1953.11.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 6η

Τρίτη 24 Νοεμβρίου 1953

Προεδρία κ. Κ. Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΥ

(Ὥρα 6.0 5′ μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Δερδεμέζης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τῶν πρακτικῶν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ι. Ζίγδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῶν πρακτικῶν.

§5Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν σελίδα 17 τῶν Ἐπισήμων Πρακτικῶν ἀναγράφονται τὰ ἀκόλουθα: «ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ζίγδην, ὅτι δι’ ἑβδόμην φορὰν τὴν ἑσπέραν ταύτην παρέβη τὸν Κανονισμόν. Τοῦτο ἀπαγορεύεται καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος, τὴν ὀγδόην φοράν, νὰ σᾶς ἐπιβάλω τὴν κύρωσιν τοῦ Κανονισμοῦ διὰ τῆς ποινῆς τῆς ἀνακλήσεως εἰς τὴν τάξιν». Ἡ φράσις, τὴν ὁποίαν μετεχειρίσθητε, κύριε Πρόεδρε, ἦτο τῆς ποινῆς τῆς ἐπιπλήξεως. «Ποιναὶ» εἰς βουλευτὰς καὶ μάλιστα «ἐπιπλήξεως» εἶναι ἀνύπαρκτοι κατὰ τὸν Κανονισμόν. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἀναγραφὴ εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς ἀνακλήσεως εἰς τὴν τάξιν ἀποτελεῖ παράβασιν τοῦ Κανονισμοῦ, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐτηρήθη ἡ διαδικασία τοῦ ἄρθρου 24. Πέραν αὐτοῦ ἀναφέρετε, ὅτι ἑπτάκις διέκοψα τὸν ἀγορεύοντα κ. Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, θὰ ἰδῆτε ὅμως ἀπὸ τὰ πρακτικά, ὅτι ἡ διακοπή μου ἦτο ἡ δευτέρα καὶ μάλιστα ἦτο μορφὴ ἐρωτήσεως διὰ τὴν διευκρίνησιν τῶν πηγῶν τῶν στοιχείων του. Ἄρα καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων ἀποδεικνύεται πόσον ἄδικος ἦτο ἡ δημιουργία ἐπεισοδίου εἰς βάρος μου καὶ πόσον κατάφωρος ἡ παραβίασις τοῦ Κανονισμοῦ παρ’ ὑμῶν. Ζητῶ ἑπομένως τὴν διαγραφὴν τῆς περὶ ἧς πρόκειται παραγράφου ἀπὸ τὰ πρακτικά, σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμόν. Ὄχι ὅμως χωρὶς νὰ ἐκφράσω τὴν πικρίαν μου, διότι ἐγενόμην στόχος μιᾶς τόσον ἀδίκου ἐπιθέσεως παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος ὑπὲρ πάντα ἄλλον θὰ πρέπει νὰ γνωρίζῃ τὴν εὐλάβειάν μου πρὸς τὸν Κανονισμὸν καὶ τὴν Κοινοβουλευτικὴν τάξιν. Ὄχι χωρὶς νὰ ἐκφράσω τὴν ἀνησυχίαν μου διὰ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Ζίγδη καὶ θὰ ἴδωμεν κατὰ ποῖον τρόπον δύνανται νὰ τροποποιηθῶσι τὰ πρακτικά, δεδομένου ὅτι δὲν ἐφηρμόσθη οὔτε ἀπηγγέλθη ἡ ἀνάκλησις εἰς τὴν τάξιν, ἁπλῶς ὑπεμνήσθημεν τὰ ἄρθρα τοῦ Κανονισμοῦ, ἅτινα καὶ θὰ ἐτηροῦντο ἀσφαλῶς ἐὰν ὁ Πρόεδρος ἐχώρει περαιτέρω.

§7Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀνεξαρτήτως τῶν ὅσων τυπικῶς εἶπεν ὁ κ. Ζίγδης καὶ ἄλλοτε ἠσθάνθην τὴν ἀνάγκην νὰ ὁμιλήσω πρὸς τὴν Βουλὴν διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τῆς διευθύνσεως τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Αἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος δὲν ρυθμίζονται μὲ τὸ ξηρὸν γράμμα τοῦ Κανονισμοῦ. Καί, ἄλλωστε, δὲν ὑπάρχει τοιαύτη διάταξις εἰς τὸν Κανονισμόν. Θὰ ἔπρεπε νὰ σκεφθῇ πολὺ ὁ κ. Πρόεδρος νὰ πράξῃ τοῦτο καὶ μάλιστα διὰ βουλευτὴν τῆς προσωπικότητος τοῦ κ. Ζίγδη. Ἐπέρασαν ἀπὸ τὴν ἕδραν αὐτὴν Πρόεδροι μὲ προσωπικότητα καὶ οὐδεὶς ἠσθάνθη τὴν ἀνάγκην νὰ ἐφαρμόσῃ ποτὲ τοιαύτην διάταξιν. Εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ ἐφαρμόζεται. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Βουλὴ νὰ ζητήσῃ τὴν διαγραφὴν τῆς παρατηρήσεως ταύτης.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς πληροφορῶ ὅτι δὲν ἐφηρμόσθη, ἀλλ’ ἁπλῶς ὑπεμνήσθη ἡ διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τὸ ἐνδεχόμενον τῆς ἐφαρμογῆς της, ἵνα διεξαχθῇ ὁμαλῶς ἡ συνεδρίασις. Νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει θέμα διὰ νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ.

§9Χ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὰ χθεσινὰ πρακτικὰ παρελείφθη νὰ ἀναγραφοῦν τὰ ὅσα εἰς τὴν διακοπὴν τὴν ὁποίαν ἔκαμα εἰς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, εἶπον. Ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἀνέφερε τὰ ὅσα ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν στέγασιν τῶν ἀτυχῶν σεισμοπαθῶν τῆς Ἑπτανήσου, διέκοψα καὶ εἶπον, ὅτι ἡ φροντὶς αὐτὴ καὶ ἡ μέριμνα ἐπιδεικνύεται καὶ διὰ τὴν στέγασιν τῶν προσφύγων τῆς Μικρασιατικῆς καταστροφῆς. Καὶ ἡ διακοπὴ αὐτή, κ. Πρόεδρε, δὲν ὀφείλεται εἰς κακὴν ἔμπνευσιν, ὡς τὴν ἐχαρακτήρισε σήμερον ἀντιπολιτευομένη ἐφημερίς, ἀλλ’ εἶναι μία διαπίστωσις τῆς ἀληθείας καὶ ἕνα εἶδος ἐκδηλώσεως εὐγνωμοσύνης τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου πρὸς τὸν Στρατάρχην Παπάγον, ὁ ὁποῖος, ἐκπληρῶν τὰς ὑποσχέσεις του, ἤρχισεν ἤδη μὲ γοργὸν ρυθμὸν νὰ προβαίνῃ, διὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας, εἰς τὴν στέγασιν τῶν ἐπὶ 30ετίαν δεινοπαθούντων προσφύγων καὶ ἤδη εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ τέλους τοῦ δράματος.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, ὡς διωρθώθησαν. Ὁ βουλευτὴς κ. Ζίγδης αἰτεῖται τετράμηνον ἀπουσίας ἄδειαν, προκειμένου νὰ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ Ἐξωτερικόν.

§11ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρέσχε τὴν ἔγκρισίν της διὰ τὴν χορήγησιν τετραμήνου ἀδείας εἰς τὸν βουλευτὴν κ. Ι. Ζίγδην.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Τὸν λόγον ἔχει ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης κ. Π. Κανελλόπουλος.

§13Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον, πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν κανονικῶν ἐργασιῶν τῆς Βʹ Συνόδου τῆς Βουλῆς, ὅπως προβῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἐπετελέσθη κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς διακυβερνήσεως τῆς Χώρας, ἐκ μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Ἡ ἀπόφασις αὐτὴ τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, ἀνταπεκρίθη εἰς βαθὺ δημοκρατικὸν αἴτημα τῆς συνειδήσεώς του. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ προσθέσω, ὅτι ὑπηγορεύθη ἐπίσης ἀπὸ ἄλλον εἰδικώτερον λόγον, τὸν ὁποῖον ἐλπίζω, ὅτι θὰ θελήσῃ ἰδιαιτέρως νὰ ἐκτιμήσῃ ἡ ἐν τῇ Βουλῇ Ἀντιπολίτευσις. Συνήθως αἱ Κυβερνήσεις προβαίνουν εἰς ἀπολογισμὸν τοῦ ἔργου των, ὅταν προκύπτῃ πολιτικὸν ζήτημα. Ὅταν δηλαδὴ ἡ Ἀντιπολίτευσις προκαλῇ πολιτικὸν ζήτημα ζητοῦσα ὅπως ἡ ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις ὁδηγήσῃ καὶ εἰς ψῆφον ἐμπιστοσύνης. Εἰς τὴν παροῦσαν Βουλὴν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ε. Σ. διαθέτει τοιαύτην συντριπτικὴν πλειοψηφίαν, ὥστε εἶναι φυσικὸν ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ θεωρῇ, κατ’ ἀρχὴν τοὐλάχιστον, ὡς ματαιοπονίαν τὴν δημιουργίαν πολιτικοῦ ζητήματος. Αὐτὸς ὑπῆρξεν ὁ ἰδιαίτερος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ὁ Στρατάρχης Παπάγος, σεβόμενος τὰς κοινοβουλευτικὰς παραδόσεις, ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον, ὅπως ἐγκαινιάσῃ τὸ σύστημα τῆς κατ’ ὡρισμένα χρονικὰ διαστήματα ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἀναπτύξεως τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἐπετέλεσεν. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐλπίζω ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι συνάδελφοι, χθὲς ὁ ἀγαπητός μου φίλος καὶ συνάδελφος ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ ἀνέπτυξεν ἐνώπιον ὑμῶν τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸν μεγάλον καὶ κρισιμώτατον ἀπὸ ἀπόψεως ζωῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ προόδου τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους τομέα τῆς οἰκονομικῆς καὶ τῆς γενικωτέρας κοινωνικῆς ζωῆς. Σήμερον θὰ ἀκούσετε ἀπὸ τὰ χείλη μου τὸν ἀπολογισμὸν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν τομέα ἐκεῖνον, εἰς τὸν ὁποῖον ἡ ἀπόφασις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου μὲ ἔταξεν ὑπεύθυνον. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, ὅτι εἶμαι βαθύτατα εὐγνώμων πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐν τῇ Κυβερνήσει, τὴν ὁποίαν, εὐδοκήσαντος τοῦ Βασιλέως, ἐσχημάτισε κατ’ ἐντολὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, μὲ ἔταξεν ὑπεύθυνον εἰς τὸν τομέα, πρὸς τὸν ὁποῖον ὑπῆρξεν ἀρρήκτως συνυφασμένη ἐπὶ πολλὰς δεκαετηρίδας ἡ προσωπική του σταδιοδρομία ὡς ἀξιωματικοῦ, ἡ ἔξοχος δρᾶσις αὐτοῦ ὡς Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου πρὸ τοῦ 1940 καὶ ἡ ἔνδοξος εἰς δύο μεγάλας περιόδους τῆς νεοελληνικῆς ἱστορίας ἀποστολή του ὡς Ἀρχιστρατήγου. (Χειροκροτήματα). Ὅταν μοὶ ἐνεπιστεύθη ὁ Ἀρχιστράτηγος τῶν δύο μεγάλων ἐκείνων περιόδων τὴν διαχείρισιν τοῦ τομέως τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, βεβαιωθῆτε, ὅτι παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀσκήσω καθήκοντα Ὑπουργοῦ τῶν πολεμικῶν Ὑπουργείων, συνησθάνθην ἰδιαζόντως τὸ βάρος τῆς εὐθύνης καὶ τῆς μεγάλης ἀποστολῆς, ἡ ὁποία μοὶ ἀνετέθη καὶ συνησθάνθην ἰδιαζόντως τὸ μέγεθος τῆς ἀποστολῆς, διότι ἀκριβῶς τὴν ἀποστολὴν αὐτὴν ἐτασσόμην νὰ ἐκπληρώσω εἰς τοὺς κόλπους Κυβερνήσεως, ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ὁποίας ἐτάχθη ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὁ ἄλλοτε Ἀρχιστράτηγος καὶ νῦν Πρωθυπουργὸς Στρατάρχης Παπάγος. (Χειροκροτήματα). Δὲν γνωρίζω ἐὰν κατώρθωσα, διότι οὐδεὶς δικαιοῦται καὶ δύναται νὰ εἶναι κριτὴς τοῦ ἑαυτοῦ του, νὰ ἀνταποκριθῶ εἰς τὰς προσδοκίας, τὰς ὁποίας ὁ ἐμπιστευθεὶς εἰς ἐμὲ τὴν ἀποστολὴν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἶχε σχηματίσει. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναμαι καί, ἐπιτρέψατέ μου νὰ προσθέσω, δικαιοῦμαι νὰ τονίσω εἶναι, ὅτι ἔπραξα κατὰ τὸ διάστημα τοῦ διαρρεύσαντος ἔτους πᾶν τὸ δυνατόν, ἐν τῷ πλαισίῳ τῶν συνθηκῶν καὶ περιστάσεων, τὰς ὁποίας γνωρίζετε πόσον δυσχερέστατοι ὑπῆρξαν ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς καὶ δημοσιονομικῆς, ὅτι ἔπραξα πᾶν τὸ δυνατὸν διὰ νὰ ἀνταποκριθῶ καὶ εἰς τὰς προσδοκίας τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὰς ἀπαιτήσεις, τὰς ὁποίας ἐγὼ ὁ ἴδιος διετύπωσα ἀπέναντι τοῦ ἑαυτοῦ μου. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐτάχθην νὰ ἐκπληρώσω ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, πολύτιμοι συμπαραστάται, συνεργάται καὶ βοηθοὶ ὑπῆρξαν καὶ εἶναι οἱ τρεῖς Ὑφυπουργοὶ τῶν πολεμικῶν Ὑπουργείων, οἱ διακριθέντες εἰς τὴν στρατιωτικὴν καὶ πολεμικήν των δρᾶσιν, συγκεκριμένως ὁ Στρατηγὸς κ. Δημάρατος, εἰδικώτερον διὰ τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, ὁ Στρατηγὸς κ. Γυαλίστρας, εἰδικώτερον διὰ τὴν Ἀεροπορίαν καὶ ὁ Στρατηγὸς κ. Γεωργούλης, Ναύαρχος, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἀπὸ ἀπόψεως διαθέσεως, εἰς τὸν τομέα τοῦ Β. Ναυτικοῦ. Κύριοι βουλευταί, αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις, — ὑποχρεοῦμαι νὰ τὸ τονίσω μὲ ἀπόλυτον συνείδησιν τῆς σημασίας τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ φράσις τὴν ὁποίαν θὰ διατυπώσω — αἱ ἔνοπλοι Δυνάμεις εὑρίσκονται εἰς ὑψηλότατον ἐπίπεδον ἠθικοῦ ὀργανώσεως καὶ ἐκπαιδεύσεως. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Εἶναι καθῆκον μου, καθῆκον τὸ ὁποῖον ἐκπληρῶ μὲ ἰδιαιτέραν ἱκανοποίησιν, νὰ ἐξάρω τὴν ἔξοχον συμβολὴν τῆς Ἀνωτάτης τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων ἡγεσίας, δηλονότι τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τοῦ ἀμέσου βοηθοῦ του Ὑπαρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τῶν Ἀρχηγῶν τῶν τριῶν κατὰ κλάδους Ἐπιτελείων, ὅλων τῶν Ἀνωτάτων Ἀξιωματικῶν, τῶν ἀσκούντων Ἐπιτελικὴν ἀποστολὴν ἢ Διοίκησιν, καθὼς καὶ ὅλων τῶν Ἀξιωματικῶν καί, ἐπιτρέψατέ μου νὰ προσθέσω, διότι καὶ αὐτοὶ ἀνήκουν εἰς τὰ στελέχη τῶν Ἡγητόρων, καὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν τῶν τριῶν Κλάδων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἀρχιτεκτονικὴ τοῦ ἀπολογισμοῦ τὸν ὁποῖον θὰ διατυπώσω ἐνώπιόν σας ἀπόψε, εἶναι ἡ ἀκόλουθος. Θὰ σᾶς ὁμιλήσω δι’ ὀλίγων, περὶ τῶν βημάτων καὶ ἐπιτευγμάτων, τὰ ὁποῖα ἐσημειώθησαν εἰς ἕκαστον ἐκ τῶν τριῶν Κλάδων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Δηλαδή, θὰ μνημονεύσω ἐνδεικτικῶς μόνον ὡρισμένα βήματα καὶ ἐπιτεύγματα, διότι ἄλλως, θὰ ἔπρεπε νὰ σᾶς κρατήσω ἕως αὔριον τὸ πρωΐ. Μετὰ τὴν σύντομον αὐτὴν ἀνάπτυξιν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ὀλιγώτερον σύντομος διὰ τὴν Ἀεροπορίαν, διὰ λόγους τοὺς ὁποίους θὰ ἀντιληφθῆτε, θὰ σᾶς εἴπω δι’ ὀλίγων τί ἐπράξαμεν καὶ τί δὲν ἐπράξαμεν ἀκόμη εἰς τὸν τομέα τὸν οὐσιωδέστατον, τῆς φροντίδος τῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τῶν Ἀξιωματικῶν, ὡς φορέων οἰκογενειακῆς ζωῆς, ὡς φορέων ὑποχρεώσεων καὶ εὐθυνῶν. Μετὰ ταῦτα θὰ σᾶς εἴπω δι’ ὀλίγων, ποῖαι οἰκονομίαι ἐπετεύχθησαν εἰς τὸν τομέα τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν αὐτήν, ἀνακεφαλαιώνων, θὰ προβῶ εἰς τὴν συναγωγὴν ὡρισμένων συμπερασμάτων, τὰ ὁποῖα κατ’ ἀνάγκην θὰ μὲ ὁδηγήσουν καὶ εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ κρισίμου καὶ σπουδαιοτάτου θέματος, τοῦ ἀναφερομένου εἰς τὸ ἀριθμητικὸν ὕψος τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Μετὰ ταῦτα θὰ ἐξετάσω δι’ ὀλίγων τὰς σχέσεις τῶν Ἐνόπλων μας Δυνάμεων πρὸς τὸ Ν.Α.Τ.Ο. καὶ πρὸς τὸ τριμερὲς σύμφωνον μεταξὺ Τουρκίας, Γιουγκοσλαυΐας καὶ Ἑλλάδος, δηλαδὴ τὴν πρόοδον, ἡ ὁποία ἐσημειώθη ἐν τῷ πλαισίῳ τῶν δύο αὐτῶν συμμαχιῶν καὶ συμφωνιῶν καὶ τέλος θὰ σᾶς ὁμιλήσω δι’ ὀλίγων καὶ περὶ τῆς σημασίας, τῆς προσφάτως ἐπικυρωθείσης ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, συμφωνίας περὶ στρατιωτικῶν εὐκολιῶν, τῆς συναφθείσης μεταξὺ Ἡνωμένων Πολιτειῶν καὶ Ἑλλάδος. Μετὰ τὴν γενικὴν αὐτὴν ἐπισκόπησιν θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ἀγαπητοὶ καὶ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἰσέλθω εἰς δύο εἰδικώτερα θέματα. Τὸ πρῶτον εἶναι τὸ θέμα τῆς συμβολῆς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς μεγάλης καταστροφῆς, ἡ ὁποία ἐσημειώθη εἰς τὰς Ἰονίους Νήσους καὶ τὸ δεύτερον καὶ τελευταῖον εἶναι τὸ θέμα τῆς δίκης τῶν Ἀεροπόρων, τὸ ὁποῖον θὰ θίξω μόνον καθ’ ὃ μέτρον ἐπιτρέπει τὸ γεγονός, ὅτι ἡ δίκη δὲν ἔχει ἀκόμη τελειώσει. Κύριοι βουλευταί, ὁ στρατὸς τῆς Ξηρᾶς κατὰ τὸ ἔτος 1953 ἐνέτεινεν εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς τὴν δραστηριότητά του. Καὶ εἰς τὸν τομέα τῆς ὀργανώσεως καὶ εἰς τὸν τομέα τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ εἰς τὸν τομέα τοῦ ἐφοδιασμοῦ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθόν, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ ἀναγκαῖον νὰ σᾶς ἀναπτύξω, ποῖα βήματα ἐσημειώθησαν εἰς τὸν τομέα τῆς ὀργανώσεως τοῦ Στρατοῦ τῆς Ξηρᾶς. Ἐνδεικτικῶς θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ὁμιλήσω μόνον περὶ ὡρισμένων οὐσιωδῶν μεταβολῶν, περὶ ὡρισμένων οὐσιωδῶν βημάτων προόδου, τὰ ὁποῖα βήματα ἐσημειώθησαν καὶ αἱ ὁποῖαι μεταβολαὶ ἐπραγματοποιήθησαν εἰς τὸν τομέα ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐφάπτεται καὶ τῆς σφαίρας τοῦ ἐφοδιασμοῦ, καὶ τῆς σφαίρας τῆς ὀργανώσεως. Κατὰ τὸ 1953, ἐπὶ τῇ βάσει προγράμματος, τὸ ὁποῖον εἶχε προηγουμένως καταρτισθῆ καὶ ἐγκριθῆ, ἰδίᾳ ὅμως μετὰ τὸν μῆνα Ἰούλιον, ἐλάβομεν, κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ Ἀμερικανικὰς πηγὰς σοβαρὸν ἀριθμὸν — ἐπιτρέψατέ μου νὰ μὴ μνημονεύσω τὸν ἀκριβῆ ἀριθμὸν — πυροβόλων μάχης καὶ ἀντιαεροπορικῶν, μέγαν ἀριθμὸν αὐτοκινήτων, μέγαν ἀριθμὸν συγχρονισμένων μέσων διαβιβάσεως. Προβλέπεται δὲ καὶ εἰς ἄλλους τομεῖς τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς ἐνίσχυσις διὰ νέου ὑλικοῦ τῶν Μονάδων μας, ὡς φερ’ εἰπεῖν, εἰς τὸν τομέα τῶν τεθωρακισμένων. Εἰς τοὺς δύο πρὸ πάντων τομεῖς, τοῦ Πυροβολικοῦ καὶ τῶν Διαβιβάσεων, ἐσημειώθη, κύριοι βουλευταί, πρόοδος, τὴν ὁποίαν ἐπιτρέψατέ μου νὰ χαρακτηρίσω ὡς ἐξαιρετικήν. Εἶναι πράγματι οὐσιώδης ἡ διαφορὰ τῶν μέσων ὑποστηρίξεως Μεραρχίας, τὰ ὁποῖα διεθέτομεν πρὸ δύο ἢ τριῶν ἐτῶν καὶ τῶν μέσων ὑποστηρίξεως Μεραρχίας, τὰ ὁποῖα διαθέτομεν ἤδη καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν θὰ προχωρήσωμεν, μὲ τὴν βοήθειαν τῶν ἀγαπητῶν μας φίλων Ἀμερικανῶν, ἀκόμη περισσότερον. Ἀντικατεστάθη, κύριοι συνάδελφοι, ὁλόκληρον τὸ Βρεταννικῆς προελεύσεως ὑλικὸν διὰ νέου ὑλικοῦ Ἀμερικανικοῦ, ἐννοῶ τὸ ὑλικὸν εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς ἐκτὸς τοῦ Πυροβολικοῦ, ὅπου ἡ ἀντικατάστασις δὲν ἐπῆλθε πλήρως καὶ δὲν εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἐπέλθῃ πλήρως. Καὶ εἴμεθα εὐγνώμονες ἀπέναντι τῶν φίλων μας τῶν Ἄγγλων, εἴμεθα εὐγνώμονες ἀπέναντι τῆς Μεγάλης Βρεταννίας, διότι εἰς περίοδον κρισιμωτάτην, συγκεκριμένως μέχρι τοῦ 1947, παρεχώρησαν εἰς τὰς Ἑλληνικὰς ἐνόπλους δυνάμεις ὑλικόν, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνασυνεκροτήθη ὁ Στρατός μας, τοῦ ὁποίου ἡ παραχώρησις εἶχεν ἀρχίσει εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Ἀλλὰ τὸ ὑλικὸν αὐτὸ ὅπως εἶναι φυσικὸν ἢ ἐφθάρη, ἢ ὑπερενικήθη διὰ τῆς προόδου, ἡ ὁποία ἐσημειώθη εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς τῶν τεχνικῶν μέσων τοῦ Στρατοῦ. Καὶ εἴμεθα βαθύτατα εὐγνώμονες πρὸς τὴν φίλην Δημοκρατίαν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, διότι μετὰ τὸ 1947, δηλαδὴ μετὰ τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Μεγάλη Βρεταννία διὰ λόγους συνδεομένους οὐχὶ μὲ τὴν διάθεσίν της, ἀλλὰ μὲ τὰς ἀντικειμενικὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐτέλει, δὲν ἦτο δυνατὸν πλέον νὰ ἐξακολουθήσῃ προσφέρουσα εἰς τὰς ἑλληνικὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις τὰ μέσα διὰ τὸν ἐφοδιασμὸν καὶ ἐπανεξοπλισμόν των, ἐνεφανίσθη ἡ μεγάλη Δημοκρατία τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν καὶ ἐστάθη πλησίον μας καὶ ὅπως προηγουμένως καὶ εἰδικῶς τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1944 ἡ μεγάλη πρωτοβουλία τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Μεγάλης Βρεταννίας κ. Οὐΐστων Τσῶρτσιλ, ἔδωσεν εἰς τὴν Ἑλλάδα τὴν εὐκαιρίαν, — ὅπως ἐξάγεται ἐκ τῶν λίαν διαφωτιστικῶν ἀπομνημονευμάτων του — νὰ σωθῇ καὶ νὰ ἀνασυγκροτηθῇ ὡς ἐλεύθερον Κράτος, τοιουτοτρόπως καὶ ἡ μεγάλη αὐτὴ πρωτοβουλία ἔδωσεν ἐν πρώτοις μέχρι τοῦ 1947 πρωτοβουλία, ἡ ὁποία προεκτείνεται εἰς μῆκος χρόνου καὶ θὰ προεκταθῇ ὅπως εἶμαι βέβαιος καὶ εἰς τὸ μέλλον, ἡ μεγάλη αὐτὴ πρωτοβουλία ἔδωσεν ἐν πρώτοις μέχρι τοῦ 1947 εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις τὴν δυνατότητα νὰ ἀξιοποιήσουν τὸν ἡρωϊσμόν των καὶ τὴν ἀπόφασίν των ὅπως σώσουν τὴν Ἑλλάδα, μετὰ δὲ τὸ 1949 ἔδωσεν εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Κυβερνήσεις τὴν δυνατότητα νὰ ἀνασυγκροτήσουν ἐπὶ συγχρονισμένων βάσεων, τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις καὶ νὰ τὰς προετοιμάσουν διὰ πᾶν μελλοντικὸν ἐνδεχόμενον. Κύριοι βουλευταί, εἶπον πρὸ ὀλίγου ὅτι ἀντικατεστάθη σχεδὸν ὁλόκληρον τὸ Βρεταννικῆς προελεύσεως ὑλικὸν διὰ νέου Ἀμερικανικοῦ ὑλικοῦ, εἰς δὲ τὸ Πυροβολικὸν εἰδικώτερον εἰσήχθησαν, καὶ αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ μόνον τὰς Μονάδας εἰς τὰς ὁποίας ὑπῆρχον πυροβόλα Ἀμερικανικῆς προελεύσεως, ἀλλὰ καὶ τὰς Μονάδας ὅπου ὑπῆρχον πυροβόλα Ἀγγλικῆς προελεύσεως, εἰσήχθησαν τελειοποιημένα καὶ συγχρονισμένα ὄργανα καὶ μηχανήματα. Ἐτέθησαν ἐπίσης εἰς ἐφαρμογὴν αἱ πλέον συγχρονισμέναι μέθοδοι ἐκπαιδεύσεως καὶ βολῆς. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν πρὸ ἑξαμήνου εὑρέθη τὸ Γ.Ε.Σ. ἐνώπιον τοῦ προβλήματος τῆς μεταπτώσεως αὐτῶν τῶν συστημάτων καὶ μεθόδων, αἱ ὁποῖαι ἦσαν προηγουμένως γνωσταὶ εἰς τὸ Πυροβολικόν, εἰς τὰς μεθόδους αἱ ὁποῖαι ἀπὸ τοῦ Ἰουνίου καὶ ἐντεῦθεν ἔπρεπε νὰ υἱοθετηθοῦν, δυσκόλως ἦτο δυνατὸν νὰ προβλέψουν τὸ Γεν. Ἐπιτελεῖον καὶ οἱ ἀπαρτίζοντες τὴν Ἀμερικανικὴν Στρατιωτικὴν Ἀποστολήν, ὅτι ἡ μετάπτωσις αὐτὴ θὰ ἐσημειοῦτο εἰς χρονικὸν διάστημα τόσον ταχύ, μετάπτωσις καὶ ἀναπροσαρμογή, συνδεομένη καὶ μὲ τὸ γεγονὸς τῆς εἰσροῆς εἰς μέγαν ἀριθμὸν νέων πυροβόλων Ἀμερικανικῶν, ἀλλὰ καὶ τῆς εἰσροῆς ἐκ παραλλήλου πολὺ μεγάλου ἀριθμοῦ νέων μέσων καὶ ὀργάνων. Ἡ μετάπτωσις αὐτὴ ἐσημειώθη ἐντὸς ἑξαμήνου καὶ συνεπληρώθη ἐντὸς τοῦ διαστήματος αὐτοῦ κατὰ τρόπον θαυμαστόν. Εἶναι βέβαια γνωστὴ ἡ ἀνέκαθεν ἔξοχος ἐπίδοσις τῶν Ἑλλήνων εἰς τὸ Πυροβολικόν. Εἰς ὅλα βεβαίως τὰ ὅπλα, ἀλλὰ ἰδιαιτέρως εἰς τὸ Πυροβολικόν. Ἀλλὰ ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω ὅτι οὐδεὶς ἦτο δυνατὸν νὰ προβλέψῃ ὅτι μὲ τόσην ταχύτητα θὰ ἐσημειοῦτο ἡ μετάπτωσις αὐτή. Ἐπραγματοποιήθη, λοιπόν, ἕνα σημαντικὸν βῆμα, ἡ ἀναπροσαρμογὴ αὐτή, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὸν τομέα τοῦ Πυροβολικοῦ. Καὶ εἰς τὸν τομέα τῶν διαβιβάσεων, τομέα σημαντικώτατον, ὅπως γνωρίζετε, πρωταρχικὸν καὶ ζωτικὸν διὰ τὰς ἐνόπλους δυνάμεις μας, ἡ ἀναπροσαρμογὴ ἐσημειώθη ταχύτατα. Καὶ ὅλα αὐτὰ εἶναι πρὸς τιμὴν καὶ τῆς ἡγεσίας, εἰδικώτερον δὲ εἰς τὸν τομέα τοῦ Πυροβολικοῦ τῆς Διευθύνσεως Πυροβολικοῦ, καὶ εἰς τὸν τομέα τῶν Διαβιβάσεων, τῆς Διευθύνσεως τῶν Διαβιβάσεων, ἀλλὰ καὶ πρὸς τιμὴν ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν ἐὰν θέλετε καὶ τῶν ἁπλῶν στρατιωτῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦντες εἰς τὰ ὅπλα αὐτά, κατώρθωσαν ὄχι μόνον νὰ δικαιώσουν τὰς προσδοκίας τὰς ὁποίας εἴχομεν σχηματίσει, ἀλλὰ καὶ νὰ ὑπερβάλουν τὰς προσδοκίας αὐτάς. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὸν τομέα τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐγένετο μεγάλη καὶ ἐντονωτάτη προσπάθεια. Κατὰ τὸ διάστημα τοῦ ἔτους αὐτοῦ ἐνετάθη ἡ ἐκπαίδευσις καὶ ἀπεστάλη πολὺ μεγαλείτερος ἀριθμός, παρὰ τὰς οἰκονομικὰς δυσκολίας, αἱ ὁποῖαι ὅμως ἐν πολλοῖς ἐμειοῦντο διὰ τῆς ἀμέσου οἰκονομικῆς βοηθείας, τὴν ὁποίαν καὶ εἰς τὸν τομέα αὐτὸν χορηγοῦν οἱ Ἀμερικανοί, ἀπεστάλη, λέγω, σημαντικῶς μεγαλύτερος ἀριθμὸς στελεχῶν εἰς Ἀμερικὴν δι’ ἐκπαίδευσιν τόσον εἰς σχολὰς ὅπλων, ὅσον καὶ δι’ ἐκπαίδευσιν ἐπιτελικήν. Τέλος, ἀφ’ ὅτου εἰσήλθομεν εἰς τὸ Ν.Α.Τ.Ο., ἤρχισε καὶ ἤρχισεν ἀπὸ τῶν ἀρχῶν τοῦ παρόντος ἔτους — τοῦ τρέχοντος ἔτους — συστηματικὴ καὶ ἔμπρακτος ἐκπαίδευσις ἐν τῷ πλαισίῳ τῶν ἀσκήσεων, ἀσκήσεων ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ μεγάλης ἐκτάσεως καὶ ὁλκῆς, τῶν ἀσκήσεων τὰς ὁποίας ἀποφασίζει καὶ πραγματοποιεῖ ἡ Ἀνωτάτη Ἡγεσία τῶν Δυνάμεων τοῦ Ν.Α.Τ.Ο. Ἐπανειλημμέναι ἐγένοντο ἀσκήσεις καὶ ἀσχέτως πρὸς τὸ Ν.Α.Τ.Ο., ἀλλὰ καὶ ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ Ν.Α.Τ.Ο., ἀσκήσεις ἐπιπέδου Μεραρχίας, ἐπιπέδου Σώματος Στρατοῦ καὶ ἐπιπέδου Στρατιᾶς. Ἰδιαιτέρως θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ἐξάρω τὴν σημασίαν καὶ τὴν ἀπόδοσιν τῆς πρό τινος γενομένης ἀσκήσεως WELD FAST, κατὰ τὴν ὁποίαν — δὲν ὁμιλῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν περὶ τοῦ Ναυτικοῦ, περὶ τοῦ ὁποίου θὰ ὁμιλήσω ἐντὸς ὀλίγου — ἐπεδείχθη ἔξοχον πνεῦμα συνεργασίας μεταξὺ Ἑλλήνων καὶ τῶν συμμάχων φίλων μας Τούρκων, ἐπὶ τοῦ ἐδάφους τῆς Τουρκικῆς Θράκης, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐδάφους ἐγένετο ἄσκησις σημαντική, εἰς τὴν ὁποίαν μετέσχε μονὰς Ἑλληνικὴ μεταφερθεῖσα ἐκεῖ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ἤθελον νὰ σᾶς καταπονήσω μὲ λεπτομερείας. Ὅπως εἶπον προηγουμένως, ἐνδεικτικῶς μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ σημειώσω ὡρισμένα βήματα προόδου εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, ὥστε βάσει τῶν ἐνδεικτικῶς προβαλλομένων εἰς ὑμᾶς ὑπ’ ἐμοῦ περιστατικῶν καὶ γεγονότων, νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ σχηματίσητε καὶ γενικὴν ἰδέαν περὶ τῆς προόδου, ἡ ὁποία σημειοῦται εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Πρὶν ἐγκαταλείψω τὸ κεφάλαιον περὶ τοῦ Στρατοῦ τῆς Ξηρᾶς, θὰ ἤθελον, διότι θὰ ἦτο παράλειψις ἐὰν δὲν τὸ ἔπραττον, νὰ τονίσω, κύριοι συνάδελφοι, τὴν μεγίστην συμβολὴν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων ἀνασυγκροτήσεως καὶ κοινῆς ὠφελείας. Ἡ παράδοσις τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ εἶναι — αὐτὸ συνέβη πάντοτε — νὰ βοηθῇ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον τὸν δεινοπαθοῦντα λαὸν εἰς τὴν ὕπαιθρον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς μικρὰς πόλεις, διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν ἀναγκῶν σημασίας οὐσιώδους. Κατὰ τὸ ἔτος αὐτό, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι τὸν προγραμματισμὸν αὐτῆς τῆς συμβολῆς τοῦ Στρατοῦ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων ἀνασυγκροτήσεως καὶ κοινῆς ὠφελείας, ὑπεχρεώθημεν, λόγῳ τῆς μεγάλης καταστροφῆς τῶν Ἰονίων Νήσων, νὰ τροποποιήσωμεν οὐσιωδῶς, παρὰ τὸ γεγονὸς αὐτό, ὁ Στρατὸς ἐπὶ τρεῖς ἑβδομάδας ἐξετέλεσεν ἔργα κοινῆς ὠφελείας καὶ ἀνασυγκροτήσεως μεγάλης σημασίας. Ὁμιλῶ εἰδικῶς αὐτὴν τὴν στιγμὴν περὶ τῶν ἔργων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν ἀφοροῦν τὰς Ἰονίους Νήσους καὶ γενικώτερον τὰς σεισμοπλήκτους περιοχάς. Τὰ ἔργα αὐτὰ ἦσαν ἔργα ὁδοποιΐας, ἦσαν ἔργα ὑδρεύσεως, ἔργα ἀποχετεύσεως, ἦσαν διευθετήσεις χειμάρρων καὶ ἦσαν ἐν περιωρισμένῳ βεβαίως βαθμῷ καὶ ἐν περιωρισμένῃ ἐκτάσει, ἔργα ἀποξηράνσεως βαλτωδῶν περιοχῶν. Ἴσως νὰ παραλείπω ἔργα τινά, τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω, κύριοι, πίνακα τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐπετελέσθησαν κατὰ τὰς τρεῖς μόνον ἑβδομάδας, κατὰ τὰς ὁποίας ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιδοθῇ ὁ Στρατὸς εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοιούτων ἔργων. Εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ Νομοῦ Εὐρυτανίας ἐγένετο διεύρυνσις καὶ ἐπισκευὴ ὁδοῦ μήκους 70 χιλιομέτρων. Εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ Νομοῦ Λαρίσης ἐγένετο βελτίωσις καὶ διαπλάτυνσις ὁδοῦ μήκους 8 χιλιομέτρων. Εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ Νομοῦ Μαγνησίας ἐγένετο ἀνόρυξις λάκκων διὰ δενδροφύτευσιν τῆς ὁδοῦ Βόλου–Ἁλμυροῦ– Λαμίας. Εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ Νομοῦ Κοζάνης ἐπραγματοποιήθη ἐπισκευὴ τῆς ὁδοῦ Νεαπόλεως–Κοζάνης–Κιβωτοῦ, μήκους 35 χιλιομέτρων. Ἐπραγματοποιήθη ἐπίσης εἰς τὸν αὐτὸν Νομὸν Κοζάνης ἐπισκευὴ τῆς ὁδοῦ Ἄργους Ὀρεστικοῦ, μέσῳ Νεαπόλεως, μέχρις Ἐρατείρας μήκους 20 χιλιομέτρων. Εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ Νομοῦ Καστοριᾶς, ἐπραγματοποιήθη διαπλάτυνσις τῆς ὁδοῦ Νεστορίου–Πεύκου, μήκους 29 χιλιομέτρων. Εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ Νομοῦ Ἰωαννίνων ἐπραγματοποιήθη ἡ βελτίωσις τῆς ὁδοῦ Ἰωαννίνων–Δωδώνης, μήκους 25 χιλιομέτρων ὡς καὶ ἡ βελτίωσις καὶ ἐπισκευὴ ὁδοῦ μήκους 25 χιλιομέτρων εἰς τὴν περιοχὴν Ἠμαθείας. Ἐκτὸς τούτου κατεσκευάσθησαν ὑπὸ μονάδων τοῦ Στρατοῦ διὰ καθαρῶς στρατιωτικὰς ἀνάγκας — ἐδῶ δὲν πρόκειται πλέον περὶ ἀμέσου βοηθείας τοῦ Στρατοῦ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων κοινῆς ὠφελείας — ὁδοὶ μήκους 154 χιλιομ. Ἐν συνόλῳ, ἐπεσκευάσθησαν ἢ κατεσκευάσθησαν, προσθέτω δηλαδὴ τὰ 154 χιλιόμετρα, μὲ ὅλα ὅσα εἶπον πρίν, αὐτὰ κατεσκευάσθησαν, ἐνῷ τὰ ἄλλα ἐπεσκευάσθησαν, ἐν ὅλῳ ἐπεσκευάσθησαν ἢ κατεσκευάσθησαν ὑπὸ τοῦ Στρατοῦ, ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος, αἱ ἐπισκευαὶ ἐντὸς ἐλαχίστου, αἱ κατασκευαί, βεβαίως, ἐγένοντο εἰς πολὺ εὐρύτερον χρονικὸν διάστημα, ὁδοὶ μήκους 363 χιλιομέτρων. Εἰς τὸ ἔργον αὐτό, κατὰ τὸ μικρὸν χρονικὸν διάστημα τριῶν ἑβδομάδων, εἰς τὸ ἔργον εἰδικώτερον τῆς βοηθείας τῶν ἀναγκῶν τοῦ λαοῦ, ἐχρησιμοποιήθησαν καὶ εἰργάσθησαν ἐν ὅλῳ 35 Τάγματα Πεζικοῦ, 6 Συντάγματα Πυροβολικοῦ, δύο Συντάγματα Τεθωοσκισμένων καὶ 4 Τάγματα Μηχανικοῦ. Αὐταὶ ὅλαι αἱ μονάδες, κύριοι συνάδελφοι, εἰργάσθησαν ἔξω ἀπὸ τὰς σεισμοπλήκτους περιοχάς, περὶ τῶν ὁποίων σεισμοπλήκτων περιοχῶν ἢ μᾶλλον περὶ τοῦ προβλήματος τῶν ὁποίων θὰ ὁμιλήσω, ὅπως σᾶς εἶπον προηγουμένως, εἰς τὸ τέλος τοῦ λόγου μου. Κατ’ ἀνάγκην, ὡρισμέναι περιοχαὶ τῆς Ἑλλάδος, ἀνατραπέντος τοῦ προγράμματος τὸ ὁποῖον εἴχομεν καταστρώσει, παρελείφθησαν ἀπὸ τὴν βοήθειαν αὐτήν, περὶ τῆς ὁποίας σᾶς ὡμίλησα, λόγῳ τῆς συμβάσης καταστροφῆς εἰς τὰς Ἰονίους Νήσους. Ἀλλὰ ἐθεωρήσαμεν ὅτι ἔπρεπεν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθοῦν ὅλα τὰ τμήματα τῆς Ἑλλάδος, νὰ ἱκανοποιήσωμεν, εἰς ἔργα κοινῆς ὠφελείας καὶ εἰς ἔργα ἀνασυγκροτήσεως κυρίως, ἢ μόνον, τὰς περιοχὰς ἀπὸ Θεσσαλίας καὶ ἄνω, ἢ ἔστω, ἐν μέρει, ἀπὸ Στερεᾶς Ἑλλάδος καὶ ἄνω καὶ παρημελήσαμεν, κατ’ ἀνάγκην, — εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι τὴν παραμέλησιν αὐτὴν θὰ τὴν θεωροῦν ὡς θυσίαν, τὴν ὁποίαν ἑκουσίως θ’ ἀνελάμβανον οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος πληθυσμοὶ — παρημελήσαμεν τὰ ἔργα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τοὺς πληθυσμοὺς τῆς Πελοποννήσου, τῆς Κρήτης καὶ τῶν νήσων, ἐκτὸς τῶν Ἰονίων. Εἶχον προβλεφθῆ ἔργα καὶ εἰς τὰς περιοχὰς αὐτάς, ἀλλά, λόγῳ τῆς καταστροφῆς τῶν Ἰονίων νήσων, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτελεσθοῦν. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπιτρέψατέ μοι ἤδη νὰ εἴπω τινὰ περὶ τοῦ Β. Ναυτικοῦ, περὶ τοῦ Βασιλικοῦ μας Ναυτικοῦ, μὲ τὸ ὁποῖον εἶναι συνυφασμένη ἡ καρδία τῶν Ἑλλήνων. Ἡ ἐκπαίδευσις καὶ ἐκεῖ ἐνετάθη. Ηὐξήθη ὁ ἀριθμὸς τῶν κατ’ ἔτος εἰσαγομένων εἰς τὴν Ναυτικὴν Σχολὴν Δοκίμων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι εὔκολον, διότι δὲν ἀρκεῖ ν’ ἀποφασίσῃ ὁ Ὑπουργὸς ἢ ὁ Ὑφυπουργός, κατόπιν εἰσηγήσεως τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Ναυτικοῦ, τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ, πρέπει νὰ ὑπάρχουν καὶ αἱ προϋποθέσεις τῆς ἐκπαιδεύσεως, τῆς καλῆς ἐκπαιδεύσεως, τῆς διαρκῶς καλλιτέρας μάλιστα ἐκπαιδεύσεως, καὶ σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι, ἀφοῦ ἐξησφαλίσθησαν αἱ προϋποθέσεις αὗται, προέβημεν εἰς τὴν αὔξησιν αὐτοῦ καὶ ηὐξήθη ἐπίσης, ἐξασφαλισθεισῶν, ὡσαύτως τῶν σχετικῶν προϋποθέσεων, ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰσαγομένων εἰς τὴν Σχολὴν Πόρου Ναυτοπαίδων καὶ τῶν εἰσαγομένων εἰς τὴν Σχολὴν Μαθητῶν τεχνιτῶν τοῦ Ναυστάθμου νέων. Ἔχουν δὲ μεγίστην σημασίαν αἱ δύο αὐταὶ σχολαί, διότι ἐκ τῶν δύο αὐτῶν Σχολῶν, μετὰ τὴν φθορὰν τὴν ὁποίαν ὑπέστη ἡ ἔνδοξος πράγματι οἰκογένεια τῶν Μονίμων Ὑπαξιωματικῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ναυτικοῦ, μετὰ τὴν φθορὰν τὴν ὁποίαν ὑπέστη ἡ οἰκογένεια αὐτή, ἀνάλογον φθορὰν ὑπέστη ἡ οἰκογένεια αὐτὴ καὶ εἰς τὸν Στρατὸν τῆς Ξηρᾶς, ἔπρεπε νὰ ἐξασφαλίσωμεν διὰ τῶν δύο αὐτῶν Σχολῶν τὰς προϋποθέσεις τῆς δημιουργίας μιᾶς νέας μεγάλης φάλαγγος μονίμων Ὑπαξιωματικῶν διὰ τὸ Ναυτικόν. Δηλαδή, τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι τεταγμένοι ν’ ἀποτελέσουν τὴν σπονδυλικὴν στήλην τοῦ Βασιλικοῦ μας Ναυτικοῦ, καὶ θὰ ἐνθυμῆσθε ὅτι ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ φέρω, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον, εὐτυχῶς, ἐγένετο δεκτὸν ἀπ’ ὅλας τὰς πτέρυγας τῆς Ἐπιτροπῆς ἢ τῆς Βουλῆς, νὰ φέρω σχέδιον νόμου τὸ ὁποῖον ἐνεκρίθη καὶ ἀποτελεῖ αὐτὴν τὴν στιγμὴν νόμον τοῦ Κράτους, διὰ τοῦ ὁποίου νόμου προβλέπεται ἡ δυνατότης τῆς προαγωγῆς αὐτῶν εἰς βαθμοὺς Ἀξιωματικῶν, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαραίτητον καὶ διὰ τὴν ὑποκίνησιν τοῦ ζήλου των, ἀλλὰ καὶ διότι εἶναι ἀναγκαῖοι καὶ χρησιμώτατοι οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος ὅταν, πράγματι, διανύουν τὰ στάδια τοῦ Ὑπαξιωματικοῦ, κατὰ τρόπον καλόν, εἶναι χρησιμώτατοι ὡς Ἀξιωματικοὶ πληρωμάτων.

