτησιν οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ ἀπὸ στρατιωτικὰ συμβούλια, πειθαρχικά. Τότε, μάλιστα. Διότι τώρα τὶ γίνεται; Λέγομεν 10% τοὐλάχιστον, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ πάῃ καὶ 15 καὶ 20. Αὐτὸ θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας θὰ ἔχετε ἀπὸ τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον καὶ ἀπὸ τὴν γνώμην, ποὺ θὰ σχηματίσετε, ὅπως σᾶς παρουσιάσουν τὰ πράγματα ἐκείνην τὴν στιγμὴν καὶ ἐπειδὴ ἡ πίεσις εἶναι σοβαρωτάτη ἐκ μέρους τῶν κάτω. Νομίζω, ὅτι εἰς τὸν στρατὸν δύο δυνάμεις εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι χαρακτηρίζουν τὸ ἀξιόλογον τοῦ στρατεύματος: Αἱ ἠθικαὶ καὶ αἱ ὑλικαί. Πολλὰς φορὰς αἱ ἠθικαὶ δυνάμεις εἶναι ἀνώτεραι τῶν ὑλικῶν. Διότι δὲν λειτουργεῖ τὸ πυροβόλον ἢ τὸ πολυβόλον, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ψυχή. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν τύχην τῶν ἀποστρατευομένων. Εἰς τὸ νομοσχέδιον, ποὺ ἐπεράσαμε διὰ τοὺς τραπεζιτικοὺς καὶ διὰ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, λένομεν ὅτι παίρνουν πλήρη σύνταξιν. Ἐδῶ, ἀναγκάζεται ἡ Κυβέρνησις, τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον, ὁ στρατὸς νὰ διώξῃ τοὺς ἀξιωματικούς, διότι στενεύει ἡ πυραμὶς ὅσον ἀνέρχονται τὰ κλιμάκια τῆς ἱεραρχίας καὶ πρέπει νὰ φύγουν. Εἶναι γεγονὸς αὐτό. Ὁ ἀξιωματικὸς ὅμως, ὁ ὁποῖος κατετάγη καὶ ἐπέρασε τόσα σχολεῖα κλπ. μίαν βλέψιν ἔχει καὶ ἕνα πόθον, νὰ καθέξῃ καὶ τὰ ἀνώτατα κλιμάκια. Ἔρχεται τώρα ἡ ὑπηρεσία καὶ τὸν διώχνει, διότι ὀρθῶς φρονεῖ, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀνέβῃ περισσότερον. Αὐτὸς ὅμως ὁ ἀξιωματικός, τὸν ὁποῖον εἰς οἱονδήποτε βαθμὸν διώχνει ἡ ὑπηρεσία, δηλαδή, ὅταν λέγωμεν εἰς οἱονδήποτε βαθμόν, ἐννοοῦμεν ἀπὸ τοῦ Συνταγματάρχου καὶ ἄνω, τὸ περισσότερον, ὅπως τὸ λέγει 10%, δὲν ἔχει τὸν χρόνον διὰ νὰ ἔχῃ πλήρη σύνταξιν καὶ συνεπῶς, κατὰ ποίαν λογικήν, οἱ μὲν τραπεζιτικοὶ νὰ παίρνουν ἀπόλυτον σύνταξιν καὶ ἐφ’ ἅπαξ πλουσιώτατον, οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι ἐπίσης καὶ ὁ ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος προσέφερε καὶ προσφέρει περισσότερα ἀπὸ ὅλους, δὲν ἱκανοποιεῖται οὔτε ὑλικῶς εἰς τὸ σημεῖον αὐτό; Εἰς τὴν τροπολογίαν μου προτείνω, εἰ δυνατόν, εἰς τὸν ἴδιον βαθμὸν νὰ παίρνῃ πλήρη σύνταξιν, ἐφ’ ὅσον ἔχῃ δύο χρόνια εἰς τὸν βαθμόν, ὅταν ἀποστρατεύεται. Κύριοι συνάδελφοι, μὲ συγχωρεῖτε, ποὺ σᾶς ἐκούρασα· τελειώνω. Κατ’ ἀρχήν, τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἐπιβεβλημένον καὶ ἀναγκαῖον, ὕστερον ἀπὸ τὴν δημιουργίαν τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ θὰ παρακαλέσω — ἐγὼ τοὐλάχιστον, συμφωνῶ ἀπόλυτα — θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργόν, εἰς δυνατόν, νὰ δεχθῇ τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας προέτεινα. (Χειροκροτήματα).

§58Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑφυπ. Οἰκον.). Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν, ἐπειδὴ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον ἔχει μακρὰν συζήτησιν, ἐὰν δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ διακοπῇ προσωρινῶς ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ καὶ νὰ τεθοῦν ὑπ’ ὄψιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ὡρισμένα τυπικὰ νομοσχέδια τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, ἐγγεγραμμένα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, τὰ ὁποῖα, ἀσφαλῶς, δὲν θὰ προκαλέσουν συζήτησιν.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Ὑφυπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν;

§60ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικήσεως τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τῶν Πολιτικῶν Ὑπαλλήλων».

§62ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ διοικήσεως τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τῶν Πολιτικῶν Ὑπαλλήλων». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὑδατογραφήσεως καὶ διασκευῆς καὶ παραγωγῆς τοῦ σιγαροχάρτου ἐν Ἑλλάδι».

§64ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ὑδατογραφήσεως, διασκευῆς καὶ παραγωγῆς τοῦ σιγαροχάρτου ἐν Ἑλλάδι». Ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν τριῶν κλάδων τῶν ἐνόπλων δυνάμεων». Ὁ κ. Π. Ἀργυρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§66ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνέρχομαι τὸ βῆμα, μὲ κενὰς τὰς χεῖρας, ἤτοι μὴ προσκομίζων τὸ περιπόθητον νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, δοθέντος ὅτι, κατ’ ἀρχὴν εἶμαι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὑπεραμυνόμενος, εἰδικῶς, τῶν παλαιῶν θεσμῶν καὶ παραδόσεων τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ. Διότι, ὅσον ἀφορᾷ τὰ τοῦ στρατοῦ, δὲν εἶμαι ἁρμόδιος, ἐφ’ ὅσον ὁ Στρατάρχης καὶ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καί, Δόξα τῷ Θεῷ, πολλοὶ ἀπόστρατοι στρατηγοὶ καὶ Ὑφυπουργοὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εἶναι ἁρμόδιοι νὰ κρίνουν περὶ αὐτοῦ. Δὲν ἔχω δὲ ἀμφιβολίαν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀπὸ στρατιωτικῆς ἀπόψεως, θὰ ὠφελῇ τὸν στρατόν. Ἀλλά, ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν, ὡς ὁ μόνος ἀντιπροσωπεύων ἐνταῦθα, ὡς ἀρχαιότερος, τὰς παραδόσεις τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον εἰργάσθην ὀργανωτικῶς καὶ συνετέλεσα κατὰ τὸ παρελθὸν εἰς τὴν ἐνίσχυσίν του σημαντικῶς, ὥστε νὰ ἐπέλθουν τὰ ἀποτελέσματα τοῦ πολέμου 1912–13, νὰ ὑπεραμυνθῶ τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ. Κατέχομαι δὲ ὑπὸ ψυχικῆς ὀδύνης, βλέπων, τώρα, ὅτι τὸν θεσμὸν τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης, θεσμὸν τὸν ὁποῖον ἐγὼ οὔτε ἐνέκρινα, οὔτε ἐγκρίνω, διότι εἶναι εἷς θεσμὸς ξενικός, τὸν ὁποῖον ἐμιμήθημεν καὶ κακῶς ἐμιμήθημεν. Ἡμεῖς, κύριοι, οἱ πατέρες ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι εἰς τὴν ἀρχαιότητα ἐδίδαξαν τοὺς νόμους εἰς τὴν βάρβαρον, τότε, ἀνθρωπότητα, νομίζω, ὅτι θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ κάμωμεν θεσμοὺς ἁπλοῦς, οἱ ὁποῖοι νὰ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὴν ἰδιοσυστασίαν, τὴν ἰδιοσυγκρασίαν καὶ τὰς παραδόσεις τῆς Φυλῆς μας. Ἔχω ὑποβάλει, πρὸ καιροῦ, μίαν ἐπερώτησιν σπουδαιοτάτην, ἀφορῶσαν τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τὴν κατάστασιν τοῦ στόλου ἡμῶν. Διότι στόλον δὲν ἔχομεν.

§67Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Θὰ παρεκάλουν τὴν δήλωσίν σας αὐτήν, ἡ ὁποία εἶναι ἀνεύθυνος ἐκ μέρους σας, νὰ εἴπω ὅτι πρέπει νὰ ἐπακολουθήσῃ δήλωσις ἰδική μου, ἡ ὁποία εἶναι ὑπεύθυνος, ὅτι στόλον ἔχομεν. (Χειροκροτήματα).

§68Π. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πολεμικὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα νὰ δύνανται νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀνελάβομεν καὶ ἀπέναντι τῆς συμμαχίας τῆς Ἀτλαντικῆς καὶ ἀπέναντι τῆς ἰδίας ἡμῶν ἀμύνης, ἐάν, ὃ μὴ γένοιτο, κηρυχθῇ τρίτος παγκόσμιος πόλεμος, ἐγὼ σᾶς δηλώνω ὅτι δὲν ἔχομε τὰ κατάλληλα πλοῖα. Ἐν ᾗ περιπτώσει δὲ ἤρχετο εἰς συζήτησιν ἡ ἐπερώτησίς μου, ἀλλὰ δυστυχῶς αἱ ἐπερωτήσεις καθὼς καὶ ἐρωτήσεις μου φαίνεται ὅτι ἔχουν βαρύτητα καὶ καταποντίζονται εἰς τὸν ὠκεανὸν τῶν ἡμερησίων διατάξεων τῶν ἐρωτήσεων καὶ ἐπερωτήσεων καὶ δὲν ἔχουν τὴν ἔντασιν νὰ ἀνέλθουν εἰς τὴν ἐπιφάνειαν, ὥστε νὰ συζητηθοῦν, ἔχουν ὑποβληθῆ πρὸ 3, 4, 5 μηνῶν καὶ δὲν δύνανται νὰ ἔλθουν εἰς συζήτησιν. Ἐάν, λέγω, κύριε Ὑπουργέ, ἤρχετο αὐτὴ ἡ ἐπερώτησίς μου, πρὶν ἢ μεταβῆτε εἰς τὴν Ἀμερικήν, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ σᾶς ὠφέλει ἡ συζήτησις αὐτῆς, καὶ δὲν θὰ ἤρχεσθε μὲ κενὰς τὰς χεῖρας, ὅσον ἀφορᾷ τὸ Πολεμικὸν Ναυτικόν.

§69Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Παρακαλῶ, καὶ αὐτὴν τὴν παρατήρησιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν δεχθῶ χωρὶς ἄμεσον ἀπάντησιν. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρίνετε, διότι δὲν ἤλθατε κἂν διὰ νὰ μοῦ ζητήσετε πληροφορίας, ἐὰν ἦλθα μὲ χεῖρας κενὰς ἢ ὄχι. Βεβαίως πλοῖα δὲν ἔφερα μαζί μου, διότι οὔτε στὶς τσέπες μου, οὔτε εἰς τὰς παλάμας μου δὲν ἠμποροῦσα νὰ τὰ κρατήσω. Ἀκριβῶς τὶ συζητήσεις ἔγιναν καὶ ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῶν συζητήσεων αὐτῶν, θὰ ἤμην εὐτυχής, ἐὰν μὲ τιμήσητε διὰ τῆς ἐπισκέψεώς σας, νὰ σᾶς τὰ εἴπω.

§70Π. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ εὔχομαι....

§71Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικῆς Ἀμύνης). Διὰ τοῦτο σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ λέγετε πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζετε.

§72Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ δὲν προέβητε εἰς μίαν δήλωσιν, ἐβασίσθην εἰς ὅ,τι εἴπατε πρὸ μηνὸς εἰς πεντάωρον ἐνταῦθα λόγον σας περὶ στρατοῦ. Τότε, ὅλη ἡ Βουλή, δικαίως σᾶς ἐχειροκρότησε, διότι εἶσθε ἄξιος νὰ κατέχετε τὴν θέσιν αὐτήν, ἀλλὰ δὲν εἶσθε ἄξιος νὰ διοικῆτε τὸ Ναυτικόν, ὡς πρώην καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου...

§73Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Δι’ ἐμὲ ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε ὅ,τι θέλετε. Ὄχι ὅμως καὶ διὰ τὸ Βασιλικὸν Ναυτικόν μας.

§74Π. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. ....... ἀνεφέρατε τότε πολλὰ διὰ τὴν συγκρότησιν τοῦ θαυμασίου ἡμῶν στρατοῦ καὶ τῆς ὀργανώσεως τότε τοῦ Ναυτικοῦ. Καὶ τὶ εἴπατε; Ὅτι ἐφέτος θὰ εἰσέλθουν περισσότεροι Δόκιμοι εἰς τὴν Ν. Σχολήν, ὅτι θὰ καταταγοῦν περισσότεροι ναυτόπαιδες εἰς τὸν Πόρον καὶ περισσότεροι τεχνῖται εἰς Ναύσταθμον καὶ ἐθεωρήσατε ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀναδιοργάνωσις καὶ ἐνίσχυσις τοῦ Ναυτικοῦ μας; Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι τότε κατελήφθην ἀπὸ θυμόν. Ἀλλ’ ὁ θυμὸς εἶναι κακὸς σύμβουλος καὶ διὰ τοῦτο δὲν σᾶς ἀπήντησα. Ἐβασίσθην, λοιπόν, εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἴπατε τότε καὶ ἐφ’ ὅσον ἐὰν εἴχατε ἓν ἄγγελμα εὐχάριστον δὲν τὸ ἀνεκοινώσατε ἀκόμη, ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον. Ὅταν δέ, κύριε Ὑπουργέ, συζητηθῇ, ἐὰν ποτὲ συζητηθῇ — καὶ θὰ σᾶς παρεκάλουν, ἐπειδὴ ἐγὼ εἶμαι ἀνίκανος, νὰ συντελέσητε ἡ ἐπερώτησίς μου αὐτὴ νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὴν ἐπιφάνειαν τῆς θαλάσσης — θὰ πεισθῆτε ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα θὰ λεχθοῦν θὰ εἶναι τοιαῦτα, ὥστε θὰ ὑποκινήσουν τὴν κοινὴν γνώμην ὑπὲρ τῆς ἐνισχύσεως τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ. Ὅπως πρὸ ἡμίσεος σχεδὸν αἰῶνος, συνετέλεσα μεγάλως νὰ ὑποκινήσω τὴν κοινὴν γνώμην πρὸ τοῦ πολέμου τοῦ 1912 διὰ νὰ ἐνισχύσωμεν τὸν στόλον τότε καὶ νὰ παραγγείλωμεν ἀντιτορπιλλικὰ καὶ τὸν Ἀβέρωφ. Εἰς αὐτο δέ, ἐγὼ προσωπικῶς συνετέλεσα καὶ τοῦτο διότι, τότε εὑρίσκετο ἐν ἀγνοίᾳ τὸ Ὑπουργεῖον Ναυτικῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον Ναυτικῶν διῳκεῖτο ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν καὶ ἕνα προσωπάρχην μὲ βαθμὸν Πλωτάρχου. Δὲν εἶχον δὲ ἰδέαν περὶ τῶν προπαρασκευῶν κατὰ θάλασσαν τῆς Τουρκίας. Καὶ ἐξέδωκα ἕνα βιβλίον τότε τὸ ὁποῖον ἔκαμε τοιαύτην ἐντύπωσιν, διὰ τὰς παρασκευὰς τῆς Τουρκίας, ὥστε καὶ παραρτήματα ἐφημερίδων ἐβγῆκαν. Τότε ἐξέδωσα τὸ βιβλίον μου καὶ συνετέλεσα ἡ κοινὴ γνώμη τότε νὰ ἔλθῃ εἰς ἐνίσχυσιν τοῦ στόλου. Δὲν ἐφανταζόμην ὅτι μετὰ ἥμισυ περίπου αἰῶνα θὰ εὑρισκόμην καὶ πάλιν εἰς τὴν θέσιν νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς ἐνισχύσεως τοῦ στόλου. Ὅταν, λέγω, ἡ ἐπερώτησις αὕτη ἔλθῃ, θὰ ἀποδειχθῇ, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης νὰ ἐφαρμόζῃ θεσμοὺς ξενικούς. Δυστυχῶς, εἴμεθα ξενομανεῖς εἰς πολλὰ ζητήματα. Θὰ ἀποδειχθῇ τότε ὅτι ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ὁ θεσμὸς αὐτὸς ἄριστος διὰ τὸν στρατόν, ἐφ’ ὅσον ὀργανικαὶ θέσεις δημιουργοῦνται εἰς νέον Γενικὸν Ἐπιτελεῖον, ἀλλὰ καὶ τὸ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον αὐτὸ ὑπεδούλωσε τὸ Πολεμικὸν Ναυτικὸν εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀπὸ ἑκατοντάδων ἐτῶν ἐπεδίωκον. Ἀπόδειξις, καὶ τὸ λέγω μὲ ψυχικὴν ὀδύνην αὐτό, εἶναι ὅτι τὸ ἔνδοξον Πολεμικὸν Ναυτικόν μας, τὸ ὁποῖον οὐδέποτε ἡττήθη, διοικεῖται ἀπὸ Ὑφυπουργόν, ὅταν ὁ ἐμπορικὸς στόλος, ὁ ὁποῖος εἶναι στόλος βοηθητικός, τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ, διευθύνεται ἀπὸ Ὑπουργόν. (Χειροκροτήματα).

