1953.11.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 10η.

Δευτέρα 30 Νοεμβρίου 1953.

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6 μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Καρότσης νὰ ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Γ. ΚΑΡΟΤΣΗΣ. (Γραμματεύς). Ἀναγινώσκει. (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κοθρῆς.

§4Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, παρηκολουθήσαμεν μὲ προσοχὴν τὸν ἀπολογισμὸν τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸν ὁποῖον προέβησαν ἐπίλεκτοι ἐκπρόσωποι αὐτῆς. Ὁμολογῶ ὅτι ἠσθάνθην ἱκανοποίησιν, ὅταν πρὸ δύο μηνῶν περίπου, τὸ πρῶτον ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἐξήγγειλεν, ὅτι θὰ προβῇ εἰς ἀπολογισμὸν τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου, ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Διότι ἐπίστευσα ὅτι μετέβαλε τακτικὴν ἀπέναντι τοῦ Κοινοβουλίου, ἡ πρὸς τὸν ὁποῖον περιφρόνησίς του εἶχε προξενήσει ἰδιαιτέραν ἐντύπωσιν καὶ εἰς ἡμᾶς καὶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἠκούσαμεν μὲ προσοχὴν τὸν ἀπολογισμόν. Ὁμολογῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι, ὅταν γίνεται ἀπολογισμὸς τοῦ κυβερνητικοῦ ἔργου μιᾶς ἐθνικῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ θέματος, ὁ ἀπολογισμὸς αὐτὸς εἶναι συμπαθής, ἔστω καὶ ἐὰν δὲν περιέχῃ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα νὰ μᾶς πείθουν περὶ τῆς καλῆς πορείας τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Ἀλλὰ ὁ ἀπολογισμὸς αὐτὸς ὀφείλει νὰ εἶναι ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς πραγματικότητος, ὀφείλει νὰ εἶναι ἕνας σεμνὸς ἀπολογισμός, ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ ἐκτίθενται τὰ κυβερνητικὰ πεπραγμένα. Ἀλλά, εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, μετὰ λύπης μας, παρατηροῦμεν ὅτι ὁ κυβερνητικὸς ἀπολογισμὸς δὲν ἀποτελεῖ παρὰ ἰταμὴν πρόκλησιν πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ μίαν περιφρόνησιν πρὸς τὴν ὡριμότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Πρόκλησιν πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, διότι διέγραψεν ὅλον τὸ ἐνεργητικόν, τὸ ὁποῖον ἐπετέλεσαν καὶ τὸ ὁποῖον συνεισέφεραν, ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως μέχρι σήμερον, αἱ προκάτοχοι Κυβερνήσεις καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου θεμελιώνει καὶ προχωρεῖ τὴν ἀνοικοδόμησιν τοῦ ἰδικοῦ της οἰκοδομήματος ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. Ἀλλὰ καὶ περιφρόνησιν πρὸς τὴν ὡριμότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διότι ἐπίστευσεν ὅτι εἶναι δυνατόν, μὲ ὡραίας ἐπαγγελίας καὶ μὲ ὡραῖα λόγια, νὰ τὸν πείσῃ ὅτι διέρχεται σήμερον ἡμέρας εὐτυχεῖς καὶ ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ἱκανοποιημένος ἀπὸ τὴν κυβερνητικὴν πολιτικήν. Ἐπεστράτευσε μάλιστα ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ τοὺς προβολεῖς τοῦ Ὑπουργείου Τύπου καὶ Πληροφοριῶν, διότι ἐπίστευσεν ὅτι ἦτο δυνατὸν μὲ αὐτοὺς νὰ θαμβώσῃ τὸ βλέμμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διὰ νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιληφθῇ τὴν ὑφισταμένην πραγματικότητα. Ἀλλὰ οἱ προβολεῖς τῆς ἀληθείας, τοὺς ὁποίους ἐχρησιμοποίησεν ἡ ἡγεσία τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, κατώρθωσαν νὰ διαλύσουν τὸ σκότος καὶ νὰ ἐμφανίσουν τὴν πραγματικὴν εἰκόνα τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς καὶ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ εἰκὼν αὐτὴ περιεγράφη μὲ τὰ ζωντανώτερα χρώματα. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι τόσον μεγάλο τὸ θέμα καὶ τόσον πολλαὶ αἱ πτυχαί του, ὥστε δὲν θὰ εἶναι περιττὸν ἐὰν καὶ ἡμεῖς ὀλίγον ἀσχοληθῶμεν καὶ ἐνισχύσωμεν τὴν προσπάθειαν τῆς ἡγεσίας μας, διὰ τὴν καλυτέραν διαφώτισιν ὑμῶν καὶ τῆς Κοινῆς Γνώμης. Τὸ πνεῦμα τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ τῶν ἄλλων ἐκπροσώπων ἀξιοτίμων Ὑπουργῶν τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ὅτι, πρὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, δὲν ὑπῆρχον παρὰ μόνον φαυλοκρατικαὶ καὶ παλαιοκομματικαὶ Κυβερνήσεις, μὲ πολιτικὴν συναλλαγὴν τῆς κατωτάτης βαθμίδος, παρὰ μόνον ἐρείπια καὶ ὅτι ὁ νέος αἰών, ἡ ἀναγέννησις ἄρχεται ἀπὸ τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἔχω παρὰ νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὡρισμένα γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν τὴν μεγίστην συμβολὴν εἰς τὴν Ἀνασυγκρότησιν καὶ εἰς τὴν καλυτέραν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομίας τῆς Χώρας ἀπὸ τὰ προκάτοχα εἰς τὴν Κυβέρνησιν Κόμματα, διὰ νὰ τὰ ἐνθυμηθῆτε, διότι τὰ γνωρίζετε, καὶ διὰ νὰ κρίνετε, ἐάν, πράγματι, ἡμεῖς ἐθέσαμεν τὰ θεμέλια τῆς ἀνορθώσεως τῆς χώρας, καὶ ἐὰν ἐπὶ τῶν θεμελίων αὐτῶν θεμελιώνῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ ἔργον της ἢ ὄχι. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι, μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν καὶ καθ’ ὃν χρόνον ἐκυβέρνα τὴν χώραν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, μὲ μεγάλην ἐπίσης πλειοψηφίαν, σχεδόν, ὅπως ἡ πλειοψηφία σήμερον τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ καὶ ἐπρόκειτο νὰ συνέλθῃ τὸ Συνέδριον τῆς Εἰρήνης εἰς Παρισίους, ὁ τότε Πρόεδρος Κυβερνήσεως, κ. Τσαλδάρης, ἐπεκαλέσθη τὴν συμπαράστασιν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, διότι ἔκρινεν ὅτι ἡ ἠθικὴ συμβολὴ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, λόγῳ τοῦ διεθνοῦς κύρους, τὸ ὁποῖον διέθετεν, ἦτο ἀπαραίτητος εἰς μίαν μάχην, τὴν ὁποίαν θὰ ἔδιδεν ἡ χώρα μας, διὰ τὴν οἰκονομικήν της ἀνόρθωσιν καὶ διὰ τὴν διατήρησιν τῶν δικαιωμάτων της. Μᾶς ἐζητήθη, τότε, νὰ παραιτηθῶμεν τῶν ἰταλικῶν ἐπανορθώσεων εἰς τὴν Οἰκονομικὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Συνδιασκέψεως τῆς Εἰρήνης, ὅπου ἐκπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος ἦτο ὁ τέως συνάδελφός μας καὶ τέως Ὑπουργός, κ. Πολίτης, ὁ ὁποῖος ἐτοποθετήθη εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν κατόπιν προτάσεως τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος, κ. Βενιζέλου, τὰς ὁποίας διεξεδικήσαμεν, διότι δι’ αὐτῶν θὰ προεβαίναμεν εἰς τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας. Ἀντετάξαμεν διὰ τοῦ κ. Πολίτη εἰς τὸν Ἀμερικανὸν ἀντιπρόσωπον, ὁ ὁποῖος ἐπέμενε νὰ παραιτηθῶμεν τῶν ἐπανορθώσεων, τὸ ἐπιχείρημα ὅτι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἀμερικῆς ἐνόμιζεν ὅτι ἔπρεπε νὰ παραιτηθῶμεν τῶν ἐπανορθώσεων, ὤφειλε νὰ εὕρῃ ἄλλον τρόπον, ἄλλην διέξοδον, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἱκανοποιεῖτο ἡ Ἑλλάς, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς Ἀνασυγκροτήσεως. Καί, τότε, τὸ πρῶτον, ἐτέθη τὸ θέμα τῆς βοηθείας καὶ τότε, τὸ πρῶτον ἐδέχθη ὁ Ἀμερικανὸς ἀντιπρόσωπος, νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησίν του τὸ θέμα αὐτὸ καὶ μετ’ ὀλίγον χρονικὸν διάστημα, ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, κ. Βενιζέλος, μεταβαίνων εἰς τὴν Ἀμερικήν, ἠξιοποίησε τὴν προσπάθειαν αὐτήν, βοηθήσας διὰ τῶν ἐνεργειῶν του, παρὰ τῇ Ἀμερικανικῇ Κυβερνήσει, νὰ ἀποσταλοῦν οἱ ἐμπειρογνώμονες, οἱ ὁποῖοι ἦλθον, τότε, διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν Ἑλλάδα, διὰ νὰ μελετήσουν τὴν οἰκονομικὴν αὐτῆς κατάστασιν. Καί, ἔκτοτε, ἐτέθη πλέον, σαφῶς, ἔναντι τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως, τὸ θέμα τῆς βοηθείας τῶν κατεστραμμένων λαῶν καὶ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ὑπήρξαμεν ἡ ἀφορμή, διὰ νὰ προωθηθῇ εἰς τὴν ἀμερικανικὴν κοινὴν γνώμην, εἰς εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ προωθηθῇ, ἐπαναλαμβάνω, τὸ θέμα τῆς βοηθείας καὶ τῆς ἰδικῆς μας καὶ τῶν ἄλλων χωρῶν. Ἔκτοτε, ἐπηκολούθησε τὸ Σχέδιον Μάρσαλ καὶ ἡ βοήθεια πρὸς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἐτέθησαν τὸ πρῶτον τὰ θεμέλια τῆς οἰκονομικῆς μας ἀνορθώσεως, ἡ ὁποία, ἄλλως, θὰ ἦτο μόνον ὄνειρον. Μὲ τὴν βοήθειαν τῶν Ἀμερικανῶν καὶ μὲ τὴν συμπαράστασιν τῶν ἐκλεκτῶν ἐκπροσώπων των καὶ τῶν τεχνικῶν τῆς ἀποστολῆς, ἐτέθησαν τὰ θεμέλια τῆς ἀναπτύξεως τῆς παραγωγῆς, ἐτέθησαν αἱ πρῶται βάσεις τῆς Ἀνασυγκροτήσεως καὶ κατεστρώθη τὸ πρόγραμμα διὰ τὴν ἀνόρθωσιν τῆς χώρας μας, βάσει τοῦ ὁποίου σήμερον προχωρεῖ ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ὡς ἐνθυμεῖσθε ὅλοι, διήλθομεν σκληρὰς ἡμέρας κατὰ τὴν περίοδον τῆς Ἀνταρσίας. Ὁ ἀνταρτοπόλεμος δὲν ἐπέτρεψε τὴν χρησιμοποίησιν ὁλοκλήρου τῆς βοηθείας διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν καὶ μέγα μέρος αὐτῆς κατηναλώθη διὰ τὴν ἐπιβολὴν τῆς τάξεως εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Ἡ τάξις ἐπεβλήθη. Ἡ ἐπιβολὴ τῆς τάξεως καὶ ἡ συντριβὴ τῆς ἀνταρσίας συνέβαλεν ὥστε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἀποκτήσῃ τὸν θαυμασμὸν εἰς τὴν παγκόσμιον Κοινὴν Γνώμην καὶ ἀκόμη συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ ὀργανωθῇ στρατὸς πραγματικὰ ὑποδειγματικός, ὁ ὁποῖος νὰ προκαλέσῃ τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἐπιτελείων τῶν συμμάχων μας. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ὅταν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ αἱ προκάτοχοι τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεις τοῦ Κέντρου ἐζήτησαν νὰ συμμετάσχῃ ἡ Ἑλλὰς εἰς τὴν Ἀτλαντικὴν Συμμαχίαν νὰ γίνῃ εὐχαρίστως δεκτὴ καὶ συμμετέσχε εἰς αὐτό. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι βουλευταί, ὅτι κατὰ τὸ 1952 κατὰ τὸν Φεβρουάριον ἢ Μάρτιον, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου, ὑπεγράφη τὸ Ἀτλαντικὸν Σύμφωνον, βάσει τοῦ ὁποίου ἡ Ἑλλὰς ἀπετέλεσε μέλος τῆς Ἀτλαντικῆς Κοινωνίας. Οὕτω πλέον κατωχύρωσε τὴν Ἐθνικήν της ἀσφάλειαν καὶ τὴν Ἐθνικήν της ἀκεραιότητα, ἀπαραίτητοι προϋποθέσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη καὶ στηρίζεται ὁλόκληρον τὸ ἔργον τῆς οἰκονομικῆς μας ἀνασυγκροτήσεως. Ἀντιλαμβάνεσθε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ εἰς μίαν χώραν νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ οἰκονομικὴ ἀνασυγκρότησις αὐτῆς, ἐὰν δὲν προϋπάρχῃ Ἐθνικὴ ἀσφάλεια. Θὰ ἐνθυμῆσθε ἐπίσης, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀειμνήστου Σοφούλη καὶ αἱ ἑπόμεναι Κυβερνήσεις τοῦ Κέντρου, εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι προητοίμασαν τὸ ἔδαφος διὰ τὴν ὁμαλὴν ἐξέλιξιν τοῦ πολιτικοῦ βίου τῆς χώρας, ὥστε νὰ εἶναι σήμερον εἰς θέσιν νὰ ἔχῃ ἰσχυρὰν πολιτικὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν οἱ πολιτικοὶ ἡγέται τοῦ Κέντρου δὲν εἶχον συναίσθησιν καὶ συνείδησιν τοῦ ὑψηλοῦ των προορισμοῦ καὶ τῶν μεγάλων ὑποχρεώσεων ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους, ἠδύναντο, κ. βουλευταί, νὰ μὴ προβοῦν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος, ἠδύναντο νὰ ψηφίσουν τὸ ἀναλογικὸν καὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἀκόμη ἡ ὕπαρξις τῶν παλαιῶν Κομμάτων καὶ ἡ ἀδυναμία τοῦ σχηματισμοῦ ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως. Εἶναι πρὸς τιμὴν τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου καὶ πρὸς τιμὴν τοῦ ἀειμνήστου Πλαστήρα καὶ πρὸς τιμὴν τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, κ. Βενιζέλου, εἶναι πρὸς τιμήν, ἐπαναλαμβάνω, τῆς σημερινῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὅτι ἐνῷ εἶχε τὴν ἐξουσίαν εἰς χεῖρας της καὶ ἐνῷ εἶχε τὴν δυνατότητα νὰ ἐξακολουθήσῃ κυβερνῶσα μὲ τὴν μικρὰν πλειοψηφίαν της, δὲν ἐδίστασε, διότι ἐπίστευεν ὅτι αὐτὸ ἀπαιτεῖ τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους νὰ βοηθήσῃ εἰς τὴν δημιουργίαν ἰσχυροῦ πολιτικοῦ ὀργανισμοῦ ψηφίζουσα, κύριοι συνάδελφοι, τὸ πλειοψηφικὸν ἐκλογικὸν σύστημα, μὲ τὸ ὁποῖον ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ ὁ σκοπὸς αὐτός. Δὲν εἶχε λοιπὸν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις τὸ δικαίωμα νὰ καταφέρεται κατὰ τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου καὶ δὲν ἔχει, λέγω, δικαίωμα προβαίνουσα εἰς ἕνα ἀπολογισμὸν τοῦ πρώτου ἔτους διακυβερνήσεως τῆς χώρας ὑπ’ αὐτῆς νὰ χαρακτηρίσῃ, ὡς ἐχαρακτήρισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὡς παλαιοκομματικὰ καὶ ὡς Κόμματα τὰ ὁποῖα κατέβαλον κάθε προσπάθειαν διὰ νὰ παραμείνουν εἰς τὴν ἐξουσίαν, διότι δῆθεν, ἐφοβοῦντο τὴν ἄνοδον τοῦ κ. Παπάγου εἰς τὴν Ἀρχήν. Πιστεύω, κύριοι συνάδελφοι ὅτι ὅλοι οἱ πολιτικοὶ ἀρχηγοὶ τῶν Ἐθνικῶν Κομμάτων καὶ ὅλος ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς χώρας διαπνέεται ἀπὸ ἁγνὰ πατριωτικὰ αἰσθήματα καὶ ὅταν ἀντιλαμβάνεται τὸ καθῆκον του, τὸ ἐπιτελεῖ. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ αὐτό, πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν πολιτικὴν δύναμιν καὶ τὴν ψυχικὴν δυνατότητα νὰ τὸ ἐκτελέσῃ. Ἡμεῖς κατείχομεν τὴν ἐξουσίαν καὶ δὲν εἴχομεν παρασυρθῆ ἀπὸ καμμίαν ἀρριβιστικὴν φιλοδοξίαν. Εἴχομεν τὴν δύναμιν νὰ ἀντιληφθῶμεν καὶ ἀντελήφθημεν ὅτι τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους ἐπιβάλλει τὸν σχηματισμὸν ἰσχυρᾶς πολιτικῆς Κυβερνήσεως καὶ δημιουργίαν ἰσχυρῶν πολιτικῶν ὀργανισμῶν καὶ κατεφύγαμεν εἰς τὰς ἐκλογὰς μὲ τὸ πλειοψηφικόν. Διὰ τὴν πρᾶξιν μας ἐπομένως αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει θαυμασμὸν καὶ ἔπαινον πρὸς ἡμᾶς καὶ ὄχι τοὺς χαρακτηρισμοὺς τοὺς ὁποίους περιέλαβεν εἰς τὰς δηλώσεις του ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Ὑπουργὸς ὀρθῶς ὡμίλησεν εἰς τὴν ἀπολογισμὸν τοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως, εἰπὼν ὅτι ὁ οἰκονομικὸς τομεὺς εἶναι ὁ σπουδαιότερος τομεὺς τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου, διότι ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς ὅλης πολιτικῆς καὶ οἰκονομικῆς ζωῆς τῆς χώρας. Ἀναμφιβόλως, κύριοι βουλευταί, καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, δίδων τὴν πλειοψηφίαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμόν, προέβλεπε καὶ ἤλπιζε τὴν ἀντιμετώπισιν παρ’ αὐτοῦ ἀποτελεσματικῶς τοῦ οἰκονομικοῦ προβλήματος πρὸ παντός, διότι, κ. βουλευταί, ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ καὶ ἡ στρατιωτικὴ πολιτικὴ τῆς χώρας μας, εἶναι καθωρισμέναι ἐκ τῶν προτέρων καὶ κινοῦνται ἐντὸς τῶν πλαισίων, τὰ ὁποῖα, ὅλαι αἱ Ἐθνικοὶ Κυβερνήσεις, ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως μέχρι σήμερον, ἔδωσαν, ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῶν ἐκπροσώπων τῶν μεγάλων συμμάχων χωρῶν, μὲ τὰς ὁποίας ἐξακολουθοῦμεν νὰ συνεργαζώμεθα καὶ μὲ τὰς ὁποίας δίδομεν τὴν μάχην ὑπὲρ τῆς ἐπικρατήσεως τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Ἀναπτύσσων τὸν οἰκονομικόν του ἀπολογισμὸν ὁ κ. Μαρκεζίνης, ἀφ’ ἑνὸς καταφέρεται κατὰ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τοῦ Κέντρου, διότι, δῆθεν, ἡ οἰκονομική του πολιτικὴ ὑπῆρξεν ἡ ἀφορμὴ τῆς κάμψεως τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς αὐξήσεως τῆς ἀνεργίας καὶ συγχρόνως, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ αὐτὴ πολιτικὴ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐπέφερε τὴν οἰκονομικὴν καταβαράθρωσιν τῆς χώρας. Ἀφ’ ἑτέρου ὁ κ. Μαρκεζίνης ὁμολογεῖ ὅτι ἄνευ τῶν αὐστηρῶν οἰκονομικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου, ἄνευ τῶν μεγάλων οἰκονομιῶν, ἄνευ τῆς περισυλλογῆς καὶ ἄνευ τοῦ περιορισμοῦ τῶν πιστώσεων κλπ., δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου τῆς ὑποτιμήσεως. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ λεπτομερῶς μὲ τὸ θέμα, διότι ἄλλοι συνάδελφοι ὡμίλησαν, ἀλλὰ θὰ τὸ διέλθω ἐν συντομίᾳ διὰ νὰ ἀσχοληθῶ μὲ ὡρισμένα σημεῖα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἐνδιαφέρουν καὶ τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν κυρίως τὰ γεωργικά μας προϊόντα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν γνώμην μας, ἐγκατελείφθησαν εἰς τὴν τύχην των. Ἀλλὰ προτοῦ ἀναπτύξω τὰς ἀπόψεις μου ἐπὶ τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω μίαν μικρὰν παρέκβασιν καὶ νὰ παρακολουθήσω τὴν διαδρομὴν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν καὶ τὴν ὁποίαν μᾶς περιέγραψε τόσον εὐγλώττως κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ μετέβη εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ παρουσίασε εἰς τοὺς ἁρμοδίους Ἀμερικανοὺς ἕνα πρόγραμμα, τοῦ ὁποίου ἡ πραγματοποίησις θὰ εἶχεν ἀποτέλεσμα τὴν πλήρη οἰκονομικὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας μας. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἀναγνώσητε τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἐπὶ Κυβερνήσεως Κέντρου εἶχε καταρτισθῆ καὶ τὸ ὁποῖον ἐπίσης εἶχε καταρτισθῆ μὲ τὴν συνεργασίαν τοῦ καθηγητοῦ κ. Ζολώτα, ἐὰν λέγω τὸ ἀναγνώσητε, θὰ ἴδητε ὅτι οὐδεμία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ προγράμματος τῆς ἀνασυγκροτήσεως τοῦ καταρτισθέντος κατὰ τὸ 1950, τοῦ τριετοῦς λεγομένου προγράμματος ἀνασυγκροτήσεως καὶ τοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον παρουσίασεν εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κατὰ τὴν ἐπίσκεψίν του εἰς Οὐασιγκτῶνα. Ἀλλά, κ. συνάδελφοι, ἂς ἐξετάσωμεν τὰ ἀποτελέσματα τοῦ ταξιδίου τούτου. Ὑπεσχέθη ὅτι θὰ αὐξήσῃ τὴν Ἀμερικανικὴν βοήθειαν καὶ ἡ ὑπόσχεσις αὐτὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ὑπῆρξε καὶ ὑπόσχεσις προεκλογική. Κατὰ τὴν περίοδον τὴν προεκλογικὴν ἦτο γνωστόν, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις ἐβάδιζε πρὸς μείωσιν τῆς βοηθείας καὶ ὅτι τοῦτο δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ. Ἐν τούτοις διὰ τῶν προεκλογικῶν της δηλώσεων ὑπεσχέθη ὅτι ἐὰν ἔλθῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν, θὰ ἐπιτύχῃ τὴν αὔξησιν τῆς βοηθείας. Εἶναι γνωσταὶ αἱ δηλώσεις τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ἐν τούτοις οὐδεμία αὔξησις τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας ἐπραγματοποιήθη. Ὄχι μόνον δὲν ἐπραγματοποιήθη αὔξησις τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, ἀλλ’ ἀντιθέτως εἴχομεν, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, μίαν μείωσιν, ἡ ὁποία δὲν ἀνεμένετο ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ὅτι δὲν ἐπετεύχθη ἡ αὔξησις τῆς βοηθείας, δὲν ἐπέτυχεν ὁ κ. Ὑπουργὸς οὐδὲ τὴν συμμετοχὴν εἰς τὰ ἔργα τῆς ἀνασυγκροτήσεως τοῦ ἰδιωτικοῦ Ἀμερικανικοῦ κεφαλαίου. Εἶναι πράγματι ἀρκετὸς καιρὸς ἀπὸ τὴν ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπέστρεψεν εἰς τὴν χώραν μας ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἐκ τοῦ ταξιδίου του ἐξ Ἀμερικῆς καὶ ἐν τούτοις, παρὰ τὰς δηλώσεις του, εἰς τὰς ὁποίας προέβη καὶ κατὰ τὰς ὁποίας ἐδήλωσεν ὅτι ἐντὸς 2 μηνῶν θὰ ἀρχίσουν τὰ ἔργα τῆς ἀνασυγκροτήσεως καὶ μάλιστα ἀναφέρει συγκεκριμένως ὅτι θὰ ἀρχίσουν ἐντὸς δύο μηνῶν τὰ νέα ἔργα, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι τὰ ἔργα τῆς Πτολεμαΐδος, τὰ διϊλιστήρια πετρελαίου κλπ., ἔχουν παρέλθει 5 μῆνες καὶ ὄχι μόνον δὲν ἄρχισαν, ἀλλὰ δὲν βλέπομεν ἀκόμη πότε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρχίσουν. Δὲν εἶναι μόνον τὰ ἔργα τῆς ἀνασυγκροτήσεως, τὰ ὁποῖα ὑπελόγιζεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ χρηματοδοτηθοῦν ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν ἀγοράν, ὑπεσχέθη ὅτι θὰ ἐξασφαλίσῃ καὶ τὸ δάνειον τῆς Διεθνοῦς Τραπέζης. Ἐντὸς 2 μηνῶν, ἔλεγε, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν περατωθῆ ὅλαι αἱ προετοιμασίαι διὰ τὴν χορήγησιν τοῦ δανείου αὐτοῦ καὶ ἔχουν περάσει ἀρκετοὶ μῆνες καὶ δὲν γωρίζομεν ἀκόμη ἐὰν θὰ εἶναι εὐμενὴς ἡ ἔκθεσις τῶν ἐμπειρογνωμόνων διὰ τὴν χορήγησιν τοῦ δανείου. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι διὰ νὰ χορηγήσῃ δάνειον ἡ Διεθνὴς Τράπεζα, θὰ ἐξετάσῃ κατὰ πλάτος καὶ βάθος τὰς οἰκονομικὰς προϋποθέσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας θὰ δοθῇ τὸ δάνειον, διὰ νὰ εἶναι δάνειον ἀποδοτικόν, διὰ νὰ εἶναι δάνειον παραγωγικὸν καὶ νὰ μὴ εἶναι δάνειον καταθλιπτικὸν διὰ τὴν Ἐθνικὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας. Ἕν δὲ εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι παρ’ ὅλας τὰς ἐξαγγελίας τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἔχει πλῆρες πρόγραμμα ἀμέσου ἀξιοποιήσεως τῶν ἐκτελουμένων ἔργων ἀνασυγκροτήσεως, τοιοῦτον πρόγραμμα δὲν ὑπάρχει, κ. συνάδελφοι, δὲν ὑπάρχει πρόγραμμα ἀξιοποιήσεως τοῦ παραχθησομένου ἐκ τῶν ἀποπερατουμένων ἔργων τῆς ἀνασυγκροτήσεως ἠλεκτρικοῦ ρεύματος. Δὲν ἀρκεῖ, κ. συνάδελφοι, νὰ κατασκευάσωμεν ἐργοστάσια, διὰ νὰ παράγωμεν ρεῦμα, δὲν ἀρκεῖ νὰ ἔχωμεν ἀφθονίαν ἠλεκτρικοῦ ρεύματος, πρέπει τὸ παραχθησόμενον νὰ εἶναι φθηνόν, ὥστε πράγματι νὰ ἐπιτυγχάνεται ἡ μείωσις τοῦ κόστους παραγωγῆς καὶ ἀφ’ ἑτέρου πρέπει τὸ ρεῦμα αὐτὸ νὰ ἀξιοποιηθῇ χρησιμοποιούμενον εἰς ἔργα γεωργικά, ἔργα βιομηχανικά, ἔργα παραγωγικά, τὰ ὁποῖα θὰ συντελέσουν πράγματι εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Δὲν ὑπάρχει, κ. συνάδελφοι, μέχρι τῆς στιγμῆς πρόγραμμα τὸ ὁποῖον νὰ κατανείμῃ τὸ τυχὸν μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων ἀνασυγκροτήσεως παραχθησόμενον ἠλεκτρικὸν ρεῦμα κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος νὰ μᾶς πείθῃ ὅτι προβλέπεται μία πράγματι παραγωγικὴ χρησιμοποίησις αὐτοῦ, τῆς ὁποίας συνέπεια θὰ εἶναι ἡ ταχεῖα αὔξησις τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Διετυμπάνισεν ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ τὴν ἐπιστροφὴν τῶν ἀχρησιμοποιήτων ὑπολοίπων τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Ὑπενθυμίζω ὅτι ὁ συναρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, κ. Παπανδρέου, σᾶς ἀνέφερε τὸν Νόμον, βάσει τοῦ ὁποίου ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις διέθεσε τὰ ὑπόλοιπα τῆς βοηθείας εἰς ὅλας τὰς χώρας. Κατ’ ἀκολουθίαν καὶ ἄνευ τοῦ ταξιδίου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ἡ Ἑλλὰς θὰ εἶχε πάλιν τὴν εὐχέρειαν νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰ ὑπόλοιπα αὐτά. Ἀλλὰ μετὰ τὴν Ἀμερικὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ μετέβη εἰς τὴν Μεγάλην Βρεττανίαν. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶμεν βέβαια μὲ τὰς οἰκονομικὰς συνομιλίας του εἰς τὴν χώραν ταύτην. Ἔχομεν ὅμως μίαν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ ταξιδίου του μὲ ἕνα θέμα ζωτικὸν διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἐὰν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, κ. συνάδελφοι, τότε ἐλέχθη ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ ὅτι τὸ ζήτημα τῆς μαύρης σταφίδος εἶχε τακτοποιηθῆ καὶ εἶχε ἐξασφαλισθῆ ἡ ἐξαγωγὴ εἰς Ἀγγλίαν μεγάλης ποσότητος μαύρης σταφίδος. Ἐν τούτοις, κ. συνάδελφοι, ἐφέτος, τὴν ἐποχὴν αὐτὴν ἔχει εἰσαχθῆ εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἡ μικροτέρα ποὺ ἦτο ποτὲ δυνατὸν νὰ εἰσαχθῇ ποσότης, ἀνερχομένη εἰς 5.000 τόννους, ἐνῷ πέρυσι, τὴν ἰδίαν ἐποχήν, προτοῦ προηγηθῇ τὸ ταξίδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, εἶχον εἰσαχθῆ εἰς τὴν Ἀγγλίαν 35.000 τόννοι. Προχωροῦμε, συνταξιδεύοντες καὶ ἡμεῖς εἰς τὴν Γαλλίαν μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, ὅπου, ὡς μᾶς εἶπεν, ἐξησφάλισε δάνεια διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἠλεκτρικοῦ δικτύου τῆς χώρας. Κύριοι βουλευταί, πολλοὶ ἐξ ὑμῶν, ἴσως ἔχετε ἀσχοληθῆ μὲ βιομηχανίας ἠλεκτρισμοῦ, ἢ θὰ ἔχετε σχετικὰς πληροφορίας. Δὲν ὑπάρχει περίπτωσις, κ. συνάδελφοι, δανείου δι’ ἐκτέλεσιν ἔργου ἀφορῶντος ἠλεκτρικὰς ἐγκαταστάσεις διὰ διανομὴν ρεύματος, τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ καταστῇ ἀποδοτικὸν διὰ τὸν δανεισθέντα ἐὰν δὲν ἐξοφληθῇ πέραν τῶν 30 καὶ 40 ἐτῶν. Ἐὰν γίνῃ δάνειον βραχυπρόθεσμον, ὅπως εἶναι τὸ δάνειον τὸ συναφθησόμενον ἐν Γαλλίᾳ, κατὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς τοῦ ρεύματος, εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε ἀντὶ ὠφελείας, νὰ εἶναι ἐπιζήμιον εἰς τὴν παραγωγήν. Καὶ προχωροῦμεν εἰς τὴν Γερμανίαν. Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἐν πρώτοις, εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ ἐπικαλεσθῶ τὸ κείμενον τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέγραψεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ εἰς Γερμανίαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐφρόντισε νὰ προκαλέσῃ τὴν ἐντύπωσιν καὶ διὰ τοῦ τύπου καὶ διὰ τῶν δηλώσεών του, ὅτι μὲ τὴν ἄφιξίν του συνεκινήθη ἡ Γερμανία καὶ ὁ Γερμανικὸς λαὸς καὶ ἔσπευσαν νὰ παράσχουν εἰς τὴν Ἑλλάδα, χάρις εἰς τὴν προσωπικότητα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ἐξαιρετικὰς καὶ πρωτοφανεῖς παροχάς. Κύριοι συνάδελφοι, δύνασθε νὰ ἀναγνώσητε τὸ κείμενον τῆς Συμφωνίας αὐτῆς καὶ θὰ ἀντιληφθῆτε ἐκ τῆς ἀναγνώσεως ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐξαίρεται εἰς αὐτὴν τὴν Συμφωνίαν, εἶναι τὸ ἔργον τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Ἐὰν θέλετε ἀκούσατε μίαν παράγραφον. «Ἀμφότεραι αἱ ἀντιπροσωπεῖαι, κατόπιν ἀνασκοπήσεως τῆς μέχρι τοῦδε ἐξελίξεως τοῦ μεταξὺ αὐτῶν ἐμπορίου διαπιστώνουν μεθ’ ἱκανοποιήσεως ὅτι χάρις εἰς τὰς προσπαθείας τῶν δύο χωρῶν, ὁ ὄγκος τῶν Ἑλληνογερμανικῶν ἀνταλλαγῶν ἐμπορευμάτων κατέστη δυνατὸν νὰ αὐξηθῇ σταθερῶς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη καὶ ὅτι ἰδιαιτέρως ἡ τοποθέτησις ἑλληνικῶν προϊόντων, ἰδίᾳ δὲ ἑλληνικοῦ καπνοῦ εἰς τὴν γερμανικὴν ἀγοράν, ἐσημείωσε σημαντικὴν αὔξησιν.....». Αὐτὰ ἀναφέρονται εἰς τὴν συναφθεῖσαν συμφωνίαν, προκειμένου περὶ τοῦ ἔργου τῶν προκατόχων Κυβερνήσεων. Καὶ περὶ αὐτοῦ δὲν εἶπεν οὐδὲ μίαν λέξιν κατὰ τὸν ἀπολογισμόν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ.

§5Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Εἶπεν: Ἀνεγνώρισε τὸ ἔργον τοῦ κ. Παπανδρέου.