§14ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μέχρις ἑνὸς βαθμοῦ.

§15Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Μέχρις ἑνὸς βαθμοῦ ὡρισμένου. Ηὐξήσαμεν δηλαδὴ τὸ ὅριον τῶν βαθμῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ὅπως καὶ εἰς τὸν Στρατόν, οὕτω καὶ εἰς τὸ Ναυτικὸν ηὐξήθη ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀποστελῶν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν πρὸς ἐκπαίδευσιν καὶ εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας καὶ εἰς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν, ἀλλὰ καὶ γενικώτερον, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις τοῦ συνόλου τοῦ Β. Ναυτικοῦ, ὡς Ὀργανισμοῦ ἑνιαίου, ὡς ὀργανισμοῦ ζωντανοῦ καὶ εἰδικώτερον τῶν πλοίων τοῦ Β. Ναυτικοῦ τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν πραγματικὴν σάρκα ἢ ἂν θέλετε, τὴν πραγματικὴν ψυχὴν τοῦ Β. Ναυτικοῦ, διότι ἔχουν ψυχὴν τὰ πλοῖα, ἡ ἐκπαίδευσις ἔφθασε κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, ἀπὸ ἀπόψεως καὶ ἀριθμοῦ ἀσκήσεων καὶ εἴδους καὶ ποιότητος ἀσκήσεων εἰς τὸ ὑψηλότερον μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν σημεῖον. Ἐκτός, μάλιστα, τῶν καθαρῶς ἐθνικῶν ἀσκήσεων, τὰς ὁποίας ἔκανε τὸ Βασιλικόν μας Ναυτικόν, μετέσχε διὰ πλοίων του εἰς 6 μεγάλας ἀσκήσεις τοῦ Ν.Α. Τ.Ο. Εἰς τὰς ἀσκήσεις μάλιστα Ραντεβοῦ καὶ Γουὲλντ–Φὰστ μετέσχε τὸ Ναυτικόν μας μὲ σχεδὸν τὸ σύνολον τῶν ἐν ἐνεργείᾳ πλοίων. Ἔτι εἰδικώτερον εἰς τὴν ἄσκησιν Γουὲλντ Φὰστ τὸ Β. Ναυτικὸν εἶχε τὴν τιμὴν νὰ ἀσκήσῃ οὐσιώδη ἀποστολὴν ὄχι μόνον ἀπὸ ἀπόψεως ἐκτελέσεως διαταγῶν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐκδόσεως διαταγῶν, διότι εἰς τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον τοῦ Ναυτικοῦ μας ἀνετέθη ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων Ἀνωτάτων Ἀρχῶν τοῦ ΝΑΤΟ ἡ ὀργάνωσις καὶ ὁ ἐπιχειρησιακὸς ἔλεγχος τῶν ἐν τῷ Αἰγαίῳ ἐπιχειρήσεων τῆς ἀσκήσεως καὶ πρέπει, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σᾶς εἴπω, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι πρὸς τιμὴν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου καὶ γενικῶς τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ Ναυτικοῦ, τὸ ἔργον αὐτὸ ἐξετελέσθη κατὰ τρόπον λίαν ἱκανοποιητικόν. Κύριοι, ἐπιτρέψατέ μου, νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς Ἀεροπορίας. Ἐδῶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σταθῶ πολὺ περισσότερον, ἔστω καὶ ἂν ὑπάρχῃ ὁ κίνδυνος, νὰ σᾶς καταπονήσω. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη, νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει σας στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς θὰ δώσουν τὴν εὐκαιρίαν νὰ αἰσθανθῆτε βαθεῖαν ἱκανοποίησιν καὶ ὑπερηφάνειαν. Καὶ δὲν ἀπευθύνομαι μόνον, ἀξιότιμοι καὶ ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, πρὸς ὑμᾶς. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἀπευθύνομαι πρὸς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐκπροσωπεῖτε, πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ γνωρίσῃ, ποῖον εἶναι τὸ καθεστώς, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται σήμερον ἡ Ἀεροπορία. Ἀλλὰ διὰ νὰ γνωρίσητε, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ποῖον εἶναι τὸ καθεστὼς εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται σήμερον ἡ Ἀεροπορία, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, δι’ ὀλίγων, ποῖον ἦτο τὸ καθεστώς, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκετο ἡ Ἀεροπορία μετὰ τὸν συμμοριτοπόλεμον καὶ συγκεκριμένως κατὰ τὸ ἔτος 1949–50. Κύριοι, μὴ θεωρήσητε ὅτι χρησιμοποιῶ ἔκφρασιν ὑπερβολικήν, ἐὰν εἴπω, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1950 ἡ Ἀεροπορία μας, μετὰ μεγάλην φθοράν, μεγάλην καταπόνησιν, ἡ ὁποία εἶναι πρὸς τιμὴν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπεβλήθησαν εἰς αὐτήν, δὲν ὑπῆρχε πλέον. Θὰ βεβαιωθῆτε ἐντὸς ὀλίγου, ὅτι ἡ φράσις μου δὲν ἀποτελεῖ ὑπερβολήν. Θὰ βεβαιωθῆτε, ἐπαναλαμβάνω, περὶ τούτου, ἐὰν μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς δώσω ὡρισμένα στοιχεῖα. Κατὰ τὸ ἔτος 1949–1950 ἡ Ἑλληνικὴ Βασιλικὴ Ἀεροπορία, διέθεσε μόνον τὰ ἀκόλουθα ἀεροσκάφη. Διέθετε τρεῖς μοίρας ἀεροσκαφῶν διώξεως, δῆθεν ἀεροσκαφῶν διώξεως τρεῖς μοίρας Σπιτφάϊερ. Τὰ Σπιτφάϊερ ἔσωσαν τὸν κόσμον εἰς ὡρισμένας στιγμάς ἀλλὰ τὰ Σπιτφάϊερ κατὰ τὸ 1950, δὲν ἀπετέλουν πλέον ἀξιόμαχα μέσα πολέμου. Ἐκτὸς τῶν τριῶν αὐτῶν μοιρῶν τῶν 60 Σπιτφάϊερ, εἴχομεν μίαν μοῖραν ἐλαφροῦ βομβαρδισμοῦ, ἀπαρτιζομένην ἀπὸ 24 Χελντάϊβερς. Εἴμεθα εὐγνώμονες ἀπέναντι τοῦ μεγάλου καὶ ἀγαπητοῦ φίλου τῆς Ἑλλάδος, τοῦ Στρατηγοῦ Βὰν Φλήτ, διότι ὀλίγον πρὸ τῶν δύο κρισίμων μαχῶν, εἰς τὸ Βίτσι καὶ εἰς τὸν Γράμμον, ἀνταπεκρίθη εἰς τὸ αἴτημα, τὸ ὁποῖον διετύπωσεν ὁ σώσας τότε τὴν Ἑλλάδα Ἀρχιστράτηγος καὶ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως Στρατάρχης Παπάγος (παρατεταμένα χειροκροτήματα), ἀνταπεκρίθη, λέγω, εἰς τὸ αἴτημα αὐτὸ καὶ ἐνεκολπώθη τὴν ἀνάγκην τῆς ἀμέσου χορηγήσεως αὐτῶν τῶν ἐλαφρῶν βομβαρδιστικῶν. Ἐπείσθη λέγω — πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο εὔκολον, διότι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δεδομένων τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον εἰς ἄλλας χώρας δὲν ἔπρεπε νὰ πεισθῇ — ἐπείσθη ὅτι ἐντὸς ἐλαχίστων ἡμερῶν ἦτο δυνατόν, καὶ πράγματι κατεδείχθη ὅτι ἦτο δυνατόν, νὰ ἀξιοποιηθοῦν τὰ 24 Χελντάϊβερς, δηλαδὴ νὰ προσαρμοσθοῦν οἱ ἀεροπόροι μας εἰς τὴν χρῆσιν αὐτῶν. Καὶ συνέστησεν — ἡ δὲ σύστασίς του ἐγένετο δεκτὴ — τὴν χορήγησιν εἰς τὴν Ἑλλάδα τῶν 24 αὐτῶν ἀεροσκαφῶν. Ἀλλὰ καὶ αὐτά, ὅπως καὶ τὰ Σπιτφάϊερ, δὲν ἀποτελοῦν πλέον μέσα πολεμικά, σύγχρονα. Ἐκτὸς τῶν 84 αὐτῶν ἀεροσκαφῶν, δηλαδὴ τῶν 60 Σπιτφάϊερ διώξεως καὶ τῶν 24 Χελντάϊβερς, ἐλαφροῦ βομβαρδισμοῦ, εἴχομεν μίαν μοῖραν μεταφορῶν, ἀπαρτιζομένην ἀπὸ 16 Ντακότα. Ἐν ὅλῳ ἑπομένως εἴχομεν 100 ἀεροσκάφη. Τὰ ἀεροσκάφη τύπου Ντακότα, ἀπὸ ἀπόψεως μεταφορῶν, ἐξακολουθοῦν νὰ ἔχουν μεγίστην σημασίαν, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω ὅτι ἀποτελοῦν, δῆθεν πολεμικὰ ἀεροσκάφη. Ἐκτὸς αὐτῶν εἴχομεν καὶ ἕνα ἀριθμόν, μᾶλλον περιωρισμένον, ἐκπαιδευτικῶν ἀεροπλάνων, ἀφ’ ἑνὸς μὲν τύπου Μόθ, πολὺ μικρά, καὶ Χάρβαρτ, τὰ ὁποῖα ἀπετέλουν πράγματι ἔξοχα ἐκπαιδευτικὰ ἀεροπλάνα, δυνάμενα νὰ χρησιμοποιηθοῦν — ὡς ἐχρησιμοποιήθησαν κατὰ τὸ παρελθὸν — καὶ ὡς πολεμικά, δι’ ἀναγνωρίσεις ἢ καὶ διὰ πολυβολισμούς. Πολλὰ ἐκ τῶν ἀεροπλάνων τύπου Χάρβατ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθοῦν διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν, διότι εἶχον χρησιμοποιηθῆ ὡς πολεμικὰ ἀεροσκάφη, κατὰ τὰ διάστημα τοῦ συμμοριτοπολέμου καὶ πολλὰ ἐξ αὐτῶν, εἶχον καταστραφῆ ἢ καὶ φθαρῆ, κατὰ τρόπον ὁριστικόν. Ἐν ὅλῳ, λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, κατ’ οὐσίαν εἴχομεν 100 καὶ αὐτά, κατ’ ὄνομα, πολεμικὰ ἀεροπλάνα. Καὶ τὸ ὑλικὸν καὶ τὰ μέσα ἐδάφους —εἶναι δὲ μεγίστη καὶ ἡ σημασία τὴν ὁποίαν ἔχουν τὰ μέσα ἐδάφους, καὶ τὸ ὑλικὸν εἰς τὴν Ἀεροπορίαν — καὶ τὸ ὑλικὸν καὶ τὰ μέσα ἐδάφους, ἐπαναλαμβάνω, ἦσαν παλαιὰ καὶ ἐφθαρμένα, σχεδὸν ἄχρηστα. Καί, ἂς ἔλθωμεν καὶ εἰς τὸ προσωπικόν. Κατὰ τὸ ἔτος 1950, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, διαθέσιμοι χειρισταὶ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βασιλικὴν Ἀεροπορίαν — καὶ αὐτὸ ἦτο φυσικὸν κατὰ τὰς στιγμὰς ἐκείνας — ἦσαν περίπου μόνον 200. Καὶ ἐξ αὐτῶν οἱ 120 ἦσαν δεσμευμένοι εἰς διοικητικὰς ἀπασχολήσεις, καὶ ἑπομένως ὑπελείποντο μόνον 80 διὰ νὰ εἶναι διαθέσιμοι εἰς ὑπηρεσίας πρώτης γραμμῆς, δηλαδὴ τῶν ἀεροπόρων χειριστῶν, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς θέσεις γραφείων καὶ ἐπιτελικὰς θέσεις, ἀκόμη καί τινες ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐχρησιμοποιοῦντο — δηλαδὴ τῶν 80 οἱ ὁποῖοι ἐχρησιμοποιοῦντο καὶ ὡς πληρώματα πρώτης γραμμῆς — ἦσαν πλέον, παρὰ τὴν μεγάλην των ἐμπειρίαν καὶ παρὰ τὰς μεγάλας ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας εἶχον προσφέρει, ἢ μᾶλλον λόγῳ τῶν μεγάλων ὑπηρεσιῶν, τὰς ὁποίας εἶχον προσφέρει, ἑπομένως λόγῳ κοπώσεως καὶ ἡλικίας, ἦσαν πλέον ἀκατάλληλοι διὰ νὰ μετάσχουν εἰς συγχρόνους ἐπιχειρήσεις, δηλαδή, διὰ νὰ χρησιμοποιηθοῦν εἰς ἀεριωθούμενα. Τὸ προσωπικὸν τοῦ ἐδάφους, κύριοι συνάδελφοι, ἦτο ἐπίσης πολὺ πενιχρόν. Ἀνήρχετο εἰς 6.200. Οἱ 200 εἶναι οἱ χειρισταί, περὶ τῶν ὁποίων σᾶς ὡμίλησα. Ἑπομένως ἦσαν 6.000. Οἱ τεχνῖται —ἡ σημασία δὲ τῶν τεχνιτῶν καὶ εἰς τὸν στρατὸν καὶ τὸ ναυτικὸν εἶναι παμμεγίστη, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἀεροπορίαν εἶναι ἀκόμη μεγαλυτέρα — οἱ τεχνῖται, λέγω, δὲν εἶχον καμμίαν ἐκπαίδευσιν ἐπὶ τῶν νέου τύπου ἀεροσκαφῶν Εἶχον προσφέρει πολυτιμοτάτας ὑπηρεσίας εἰς τὸ παρελθόν, εἰς τὰ παλαιοῦ τύπου ἀεροσκάφη, ἀλλὰ δὲν εἶχον καμμίαν ἐκπαίδευσιν εἰς τὰ νέου τύπου ἀεροσκάφη καὶ εἰς σύγχρονον ὑλικόν. Ὡρισμένοι κρίσιμοι τεχνικοὶ ἐπιδόσεις καὶ εἰδικότητες, ὅπως εἶναι οἱ μηχανικοὶ ἀεροσκαφῶν καὶ κινητήρων ἀεριωθουμένων, ὅπως καὶ οἱ μηχανικοὶ ραντάρ, ἀπουσίαζον τελείως. Ἂς ἔλθωμεν καὶ εἰς τὸν τομέα τῆς ἐκπαιδεύσεως. Αἱ δυνατότητες τῆς Σχολῆς Ἀεροπορίας ἦσαν ἐλάχισται. Ἡ παραγωγὴ χειριστῶν, ἡ ἐτησία δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπερβῇ τὸν ἀριθμὸν τῶν τριάκοντα. Καὶ τοῦτο, κυρίως, διότι μέχρι τοῦ 1949–50, ὀλίγα ἦσαν τὰ διαθέσιμα ἀεροπλάνα, τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθοῦν δι’ ἐκπαίδευσιν. Αἱ ὧραι ἐκπαιδευτικῶν πτήσεων κατὰ μῆνα, ἐν ἔτει 1950 εἰς τὴν Σχολὴν Ἀεροπορίας, δὲν ὑπερέβαινον τὰς 1000. Ὅσοι ἐξ ὑμῶν ἔχετε κάποιαν πεῖραν εἰς τὰ ζητήματα τῆς Ἀεροπορίας, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτιμήσητε πόσον μικρὸς ἦτο τότε ὁ ἀριθμός. Ἄλλωστε δὲν ἔχετε ἀνάγκην διὰ νὰ ἐκτιμήσητε τὸν ἀριθμὸν αὐτόν, παρὰ νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὸ γεγονός, ὅτι βάσει αὐτῶν τῶν 1000 ὡρῶν μηνιαίως — καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπερβῇ τότε ἡ Σχολὴ τὰς 1000 ὥρας, ἐλλείψει ὑλικοῦ — βάσει τῶν 1000 ὡρῶν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξέλθουν ἀπὸ τὴν Σχολὴν ἐτησίως περισσότεροι τῶν 30 χειριστῶν. Ἄς εἰσέλθωμεν εἰς τὸν τομέα τῶν ἀεροδρομίων. Τὸ 1950, κύριοι συνάδελφοι, οὐδὲν ἀπολύτως ἀεροδρόμιον τῆς Ἑλλάδος ἦτο κατάλληλον, διὰ τὴν ὑποδοχὴν ἀεριωθουμένων ἀεροσκαφῶν, κυρίως λόγῳ τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ μήκους τῶν διαδρόμων καὶ λόγῳ πολλῶν ἄλλων ἐλλείψεων, ὅπως ἡ ἔλλειψις παραλλήλου διαδρόμου τροχοδρομήσεως, ὅπως ἡ ἔλλειψις πολλῶν ἄλλων μέσων, ἡ ἐγκατάστασις τῶν ὁποίων εἶναι ἀπαραίτητος, διὰ νὰ ὑποδέχεται ἕνα ἀεροδρόμιον τὰ συγχρονισμένα ἀεροπλάνα, τὰ μὴ ἑλικοφόρα, τὰ ἀεριωθούμενα. Κύριοι, αὐτὴ ἦτο ἡ κατάστασις ἐν ἔτει 1950. Ἐλπίζω νὰ μὲ δικαιολογήσητε, διότι εἶπον ὅτι κατὰ τὸ 1950 ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶχε πλέον, εἶχε προηγουμένως, ἀλλὰ ἐπολέμησεν, ὑπέστη φθοράς, ἐσημειώθη ἐν τῷ μεταξὺ μεγάλη πρόοδος καὶ ὑπερεβλήθησαν τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἐν Ἑλλάδι διεθέτομεν, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν εἶχε πλέον ἀεροπορίαν. Τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1950 ὁ Ἀρχιστράτηγος Ἀλέξανδρος Παπάγος, καὶ νῦν Ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως, ἐμελέτησε τὰς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι μετὰ μεγάλης προσοχῆς εἶχον καταρτισθῆ, καὶ τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον μετὰ μεγάλης προσοχῆς εἶχε διατυπωθῆ εἰς τὸ Γ.Ε.Α. καὶ ἀφοῦ ἐμελέτησε καὶ υἱοθέτησε τὰς προτάσεις τοῦ Γ.Ε.Α., ἔθεσε ταύτας ὑπ’ ὄψιν τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, εἰπὼν ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔχει ἀεροπορίαν καὶ ὅτι ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ ἀποκτήσῃ ἀεροπορίαν. Τὸ πρῶτον ἀπετέλει διαπίστωσιν πραγματικότητος, τὸ δεύτερον ἀπετέλει αἴτημα, τὸ ὁποῖον αἴτημα ἔπρεπε διὰ νὰ γίνῃ ἀποδεκτὸν νὰ ὑποβληθῇ ὑπὸ ἀνδρὸς οἷος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐξετέλει τὰ καθήκοντα τοῦ Ἀρχιστρατήγου κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην. Ἀλλ’ ἔπρεπεν ἐπίσης, διὰ νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ αἴτημα τοῦτο, νὰ πραγματοποιηθοῦν ὡρισμέναι προϋποθέσεις, τὰς ὁποίας προϋποθέσεις, ὁ Ἀρχιστράτηγος τότε, βεβαίως, μὲ τὴν βοήθειαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ Γ.Ε.Α. ἔπρεπε νὰ πραγματοποιήσῃ. Ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ φυσικὸν ἦτο νὰ θέσῃ ὡρισμένας προϋποθέσεις, τὰς ὁποίας ἄλλωστε ἐγνώριζε καὶ ὁ Ἀρχιστράτηγος, καὶ τὰς ὁποίας ἐγνώριζε καὶ τὸ Γ.Ε.Α. Ποῖαι ἦσαν αἱ προϋποθέσεις αὐταί, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ πληρωθοῦν, διὰ νὰ δημιουργηθῇ τὸ νέον πρόγραμμα ἀνασυγκροτήσεως τῆς Ἑλληνικῆς Ἀεροπορίας ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπέτρεψεν ὥστε νὰ ἔχωμεν σήμερον πράγματι ἀξιόμαχον καὶ μίαν ἀπὸ τὰς πλέον καλυτέρας ἀεροπορίας τοῦ κόσμου; Ποῖαι εἶναι αἱ προϋποθέσεις αὐταί; Αἱ προϋποθέσεις, ἦσαν αἱ ἀκόλουθοι: Ἐζητήθη, καὶ αὐτὸ ἦτο αὐτονόητον, νὰ πραγματοποιηθοῦν τὰ ἑξῆς: Πρῶτον, παραγωγὴ νέων χειριστῶν εἰς ἱκανὸν ἀριθμόν. Μὲ 30 χειριστὰς κατ’ ἔτος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μᾶς δώσουν τὰ μέσα διὰ νὰ ἀναμορφώσωμεν τὴν Ἀεροπορίαν μας. Δεύτερον, ἐζητήθη αὔξησις τῆς ὀροφῆς τοῦ προσωπικοῦ τῆς Ε. δ.Α., δηλαδὴ τοῦ ἀριθμοῦ δυνάμεως τοῦ προσωπικοῦ. Τότε εἴχομεν ἓξ χιλιάδας καὶ κάτι καὶ ἔπρεπε νὰ διπλασιασθῇ ἡ ὀροφή, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον καὶ ἔγινε. Τρίτον, ἐζητήθη ἐκπαίδευσις προσωπικοῦ ἐδάφους εἰς τὸ νέον ὑλικὸν καὶ καθιέρωσις νέων τεχνικῶν εἰδικοτήτων, ἰδίως τῶν δύο εἰδικοτήτων, περὶ τῶν ὁποίων σᾶς ὡμίλησα προηγουμένως, μηχανικῶν καὶ τεχνιτῶν διὰ τζὲτ καὶ διὰ τοὺς κινητῆρας, εἰδικώτερον, τῶν τζὲτ καὶ ἐπίσης διὰ τὰ ραντάρ. Τέταρτον, ἐζητήθη ὅπως κατασκευάσωμεν ἀεροδρόμια ἱκανὰ νὰ ὑποδεχθοῦν ἀεριωθούμενα. Πέμπτον, ἡ κατασκευὴ νέων ἀποθηκευτικῶν χώρων. Δὲν σᾶς δίδω τὰ σχετικὰ στοιχεῖα διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω, ὅπως δὲν θὰ σᾶς δώσω καὶ τὰ σχετικὰ στοιχεῖα διὰ τοὺς ἀποθηκευτικοὺς χώρους, τοὺς ὁποίους σήμερον διαθέτομεν. Ἕκτον, ἐζητήθη ἡ ἀναδιοργάνωσις τῆς Ε.Β.Α. βάσει τοῦ προτύπου τῆς ἀμερικανικῆς ἀεροπορίας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἦτο ἀπαραίτητον, διὰ νὰ προσαρμοσθῇ εἰς τὰ μηχανήματα καὶ τὰ ἄλλα μέσα, τὰ ὁποῖα ἡ Ἀμερικὴ θὰ μᾶς διέθετε. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν εἴχομεν κἂν προσαρμοσθῆ, λόγῳ τοῦ συμμοριτοπολέμου, οὔτε εἰς τὰς νέας μεθόδους τῆς Ἀγγλικῆς ἀεροπορίας, πρὸς τὴν ὁποίαν ἤμεθα ἕως τότε προσηνατολισμένοι. Κύριοι, αὐτὰ ἔπρεπε νὰ γίνουν καὶ αὐτὰ ἦσαν πολλὰ καὶ αὐτὰ ἦσαν δύσκολα. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμήν, τὸν Νοέμβριον τοῦ 1953 μετὰ τὴν ὤθησιν, ἡ ὁποία ἐδόθη ὑπὸ τοῦ τότε ἀρχιστρατήγου καὶ τοῦ Γ.Ε.Α., μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῶν Ἀμερικανῶν νὰ μᾶς βοηθήσουν καὶ τὴν ἔγκρισιν ὑπ’ αὐτῶν τοῦ προγράμματος τοῦ ὁποίου τὴν πραγματοποίησιν ἔπρεπε νὰ ἐκτελέσουν ἐκχωροῦντες τὰ ὑλικὰ — καί, βεβαίως, δωρεάν, ὅπως τὰ χορηγοῦν — σήμερον, μεθ’ ὅλα αὐτά, εὑρισκόμεθα εἰς τὸ λίαν εὐχάριστον σημεῖον, νὰ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν καὶ νὰ δικαιούμεθα νὰ ὑπερηφανευώμεθα δι’ αὐτό, ὅτι ἔχομεν ἀεροπορίαν ἀξιόμαχον, ἰσχυράν, ἐξαιρέτως ἐκπαιδευμένην καὶ ἱκανὴν νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς οἱανδήποτε περίστασιν. (Χειροκροτήματα). Δὲν ἀρκοῦμαι, κύριοι συνάδελφοι, εἰς γενικότητας. Θὰ σᾶς δώσω στοιχεῖα καὶ ἐλπίζω, νὰ μὴ θεωρήσητε τὴν ἐκ μέρους μου ἀπαίτησιν, ὅπως παρακολουθήσητε τὴν λεπτομερῆ ἔκθεσιν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, ὡς ἀπαίτησιν περιέχουσαν κάποιαν ἔλλειψιν σεβασμοῦ πρὸς τὸν κόπον, τὸν ὁποῖον ὑφίστασθε, παρακολουθοῦντες τὴν ὁμιλίαν μου. Νομίζω ὅτι ἔχει μεγίστην σημασίαν νὰ γνωρίζητε καὶ τὰς λεπτομερείας τῆς ὑποθέσεως. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ σᾶς εἴπω περὶ ὅλων τῶν πραγμάτων, ἀκόμη καὶ περὶ ἀποθηκῶν κλπ., θὰ σᾶς εἴπω μόνον ὀλίγα τινὰ ἐν γενικαῖς γραμμαῖς. Ὅλα τὰ παρωχημένου τύπου καὶ πεπαλαιωμένα ἀεροπλάνα ἀπεσύρθησαν ὅλα δηλαδή, ὅσα διεθέτομεν μέχρι τοῦ 1950 ἀπεσύρθησαν ὁριστικῶς κατὰ τὸ 1953, ἀπὸ τὴν κατηγορίαν τῶν ἀεροσκαφῶν μάχης, τῶν πολεμικῶν ἀεροσκαφῶν. Ἀντ’ αὐτῶν εἰς πολὺ μεγαλύτερον ἀριθμόν, δηλαδὴ εἰς ἀριθμὸν μεγαλύτερον ἐκείνου τὸν ὁποῖον διεθέτομεν προηγουμένως, παρεχωρήθησαν καὶ ἐξακολουθοῦν παραχωρούμενα καὶ θὰ ἐξακολουθήσουν εἰς οὐσιώδη καὶ σημαντικὸν ἀριθμὸν παραχωρούμενα εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐκ μέρους τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν ἀεριωθούμενα ἀεροσκάφη νεωτάτου τύπου καὶ ἀπολύτως καινουργῆ. Τοιουτοτρόπως ἡ Ε.Β.Α. διαθέτει σήμερον.....

§16ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ δίδωμεν ἀριθμούς.