§75Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Εἶναι ἰσότιμοι οἱ Ὑπουργοὶ πρὸς τοὺς Ὑφυπουργούς.

§76Π. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, αὐτὰ εἶναι ἔπεα πτερόεντα. Ἔχω τὴν πεῖραν τὴν πολιτικὴν διὰ νὰ γνωρίζω τὰ πράγματα. Τὸ Ναυτικόν, ἐπαναλαμβάνω, ἔπρεπε νὰ κρατήσῃ τὴν αὐτοδιοίκησίν του καὶ ὄχι νὰ διοικῆται, ὅπως τώρα, ἀπὸ ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ.

§77Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Δὲν διοικεῖται ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ, ἔχει ἀπόλυτον αὐτοδιοίκησιν. Τὸ Γ. Ε. ΕΘ. Α. δὲν ἔχει καμμίαν διοικητικὴν δικαιοδοσίαν ἐπὶ τοῦ Ναυτικοῦ.

§78Π. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης δὲν ἔχει καμμίαν γνώμην ἐπὶ τῶν ναυτικῶν ζητημάτων;

§79Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Γνώμην ἐπὶ τῶν ναυτικῶν ζητημάτων ἔχει, δὲν ἀσκεῖ διοίκησιν ἐπὶ τοῦ Ναυτικοῦ.

§80Π. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει καὶ πειθαρχικὴν ἐξουσίαν ἐπὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ καὶ ἐπὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Ν. καὶ ἔχει καὶ τὸ βέτο διὰ νὰ διορίζῃ τοὺς ναυτικοὺς ἀκολούθους ἀκόμη. Διατί; Διότι κακῶς μιμούμεθα τὸν θεσμὸν αὐτόν, διότι εἰς τὴν Ἀμερικὴν ὑπάρχει ὁ θεσμὸς αὐτός, ἀλλὰ δὲν λέγεται Ἀρχηγὸς τοῦ Γ. Ε. ΕΘ. Α., λέγεται Πρόεδρος τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Ἐπιτελείων, ἄνευ ψήφου καὶ δὲν ἔχει πειθαρχικὴν δικαιοδοσίαν. Κακῶς μιμούμεθα αὐτὸν τὸν νόμον. Δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ, ὅταν ἔλθῃ, ἐὰν ποτὲ ἔλθῃ, ἡ ἐπερώτησίς μου, διότι ἐγὼ κάμνω ἐπερωτήσεις ἐπὶ γενικῶν ζητημάτων, ὅπως ἠμπορεῖ νὰ πιστοποιήσῃ ἡ Βουλή, διὰ νὰ λέγω γνώμας καὶ νὰ συντελῶ εἰς τὴν διόρθωσιν ὡρισμένων πραγμάτων, ὅταν ἐπαναλαμβάνω ἔλθῃ, ἐὰν ποτὲ ἔλθῃ, θὰ τὸ συζητήσωμεν καὶ θὰ σᾶς παρεκάλουν, ἐὰν εἶναι δυνατόν, λόγῳ τοῦ κύρους σας νὰ συντελέσητε εἰς τὴν ἀλχημείαν τοῦ Προεδρείου, ὥστε νὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν ἡ ἐπερώτησίς μου.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λέγετε αὐτά.

§82Π. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν πρὸ 4–5 μηνῶν ἔχω ὑποβάλει τὴν ἐπερώτησίν μου, τί θέλετε νὰ εἴπω;

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον εἶναι εὐλαβὲς καὶ τηρεῖ τὸν Κανονισμὸν πάντοτε.

§84Π. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν βλέπω, ποῖον Κανονισμόν. Λέγει ὁ Κανονισμὸς ὅτι αἱ ἐρωτήσεις καὶ αἱ ἐπερωτήσεις πρέπει νὰ ἔρχωνται μετὰ 5 μῆνας, εἰς τὴν νέαν περίοδον; Ἐὰν ὁ Κανονισμὸς λέγῃ τοιοῦτόν τι, πρέπει νὰ τροποποιηθῇ.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν ἄλλαι ἐπερωτήσεις, φυσικὸν εἶναι νὰ ἀναβάλλεται ἡ ἰδική σας.

§86Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω λάβει μέρος εἰς παλαιὰς Βουλάς, δὲν εἶδον ποτὲ νὰ χρειάζωνται 5 μῆνες διὰ νὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν μία ἐρώτησις.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ περιορισθῆτε εἰς τὸ θέμα.

§88Π. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ μοῦ ἀπευθύνετε παρατηρήσεις. Ἄλλωστε, ἔχω ἀρκετὴν πεῖραν τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ, ὥστε νὰ σέβωμαι τὸν Κανονισμόν.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σέβομαι καὶ τὴν πεῖραν σας καὶ τὸ πρόσωπόν σας καὶ σᾶς παρακαλλῶ πολύ.

§90Π. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἀπορῶ πῶς ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ Κοινοβουλευτικὴ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ δὲν προβαίνει εἰς τὴν τροποποίησιν τοῦ Κανονισμοῦ καὶ δὴ τοῦ ἄρθρου 48. Ἐπίσης ἀπορῶ πῶς ἡ Βουλὴ ἐδέχθη — ἐγὼ ἔλειπον — νὰ συγκεντρώνωνται ὅλαι αἱ ἐρωτήσεις ἑνὸς Ὑπουργείου καὶ νὰ ἔρχεται ὁ Ὑπουργὸς ὅταν συζητοῦνται αὗται. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἡ Βουλή, νὰ ἀξιώσῃ νὰ παρίστανται ὅλοι οἱ Ὑπουργοὶ ἐδῶ. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἠθικόν, καὶ δίκαιον, καὶ ὀρθὸν εἶναι, αἱ ἐρωτήσεις νὰ ἔρχωνται πρὸς συζήτησιν, κατὰ τάξιν ὑποβολῆς. Διότι, ὅπως συμβαίνει, ἔρχονται, διὰ τὸν Ὑπουργὸν Παιδείας 40 ἐρωτήσεις, διὰ τὸν Ὑπουργὸν Δικαιοσύνης 40 ἐρωτήσεις καὶ ἐὰν τυχὸν ὑπάρχῃ καμμία διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν ἔρχεται ποτέ. Τὸ παράπονόν μου εἶναι ὅτι δὲν ἦλθε μία ἐπερώτησις, ἡ ὁποία νομίζω, ὅτι θὰ ὠφέλει πολὺ γενικῶς καὶ θὰ ἔδιδεν ὡρισμένα στοιχεῖα διὰ τὸν στόλον ἡμῶν, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀγαπᾷ τὸν Ἑλληνικὸν στόλον, ὁ ὁποῖος πάντοτε ἐδόξασε τὴν Ἑλλάδα. (Χειροκροτήματα).

§91Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Συμμερίζομαι ἀπολύτως τὴν φροντίδα καὶ τὴν στοργήν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος καὶ σεβαστὸς συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν, ὁ ὁποῖος ἐτίμησε τὸ Β. Ν., ἐξεδήλωσεν ὑπὲρ τοῦ Β. Ν. Τὸν διέκοψα ἁπλῶς καὶ μόνον ὅταν εἶπεν ὅτι: Στόλος δὲν ὑπάρχει καὶ ἀπήντησα ὅτι στόλος ὑπάρχει. Συμμερίζομαι ὅμως τὴν ἄποψίν του ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ τὸ πᾶν διὰ νὰ βελτιωθοῦν αἱ προϋποθέσεις τῆς ἐξελίξεως τοῦ στόλου καὶ τῆς ἐξελίξεως τοῦ Β. Ν. Δὲν πιστεύω ὅτι ἡ βελτίωσις τῶν προϋποθέσεων αὐτῶν προϋποθέτει τὴν κατάργησιν τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἢ τοῦ Γ. Ε. ΕΘ. Α., ἐὰν τὸ ἐπίστευον, θὰ κατέληγον εἰς τὴν αὐτοκατάργησίν μου. Ἀλλὰ πιστεύω τὸ ἀντίθετον. Ὁ συντονισμὸς εἰς τὰς ἡμέρας μας εἶναι ἀπαραίτητος. Ἀλλ’ ὅπως ἐτόνισα, ἡ διοίκησις ἀσκεῖται ὑπὸ τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ Ναυτικοῦ. Τὸ Γ. Ε. ΕΘ. Α. δὲν ἀσκεῖ διοίκησιν.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Θ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§93Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐκ μέρους τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, διαμαρτύρομαι ἐντόνως, διὰ τὴν συνεχῆ ἀπουσίαν τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς. Μετὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, δὲν παρέστη οὔτε μίαν φοράν. Σήμερον δέ, εἰδικῶς, ἡ παρουσία του ἦτο ἐπιβεβλημένη, ὄχι μόνον διότι τὸ ἔγκυρον τῆς γνώμης του θὰ ἐβάρυνεν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ διότι αὐτὸς εἶναι ὁ ἐμπνευστὴς τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἔλειπον ἀπὸ αὐτὸ δύο ἢ τρεῖς τροπολογίαι καὶ ἕνα ἀτυχὲς ἄρθρον, τὸ 18, θὰ ἦτο ἐντελῶς τυπικόν, θὰ ἠδύνατο νὰ ἐκδοθῇ διὰ διατάγματος. Ἐγένοντο, ὅμως, ὡρισμέναι τροπολογίαι βασικαὶ καὶ παρεισέφρησε καὶ τὸ ἄρθρον 18. Σήμερον, συζητοῦμεν κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον. Ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, κύριοι συνάδελφοι, δὲν δύναται νὰ εἶναι ἄλλο τι, παρά, εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον προβλέπει, τὸν συντονισμὸν τῶν νομοθεσιῶν, αἱ ὁποῖαι διέπουν τὸν Στρατόν, τὸ Ναυτικὸν καὶ τὴν Ἀεροπορίαν μας, εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ζήτημα ἀρχῆς εἶναι ἕνα. Εἶναι, ἐὰν ἡ διάρθρωσις τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν πολεμικῶν δυνάμεων, ἡ σήμερον ὑφισταμένη, εἶναι ἡ πρέπουσα ἢ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἄλλη διάρθρωσις. Αὐτὸ καὶ μόνον, ἠδύνατο νὰ εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι συζητήσεις κατ’ ἄρθρον καὶ ἡ ὅλη γενομένη συζήτησις εἶναι ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ, διότι ὅλοι οἱ κ. κ. συνάδελφοι, ὡμίλησαν ἐφ’ ὅλων τῶν ἄρθρων. Σήμερον, ὡς γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τρία Ὑφυπουργεῖα. Ἐρωτᾶται: Εἶναι ἡ πρέπουσα διάρθρωσις, ἢ μήπως ἔπρεπε νὰ εἶναι, ὅπως ἐν Ἀμερικῇ, τρία Ὑπουργεῖα σχεδὸν ἀνεξάρτητα καὶ ἕνα Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἢ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἕνα Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ἕνα Ὑφυπουργεῖον, ὅπως ἦτο πρότερον; Συμφωνῶ, κύριοι συνάδελφοι, πληρέστατα, ὅτι ἡ σημερινὴ κατάστασις εἶναι καλυτέρα δι’ ἡμᾶς, διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: Ὑπουργεῖα ἀνεξάρτητα διὰ τὴν Ἑλλάδα, τρία θὰ ἦτο πολυτέλεια· καὶ τὸ Ναυτικὸν καὶ ἡ Ἀεροπορία εἶναι πολὺ μικρά, ὥστε νὰ δέχωνται Ὑπουργεῖα. Οὔτε ἐπίσης δέχομαι ὅτι δύναται νὰ εἶναι ἕνα Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ἕνα Ὑφυπουργεῖον, διότι ὁ Ὑφυπουργὸς δὲν θὰ ἐπήρκει εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων του καὶ θὰ ἦτο εἷς ἁπλοῦς ἐπισκέπτης εἰς τὸ Ὑπουργεῖόν του. Συμφωνῶ, λοιπόν, μὲ τὴν σημερινὴν διάρθρωσιν τοῦ Ὑπουργείου. Ἐπειδή, ὅμως, ἀνεπτύχθησαν ὑπὸ τῶν συναδέλφων, ὅλαι σχεδὸν αἱ ἀπόψεις, θὰ ἐπιτρέψητε καὶ εἰς ἐμέ, χωρὶς νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου, κατὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, νὰ θίξω τρία βασικὰ ζητήματα τοῦ νομοσχεδίου. Πρῶτον βασικὸν ζήτημα, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἡ προαγωγὴ τῶν ἀξιωματικῶν κατ’ ἐκλογὴν καὶ κατ’ ἀρχαιότητα. Τὸ νομοσχέδιον, ἐπαναλαμβάνει τὴν αὐτὴν διάταξιν μὲ μίαν μόνην τροπολογίαν, εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ νὰ προβιβάζωνται κατ’ ἐκλογὴν καὶ κατ’ ἀρχαιότητα. Αὐτὸ τὸ ζήτημα, τῆς προαγωγῆς τῶν ἀξιωματικῶν κατ’ ἐκλογὴν καὶ κατ’ ἀρχαιότητα ἔχει μεγάλην ἱστορίαν. Καὶ ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν ἐπεκράτει μία ἄποψις καί, ἔπειτα, ἀπὸ ὀλίγον καιρόν, μία ἄλλη. Μέχρι τοῦ 1912 ἐπεκράτει ἡ ἑξῆς ἀντίληψις. Αἱ προαγωγαὶ τῶν ἀξιωματικῶν ἐγένοντο, τῶν μὲν κατωτέρων μόνον κατ’ ἀρχαιότητα, τῶν δὲ ἀνωτέρων μόνον κατ’ ἐκλογήν. Τί σημασίαν εἶχεν αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, τὸ «μόνον κατ’ ἐκλογήν»; Τὴν σημασίαν, ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνεται αὐστηροτάτη ἐπιλογὴ τῶν ἀνωτέρων στελεχῶν. Εὑρίσκω ὅτι ἡ ἄποψις αὐτή, ἦτο ἡ καλυτέρα, καὶ ἡ καλυτέρα καὶ σήμερον θὰ εἶναι, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ἡ διάκρισις, κύριοι συνάδελφοι, ἑνὸς κατ’ ἐκλογὴν προακτέου καὶ ἑνὸς κατ’ ἀρχαιότητα, εἶναι τόσον δύσκολος καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν τόσαι ἀδικίαι, ἐνσυνειδήτως ἢ ἀσυνειδήτως, ὥστε δύνανται νὰ προκαλέσουν σάλον εἰς τὸ στράτευμα ὅπως καὶ προεκάλεσαν. Καὶ ὅταν ἕνας ὑπολοχαγὸς κριθῇ προβιβάσιμος κατ’ ἀρχαιότητα, θὰ ὑποστῇ μείωσιν, θὰ θιγῇ εἰς τὸν ἐγωϊσμόν του καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ κριθῇ αὐτὸς κατ’ ἀρχαιότητα καὶ ἄλλος κατ’ ἐκλογὴν προακτέος, ἐνῷ πράγματι αὐτὸς εἶναι καλύτερος διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Εἶναι δύσκολον νὰ γνωρίζουν οἱ ἀντιστράτηγοι, οἱ ἀποτελοῦντες τὸ Α. Σ. τοὺς μικροὺς ἀξιωματικούς. Στηρίζονται ἐπὶ τῶν προτάσεων τῶν Σωματαρχῶν καὶ πολλοὶ Σωματάρχαι εἶναι ἐπιεικεῖς καὶ πολλοὶ δὲν εἶναι ἐπιεικεῖς. Ὅταν τὸ πρῶτον μετεβλήθη ἡ διάταξις αὐτὴ τὸ 1912, ἐθεσπίσθη καὶ ἡ κατ’ ἐκλογὴν προαγωγὴ καὶ συνέπεσεν ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου ἐκείνου νὰ γίνῃ μεταξὺ τῶν δύο πολέμων 1912 καὶ 1913 καὶ τότε συνέβησαν τὰ ἑξῆς: Πολλοὶ Σωματάρχαι ἔλεγον εἰς τοὺς κατωτέρους ἀξιωματικούς: Ἐγώ, εἶμαι ὑπὲρ τῆς κατ’ ἀρχαιότητα προαγωγῆς τῶν ἀξιωματικῶν καὶ θὰ σᾶς προτείνω ὅλους κατ’ ἀρχαιότητα. Ἀλλά, κύριε Σωματάρχα, τοῦ ἔλεγον, ἂν ὁ ἄλλος προτείνῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς κατ’ ἐκλογήν, δὲν θὰ μᾶς ἀδικήσετε; Καὶ ἔγινε, κύριοι συνάδελφοι, τραγέλαφος. Ἀλλ’ εὐτυχῶς, τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὑπῆρχον ἀντιστράτηγοι μὲ κῦρος καὶ βαρύτητα τεραστίαν, ὅπως ὁ Μανουσογιαννάκης, ὁ Δαμιανός, ὁ Καλλάρας, ὁ Μοσχόπουλος, μὲ κῦρος τεράστιον ὄχι μόνον εἰς τὸν στρατὸν ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν κοινὴν γνώμην καὶ ἐκράτησαν τὴν κατάστασιν, ἐφήρμοσαν τὸν παλαιὸν νόμον, ὅλους τοὺς κατωτέρους ἀξιωματικοὺς τοὺς προήγαγον κατ’ ἀρχαιότητα ἢ τοὺς ἔκριναν στασίμους, ἂν πράγματι ὑστέρησαν εἰς τὸν πόλεμον. Καὶ διετηρήθη τότε, χάρις εἰς τὴν χειρονομίαν αὐτὴν τῶν ἀντιστρατήγων, ἡ συναδελφότης καὶ ἡ συνοχὴ τοῦ στρατεύματος, διότι, κύριοι βουλευταί, ἡ κατ’ ἐκλογὴν προαγωγὴ ἐνέχει τεραστίους κινδύνους, θὰ δημιουργήσῃ τοιαῦτα παράπονα, θὰ λείψῃ ἡ ἀλληλεγγύη μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν, θὰ χαλαρωθῇ ἡ πειθαρχία, θὰ διακινδυνεύσῃ ἡ συνοχὴ τοῦ στρατοῦ καὶ θὰ διακινδυνεύσῃ καὶ ἡ ἀξία τοῦ στρατοῦ. Ὁπουδήποτε καὶ ἂν μελετηθοῦν αἱ προτάσεις τῶν Σωματαρχῶν, θὰ γίνουν σφάλματα μεγάλα. Δι’ αὐτὸ ἐγὼ εἶμαι ἐναντίον τῆς τροπολογίας αὐτῆς. Προτιμῶ καὶ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ νὰ προάγωνται κατ’ ἀρχαιότητα οἱ ἀξιωματικοί, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὰ σφάλματα, ἰδίως, διὰ τοὺς κατωτέρους βαθμούς, τοὺς ὁποίους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ τὸ Συμβούλιον τῶν Ἀντιστρατήγων. Δεύτερον ζήτημα, κύριοι βουλευταί, εἶναι τὸ ζήτημα τῶν Συμβουλίων καὶ μετ’ ἐκπλήξεως παρετήρησα, ὅτι εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον δὲν ὑπάρχει διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ λειτουργοῦν Συμβούλια κατὰ Μεραρχίαν καὶ κατὰ Σῶμα στρατοῦ, ὅπως ὑπῆρχε μέχρι σήμερον. Σοφωτέρα πρᾶξις ἀπὸ αὐτήν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ, διότι ἐντὸς τῆς Μεραρχίας, τὸ Συμβούλιον ἠδύνατο νὰ συγκρίνῃ τὰς προτάσεις τῶν ἀξιωματικῶν, ἰδίως τῶν μικρῶν, τῶν διαφόρων Σωματαρχῶν, καὶ ἠδύνατο νὰ ὑποβάλῃ νέας προτάσεις εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦ Σώματος στρατοῦ, τὸ ὁποῖον ἦτο εὐκολώτερον νὰ κρίνῃ ἀπὸ τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον καὶ ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῶν προαγωγῶν, τὸ ὁποῖον ἑδρεύει ἐν Ἀθήναις. Ὅπως ἔχει τὸ νομοσχέδιον, ἀποτελεῖ κίνδυνον — θάνατον διὰ τὸ στράτευμα. Δὲν θὰ γνωρίζουν οἱ στρατηγοί, οἱ μένοντες ἐν Ἀθήναις, τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ θὰ στηρίζωνται μόνον εἰς τὸ γράμμα τῶν προτάσεων τῶν ἀξιωματικῶν. Δι’ αὐτό, μετ’ ἐκπλήξεως παρετήρησα τοῦτο καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ. Ἐπιμένει νὰ μὴ ὑπάρχουν αὐτὰ τὰ Συμβούλια κατὰ Μεραρχίαν καὶ κατὰ Σῶμα στρατοῦ; Εἶναι τὸ σοβαρώτερον ζήτημα τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ἡ παράλειψις αὐτὴ καί, ὁμολογῶ, ὅτι ἀπορῶ πῶς ὑπάρχει ἡ παράλειψις αὐτή. Καὶ πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλήν, διατὶ ἔγινεν ἡ παράλειψις αὐτή. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἡ παράλειψις αὐτὴ τυχαία, κύριοι συνάδελφοι, διότι δὲν πρόκειται περὶ μικροῦ ἀριθμοῦ. Καὶ ἐπαναλαμβάνω, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, πρέπει νὰ δώσετε ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλήν, διατὶ δὲν ὑπάρχουν τὰ Συμβούλια κατὰ Μεραρχίαν καὶ κατὰ Σῶμα στρατοῦ.