§6Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Δὲν ἐξῆρεν, ὡς ὤφειλε, τὸ συντελεσθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Παπανδρέου ἔργον καὶ δὲν ἀνεγνώρισεν ὅτι συνεχίζει τὰς προσπαθείας του ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προγράμματος ἐκείνου καὶ τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον συνετελέσθη ἐπὶ τῶν προκατόχων του. Δὲν προσέθεσε σήμερον τίποτε τὸ ἐξαιρετικὸν εἰς τὸ ἔργον τῶν προκατόχων του ὁ κ. Μαρκεζίνης. Ὅταν μάλιστα, κ. συνάδελφοι, ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας τὸ ἀνακοινωθὲν τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν ἐφημερίδα «Καθημερινὴ» εἰς τὰς 26 Νοεμβρίου τρέχοντος ἔτους καὶ κατὰ τὸ ὁποῖον: «Κατὰ τὸ πρῶτον δεκάμηνον τοῦ τρέχοντος ἔτους ἐξήχθησαν...... (ἀναγινώσκει).......». Θὰ συμφωνήσητε μαζί μου ὅτι ἡ ὑπερπαραγωγὴ τῆς Γερμανίας, κ. συνάδελφοι, εἶναι ἡ ἀφορμή, ἡ ὁποία ἐπέβαλεν εἰς τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ εἰς τοποθετήσεις κεφαλαίων της εἰς τὰς χώρας μὲ τὰς ὁποίας συναλλάσσεται καὶ μὲ τὴν ἰδικήν μας καὶ οὐχὶ τὸ πολιτικὸν δαιμόνιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ. Ἀλλά, κ. συνάδελφοι, ἐὰν πράγματι ἡ Κυβέρνησις φιλοδοξῇ νὰ ἔχῃ ἐπιτυχίας ἀναλόγους τοῦ κύρους τὸ ὁποῖον τῆς προσδίδει πράγματι ἡ μεγάλη Κοινοβουλευτική της δύναμις, ἐὰν πράγματι ἡ Κυβέρνησις ἤθελε νὰ ἔχῃ ἐπιτεύγματα σοβαρά, ἔπρεπε νὰ ἐπιτύχῃ δανεισμοὺς ὁμοίους μὲ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους παλαιότεραι Κυβερνήσεις μας μεγάλου κύρους εἶχον ἐπιτύχει διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἐὰν ἀνατρέξετε εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς δανειστικῆς τῆς χώρας, ἐὰν διεξέλθητε τὴν ἱστορίαν τῆς εἰσαγωγῆς ξένων κεφαλαίων εἰς τὴν χώραν μας, θὰ παρατηρήσητε ὅτι ὅλα τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα κατὰ καιροὺς προπολεμικῶς ἐπραγματοποίησαν αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις, ἦσαν δάνεια μακροτάτης διαρκείας, μὲ πολὺ μεγαλύτερα ποσά, καὶ ἐν τούτοις, καὶ τὰ δάνεια αὐτὰ δὲν ἀπέβησαν τόσον παραγωγικὰ διὰ τὴν Ἐθνικὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας, ὅσον ἀνεμένετο. Ὑπενθυμίζω, κύριοι συνάδελφοι, τά δάνεια, τὰ ὁποῖα συνήφθησαν κατὰ τὴν περίοδον τῆς διακυβερνήσεως τῆς χώρας ἀπὸ τὸν ἀείμνηστον Χαρ. Τρικούπην. Μεγάλα ποσά, δισεκατομμύρια χρυσᾶ φράγκα, τεράστια ποσὰ ὑπολογιζόμενα μὲ σημερινὰς δραχμάς, ἐδανείσθη τότε ἡ χώρα μας. Δυστυχῶς, παρὰ τὸ μακροπρόθεσμον, δὲν ἠδυνήθη νὰ πληρώσῃ καὶ ἀνέστειλε τὰς πληρωμάς της. Καὶ μετὰ τὴν χρεωκοπίαν αὐτῆς, αἱ μετέπειτα Κυβερνήσεις, κατώρθωσαν ἀπὸ τὸ 1905 ἕως τὸ 1930 νὰ συνάψουν σειρὰν νέων δανείων μὲ τὰ ὁποῖα καὶ ἔγινεν ἡ ἀποκατάστασις τῶν προσφύγων, ἡ σταθεροποίησις τῆς δραχμῆς τὸ 1928–1929 κλπ. παραγωγικὰ ἔργα. Ὅλα αὐτὰ τὰ δάνεια ἦσαν διαρκείας 30–40 ἐτῶν καὶ μὲ τόκον πολὺ μικρότερον τῶν ἐξαγγελθέντων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ παρ’ ὅλα αὐτά, τὰ δάνεια αὐτὰ δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ τὰ ἐξοφλήσωμεν τότε, καὶ ὑπεχρεώθησαν αἱ τότε Κυβερνήσεις νὰ προβοῦν εἰς ἀναστολὴν τῆς πληρωμῆς αὐτῶν. Τὸ λέγω αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ καταδειχθῇ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν οἰκονομίαν τῆς χώρας μας, οἰκονομίαν πτωχὴν μέχρι τῆς στιγμῆς, μὲ ὅλην τὴν ἐνίσχυσι, τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἀπὸ τὸ ὑπὸ ἐκτέλεσιν πρόγραμμα ἀνασυγκροτήσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται βραχυπρόθεσμοι δανεισμοί, καὶ ὑπὸ τοὺς ὅρους ἐξοφλήσεως, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκει τὸν δανεισμὸν μὲ τὰς ξένας χώρας. Κύριοι συνάδελφοι, βασικὸν οἰκονομικὸν μέτρον τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν ὁμολογίαν της, ὑπῆρξεν ἡ ὑποτίμησις τῆς δραχμῆς. Ἀνεπτύχθησαν ἐπαρκῶς καὶ ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν κ. Παπανδρέου, καὶ ἀπὸ τοὺς ἄλλους ρήτορας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὰ μειονεκτήματα τοῦ μέτρου καὶ αἱ ἀντιρρήσεις μας ἐπ’ αὐτοῦ. Εἶναι γεγονός, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ ὑποτίμησις ἑνὸς νομίσματος ἐξυπηρετεῖ μόνον τὰς χώρας, τὰς κατ’ ἐξοχὴν ἐξαγωγικάς. Εἰς χώρας, κατ’ ἐξοχὴν εἰσαγωγικὰς — ὅπως εἰσαγωγικὴ κατ’ ἐξοχὴν εἶναι ἡ χώρα ἡ ἰδική μας — ὑποτίμησις τοῦ νομίσματος ὑπὸ τὰς εὐνοϊκωτέρας περιστάσεις, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ προκαλέσῃ ζημίας. Ἐὰν δὲ ἡ ὑποτίμησις αὐτὴ εἶναι ἀναγκαία δι’ οὓς λόγους πιστεύει ἡ Κυβέρνησις, θὰ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ προχωρήσῃ πρὸς αὐτὴν κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ὀλιγωτέραν ζημίαν. Διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ ὑποτίμησις τῆς δραχμῆς θίγει πρωτίστως τὰ σταθερὰ εἰσοδήματα τῶν μισθοβιώτων. Καὶ τότε μόνον ἐξυπηρετεῖ τὴν ἀγροτικὴν τάξιν, ἐὰν καταστῇ δυνατὸν ἡ αὔξησις τῶν τιμῶν τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων νὰ εἶναι μεγαλυτέρα ἀπὸ τὴν αὔξησιν τῶν βιομηχανικῶν. Τόσα πολλὰ ἔχουν λεχθῆ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, ὥστε καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ κοινὴ γνώμη ἔχουν διαφωτισθῆ, ἀλλὰ περισσότερον ἔχει διαφωτισθῆ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος ζῇ καθημερινῶς ὅλην αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν. Διότι εἶναι εὔκολον, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀνερχώμεθα εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ παρατάσσωμεν ἀριθμοὺς — ἡμεῖς ἀναβιβάζομεν τὸν τιμάριθμον εἰς τὸ Α ποσόν, ἡ Κυβέρνησις τὸν καταβιβάζει εἰς τὸ Β — ἐκεῖνος ὅμως, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν, ποῦ εὑρίσκεται ὁ τιμάριθμος, εἶναι ὁ κόσμος τῶν μισθοβιώτων, ὁ κόσμος τῶν ἀγροτῶν, ὁ κόσμος, ὁ ὁποῖος σήμερον δὲν ἔχει οὔτε ἀποθέματα χρυσῶν λιρῶν, ἀλλὰ ζῇ ἀπὸ τὸν μόχθον του ἀποτιμώμενον εἰς δραχμάς. Εἶναι, λοιπόν, γεγονὸς ὅτι ἡ ὑποτίμησις, κύριοι συνάδελφοι, ὡς ἐγένετο μὲ τὸν διπλασιασμὸν τῆς τιμῆς τοῦ δολλαρίου, ἐν σχέσει μὲ τὴν δραχμήν, ἐπέφερε μίαν μείωσιν τῶν σταθερῶν εἰς δραχμὰς εἰσοδημάτων. Ἀλλ’ ἐπίσης — καὶ ἀπεδείχθη καὶ ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου — δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐκμετάλλευσις ἀπὸ τὴν ἀγροτικὴν τάξιν τοῦ μέτρου τῆς ὑποτιμήσεως, ὥστε αἱ τιμαὶ τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων νὰ αὐξηθοῦν καὶ νὰ πωληθοῦν ἀπὸ τοὺς ἀγρότας ταῦτα εἰς τιμὰς ἀνωτέρας τῶν βιομηχανικῶν, διότι τὰ τελευταῖα ηὐξήθησαν δυσαναλόγως εἰς βάρος τῶν ἀγροτικῶν. Καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν παρατηρεῖται εἰς τὴν χώραν μας τὸ φαινόμενον, ἐνῷ ἔχομεν πράγματι αὔξησιν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, αὔξησιν εἰς ὄγκον τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος καὶ ἐν τούτοις νὰ ἔχωμεν μείωσιν τοῦ εἰσαχθέντος συναλλάγματος, μείωσιν τῆς εἰς δραχμὰς ἀγοραστικῆς δυνάμεως τῶν ἀγροτῶν... Ἀνέφερεν ὁ κ. Παπανδρέου, εἰς τὸν λόγον του, πόσον ἐμειώθησαν αἱ τιμαὶ κυρίως γεωργικῶν μας προϊόντων εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§7Γ. ΠΑΜΠΟΥΚΑΣ. Οἱ σουλτανοπαραγωγοὶ.....

§8Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ τῆς σουλτανίνας, ὀφείλω νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τοὺς κυρίους συναδέλφους, ὅτι πέρυσι, μὴ ὑπαρχούσης ἀναπροσαρμογῆς, ἐξηγάγομεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν περὶ τὰς 32.000 τόννους σουλτανίνας μὲ μέσην τιμὴν 250 περίπου δολλάρια κατὰ τόννον, καὶ ἐφέτος, μὲ ὑποτίμησιν τῆς δραχμῆς καὶ μὲ συνολικὴν παραγωγὴν τριάκοντα πέντε χιλιάδων (35.000) τόννων σουλτανίνας, ἐξηγάγομεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν (25) εἴκοσι πέντε χιλιάδας τόννων μὲ μέσην τιμὴν 200–210 δολλάρια κατὰ τόννον. Καὶ ὑπολογίζομεν, ὅτι τὸ ὑπόλοιπον τῆς ποσότητος θὰ ἐξαχθῇ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὄχι μὲ ἀνωτέρας, ἀλλὰ ἴσως κατωτέρας τιμάς. Ἄν προβῆτε εἰς ἕνα πρόχειρον ὑπολογισμὸν θὰ ἀντιληφθῆτε ὅτι ἐφέτος ἐνῷ εἴχομεν μεγαλυτέραν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς τῆς σουλτανίνας, εἴχαμεν μικρότερον συναλλαγματικὸν ἔσοδον, ἐνῷ πέρυσι μὲ μικροτέραν ποσότητα σουλτανίνας, εἴχαμε μεγαλυτέραν συναλλαγματικὴν εἴσπραξιν. Βεβαίως, κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι μόνον ἡ μείωσις τῶν τιμῶν ἐκ τοῦ λόγου τῆς ἀναπροσαρμογῆς. Ἡ μείωσις τῶν τιμῶν ὀφείλεται καὶ ἐκ τῆς μὴ ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος τῆς συγκεντρώσεως καὶ τῶν τιμῶν ἀσφαλείας, τὰ ὁποῖα ἐπέτρεψαν τὸν συναγωνισμὸν μεταξὺ ἐξαγωγέων καὶ προεκάλεσε, λόγῳ τοῦ συναγωνισμοῦ, μείωσιν τῶν τιμῶν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ μείωσις τῶν τιμῶν τῶν γεωργικῶν προϊόντων ἐπέφερε μίαν μείωσιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ κατέστη ἀδύνατον ὁ ἀγροτικὸς κόσμος τῆς χώρας νὰ εἰσπράξῃ τὴν ὠφέλειαν, τὴν ὁποίαν ἀνέμενεν ἔπειτα ἀπὸ κόπους τριῶν ἐτῶν. Διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐπὶ δύο ἔτη εἴχομεν ἀφορίαν καὶ ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθῇ ἡ ἀγροτικὴ τάξις καὶ ἀνέμενε τὴν ἐφετεινὴν ὑπερπαραγωγὴν διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ αὐξήσῃ τὸ εἰσόδημά της. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καταλογίζομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐφήρμοσε τὴν ἀναπροσαρμογὴν εἰς βάρος τῆς ἀγροτικῆς τάξεως, τῆς ὁποίας τὸ εἰσόδημα ἐφαλκίδευσε κατὰ τρόπον, ὥστε ἐφέτος ἐνῷ εἶχεν ὑπερπαραγωγὴν ὁ ἀγρότης νὰ ἔχῃ εἰσόδημα μὲ μικροτέραν ἀγοραστικὴν δύναμιν. Κατ’ ἀκολουθίαν ὁ ἀγρότης καὶ σήμερον εὑρίσκεται εἰς δυσμενῆ θέσιν, ἀλλὰ ἀκόμη δυσμενεστέραν ἀπὸ ἐκείνην εἰς τὴν ὁποίαν ἦτο τὸ παρελθὸν ἔτος. Κατ’ ἀκολουθίαν τὸ ἔτος τῶν ἀγροτῶν ὑπάρχει μόνον εἰς τὴν φαντασίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον, θὰ ὑπομνήσω ἕνα θέμα τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἔθιξεν ὁ κ. Παπανδρέου. Εἶναι τὸ ζήτημα τῶν λιπασμάτων. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ αὐτοῦ ἓν μόνον γεγονὸς θὰ ἐπικαλεσθῶ, θὰ σᾶς διαβάσω τὴν προκήρυξιν τῆς δημοπρασίας, τὴν ὁποίαν ἔκαμε προχθὲς ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, διὰ τὴν προμήθειαν εἴκοσι (20) χιλιάδων τόννων λιπασμάτων εἰς τιμάς, αἱ ὁποῖαι εἶναι πολὺ μεγαλύτεραι τῶν λιπασμάτων τῶν πρὸ καιροῦ ἐξαχθέντων εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐνδιαφέρον διὰ τὰ ἀγροτικὰ ζητήματα τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀφήνῃ τὰς ἀποθήκας τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης κενὰς ἀπὸ λιπάσματα καὶ νὰ προκηρύσσῃ μίαν δημοπρασίαν μὲ οἱουσδήποτε ὅρους διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ἀνάγκας τῶν ἀγροτῶν μας τὴν τελευταίαν στιγμήν, ὅταν ἤδη ἔχει προκληθῆ ἡ ζημία εἰς τὴν παραγωγήν. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ σᾶς εἴπω ὀλίγας λέξεις διὰ τὴν σταφίδα καὶ διὰ τὸ ἔλαιον. Ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐνέργειαν συγκεντρώσεως τῆς σταφίδος. Καὶ ἐζητήσαμεν τοῦτο, διότι μόνον μὲ τὴν συγκέντρωσιν καὶ μὲ τιμὴν ἀσφαλείας εἶναι δυνατὸν νὰ προστατευθῇ ὁ σιτοπαραγωγός. Καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι χῶραι πολὺ μεγαλύτεραι ἀπὸ ἡμᾶς, ὅπως ἡ Ἀμερική, ἡ Ἀγγλία καὶ ἡ Τουρκία, παρ’ ὅλον ὅτι ἀκολουθοῦν καὶ αὐταὶ φιλελευθέρας ἀρχὰς εἰς τὸ ἐμπόριόν των ἐν τούτοις προκειμένου περὶ τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων των ἐφαρμόζουν προστατευτικὴν πολιτικήν. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ ἀειμνήστου Ροῦσβελτ, ἐψήφισε νόμον ἡ Ἀμερική, κατὰ τὸν ὁποῖον ὁρίζεται κατωτέρα τιμὴ τῶν προϊόντων καὶ τὴν τιμὴν αὐτὴν εἰσπράττει ὁ παραγωγός. Εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὴν Ἀγγλίαν κανονίζονται αἱ τιμαὶ ὡρισμένων εἰδῶν κατόπιν συνεννοήσεως παραγωγῶν καὶ Κυβερνήσεως. Καὶ ἐξασφαλίζονται αἱ κατώτεραι τιμαὶ διὰ τοὺς παραγωγούς. Εἰς τὴν Τουρκίαν σήμερον ἀκόμη, ὑπάρχει κατωτάτη τιμὴ πωλήσεως σταφίδος. Πριμοδοτεῖται ὁ παραγωγὸς τῆς σταφίδος μὲ 40. 50 καὶ 60 δολλάρια κατὰ τόννον διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ κόστος του καὶ κέρδος. Καὶ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προβῇ εἰς ἐξαγωγὴν ἐὰν ἡ τιμὴ εἶναι κατωτέρα τῆς καθοριζομένης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τιμῆς. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, ἀποφεύγεται ἡ ὑποτίμησις τοῦ προϊόντος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ παραγωγοῦ. Διότι εἶναι γεγονός, τὸ ὁποῖον καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδία ὡμολόγησεν, ὅτι μὲ τὴν ἐλευθερίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει δώσει εἰς τὸ προϊόν αὐτό, ἔγινεν ἐκμετάλλευσις τοῦ παραγωγοῦ. Δὲν ἔχω, κύριοι συνάδελφοι, παρὰ νὰ ἐπικαλεσθῶ δηλώσεις τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐμπορίου κ. Παπαληγούρα, ὁ ὁποῖος ὡμολόγησεν ὅτι ὑπῆρξεν ὑποτιμητικὴ τάσις εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς σταφίδος ἀπὸ τὸ ἐμπόριον. Δὲν θέλω μὲ τοῦτο νὰ καταλογίσω εὐθύνας εἰς τὸ πραγματικὸν ἐμπόριον, ἀλλὰ γνωρίζετε ὅτι, πλὴν τῶν παλαιῶν καὶ μὲ παράδοσιν ἐμπόρων, ὑπάρχουν οἱ μεσῖται καὶ οἱ μεταπράται καὶ πολλοὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται μὲ παρασιτικὰ ἐπαγγέλματα καὶ οἵτινες ἐκμεταλλεύονται τὴν ἔλλειψιν ὀργανώσεως τῶν παραγωγῶν ἀνάλογον μὲ τὴν ὀργάνωσιν, ποὺ ἔχουν εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ τὴν Εὐρώπην, καὶ οἱ ὁποῖοι κατορθώνουν νὰ δημιουργοῦν πότε ζήτησιν καὶ πότε πτῶσιν τῶν τιμῶν, διὰ νὰ ἐκμεταλλευθοῦν τὸν παραγωγόν. Εἶναι γεγονὸς ὅτι εἰς τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου περιφέρειαν καὶ παντοῦ, ὁ παραγωγὸς ἐζημιώθη ἀπὸ 500– 1.000 δραχ., ὄχι διότι θὰ ἔπρεπε νὰ εἰσπράξῃ μεγαλυτέραν τιμήν, ἀλλὰ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τιμῶν τοῦ διεθνοῦς ἐμπορίου σήμερον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Ἐμπορίου εἶπεν ὅτι ἐὰν ἐξακολουθήσουν οἱ ἔμποροι τῆς σουλτανίνας νὰ ἐμφανίζουν τὸ προϊόν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μὲ μειωμένας τιμὰς πρὸς βλάβην τῶν παραγωγῶν, ἡ Κυβέρνησις θὰ προβῇ εἰς τὴν χρηματοδότησιν τῆς Κ.Σ.Ο.Σ.

§9Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ μακρόν, θὰ ἔλεγα νὰ διακόψετε νὰ ὁμιλήσω, καὶ κατόπιν συνεχίζετε τὴν ὁμιλίαν σας.

§10Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐὰν πρόκειται συντόμως νὰ τελειώσετε, ἔχει καλῶς, ἄλλως ἠμπορεῖτε νὰ διακόψετε καὶ νὰ συνεχίσετε μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Βενιζέλου.

§11Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Καλύτερον νὰ διακόψω καὶ νὰ συνεχίσω μετά.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ Συναρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων κ. Σ. Βενιζέλος.

§13Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τρεῖς συνεχεῖς ἡμέρας καὶ ἐπὶ 9 ὁλοκλήρους ὥρας, παρήλασαν ἐνώπιον τοῦ Σώματος οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, διὰ νὰ δώσουν ἕνα ἀπολογισμὸν τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου, κατὰ τὸ διάστημα τοῦ ἔτους, κατὰ τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς Χώρας. Μᾶς ἔδωσαν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἠθέλησαν διὰ τῶν μακρῶν των ὁμιλιῶν νὰ μᾶς πείσουν ὅτι τὸ συντελεσθὲν ἔργον ἦτο τεράστιον. Λυποῦμαι, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαφωνήσω μαζί των, καὶ δὲν θὰ ἦτο ὑπερβολὴ νὰ ἰσχυρισθῶ, ὅτι ἕνα μεγάλο ποσοστὸν τοῦ ἔργου τὸ ὁποῖον ἀνεπτύχθη ἐνώπιον ἡμῶν, ὀφείλεται ἢ μᾶλλον εἶναι εἰς τὸ ἐνεργητικὸν τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα). Θὰ δικαιολογηθῶ, κύριοι, δι’ αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐφ’ ὅσον εἰς ἐμὲ ἔλαχεν ὁ κλῆρος νὰ ἀπαντήσω εἰς τοὺς ἀξιοτίμους κ. Ὑπουργοὺς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἰσχυρίσθη ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀφ’ ἧς ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἀρχήν, παρέλαβε σημαντικὴν ποσότητα στρατιωτικοῦ ὑλικοῦ, ὡς νὰ ἠγνόει ὁ ἴδιος, ὅτι τὸ ὑλικὸν τὸ ὁποῖον παρελήφθη μέχρι σήμερον καὶ θὰ παραληφθῇ ἀκόμη ἐντὸς τοῦ 1954, ὀφείλεται εἰς τὰ προγράμματα τὰ ὁποῖα κατήρτισεν εἰς τὸ τέλος τοῦ 1951 ἢ ἀρχὰς τοῦ 1952 ἡ προηγουμένη ἀξία ἡγεσία τοῦ στρατεύματος. (Χειροκροτήματα). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἰσχυρίσθη, ὅτι σχεδὸν ἐξ ὁλοκλήρου τὸ στρατιωτικὸν ὑλικὸν ἀνενεώθη, πλὴν μιᾶς ἐξαιρέσεως, ὡρισμένων πυροβόλων Ἀγγλικῆς προελεύσεως. Νομίζω, ὅτι παρέλειψεν ὁ κ. Κανελλόπουλος νὰ δηλώσῃ ὅτι τὸ ἐν χρήσει τυφέκιον τοῦ πεζικοῦ εἶναι τὸ Ἀγγλικόν, ὡς καὶ σημαντικὸς ἀριθμὸς πυροβόλων 25 λιμπρῶν παραμένει εἰσέτι ἐν χρήσει. Ἐσημειώθη ἀκόμη ὡς ἐπίτευγμα τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι 5.000 ἄνδρες ἐκ τοῦ στρατοῦ ἐδόθησαν εἰς τὴν ἀεροπορίαν. Καὶ τὸ ἐπίτευγμα αὐτὸ ἀνήκει εἰς ἡμᾶς, διότι κατὰ τὸ 1951 ὅτε τὸ πρῶτον οἱ Ἀμερικανοὶ ἐδήλωσαν ὅτι θὰ χορηγήσουν νέον ὑλικὸν ἀεριοπροωθουμένων ἀεροπλάνων εἰς τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν, ἔκτοτε, ἡ τότε ἡγεσία τοῦ στρατεύματος, ἐδέχθη ἐκ τοῦ ὕψους τῆς δυνάμεως τοῦ Στρατοῦ, δηλαδὴ ἐντὸς τῶν 162.000 ἀνδρῶν, νὰ παραχωρήσῃ εἰς τὴν ἀεροπορίαν 5.000. Ἐπηγγέλθη ὡσαύτως ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἐπῆλθε σημαντικὴ οἰκονομία διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῶν αὐτοκινήτων. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, καὶ ἡμεῖς, ὅταν εἴμεθα εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου, εἴχομεν ἀφαιρέσει ἀπὸ τὴν κυκλοφορίαν 500 στρατιωτικὰ τζὶπ καὶ περιωρίσαμε κατὰ 15% τὴν κατανάλωσιν τῆς βενζίνης, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησεν οἰκονομίας 20 δισεκατομμυρίων δραχμῶν. Δὲν ἀμφισβητῶ τὸ γεγονός, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, προσωπικῶς ἐπελήφθη τοῦ ἔργου τῆς περαιτέρω μειώσεως τῆς κυκλοφορίας τῶν κρατικῶν αὐτοκινήτων, ἀλλ’ ἡ προσπάθεια αὐτή, —δὲν νομίζω ὅτι θὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ καὶ ὁ ἴδιος,—ἦτο περισσότερον ἐντυπωσιακὴ παρὰ πραγματική. Διότι ἕνας μεγάλος ἀριθμὸς αὐτοκινήτων τὰ ὁποῖα εἶχον ἀφαιρεθῆ, εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπιτρέψουν ὅπως δοθῇ πίσω εἰς τὰς μονάδας. Δὲν σᾶς κατηγορῶ δι’ αὐτό, διότι, κύριοι βουλευταί, τὸ αὐτοκίνητον δὲν εἶναι μέσον πολυτελείας. Ἀποτελεῖ ὅπλον τοῦ στρατεύματος. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐργασίαν τοῦ στρατεύματος σημειῶ τοῦτο: Ὅτι ἐπὶ Ἀρχηγίας τοῦ Ἀρχιστρατήγου Τσακαλώτου, εἶχε διατεθῆ ὁ στρατὸς ἐπὶ 20ήμερον δι’ ἐργασίας, αἱ ὁποῖαι ἀφεώρων ἔργα κοινῆς ὠφελείας καὶ τὰ ὁποῖα ἐγένοντο κατόπιν συνεννοήσεως τῶν κατὰ τόπους Στρατιωτικῶν Ἀρχῶν μὲ τοὺς οἰκείους Νομάρχας. Τὸ ζήτημα τῆς στέγης τῶν Ἀξιωματικῶν, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι προωθήθη ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Ἀλλὰ ποῖος δύναται νὰ ἀρνηθῇ ἢ μᾶλλον τὸ ὡμολογήσατε καὶ ὁ ἴδιος, ὅτι 50 κατοικίαι εἶχον ἀρχίσει ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας, καὶ παρέλειψε νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου ἀνῳκοδόμησε δύο πολυκατοικίας πλησίον παλαιῶν στρατώνων πυροβολικοῦ, ὅπου δύνανται νὰ στεγασθοῦν 80 οἰκογένειαι ἀξιωματικῶν, τοποθετουμένων εἰς τὴν πρωτεύουσαν καὶ ὅπου οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ δύνανται νὰ παραμείνουν ἐπὶ τριετίαν. Ἐκεῖ ὅπου ὁ κύριος Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἠθέλησε νὰ ἐνδιατρίψῃ περισσότερον, ἦτο τὸ ζήτημα τοῦ ἠθικοῦ τοῦ στρατεύματος. Καὶ δικαίως πρέπει νὰ τὸν ἀπασχολῇ τὸ ζήτημα αὐτό, διότι δυστυχῶς πολὺ φοβοῦμαι ὅτι ἀφ’ ἧς ἡ πολιτικὴ εἰσῆλθεν εἰς τὸ στράτευμα, θὰ εἶναι δύσκολον νὰ διατηρηθῇ ἰσχυρὸν τὸ ἠθικὸν τοῦ στρατεύματος (χειροκροτήματα). Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι ὁ στρατὸς ἐργάζεται, ὅτι ὁ στρατὸς ἀποδίδει, ἀλλά, κ. Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅταν μέσα εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, ὅταν ἐκ μέρους ὑπευθύνων ξένων παραγόντων σᾶς σημειοῦται κίνδυνος τὸν ὁποῖον διατρέχει τὸ στράτευμα ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι τοποθετοῦνται ἀξιωματικοὶ κινηματίαι χωρὶς νὰ ἐρωτηθῇ τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ τοιαῦται πράξεις νὰ ἔχουν ὀλεθρίαν ἐπίδρασιν εἰς τὸ στράτευμα. Ἔχω ἐπίσης κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ σᾶς μεμφθῶ, διότι κατὰ τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἀποστρατεύονται ἀξιωματικοὶ μεγάλης ἀξίας, ἀξιωματικοὶ πολεμισταί, ἐπανέρχονται ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὰς ἰδίας περγαμηνὰς νὰ ἐπιδείξουν. Καὶ ἐπληροφορήθην ὅτι ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν μᾶς φέρετε νόμον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ σᾶς δίδετε τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς προάγετε εἰς τὸν ἀνώτερον βαθμόν. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον Στρατοῦ εἰσῆλθεν ἡ πολιτικὴ διότι ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ταμείου αὐτοῦ ὑπῆρχεν ἱκανώτατος ἀξιωματικός, καὶ ἐν τούτοις πρὸ τῆς λήξεως τῆς θητείας του διὰ νόμου ἀντικατεστάθη, διὰ νὰ δοθῇ ἡ Προεδρία τοῦ Ταμείου εἰς ἕνα ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι σωματικῶς ἀνάπηρος, λόγῳ ἀσθενείας, καὶ διὰ νὰ παραδοθῇ τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον εἰς ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος — ἐννοῶ τὸν διευθύνοντα Σύμβουλον — ὁ ὁποῖος δὲν νομίζω ὅτι ἐμπνέει τὴν ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ Σῶμα τῶν Ἀξιωματικῶν. Κύριοι βουλευταί, εἰσέρχομαι ἤδη εἰς τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἔχει ἀπασχολήσει τὸν τελευταῖον καιρὸν ὁλόκληρον τὴν κοινὴν γνώμην, ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Εἶναι τὸ θέμα τῆς Ἀεροπορίας. Ἡ ἀπόφασις, ὡς γνωρίζετε, ἤδη ἐξεδόθη καὶ συνεπῶς ἔχομεν σχετικὴν ἄνεσιν διὰ νὰ ὁμιλήσωμεν ἐπὶ τοῦ θέματος. Κύριοι βουλευταί, κάμνω τὴν δήλωσιν ὅτι δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ποσῶς ἐὰν οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν προχθὲς ἦσαν ἔνοχοι ἢ ἀθῷοι. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἔπρεπε νὰ τὸ ἐξακριβώσῃ ἡ δικαιοσύνη, ἡ ὁποία ἤδη ἐξέφερε τὴν ἐτυμηγορίαν της. Ἀλλὰ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀπεδείχθη καὶ ἐκ τῆς διαδικασίας καὶ ἐκ τῆς ἐρεύνης, ἡ ὁποία διετάχθη ὅτι ἔλαβον χώραν κακώσεις, δὲν νομίζομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ μείνῃ ἀσυγκίνητος. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαράδεκτον εἶναι ὅτι ἀφ’ ἧς στιγμῆς αἱ κακώσεις καὶ τὰ βασανιστήρια ἐπιστοποιήθησαν, δὲν ἔπρεπε οἱ βασανισταὶ νὰ ἐξακολουθοῦν νὰ παραμένουν εἰς τὰς θέσεις των, νὰ καλύπτωνται, νὰ ἀμείβωνται καὶ νὰ προάγωνται. (Χειροκροτήματα).

§14Ι. ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΗΣ. Αὐτὰ ἐγένοντο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ κ. Μαύρου, ὁ ὁποῖος εἰδοποιήθη καὶ ἐγγράφως καὶ προφορικῶς.

§15Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μὲ προλαμβάνετε, κύριε συνάδελφε. Εἶναι βέβαιον ὅτι αὐτὰ συνέβησαν ἐπὶ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως. Ὑπάρχει ἐκ μέρους φίλου, φιλτάτου προσώπου καὶ ἀξίου πάσης τιμῆς, ὑπάρχει κατηγορία πρὸς τὸν κύριον Μαῦρον, ὅτι ἐγένοντο βασανιστήρια εἰς τὰς φυλακάς. Ἀλλ’ ἡ κατηγορία αὐτὴ προήρχετο ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῶν κατηγορουμένων. Ἦτο δικηγόρος τῶν κατηγορουμένων ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τὰ ἀνέφερε.

§16Ι. ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΗΣ. (Διακόπτει μὴ ἀκουόμενος).

§17Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν ἐδιαβάζετε τὴν κατάθεσίν σας εἰς τὸ Ἀναθεωρητικόν, δὲν θὰ ἐλέγατε αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε τώρα. Ἔπειτα ἠγέρθη καὶ ἕνα ἄλλο ζήτημα. Ἡμεῖς οἱ Ὑπουργοὶ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου, εὑρισκόμεθα εἰς μίαν πολὺ δυσκολωτέραν θέσιν ἀπὸ Ὑμᾶς, διότι οἱαδήποτε ἐνέργειά μας, ἔστω καὶ ὑπηρεσιακῆς μορφῆς, θὰ σᾶς ἔδιδε τὸ δικαίωμα νὰ ἐξαπολύσητε μύδρους ἐναντίον τῆς τότε Κυβερνήσεως, ὅτι ἀπετελεῖτο ἀπὸ συνοδοιπόρους, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἀθωώσουν τοὺς κομμουνιστάς, τοὺς Σαμποτὲρ τῆς Ἀεροπορίας. Παρ’ ὅλα ταῦτα, ὁ κύριος Μαῦρος ἔκαμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τοῦ ἐπέβαλε τὸ καθῆκον του. Ἀνέθεσεν εἰς τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ, τὸν Ἀντιστράτηγον Παπαγεωργίου, νὰ κάμῃ ἀνακρίσεις ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἀλλά, δυστυχῶς, ἡ μαφία τῆς Ἀεροπορίας δὲν ἐπέτρεψεν εἰς τὰς ἀνακρίσεις αὐτὰς νὰ φέρουν εἰς φῶς αὐτὰ τὰ ὁποῖα συνέβαινον, διότι οἱ ἰατροὶ οἱ ὁποῖοι ἐκλήθησαν νὰ γνωμοδοτήσουν καί, τὸ γνωρίζετε καλά, καὶ σεῖς πρῶτος κ. Χατζηνικολῆ....