§17Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ ἀποκρύπτωμεν τὴν δύναμιν τῆς Ἑλληνικῆς Ἀεροπορίας, διότι ἄλλωστε καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν συμφέρον τυχὸν νὰ πληροφορηθοῦν τὸ τί διαθέτομεν — καὶ οἱ ὁποῖοι ἄλλωστε γνωρίζουν κάλλιστα τὸ τί διαθέτομεν — δὲν γνωρίζουν τὸ τί θὰ διαθέτωμεν μετὰ 1, 2, 3 μῆνας. Ἔχομεν μοίρας διώξεως καὶ βομβαρδισμοῦ ἕξ, ἀεροσκάφη 150, ἀεριωθούμενα ΤΖΕΤ ὡρισμένου τύπου. Ἔχομεν ἐπίσης πυρῆνα μοίρας ἀναγνωρίσεως, μοίρας ἀεριωθουμένων ἀναγνωρίσεως ὡρισμένου τύπου. Καὶ λέγω «πυρῆνα», ὁ ὁποῖος θὰ συγκροτηθῇ εἰς πλήρη μοῖραν καὶ μάλιστα θὰ ὑπερβῇ καὶ τὴν μοῖραν. Καὶ ἔχομεν 2 μοίρας ἀεροσκαφῶν μεταφορῶν δηλαδὴ ΝΤΑΚΟΤΑ. Ἐν ὅλῳ, ἑπομένως, ἔχομεν κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν ὀκτὼ μοίρας καὶ κάτι, δηλαδὴ 188 ἀεροπλάνα νεωτάτου τύπου, ἐκ τῶν ὁποίων, ἐξαιρουμένων τῶν 32 ΝΤΑΚΟΤΑ, ὅλα τὰ ἄλλα ἀεροσκάφη εἶναι ἀεριωθούμενα. Ἐκτὸς αὐτῶν, ἔχομεν ἐκπαιδευτικὰ προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως ἀεριωθούμενα εἰς οὐσιώδη ἀριθμόν. Ἔχομεν ἐκπαιδευτικὰ προκεχωρημένης ἐκπαιδεύσεως Σπιτφάϊερ 25, ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα διεθέτομεν διὰ μαχητικὰ ἀεροπλάνα. Τὰ μετεβάλαμεν εἰς ἐκπαιδευτικά, διότι εἶναι χρήσιμα ὡς ἐκπαιδευτικὰ καὶ θὰ εἶναι ἀκόμη, μέχρις ὅτου καταστοῦν ἄχρηστα, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ χρόνου καὶ τῆς φθορᾶς. Καὶ ἔχομεν καὶ ἄλλου εἴδους ἐκπαιδευτικὰ ἀεροπλάνα, ἐν ὅλῳ 168. Δηλαδὴ ἐν ὅλῳ κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἔχομεν 400 ἀεροπλάνα εἰς τὴν πολεμικήν μας ἀεροπορίαν. (Χειροκροτήματα). Κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ ἐκτιμήσητε τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ταχεῖα ἐντὸς τοῦ τρέχοντος ἔτους καὶ ὀλίγων μηνῶν τοῦ παρελθόντος προσαρμογὴ καὶ μετάπτωσις — χρησιμοποιῶ τὴν λέξιν τὴν ὁποίαν χρησιμοποιοῦν οἱ στρατιωτικοί, διότι ἔχουν δημιουργήσει καὶ αὐτοὶ ὡρισμένας νέας λέξεις, τὰς ὁποίας υἱοθετῶ — διὰ νὰ ἐκτιμήσητε τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ προσαρμογὴ καὶ μετάπτωσις ἀπὸ τὴν ἀνυπαρξίαν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα ἀπὸ ἀπόψεως ἀεροπορίας, εἰς τὴν δύναμιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν διαθέτομεν σήμερον, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω δύο τινά. Πρῶτον, ὅτι ἐκτὸς τῶν χειριστῶν, τοὺς ὁποίους ἔπρεπε νὰ δημιουργήσωμεν, ἔπρεπε νὰ δημιουργήσωμεν, ἀξιότιμοι κ.κ. συνάδελφοι — ἄλλως δὲν θὰ μᾶς ἔδιδον τὰ ἀεροπλάνα αὐτὰ — καὶ τὰς 39 μονάδας ὑποστηρίξεως, δηλαδὴ Μονάδας ἐφοδιασμοῦ, συντηρήσεως, ἐκπαιδεύσεως καὶ μεταφορῶν — μεταφορῶν δὲν ἐννοῶ ΝΤΑΚΟΤΑ — μεταφορῶν ἐδάφους. Ἔπρεπε δηλαδὴ νὰ δημιουργήσωμεν ὅλους αὐτοὺς τοὺς τεχνίτας καὶ τοὺς μηχανικούς, τοὺς ἱκανοὺς καὶ ἀξίους νὰ ἀντεπεξέλθουν εἰς τὰ πολύπλοκα καὶ ποικίλα καθήκοντα, τὰ ὁποῖα εἶναι συνυφασμένα μὲ τὴν ἀποστολήν των. Δηλαδὴ αἱ μοῖραι περὶ τῶν ὁποίων προηγουμένως σᾶς ὡμίλησα, αἱ Μονάδες, αἱ περιωρισμέναι εἰς ἀριθμὸν περὶ τῶν ὁποίων σᾶς ὡμίλησα — περιωρισμέναι, ἀλλὰ περισσότεραι ἐκείνων τὰς ὁποίας διεθέτομεν μὲ παλαιὸν ὑλικὸν — εἶχον ἀνάγκην 39 Μονάδων ὑποστηρίξεως. Καί, δεύτερον, διὰ νὰ κατανοήσητε πλήρως τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει αὐτὴ ἡ ἀναπροσαρμογή, ἡ ἐπιτελεσθεῖσα κατὰ τὸ διάστημα τῶν τελευταίων 10 μηνῶν, πρέπει νὰ σᾶς ἀναγνώσω φράσιν, ἡ ὁποία περιλαμβάνεται εἰς τὴν τελευταίαν ἐπιστολὴν καὶ ἔκθεσιν τοῦ ἀποχωρήσαντος Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς στρατηγοῦ Χάρτ, ἐξόχου φίλου τῆς Ἑλλάδος, προσενεγκόντος μεγάλας εἰς τὸν τόπον ὑπηρεσίας, φράσιν ἐπιστολῆς καὶ ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν κατὰ τὴν 9ην Νοεμβρίου, δηλαδή, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, τὴν παραμονὴν τῆς ἀναχωρήσεώς του, ἀπέστειλεν εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ἡ ὁποία φράσις εἶναι ἡ ἀκόλουθος: «Εἶναι ἐξαιρετικὰ δι’ ἐμὲ εὐχάριστον, ὅτι δύναμαι νὰ σημειώσω, ὅτι τὸ ἕκτον σμῆνος μαχητικῶν βομβαρδιστικῶν εὑρίσκεται εἰς κατάστασιν ἀναπτύξεως. Ἡ πρόοδος τῶν προγενεστέρως τεθεισῶν εἰς λειτουργίαν μονάδων, ὑπῆρξεν ἐξαίρετος». Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ σᾶς εἴπω ποῖαι ἄλλαι Μονάδες ἢ μᾶλλον ποῖα ἄλλα καὶ πόσα ἀεροσκάφη ἀναμένονται ἐντὸς τῶν προσεχῶν ἑβδομάδων καὶ μηνῶν, διὰ νὰ ἱκανοποιήσω κυρίως ἐκεῖνον ἐκ τῶν συναδέλφων, ὁ ὁποῖος ἐνόμισεν ὅτι ἐνδεχομένως αἱ φράσεις τὰς ὁποίας διατυπῶ ἀπὸ τοῦ βήματος, ἀποτελοῦν ἀποκαλύψεις ἐπικινδύνους. Ἐκ τῶν ἀριθμῶν τοὺς ὁποίους σᾶς ἔδωσα, χωρὶς κἂν νὰ προβῶ εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἀριθμῶν αὐτῶν τὴν προβλεπομένην εἰς τὸ προσεχὲς μέλλον, προκύπτει ὅτι ἡ Ε.Β.Α. εἶναι πλέον μία σοβαρῶς ὑπολογίσιμος ἀεροπορικὴ δύναμις, μὲ σύγχρονα καὶ καινουργῆ ἀεροσκάφη καὶ μέσα. Καί, ἐπὶ πλέον, πρέπει καὶ πάλιν νὰ τονίσω ὅτι διὰ τῶν Μονάδων αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν — καὶ ἰδίως διὰ τῶν Μονάδων ὑποστηρίξεως — καὶ διὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως ἡ ὁποία ἐντατικῶς συνεχίζεται, ἐξησφαλίσθησαν αἱ προϋποθέσεις διὰ μίαν ἀκόμη μεγαλυτέραν καὶ ἄμεσον, προσεχῆ, ἀνάπτυξιν τῆς ἀεροπορίας μας. Κύριοι συνάδελφοι, ὁλόκληρον ἐπίσης τὸ ὑλικὸν ἐδάφους καὶ τὰ μέσα ἐδάφους — δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς τὸ τονίσω — εἶναι καινουργῆ καὶ συγχρονισμένα. Παρελήφθησαν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη καὶ ἴδια κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, μέσῳ τοῦ προγράμματος ἀμοιβαίας βοηθείας. Ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ Προσωπικόν. Σᾶς εἶπον πόσους διεθέτομεν τὸ 1950 χειριστάς. Σήμερον ἡ Ε.Β.Α. δὲν διαθέτει μόνον 200, ἐκ τῶν ὁποίων εἶναι ζήτημα ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀξιοποιήσῃ 60 ἢ 70, διότι ἔχουν φθαρῆ, κουρασθῆ —φθαρῆ καὶ κουρασθῆ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῶν ἀξιωματικῶν πληρωμάτων πρώτης γραμμῆς, διότι ἐπιτελικῶς ἠμποροῦν νὰ ἀποδώσουν, καὶ νὰ ἀποδώσουν πολὺ— καὶ ὄχι μόνον ἔχομεν 200, ἀλλὰ ἔχομεν χειριστὰς καλῶς ἐκπαιδευμένους, ἄριστα ἐκπαιδευμένους κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτήν, νέους καί τινας ἐκ τῶν παλαιοτέρων, οἱ ὁποῖοι προσηρμόσθησαν εἰς τὰ νέα συστήματα καὶ τὰ νέα ἀεροσκάφη, 500. Οἱ περισσότεροι, ἐπαναλαμβάνω, ἐξ αὐτῶν εἶναι νέοι, εἶναι νεώτατοι, ἐξελθόντες εἴτε ἀπὸ τὴν Σχολὴν Ἰκάρων, εἴτε ἀπὸ τὴν ἱδρυθεῖσαν τὸ 1949 Σχολὴν Ἐφέδρων Χειριστῶν. Ἐκ τῶν 500 αὐτῶν, αὐτὴν τὴν στιγμὴν 200 ἔχουν καταστῆ κατόπιν ἐκπαιδεύσεως ἐντατικῆς αὐτοῦ τοῦ ἔτους καὶ ἐν μέρει τοῦ προηγουμένου ἐξαίρετοι χειρισταὶ ἀεροσκαφῶν Τζέτ, ἀεριωθουμένων καὶ ὁ ἀριθμὸς αὐτός, βεβαίως, αὐξάνει συνεχῶς ἐφαρμοζομένου τοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον προβλέπεται, τοῦ προγράμματος ἐκπαιδεύσεως. Καὶ εἰς τὸ προσωπικὸν ἐδάφους ὑπῆρξεν αὔξησις μεγάλη καὶ ἐνῷ εἴχομεν 6.000 περίπου κατὰ τὸ 1950, σήμερον ἔχομεν 13.100 καὶ κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας μὲ τὴν βοήθειαν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐξάρω, τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ Στρατοῦ, ὁ ὁποῖος ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἐπιδόσεων καὶ προσπαθειῶν ἔδειξε καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ὑπὸ τὴν ὤθησιν ἐμοῦ καὶ τοῦ Ἐπιτελείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, πλήρη κατανόησιν μετεφέρθη ὡρισμένος ἀριθμὸς ἀπὸ τὸν στρατὸν εἰς τὴν ἀεροπορίαν. Ὁ ἀριθμὸς τῶν μονίμων Ὑπαξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ὅπως καὶ προηγουμένως σᾶς εἶπον, ἀποτελοῦν τὴν σπονδυλικὴν στήλην τῆς ἀεροπορίας, ὅπως καὶ ὅλων τῶν κλάδων τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, ηὐξήθη ἀπὸ 250 τὸ 1950 εἰς 700 σήμερον, μὲ πρόγραμμα αὐξήσεως συνεχοῦς. Καὶ αἱ εἰδικότητες, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸ 1950 ἦσαν μόνον 30, ἔγιναν 65, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν καταπληκτικὴν τεχνικὴν πρόοδον, ἡ ὁποία ἐσημειώθη εἰς τὴν ἀεροπορίαν. Κύριοι συνάδελφοι, ὅλα αὐτὰ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνουν, ἂν δὲν ἐσημειοῦτο ὑπερέντασις τῆς προσπαθείας πρὸς τὸν τομέα τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ ἐσημειώθη ἡ ὑπερέντασις αὐτή.

§18Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Εἰς τὸ διάστημα τῶν 12 μηνῶν, ἢ καὶ προηγουμένως;

§19Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Τὸ ἐρώτημα τοῦ κ. συναδέλφου εἶναι θεμιτὸν καὶ ἐπανειλημμένως εἶπον, ὅτι ἡ παράδοσις τοῦ ὑλικοῦ καὶ ἡ δημιουργία τῶν προϋποθέσεων ἤρχισεν ἀπὸ διετίας περίπου, ὅτι ἡ παράδοσις τοῦ ὑλικοῦ καὶ ἡ ἀξιοποίησις ἤρχισεν ὀλίγους μῆνας πρὸ τῆς λήξεως τοῦ 1952, εἰς τὴν μεγαλυτέραν του ὅμως ἔκτασιν, εἰς τὴν μεγαλυτέραν του ὅμως καὶ οὐσιώδη ἔκτασιν ἡ ἀξιοποίησις αὐτὴ ἐγένετο κατὰ τὸ ἔτος 1953. Τέλος δὲ εἶπον, ὅτι ὁλόκληρον αὐτὸ τὸ πρόγραμμα συνελήφθη καὶ ἐτέθη ὑπ’ ὄψιν τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς καὶ προωθήθη ἀπὸ ἀπόψεως πραγματοποιήσεως τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1950, ὅταν Ἀρχιστράτηγος τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων ἦτο ὁ Ἀλέξανδρος Παπάγος. (Χειροκροτήματα). Εἶπον ἐπίσης, ὅτι μὲ τὴν βοήθειαν καὶ τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων προωθήθη τὸ ὅλον πρόβλημα τῆς ἀεροπορίας, ἀλλὰ εἴτε τὸ θέλετε εἴτε ὄχι, κατὰ μίαν σύμπτωσιν, ἡ ὁποία εἶναι εὐτυχὴς διὰ τὸν Συναγερμὸν καὶ ἀτυχὴς διὰ σᾶς, τοὺς ἀνήκοντας εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἐτάχθημεν ἡμεῖς κατὰ τὸ 1953, νὰ ἀξιοποιήσωμεν αὐτὴν τὴν οὐσιώδη πρόοδον εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις τῆς Χώρας καὶ εἰς τὴν Ἀεροπορίαν. (Χειροκροτήματα). Ἴσως καὶ ὑμεῖς νὰ κατωρθώνατε νὰ ἀξιοποιήσετε τὰ μέσα αὐτά, τὰ ὁποῖα μᾶς διετέθησαν, καθ’ ὃν τρόπον κατωρθώσαμεν καὶ ἡμεῖς. Ἴσως νὰ κατωρθώνατε καὶ καλύτερον. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἀντικειμενικὸν γεγονὸς εἶναι αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, χωρὶς καμμίαν πρόθεσιν ἀντιπολιτεύσεως πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, διακηρύσσω.

§20Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Καὶ εἰς τὴν Τουρκίαν δὲν γίνονται τὰ ἴδια πράγματα, κ. Ὑπουργέ;

§21Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ εἴπω τί γίνεται εἰς ἄλλας Χώρας. Εἶπον, ὅτι διὰ νὰ γίνουν ὅλα αὐτὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ μιὰ μεγάλη ἐκπαιδευτικὴ προσπάθεια. Αἱ δυνατότητες τῆς Σχολῆς Ἀεροπορίας ηὐξήθησαν καταπληκτικὰ καὶ εἰς τὸν τομέα τῆς Σχολῆς Ἰκάρων καὶ τὸν τομέα τῶν μηχανικῶν καὶ τὸν τομέα τῶν χειριστῶν καὶ παρὰ τὴν ἀντίδρασιν, τὴν ὁποίαν ἐξεδήλωσαν ἀπὸ ὡρισμένων ἀπόψεων ὡρισμένοι ἐκ τῶν ἀγαπητῶν μου συναδέλφων καὶ δὴ στρατηγῶν, ἐπέμεινα πρὸ ὀλίγων μηνῶν, ὅταν ἀκόμη ἐλειτούργει ἡ Βουλή, ἐπέμεινα εἰς τὴν ἐπιψήφισιν νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀποτελεῖ νόμον τοῦ Κράτους καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ἔδωσα καὶ εἰς τοὺς χειριστάς, τοὺς ἐξερχομένους ἀπὸ τὴν Σχολὴν Ἐφέδρων Χειριστῶν, τὴν δυνατότητα τῆς μονιμοποιήσεως, ἀντικρούσας ὅλα, ὅσα ἐλέχθησαν περὶ τοῦ κινδύνου τῆς ὑπάρξεως ἀξιωματικῶν εἰς τὴν Ἀεροπορίαν διαφόρων προελεύσεων, διότι ἀσχέτως τῶν κινδύνων, οἱ ὁποῖοι ἐν τῷ παρελθόντι ἐξεδηλώθησαν, εἰς τὸ μέλλον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκδηλωθοῦν ἀντιθέσεις μεταξὺ ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουν κατ’ οὐσίαν εἰς τὴν αὐτὴν ἀτμόσφαιραν εἰς τὴν αὐτὴν σχολήν, εἰς τὴν Σχολὴν Τατοΐου. Καὶ ἐκτὸς τούτου ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ Σχολὴ Μονίμων Ἀξιωματικῶν, δεδομένου, ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις ἐκεῖ γίνεται ὑπὸ ἔννοιαν πολὺ εὐρυτέραν καὶ ἐντατικωτέραν, ὄχι μόνον εἰς τὸν τομέα τῶν πτήσεων καὶ τοῦ χειρισμοῦ τῶν ἀεροπλάνων, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν τομέα τῆς μορφώσεως τοῦ ἀξιωματικοῦ, δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ Σχολὴ αὐτὴ νὰ δώσῃ εἰς τὴν Ἀεροπορίαν ὅσους χρειαζόμεθα καὶ ἔπρεπεν ἐξ ἄλλου, ὅπως συμβαίνει καὶ εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, εἰς τοὺς ἐξερχομένους ἀπὸ τὴν Σχολὴν Ἐφέδρων Ἀξιωματικῶν νὰ δώσωμεν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον προκαλεῖ τὸν ζῆλον των, νὰ τοὺς δώσωμεν τὴν δυνατότητα καὶ τὴν ἐλπίδα τῆς μονιμοποιήσεως. Καὶ ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, προεξοφλῶν μελλοντικήν μου ἐνέργειαν, ὅτι θὰ φέρω νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ δώσω τὴν δυνατότητα μονιμοποιήσεως καὶ μεγαλυτέρου ἀριθμοῦ ποσοστοῦ μεγαλυτέρου ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐθεσπίσθη διὰ τοῦ ψηφισθέντος ὑφ’ ὑμῶν νόμου.

§22Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ ὑπεστηρίξαμεν, τότε, καὶ ἡμεῖς.

§23Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ναί, τὸ ὑπεστήριξε καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Αἱ δυνατότητες, κύριοι, τῆς Σχολῆς ηὐξήθησαν καταπληκτικά. Ἐνῷ παρήγαγον αἱ δύο Σχολαὶ τῶν χειριστῶν τοῦ Τατοΐου 30 χειριστὰς ἐτησίως, σήμερον παράγουν 120 χειριστὰς καὶ ὁ ἀριθμὸς θὰ αὐξηθῇ εἰσέτι. Ἡ διαθεσιμότης τῶν σκαφῶν ηὐξήθη καὶ ἔφθασε τὸ ποσοστὸν σχεδὸν 100%, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐξετιμήθη καὶ ἀπὸ τὰς ξένας ἀποστολάς. Ἡ πτητικὴ δυνατότης τῆς Σχολῆς ἐτετραπλασιάσθη. Εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι κατὰ μῆνα εἴχομεν ὥρας πτήσεως εἰς τὴν Σχολὴν τὸ 1950 χιλίας. Σήμερον ἔχομεν κατὰ μῆνα 4.000 ὥρας πτήσεως. Ὁ Στρατηγὸς Χὰρτ εἰς τὴν ἐπιστολὴν καὶ τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνε πρὸς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, λέγει τὰ ἑξῆς, διὰ τὸ ἔργον τὸ ἐπιτελούμενον εἰς τὴν Σχολὴν Τατοΐου: «Ἡ ἐκπαιδευτικὴ δραστηριότης τῆς Ἑλληνικῆς Β. Ἀεροπορίας εἰς τὴν ἀεροπορικὴν βάσιν Τατοΐου, εἶναι ἀξία μνείας. Πιστεύω, ὅτι τὸ πρόγραμμα ἐκπαιδεύσεως χειριστῶν εἶναι ἄριστον ἀπὸ πάσης ἀπόψεως καὶ ἴσον πρὸς τὸ πρόγραμμα ἐκπαιδεύσεως χειριστῶν τῆς Ἀεροπορίας τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Β. Ἀεροπορία εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκπαιδεύσῃ ἐπαξίως τοὺς χειριστάς της χωρὶς ἐξωτερικὴν βοήθειαν, εἶναι πολὺ εὐχάριστον δι’ ἐμὲ καὶ εὐχάριστον δι’ ὅλους τοὺς ἐπιφορτισμένους μὲ τὴν εὐθύνην τῆς διαχειρίσεως τοῦ προγράμματος τῆς ἀμοιβαίας βοηθείας». Ξεύρετε δὲ τί σημαίνει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Σημαίνει ὅτι, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψει τῆς ὑπάρξεως ἐμπιστοσύνης, εἶναι δυνατὸν ἀσχέτως τοῦ προγράμματος τούτου εἰς τὸ προσεχὲς μέλλον νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς μεγαλυτέραν ἐνίσχυσιν τῆς Ἑλληνικῆς Β. Ἀεροπορίας. Ἀνάλογοι ἐκφράσεις περιλαμβάνονται εἰς τὴν ἐπιστολὴν καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸν στρατὸν ξηρᾶς καὶ τὸ ναυτικόν, ἰδίᾳ δὲ ὅσον ἀφορᾷ ὡρισμένους τομεῖς καὶ κλάδους των. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ἀναφέρω πόσα κέντρα βασικῆς ἐκπαιδεύσεως ἔχομεν σήμερον καὶ πόσον ηὐξήθη ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν. Εἰσέρχομαι εἰς ἓν ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς, σᾶς ἀπασχολεῖ ψυχικῶς καὶ τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ καὶ τὴν κοινὴν γνώμην τῆς Ἑλλάδος. Πρόκειται περὶ τοῦ θέματος τῶν ἀτυχημάτων εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Β. Ἀεροπορίαν. Θὰ διεξέλθω τὸ θέμα μετὰ ταχύτητος, διὰ νὰ μὴ σᾶς καταπονήσω, ἂν καὶ στοιχεῖα πρόκειται νὰ σᾶς δώσω, καὶ πιστεύω ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ γνωρίζετε τὰ στοιχεῖα αὐτὰ καὶ τὰ δεδομένα αὐτὰ καὶ νὰ τὰ γνωρίζῃ καὶ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἕνα συγκριτικὸν πίνακα. Κύριοι, θὰ σᾶς εἴπω ποῖα καθ’ ἑξάμηνον ὑπῆρξαν τὰ ἀτυχήματα, πόσα καθ’ ἑξάμηνον ἀπὸ τὸ πρῶτον ἑξάμηνον τοῦ 1950, ἕως τὸ πρῶτον ἑξάμηνον τοῦ 1953, καὶ θὰ συγκρίνω αὐτὰ πρὸς τὰς ὥρας πτήσεως καθ’ ἑξάμηνον καὶ θὰ σᾶς εἴπω καὶ τὴν ἀναλογίαν τῶν ἀτυχημάτων, δηλαδὴ τὴν ἀναλογίαν ὡρῶν πρὸς ἕκαστον ἀτύχημα. Εἰς τὸ πρῶτον 6μηνον τοῦ 1950 ἀτυχήματα 48, ἀτυχήματα δὲ πάσης φύσεως, ὄχι μόνον τὰ λεγόμενα ὑπὸ τῶν Ἀμερικανῶν καὶ ὑφ’ ἡμῶν μεγάλα ἀτυχήματα, ἀλλὰ καὶ μικρότερα ἀτυχήματα. Ἀτυχήματα, κατὰ τὸ πρῶτον 6μηνον τοῦ 1950, 48 εἰς ὥρας πτήσεως 21.000, ἀναλογία ἕνα ἀτύχημα εἰς 437 ὥρας. Ἀτυχήματα κατὰ τὸ δεύτερον 6μηνον τοῦ 1950, 56 εἰς ὥρας πτήσεως 23.130, ἀναλογία ἕνα ἀτύχημα κατὰ 413 ὥρας. Μικρὰ αὔξησις. Πρῶτον 6μηνον τοῦ 1951, ἀτυχήματα 44 εἰς ὥρας πτήσεως 27.890. Ἀναλογία ἕνα ἀτύχημα κατὰ 634 ὥρας. Ἀρχίζει οὐσιώδης μεταβολὴ κατὰ τὸ πρῶτον 6μηνον τοῦ 1951. Δεύτερον 6μηνον τοῦ 1951 ἀτυχήματα 56 εἰς ὥρας πτήσεως 29.860. Ἀναλογία ἕνα ἀτύχημα κατὰ 533 ὥρας. Πάλιν μικρὰ αὔξησις, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι αὐτὸ συμβαίνει εἰς ὅλας τὰς ἀεροπορίας καὶ δὴ ὑπὸ μορφὴν ἐπιδημιῶν, ὅπως μοῦ ἔλεγε καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀεροπορίας. Πρῶτον 6μηνον τοῦ 1952, ἀτυχήματα 65 εἰς ὥρας πτήσεως 36.114. Δηλαδὴ ἕνα ἀτύχημα εἰς 556 ὥρας πτήσεως. Δεύτερον 6μηνον τοῦ 1952, ἀτυχήματα 57 εἰς 41.216 ὥρας. Ἀναλογία 1 εἰς 724 ὥρας. Πρῶτον 6μηνον τοῦ 1953, 51 ἀτυχήματα εἰς 44.073 ὥρας. Δηλαδὴ ἕνα ἀτύχημα εἰς 864 ὥρας. Καί, κύριοι, ἐπιτρέψατέ μου νὰ προσθέσω καὶ τοὺς 4 μῆνας Ἰούλιον, Αὔγουστον, Σεπτέμβριον καὶ Ὀκτώβριον τοῦ 1953 καὶ νὰ λάβω ὁλόκληρον τὸ 10μηνον τοῦ 1953, ὁπότε θὰ ἴδητε πόσον μειοῦται ἀκόμη περισσότερον ἡ ἀναλογία. Ἡ κατὰ τοὺς 10 μῆνας μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου 1953 ἀναλογία εἶναι 1 ἀτύχημα εἰς 1007 ὥρας. (Χειροκροτήματα).

§24ΠΕΡ. ΙΑΚ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἀτυχήματα, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖτε, κ. Ὑπουργέ, συνεπάγονται καταστροφὰς ἀεροπλάνων καὶ θανάτους;

§25Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὄχι ὅλα. Σᾶς εἶπον, ὅτι περιλαμβάνονται εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν καὶ τὰ μεγάλα καὶ τὰ μικρὰ ἀτυχήματα. Κύριοι, μὲ δύο λέξεις, παρὰ τὸν ὑπερδιπλασιασμὸν τῆς πτητικῆς δραστηριότητος, ἡ ἀναλογία τῶν ἀτυχημάτων ἔφθασεν ἀπὸ 437 εἰς 864 ὥρας.

§26Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καλυτέρα εἶναι ἡ δευτέρα ἑξαμηνία τοῦ 1952, καθ’ ἣν εἴχομεν ἓν ἀεροπλάνον πρὸς 1357 ὥρας. Ἐνῷ τὸ 1953 εἶναι ἓν ἀεροπλάνον πρὸς 1017 ὥρας. Τοῦτο ἐὰν προσθέσωμεν καὶ τοὺς ἄλλους 4 μῆνας.

§27Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Οἱ ἀριθμοί μου δὲν βγάζουν αὐτά. Ἡ μεταβολὴ τῶν ποσοστῶν δὲν σημειοῦται διὰ τῆς ἐπιμηκύνσεως τοῦ χρόνου, τὸν ὁποῖον λαμβάνομεν ὡς βάσιν συγκριτικῶς. Δὲν ἀλλοιοῦνται τὰ ποσοστὰ παρὰ μόνον, ἐὰν πράγματι σημειωθῇ αὔξησις τῆς μειώσεως τῶν ἀτυχημάτων καὶ ἐὰν πράγματι σημειωθῇ αὔξησις τῶν ὡρῶν πτήσεως.

§28Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐπὶ τῶν ὡρῶν πτήσεως λέγω, κύριε Ὑπουργέ.