§94Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ τέλος τῆς ὁμιλίας σας.

§95Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὑπάρχει ἢ δὲν ὑπάρχει;

§96Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ὄχι, δὲν ὑπάρχει.

§97Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὑπάρχει. Ἰδοὺ πῶς ὑπάρχει, κύριε Ὑπουργέ. Τὰ Συμβούλια κατὰ Μεραρχίαν καὶ κατὰ Σῶμα στρατοῦ, ἐθεσπίσθησαν διὰ τοῦ νόμου 2307) 1940. Ἐπίσης διὰ τοῦ νόμου 733) 1945 καὶ ἐπίσης δι’ ἑνὸς διατάγματος, εἰς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου τῆς 5.4.1946, καὶ ἐλειτούργησαν ἕως προχθές. Διατὶ διεγράφησαν; Εἶναι ἀδύνατον νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν αὐτὰ τὰ Συμβούλια δὲν ἐπανέλθουν. Εἶναι ἡ μόνη ἐγγύησις ἀντικειμενικῆς ἐκτιμήσεως τῶν προσόντων τῶν ἀξιωματικῶν καὶ εἶναι ἡ μόνη ἀσφάλεια κατὰ τοῦ κινδύνου τῶν ἀδικιῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ διαπραχθῶσι λόγῳ διαφορᾶς χαρακτῆρος τῶν προτεινόντων τοὺς ἀξιωματικούς. Τρίτον ζήτημα — καὶ τὸ θεμελιῶδες — κύριοι βουλευταί, εἶναι ἡ παρεμβολὴ τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ νομοσχεδίου. Προχθές, διακόπτων τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐζήτησα νὰ διαγραφῇ τὸ ἐδάφιον δʹ τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἄρθρου 18, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ δώσῃ παρεξηγήσεις, ὅ,τι ἀφορᾷ ὅλους τοὺς ἀξιωματικούς. Ἠμπορεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας, ἐὰν διεγράφη ἢ ἐτροποποιήθη τὸ ἐδάφιον δʹ τῆς 3ης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 18;

§98Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Εἰς ὅλα αὐτὰ θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ τέλος τῆς ἀγορεύσεώς σας.

§99Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δι’ αὐτό, ἐδηλώσατε, ὅτι θὰ τὸ διορθώσητε. Ἐδηλώσατε προχθὲς ἐπισήμως, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι θὰ διατυπώσητε τὸ ἐδάφιον δʹ τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἄρθρου 18 κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ οὐδ’ ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία, ὅτι δὲν ἀφορᾷ καὶ τοὺς λοιποὺς ἀξιωματικούς. Δηλαδή, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ 10% θὰ εἶναι ἀπὸ συνταγματάρχου καὶ ἄνω.

§100Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Μάλιστα. Σύμφωνος ἀπολύτως. Κατ’ ἐντολήν μου ἔγινε μία τροποποίησις ἢ μᾶλλον, μία διόρθωσις τῆς διατυπώσεως, ἡ ὁποία, νομίζω, θὰ ἱκανοποιήσῃ ὁλόκληρον τὴν Βουλήν. Ἡ διατύπωσις, ἦτο βεβαίως ὀλίγον συγκεχυμένη, ἀλλὰ τὸ νόημα ἦτο τὸ αὐτό. «Διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ τῶν τριῶν κλάδων, ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ Συνταγματάρχου συμπεριλαμβανομένου καὶ ἄνω καὶ τῶν τούτοις ἀντιστοιχούντων».

§101Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Λέγετε καὶ τοὺς λοιπούς;

§102Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Διότι ἡ προηγουμένη παράγραφος, ἀξιότιμε κύριε συνάδελφε, δὲν ὁμιλεῖ περὶ ὅλων τῶν κλάδων καὶ περὶ ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ πάντως, ὅπως νομίσῃ ἡ Βουλὴ θὰ τὸ διατυπώσω. Διότι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιαφέρει εἶναι ἡ ἔννοια. Ἡ ἔννοια εἶναι ὅτι τὸ 10% ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν τεθῇ εἰς ἰσχὺν θὰ ἀφορᾷ — δυνητικὴ εἶναι ἡ διάταξις — τοὺς ἀξιωματικοὺς ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ Συνταγματάρχου καὶ ἄνω καὶ, φυσικά, καὶ ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ Πλοιάρχου καὶ τοῦ Σμηνάρχου.

§103Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐν πρώτοις, πρώτην φοράν, κύριοι βουλευταί, βλέπω εἰς νομοσχέδιον νὰ ὁρίζεται τὸ ἐλάχιστον ποσοστὸν εἴτε δι’ ἀποστρατείαν, εἴτε δι’ ἄλλον οἱονδήποτε λόγον. Τουλάχιστον 10%, τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καὶ 15 καὶ 30 καὶ 40 καὶ 50%. Κύριε Ὑπουργέ, ἐὰν θέλετε νὰ περιφρουρήσετε κάπως τὸ Σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν, πρέπει ἐὰν ἐπιμείνετε εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν, νὰ ἔχῃ ἀνώτατον ὅριον καὶ ὄχι κατώτατον ὅριον. Ἀπὸ τὴν ἡμέραν ποὺ ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, ὄχι μόνον τὸ Σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν εὑρίσκεται ἐν συγκινήσει καὶ ἐν ἀγανακτήσει, ἀλλὰ καὶ ἡ κοινὴ γνώμη. Λέγει ὁ κύριος Ὑπουργός, ὅτι τοῦτο γίνεται διὰ τὴν ἀνανέωσιν τῶν στελεχῶν, ἢ μᾶλλον διὰ τὴν ἀποσυμφόρησιν αὐτῶν. Ἀλλά, ἀποσυμφόρησις, κύριε Ὑπουργέ, δύναται νὰ γίνῃ διὰ τῶν ἄλλων διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου; Πρῶτον, διὰ τῆς ἀποστρατείας, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τοὺς Ἀντιστρατήγους, Ὑποστρατήγους καὶ Ταξιάρχους. Δεύτερον, οἱ δὶς κρινόμενοι στάσιμοι, ἀποστρατεύονται. Τρίτον, ἔχετε εἰς ὅλους τοὺς βαθμοὺς διάταξιν, ὅτι τὰ Συμβούλια θὰ καταρτίζουν καὶ πίνακας ἀποστρατευτέων. Τί τὸ θέλετε τὸ 10% ὅταν ἔχετε τὴν διάταξιν ὅτι τὰ Συμβούλια θὰ καταρτίζουν κατάλογον ἀξιωματικῶν ἀποστρατευτέων; Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καβάλας συνάδελφος, εἶπε μίαν μεγάλην ἀλήθειαν: Ὅτι ὅλα αὐτὰ γίνονται ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν κατωτέρων. Μάλιστα, κύριοι συνάδελφοι. Ἀλλ’ ἡ πίεσις αὐτὴ τῶν κατωτέρων, ἐὰν ψηφισθῇ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, θὰ αὐξάνῃ συνεχῶς. Διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καλλιεργεῖ τὴν τάσιν αὐτὴν τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν μεθαύριον τὸ 10% νὰ γίνῃ 20 καὶ 25%. Φαντασθῆτε ποία κατάστασις θὰ δημιουργηθῇ εἰς τὸν στρατόν. Σήμερον οἱ Συνταγματάρχαι καὶ οἱ Ταξίαρχοι θὰ προσπαθήσουν διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἀποφύγουν τὴν ἀποστράτευσιν, καταφεύγοντες καὶ εἰς κολακείας καὶ ἴσως καὶ εἰς συκοφάντησιν τῶν συναδέλφων των. Καταστρέφετε, κύριε Ὑπουργέ, τὰς ὡραίας ἰδιότητας τῶν ἀξιωματικῶν, τὴν ὑπερηφάνειαν, τὴν εὐθιξίαν, τὸν ἐγωϊσμόν. Τοὺς μετατρέπετε εἰς τοὺς τελευταίους πολίτας. Ὅμως καὶ ὁ τελευταῖος κλητήρ, κ.κ. συνάδελφοι, προστατεύεται. Οἱ ἀξιωματικοὶ πλέον δὲν εἶναι μόνιμοι. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ἔπαυσαν νὰ εἶναι μόνιμοι. Εἶναι τόσον περιφρονημένη ἡ τάξις τῶν ἀνωτάτων καὶ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, ὥστε τὸ Κράτος νὰ ἔρχεται καὶ νὰ τοὺς πετάῃ ὅπως δὲν πετάει κανεὶς οὔτε τὸν ὑπηρέτην του. Δι’ αὐτό, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, πρέπει νὰ ἀπαλείψετε ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον, τὸ ἀφορῶν τὸ 10%. Ἀφ’ ὅτου ἀνήλθατε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὑποθάλπετε αὐτὴν τὴν τάσιν τῆς αὐθαιρέτου χρησιμοποιήσεως τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῆς ἀποστρατείας τῆς αὐθαιρέτου ἀκόμη, ὥστε νὰ μὴ εἶναι κανεὶς ἥσυχος ἐὰν αὔριον θὰ εἶναι ἀξιωματικός.

§104Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Θὰ ἀπαντήσω.

§105Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εὐθὺς μετὰ τὰς ἐκλογάς, ὑπὸ τὴν μέθην τῆς νίκης, ὁ Ἀρχιστράτηγος τότε καὶ Πρωθυπουργὸς τοῦ Κράτους, ἀπεστράτευσε, τὴν δευτέραν ἢ τρίτην ἡμέραν, Ἀνωτάτους Ἀξιωματικοὺς γενναίους προσενεγκόντας τεραστίας ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα, ὡς ἐὰν παρέμενον ἐπὶ ἕνα μῆνα, νὰ ἐκινδύνευε τὸ Ἔθνος ἀπὸ τοὺς Στρατηγούς, οἱ ὁποῖοι ἐτίμησαν τὰ ὅπλα. Διατί; Ἐμέθυσεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἀπὸ τὴν νίκην τὴν μεγάλην, τὴν ὁποίαν ἴσως δὲν ἤλπιζεν. Ἀλλά, πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ κύριος Πρωθυπουργός, ὅτι τοιοῦτον εἰδικὸν δικαίωμα, δὲν τοῦ εἶχε δώσει ὁ Ἑλληνικὸς λαός. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Τοῦ ἔδωσε μεγάλην πλειοψηφίαν διὰ νὰ κυβερνήσῃ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἀλλ’ ὅσον μεγάλην πλειοψηφίαν ἔχει, τόσον μεγαλυτέρας ὑποχρεώσεις ἔχει μία Κυβέρνησις. Οἱ κυβερνῆται δὲν ἔχουν ἀντιπαθείας. Δικάζουν καὶ διοικοῦν πάντοτε ἀντικειμενικῶς. Αὐτὴ ἡ πρᾶξις τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἦτο πρᾶξις γενναία. Ἦτο πρᾶξις μικρὰ καὶ θὰ τοῦ στοιχίσῃ εἰς ὅλον του τὸν βίον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ψηφισθῇ ἡ διάταξις αὐτή, οὐδεὶς ἀξιωματικὸς θὰ εἶναι ἥσυχος ὅτι θὰ εἶναι καὶ αὔριον ἀξιωματικός. Διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς, χαλαρώνεται ἡ πειθαρχία τοῦ στρατοῦ, ἀποτελματοῦται ἡ συνοχή του, καταπίπτει ἡ ἀξία του καὶ ὅταν ἡ ἀξία τοῦ στρατοῦ τεθῇ ἐν κινδύνῳ, μειοῦται καὶ ἡ ἐμπιστοσύνη τῶν συμμάχων μας πρὸς τὰς ἐνόπλους μας δυνάμεις. Ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι ἐπικίνδυνος καὶ ἀντεθνικὴ καὶ ζητῶ τὴν διαγραφήν της, διότι ἄλλως, ἀναλαμβάνετε βαρυτάτας ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους εὐθύνας. (Χειροκροτήματα).

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἔχει τὸν λόγον.