§18Ι. ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΗΣ. Τὴν μαφίαν αὐτὴν σεῖς τὴν διωρίσατε, κύριε Πρόεδρε.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς κ.κ. συναδέλφους νὰ μὴ διακόπτουν τὸν ρήτορα.

§20Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὁ κ. Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἔχει τὸν τόνον τοῦ ἀπολογουμένου. Μὴ τὸν διακόπτετε, λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι.

§21Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μὴ χαριτολογῆτε, κ. Ὑπουργέ. Σᾶς εἶπον ἐξ ἀρχῆς ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δώσω ἐξηγήσεις δι’ ὅσα λέγω. Ἀλλ’ εἶναι ἀπολύτως βέβαιον, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν ἰδικῶν σας ἐγένετο νέα πραγματογνωμοσύνη ἀπὸ καθηγητὰς Πανεπιστημίου καὶ τότε πλέον διεπιστώθησαν τὰ βασανιστήρια τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν ἐναντίον τῶν ἀξιωματικῶν.

§22Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν ἐὰν διενηργήθησαν ἢ ὄχι πραγματογνωμοσύναι ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ βασανισμοῦ τῶν κατηγορουμένων. Σημασίαν ἔχει, ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν ἀποδεικτικὸν ὑλικόν, τὸ ὁποῖον ἐτέθη ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ δικαστηρίου, τοῦ Πρωτοδικείου, ἦτο διαβλητὸν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς καὶ ἐζητήθη κατὰ τὴν ἀκροαματικὴν διαδικασίαν νὰ γίνουν ὅλα ὅσα ἐκ τῶν ὑστέρων ἔγιναν. Δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Καὶ τὰ πρακτικὰ τὰ ὁποῖα ἐτηρήθησαν τότε, τὰ ἐστενογραφημένα, ἐξηφανίσθησαν, ὅπως ἐξηφανίσθη καὶ ἡ φωνοληπτικὴ ταινία. Αὐτὸ εἶναι τὸ μέγα ἔγκλημα τὸ ὁποῖον διεπράχθη καὶ τὸ ὁποῖον στιγματίζει τὴν δικαιοσύνην.

§23Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι βέβαιον, κύριοι βουλευταί, ὅτι καὶ ἡ μαγνητοφώνησις καὶ τὰ πρακτικὰ τῆς δίκης αὐτῆς ἐξηφανίσθησαν, εἰς τρόπον ὥστε καταθέσεις σήμερον μαρτύρων κατηγορίας νὰ εἶναι ἐντελῶς διαφορετικαὶ ἀπὸ τὰς καταθέσεις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Μὲ ἀνακούφισιν, κύριοι βουλευταί, ἀνέγνωσα τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ ἐν σχέσει πρὸς ἕνα τοὐλάχιστον τῶν κατηγορουμένων. Διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ φέρω ἐνώπιον τοῦ Σώματος τὴν ὑπόθεσιν τοῦ σμηναγοῦ Θεοδωρίδη. Φίλτατον πρὸς ἐμὲ πρόσωπον εὑρέθη μετὰ τοῦ Θεοδωρίδη παλαιότερον εἰς μίαν φιλικὴν οἰκίαν. Ὁ Θεοδωρίδης κατὰ τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν ἐντὸς τῆς οἰκίας αὐτῆς, ἐξεστόμισεν ὕβρεις χυδαίας ἐναντίον τοῦ Στρατηγοῦ Πλαστήρα καὶ ἐναντίον ἐμοῦ, διότι εἴμεθα οἱ συνοδοιπόροι, οἱ ὁποῖοι θὰ παρεδίδαμεν τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸν Κομμουνισμὸν καὶ ὅτι αὐτὸς καὶ οἱ ἄλλοι ἀξιωματικοὶ θὰ ἀντιταχθοῦν εἰς τὰ σατανικά μας σχέδια. Καὶ ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἐδικάζετο ὡς κομμουνιστής. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τοῦτο τὸ τραγελαφικόν, ὅτι ὁ Θεοδωρίδης ἀπηλλάγη διὰ τὴν κατηγορίαν τοῦ Ν. 509 καὶ ἔχει καταδικασθῆ εἰς θάνατον διὰ παράβασιν τοῦ Νόμου 3756 δι’ ἀποφάσεως ἡ ὁποία εἶναι καὶ τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἐκτελεστή. Ἰδού, ἐνώπιον ποίου φαινομένου εὑρέθη σήμερον τὸ Ἀναθεωρητικόν. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζονται ὅτι δὲν ἔλαβε χώραν σαμποτὰζ εἰς τὴν Ἀεροπορίαν. Θὰ σᾶς εἴπω, μάλιστα, ὅτι ὁ κομμουνισμὸς οὔτε ἐσταμάτησεν, οὔτε πρόκειται νὰ σταματήσῃ τὴν διείσδυσίν του εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις τῆς χώρας. Ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε, πρὸ παντός, νὰ ἐξακριβωθῇ ποῖοι εἶναι οἱ ἔνοχοι. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἄνθρωποι νομιμόφρονες, ὅπως ἔχω λόγους νὰ πιστεύω δι’ ὡρισμένους ἐξ αὐτῶν, νὰ σύρωνται εἰς τὰ Δικαστήρια καὶ νὰ τοὺς ἀποδίδεται ἡ μομφὴ τοῦ κατασκόπου ἢ τοῦ κομμουνιστοῦ. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως, θὰ πρέπει νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος διὰ νὰ ἀνευρεθοῦν οἱ πραγματικοὶ αἴτιοι ἀλλὰ πρὸ παντὸς διὰ νὰ τιμηθοῦν οἱ βασανισταί, οἱ ὁποῖοι ἀτιμάζουν τὸν πολιτισμὸν μὲ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐφέρθησαν πρὸς συναδέλφους των ὅταν ἔβαζαν σμηνίας νὰ κακοποιοῦν ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι φέρουν τὴν ἱερὰν στολὴν τοῦ Ἕλληνος ἀξιωματικοῦ. Ἡ ὑπόθεσις τῆς Ἀεροπορίας εἶναι μία ἐπανάληψις τῆς ὑποθέσεως Ντρέϋφους, ἡ ὁποία συνεκλόνισε τὸν κόσμον ὁλόκληρον, διότι ἐάν, κύριοι, ἐνθυμῆσθε, ὅταν ἀπεκαλύφθη ἡ σκευωρία, ηὐτοκτόνησεν ὁ ταγματάρχης Ἀνρύ, ἔγινεν ἡ ἀναθεώρησις τῆς δίκης, τὸ Δικαστήριον ὅμως καὶ πάλιν κατεδίκασε τὸν κατηγορούμενον, ἐνῷ ἦτο ἀθῶος, διὰ νὰ καλυφθῇ ἡ ἀνωτέρα Διοίκησις, ἡ ὑπηρεσία τοῦ Γαλλικοῦ Ἐπιτελείου Στρατοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ ἕτερον θέμα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Εἶναι ἡ σημειωθεῖσα ἀδράνεια κατὰ τοὺς σεισμούς, οἱ ὁποῖοι ἔπληξαν τὰς τρεῖς Ἰονίους νήσους.

§24Κ. ΜΠΑΡΟΥΝΟΣ. Δὲν ὑπῆρξεν ἀδράνεια.

§25Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὑπῆρξεν καὶ νομίζομεν ὅτι τὸ Ναυτικὸν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἔπρεπε νὰ ἦτο εἰς τὴν θέσιν του καὶ λόγῳ τῆς φύσεώς του, εἶχε τὴν εὐχέρειαν νὰ μεταβῇ ἀμέσως εἰς τὸν τόπον τῆς καταστροφῆς. Ἔχω ἀπεγνωσμένα σήματα τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Στόλου διὰ τῶν ὁποίων ἐζήτει τὴν ἄδειαν νὰ μεταβῇ μὲ τὰ πλοῖα του εἰς τὸν τόπον τῆς καταστροφῆς καὶ μ’ ὅλα ταῦτα εἰς τὰ ἐπανειλημμένα αὐτὰ σήματα ἤρχετο πάντοτε ἀπάντησις ἀρνητική. Εἰς τὸν ἰσχυρισμὸν ὅτι δὲν ὑπῆρχον διαθέσιμα πλοῖα προκύπτει τὸ ἐρώτημα, πῶς εὑρέθησαν διαθέσιμα πλοῖα διὰ νὰ μεταφέρουν τὸν Ὑπουργὸν ἢ Ὑφυπουργὸν τῶν Ναυτικῶν εἰς τὴν Πανήγυριν τῆς Τήνου; Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ συνεργασθῶ μὲ τὸν Στρατάρχην Παπάγον εἰς κρισίμους διὰ τὸ Ἔθνος στιγμάς. Γνωρίζω μὲ ποίαν αὐστηρότητα, διὰ νὰ μὴ εἴπω σκληρότητα, ἀντιμετωπίζει πάντοτε τὰς ἐνεργείας ἢ μᾶλλον τὰς ἀμελείας, αἱ ὁποῖαι, ἀφοροῦν τὴν ἄμυναν τῆς Χώρας. Διερωτῶμαι, λοιπόν, πῶς ὁ ἴδιος δὲν συνεκινήθη, ὥστε καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Στόλου τῆς Μεσογείου, ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ 6ου Ἀμερικανικοῦ Στόλου, εὑρέθη εἰς τὸν τόπον τοῦ δυστυχοῦς πληθυσμοῦ, ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Στόλου νὰ μὴ εὑρεθῇ ἐπὶ τόπου.

§26Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Εὑρέθησαν ἐπὶ τόπου ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ὁ Ἀντιστράτηγος κ. Ἰατρίδης μὲ μονάδας τοῦ Στόλου πολὺ πρὶν φθάσῃ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἀγγλικοῦ Στόλου.

§27Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔπρεπε νὰ παρίσταται ὁλόκληρος ὁ διαθέσιμος στόλος. Σεῖς ἠμπορεῖτε νὰ εἶσθε ἱκανοποιημένοι.

§28Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ, Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ, Κ. ΜΠΑΡΟΥ-

ΝΟΣ. Εἴμεθα ἱκανοποιημένοι καὶ τὸ διεκηρύξαμεν.

§29Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶσθε Κυβερνητικοὶ βουλευταὶ καὶ εἶσθε δικαιολογημένοι. Ἔχω ἐδῶ τὴν ἐφημερίδα «Καθημερινή», ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀντιπολιτευομένη ἐφημερίς, ἡ ὁποία ἐδημοσίευσεν ἓν ἄρθρον ἐμπεριστατωμένον ἐπὶ τοῦ προκειμένου...

§30Κ. ΜΠΑΡΟΥΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡμεῖς ἀτυχῶς ἐζήσαμεν τὰ γεγονότα καὶ ἔχομεν ἰδίαν ἀντίληψιν.

§31Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν θέλετε νὰ σᾶς τὸ διαβάσω.

§32Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Εἴμεθα παρόντες καὶ τὰ ξεύρουμε.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ γίνωνται διακοπαί.

§34Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, ἐκινεῖτο ἡ «Ἕλλη» καὶ ἔφθανεν ἐγκαίρως εἰς τὴν Ζάκυνθον, ὑπῆρχεν ἐλπὶς τὸ πλεῖστον μέρος τῆς πόλεως νὰ ἐσώζετο ἀπὸ τὰς πυρκαϊάς.

§35Γ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Καμμία ἀνθρωπίνη δύναμις δὲν τὴν ἔσωζε. Σᾶς παρακαλῶ, ὅπως τὸ ζήτημα τῶν σεισμοπλήκτων, μὴ τὸ παίρνετε ὡς θέμα ἀντιπολιτευτικὸν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§36Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καὶ ἔρχομαι ἤδη εἰς τὰ θέματα τὰ ἀφορῶντα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπῆρξε διακριτικώτερος, καὶ μόνον ἐπὶ μίαν ὥραν ὡμίλησε διὰ τὸ συντελεσθὲν ἔργον ἐπὶ τῆς ὑπουργίας του. Δὲν σᾶς ἀποκρύπτω ὅτι, τὰ θέματα τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ἦσαν τελείως ἐπουσιώδη καὶ διὰ τοῦτο περιωρίσθη κυρίως διὰ νὰ ἐξάρῃ τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, εἰς τὰς διεθνεῖς συσκέψεις, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἀνέλαβε τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο ἀφελὲς ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ νομίζῃ, ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἀκούονται μετὰ σεβασμοῦ εἰς τὰς διεθνεῖς Συνδιασκέψεις καὶ ὄχι οἱ Ὑπουργοὶ τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων. Ἀναφέρω συγκεκριμένως ὅτι ἐπὶ Κυβερνήσεως Κέντρου, ἡ Ἑλλὰς εἰσῆλθεν εἰς τὴν Ἀτλαντικὴν οἰκογένειαν, ὀλίγους δὲ μῆνας μετὰ τὴν παραίτησιν τοῦ τότε Ἀρχιστρατήγου ἀπὸ τὴν ἀρχιστρατηγίαν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Ἐπίσης ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ Κέντρου ἡ Ἑλλὰς ἔγινε μέλος τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας, παρὰ τὴν ἀμείλικτον ἀντίδρασιν τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐκ μέρους τοῦ Συναγερμικοῦ Τύπου τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Εἶναι ἐπίσης ἐπὶ Κυβερνήσεως Κέντρου, ὅπου ἡ Κυβέρνησις ἀποκατέστησε τὰς φιλικὰς σχέσεις μὲ τὴν φίλην καὶ σύμμαχον Τουρκίαν εἰς σημεῖον ζηλευτόν, ὅπως τὸ ὠνειρεύθησαν οἱ δύο ἐμπνευσταὶ τῆς φιλίας ἐκείνης κατὰ τὸ ἔτος 1930. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς). Εἶναι ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου ποὺ ἐκλήθησαν οἱ Βασιλεῖς μας εἰς τὴν Τουρκίαν καὶ ὅλοι ἔχομεν ζωηρὰν τὴν ἀνάμνησιν τῆς πρωτοφανοῦς ὑποδοχῆς τῆς ὁποίας ἔτυχον ἐκ μέρους τοῦ Τουρκικοῦ Ἔθνους. Εἶναι τέλος ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου ποὺ ἀποκατεστάθησαν αἱ διπλωματικαὶ καὶ ἐν συνεχείᾳ αἱ φιλικαὶ σχέσεις μὲ τὴν γείτονα Γιουγκοσλαυΐαν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς). Ἐνθυμεῖσθε ὅλοι ὅτι ἀντηλλάγησαν ἐπισκέψεις καὶ κοινοβουλευτικῶν προσώπων καὶ στρατιωτικῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐπέτρεψεν εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν νὰ συνεχίσῃ καὶ νὰ φθάσῃ εἰς τὴν ὑπογραφὴν τοῦ τριμεροῦς Συμφώνου. Ἀλλὰ εἰλικρινῶς ὑποτιμᾷ τὴν νοημοσύνην του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅταν εἶπεν ὅτι ἀμφίβολον ἦτο ἐὰν ἡ Γιουγκοσλαυΐα θὰ ἐδέχετο νὰ ὑπογράψῃ σύμφωνον τοιαύτης ἐκτάσεως, ἐὰν ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἦτο ὁ Στρατάρχης Παπάγος. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, νομίζω ὅτι διαπράττετε ἕνα κολοσσιαῖον σφάλμα μὲ αὐτὰ ποὺ εἴπατε, οὐδὲ ἐξυπηρετεῖτε τὴν ἑλληνικὴν ὑπόθεσιν, διότι εἶναι γνωστὸν τὸ κῦρος τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ μέχρις ὅτου νὰ θέλετε νὰ πιστεύετε ὅτι, ὅ,τι γίνεται, γίνεται χάρις εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω ὅτι δὲν ἐξυπηρετεῖτε τὸ Ἑλληνικὸν συμφέρον. Ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον, καὶ εἶναι ἀληθές, εἶναι τόσον τεράστιον τὸ κῦρος τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, διατὶ δὲν τὸ χρησιμοποιεῖτε διὰ νὰ λύσετε τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον συνέχει τὰς καρδίας ὅλων τῶν Ἑλλήνων, τὸ Κυπριακόν; (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, μεταξὺ τῶν ἐπιτευγμάτων τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν εἶναι ὅτι διέθεσε τὰς ἀποζημιώσεις τὰς ὁποίας ἐλάβομεν ἐξ Ἱσπανίας. Ἀλλὰ τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶχε δοθῆ εἰς τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν. Ἐὰν δὲν ἔγινεν ἡ διανομὴ τότε, εἶναι διότι ὑπῆρχε διαφορὰ μεταξὺ τῶν δικαιούχων. Καὶ λυποῦμαι διότι εἰς ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν εὗρε τὴν καλυτέραν λύσιν, δοθέντος ὅτι μέσα εἰς τὴν διανομὴν αὐτὴν ἔλαβον μέρος καὶ πρόσωπα τὰ ὁποῖα δὲν ἐδικαιοῦντο τῆς ἀποζημιώσεως αὐτῆς. Ἀνέφερεν ἐπίσης καὶ τὰ τρία δισεκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἐπλήρωσεν ἡ Ἰταλία διὰ νὰ ἀποζημιωθοῦν οἱ Ἕλληνες τῶν ὁποίων αἱ περιουσίαι ὑπέστησαν ζημίας. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ ἔγινεν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας. Ἀλλὰ μήπως ἡ ἐπίσκεψις τοῦ Προέδρου τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως δὲν ἦτο ἀποτέλεσμα τῶν ἐνεργειῶν τῆς ἰδικῆς μας Κυβερνήσεως; Νομίζω, ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν ἐπίσκεψιν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Ρώμην, τόσον ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ ὁ κ. Ντὲ Γκάσπερι ἀνέφερον τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα εἶχεν ἡ ἰδική μας ἐπίσκεψις εἰς Ρώμην, κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ὑπὸ τὴν ἰδιότητά μου ὡς Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔλαβε τὴν εὐκαιρίαν ἐπίσης διὰ νὰ χαρακτηρίσῃ ἐπιπολαίαν τὴν ἀρθρογραφίαν ἑνὸς τῶν πλέον ἐγκρίτων μελῶν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ τοῦ πλέον ἁρμοδίου, διὰ νὰ χειρίζεται τοιαῦτα θέματα, διότι εἰς ἓν ἄρθρον τὸ ὁποῖον ἐδημοσίευσε, καταφέρεται ἐναντίον μιᾶς ἀνακοινώσεως ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν τὴν 2αν Σεπτεμβρίου καὶ ἀναφέρει, θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἐφημερίδα τὸ «Βῆμα», διότι εἶναι πανομοιότυπος: (Ἀναγινώσκει). Αὐτή, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶναι ἡ ἀνακοίνωσις ἡ ὁποία ἐδόθη ἐκ μέρους ἐγκύρου Κυβερνητικῆς προσωπικότητος. Πῶς λοιπὸν χαρακτηρίζετε ὡς ἐπιπολαίαν τὴν ἀρθρογραφίαν τοῦ κ. Πολίτη καὶ τὴν ἐνέργειαν αὐτῆς τῆς προσωπικότητος;

§37Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Προσωπικότης ὑπεύθυνος εἶναι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀνεκοίνωσεν, ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις συνεχίζοντο. Πῶς θέλετε νὰ ἀναγνωρίζω ὅσα λέγει προσωπικότης, ὅταν αἱ διαπραγματεύσεις συνεχίζωνται καὶ λέγει ὅτι ἔληξαν; Ἄλλωστε, τὴν ἑπομένην τὸ διέψευσα.

§38Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τέτοια ἀνακοίνωσις δὲν ὑπάρχει.

§39Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Σᾶς εἶχα δώσει πληροφορίας τότε.

§40Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐδικαιολογεῖτο ὅμως καὶ ἡ ἀγανάκτησίς μας, ὅταν εἴδομεν ὅτι παραχωροῦνται ἐδάφη....

§41Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅμως ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς ἀνακοινώσεως ἁρμοδίας ἀγνώστου προσωπικότητος νὰ κατηγορούμεθα, ὅτι εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐκχωροῦμεν Ἑλληνικὰ ἐδάφη. Ἦτο βεβαίως βαρεῖα ἡ κατηγορία καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἔπρεπε ὁ κύριος τὸν ὁποῖον τιμῶ ἀπολύτως, χωρὶς νὰ ἔχῃ πληροφορίας, διότι αἱ θύραι τοῦ Ὑπουργείου παραμένουν ἀνοικταί, νὰ ἀπευθύνῃ τοιαύτην κατηγορίαν.

§42Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Σᾶς ἔφερα Κυβερνητικὴν ἐφημερίδα. Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας ἠκούσαμεν ἐδῶ μίαν θριαμβολογίαν διὰ τὸ ἐπιτελεσθὲν ἔργον. Ἐὰν κανεὶς ξένος ἤρχετο ἐδῶ, διὰ νὰ ἀκούσῃ τὰς ὁμιλίας τῶν κ.κ. Ὑπουργῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, θὰ ἔβγαζεν ἀσφαλῶς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ Ἑλλὰς διέρχεται περίοδον ἀνάλογον πρὸς τὴν τοῦ χρυσοῦ αἰῶνος τοῦ Περικλέους. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι μία Κυβέρνησις ἔχει καὶ ἐνεργητικὸν καὶ παθητικόν. Ἀλλὰ τὸ μικρὸν ἐνεργητικὸν τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὸν οἰκονομικὸν τομέα τοὐλάχιστον, ὑπῆρξε καὶ εἶναι ἀντιλαϊκόν. Ὅλαι σας αἱ πράξεις στρέφονται ἐναντίον τῶν ἀσθενεστέρων, ἡ δὲ κατάστασις τῶν ἐργαζομένων καὶ τῶν μισθοσυντηρήτων εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἐπεδεινώθη. Ἀλλὰ καὶ εἰς ἓν ἄλλο σημεῖον ἤθελον νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ὡμίλησε περὶ ἠθικῆς ἀνατάσεως, ὅτι ᾐσθάνετο τὴν ἀνάγκην ἑνὸς καθαρμοῦ. Εὐχόμεθα ἵνα μὴ ἡ προσχώρησίς του εἰς αὐτήν. Εὐχόμεθα νὰ γράψῃ ἱστορίαν μακρὰν καὶ διὰ τὸ Ἔθνος ἐπωφελῆ. Ἀλλὰ ἐὰν ὁ ἴδιος ᾐσθάνετο ὅτι εἶχεν ἀνάγκην ἐξαγνισμοῦ καὶ διὰ τοῦτο ἐζήτει νὰ μπῇ εἰς τὸν Συναγερμόν, ἡμεῖς δὲν εὐθυνόμεθα. Κύριοι βουλευταί, ἡμεῖς θὰ παραμείνωμεν πιστοὶ καὶ ἀκλόνητοι εἰς τὰς ἐπάλξεις τοῦ φιλελευθερισμοῦ καὶ τῆς δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα). Εἴμεθα ὑπερήφανοι, διότι ἀνήκομεν εἰς τὸ Κόμμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐλάμπρυνε καὶ ἐδιπλασίασε τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸ ὁποῖον ἔθεσε πάντοτε τὸ συμφέρον τῆς Χώρας, ὑπεράνω οἱουδήποτε πολιτικοῦ ἢ προσωπικοῦ συμφέροντος. (Χειροκροτήματα).

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης κ. Π. Κανελλόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§44Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις παρηκολούθησε μετὰ μεγάλης προσοχῆς τὴν ἀνάπτυξιν εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ὁ Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κ. Βενιζέλος, δηλαδὴ τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἔδωσεν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς ὅσα ὡς Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἀνέπτυξα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρὸ ἡμερῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς ὅσα ὁ ἀγαπητός μου συνάδελφος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Στεφανόπουλος ἀνέπτυξε. Πρέπει νὰ ὁμολογήσω ὅτι εἰς ὅσα εἶπεν ὁ Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κ. Βενιζέλος ἐπὶ τῶν ζητημάτων τῶν ἀναφερομένων εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, προσεπάθησε νὰ εἶναι καὶ ὑπῆρξεν ἐν πολλοῖς προσεκτικὸς καὶ ἔκαμεν ἄριστα. Ἐτόνισεν ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου του κάτι τὸ ὁποῖον θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ἐὰν ἀνεγίνωσκεν εἰς τὰ πρακτικὰ τὸν ἀπολογισμόν μου, θὰ ἐγνώριζεν ὁ ἴδιος ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἐτόνισε δηλαδὴ ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ἀναπτύσσων ἐπὶ ὥρας τὰ ὅσα συνέβησαν εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, τὴν μεγάλην πρόοδον ἡ ὁποία ἐσημειώθη, ὅτι ἐπεχείρησα νὰ μονοπωλήσω ὑπὲρ τοῦ Συναγερμοῦ πᾶν ὅ,τι συνέβη, ὅτι ἐπεχείρησα φερ’ εἰπεῖν νὰ εἴπω, ὅτι τὸ ὑλικὸν τὸ ὁποῖον ἐδόθη κατὰ τὸ διάστημα τοῦ 1953, εἶναι ὑλικὸν τὸ ὁποῖον ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ὁλόκληρον ἀπεφασίσθη νὰ δοθῇ, ὅτι ἰσχυρίσθην δηλαδὴ κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὰς συνηθείας μου, ὅτι προηγουμένως κατ’ οὐσίαν δὲν ὑπῆρχε στρατὸς καὶ σήμερον ὑπάρχει. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Συναρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων ν’ ἀναγνώσῃ μετὰ προσοχῆς τὰ ὅσα εἶπον καὶ δὲν θὰ εὕρῃ οὔτε μίαν φράσιν ἡ ὁποία ἠθικῶς καὶ λογικῶς νὰ δικαιολογῇ τὴν εὔκολον κατηγορίαν τὴν ὁποίαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξετόξευσεν, κατηγορίαν τὴν ὁποίαν, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, θεωρῶ κατηγορίαν, διότι δὲν μοῦ ἀρέσει νὰ θεωροῦμαι ὡς ἄνθρωπος ἐπιζητῶν νὰ μονοπωλήσω, καθ’ ὃν τρόπον ὁ κ. Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἐνόμισεν ὅτι ἐδικαιοῦτο νὰ εἴπῃ, νὰ μονοπωλήσω ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως τῆς σημερινῆς, πᾶν, ὅ,τι ἐγένετο εἰς τὸν Στρατόν. Ἐν πρώτοις, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχυρισθῶ τοιοῦτόν τι, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, ὀλίγους μῆνας προτοῦ ἐμφανισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς εἰς τὴν πολιτικὴν σκηνήν, ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ὁ Στρατάρχης Παπάγος ἦτο Ἀρχιστράτηγος τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ βεβαίως τὰς παρέδωσεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου ἐξαιρέτως ἀνεπτυγμένας, ἀπὸ ἀπόψεως συνθέσεως καὶ ἀρτιότητος. Καὶ οὐδεὶς ἰσχυρίσθη ὅτι κατὰ τὸ διάστημα ἐκεῖνο κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ Ἀρχιστράτηγος Παπάγος δὲν ἦτο Ἀρχιστράτηγος καὶ εἶχε πλέον ἀναμιχθῆ εἰς τὴν πολιτικήν, ὅτι εἶχε σταματήσει ἡ παράδοσις ὑλικοῦ, ἐκ μέρους τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν καὶ ὅ,τι ἐδόθη κατὰ τὸ ἔτος 1953 δὲν εἶχεν ἐν μέρει προαποφασισθῆ. Ἐπιτρέψατέ μοι, νὰ ἀντιπαρέλθω δι’ ὀλίγων λέξεων τὴν κατηγορίαν αὐτὴν ἡ ὁποία ἦτο κατηγορία ἄνευ στόχου, διότι ὁ στόχος ἦτο φανταστικὸς καὶ τὸν ἐφεῦρεν αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ ἐπειδὴ ὁμιλῶ περὶ στόχου, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, εἰσέρχομαι ἀμέσως εἰς τὸ συγκεκριμένον πρόβλημα τοῦ πυροβολικοῦ. Καὶ ὡς γνωστόν, εἰς τὸν τομέα τοῦ πυροβολικοῦ ἡ σκόπευσις καὶ ὁ στόχος ἔχουν μεγίστην σημασίαν. Εἰσέρχομαι εἰς τὸ πρόβλημα τοῦ πυροβολικοῦ διὰ νὰ ἐξέλθω ἀμέσως καὶ διὰ νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. συναρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ἐὰν ἐδιάβαζε τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως τῆς παρελθούσης Τρίτης, θὰ ἔβλεπεν ὅτι ρητῶς ἐτόνισα ὅτι εἰδικῶς εἰς τὸν τομέα τοῦ πυροβολικοῦ δὲν ἀντικατεστάθη.....

§45Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ εἶπον.