§29Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Τὸ βʹ ἑξάμηνον τοῦ 1952 εἴχομεν 41.246 ὥρας, ἐνῷ τὸ αʹ ἑξάμηνον τοῦ 1953 ἔχομεν 44.073 ὥρας. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀντικειμενικῶν αὐτῶν στοιχείων, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ σᾶς εἴπω πόσα ἀτυχήματα βαρείας μορφῆς ἔχομεν, ἐν σχέσει πρὸς ὡρισμένας ἄλλας χώρας. Ἀλλὰ δὲν τὸ κάμνω, διότι ἡ Ἑλλὰς ἔρχεται οὐσιωδῶς ὑψηλὰ καὶ δὲν ἔχω δικαίωμα ν’ ἀναφέρω αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὡρισμένας Εὐρωπαϊκὰς Χώρας, εἰς τὰς ὁποίας τὰ ἀτυχήματα εἶναι ἀσυγκρίτως περισσότερα. Βεβαίως, μετὰ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας καί, βεβαίως, μετὰ τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν καὶ τὸν Καναδᾶν, ἀλλ’ ἔρχεται σχεδὸν ἀμέσως μετ’ αὐτὰς ἡ Ἑλλάς. Κύριοι συνάδελφοι, τὰ ἀτυχήματα εἰς ὅλας τὰς ἀεροπορίας, λόγῳ τῆς φύσεως τοῦ ὅπλου, ἂν καὶ εἶναι βεβαίως ἀνεπιθύμητα καὶ πρέπει δι’ ὅλων τῶν μέσων νὰ προλαμβάνωνται, εἶναι ἀναπόφευκτα. Τὸ πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἔχει ν’ ἀντιμετωπίσῃ ἡ ἀεροπορία καὶ γενικῶς ἡ Κυβέρνησις, εἶναι νὰ τηρῆται ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς εἰς τὸ χαμηλότερον δυνατὸν ἐπίπεδον καὶ διαρκῶς νὰ μειοῦται ὁ ἀριθμὸς αὐτός. Θὰ εἴπω ἤδη ὀλίγα τινὰ περὶ τῶν ἀεροδρομίων. Κατὰ τὸ 1950 ἀεροδρόμια δὲν εἴχομεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῶν ἀεροδρομίων, τῶν δυναμένων ν’ ἀνταποκριθοῦν εἰς πολεμικὰς ἀνάγκας συγχρόνους ἢ ἐὰν θέλετε καὶ εἰς ἀνάγκας πολιτικῆς ἀεροπορίας, διότι τὰ ἀεριωθούμενα θὰ εἰσέλθουν καὶ εἰς τὴν πολιτικὴν ἀεροπορίαν. Τότε δὲν εἴχομεν κανὲν ἀεροδρόμιον ἱκανὸν νὰ ὑποδεχθῇ ἀεροπλάνα ἀεριωθούμενα. Σήμερον ἔχομεν 6 ἀεροδρόμια, ἱκανὰ νὰ ὑποδεχθοῦν ἀεριωθούμενα. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη τὴν στιγμὴν αὐτὴν νὰ σᾶς εἴπω ποῖον εἶναι καὶ ποῖον πρέπει νὰ εἶναι τὸ μῆκος τῶν διαδρόμων εἰς τὰ ἀεροδρόμια αὐτά, ἂν καί τινα ἐξ αὐτῶν χρησιμοποιοῦνται καὶ ὑπὸ τῆς πολιτικῆς ἀεροπορίας καὶ τὰ γνωρίζουν οἱ κ.κ. βουλευταί, τοὺς ὁποίους ἰδιαιτέρως ἐκτιμῶ, διότι καὶ ἐνδιαφέρονται διὰ τὴν ἀεροπορίαν. Ἀλλὰ δὲν τὰ γνωρίζουν ὅλα. Καὶ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ σᾶς δώσω στοιχεῖα, ἐν σχέσει πρὸς τὸ μῆκος τῶν διαδρόμων καὶ τὰς ἄλλας ἐγκαταστάσεις καὶ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὰ ἀεροδρόμια αὐτά. Ὑπάρχουν ἑπομένως ἐξ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀεροδρόμια, ἱκανὰ δι’ ἐπιχειρήσεις ἀεροσκαφῶν νέου τύπου, συγχρόνων ἀεριωθουμένων ἀεροσκαφῶν. Βεβαίως, ἡ συμμετοχὴ τῆς Ἑλλάδος, μετὰ τὴν εἴσοδόν της εἰς τὴν Βορειοατλαντικὴν συμμαχίαν, εἰς τὸ κοινὸν πρόγραμμα κατασκευῶν Ν.Α.Τ.Ο., διηυκόλυνεν ἀλλὰ μόνον κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας τὸ πρόβλημα τῶν πιστώσεων. Ἀλλὰ τὰ σχέδια ὅλα κατηρτίσθησαν ἀπὸ ἡμᾶς. Αἱ κατασκευαὶ ὅλαι ἀνελήφθησαν καὶ ἐξετελέσθησαν ὑπὸ τοῦ Ἐπιτελείου τῆς Ἀεροπορίας, δηλαδὴ εἴτε ἀμέσως εἴτε ἐμμέσως δι’ ἐργολαβιῶν. Καὶ περαιτέρω πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εὑρίσκονται ὑπὸ κατασκευήν, ἢ μᾶλλον θὰ κατασκευασθοῦν προσεχῶς ἕτερα τρία ἀεροδρόμια καὶ ἔχουν ὁρισθῆ οἱ τόποι καὶ προβλεφθῆ τὰ πάντα. Βεβαίως ἐκτὸς τῶν ἀεροδρομίων αὐτῶν ἔχομεν καὶ ἄλλα ἀεροδρόμια, 4 τὸν ἀριθμόν, τὰ ὁποῖα εἶναι ἱκανὰ νὰ ὑποδέχωνται ἀεροπλάνα μεγάλα καὶ ἐλάχιστος κόπος καὶ προσπάθεια θὰ ἀπαιτηθῇ διὰ νὰ αὐξηθῇ ὁ διάδρομος καὶ εἰς τὰ ἀεροδρόμια αὐτά. Ἔχομεν ἐπίσης καὶ ἀεροδρόμια βοηθητικά, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι οὐσιῶδες διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν ἐνδεχομένως τῶν πολεμικῶν ἀναγκῶν, ἀλλὰ καὶ σήμερον, διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν ἀναγκῶν τῆς ἀεροπορίας. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ σᾶς ὁμιλήσω περὶ τῶν ἀποθηκευτικῶν χώρων, περὶ τῶν καυσίμων καὶ τῶν μεγάλων προόδων, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο εἰς τοὺς τομεῖς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ συνυφαίνωνται καὶ αὐτοὶ πρὸς τὴν πρόοδον τῆς ἀεροπορίας. Δὲν θὰ σᾶς ὁμιλήσω περὶ τῆς ἀναδιοργανώσεως τῆς ἀεροπορίας ἀπὸ ἀπόψεως διαρθρώσεως ἐσωτερικῆς, διότι τοῦτο δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ εἰς δημοσίαν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς. Τέλος πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὡρισμένα βήματα ἀνεπαρκῆ ἀκόμη, ἀλλὰ ἐν πάση περιπτώσει βήματα ἀξιόλογα — ἀνεπαρκῆ ἐλλείψει τῶν ἀναγκαίων μέσων — ἐγένοντο καὶ εἰς τὸν τομέα τῆς ἀντιαεροπορικῆς ἀμύνης. Ἀλλ’ ἐκεῖ πρέπει νὰ προχωρήσωμεν ἀκόμη πολύ, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν, ὅτι εἴμεθα πράγματι προητοιμασμένοι καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς. Κύριοι συνάδελφοι, περαίνων τὸν λόγον μου ἐπὶ τῆς ἀεροπορίας, θὰ σᾶς διαβάσω, διότι τὸ θεωρῶ ἀπολύτως ἀναγκαῖον, δύο περικοπὰς ἐκθέσεων, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν ἐκθέσεις ἐπιθεωρήσεως τῶν ἑλληνικῶν μοιρῶν ἐκ μέρους ἐπιτελῶν καὶ δὴ ἀνωτάτων τοῦ ΝΑΤΟ. Ἡ μία περιλαμβάνει τὰς ἀκολούθους φράσεις: «Δέον νὰ τονισθῇ ὅτι ὅλα τὰ μέλη τῆς ὁμάδος ἐπιθεωρήσεως ἐξεπλάγησαν — ἡ λέξις δὲν εἶναι συνήθης — ἐξεπλάγησαν εὐνοϊκῶς ἀπὸ τὰς Ἑλληνικὰς πτέρυγας, ὑψηλὸν ἐπίπεδον ἠθικὸ ἐπικρατεῖ καὶ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι αἱ μονάδες αὐταὶ θὰ ἀποδώσουν καλῶς, ἐὰν καὶ ὅταν θὰ ἀπαιτηθῇ νὰ συμμετάσχουν εἰς ἐπιχειρήσεις». Καὶ εἰς πρόσφατον ἔκθεσιν, ἡ ὁποία χρονολογεῖται ἀπὸ 18.9.1953, ἔκθεσιν ἐπιθεωρήσεως τῆς Σχολῆς Ἀεροπορίας, περὶ τῆς ὁποίας σᾶς ὡμίλησα, ἐκ μέρους κλιμακίου τῆς Συμβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς Ἀέρος ἐκπροσώπων τοῦ Ἀνωτάτου Στρατηγείου τοῦ ΝΑΤΟ, δηλαδὴ τοῦ λεγομένου Σέηπ, τὸ ὁποῖον διετέλει προσφάτως ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Ριτζγουαίη, προηγουμένως ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Ἀϊζενχάουερ, καὶ νῦν ὑπὸ τὸν Γκρήνθερ, περιλαμβάνονται τὰ ἑξῆς σχόλια: «Τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐξετάσεων καὶ τῶν παρατηρήσεων καταδεικνύουν ὅτι ἡ ὀργάνωσις καὶ ἡ ἐπίβλεψις τῆς πτητικῆς ἐκπαιδεύσεως εἰς τὴν Ε.Β.Α. ἐκτελεῖται ἱκανοποιητικώτατα, τὸ πτητικὸν ἐπίπεδον τῶν μαθητῶν χειριστῶν εἶναι καλὸν καὶ ἀποδεικνύει ὑψηλὸν ἐπίπεδον ἐκπαιδεύσεως. Τέλος ἐπροκάλεσε μεγάλην ἐντύπωσιν εἰς τὴν ὁμάδα ἐπιθεωρήσεως ἡ ὁλικὴ καὶ ἀποδοτικότης τῶν ἀξιωματικῶν ἐκπαιδευτῶν καὶ ἐποπτῶν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ προγράμματος χειριστῶν». Αὐτὰ εἶχα νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι συνάδελφοι, περὶ τῆς ἀεροπορίας. Μετὰ τὴν γενικὴν ἐπισκόπησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, τὴν ἀφορῶσαν τοὺς τρεῖς κλάδους τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, δύναμαι νὰ θίξω, καὶ ἐνδείκνυται ἠθικῶς, ὡρισμένα ζητήματα. Νομίζω, ὅτι εἶναι καθῆκον μου νὰ σᾶς εἴπω τί ἔπραξε καὶ τί δὲν ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν τομέα τῆς φροντίδος ὑπὲρ τῶν Ἑλλήνων Ἀξιωματικῶν. Ὁ Ἕλλην ἀξιωματικός, τὸ εἶπα καὶ ἄλλοτε εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ θεωρῶ καθῆκον μου νὰ τὸ τονίσω τώρα καὶ εἰς τὴν Βουλήν, ὁ Ἕλλην ἀξιωματικὸς βεβαίως ἀπὸ ἀπόψεως φροντίδος τοῦ Κράτους καὶ ἀπόψεως ἠθικῆς συνδρομῆς εἰς τὸ ἔργον τοῦ Κράτους εἶναι ἰσότιμος πρὸς τὸν δημόσιον λειτουργόν. Ὁ Ἕλλην ἀξιωματικὸς δὲν ἔχει τὴν ἀλαζονείαν, ὅπως εἶχον ἄλλοτε ἄλλων χωρῶν ἀξιωματικοί, ὥστε νὰ νομίζῃ ὅτι προηγεῖται εἰς τὴν συμβολὴν καὶ εἰς τὸ ἔργον ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους καὶ ὑπὲρ τῆς κοινωνίας τῶν ἄλλων λειτουργῶν τοῦ Δημοσίου. Ἀλλὰ παρὰ ταῦτα, ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὅσον καὶ ἂν εἶναι δύσκολος ἡ ἀποστολή, ὅσον καὶ ἂν εἶναι ὀδυνηρὰ πολλάκις ἡ ἐπιβαλλομένη εἰς τοὺς δημοσίους λειτουργοὺς τῶν ἄλλων κλάδων ἀποστολή, ἐκείνη ἡ ὁποία ἔχει ἐπιφυλαχθῆ εἰς τοὺς Ἕλληνας ἀξιωματικούς, εἶναι ἀκόμη δυσκολωτέρα. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς περιπτώσεως πολέμου ὅπου καὶ αὐτοί, ὅπως καὶ ὅλοι οἱ στρατιῶται, ἄρα οἱ πολῖται προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των, πολεμοῦντες καὶ ἐκτιθέμενοι εἰς κινδύνους. Ὁμιλῶ περὶ τῆς περιόδου τῆς εἰρήνης. Ὁ ἀξιωματικὸς δὲν ἡσυχάζει οὐδὲ μίαν στιγμήν, μετατίθεται πολλάκις δύο καὶ τρεῖς φορὰς κατ’ ἔτος καὶ πρέπει νὰ μετατίθεται, διότι πρέπει σήμερον νὰ ὑπηρετῇ εἰς Μονάδα, αὔριον εἰς Διοίκησιν καὶ μεθαύριον εἰς Σχολήν. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἀναγκαῖον διὰ νὰ ἀποκτήσῃ μεγαλυτέραν μόρφωσιν καὶ πεῖραν. Ὁ Ἕλλην ἀξιωματικὸς δὲν ἡσυχάζει πουθενά. Δὲν παύει νὰ ἐξετάζεται πάντοτε, μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ Ταξιάρχου ἢ τοῦ Ὑποστρατήγου ὑφίσταται ἐξετάσεις. Οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι ἔχουν ὁπωσδήποτε τελειώσει τὸ ἐκπαιδευτικόν των ἔργον, προτοῦ εἰσέλθουν κἂν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Οἱ ἀξιωματικοὶ περνοῦν ἀπὸ δύο, τρεῖς καὶ τέσσαρας Σχολάς. Μαθηταὶ εἶναι καὶ οἱ Συνταγματάρχαι καὶ οἱ Ταξίαρχοι καὶ πρέπει νὰ παρουσιάσουν ἑκάστοτε ἐνδεικτικὸν διὰ τὴν παραμονήν των εἰς τὸ στράτευμα ἢ διὰ τὴν προαγωγήν των. Καὶ εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι δὲν ἐννοῶ μόνον τὰς ἐξετάσεις τὰς ὁποίας ὑφίστανται εἰς τὰς διαφόρους Σχολὰς Ἐφαρμογῆς, Ἐπιτελῶν, Πολέμου, Ἐθνικῆς Ἀμύνης κλπ., ἀλλὰ καὶ τὰς ἐξετάσεις ποὺ ὑφίστανται κατ’ ἔτος κατὰ μῆνα Ἀπρίλιον, ὁπότε κρίνονται ἅπαντες, ὅπως ἐπίσης κρίνονται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν ὅταν συνέρχωνται τὰ Ἀνώτατα Συμβούλια τῶν Κλάδων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων ἢ καὶ τὰ Συμβούλια Ἐπιλογῆς. Ὁ ἀξιωματικὸς ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων δεδομένων, εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ στάσιμος ἢ καὶ ἀκόμη νὰ ἀποστρατευθῇ, ἐξετάζεται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν ἡ ἀπόδοσίς του καὶ ἡ ἱκανότης του καὶ εὑρίσκεται διαρκῶς εἰς ἀγωνίαν, ἡ ὁποία εἰς τοὺς περισσοτέρους ἀξιωματικοὺς μετατρέπεται εἰς προσπάθειαν βελτιώσεως τοῦ ἑαυτοῦ των καὶ τοιουτοτρόπως ἡ ἀγωνία μεταβάλλεται εἰς φιλοτιμίαν. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο ἀπαιτεῖται προσπάθεια, ἀπαιτεῖται ἐργασία. Αὐτὰ ὅλα ἐπέβαλον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μελετήσῃ τὸ ὅλον οἰκονομικὸν θέμα τῶν ἀξιωματικῶν καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι τόσον ὁ ἀγαπητὸς Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ, ὅσον καὶ ὁ ἀγαπητὸς Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν, μὲ τὸν ὁποῖον ἔχω ἀγαθωτάτην συνεργασίαν εἰς τὰ θέματα τὰ οἰκονομικὰ καὶ τὸν βοηθῶ καὶ μὲ βοηθεῖ, ὑπὸ τὴν καθοδήγησιν τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, ὁ ὁποῖος ἔχει πλήρη κατανόησιν τῆς ἀνάγκης βοηθείας τῶν ἀξιωματικῶν καὶ μὲ τὴν ἰδικήν μου εἰσήγησιν, τὴν βασιζομένην ἐπὶ τῶν συνεργατῶν, τοὺς ὁποίους ἐν τῇ Κυβερνήσει ἔχω, τῶν τριῶν κυρίων Ὑφυπουργῶν καὶ τῶν ἐπὶ κεφαλῆς τῶν Ἐπιτελείων, ἐλπίζομεν ὅτι θὰ ἐξεύρωμεν λύσιν. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὴν ἐξεύρωμεν κατὰ τὸ 1953 καὶ τὸ συνησθάνθησαν τοῦτο οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοί, διότι ἐγὼ δὲν παραμένω μόνον εἰς τὰς Ἀθήνας, ἀλλ’ ἐπιθεωρῶ καὶ ἐπισκέπτομαι τὰς διαφόρους Μονάδας καὶ ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ ἀντελήφθην τὴν ὡραίαν ἠθικὴν στάσιν καὶ ὑπομονὴν τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν. Ἀντελήφθην, διεπίστωσα καὶ διαπιστῶ, καὶ τὸ λέγω τοῦτο πρὸς τιμὴν τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν, τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὰς βορείους ἐπαρχίας καὶ ἀκόμη εἰδικώτερον τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὰς Μονάδας προκαλύψεως, ὅτι οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ ἀντιλαμβάνονται, ὅσον καὶ ἂν πιέζωνται ἀπὸ τὰς βιοτικὰς ἀνάγκας, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ ἔτος 1953 νὰ τοὺς βοηθήσῃ οὐσιωδῶς εἰς τὸν τομέα τῆς οἰκονομικῆς βελτιώσεως τῆς ζωῆς αὐτῶν καὶ τῶν οἰκογενειῶν των. Ἀλλὰ προεργασία γίνεται, προσωρινῶς εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ εἰς τὰ ἄλλα Ἐπιτελεῖα, οὐχὶ ἀκόμη εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, καὶ κατηρτίσθη εἰδικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία μελετᾷ κατὰ τοὺς μῆνας αὐτοὺς ὅλα τὰ προβλήματα τὰ σχετικὰ μὲ τὴν ζωὴν τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν καὶ τὰ σχετικὰ μὲ τὰς ἀνάγκας των, οὕτως ὥστε ἐν δεδομένῃ στιγμῇ, ὅταν ἐπιστῇ ὁ χρόνος, νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λάβωμεν τὰς δεούσας ἀποφάσεις. Ἐκτὸς τούτου, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, εἰς ἕνα τομέα, ὁ ὁποῖος συνέχεται πρὸς τὸν τομέα τὸν μισθολογικὸν καὶ πρὸς τὸν τομέα τῶν ἀμέσων ἀναγκῶν τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν, ἐγένετο πρὸ ὀλίγων μόλις ἑβδομάδων ἕνα βῆμα οὐσιωδέστατον. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, ὅτι δὲν δικαιοῦμαι νὰ ἰσχυρισθῶ ὅτι εἶναι βῆμα ἰδικόν μου. Τὸ μέγα βῆμα ἐγένετο ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἔμπνευσιν καὶ μὲ τὴν προσωπικὴν ἀπόφασιν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ χθεσινοῦ Ἀρχιστρατήγου, Ἀλεξάνδρου Παπάγου. Τὸ βῆμα αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ ἴδιος ὁ Πρωθυπουργὸς ἐξήγγειλε πρὸ ὀλίγων ἑβδομάδων καὶ ἀφορᾷ τὴν στέγην τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν. Πρέπει νὰ τονίσω, διότι αὐτὸ ἐπιβάλλει ὄχι μόνον ἡ δικαιοσύνη, ἀλλὰ καὶ τὸ αἴσθημα φιλίας τὸ ὁποῖον αἰσθάνομαι, ὅτι κατόπιν ἐντολῆς τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὴν δυνατότητα πραγματοποιήσεως τοῦ βήμοτος αὐτοῦ ἐξησφάλισεν ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κ. Μαρκεζίνης καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Παπαγιάννης. Κύριοι συνάδελφοι, γνωρίζετε ὅτι εἶχεν ἱδρυθῆ πρὶν ἢ ἀνέλθῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ὁ λεγόμενος Α.Ο.Ο.Α. Ἡ ἰδέα ἦτο ὡραία, κύριοι συνάδελφοι, καὶ τιμᾷ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὴν συνέλαβον, εἴτε στρατιωτικοὶ εἴτε πολιτικοὶ ἦσαν, ἀλλὰ τοὺς τιμᾷ μόνον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι συνέλαβον μίαν ἰδέαν. Διότι, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐξεπλάγην ὅταν ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ διεπίστωσα, ὅτι οὐδεμία εἶχε δημιουργηθῆ βάσις διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ σκοποῦ τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος ὀργανισμοῦ. Θὰ ἐνθυμῆσθε ἴσως ὅτι ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς εἶχε τιμήσει τὴν θεμελίωσιν τῶν πρώτων οἰκημάτων, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο πρὸ τῆς ὑφ’ ἡμῶν ἀναλήψεως τῆς ἐξουσίας. Ἀλλὰ πόσα ἦσαν τὰ οἰκήματα, τὰ ὁποῖα τότε ἐθεμελιώθησαν; 20, κύριοι. Ἐπρόκειτο περὶ συμβολικῆς ἐνεργείας. Διετυμπανίσθη μάλιστα τότε ἀπὸ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Ἐπιτελείων. Οἱ ἀξιωματικοὶ ἐνόμισαν ὅτι πράγματι εἶχεν ἐξασφαλισθῆ ἡ στέγη των. Εἶχον κυκλοφορήσει εἰς ὅλας τὰς Μονάδας ἐγκύκλιοι, ἀνεγνώσθησαν αἱ ἐγκύκλιοι εἰς τὰς διαφόρους Μονάδας, ἐνεθουσιάσθησαν οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ ἔπειτα, ὅταν ἤλθομεν ἡμεῖς εἰς τὴν ἐξουσίαν ἤρχισαν νὰ σκέπτωνται τί κάνει ὁ χθεσινός μας Ἀρχιστράτηγος, τί κάνει ὁ Ὑπουργός μας τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τί κάνει ἡ νέα Ἡγεσία τῶν ἐνόπλων Δυνάμεων; Ἀφοῦ τὸ ἔργον εἶχε τεθῆ εἰς ἐφαρμογήν, διατὶ δὲν τὸ συνεχίζουν; Ἀγαπητοί μου κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἔργον αὐτὸ συνεχίζεται. Βέβαια τὰ εἴκοσι σπίτια ἐκτίσθησαν, νομίζω ὅτι ἔχουν πλήρως κτισθῆ, ἀλλὰ τὸ ἔργον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὁλοκληρωθῇ. Ἔπρεπε νὰ ἐξασφαλισθοῦν τὰ μέσα. Νὰ γίνῃ ἕνα πρόγραμμα μᾶλλον βαθμιαίας, ἀλλὰ ταχείας ἐκτελέσεως τῆς οἰκοδομικῆς αὐτῆς ἐργασίας. Κύριοι, τὰ μέσα αὐτά, ἤδη ἐξησφαλίσθησαν καὶ ἡ πρωτοβουλία ἀνήκει ἀποκλειστικῶς εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἐξεῦρε τὰ οἰκόπεδα τόσον εἰς τὰς Ἀθήνας, ὅσον καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας. Δεύτερον ἡ Κυβέρνησις ἠγγυήθη διὰ τὴν χρηματοδότησιν τοῦ ἔργου. Τέλος ἡ Κυβέρνησις ἐξησφάλισε τὴν χρηματοδότησιν τοῦ ἔργου. Ἐντὸς τοῦ πρώτου δεκαημέρου τοῦ Δεκεμβρίου θεμελιοῦνται συγκροτήματα οἰκιῶν εἰς τὰς περισσοτέρας φρουρὰς τῆς Βορείου Ἑλλάδος καὶ ἐντὸς τοῦ 1954 ὑπολογίζεται ὅτι θὰ παραδοθοῦν εἰς τοὺς δικαιούχους 500 κατοικίαι καὶ ὄχι 20. (Χειροκροτήματα). Καὶ ὅλα αὐτὰ ἐξασφαλίζονται εἰς ὥρας οἰκονομιῶν. Καὶ ὅλα αὐτὰ ἐξασφαλίζονται εἰς ὥραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ ὀρθῶς, ὀρθότατα τονίζει, λέγει καὶ φωνάζει ὅτι πρώτη κατὰ τοὺς μῆνας αὐτοὺς φροντίς μας πρέπει νὰ εἶναι ἡ φροντὶς ἡ συνδεομένη μὲ τὴν μάχην τῶν τιμῶν. Καὶ ἔχει δίκαιον. Καὶ ἐν τούτοις, ἐν τῷ πλαισίῳ τῶν δυνατοτήτων, ἢ μᾶλλον τῶν ἀδυναμιῶν, ποὺ μᾶς δημιουργεῖ ἡ μάχη τῶν τιμῶν, ἡ ἀποτελοῦσα τὴν πρωτίστην κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν σκέψιν, ἐπραγματοποιήθησαν καὶ ἐσημειώθησαν καὶ θὰ σημειωθοῦν καὶ θὰ πραγματοποιηθοῦν εἰς πολὺ μεγαλυτέραν ἔκτασιν τὰ βήματα, περὶ τῶν ὁποίων σᾶς εἶπον. Βεβαίως, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, παραλλήλως πρὸς ὅλα αὐτὰ ἐγένετο μία μεγάλη προσπάθεια οἰκονομιῶν. Τὴν μεγάλην προσπάθειαν οἰκονομιῶν, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, τὴν ἐνεπνεύσθη, ἐπιτρέψατέ μου πάλιν νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν τὴν ἐνεπνεύσθην ἐγώ, τὴν ἐνεπνεύσθη ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς ἐκτέλεσιν αὐτῆς τῆς ἀποφάσεως περὶ περιορισμοῦ τῶν δαπανῶν ἀπὸ τὴν κίνησιν τῶν στρατιωτικῶν ὀχημάτων, ἐγένοντο ὅλαι αἱ ἐνέργειαι, καὶ αὐτὸ εἶναι πρὸς τιμὴν τῆς Ἡγεσίας τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, διὰ τὸν συγκερασμὸν τῶν ἀναγκῶν τῶν σχετιζομένων μὲ τὴν διοίκησιν, μὲ τὴν ἀσφάλειαν τῆς Χώρας, μὲ τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ μὲ τὴν λειτουργίαν τῶν ὑπηρεσιῶν. Οἱ ἡγήτορες τοῦ Στρατοῦ καὶ σὺν τῷ χρόνῳ ὅλοι κατενόησαν καὶ ἐνεκολπώθησαν τὸ μέτρον αὐτό, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὁμολογήσω ἐνώπιον τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, ὅτι ἦτο ὀλίγον σκληρὸν καὶ ἔπρεπε νὰ γίνῃ προσπάθεια διὰ νὰ μεταφερθοῦν ἀπὸ ἕνα καθεστὼς ψυχολογικόν, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκοντο εἰς ἕνα νέον, ἐνεκολπώθησαν λέγω τὸ μέτρον αὐτό, ἔστω καὶ ἂν ἦτο εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις σκληρόν. Καὶ ἐφηρμόσθη τὸ μέτρον αὐτὸ μὲ ἀπόλυτον αὐστηρότητα, ἐπιτευχθείσης οὕτω σημαντικῆς οἰκονομίας καὶ εἰς τὰ ἔξοδα συντηρήσεως τῶν ὀχημάτων καὶ εἰς τὰ καύσιμα γενικῶς, τὰ ὁποῖα προηγουμένως ἐπεβάρυναν κατὰ δεκάδας δισεκατομμυρίων τὸν προϋπολογισμόν. Εἰς τὸ ἔργον αὐτὸ ἐβοήθησεν ὅπως καὶ εἰς τόσα ἄλλα, ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου τοῦ Στρατάρχου Παπάγου. Κύριοι συνάδελφοι, ἐκτὸς τούτου μὲ τὴν προσωπικὴν καὶ πάλιν ἔμπνευσιν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐρρυθμίσθησαν κατὰ τρόπον οἰκονομικώτερον ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου διάφοροι λειτουργίαι, διάφοροι τομεῖς ζωῆς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, ὅπως τὰ ἔξοδα φωτισμοῦ, πραγματοποιηθέντος ἑνὸς οὐσιώδους περιορισμοῦ τῆς δαπάνης, ὅπως τὰ τηλεφωνήματα, ὅπως τὰ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα τῶν ἀξιωματικῶν, ὅπως τὰ ἔξοδα γενικῶς τῶν ἀποστολῶν τῶν ἐκπαιδευτικῶν, χωρὶς νὰ δημιουργηθῇ ἀντίκτυπος δυσμενὴς εἰς τὴν ἐξέλιξιν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Ἄλλως τε, ὁ Στρατάρχης Παπάγος, ὅταν ὡς Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἔθεσα ὑπ’ ὄψει του τὰς ὑπευθύνους εἰσηγήσεις τῆς ἡγεσίας τοῦ στρατεύματος, καὶ ἔθεσα ὑπ’ ὄψει του ὡρισμένας ὑπερβολάς, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προκαλέσουν ἀνωμαλίας εἰς τὴν ζωὴν καὶ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων ἢ καὶ εἰς τὴν ἀσφάλειαν τῆς Χώρας, ὁ Στρατάρχης Παπάγος, λέγω, χωρὶς νὰ θεωρήσῃ ὅτι μία ἅπαξ ἐκδοθεῖσα ἀπόφασις πρέπει κατὰ λέξιν ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους ἀμεταβλήτως νὰ ἰσχύσῃ, ἐθεώρησεν ἀναγκαίαν τὴν τροποποίησίν της κατὰ τὰς εἰσηγήσεις μου, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο συμφώνως πρὸς τὰς εἰσηγήσεις τῶν Ἐπιτελείων. Ἀλλὰ ἡ βάσις δὲν μετεβλήθη. Ἡ γραμμὴ ἡ ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως χαραχθεῖσα, ἐπραγματοποιήθη. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ οὐσιῶδες. Κύριοι, ἐκτὸς τούτου κατὰ τὸ ἔτος αὐτὸ προέβημεν εἰς τὴν ἔναρξιν, δὲν λέγω ὅτι ἐπετύχομεν ἀκόμη πολλὰ εἰς τὸν δρόμον, εἰς τὴν ἔναρξιν τῆς ἀποδόσεως εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὰς Ἐπαρχίας πολλῶν οἰκημάτων, χρησιμοποιουμένων εἴτε παρ’ ἀτόμων, ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν δηλαδή, εἴτε παρ’ ὑπηρεσιῶν στρατιωτικῶν καὶ ἐπετεύχθη μία οἰκονομία, ἡ ὁποία ἀνέρχεται εἰς 2 δισεκ. Εἴμεθα δὲ βέβαιοι ὅτι κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος, πραγματοποιουμένου τοῦ προγράμματος τῆς συστηματικῆς καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἱδρύσεως πολυκατοικιῶν, θὰ αὐξηθῇ τὸ ποσὸν αὐτῆς τῆς οἰκονομίας πολὺ περισσότερον. Βεβαίως θὰ ὑπάρξῃ μία δαπάνη προσωρινὴ διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν οἰκημάτων, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα θὰ προκύψῃ μία μόνιμος οἰκονομία καὶ θὰ ἀναπνεύσῃ καὶ ἡ κοινωνία. Διότι μὴ νομίζετε ὅτι καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν συμπάσχουν μετὰ τῆς κοινωνίας, διὰ τὴν ταλαιπωρίαν, ἡ ὁποία δημιουργεῖται, εἴτε ὑπὸ τὴν μορφὴν ἐπιτάξεων, εἴτε ὑπὸ τὴν μορφὴν μισθώσεων. Κύριοι συνάδελφοι, ἐκτὸς τῶν οἰκονομιῶν αὐτῶν, αἱ ὁποῖαι οἰκονομίαι εἶναι οὐσιωδέστατοι ὅταν κατηρτίζετο ὁ νέος προϋπολογισμός, ἀφοῦ εἴχομεν ἐπανειλημμένως μὲ τὸν Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ καὶ μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν συνεννοήσεις καὶ βεβαίως εἶχον προηγηθῆ συνεννοήσεις καὶ μὲ τοὺς ἁρμοδίους τῶν Ἐπιτελείων καὶ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἀφοῦ εἴχομεν προβῆ εἰς πολλὰς συνεννοήσεις καὶ μετεβάλομεν τὸ σχέδιον τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων ἐπανειλημμένως, εὑρέθημεν μίαν ἡμέραν ἐνώπιον ἑνὸς αἰτήματος ἀμειλίκτου αἰτήματος τοῦ φίλου μου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, βοηθουμένου ἀπὸ τὸν ἀμείλικτον ἀλλὰ καὶ πολὺ εὐχάριστον Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ. Καὶ τὸ αἴτημα αὐτὸ ποῖον ἦτο; Νὰ κόψω αἰφνιδίως ἑκατοντάδας δισεκατομμυρίων ὑπὸ τὸν προϋπολογισμόν, εἰς τὸν ὁποῖον εἴχομεν καταλήξει. Ἐπρόκειτο περὶ ἑκατοντάδων — παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὲ διορθώσῃ ἐὰν λησμονῶ τὸν ἀριθμὸν — ἐπρόκειτο περὶ 300 δισεκ. Τὸ πρᾶγμα χωρὶς μείωσιν τῆς ἰσορροπίας τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων διὰ μίαν στιγμὴν τὸ ἐθεώρησα καὶ τὸ ἐθεώρησαν καὶ οἱ στρατιωτικοὶ ἡγέται ὡς ἀκατόρθωτον. Ἐν τούτοις καὶ τὸ ἀκατόρθωτον κατωρθώθη. Ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ βοηθήσω εἰς τὸ μέγα ἔργον τὸ ὁποῖον ἐπιτελεῖται εἰς τὸν τομέα τῶν οἰκονομικῶν καὶ δημοσιονομικῶν. Ἐθεώρησα καθῆκον μου ὄχι μόνον νὰ βοηθήσω εἰς τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ προϋπολγισμοῦ, ἀλλὰ νὰ βοηθήσω εἰς κάτι τὸ ὁποῖον ἄνευ τῆς ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τῶν Ἐπιτελείων κατανοήσεως θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ πραγματοποιηθῇ, δηλαδὴ εἰς τὴν δημιουργίαν περισσεύματος, περὶ τοῦ ὁποίου εἶχε πράγματι τὸ δικαίωμα μὲ ὑπερηφάνειαν νὰ ὁμιλήσῃ χθὲς ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Μὲ ἔπεισαν. Καὶ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐπείσθην, ἔπρεπεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐθεώρησα ὀρθὸν καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶχον ἀναγνωρίσει καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχε κρίνει ὡς ὀρθόν, ἔπρεπε νὰ τὸ ἐκτελέσω. Ἐξέδωκα τὰς δεούσας διαταγὰς καὶ παρὰ τὴν πρώτην φυσικὴν ἀντίδρασιν τῶν Ἐπιτελείων, μὲ τὴν ἄμεσον παρακολούθησιν καὶ καθοδήγησιν τοῦ Γ.Ε.ΕΘ.Α. ἐπετεύχθη καὶ ἡ οἰκονομία αὐτή. Καὶ τοιουτοτρόπως αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, κυρίως πρὸς τοὺς ἐξ ὑμῶν ἀσχολουμένους μὲ τὰ οἰκονομικὰ προβλήματα τῆς Χώρας, κατέστησαν δυνατὴν τὴν δημιουργίαν περισσεύματος εἰς τὸν προϋπολογισμόν, κατέστησαν ἑπομένως δυνατὴν τὴν προώθησιν κατὰ ἕνα ποσοστόν, διότι προώθησις γίνεται καὶ διὰ πολλῶν ἄλλων μέσων τὰ ὁποῖα ὁ Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ ἐξέθεσε χθές, τὴν προώθησιν τοῦ προγράμματος τῶν ἐπενδύσεων ἐν Ἑλλάδι. (Χειροκροτήματα). Κύριοι συνάδελφοι, σᾶς εἶπον ἐν γενικαῖς γραμμαῖς ποία ἡ κατάστασις τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ τί ἐπράξαμεν εἰς ὡρισμένους τομεῖς. Ἤδη πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, διότι τὸ θεωρῶ καθῆκον μου οὐσιῶδες, πόσον μεγάλη εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ὅλου αὐτοῦ τοῦ ἔργου, εἰς τὴν δημιουργίαν ὅλων αὐτῶν τῶν προϋποθέσεων διὰ τὴν ὕπαρξιν μιᾶς ἰσχυρᾶς δυνάμεως ἀμυντικῆς ἐν Ἑλλάδι, πόσον πολύτιμος ὑπῆρξε καὶ εἶναι καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ εἶναι καὶ εἰς τὸ μέλλον ἡ συμπαράστασις τῆς Ἀμερικανικῆς Στρατιωτικῆς Ἀποστολῆς. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξάρω τὴν σημασίαν τῶν οἰκονομικῶν θυσιῶν τοῦ Ἀμερικανοῦ φορολογουμένου, ὁ ὁποῖος πληρώνει διὰ νὰ ἀποκτῶμεν ἡμεῖς αὐτὰ τὰ μέσα. Αὐτὸ εἶναι αὐτονόητον, ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὡς Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὑπεύθυνος διὰ τὴν συνεργασίαν μεταξὺ τῶν Ἐπιτελείων καὶ τῆς Στρατιωτικῆς Ἀποστολῆς, ὀφείλω νὰ εἴπω εἶναι ὅτι ἡ συνεργασία αὐτὴ εἶναι ἀρίστη, εἶναι λίαν ἱκανοποιητικὴ καὶ ὅτι ἡ συμβολὴ τῶν ἀντιπροσώπων, τῶν μελῶν, μᾶλλον τῆς Ἀμερικανικῆς Στρατιωτικῆς Ἀποστολῆς εἶναι πολυτιμοτάτη καὶ βασίζεται ἐπὶ πραγματικοῦ πνεύματος κατανοήσεως τῶν ἀναγκῶν μας. Βασίζεται ἡ συμβολὴ αὕτη τῶν Ἀμερικανῶν ἐπὶ πραγματικῆς ἀγάπης πρὸς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἐπὶ πραγματικῆς ἀλληλεγγύης πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος. Ἰδιαιτέρως ἐπιθυμῶ νὰ ἐξάρω τὴν βοήθειαν τὴν μεγάλην τὴν ὁποίαν παρέσχε κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐπὶ διετίαν παραμονῆς του ὡς Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀμερικανικῆς Στρατιωτικῆς Ἀποστολῆς ὁ Στρατηγὸς Χάρτ, ὁ μόλις πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀναχωρήσας. Εἴμεθα εὐτυχεῖς, διότι τὴν θέσιν τοῦ ἐξόχου Στρατηγοῦ καὶ ἐξαιρετικοῦ φίλου τῆς Ἑλλάδος κατέλαβεν ἐπίσης ἀνώτατον στέλεχος τοῦ Ἀμερικανικοῦ Στρατοῦ, Στρατηγὸς ὁ ὁποῖος ἐπολέμησεν εἰς ὥρας κρισίμους, κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῶν ἀγώνων εἰς τὴν Κορέαν καὶ ἐτραυματίσθη καὶ διεκρίθη, ὁ Στρατηγὸς Μπάρθ. Ἐκτὸς τῆς συμβολῆς τοῦ στρατηγοῦ Χάρτ, ὁ ὁποῖος εἰσῆλθε πράγματι εἰς ὅλα τὰ προβλήματα καὶ ἐνεκολπώθη τὰς ἀνάγκας καὶ προώθησε τὰ περισσότερα τῶν ζητημάτων μας, ἐκτὸς αὐτοῦ ὀφείλω νὰ ἐξάρω τὴν συμβολὴν καὶ τὴν συμπαράστασιν καὶ τῶν τριῶν ἀρχηγῶν τῶν κατὰ μέρος, τῶν κατὰ κλάδους ἀποστολῶν τοῦ Ναυάρχου Ἔρλ διὰ τὸ Ναυτικὸν ὡς καὶ τοῦ προκατόχου του, ὁ ὁποῖος πρὸ ἕξ μηνῶν ἀνεχώρησε, τοῦ Ναυάρχου Γκλάς, τοῦ Στρατηγοῦ Κουῒν εἰς τὸν στρατόν, ἐπίσης πολεμιστοῦ τῆς Κορέας, ὡς καὶ τοῦ προκατόχου του Στρατηγοῦ Βίντροπ καὶ τοῦ Στρατηγοῦ Φίσερ, ὁ ποῖος εἶναι ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἀεροπορικῆς ἀποστολῆς. Θὰ ἦτο παράλειψις ἐὰν δὲν ἐνόμιζα, ὅτι εἰδικώτερον εἰς τὸ Ναυτικὸν ἡ συμπαράστασις καὶ ἡ συμβολὴ τῶν Βρετανικῶν ἐπίσης ἀποστολῶν ἦτο πολύτιμος καὶ συγκεκριμένως, τόσον νῦν, ἀπὸ μηνῶν δηλαδὴ Ἀρχηγὸς τῆς ἀποστολῆς Ναύαρχος Στέλμπυ, ὅπως καὶ ὁ ἀμέσως προκάτοχός του —ὁμιλῶ δι’ ἐκείνους μετὰ τῶν ὁποίων συνειργάσθην κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἔτους—ὁ Ναύαρχος Σμίθ, προσέφερον οὐσιώδης ὑπηρεσίας. Ἐπιθυμῶ τέλος νὰ ἐξάρω, ἀφοῦ ἐμνημόνευσα τὰ ὀνόματα τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Ἀποστολῶν, τὴν ἐξαιρετικὴν προθυμίαν μὲ τὴν ὁποίαν ἐπεδόθησαν εἰς τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον τοὺς ἀνετέθη, οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ τὰ μέλη τῆς Ἀμερικανικῆς στρατιωτικῆς Ἀποστολῆς ἐνόπλων δυνάμεων, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ὑπάγονται καὶ αἱ τρεῖς ἀποστολαὶ τῶν τριῶν κλάδων. Κύριοι συνάδελφοι, ὡς σᾶς εἶπον πρέπει ἤδη νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς θέσεως τοῦ ἑλληνικοῦ στρατιωτικοῦ παράγοντος, μέσα εἰς τὸ πλαίσιον τοῦ ΝΑΤΟ. Κατὰ τὸ διάστημα τοῦ ἔτους, ἡ Ἑλλὰς μετέσχε τὸν Δεκέμβριον, εἰς τὴν διάσκεψιν τῶν Παρισίων καὶ τὸν Ἀπρίλιον, εἰς τὴν διάσκεψιν τῶν Παρισίων. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκπροσωπήσω, μαζὶ μὲ τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Σ. Στεφανόπουλον τὴν Ἑλλάδα εἰς τὰ δύο αὐτὰ συνέδρια, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ἀντιθέτως πρὸς τὰ συνέδρια τῶν μελῶν τοῦ Ο.Η.Ε., ἢ πρὸς ἄλλα συνέδρια, δὲν εἶναι κατ’ οὐσίαν συνέδρια, ἀλλὰ εἶναι συμβούλια, εἶναι Διεθνῆ Ὑπουργικὰ Συμβούλια. Αἱ χῶραι τοῦ ΝΑΤΟ μετέχουν διὰ τῶν Ὑπουργῶν συνήθως Ἐξωτερικῶν, Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ Οἰκονομικῶν, ἢ δι’ ἑνὸς ἐξ αὐτῶν. Πρὶν ἀρχίσουν αἱ συνεδριάσεις αὐταί, γίνονται συνεδριάσεις τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Ἐπιτελείων Ἐθνικῆς Ἀμύνης τῶν Χωρῶν τοῦ ΝΑΤΟ. Οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Ἐπιτελείων εἰς τὰς συνεδριάσεις των, προετοιμάζουν τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον οἱ Ὑπουργοὶ μετὰ ταῦτα, ἐλέγχουν, συζητοῦν καὶ ἐπικυρώνουν. Καὶ εἰς τὰς δύο περιπτώσεις, τόσον εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ Δεκεμβρίου, ὅσον καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ Ἀπριλίου εἶχον τὴν εὐκαιρίαν, ἀγαπητοὶ κ. συνάδελφοι, νὰ διαπιστώσω πόσον σημαντική, πόσον οὐσιώδης, πόσον ὑψηλὴ εἶναι ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος, πόσος εἶναι ὁ θαυμασμός, ἐπιτρέψατέ μου νὰ προσθέσω, ὁ θαυμασμὸς διὰ τὴν ἀμυντικὴν προσπάθειαν τῆς Ἑλλάδος, πόσος εἶναι ὁ θαυμασμός, ἐπαναλαμβάνω, διὰ τὴν ἔντονον προσπάθειαν εἰς τὴν ὁποίαν προβαίνομεν, ὄχι μόνον πρὸς ὄφελος τῆς ἰδίας ἡμῶν ἀσφαλείας, ἀλλὰ πρὸς ὄφελος τῆς ἀσφαλείας ὅλων τῶν Συμμάχων Κρατῶν. Κατὰ τὸ τελευταῖον ταξίδιον δηλαδὴ τοῦ Ἀπριλίου, μετὰ τὸ συνέδριον τοῦ ΝΑΤΟ, εἶχον τὴν εὐκαιρίαν καὶ τὴν εὐκαιρίαν αὐτὴν ἠσθάνθην ὡς βαθεῖαν τιμήν, νὰ προσκληθῶ ἀπὸ τὸν τότε Ἀρχηγὸν τῶν δυνάμεων τοῦ ΝΑΤΟ Στρατηγὸν Ριτζγουαίη, τὸν ἤδη Ἀρχηγὸν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου τοῦ Ἀμερικανικοῦ Στρατοῦ καὶ ἀπὸ τὸν ἤδη Ἀρχηγὸν καὶ τότε Ἐπιτελάρχην τοῦ ΝΑΤΟ, τὸν Στρατηγὸν Γκράνθερ, διὰ νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς Ἑλληνικῆς προσπαθείας καὶ γενικώτερον περὶ τοῦ ΝΑΤΟ, εἰς τοὺς ἀνωτέρους καὶ ἀνωτάτους ἀξιωματικοὺς τοῦ Ἐπιτελείου των, 300 ἀξιωματικοὺς ὅλων τῶν Κρατῶν τοῦ ΝΑΤΟ. Πρέπει νὰ σᾶς βεβαιώσω, κ. συνάδελφοι, ὅτι ὅταν μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία αὐτή, δὲν ἠσθάνθην μόνον τὴν τιμήν, ἠσθάνθην καὶ βαθεῖαν ὑπερηφάνειαν. Καὶ ὅταν ἐξέθεσα ἐνώπιον τοῦ Ριτζγουαίη καὶ τοῦ Γκράνθερ καὶ ὅλων τῶν ἀνωτέρων καὶ ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν τοῦ Ἐπιτελείου, ἀξιωματικῶν ὅλων τῶν Κρατῶν τοῦ ΝΑΤΟ, τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Ἑλλάς, τὴν ὀργάνωσιν τὴν ὁποίαν ἔχει, τὴν πρόθεσιν τὴν ὁποίαν ἔχει περὶ ἔτι περαιτέρω ἐνισχύσεως τῆς κοινῆς, τῆς συλλογικῆς προσπαθείας τοῦ ΝΑΤΟ, ὅταν εἰσῆλθον καὶ εἰς τὴν ἔρευναν καὶ ἔκθεσιν τοῦ ὅλου προβλήματος τοῦ ΝΑΤΟ καὶ τῶν σκοπῶν τοῦ ΝΑΤΟ, ἠσθάνθην βαθεῖαν ἱκανοποίησιν, διαπιστώσας τὴν ἀνταπόκρισιν μὲ τὴν ὁποίαν ἐγένοντο δεκτοὶ οἱ λόγοι μου. Καὶ δὲν ἀφορᾷ ἡ ἀνταπόκρισις αὐτὴ ἐμὲ ὡς πρόσωπον, ἀφορᾷ ἐμὲ ὡς φορέα τῆς Ἑλληνικῆς συνειδήσεως καὶ ὡς ἐκπρόσωπον τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων τῆς Ἑλλάδος, εἰδικώτερον μάλιστα ἂν θέλετε ὡς ἐκπρόσωπον τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας ἡγεῖται ὁ Στρατάρχης Παπάγος. Δὲν θὰ συνεβιβάζετο μὲ τὴν βασικὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ μὴ ἀναφέρω ἐγὼ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα περὶ ἐμοῦ λέγονται ἂν σᾶς ἔλεγον τὸ τί εἶπε, μετὰ τὴν ὁμιλίαν μου ὁ Στρατηγὸς Ριτζγουαίη, λαβὼν τὸν λόγον καὶ σχολιάσας τὴν ὁμιλίαν μου, ἀλλὰ ὅσα εἶπε κατ’ οὐσίαν, ἐπαναλαμβάνω δὲν ἀφεώρων ἐμέ, ὁ ὁποῖος, ἴσως κατὰ τρόπον τυχαίως εὐτυχῆ διετύπωσα ὅ,τι ἐσκεπτόμην, ἀλλ’ ἀφεώρων τὴν ὁλότητα τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι μοῦ ἔδωσαν τὴν δυνατότητα καὶ νὰ ὁμιλήσω ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας, ὅπως ὡμίλησα, ἀλλὰ καὶ νὰ ὁμιλήσω ἀπὸ ἀπόψεως μορφῆς λόγου, ὅπως εἶχον εἰς τὴν Ἀγγλικὴν γλῶσσαν προχείρως καὶ κατὰ τὸ τελευταῖον τέταρτον τῆς ὁμιλίας εἰς τὴν Γαλλικὴν γλῶσσαν, τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσω. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ δραστηριότης τῶν Ἑλληνικῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, μέσα εἰς τὸ πλαίσιον τοῦ ΝΑΤΟ, κατὰ τὸ διάστημα τοῦ τελευταίου ἔτους, ὑπῆρξεν ἐξαιρετική. Τὸ θέμα ἀπὸ ἀπόψεως ἐξωτερικῆς πολιτικῆς θὰ τὸ ἐκθέσῃ ἴσως αὔριον ὁ ἀγαπητός μου συνάδελφος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὸ θέμα ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς. Πρέπει ὅμως νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐντονωτάτη ὑπῆρξε κατὰ τὸ ἔτος αὐτὸ ἡ συνεργασία μεταξὺ τῆς Ἡγεσίας τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεών μας καὶ τῆς Ἡγεσίας τοῦ ΝΑΤΟ. Ἐπανειλημμένως ἦλθον ἐδῶ οἱ ἡγέται τοῦ ΝΑΤΟ οἱ στρατιωτικοὶ καὶ ἐκτὸς τούτου ἐπανειλημμέναι ὑπῆρξαν αἱ εὐκαιρίαι συνεργασίας τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεών μας εἰς ἀσκήσεις κρισίμους καὶ δυσκόλους μὲ τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις ὡρισμένων Κρατῶν τοῦ ΝΑΤΟ. Ἐδῶ, κύριοι συνάδελφοι, εἴχομεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ κάμωμεν συζητήσεις σοβαρωτάτας καὶ πολὺ ἀποδοτικὰς καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ γενικώτερον διὰ τὸν Ν.Α.Τ.Ο. Τόσον μὲ τὸν Στρατηγὸν Ριτζγουαίη, ὅταν ἦτο Ἀρχηγὸς τῶν δυνάμεων τοῦ ΝΑΤΟ ὅσον καὶ μὲ τὸν Στρατηγὸν Γκράνθερ, ὁ ὁποῖος τὸν διεδέχθη. Εἴχομεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ κάμωμεν σοβαρωτάτας συζητήσεις μὲ τὸν Ὑπαρχηγὸν τῶν Δυνάμεων τοῦ ΝΑΤΟ τὸν Στρατηγὸν Μοντγκόμερυ, εἴχομεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ κάμωμεν συζητήσεις λίαν ἀποδοτικὰς μὲ τὸν Ναύαρχον Κάρνεϋ, ὁ ὁποῖος ἤδη ἀνέλαβε τὴν ἡγεσίαν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου τοῦ Ναυτικοῦ εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, καθὼς καὶ μὲ τὸν ἀντάξιον ἐπίσης διάδοχόν του Ναύαρχον Φέκτελερ, τέλος δὲ καὶ μὲ τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Ἀεροπορικῶν Δυνάμεων τοῦ ΝΑΤΟ εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Μεσογείου τὸν Στρατηγὸν τῆς Ἀεροπορίας Σλέϋτερ, καθὼς καὶ μὲ τὸν Ἐπιτελάρχην τοῦ Ναυάρχου Φέκτελερ, τὸν Στρατηγὸν Μπάγερς. Τέλος δὲ πρέπει νὰ εἴπω ὅτι ἡ συνεργασία τῆς Ἡγεσίας τῶν Ἐνόπλων μας Δυνάμεων μὲ τὸν τεταγμένον εἰς τὴν εἰδικωτέραν ἀποστολήν, τὴν ἀφορῶσαν τὸν τομέα Ἑλλὰς–Τουρκία, δηλαδὴ μὲ τὸν Στρατηγὸν Οὐάϊμαν τὸν ἑδρεύοντα εἰς τὴν Σμύρνην, ἡ συνεργασία αὐτὴ εἶναι πράγματι ἀποδοτικωτάτη τοῦ πνεύματος τοῦ Στρατηγοῦ Οὐάϊμαν, ὅπως ἄλλως τε καὶ τοῦ πνεύματος τῶν ἄλλων τοὺς ὁποίους ἐμνημόνευσα, προσηνατολισμένου κατὰ τρόπον πράγματι ἔξοχον εἰς τὴν δημιουργίαν ἑνότητος μεταξὺ ὅλων τῶν Κρατῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι τεταγμένα νὰ συνεργασθοῦν ἐν εἰρήνῃ σήμερον καί, ἐὰν ὁ Θεὸς δὲν ἀποτρέψῃ τὸ κακὸν—καὶ εὐχόμεθα νὰ τὸ ἀποτρέψῃ— καὶ ἐν πολέμῳ αὔριον. Κύριοι συνάδελφοι, ἐκτὸς τῆς συνεργασίας μὲ τοὺς κυρίους τοὺς ὁποίους ἐμνημόνευσα, συνεργασίας οὐσιώδους καὶ ἀποδοτικῆς ἐγένοντο συζητήσεις μὲ τὸν ἐπίσης ἀσκοῦντα ἔργον ΝΑΤΟ Ναύαρχον Λόρδον Μαουνμπάτεν, τοῦ ὁποίου τὸ ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἐπίσης γνωστὸν εἰς ὅλους σας. Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὰς συνεργασίας ὄχι μεταξὺ τῶν ἡγετῶν μόνον, ἀλλὰ κατὰ τὴν συνεργασίαν καὶ σύμπραξιν μεταξὺ τῶν μονάδων, τῶν διαφόρων μονάδων τοῦ Ν. Α.Τ.Ο. τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ἀναπτύσσεται, εἶναι πράγματι θαυμαστόν. Ἰδίως, εἰς τὸν τομέα — καὶ ἀντιλαμβάνεσθε πόσην σημασίαν ἔχει ὁ τομεὺς αὐτός, ὅταν συνεργάζωνται ἀλλοεθνεῖς στρατοὶ—εἰς τὸν τομέα τῆς συνεννοήσεως κατὰ τὰς ἀσκήσεις καὶ ἐπιχειρήσεις ἐσημειώθησαν οὐσιωδέστατα καὶ μεγάλα βήματα. Πρέπει νὰ ἐξάρω καὶ τὴν βοήθειαν, τὴν ὁποίαν εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτὰς παρέχει καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ 6ου Ἀμερικανικοῦ Στόλου, ὁ Ναύαρχος Κάσαντυ, μέγας φίλος τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος εἰς ὅλας τὰς ἀσκήσεις μὲ τὸν Ἑλληνικὸν Στρατὸν καὶ μὲ τὸ Ἑλληνικὸν Ναυτικὸν καὶ μὲ τὴν Ἑλληνικὴν Ἀεροπορίαν εἶχε νὰ παίξῃ οὐσιώδη ρόλον, ἰδιαιτέρως, ὅμως πρέπει νὰ τονίσω ὅτι ἡ συνεργασία, ὄχι μόνον μεταξὺ Ἀμερικανικῶν Μονάδων, Ἀγγλικῶν Μονάδων, Γαλλικῶν καὶ Τουρκικῶν Μονάδων, εἶναι ἐξαιρετική, αὐτὸ εἶμαι βέβαιος ὅτι τὸ θεωρεῖτε αὐτονόητον, ἀλλὰ καὶ ἡ συνεργασία —καὶ δι’ αὐτὸ εἶμαι εὐτυχὴς διότι δικαιοῦμαι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ δύναμαι νὰ τὸ ἐξάρω—ἡ συνεργασία μεταξὺ Ἰταλικῶν καὶ Ἑλληνικῶν Μονάδων ἔχει ἀποδώσει κατὰ τρόπον θαυμάσιον, ὁ ὁποῖος ἐπικυρώνει τὴν πεποίθησιν, ὅτι μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν Λαῶν, ὅπως καὶ μὲ τοὺς ἄλλους Λαούς, τοὺς ὁποίους ἐμνημόνευσα, ὑπάρχει καὶ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ πνεῦμα ἑνότητος καὶ βαθείας ἀλληλεγγύης. Κύριοι συνάδελφοι, μεθ’ ὅσα εἶπον περὶ τῆς θέσεως τῶν Ἑλληνικῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων εἰς τὸ πλαίσιον τοῦ ΝΑΤΟ, θὰ σᾶς εἴπω ὀλίγα τινὰ περὶ τῶν συνομιλιῶν τῶν στρατιωτικῶν, ἐν τῷ πλαισίῳ τοῦ τριμεροῦς συμφώνου. Ὁ συνάδελφός μου Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, θὰ σᾶς ὁμιλήσῃ περὶ τοῦ Τριμεροῦς συμφώνου, ἀπὸ ἀπόψεως ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Ἐγὼ θὰ περιορισθῶ εἰς ὀλίγας λέξεις καὶ αἱ ὀλίγαι αὐταὶ λέξεις εἶναι αἱ ἑξῆς: Ὅπως γνωρίζετε, τρεῖς εἶναι αἱ συνεδριάσεις καὶ συνομιλίαι, αἱ ὁποῖαι ἐσημειώθησαν, μετὰ τὴν ὑπογραφήν, τοῦ Τριμεροῦς συμφώνου. Πρώτη σύνοδος στρατιωτικῶν συνομιλιῶν ἐν Ἀγκύρᾳ ἀπὸ 10–20 Φεβρουαρίου, δευτέρα σύνοδος εἰς Ἀθήνας ἀπὸ 9 Ἰουνίου μέχρι 12 Ἰουνίου· καὶ ἡ Τρίτη σύνοδος ἔληξε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, καὶ ἐγένετο εἰς Βελιγράδιον. Εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς συνομιλίας, ἀξιότιμοι καὶ ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, κατεβλήθη προσπάθεια καὶ ἡ προσπάθεια αὐτὴ κατεβλήθη ἐκ μέρους ὅλων, Γιουγκοσλαύων, Τούρκων καὶ Ἑλλήνων, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει τὴν βαθέως εἰλικρινῆ πρόθεσιν, ἡ ὁποία διέπει ὅλους, κατεβλήθη, λέγω, προσπάθεια, ὅπως αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις τῶν τριῶν Χωρῶν τοῦ Τριμεροῦς Συμφώνου προπαρασκευασθοῦν διὰ νὰ ἐνεργήσουν κατὰ συντονισμένον τρόπον εἰς τὴν περίπτωσιν, καὶ παρακαλῶ νὰ προσέξετε κάθε φράσιν μου καὶ κάθε λέξιν μου, εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὑφίσταντο ἐπίθεσιν εἰς τὸν κοινὸν χῶρον, καὶ ἐφόσον θὰ καθίσταντο συνεμπόλεμοι. Γνωρίζετε τὸ κείμενον τοῦ Τριμεροῦς συμφώνου γνωρίζετε τὰ δεδομένα. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ἐξηγήσω τὴν φράσιν, ὅπως τὴν διετύπωσα. Κατὰ τὰς τελευταίας στρατιωτικὰς συνομιλίας ἐσημειώθη —καὶ εἶμαι εὐτυχής, διότι διεπίστωσα τὸ γεγονὸς αὐτὸ— ἐσημειώθη μεγάλη πρόοδος διὰ τὴν ἐνδεχομένην σύμπραξιν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων τῶν τριῶν Χωρῶν εἰς τοὺς κοινοὺς χώρους καὶ ὑπὸ τὰς προϋποθέσεις τοῦ συνεμπολέμου, προϋποθέσεις αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐκτὸς τῶν στρατιωτικῶν συνομιλιῶν. Κύριοι συνάδελφοι, τὰς συνομιλίας αὐτάς, τὰς ὁποίας βεβαίως καθοδηγοῦμεν ὁ Στρατάρχης Παπάγος καὶ ἐγὼ ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὰς συνομιλίας αὐτὰς τὰς πραγματοποιεῖ, ἀπὸ πλευρᾶς Ἑλληνικῆς, ὡς Ἀρχηγὸς τῆς Ἀποστολῆς, ὁ Ὑποστράτηγος κ. Παπαθανασιάδης. Χθὲς ἀκριβῶς μὲ ἐβεβαίωσε, καὶ τὴν βεβαίωσιν αὐτὴν τὴν εἶχον ἀκούσει ἀπὸ τὰ χείλη του καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις, ἄλλως τε κατὰ τὴν ἐν Ἀθήναις σύνοδον παρέστην καὶ ἐγὼ κατὰ τὴν ἔναρξιν, καὶ παρέστην καὶ κατὰ τὴν λῆξιν τῶν στρατιωτικῶν συνομιλιῶν καὶ διεπίστωσα τοῦτο, μὲ ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Παπαθανασιάδης, ὅτι αἱ ὁμάδες αἱ ἐπιτελικαὶ τῆς Τουρκίας, Γιουγκοσλαυΐας καὶ Ἑλλάδος συνεργάζονται, ὡς ἐὰν ἀπετέλουν ὁμάδας τοῦ αὐτοῦ Κράτους, τοῦ αὐτοῦ Ἔθνους. Κύριοι, τὸ τελευταῖον σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ τονίσω, ἀπὸ ἀπόψεως θέσεως διεθνοῦς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ τῆς ἀσφαλείας τῆς Χώρας, εἶναι τὸ σημεῖον τοῦ Ἑλληνοαμερικανικοῦ Συμφώνου, δηλαδὴ τοῦ Συμφώνου στρατιωτικῶν εὐκολιῶν πρὸς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρόκειται περὶ σημείου. Πρόκειται περὶ μεγάλου γεγονότος. Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως νὰ ἀναπτύξω καὶ εἰσηγούμενος τὸ θέμα, ἀλλὰ καὶ ἀπαντῶν εἰς τοὺς ἀγαπητοὺς συναδέλφους, τὸν κ. Μπακλατζῆν καὶ τὸν κ. Μητσοτάκην, εἶχον τὴν εὐκαιρίαν λέγω, νὰ δώσω τὴν εἰκόνα τῆς σημασίας, τὴν ὁποίαν ἔχει ὄχι μόνον κατ’ ἐμέ, ὄχι μόνον κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ αὐτὴ εἶναι ἡ πεποίθησίς μου καὶ κατὰ τὴν γνώμην τῆς μεγίστης πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἡ ὑπογραφεῖσα συμφωνία. Καὶ εἶμαι εὐτυχής, διότι τὸ πνεῦμα ἦτο κοινὸν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ αἱ διαφωνίαι, αἱ ὁποῖαι εἶχον προκύψει ἦσαν ἐπουσιώδεις μόνον καὶ τεχνικοῦ χαρακτῆρος μὲ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ κάπως οὐσιωδέστεραι μὲ τὸ Κόμμα, τὸ ὁποῖον ἐξεπροσώπησεν ὁμιλῶν ὁ κ. Μπακλατζῆς, ὅπως μὲ τὴν ὁμάδα τὴν ὁποίαν ἐξεπροσώπησεν ὁ κ. Ἀλλαμανῆς. Ἀλλὰ τὸ πνεῦμα καὶ μὲ αὐτοὺς καὶ μὲ ὅλους ἀπὸ ἀπόψεως σχέσεων μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἀμερικῆς, ἦτο κοινόν. Κύριοι, τὸ Σύμφωνον ὑπεγράφη, ἐκυρώθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κατὰ ἔκτακτον διαδικασίαν, ὑπαγορευθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἀδιεξόδου, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου εὑρισκόμεθα. Καὶ τέλος ἡ ἐπικύρωσις, ἡ γενομένη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐνεκρίθη καὶ ἀπὸ ἀπόψεως νομικῆς συνεχωρήθη ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, δηλαδὴ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ ἀποτελεῖ, σήμερον, γεγονὸς ἀποτελεῖ πραγματικότητα, ἀποτελεῖ, κύριοι συνάδελφοι, ἡ Ἑλληνο–Ἀμερικανικὴ Συμφωνία θεμέλιον ἀσφαλείας τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα). Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Γνωρίζετε τὰ καθέκαστα, τὰ ὁποῖα ἐξέθεσα καὶ δὲν ἔχω παρὰ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν μετάβασίν μου εἰς Βόρειον Ἑλλάδα, διεπίστωσα πόσον ηὐξήθη, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι εἶναι ὑψηλότατον, ἀλλὰ πρὸς τὰ ὕψη δὲν ὑπάρχει τέρμα, πόσον ηὐξήθη, λέγω, ἡ πίστις καὶ ἡ αἰσιοδοξία τῶν ἐργαζομένων καὶ μοχθούντων εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα καὶ εἰς ὁλόκληρον τὴν Χώραν Ἑλλήνων, μετὰ τὴν ὑπογραφὴν καὶ τὴν κύρωσιν τῆς Ἑλληνο–Ἀμερικανικῆς Συμφωνίας. Εἶχον τὴν τιμήν, κατόπιν ἐξουσιοδοτήσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, νὰ διαπραγματευθῶ τὴν Συμφωνίαν αὐτήν. Ἡ βοήθεια τὴν ὁποίαν μοῦ ἔδωσε κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπῆρξε πολύτιμος, ὅπως καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν φάσιν καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ κύριος Λυκουρέζος. Τὸ πνεῦμα, μὲ τὸ ὁποῖον ἐγένοντο αἱ διαπραγματεύσεις, ἦτο πνεῦμα ἀπολύτου ἀλληλεγγύης καὶ κοινότητος, ἦτο πνεῦμα ἑνιαῖον. Μὲ αὐτὸ τὸ πνεῦμα συνεζητήσαμεν καὶ μὲ τοὺς ἐκπροσώπους τῆς Ἀμερικανικῆς Πρεσβείας ἐν Ἀθήναις. Συγκεκριμένως εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν εἴχομεν ἐπανειλημμένας συσκέψεις μὲ τὸν κύριον Σνέη. Καὶ οἱ ἐκπρόσωποι τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης τῶν Η. Π.Α. οἱ ὁποῖοι εἶχον ἔλθει εἰς Ἑλλάδα διὰ νὰ συζητήσουν μετ’ ἐμοῦ καὶ διὰ νὰ διαπραγματευθῶσι τὴν ὑπογραφὴν τῆς Συμφωνίας αὐτῆς, συμφωνίας ἡ ὁποία δὲν περιορίζεται εἰς τὸ κείμενον, τὸ ὁποῖον ἔχει δημοσιευθῆ, καὶ αὐτοὶ συνειργάσθησαν μὲ ἀπόλυτον πνεῦμα κατανοήσεως καὶ τῆς Ἑλληνικῆς πλευρᾶς. Καί, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι, ὅπως εἶχε δικαίωμα νὰ τονίσῃ χθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι ἀπετέλεσε κατόρθωμα τὸ ὅτι διετηρήθη ἀπόλυτος μυστικότης μέχρι τῆς 9ης Ἀπριλίου, ὁπότε ἐξηγγέλθη αἰφνιδίως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν συνέβαινε ποτὲ ἄλλοτε, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συμβῇ, ἐξηγγέλθη αἰφνιδίως, λέγω, ἡ ἀναπροσαρμογή, ἔτσι, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, ὅτι ἔχω καὶ ἐγὼ τὸ δικαίωμα ἐν ὀνόματι τοῦ ἑαυτοῦ μου, ἀλλὰ καὶ ἐν ὀνόματι δεκάδων Ἀμερικανῶν, οἱ ὁποῖοι συνειργάσθησαν καθὼς καὶ τῶν Ἑλλήνων τῶν ἁρμοδίων τῶν Ἐπιτελείων μας, νὰ εἴπω ὅτι ἐπίσης ἀπετέλεσε κατόρθωμα, τὸ ὅτι ἐπὶ δύο ὁλοκλήρους μῆνας διεπραγματεύθημεν διεξήλθομεν εἰς τὰς λεπτομερίας του, καὶ διεξωνυχίσαμεν τὸ ὅλον πρόβλημα καὶ τέλος κατελήξαμεν εἰς Συμφωνίαν καὶ οὐδεὶς μέχρι τῆς Δευτέρας ἐκείνης, ἂν δὲν ἀπατῶμαι 12 Ὀκτωβρίου, ὅτε ὑπεγράφη καὶ ἐκυρώθη ἡ Συμφωνία αὐτή, εἶχε λάβει γνῶσιν τοῦ γεγονότος αὐτοῦ. Ἡ ἱκανότης τηρήσεως μυστικῶν εἰς τοὺς τομεῖς αὐτοὺς εἴτε τοὺς κρισίμους τοὺς οἰκονομικούς, εἴτε τῆς ἀσφαλείας τῆς Χώρας, ἀποτελεῖ ἐπίσης ἓν ἠθικὸν ὅπλον, ἓν ἠθικὸν πλεονέκτημα, ἀποτελεῖ μέγα ἐπιχείρημα ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος.