§107Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Κύριοι συνάδελφοι, μετὰ μεγάλης προσοχῆς παρηκολούθησα τὰς ἀγορεύσεις ὅλων τῶν κυρίων συναδέλφων καὶ ἰδιαιτέρως ἐπρόσεξα καὶ τὰ ὅσα ἀνέπτυξεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πρεβέζης συνάδελφος, ὡς ἐκπρόσωπος μάλιστα τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ μὴ εἰσέλθω αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς ὅλας τὰς εἰδικωτέρας πλευρὰς τοῦ νομοσχεδίου τὰς ὁποίας ἔθιξαν πολλοὶ ἐκ τῶν προλαλησάντων, σήμερον καὶ χθές, συναδέλφων, διότι αἱ πλευραὶ αὗται θὰ ἐξετασθοῦν ὅταν προβῶμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον ἐξέτασιν τοῦ νομοσχεδίου. Ὀρθῶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πρεβέζης συνάδελφος, ὅτι σχεδὸν ὅλοι οἱ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τὸν λόγον, ὡμίλησαν περὶ τῶν διαφόρων ἄρθρων καὶ μόνον ἐλάχιστοι, ὁ κύριος Χαβίνης εἶπε κανείς, ἐγὼ λέγω μόνον ἐλάχιστοι, ἠσχολήθησαν μὲ τὴν γενικὴν ἀρχήν. Φέρ, εἰπεῖν, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ζακύνθου συνάδελφος, ὁ κύριος Βοῦλτζος, ἠσχολήθη μὲ τὴν γενικὴν ἀρχὴν καὶ παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἀντετάχθη εἰς πολλὰς ἐκ τῶν ἀπόψεών μου, ἐν τούτοις, ὅπως εἶπον καὶ χθές, μὲ ἐξαιρετικὴν συμπάθειαν τὸν ἤκουσα, ὅπως πάντοτε, διότι ἔχει τὸ μέγα χάρισμα τῆς χαριτολογίας καὶ τῆς χιουμοριστικῆς διατυπώσεως τῶν ἀπόψεών του. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἀπαντήσω αὐτὴν τὴν στιγμήν, εἰδικώτερον εἰς τὰ τέσσαρα ἢ μᾶλλον εἰς τὰ τρία βασικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πρεβέζης συνάδελφος. Ὁ κύριος Χαβίνης εἶπεν ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις οὐδένα λόγον θὰ εἶχε νὰ καταψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον ἀπουσίαζον τρεῖς κυρίως διατάξεις. Ἡ ἀφορῶσα τὴν ἐπέκτασιν τοῦ θεσμοῦ τῆς κατ’ ἐκλογὴν προαγωγῆς καὶ εἰς τοὺς προερχομένους ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπολοχαγοῦ, ἀνθυποπλοιάρχου, καὶ ὑποσμηναγοῦ εἰς τοὺς βαθμοὺς τοῦ λοχαγοῦ, ὑποπλοιάρχου καὶ σμηναγοῦ. Ἐὰν ἐξ ἄλλου δὲν περιελαμβάνετο καὶ ἀπουσίαζεν ἡ διάταξις, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν συγκρότησιν τῶν Συμβουλίων, ἢ μᾶλλον, ἐὰν δὲν ἀπουσίαζεν ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον ἡ σχετικὴ διάταξις ἡ προβλέπουσα τὰ Μεραρχιακὰ Συμβούλια, καὶ τρίτον ἐὰν ἔλειπεν ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον ἡ διάταξις περὶ τοῦ 10%. Εἴς τινα ἐκ τῶν σημείων, τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ κύριος Χαβίνης, θὰ τοῦ δώσω ἱκανοποίησιν. Ἡ Κυβέρνησις πιστεύει καὶ τὸ ἔχει ἀποδείξει κατὰ τρόπον ἔμπρακτον, ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐργασία, ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται περὶ γενικωτάτων πολιτικῶν γραμμῶν, αἱ ὁποῖαι περιλαμβάνονται εἰς ἕνα σχέδιον νόμου, πρέπει νὰ προκύπτῃ ἀπὸ τὴν συνεργασίαν Κυβερνήσεως καὶ Βουλῆς. Ἐπομένως δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν ἄποψιν, ἡ ὁποία ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀνεπτύχθη, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε τὸ ὅλον θέμα τῆς ἱεραρχίας καὶ τῶν προαγωγῶν νὰ ἀποτελέσῃ θέμα κώδικος. Εἶμαι εὐτυχής, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, διότι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπέδειξε τόσην ἐπιμέλειαν εἰς τὴν ἐξονύχισιν καὶ ἐξέτασιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ὅσην ἐπέδειξε καὶ εἶμαι ἐπίσης εὐτυχὴς καὶ ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις καὶ κατ’ ἐξοχὴν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, Στρατάρχης Παπάγος, ὅλοι εἴμεθα εὐτυχεῖς, διότι καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τὸ περὶ οὗ πρόκειται νομοσχέδιον γίνεται ἀντικείμενον τόσον προσεκτικῆς παρακολουθήσεως. Καὶ ἀκόμη περισσότερον εἶμαι ἱκανοποιημένος, κύριοι συνάδελφοι, ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι δὲν ἐπιδεικνύεται ἐκ μέρους σας ἁπλῶς προσοχὴ καὶ δὲν ἐπιδεικνύεται ἁπλῶς ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ ἐκ μέρους σας ἐπιδεικνύεται καὶ μία πρακτικὴ εἰς πολλὰς περιπτώσεις προσπάθεια, ἢ μᾶλλον, ἐκδηλοῦται ἐκ μέρους σας μία πρακτικὴ προσπάθεια συμβολῆς εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ περιεχομένου τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι μεγίστης σημασίας. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς εἴπω καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἐτόνισαν τὴν μεγάλην καὶ θεμελιώδη σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ διὰ τὴν ζωὴν τῶν ἐνόπλων δυνάμεων τῆς Χώρας. Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως τὸ γεγονός, ὅτι ἐπὶ ὁλόκληρον ἔτος τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ μελετᾶται καὶ ὑπὸ τῶν στρατιωτικῶν καὶ ὑπὸ τῶν πολιτικῶν ἁρμοδίων καὶ ὑπευθύνων. Ἀλλὰ τὸ ὅτι καὶ μετὰ τὴν μελέτην, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ ὁλόκληρον ἔτος, υἱοθετήσαμεν ἤδη ὡρισμένας τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι προεβλήθησαν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, τὸ ὅτι καὶ μετὰ τὴν ἐνώπιον τῆς ὁλομελείας τῆς Βουλῆς ἔναρξιν τῆς περὶ αὐτοῦ συζητήσεως, ἐξεδηλώθη ἐκ μέρους μου ἡ διάθεσις ὅπως υἱοθετήσω καὶ ἄλλας τροπολογίας ἀποβλεπούσας εἰς τὴν τελειοποίησιν τοῦ νομοσχεδίου, αὐτὸ νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι πλήρως πρὸς τιμὴν τῆς Κυβερνήσεως. Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ περὶ οὗ πρόκειται νομοσχέδιον, δὲν ἔπρεπε, σύμφωνα μὲ τὴν σχετικὴν συνταγματικὴν διάταξιν, ν’ ἀκολουθήσῃ τὴν διαδικασίαν τῶν κωδίκων. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κύριος Χαβίνης θεωρεῖ ἐπικίνδυνον ἀπὸ ἀπόψεως ψυχολογικῆς τὴν ἐπέκτασιν τοῦ θεσμοῦ τῆς κατ’ ἐκλογὴν προαγωγῆς καὶ εἰς τοὺς ἀνθυποπλοιάρχους, τοὺς ὑποσμηναγοὺς καὶ τοὺς ὑπολοχαγούς. Ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον οἱ ἁρμόδιοι στρατιωτικοί μας σύμβουλοι ἐνόμισαν ὅτι ἔπρεπε νὰ μᾶς ὑποδείξουν τὴν ἀνάγκην ὅπως ἐπεκταθῇ ἡ ἰσχὺς τοῦ θεσμοῦ τῆς κατ’ ἐκλογὴν προαγωγῆς καὶ εἰς ἕνα βαθμὸν πιὸ κάτω, εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἐπιτελεῖ σήμερον ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς ἰδίως ὁ Λοχαγός, ὁ Ὑποπλοίαρχος καὶ ὁ Σμηναγὸς εἶναι ἀσυγκρίτως πολυπλοκώτερον ἀπὸ ἀπόψεως εὐθυνῶν ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπετέλει πρὸ εἰκοσαετίας καὶ τριακονταετίας ὁ Ὑποπλοίαρχος, ὁ Σμηναγὸς καὶ ὁ Λοχαγός. Σκεφθῆτε τὶ ἦτο ἄλλοτε ἕνα πολεμικὸν πλοῖον χωρὶς ραντάρ, χωρὶς ἀντιαεροπορικὰ πυροβόλα καὶ ἀντιαεροπορικὰ πολυβόλα, χωρὶς ὅλας τὰς νεωτέρας ἐφευρέσεις καὶ τί σημαίνει σήμερον. Σκεφθῆτε τί ἐσήμαινεν ὁ λόχος προπολεμικῶς χωρὶς τὰ βαρέα ὅπλα, χωρὶς ὅλα τὰ νεώτερα πολύπλοκα ὅπλα, τὰ ὁποῖα σήμερον διατίθενται εἰς τοὺς λόχους καὶ τί ἐσήμαινεν ἄλλοτε. Σκεφθῆτε τὶ σημαίνει ἡ εὐθύνη καὶ ποίαν ἔκτασιν καὶ σημασίαν ἔχει, ἡ εὐθύνη ἑνὸς Σμηναγοῦ καὶ ποίαν σημασίαν εἶχε κατὰ τὸν πρῶτον παγκόσμιον πόλεμον, ὁπότε ἡ σημασία τῆς ἀεροπορίας ἦτο πολὺ μικρά. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐνόμισεν ἡ στρατιωτικὴ ἡγεσία, ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνεται μία ἀκόμη αὐστηροτέρα ἐπιλογὴ τῶν ἀξιωματικῶν ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ ἤδη τοῦ Ὑπολοχαγοῦ, τοῦ Ἀνθυποπλοιάρχου καὶ τοῦ Ὑποσμηναγοῦ. Ποῖος ὑπῆρξε μέχρι τοῦδε ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ τομὴ ἐσημειοῦτο ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ Λοχαγοῦ καὶ πέραν; Ὁ λόγος ἦτο ὅτι μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ Λοχαγοῦ, τοῦ Ὑποπλοιάρχου καὶ Σμηναγοῦ, ἐθεωρεῖτο τὸ ἔργον ποὺ ἔχει νὰ ἐπιτελέσῃ ὁ ἀξιωματικὸς ὡς σχετικῶς ἁπλοῦν καὶ ὅτι ἐκεῖ θὰ ἔπρεπεν, ὅλοι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀρχαιότητος, νὰ προαχθοῦν καὶ νὰ ἀποστρατεύωνται ἐκεῖνοι, εἰς βάρος τῶν ὁποίων ὑπάρχει κάτι τὸ ἀπολύτως θετικόν. Πρὸς ἀκόμη αὐστηροτέραν ἐπιλογήν, εἰσάγεται ἤδη ὁ θεσμὸς αὐτός. Ἐὰν ἡ Βουλή, νομίσῃ ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ θεσμοῦ δὲν εἶναι ἀπολύτως ὀρθὴ διότι θὰ δημιουργήσῃ τὰς ψυχολογικὰς ἐκείνας συνεπείας περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κύριος Χαβίνης, δηλαδή, θὰ δημιουργήσῃ ψυχικὰς ἀντιθέσεις μεταξὺ τῶν νέων αὐτῶν ἀξιωματικῶν, δὲν θὰ εἶχα καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ ἐπανέλθωμεν νὰ μὴ μεταβάλωμεν τὸ μέχρι τοῦδε ἰσχῦον σύστημα, θὰ παρεκάλουν ὅμως περὶ αὐτοῦ νὰ μὴ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ὁριστικῶς σήμερον, νὰ τὸ σκεφθῆτε τὸ πρᾶγμα διότι πρέπει εἰς τὴν πλάστιγγα νὰ ἐξακριβώσετε τί βαρύνει περισσότερον, τὸ μειονέκτημα περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κύριος Χαβίνης, ἢ τὸ πλεονέκτημα, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησα ἐγώ, καὶ τὸ ὁποῖον συνδέεται μὲ τὴν πολὺ λεπτοτέραν καὶ δυσκολωτέραν εὐθύνην, μὲ τὴν ὁποίαν εἶναι συνυφασμένη ἡ ἀποστολὴ ἑνὸς Λοχαγοῦ, ἑνὸς Ὑποπλοιάρχου καὶ ἑνὸς Σμηναγοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πρεβέζης συνάδελφος, τὸν ὁποῖον παρακαλῶ νὰ μὲ παρακολουθήσῃ ὅπως καὶ ἐγὼ τὸν παρηκολούθουν......

§108Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Παρακολουθῶ πάντοτε.

§109Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, προσπαθεῖ μὲ κάθε τρόπον νὰ σᾶς ἀντιπερισπάσῃ.

§110Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπὶ τοῦ θέματος.

§111Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἐπειδὴ ἀπαντῶ εἰς τὸν κύριον Χαβίνην, θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὲ παρακολουθήσετε. Σχεδὸν δὲν μὲ ἠκούσατε.

§112Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπειδὴ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ μείνῃ ἡ Βουλὴ μὲ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ δίδω προσοχὴν εἰς ὅσα λέγετε, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐπιθυμῶ νὰ ἐπαναλάβω, τὶ εἴπατε, μὲ τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμα....

§113Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἴσως μὲ τὸ ἕνα αὐτὶ ἀκοῦτε ἐμέ....

§114Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπεκαλέσθητε ὡς ἐπιχείρημα, κύριε Ὑπουργέ, διὰ τὴν προσπάθειαν τῆς προαγωγῆς κατ’ ἐπιλογήν, ὅτι εἶναι τόσον δυσχερῆ τὰ σημερινὰ ἔργα, ὥστε πρέπει νὰ εἴμεθα αὐστηρότεροι εἰς τὰς προαγωγάς. Καὶ ἔλεγον εἰς τὸν κύριον Χαβίνην, ὑποστηρίζετε ἀντίφασιν, διότι ἐνῷ ὁ συλλογισμός σας εἶναι, ὅτι σήμερον, λόγῳ τῆς δυσχερείας τῶν ἔργων, πρέπει νὰ εἴμεθα αὐστηρότεροι, ἐν τούτοις, ἀντὶ νὰ ἐλαττώνετε, αὐξάνετε τὰς περιπτώσεις προαγωγῆς. Διότι εἰς τὴν προαγωγὴν κατ’ ἀρχαιότητα προσθέτετε καὶ τὴν προαγωγὴν κατ’ ἐπιλογήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀντίφασις.

§115Σ. ΚΑΝΑΒΑΡΙΩΤΗΣ. Μὲ τὴν κατ’ ἀρχαιότητα καὶ κατ’ ἐπιλογὴν προαγωγήν, δὲν ἐπέρχεται αὔξησις τοῦ ποσοστοῦ τῶν προακτέων.

§116Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κύριον ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων. Εὐχαριστῶ τὸν κύριον ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, διότι εἶπε καὶ μεγαλοφώνως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐψυθύριζεν εἰς τὸ οὖς τοῦ ἐκ δεξιῶν καθημένου ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Πρεβέζης.

§117Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπὶ τοῦ θέματος.