§46Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). .... δὲν ἀντικατεστάθη ὁλόκληρον τὸ ἀγγλικῆς προελεύσεως ὑλικὸν καὶ προσέθεσα μάλιστα ὅτι δὲν εἶναι καὶ ἀνάγκη ν’ ἀντικατασταθῇ. Εἶπον ἁπλῶς, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὰ ὄργανα καὶ διὰ τὰς μονάδας ἐκείνας τοῦ πυροβολικοῦ αἱ ὁποῖαι εἶχον πυροβόλα ἀγγλικῆς προελεύσεως εἶναι νέα καὶ ἔχει μεγίστην σημασίαν ὅτι τὰ ὄργανα εἶναι νέα καὶ ἔπρεπε νὰ δώσω τὸν λόγον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν δι’ ὅσα συνέβησαν κατὰ τὸ διάστημα τοῦ ἔτους αὐτοῦ, ὅτι αἱ μέθοδοι εἶναι ἀπολύτως νέαι καὶ εἴτε τὸ θέλετε εἴτε ὄχι, κ. συναρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων ἡ μετάπτωσις ἀπὸ τὰς μεθόδους τὰς παλαιοτέρας, εἰς τὰς μεθόδους τὰς ἀπολύτως συγχρονισμένας, ἤρχισε μόλις κατὰ τὴν ἄνοιξιν τοῦ 1953. Ἑπομένως ἐπὶ Κυβερνήσεως Στρατάρχου Παπάγου καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου. (Χειροκροτήματα). Δὲν ἰσχυρίσθην, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐνδεχομένως δὲν θὰ ἔπραττεν ἡ Κυβέρνησις Βενιζέλου ἢ τοῦ Παπανδρέου τὸ αὐτό. Ἁπλούστατα δὲν εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ τὸ πράξουν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρίνωνται παρὰ μόνον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πράττουν καὶ ὄχι ἐκεῖοι οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ δὲν εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ πράξουν. Δὲν θέλω αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ὁμιλήσω κἂν ἐπωφελούμενος τῆς λέξεως τὴν ὁποίαν ἔρριψεν ἀγαπητὸς συνάδελφος, τῆς λέξεως «κῦρος», δὲν θέλω νὰ κάμω ὑποθέσεις ἐὰν θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις, ἢ οἱαδήποτε ἄλλη Κυβέρνησις νὰ πράξῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπράξαμεν ἡμεῖς. Μᾶς ἀρκεῖ, κύριοι συνάδελφοι, τὸ γεγονὸς ὅτι ἡμεῖς πράττομεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ πράττωμεν, μᾶς ἀρκεῖ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡμεῖς κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς τῆς Ἐθνικῆς δράσεως προέβημεν εἰς τοιαύτας ἐνεργείας καὶ προωθήσαμεν ὅλα τὰ προβλήματα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἀσχέτως τοῦ ἐὰν θὰ γίνῃ σύγκρισις ἢ ὄχι μὲ τὰς προηγουμένας Κυβερνήσεις τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κριθῇ ὡς ἀπολύτως ἱκανοποιητική. (Χειροκροτήματα). Αὐτὸ ἀρκεῖ. Εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ἐξ ἰδιοσυγκρασίας ἐναντίον τῶν συγκρίσεων. Σύγκρισις δὲν σημαίνει πάντοτε κρίσιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει μεγαλυτέραν σημασίαν εἶναι ἡ ἁπλῆ παρατήρησις. Δὲν ἔχει ὁ Ἕλλην πολίτης παρὰ νὰ παρατηρήσῃ, νὰ μελετήσῃ, νὰ σταθμίσῃ, ὅσα συνέβησαν κατὰ τὸ ἔτος αὐτὸ εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς, διὰ νὰ ἐκτιμήσῃ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ μετέχω. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπίσης εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου, ἐπὶ τῆς προηγουμένης στρατιωτικῆς ἡγεσίας, ἀπεφασίσθη ὑπὸ τὴν πίεσιν βεβαίως τῶν πραγμάτων, ἡ μεταφορὰ 5.000 ἀνδρῶν ἀπὸ τὸν Στρατὸν εἰς τὴν Ἀεροπορίαν. Ἡ ἀπόφασις, ἀγαπητὲ κ. συναρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, ἦτο πρᾶξις εὔκολος, δὲν ἦτο κἂν πρᾶξις, ἦτο φράσις. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας ἐγένετο, εἶναι τοῦτο, ὅτι ἐπραγματοποιήθη πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἡ μεταφορὰ χωρὶς οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον νὰ μειωθῇ ἡ δύναμις τοῦ Στρατοῦ. Δὲν θὰ ἠσχολούμην μὲ τὸ θέμα, ἂν ὁ ἀξιότιμος συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων δὲν ἐθεώρει σκόπιμον νὰ τὸ μνημονεύσῃ. Κύριοι, καὶ διὰ τὰς οἰκονομίας μᾶς εἶπεν ὀλίγα τινὰ ὁ κύριος συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ εἰδικώτερα παρέλειψεν ὅλα τ’ ἄλλα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν καὶ τὰ 300.000.000, τὰ ὁποῖα τὴν τελευταίαν στιγμὴν κατωρθώσαμεν νὰ ἐξοικονομήσωμεν διὰ νὰ τὰ δώσωμεν εἰς τὸ περίσσευμα τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐνειόπισε τὰς παρατηρήσεις του εἰς τὸ θέμα τῶν αὐτοκινήτων καὶ εἶπεν ὅτι νομίζει ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐγένοντο εἰς τὸν τομέα τῶν αὐτοκινήτων, ὑπῆρξαν ἐντυπωσιακά. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ὑπῆρξαν ἐντυπωσιακά, ἀλλ’ ἡ ἀπόδοσις εἰς τὸν τομέα αὐτόν, μόνον καὶ μόνον τῶν αὐτοκινήτων, καθὼς ἐπίσης καὶ τῶν τηλεφώνων, τῶν ἐξόδων τῶν ἐκτὸς ἕδρας κινήσεων, αὐτὰ ὅλα σημαίνουσι δεκάδας δισεκατομμυρίων, σημαίνουν ποσὸν τὸ ὁποῖον ἐπιτρέψατέ μοι προχείρως αὐτὴν τὴν στιγμήν, διότι οἱ ὑπολογισμοὶ ἔτους ὁλοκλήρου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν τόσον εὐκόλως, σημαίνουν ποσόν, τὸ ὁποῖον κατὰ πᾶσαν πιθανότητα εἰς τὸ μῆκος τοῦ ἔτους ὁλοκλήρου, εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνέλθῃ καὶ εἰς 150 καὶ εἰς 200 δισεκατομμύρια. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἰσχυρίσθην ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι ὁ Στρατὸς καὶ εἰς τὸ παρελθὸν δὲν ἠσχολεῖτο καὶ μὲ ἔργα κοινῆς ὠφελείας. Ἐγὼ ἁπλούστατα εἶχον καθῆκον ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας νὰ εἴπω πόσα καὶ ποίας ἐκτάσεως ἔργα κοινῆς ὠφελείας, παρὰ τὸ γεγονὸς τῆς μεγάλης καταστροφῆς τῶν Ἰονίων Νήσων, συνετελέσθησαν καὶ ἐκτὸς τῶν σεισμοπλήκτων περιοχῶν. Αὐτὸ καὶ μόνον εἶπα. Καὶ νομίζω, ὅτι δὲν ἐδικαιολογεῖτο ἡ παρέμβασις εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ διὰ τὸ ζήτημα τῆς στέγης, εἶπεν ὀλίγα τινὰ ὁ κύριος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Τὰ εἶχον εἴπει καὶ ἐγώ, πρὶν τὰ εἴπῃ ὁ κ. Βενιζέλος. Καὶ μάλιστα συνεχάρην ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι συνέλαβον τὴν ἰδέαν. Ἀλλ’ εἶπον ὅτι εἶναι εὔκολον νὰ συλλαμβάνῃ κανεὶς ἰδέας καὶ εἶναι εὔκολον νὰ θεμελιώνῃ 20–50 κατοικίας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἦτο δύσκολον καὶ τὸ ὁποῖον πράγματι δὲν εἶχε κατορθώσει ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις καὶ ἡ προηγουμένη στρατιωτικὴ ἡγεσία ἦτο νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰ οἰκόπεδα εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, εἰς τὰς κυριωτέρας περιοχὰς ὅπου ὑπάρχει χῶρος μέγας καὶ ἐπίσης νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰς δεκάδας τῶν δισεκατομμυρίων βάσει τῶν ὁποίων θὰ ἦτο δυνατὸν ν’ ἀρχίσῃ ἡ πραγματοποίησις ἑνὸς ἐκτεταμένου προγράμματος ἀνοικοδομήσεως. Καὶ ἀνεκοίνωσα, κύριοι συνάδελφοι, πόσον ἐκτεταμένον εἶναι τὸ πρόγραμμα καὶ τί πρόκειται νὰ συμβῇ ἀπὸ τῶν ἀρχῶν τοῦ Δεκεμβρίου καὶ ἐντεῦθεν. Δὲν ἀπετέλεσε, κύριε Συναρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, παράλειψιν, τὸ ὅτι δὲν ἐμνημόνευσα τὰς δύο πολυκατοικίας — ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο κάμνετε μίαν σύγχυσιν δύο θεμάτων τελείως ἀσχέτων — δὲν ὡμίλησα λέγω περὶ τῆς πολυκατοικίας τῶν μετακινουμένων ἀξιωματικῶν, ὡμίλησα περὶ Α.Ο. Ο.Α., περὶ τοῦ Οἰκοδομικοῦ Ὀργανισμοῦ, ὡμίλησα περὶ στέγης τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἐξασφαλίσωμεν εἰς τοὺς Ἀξιωματικούς, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἰδιωτικῆς στέγης. Αὐτό, ἀπετέλει τομέα οὐσιώδη. Ἀλλὰ ἐπειδὴ θίγετε τὸ ζήτημα τῶν Πολυκατοικιῶν, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ἀξιότιμε κύριε Συναρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ἐὰν σεῖς ἱδρύσατε, καὶ αὐτὸ βεβαίως εἶναι ἄξιον ἐπαίνου, δύο πολυκατοικίας, ἡμεῖς εἰς τὸ πρόγραμμα τοῦ ἔτους αὐτοῦ ἔχομεν ἱδρύσει δεκάδες σχεδὸν Πολυκατοικιῶν καί, ὄχι μόνον εἰς τὰς Ἀθήνας, εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, εἰς τὴν Κοζάνην καὶ εἰς τὴν Καβάλαν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας πόλεις, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν ἕδρας μεγάλων μονάδων. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ κ. Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἐνῷ ὑπῆρξε κατ’ ἀρχὴν προσεκτικὸς εἰς τὰ περισσότερα θέματα τὰ ὁποῖα ἔθιξεν, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, ὅτι προέβη, χωρὶς ἐπαρκῶς νὰ σταθμίσῃ τὰ σημεῖα τῆς κατηγορίας τὴν ὁποίαν διετύπωσεν, εἰς τὴν διατύπωσιν μιᾶς βαρείας μομφῆς, τὴν ὁποίαν καὶ ἄλλοτε εἶχεν διατυπώσει ἀπὸ τοῦ βήματος, δεχθεὶς τὴν ἀναγκαίαν ἐκ μέρους μου ἀπάντησιν, διετύπωσε μίαν βαρεῖαν μομφήν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἠθικὸν τοῦ Στρατοῦ. Εἶπεν, ὅτι ὀρθῶς ἀπησχολήθην μὲ τὸ θέμα τοῦ ἠθικοῦ τοῦ Στρατοῦ καὶ προσέθεσεν ἀμέσως ὅτι, ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινή, ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία τελεῖ ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ χθεσινοῦ Ἀρχιστρατήγου, εἰσήγαγε τὴν πολιτικὴν εἰς τὸν Στρατὸν καὶ τοιουτοτρόπως, ὑπάρχει κίνδυνος νὰ κλονισθῇ τὸ ἠθικὸν τοῦ Στρατοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, ἔδωσα ἐκτενεῖς ἀπαντήσεις εἰς τὰς ἀναλόγους κατηγορίας, τὰς ὁποίας πρὸ μηνῶν εἶχον διατυπώσει, συνάδελφοι τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, λαβὼν τὸν λόγον, κατὰ τὴν ἀναπτυχθεῖσαν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἐπερώτησιν. Ἡ Κυβέρνησις, ὄχι μόνον δὲν εἰσήγαγε τὴν πολιτικὴν εἰς τὸν Στρατόν, ἀλλά, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐσταμάτησεν ἅπαξ διὰ παντὸς τὴν δημαγωγίαν, ἡ ὁποία προηγουμένως ἀπετέλει ἐκ μέρους τῆς Ἀνωτάτης Στρατιωτικῆς Ἡγεσίας, τὸν κύριον τρόπον ἐκφράσεως καὶ ἐκδηλώσεως. (Χειροκροτήματα). Ἡ Κυβέρνησις, ἀκολουθοῦσα τὰς ἀρχάς, τὰς ὁποίας εἶχε θεσπίσει καὶ ἐφαρμόσει εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, ὁ Πρόεδρος αὐτῆς, ὁ Στρατάρχης Παπάγος, καὶ ὡς Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου καὶ δὶς ὡς Ἀρχιστράτηγος, ἐσταμάτησε τὴν δημαγωγίαν αὐτὴν καὶ ἐτοποθέτησεν ἐπὶ κεφαλῆς ὅλων τῶν Ἀνωτάτων Διοικήσεων, ἐκεῖ ὅπου προέβη μᾶλλον εἰς μεταβολάς, διότι δὲν προέβη εἰς μεγάλης ἐκτάσεως μεταβολάς, ἐτοποθέτησεν ἄνδρας σεμνούς, σιωπηλούς, ἄνδρας ἐργαζομένους καὶ μὴ ἐπαιρομένους, ἄνδρας συστηματικῶς ἀποδίδοντας καὶ μὴ δημιουργοῦντας ἐντυπώσεις. Κύριοι συνάδελφοι, προηγουμένως ἠσκεῖτο δημαγωγία εἰς τὸν Στρατόν, προηγουμένως ἐσημειοῦντο εἰς τοὺς κόλπους τοῦ Στρατεύματος, εἰς τὸ πλαίσιον μᾶλλον τῆς οἰκογενείας τῶν Ἑλλήνων Ἀξιωματικῶν, ἐσημειοῦντο προσπάθειαι, διὰ τῶν ὁποίων προσπαθειῶν, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προέβαινον εἰς αὐτάς, ἀπέβλεπον πῶς νὰ ἱκανοποιήσουν, νὰ κολακεύσουν ὡρισμένους Ἀξιωματικούς, καὶ ἡ τακτικὴ αὐτὴ ἐσταμάτησεν ἀπολύτως, ἐκόπηκε μὲ τὸ μαχαῖρι ἡ τακτικὴ αὐτή, ἀπὸ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου. Τὸ ὅτι ἀποκατέστησεν ὡρισμένους Ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἀσφαλῶς ἔπταισαν, ἀπὸ ἀπόψεως Κανονισμοῦ, οἱ ὁποῖοι ὅμως ἐξ ἄλλου ἔχουν προσφέρει πολυτίμους εἰς τὸ Ἔθνος ὑπηρεσίας εἰς κρισιμωτάτας στιγμάς, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν ἐγγύησιν διὰ τὰς στιγμὰς τῶν μεγάλων κινδύνων — καὶ δὲν παρῆλθον αἱ στιγμαὶ αὐταί, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι — τὸ ὅτι ἀποκατέστησε τοιούτους Ἀξιωματικούς, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ τὸ γεγονὸς αὐτὸ τὴν ἐπαρκῆ βάσιν διὰ τὴν ἐκτόξευσιν τῆς βαρείας αὐτῆς κατηγορίας ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς σημερινῆς Ἡγεσίας τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Καὶ πάλιν, ἐπαναλαμβάνω, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καὶ πρὸ μηνῶν εἶπον, διότι τότε προεκλήθησαν παρεξηγήσεις εἰς τὰς κρίσεις, αἱ ὁποῖαι ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἐπαναλαμβάνω ὅτι, ὅταν λέγω, ὅτι οἱ ἄνδρες αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἀποκατεστάθησαν εἶναι ἐξαιρέτως χρήσιμοι καὶ ἀποτελοῦν ἐγγύησιν διὰ τὰς κρισίμους ὥρας, αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι θεωρῶ μόνον αὐτοὺς ἐγγύησιν διὰ τὰς κρισίμους ὥρας. Τὴν μεγίστην πλειονότητα τῶν Ἑλλήνων Ἀξιωματικῶν, θεωρῶ ἐγγύησιν διὰ τὰς κρισίμους ὥρας (χειροκροτήματα), εἴτε πρόκειται περὶ τῶν Ἀνωτάτων εἴτε πρόκειται περὶ τῶν Ἀνωτέρων, εἴτε πρόκειται περὶ τῶν κατωτέρων Ἀξιωματικῶν. Ἀλλὰ ποτὲ δὲν πρέπει νὰ θεωρῶμεν περιττὴν τὴν προσθήκην καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν ἐπίσης ἐγγύησιν διὰ τὰς κρισίμους καὶ δυσκόλους ὥρας. Περισσεύουν οἱ καλοὶ καὶ ἐξαίρετοι Ἕλληνες — ἀσφαλῶς, ἀλλὰ ὅσον καὶ ἂν περισσεύουν δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ ἀποκλείσωμεν ἀπὸ τὴν οἰκογένειαν ἐκείνην, καὶ αὐτὴν τὴν ἀποστολὴν ἔχει ἡ οἰκογένεια τῶν Ἑλλήνων Ἀξιωματικῶν, ἀπὸ τὴν οἰκογένειαν ἐκείνην, ἡ ὁποία εἶναι τεταγμένη νὰ ἀποτελέσῃ τὴν οἰκογένειαν τῶν ἡγητόρων εἰς τὰς στιγμὰς ἑνὸς μεγάλου κινδύνου. Καὶ ἔχω ἀπόλυτον τὴν πεποίθησιν ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὅτι οἱ ἄνδρες αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἀποκατεστάθησαν, εἶναι ἀπὸ πάσης πλευρᾶς ἱκανοί, ἐπαγγελματικῶς ἄριστοι, καὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀποδώσουν εἰς στιγμὰς κινδύνων, ὅσον καὶ πολλοὶ ἄλλοι Ἀξιωματικοί, θὰ ἀποδώσουν, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἐκ τῶν προτέρων εἶναι βέβαιος, καὶ διὰ τοῦτο ἡ Πατρὶς τοὺς ἐχρειάζετο. Ἡ Πατρίς, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ἔχει πολλάκις συγχωρήσει. Δὲν νομίζω, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, προκειμένου περὶ ἑνὸς παραπτώματος, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε συνεπείας οὐσιώδεις, ὅτι ἔπρεπεν ἡ Πατρὶς αἰφνιδίως, προκειμένου περὶ ἀρίστων ἀξιωματικῶν ἀποτελούντων ἐγγύησιν διὰ τὰς κρισίμους ὥρας, ὅτι ἔπρεπεν εἰδικῶς εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ Πατρὶς νὰ κάμῃ ἐξαίρεσιν καὶ νὰ φανῇ σκληρὰ καὶ ἄτεγκτος. Ἐὰν εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἐπεδείκνυε σκληρότητα, θὰ ἐπεδείκνυε τὴν σκληρότητα αὐτὴν ἡ Πατρὶς ἀπέναντι τοῦ ἰδίου τοῦ ἑαυτοῦ της. Διότι θὰ ἀπέκλειεν ἀπὸ τὴν χορείαν τῶν τεταγμένων νὰ τὴν ὑπερασπίσουν τινὲς ἐκ τῶν καλυτέρων Ἀξιωματικῶν.

§47Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέτε, ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ τὰ ἀκούσω εἰς μίαν προσωπικὴν συνδιάλεξιν ποὺ εἶχον μαζί σας. Δὲν ἠθέλησα νὰ κάμω χρῆσιν αὐτῶν. Ἐπειδὴ ὅμως τὰ εἴπατε καὶ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ ἐπιχείρημά σας εἶναι πολὺ ἰσχνόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν κινηματίαι Ἀξιωματικοί, διότι δῆθεν ἦσαν πολεμισταὶ ἢ ἐπαγγελματικῶς ἱκανοί, νὰ ἀποκαθίστανται, διότι δὲν πρέπει νὰ παραγνωρίζετε, ὅτι οἱ ἀπομακρυνθέντες, ἀφ’ ἧς ἀνῆλθεν ὁ Συναγερμός, ἦσαν Ἀξιωματικοὶ πολεμισταὶ καὶ ἐπαγγελματικῶς ἄριστοι καὶ ἐν τούτοις ἀπεμακρύνθησαν καὶ νομίζω, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅτι ἔχετε τύψεις συνειδήσεως, δι’ αὐτό. Προσπαθεῖτε νὰ δικαιολογήσητε αὐτὴν τὴν φράσιν. Φοβοῦμαι ὅτι δὲν εἶσθε ἐλεύθερος τῶν ἀποφάσεων καὶ τῶν ἐνεργειῶν σας μέσα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀθύνης. (Χειροκροτήματα).

§48Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἠθέλησε διὰ τῆς θεωρίας, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξε, κατὰ τὴν τελευταίαν φράσιν του, ὅτι «δὲν εἶμαι ἐλεύθερος εἰς τὰς ἐνεργείας μου» νὰ μὲ ἀπαλλάξῃ κατ’ οὐσίαν τῆς εὐθύνης. Ἀλλὰ εἰς μάτην θὰ προσπαθήσῃ, διότι τὴν εὐθύνην τὴν φέρω ἀκεραίαν, ὄχι μόνον ἀπὸ ἀπόψεως τύπου, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας. Ἀσφαλῶς τὸ εἶπον καὶ οἱ δύο Συναρχηγοὶ τῶν Φιλελευθέρων, ἐννοοῦντες τὸν τύπον, διότι πράγματι, βεβαίως, ὁ Ὑπουργὸς εἶναι ὑπεύθυνος, ἀλλὰ ἐγὼ προσθέτω καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας. Διεχειρίσθην τὸ ζήτημα ἀπολύτως προσωπικῶς καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ μὴ θεωρήσῃ κἄν ὡς λεχθεῖσαν κατ’ οὐσίαν, διότι εἰς τὰ πρακτικὰ βεβαίως θὰ τεθῇ, τὴν φράσιν τὴν τελευταίαν, τὴν ὁποίαν ἐξεστόμισε, διότι οὐδέποτε εἰς τὴν ζωήν μου ἐδέχθην ἐπιρροὰς τοιαύτης μορφῆς, οἷαι αἱ ἐπιρροαί, τὰς ὁποίας ἐννοεῖ, ἔτι δὲ ὀλιγώτερον καὶ κατ’ ἐξοχὴν κατὰ τὸ διάστημα αὐτοῦ τοῦ ἔτους. Οὐδεὶς ἐτόλμησεν, οὐδεὶς Ἀξιωματικὸς ἐτόλμησε νὰ διατυπώσῃ ἀξίωσιν, οὐδεὶς Ἀξιωματικὸς ἐτόλμησε νὰ ὑπαγορεύσῃ ἀπόψεις καὶ θελήσεις, οὐδεὶς Ἀξιωματικὸς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ ὅτι μετέβη εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης — δὲν ὁμιλῶ κἄν περὶ τῆς περιπτώσεως μεταβάσεως εἰς τὸν Στρατάρχην Παπάγον, τοῦ ὁποίου τὸ ἀμείλικτον ὕφος καὶ ἦθος εἶναι γνωστὰ — ὅτι μετέβη εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ἐζήτησε τοῦτο ἢ ἐκεῖνο, ἀποκατάστασιν, ἢ οἱανδήποτε ἄλλην ἐξέλιξιν εἰς τὴν ζωὴν τὴν προσωπικὴν αὐτοῦ ἢ τοῦ στρατεύματος. Τὸ διακηρύσσω ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς καὶ παρακαλῶ νὰ πιστεύσῃ ὁ κ. Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι συζητήσεις οἷαι ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας τυχὸν ὁ κ. Συναρχηγὸς ἔχει κάμει εἰς τὸ παρελθὸν μὲ Ἀξιωματικούς, ἐγὼ τοὐλάχιστον ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, οὐδέποτε ἔχω κάμει, καὶ ἂν τὸ δικαίωμα διὰ νὰ διατυπώσῃ αὐτὴν τὴν τελευταίαν φράσιν, τὸ ἠρύσθη ἐκ τῆς προσωπικῆς του πείρας, τὸν παρακαλῶ νὰ μὴ θεωρήσῃ τὴν προσωπικήν του πεῖραν ὡς δυναμένην νὰ προεκταθῇ μέχρις ἐμοῦ καὶ νὰ ἰσχύσῃ καὶ εἰς τὴν περίπτωσίν μου. (Χειροκροτήματα). Οὐδεμία περίπτωσις ἐπιρροῆς ὑπῆρξε καὶ οὔτε θὰ ὑπάρξῃ, διότι ἡ Κυβέρνησις Παπάγου δὲν ἐννοεῖ νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τοὺς Ἀξιωματικοὺς νὰ εἶναι ἄλλο τι εἰμὴ μόνον ὑπηρέται τοῦ Ἔθνους, ὑπηρέται τοῦ στρατεύματος, ὑπηρέται, βεβαίως, μὲ ὑπερηφάνειαν, ὑπηρέται μὲ τὸν ἐγωϊσμὸν τοῦ πολεμιστοῦ, ὑπηρέται μὲ τὸ θάρρος καὶ μὲ τὴν τόλμην, ὄχι ὅμως μὲ τὸ θάρρος καὶ μὲ τὴν τόλμην ἔναντι τῶν κυβερνώντων διὰ νὰ ὑποδεικνύουν γνώμας, διότι τὸ θάρρος αὐτὸ καὶ ἡ τόλμη αὐτὴ δὲν ὀνομάζονται θάρρος καὶ τόλμη, ἀλλ’ ἀποτελοῦν θράσος, ἀλλὰ μὲ τὸ θάρρος ἐκεῖνο καὶ τὴν τόλμην ἐκείνην, ἡ ὁποία πρέπει νὰ διακρίνῃ τοὺς ἡγήτορας τοῦ Στρατεύματος, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ εἶναι ταὐτοχρόνως καὶ ὑπηρέται τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ καὶ ἡγετικοὶ παράγοντες τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον εἰς τὸ θέμα, διότι δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἐπεκταθῶ, ἀπὸ ἀπόψεως χρόνου, ἂν καὶ διέπραξα, ἤδη τὴν ὑπέρβασιν αὐτήν, περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι ἐπεξετάθη αὐτὸς οὗτος ὁ κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Δὲν θὰ ἤθελον δὲ ἀξιότιμοι καὶ ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, μετὰ τὴν ταλαιπωρίαν, εἰς τὴν ὁποίαν σᾶς ὑπέβαλον πρὸ ἡμερῶν, ὁμιλήσας ἐπὶ 5 ὁλοκλήρους ὥρας νὰ σᾶς ὑποβάλω εἰς νέαν ταλαιπωρίαν καὶ μάλιστα ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ, εἶμαι ὑποχρεωμένος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, νὰ παρακαλέσω ὡρισμένους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι περὶ τὸ τέλος τῆς ἀγορεύσεώς μου τῆς παρελθούσης Τρίτης, ἐγέλασαν, ὅταν εἶπον ὅτι «αὐτὰ τὰ ὀλίγα εἶχον νὰ εἴπω» καὶ δὲν εἶχον προσθέσει ἀκόμη «περὶ τῆς δίκης τῶν ἀεροπόρων», νὰ τοὺς παρακαλέσω νὰ μὲ συγχωρήσουν, διότι ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου τὴν συνέχειαν τῆς φράσεως, ἡ ὁποία δὲν ἐδικαιολόγει τὸν γέλωτα, ἐπετέθην ἐναντίον των — πρόκειται περὶ τοῦ κ. Παπασπύρου καὶ τοῦ κ. Ζίγδη — ἐνῷ, βεβαίως, δὲν εἶχον δικαίωμα νὰ ἐπιτεθῶ ἐναντίον των, διὰ τὸ πρῶτον ἥμισυ τῆς φράσεως, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι καὶ πολλοὶ φίλοι μου, κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, μὴ ἀναμένοντες τὴν συμπλήρωσιν τῆς φράσεώς μου, ἐγέλασαν, διότι πράγματι ἐνόμισαν, ὅτι ἔλεγον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὀλίγα ἦσαν τὰ ἐπὶ 5ωρον λεχθέντα. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἔθιξε τὸ ζήτημα ἐπίσης τῆς ἀνακλήσεως ὡρισμένων Ἀξιωματικῶν μονίμων, ὡς ἐφέδρων, δηλαδὴ ὡς ἐφέδρων ἐκ μονίμων. Θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ πιστεύσῃ ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἢ μᾶλλον ἡ παροῦσα Στρατιωτικὴ Ἡγεσία μὲ τὴν ἄμεσον ἐν προκειμένῳ ἐποπτείαν τῆς Κυβερνήσεως, ἀνακαλεῖ ὀλιγωτέρους ἀπὸ ὅσους ἀνεκάλει ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις καὶ ἡ προηγουμένη Ἡγεσία. Ὑπάρχει ἀνάγκη πράγματι εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις νὰ ἀνακαλῶμεν Ἀξιωματικοὺς ἐφέδρους ἐκ μονίμων εἰς ὡρισμένας Ὑπηρεσίας ἢ εἰς ὡρισμένας μονάδας. Ἰδίως εἰς τὸν Τομέα τῶν Τ.Ε.Α. ἀνακαλοῦμεν Ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν μόνιμοι, ἀλλ’ ἔχουν ἀποστρατευθῆ καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι ἱκανοί, καλοὶ καὶ τοὺς χρησιμοποιῶμεν. Προσπαθοῦμεν δὲ νὰ μειώσωμεν τὸν ἀριθμόν. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ σᾶς εἴπω ἐὰν πράγματι τὸν ἐμειώσαμεν καὶ μέχρι τίνος σημείου τὸν ἐμειώσαμεν, ἀλλὰ προσπαθοῦμεν δι’ ἀπολύσεων νὰ μειώσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὸ στράτευμα ἐφέδρων ἐκ μονίμων, τοὺς ὁποίους εὕρομεν ὑπηρετοῦντας καὶ τοὺς ὁποίους μᾶς ἐκληροδότησεν ἀκριβῶς ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου καὶ ἡ προηγουμένη Ἡγεσία. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπίσης διὰ τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον Στρατοῦ, εἶπε κάτι ὁ ἀξιότιμος κ. Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον δὲν μοῦ ἐπετρέπετο νὰ μὴ τὸ προσέξω. Ὁμολογῶ μαζί του, ὅτι ὁ ἀπομακρυνθεὶς Πρόεδρος τοῦ Μ.Τ.Σ. εἶναι ἐντιμότατος ἄνθρωπος καὶ πολὺ καλὸς στρατιώτης. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ συνομολογήσῃ μαζί μου, ὅτι καὶ ὁ τοποθετηθεὶς εἰς τὴν θέσιν τοῦ Προέδρου — πρόκειται, ἄλλωστε, περὶ μεταβολῆς ὁλοκλήρου τοῦ Διοικ. Συμβουλίου, δὲν ἀπεμακρύναμεν τὸν Πρόεδρον προσωπικῶς— ὅτι καὶ ὁ τοποθετηθεὶς εἰς τὴν θέσιν τοῦ τέως Προέδρου τοῦ Μ.Τ.Σ., εἶναι ἐπίσης εἷς ἐκ τῶν ἐντιμοτέρων Ἀξιωματικῶν, ἀδάμας πράγματι ἠθικῆς.

§49Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἰς αὐτὸ συμφωνῶ.

§50Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Εἶμαι εὐτυχής, διότι συμφωνεῖτε. Προσέθεσεν ὅμως ὁ κ. Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ὅτι ὁ τοποθετηθεὶς εἶναι, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ μὴ ἐπαναλάβω τὴν λέξιν, ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτελέσῃ τὰ καθήκοντά του. Εἶπεν αὐτὰ καὶ παρακαλῶ νὰ πιστεύσητε ὅτι ἡ πληροφορία βασίζεται ἐπὶ ἐσφαλμένων στοιχείων. Αὐτὰ δὲν εἶναι ἀκριβῆ. Ἐάν, παροδικῶς, ἐπί τινας ἑβδομάδας, ὡρισμένον πρόσωπον διέρχεται μίαν κρίσιν ὑγείας, αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ λόγον, διὰ νὰ χαρακτηρισθῇ τὸ πρόσωπον αὐτό, καθ’ ὃν τρόπον τὸ ἐχαρακτήρισεν ὁ κ. Βενιζέλος διὰ νὰ χαρακτηρισθῇ ἀπὸ ἀπόψεως δηλαδὴ δυνατότητος σωματικῆς ἀντοχῆς ὅπως τὸ ἐχαρακτήρισεν ὁ κ. Βενιζέλος. Κύριοι συνάδελφοι, μετὰ τὰ ὅσα σᾶς εἶπον, ἀπαντῶν εἰς τὰ συγκεκριμένα σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ κρισιμώτερον θέμα, εἰς τὸ θέμα τῆς Ἀεροπορίας. Τὴν παρελθοῦσαν Τρίτην, σᾶς ἀνέπτυξα διὰ μακρῶν, τί συνετελέσθη κατὰ τὴν τριετίαν αὐτὴν εἰς τὴν Ἀεροπορίαν καὶ νομίζω ὅτι ἡ ἀνάπτυξις, εἰς τὴν ὁποίαν προέβην, ἔστω καὶ ἂν ὑπῆρξα ἐπίπονος, δι’ ὑμᾶς τοὺς ἀκροατάς, διότι σᾶς ἔδωσα πολλὰ στοιχεῖα —καὶ διήρκεσε πέραν τῆς ὥρας ἡ ἀνάπτυξις — σχετικὰ μὲ τὴν Ἀεροπορίαν, πιστεύω ὅτι ἡ ἀνάπτυξις αὐτὴ σᾶς ἔπεισε ὅτι εἰς τὸν τομέα τῆς Ἀεροπορίας, ὅπως ἄλλωστε καὶ εἰς τοὺς ἄλλους τομεῖς, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν τίθεται ζήτημα πλήρους ἀναμορφώσεως, εἰς τὸν τομέα τῆς Ἀεροπορίας ἐπραγματοποιήθη ἀναμόρφωσις πλήρης. Ἡ Ἀεροπορία, ἡ ὁποία ὑπῆρχε πρὸ τοῦ 1950 καὶ ἡ ὁποία ἀπέδωσε καὶ ἡ ὁποία ἦτο ἐξαίρετος μὲ τὰ μέσα τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ μὲ τοὺς χειριστάς, οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν καὶ κατὰ τὸν μεγάλον πόλεμον καὶ τὸν συμμοριτοπόλεμον, ἡ Ἀεροπορία κατὰ τὸ 1950 εἶχε παύσει νὰ ὑπάρχῃ, λόγῳ τῆς φθορᾶς τῶν προσώπων καὶ λόγῳ τῆς ἀχρηστεύσεως τοῦ ὑλικοῦ της, ὑπὸ διττὴν ἔννοιαν ἀχρηστεύσεως, καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι εἶχε φθαρῆ τὸ ὑλικὸν καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι εἶχεν ὑπερβληθῆ ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς προόδου. Αὐτὰ τὰ μεγάλα βήματα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν εἰς τὴν Ἀεροπορίαν, ἐντὸς τριετίας — καὶ ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω κυρίως κατὰ τὸ διάστημα τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος τελευταίου ἔτους— ἀπαιτοῦν ὀργάνωσιν, αὐστηρότητα, παρακολούθησιν εἰς πᾶν βῆμα. Διότι τὰ βήματα τῆς Ἀεροπορίας δὲν σημειοῦνται μόνον ἐπὶ τῆς γῆς, ἡ ὁποία εἶναι στερεά, τοὐλάχιστον ἔξω τῶν σεισμοπλήκτων περιοχῶν, ἀλλὰ σημειοῦνται εἰς τὸν ἀέρα καὶ τὰ βήματα αὐτὰ εἶναι ἀκόμη περισσότερον ἐπικίνδυνα. Τὰ ὅσα συνέβησαν, λοιπόν, κατὰ τὴν τριετίαν, ἀπαιτοῦν προσοχήν, παρακολούθησιν, ἀμείλικτον αὐστηρότητα, διότι ἔπρεπε ἡ μετάπτωσις αὐτὴ τῆς Ἀεροπορίας, ἀπὸ τῶν παλαιῶν συτημάτων καὶ μεθόδων, εἰς τὰ νέα συστήματα καὶ τὰς νέας μεθόδους καὶ εἰς τὰ νέα ὄργανα καὶ εἰς τὰ νέα μέσα, ἔπρεπε ἡ μετάπτωσις αὐτὴ ἀπὸ τῆς ἀνυπαρξίας τοῦ 1950 εἰς τὴν ἔντονον ὕπαρξιν, τὴν ὁποίαν σήμερον παρουσιάζει ἡ Ἀεροπορία εἰς τὰ 1953, ἔπρεπε ἡ μετάπτωσις αὐτὴ νὰ γίνῃ μὲ πνεῦμα αὐστηρότητος, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν ὅλων τῶν δυνατῶν μέτρων διὰ τὴν κατοχύρωσιν τῆς ἐθνικῆς ἀσφαλείας τοῦ ὅπλου. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ἀναπτύξω, κύριοι συνάδελφοι, τί σημαίνει ἡ Ἐθνικὴ ἀσφάλεια γενικῶς εἰς ὅλας τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη καὶ νὰ σᾶς ἀναπτύξω, τὶ εἰδικώτερον συμβαίνει εἰς τὸν τομέα τῆς Ἀεροπορίας, ὅπου ἐντείνεται ὁ κίνδυνος, ὅπου ἡ περίπτωσις μιᾶς δολιοφθορᾶς δὲν εἶναι περίπτωσις ἔχουσα ἁπλῶς καὶ μόνον τὸ ἀποτέλεσμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ εἶχε μία περίπτωσις δολιοφθορᾶς εἰς ἕνα πυροβόλον, ἀλλὰ ἔχει ἀποτελέσματα φοβερά, θανατηφόρα, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, καὶ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦν καὶ ὡρισμένην ψυχολογίαν, ἡ ὁποία, βεβαίως, δὲν δημιουργεῖται εἰς τὸ Ναυτικόν, εἰς τὸν Στρατόν, ἐὰν συνέβαινε τυχὸν ἐκεῖ ἕνα σαμποτάζ. Ἔπρεπε καὶ οἱ μεγάλοι μας φίλοι, οἱ ὁποῖοι ἐνεκολπώθησαν καὶ υἱοθέτησαν τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον ὁ σημερινὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡς Ἀρχιστράτηγος ἔθεσεν ὑπ, ὄψιν αὐτῶν τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1950, ἔπρεπε καὶ οἱ Μεγάλοι μας φίλοι καὶ Σύμμαχοι, οἱ ὁποῖοι ἀπεφάσισαν, ἐγκολπωθέντες τὸ πρόγραμμα αὐτό, νὰ μᾶς δώσουν τὸ ὑλικὸν εἰς τὴν ἔκτασιν καὶ εἰς τὴν ποσότητα εἰς τὴν ὁποίαν μᾶς τὸ ἔδωσαν, ἔπρεπε νὰ ἔχουν τὴν ἄμεσον ἀντίληψιν ὅτι τὸ ὑλικὸν αὐτὸ πρόκειται ν’ ἀξιοποιηθῇ, ὅτι τὸ ὑλικὸν αὐτὸ παραδίδεται εἰς χεῖρας Κράτους ἱκανοῦ νὰ τὸ ἀξιοποιήσῃ, εἰς χεῖρας ἀεροπορίας εἰδικώτερον ἱκανῆς νὰ τὸ ἀξιοποιήσῃ καὶ ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους τοῦ Ἑλληνικοῦ καὶ ὑπὲρ τῆς γενικῆς συμμαχικῆς ὑποθέσεως. Καὶ ἐνῷ, κύριοι συνάδελφοι, ἐπρόκειτο νὰ φθάσῃ τὸ ὑλικὸν αὐτὸ ἢ μᾶλλον ὅταν συνεζητεῖτο καὶ ἐνεκρίνετο τὸ πρόγραμμα τῆς χορηγήσεως τοῦ ὑλικοῦ αὐτοῦ καὶ τῆς ἀναμορφώσεως τῆς Ἀεροπορίας, ἤρχισαν ἤδη ἐν ἔτει 1951, παρακαλῶ νὰ προσέξετε τὸ γεγονὸς αὐτό, ἤρχισαν ὡρισμένα πράγματα νὰ σημειοῦνται εἰς τὴν Σχολὴν Ἀεροπορίας. Ἡ Σχολὴ Ἀεροπορίας, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, εἶναι, ὅπως εἶναι φυσικόν, τὸ νευραλγικώτερον καὶ τὸ μᾶλλον εὔθικτον ἀπὸ ὅλα τὰ ὄργανα τῆς Ἀεροπορίας, εἶναι ἡ μᾶλλον εὔθικτος μονάς, διότι εἰς τὴν Σχολὴν εἰσέρχονται τὰ παιδιὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ἀκόμη τὴν πίστιν εἰς τὸ ἀεροπλάνον. Τὴν πίστιν αὐτὴν πρόκειται νὰ τὴν ἀποκτήσουν ἐκεῖ εἰς τὴν Σχολὴν Ἀεροπορίας. Οἱ μαθηταὶ εἶναι παιδιὰ 18, 19, 20 ἐτῶν, τὰ ὁποῖα ὅταν εἰσέρχονται εἰς τὴν Σχολήν, εἴτε τὴν μίαν τῶν Ἰκάρων, εἴτε τὴν ἄλλην τῶν Ἐφέδρων χειριστῶν, δὲν ἔχουν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ οὔτε πετάξει μὲ ἀεροπλάνον συγκοινωνίας καὶ εἶναι φυσικόν, οἱ ἐχθροὶ τῆς Πατρίδος νὰ ἐσκέφθησαν νὰ κλονίσουν τὴν βάσιν τῆς Ἀεροπορίας, δηλαδὴ τὴν Σχολήν, νὰ κλονίσουν τὴν πίστιν τῶν νέων ἐπὶ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ ὅπλου καὶ νὰ κλονίσουν ἐπίσης, αὐτὸ εἶναι πλέον γενικώτερον, τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν Μεγάλων μας φίλων ἐπὶ τὴν δυνατότητα τῆς Ἑλληνικῆς Ἀεροπορίας, ὅπως ἀξιοποιήσῃ τὸ ὑλικὸν τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ δοθῇ.