§30Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Ἐπιτρέπετε, κύριε Ὑπουργέ, μίαν διακοπήν;

§31Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Θὰ παρεκάλουν νὰ μὴ μὲ διακόψετε, διότι ὁμιλῶ περίπου ἐπὶ τρεῖς ὥρας. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ συνεχίσω ἀκόμη, διὰ νὰ εἰσέλθω καὶ εἴς τινα ἀκόμη οὐσιώδη θέματα.

§32Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. ....... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος. Θόρυβος—κωδωνοκρουσίαι).

§33Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε βουλευτὰ ἐκ Φλωρίνης, γνωρίζετε, ὅτι δὲν ἀρνοῦμαι τὰς διακοπὰς καὶ τὰς ἐδέχθην κατ’ ἀρχήν, ἀλλὰ δεδομένου, ὅτι κάμνω μίαν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία εἶναι μακρὰ καὶ ἡ ὁποία, ἂν δὲν ἀπατῶμαι εἶναι θεμελιωμένη ἐπὶ στοιχείων καὶ δίδω διὰ πρώτην φορὰν στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμοποιηθοῦν εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα καὶ ἴσως εἰς τὴν κοινὴν γνώμην καὶ ἄλλων χωρῶν, ἐπιτρέψατέ μου νὰ διατηρήσω τὴν σειρὰν τῶν συλλογισμῶν, τοὺς ὁποίους ἔχω διαγράψει, διὰ νὰ σᾶς δώσω τὰ στοιχεῖα αὐτὰ καὶ διὰ νὰ μὴ σᾶς καταπονήσω. Κύριοι συνάδελφοι, σημαντικαὶ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν στρατιωτικῶν εὐκολιῶν καὶ ἐγκαταστάσεων αἱ ὁποῖαι παρεχωρήθησαν, εἶναι αἱ συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐν Ἀθήναις μὲ τὸν βοηθὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τῶν Η.Π.Α. κ. Κάϊς, μὲ τὸν Ὑφυπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τῶν Η.Π.Α. Νάας, καθὼς ἐπίσης μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἀεροπορίας κ. Τάλμποτ, τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου τῶν Η.Π.Α. στρατηγὸν Τουάϊνιγκ καὶ τέλος μὲ τὸν Ἐπιτελάρχην τῶν Ἀμερικανικῶν Δυνάμεων ἐν Εὐρώπῃ Στρατηγὸν Τάννερ, οἱ ὁποῖοι ὅλοι ἐπέρασαν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας. Κύριοι συνάδελφοι, ἀσχέτως τῶν ἄλλων πλεονεκτημάτων, μεγίστης σημασίας διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς Χώρας, σημασίας, ἡ ὁποία ὁμολογουμένως ἔχει ἐκτιμηθῆ καὶ ὑπὸ τῶν Συμμάχων τοῦ Τριμεροῦς Συμφώνου, ἀσχέτως λέγω, τῆς σημασίας αὐτῆς καὶ τῆς πράγματι οὐσιώδους αὐξήσεως τῶν δυνατοτήτων ἀμύνης τῆς Χώρας, δυνατοτήτων αἱ ὁποῖαι ἐξησφαλίσθησαν μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Ἑλληνο–Ἀμερικανικοῦ Συμφώνου, ἀσχέτως αὐτοῦ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς τὸ Σύμφωνον αὐτὸ θὰ βοηθήσῃ καὶ κατὰ τοῦτο: Τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα θὰ γίνουν, θὰ γίνουν κατὰ μέγιστον ποσοστὸν ὑπὸ Ἑλλήνων. Καὶ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι χωρὶς νὰ χρειασθῇ νὰ τὸ ζητήσω ἐγώ, οἱ ἴδιοι οἱ Ἀμερικανοί, προσφάτως ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας κύριος Τάλμποτ, τονίζουν ὅτι εἰς μέγαν ἀριθμὸν θὰ χρησιμοποιηθοῦν Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐργασθοῦν, ὄχι μόνον ὡς ἐργάται, ὄχι μόνον ὡς τεχνῖται, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ μορφὴν περισσότερον ὑπεύθυνον. Πρόκειται νὰ εἰσρεύσουν εἰς τὸν τόπον καὶ ἑπομένως νὰ κυκλοφορήσουν, ὑπὸ μορφὴν μέσων ζωῆς καὶ ἀγαθῶν, ἄνω τῶν 20.000.000 δολλαρίων, προκειμένου νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ μέχρι τοῦδε μόνον συμφωνηθέν, μεταξὺ Η.Π.Α. καὶ Ἑλλάδος, πρόγραμμα. Καί, ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε, τὰ προγράμματα αὐτὰ ἀποτελοῦν ἀντικείμενον ἑκάστοτε εἰδικῆς Συμφωνίας. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὰ εἶχον ἐν γενικαῖς γραμμαῖς νὰ εἴπω περὶ τῶν ἐνόπλων δυνάμεων τῆς Χώρας καὶ τῆς προόδου, ἡ ὁποία ἐσημειώθη. Ἤδη, ἐν συμπεράσματι, καὶ πρὶν εἰσέλθω εἰς τὰ μεγάλα εἰδικὰ θέματα τῶν Ἰονίων Νήσων καὶ τῆς δίκης τῶν Ἀεροπόρων, ἔχω, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, παρὰ τὴν πίεσιν ἡ ὁποία ἠσκήθη ἐκ μέρους ὡρισμένης μερίδος τοῦ τύπου καὶ ὡρισμένης μερίδος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν ἐθεώρησεν ὀρθὸν νὰ προβῇ εἰς τὴν μείωσιν τοῦ ἀριθμητικοῦ ὕψους, τῆς λεγομένης ὀροφῆς τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Κατηγορήθην προσωπικῶς, ἐλοιδωρήθην ὑπὸ μερίδος τοῦ τύπου λόγῳ φράσεως, τὴν ὁποίαν εἰς στιγμὴν ἐξάρσεως εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διότι φαίνεται ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχουν ἐξάρσεις κατὰ τὴν γνώμην ὡρισμένων ἀνθρώπων εἰς τὴν Χώραν αὐτήν, ἐλοιδωρήθην προσωπικῶς καὶ κατηγορήθη ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις διότι ἐπιμένομεν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ θυσίαν βαρυτάτην διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ πρόσκομμα οὐσιῶδες καὶ ἀνυπέρβλητον διὰ τὴν οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς Ἑλλάδος, διότι ἐπιμένομεν εἰς τὸ νὰ κρατῶμεν τὴν δύναμιν εἰς ἐκεῖνο τὸ ὕψος εἰς τὸ ὁποῖον σήμερον εὑρίσκεται. Κύριοι, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω: ὕψος ἀριθμητικὸν καὶ ποιότης, ἀποτελοῦν συνάρτησιν τὸ ἓν τοῦ ἄλλου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς ἐξηγήσω αὐτὴν τὴν στιγμήν, κατὰ λεπτομερῆ τρόπον, τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναγνώσω τμῆμα ἐπίσης τῆς ἐκθέσεως καὶ ἐπιστολῆς, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνε πρὸς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὴν 9ην Νοεμβρίου ὁ ἀποχωρήσας Ἀρχηγὸς τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς στρατηγὸς Χάρτ. «Θὰ ἐπεθύμουν, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας, εἰς τὴν σπουδαιότητα τῆς διατηρήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ εἰς τὴν ἐγκεκριμένην εἰρηνικήν του δύναμιν. Ὡς γνωρίζετε, ἡ συνεχὴς ἐλάττωσις τῆς δυνάμεως, εἶναι βλαβερὰ διὰ τὴν κατάλληλον διατήρησιν τοῦ ὑλικοῦ, ἀποτρέπει τὴν ἀποτελεσματικὴν καὶ ὁλοκληρωτικὴν ἐκπαίδευσιν καὶ ἐπιδρᾷ δυσμενῶς ἐπὶ τῶν ἐπιπέδων ἑτοιμότητος τῶν ἀπαιτουμένων ὑπὸ τοῦ ΝΑΤΟ». Κύριοι συνάδελφοι, δὲν τὸ ἔγραψε αὐτὸ κάποιος φανατικός, ὁ ὁποῖος ὑπὸ τὴν ἐπίδρασιν τῆς ἐπιθυμίας νὰ κάμῃ, σώνει καὶ καλά, τὴν Ἑλλάδα νὰ ἐξοδεύσῃ χρήματα ἐπιμένει εἰς τὴν ἄποψιν αὐτήν, τὸ ἔγραψεν ἄνθρωπος σώφρων, πάρα πολὺ σώφρων, ἀγαπῶν τὴν Ἑλλάδα, καὶ γνωρίζων ἄριστα καὶ τὰ προβλήματα τῶν ἐνόπλων δυνάμεων τῆς Ἑλλάδος καὶ τὴν γενικωτέραν στρατηγικὴν καὶ τακτικὴν θέσιν τῶν προβλημάτων τοῦ ΝΑΤΟ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ μείωσις τοῦ ἀριθμητικοῦ ὕψους τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, ὄχι μόνον δὲν ἦτο δυνατὴ καὶ δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένη, ἀλλὰ κανονικῶς θὰ ἔπρεπε νὰ προβῶμεν καὶ εἰς αὔξησιν. Τὸ πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἀντεμετώπισα, ἅμα τῇ ὑπ’ ἐμοῦ ἀναλήψει τοῦ Ὑπουργείου, ἦτο ἡ ἀνάγκη τῆς αὐξήσεως, διότι τὸ διαρκῶς εἰς μεγαλύτερον ἀριθμόν, εἰς μεγαλυτέραν ποσότητα χορηγούμενον ὑλικὸν ἀπῄτει ἀξιοποίησιν, ἀπαιτεῖ τὴν ἀναγκαίαν ὄχι μόνον συντήρησιν, ἀλλὰ καὶ χρησιμοποίησιν. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, σὺν τοῖς ἄλλοις, ὅτι ἀσχέτως ἐὰν εἶναι ἢ ὄχι ὀρθὸν νὰ ἐμμείνῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ νὰ ὑψώσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, τὸν ὁποῖον ἔχει σήμερον — κατ’ ἐμὲ ὀρθὸν διὰ πολλοὺς λόγους τοὺς ὁποίους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπτύξω αὐτὴν τὴν στιγμὴν — ἀσχέτως αὐτοῦ δὲν ὑπῆρχεν ἡ δυνατότης τῆς μειώσεως ὄχι μόνον δι’ ἡμᾶς τοὺς Ἕλληνας, ἀλλὰ δι’ οἱανδήποτε Χώραν, ἡ ὁποία ἐτύγχανε τῆς βοηθείας τῶν Η.Π.Α., ἐκτὸς ἐὰν ἡ περὶ ἧς πρόκειται χώρα εἶναι διατεθειμένη νὰ χάσῃ τὸ ὑλικὸν τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ τῆς δώσουν αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι. Διότι προϋπόθεσις καὶ ὅρος ἀπαράβατος, καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ ἀπόφασιν καὶ πρᾶξιν τοῦ Κογκρέσσου, προϋπόθεσις καὶ ὅρος ἀπαράβατος διὰ τὴν χορήγησιν ὑλικοῦ εἶναι ἡ ἄμεσος καὶ μάλιστα παρακολουθουμένη συνεχὴς ἀξιοποίησις αὐτοῦ, ἐν τῷ πλαισίῳ τῶν μονάδων ἐνεργείας. Καὶ ὑπάρχει χώρα, χώρα μεγάλη, χώρα σεβαστή, τὴν ὁποίαν βαθύτατα τιμῶμεν, ἡ ὁποία ἔχασε πρὸ ὀλίγων μηνῶν οὐσιώδη ἀριθμὸν πυροβόλων, δὲν θὰ σᾶς ἀποκαλύψω τὸν ἀριθμόν, πρόκειται περὶ πολλῶν δεκάδων, οὐσιώδη ἀριθμὸν πυροβόλων, διότι ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς κοινῆς γνώμης καὶ τοῦ τύπου, ἐμείωσε τὰ πλαίσια ἐνεργείας τοῦ στρατοῦ της. Καὶ τὰ πυροβόλα ἐκεῖνα, ἀξιότιμοι καὶ ἀγαπητοὶ συνάδελφοι διωχετεύθησαν κατόπιν καταλλήλου ἐνεργείας τοῦ τότε Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς Στρατηγοῦ Χάρτ, εἰς εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἠμείφθη ἡ Ἑλλὰς πρᾶγμα τὸ ὁποῖον σημαίνει τί; Σημαίνει ὅτι ηὐξήθη ἡ ἀσφάλειά της, σημαίνει ὅτι εἶναι δυνατὸν ἔτι μᾶλλον νὰ εἶναι βεβαία περὶ τῆς ἀσφαλείας της. Κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ ἡ ἀσφάλεια, εἰς τόσον κρισίμους στιγμὰς τοῦ κόσμου, ἡ ἀσφάλεια εἰς χώραν τῆς ὁποίας ὁ Λαὸς ἔχει συνηθίσει νὰ εἶναι ἐλεύθερος καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι ἀποφασισμένος νὰ θυσιάζεται διὰ τὴν ἐλευθερίαν του, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἀσφάλεια νὰ ἐξασφαλίζεται ἢ μᾶλλον νὰ κατοχυροῦται δι’ ἀνέτων πράξεων. Ἡ ἀσφάλεια κατοχυροῦται διὰ δυσκολιῶν καὶ θυσιῶν. Κύριοι συνάδελφοι, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἢ μᾶλλον πρὸ δύο ἑβδομάδων περίπου, εὑρέθην εἰς Θεσσαλονίκην καὶ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ παρευρεθῶ εἰς συγκέντρωσιν τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν Βορείου Ἑλλάδος, κατὰ τὴν ὁποίαν συγκέντρωσιν παρίσταντο καὶ ἐκπρόσωποι ὅλων τῶν παλαιῶν πολεμιστῶν καὶ δὴ καὶ τῶν ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου. Ὁμιλῶν —καὶ μὲ ἐνέπνευσεν ἡ φυσιογνωμία τῶν πολεμιστῶν—ἐξέφυγα ἀπὸ τὰς συμβατικὰς φράσεις τὰς ὁποίας εἶχον πρὸς στιγμὴν ὑπ’ ὄψει μου νὰ εἴπω, ἐξέφυγα ἀπὸ τὸν τόνον τοῦ χαιρετισμοῦ καὶ προέβην εἰς μίαν γενικωτέραν τοποθέτησιν τῆς Κυβερνητικῆς πολιτικῆς. Ἂς μὲ συγχωρήσουν οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείων, Συντονισμοῦ, Οἰκονομικῶν καὶ τῶν ἄλλων Ὑπουργείων, διότι εἰσῆλθον ἄνευ τῆς ἀδείας των εἰς τὰ χωράφια των, τὰ ὁποῖα δὲν τὰ ἔχουν, ἄλλως τε, καὶ περιφράξει, ἐπιτρέποντες τὴν εἴσοδον εἰς αὐτά. Καὶ εἶπον, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ ἐδῶ. Οἱ δύο μεγάλοι σκοποὶ μιᾶς Κυβερνήσεως Ἑλληνικῆς, ἐχούσης συνείδησιν τῆς μεγάλης ἀποστολῆς της, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῆτε ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν Κυβέρνησις ὑπὸ τὸν Στρατάρχην Παπάγον νὰ μὴ ἔχῃ συνείδησιν τῆς μεγάλης ἀποστολῆς της, τῆς ἱστορικῆς, εἶπον, λοιπόν, ὅτι ἡ μεγάλη ἀποστολὴ μιᾶς τοιαύτης Κυβερνήσεως, τὸ μέγα ἔργον της, δὲν εἶναι νὰ θυσιάσῃ τὸν ἕνα ἐκ τῶν δύο μεγάλων σκοπῶν. Οἱ δύο μεγάλοι σκοποί, εἶναι ἀφ’ ἑνὸς ἡ ἐθνικὴ ἀσφάλεια, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ οἰκονομικὴ καὶ κοινωνικὴ ἀνασυγκρότησις. Ἂς παραχωρήσω τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς οἰκονομικοὺς Ὑπουργοὺς νὰ μοῦ παρατηρήσουν, καὶ θὰ ἀποδεχθῶ τὴν παρατήρησίν των, ὅπως ἀντιστρέψω τὴν φράσιν καὶ εἴπω ἡ οἰκονομικὴ καὶ κοινωνικὴ ἀνασυγκρότησις — αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀντικρύζω τὸν Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ ὁποῖος χαμογελᾷ εὐχαρίστως— ἡ οἰκονομικὴ καὶ κοινωνικὴ ἀνασυγκρότησις καὶ δευτέρα ἡ ἀσφάλεια. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρόκειται νά ἐπαναλάβω ἐδῶ ὅσα εἶπον, διότι ὡμίλησα ἐκεῖ ἐπὶ μίαν ὥραν καὶ δὲν ἔχω τὴν πρόθεσιν νὰ σᾶς καταπονήσω, ἐπαναλαμβάνων ὅσα εἶπον ἐκεῖ. Ἐτόνισα κυρίως τοῦτο: κατόρθωμα δὲν εἶναι, οὔτε καὶ θὰ ἦτο ἀποστολὴ ἀξία Κυβερνήσεως, ὅπως εἶναι ἡ σημερινή, νὰ θυσιάσωμεν ἔστω κατά τι, κατὰ ἕνα ποσοστόν, τὸν ἕνα σκοπὸν χάριν τοῦ ἄλλου. Αὐτὸ θὰ ἦτο εὔκολον. Κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι πράττουν ἢ διαπράττουν τοῦτο ὑπάρχουν πολλαὶ εἰς τὸν κόσμον. Μοῦ ὑπέδειξαν ἐπανειλημμένως τὸ τὶ γίνεται εἰς ἄλλας Χώρας. Κύριοι, ἠμπορεῖ νὰ γίνεται, ὅ,τι θέλει εἰς ἄλλας χώρας. Εἰς τὴν Ἑλλάδα θὰ γίνεται ἐκεῖνο, ποὺ ὑπαγορεύεται ὑπὸ τῶν ἑλληνικῶν παραδόσεων καὶ τῆς ἑλληνικῆς ἱστορικῆς φιλοτιμίας (χειροκροτήματα). Δὲν ὑπάρχει διὰ τὴν Ἑλλάδα προηγούμενον ἄλλο ἐκτὸς τοῦ προηγουμένου, τὸ ὁποῖον ἔχει θεσπίσει ὁ ἱστορικὸς νόμος τῆς Ἑλλάδος. Δὲν ὑπάρχει διὰ τὴν Ἑλληνικὴν συνείδησιν καὶ τὴν Ἑλληνικὴν ψυχὴν ἄλλο παράδειγμα ἐκτὸς ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἔχει δημιουργήσει καὶ θεσπίσει ἡ ἑλληνικὴ ψυχὴ καὶ ἡ ἑλληνικὴ συνείδησις εἰς ἄλλας περιόδους. Δὲν εἴμεθα κεκλημένοι νὰ μιμούμεθα οἱονδήποτε ἄλλον, ὁσονδήποτε καὶ ἂν τιμῶμεν ὅλους, μεγάλους καὶ μικρούς. Εἴμεθα κεκλημένοι νὰ μιμούμεθα ἑκάστοτε τὰς γενεὰς τῶν Ἑλλήνων, αἱ ὁποῖαι εἰς ὥρας κρισίμους καὶ μεγάλας ἐπετέλεσαν τὸ καθῆκον των καί, εἰ δυνατόν, νὰ ὑπερβάλωμεν εἰς προθυμίαν ἐξυπηρετήσεως τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος τὰς γενεὰς ἐκείνας (ζωηρὰ χειροκροτήματα). Κύριοι συνάδελφοι, κατόρθωμα λοιπόν, ὡς εἶπον εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ὁμιλῶν πρὸς τοὺς παλαιοὺς πολεμιστάς, κατόρθωμα τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως θὰ εἶναι ἢ μᾶλλον ἐπιτρέψατέ μου νὰ προσθέσω, εἶναι ἤδη τὸ ὅτι ἐπέτυχε τὴν ἰσορροπίαν μεταξὺ καὶ τῶν δύο σκοπῶν. Αὐτὸ σημαίνει ἔργον πολιτικῆς Κυβερνήσεως, ἐχούσης συνείδησιν τῆς ἀποστολῆς της. Ἰσορροπήσαμεν, ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Πρωθυπουργοῦ, οἱ οἰκονομικοὶ Ὑπουργοὶ καὶ συγκεκριμένως καὶ κυρίως ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἡμεῖς οἱ πολεμικοὶ Ὑπουργοί, οἱ στρατιωτικοὶ καλύτερον —διὰ νὰ μὴ μεταχειριζώμεθα πάντοτε αὐτὴν τὴν πολὺ βαρεῖαν ἔκφρασιν —οἱ Ὑπουργοὶ τῆς Ἀμύνης, δηλαδὴ οἱ συνάδελφοί μου οἱ τρεῖς καὶ ἐγώ, καθὼς ἐπίσης καὶ ὅλα τὰ στελέχη τὰ ἀνώτατα, τὰ ὁποῖα μᾶς βοηθοῦν καὶ μάλιστα κατὰ τρόπον ἀποτελεσματικόν, διότι φυσικὰ μόνοι μας δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν ὅ,τι ἐπετύχομεν, ἰσορροπήσαμεν τοὺς δύο αὐτοὺς σκοπούς. Καὶ παρὰ τὸ γεγονός, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν ἐμειώθη ἡ δύναμις ἡ ἀριθμητικὴ τοῦ στρατοῦ, τοῦ ναυτικοῦ καὶ τῆς ἀεροπορίας, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ηὐξήθησαν αἱ δραστηριότητες καὶ τῶν τριῶν Κλάδων τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, καὶ αἱ ἐκπαιδευτικαὶ καὶ αἱ πάσης φύσεως δραστηριότητες, ἐν τούτοις ἐκάμομεν μεγάλας οἰκονομίας. Ἐβοηθήσαμεν καὶ τὴν πλευρὰν αὐτὴν τῆς οἰκονομικῆς καὶ κοινωνικῆς ἀνασυγκροτήσεως καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἢ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἰσχυρισθοῦν—καὶ δὲν τὸ ἰσχυρίζονται—ὅτι εἰς τὸ ἔργον τὸ μέγα, τὸ ὁποῖον ἔχουν ἀναλάβει, ὁ εἷς ἀπὸ γενικωτέρας καὶ ὁ ἕτερος ἀπὸ εἰδικωτέρας ἀπόψεως, ἡ ὕπαρξις ἐνόπλων δυνάμεων, οἷαι αἱ Ἑλληνικαί, ἀποτελοῦν ἐμπόδιον καὶ φραγμόν. Δὲν ἀποτελοῦν. Καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι διαρκῶς, ὅσον περισσότερον προχωρεῖ ἡ ἐπιτυχία τοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν οἰκονομικόν, δημοσιονομικὸν καὶ κοινωνικὸν τομέα, τόσον περισσότερον θὰ καταδεικνύεται, ὅτι αὕτη ἡ εὔκολος συνταγή, ἡ ἀμελέτητος, ἡ τελείως πρόχειρος, ἡ τῆς μειώσεως τῆς ὀροφῆς τῶν ἐνόπλων Δυνάμεων, ὑπῆρξε συνταγή, ἀσχέτως τοῦ ἐὰν εἶναι συνταγὴ βλαβερὰ ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς ἀσφαλείας, ὑπῆρξε συνταγὴ περιττὴ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς καὶ κοινωνικῆς. (Χειροκροτήματα). Κύριοι μετὰ τὰ ὅσα σᾶς ἐξέθεσα θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ἤδη νὰ διεξέλθω δι’ ὀλίγων τὸ θέμα τῆς βοηθείας τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς μεγάλης τραγωδίας τῶν Ἰονίων Νήσων. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθω εἰς τὸ ὅλον θέμα, δὲν πρόκειται νὰ ἐκθέσω τὶ ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν τομέα αὐτόν. Πρόκειται εἰδικώτερον νὰ σᾶς εἴπω τὶ ἔπραξαν αἱ Ἔνοπλοι Δυνάμεις εἰς τὸν τομέα αὐτὸν καί, εἰδικώτερον ἀκόμη, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ διεξέλθω ταχέως τὰ ὅσα ἔπραξε τὸ Βασιλικὸν Ναυτικόν, διότι κατόπιν ἐπερωτήσεως, ἡ ὁποία ἔχει διατυπωθῆ, θὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν ὁ συνάδελφός μου Ὑφυπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁ Στρατηγὸς κ. Γεωργούλης, νὰ δώσῃ ἐν πλήρει λεπτομερείᾳ τὴν ἀπάντησιν εἰς τὰς σχετικὰς ἐπερωτήσεις. Κύριοι, τὴν 10ην Αὐγούστου 1953, ἡμέραν Δευτέραν, ἐλήφθησαν εἰς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, αἱ πρῶται ἐπίσημοι πληροφορίαι περὶ τῶν ἐπισυμβάντων σεισμῶν εἰς τὴν Ἰθάκην καὶ τὴν Σάμην τῆς Κεφαλληνίας. Παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ ἔκτασις τῶν ζημιῶν δὲν παρουσιάζετο ἀκόμη μεγάλη, ἐν τούτοις ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον, ὅπως ἀμέσως ληφθοῦν μέτρα, τὰ ὁποῖα ἦσαν μεγαλυτέρας ἐκτάσεως ἀπὸ τὴν ἔκτασιν τῶν καταστροφῶν, ὅπως αὗται μᾶς εἶχον μεταδοθῆ. Καὶ ἀμέσως ὁ Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος κύριος Ἀδαμόπουλος, κατ’ ἐντολὴν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπέβη τοῦ ἁρματαγωγοῦ «Ἀλφειὸς» καὶ ἀνεχώρησεν διὰ τὴν Ἰθάκην, μὲ πρόθεσιν καὶ προορισμὸν μετὰ τὴν Ἰθάκην νὰ ἐπισκεφθῇ τὴν Κεφαλληνίαν. Τὸ ἁρματαγωγὸν — γνωρίζετε ἴσως ὅτι τὰ ἁρματαγωγὰ εἶναι πολὺ μεγάλα, δὲν συγκρίνονται μὲ τὰ ἀντιτορπιλλικὰ ἀπὸ ἀπόψεως χωρητικότητος — παρέλαβεν ὑλικὸν πάσης φύσεως, τρόφιμα, ὑγειονομικὸν ὑλικόν, ὑλικὸν περιθάλψεως κλπ. Τὴν ἰδίαν ἡμέραν, καθ’ ἣν ἀνεχώρησεν ὁ κ. Ἀδαμόπουλος ἀπεστάλησαν ἀπὸ τὰς Πάτρας εἰς τὴν Σάμην καὶ τὴν Ἰθάκην δύο μεγάλα πετρελαιοκίνητα, ἐπιταχθέντα κατόπιν εἰδικῆς ἐντολῆς τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, μὲ ὑγειονομικὸν καὶ αὐτὰ ὑλικόν. Τὴν 11.8.53 ἐλήφθησαν σήματα περὶ ἐπισυμβάντων σεισμῶν εἰς Ἀργοστόλιον καὶ κατόπιν αὐτοῦ διετάχθη καὶ ἐπραγματοποιήθη ὁ ἀπόπλους ἑτέρου ἁρματαγωγοῦ ἐξ ἴσου μεγάλου, τοῦ «Λῆμνος» μὲ πλῆθος ἐφοδίων καὶ νοσοκομειακοῦ ὑλικοῦ. Τὴν ἡμέραν ἐκείνην μέχρις ἑσπέρας, ἐννοῶ τὴν 11ην Αὐγούστου, ἡμέραν Τρίτην, δὲν εἶχον ληφθῆ ἀκόμη πληροφορίαι ἀπὸ τὴν Ζάκυνθον τοιαύτης μορφῆς, ὥστε νὰ προκαλέσουν οὐσιώδη ἀνησυχίαν τῆς Κυβερνήσεως, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι εἶχον σημειωθῆ καταστροφαὶ ὡρισμένης ἐκτάσεως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔπρεπε τὰς τοπικὰς Ἀρχὰς νὰ τὰς κάμῃ νὰ ἀποστείλουν περισσότερα τηλεγραφήματα, περιέχοντα μεγαλυτέραν ἀγωνίαν. Κύριοι, τὴν 12ην Αὐγούστου 1953, ἡ ἡμέρα ἦτο Τετάρτη καὶ εἴχομεν τὴν ἡμέραν ἐκείνην Κυβερνητικὸν Συντονιστικὸν Συμβούλιον, ἐλάβομεν τηλεγραφήματα ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Προνοίας καὶ ἀπὸ ἄλλας ἀρχάς, ὅτι μεγάλη καταστροφὴ ἐκ τῶν σεισμῶν ἐσημειώθη εἰς τὴν νῆσον Κεφαλληνίαν καὶ ταὐτοχρόνως αἱ Πάτραι μᾶς εἰδοποίησαν, ὅτι διεκόπη ἡ τηλεγραφικὴ καὶ τηλεφωνικὴ ἐπικοινωνία μὲ τὴν Ζάκυνθον, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν ὅμως ποίας ἐκτάσεως ζημίαι καὶ καταστροφαὶ ἐσημειώθησαν ἐκεῖ. Σᾶς λέγω αὐτά, ὅτι συνέβησαν τὴν 12ην τοῦ μηνός. Ἀκριβῶς τὴν πρωΐαν ἐκείνην εἰς τὰς 11, ὅταν ἐλήφθησαν αἱ πληροφορίαι αὐταί, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διέταξεν ἀμέσως τὴν προετοιμασίαν καὶ τὴν ἀναχώρησιν μὲ ὑλικὸν τοῦ μεγάλου ἁρματαγωγοῦ «Ἀξιός», τοῦ πλοίου τοῦ Β. Ν. «Πολεμιστής», τὸ ὁποῖον ἀπὸ ἀπόψεως χωρητικότητος εἶναι πλοῖον ἀντιστοιχοῦν εἰς μεγάλο ναρκαλιευτικόν, ἐγγίζον τὰ ὅρια τοῦ ἀντιτορπιλλικοῦ, διέταξε τὴν ἀποστολὴν ἀμέσως τεσσάρων ἀκτοφυλακίδων, τὴν ἐπίταξιν καὶ τὴν ἄμεσον ἀποστολὴν τῶν πλοίων Ἕλση, Γλάρος, Ἄνδρος, Πίνδος καὶ τέλος τῶν δύο Φέρυ Μπὸτ Ναύπακτος καὶ Ρόδος. Ταὐτοχρόνως τὴν ἰδίαν ἐκείνην ἡμέραν συνέστησε συντονιστικὴν ἐπιτροπήν, διότι τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἐδημιουργοῦντο εἰς τὰς Ἰονίους Νήσους, ἦσαν προβλήματα ἀφορῶντα πολλὰ Ὑπουργεῖα, συνέστησε, λέγω, συντονιστικὴν ἐπιτροπὴν ὑπὸ τὴν ἄμεσον καθοδήγησίν του, τὴν ὁποίαν ἐπιτροπὴν ἔθεσεν ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου κ. Καρατζένη, τοῦ ὁποίου τὸ ἔργον εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν εἶμαι ὑποχρεωμένος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἐξάρω, ὡς ἔργον μεγίστης ἀποδόσεως καὶ πράγματι μεγίστης ἐπιτελικῆς ἀξίας. Κύριοι συνάδελφοι, ταὐτοχρόνως ἐνῷ συνέστησε τὴν ἐπιτροπήν, ἐνῷ διέταξε τὴν ἀποστολὴν αὐτῶν τῶν πλοίων, ἐνῷ διέταξεν τὴν ἀποστολὴν τμημάτων στρατοῦ, ὥρισε στρατιωτικὸν διοικητὴν τῶν Ἰονίων Νήσων, τὸν Στρατηγὸν κ. Ἰατρίδην, τὸν διοικητὴν τῆς ΑΣΔΑΝ, τοῦ ὁποίου τὸ ἔργον ὀφείλω ἐπίσης νὰ τονίσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἔργον δυσχερέστατον, διότι εἶδα κατὰ τὰς δύο πρώτας ἡμέρας ποίας δυσκολίας ἀντεμετώπισεν, ὑπῆρξεν ἔργον ἐξαίρετον καὶ εἶναι ἄξιος συγχαρητηρίων, δι’ ὅσα ἀπέδωσε. Τέλος ἔδωσεν ἐντολὴν εἰς ἐμέ, ὡς Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης ν’ ἀναχωρήσω ἀμέσως δι’ ἀεροπλάνου εἰς τὸν Ἄραξον μὲ τὸν στρατηγὸν Ἰατρίδην καὶ ἀπὸ ἐκεῖ μὲ ἀκτοφυλακίδα νὰ προχωρήσω ἢ πρὸς Κεφαλληνίαν ἢ πρὸς Ζάκυνθον, ἀναλόγως τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας θὰ εἶχον. Καὶ πράγματι τὴν μεσημβρίαν ἀνεχώρησα ἢ μᾶλλον τὸ ἀπόγευμα εἰς τὰς 3.30′ μ.μ. εὑρισκόμην εἰς τὸν Ἄραξον, ὅπου ἀμέσως ἐπεβιβάσθην μιᾶς μικρᾶς ἀκιοφυλακίδος μὲ τὸν Στρατηγὸν Ἰατρίδην καὶ μὲ ὡρισμένους ἄλλους συνεργάτας μου καὶ ἐνῷ ἐπλέομεν πρὸς Κεφαλληνίαν, ἐσκέφθημεν ὅτι θὰ ἦτο σκοπιμώτερον, δεδομένου ὅτι εἰς τὴν Κεφαλληνίαν ἦτο ἤδη ἐκεῖ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας κ. Ἀδαμόπουλος καὶ δεδομένου ὅτι δὲν εἴχομεν πληροφορίας περὶ Ζακύνθου, ὅτι σκοπιμώτερον θὰ ἦτο νὰ κατευθυνθῶμεν πρὸς Ζάκυνθον, μήπως συνέβαινον ἐκεῖ καταστροφαί, ἀνάλογοι ἢ καὶ μεγαλύτεραι. Καὶ ἡ σκέψις ἦτο ἐπιτυχής. Κατὰ την 8.30′ μ.μ. τῆς αὐτῆς ἡμέρας ἐφθάσαμεν εἰς τὴν Ζάκυνθον, ἀλλὰ πρὶν ἢ φθάσωμεν εἰς ἀπόστασιν πολλῶν μιλλίων ἀντικρύσαμεν κάτι, τὸ ὁποῖον ἦτο τρομερὸν ἀπὸ ἀπόψεως θεάματος, τὸ ὁποῖον σᾶς ὁμολογῶ ἦτο πρωτοφανὲς καὶ διὰ πρώτην φορὰν ἀντίκρυσα εἰς τὴν ζωήν μου, διότι εὑρίσκετο μέσα εἰς τὰς φλόγας ὁλόκληρος ἡ πόλις τῆς Ζακύνθου. Ὅταν ἐπλησιάσαμεν, μέσα εἰς τὸ αἴσθημα τῆς τραγῳδίας μετὰ μεγάλης ἱκανοποιήσεως διεπιστώσαμεν ὅτι εὑρίσκετο ἤδη ἐκεῖ, χωρὶς νὰ ὑπάρχουν κἄν πληροφορίαι περὶ τῶν γεγονότων τῆς Ζακύνθου, τὸ ἀρματαγωγὸν «Λῆμνος», πλῆρες ἐφοδίων, τὸ ὁποῖον εἶχε φθάσει ἡμίσειαν ὥραν προηγουμένως. Ἀμέσως μὲ τὸν Στρατηγὸν Ἰατρίδην ἀπὸ τὰς 8.30′ μ.μ. ἕως τὴν 9ην π.μ. τῆς ἑπομένης ἡμέρας, χωρὶς οὐδὲ στιγμὴν ὁ στρατηγὸς Ἰατρίδης, ἐγὼ καὶ οἱ συνεργάται μας ν’ ἀναπαυθῶμεν, πίνοντες ἔστω καὶ ἕνα καφὲ ἐπὶ τοῦ πλοίου, συνεχῶς ἀνηρχόμεθα καὶ κατηρχόμεθα, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ καθῆκον τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, καὶ προσεφέραμεν οἱανδήποτε βοήθειαν ἠδυνάμεθα εἰς τὴν καιομένην πόλιν, ὄχι εἰς τὴν πόλιν πλέον αὐτὴν καθ’ ἑαυτήν, διότι ἡ πόλις ἀπὸ τὴν 2αν μ.μ. ἐκαίετο καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ σωθῇ, ἀλλὰ διατρέχοντες ἀπὸ ἄκρου εἰς ἄκρον ὁλόκληρον τὴν πόλιν, προσεφέραμεν οἱανδήποτε ἠδυνάμεθα βοήθειαν, δηλαδὴ ἄρτον, κλινοσκεπάσματα, ὕδωρ, διότι καὶ τοῦτο εἶχε λείψει, καὶ περισυλλέγοντες τραυματίας. Εὕρομεν πληθυσμὸν ὁ ὁποῖος, φυσικῷ τῷ λόγῳ, ἦτο εἰς κατάστασιν ἀλλοφροσύνης. Ποτὲ εἰς τὴν ζωήν μου δὲν ἀντίκρυσα τοιοῦτον θέαμα. Πολλοὶ εὑρίσκοντο εἰς μαούνας καὶ καΐκια, οἰμώζοντες, κραυγάζοντες, πλῆθος παιδιῶν καὶ ἡλικιωμένων ἦσαν ἐκεῖ καὶ ἄλλοι εἶχον συγκεντρωθῆ εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ Ἁγίου Διονυσίου, ὅπου δὲν εἶχον φθάσει αἱ φλόγες. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς ἐκκλησίας δὲν ὑπῆρχε τίποτε ἄλλο διὰ νὰ καταστραφῇ. Κύριοι, περισυνελέξαμεν τοὺς τραυματίας μὲ μικρὰν Μονάδα Μηχανικοῦ, διότι οὐδεὶς ἐφαντάζετο ὅτι θὰ ἐγίνετο τὴν ἡμέραν ἐκείνην εἰς τὴν Ζάκυνθον τοιαύτης ἐκτάσεως καταστροφὴ καὶ ὅτι θὰ προεκαλεῖτο μία πυρκαϊά, ἡ ὁποία κατέστρεψεν ὁλόκληρον τὴν πόλιν. Παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι εἴχομεν μικρὰν δύναμιν, ἀντιμετωπίσαμεν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν ν’ ἀντιμετωπισθῇ καὶ χωρὶς οὐδὲ πρὸς στιγμὴν νὰ σκεφθῶμεν, ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀκολουθήσωμεν οἱασδήποτε λογιστικὰς μεθόδους, ἀνέλαβα τὴν πρωτοβουλίαν τῆς ἐμπράκτου καὶ ἀμέσου ἱκανοποιήσεως τῶν ἀναγκῶν ἐκείνων, τοὺς ὁποίους συνηντήσαμεν, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τοὺς συναντήσωμεν ὅλους, ἐφ’ ὅσον πολλοὶ εἶχον καταφύγει εἰς τὰ χωριά. Προσεφέραμεν βοήθειαν ἕως τὴν 9ην π.μ., περισυνελέξαμεν τὰ παιδιὰ τοῦ Ὀρφανοτροφείου, τοὺς γέροντας, ἐλύσαμεν ἕως τὸ πρωΐ τὸ πρόβλημα τῶν 240 περίπου καταδίκων, πρόβλημα κρίσιμον, διότι ἔπρεπε νὰ ἀπαγκιστρωθῇ καὶ ἡ δύναμις τῆς Χωροφυλακῆς ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ ἀνθρωπιστικοὶ λόγοι ἐπέβαλλον νὰ φροντίσω καὶ δι’ αὐτοὺς ὅπως καὶ ἐγένετο. Καὶ τοὺς ἔδωσα ἄρτον ὁ ἴδιος διὰ τῶν χειρῶν μου. Ἐπρόκειτο, κύριοι, περὶ φοβερᾶς τραγωδίας καὶ ἐκάκαμεν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν, ὅπως ἔκαμεν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐσπευσμένως ἔστειλε τὸ «Λῆμνος», τὸ ὁποῖον εὑρήκαμεν ἐκεῖ, κατὰ τὰ ξημερώματα δὲ ἔφθασε καὶ ὁ «Πολεμιστής», τὸ φέρυ μπότ «Ναύπακτος» καὶ τὸ ἐπιταχθὲν πλοῖον «Γλάρος». Ἐπρόκειτο πράγματι περὶ κατορθώματος εἰς πεῖσμα ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀσκοῦν κριτικὴν καὶ οἱ ὁποῖοι διὰ νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀναμετρήσουν τὸ μέγεθος τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἔργου, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχον μίαν ὑπεύθυνον θέσιν, κατὰ τὴν κρίσιμον αὐτὴν στιγμήν. Πρέπει δὲ νὰ γνωρίζετε, κύριοι, ὅτι οὔτε ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, οὔτε καμμία προηγουμένη Κυβέρνησις εἶχεν, οὔτε ἠδύνατο νὰ ἔχῃ κατεστρωμένον σχέδιον ἐνεργείας, διὰ μίαν τοιαύτην καταστροφήν, ὅπως ὑπάρχει εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, προκειμένου περὶ πολέμου.

§34Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος. Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§35Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐπαναλαμβάνω τὴν παράκλησιν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ μὴ μὲ διακόπτετε. Ἐλέχθη καὶ ἐγράφη, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις οὐδὲν εἶχε πράξει μέχρι τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἔφθασαν τὰ πλοῖα τῶν συμμάχων. Κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην δὲν ἦτο δυνατόν, κύριοι, νὰ ὑπάρχῃ ἀκόμη πλοῖον συμμάχου ἢ φίλης δυνάμεως εἰς τὰς Ἰονίους Νήσους. Θὰ σᾶς εἴπω ἐντὸς ὀλίγου πόσα Ἑλληνικὰ πλοῖα ἦσαν εἰς τὰς Ἰονίους Νήσους πρὶν φθάσουν τὰ ξένα. Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὰς 9.30′ τὸ πρωΐ, ἀφοῦ ἐξεπληρώσαμεν ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ τὰ ἔργα τῆς περιθάλψεως τῶν ἀνθρώπων, τοὺς ὁποίους εὕρομεν ἐκεῖ καὶ ἠδυνήθημεν νὰ περιθάλψωμεν καὶ ἀφοῦ ἀπεστείλαμεν εἰς τὰς Πάτρας τὰ παιδιὰ τοῦ Ὀρφανοτροφείου καὶ κατόπιν τῆς ἐπιβιβάσεως τῶν 260 καταδίκων, ὡρισμένων γερόντων καὶ ἀσθενῶν καὶ κυρίως τῆς ἐπιβιβάσεως 30 τραυματιῶν, τοὺς ὁποίους ἐντὸς τῆς νυκτὸς περισυνελέξαμεν καὶ τοὺς ὁποίους προσωπικῶς ὁ Στρατηγὸς Ἰατρίδης καὶ ἐγὼ ἐκρατούσαμεν καὶ μετεφέραμεν εἰς τὰ πλοῖα, τότε κατὰ τὰς 9.30′, ἀφιχθέντος τοῦ πρώτου ἀγγλικοῦ καταδρομικοῦ καὶ ἀφοῦ ἐπεκοινώνησα μὲ τὸν Κυβερνήτην του καὶ καθωρίσαμεν ἀπὸ κοινοῦ τὴν λῆψιν ὡρισμένων μέτρων, τὰ ὁποῖα ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθοῦν, διὰ τῆς βοηθείας τοῦ ἀπολύτως συγχρονισμένου καταδρομικοῦ, τὸ ὁποῖον ὁ ἐν λόγῳ Κυβερνήτης ἐκυβέρνα, ἀνεχωρήσαμεν διὰ τοῦ «Πολεμιστοῦ», κατευθυνόμενοι πρὸς τὴν Κεφαλληνίαν, ὅπου καὶ ἐφθάσαμεν κατὰ τὰς μεσημβρινὰς ὥρας. Ἐκεῖ εὑρέθην ἐνώπιον ἑνὸς ἀλλόφρονος πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος ἦτο φυσιολογικῶς ἀλλόφρων, διότι ἡ ἰδία ἡ φύσις τοῦ ἀνθρώπου, ἐπιβάλλει τὴν ἀλλοφροσύνην εἰς τοιαύτας στιγμὰς καὶ οὐδεὶς δικαιοῦται νὰ χαρακτηρίσῃ τὴν ἀλλοφροσύνην, τὴν προκύπτουσαν ἐκ τοιούτων γεγονότων, ὡς παθολογικὸν φαινόμενον. Ἔπρεπε νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸν λαὸν καὶ ὁ λαὸς εἶχε τὸ δικαίωμα ἐκείνην τὴν στιγμήν, ἐπειδὴ ἔπασχε, καὶ νὰ μᾶς ὑβρίσῃ. Καὶ ἐδέχθην εὐχαρίστως ὡς ἀμοιβὴν τὴν ὕβριν, διότι πράγματι ἐπερίμεναν θαύματα καὶ θαύματα δὲν γίνονται. Ἐθεώρησα καθῆκον μου, ὅταν πάντες μοῦ ἔλεγον νὰ μὴ πλησιάσω τὰς ἑκατοντάδας τῶν ἀνθρώπων ποὺ ἐμαίνοντο καὶ ὅταν μοῦ ἔλεγον ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ μὲ λυντσάρουν, ὑπακούων εἰς τὴν ἔννοιαν τοῦ καθήκοντος καὶ τῆς γενναιοφροσύνης ἀπέναντι ἐκείνων ποὺ ἔπασχον, νὰ ὑπάγω μεταξὺ αὐτῶν καὶ τοὺς ἀφῆκα νὰ μὲ κυκλώσουν, τοὺς ἀφῆκα νὰ μὲ ἀπειλήσουν — διότι ἐζήτουν ἅπαντες νὰ φύγουν — καὶ προσεπάθησα, βοηθούμενος κατὰ τρόπον τὸν ὁποῖον εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐξάρω, ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς Κεφαλληνίας, (χειροκροτήματα), προσεπάθησα νὰ κατευνάσω τὰ πλήθη, βοηθούμενος συγκεκριμένως ἀπὸ τοὺς φίλους βουλευτὰς κ. κ. Βασιλᾶτον, Μεταξᾶν καὶ Λιβαδᾶν, οἱ ὁποῖοι ἔπραξαν τὸ πᾶν κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας, ὅπως ἔπραξε τὸ πᾶν καὶ ὁ βουλευτὴς κ. Μπαροῦνος εἰς Ἰθάκην καὶ οἱ βουλευταὶ τῆς Ζακύνθου καὶ εἰδικώτερον ὁ εὑρεθεὶς ἐκεῖ κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην κ. Βοῦλτζος. Τὸ ἔργον ἦτο δύσκολον, ἀλλὰ τὸ ἐπέτυχα μετὰ μεγάλης προσπαθείας καὶ δυσκολίας. Κύριοι συνάδελφοι, ἀμέσως κατόπιν ἔπρεπε νὰ ὀργανώσωμεν κάτι ἐκεῖ. Τὴν 13ην τοῦ μηνός, ὅταν ἔφθασα εἰς τὴν Κεφαλληνίαν, τότε εἶχον φθάσει ὡρισμένα πλοῖα, Βρεταννικά, Ἀμερικανικὰ καὶ Ἰσραηλιτικά, καὶ ἔπρεπε καὶ τὸ ἔργον αὐτῶν νὰ συντονισθῇ καὶ ἔδωσα ὡρισμένας ὁδηγίας εἰς τοὺς Κυβερνήτας ὅλων αὐτῶν τῶν πολεμικῶν— οἱ ὁποῖοι ἐδέχθησαν νὰ λάβουν ὁδηγίας ἀπὸ τὸν Ἕλληνα Ὑπουργὸν — καὶ κατὰ τὸ ἀπόγευμα τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἀφίχθη ὁ Ναύαρχος Μαουνμπάντεν, μὲ τὸν ὁποῖον κατόπιν συνεργασίας — καὶ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τὴν ἐλάβαμεν συνεργασθέντες καὶ μὲ αὐτὸν καὶ μὲ τὸν ἐκπρόσωπον τοῦ Ἀμερικανικοῦ Στόλου τῆς Μεσογείου — ἀπεφασίσαμεν τὴν κατάρτισιν μιᾶς συντονιστικῆς Ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ ἴδωμεν ὅλοι μαζὶ τί θὰ γίνῃ μὲ τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ ἀφιχθοῦν. Ἡ Συντονιστικὴ Ἐπιτροπὴ συνῆλθε τὴν ἑπομένην πρωΐαν διὰ πρώτην φορὰν ὑπὸ τὴν Προεδρίαν μου, διότι κατόπιν ἐτέλει ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ Στρατηγοῦ Ἰατρίδου. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἀπόγευμα τῆς ἡμέρας ἐκείνης, ἔφθασαν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας εἰς τὴν Κεφαλληνίαν καὶ εἰς τὴν Ζάκυνθον πολλὰ ἄλλα μέσα βοηθείας καὶ Ἑλληνικὰ καὶ συμμαχικά. Ταὐτοχρόνως ἔφθασεν ὁμὰς βουλευτῶν ἰατρῶν, καθὼς καὶ ὁ καθηγητὴς Κούργιας, ἐπὶ κεφαλῆς αὐτοτελοῦς συνεργείου τοῦ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ. Ἐπίσης ἀπεστάλη αὐτοτελὲς συνεργεῖον τοῦ Πανεπιστημίου, ὑπὸ τὸν καθηγητὴν κ. Ἀλιβιζᾶτον. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐξάρω ἰδιαιτέρως τὴν συμβολὴν κατὰ τὰς στιγμὰς ἐκείνας τῶν συναδέλφων σας καὶ συναδέλφων μου, ἀξιότιμοι κύριοι βουλευταί, τῶν ἰατρῶν, οἱ ὁποῖοι ἔφθασαν κατὰ τὴν κρίσιμον ἐκείνην ὥραν, τῶν βουλευτῶν κ.κ. Κατσαφάδου, Ψιμάρα καὶ Μπερδελῆ, οἱ ὁποῖοι ἔφθασαν καὶ προσέφερον οὐσιώδεις καὶ μεγάλας ὑπηρεσίας. Τὸ ἀπόγευμα τῆς 13ης τοῦ μηνός, ὅταν ὁ Κυβερνήτης τοῦ ἑνὸς ἐκ τῶν δύο Ἰσραηλιτικῶν ἀντιτορπιλλικῶν μὲ ἠρώτησε τί πρέπει νὰ πράξῃ, τοῦ ἀπήντησα νὰ μεταβῇ εἰς τὴν νοτιοανατολικὴν πλευρὰν τῆς Κεφαλληνίας, διότι ἐκεῖ δὲν εἶχον ἀποσταλῆ ἀκόμη πλοῖα καὶ ὅταν τὸν ἠρώτησα ἐὰν ἔχῃ τὴν δυνατότητα νὰ λάβῃ μέτρα διὰ τοὺς τραυματίας καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι ἔχει ὅλα τὰ μέσα ἐκτὸς τῶν ἰατρῶν, παρεκάλεσα καὶ δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ παρακαλέσω, διότι μόνος του τὸ ἐζήτησε, τὸν ἀγαπητόν μου φίλον καὶ συνάδελφον βουλευτὴν Πειραιῶς χειρουργὸν κ. Κατσαφάδον, ὁ ὁποῖος, ἐπιβιβασθεὶς τοῦ πλοίου, ἔσπευσε νὰ παράσχῃ ἐπὶ 3ήμερον πρώτας βοηθείας εἰς τὸν ἀποκεκλεισμένον ἀπὸ ξηρᾶς πληθυσμόν. Ἐπὶ τοῦ πλοίου αὐτοῦ ἐχειρούργησεν ἐντὸς ἐλαχίστων, ἐντὸς δύο ἡμερῶν, 50–60 τραυματίας, — ὁ ἴδιος δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ὁμολογήσῃ τὸ τί ἔπραξεν — ἐργαζόμενος νυχθημερόν, μέχρις ὅτου ἀντικατεστάθη ὑπὸ στρατιωτικοῦ συνεργείου. Ἐκτὸς τούτου, παρέσχε τὰς πρώτας βοηθείας καὶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχαν ἀνάγκην χειρουργικῆς ἐπεμβάσεως. Τὰ αὐτὰ καὶ ἀνάλογα ἔπραξαν καὶ οἱ ἄλλοι κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι μετέβησαν εἰς τὴν Κεφαλληνίαν. Κύριοι συνάδελφοι, τὴν μεσημβρίαν τῆς 13ης τοῦ μηνὸς ἔφθασα εἰς τὸν Ἀργοστόλιον. Τὸ βράδυ εἰς τὰ 9, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ Στρατηγὸς Ἰατρίδης καὶ ἐγὼ δὲν εἴχομεν οὔτε ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν ἀναπαυθῆ, ἐθεωρήσαμεν καθῆκον μας νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν Ζάκυνθον, ὅπου ἐφθάσαμεν τὸ μεσονύκτιον τῆς 13ης πρὸς τὴν 14ην τοῦ μηνός. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὰ ἀναπτύξω αὐτά, κύριοι συνάδελφοι, διότι ἔχει πλήρως συγκαλυφθῆ ἡ δραστηριότης τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ μὲ τὸν Στρατηγὸν Ἰατρίδην — αὐτὴ ἦτο ἡ δευτέρα ὁλονυκτία εἰς Ζάκυνθον — ἀπὸ τοῦ μεσονυκτίου μέχρι τῶν πρωϊνῶν ὡρῶν, περιεφερόμεθα εἰς τὴν καιομένην πόλιν, περισυλλέγοντες τραυματίας, διαπιστοῦντες τὴν παροχὴν νέων βοηθειῶν καὶ ἀνεχωρήσαμεν διὰ νὰ ἐπιστρέψωμεν καὶ πάλιν εἰς τὴν Κεφαλληνίαν, ὅπου ἐφθάσαμεν κατὰ τὰς πρωϊνὰς ὥρας τῆς 14ης τοῦ μηνὸς Αὐγούστου. Κύριοι, μέχρι τῆς ὥρας ἐκείνης, κατ’ ἐντολὴν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως Στρατάρχου Παπάγου, εἶχον ἀποσταλῆ εἰς τὰς νήσους—δὲν θὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν ποσοτήτων ὑλικοῦ — εἶχον ἀποσταλῆ τὰ ἑξῆς πλοῖα τοῦ πολεμικοῦ καὶ ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ. Ἐκτὸς τοῦ «Ἀλφειὸς» καὶ τοῦ «Λῆμνος», τὸ ὁποῖον εὑρέθη ἐνώπιόν μας εἰς τὴν Ζάκυνθον, ὅταν ἐφθάσαμεν τὴν ἡμέραν τῆς καταστροφῆς, εἶχον ἀποσταλῆ τὸ ἀντιτορπιλλικὸν «Πάνθηρ», αἱ κανονιοφόροι «Ἀσλάνογλου» καὶ «Χατζηκωνσταντῆς», τὰ ἀποβατικὰ «1293» καὶ «1301», τὸ ναυαγοσωστικὸν «Σωτήρ», τὸ ρυμουλκὸν «Αἴας–Ἀνταῖος», ἡ ὑδροφόρος «Καλλιρρόη», τὸ πετρελαιοκίνητον «Ἀλκυών», ἡ κορβέτα «Λυκούδης» καὶ τὰ βενζινόπλοια «Εὐαγγελίστρια», «Τίμιος Σταυρὸς» καὶ «Ἀθῆναι» καὶ 8 πλοῖα θαλασσίας οἰκονομικῆς ἀστυνομίας. Τὴν 14ην τοῦ μηνὸς ἀπέπλευσεν ἐπίσης διὰ τὰς νήσους μὲ νέον ὑλικὸν τὸ «Πάργα», διὰ δὲ τοῦ ἀτμοπλοίου «Κ. Τόγιας» ἀπεστάλησαν καὶ ἄλλα ὑλικά, τρόφιμα, νοσηλευτικὸν ὑλικὸν κλπ. Οὕτω, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, μέχρι τῆς 14ης τοῦ μηνὸς εἶχον συγκεντρωθῆ εἰς τὰς σεισμοπλήκτους νήσους—καὶ αὐτό, παρὰ τὴν κριτικὴν ἡ ὁποία ἠσκήθη, ἀποτελεῖ κατόρθωμα καὶ ἀπὸ πλευρᾶς Κυβερνητικῆς προνοίας καὶ ἀπὸ πλευρᾶς Ἐπιτελείου Ναυτικοῦ — εἶχον ἀποσταλῆ 40 ἑλληνικὰ σκάφη, πολεμικά, ἐμπορικά, διαφόρων τύπων. Βεβαίως ἀπὸ τῆς 13ης τοῦ μηνὸς ἤρχισαν νὰ φθάνουν καὶ τὰ φιλικὰ ἢ συμμαχικὰ πολεμικὰ σκάφη ἢ ἀτμόπλοια. Πρέπει ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς νὰ ἐκφράσω — ἐξέφρασεν ἤδη ἐπανειλημμένως ὁ Στρατάρχης Παπάγος τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ Ἔθνους, ἀλλ’ ὀφείλω καὶ ἐγὼ νὰ τὸ κάμω, ἐφ’ ὅσον θίγω τὸ θέμα — τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ Ἔθνους διὰ τὴν μεγίστην βοήθειαν, τὴν ὁποίαν κατὰ τὰς κρισίμους καὶ δραματικωτάτας ἐκείνας στιγμὰς παρέσχον εἰς τὴν Ἑλλάδα αἱ φίλαι δυνάμεις καὶ τὰ Κράτη, τὰ στενῶς καὶ φιλικῶς συνδεόμενα μὲ τὴν Ἑλλάδα, ἡ Μεγάλη Βρεταννία, αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι, ἡ Ἰταλία, τὸ Ἰσραὴλ καὶ ἡ Γαλλία. Θέτω τὴν σειρὰν ἀναλόγως τῆς προτεραιότητος, ἡ ὁποία ὑπῆρξεν ἐν πολλοῖς τυχαία, διότι ἄλλα σκάφη εὑρίσκοντο πλησίον καὶ ἄλλα μακρὰν καὶ ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα ἀπεστάλησαν. Ἐν ὅλῳ ἀπεστάλησαν πλοῖα 18 Βρεταννικά, 10 Ἀμερικανικά, 7 Ἰταλικά, 6 Ἰσραηλιτικὰ καὶ 2 Γαλλικά. Ἐν ὅλῳ 40 πλοῖα. Ἀλλὰ μέχρι τῆς 14ης — παρακαλῶ νὰ προσέξητε τὴν παρατήρησιν αὐτήν, ἡ ὁποία ἔχει μεγάλην ἀξίαν — μέχρι τῆς 14ης Αὐγούστου 1953 δὲν εἶχον φθάσει παρὰ μόνον 11 ξένα, ἐνῷ εἶχον φθάσει 40 Ἑλληνικά. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀδιαφορία τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν τόσον εὐκόλως ἐξεμεταλεύθη ὡρισμένη μερίς. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ σᾶς κουράσω καὶ δὲν θὰ σᾶς ἀναφέρω περισσότερα στοιχεῖα. Διὰ νὰ τὰ μάθετε, πρέπει νὰ ἀναγνώσητε τὰς σχετικὰς ἐκθέσεις διὰ νὰ ἴδητε ὅτι, τὴν ἰδίαν ἡμέραν ποὺ ἱδρύθη ἡ Συντονιστικὴ Ἐπιτροπὴ ὑπὸ τὸν κ. Καρατζένην, ἱδρύθη Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τόπου ὑπὸ τὸν κ. Ἰατρίδην, ὁ Στρατάρχης δὲ ἵδρυε τὴν ἀερογέφυραν μεταξὺ Ἀράξου καὶ Ἰονίων Νήσων, συνέπεια τῆς ὁποίας ἦτο, ἡ ρῖψις τροφίμων καὶ κλινοσκεπασμάτων εἰς τοὺς πληθυσμοὺς τῶν χωρίων, μὲ τὰ ὁποῖα ἦτο ἀδύνατος ἐντὸς μιᾶς ἡμέρας νὰ ὑπάρξῃ ἐπικοινωνία. Κύριοι συνάδελφοι, ἐν συμπεράσματι πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι αἱ δυνάμεις Στρατοῦ καὶ Χωροφυλακῆς, διότι ὑπῆρξεν ἔξοχον τὸ ἔργον τοῦ Στρατοῦ καὶ τῆς Χωροφυλακῆς, αἵτινες ἀπεστάλησαν κατ’ ἐντολὴν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι αἱ ἀκόλουθοι: Τὴν 11ην Αὐγούστου 1953, ἕνας λόχος μηχανικοῦ. Τὴν 12ην Αὐγούστου ἕνα Τάγμα Πεζικοῦ, τρία ὑγειονομικὰ συνεργεῖα καὶ ἀνεπτύχθη τὸ ὑπ’ ἀριθ. 409 Στρατιωτικὸν Νοσοκομεῖον ἐκ 250 κλινῶν. Τὴν 13ην Αὐγούστου ἓν Τάγμα Πεζικοῦ καὶ εἷς Λόχος Μηχανικοῦ. Ἀπὸ τὰς ἀρχὰς Σεπτεμβρίου, διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἐπειγουσῶν ἀναγκῶν καὶ διὰ τὴν ἔναρξιν κάποιας ἀποκαταστάσεως εἰς τὰς Ἰονίους Νήσους, ἀπεστάλησαν ἓν Τάγμα Μηχανικοῦ τὴν 1ην Σεπτεμβρίου, 2 Τάγματα Πεζικοῦ καὶ 1 Μηχανικοῦ τὴν 2αν Σεπτεμβρίου, μία μονὰς καταδρομῶν τὴν 3ην Σεπτεμβρίου, ἕνα Τάγμα Πεζικοῦ καὶ δύο Μηχανικοῦ τὴν 7ην Σεπτεμβρίου. Οὕτω ἀπεστάλησαν ἐν συνόλῳ αἱ ἑξῆς Στρατιωτικαὶ δυνάμεις. Πέντε Τάγματα Πεζικοῦ, μία μονὰς καταδρομῶν, τέσσαρα τάγματα Μηχανικοῦ, 2 Λόχοι Μηχανικοῦ, καὶ δύναμις ἐκ 416 Ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν τῆς Χωροφυλακῆς. Αἱ δυνάμεις αὐταὶ παραμένουν ἐκεῖ ἀκόμη καὶ προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος πράγματι πρέπει νὰ κινήσῃ τὸν θαυμασμὸν τοῦ Ἔθνους καὶ τὴν ὑπερηφάνειαν, διὰ τὴν προθυμίαν, μὲ τὴν ὁποίαν ἀνταποκρίνονται εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς τραγωδίας.