§118Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ἐπὶ τοῦ θέματος, ἀλλὰ καλὸν εἶναι νὰ παρακολουθῆτε ὅλους τοὺς συλλογισμούς μου. Εὐχάριστον, λοιπόν, ἦτο, ὅτι σᾶς παρεξήγησα, διότι μὲ τὸ νὰ σᾶς παρεξηγήσω, σᾶς ἔδωσα τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπητε μεγαλοφώνως τὴν ἀντίθεσίν σας, πρὸς τὴν ἄποψίν μου. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἄποψις, τὴν ὁποίαν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀνέπτυξεν ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων περὶ ἀντιθέσεως, ἡ ὁποία ἐνυπάρχει εἰς ὅσα εἶπον, νομίζω, ὅτι δὲν εὐσταθεῖ. Εἰς τὸν στρατὸν εἶναι φυσικὸν νὰ ὑπάρχουν, ὅπως εἰς ὅλας τὰς ἐκδηλώσεις τῆς ζωῆς, δύο τύποι ἀξιωματικῶν, ὑπὸ κατηγορίαν. Ἡ κατηγορία ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀριστεύουν καὶ ἡ κατηγορία ἐκείνων οἱ ὁποῖοι χωρὶς νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀριστεύσουν καὶ ὡς ἐκ τούτου νὰ προαχθοῦν κατ’ ἐκλογήν, εἶναι ἄξιοι ἐν τούτοις, νὰ προαχθοῦν — διότι ἔχουν τὴν δυνατότητα νὰ συνεισφέρουν ὑπηρεσίας εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολοχαγοῦ ἢ λοχαγοῦ — κατ’ ἀρχαιότητα καὶ οὐχὶ κατ’ ἐκλογήν, καὶ εἰς αὐτοὺς λέγομεν, «πρόσεξε διότι ἐὰν ἐξακολουθήσῃς νὰ ἐπιδεικνύῃς αὐτὴν τὴν σχετικῶς μικρὰν ἱκανότητα ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐπιδεικνύει ὁ διπλανός σου, περὶ τοῦ ὁποίου ὑπάρχει πρότασις περὶ κατ’ ἐκλογὴν προαγωγῆς, κατ’ ἀνάγκην ἀφοῦ γίνῃς λοχαγὸς ἢ ταγματάρχης, κάποτε θὰ ἀποστρατευθῇς». Καὶ τοῦτο θὰ συμβῇ, διότι ὅταν φθάσῃ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ ἢ τοῦ ταγματάρχου ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ τὸν κρίνουν θὰ διαπιστώσουν ὅτι πάντοτε κατ’ ἀρχαιότητα προήγετο καὶ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ περισσότερον καὶ δὲν θὰ εἶναι κακὸν τὸ ὅτι θὰ ἔχῃ προχωρήσει μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ταγματάρχου ἢ τοῦ ἀντισυνταγματάρχου, διότι εἰς ὡρισμένας ὑπηρεσίας θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀποδώσῃ, ἀλλ’ ὄχι τόσον ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τῆς ἡλικίας κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπηρέτει ὡς ὑπολοχαγὸς ἐπεδείκνυε προσόντα τὰ ὁποῖα ἐγγυῶντο τὴν προαγωγήν του, καὶ μέχρις ἀντιστρατήγου καὶ τὴν ἄνοδόν του ἐνδεχομένως καὶ εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν τοῦ Ἀρχηγοῦ του, τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου. Πρέπει, λοιπόν, σχετικῶς ἐνωρὶς νὰ ἀρχίσῃ αὐτὸς ὁ διαχωρισμὸς μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι πηγαίνουν δι’ ὑψηλὰ καὶ τῶν ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι δὲν πηγαίνουν δι’ ὑψηλά. Αὐτὸ ἔχει σημασίαν καὶ διὰ τοὺς ἰδίους διὰ νὰ προσπαθήσουν, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ βελτιώσουν τὸν ἑαυτόν των ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἡγεσίαν, ἡ ὁποία αὔριον, μεθαύριον θὰ εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων αὐτῶν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κρίσεως ἐπὶ τῶν προηγουμένων προαγωγῶν των νὰ ἀποφανθῇ, ὅτι ὁ περὶ οὗ πρόκειται πρέπει νὰ σταματήσῃ ἐδῶ καὶ ἐνδεχομένως νὰ ἀποστρατευθῇ. Αὐτὸς ὁ λόγος, θὰ μοῦ εἴπητε, εἶναι ἐπαρκὴς διὰ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπέκτασιν τῆς κατ’ ἐκλογὴν καὶ κατ’ ἀρχαιότητα προαγωγῆς μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπολοχαγοῦ; Ἴσως ναί, ἴσως καὶ ὄχι. Αὐτὰ τὰ θέματα εἶναι τὰ ὅρια τῆς ἀπολύτου ἐξακριβώσεως τῆς ὀρθότητος. Εἶναι ἀδύνατον κατὰ τρόπον ἀπόλυτον νὰ ἐξακριβώσωμεν τὴν ὀρθότητα μιᾶς διατάξεως, ἡ ὁποία κάμνει διάκρισιν μεταξὺ ὑπολοχαγοῦ καὶ λοχαγοῦ. Πολλοὶ ἀπὸ σᾶς λέγετε, ἂς ἀρχίσῃ αὐτὴ ἡ διάκρισις ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ λοχαγοῦ καὶ ὄχι ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπολοχαγοῦ. Δι’ αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, εἶπα ὅτι ἀποθέτω εἰς χεῖρας σας τὴν τελικὴν ἀπόφασιν ἐπὶ τῆς ἐπεκτάσεως ἢ μὴ τῆς ἰσχύος τοῦ θεσμοῦ τῆς κατ’ ἐπιλογὴν καὶ κατ’ ἀρχαιότητα προαγωγῆς καὶ εἰς τοὺς βαθμοὺς τοῦ ὑπολοχαγοῦ, τοῦ ἀνθυποπλοιάρχου καὶ τοῦ σμηναγοῦ, πάντως σᾶς ἀνέπτυξα τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ὡδήγησαν εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς διατάξεως. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πρεβέζης βουλευτὴς ἐπετέθη ἐναντίον τῆς παραλείψεως, μιᾶς περιλαμβανομένης πράγματι εἰς τὸν μέχρι τοῦδε ἰσχύοντα νόμον περὶ στρατιωτικῆς ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν διατάξεως, ἡ ὁποία προβλέπει μίαν εἰς τὰς ἕδρας τῶν Μεραρχιῶν προεργασίαν, προκειμένου περὶ τῆς καταρτίσεως τῶν τελικῶν προτάσεων. Ὅταν ὁ κύριος Χαβίνης ὡμίλει ἀπὸ ἀπὸ τοῦ βήματος εἶπε — καὶ αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν ἀλήθειαν — ὅτι δὲν ὑπάρχουν Συμβούλια, τὰ ὁποῖα νὰ κρίνουν κατὰ Μεραρχίας. Καὶ ἐπιμένω, ὅτι δὲν ὑπάρχουν τοιαῦτα Συμβούλια. Τὰ Συμβούλια ἐπιλογῆς τὰ ὁποῖα κρίνουν, εἶναι εἰς τὸ Κέντρον. Τὰ Συμβούλια τὰ κατὰ Μεραρχίας δὲν κρίνουν. Συντονίζουν τὰς προτάσεις τῶν Διοικητῶν καὶ δὲν προβαίνουν εἰς τὴν διατύπωσιν κρίσεως. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν σχετικὴν διάταξιν, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ζήτημα ἑρμηνείας. Ἡ διάταξις ἡ μὴ περιλαμβανομένη εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν ὑμῶν τιθέμενον νομοσχέδιον εἶναι ἡ ἀκόλουθος: «2. Ἐπὶ τῶν εἰς ἑκάστην Μεραρχίαν ὑποβαλλομένων προτάσεων γνωματεύει ὁ Διοικητὴς ταύτης. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἕκαστος Διοικητὴς Μεραρχίας, μετὰ τὴν συγκέντρωσιν ἁπασῶν τῶν ὑποβληθεισῶν αὐτῇ προτάσεων καὶ ἀφοῦ λάβῃ γνῶσιν τούτων, συγκαλεῖ ἐν Συμβουλίῳ ἅπαντας τοὺς ὑπ’ αὐτὸν Διοικητὰς Ταξιαρχιῶν, τοὺς ἐν Μεραρχίᾳ Διοικητὰς ὅπλων καὶ Σωμάτων καὶ τὸν παρ’ αὐτῷ Ἐπιτελάρχην καὶ διαφωτίζεται παρὰ τούτων ἐπὶ τῶν σκέψεων καὶ δεδομένων, ἅτινα ὡδήγησαν εἰς τὴν διατύπωσιν τῶν προτάσεων ἢ τῶν ἐπ’ αὐτῶν γνωματεύσεών των, εἰς τρόπον ὥστε, ἐναρμονίζων τὰς τυχὸν ἀπὸ διαφόρους ἀντιλήψεις διαπνεομένας προτάσεις καὶ γνώμας τῶν διαφόρων προτεινόντων ἢ γνωματευσάντων ἐπὶ τῶν προτάσεων, δυνηθῇ καὶ μορφώσῃ γνώμην ἐπὶ τῇ βάσει ἑνιαίου μέτρου κρίσεως δι’ ἅπαντας τοὺς προτεινομένους ἀξιωματικούς. Πρὸς τοῦτο συντάσσονται δύο πρακτικὰ ἐν οἷς διαλαμβάνονται, εἰς τὸ ἓν τὰ διαμειφθέντα περὶ τῶν ἐκ τῶν προτεινάντων Συνταγματαρχῶν καὶ Ἀντισυνταγματαρχῶν, εἰς τὸ ἕτερον δὲ τὰ διαμειφθέντα περὶ τῶν Ταγματαρχῶν, Λοχαγῶν, Ὑπολοχαγῶν καὶ Ἀνθυπολοχαγῶν. Ἀντίγραφα τῶν πρακτικῶν τούτων συνυποβάλλονται μετὰ τῶν προτάσεων κατὰ τὴν ὑποβολὴν τούτων μετὰ τὴν κατὰ τ’ ἀνωτέρω γνωμάτευσιν. Ὁ Διοικητὴς τῆς Μεραρχίας μετὰ τὴν σύνταξιν τῶν πρακτικῶν τούτων, ἅτινα δι’ αὐτὸν ἔχουσι συμβουλευτικὸν χαρακτῆρα, γνωματεύει ἐφ’ ἑκάστης προτάσεως συμπληρῶν τὸ οἰκεῖον μέρος τῶν ὑποδειγμάτων ΙΙ καὶ ΙΙΙ.

§119Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐὰν δὲν ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν αἱ προτάσεις τῶν Συμβουλίων αὐτῶν, δὲν εἶναι ἄκυροι αἱ πράξεις τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου; Εἶναι διάταξις νόμου καὶ ἀπορῶ, πῶς λέγετε αὐτὰ τὰ πράγματα. Αὐτὸ ἐφαρμόζεται ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα.

§120Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Ὄχι, ἐὰν δὲν ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν, ἐὰν δὲν ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του.

§121Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Αὐτὰ εἶναι τὰ πρακτικά, τὰ ὁποῖα ἀποστέλλονται εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπιλογῆς καὶ λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν. Ἐὰν δὲν ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν εἶναι ἄκυροι αἱ ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου Ἐπιλογῆς.

§122Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Συμφωνῶ, διότι ἐφ’ ὅσον προβλέπεται διαδικασία προτάσεων καὶ δὲν ὑπάρχει πρότασις, βεβαίως εἶναι ἄκυροι αἱ ἀποφάσεις. Περὶ προτάσεων πρόκειται. Δὲν πρόκειται περὶ ἀποφάσεων Συμβουλίων. Δὲν νομίζω, ὅτι τὸ πρᾶγμα ἔχει οὐσιώδη σημασίαν. Θέλετε νὰ ἀποδεχθῶ ὅτι τὰ Συμβούλια ἀποφασίζουν καὶ ὄχι ὅπως λέγει ὁ νόμος, τὸ παραδέχομαι, διὰ νὰ μὴ θεωρήσητε τὸν ἑαυτόν σας ὡς θιγέντα. Σεῖς εἶσθε στρατιωτικὸς καὶ ἐγὼ πολιτικός. Πάντως παραδέχομαι ὅτι πρόκειται περὶ συντονισμοῦ τῶν προτάσεων. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει σημασίαν, δὲν εἶναι ἐὰν θὰ τὸ ὀνομάσωμεν Συμβούλιον ἢ ὄχι, ἀλλὰ ἐὰν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἢ ὄχι. Δὲν θὰ εἶχα ἀντίρρησιν νὰ ἐπαναφέρω καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἐνώπιόν σας, τὴν διάταξιν αὐτήν. Διατὶ παρελείφθη; Διότι ἐσημειοῦτο μεγάλη καθυστέρησις, ἰδίᾳ λόγῳ τῆς διατάξεως αὐτῆς. Καθυστέρησις ἡ ὁποία ἐν πολλοῖς ἀπέβαινεν εἰς βάρος ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ κριθοῦν, διότι δὲν ἔφθανον ἐγκαίρως αἱ προτάσεις τῶν Μεραρχιῶν. Ὁ Διοικητὴς τῆς Μεραρχίας, δεδομένου ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κάμῃ πρότασιν χωρὶς νὰ συγκαλέσῃ τὸ Συμβούλιον τῶν Διοικητῶν τῶν Συνταγμάτων καὶ τῶν Ἐπιτελαρχῶν καὶ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Ὅπλων καὶ Σωμάτων, καθυστεροῦσε, διότι ἓν Σύνταγμα φέρ’ εἰπεῖν εὑρίσκετο εἰς μεγάλην ἀπόστασιν καὶ δεδομένου ὅτι αἱ ἀνάγκαι τοῦ Συντάγματος τὸν ἐκαλοῦσαν ἐκεῖ, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μεταβῇ εἰς τὴν ἕδραν τῆς Μεραρχίας διὰ νὰ γίνῃ τὸ Συμβούλιον καὶ συνεπῶς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συνταχθῇ ἡ πρότασις καὶ οὕτω ἐπήρχετο καθυστέρησις. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ δεχθῶ ὅπως παραμείνῃ ἡ διάταξις αὐτὴ ἰσχύουσα. Ἐγγύησιν μεγαλυτέραν ἀποτελεῖ, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι παρὰ τὸ γεγονὸς αὐτό, ὁ κύριος Χαβίνης ἀπορεῖ πῶς γίνονται καθυστερήσεις....

§123Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀπορῶ πῶς τὰ λέγετε αὐτά. Διὰ νὰ μὴ καθυστερήσουν, θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἀδικηθοῦν οἱ ἀξιωματικοί;

§124Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθνικ. Ἀμύνης). Εἶναι περίεργον, διότι, ὅταν ὁ Ὑπουργὸς ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ συμφωνῇ μὲ τὰς ἀπόψεις σας, συνεχίζετε νὰ ἔχετε αὐτὸ τὸ ἐριστικὸν ὕφος. Ἡ μὲν πρώτη πρότασίς σας ἐγένετο κατ’ ἀρχὴν δεκτή, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι θὰ τὴν ἀποδεχθῇ ἡ Βουλή. Ἡ δευτέρα πρότασίς σας, γίνεται δεκτὴ καὶ σεῖς ἐξεγείρεσθε. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν τρίτην παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Πρεβέζης συναδέλφου. Πρόκειται περὶ τῆς παρατηρήσεώς του τῆς σχετικῆς πρὸς τὸ 10%. Ἐὰν ὁ κύριος Χαβίνης διετύπου τὰς ἀντιρρήσεις του, ὡς πρὸς τὴν διάταξιν αὐτὴν μόνον καὶ μόνον ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιστημονικῆς καὶ τεχνικῆς, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν θὰ ἐδικαιολογούμην νὰ εἴπω, ὅτι ἦλθεν ἡ σειρά μου νὰ ἐξεγερθῶ. Ἀλλ’ ὁ κύριος συνάδελφος δὲν ἠρκέσθη εἰς τὴν ἀντίκρουσιν τῆς διατάξεως αὐτῆς, ἐπὶ τῇ βάσει συλλογισμῶν ἀντικειμενικῶν, βασιζομένων εἰς τὴν στρατιωτικήν του πεῖραν. Προὐχώρησε πέραν αὐτοῦ, συνδυάσας τὴν διάταξιν αὐτήν, πρὸς τὴν διάθεσιν τάχα τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀποστρατεύῃ αὐθαιρέτως ἀνωτέρους ἀξιωματικούς. Εἶπεν, ὅτι τὸ 10% ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ θεσπίσῃ, διὰ νὰ νομιμοποιήσῃ τὴν αὐθαιρεσίαν της καὶ διὰ νὰ τὴν καταστήσῃ νόμον τοῦ Κράτους. Κύριοι, αὐτὸ δὲν τὸ ἀποδέχομαι. Παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι εἶπα θὰ ἐξεγερθῶ, λέγω, ὅτι δὲν τὸ ἀποδέχομαι, λίαν ἠρέμως. Ὅσα, κύριοι συνάδελφοι, εἶπεν ὁ κύριος Χαβίνης, ἔχουν λεχθῆ καὶ ἄλλοτε καὶ ἐδόθη ἐπανειλημμένως ἀπάντησις. Ἐλέχθη ἄλλοτε καὶ ὑπὸ τοῦ ἰδίου καὶ ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ὅπως ἐπίσης καὶ ἀπὸ τὸν ἀποχωρήσαντα συναρχηγόν, τὸν κύριον Βενιζέλον, ἐλέχθη καὶ ἀπὸ τὸν κύριον Μητσοτάκην, ἀναπτύσσοντα ἄλλοτε ἐπερώτησιν, καὶ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει ἐπαρκῶς τοὐλάχιστον — καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ἐντύπωσίς μου — περὶ τῶν προθέσεων καὶ τῶν διαθέσεων τῆς Κυβερνήσεως, διαφωτισθῆ. Δὲν νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι, καταπονῶν τοὺς κυρίους συναδέλφους, νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἐνόμιζα ὅτι μετὰ τὴν μεταβολὴν ἡ ὁποία ἐγένετο, θεσπισθείσης τῆς διατάξεως περὶ τοῦ 10% κατὰ τρόπον δυνητικόν, δὲν θὰ ἔφθανεν ὁ κύριος Χαβίνης εἰς τὴν τόσον ἔντονον ἀντιμετώπισιν καὶ ἀντίκρουσιν τῆς διατάξεως αὐτῆς. Κύριοι, τὸ πρόβλημα, βεβαιωθῆτε, ὅτι μᾶς ἀπησχόλησε πολύ. Ἐπὶ ὁλόκληρον ἔτος ἐταλαντεύθημεν μεταξὺ τῶν δύο ἀπόψεων, ἐὰν ἔπρεπε νὰ ἐγκαινιάσωμεν τὸ 10% ἢ ὄχι. Συνεζητήσαμεν διὰ μακρῶν τὸ θέμα. Ἐξητάσαμεν τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατὰ καὶ κατελήξαμεν — αὐτὴ εἶναι ἡ τελευταία ἔκβασις τοῦ διανοητικοῦ ἀγῶνος, τὸν ὁποῖον διεξηγάγομεν περὶ τὸ πρόβλημα τοῦ ποσοστοῦ — κατελήξαμεν εἰς τὸ νὰ προτείνωμεν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ υἱοθετήσῃ τὸ ποσοστόν, ἀλλ’ ὡς διάταξιν δυνητικήν. Διατί, κύριοι συνάδελφοι, δὲν φθάνομεν εἰς τὴν ὑποχρεωτικὴν ἰσχὺν τοῦ θεσμοῦ τοῦ ποσοστοῦ; Θὰ σᾶς τὸ ἐξηγήσω καὶ τὸ ἕνα καὶ τὸ ἄλλο, δι’ ἐλαχίστων. Ἡ κατάργησις τῆς διατάξεως δὲν ἀφεώρα αὐτὴν τὴν ἀνωτάτην ἡγεσίαν, δηλαδὴ αὐτὰ τὰ Ἀνώτατα Συμβούλια, τὴν δυνατότητα εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις, εἰς ὡρισμένας περιστάσεις νὰ ἀποσυμφορήσουν ὡρισμένους βαθμούς, ὄχι διὰ νὰ ἐνισχύσουν τὴν τάσιν ἀπὸ τὰ κάτω πρὸς τὰ ἄνω, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησαν ὡρισμένοι ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων, ἀλλὰ διὰ νὰ δημιουργήσῃ τὰς προϋποθέσεις μιᾶς ὁμαλῆς ἐξελίξεως τῶν ἀξιωματικῶν. Ξεύρετε, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ ἀγαπητὸς ἐκ Καβάλας συνάδελφος ἐγένετο ἀντισυνταγματάρχης εἰς ἡλικίαν 42 ἢ 43 ἐτῶν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, τώρα ὁμιλεῖ ἐναντίον τῶν νέων. Κύριοι, οἱ νέοι ἔχουν τὴν θέσιν των εἰς τὴν ζωήν, ὅπως ἔχουν τὴν θέσιν των καὶ οἱ μεσήλικες καὶ οἱ ἡλικιωμένοι καὶ οἱ ὑπέργηροι καὶ μάλιστα κατὰ τὰς ἡμέρας, ὁπότε τὸ γῆρας παρατείνεται ὡς γῆρας θαλερόν, γῆρας, τὸ ὁποῖον ἐξασφαλίζει οὐσιώδη συμβολὴν εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ τὴν κοινωνικὴν ζωήν.

§125ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, διατὶ δὲν ἐλαττώνετε τὰ ὅρια τῆς ἡλικίας; (Γέλωτες).