§51Κ. ΜΑΡΗΣ. Καὶ δι’ αὐτὸ ἔβαλαν τὸν Μητσάκον Διοικητήν;

§52Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Παρακαλῶ οὐδεμίαν διακοπήν. Πάντως, ὅμως, ἐκάματε μίαν διακοπὴν καὶ θὰ σᾶς δώσω ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ μίαν ἀπάντησιν μετὰ ταῦτα. Ὁ κ. συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων δὲν ἔθιξε τὸ θέμα, ἀλλ’ ἀφοῦ τὸ ἐθίξατε σεῖς....

§53Κ. ΜΑΡΗΣ. Εἶναι ἀπορία τῆς κοινῆς γνώμης.

§54Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). ...καὶ ἐπειδὴ εἶσθε συμπαθὴς συνάδελφος, πρέπει νὰ σᾶς δώσω ἀπάντησιν. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς καταπονήσω, ἀναπτύσσων ἐνώπιόν σας ὁλόκληρον τὸ ἱστορικὸν τῆς ὑποθέσεως, ἡ ὁποία ἀπὸ τοῦ 1951 ἤρχισε νὰ ἀναπτύσσηται καὶ ἡ ὁποία ὡδήγησεν εἰς τὴν δίκην τοῦ Ἀεροδικείου πρὸ ἑνὸς ἔτους καὶ 4 μηνῶν, τὸν Αὔγουστον τοῦ 1952 καὶ εἰς τὴν δίκην τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ τὸν παρελθόντα Φεβρουάριον, ὁπότε ἡ δίκη διεκόπη, καὶ τέλος καὶ κατὰ τοὺς δύο τελευταίους μῆνας μὲ ἀποτέλεσμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζετε ἐκ τῶν ἐφημερίδων. Ὁ κ. Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἐνόμισε — ἀλλὰ τὸ ἔπραξεν ἐκεῖνο ποὺ ἐνόμισε μὲ πολλὴν προσοχὴν — ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ προβῇ εἰς σύγχυσιν εὐθύνης μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὸ διάστημα τοῦ βίου, τῆς ὁποίας ἐσημειώθησαν αἱ δολιοφθοραί, κατὰ τὸ διάστημα τοῦ βίου τῆς ὁποίας ἐγένετο ἡ προανάκρισις, κατὰ τὸ διάστημα τοῦ βίου τῆς ὁποίας ἐγένετο ἡ ἀνάκρισις, κατὰ τὸ διάστημα τοῦ βίου τῆς ὁποίας ἐξέδωκε τὴν ἀπόφασίν του τὸ πρωτοβάθμιον Ἀεροδικεῖον καὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι ἦτο πάρα πολὺ πτωχή, πάρα πολὺ πενιχρὰ ἡ προσπάθεια, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ὁ κ. Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἐπικαλεσθεὶς τὴν ἐκ μέρους τοῦ προκατόχου μου κ. Μαύρου παραπομπὴν τοῦ ζητήματος εἰς τὸν τότε Πρόεδρον τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ Στρατοδικείου. Ἦτο πολὺ πενιχρὰ καὶ πτωχὴ ἡ προσπάθεια, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Βενιζέλος, ὅπως ἐπικαλούμενος τὸ ἐπιχείρημα αὐτό, σᾶς πείσῃ καὶ πείσῃ τὴν κοινὴν γνώμην, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἡ ὁποία σήμερον κατηγορεῖ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Στρατάρχου Παπάγου ἔπραξεν ὅ,τι ὤφειλε νὰ πράξῃ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν συνέβησαν ὅσα ὁ κ. Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων φαίνεται πιστεύων ἀκραδάντως, ὅτι συνέβησαν, τότε ἡ ἀπάντησίς του εἶναι πάρα πολὺ πτωχή. Ἐὰν πάλιν δὲν συνέβησαν, ὅπως ἀποφαίνεται καὶ κατ’ ἀρχὴν καὶ εἰς τὴν μεγαλυτέραν ἔκτασιν τῶν καταγγελλομένων γεγονότων, ὅπως ἀποφαίνεται ὁ Ἀντιπρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ ὅπως ἀπεφάνθη προηγουμένως ὁ Στρατηγὸς κ. Παπαγεωργίου καὶ ὅπως, τέλος, ἀπεφάνθη τὸ Ἀναθεωρητικόν, τὸ ὁποῖον ἐξέδωσε προχθὲς τὴν ἀπόφασίν του, ἐὰν λέγω, συμβαίνῃ αὐτὸ τὸ δεύτερον, τότε ἡ πτωχὴ καὶ ἡ πενιχρὰ προσπάθεια ὑπερασπίσεως τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἦτο Ἀντιπρόεδρος, ἦτο δικαιολογημένη. Ἀλλὰ τότε, πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον σήμερον ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐμφανίζει εἰς οἵαν ἔκτασιν τὸ ἐμφανίζει, δὲν ὑπάρχει, διότι ἐὰν ὑπάρχῃ, ὑπῆρχε τότε καὶ ἐὰν ὑπῆρχε τότε, τὸ ἐγνώριζεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐὰν τὸ ἐγνώριζεν ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὴν ἐνέργειαν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς παραιτήσεώς της κατὰ τὰ τέλη Σεπτεμβρίου, ἀναθέσασα εἰς τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ Δικαστηρίου τὴν διενέργειαν μιᾶς δικαστικῆς ἀνακρίσεως ἢ ἐξετάσεως. Ἢ, λοιπόν, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἀντιπολίτευσις καὶ συγκεκριμένως τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα μετεῖχον τότε τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰ ὁποῖα φέρουν ἀκεραίαν καὶ πλήρη τὴν εὐθύνην, ἢ λέγω, ἡ Ἀντιπολίτευσις ὑπερβάλλει κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν διὰ νὰ ἀντιπολιτευθῇ, ἐπὶ θέματος τὸ ὁποῖον τῆς ἀνήκει ὁλόκληρον καὶ ἀκέραιον, τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, ἢ δὲν ὑπερβάλλει, ὁπότε ἡ εὐθύνη της καθίσταται ἀσυγκρίτως μεγαλυτέρα. Διότι δὲν εἶναι νοητόν, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, νὰ καταγγέλλεται εἰς τὸν Πρόεδρον τότε τῆς Κυβερνήσεως, τὸν ἀποθανόντα, καὶ ἑπομένως παραλείπω τὸ ὄνομά του καὶ δὲν ζητῶ εὐθύνας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλέχθησαν τοιαῦτα πράγματα καὶ θὰ ἐλέχθησαν ἐὰν συνέβησαν καὶ εἰς τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν κ. Βενιζέλον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλέχθησαν καὶ θὰ ἐλέχθησαν, ἢ μᾶλλον γνωρίζω ὅτι ἐλέχθησαν καὶ εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης κ. Μαῦρον, καὶ ὁ κ. Βενιζέλος καὶ ὁ κ. Μαῦρος νὰ μὴ προέβησαν καὶ δὲν προέβησαν εἰς καμμίαν ἀπολύτως ἐνέργειαν πρὸ τοῦ τέλους Σεπτεμβρίου τοῦ 1952. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι πολὺ εὔκολον νὰ ἐπιρρίπτωνται εὐθῦναι, ἀλλὰ τὰς εὐθύνας εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ἀποκρούει ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, μὲ τὴν γενναιότητα ἐκείνην, μὲ τὴν ὁποίαν καὶ ἀναλαμβάνει εὐθύνας, ὁσάκις εἶναι ὑπεύθυνος. Ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω ὅτι, ἡ γενναιότης καὶ ἡ γενναιοφροσύνη τῆς Κυβερνήσεώς μας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξιχθῇ μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ ἀναλάβῃ τὰς εὐθύνας τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου καὶ δὴ εὐθύνας διὰ πράξεις, ὡς πρὸς τὰς ὁποίας ἀπεφάνθη τὸ Δικαστήριον. Κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἐὰν ἀκόμη ὑποτεθῇ ὅτι ὑπάρχει κάποια ἀκρίβεια εἰς τὰ καταγγελθέντα — εἴδατε δὲ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστηρίου καὶ ἀνεγνώσατε ἀσφαλῶς ποία εἶναι ἡ γνώμη τὴν ὁποίαν ἐβάσισεν ἐπὶ ἐξαιρετικῶς ἐμπεριστατωμένου αἰτιολογικοῦ — τὴν ἀκρίβειαν αὐτήν, πῶς τὸ θέλετε, κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν ἐλέγξωμεν καὶ νὰ τὴν διαπιστώσωμεν ἡμεῖς, μετὰ δύο σχεδὸν ἔτη, ἢ ἔστω καὶ μετὰ ἔτος, διὰ νὰ παραλείψω τὸ ἔτος κατὰ τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἐνῷ, ἐὰν αὐτὰ τὰ ὁποῖα κατηγγέλθησαν καὶ τὰ ὁποῖα αὐτοὶ οὗτοι οἱ κατηγορούμενοι κατήγγειλαν, εἶναι ἀκριβῆ, ἦτο δυνατὸν ὁ κ. Βενιζέλος, ὡς Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὁ κ. Μαῦρος, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας νὰ τὰ ἐξακριβώσουν καὶ νὰ τὰ ἐλέγξουν.

§55Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ὑπῆρξα ἀρκετὰ σαφής. Σᾶς εἶπον, ὅτι αὐτὰ συνέβησαν ἐπὶ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως καὶ ἀνέφερα τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐνήργησεν ἡ Κυβέρνησις. Ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς, αὐτὸ εἶναι ἄλλο θέμα, ἀπ’ αὐτὸ τὸ ὁποῖον σεῖς ἐλέγχετε σήμερον. Ἀλλά, κ. Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, φαντάζομαι ὅτι γνωρίζετε, ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ, ἡ ὁποία ἐξεδόθη προχθές, ἐβασίσθη ἐπὶ τῆς πραγματογνωμοσύνης καὶ πάλιν τῶν ἰατρῶν τῆς Ἀεροπορίας, τῶν Στρατιωτικῶν ἰατρῶν, καὶ ὄχι ἐπὶ τῆς πραγματογνωμοσύνης τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Εἶναι ἕνα σημεῖον ἀρκετὰ λεπτόν, τὸ ὁποῖον θὰ παρακαλοῦσα, ὑπὸ τὴν ἰδιότητά σας, ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ τὸ ἐλέγξητε. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἔκθεσις τῶν Στρατιωτικῶν ἰατρῶν καὶ νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Χρηστέα καὶ τοῦ κ. Δημητριάδη. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας. Ἄλλωστε ἐγώ, δὲν σᾶς κατηγόρησα, ἐφ’ ὅσον ἡ ὑπόθεσις εἶναι ζήτημα πλέον Ἀναθεωρητικοῦ. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας ἀνεκαλύφθησαν, ἢ μᾶλλον ἐβεβαιώθησαν αἱ κακώσεις ἀπὸ τοὺς καθηγητὰς καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς λέγω, ὅτι ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας.

§56Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κ. Συναρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, νὰ σᾶς εἴπω πρῶτον μὲν ὅτι τοὺς καθηγητὰς τοὺς ὥρισεν ἀκριβῶς ἡ Κυβέρνησίς μας, τοὺς ὥρισαν ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησίς μας ἐπέλεξεν, ὅπως εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ κ. Ἀποστολοπούλου, ἐνῷ σεῖς δὲν φροντίσατε νὰ ἐπιλέξητε ἰατροὺς καθηγητὰς Πανεπιστημίου διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν ὅσων σᾶς κατηγγέλθησαν. Ἑπομένως καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις, ἂν καὶ παρῆλθε τόσος χρόνος καὶ δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὰ γεγονότα ἐκεῖνα, ἔπραξεν ὅ,τι σεῖς παρελείψατε.

§57Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔπρεπε νὰ προβλέψωμεν ὅτι ψευδῶς οἱ ἰατροὶ θὰ γνωματεύσουν;

§58Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐκτὸς τούτου εἰς τὴν ἀπόφασίν του — καὶ ἔχω τὸ κείμενον τῆς ἀποφάσεως αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐνώπιόν μου — εἰς τὴν ἀπόφασίν του τὸ Ἀναθεωρητικὸν Δικαστήριον δὲν βασίζεται κατὰ κύριον λόγον εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς ἰατρούς, δηλαδὴ εἰς τοὺς ἰατροὺς τῆς Ἀεροπορίας, ἀλλὰ βασίζεται κατὰ κύριον λόγον εἰς τὰς Ἐπιτροπάς, τὰς ὁποίας αὐτὸ τοῦτο τὸ Ἀναθεωρητικὸν κατήρτισε, καὶ εἰς τὰς ὁποίας Ἐπιτροπὰς μετέσχον καθηγηταὶ Πανεπιστημίου. Θὰ παρακαλέσω ν’ ἀναγνώσητε μετὰ προσοχῆς τὴν ἀπόφασιν, διότι μόλις σήμερον τὸ ἀπόγευμα ἐδημοσιεύθη — δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δημοσιευθῇ τὴν Κυριακὴν λόγῳ τοῦ μήκους της—καὶ θὰ ἴδητε ὅτι δὲν εἴχατε δίκαιον, λέγοντες ὅτι ἡ ἀπόφασις βασίζεται μόνον καὶ μόνον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἰατρῶν.

§59Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἐπείσθη τὸ Ἀναθεωρητικόν.

§60Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν, κ. Πρόεδρε; Πότε διετάξατε ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὴν ἔρευναν ἐπὶ ὅσων κατηγγέλθησαν διὰ τοὺς βασανισμούς; Διότι μένω μὲ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι, ὅταν ἤρχισεν ἡ δίκη εἰς τὸ Ἀναθεωρητικόν, κατὰ Φεβρουάριον 1953, τότε τὸ πρῶτον ἀπεκαλύφθησαν ὡρισμένα γεγονότα ποὺ ἀφεώρων τοὺς βασανισμούς καὶ τότε ἡ Κυβέρνησίς σας ἔλαβε τὸ μέτρον νὰ διατάξῃ τὸν Ἀντιπρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου νὰ κάμῃ τὴν ἀνάκρισιν καὶ ἐπιστήμονας νὰ ἐξετάσουν τοὺς ἰσχυρισμοὺς τῶν κατηγορουμένων. Βλέπετε καὶ σεῖς, ὅτι ἐνῷ εἶσθε ἀπὸ τὸν Νοέμβριον εἰς τὴν Ἀρχήν, ἐδόθη ἡ ἀφορμὴ τῆς δίκης τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ διὰ νὰ διατάξητε τὴν ἔρευναν.

§61Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λεβαδείας συνάδελφος καὶ τέως Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, προέβη εἰς τὴν διατύπωσιν παρατηρήσεων βασιζομένων ἐπὶ τῆς μνήμης του, ἡ ὁποία ἐν προκειμένῳ, ἂν καὶ εἶναι ἀρίστη, δὲν λειτουργεῖ ἀπολύτως κανονικῶς. Διότι ἐὰν ἀναγνώσῃ ὁ κ. συνάδελφος τὰ πρακτικὰ τῆς δίκης τῆς Πρωτοβαθμίου, θὰ ἴδῃ ὅτι τ’ αὐτὰ πράγματα ἐκ μέρους ὡρισμένων — ὀλιγωτέρων βεβαίως τότε — κατηγορουμένων κατηγγέλθησαν. Τώρα πῶς ὀλιγώτεροι κατήγγειλαν τὰ τοιαῦτα τότε, καὶ περισσότεροι μετὰ ταῦτα, αὐτὸ παρακαλῶ νὰ τὸ κρίνετε σεῖς. Φόβος βεβαίως δὲν κατεῖχε τοὺς κατηγορουμένους, ὅταν ἐκάθηντο εἰς τὸ ἑδώλιον, ἐνώπιον τοῦ Πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, διότι, ὡς γνωρίζετε, ὁ προκάτοχός μου, κ. Μαῦρος, εἶχε φροντίσει ταχέως ν’ ἀποσπασθοῦν ἀπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τῆς Ἀεροπορίας καὶ εἶχον μεταφερθῆ, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς τὰς φυλακὰς Ἀβέρωφ. Ἑπομένως φόβος τοιοῦτος......

§62Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κύριε Ὑπουργὲ......

§63Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Σᾶς παρακαλῶ μὴ μὲ διακόπτετε εἰς τὸ μέσον τῆς φράσεώς μου. Λοιπὸν λέγω, κύριοι, ὅτι τὰ ὅσα ἐν μέρει ἤ, μᾶλλον, ὄχι ἐν μέρει, πλήρως, ἀλλ’ ἀπὸ ὡρισμένους μόνον κατηγορουμένους εἶχον λεχθῆ καὶ τότε καὶ δὲν ἐλέχθησαν ἀπὸ ἄλλους παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ τοὺς κατέχῃ φόβος τις.

§64Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νομίζω ὅτι τὸ θέμα ἀξίζει τὸν κόπον....

§65Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Νὰ ἀνέλθητε ἐκ νέου εἰς τὸ βῆμα.

§66Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς, διὰ νὰ πληροφορηθῇ καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία: Ἔχει ἀνατεθῆ μία ἀνάκρισις εἰς τὸν κ. Θεοφίλην;

§67Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω κατόπιν. Θ’ ἀπαντήσω πρῶτον εἰς τὴν προηγουμένην διακοπήν σας καὶ τὴν διακοπὴν τοῦ κυρίου συναδέλφου. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ βασίζεται ὄχι εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγονται ὑπὸ τῶν κατηγορουμένων καὶ τῶν συνηγόρων, ἀλλ’ εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀντικειμενικῶς διαπιστοῦνται, καθ’ ὃ μέτρον καὶ καθ’ ἣν ἔκτασιν εἶναι δυνατὸν μετὰ τόσα χρόνια ἀντικειμενικῶς νὰ διαπιστωθοῦν. Τότε, ἐπὶ Κυβερνήσεως Πλαστήρα καὶ κ. Βενιζέλου, ἦτο δυνατὸν νὰ διαπιστωθοῦν τὰ πάντα, ἀλλὰ δὲν ἐκινήθη κανεὶς νὰ τὰ διαπιστώσῃ. Σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ μόνον εἰς περιωρισμένην ἔκτασιν νὰ διαπιστωθοῦν. Καὶ πράγματι, ἡ Κυβέρνησις ἀνέθεσεν εἰς τὸν Ἀντιπρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου τὴν διαπίστωσιν τῶν γεγονότων αὐτῶν. Καὶ μετὰ ταῦτα προέβη εἰς τὴν συγκρότησιν τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ, καθ’ ὃν τρόπον τὸ συνεκρότησε. Καὶ εἶμαι εὐτυχής, διότι δύναμαι νὰ εἴπω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι ἐπηλήθευσεν ἡ διακήρυξις εἰς τὴν ὁποίαν προέβην, ὅτι τὸ Ἀναθεωρητικὸν θὰ προέβαινεν εἰς ἐξονυχιστικὴν ἔρευναν τοῦ ζητήματος, ὅτι τὸ Ἀναθεωρητικὸν δὲν ἦτο προκατειλημμένον. Εἶμαι εὐτυχὴς καὶ ὑπερήφανος, διότι προέβην εἰς τὴν διακήρυξιν αὐτῆς τῆς πίστεώς μου, πίστεως, ἡ ὁποία καταδεικνύεται ὡς ἀκριβὴς καὶ μόνον ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ἐπὶ 14, ἂν δὲν ἀπατῶμαι ὥρας, οἱ ἄνδρες αὐτοί, εἰς τοὺς ὁποίους ἡ Πολιτεία ἀνέθεσε τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως, εἰργάσθησαν, ἐβασάνισαν τὴν σκέψιν των, ἐβασάνισαν τὴν συνείδησίν των διὰ νὰ καταλήξουν εἰς ἀπόφασιν. Κύριοι συνάδελφοι, μόνον εἰς αὐτὸ εἶναι δυνατὸν νὰ βασισθῇ ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὸ πόρισμα τοῦ κ. Ἀποστολοπούλου καὶ εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ Δικαστηρίου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄξιον τοῦ ὀνόματός του. Ἐὰν ἀρχίσωμεν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ πιστεύωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα οἱ κατηγορούμενοι λέγουν, τότε θὰ ἔπρεπε νὰ πιστεύσωμεν ὅλα — ὄχι μόνον εἰς τὸν τομέα τῆς Ἀεροπορίας — ὅσα λέγουν ὅλοι οἱ κατηγορούμενοι. Τότε θὰ ἔπρεπε νὰ πιστεύσωμεν ὅλα ὅσα ὁμοιοτύπως, μὲ τὰς αὐτάς, κύριοι, λέξεις, λέγουν συνήθως, εἰς τὰς περισσοτέρας μάλιστα περιπτώσεις, οἱ κομμουνισταὶ κατηγορούμενοι. Ἔχω ἐνώπιόν μου — θὰ ἦτο δυνατὸν ν’ ἀναζητήσω τὰ πρακτικὰ καὶ πολλῶν ἄλλων δικῶν — ἀλλ’ ἔχω ἐνώπιόν μου περικοπὰς τῶν συνεδριάσεων τοῦ Κακουργιοδικείου, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἐδικάσθησαν πρὸ ὀλίγου οἱ 62 κομμουνισταὶ τῆς λεγομένης «Στενῆς Αὐτοάμυνας Ἀθηνῶν». Καὶ λέγουν ὅλοι σχεδὸν τ’ αὐτά, χρησιμοποιοῦν τὰς αὐτὰς λέξεις, ἕνα πρᾶγμα λίαν περίεργον, τὸ ὁποῖον δεικνύει μάλιστα ὅτι δὲν ὑπάρχει ἡ στοιχειώδης εὐφυΐα διότι διὰ τῆς ταυτότητος τῶν καταγγελλομένων δὲν ἀποκαλύπτεται ἡ ἀλήθεια τῶν καταγγελλομένων, ἀλλ’ ἡ ἀναλήθεια αὐτῶν. Λέγουν λοιπὸν — καὶ ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ τῆς Ἀεροπορίας, δὲν πρόκειται περὶ τῆς Σχολῆς Ἀεροπορίας, δὲν πρόκειται περὶ τοῦ κ. Μητσάκου, δὲν πρόκειται περὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀεροπορίας, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῆς Ἀστυνομίας καὶ τῆς Ἀσφαλείας — λέγουν: «Ἱερὰ ἐξέτασις. Μὲ βάζουν, λέγει ἕνας ἐξ αὐτῶν, ὁ Ὑφαντῆς, εἰς ἕνα κρεββάτι καὶ μοῦ δένουν τὰ πόδια εἰς τὰ σίδερα — αἱ ἴδιαι ἐκφράσεις ποὺ μεταχειρίζονται ὡρισμένοι τῶν κατηγορουμένων. Παίρνει τότε τὸ ρόπαλο ὁ Πέλεκης καὶ λέγει: Πές! Τί νὰ πῶ; Ἀρχίζει νὰ μὲ κτυπᾶ εἰς τὰ πέλματα». Κύριοι ἔχω ἐνώπιόν μου τὴν «Αὐγή», ἀπὸ τὴν ὁποίαν καὶ παίρνω αὐτὰ τὰ κείμενα, διότι αἱ ἄλλαι ἐφημερίδες, ἐνῷ αὐτὴ ἡ δίκη ἐγένετο ταὐτοχρόνως, δὲν ἐξηγέρθησαν δι’ αὐτά, δὲν τὰς κατέλαβεν ὁ ἀνθρωπισμὸς ἐὰν πράγματι συνέβαιναν. «Ἀρχίζει τότε νὰ μὲ κτυπᾶ στὰ πέλματα. Μὲ κτυποῦσε ἐπὶ μίαν ὥραν ὥσπου δὲν ἔνοιωθα πιὰ τὰ κτυπήματα. Μοῦ λέει τότε, σήκω καὶ περπάτα γιὰ νὰ μὴ πρισθοῦν τὰ πόδια σου. Ὕστερα μὲ βάζουν κάτω ἀπὸ ἕνα ντούς, ἐνῷ ἔξω ἐχιόνιζε». Καὶ συνεχίζει: «Εἰς αὐτὸ τὸ κελὶ ἔμεινα ἐπὶ ἕνα μῆνα δερόμενος καὶ βασανιζόμενος». Ἀκόμη, κύριοι συνάδελφοι, καὶ αὐτὸ τὸ ὅτι ἐπὶ 20 ἡμέρας ἐδέροντο καὶ μετὰ ἀπὸ ὅσα ὑφίσταντο τοὺς ἐπεσκέπτοντο συγγενεῖς καὶ οἱ συνήγοροι καὶ εἰς τὴν φυσιογνωμίαν καὶ τὸ πρόσωπόν των δὲν διεπιστοῦτο τίποτα ἀπ’ αὐτά, δὲν σᾶς κάμνει ἐντύπωσιν; Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι εἷς ἐκ τῶν κατηγορουμένων προχθὲς εἶπεν, ὅταν ἠρωτήθη σχετικῶς, ὅτι 2 ἢ 3 ἡμέρας μετὰ τὴν λῆξιν τῶν βασανιστηρίων, τὰ ὁποῖα διήρκεσαν ἐπὶ 20 ἡμέρας, δὲν ἀντελήφθη ὁ τάδε ὁ ὁποῖος τὸν ἐπεσκέφθη ὅτι εἶχεν ὑποστῆ τὰ βασανιστήρια καὶ ἀπήντησεν: Μὰ δὲν τοῦ ἔδειξα τὸ σῶμα μου. Τὸ πρόσωπον ἀνθρώπου δερομένου καὶ βασανιζομένου ἐπὶ 20 καὶ 25 ἡμέρας, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐκφράζῃ τὴν βαθεῖαν βιολογικὴν μεταβολήν, τὴν προκύπτουσαν ἐκ τῶν βασανιστηρίων 20 ἡμερῶν καὶ ἑνὸς μηνός. Λέγουν, λοιπόν, αὐτοί. «Εἰς αὐτὴν τὴν ψυχολογικὴν κατάστασιν — λέγει ὁ Ὑφαντῆς — ἀναγκάσθηκα νὰ ὑπογράψω τὸ μυθιστόρημα ποὺ λέγεται κατάθεσίς μου». Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἠμποροῦσα νὰ σᾶς διαβάσω καὶ ἄλλα. Εἰς αὐτὴν τὴν δίκην ὑπῆρξε καὶ ἡ κυρία ἢ δεσποινὶς Γαρίδου, κομμουνίστρια, ὡς κατηγορουμένη. Λέγει, λοιπόν. «Ἀρνοῦμαι τὴν κατηγορίαν ποὺ μοῦ ἀποδίδουν. Ὑπάρχει μία κατάθεσίς μου, τὴν ἀρνήθηκα καὶ τὴν ἀρνοῦμαι καὶ τώρα ἐζήτησα καὶ ζητῶ τὴν γραφολογικὴν ἐξέτασιν διὰ νὰ διαπιστωθῇ ὅτι αὐτὴ ἡ ὑπογραφὴ δὲν εἶναι ἰδική μου». Ὁ Πρόεδρος τὴν ἐρωτᾷ: Εἶσαι κομμουνίστρια; Μάλιστα, λέγει. Ὁ Πρόεδρος ἐρωτᾷ: Μήπως σὲ ἔδειραν καὶ σένα; Ἡ κατηγορουμένη ἀπαντᾷ: «Βεβαίως, καὶ ποιὸς ἔφυγε ἀπὸ τὴν Ἀσφάλεια, χωρὶς νὰ φάγῃ ξύλο. Ὅταν μὲ ἔφεραν ἀπὸ τὴν ἐξορίαν διὰ νὰ καταθέσω, ἦταν παρὼν καὶ ὁ κ. τάδε, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὴν ἀνάκρισιν». Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἔχει τὴν δυνατότητα, δὲν ἔχει τὴν λογικὴν δυνατότητα, οὔτε τὴν ἠθικὴν δυνατότητα ἡ Κυβέρνησις νὰ βασισθῇ ἐπὶ τῶν ὁμολογιῶν τῶν κατηγορουμένων τῆς Ἀεροπορίας, χωρὶς ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀνθρωπισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἐπικαλοῦνται ὡρισμένοι κύκλοι καὶ ὡρισμέναι ἐφημερίδες, νὰ μὴ ἐπεκτείνῃ τὴν θεωρίαν της περὶ ἀληθείας ὅλων τῶν κομμουνιστικῶν ἢ μὴ κομμουνιστικῶν ὁμολογιῶν εἰς ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι λέγουν ὅτι ἐδάρησαν καὶ ἐβασανίσθησαν. Κύριοι συνάδελφοι, ἢ θὰ ἀναλάβητε καὶ σεῖς, ἡ Ἀντιπολίτευσις, τὴν εὐθύνην, τὰ ψεύδη ποὺ λέγουν οἱ κομμουνισταὶ εἰς τοὺς δικαστὰς νὰ τὰ θεωρῆτε ὡς ἀληθῆ ἢ διαφορετικά, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιῆτε δύο μέτρα καὶ δύο σταθμὰ καὶ νὰ λέγετε ὅτι πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ θεωρήσῃ ὡς ἀληθεῖς τὰς καταθέσεις καὶ τὰς καταγγελίας τῶν κατηγορουμένων τῆς Ἀεροπορίας καὶ νὰ μὴ θεωρήσῃ ὡς ἀληθεῖς καὶ ὡς ὀρθὰς τὰς καταθέσεις καὶ τὰς καταγγελίας τῶν οἱωνδήποτε ἄλλων κατηγορουμένων, ἐνώπιον οἱουδήποτε ἄλλου δικαστηρίου. (Χειροκροτήματα). Κύριοι συνάδελφοι, ὡμίλησα περὶ τῶν δυνατοτήτων τῶν λογικῶν καὶ ἠθικῶν, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Κυβέρνησις, ὕστερα μάλιστα ἀπὸ τόσον χρόνον ὁ ὁποῖος παρῆλθε. Τὰς δυνατότητας αὐτὰς τὰς ἐξήντλησε, τὰς δυνατότητας τὰς ὁποίας ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις εἶχεν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ὁποίας συνέβησαν καὶ αἱ δολιοφθοραὶ καὶ τὰ ὅσα κατηγγέλθησαν ὡς συμβαίνοντα. Εἶπεν, ὁ ἀξιότιμος κ. Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, κάτι τὸ ὁποῖον θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ἀπετέλεσε βαρὺ ὀλίσθημα ὄχι ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους, διότι δὲν κάμνει ὀλισθήματα ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους, ὁ κ. Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὀλίσθημα ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ κόμματός του. Εἶπεν, ὅτι ἐὰν τυχὸν ἀπεφάσιζαν οἱ τότε κυβερνῶντες νὰ προβοῦν εἰς ὡρισμένας ἐνεργείας διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν τῆς ἀληθείας ἐπὶ τῶν καταγγελλομένων, θὰ κατηγοροῦντο ὡς συνοδοιπόροι καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἀπεφάσισαν. Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν εἶχον λόγους σοβαροὺς διὰ νὰ ἀποφασίσουν, ἡ συνείδησίς των ὤφειλε νὰ τοὺς ἐπιβάλῃ νὰ τὸ πράξουν εἴτε θὰ παρεξηγοῦντο εἴτε ὄχι, εἴτε ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ὡς Ἀντιπολίτευσις θὰ τοὺς ἐπετίθετο, εἴτε ὄχι, εἴτε οἱαδήποτε ἐφημερὶς ἐκ τῶν ἄκρως ἐθνικοφρόνων θὰ προέβαινεν εἰς τὴν ἐκτόξευσιν οἱασδήποτε ἐναντίον των κατηγορίας ἐπὶ συνοδοιπορίᾳ, εἴτε ὄχι. Τὸ ὀλίσθημα ὑπῆρξε βαρὺ ἔναντι τοῦ κόμματός του. Εἶναι ὡς ἐὰν νὰ ὁμολογῇ ὁ κ. Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι τὸ Κόμμα του δὲν ἔχει τὴν ἄνεσιν ἐκείνην, τῆς λειτουργίας τῆς συνειδήσεώς του, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἔναντι τῶν μεγάλων ἐθνικῶν προβλημάτων.

§68Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ βγάζετε αὐτὸ ἐσεῖς.

§69Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). «Σὺ εἶπας», ἀγαπητὲ κ. συνάδελφε.

§70Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Ἡ ἐκτέλεσις τοῦ καθήκοντος δὲν πρέπει νὰ ὀρρωδῇ πρὸ οὐδενὸς μύδρου.