§36Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Εὐγνωμονοῦμεν διὰ τὴν βοήθειαν, τὴν ὁποίαν παρέσχον αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις καὶ ὑπερηφανευόμεθα διὰ τὸν ἔνδοξον Στρατόν μας καὶ τὸ ἐπιτελεσθὲν ἔργον του εἰρήνης καὶ ἀναφωνοῦμεν: «Ζήτω ὁ Ἑλληνικὸς Στρατός». (Χειροκροτήματα).

§37Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Εὐχαριστῶ τὸν ἀγαπητὸν φίλον, βουλευτὴν ἐκ Κεφαλληνίας, κ. Λιβαδᾶν, διὰ τὴν ἐκδήλωσιν τῆς δικαίας εὐγνωμοσύνης ἔναντι τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι βοηθοῦν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν Ἰονίων Νήσων.

§38Γ. ΒΑΣΙΛΑΤΟΣ. Καὶ διὰ τὸ Ναυτικὸν καὶ διὰ τὴν Ἀεροπορίαν, εἶναι ἐπίσης, αἰωνία ἡ εὐγνωμοσύνη μας.

§39Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ.......

§40Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν νομίζω, κύριε Ζορμπᾶ, ὅτι θὰ ἔχετε ἀντίρρησιν, διότι ἐπέτρεψα δύο διακοπάς, διὰ νὰ ἐκφρασθῇ ἡ εὐγνωμοσύνη ἀπέναντι τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, συγχέετε τὴ εὐγνωμοσύνην μὲ τὴν κριτικήν.

§41Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Αὐτὸ θὰ ἔκαμνα καὶ ἐγὼ καὶ δὲν μὲ ἀφήσατε. Πάντως θὰ τὰ εἴπω εἰς τὴν ἀπάντησίν μου. Παραπονοῦμαι ὅμως, διὰ τὴν ἄνισον μεταχείρισιν ποὺ κάμνει ὁ κ. Πρόεδρος.

§42Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Λυποῦμαι διὰ τὸ παράπονον, τὸ ὁποῖον ἐξέφρασεν ὁ κ. συνάδελφος, διότι ἐπέτρεψα δύο στιγμιαίας διακοπάς, διὰ νὰ ἐκδηλώσῃ ἡ Βουλὴ τὴν εὐγνωμοσύνην της ἀπέναντι τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Ἔπρεπε, κύριε συνάδελφε, αὐτὸ νὰ σᾶς ἱκανοποιήσῃ καὶ ὄχι νὰ σᾶς δώσῃ ἀφορμὴν εἰς παρατηρήσεις. Πρέπει μὲ πνεῦμα ἰσονομίας ν’ ἀπευθύνωμαι πρὸς τοὺς κυρίους συναδέλφους καὶ ἀφοῦ ηὐχαρίστησα τὸν κ. Λιβαδᾶν, πρέπει νὰ εὐχαριστήσω καὶ τὸν φίλον κ. Βασιλᾶτον, διότι ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ προχωρήσῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἐκδήλωσιν τῆς εὐγνωμοσύνης καὶ ὑπὲρ τῆς Ἀεροπορίας καὶ τοῦ Β. Ναυτικοῦ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τρόπον συνοπτικὸν ἠμπορῶ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι αἱ ἐκτελεσθεῖσαι ἐργασίαι ὑπὸ τοῦ Στρατοῦ εἶναι κατ’ ἀρχὴν αἱ ἀκόλουθοι: Ἀποκατάστασις ὁδικῶν δικτύων 340 χιλιομέτρων, ἐκκαθάρισις ὁδῶν ἐντὸς πόλεως 40 χιλιομέτρων, ἐκβραχισμοὶ 7.500 κ.μ., ἐκχωματώσεις 15 χιλ. κ.μ., μετακίνησις ἐρειπίων 80 χιλιάδων κ.μ., κατεδάφισις ἑτοιμορρόπων οἰκιῶν 1800, κατασκευὴ 350 παραπηγμάτων. Αὐτὰ μέχρι τῶν ἀρχῶν τοῦ Σεπτεμβρίου, δηλαδὴ κατὰ τὴν περίοδον, ἡ ὁποία ἀντιστοιχεῖ εἰς τὸν χρόνον τῆς ἐπειγούσης ἀνάγκης, ὅτε καὶ ἀποκατεστάθησαν καὶ 40 ἐλαιοτριβεῖα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀναγκαῖα. Καὶ ἔκτοτε πέραν τῆς περιόδου τῆς πρώτης ἀνάγκης, συνεχίζει ὁ Στρατός, δίδων τὴν βοήθειάν του καὶ θὰ συνεχίσῃ, δὲν γνωρίζω ἕως πότε καὶ μετὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ Ὑφυπουργείου Ἰονίων Νήσων, τὸ ὁποῖον ἀνετέθη εἰς τὸν τόσον δραστήριον καὶ τόσον ἰδεολόγον, ἀγαπητὸν φίλον, βουλευτὴν Μεσολογγίου κ. Εὐαγγελᾶτον, καὶ τελεῖ ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ. Δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ ἐξετάσω τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπετέλεσε καὶ θὰ ἐπιτελέσῃ ἐκεῖ τὸ Ὑφυπουργεῖον. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ θελήσῃ νὰ ἀκούσῃ τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς καὶ ἰδίως τὸν κ. Ὑφυπουργὸν τῶν Ἰονίων Νήσων, ἐὰν τυχὸν ὑπάρξῃ ἀνάγκη διὰ νὰ δώσῃ ὅλα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα καὶ νὰ ὁλοκληρώσῃ τὴν πτωχὴν εἰκόνα ποὺ ἔδωσα ἐγὼ τοῦ ἐκτελεσθέντος ἔργου. Ὡμίλησα μόνον περὶ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ δὴ κατὰ τρόπον σύντομον, ὅπως εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἀναγνωρίσητε, διότι τὸ θέμα αὐτὸ θὰ ἠμποροῦσε καὶ ἐπὶ ὥρας νὰ ἀναλυθῇ, χορηγουμένων εἰς ὑμᾶς ὅλων τῶν στοιχείων τῶν συνδεομένων μὲ τὸ ἐπιτελεσθὲν ἔργον. Κύριοι, ἐξέλεξα ὡς ἐπίλογον μίαν ὑπόθεσιν, ἡ ὁποία ἴσως δι’ ἕνα Ὑπουργὸν ἢ ρήτορα θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ μὴ χρησιμεύσῃ ὡς ἐπίλογος. Ἐξέλεξα μὲ ἄλλας λέξεις ὡς ἐπίλογον τὴν ὑπόθεσιν τῆς δίκης τῶν Ἀεροπόρων. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ δίκη νομίζω συνεχίζεται. Λέγω νομίζω, διότι πρὶν ἢ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα, ὁ τελευταῖος συνήγορος ὡμίλει καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῶ ὅτι θὰ ἔχῃ τελειώσει ἢ καὶ ἐὰν ἐτελείωσεν, ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ διατυπώσει διαφόρους προτάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ πρέπει νὰ ληφθοῦν εἰδικαὶ ἀποφάσεις ἐν διασκέψει τοῦ δικαστηρίου, ἢ καὶ ἐὰν δὲν ἔχῃ διατυπώσει προτάσεις, ὅτι δὲν θὰ χρειασθοῦν ὧραι, καὶ ὧραι μακραὶ διὰ τὴν λῆψιν καὶ διατύπωσιν, τὴν ἠτιολογημένην ὅπως ἐλπίζω διατύπωσιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ Στρατιωτικοῦ Δικαστηρίου. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα πρὶν ἢ ἀποφανθῇ ἡ δικαιοσύνη καὶ δὴ ἡ Ἀνωτάτη, νὰ θίξω τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως. Καὶ μετὰ ταῦτα δὲν θὰ ἔχω παρὰ μόνον ἐν περιωρισμένῳ πλαισίῳ τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἀλλὰ ἔτι ὀλιγώτερον δικαιοῦμαι νὰ πράξω τοῦτο αὐτὴν τὴν στιγμήν. Σεβασμὸς στοιχειώδης πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἴτε εἶναι ἔνοχοι εἴτε ὄχι, εὑρίσκονται αὐτὴν τὴν στιγμὴν βάσει τῆς Ἑλληνικῆς Ποινικῆς Νομοθεσίας ὑπὸ κρίσιν, παρὰ τὴν Πρωτόδικον ἀπόφασιν, ἐνώπιον τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ, στοιχειώδης σεβασμὸς ἀπέναντι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι κάθηνται εἰς τὸ ἑδώλιον τοῦ κατηγορουμένου, δὲν μοῦ ἐπιτρέπει νὰ εἰσέλθω εἰς ὡρισμένα ζητήματα καὶ νὰ θίξω ὡρισμένα προβλήματα, ἡ ἀντιμετώπισις τῶν ὁποίων διὰ τῶν μᾶλλον προσεκτικῶν ἐκ μέρους μου φράσεων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκληφθῇ ὡς ἐπηρεασμὸς καὶ παρέμβασις. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ δίκη, νὰ μὴ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν οὔτε κατὰ τρόπον ἄμεσον, οὔτε κατὰ τρόπον ἔμμεσον καὶ νὰ ἀναμείνω τὴν κρίσιν καὶ ἀπόφασιν τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστηρίου. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι κατὰ τὰς τελευταίας ἰδίως ἡμέρας ἢ ἑβδομάδας, παρετήρησα ὅτι γίνεται μία εἰδικὴ προσπάθεια κυκλώσεως καὶ πολιορκίας τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ πνεύματός μου ἐκ μέρους ὡρισμένων φίλων, τοὺς ὁποίους ἰδιαιτέρως ἐκτιμῶ. Καὶ αὐτὸ γίνεται δημοσίᾳ εἰς ὡρισμένην ἐφημερίδα τὴν ὁποίαν σέβομαι. Καὶ ἡ προσπάθεια ἐκορυφώθη εἰς ἄρθρον σεβαστοῦ παλαιοῦ πολιτευτοῦ καὶ παλαιοῦ φίλου, ἐκορυφώθη εἰς ἄρθρον τὸ ὁποῖον ἐδημοσίευσε χθὲς εἰς τὴν περὶ ἧς πρόκειται ἐφημερίδα, τὴν ὁποίαν, ἐπαναλαμβάνω, τιμῶ. Ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ κλονίσῃ ὄχι τὴν συνείδησιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ὡς πολιτικοῦ ἀνδρός, ἀλλὰ τὴν συνείδησιν — ὡς ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἀντιδιαστολὴ — ὅπως ἔχει τὴν καλωσύνην νὰ γράφῃ ἀκόμη, διότι δὲν ξεύρω ἐὰν θὰ τὸ γράψῃ καὶ αὔριον, ὁ σεβαστὸς φίλος καὶ συντάκτης τῆς χθεσινῆς ἀνοικτῆς ἐπιστολῆς, τὴν συνείδησιν τοῦ πνευματικοῦ ἀνθρώπου. Κύριοι, πρέπει εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν παραδέχομαι τὴν διάκρισιν μεταξὺ πνευματικοῦ καὶ μὴ πνευματικοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κριτηρίου τὸ ὁποῖον συνήθως ἐπικρατεῖ, τοῦ ἐὰν ἔγραψες μερικὰ βιβλία ἢ ἐὰν ἐδιάβασες μερικὰ βιβλία, τοῦ ἐὰν ἔχῃς μελετήσει ὡρισμένα φιλοσοφικὰ συστήματα ἢ ἄλλας θεωρίας. Κύριοι, δὲν γνωρίζω ἐὰν εἶμαι πνευματικὸς ἄνθρωπος, γνωρίζω ὅμως τοῦτο, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι τις πνευματικὸς ἄνθρωπος καὶ χωρὶς νὰ ἔχῃ γράψει, χωρὶς νὰ ἔχῃ διαβάσει καὶ καμμίαν φορὰν χωρὶς νὰ γνωρίζῃ κἂν ἀνάγνωσιν καὶ γραφὴν, διότι εἰς τὰ χωριὰ τὰ Ἑλληνικὰ ὑπάρχουν γήϊνοι καὶ ἐδαφικοὶ τύποι, δένδρα τῆς Ἑλληνικῆς γῆς ὡραιότατα τὰ ὁποῖα — πρόκειται περὶ ζωντανῶν δένδρων, δένδρων καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς — τὰ ὁποῖα ἐνσαρκώνουν πνευματικότητα χωρὶς νὰ ἔχουν διαβάσει βιβλία, τὰ ὁποῖα τυχὸν ἔχω διαβάσει ἐγώ. Δὲν νομίζω, λοιπόν, ὅτι κατ’ ἀρχὴν αὐτὴ ἡ διαστολὴ εἶναι ἐπιτετραμμένη. Δεύτερον, δὲν νομίζω ὅτι καὶ ἐὰν ἀκόμη εἶναι ἐπιτετραμμένη ἐπὶ τῇ βάσει ὄχι αὐτοῦ τοῦ κριτηρίου, ἀλλὰ ἄλλων κριτηρίων ὀρθοτέρων καὶ οὐσιαστικῶς περισσότερον ἐπιτυχῶν καὶ οὐχὶ ἁπλῶς τυπικῶν, καὶ ἐὰν ἀκόμη ἡ ἀντιδιαστολὴ εἶναι ἐπιτετραμμένη, δὲν νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ κανεὶς εἰς ἕνα πολιτικόν: Σύ, ὁ ὁποῖος εἶσαι πνευματικὸς ἄνθρωπος, δὲν πρέπει νὰ ἔχῃς τὴν σκέψιν, τὴν βούλησιν τοῦ πολιτικοῦ ἀνδρός. Πιστεύω ἀντιθέτως, ὅτι ἡ πνευματικὴ ὑπόστασις ἐὰν ὑπάρχῃ εἰς ὡρισμένους ἐξ ἡμῶν, ἢ εἰς ἐμὲ τυχόν, πρέπει νὰ στερεώνῃ τὴν βούλησιν τὴν πολιτικὴν καὶ πρέπει νὰ δίδῃ εἰς τὴν πολιτικὴν κρίσιν τὴν δύναμιν, δύναμιν ἀντιστάσεως καθ’ οἱουδήποτε πειρασμοῦ καὶ δύναμιν ἀποφάσεως πρὸς λῆψιν τῶν ἀναγκαίων διὰ τὴν ζωὴν τῆς Χώρας μέτρων. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ἤθελα νὰ ἀντιδικήσω πρὸς ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι προβαίνουν εἰς τὴν διατύπωσιν αὐτῶν τῶν ἐκκλήσεων πρὸς ἐμέ, ἐκκλήσεων, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, συνδεομένων καὶ μὲ ὡρισμένας ἀπειλητικὰς φράσεις, διότι λέγουν περίπου ὅλοι καὶ χθὲς ὁ σεβαστὸς φίλος καὶ παλαιὸς πολιτευτὴς ὅτι, ἐὰν δὲν πράξω ὅ,τι ἐκεῖνοι νομίζουν, ἢ ἐκεῖνος ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει νομίζει ὅτι πρέπει νὰ πράξω, τότε προδίδω τὴν πνευματικότητα καὶ παύω νὰ εἶμαι πνευματικὸς ἄνθρωπος. Κύριοι, τὰς ἀπειλὰς αὐτὰς δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ τὰς ὑπολογίσω, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὑπολογίσω τὸ καθῆκον μου ὡς μέλους τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ταχθέντος ὑπὸ τοῦ Στρατάρχου Παπάγου ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ ὡς ταχθέντος ἐπίσης νὰ ἀντιμετωπίσω τοὺς κινδύνους, οἱ ποῖοι ἀπειλοῦν τὴν ἀκεραιότητα τῆς Χώρας, τὴν ἀκεραιότητα τὴν ἐδαφικὴν καὶ ἠθικὴν τῶν Ἑλλήνων, τὴν ἀκεραιότητα τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ ἔτι εἰδικώτερον τῆς, τόσον κρισίμου ἀπὸ ἀπόψεως κινδύνου καὶ ἐν καιρῷ εἰρήνης ἀκόμη, ἀεροπορίας. Κύριοι συνάδελφοι, πρὸ ἔτους καὶ πλέον, ὅταν ἡ ὑπόθεσις εἶχεν ἀχθῆ ἐνώπιον τοῦ Ἀεροδικείου, ἡ ἐφημερὶς τὴν ὁποίαν τιμῶ καὶ ἡ ὁποία προβαίνει καὶ εἰς τὴν δημοσίευσιν αὐτῶν τῶν ἄρθρων καὶ ἐκκλήσεων, τῶν ἀπειλητικῶν, ἂς εἴπω, ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς καὶ πνευματικῆς, ἐπιστολῶν καὶ εἰς γενικωτέραν πολεμικὴν καὶ πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ θέματος, ἡ ἐφημερὶς αὕτη ἔγραφε καὶ δὴ εἰς πλαίσιον τὸ ὁποῖον εἶχε τοποθετήσει πλησίον τοῦ τίτλου, τὰ ἑξῆς: «Μία δίκη δύναται πάντοτε νὰ ἀναβληθῇ κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Δικαστηρίου. Ἀλλὰ ἐὰν ἓν Δικαστήριον θὰ ἀνέβαλλε τὴν διεξαγωγὴν τῆς δίκης κατ’ ἐντολὴν τῆς Κυβερνήσεως, τοῦτο θὰ ἀπετέλει ἐπέμβασιν τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας εἰς τὴν δικαστικήν. Τοῦτο θὰ ἐσήμαινεν ἀνατροπὴν τοῦ ἰσχύοντος δημοκρατικοῦ πολιτεύματος. Τὸ Δικαστήριον ποὺ θὰ ἐλάμβανε μίαν τοιαύτην ἐντολὴν θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ μὴ ἐκτελέσῃ αὐτήν. Τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἡ ἐκδικαζομένη ἐνώπιόν του ὑπόθεσις θὰ συνεδέετο μὲ τὴν ἀσφάλειαν τῆς ἀεροπορίας καὶ τοῦ Ἔθνους». Ἡ αὐτὴ ἐφημερὶς ἀπαιτεῖ ἀργότερον τὰ ἀντίθετα. Ὁ σεβαστὸς πολιτευτής, ὁ ὁποῖος μοῦ ἀπηύθυνε τὴν ἔκκλησιν προχθές, λέγει ὅτι ὁ Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης κατὰ παράδοξον τρόπον ἀδρανεῖ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἠδράνουν, θὰ συνεμορφούμην πρὸς τὴν σύστασιν ποὺ ἡ ἐφημερίς του εἶχε διατυπώσει πρὸ ἔτους καὶ πλέον. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, ὅτι ὁ περὶ οὗ πρόκειται πολιτευτής, ἐὰν ἐγνώριζεν, ἐὰν ἐπληροφορεῖτο πῶς ἔχουν τὰ πράγματα, τὸ τὶ ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ τὶ εἰδικώτερον ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ πράξω προσωπικῶς ἐγώ, ἄλλην θὰ εἶχε γνώμην. Τὸ αἴτημα τὸ ὁποῖον διετύπωνεν ἡ ἐφημερὶς πρὸ ἔτους καὶ πλέον, διατυπούμενον κατὰ τρόπον τόσον ἀπόλυτον, εἶναι ἐξ ἴσου ἐσφαλμένον ὅπως καὶ τὸ ἀντίθετον αἴτημα τὸ ὁποῖον διατυπώνουν σήμερον, καὶ αὐτὴ ἡ ἐφημερίς, καὶ ὡρισμέναι ἄλλαι ἐφημερίδες. Τὸ αἴτημα δηλαδή, τῆς παρεμβάσεως πρὸς διακοπὴν τῆς δίκης. Καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο εἶναι ἐσφαλμένα. Ὑπάρχουν περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας αἱ Κυβερνήσεις ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ προβαίνουν εἰς συστάσεις πρὸς τὴν δικαιοσύνην καὶ πρὸς τὸ Δικαστήριον, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἐν λειτουργίᾳ καὶ δικάζει. Ἀλλὰ ποτὲ δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιμένουν. Ὑπάρχει πάντοτε ἡ μέση λύσις. Καὶ τὴν μέσην λύσιν τὴν ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις. Ὅταν — καὶ λησμονοῦν ὡρισμέναι ἐφημερίδες, καὶ λησμονεῖ ὁ ἐπιστολογράφος τῆς προχθὲς — ὅταν ἤρχισε νὰ ἐκδικάζεται εἰς τὸ Ἀναθεωρητικὸν ἡ ὑπόθεσις τὸν παρελθόντα Φεβρουάριον, ἤρχισε κατὰ τὰ τέλη Φεβρουαρίου καὶ συνεχίζετο κατὰ τὰς ἀρχὰς Μαρτίου, ἐθεώρησα καθῆκον μου, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι εἶχον γίνει προηγουμένως ἐπὶ τῶν καταγγελιῶν περὶ ὡρισμένων βασάνων ἀνακρίσεις καὶ ἐξετάσεις διοικητικαὶ ὑπὸ τοῦ τότε Προέδρου τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ Δικαστηρίου, Ἀντιστρατήγου Παπαγεωργίου, παρὰ τὸ γεγονὸς αὐτό, ἐθεώρησα ἀναγκαῖον, ἐπειδὴ ἐγένετο θόρυβος περὶ ὅλων τῶν πραγμάτων, νὰ παρακαλέσω τὸν Στρατάρχην Παπάγον, ὅπως μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ συστήσω εἰς τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ νὰ διακόψῃ τὴν δίκην, ἐφ’ ὅσον καὶ ἐκεῖνος καὶ οἱ Ἀναθεωρηταὶ θὰ συνεφώνουν καὶ ἐφ’ ὅσον θὰ εὕρισκον βάσιν δικονομικὴν ἢ οὐσιαστικὴν ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ ἐστηρίζοντο. Καὶ πράγματι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ ἐξουσιοδότησε, μοῦ ἔδωσε τὸ δικαίωμα νὰ τὸ πράξω. Ἐπεκοινώνησα μὲ τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ Δικαστηρίου. Τοῦ διετύπωσα τὴν γνώμην μου αὐτήν. Τὴν γνώμην αὐτήν, τὴν ἐμελέτησεν ἐλευθέρως, χωρὶς νὰ ἐπέμβω καὶ νὰ ἀπαιτήσω νὰ κάμῃ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο. Τὴν ἐμελέτησεν ἐλευθέρως τὸ Ἀναθεωρητικὸν Δικαστήριον, καὶ κατέληξεν εἰς τὴν διακοπήν. Διατὶ ἐπεδίωξα τὴν διακοπήν; Ἐπεδίωξα τὴν διακοπήν, διότι ἔπρεπε κατὰ τὸ μέτρον τοῦ δυνατοῦ νὰ δώσω εἰς τὸ Ἀναθεωρητικὸν ἐγώ, νὰ δώσῃ εἰς τὸ Ἀναθεωρητικὸν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, ὅ,τι δὲν ἐφρόντισε νὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ὁποίας ἐγένοντο, ἐὰν ἐγένοντο, ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα καταγγέλλονται. (Χειροκροτήματα).

§43Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος. Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§44Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν εἶχον ἀντιληφθῆ ὅτι μὲ διακόπτει ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τῶν ἡμερῶν ἐκείνων, διότι βεβαίως δὲν θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὲ διακόψῃ ἄλλος τις. Θὰ παρακαλέσω ὅμως τὸν τέως Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ ἐν καιρῷ καὶ νὰ μὴ μοῦ ἀπαντήσῃ τὴν στιγμὴν αὐτήν, ἀλλὰ νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοποθετήσω τὰ ζητήματα ἐκεῖ ὅπου νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τοποθετηθοῦν.

§45Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Νομίζω, ὅτι μὲ τὴν διακοπήν μου θὰ σᾶς διαφωτίσω.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπασπύρου, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπιτρέπει ὁ ρήτωρ τὴν διακοπήν, διατὶ ἐπιμένετε; Γνωρίζετε τὸν Κανονισμόν.

§47Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Παρακαλῶ, κύριε Παπασπύρου, μόνον ἡ διακοπή σας νὰ εἶναι μικρά.

§48Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει μία ἀντίθεσις εἰς ὅσα λέγετε. Διατυπώνετε μίαν ἄποψιν καὶ λαμβάνετε μίαν θέσιν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπίκειται ἡ ἔκδοσις τῆς ἀποφάσεως. Νομικῶς τὸ θεωρεῖτε ὀρθὸν αὐτό, κύριε Πρόεδρε; Ἀπευθύνομαι εἰς τὸν νομικὸν καὶ ἐπιστήμονα. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§49Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Καὶ βέβαια, εἴχατε σεῖς ἐπειδὴ ὑπήρξατε τότε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εἴχατε τὸ δικαίωμα τῆς ἐξαιρέσεως ἀπὸ τὸν κανόνα τὸν ὁποῖον ἠναγκάσθην νὰ θεσπίσω, τοῦ νὰ μὴ ἐπιτρέψω διακοπάς. Λόγῳ τῆς κάπως μεγάλης παρατάσεως τῆς ὁμιλίας μου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς παρακαλέσω, νὰ δεχθῆτε τὴν ἀπάντησίν μου χωρὶς νὰ ἀπαντήσετε τώρα. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὴν οὐσίαν. Δὲν ἐκφράζω τὴν γνώμην, ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῇ ἀντίθετος πρὸς τὴν ἰδικήν σας, εἰς τὴν οὐσίαν. Ἑπομένως, οὔτε ἐκφράζομαι ὑπέρ, οὔτε ἐκφράζομαι ἐναντίον ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι αὐτὴν τὴν στιγμὴν κρίνονται. Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι εἴχατε τὸ δικαίωμα, ὑπὸ τὴν ἔνοιαν τοῦ δικαιώματος τοῦ λογικοῦ, νὰ θεωρήσετε τὴν στάσιν τὴν ὁποίαν τηρῶ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὡς στάσιν ἐξερχομένην ἀπὸ τὰ ὅρια ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐξ ἀρχῆς εἶπον ὅτι θὰ σεβασθῶ, ἀποφεύγων νὰ ἐπηρεάσω τὸ Δικαστήριον. Ἐν πρώτοις, κύριοι συνάδελφοι, τὸ Δικαστήριον, ὅπως εἶμαι βέβαιος, δὲν θὰ ἐπηρεάζετο καὶ ἐὰν ἐξέφραζον οἱανδήποτε γνώμην, διότι τὸ Ἀνώτατον Δικαστήριον εἶναι ἀνεπηρέαστον καὶ θὰ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συνειδήσεώς του. Ἀλλ’ ἀσχέτως αὐτοῦ δὲν προσπαθῶ νὰ ἐπηρεάσω, λέγω ἁπλῶς, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἐθεώρησα καθῆκον νὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ συστήσω εἰς τὸ ἀναθεωρητικὸν νὰ διακόψῃ τὴν δίκην καὶ μετὰ τὴν διακοπήν, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ὑπῆρξε τὸ πόρισμα τοῦ ἀνδρὸς εἰς τὸν ὁποῖον ὁ προκάτοχός μου κ. Μαῦρος εἶχεν ἀναθέσει τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1952 τὴν διοικητικὴν ἐξέτασιν καὶ τὸ πόρισμα αὐτοῦ ἦτο τὸ πόρισμα τὸ ὁποῖον ἀπέρριπτε τελείως, οἱανδήποτε καταγγελίαν ἢ ὑπόνοιαν ἀκόμη περὶ ἐκτελέσεως ὡρισμένων πραγμάτων περὶ τῶν ὁποίων γίνεται λόγος, παρὰ τὸ γεγονὸς αὐτό, ἐσκέφθην τί; Εἰσηγήθην εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀναθέσωμεν εἰς Ἀρεοπαγίτην καὶ εἰς διακεκριμένον ἐπιστήμονα εἰς τὸν Ἀντιπρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, τὴν διενέργειαν καὶ τῆς σχετικῆς ποινικῆς προανακρίσεως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον συνήθως κάμνει ἕνας ὑπολοχαγὸς ἢ λοχαγός, καὶ τὴν διενέργειαν τῆς διοικητικῆς ἐξετάσεως. Καὶ ἀνέλαβεν ὁ Ἀντιπρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου, κ. Ἀποστολόπουλος, εἷς ἐκ τῶν μᾶλλον διακεκριμένων διὰ τὴν νομικήν του κατάρτισιν, διὰ τὴν πεῖραν, διὰ τὸ ἦθος του, ἐκ τῶν μᾶλλον διακεκριμένων δικαστῶν, ἀνέλαβε τὴν διοικητικὴν ἐξέτασιν καὶ τὴν ποινικὴν προανάκρισιν καὶ εἰργάσθη ἐπὶ τρίμηνον. Ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ὁποίας ἔγιναν, ἂν ἔγιναν τὰ ὅσα καταγγέλλονται ὅτι ἔγιναν, δὲν εἶχε πράξει τοῦτο. Ὁ ἐπιστολογράφος τῆς παρελθούσης Κυριακῆς λέγει, κατὰ παράδοξον τρόπον, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν παραιτεῖται. Ποῖος; Ὁ Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ἐκληρονόμησε τὴν ὑπόθεσιν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀειμνήστου Πλαστήρα μὲ ἀντιπρόεδρον τὸν Συναρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων κ. Βενιζέλον καὶ μὲ Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὸν κ. Μαῦρον, ἐπέτρεψε νὰ ἐξελιχθῇ, καθ’ ὃν τρόπον ἐξειλίχθη; Καὶ αἱ δολιοφθοραί, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν ἐκείνης τῆς Κυβερνήσεως ἐγένοντο καὶ ἡ προανάκρισις ἐπὶ τῶν ἡμερῶν ἐκείνης τῆς Κυβερνήσεως ἐγένετο καὶ ἡ τακτικὴ ἀνάκρισις ἐπὶ τῶν ἡμερῶν ἐκείνης τῆς Κυβερνήσεως ἐγένετο καὶ ἡ ἐκδίκασις ἐνώπιον τοῦ Ἀεροδικείου ἐπὶ τῶν ἡμερῶν ἐκείνης τῆς Κυβερνήσεως ἐγέντο καὶ μόνον περὶ τὰ τέλη Σεπτεμβρίου, ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῆς παραιτήσεως τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς, ἀνετέθη εἰς τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ, τὸν κ. Παπαγεωργίου, ἡ διενέργεια μιᾶς ἐξετάσεως διοικητικῆς. Κύριοι, νομίζω ὅτι συγχέονται αἱ βασικαὶ ἀρχαὶ τῆς πολιτικῆς εὐθύνης ὅταν γράφωνται αὐτὰ καὶ συγχέονται κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος, μὲ λυπεῖ βαθύτατα. Ἡμεῖς, ὁ Στρατάρχης Παπάγος καὶ ἐγώ, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, συνεστήσαμεν τὴν διακοπὴν τῆς δίκης τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ καὶ ἀνεθέσαμεν τὴν διεξαγωγὴν διοικητικῆς ἀνακρίσεως καὶ ποινικῆς προανακρίσεως εἰς τὸν Ἀντιπρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὅστις ἐπὶ τρίμηνον ἠσχολήθη βασανισθεὶς πράγματι διὰ νὰ ἀνεύρῃ τὴν ἀλήθειαν, ἐξετάσας τοὺς πάντας καὶ κατ’ ἀντιπαράστασιν ἀκόμη, ἐργασθεὶς ἐπὶ τρίμηνον καὶ καταλήξας εἰς ὡρισμένα πορίσματα. Τέλος, ὅταν ἐπέκειτο ὁ προσδιορισμὸς τῆς δικασίμου τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ, παρεκάλεσα ἐπίσης τὸν Στρατάρχην Παπάγον νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι τοῦτο δὲν ἦτο ἀναγκαῖον, διότι τιμῶ τὰ μέλη τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, ἀλλὰ διὰ λόγους γενικωτέρους, ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ παρακαλέσω τὸν Στρατάρχην Παπάγον νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ εἰσηγηθῶ σχέδιον Νομοθετικοῦ Διατάγματος εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, διὰ τοῦ ὁποίου σχεδίου νόμου νὰ δοθῇ εἰς ἐμὲ ὡς Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὸ δικαίωμα, ὅπως ἀναθέσω εἰς Ἀρεοπαγίτην, κωλυομένου τοῦ Προέδρου, τὴν προεδρίαν τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ, κατὰ τὴν ἐκδίκασιν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς ἢ γενικώτερον ὁσάκις κωλύεται ὁ φυσικὸς Πρόεδρος. Ὁ Πρόεδρος ἐκωλύετο. Θὰ ἔπρεπε, κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν, νὰ τὸν ἀντικαταστήσῃ ὡς Πρόεδρον τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ, τὸ ἀρχαιότερον τῶν τακτικῶν μελῶν τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ καὶ ἑπομένως καὶ ἂν ἀκόμη ἐκάλουν εἰς τὴν ἐνέργειαν, ἢ μᾶλλον ἀπένειμον τὸν βαθμὸν τοῦ Ὑποστρατήγου ὅπως ἔπραξα δι’ εἰδικοῦ νόμου ἐξ ἀφορμῆς τοῦ κ. Ἀποστολοπούλου εἰς τὸν Ἀρεοπαγίτην κ. Κυριακόπουλον ἢ ἄλλον, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προεδρεύσῃ. Ἐχρειάσθη εἰδικὸς νόμος καὶ τὸν εἰδικὸν αὐτὸν νόμον, ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, κατόπιν εἰσηγήσεώς μου, εἰσήγαγεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ τὸν ἐψήφισε. Καὶ κατόπιν αὐτῶν, χωρὶς νὰ γίνῃ ἐπιλογή τις, ἐκλήθη ὑπ’ ἐμοῦ ὁ τότε Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὁμιλήσω ἀνοικτὰ ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν, διότι ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου ἔγιναν διάφοροι συζητήσεις ἀνεύθυνοι. Καὶ τὸν παρεκάλεσα ὀλίγας ἡμέρας πρὶν τὸν πάρῃ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας καὶ ἀποχωρήσῃ ἀπὸ τὸν Ἄρειον Πάγον νὰ μοῦ ὑποδείξῃ ἕνα Ἀρεοπαγίτην, ὁ ὁποῖος ἀσχέτως τῆς ἱκανότητος, τὴν ὁποίαν ἅπαντες οἱ Ἀρεοπαγῖται ἔχουν, ἀπὸ ἀπόψεως δικαστικῆς πείρας καὶ ἰδίᾳ εἰς τὴν ἀκυρωτικὴν διαδικασίαν, νὰ ἔχῃ κάποιαν εἰδικότητα εἰς τὸ νὰ διευθύνῃ ἕνα Ποινικὸν Δικαστήριον ἀνωτάτου ἐπιπέδου καὶ δὴ Στρατιωτικὸν Ἀναθεωρητικὸν Δικαστήριον. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐπισκεφθείς με, μοῦ εἶπεν, ἀφοῦ ἐσκέφθη ἐπί τινας στιγμάς, μοῦ ἐπρότεινε δύο ὀνόματα. Τὸν πρῶτον ἐκ τῶν δύο, εἰσηγήθην εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ τὸν ἐπιστρατεύσωμεν καὶ νὰ τὸν τοποθετήσωμεν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ, διότι ἐὰν ἐπέλεγα μεταξὺ τῶν δύο, αὐτὸ θὰ ἐσήμαινε προτίμησιν καὶ δὲν ἤθελον νὰ προβῶ εἰς οἱανδήποτε προτίμησιν, ἤθελον ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἀρείου Πάγου νὰ ὁρίσῃ αὐτόν. Ὡς πρῶτον ἐκ τῶν δύο συνέστησε τὸν τότε εἰς Αἰδηψὸν εὑρισκόμενον κ. Κυριακόπουλον, πρὸς τὸν ὁποῖον ὁ ἴδιος ἐτηλεφώνησε, κατὰ παράκλησίν μου, διὰ νὰ τὸν ἐρωτήσῃ ἐὰν δέχεται. Ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀκολουθήσῃ εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς παρεμβάσεως εἰς τὴν δικαιοσύνην, τὴν μέσην ὁδόν, οὔτε ἐκείνην, τὴν ὁποίαν συνέστησεν ἡ ἐφημερίς, τὴν ὁποίαν ὑπηνίχθην πρὸ ἑνὸς ἔτους καὶ πλέον, οὔτε ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος ἐφημερὶς συνιστᾷ σήμερον. Ταῦτα ἐπράξαμεν, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἐκληρονομήσαμεν τὴν ὑπόθεσιν, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι οὐδεμίαν ἔχομεν εὐθύνην δι’ ὅσα τότε τυχὸν συνέβησαν, οὔτε δι’ ὅσα συνέβησαν τυχὸν κατὰ τὴν προανάκρισιν. Παρὰ τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἐπράξαμεν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν μέσα εἰς τὸ πλαίσιον τῆς ὀρθῆς σχέσεως Κυβερνήσεως καὶ δικαιοσύνης, τὴν μᾶλλον ἀδιάβλητον διεξαγωγὴν τῆς δίκης καὶ τὴν καλυτέραν δυνατὴν διασάφησιν τῶν στοιχείων, ἐπὶ τῶν ὁποίων οἱ δικασταὶ θὰ ἐβασίζοντο διὰ ν’ ἀποφασίσουν.