§126Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Ἀμύνης). Ὅλαι λοιπὸν αἱ ἡλικίαι ἔχουν νὰ προσφέρουν εἰς τὴν ζωὴν τοῦ Ἔθνους οὐσιώδη πράγματα. Ἀλλὰ εἰς τὸν στρατόν, εἰς τὸν στόλον, εἰς τὴν ἀεροπορίαν δὲν ἐξετάζεται ἡ ἡλικία μόνον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ὡριμότητος καὶ τῆς δυνατότητος συμβολῆς εἰς τὴν ζωὴν τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ ἐξετάζεται ἡ ἡλικία καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς καθαρῶς σωματικῆς ἀντοχῆς, ἡ ὁποία πρέπει νὰ εἶναι πλήρης καὶ νὰ εἶναι σωματικὴ ἀντοχὴ ὄχι μόνον ἀνδρὸς ἐργαζομένου εἰς γραφεῖον ἢ ἀνδρὸς καθημένου εἰς τὰ ἑδώλια τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἶναι ἀντοχὴ ἀνδρὸς δυναμένου νὰ σκαρφαλώσῃ, δυναμένου νὰ πηδήσῃ, δυναμένου νὰ τρέξῃ νὰ ἐπιθεωρήσῃ, νὰ ξενυχτίσῃ, νὰ ἐργασθῇ ὁλόκληρον νύκτα καὶ τὴν ἄλλην ἡμέραν ἐν συνεχείᾳ πράγματα τὰ ὁποῖα ὁπωσδήποτε ἔχουν μεγάλην σημασίαν. Ἠμπορεῖ ἡ κρίσις ἑνὸς στρατηγοῦ ἡλικίας 65 ἐτῶν νὰ εἶναι ἀσυγκρίτως ἀνωτέρα τῆς κρίσεως ἑνὸς στρατηγοῦ 45 ἢ 50 ἐτῶν, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν γνωρίζω ἐὰν εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴ ἡ δυνατότης συγχρονισμοῦ τοῦ περὶ οὗ πρόκειται 65ετοῦς στρατηγοῦ εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων θὰ εἶναι οἵα εἶναι ἡ τοῦ νεωτέρου στρατηγοῦ. Αὐτό, τὸ δεύτερον ζήτημα τὸ ἀφήνω κατὰ μέρος. Εἶναι γνωστὴ ἡ φράσις, ἡ ὁποία ἔχει γίνει ἐπίγραμμα, ὅτι οἱ στρατηγοὶ συνήθως δίδουν τὰς μάχας τοῦ παρελθόντος καὶ οὐχὶ τοῦ μέλλοντος, διότι ἐπηρεάζονται πολὺ ἀπὸ τὸ παρελθόν· καὶ εἶναι μὲν πάντοτε προτιμότερον, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διεξάγουν ἕνα ἀγῶνα, νὰ μὴ ἔχουν διεξαγάγει εἰς τὸ παρελθὸν τὸν ἀγῶνα αὐτὸν ὡς ἀνώτεροι ἀξιωματικοί, ἑπομένως νὰ γίνεται ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον ἡ ἐναλλαγή. Ἀλλ’ ἀσχέτως αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι μέγα θέμα καὶ δὲν θὰ ἤθελα νὰ εἰσέλθω εἰς τοῦτο, ἀρκοῦμαι εἰς τὴν ἐπίκλησιν τοῦ ἐπιχειρήματος τῆς σωματικῆς ἀντοχῆς. Κύριοι, ὁ Διοικητὴς μιᾶς Μεραρχίας ἢ ὁ Διοικητὴς ἑνὸς Σώματος Στρατοῦ, πρέπει νὰ εἶναι εἰς θέσιν μὲ ἑλικόπτερον νὰ σπεύδῃ παντοῦ ὅπου εἶναι ἀνάγκη, πρέπει νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ πηδᾷ πάνω εἰς ἕνα τὰνκς καὶ μὲ τὸ τὰνκς νὰ ἐπιθεωρῇ τὴν πρώτην γραμμήν, πρέπει νὰ εἶναι εἰς θέσιν ὁλόκληρον νύκτα νὰ μὴ κοιμηθῇ καὶ τὴν ἑπομένην νὰ ἐργασθῇ κ. ο. κ. Κύριοι, αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν προβαίνομεν εἰς τὴν πρὸς τὰ ἄνω αὔξησιν τοῦ ὁρίου ἡλικίας καὶ αὐτοὶ εἶναι εἰδικώτερον, οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις, εἰς τὴν περίπτωσιν εἰδικῶς τῆς Ἀεροπορίας, μᾶς ἄγουν, ὅπως εἶχον ἀγάγει καὶ ὅλας τὰς ἄλλας ἀεροπορίας εἰς τὴν θέσπισιν ὁρίων ἔτι χαμηλοτέρων ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἰσχύουν εἰς τὸν Στρατὸν καὶ εἰς τὸ Ναυτικόν. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπανέρχομαι εἰς τὸ εἰδικώτερον θέμα τοῦ 10%. Τὰ ὅσα εἶπον ἀποτελοῦν μίαν παρέκβασιν προκληθεῖσαν ἀπὸ τὴν παρατήρησιν τοῦ κυρίου Χαβίνη, ἀλλ’ ἡ ὁποία βεβαίως δὲν ἀφορᾷ αὐτὸ τοῦτο τὸ θέμα τοῦ ποσοστοῦ. Ἐσκέφθημεν λοιπὸν ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ συμφόρησις εἰς ὡρισμένους βαθμούς, τότε ἡ ἀνωτάτη ἡγεσία θὰ προτείνῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν τὸν θεσμὸν τοῦ 10%. Ὑποθέσατε, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὅτι θὰ πράξῃ τοῦτο ἡ Ἀνωτάτη ἡγεσία τοῦ Στρατοῦ, τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον. Ὁ Ὑπουργὸς — καὶ διαφωνῶ πρὸς τὸν κύριον Σαράντην, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι πρέπει ἡ Ἀνωτάτη ἡγεσία, μόνη νὰ ἀποφασίζῃ περὶ τούτου — ὁ Ὑπουργὸς θὰ ἐξετάσῃ, διότι πρέπει ὡς ἀνασταλτικὸς φραγμὸς νὰ χρησιμεύσῃ, ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἡ ἄποψις τοῦ Α.Σ.Σ. δικαιολογῆται πράγματι ἢ οὔ. Τὴν πρωτοβουλίαν πάντως, καί, ἔτσι αἴρεται τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἐχρησιμοποίησεν ὁ κύριος Χαβίνης, δὲν θὰ τὴν ἔχῃ ὁ Ὑπουργός, δὲν θὰ εἴπῃ ὁ Ὑπουργὸς ὅτι, θέλω νὰ ἰσχύσῃ τὸ 10% καὶ δὲν θὰ ἔλθῃ μετὰ τὴν πρότασιν αὐτὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τὸ Α.Σ.Σ. διὰ νὰ ἀποφανθῇ, ἀλλὰ τὸ Α.Σ.Σ. ἀπαρτιζόμενον ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου, τοὺς Ὑπαρχηγοὺς τῶν τριῶν Ἐπιτελείων, τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Στρατιᾶς, τοὺς Διοικητὰς τῶν Σωμάτων τοῦ Στρατοῦ καὶ τὸν Ἐπιθεωρητὴν τοῦ Στρατοῦ, θὰ εἴπουν εἰς τὸν Ὑπουργόν, θεωροῦμεν ἀναγκαῖον ἐφέτος νὰ ἰσχύσῃ ὁ θεσμὸς τοῦ 10% ἢ τοῦ 15% εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Συνταγματάρχου. Ὁ Ὑπουργὸς θὰ ἐξετάσῃ τὸ θέμα ὑπὸ πᾶσαν ἄποψιν καὶ ἐὰν εὕρῃ τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ εἶναι ἀντικειμενικῶς ὀρθά, θὰ υἱοθετήσῃ τὴν ἄποψιν καὶ θὰ δώσῃ τότε ἐντολὴν εἰς τὸ Α. Σ. Σ. ὅπως προβῇ εἰς τὴν ἀναγκαίαν κρίσιν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κριτηρίου τοῦ 10%. Διότι, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἀρκούμεθα εἰς τὰς ἀποστρατείας αἱ ὁποῖαι γίνονται μόνον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων τῶν μέχρι τοῦδε ἰσχυόντων, οἱ ὁποῖοι περίπου θὰ ἰσχύσουν καὶ εἰς τὸ μέλλον. Δὲν ἀρκούμεθα εἰς τὰς ἀποστρατείας, διότι αἱ ἀποστρατεῖαι αὗται θίγουν τοὺς ἀξιωματικούς. Εἶπεν ὁ κύριος Χαβίνης, νὰ ἀποστρατευθοῦν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀξίζουν. Μὰ ὅταν, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχῃ συμφόρησις καὶ οἱ περισσότεροι ἀξίζουν καὶ πρέπει ἐν τούτοις τὸ πρόβλημα νὰ λυθῇ διὰ τὸ καλὸν τοῦ στρατοῦ, δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ἀσφαλιστικὴ διέξοδος τοῦ 10%; Αὐτὸ εἶναι, τὸ ὁποῖον ἠνάγκασε τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν διάταξιν τοῦ 10%, μεταβάλλουσα ὅμως τὴν διάταξιν αὐτὴν ἀπὸ ὑποχρεωτικὴν εἰς δυνητικήν. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι φεύγουν, οἱ ὁποῖοι ἀποστρατεύονται λόγῳ ἀνικανότητος, λόγῳ ἐλλείψεως κύρους κλπ., νὰ μὴ εἶναι ἀρκετοὶ διὰ νὰ ἀποσυμφορηθῇ ἡ τάξις τῶν Ὑποστρατήγων. Ὑποθέσατε ὅτι ἔχομεν τόσους Ὑποστρατήγους ποὺ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀνασάνῃ τὸ στράτευμα, ὄχι διότι πιέζουν οἱ ἀπὸ κάτω, ἀλλ’ ὅτι πράγματι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνασάνῃ — καὶ διατὶ ἐπὶ τέλους ἕνας ἄνθρωπος 45 ἐτῶν νὰ μὴ γίνεται Ὑποστράτηγος καὶ σήμερον γίνεται 55 ἐτῶν Ὑποστράτηγος, πρᾶγμα ποὺ δὲν συμβαίνει πουθενὰ ἀλλοῦ — ὑποθέσατε ὅτι συμβαίνει αὐτό· δὲν πρέπει ἡ πολιτεία νὰ φροντίσῃ, ἀμέσως ἀντὶ νὰ ἀναμένῃ ἐπὶ ἔτη ὁ ταξίαρχος Ὑποστράτηγος, δηλαδή, Διοικητὴς Μεραρχίας, ὅταν δὲν θὰ ἔχῃ πλέον τὴν ἀντοχὴν ὅπως ἀσκῇ τὰ καθήκοντά του, δὲν εἶναι ὀρθότερον ἡ πολιτεία νὰ ἔχῃ αὐτὸ τὸ μέσον διὰ νὰ ἀποσυμφορήσῃ τὸν βαθμὸν καὶ διὰ νὰ δώσῃ τὴν δυνατότητα ὅπως λειτουργήσῃ κατὰ τρόπον βιολογικῶς καλύτερον ἡ ἐπιλογὴ καὶ ἡ προαγωγὴ τῶν ἡγητόρων; Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πράττει ὀρθότατα ἐμμένουσα εἰς τὴν διάταξιν τοῦ 10% καὶ ἀπορρίπτουσα τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Χαβίνη, τὴν ὁποίαν συμμερίζονται ἴσως καὶ βουλευταὶ τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως, τὴν πρότασιν ὅπως ἀπαλειφθῇ πλήρως ἡ διάταξις περὶ τοῦ 10%. Κύριοι, ἐξέθεσα τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους δὲν τὴν ἀπαλείφω. Δὲν εἶναι ἀνάγκη ἰδιαιτέρως νὰ ἐκθέσω τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους τὴν ὑποχρεωτικότητα τοῦ θεσμοῦ τὴν μεταβάλλομεν εἰς δυνητικότητα. Δὲν εἶναι ἀνάγκη, διότι πρὸ ὀλίγου, ἀκριβῶς, ἐξηγῶν διατὶ ἐπιμένω εἰς τὴν διάταξιν ὡς διάταξιν δυνητικήν, εἶπον, ὅτι δὲν σημαίνει ὅτι πάντοτε θὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη ἀποσυμφορήσεως. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀνάγκη ἀποσυμφορήσεως, τότε βεβαίως δὲν πρέπει καλὰ καὶ σώνει νὰ ἀποκεφαλίσωμεν καὶ νὰ ἀποστρατεύσωμεν Συνταγματάρχας, Ταξιάρχους, ἢ Ὑποστρατήγους. Τότε ἁπλούστατα δὲν πρέπει νὰ ἰσχύσῃ ὁ θεσμός. Αὐτὴ ἡ ἐλαστικότης εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία καὶ αὐτὴν τὴν ἐλαστικότητα, νομίζω, ὅτι ὄχι μόνον ἡμεῖς, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, θὰ θεωρήσητε μίαν οὐσιώδη βελτίωσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν τρομοκρατηθῆ διότι ἐγένετο καὶ ἐκ μέρους τοῦ Τύπου μία προβολὴ τοῦ θέματος κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος ἀνησύχησε πολλοὺς καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνησυχήσει καὶ ἔχουν τρομοκρατηθῆ ἔξω τῆς Βουλῆς, θὰ ἀντιληφθοῦν ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία πρόθεσις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καλὰ καὶ σώνει ἀξίους ἀνθρώπους νὰ τοὺς ἀπομακρύνῃ ἀπὸ τὸ στράτευμα. Ἁπλούστατα ἡ Κυβέρνησις προβλέπουσα ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς ὡρισμένας στιγμὰς νὰ δημιουργηθῇ ζήτημα συμφορήσεως εἰς ἀνωτέρους βαθμούς, θεσπίζει καὶ αὐτὴν τὴν διάταξιν, ἡ ὁποία δίδει εἰς τὴν ἀνωτάτην Στρατιωτικὴν ἡγεσίαν, τὸ δικαίωμα νὰ προβῇ εἰς ἀπομάκρυνσιν ἀξιωματικῶν, ὄχι μόνον διότι δὲν ἔχουν κῦρος, ἢ διότι στεροῦνται τῆς Α ἢ Β ἰδιότητος περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ ὁ νόμος, ἀλλὰ διότι εἶναι ὀλιγώτερον καλοὶ ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Αὐτὸ ἔχει μεγάλην σημασίαν. Σᾶς βεβαιῶ, ἔχω προεδρεύσει τῶν Ἀνωτάτων Στρατιωτικῶν Συμβουλίων καὶ ἔχω σχετικὴν πεῖραν, ὅτι ὑπάρχουν πολλαὶ περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἀναγκάζονται τὰ Συμβούλια, διότι ὁ νόμος δὲν παρέχει τὴν δυνατότητα, νὰ ἀπομακρύνουν ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς καὶ ἀνωτάτους, χαρακτηρίζοντας τούτους ὡς ἐστερημένους κύρους, μόνον καὶ μόνον διότι ἔπρεπε νὰ φύγουν, διότι δὲν ἠδύναντο πλέον νὰ ἀποδώσουν, εἶχον ὅμως ἀποδώσει οὐσιώδη πράγματα, εἰς τὸ παρελθόν. Ἐν τούτοις εὑρισκόμενα τὰ Συμβούλια πρὸ τοῦ διλήμματος νὰ κρατήσουν τοὺς περὶ οὓς ὁ λόγος ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, ἢ νὰ τοὺς φορτώσουν αὐτὴν τὴν μομφήν, ὅτι στεροῦνται κύρους κλπ., προέβαινον εἰς τὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν μὲ τὸ αἰτιολογικὸν τῆς ἐλλείψεως κύρους μὲ βαρεῖαν καρδίαν. Σήμερον τὰ πράγματα ἀλλάζουν. Ἐὰν μὲν ὑπάρχῃ ἀνάγκη ἀπομακρύνσεως τοιούτων ἀξιωματικῶν, προτείνει ἡ ἀνωτάτη στρατιωτικὴ ἡγεσία, προτείνει τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ 10%. Ἐὰν δὲν προτείνουν τοῦτο καὶ ὁ Ὑπουργὸς δὲν υἱοθετήσῃ τοῦτο, δὲν ἀπομακρύνονται, δεδομένου ὅτι θὰ ἔχῃ διαπιστωθῆ ὅτι δὲν ὑπάρχει συμφόρησις. Μόνον θὰ ἀπομακρύνωνται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι πράγματι ἀπολύτως ἄχρηστοι καὶ περιττοὶ καὶ πάλιν εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἔχουν μίαν δυνατότητα ἀπαλωτέρας ἀπομακρύνσεως ἀπ’ ὅ,τι εἶχε μέχρι τοῦδε τὸ Ἀνώτ. Στρατιωτικὸν Συμβούλιον. Κύριοι συνάδελφοι, ἐξήγησα ἐπαρκῶς τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει εἰς τὸν θεσμὸν τοῦ ποσοστοῦ 10%. Ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν ὅμως νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις περὶ τοῦ ποσοστοῦ πρέπει νὰ εἶναι δυνητική. Ἐν ἐπιλόγῳ ἔχω νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι ὁ συνδυασμός, τὸν ὁποῖον ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πρεβέζης συνάδελφος τῆς διατάξεως αὐτῆς μὲ τὴν δῆθεν τακτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ὅπως ἀποστρατεύωνται αὐθαιρέτως ἀνώτατοι ἀξιωματικοί, ὁ συνδυασμὸς αὐτὸς ὑπῆρξε, κατ’ ἐμέ, καὶ εἶμαι βέβαιος καὶ κατὰ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως, ἀθέμιτος, δὲν στηρίζεται ἐπὶ πραγμάτων, δὲν βασίζεται ἐπὶ τῆς ἀκριβοῦς ἐκτιμήσεως τῶν περιστατικῶν, τὰ ὁποῖα καὶ ἄλλοτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ τὰ ὁποῖα λαμβάνουν ὑπ’ ὄψει τὰ Ἀνώτατα Στρατιωτικὰ Συμβούλια εἰς τὰς ἀποφάσεις, τὰς ὁποίας ἔλαβον κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, διότι περὶ αὐτοῦ εἰδικῶς πρόκειται, δὲν ὡμίλησεν ὁ κ. Χαβίνης, οὔτε διὰ τὸ Ἀνώτατον Ναυτικὸν Συμβούλιον, οὔτε διὰ τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Ἀέρος. Τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ἀπεφάνθη, ὅπως ἀπεφάνθη, εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις, εἰς τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἀποφάσεις περὶ ἀποστρατεύσεως ἀνωτάτων στρατιωτικῶν, ἀπεφάνθη κατὰ τρόπον ἀντικειμενικόν. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων, ποὺ εἶχεν ἀποφανθῆ, εἶχε πάντοτε ὑπ’ ὄψει τὸ συμφέρον τοῦ στρατεύματος, καὶ τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους. Καὶ ἀντὶ νὰ προβαίνωμεν εἰς τοιούτου εἴδους κατηγορίας ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι κατηγορίαι ἐμμέσως στρέφονται ἐναντίον τῆς Ἀνωτάτης τοῦ Στρατοῦ ἡγεσίας, ἀντὶ νὰ προβαίνωμεν εἰς τὰς κατηγορίας, θὰ ἔπρεπε νὰ προβῶμεν, καὶ ἐπιτρέψατέ μου, νὰ προβῶ εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρέλειψε νὰ πράξῃ ὁ κ. Χαβίνης, θὰ ἔπρεπε νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐκδήλωσιν τῆς πλήρους ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Ἀνωτάτην τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων ἡγεσίαν, τὴν πλήρη ἐμπιστοσύνην μας πρὸς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν Ἐπιτελείων καὶ πρὸς τὰ μέλη τῶν Ἀνωτάτων Συμβουλίων. (Χειροκροτήματα).