§71Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι συνάδελφοι, ὡμίλησεν ὁ κ. Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων περὶ ἐξαφανίσεως τῶν πρακτικῶν. Κύριοι, τοῦ ἔδωσαν ἀπολύτως ἀνακριβεῖς πληροφορίας. Τὰ πρακτικὰ δὲν ἐξηφανίσθησαν, τὰ πρακτικὰ ὑπάρχουν. Ἐὰν δὲν προσήχθησαν ἐνώπιον τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ ὡρισμένα χαρτιά, τὰ ὁποῖα ἐζητήθησαν, αὐτὰ τὰ χαρτιὰ τὰ λεγόμενα ἐστενογραφημένα Πρακτικά, δὲν ἦσαν ἐπίσημα πρακτικά. Δὲν ἦτο δυνατὸν καὶ δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον, διότι ὁ νόμος ὁρίζει τὶ εἶναι πρακτικὰ καὶ τὶ δὲν εἶναι, δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον ἡ ἐστενογραφημένη ἐξιστόρησις τῶν γεγονότων, ἡ ἐστενογραφημένη ἀπόδοσις τῆς διαδικασίας ἐνώπιον τοῦ Ἀεροδικείου, τοῦ πρωτοδίκως ἀποφανθέντος νὰ χρησιμοποιηθῇ ὡς ἀποδεικτικὸν στοιχεῖον. Διότι πρόκειται περὶ ἀνεξελέγκτων πρακτικῶν. Τὸ Ἐπιτελεῖον τῆς Ἀεροπορίας ἐχρησιμοποίησε στενογράφους τῆς Βουλῆς καὶ τοῦτο, διότι ἤθελε νὰ μελετήσῃ εἰς ὅλας τὰς λεπτομερείας, λέξιν πρὸς λέξιν, ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐλέγοντο. Ἀλλ’ αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν ἐνέργειαν, ἡ ὁποία δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ, βάσει τῶν κειμένων νόμων, ὡς ἐνέργεια ἐπίσημος. Καὶ ἑπομένως εἰς τὸ Δικαστήριον τὰ πρακτικὰ αὐτὰ ἢ μᾶλλον τὰ χαρτιὰ αὐτά, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προσαχθοῦν. Κύριοι συνάδελφοι, πρακτικὰ μιᾶς δίκης εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁρίζει ἡ Δικονομία. Πέραν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὁρίζονται ὑπὸ τῆς Δικονομίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν πρακτικά. Εἶναι δυνατὸν καὶ ἕνας ἰδιώτης, ὁ ὁποῖος κατέχει τὴν στενογραφίαν νὰ στενογραφήσῃ μίαν δίκην. Πολλοὶ ἐκ τῶν ἀγαπητῶν μας φίλων, τῶν συντακτῶν τῶν ἐφημερίδων στενογραφοῦν ἢ μὲ ταχύτητα γράφουν περικόπτοντες τὰς λέξεις εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, ἢ τὰς συνεδριάσεις ἑνὸς Δικαστηρίου. Ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ ἀποτελοῦν χαρτιὰ ἀνεπίσημα. Δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ χρησιμοποιηθοῦν. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ συμπαθὴς ἐξ Ἡρακλείου συνάδελφος, κ. Μαρῆς, ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ συμπληρώσῃ τὸν Ἀρχηγόν του, τὸν κ. Βενιζέλον καὶ νὰ ὀνομάσῃ ὄνομα Ἀνωτάτου Ἀξιωματικοῦ τῆς Ἀεροπορίας, τὸν ὁποῖον ὁ Ἀρχηγός του δὲν ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ ὀνομάσῃ, ἴσως διότι ὁ Ἀρχηγός του ἐζήτησε πληροφορίας. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιωματικὸς τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Μαρῆς, ἔχει τὰ ἀκόλουθα προσόντα. Καὶ εἶχε τὴν ἀκόλουθον ἐξέλιξιν. Θὰ ὁμιλήσω ἀντικειμενικῶς βάσει τῶν στοιχείων χωρὶς νὰ προβῶ εἰς κρίσεις προσωπικάς. Πρῶτον. Ὁ σμήναρχος Μητσάκος, ὁ Διοικητὴς τῆς Σχολῆς Ἀεροπορίας καὶ τῆς βάσεως Τατοΐου, οὐδέποτε ἀνεμίχθη κατὰ τὸ διάστημα τῆς σταδιοδρομίας του εἰς ἀντιπειθαρχικὰς ἐκδηλώσεις, οὔτε εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, οὔτε πουθενὰ ἀλλοῦ. Δὲν θεωρῶ ἅπαντας ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀνεμίχθησαν φερ’ εἰπεῖν εἰς ὡρισμένας ἀντιπειθαρχικὰς ἐκδηλώσεις ὡς καταδικαστέους, δι’ αὐτὸ ὑπηρετοῦν καὶ ἡ Πολιτεία τοὺς τιμᾷ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως, ἀποτελεῖ οὐσιῶδες στοιχεῖον τὸ γεγονός, ὅτι ὁ περὶ οὗ πρόκειται, οὐδέποτε ἀνεμίχθη εἰς ἀντιπειθαρχικὰς ἐκδηλώσεις.

§72Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Διὰ τοὺς στασιαστὰς τοῦ Ι.Δ. Ε.Α. δὲν ἰσχύει αὐτό;

§73Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Μὴ κάμνετε παρακαλῶ παραβολὴν τῆς μιᾶς περιπτώσεως μὲ τὴν ἄλλην. Ὁμιλῶ περὶ περιπτώσεων αἱ ὁποῖαι ἤγγισαν καὶ εἰς πολλὰς περιπτώσεις ὑπερέβησαν τὰ ἐθνικὰ ὅρια. Δεύτερον. Ἐτραυματίσθη κατὰ τὸν συμμοριτοπόλεμον καὶ δὴ μὲ διαμπερὲς τραῦμα, ἱπτάμενος καὶ πολεμῶν εἰς τὴν περιοχὴν Κοζάνης, τὸ ὁποῖον σημαίνει γενναιότητα τὴν ὁποίαν ἐπέδειξαν καὶ πολλοὶ ἄλλοι ἀξιωματικοί, εὐτυχῶς οἱ περισσότεροι τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἀερορίας. Τρίτον. Ὅταν ἤμην Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας κατὰ τὸ 1947 μὲ ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου τὸν κ. Μυτιληναῖον, τότε ἐσημειώθη ἕνα βαρὺ σαμποτὰζ εἰς τὴν Ἐλευσῖνα. Συγκεκριμένως, ἔσπασε μία ὡρολογιακὴ βόμβα καὶ ἐπὶ ἡμέρας δὲν ἀνεκαλύπτοντο οἱ δράσται. Ἀνετέθη ὄχι ὑπὸ τοῦ σημερινοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου τῆς Ἀεροπορίας, ἀλλὰ ὑπὸ τοῦ τότε ἀρχηγοῦ, ἐμοῦ ἀσκοῦντος τὰ καθήκοντα τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἀεροπορίας, εἰς τὸν κ. Μητσάκον ἡ διενέργεια προανακρίσεως καὶ ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος ἀνεκαλύφθησαν ἅπαντες. Ἐπρόκειτο, περὶ συστήματος ὁλοκλήρου δολιοφθορῶν, τῶν ὁποίων ἡ πρώτη κτυπητὴ καὶ ἔντονος ἐκδήλωσις ὑπῆρξεν ἡ ὡρολογιακὴ βόμβα. Τὸ γεγονὸς αὐτό, ἡ προσπάθειά του ὅπως ἀνακαλύψῃ τοὺς ἀντεθνικῶς δρῶντας, ἡ ἔλλειψις ἐπιεικείας ἂν θέλετε εἰς τὸν τομέα αὐτόν, διότι ὑπάρχουν καὶ ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν τάσιν ἐπιεικείας καὶ δὲν φαντάζονται ὅτι ὑπάρχουν δολιοφθοραί, ὅλα αὐτὰ τοῦ ἔδωσαν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἔχῃ κατὰ τὸ ἔτος 1947 τὴν ἐπιτυχίαν τὴν ὁποίαν εἶχε καὶ ὅλα αὐτὰ ὑπέβαλον εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου τῆς Ἀεροπορίας καὶ εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου, νὰ ἀναθέσῃ εἰς τὸ δεδοκιμασμένον αὐτὸ πρόσωπον τὴν προανάκρισιν καὶ διὰ τὰς δολιοφθορὰς τοῦ 1951– 1952. Πρέπει νὰ εἴπω, κύριοι, ὅτι εὐθὺς ὡς ἀνέλαβε καὶ δὲν ἐτοποθετήθη ὑπ’ ἐμοῦ εἰς τὴν διοίκησιν τῆς βάσεως Τατοΐου, ἀλλ’ ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου Ἀέρος καὶ διὰ διαταγῆς τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, δηλαδὴ τοῦ κ. Μαύρου, ἡ ἀσφάλεια εἰς τὴν Σχολὴν Ἀεροπορίας Τατοΐου ηὐξήθη καταπληκτικά. Πράγματι, ἀποκατεστάθη καὶ δύναμαι νὰ τὸ βεβαιώσω μὲ ἀπόλυτον εὐθύνην, τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας, τὸ ὁποῖον ἦτο φυσικὸν νὰ κλονισθῇ, λόγῳ τῶν δολιοφθορῶν. Τὸ προσωπικόν, κύριοι, ἀνέκτησε τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ ὑλικοῦ. Ἔκτοτε παρετηρήθη μία πρωτοφανὴς διαθεσιμότης εἰς τὰ ἀεροπλάνα, λόγῳ τῆς καλῆς συντηρήσεως. Καὶ ἀνῆλθεν ἡ διαθεσιμότης κατὰ τὸ διάστημα τῆς διοικήσεως τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ἀξιωματικοῦ ἀπὸ 40–45% εἰς 90–95%, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον σημαίνει κάτι τὸ πολὺ σοβαρόν, δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται διὰ τὴν Ἀεροπορίαν, διὰ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ ὑλικοῦ καὶ τῶν ἀεροπλάνων καὶ διὰ τὴν δημιουργίαν τοῦ πνεύματος τῆς ἐμπιστοσύνης πρὸς τὰ μηχανήματα αὐτά, πρὸς τὰ ὁποῖα ἡ νεότης ἔχει τόσην ροπὴν καὶ τάσιν. Κύριοι συνάδελφοι, σᾶς ἀνέγνωσα τὴν παρελθοῦσαν Τρίτην ἔκθεσιν τῶν ἀποσταλέντων ἀπὸ τὸ Ἀνώτατον Στρατηγεῖον τοῦ Ν.Α.Τ.Ο. ἐμπειρογνωμόνων, διὰ τὴν δραστηριότητα καὶ τὴν ἀπόδοσιν τῆς Σχολῆς Ἀεροπορίας. Ὅταν λέγω Σχολὴν Ἀεροπορίας, ἐννοῶ ὅλας τὰς Σχολὰς τῆς Ἀεροπορίας δηλ. καὶ τὴν Σχολὴν Ἰκάρων καὶ τὴν Σχολὴν Ἐφέδρων χειριστῶν καὶ τὴν Σχολὴν Τεχνιτῶν, διότι αὐτὴ ἀποτελεῖ ἕνα ἀπὸ τοὺς σημαντικωτέρους τομεῖς τῆς ἀεροπορικῆς δραστηριότητος εἰς τὸ Τατόϊ. Θὰ ἤθελον νὰ σᾶς δώσω ὀλίγα στοιχεῖα τῆς ἐξελίξεως τῶν ἀτυχημάτων εἰς τὴν Σχολὴν τῆς Ἀεροπορίας, δηλαδὴ εἰς τὴν καρδιά, εἰς τὸ μᾶλλον εὐαίσθητον σημεῖον τῆς Ἀεροπορίας. Κατὰ τὸ 1950 ἐγένοντο 50 ἀτυχήματα, ἐκ τῶν ὁποίων ἕνα θανατηφόρον. Ὧραι πτήσεως ἀνὰ ἀτύχημα 351.

Γ.Ε.Α.) 43.

Τμῆμα Ἀτυχημάτων. Κατάστασις Ὡρῶν Πτήσεων καὶ Ἀτυχημάτων ἐτῶν 1950–1951–1952–1953 Σχολῆς Ἀεροπορίας. Ἔτος 1950 Συν. Ἀτυχημάτων 50 (Θανατ. 1). Ὧραι ἀνὰ ἀτύχημα 351. Ἔτος 1951. Συν. Ἀτυχημάτων 58 (Θανατ. 5). Ὧραι ἀνὰ ἀτύχημα 547. Αʹ. Ἑξάμηνον 1952. Συν. Ἀτυχημάτων 39. (Θανατ. 2). Ὧραι ἀνὰ ἀτύχημα 539. Βʹ. Ἑξάμηνον 1952. Συν. Ἀτυχημάτων 28 (Θανατ. 2). Ὧραι ἀνὰ ἀτύχημα 799. Αʹ. Ἑξάμηνον 1953. Συν. Ἀτυχημάτων 25 (Θανατ. 1). Ὧραι ἀνὰ ἀτύχημα 857. Βʹ. Ἑξάμηνον 1953. (μέχρι τέλους Νοεμβρίου) Συν. Ἀτυχημάτων 7. (Θανατ. 1). Ὧραι ἀνὰ ἀτύχημα 1074. Κύριοι συνάδελφοι, ἐμνημόνευσα καὶ τὰ θανατηφόρα ἀτυχήματα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ 1951 ἀνῆλθον εἰς 5, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι αἱ ὧραι ηὐξήθησαν καταπληκτικὰ ἀπὸ τοῦ 1951 μέχρι σήμερον, ἐμνημόνευσα τὰς περιπτώσεις αὐτὰς τῶν θανατηφόρων ἀτυχημάτων, διότι ὡρισμένη ἐφημερὶς ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ διαψεύσῃ τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔθεσα ὑπ’ ὄψιν σας τὴν παρελθοῦσαν Τρίτην. Καὶ τὰ στοιχεῖα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀπολύτως ἀκριβῆ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαψευσθοῦν ἀπὸ καμμίαν ἐφημερίδα καὶ ἀπὸ κανένα κύριον, εἴτε εὐπρεπῆ, εἴτε ἀπρεπῆ, εἴτε ὀνομάζοντά με ὅπως ἔπρεπε νὰ μὲ ὀνομάζῃ, εἴτε ὀνομάζοντά με ψευδομάρτυρα, ὅπως μὲ ὠνόμασεν ἡ περὶ ἧς πρόκειται ἐφημερίς. Τὰ στοιχεῖα αὐτὰ ἀποτελοῦν ἀντικειμενικὰ δεδομένα, ἀποτελοῦν πραγματικότητα, τὴν ὁποίαν οὐδεὶς δικαιοῦται νὰ κλονίσῃ. Καὶ ἡμεῖς, κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου καὶ ἐγὼ εἰδικώτερον ὡς ὑπεύθυνος Ὑπουργὸς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, εἶμαι ὑποχρεωμένος αὐτὰ τὰ στοιχεῖα καὶ αὐτὰ τὰ γεγονότα, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὰ προσέξω. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν λέγουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι προσεπάθησαν νὰ παρουσιάσουν τὴν ὑπόθεσιν οὐχὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς γενικωτέρας καὶ τῆς Ἐθνικῆς, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς εἰδικωτέρας καὶ προσωπικῆς τῶν κατηγορουμένων, ὁτιδήποτε καὶ ἂν λέγουν καὶ ὁτιδήποτε καὶ ἂν προσεπάθησαν νὰ εἴπουν, διαδίδοντες, γράφοντες καὶ δημιουργοῦντες τὴν ἀτμόσφαιραν, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησαν, νὰ εἴπω ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι γεγονός, εἶναι τοῦτο: Ὅτι ἡ Ἀεροπορία πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ ἐξασφαλισθῇ καὶ νὰ κατοχυρωθῇ. Ἅπαντες ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι συμβάλλουν εἰς τὴν κατοχύρωσιν τῆς Ἀεροπορίας ἀπέναντι τῶν ἐχθρῶν τῆς πατρίδος, οἱ ὁποῖοι κυρίως ἔχουν ὡς πόθον τὴν Ἀεροπορίαν, ἅπαντες ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι συνέβαλον καὶ συμβάλλουν, τυγχάνουν τοῦ σεβασμοῦ καὶ τῆς ἐκτιμήσεως τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Διότι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ σκεφθῇ ὀλιγώτερον τοὺς 5–6–8 ἔστω καὶ ἄν μεταξὺ αὐτῶν ὑπάρχῃ τυχὸν κατὰ πλάνην δικαστικὴν καὶ κάποιος ἀθῷος καὶ πολὺ περισσότερον τὰς ἑκατοντάδας τῶν χειριστῶν καὶ τῶν μαθητῶν οἱ ὁποῖοι κινδυνεύουν ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν χρησιμοποιλοῦντες ἀεροπλάνα. Καὶ ἐπίσης ὄχι μόνον τὰς ἑκατοντάδας αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν ταύτην τὴν ἰδέαν τῆς Ἀεροπορίας, αὐτὴν ταύτην τὴν ἰδέαν τοῦ Ἔθνους, τοῦ ὁποίου Ἔθνους ἡ τιμή, ἡ ὑπόληψις, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀσφάλεια εἶναι συνυφασμέναι, ἐν πολλοῖς, μὲ τὴν Ἀεροπορίαν. (Χειροκροτήματα). Ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν ἑαυτόν της νὰ παρασυρθῇ, ἐπὶ τῇ βάσει μάλιστα ἀσαφῶν στοιχείων καὶ ἐπὶ τῇ βάσει καταγγελιῶν αὐτῶν τούτων τῶν κατηγορουμένων, νὰ παρασυρθῇ εἰς ἀνθρωπισμούς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἀνθρωπισμοί. Ἀνθρωπισμὸς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος κατέχει ἡμᾶς οἱ ὁποῖοι φροντίζομεν διὰ τὸ Ἔθνος, διὰ τοὺς Ἐλευθέρους Ἕλληνας πολίτας καὶ διὰ τὰ παιδιὰ τὰ ὁποῖα πηγαίνουν καὶ γίνονται ἀεροπόροι καὶ τὰ ὁποῖα παιδιὰ πρέπει νὰ εἶναι βέβαια ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον, ὅτι τὸ ὑλικὸν τὸ ὁποῖον χρησιμοποιοῦν εἶναι ἀσφαλές, ὅτι τὸ ὑλικὸν τὸ ὁποῖον χρησιμοποιοῦν δὲν θὰ τοὺς ὁδηγήσῃ εἰς τὸν θάνατον. Κύριοι, ὑπάρχει μία τάσις ὡρισμένων ἀνθρώπων νὰ συγκινοῦνται πολὺ περισσότερον ἀπὸ τὰ συγκεκριμένα καὶ τὰ μερικά, παρὰ ἀπὸ τὰ ἀφῃρημένα καὶ τὰ γενικά. Κύριοι, θλίβομαι δι’ αὐτούς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβάλω τὸν ἑαυτόν μου εἰς ὑπερασπιστήν των. Ἐπέλεξαν τοὺς ὑπερασπιστάς των. Ἐγὼ εἶμαι ὑπερασπιστὴς τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς Ἀεροπορίας. Κύριοι, θλίβομαι δι’ αὐτούς. Ἀλλ’ αὐτοὶ εἶναι οἱ συγκεκριμένοι, εἶναι 5–6–8, τῶν ὁποίων τὰ ὀνόματα ἀναγράφονται εἰς τοὺς τίτλους τῶν ἐφημερίδων. Ποῖος συνεκινήθη διὰ τὰς ἑκατοντάδας, τῶν ὁποίων τὰ ὀνόματα δὲν ἀναγράφονται, ἐκείνους οἱ ὁποῖοι, ἐὰν συνεχίζοντο αἱ δολιοφθοραί, θὰ ἐφονεύοντο; Ποῖος σκέπτεται τὰς οἰκογενείας αὐτῶν, χιλιάδας δηλαδὴ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦν τὰ παιδιά τους εἰς τὴν Ἀεροπορίαν καὶ ἀναμένουν ἐπιστολὰς διὰ νὰ πληροφορηθοῦν, ἐὰν τὸ παιδί των εἶναι καλὰ ἢ συνεκινήθησαν ὅταν βλέπουν εἰς τὴν ἐφημερίδα ὅτι ἐσημειώθη ἓν ἀτύχημα; Ποῖος σκέπτεται αὐτούς, κύριοι; Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, διότι πρόκειται περὶ ψυχολογικοῦ καὶ ἠθικοῦ κανόνος, ὁ ὁποῖος ἔχει παρατηρηθῆ εἰς πολλὰς περιπτώσεις, ὅτι εὔκολα συγκινούμεθα διὰ τὰ συγκεκριμένα. Καὶ διὰ τὰ ἀφῃρημένα, διὰ τὸ Ἔθνος, τὸ ὁποῖον προσβάλλεται διὰ τῶν δολιοφθορῶν, διὰ τὴν ἀεροπορίαν, ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξαφανισθῇ ἐὰν δὲν ἐσταματοῦσαν αἱ δολιοφθοραί, ποῖος ἐνδιαφέρεται δι’ αὐτὰ ὅλα; Κύριοι, ἐνδιαφέρεται ἡ μεγάλη πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ ἐνδιαφέρεται ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχαυ Παπάγου. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα). Δὲν ὑπάρχει ἀνθρωπισμὸς—καὶ ἐπανέρχομαι εἰς αὐτὸ τὸ μοτίβο, διότι εἶναι οὐσιῶδες—δὲν ὑπάρχει ἀνθρωπισμὸς ὁ ὁποῖος νὰ ἔρχεται εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου ἐγγυᾶται ὅτι ἡ Ἀεροπορία εἶναι ἀσφαλὴς καὶ θὰ εἶναι ἀσφαλὴς καὶ διακηρύσσει πρὸς ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ πρὸς τὰς οἰκογενείας τῶν μαθητῶν τῶν Σχολῶν τοῦ Τατοΐου ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ αὐστηρὰ ἐπαγρύπνησις διὰ τὴν κατοχύρωσιν τῆς ἀεροπορίας καὶ διὰ τὴν ἀπόκρουσιν οἱασδήποτε προσπαθείας δολιοφθορᾶς εἰς τὸ τόσον λεπτὸν ὅπλον τῆς ἀεροπορίας. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὸ εἰδικώτερον θέμα τοῦ ἀθωωθέντος ὑποσμηναγοῦ Θεοδωρίδη. Δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ προβῶ τώρα εἰς διακρίσεις μεταξὺ τῶν χθὲς κατηγορουμένων καὶ σήμερον καταδίκων ἢ τῶν ἀθωωθέντων. Δὲν θὰ ἤθελον ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ νὰ ὁμιλήσω εἰδικώτερον περὶ τῶν προσώπων ἢ μᾶλλον περὶ ἑνὸς ἑκάστου ἐκ τῶν προσώπων. Ἐὰν βεβαίως ὑπάρξουν ἐπερωτήσεις εἰς τὰς ὁποίας θὰ ἀναπτυχθῇ τὸ θέμα, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῶν οὐσιαστικῶν λεπτομερειῶν, τότε βεβαίως θὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ πράξω. Ἀλλ’ αὐτὴν τὴν στιγμήν, δεδομένου ὅτι ὁ κ. Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἁπλῶς ἕνα ὑπαινιγμὸν καὶ μίαν παρατήρησιν ἔκαμε, ἐγὼ δὲν νομίζω ὅτι ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ προχωρήσω. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἔθεσεν ἀκόμη τὸ ἐρώτημα, πῶς δὲν ἐτελείωσεν ἤδη ἡ ἀνάκρισις ἡ ὁποία ἀνετέθη εἰς τὸν δικαστικὸν τῆς ἀεροπορίας κ. Θεοφίλην, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε καὶ δικαστικὸς τῆς πολιτικῆς δικαιοσύνης προηγουμένως. Κύριοι συνάδελφοι, ἀναλαμβάνω πλήρως τὴν εὐθύνην διότι τὸ πόρισμα δὲν ἔχει ἀκόμη ἐκδοθῆ. Ὁ περὶ οὗ πρόκειται δικαστικὸς εἶναι ἄριστος καὶ εἷς ἐκ τῶν μᾶλλον προσεκτικῶν δικαστικῶν τοὺς ὁποίους διαθέτει ἡ ἀεροπορία. Ἴσως ἐπειδὴ εἶναι πολὺ προσεκτικός, εἶναι ὀλίγον βραδύς. Ὁ κ. Θεοφίλης ἐρευνᾷ καὶ προσέχει νὰ διαπιστώσῃ τὴν ἀκρίβειαν μιᾶς ἑκάστης κατηγορίας. Ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν ἑξῆς: Ὅτι θεωρῶ τὴν ἐκ μέρους του καθυστέρησιν ὡς ἀπολύτως δεδικαιολογημένην, ὡς ὀφειλομένην εἰς πράγματι σεβασμὸν ἀπέναντι δυσκόλου περιπτώσεως, ἡ ὁποία τοῦ ἀνετέθη καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ ζητήσετε ἀπὸ ἐμὲ νὰ προβῶ εἰς περαιτέρω δηλώσεις, διότι ἡ δήλωσίς μου εἶναι ἀρκετή, ἀφ’ ἧς στιγμῆς λέγω, ὅτι θεωρῶ τὸ γεγονὸς τῆς καθυστερήσεως ὡς δικαιολογημένον, ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην καὶ ἂν ἡ Βουλὴ νομίζῃ ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀρκετόν, ἂς ἐκδηλώσῃ τὴν πρὸς ἐμὲ δυσπιστίαν της. Ἡ ὑπόθεσις ἔκλεισε, κ. συνάδελφοι, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν καθαρῶς δικαστικὴν καὶ ὀφείλω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ συγχαρῶ τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ Στρατοδικείου Ἀρεοπαγίτην κ. Κυριακόπουλον καὶ τὰ μέλη τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ, διὰ τὴν μεγάλην εὐσυνειδησίαν τὴν ὁποίαν ἐπέδειξαν. Τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ δίκη διήρκεσεν ἐπὶ 2 μῆνας, τὸ γεγονὸς ὅτι ὡρίσθησαν πραγματογνώμονες εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις, τὸ γεγονὸς ὅτι διεσκέφθη ἐπὶ τόσας ὥρας τὸ δικαστήριον καὶ τέλος τὸ γεγονὸς —οὐ σύνηθες εἰς τὰ ποινικὰ δικαστήρια— ὅτι ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ αἰτιολογήσουν λεπτομερῶς τὴν ἀπόφασίν των, τὰ γεγονότα αὐτὰ μαρτυροῦν περὶ τῆς ἀπολύτου εὐσυνειδησίας καὶ περὶ τοῦ πραγματικοῦ δικαστικοῦ ἤθους ποὺ διακρίνει τοὺς μετασχόντας τοῦ Ἀνωτάτου αὐτοῦ Δικαστηρίου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζω ἐὰν ὀρθῶς ἐξήγαγε τὰς κρίσεις τὸ δικαστήριον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνω δικαστὴς τῶν δικαστῶν καὶ οὐδεὶς εἶναι τεταγμένος νὰ κρίνῃ τὰς κρίσεις τῶν δικαστῶν, ἐκτὸς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι τεταγμένοι ἐκ τοῦ νόμου πρὸς τοῦτο. Πλάνη δικαστικὴ εἶναι δυνατὸν πάντοτε νὰ ὑπάρξῃ. Οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἀπήρτισαν τὸ Ἀνώτατον Ἀναθεωρητικὸν Δικαστήριον, ἔπραξαν τὸ πᾶν διὰ ν’ ἀποφύγουν τὴν πλάνην, ἔπραξαν τὸ πᾶν διὰ νὰ καταλήξουν εἰς ἀπόφασιν δυναμένην πράγματι νὰ θεμελιωθῇ ἐπὶ στοιχείων, καὶ κυρίως νὰ θεμελιωθῇ ἐπὶ τῆς ἰδίας αὐτῶν συνειδήσεως, ὡς δικαστῶν. Σέβομαι βαθύτατα τὴν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν ἐξέδωσαν καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι θεωρῶ ἀπὸ δικαστικῆς ἀπόψεως λῆξαν τὸ ζήτημα. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος κ. Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἔκαμε καὶ ὡρισμένας παρατηρήσεις βαρείας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν δοθεῖσαν βοήθειαν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τοὺς σεισμοὺς τῶν Ἰονίων Νήσων. Σᾶς ὡμίλησα κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν ἐπὶ 1½ ὥραν καὶ σᾶς ἔδωσα στοιχεῖα περὶ τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον ἐνήργησεν ἡ Κυβέρνησις καὶ συγκεκριμένως πῶς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Στρατάρχου Παπάγου ἀντεμετωπίσθη ἡ μεγάλη αὐτὴ συμφορά. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ μὴ σᾶς καταπονήσω καὶ ἀπόψε. Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὑπάρχουν ἐπὶ τοῦ θέματος δύο ἐπερωτήσεις καὶ εἰς τὰς ἐπερωτήσεις αὐτάς, ὅσον ἀφορᾷ εἰδικώτερον τὸ Β. Ναυτικόν, τὸ ὁποῖον ἐκινήθη κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας, θὰ ἀπαντήσῃ λεπτομερῶς καὶ μὲ ὅλα τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα, ὁ συνάδελφός μου Ὑφυπουργὸς τῶν Ναυτικῶν Στρατηγὸς κ. Γεωργούλης.

§74Α. ΛΙΑΚΟΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν σεισμῶν ἀρκετὰ διεφωτίσθη ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία. Θὰ ἠθέλαμεν ἐπὶ ἑνὸς ἄλλου σημείου νὰ διαφωτισθῇ ἡ Βουλή. Σᾶς τὸ ὑπενθυμίζω, μήπως τυχὸν σᾶς διέφυγε, κ. Ὑπουργέ. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ὁ Στρατάρχης Παπάγος, μετὰ τοῦ ὁποίου εἶχε τὴν τιμὴν ὡς Πρόεδρος Κυβερνήσεως νὰ συνεργασθῇ μαζί του, εἶναι ὁ ἄνθρωπος ὁ ἀδέκαστος, ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος δὲν δέχεται συμβιβασμούς, τόσον ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ, ὅσον καὶ ἐν τῷ Ἐσωτερικῷ. Νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ θὰ πρέπει νὰ ἀσχοληθῆτε περισσότερον, διὰ νὰ διαφωτισθῇ ἡ κοινὴ γνώμη, διότι φρονῶ, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς εἶχεν ἀνάγκην ἑνὸς ἀρχηγοῦ, ὁ ὁποῖος νὰ διαθέτῃ κῦρος.

§75Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι συνάδελφοι, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν ἄποψιν, ὅτι δὲν δικαιοῦμαι νὰ σᾶς καταπονήσω, ἐπαναλαμβάνων ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον καὶ τὴν Τρίτην. Τὴν Τρίτην σᾶς ἔδωσα στοιχεῖα καταδεικνύοντα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου καὶ εἰδικῶς ὁ ἴδιος ὁ Στρατάρχης Παπάγος ἀντεμετώπισε μὲ πρωτοφανῆ ταχύτητα, μὲ ἀπόδοσιν καταπληκτικήν, τὴν πρωτοφανῆ, τὴν μὴ δυναμένην νὰ προβλεφθῇ συμφοράν, ἡ ὁποία ἔπληξε τὰς Ἰονίους Νήσους. Τὰ στοιχεῖα αὐτὰ ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας, τὰ στοιχεῖα αὐτὰ θὰ δημοσιευθοῦν καὶ εἰς τὸ τεῦχος, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκδοθῇ. Καὶ εἰδικώτερον διὰ τὸ Βασιλικὸν Ναυτικὸν ὁ κ. Γεωργούλης θὰ κάμῃ ἐκτενεστέραν ἀνάπτυξιν, ἀναφερομένην εἰς τὴν δρᾶσιν τοῦ Ναυτικοῦ, ἀπαντῶν εἰς τοὺς κυρίους, οἱ ὁποῖοι θὰ διατυπώσουν τὰς ἐπερωτήσεις των. Κύριοι, τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἐπετελέσθη, ὑπῆρξε μέγα. Αὐτὸ δὲν δύνασθε νὰ τὸ κρίνετε σεῖς. Εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ κρίνουν μόνον ὅσοι παρέστησαν κατὰ τὰ πρῶτα 24ωρα τῆς μεγάλης τραγῳδίας. Ὀρθῶς οἱ κύριοι συνάδελφοι, οἱ ἀντιπροσωπεύοντες τὰς Ἰονίους Νήσους διέκοψαν, μὲ ὅλον τὸν σεβασμόν των, τὸν ὁποῖον ὀφείλουν νὰ τρέφουν, ἔναντι ὑμῶν, ὀρθῶς σᾶς διέκοψαν, κύριε συναρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων καὶ σᾶς εἶπον, διότι ὤφειλον νὰ σᾶς τὸ εἴπουν καὶ ὤφειλον νὰ σᾶς διακόψουν, διότι ἐκεῖνοι εἶναι γνῶσται ὄχι διὰ τῶν ἐφημερίδων, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἀμέσου συμβιώσεώς των μὲ τὰ γεγονότα......

§76Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Μὲ ἰδίαν ἀντίληψιν.

§77Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). ....διότι οἱ κ. συνάδελφοι διεπίστωσαν τὸ ἀντίθετον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον διεπιστώσατε σεῖς καὶ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω καὶ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον διεπίστωσα ἐγώ.

§78Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Εἰς τὰς ἐκλογὰς νὰ τὰ εἴπητε αὐτά.

§79Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Καὶ αὐτὸ θὰ γίνῃ κάποτε. Κύριοι, ἓν ἀκόμη σημεῖον εἶναι ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον ὀφείλω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὸν κ. Συναρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων. Ἔθιξεν, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ εἶχε ζητήσει πληροφορίας καὶ νὰ εἶχε πεισθῆ καὶ τοιοῦτον θέμα δὲν ἔπρεπε νὰ θίξῃ, ἔθιξε τὸ ζήτημα τῆς πυρκαϊᾶς τῆς Ζακύνθου καὶ εἶπεν — εἶναι πολὺ βαρὺ αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν— ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὴν σταματήσωμεν ἐγκαίρως......

§80Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶπον, θὰ ἦτο ἴσως δυνατὸν νὰ σταματήσῃ.