§50Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Θὰ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προχοχήν σας εἰς τὸ ἑξῆς γεγονός: Ὅτι ἡ ἐφημεοίς, περὶ τῆς ὁποίας προηγουμένως ὡμιλήσατε, δὲν σᾶς ἔκαμε καμμίαν ὑπόδειξιν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπέμβητε εἰς τὸ Δικαστήριον. Τὴν παλαιὰν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑποστηρίξει, πρὸ ἑνὸς ἔτους, ἐξακολουθεῖ νὰ τὴν ὑποστηρίζῃ καὶ σήμερον. Ὅταν δὲ ἀπηυθύνετο, ὄχι ὡς ἐπιστολογράφος αʹ ἢ βʹ, ἀλλὰ ὡς ἐφημερὶς πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὑπεδείκνυεν ἐντελῶς ἄλλην ἐνέονειαν τὴν ὁποίαν δὲν ἔχω ἀνάγκην αὐτὴν τὴν ὥραν νὰ ἐξηγήσω. Θέλω μόνον νὰ παρατηρήσω τοῦτο: Ὅτι ἡ ἐφημερὶς ἔμεινε πιστὴ εἰς τὴν ἀρχήν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὰ δικαστικὰ ζητήματα. Καὶ εἰς αὐτὸ ὑπῆρξε συνεπὴς εἰς τὸν ἑαυτόν της.

§51Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Εὐχαριστῶ, ἀξιότιμε κ. συνάδελφε καὶ ἀγαπητὲ φίλε κ. Λύχνο, διὰ τὴν ἐξήγησιν τὴν ὁποίαν μοῦ δίδετε. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἰσχυρισθῶ ὅτι—ἂν δὲν ἀπατῶμαι—εἰς κύριον ἄρθρον ἢ σημείωμα τῆς ἀπογευματινῆς ἐκδόσεως τῆς αὐτῆς ἐφημερίδος σήμερον διατυποῦται τὸ ἀντίθετον. Καὶ διατυποῦται ἡ ἀξίωσις καὶ μάλιστα μετὰ μελαγχολίας, διότι, λέγει ἡ ἐφημεοίς, ὅτι δὲν βλέπομεν τὴν πιθανότητα ἐπεμβάσεως, διατυποῦται ἡ ἀξίωσις ἀκόμη ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως παρέμβῃ, λέγουσα εἰς τὸ Ἀναθεωρητικὸν νὰ διακόψῃ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπιτρέψατέ μου, εἰς ἓν τοιοῦτον θέμα νὰ δώσω τὸν τόνον ἀπὸ τῆς ἕδρας αὐτῆς καὶ ἔπειτα νὰ εἴπητε τὰς γνώμας σας.

§52Γ. ΛΥΧΝΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀπογευματινῆς ἐκδόσεως μιᾶς ὡρισμένης πολιτικῆς ἐφημερίδος. Πρόκειται περὶ δύο ἐφημερίδων, ἑκάστη τῶν ὁποίων ἀκολουθεῖ μίαν ὡρισμένην πολιτικήν. (Θόρυβος).

§53Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι, πρέπει νὰ σεβασθῶμεν τὴν ἄποψιν τοῦ κ. συναδέλφου καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος νὰ θεωρήσωμεν ἀδικαιολόγητον τὴν τοποθέτησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὰ ἐθεώρησεν ἀναγκαῖα ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου. Ἀλλὰ ἐὰν τὰ ἐθεώρησεν αὐτὰ ἀναγκαῖα, αὐτὸ δὲν ὀφείλεται ἁπλῶς εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἔπραξε μέσα εἰς τὸ πλαίσιον τῶν θεμιτῶν μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ δικαιοσύνης σχέσεων, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ πράξῃ, ἀλλὰ καὶ διότι ἔχει βαθεῖαν τὴν πίστιν εἰς τὴν εὐθυκρισίαν καὶ εἰς τὴν ἀντικειμενικότητα καὶ εἰς τὸ ἠθικὸν φρόνημα καὶ ὕψος τῆς Ἑλληνικῆς δικαιοσύνης, εἴτε πρόκειται περὶ τῆς τακτικῆς, εἴτε πρόκειται περὶ τῆς Στρατιωτικῆς. Εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἄλλωστε, πρόκειται περὶ μικτῆς, διότι ὁ Πρόεδρος εἶναι Ἀρεοπαγίτης καὶ οἱ 4 εἶναι Στρατιωτικοὶ Δικασταί, Ἀναθεωρηταί. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω ἀπόλυτον τὴν βεβαιότητα, ὅτι οἱ ἄνδρες ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι αὐτὴν τὴν στιγμὴν εὑρίσκονται ἐπιφορτιμένοι μὲ τὸ ἔκτακτον, ἀλλὰ καὶ βαρυσήμαντον, ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῶν εὐθυνῶν, ἔργον τῆς ἀνευρέσεως τῆς ἀληθείας καὶ τῆς κρίσεως τῶν δικαζομένων ἀεροπόρων, θὰ πράξουν τὸ καθῆκόν των, κατὰ τρόπον ἀπολύτως ἀμερόληπτον, θὰ μείνουν πιστοὶ εἰς τὴν ὡραιοτέραν παράδοσιν τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης, θὰ μείνουν ἀνεπηρέαστοι ἀπὸ οἱανδήποτε ἐκδήλωσιν, ὑπὲρ ἢ κατὰ τῶν κατηγορουμένων, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ χρέος των.

§54Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. ...... (Θόρυβος).

§55Κ. ΜΠΑΚΟΛΛΑΣ. Ἀποχωρήσας συνήγορος, δὲν ἠμπορεῖ νὰ μεταφέρῃ ἐδῶ τὰς σκέψεις του.

§56Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἄς μὴ δώσωμεν τόνον προσωπικῆς ἀντιθέσεως. Ὁ κύριος συνάδελφος ἐξ Ἰωαννίνων, ἔχει τὰς ἀπόψεις του καὶ εἶναι σεβασταί. Παρακαλῶ, μὴ τὸ ἐπαναλαμβάνετε αὐτό. Διότι εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ἡ συνείδησίς του αὐτὴν τὴν στιγμήν, λειτουργεῖ κατὰ τρόπον ἀντικειμενικόν, ἀδιάφορον, ἐὰν ὀρθὸν ἢ ἐσφαλμένον. Κύριοι, εἶμαι πεπεισμένος ἐπαναλαμβάνω, ὅτι οἱ δικασταὶ θὰ κρίνουν κατὰ τρόπον ἀντικειμενικὸν καὶ ἀνεπηρέαστον. Καὶ μόνον τὸ γεγονός, ὅτι ἐπέτρεψαν καὶ ἰδίᾳ ὁ Πρόεδρος ὁ ὁποῖος διευθύνει τὴν δίκην νὰ διαρκέσῃ ἡ δίκη ἐπὶ τόσας ἑβδομάδας, ἐνῷ ἦτο δυνατὸν κάλλιστα, διὰ τῆς διαχειρίσεως τῆς ὅλης ὑποθέσεως νὰ προκαλέσουν τὴν ἐπιτάχυνσιν τῆς διεξαγωγῆς της, καὶ μόνον τὸ γεγονός, ὅτι δὲν εἰσηγήθησαν, ἐνῷ εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ εἰσηγηθοῦν, δὲν εἰσηγήθη ὁ Πρόεδρος τὴν ἀπαγόοευσιν, βάσει τοῦ «περὶ Τύπου» νόμου, τῆς δημοσιεύσεως τῶν ἐκτενῶν πρακτικῶν, τὰ ὁποῖα δημοσιεύονται, καθ’ ὃν τρόπον ἑκάστη ἐφημερὶς νομίζει ὅτι πρέπει νὰ τὰ δημοσιεύσῃ ἀπὸ ἀπόψεως περικοπῶν, ὄχι γνησιότητος διότι πιστεύω ὅτι ὅλαι δημοσιεύουν γνήσια κείμενα, ἀλλὰ διαλέγουν, ὅπως εἶναι φυσικὸν ἐκεῖνα τὰ κομμάτια, τὰ ὁποῖα τοὺς συμφέρει, καὶ μόνον τὸ γεγονός, ὅτι εἰς ἐρώτησιν ἰδικήν μου ὁ Πρόεδρος, ἤδη εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς δίκης, ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τὴν ἔναρξιν, ἀπήντησεν ὅτι δὲν νομίζει, ὅτι εἶναι ὀρθὸν—καὶ φυσικὸν ἦτο νὰ τοῦ διατυπώσω τὴν ἐρώτησιν—ὅτι δὲν νομίζει ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ κάμωμεν χρῆσιν τοῦ «περὶ Τύπου» νόμου καὶ νὰ ἀπαγορεύσωμεν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον κατὰ τύπους αὐτομάτως ἔπρεπε νὰ εἶχε συμβῆ, νὰ ἀπαγορεύσωμεν τὴν δημοσίευσιν ὅλων αὐτῶν τῶν πραγμάτων καὶ πρακτικῶν, ποὺ δημοσιεύονται ἢ τῶν ἄρθρων, καὶ μόνον αὐτὰ τὰ γεγονότα, κύριοι συνάδελφοι, ὑποδεικνύουν ποία εἶναι ἡ ἀντικειμενικότης, ποῖον εἶναι τὸ ἦθος τῶν Δικαστῶν ποὺ δικάζουν αὐτὴν τὴν στιγμήν, καὶ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ προσθέσω, καὶ ποία εἶναι ἡ ἠθικὴ καὶ πνευματικὴ—ἂς χρησιμοποιήσω τὴν λέξιν αὐτὴν—στάσις τῆς ὑπὸ τὸν Στρατάρχην Παπάγον Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα). Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ ἐπεκταθῶ πέραν τοῦ ὁρίου αὐτοῦ. Εἶπον ἀπὸ ἀπόψεως καθαρῶς τυπικῆς, τὶ ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις χωρὶς νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν. Ἐξῆρα, διότι εἶχον καθῆκον νὰ ἐξάρω, ἐφ’ ὅσον ἐγράφησαν ὡρισμέναι ἀντίθετοι ἀπόψεις, τὴν ἀνωτερότητα τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης. Καὶ τέλος, καὶ αὐτή, ἐπιτρέψατέ μου, νὰ εἶναι ἡ κατακλεὶς τοῦ λόγου μου, ἔχω νὰ εἴπω, τὰ ἑξῆς: Ἐδημιουργήθη μέγας θόρυβος, τοῦ ὁποίου τὴν αἰτιολογίαν, δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἐφ’ ὅσον οἱ κατηγορούμενοι κάθηνται ἐκεῖ ποὺ κάθηνται ν’ ἀναλύσω. Θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμή, εἴτε ἐξ ἀφορμῆς ἐπερωτήσεως εἴτε καὶ πρὸ αὐτῆς πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, εἰς μίαν τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων, θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμή, λέγω, διὰ νὰ εἴπω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὀφείλω νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς καὶ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἀλλά, κύριοι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦδε δικαιοῦμαι νὰ εἴπω εἶναι τοῦτο. Ἔχει δημιουργηθῆ εἰς ὡρισμένους κύκλους μία ἀτμόσφαιρα ἡ ὁποία δὲν εἶναι παραδεκτή. Γίνεται συστηματικῶς ἀπὸ πέρυσιν ἡ παραβολὴ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς — καὶ ἡ παραβολὴ αὐτὴ δημιουργεῖ τὴν ἀτμόσφαιραν περὶ τῆς ὁποίας σᾶς ὁμιλῶ — καὶ ἡ παραβολὴ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, εἴτε πρὸς τὴν ὑπόθεσιν Ντρέϋφους, εἴτε πρὸς ὑποθέσεις ἐκδικαζομένας ἢ ἐκδικασθείσας εἰς τὸ παρελθόν, ὄπισθεν τοῦ σιδηροῦ παραπετάσματος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ τοιαύτη παραβολὴ θεμιτὴ καὶ βασιζομένη ἐπὶ τῆς ἠθικῆς καὶ διανοητικῆς τάξεως, ἡ ὁποία πρέπει νὰ στηρίζῃ τὰς ἀναλόγους παραβολάς.

§57Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. ..... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος. Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§58Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐκφέρετε γνώμην βαρυτάτην.

§59Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Παρακαλῶ, μὴ ἐξοργίζεσθε.

§60Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Μὴ προχωρῆτε, κύριε Ὑπουργέ........

§61Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ μοῦ εἴπητε μέχρι ποῦ θὰ προχωρήσω. Ἔχω συνείδησιν τῶν εὐθυνῶν μου. Δὲν ἔχετε δικαίωμα οὔτε ὑμεῖς, οὔτε οἱ συνάδελφοι τῆς Συμπολιτεύσεως νὰ μοῦ δώσουν μάθημα κρίσεως Ἐθνικῆς ἢ ἠθικῆς ἐπὶ θέματος εὐθύνης. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τῆς Συμπολιτεύσεως). Βεβαιωθῆτε δέ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω, δὲν ἔχουν δυνατότητα ἐπηρεασμοῦ..........

§62Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Βεβαίως ἔχουν.

§63Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν ἔχουν δυνατότητα ἐπηρεασμοῦ ἐπὶ τῆς συνειδήσεως τῶν δικαστῶν διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι πρῶτον μὲν δὲν ἐπηρεάζονται καὶ δεύτερον, διότι δὲν ἀποκαλύπτονται δι’ ὅσων λέγω, αἱ σκέψεις μου περὶ τῆς ἐνοχῆς ἢ ἀθωότητος ὅλων ἢ μέρους τῶν κατηγορουμένων.

§64Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. ...... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος. Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§65Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Παρακαλῶ, κύριε Ἀλλαμανῆ, μοῦ ἐκάματε τὴν διακοπὴν καὶ εἶχα καθῆκον νὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν. Πέραν αὐτοῦ παρακαλῶ μὴ προχωρήσετε. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ παραβολὴ αὐτή, ἀσχέτως τῆς ἐνοχῆς ἢ ἀθωότητος τῶν κατηγορουμένων εἶναι διὰ λόγους ἱστορικοὺς καὶ τυπικοὺς — περιμένετε, κύριοι συνάδελφοι, καὶ μὴ βιάζεσθε — ἡ παραβολὴ αὐτὴ λέγω, διὰ λόγους ἱστορικοὺς καὶ τυπικοὺς εἶναι ἀπαράδεκτος. Δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ γνωρίζω αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐὰν οἱ κατηγορούμενοι εἶναι ἔνοχοι ἢ ἀθῶοι. Ἔχω ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ γνωρίζω — διότι ἀλλοίμονον ἐὰν δὲν ἐγνώριζον ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης — ὅτι, εἴτε εἶναι ἔνοχοι αὐτοὶ οἱ κατηγορούμενοι, εἴτε εἶναι ἔνοχοι ἄλλοι, εὑρισκόμενοι ἐκτὸς τοῦ Δικαστηρίου, ὅτι τὰ σαμποτὰζ ἐγένοντο. Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω, διότι τὸ ἐξήλεγξα ὅτι τὰ σαμποτὰζ ἐγένοντο. Ὅταν ἐδημιουργήθη ἡ ὑπόθεσις Ντρέϋφους, ἐδημιουργήθη πῶς; Ἐκλάπη ἕνα χαρτί, εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπῆρχεν ἐν Γαλλίᾳ κίνδυνος πολέμου, οὔτε ἐχθρός, οἷος εἶναι ὁ ἐχθρὸς ὁ ἀπειλῶν τὴν Ἐθνικὴν ἀκεραιότητα, τὴν ὑπόστασιν τῆς Χώρας τὸν Ἑλληνοχριστιανικὸν πολιτισμὸν τὴν Ἀεροπορίαν μας, τὴν ζωὴν τῆς Ἀεροπορίας μας. Καὶ ἐν εἰρήνῃ ἡ Ἀεροπορία εἶναι ἐμπόλεμος, διότι μάχεται καὶ μὲ τὰ στοιχεῖα τῆς φύσεως καὶ ἐπίσης μὲ τὰ στοιχεῖα τῆς ἀνθρωπίνης διανοήσεως τὰ ἐνσαρκωθέντα εἰς τὰ μηχανήματα, τὰ ὁποῖα χειρίζεται ὁ χειριστής. Καὶ ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω, ἐπειδὴ ἔχω καὶ ἐγὼ κάποιαν συναδελφότητα πρὸς τοὺς χειριστάς, ὅτι εἶναι πράγματι θέμα κρίσιμον, ὅταν εἶσαι ὁλομόναχος, διότι καὶ ἐγὼ εὑρέθην πλειστάκις εἰς τὸν ἀέρα διευθύνων μόνος ἀεροπλάνον, ὅταν εἶσαι ὁλομόναχος, λέγω, ἄνευ δευτέρου ἐπιβάτου ἢ χειριστοῦ, εἶναι κρισιμώτατον λέγω τὸ θέμα τῆς ἀσφαλείας τοῦ ἀεροπλάνου ἐπὶ τοῦ ὁποίου εὑρίσκεται. Δὲν ἐκλάπη, λοιπόν, ἕνα χαρτὶ εἰς ὥρας ἀνέτους τῆς ἱστορίας καὶ δὲν ἐγένετο ἡ συνωμοσία, ἐπειδὴ δὲν ἀνευρίσκετο ὁ ἔνοχος ὁ μοναδικὸς τῆς κλοπῆς τοῦ ἐγγράφου, νὰ ἐφευρεθῇ κάποιος. Καὶ ἐφευρέθη ὁ δυστυχὴς Ἰσραηλίτης ἀξιωματικὸς τοῦ Γαλλικοῦ Στρατοῦ. Ἐδῶ ἐπρόκειτο περὶ σαμποτάζ. Δὲν ἔχει σχέσιν τὸ σαμποτάζ, ἐν ὥρᾳ μάλιστα τοιαύτης κρίσεως, μὲ τὴν ὑποκλοπὴν ἑνὸς στρατιωτικοῦ ἐγγράφου, οἱασδήποτε σοβαρᾶς σημασίας κατὰ τὰ τέλη τοῦ 19ου αἰῶνος. Πρόκειται περὶ διαστροφῆς τῶν γεγονότων, οἵαν γίνεται αὐτὴ ἡ παραβολή. Καὶ δεύτερον, ἐκεῖ ἐπρόκειτο περὶ ἑνός, ἐνῷ ἐδῶ πρόκειται περὶ πολλῶν. Πιθανὸν ὅλοι νὰ εἶναι ἔνοχοι, πιθανὸν ὅλοι νὰ εἶναι ἀθῶοι, πιθανὸν μέρος αὐτῶν νὰ εἶναι ἔνοχοι καὶ μέρος αὐτῶν νὰ εἶναι ἀθῶοι. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς σταυρώσεως ἑνὸς ἀνθρώπου εἰς τὸν ὁποῖον ὅπως ἐγένετο κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη τοῦ 19ου αἰῶνος ἐφορτώθησαν αἱ ἁμαρτίαι τῶν ἄλλων. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Δὲν γνωρίζω, λοιπόν, ποῖοι εἶναι οἱ κατηγορούμενοι, ἢ μᾶλλον ἐὰν εἶναι ἔνοχοι ἢ ἀθῶοι. Ἀλλὰ ἡ ἀναλογία μεταξὺ τῶν δύο περιπτώσεων εἶναι ἐσφαλμένη. Εἶναι ἄτοπος. Καὶ εἶναι ἄτοπος, ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, καὶ δι’ ἕνα ἄλλον ἐπὶ τέλους λόγον, λόγον ὁ ὁποῖος ἔχει οὐσιώδη σημασίαν καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι γνωστὸς εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι προβαίνουν εἰς τὴν διατύπωσιν αὐτῆς τῆς παραβολῆς, εἶναι γνωστὸς εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι παραβάλλουν τὴν περίπτωσιν τῆς δίκης αὐτῆς πρὸς οἱανδήποτε περίπτωσιν δίκης εὑρισκομένης πέραν τοῦ παραπετάσματος ἢ πρὸς τὴν περίπτωσιν τῆς δίκης Ντρέϋφους. Κύριοι συνάδελφοι, ζῶμεν εἰς τὴν χώραν τοῦ ἡλίου καὶ τοῦ φωτός. Ζῶμεν εἰς Δημοκρατίαν. Βεβαίως καὶ ἐν Γαλλίᾳ ἦτο τότε Δημοκρατία, ἀλλὰ ὑπῆρχεν εἰς τὴν περίπτωσιν εἰδικῶς αὐτὴν μία εἰδικὴ μαφία, ἡ ὁποία δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀντιμετωπισθῇ. Καὶ δεύτερον εἰς τὴν Γαλλίαν ὑπῆρχε κάτι, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι. Ὑπῆρχεν ἡ νῆσος τοῦ Διαβόλου. Εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἂν ἀκόμη ὑποτεθῇ, ἀξιότιμοι καὶ ἀγαπητοὶ κύριοι συνάδελφοι, ὅτι κάποιος ἢ κάποιοι ἢ ὅλοι ἐκ τῶν καταδικασθησομένων, ἐὰν καταδικασθοῦν, διότι πιθανὸν νὰ μὴ καταδικασθοῦν, δὲν γνωρίζω ποία θὰ εἶναι ἡ ἀπόφασις τοῦ Στρατοδικείου τοῦ Ἀναθεωρητικοῦ, καὶ ἂν ἀκόμη συμβῇ, κάποιος ἢ κάποιοι νὰ καταδικασθοῦν ἐπὶ τῇ βάσει δικαστικῆς πλάνης, παρὰ τὸ γεγονὸς τῆς ἐξαιρέτου συνειδήσεως, τῆς ἀντικειμενικῆς συνειδήσεως τῶν ἀπαρτιζόντων τὸ Ἀναθεωρητικὸν Στρατοδικεῖον, τί σχέσιν ἔχει ἡ δραματικὴ περίπτωσις τοῦ δυστυχοῦς ἐκείνου ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ἐστάλη εἰς τὴν νῆσον τοῦ Διαβόλου, πρὸς τὴν περίπτωσιν καταδικασθησομένων ἀξιωματικῶν, ἐὰν σημειωθῇ δικαστικὴ πλάνη, τί σχέσιν ἔχει ἡ περίπτωσις τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ εὑρίσκωνται εἰς τὰς φυλακὰς καὶ θὰ ἔχουν τὴν ἐπαφὴν μὲ τοὺς συνηγόρους καὶ μὲ τὰς οἰκογενείας των καὶ θὰ κάμουν πᾶν τὸ δυνατὸν διὰ νὰ ἀποκαλύψουν τὴν ἀθωότητά των;

§66Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς φυλακῆς· πρόκειται περὶ τῆς τιμῆς των. Εἶναι τεραστία ἡ διαφορά. Ἀπορῶ πῶς τὸ λέγετε.

§67Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Παρακαλῶ, κ. Χαβίνη, κάμνω ἔκκλησιν νὰ μὴ διακόπτετε. Οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν, ἐὰν τυχὸν συμβῇ δικαστικὴ πλάνη, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ, θὰ ἔχουν τὴν δυνατότητα.....

§68ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐὰν πᾶνε στὸ Γουδί; (Θόρυβος).

§69Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Θὰ ἔχουν τὴν δυνατότητα, ὁπουδήποτε καὶ ἂν εὑρίσκωνται, νὰ κάμουν πᾶν τὸ δυνατόν, νὰ καταδείξουν τὴν ἀθωότητά των. (Θόρυβος). Παρακαλῶ, κάμνω ἔκκλησιν. Δὲν χρησιμοποιεῖται εἰς τὴν Βουλὴν ἡ λέξις αὐτὴ συνήθως, ἀλλ’ ὅταν χρησιμοποιῆται, ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ γίνεται σεβαστή. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἔχουν τὴν δυνατότητα νὰ εὑρίσκωνται εἰς ἐπαφὴν μὲ ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, ἐὰν τυχὸν εἶναι ἀθῶοι καὶ κακῶς κατεδικάσθησαν, θὰ ἐνεργήσουν διὰ τὴν ἀποκάλυψιν τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα τυχὸν αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἔχουν ἀποκαλυφθῆ. Καὶ οὔτε μὲ τὰς δίκας τὰς ὄπισθεν τοῦ παραπετάσματος εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ παραβολή, ὅπως γίνεται δυστυχῶς καὶ γίνεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δυσφήμισις τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας καὶ τοῦ Ἔθνους, τὸ ὁποῖον γνωρίζει περισσότερον ἀπὸ κάθε ἄλλο Ἔθνος νὰ σέβεται τὸν ἀνθρωπισμόν. Κύριοι, καὶ ἂν ἀκόμη ὑποτεθῇ ὅτι ὑπάρχει πλάνη, συμβαίνει τὸ ἴδιον ἢ θὰ συμβῇ τὸ ἴδιον τὸ ὁποῖον θὰ συνέβαινε πέραν τοῦ παραπετάσματος, ὅπου, ἐκτὸς τῆς περιπτώσεως τῆς ἀνατροπῆς τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἀστυνομίας, ὅπως ἀνετράπη πρὸ μικροῦ, ἡ ὁποία ἔσωσεν ὡρισμένους οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὰς φυλακάς, οὐδεὶς ἔχει τὴν ἐλπίδα νὰ σωθῇ ἀφ’ ἧς στιγμῆς καταδικασθῇ ἢ καὶ χωρὶς κἂν νὰ καταδικασθῇ νομίμως; Κύριοι, εἰς τὴν Ἑλλάδα εὑρισκόμεθα. Ὁ τύπος εἶναι ἐλεύθερος. Ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν τὴν δυνατότητα νὰ καταδείξουν ὅτι ἐγένετο, ἐὰν γίνῃ, πλάνη δικαστική, θὰ ἔχουν τὴν δυνατότητα ἐπαναλαμβάνω, νὰ τὸ ὑποστηρίξουν δι’ ὅλων τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα διαθέτει ἡ Ἑλληνικὴ Δημοκρατία, τὸ Ἑλληνικὸν φῶς, ἡ Ἑλληνικὴ ἀγορά, ἡ Ἑλληνικὴ ἐλευθερία. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι αἱ ὑπερβολαὶ αἱ συνδεθεῖσαι μὲ τὴν διατύπωσιν αὐτῶν τῶν πραγμάτων, βλάπτουν τὴν ἑλληνικὴν γενικῶς ὑπόθεσιν. Δι’ αὐτὸ καὶ ἐπελήφθην τοῦ ζητήματος, ἀξιότιμοι κ.κ. συνάδελφοι — ἀπευθύνομαι εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι προέβησαν εἰς παρατηρήσεις — καὶ δι’ αὐτὸ ἐνόμισα ὅτι ἤδη ἀπόψε λαμβάνων τὸν λόγον καὶ κλείων τὸν λόγον ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναλύσω τὸ λάθος, τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἀσφαλῶς ἐκ κακῆς πίστεως εἰς πολλούς, εἴς τινας καὶ χωρὶς καλὴν πίστιν, διότι ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ οἱ στερούμενοι καλῆς πίστεως, τὸ λάθος τῆς παραβολῆς ἡ ὁποία ἐγένετο μεταξὺ τῆς δίκης αὐτῆς μὲ τὰς δίκας Ντρέϋφους καὶ τὰς ὄπισθεν τοῦ παραπετάσματος. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπόψε εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀρκεσθῶ εἰς αὐτὰ τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον περὶ τῆς δίκης. (Γέλωτες ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς ἀντιπολιτεύσεως). Αὐτὸς ὁ γέλως εἶναι τοὐλάχιστον περίεργος, ὅταν θίγωνται τοιαῦτα θέματα (θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Δὲν ἐγέλασα ποτὲ ὅταν ὡμιλούσατε σεῖς, κύριε Ζίγδη.

§70Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Δὲν δύνασθε μονομερῶς νὰ ἀπευθύνεσθε πρὸς ἡμᾶς. Δὲν ἐγελάσαμε, ἄλλωστε, παρὰ μόνον διὰ τὸ γεγονὸς ὅτι εἶναι 5 ὧραι καθ’ ἃς ἀγορεύετε.

§71Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἀφήσατε, κύριε Ζίγδη, εἶπον ὅτι αὐτὰ ἤμην ὑποχρεωμένος καὶ ἠδυνάμην νὰ εἴπω ἀπόψε περὶ τῆς δίκης τῶν ἀεροπόρων. Δὲν ἰσχυρίσθην ὅτι εἶπον ὀλίγα, ὥστε νὰ καγχάσετε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, τὸν μὴ φιλικὸν τρόπον καὶ τὸν μὴ συναδελφικόν. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτὰ τὰ ὀλίγα ἐδικαιούμην νὰ εἴπω ἀπόψε περὶ τῆς δίκης τῶν ἀεροπόρων. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι καὶ ἐκεῖνοι ἐκ τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἐνόμισαν, ὅτι δι’ ὅσων εἶχον τὴν πρόθεσιν νὰ εἴπω, θὰ εἰσηρχόμην εἰς τὴν οὐσίαν καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ κατηγορηθῶ ὡς ἀποβλέπων εἰς ἐπηρεασμόν, εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ οἱ κ.κ. συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἐσκέφθησαν τοιοῦτόν τι, ἢ ἐξέφρασαν τοιοῦτόν τι, θὰ ἀντελήφθησαν ἐκ τῶν ὑστέρων ὅτι, τὰ ὅσα εἶπον ἐβασίσθησαν ἐπὶ καθαρῶς τυπικῶν κριτηρίων ἀφορώντων τὴν δραστηριότητα τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν κακὴν καὶ ἀθέμιτον παραβολὴν περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα καὶ δὲν ἐβασίζοντο ἐπὶ τῆς οὐσίας τῆς ὑποθέσεως. Κύριοι συνάδελφοι, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν κάποιος ἐκ τῶν ἀγαπητῶν φίλων δημοσιογράφων, ἔγραψε καὶ ἄλλαι πολὺ φιλικαὶ ἐφημερίδες, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης θὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ 5 ὥρας. Μετὰ 2–3 ἡμέρας αἱ αὐταὶ ἐφημερίδες ἐδημοσίευσαν ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ θὰ ὡμίλει ἐπὶ 8 ὥρας. Καὶ ἡ μὲν μία πληροφορία, διεψεύσθη, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ὡμίλησεν ἐπὶ 3 ὥρας, ἀλλ’ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης πράγματι, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν πρόθεσιν αὐτὴν καὶ χωρὶς νὰ φαντάζεται ὅτι θὰ συνέβαινεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προέβλεπεν ὁ φίλος δημοσιογράφος, χωρὶς νὰ φαντάζεται πράγματι τοῦτο, ἔδωσεν εἰς τὸν δημοσιογράφον αὐτὸν τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι γνωρίζει περισσότερα καὶ ἀπὸ ἐμέ, τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἀλλά, κύριοι, θὰ παραδεχθῆτε ὅτι τὰ ὅσα ἀνέπτυξα ἐνώπιον ὑμῶν ἀφεώρων τόσα θέματα, τόσα κεφάλαια τῆς ζωῆς τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, τῆς Ἐθνικῆς ζωῆς τοῦ τόπου, τῆς ἀμύνης τῆς Χώρας, κεφάλαια ἁπτόμενα ὅλων σχεδὸν τῶν τομέων τῆς Ἐθνικῆς μας ζωῆς, ὥστε ἦτο ἀδύνατον, ἐκτὸς ἐὰν ἠρκούμην εἰς ὡρισμένας γενικότητας, νὰ ὁμιλήσω κατὰ τρόπον συντομώτερον. Κύριοι, πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος τούτου, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπαναλάβω ἐνώπιον ὑμῶν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, ἔπραξε, πράττει καὶ θὰ πράξῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον ὅ,τι εἶναι πρέπον καὶ δυνατόν, καὶ τὸ πρέπον γίνεται δυνατόν, ὁσάκις ἡ Ἐθνικὴ συνείδησις τὸ ἐπιβάλλει, θὰ πράξῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον ὅ,τι εἶναι πρέπον καὶ δυνατὸν εἰς τὸν τομέα τῶν ἐνόπλων δυνάμεων καὶ εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς τοὺς συνδεομένους μὲ τὰς ἐνόπλους δυνάμεις τῆς Χώρας. Δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντινομία. Δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντιδικία μεταξὺ τοῦ τομέως αὐτοῦ καὶ τοῦ οἱουδήποτε ἄλλου τομέως τῆς ἐθνικῆς μας ζωῆς. Δὲν θὰ ὑπάρξῃ δυνατότης συγκρούσεων, διότι ἡ Κυβέρνησις, Κυβέρνησις ἰσχυρά, Κυβέρνησις σταθερά, Κυβέρνησις προεδρευομένη ὑπὸ τοῦ Στρατάρχου Παπάγου καὶ ἐμπνεομένη ἀπὸ τὴν βούλησίν του ὅπως τὰ πάντα γίνωνται μὲ σύστημα, μὲ ἀποφασιστικότητα, μὲ συνέπειαν, μὲ συνέχειαν, ἄνευ δισταγμῶν, Κυβέρνησις τοιαύτη, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρκῆται εἰς συμβιβασμοὺς ἢ νὰ θυσιάζῃ τὸν ἕνα τομέα χάριν τοῦ ἄλλου, ἀλλὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ συνθέτῃ νὰ πραγματοποιῇ. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Συναγερμοῦ, ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, εἶναι τεταγμένη νὰ ἀφίσῃ ἐποχὴν εἰς τὴν Χώραν. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Συναρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κ. Γ. Παπανδρέου ἔχει τὸν λόγον.

§73Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται νὰ λάβω τὸν λόγον. Πρόκειται νὰ εἴπω μόνον δύο λέξεις, τὰς ὁποίας δὲν εἶπον ὑπὸ τύπον διακοπῆς, κατόπιν τῆς συστάσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης νὰ μὴ γίνουν διακοπαί. Κύριε Πρόεδρε, ἔπειτα ἀπὸ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης διὰ τὸ θέμα τῆς δίκης τῆς Ἀεροπορίας — ἐπὶ ὅλων τῶν ἄλλων θεμάτων θὰ ὑπάρξῃ ἡ εὐκαιρία ἀπαντήσεως εἰς κατάλληλον ὥραν. Ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἐδήλωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ δεχθῇ συζήτησιν πρὸ τῆς ἐκδόσεως τῆς ἀποφάσεως. Ἐναντίον αὐτῆς τῆς δηλώσεως διαμαρτύρομαι διὰ δύο λόγους. Πρῶτον, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ὡμίλησε. Καὶ ὅταν ὁμιλῇ δὲν εἶναι δυνατόν, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαγορεύσῃ εἰς τοὺς ἄλλους εἰς αὐτὸν τὸν χῶρον νὰ κάμουν τὸ ἴδιον. Καὶ ὅπως ὁ ἴδιος δὲν δέχεται μαθήματα ἀπὸ τοὺς ἄλλους, καὶ οἱ ἄλλοι δὲν δέχονται μαθήματα καὶ ἔχουν ἐπίσης αἴσθημα ἐθνικῶν εὐθυνῶν, ὥστε μὲ πλήρη σεβασμὸν πρὸς τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς δικαιοσύνης νὰ ἐκθέσουν τὰς γνώμας των. Καὶ δεύτερον, δι’ ἕνα ἄλλον, ἐπίσης οὐσιώδη λόγον: Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἶχε δηλώσει ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις δὲν γνωρίζει ἐπεμβάσεις, ὄχι εἰς τὸ οὐσιαστικὸν ἔργον τῆς δικαιοσύνης, ἀλλ’ εἰς τὴν διαδικασίαν, τότε θὰ ἠδύνατο ἴσως νὰ εἴπῃ, ὅτι καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν δὲν δέχεται συζήτησιν πρὸ τῆς ἐκδόσεως τῆς ἀποφάσεως. Ἐδήλωσεν ὅμως, ὅτι εἰς ἄλλην περίπτωσιν ἔκρινεν ὅτι τὸ ἐθνικὸν της καθῆκον, ἡ συνείδησις τοῦ δικαίου ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατέχεται, τὸν ὡδήγει εἰς τὸ δικαίωμα καὶ τὸ χρέος νὰ προβῇ εἰς σύστασιν διακοπῆς τῆς δίκης. Θεωρεῖ, ἑπομένως, ὅτι ἀποτελεῖ ἐπιτέλεσιν καθήκοντος ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις ἡ σύστασις ἀναβολῆς ἐφ’ ὅσον καὶ τὸ δικαστήριον θὰ συνεμερίζετο αὐτὴν τὴν σύστασιν, ἐλευθέρως κρίνων. Δὲν δύναται ἑπομένως, ἐφ’ ὅσον εἰς ὡρισμένην ὥραν τοῦ παρελθόντος ἔκρινεν οὕτως διὰ τὸν ἑαυτόν της, ν’ ἀρνηθῇ καὶ εἰς τοὺς ἄλλους εἰς μίαν ἄλλην ὥραν νὰ κρίνουν κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον διὰ τὸν ἑαυτόν των. Ἰδοὺ διατὶ διὰ τοὺς δύο αὐτοὺς καιρίους λόγους εἶναι ἄτοπος ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀρνηθῇ τὴν συνέχειαν τῆς συζητήσεως. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§74Ν. ΠΑΝΤΑΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν, ὅπως ἐρωτηθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐὰν δέχεται, ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν, ὅπως τυπωθῇ εἰς ἴδιον τεῦχος καὶ διανεμηθῇ δωρεάν.

§75Κ. ΒΟΒΟΛΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὴν ἰδίαν παράκλησιν ὑπέβαλον καὶ ἐγὼ χθές, περὶ τῆς ἐκτυπώσεως εἰς ἴδιον τεῦχος τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὰς προτάσεις τῶν κ.κ. συναδέλφων;

§77ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§79ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον ὥραν 6 μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως συνέχειαν τῶν Κυβερνητικῶν ἀνακοινώσεων. (Ὥρα 11.30′ μ.μ.).