§127Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἀπαντήσω, εἰς δύο σημεῖα τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Κύριε Πρόεδρε, ὅσον ἀφορᾷ μὲν τὴν διάταξιν τοῦ 10% τοὐλάχιστον ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, δὲν ἀπήντησεν εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ εἶπον, ὅτι θὰ ἐπικρατῇ φοβία εἰς τοὺς Συνταγματάρχας καὶ τοὺς Ταξιάρχους, ὅτι θὰ ἀναγκάζωνται νὰ παρακαλοῦν τοὺς ἑκάστοτε ἰσχυρούς, νὰ μὴ περιληφθοῦν εἰς τοὺς πίνακας, ὅτι ἴσως θὰ κατηγοροῦν καὶ συναδέλφους, διὰ νὰ περιληφθοῦν ἐκεῖνοι καὶ νὰ γλυτώσουν αὐτοί. Αὐτό, ἐπαναλαμβάνω, κ. Πρόεδρε, θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν κατάλυσιν πάσης συναδελφότητος καὶ ἀλληλεγγύης, θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν μείωσιν τῆς συνοχῆς εἰς τὸ στράτευμα, θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν μείωσιν τῆς ἀξίας τοῦ στρατοῦ, εἰς τὴν μείωσιν τῆς ἀξίας τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ τὸ περίεργον εἶναι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, δὲν ἐδέχθη τοὐλάχιστον τὸ 10% νὰ γίνῃ τὸ μέγιστον, καὶ ἀφίνει ἀνοικτὸν ὅλον τὸ περιθώριον νὰ φθάσῃ καὶ μέχρι 50%. Εἶναι πρωτοφανὴς διάταξις εἰς σχετικὸν νόμον νὰ ὁρίζεται τὸ ἐλάχιστον. Δεύτερον, ἔχω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ τελευταῖον ἐπιχείρημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἐγώ, κ. Ὑπουργέ, δέχομαι κατ’ ἀρχήν, τὰς ἀποφάσεις τῶν Ἀνωτάτων Συμβουλίων, εἴτε στρατιωτικῶν, εἴτε δικαστικῶν, διότι πιστεύω, ὅτι πρέπει νὰ ἔχουν κῦρος καὶ σέβομαι τὰς ἀποφάσεις καὶ ὅταν ἔχουν διαπράξει σφάλματα καὶ ἀδικίας. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ τὴν στιγμὴν αὐτὴν νὰ μὴ ἀναφέρω ἕνα γεγονός, ὅτι αὐτοὶ οἱ στρατιωτικοί, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον καὶ οἱ ὁποῖοι ἀπεστράτευσαν γενναίους ἀξιωματικούς, προσενεγκόντας τεραστίας ὑπηρεσίας εἰς τὴν πατρίδα, ὑποστρατήγους καὶ ἀντιστρατήγους, οἱ ὁποῖοι καὶ εἰς τὴν Κορέαν, ἐτίμησαν τὴν Ἑλλάδα, εἶναι αὐτοὶ οἱ ἴδιοι, οἱ ὁποῖοι πρὸ 2 καὶ 3 μηνῶν, τοὺς εἶχον προτείνει νὰ γίνουν ὑποστράτηγοι. Μόλις ἤλλαξεν ἡ Κυβέρνησις, αὐτοὶ οἱ ἴδιοι πιεσθέντες, δὲν ἠξεύρω ἀπὸ ποίαν κατεύθυνσιν, ἔκριναν τοὺς ἰδίους ἀξιωματικούς, τοὺς παναξιωτάτους, ἀνικάνους. Ὅταν τοιαύτας ἀποφάσεις λαμβάνουν τὰ Συμβούλια εἰς διάστημα 3 μηνῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν ἐμπιστοσύνην εἰς τὰ πρόσωπα τῶν ἀποτελούντων τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον.

§128Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Χαβίνην. Τὰ Συμβούλια ἀποφανθέντα, ὅπως ἀπεφάνθησαν, εἴτε κατὰ τὸ ἔτος 1953, εἴτε κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη, ἀπεφάνθησαν πάντοτε ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συνειδήσεως αὐτῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ ὅτι οἱ ἀπαρτίζοντες τὰ Ἀνώτατα Στρατιωτικὰ τοῦ τόπου Συμβούλια, ὑφίστανται —καὶ τοιοῦτον ὑπαινιγμὸν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πρεβέζης συνάδελφος— οἱονδήποτε πολιτικὸν ἐπηρεασμόν. Ἀποκρούω ἀπολύτως τὴν κατηγορίαν αὐτὴν, ὡς κατηγορίαν προσβάλλουσαν κατὰ τρόπον ἄτοπον καὶ ἐμὲ ὡς Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ γενικῶς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ἐπίσης κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος προσβάλλει καὶ αὐτὴν τὴν ἠθικὴν καὶ πνευματικὴν ἀκεραιότητα τῶν ἀπαρτιζόντων τὰ Ἀνώτατα Πολεμικὰ Συμβούλια τῆς Χώρας. Δηλῶ κατὰ τρόπον ἀπολύτως ὑπεύθυνον, ὅτι οἱ ἀπαρτίζοντες τὸ Α.Σ.Σ., ὅπως καὶ οἱ ἀπαρτίζοντες τὰ ἄλλα δύο Συμβούλια τὰ Ἀνώτατα, διέπονται ὑπὸ ἀπολύτου ἐλευθέρας κρίσεως καὶ ἐκτιμήσεως τῶν προσώπων καὶ τῶν πραγματικῶν περιστατικῶν, ὅτι οὐδέποτε ἠσκήθη ἐπ’ αὐτῶν πίεσις, ὅτι πάντοτε ἐξεδήλωσαν εὐθαρσῶς τὴν γνώμην των, ἀκόμη καὶ ὅταν ἡ γνώμη των δὲν συνέπιπτε πρὸς τὰς ἀπόψεις τοῦ Ὑπουργοῦ ἢ τοῦ Προέδρου, τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πάντοτε ὁσάκις ἐκλήθησαν νὰ ἀποφανθοῦν —καὶ παρέστην εἰς πολλὰς περιπτώσεις ἀσκήσεως τοῦ καθήκοντος τοῦ Ὑπουργοῦ— εἶπον ὅσα εἶχον νὰ εἴπουν, καίτοι ἀντίθετα πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπίστευεν ἡ Κυβέρνησις, ἐξέθεσαν ἀπολύτως ἀνοικτὰ τὴν γνώμην των καὶ ἐψήφισαν πάντοτε κατὰ τρόπον ἐλεύθερον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ, ὅτι ἡ ἀνωτάτη τοῦ τόπου ἡγεσία ἡ στρατιωτική, ὅπως ἄλλωστε καὶ ἡ πολιτική, εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται στόχος τοιούτων ἐπιθέσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀφοροῦν τὴν ὀρθότητα τῆς κρίσεως, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας, καταλήγει ἡ ἡγεσία αὐτή, εἰς τὰς ἀποφάσεις της, ἀλλ’ αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν τὸ ἦθος τῶν ἀπαρτιζόντων τὴν ἡγεσίαν αὐτήν. Καὶ ἡ στρατιωτικὴ —καὶ προτάσσω αὐτὴν ἐπειδὴ εἶμαι πολιτικὸς— καὶ ἡ πολιτικὴ ἡγεσία τοῦ τόπου, διέπονται ὑπὸ πράγματι ἐλευθέρας συνειδήσεως καὶ ὑπὸ ἤθους ἐξόχου καὶ ἀξίου τιμῆς. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§130Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμόν, ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ νὰ κάμω μίαν διευκρίνισιν, διότι κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν παρενοήθησαν οἱ λόγοι μου, οἱ ὁποῖοι ἐλέχθησαν, ὡς πρὸς τὴν ἐπέκτασιν καὶ παρ’ ἡμῖν τοῦ θεσμοῦ τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ὅπως ἐφαρμόζεται καὶ εἰς τὰ σύμμαχα Κράτη. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω, ὅμως, τὴν Βουλήν, διότι τὸ θέμα εἶναι ἀρκετὰ μεγάλον. Ἐπιφυλάσσομαι ν’ ἀναπτύξω τὰς ἀπόψεις μου, εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ὡς κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 18. Ἡμεῖς ἔχομεν ἐπιφυλάξεις καὶ ἀντιρρήσεις ὡς πρὸς τὴν σκοπιμότητα τοῦ θεσμοῦ τοῦ εἰσαγομένου διὰ τοῦ ἄρθρου 18. Ἐπιλαμβάνομαι, ὅμως, τῆς εὐκαιρίας διὰ νὰ ἐπισημάνω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, τὴν σημασίαν ἑνὸς βαρυσημάντου γεγονότος ποὺ ἔλαβε χώραν ἀπόψε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν, ἔθεσε τὸ ζήτημα τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἔκαμε βαρυσήμαντον καὶ σοβαρωτάτην δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἠκούσαμεν μετὰ μεγάλης προσοχῆς. Ἐδήλωσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅτι εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως εἶναι καὶ ἡ ἀνάπτυξις τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ διασπασθῇ ἡ συνέχεια τῆς ἱστορικῆς του ἀκμῆς καὶ τῆς εἰσφορᾶς του εἰς τοὺς Ἐθνικοὺς μας ἀγῶνας. Ἐπειδή, κύριε Πρόεδρε, ὄχι μόνον σήμερα, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἐδημιουργήθη κακῶς εἰς τὴν κοινὴν γνώμην ἡ ἐντύπωσις, ὅτι τὸ Βασιλικὸν Ναυτικὸν ὡς μαχητικὴ δύναμις, ὑποβιβάζεται, ἡ ἀποψινὴ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐπαναφέρει τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των καὶ δημιουργεῖ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ παραμελήσῃ τὸν κλάδον αὐτὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀλλὰ θὰ τοῦ δώσῃ τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν εἶχε ἀνέκαθεν καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὅπως καὶ τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον ἀναγνωρίζουν ὅτι τὸ Βασιλικὸν Ναυτικὸν καὶ κατὰ τὸ 1912 καὶ 13 καὶ κατὰ τὸν πρῶτον παγκόσμιον πόλεμον καὶ κατὰ τὸν δεύτερον καὶ εἰς τὸν συμμοριτοπόλεμον προσέφερεν ὑψίστας ὑπηρεσίας. Ἐπελήφθην αὐτῆς τῆς εὐκαιρίας διὰ νὰ ἐπισημάνω τὸ γεγονὸς αὐτό. Εὐχαριστοῦμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, διὰ τὴν δήλωσίν του, ἡ ὁποία μᾶς ἱκανοποίησε καὶ τῆς ὁποίας ἐλάβομεν σοβαρωτάτην σημείωσιν.

§131Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Καὶ ἐγὼ εὐχαριστῶ ἰδιαιτέρως, ἀφ’ ἑνὸς τὸν κ. βουλευτὴν Ἀθηνῶν, διότι προὐκάλεσε τὴν δήλωσιν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὑμᾶς, διὰ τὰς εὐχαριστίας σας.

§132Π. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος, ἐξαιρετικοὶ συνάδελφοι, μόνιμοι ἀξιωματικοί, διεφώτισαν τὴν Βουλήν. Ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ λάβω τὸν λόγον μόνον διὰ δύο θέματα. Ἔφερον καὶ ἐγὼ ἐπὶ τῶν ὤμων μου, τὰς ἐπωμίδας τοῦ ἐφέδρου Λοχαγοῦ καὶ ἀφοῦ ἠκούσθησαν τόσαι γνῶμαι, ἂς ἀκουσθῇ μετὰ τὴν τοιαύτην τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ ἡ ἰδική μου, ἡ ὁποία θὰ συντείνῃ εἰς τὸ νὰ εὕρωμεν τὸν ὀρθὸν δρόμον. Διότι, ἠκούσθησαν ἠχηραὶ καὶ βαρεῖαι φράσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν πρέπει νὰ λέγωνται προκειμένου περὶ τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας. Καὶ ἄλλην φοράν, ὅταν εἰς τὸ παρελθόν, ἐγίνετο ἐπίθεσις ἐναντίον ὡρισμένων ἀξιωματικῶν καὶ τότε διεμαρτυρήθην καὶ εἶπον ὅτι δὲν πρέπει νὰ θίγωμεν τὴν ἀνωτάτην τοῦ στρατοῦ ἡγεσίαν. Κύριε Πρόεδρε, οἱ μόνιμοι ἀξιωματικοί, ἀποτελοῦν τὴν σπονδυλικὴν στήλην τῶν ἐνόπλων μας δυνάμεων. Οὐδεὶς δύναται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, νὰ ἀμφισβητήσῃ τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας προσέφερον, καὶ διὰ τῶν ὁποίων συνετέλεσαν εἰς τὸ μεγαλεῖον τῆς Πατρίδος, ἀλλὰ δὲν δύναται καὶ οὐδείς, νὰ μειώσῃ καὶ τὸ Σῶμα τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, τὸ ὁποῖον, πάντοτε ὑπῆρξε πρωτοπόρον καὶ πλησίον πρὸς τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικούς. Τὸ Σῶμα τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ὅπως καὶ οἱ μόνιμοι ἀξιωματικοί, ἐπότισαν τὰ ἐδάφη τῆς Ἑλλάδος μὲ τὸ αἷμα των καὶ μὲ τὸ αἷμα των αὐτό, προσέφερον τεραστίας ὑπηρεσίας εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Πατρίδα. Συνεπῶς, κύριε Πρόεδρε, δὲν πρέπει νὰ ἐξυμνοῦνται μόνον οἱ μόνιμοι ἀξιωματικοί, ἀλλὰ καὶ οἱ ἔφεδροι γενικῶς. Ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ τονίσωμεν αὐτὸ πρὸς πρόληψιν παρεξηγήσεων, διότι οἱ κομμουνισταὶ ἰσχυρίζονται, ὅτι μόνον οἱ ἔφεδροι ἐπολέμησαν καὶ οὐχὶ οἱ μόνιμοι. Καὶ οἱ δύο εὑρίσκοντο χέρι μὲ χέρι εἰς ὅλους τοὺς ἀγῶνας τοῦ Ἔθνους, καὶ οἱ δύο εἶναι ἄξιοι τιμῆς καὶ εὐγνωμοσύνης τοῦ Ἔθνους. Τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, κύριε Πρόεδρε, ὀρθῶς συζητεῖται τόσον ἐκτεταμένως καὶ διὰ μακρῶν διότι, πράγματι, ἀποτελεῖ τὸν καταστατικὸν χάρτην τοῦ στρατεύματος καὶ πρέπει νὰ ἀκουσθοῦν ὅλαι αἱ γνῶμαι. Ἐγώ, ἀποκρούω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐλέχθη, ὅτι μόνον ὡρισμένοι δικαιοῦνται νὰ ἔχουν γνώμην, καί, νομίζω, ὅτι ὅλοι ἔχομεν γνώμην, ὅλοι πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν γνώμην μας καὶ ἡ Κυβέρνησις ποὺ ὑπευθύνως χειρίζεται τὸ ζήτημα, εἶναι ἡ μόνη ἁρμοδία νὰ ἀποφασίσῃ. Ἀλλ’ ὅταν, κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐξητάσθη ἀπὸ τὸν Στρατάρχην Παπάγον, ἀπὸ τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος κατ’ ἐμέ, ἀποτελεῖ τὴν δόξαν τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος ἡγήθη τοῦ στρατεύματος εἰς τοὺς πολέμους, ὁ ὁποῖος γνωρίζει καλλίτερον παντὸς ἄλλου τὰ πράγματα αὐτά, ὅταν ὁ Στρατάρχης Παπάγος, λέγῃ ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι καλὸν καὶ τὸ ἔκρινεν ὡς ἄρτιον, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ δευτέρα γνώμη καὶ δὲν νομίζω, ὅτι δικαιούμεθα νὰ τὸ ἐπικρίνωμεν, κατὰ τοιοῦτον μάλιστα τρόπον, καὶ νὰ λέγωμεν, ὅτι ὁ Στρατάρχης Παπάγος ἔκαμε μικρὰν πρᾶξιν. Ὁ Στρατάρχης Παπάγος εἶναι διὰ μεγάλας πράξεις, κύριε συνάδελφε, εἶναι ἡ προσδοκία καὶ ἡ ἐλπὶς τοῦ Ἔθνους καὶ τὸ ἀπέδειξεν ἐπανειλημμένως καὶ ἐν πολέμῳ καὶ ἐν εἰρήνῃ. Θὰ ὑποστηρίξω καὶ ἐγὼ τροπολογίας, διότι καὶ ἡμεῖς εἴμεθα φορεῖς τῆς γνώμης τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν παραπόνων των καὶ τῶν ἀπόψεών των.