§81Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι, ἡ πυρκαϊὰ τῆς Ζακύνθου ἤρχισε κατὰ τὰς 2 μ.μ. τῆς 12ης Αὐγούστου. Κατὰ τὰς 11–11.30′ ἔγινεν ὁ μεγάλος σεισμός. Κατὰ τὰς 2, ἐπανελήφθη ὁ σεισμός. Ἡ πυρκαϊὰ ἤρχισεν ἀπὸ πολλὰ σημεῖα τῆς πόλεως, διότι φαίνεται ὅτι αἱ ἑστίαι ἦσαν πολλαί. Ὅταν κατὰ τὴν 5ην ἀπογευματινὴν τὸ ἀεροπλάνον, μὲ τὸ ὁποῖον εἶχον φθάσει ἐγὼ εἰς τὸν Ἄραξον, μετέβη διὰ νὰ διαπιστώσῃ, ἐνῷ ἐγὼ ἔπλεον μετὰ τοῦ στρατηγοῦ Ἰατρίδου πρὸς Ζάκυνθον, τὶ συμβαίνει εἰς τὴν Ζάκυνθον, διότι εἶχον διακοπῆ αἱ τηλεφωνικαὶ καὶ τηλεγραφικαὶ ἐπικοινωνίαι, τὸ ἀεροπλάνον αὐτὸ εἶδεν ὁλόκληρον τὴν πόλιν παραδεδομένην εἰς τὰς φλόγας. Αὐτὸ κατὰ τὴν 5ην ἀπογευματινήν. Αὐτό, κύριε συναρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, σημαίνει πολλά. Κατὰ τὰς 8 δέ, ὅταν ἔφθασα ἐγώ, ἡ πυρκαϊὰ εἶχεν ἤδη ἀναλώσει καὶ καταστρέψει ἓν μέγα μέρος τῆς πόλεως. Ἦτο ἤδη εἰς ὁλόκληρον τὴν πόλιν διάχυτον τὸ πῦρ. Ὁτιδήποτε καὶ ἐὰν ἐκείνην τὴν στιγμήν, ἢ κατὰ τὴν 5ην ἀπογευματινήν, διέτασσεν ἡ Κυβέρνησις νὰ μεταφερθῇ ἀπὸ ἀπόψεως πυροσβεστικοῦ ὑλικοῦ, θὰ ἦτο ἀπολύτως ἀδύνατος ἡ ἀντιμετώπισις τῆς πυρκαϊᾶς. Δὲν μετεδίδετο κατὰ τὴν 8ην βραδυνὴν τὸ πῦρ. Δὲν μετεδίδετο οὔτε τὴν 5ην ἀπογευματινήν. Εἶχεν ἤδη κυκλώσει ὅλας τὰς συνοικίας. Ἴσως ἐλάχισται συνοικίαι νὰ μὴ εἶχον καταληφθῆ ὑπὸ τοῦ πυρός, ἀλλὰ τὸ μέγιστον μέρος τῆς πόλεως εἶχε παραδοθῆ εἰς τὰς φλόγας. Κύριοι, ὁ μὲν στόλος δὲν εἶχε τὴν δυνατότητα. Τὴν ἑπομένην θὰ ἔφθανεν, οἱονδήποτε πλοῖον καὶ ἂν ἐστέλλετο. Ἄλλωστε τὸ μεγαλύτερον καταδρομικὸν τὸ ὁποῖον ἔφθασε δὲν ἦτο — ἓν ἐκ τῶν μεγαλυτέρων καταδρομικῶν τῆς Μεγάλης Βρετανίας καὶ παρακαλῶ νὰ πιστεύσητε— δυνατὸν νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του μὲ τὰς ἀντλίας του. Καὶ ἐὰν ἀκόμη ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ τὸ θαῦμα, τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς θὰ ἔκαμνεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου νὰ μεταφέρῃ ἐντὸς ἡμισείας ὥρας ὅλας τὰς πυροσβεστικὰς ἀντλίας τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Ζάκυνθον καὶ πάλιν θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ κακόν. Καὶ τοιουτοτρόπως, τὸ θαῦμα, τὸ ὁποῖον μόνον ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιήσῃ, τὸ θαῦμα αὐτὸ θὰ ἀπέβαινεν εἰς μάτην, διότι θὰ ἦτο ἀπολύτως ἀδύνατος ἡ ἀντιμετώπισις τῆς πυρκαϊᾶς. Ἐζήσαμεν τὰ γεγονότα μὲ τὸν στρατηγὸν Ἰατρίδην, μὲ τὸν βουλευτὴν κ. Βοῦλτζον, μὲ τὸν Δήμαρχον Ζακύνθου. Περιεφερόμεθα τὴν νύκτα εἰς ὁλόκληρον τὴν πόλιν. Δὲν ὑπῆρχεν οὔτε ἕνα σπίτι, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἐκαίετο, πλὴν τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ τοῦ Ἁγίου Διονυσίου, τοῦ καταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ἑνὸς Δημοτικοῦ Σχολείου, Σχολείου μὲ μπετόν. Σχολείου τὸ ὁποῖον ἦτο κατά τι ἀπόμερον καὶ δὲν προσέπιπτον ἐπ’ αὐτοῦ αἱ φλόγες.

§82Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Καὶ μὲ τοὺς ἀλλεπαλλήλους σεισμοὺς δὲν ἠμποροῦσαν οἱ πυροσβέσται νὰ προωθηθοῦν μεταξὺ τῶν ἐρειπίων.

§83Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἠμπορῶ νὰ σᾶς βεβαιώσω καὶ βεβαιῶν ὑμᾶς, βεβαιώνω ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ὅτι ἦτο ἀδύνατον νὰ διασωθῇ ἡ πόλις τῆς Ζακύνθου ἀπὸ τὰς φλόγας. Ἡ τραγῳδία των ἦτο τόσον μεγάλη, ὥστε θὰ ἦσαν δικαιολογημένοι νὰ προβοῦν εἰς ἀτόπους διαμαρτυρίας καὶ ἐν τούτοις δὲν εὑρέθησαν οὔτε Ζακύνθιοι νὰ καταγγείλουν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἦτο δυνατὸν νὰ σώσῃ ἀπὸ τὰς πυρκαϊὰς τὴν πόλιν τῆς Ζακύνθου καὶ δὲν τὸ ἔπραξε. Βεβαιωθῆτε ὅτι αὐτὸ τὸ «ἴσως», τὸ ὁποῖον ἐχρησιμοποιήσατε, ἔστω αὐτὸ τὸ «ἴσως», τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ οὐσιώδη ἐπιφύλαξιν, δὲν εἶχε δυνατότητα πραγματοποιήσεως. Ἐπρόκειτο περὶ ἀδυνάτου πράγματος. Καὶ τὰ ἀδύνατα ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου ὑπεσχέθη νὰ ἐκπληρώσῃ. Ὁ Στρατάρχης Παπάγος πρακτικός, θετικὸς καὶ ἀπολύτως ἂς εἴπωμεν προσγειωμένος, δηλοῖ καὶ διακηρύσσει τὸ δυνατόν. Ἄλλοτε δὲν ἐγένετο κἂν τὸ δυνατόν. Σήμερον γίνεται καὶ θὰ γίνεται ἐπὶ Κυβερνήσεως Παπάγου τὸ δυνατόν. (Χειροκροτήματα).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Στεφανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§85Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Θὰ εἶμαι βραχύτατος, κ. συνάδελφοι, εἰς τὴν ἀπάντησίν μου, πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Συναρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων.

§86Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Παρασκευῆς ὡμίλησα ἐκ μέρους τῆς ΕΠΕΚ, ὅσον ἀφορᾷ τὰς παραλείψεις τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθν. Ἀμύνης. Εἰς πολλὰ σημεῖα συνεταυτίσθην μὲ τὸν ἀξιότιμον Συναρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, καὶ ἀπήντησεν ἀπόψε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Ἀμύνης. Εἰς δύο–τρία σημεῖα ὅμως τὰ ὁποῖα ἔθιξα ἐγὼ εἰς τὴν ὁμιλίαν μου, δὲν ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργός.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι θέμα αὐτὸ τοῦ Κανονισμοῦ, κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ λάβετε τὸν λόγον;

§88Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, δὲν ὁμιλεῖ ὁ Κανονισμὸς περὶ τῶν ἀξιοσημειώτων ἢ μὴ σημείων τῆς ἀγορεύσεώς σας. Κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου τῆς 24ης καὶ εἰς μίαν διακοπήν του ἐξέφρασα τὸ παράπονόν μου πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι δὲν μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μὲ παρακολουθήσῃ. Σήμερον, ὀφείλω νὰ διατυπώσω τὸ παράπονον ὅτι δὲν μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν οὔτε νὰ μὲ ἀναγνώσῃ. Διότι δὲν ἐξηγεῖται ἄλλως, πῶς εἶχε τὴν ἀξίωσιν, ἀπὸ ἐμέ, ὁ ὁποῖος περιωρίσθην εἰς ἀπολογισμὸν καὶ μάλιστα ἐτήσιον, τοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀναδράμω εἰς τὸ παρελθόν, καὶ νὰ ἀναφέρω γεγονότα τὸ ὁποῖα ἐγένοντο εἰς τὸ ἀπώτερον παρελθόν, ἴσως καὶ προπολεμικῶς, καὶ νὰ ἐπαναλάβω γεγονότα τὰ ὁποῖα εἶναι πασίγνωστα εἰς ὑμᾶς, καὶ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Πῶς εἶναι δυνατόν, νὰ ὁμιλήσω, περὶ ἐκείνου ὁ ὁποῖος ἐπανέλαβε τὰς σχέσεις μὲ τὴν Γιουγκοσλαυΐαν. Εἶναι γνωστόν, γνωστότατον. Πῶς εἶναι δυνατόν, νὰ ὁμιλήσω ἐγὼ περιοριζόμενος εἰς τὴν ἔκθεσιν τῶν πεπραγμένων τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ διαρρεῦσαν ἔτος, περὶ ἐκείνου ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ὁποίου εἰσήλθομεν εἰς τὸ ΝΑΤΟ. Ἐν τούτοις, ἐνῷ τὰ γεγονότα αὐτὰ εἶναι πασίγνωστα καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ τὰ ἐπαναλάβω διὰ δευτέραν φορὰν εἰς τὴν Βουλήν, ἐνῷ αὐτὰ εἶναι πασίγνωστα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἰς ὑμᾶς καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὀφείλω νὰ τονίσω, πρᾶγμα καὶ αὐτὸ πασίγνωστον, ὅτι ἡμεῖς κατωρθώσαμεν νὰ ἀξιοποιήσωμεν τὰς σχέσεις μὲ τὴν Γιουγκοσλαυΐαν. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν ἰδικῶν μας, συνεπτύχθη τὸ τριμερὲς μέτωπον καὶ ἐγένετο ἡ τριμερὴς Συμφωνία τῆς Ἀγκύρας, χάρις εἰς τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν σήμερον, ὅτι κατοχυροῦται ἡ ἀσφάλεια εἰς τὴν γωνίαν αὐτὴν τῆς Βαλκανικῆς καὶ τῆς Μεσογείου. Ὁ ἀξιότιμος Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως, εὗρεν ὅτι μερικὰ ἔργα μικρά, κατ’ αὐτόν, ἦσαν ἔργα τῆς Κυβερνήσεώς του. Κατεδέχθη νὰ τὰ υἱοθετήσῃ καίτοι τὰ εὗρε μικρά. Εἶπε λ.χ. ὅτι ὁ τερματισμὸς τοῦ θέματος τῶν δικαιουμένων ἀποζημιώσεως βάσει τοῦ ἄρθρου 78 τῆς Ἰταλικῆς Συνθήκης, ὅπως καὶ τὸ θέμα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν κατόχων τῶν πλοίων Καστίλιος, ποὺ ἔπαθον ἀπὸ τὸν ἐμφύλιον Ἱσπανικὸν πόλεμον, ἀποτελεῖ ἔργον τῆς Κυβερνήσεώς του. Οὐδεὶς ἠρνήθη αὐτό. Ὑπῆρξεν ἔργον τῆς Κυβερνήσεώς σας. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας ἐδημιουργήθη καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας περιεπλάκη τὸ θέμα. Ἐὰν μὲ εἴχατε προσέξει θὰ ἠκούατε ὅτι εἶπα πὼς ὁλόκληρα ἔτη μέσα εἰς τὰ γραφεῖα τῶν ὑπηρεσιῶν σας, ἐσύροντο οἱ σχετικοὶ φάκελλοι, χωρὶς νὰ καθίσταται δυνατὸν νὰ δοθῇ μία λύσις. Καὶ εἶπον ὅτι ἡμεῖς ἐξεκαθαρίσαμεν τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, μετὰ τρία ἔτη, καὶ μάλιστα κατὰ τρόπον ἐπιτυχῆ. Ὑπῆρξεν ἄδικος ἡ ἐπίκρισίς σας, ὅτι ἐδώσαμεν τὴν λύσιν τὴν ὁποίαν ἐδώσαμεν, ὅτι δῆθεν, ἐδέχθημεν νὰ ἀποζημιώσωμεν ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι δὲν δικαιοῦνται ἀποζημιώσεως. Κύριε Συναρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, διαφωνοῦμεν ριζικῶς, οὔτε ἡ Βουλή, οὔτε ἡ Κυβέρνησις δύνανται νὰ ἀποζημιώσουν ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν δικαιοῦνται ἀποζημιώσεως. Ἡμεῖς θέτομεν τὰς γενικὰς ἀρχάς, καὶ κατόπιν ἔρχεται ἡ δικαιοσύνη τῆς Πατρίδος, ἡ ὁποία θὰ ἀποφασίσῃ ποῖος δικαιοῦται ἀποζημιώσεως. (Χειροκροτήματα). Θὰ ἔλθῃ τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γενικῶν ἀρχῶν ποὺ καθιερώσαμεν, καὶ ἐψήφισεν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως, νὰ ἐξετάσῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τίτλων τοὺς ὁποίους θὰ προσαγάγουν, ποῖος δικαιοῦται ἀποζημιώσεως καὶ ποῖος δὲν δικαιοῦται. Αὐτὴ ἦτο ἡ δικαία, ἡ ὀρθὴ καὶ λογικὴ λύσις. Δὲν ἦτο δυνατόν, ἡμεῖς ἡ διοίκησις νὰ μεταβληθῶμεν εἰς δικαστάς. Διότι δὲν πρέπει νὰ ἀγνοῆτε ποῖαι πιέσεις ἠσκήθησαν καὶ ποῖαι ὀρέξεις ἠνοίχθησαν, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀνέλαβεν ἡ διοίκησις τὸ βαρὺ αὐτὸ ἔργον. Ὁ ἀξιότιμος Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, συνεταύτισε κατὰ τρόπον ἁπλοϊκὸν, δύναμαι νὰ εἴπω, τὸ κῦρος τοῦ Στρατάρχου Παπάγου μὲ τὴν προώθησιν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος. Δὲν γνωρίζω ἐὰν προωθήθη ἢ ὄχι τὸ Κυπριακὸν ζήτημα ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γνωρίζω εἶναι τοῦτο: Ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, ἐχάραξε μιὰν γραμμήν, τὴν ὁποίαν θὰ ἀκολουθήσῃ ἀπαρεγκλίτως, χωρὶς ὑπαναχωρήσεις, χωρὶς παλινωδίας. Ἡ Κυβέρνησις Παπάγου, εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, καὶ κατόπιν διὰ τοῦ ἀντιπροσώπου της εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, ὅτι εἰς τὸ ζήτημα τὸ Κυπριακόν, τὸ ὁποῖον ὀρθῶς, ὁ ἀξιότιμος Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων εἶπεν, ὅτι συνέχει τὰς καρδίας καὶ τὰς ψυχὰς ὅλων τῶν Ἑλλήνων, εἴμεθα ἕτοιμοι, εἴμεθα πρόθυμοι διὰ διμερεῖς συνομιλίας. Ἐν αὐταὶ δὲν λάβουν χώραν, τότε ἡμεῖς, εἴμεθα ἐλεύθεροι καὶ ἀδέσμευτοι ἀπολύτως, διὰ νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν μέθοδον καὶ τὴν ὁδὸν τὴν ὁποίαν ἡμεῖς προκρίνομεν, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ τέρμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εὑρίσκομεν σύμφωνον μὲ τοὺς πόθους τοῦ Κυπριακοῦ καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ καὶ σύμφωνον μὲ τὰ μεγάλα δόγματα, διὰ τὰ ὁποῖα ἠγωνίσθησαν οἱ λαοὶ οἱ δημοκρατικοί, οἱ λαοὶ οἱ ἐλεύθεροι. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα). Μᾶς ἐπέκρινεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, διότι ὡρισμένας παρεμβάσεις ἢ ὡρισμένας ἀνακοινώσεις διακεκριμένου πραγματικῶς μέλους τῶν Φιλελευθέρων, ἀλλὰ καὶ διακεκριμένου διπλωμάτου καὶ πολιτικοῦ, τοῦ ὁποίου γνωρίζω τὴν ἀξίαν καὶ τὸν ὁποῖον τιμῶ, ἐπέκρινα μετὰ δριμύτητος εἰπών, ὅτι μὲ ἐπιπολαιότητα ἔσπευσε νὰ καταλογίσῃ εὐθύνας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εὐθύνας τὰς ὁποίας δὲν εἶχεν αὕτη. Ὑπῆρξα νομίζω, ὄχι σκληρός, ἀλλὰ μᾶλλον ἐπιεικής, διότι ὅταν ἀπηυθύνθη ἡ κατηγορία περὶ ἐκχωρήσεως τῶν ἐθνικῶν ἐδαφῶν, ἡ ὁποία ἰσοδυνάμει μὲ κατηγορίαν προδοσίας, διότι καὶ αὐτὸ ἐλέγετο, ὑπὸ τὰς γραμμὰς τοῦ ἄρθρου τοῦ ἀξιοτίμου μέλους τοῦ κόμματός σας, ὅταν λέγω ρίπτεται ἡ κατηγορία αὐτὴ τῆς Ἐθνικῆς προδοσίας, δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ χαρακτηρισμός μου αὐτὸς παρὰ νὰ κριθῇ καὶ νὰ θεωρηθῇ ἐπιεικέστατος. Δὲν εἶναι δυνατὸν μέλος διακεκριμένον, τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, καὶ τοῦ διπλωματικοῦ κόσμου, διὰ τοιαύτης φύσεως ζήτημα, ἐνῷ εἶχεν εἰς χεῖρας του ὅλα τὰ μέσα διὰ νὰ διαφωτισθῇ ἐπὶ τῆς πορείας τῆς ὑποθέσεως, νὰ βασίζεται εἰς ἀνευθύνους πληροφορίας ἀγνώστων καὶ ἀναρμοδίων προσώπων, διὰ νὰ ρίπτῃ τοιαύτας κατηγορίας ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἦτο δυνατὸν ποτὲ νὰ ἀνεχθῶμεν τὴν κατηγορίαν αὐτὴν ἐπὶ ἐκχωρήσει ἐθνικῶν ἐδαφῶν. Ἐνόμιζα, ὅτι θὰ ἀνεγνώριζεν ὅτι ἐφ’ ὅσον ἔληξαν αἱ διαπραγματεύσεις, δὲν ὑπεγράφη ὅμως ἡ σχετικὴ συμφωνία, ὁπότε θὰ εἴχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσωμεν, ὅτι εὑρίσκετο ἐν πλάνῃ. Ἐν τούτοις βλέπω, ὅτι ἦλθε νὰ ζητήσῃ εὐθύνας διὰ μέσου τοῦ Ἀρχηγοῦ του. Δὲν ἀντιλαμβάνομαι αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὴν νοοτροπίαν. Τοιαῦται κατηγορίαι ἐπὶ ἐκχωρήσει ἐθνικῶν ἐδαφῶν, κατηγορίαι ἐπὶ ἐθνικῇ προδοσίᾳ ἔχουν τοιαύτην σημασίαν δι’ ὅλους τοὺς Ἕλληνας, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ τὰς ἀντιπαρερχώμεθα χωρὶς νὰ ἀπαντήσωμεν καθ’ ὃν τρόπον πρέπει εἰς τοιαύτης φύσεως κατηγορίας. Τέλος, κύριοι, προὐκάλεσε τὴν δυσφορίαν τοῦ ἀξιοτίμου Συναρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ἡ κατάληξίς μου, ὁ ἐπίλογος τῆς τελευταίας ὁμιλίας μου. Σεῖς εἶπεν, ἠμπορεῖ νὰ αἰσθάνεσθε τὴν ἀνάγκην τῆς ἠθικῆς ἀνατάσεως καὶ τοῦ ἠθικοῦ καθαρμοῦ, ἡμεῖς δὲν αἰσθανόμεθα τὴν ἀνάγκην αὐτήν. Ἀλλά, κ. Συναρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, δὲν εἴμεθα μόνον ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι αἰσθανόμεθα τὴν ἀνάγκην αὐτῆς τῆς ἠθικῆς ἀνατάσεως, καὶ αὐτοῦ τοῦ ἠθικοῦ καθαρμοῦ. Εἶναι ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος, ὁ ὁποῖος τὴν ᾐσθάνθη καὶ εἶναι πρὸς τιμήν του, εἶναι ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ὁ ὁποῖος τὴν ᾐσθάνθη διὰ λογαριασμὸν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα). Εἶναι ἀμείλικτος ἡ ἀξίωσις καὶ ἀμείλικτον τὸ αἴτημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἀλλοίμονον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀκούουν τὴν ἀξίωσιν καὶ τὸ αἴτημα αὐτό. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ εἴπω πρὸς αὐτούς, πρὸς ὑμᾶς, ὅτι καὶ αὐτὴν τὴν φορὰν ἔχει δίκαιον ὁ Στρατάρχης Παπάγος, ὅταν λέγῃ ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ἐδιδάχθη τίποτε ἀπὸ τὸ πρόσφατον παρελθόν. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοθρῆς παρακαλεῖται, ὅπως συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Τριανταφύλλης).

§90ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν δι’ ὀλίγον, κ. Πρόεδρε.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν διὰ 5′ λεπτά. (Ὥρα 9.30′ μ.μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 9.55′ μ.μ.). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος κ. Κ. Γ. Ροδόπουλος).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Ε. Κοθρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§93Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Διέκοψα, κύριοι συνάδελφοι, τὴν ἀγόρευσίν μου εἰς τὸ θέμα τῆς ἐπιδράσεως τῆς ὑποτιμήσεως ἐπὶ τῆς τιμῆς τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸ ζήτημα τῆς μειώσεως τῶν εἰσαγωγῶν καὶ τῆς αὐξήσεως τῶν ἐξαγωγῶν, διότι ἀνεπτύχθη ἐπαρκῶς ἀπὸ τὸν συναρχηγὸν τοῦ Κόμματός μου, κ. Παπανδρέου. Ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ μὲν μείωσις τῶν εἰσαγωγῶν εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς αὐξήσεως τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς καὶ τῆς μειώσεως τῶν διεθνῶν τιμῶν, γεγονότων ἀσχέτων μὲ τὴν κυβερνητικὴν δραστηριότητα, ἡ δὲ αὔξησις τῶν ἐξαγωγῶν εἶναι ἀσήμαντος, διὰ νὰ θεωρηθῇ ἐπίτευγμα μέγα τῆς Κυβερνήσεως. Παρατηροῦμεν ὅτι τὸ συναλλαγματικὸν ἔσοδον ἐκ τῆς τοιαύτης αὐξήσεως εἶναι ἀσήμαντον, διότι λόγῳ τῆς ὑποτιμήσεως ἐπῆλθε πτῶσις τῶν τιμῶν τῶν ἐξαγωγίμων προϊόντων μας εἰς τὰς ἀγορὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ. Οὕτω, ὁ καπνὸς ἐνῷ πρὸ τῆς ὑποτιμήσεως ἐπωλεῖτο εἰς δολλάρια 1½ κατὰ κιλόν, μετὰ τὴν ὑποτίμησιν κατῆλθεν εἰς 1 δολλάριον κατὰ κιλὸν καὶ οὕτω ἐπραγματοποιήθη μείωσις συναλλαγματικὴ κατὰ 13 περίπου ἑκατομμύρια δολλάρια. Ἡ σταφὶς ἐνῷ πρὸ τῆς ἀναπροσαρμογῆς κατὰ τὴν περασμένην ἐσοδείαν ἐπραγματοποίησε κατὰ μέσον ὅρον 250 δολλάρια κατὰ τόννον, μετὰ τὴν ἀναπροσαρμογὴν αἱ τιμαὶ τῆς τρεχούσης ἐσοδείας κυμαίνονται πέριξ τῶν 200– 210 δολλαρίων κατὰ τόννον, ἤτοι ἐπραγματοποιήθη μείωσις συναλλαγματικὴ κατὰ ἕνα περίπου ἑκατομμύριον δολλάρια. Διὰ τὸ ἔλαιον, ἐνῷ αἱ τιμαί του κατὰ τὴν περίοδον τῆς ἀναπροσαρμογῆς ἐκυμαίνοντο περὶ τὰ 560–580 δολλάρια κατὰ τόννον, σήμερον κυμαίνονται εἰς 460 δολλάρια καὶ οὐδεμία ἐξαγωγὴ ἐγένετο, λόγῳ τοῦ ἐφαρμοσθέντος παρακρατήματος. Τὸ βασικὸν οἰκονομικὸν μέτρον πέριξ τοῦ ὁποίου περιστρέφεται ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἡ ἀναπροσαρμογὴ τῆς δραχμῆς, τὸ ὁποῖον μέτρον κατ’ ἐξοχὴν μεταθέσεως πλούτου, εἶναι φυσικὸν νὰ δημιουργῇ εὐεργετουμένους καὶ ὑφισταμένους ζημίας. Ἡ Κυβέρνησις ἐνδιαφερομένη διὰ τὰ ζωντανώτερα τμήματα τοῦ πληθυσμοῦ, ἐνδιεφέρθη διὰ τὴν εὐημερίαν τῶν ἀγροτῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ χάρις εἰς τὴν ἀναπροσαρμογὴν ἐθεμελιώθη ἡ εὐημερία τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου. Διὰ τοὺς ἐργάτας δὲν ἐτόλμησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξαναγγείλῃ ὅτι ὠφελήθησαν ἐκ τῆς ἀναπροσαρμογῆς. Τοὺς ἔδωσε τὴν ἐλπίδα ὅτι τὸ προσεχὲς ἔτος θὰ εἶναι τὸ ἔτος τῆς εὐημερίας των. Θὰ ἐξετάσωμεν ἐν ὀλίγοις ἐὰν ἡ ἐπαγγελία τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν εὐημερίαν τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν πραγματικότητα. Εἶναι γεγονός, ὅτι ὡς ἀνεφέραμεν καὶ προηγουμένως, ὑπάρχει κατ’ ὄγκον αὔξησις τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς ἀνερχομένη εἰς 36%, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης γεγονὸς ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος ἀνέρχεται εἰς 15%. Τὴν διαφορὰν ἐκαρπώθησαν αἱ ἄλλαι τάξεις καὶ κυρίως οἱ βιομήχανοι, διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων. Ἡ Κυβέρνησις ἀκολουθοῦσα τὸ δόγμα τοῦ οἰκονομικοῦ φιλελευθερισμοῦ καὶ καταργήσασα, μετὰ τὴν ὑποτίμησιν, τὸν θεσμὸν τῆς συγκεντρώσεως τῶν γεωργικῶν προϊόντων καὶ κατ’ οὐσίαν τὴν τιμὴν ἀσφαλείας αὐτῶν, μόνον ἀσφαλὲς μέσον προστασίας τῶν μικρῶν κυρίως παραγωγῶν, συνετέλεσεν εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ἀνοίγματος τῆς ψαλίδος τῶν τιμῶν γεωργικῶν καὶ βιομηχανικῶν προϊόντων καὶ παρέδωσεν οὕτω τὸν ἀγροτικὸν κόσμον ἀνυπεράσπιστον εἰς τὴν κερδοσκοπικὴν μανίαν τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας. Ἡ χαρακτηριζομένη ὡς φαυλοκρατικὴ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου ἐπέτυχε, κύριοι βουλευταί, τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς μέχρι τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ μεγαλόπνοος Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ὀρυζοκαλλιέργεια: Ηὐξήθη ἀπὸ 5–6 χιλιάδας τόννους προπολεμικῶς εἰς 55 χιλιάδας τόννους τὸ 1952. Ὄσπρια: Ηὐξήθησαν 48%, ἀπὸ 18 χιλιάδας τόννους ποὺ εἰσήγοντο προπολεμικῶς, εἰσάγομεν σήμερον μόνον περὶ τοὺς 7–8 χιλιάδας τόννους. Λαχανικά: Ηὐξήθησαν κατὰ 62%. Πατάτα: Ηὐξήθησαν κατὰ 170%. Βάμβαξ: Ηὐξήθη κατὰ 22%. Ἑσπεριδοειδῆ: Ἐπενταπλασιάσθησαν. Σῖτος: Αὔξησις 37%. 1.100.00 τόννους τὸ 1952 καὶ 1.400.000 τόννους τὸ 1953. Μέχρι τέλους τοῦ 1952 διετέθησαν 750.000 ἑκατομμύρια δραχμῶν διὰ τὴν γεωργικὴν οἰκονομίαν καὶ 35,5 ἑκατομμύρια δολλαρίων. Ἐπραγματοποιήθησαν ἔργα ἀποστραγγιστικά, ἀποξηραντικά, διετέθη μέγας ἀριθμὸς μηχανῶν εἰς τὴν γεωργίαν καὶ ηὐξήθησαν αἱ ἐκτάσεις αἱ καλλιεργούμεναι διὰ μηχανικῆς καλλιεργείας εἰς 4 ἑκατομμύρια στρέμματα αἱ ἀρδευόμεναι ἐκτάσεις ηὐξήθησαν κατὰ 20% ἐν σχέσει μὲ τὴν προπολεμικὴν περίοδον καὶ ἡ κατανάλωσις τῶν χημικῶν λιπασμάτων ηὔξησεν ἐπίσης εἰς 20% περίπου. Δὲν ἐφείσθημεν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας κόπου διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος καὶ ἐπὶ τῇ βάσει προγράμματος καταστρωθέντος καὶ μελετηθέντος ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας μας καὶ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν, παρεσχέθησαν εἰς τὸν γεωργικὸν πληθυσμὸν τῆς χώρας τὰ μέσα διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ ἀποκτήσῃ τὸ μεγαλύτερον δυνατὸν γεωργικὸν εἰσόδημα, διότι εἶναι γεγονὸς ὅτι ὁ Ἕλλην γεωργὸς ἔχει τὸ χαμηλότερον εἰσόδημα, καὶ τὸ κατώτερον ὅριον στοιχειώδους διαβιώσεως, καὶ ἀντιλαμβάνεσθε ποίους κοινωνικοὺς κινδύνους περικλείει ἡ ἐγκατάλειψις τῆς γεωργικῆς τάξεως, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὰ 63% τοῦ ὅλου πληθυσμοῦ τῆς χώρας καὶ τὸν ἀκρογωνιαῖον λίθον τοῦ ὅλου Ἐθνικοῦ οἰκοδομήματος. Ἐπράξαμεν πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν διὰ νὰ ἴδῃ ὁ γεωργικὸς κόσμος καλλιτέρας ἡμέρας καὶ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι, ἐὰν δὲν ἐγένετο ἡ ὑποτίμησις τῆς δραχμῆς ὡς ἐγένετο ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐὰν διετήρει τὴν πολιτικὴν τῆς προστασίας τῶν γεωργικῶν προϊόντων, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐφηρμόσαμεν καὶ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, λόγῳ τῆς μεγάλης παραγωγῆς ὁ ἀγρότης θὰ ἔβλεπεν αἰσθητὴν βελτίωσιν τοῦ γεωργικοῦ του εἰσοδήματος. Δυστυχῶς, ἐκ τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἐπεκαλέσθη ὁ κύριος Παπανδρέου καὶ οἱ προλαλήσαντες ρήτορες, ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ διαφορὰ τοῦ τιμαρίθμου τῶν εἰδῶν γεωργικῆς καταναλώσεως εἶναι 510 καὶ γεωργικῆς παραγωγῆς 385. Σύμφωνα δὲ μὲ τοὺς δείκτας τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης μετὰ τὴν ὑποτίμησιν ἔναντι τοῦ Μαρτίου 1953, ἡ σημερινὴ αὔξησις τῶν τιμῶν τῶν εἰδῶν γεωργικῆς παραγωγῆς εἶναι 11% καὶ τῶν εἰδῶν γεωργικῆς καταναλώσεως 23%. Κατ’ ἀκολουθίαν, ἔχομεν ἄνοιγμα ψαλίδος μεγαλύτερον διὰ τοὺς ἀγρότας. Καὶ εἶναι φυσικὸν τὸ γεγονὸς αὐτό, διότι διὰ νὰ ὠφελήσῃ ἡ ὑποτίμησις τῆς δραχμῆς τὴν γεωργικὴν τάξιν, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπωφεληθῇ αὕτη τῆς αὐξήσεως τῶν τιμῶν τῶν γεωργικῶν προϊόντων, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι θὰ εἶναι αὕτη μεγαλυτέρα τῆς αὐξήσεως τῶν τιμῶν τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων. Ἐν προκειμένῳ ὅμως, ὡς ἀνωτέρω ἀνέφερα, εἶναι διαπιστωμένη ἡ μεγαλυτέρα αὔξησις τῶν τιμῶν τῶν βιομηχανικῶν εἰδῶν. Ἐὰν δὲ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας ὅτι τὸ ⅓ περίπου τῆς δαπάνης τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος ὑφίσταται τὴν ἐπίδρασιν τῆς ἀναπροσαρμογῆς καὶ ὅτι ἐκτὸς αὐτῶν ὁ ἀγρότης διαθέτει μεγάλο μέρος τοῦ εἰσοδήματός του διὰ τὴν ἀγορὰν βιομηχανικῶν εἰδῶν πρὸς διαβίωσίν του καὶ ὅτι ἡ αὔξησις τῶν τιμῶν τῶν γεωργικῶν προϊόντων δὲν ὑπερέβη τὸ 30% ἕως 50% τῆς προπολεμικῆς τιμῆς των καὶ ὅτι καὶ πρὸ τῆς ὑποτιμήσεως ὁ παραγωγὸς εἶχε μειωμένον τὸ γεωργικόν του εἰσόδημα καταφανὲς καθίσταται ὅτι, τὸ ἀγροτικὸν εἰσόδημα ἐμειώθη ἔτι περισσότερον μετὰ τὴν ὑποτίμησιν. Κατ’ ἀκολουθίαν, ἡ ὑποτίμησις τῆς δραχμῆς ἐγένετο εἰς βάρος τῆς ἀγροτικῆς τάξεως. Ἡ ὀργάνωσις τῆς διαθέσεως τῶν γεωργικῶν προϊόντων εἶναι ἀπαραίτητος προϋπόθεσις διὰ τὴν ἐπίτευξιν ἱκανοποιητικῶν τιμῶν πρὸς ὄφελος τῶν παραγωγῶν. Διότι οὕτω ὄχι μόνον θὰ ἀποφευχθοῦν ὑπέρογκοι ἐπιβαρύνσεις τῶν γεωργικῶν προϊόντων, ἀλλὰ θὰ ἐπιτευχθῇ ἡ καλυτέρα αὐτῶν τοποθέτησις, πρὸς ὄφελος τῶν παραγωγῶν. Οἱ Ἀμερικανοὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τοῦ διεθνοῦς ἐμπορίου, ὅσον ἀφορᾷ τὰ γεωργικά των προϊόντα ἐξακολουθοῦν νὰ ἐφαρμόζουν πολιτικὴν διευθυνομένης ἀγροτικῆς οἰκονομίας ἀποβλέποντες εἰς σταθεροποίησιν τῶν τιμῶν καὶ προώθησιν ὡρισμένων καλλιεργειῶν μὲ καθαρῶς οἰκονομικὰ μέτρα. Ὁ ἀείμνηστος Ροῦσβελτ ἔλεγεν ὅτι, τὸ Ἐθνικὸν συμφέρον ἐπιβάλλει ἡ γεωργικὴ παραγωγὴ νὰ παραμένῃ εἰς ὑψηλὰ ἐπίπεδα, καὶ ὅτι πρέπει νὰ προστατεύεται ἰδιαιτέρως διότι εἶναι πλέον ἐπισφαλὴς ἀπὸ τὴν βιομηχανικήν, αἱ τιμαὶ δὲ τῶν γεωργικῶν προϊόντων παρουσιάζουν εἰδικὴν εὐαισθησίαν ἀλλὰ καὶ διότι ὁ γεωργὸς πρέπει νὰ ἀπολαμβάνῃ ἱκανοποιητικὸν εἰσόδημα ἀπὸ τοὺς ἀγρούς του, διὰ νὰ μὴ προβαίνῃ εἰς ληστρικὴν καλλιέργειαν. Εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἡ προστασία τοῦ παραγωγοῦ, ἡ ὁποία καθιερώθη διὰ νόμου ἀπὸ τοῦ 1932 γίνεται διὰ Κρατικοῦ ἐνεχυρογράφου τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει τὴν κατωτάτην τιμὴν διὰ τὸ ἐσωτερικὸν καὶ ἐπιχορηγεῖται διὰ τὴν ἐξαγωγήν. Τὴν τακτικὴν αὐτὴν τῆς προστασίας ἀκολουθοῦν καὶ χῶραι ὡς ἡ Μεγάλη Βρεταννία, Σουηδία καὶ Νορβηγία. Τελειότερον σύστημα ἔχει ἡ Ἀγγλία ἡ ὁποία κανονίζει τὰς τιμὰς τῶν γεωργικῶν της προϊόντων ἐν συνεννοήσει μὲ τοὺς παραγωγοὺς ἀπὸ τὸ προηγούμενον ἔτος καὶ τὰς ἐγγυᾶται ἔναντι τῶν παραγωγῶν. Εἰς τὴν Ἀμερικὴν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἐξασφαλίζει εἰς τοὺς γεωργοὺς δικαίας τιμὰς τῶν προϊόντων των, τὰς ὁποίας κανονίζει: α) Τῶν πληρωνομένων ὑπὸ τῶν παραγωγῶν τιμῶν διὰ τὰ εἴδη ποὺ καταναλίσκει ἡ οἰκογένειά του. β) Τῶν τιμῶν ἀγορᾶς εἰδῶν χρησιμοποιουμένων διὰ γεωργικὴν ἐκμετάλλευσιν. γ) Καταβαλλομένων τόκων καὶ φόρων καὶ τοῦ ὕψους τοῦ ἀγροτικοῦ ἡμερομισθίου. Ἐνῷ τοιαύτη εἶναι ἡ πολιτικὴ τῶν μεγάλων φίλων χωρῶν ἀπέναντι τοῦ γεωργικοῦ των πληθυσμοῦ, ἡ Κυβέρνησις τῆς χώρας μας, ὁ γεωργικὸς κόσμος τῆς ὁποίας ἔχει ἀνάγκην μεγαλυτέρας προστασίας διὰ τὰ γεωργικά του προϊόντα, τὰ ὁποῖα παράγονται καὶ διατίθενται ὑπὸ δυσμενεστέρους ὅρους, ἀκολουθεῖ ἀντίθετον πολιτικὴν καὶ ἐγκαταλείπει τὰ προϊόντα τῶν γεωργῶν μας τελείως ἀπροστάτευτα. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Τριανταφύλλης). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ ἀκόμη ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς σταφίδος. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἐξάρω τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν τὸ προϊὸν αὐτὸ καὶ διὰ τοῦτο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας ἐπροστατεύθη κατὰ τὸν καλύτερον δυνατὸν τρόπον. Καὶ τιμὴν ἀσφαλείας ὡρίσαμεν καὶ διὰ τὴν μαύρην καὶ διὰ τὴν σουλτανίναν. Καὶ συγκέντρωσιν ἐπραγματοποιήσαμεν, καὶ ἐξαγωγαὶ εἰς ἱκανοποιητικὰς τιμὰς ἐγένοντο καὶ τῆς μαύρης καὶ τῆς σουλτανίνας. Ἡ περυσινὴ τιμὴ συγκεντρώσεως τῆς μαύρης σταφίδος ἦτο δραχμαὶ 3.400 κατ’ ὀκᾶν, ἡ ἐφετεινὴ εἶναι δραχμαὶ 5.000. Ἐφ’ ὅσον ἐμεσολάβησε διπλασιασμὸς τοῦ συναλλάγματος ἔπρεπεν ἡ τιμὴ νὰ εἶναι διπλασία ἤτοι 6.800. Πέρυσιν οἱ παραγωγοὶ τῆς μαύρης σταφίδος ἐλάμβανον ἀπὸ τὸν Α.Σ.Ο. τὴν τιμὴν τοῦ προϊόντος των εἰς 3 ἴσας δόσεις, τὴν πρώτην ἀμέσως μὲ τὴν παράδοσιν καὶ τὰς ὑπολοίπους εἰς 2 μηνιαίας δόσεις, ἤτοι μέχρι τέλους Νοεμβρίου ὁ παραγωγὸς εἰσέπραττεν ὁλόκληρον τὸ εἰσόδημά του. Ἐφέτος λαμβάνει μὲν τὸ ἥμισυ, ἀλλὰ παρακρατεῖται ἀμέσως τὸ χρέος πρὸς τὴν Ἀγροτικήν, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ ⅓ τοῦ εἰσοδήματος, κατ’ ἀκολουθίαν λαμβάνει ἀμέσως τὸ ⅓ τῆς ἀξίας τῆς παραδιδομένης ποσότητος τὸ δὲ ὑπόλοιπον εἰς 5 μηνιαίας δόσεις, ἤτοι μέχρι τοῦ Φεβρουαρίου. Ἐπὶ πλέον ἐνῷ οἱ ἔμποροι χρηματοδοτοῦνται μὲ τὸ 90% τῆς ἀξίας τοῦ προϊόντος καὶ κρατοῦν ἀπὸ τὸν παραγωγὸν τὴν ὀφειλήν του εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, τὴν ὁποίαν καταβάλλουν πολὺ ἀργότερον καρπούμενοι ἐν τῷ μεταξὺ τὰ χρήματα ταῦτα, ἡ χρηματοδότησις διὰ τὴν χορήγησιν δανείων ἐπὶ ἐνεχύρῳ εἰς τοὺς παραγωγοὺς γίνεται εἰς περιωρισμένον βαθμὸν καὶ μὲ μεγάλην βραδύτητα. Μὲ τὴν μεταβολὴν τοῦ συστήματος τῆς συγκεντρώσεως τῆς σταφίδος ἔχομεν ὡς ἀποτέλεσμα ἐφέτος νὰ ἔχουν μέχρι τῆς στιγμῆς ἐξαχθῆ συνολικῶς περὶ τοὺς 15.000 τόννους ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν περυσινὴν περίοδον ποὺ εἶχον ἐξαχθῆ κατὰ τὴν ἐποχὴν αὐτὴν διπλάσιαι ποσότητες. Πέρυσιν οἱ ἔμποροι ἐξήγαγον τὴν μαύρην σταφίδα ἀπὸ τὰ ἀποθέματα τοῦ Α.Σ.Ο. καὶ εἰς τιμὰς καθοριζομένας ὑπ’ αὐτοῦ πρὸς ἀποφυγὴν ὑποτιμητικοῦ ἀνταγωνισμοῦ. Ἐφέτος μὲ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου αἱ ἐξαγωγαὶ ἐγένοντο εἰς μικροτέραν κλίμακα, ὁ δὲ μικροπαραγωγὸς κυριολεκτικῶς συνεθλίβη διότι ἔχει ἄμεσον ἀνάγκην χρημάτων, διέθεσε τὴν παραγωγήν του εἰς τὸ ἐμπόριον εἰς χαμηλοτέρας τιμάς. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν σουλτανίναν, ὡς γνωστόν, εἶναι προϊὸν τὸ ὁποῖον ἐξάγεται μὲ μεγαλυτέραν εὐκολίαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, καὶ κατὰ τὰ προηγούμενα ὁσάκις ἐγένετο συγκέντρωσις αὐτοῦ μὲ τιμὰς ἀσφαλείας, σπανίως ἄφινε ζημίαν εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δυστυχῶς ἡ Κυβέρνησις ἐφαρμόζουσα τὴν ἐπαγγελίαν της περὶ προστασίας τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων, ἐγκατέλειψε τὸ προϊὸν τοῦτο παρὰ τὰς διδομένας εἰς τοὺς ἐκπροσώπους τῶν παραγωγῶν καθησυχαστικὰς ὑποσχέσεις καὶ οὔτε τιμὴν ἀσφαλείας καθώρισεν, οὔτε συγκέντρωσιν τοῦ προϊόντος ἐνήργησεν. Ἄς ἐξετάσωμεν ποία ἡ ἐπίδρασις τῆς ἀναπροσαρμογῆς ἐπὶ τοῦ προϊόντος αὐτοῦ. Πέρυσιν ἐξήχθησαν περὶ τοὺς 30 χιλ. τόννοι σουλτανίνας ὅσοι περίπου τὸ σύνολον τῆς παραγωγῆς, μὲ μέσην τιμὴν 240–250 δολ. κατὰ τόννον. Ἐφέτος λόγῳ τῆς ἀναπροσαρμογῆς, αἱ τιμαὶ ἐμειώθησαν καὶ κυμαίνονται ἀπὸ 200–210 δολ. κατὰ μέσον ὅρον. Ἡ παραγωγὴ ἀνέρχεται περίπου εἰς 35 χιλ. τόννους ἐκ τῶν ὁποίων ἐξήχθησαν μέχρι τῆς στιγμῆς περὶ τοὺς 25 χιλ. τόννοι καὶ ὑπολογίζομεν καὶ εἰς τὴν ἐξαγωγὴν καὶ τῶν ὑπολοίπων 10 χιλ. τόννων μὲ τὰς αὐτὰς περίπου ἢ καὶ χαμηλοτέρας τιμάς. Πρόχειρος ὑπολογισμὸς ἀποδεικνύει ὅτι, ἐνῷ ἐφέτος ἔχομεν μεγαλυτέραν παραγωγήν, θὰ εἰσπράξωμεν ὀλιγώτερον συνάλλαγμα, λόγῳ τῆς μειώσεως τῶν τιμῶν. Ἀπὸ ἀπόψεως παραγωγοῦ ἡ ὠφέλεια ἐκ τῆς ἀναπροσαρμογῆς ἐφ’ ὅσον ἔχει παραγάγει μεγαλύτερον εἰσόδημα θὰ εἰσπράξῃ περισσοτέρας δραχμὰς ἀλλὰ ἡ ἀγοραστικὴ δύναμις τῶν δραχμῶν αὐτῶν θὰ εἶναι μικροτέρα τῶν δραχμῶν τὰς ὁποίας θὰ εἰσέπραττεν ἐὰν δὲν ἐγένετο ἡ ὑποτίμησις. Διότι, ὅπως ἀνεπτύξαμεν προηγουμένως, αἱ τιμαὶ τῶν ὅσων καταναλίσκει εἰς τὴν γεωργικήν του παραγωγὴν καὶ τὴν ἀτομικήν του συντήρησιν βιομηχανικῶν εἰδῶν εἶναι πολὺ μεγαλύτεραι τῶν ὅσων εἰσπράττει ἀπὸ τὰ προϊόντα του. Διὰ τὴν σουλτανίναν ἐπίσης ἰσχύουν ὅσα εἶπα καὶ διὰ τὴν μαύρην σταφίδα, διὰ τὴν ὑποτιμητικὴν τάσιν τὴν ὁποίαν προκαλοῦν οἱ συναγωνισμοὶ τῶν ἐξαγωγέων ἀλλὰ καὶ τὴν ἐσωτερικὴν πτῶσιν τὴν ὁποίαν δημιουργοῦν διάφοροι μεταπράται μεσῖται καὶ λοιποὶ μεσολαβοῦντες μεταξὺ παραγωγοῦ καὶ ἐμπόρου κατὰ τὴν πώλησιν τοῦ προϊόντος. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ὑπομνήσω τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Ἐμπορίου, διὰ τῶν ὁποίων καταφέρεται ἐναντίον τῶν ἐξαγωγέων διὰ τὴν δημιουργηθεῖσαν ὑποτίμησιν τοῦ προϊόντος. Ἐννοεῖται ὅτι τοιαῦται ἐπεμβάσεις ἔχουν θεωρητικὴν ἀξίαν, διότι μέχρις ὅτου ἐπέμβῃ τὸ Δημόσιον, ὁ παραγωγὸς ἔχει διαθέσει τὸ προϊόν του λόγῳ τῶν ἀμέσων ἀναγκῶν του. Εἶμαι ὑποχρεωμένος εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ σᾶς ἀναφέρω τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζει ἡ φίλη Τουρκία διὰ τὴν προστασίαν τῆς σταφίδος. Ὅπως ἀνέφερα καὶ προηγουμένως, εἰς τὴν Τουρκίαν ὁ σταφιδοπαραγωγὸς πριμοδοτεῖται μὲ 50–60 δολ. κατὰ μέσον ὅρον, καὶ ἀπαγορεύει εἰς τοὺς ἐξαγωγεῖς τὰς πωλήσεις εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εἰς τιμὰς κάτω τῶν ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου καθωρισμένων τιμῶν. Οὕτω ὁ παραγωγὸς εἰσπράττει τιμὴν καλύπτουσαν τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς καὶ σχετικὸν κέρδος, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἀποφεύγεται ὁ ὑποτιμητικὸς ἀνταγωνισμὸς τῶν ἐξαγωγέων. Εἰς ἡμᾶς ὁ παραγωγὸς καὶ πρὸ τῆς ὑποτιμήσεως δὲν ἐκάλυπτε τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς του, μὲ τὰς καθορισθείσας τιμὰς ἀσφαλείας. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐξησφαλίζετο ἡ προστασία των εἰς τὰ ἐπίπεδα αὐτὰ ἐνῷ μὲ τὴν ἐλευθερίαν τὴν ὁποίαν ἐφήρμοσεν ἡ Κυβέρνησις καὶ μὲ τὴν κατάργησιν τοῦ συστήματος συγκεντρώσεως, ὁ παραγωγὸς δὲν ἀπολαμβάνει οὔτε τῆς κατωτάτης διεθνοῦς τιμῆς τὴν ὁποίαν πραγματοποιεῖ τὸ προϊόν του. Καὶ ἀπὸ τὴν κατωτάτην αὐτὴν τιμὴν 500–1000 δραχμαὶ χάνονται διὰ τὸν παραγωγὸν λόγῳ τῆς μεσολαβήσεως διαφόρων μεσαζόντων καὶ τῶν ἐξόδων τὰ ὁποῖα εἶναι μεγαλύτερα παρὰ ἐὰν ἐγίνετο συγκέντρωσις. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἔλαιον, ἐφηρμόσθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἡ αὐτὴ δυσμενὴς διὰ τοὺς παραγωγοὺς τακτική. Ὁ ἐλαιοπαραγωγὸς εὑρίσκεται εἰς τὴν δυσμενεστέραν θέσιν ἀπὸ ὅλους τοὺς παραγωγοὺς τῶν ἐγχωρίων γεωργικῶν προϊόντων. Πέρυσιν εἴχομεν τιμὴν ἀσφαλείας περὶ τὶς 12.000 δραχ. καὶ συγκέντρωσιν ἄνω τῶν 30.000 χιλ. τόννων, ἡ ὁποία ἐπέτυχε κατὰ τρόπον πρωτοφανῆ χάρις εἰς τὴν συνεργασίαν Κράτους, παραγωγῶν καὶ ἐμπόρων. Ἀπεφεύχθη ἡ ὑποτίμησις τοῦ ἐλαίου εἰς χαμηλὰ ἐπίπεδα καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἶχε τὴν τύχην νὰ ἔχῃ ἀποθέματα ἀρκετὰ διὰ νὰ συγκρατήσῃ τὸν τιμάριθμον μετὰ τὴν ἀναπροσαρμογὴν τῆς δραχμῆς. Ἐφέτος ἡ τιμὴ ἀσφαλείας ὡρίσθη εἰς 14.000 δηλαδὴ εἰς 15% μεγαλυτέραν τῆς περυσινῆς. Ἐνῷ ἡ δραχμὴ ὑπετιμήθη κατὰ 50% καὶ ὁ τιμάριθμος κατὰ τὴν ὁμολογίαν τῆς Κυβερνήσεως ὑψώθη κατὰ 30%. Κατ’ ἀκολουθίαν τὸ εἰσόδημα τοῦ ἐλαιοπαραγωγοῦ ὑπετιμήθη ἔτι περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι ἦτο πρὸ τῆς ἀναπροσαρμογῆς. Ἀλλὰ οὔτε εἰς τὸ ἐπίπεδον αὐτὸ τῶν 14.000 δραχμῶν ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις μέτρα νὰ παραμείνῃ σταθερὰ ἡ τιμὴ τοῦ ἐλαίου. Διότι διὰ τῆς ἐπιβολῆς παρακρατήματος, παρὰ τὰς ἀρχικὰς ἀντιθέτους δηλώσεις τοῦ κ. Μαρκεζίνη, ἀρχικῶς μὲ 9.000 κατόπιν 5.000 καὶ νῦν 4.000, κατέστησεν ἀδύνατον τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ἐλαίου καὶ ἐπέφερε πτῶσιν τῶν τιμῶν εἰς τὸ ἐσωτερικὸν κάτω τῆς τιμῆς ταύτης τῶν 14.000 δραχμῶν. Κατὰ τὴν περίοδον τῆς ἀναπροσαρμογῆς αἱ τιμαὶ τοῦ ἐλαίου εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἦσαν ἀνώτεραι τῶν σημερινῶν. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἶχεν ὁ τόννος περὶ τὰ 560–580 δολ. καὶ ἐὰν δὲν ὑπῆρχε τὸ παρακράτημα τῶν 9.000 δρχ. θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ σοβαρὰ ἐξαγωγή, ἡ ὁποία καὶ συναλλαγματικῶς νὰ μᾶς ὠφελήσῃ καὶ εἰς τοὺς παραγωγούς μας νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ εἰσπράξουν ἱκανοποιητικὴν τιμήν. Ἀλλὰ ἡ δυσμένεια τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τοὺς ἐλαιοπαραγωγοὺς συνεχίζεται. Διότι, ἐνῷ σήμερον εὑρισκόμεθα ἐν ὄψει νέας ἱκανοποιητικῆς ἐσοδείας, χάρις εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἔχωμεν ὑπερπαραγωγὴν ἐλαίου καὶ ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι αἱ τιμαὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ εἶναι κάτω τῆς ὁρισθείσης τιμῆς ἀσφαλείας τῶν 14.000 δραχμῶν, ἀπαγορεύει τὴν ἐξαγωγὴν κατ’ οὐσίαν διὰ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ παρακρατήματος τῶν 4.000 δραχμῶν. Μὲ τὸ παρακράτημα αὐτὸ ὁ παραγωγὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπράξῃ πλέον τῶν 13.000 δραχμῶν, ἐνῷ ἄνευ τοῦ παρακρατήματος θὰ εἰσέπραττε τὴν τιμὴν ἀσφαλείας τῶν 14.000 δραχμῶν. Ἀλλὰ ἐκτὸς τῆς καταργήσεως τοῦ παρακρατήματος ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν προβῇ εἰς τὴν ἐνέργειαν τῆς συγκεντρώσεως ἐν συνεργασίᾳ μὲ τοὺς παραγωγούς, οἱ ἐλαιοπαραγωγοὶ ἰδίως οἱ ἔχοντες μικρὸν εἰσόδημα, θὰ ἀποξενωθοῦν τοῦ προϊόντος των εἰς τιμὰς πολὺ χαμηλοτέρας καὶ αὐτῆς τῆς χαμηλῆς τιμῆς ἀσφαλείας καὶ οὕτω ἡ θέσις των θὰ καταστῇ περισσότερον δυσχερὴς ἀπὸ ὅ,τι εἶναι σήμερον. Λιπάσματα: Τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν ἀποδεικνύεται καὶ ἀπὸ τὴν πολιτικήν της εἰς τὸ ζήτημα τῶν λιπασμάτων. Ἐνῷ ὑπεσχέθη ὅτι θὰ χορηγήσῃ εἰς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν εὐθηνὰ λιπάσματα ἐκ τῶν τιμῶν τὰς ὁποίας ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν μας, τὰ λιπάσματα κατὰ τὴν ἐφετεινὴν περίοδον ηὐξήθησαν κατὰ 30–40% ἔναντι τῶν περυσινῶν τιμῶν των. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει τὴν προχειρότητα μὲ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἀντιμετωπίζει τὰ ζητήματα τῶν ἀγροτῶν εἶναι ὅτι ἐγκατέλειψεν ἐφέτος τὸν ἀγροτικὸν κόσμον ἄνευ λιπασμάτων καὶ ἐπέτρεψε τὴν ἐξαγωγὴν τῶν ἐγχωρίων τοιούτων εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐκ τῆς εἰς χεῖρας μου διακηρύξεως τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος διὰ τῆς ὁποίας προκηρύσσει αὕτη διὰ τὴν 1ην Δεκεμβρίου ἐσπευσμένως διαγωνισμὸν διὰ τὴν προμήθειαν λιπασμάτων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ 20 περίπου χιλιάδων τόννων καὶ εἰς τιμὰς πολὺ μεγαλυτέρας ἐκείνων τὰς ὁποίας εἰσέπραξεν ἐκ τῆς ἐξαγωγῆς τῶν ἰδικῶν μας λιπασμάτων, ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ Κυβέρνησις αἰφνιδιάσθη εἰς τὸ θέμα αὐτὸ καὶ δὲν ἐγνώριζε μέχρι σήμερον οὔτε τὰ ἀποθέματα, οὔτε τὰς ἀνάγκας εἰς τὸ εἶδος τοῦτο τῶν ἀγροτῶν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐνδιαφέρον της διὰ τὴν ἀγροτικὴν τάξιν. Θὰ ὑποχρεωθοῦν δηλαδὴ οἱ ἀγρόται μας νὰ πληρώσουν ἀκόμη ἀκριβότερα τὰ λιπάσματα λόγῳ τῆς ἀδιαφορίας τῆς Κυβερνήσεως. Ἐργατοϋπάλληλοι: Εἴπομεν ὅτι ἡ ὑποτίμησις ἐγένετο καὶ εἰς βάρος τῶν μισθοβιότων. Ὑπετιμήθη δηλαδὴ τὸ εἰσόδημα τῶν μισθοσυντηρήτων καθ’ ὃ ποσοστὸν ἀνῆλθεν ὁ τιμάριθμος. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας ὅτι τὸ κατώτατον ἡμερομίσθιον εἶναι 25.000 δραχ. μὲ τὴν αὔξησιν 12% γίνεται 28 χιλιάδες δραχμαί. Ὅτι ὁ κατώτατος μισθὸς εἶναι 650.000 δραχ. καὶ ἂν λάβωμεν ὡς μέσον ὅρον μισθοῦ ἐργατοϋπαλλήλων τὸ ἓν ἑκατομμύριον μηνιαίως καὶ σύνολον ἐργαζομένων ἐργατοϋπαλλήλων 600.000, ἔχομεν ἐτήσιον ἐργατικὸν εἰσόδημα περὶ τὰ 6½ τρισεκατομμύρια. Σύμφωνα μὲ τὸν τιμάριθμον τῆς Ἐργατικῆς Ὁμοσπονδίας ἔχομεν αὔξησιν τῶν εἰδῶν βασικῆς καταναλώσεως λόγῳ τῆς ὑποτιμήσεως κατὰ 30%, κατ’ ἀκολουθίαν μείωσιν τοῦ ἐργατικοῦ εἰσοδήματος ἐτησίως κατὰ 2 τρισεκατομμύρια δραχμάς. Τὸ ποσὸν τοῦτο ὠφελήθησαν οἱ κάτοχοι πρώτων ὑλῶν καὶ ἀποθεμάτων βιομήχανοι καὶ οἱ κάτοχοι χρυσῶν λιρῶν. Ἡ καθήλωσις αὐτὴ τοῦ ἐργατικοῦ εἰσοδήματος εἰς τὰ πρὸ τῆς ὑποτιμήσεως ἐπίπεδα διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὸ πείραμα τῆς ἀναπροσαρμογῆς, ἀποτελεῖ πρᾶξιν ἐξαθλιώσεως τῆς μεγάλης λαϊκῆς τάξεως τῶν μισθοβιότων εἰς τὴν ὁποίαν δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ προβῇ ἡ Κυβέρνησις. Εἶπεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ὅτι τὸ ἐργατικὸν θέμα εἶναι πολύπλοκον. Τὸ θέμα δὲν εἶναι πολύπλοκον. Εἶναι ἁπλοῦν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμῇ νὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ μὲ εἰλικρίνειαν ἀπέναντι τῶν ἐργαζομένων, καὶ ἐὰν θέλῃ νὰ μειώσῃ τὰ ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως κέρδη τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας. Ἀλλὰ μήπως ἡ Κυβέρνησις ἀντεμετώπισε τὸ ζήτημα τῆς ἀνεργίας κατὰ τρόπον ἱκανοποιητικόν; Ἡ ἀνεργία αὐξάνει καὶ ἐκ τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα ἔχομεν εἰς χεῖρας μας ἐμφανίζονται ἀπασχολούμενοι εἰς βιομηχανίας τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1953 περὶ τοὺς 78.117 ἐργάται καὶ τὸν Ὀκτώβριον 1953 77.994. Ἀλλὰ ἰσχυρίσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι ἔχομεν αὔξησιν τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς. Ἡ αὔξησις αὐτὴ ἐπραγματοποιήθη εἰς βάρος τῶν ἐργαζομένων οἱ ὁποῖοι εἰργάσθησαν ἐξουθενωτικῶς, διὰ νὰ εἰσπράξουν τὰ κέρδη των οἱ βιομήχανοι. Μᾶς ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας πίνακας μειώσεως τῆς ἀνεργίας. Πρόκειται περὶ πινάκων ἀνακριβῶν, διότι λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν του μόνον τοὺς πίνακάς του, μόνον τοὺς ἐπιδοτουμένους ἀνέργους. Ἀλλὰ ὑπάρχουν πολλαὶ χιλιάδες ἄνεργοι οἱ ὁποῖοι, μὴ ἔχοντες τὰ ἀπαιτούμενα 150 ἡμερομίσθια διὰ νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τὸ Ταμεῖον ἀνεργίας, δὲν ἐμφανίζονται εἰς τοὺς πίνακας τῶν ἀνέργων. Ἐπίσης δὲν περιλαμβάνονται οἱ μετακινούμενοι ἐργάται ἀπὸ περιφερείας εἰς περιφέρειαν, ὡς ἐπίσης οἱ μετὰ τὸ 1949 ἐλθόντες εἰς Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ διὰ τοὺς ὁποίους ἀπαγορεύεται ἡ ἀνάληψις ἐργασίας. Μόνον διὰ τοὺς «ἡμετέρους» κατορθώνει νὰ ἐξευρίσκῃ ἐργασίαν παρὰ τὰς ἀπαγορεύσεις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐργασίας διὰ τῶν λαθραίων διορισμῶν. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἐρευνήσῃ τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν Ἀσφαλιστικῶν Ὀργανισμῶν τῶν ὑπαγομένων εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐργασίας θὰ ἀνεύρῃ μίαν ἐπὶ πλέον ἀπόδειξιν τῆς χρηστῆς Διοικήσεως, τὴν ὁποίαν ἐπαγγέλλεται ἡ Κυβέρνησις. Ἑκατοντάδες διορισμῶν «ἡμετέρων» οἱ ὁποῖοι διὰ νὰ μὴ ἐλέγχωνται ἀπὸ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον διορίζονται εἰς βάρος τῶν κονδυλίων ἐξόδων γραφείου τῶν Ὀργανισμῶν ἢ ὑπὸ τὸν τύπον καθαριστοῦ. Ἀλλὰ διὰ νὰ μορφώσῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία μίαν ἀμυδρὰν εἰκόνα διὰ τὸ κατάντημα εἰς τὸ ὁποῖον ἔχει περιαγάγει τὴν ἐργατικὴν τάξιν ἡ Κυβέρνησις, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν ἀρθρογραφίαν τοῦ ἐπισήμου δημοσιογραφικοῦ ὀργάνου τῆς Γενικῆς Συνομοσπονδίας Ἐργατῶν διὰ τῆς ὁποίας κατηγορεῖται ἡ Κυβέρνησις ὅτι διὰ τῆς ἀδιαφορίας της ἀπέναντι τῶν ἐργατικῶν ζητημάτων, ἐνισχύει τὸν Κομμουνισμὸν καὶ ὅτι δεκάδες χιλιάδων ἀνέργων κινδυνεύουν ν’ ἀποθάνουν ἐκ πείνης. Θὰ ἠδυνάμεθα ἐπὶ πολὺ ἀκόμη νὰ ἀπασχολήσωμεν τὴν Βουλὴν διὰ νὰ παρατάξωμεν σωρείαν ἀκόμη ἐπιχειρημάτων καὶ παραδειγμάτων ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται κατὰ τρόπον ἀδιαφιλονίκητον ὅτι ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἀποβαίνει εἰς βάρος τῆς Ἀγροτικῆς τάξεως καὶ τῶν μισθοβιώτων. Ὅτι τὴν βελτίωσιν τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ὠφεληθῇ λόγῳ τῆς μεγάλης παραγωγῆς ἡ ἀγροτικὴ τάξις, τὴν εἰσέπραξαν οἱ βιομήχανοι, καὶ οἱ κάτοχοι χρυσῶν λιρῶν. Ἀλλὰ δὲν θὰ προχωρήσω διότι καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀρκετὰ ἐφωτίσθησαν ἀπὸ τὰς ἀγορεύσεις τῆς ἡγεσίας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τῶν λοιπῶν συναδέλφων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι γεγονὸς καὶ ἀποτελεῖ εὐχάριστον διαπίστωσιν, εἶναι ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐπείσθη ὅτι ἡ βελτίωσις τῆς οἰκονομικῆς του καταστάσεως δὲν δύναται νὰ γίνῃ μὲ θαύματα ὡς διεκήρυξεν ὁ Συναγερμὸς ἀλλὰ μὲ μίαν συστηματικὴν καὶ ἔντονον ἀξιοποίησιν τῶν πλουτοπαραγωγικῶν του πόρων οἱ ὁποῖοι σήμερον εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιοποιηθοῦν εὐκολώτερον λόγῳ τῶν νέων μεθόδων τῆς τεχνικῆς καὶ τῆς ἠθικῆς καὶ ὑλικῆς συμπαραστάσεως τῶν συμμάχων μας καὶ ἰδίως τῆς Μεγάλης Ἀμερικανικῆς Δημοκρατίας. Ἀλλὰ τὴν ἀξιοποίησιν αὐτὴν καὶ τὴν αὔξησιν τοῦ Ἐθνικοῦ μας εἰσοδήματος τὴν ὁποίαν ἀποκτῶμεν καὶ θὰ ἀποκτήσωμεν μὲ τὸν σκληρὸν μόχθον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, δὲν θὰ ἐπιτρέψωμεν νὰ τὴν καρπωθῇ ἡ οἰκονομικὴ ὀλιγαρχία, μία ἐλαχίστη μερὶς εἰς βάρος τῆς μεγάλης πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ μοῖρα ἐπεφύλαξε πολλὰς δοκιμασίας εἰς τὸ Ἔθνος μας. Ὑπὸ τὸ καταθλιπτικὸν βάρος των ὅμως δὲν ἐκάμφθη, ἀλλὰ ἀπέβη ψυχικῶς καὶ ἠθικῶς ἰσχυρότερον. Οὕτω καὶ σήμερον ἡ ἰδέα τῆς Δημοκρατίας, ἡ ἰδέα τῆς ἰσότητος καὶ τῆς Κοινωνικῆς Δικαιοσύνης, δοκιμάζεται ὑπὸ τὸ καθεστὼς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Οἱ ψηφισθέντες νόμοι περὶ τύπου, περὶ ἐκκαθαρίσεως τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων, περὶ Ι.Κ.Α., περὶ Νομαρχῶν, περὶ Ἀστυνομίας καὶ Χωροφυλακῆς, περὶ ὁμαδικῶν ἀπολύσεων ἐργαζομένων κλπ., δὲν ἀποτελοῦν τίποτε ἄλλο παρὰ τὴν ἐφαρμογὴν ἑνὸς μελετημένου πλήρως ὁλοκληρωτικοῦ συστήματος διὰ τὴν διεύθυνσιν τῆς Δημοσίας οἰκονομικῆς καὶ κοινωνικῆς ζωῆς τῆς Χώρας. Διότι διὰ τοῦ τρόπου τούτου θὰ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς νὰ ἐλέγχῃ καὶ νὰ κατευθύνῃ ἀνεξελέγκτως τὴν πολιτικὴν καὶ οἰκονομικήν μας ζωὴν πρὸς ὄφελος τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας τῆς ὁποίας ἀποδεικνύεται φορεὺς καὶ ὄργανον, καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἡ πολιτική του ἔχει πλήρη συνέπειαν. Ἀλλὰ λησμονεῖ ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ὅτι ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν μὲ τὰς ψήφους μεγάλης μερίδος ἀγροτῶν καὶ ἐργατῶν. Καὶ κατ’ ἀκολουθίαν ὅτι διὰ τῆς δράσεώς του ταύτης παραβαίνει τὴν ἐντολὴν τοῦ Λαοῦ... Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ὀφείλει νὰ μάθῃ νὰ μὴ βιάζεται. Ἡ Ἀντιπολίτευσις οὔτε βιάζεται, οὔτε βραδυπορεῖ. Μάχεται ἀκολουθοῦσα τὸν δρόμον τῶν πεπρωμένων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τοῦ ὁποίου ἐκφράζει σήμερα τοὺς ἀληθινοὺς πόθους. Ἡ Ἀντιπολίτευσις εἶναι ὁ φορεὺς σήμερον τῆς ἀγωνίας τῆς μεγάλης μερίδος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τῆς ἀγροτιᾶς, τῆς ἐργατιᾶς, τῶν μισθοβιώτων, καὶ τῶν ἐπαγγελματιῶν κλπ., οἱ ὁποῖοι πλήττονται ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Καθῆκον ἡμῶν τῶν ἐκπροσώπων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι νὰ ὑπερασπίσωμεν τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιβιώσεώς των καὶ νὰ ἀγωνισθῶμεν διὰ τὴν διατήρησιν τῶν Δημοκρατικῶν θεσμῶν εἰς τὴν χώραν μας. Αὐτὴν τὴν ὑπόσχεσιν ἐδώσαμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Τὸ παρελθὸν ἐγγυᾶται τὴν ἐκτέλεσίν της.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§95ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6 μ.μ. μὲ θέμα συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἀνακοινώσεων τῆς Κυβερνήσεως. (Ὥρα 11.00′ μ.μ.).