§133Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐγώ, εἶπον, ὅτι ἔπρεπε νὰ εἶναι ἐδῶ ἵνα μὲ τὴν ἔγκυρον γνώμην του, συντελέσῃ εἰς τὴν καλλιτέραν διαρρύθμισιν τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν ἐγένετο συζήτησις διὰ τὴν δρᾶσιν τοῦ Στρατάρχου Παπάγου. Ἐὰν γίνῃ συζήτησις, θὰ εἴπωμεν ἀντικειμενικῶς τὴν γνώμην μας.

§134Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐπειδή, ὡμιλήσατε περὶ τροπολογίας, τὴν ὁποίαν καὶ σεῖς, κύριε συνάδελφε, ἐκ Θεσσαλονίκης, θὰ κάμετε, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κατ’ ἐξοχήν, βεβαίως, ἁρμόδιος ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν, ἐνέκρινεν ὅπως εἶναι φυσικόν, τὰς γενικὰς γραμμάς, διότι ὑπάρχουν λεπτομέρειαι, αἱ ὁποῖαι λεπτομέρειαι δὲν ἐμελετήθησαν, εἰδικῶς, ὑπὸ τοῦ Στρατάρχου, ἔχοντος τόσας ἄλλας εὐθύνας, καὶ ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν πᾶσα τροπολογία, πᾶσα σκέψις, προβαλλομένη ἐκ μέρους ὑμῶν, θὰ εἶναι ἀξία προσοχῆς. Δὲν ὑπάρχει περίπτωσις —ἂς εἴπωμεν— προσβολῆς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι θὰ προτείνετε ὡρισμένας τροπολογίας. Βέβαια, ἐν γενικαῖς γραμμαῖς καὶ τὸ σύνολον, φυσικά, ἔχει ἀναγνωσθῆ καὶ μελετηθῆ ὑπὸ τοῦ Στρατάρχου, ἀλλὰ δὲν ἔχει ἐπιτελικῶς ἐξετασθῆ καὶ διερευνηθῆ εἰς τὰς λεπτομερείας του. Αἱ γενικαὶ ὅμως γραμμαὶ, εἶναι, πράγματι τῆς ἀπολύτου ἐγκρίσεως τοῦ Στρατάρχου Παπάγου. Ὥστε, νὰ μὴ θεωρῆτε τὸν ἑαυτόν σας ἀντιφάσκοντα πρὸς τὴν βαθεῖαν εὐλάβειαν, τὴν ὁποίαν ἔχετε πρὸς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Συναγερμοῦ, ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι θὰ προβάλετε, ἐνδεχομένως, καὶ ὡρισμένας τροπολογίας.

§135Π. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πράγματι, τὸ νομοσχέδιον εἶναι δυνατόν, νὰ ἀδικῇ ὡρισμένους ἀξιωματικούς. Θὰ προσπαθήσωμεν νὰ δώσωμεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, τὰς τροπολογίας μας καὶ νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν καλλιτέραν διατύπωσιν αὐτοῦ. Πρέπει ὅμως νὰ τονισθῇ πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ, ὅτι ἔχομεν τὸν καλλίτερον στρατὸν καὶ πρέπει νὰ τὸν διατηρήσωμεν ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ καὶ εἰς αὐτὴν μάλιστα τὴν ἐποχὴν τῆς ἀτομικῆς βόμβας, πρέπει νὰ εἴμεθα ὅλοι συγκεντρωμένοι πέριξ αὐτοῦ καὶ τῆς Ἡγεσίας του διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τοὺς κινδύνους τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς Πατρίδος, ἐν δεδομένῃ στιγμῇ.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπάρχοντος ἑτέρου ἀγορητοῦ διὰ νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, ἂν δέχεται τοῦτο κατ’ ἀρχήν.

§137ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§139Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατ’ ἄρθρον, θὰ ἀρχίσῃ συζήτησις μακρά.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδή, ὡμίλησαν ὅλοι οἱ ἀγορηταί, ἂς τὸ δεχθῶμεν καὶ κατ’ ἄρθρον καὶ κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν συζητοῦνται αἱ τροπολογίαι.

§141Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, δὲν ὡμίλησα καθόλου ἐπὶ τῶν ἄρθρων, ἀλλὰ μόνον διὰ κεφαλαιώδη ζητήματα, μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῶν ἄρθρων, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐνδιαφέρον καὶ ἐπειδὴ θὰ προτείνω τροπολογίας σοβαράς, τὰς ὁποίας δὲν θὰ εἶναι δυνατόν, ἴσως, νὰ δεχθῇ ἀπόψε ὁ κ. Ὑπουργός, διὰ τοῦτο θὰ πρέπει νὰ γίνῃ συζήτησις. Πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ πάρῃ τὰς τροπολογίας, νὰ τὰς μελετήσῃ καὶ εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, νὰ εἴπῃ ποίας δέχεται καὶ ποίας δὲν δέχεται. Ἂς τὸ ψηφίσωμεν τώρα κατ’ ἀρχὴν καὶ θὰ ἔλθουν αἱ τροπολογίαι εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν. Πρέπει νὰ γίνῃ, κατ’ ἄρθρον, συζήτησις ἐμπεριστατωμένη.

§142Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι ἕτοιμος καὶ ἀπόψε τὰς οἱασδήποτε τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἔχετε εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, νὰ τὰς ἐξετάσω καὶ νὰ σᾶς εἴπω, ἐὰν γίνωνται ὑπ’ ἐμοῦ δεκταὶ ἢ ὄχι. Νομίζω, ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ προβῶμεν ἀπόψε καὶ εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἐξετάζοντες τὰς τροπολογίας, οὕτως, ὥστε, μόνον ἡ εἰς τὸ σύνολον τελικὴ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου νὰ γίνῃ μετὰ τὸ Πάσχα.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἡ δευτέρα ἀνάγνωσις μετὰ τὸ Πάσχα εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, δυνάμεθα νὰ τὸ ἐπιψηφίσωμεν καὶ κατ’ ἄρθρον ἀπόψε εἰς αʹ συζήτησιν.

§144Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μετὰ συζήτησιν, ὅμως.

§145Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Μάλιστα. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσέλθωμεν ἀμέσως εἰς τὸ στάδιον αὐτό, διότι αἱ γενικαὶ ἀπόψεις ἔχουν ἤδη ἀναπτυχθῆ. Νὰ πάρωμεν ἓν πρὸς ἓν τὰ ἄρθρα καὶ νὰ ἴδωμεν, ἐὰν ἠμπορῇ νὰ γίνουν δεκταὶ αἱ οἱαιδήποτε τροπολογίαι, τὰς ὁποίας ἔχετε ἢ ὄχι. Τὰς περισσοτέρας τῶν τροπολογιῶν τὰς γνωρίζω ἤδη. Τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τὰς τροπολογίας τὰς ἔχω σχεδὸν ὅλας υἱοθετήσει καὶ ἀποδεχθῆ. Ἑπομένως, δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ δυσκολία εἰς τὸ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον ἐπιψήφισιν. Ὅλα αὐτά, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι θὰ ἔχωμεν ἔπειτα καιρόν, καὶ κάμνω θερμὴν παράκλησιν πρὸς τοὺς κ.κ. συναδέλφους, νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ στρατολογικόν, διότι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη.

§146Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐφ’ ὅσον δέχεται ὅτι καὶ μετὰ τὸ Πάσχα θὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἐφ’ ὅσον τροπολογίαι ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι καὶ ἐπειδὴ πολλαὶ τῶν τροπολογιῶν εἶναι βασικαί, βασικώταται, θὰ παρεκάλουν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ἐν τῷ συνόλῳ του ἀπόψε, κατ’ ἀρχήν, αἱ τροπολογίαι νὰ μελετηθοῦν εἰς τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα τῶν διακοπῶν τοῦ Πάσχα καί, μετὰ τὸ Πάσχα, νὰ εἶναι ἡ Κυβέρνησις πλήρως κατατοπισμένη ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν, διότι, ἐφ’ ὅσον δὲν τελειώνομεν, πρὸ τοῦ Πάσχα, δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τὸ ψηφίσωμεν κατ’ ἄρθρον.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατ’ ἀρχὴν τὸ ἐψηφίσαμεν.

§148Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον τὸ νομοσχέδιον θὰ συνεχισθῇ συζητούμενον μετὰ τὸ Πάσχα, νομίζω, ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, θὰ συμφωνήσῃ ὅτι θὰ εἶναι, ἴσως, προτιμότερον, νὰ δοθῇ εἰς ὅλους τοὺς κ.κ. συναδέλφους ἡ ἄνεσις τοῦ χρόνου νὰ ὑποβάλουν ἐγγράφως τὰς τροπολογίας των, ὅσας τυχὸν βιαστικὰ θὰ ἀναπτύξουν ἀπόψε, ὥστε νὰ ἔχῃ τὴν ἄνεσιν καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰς ἀντιμετωπίσῃ καλύτερον καὶ διὰ μιᾶς συνεδριάσεως, ἐπὶ πλέον, μετὰ τὸ Πάσχα, νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον καὶ κατ’ ἄρθρον. Τὸ πρᾶγμα νομίζω, δὲν ἄγει εἰς θάνατον. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διακόψωμεν ἀπόψε μὲ τὴν κατ’ ἀρχὴν ἀποδοχὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ πᾶμε μετὰ τὸ Πάσχα, εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἄρθρων, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, συμφωνῇ.

§149Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιθυμῇ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν καὶ ψηφοφορίαν, νὰ τὴν κάμωμεν μετὰ τὸ Πάσχα, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ προετίμων νὰ γίνῃ ἀπόψε, εἶναι νὰ γίνῃ τὸ νομοσχέδιον δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, διότι, ἐὰν τοῦτο γίνῃ μετὰ τὸ Πάσχα, θὰ προστεθοῦν πολλαὶ ἀκόμη τροπολογίαι καὶ μετὰ τὸ Πάσχα νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Θὰ παρεκάλουν, κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν ψήφισιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ στρατολογικόν.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, δέχεται τὸ νομοσχέδιον νὰ γίνῃ κατ’ ἀρχὴν δεκτόν, ἀπόψε;

§151ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ ταῦτα, ἡ κατ’ ἄρθρον συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου ἀναβάλλεται διὰ τὸν μετὰ τὰς ἑορτὰς χρόνον. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τὴν ρύθμισιν στρατολογικῶν ὑποχρεώσεων».

§153Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε Πρόεδρε, κ.κ. συνάδελφοι, εἶναι εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Ὑπάρχει ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ ἡ δυνατότης νὰ γίνῃ εἰς μόνην συζήτησιν;

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ αὐτὸ τώρα. Θέλετε νὰ γίνῃ κατ’ ἀρχὴν δεκτόν;

§155Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὑπενθυμίζω, ἀξιότιμοι κ.κ. συνάδελφοι —καὶ ἔχει σημασίαν αὐτὸ καὶ παρακαλῶ νὰ τὸ λάβητε ὑπ’ ὄψιν— ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ τροποποιῶ κατὰ τὸν ἀκόλουθον τρόπον: Θὰ ἀπαλειφθοῦν τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2. Τὸ ἄρθρον 3 θὰ μεταβληθῇ διαγραφομένης τῆς παραγράφου 4. Θὰ ἀπαλειφθῇ, ἐπίσης ἡ παράγραφος 2 τοῦ ἄρθρου 4. Μετὰ τὸ ἄρθρον 8 θὰ προστεθῇ τὸ κάτωθι ἄρθρον: «Οἱ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς θητείας ἢ ἐκγυμνάσεώς των κριθέντες ἀνάπηροι ἐκ πολεμικοῦ τραύματος καὶ μὲ ποσοστὸν ἀναπηρίας 10% καὶ ἄνω, κλάσεως 1949 καὶ παλαιοτέρων, θεωροῦνται ὡς ἐκπληρώσαντες τὰς στρατολογικὰς αὐτῶν ὑποχρεώσεις, ἀπαλλασσόμενοι τοῦ ὑπολοίπου τῆς θητείας ἢ ἐκγυμνάσεως ἣν ὑπέχουσιν καὶ τοποθετοῦνται ὡς ἔφεδροι, ἀδιακρίτως χρόνου ὑπηρεσίας ἐν τῷ Στρατῷ». Θὰ παρεκάλουν δέ, ἐὰν ὑπάρχουν δύο ἢ τρεῖς τροπολογίαι, νὰ τὰς θέσητε αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπ’ ὄψιν μου, ὥστε νὰ μελετηθοῦν.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Μητσοτάκης ἔχει τὸν λόγον.

§157Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καλὸν θὰ ἦτο, νὰ γίνῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς πρώτην συζήτησιν δεκτόν, ἀπόψε, διὰ νὰ διευκολυνθῇ ἡ ἐπιψήφισίς του. Θὰ παρεκάλουν, τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ προβῇ διὰ τῶν ὑπηρεσιῶν του, ταχέως, εἰς τὴν ἀνατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως τοῦτο τελικῶς ἐγένετο δεκτόν, διότι αἱ τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας μᾶς ἀνέφερεν ἀπόψε, εἶναι οὐσιώδεις, καὶ καλὸν θὰ ἦτο νὰ τὰς ἴδωμεν διατυπουμένας. Ἐπίσης, εἶχον νὰ κάμω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, μίαν παρατήρησιν. Εἶναι γνωστόν, κ. Ὑπουργέ, ὅτι κατ’ ἐφαρμογὴν παλαιοτέρων νόμων, ὡρισμένοι ἐκ τῶν ἀνυποτάκτων τοῦ ἐξωτερικοῦ, προσῆλθον ἐμπροθέσμως καὶ ὑπηρετοῦν σήμερον. Αὐτοὶ δυστυχῶς εἶναι οἱ ἐλάχιστοι. Ὁ μεγάλος ἀριθμός, δὲν προσῆλθεν. Εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅτε τὸ νομοσχέδιον προετάθη, γενικὴ ἦτο ἡ ἀντίληψις ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή, δὲν θὰ πρέπει νὰ χορηγήσουν οἱασδήποτε διευκολύνσεις εἰς τοὺς ἀνυποτάκτους, τοῦ ἐξωτερικοῦ, οἱ ὁποῖοι ἐκώφευσαν εἰς τὴν φωνὴν τῆς Πατρίδος καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι ἀκόμη εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Καλὸν ὅμως, θὰ ἦτο νὰ παρασχεθῇ οἱαδήποτε διευκόλυνσις, εἰς τοὺς ἐλαχίστους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐμπροθέσμως ἦλθον. Μὲ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν θὰ σᾶς παρεκάλουν, νὰ διατυπωθῇ τὸ νομοθέτημα εἰς τὴν τελικήν του μορφὴν καὶ νὰ συζητηθῇ μετὰ τὸ Πάσχα, διὰ νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ θέμα, καὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐμπροθέσμως προσῆλθον νὰ ὑπηρετήσουν, νὰ ἀπαλλαγοῦν τῶν λοιπῶν κυρώσεων, διότι θὰ ἦτο ἄδικον νὰ τοὺς ἐπιβληθοῦν.

§158Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐννοεῖτε ἐκείνους ποὺ ἦλθον πότε;

§159Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Μέχρι τοῦ τέλους τοῦ παρελθόντος ἔτους.

§160Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐννοεῖτε καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατέστησαν ἀνυπότακτοι κατὰ τὸ διάστημα τοῦ συμμοριτοπολέμου;

§161Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Μέχρι τέλους Δεκεμβρίου τοῦ παρελθόντος ἔτους, ὑπῆρχε προθεσμία νὰ προσέλθουν. Προσῆλθον ἐλάχιστοι. Εἰς αὐτούς, λέγω, νὰ μὴ γίνουν ποινικαὶ διώξεις, διότι, ὡς γνωρίζετε, οἱ στρατοδίκαι ὅλους τοὺς ἠθώωσαν. Ἀφοῦ, λοιπόν, καὶ τὰ ἴδια τὰ στρατοδικεῖα δὲν τοὺς καταδικάζουν, νομίζω, ὅτι θὰ ἠμπορούσατε νὰ τοὺς ἀπαλλάξητε τῆς ποινικῆς εὐθύνης.

§162Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι θέμα, δυνάμενον νὰ λυθῇ αὐτὴν τὴν στιγμήν, μὲ μίαν πρόχειρον συζήτησιν. Ἂς ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον καὶ ἂς ἐπιφυλαχθῶμεν κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν, νὰ προχωρήσωμεν εἰς εὐρυτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Διότι, ἂν εἰσέλθωμεν εἰς τὰς παρατηρήσεις αὐτάς, θὰ θελήσωμεν νὰ ἀναπτύξωμεν καὶ ἡμεῖς τὰς ἀπόψεις μας.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον γίνεται δεκτόν, εἰς πρώτην συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον;

§164ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§165Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Διὰ τοῦτο καὶ ἡμεῖς προετείναμε νὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τὴν ρύθμισιν στρατολογικῶν ὑποχρεώσεων», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§167ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 6.30′ μ.μ.).