1952.03.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 62α

Πέμπτη 20 Μαρτίου 1952

ΠΡΟΕΔΡΙΑ κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 6.4 5′ μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως ἐκφράσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ κ. Κ. Καραμανλῆς ἔχει τὸν λόγον.

§2Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον συνήθως διεξάγομεν τὰς συζητήσεις εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην δίδει τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι δὲν ἔχομεν σαφῆ ἐπίγνωσιν τῶν βαθυτάτων ἐκείνων αἰτίων εἰς τὰ ὁποῖα ὀφείλεται ἡ κακοδαιμονία τοῦ λαοῦ μας. Εἰς τὰ καθ’ ἕκαστα θέματα τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν τὴν χώραν μας προσπαθήσαμεν ματαίως νὰ δώσωμεν λύσιν εἰς αὐτά, καθ’ ἣν στιγμὴν ἀρνούμεθα νὰ ἀντιληφθῶμεν μίαν βασικὴν ἀλήθειαν, ὅτι εἶναι ματαία ἡ προσπάθεια τὴν ὁποίαν κάμνομεν πρὸς ἐπίλυσιν τῶν καθ’ ἕκαστα θεμάτων τῆς χώρας μας, ἐὰν πρωταρχικῶς δὲν δώσωμεν λύσιν εἰς τὸ βασικὸν καὶ καίριον θέμα τῆς χώρας μας, δηλαδὴ τὸ πολιτικόν. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὅλα τὰ ἄλλα θέματα τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν καὶ βασανίζουν τὸν τόπον αὐτὸν εἶναι συνάρτησις τοῦ πολιτικοῦ θέματος. Εἶναι περιττόν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ τονίσω τὴν βαθεῖαν ἐπίδρασιν τὴν ὁποίαν ἔχει ἐπὶ τῆς τύχης καὶ τῆς ζωῆς ἑνὸς τόπου ἡ τοιαύτη ἢ τοιαύτη ὀργάνωσις τῆς δημοσίας του ζωῆς. Ἔχω τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν καὶ τὸ θάρρος κατὰ τὸ παρελθὸν νὰ ὑποστηρίξω εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ὅτι ἡ δημοσία ζωὴ τοῦ τόπου αὐτοῦ εἶναι τόσον ἀνεπαρκῶς, τόσον ἀτελῶς ὠργανωμένη, ὥστε εἶναι αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἀρκετὴ διὰ νὰ ἐξηγήσῃ τὰ δεινὰ τὰ ὁποῖα ζῇ ὁ τόπος μας. Εἶναι ἀνάγκη ὅθεν ν’ ἀντιληφθῶμεν κάποτε ὅτι ἐπιβάλλεται ν’ ἀντιμετωπισθῇ κατὰ τρόπον σοβαρὸν ὅσον καὶ ἀποφασιστικὸν τὸ σοβαρὸν αὐτὸ πρόβλημα τὸ ὁποῖον βασανίζει τὴν χώραν μας, δηλαδὴ τὸ πολιτικόν, ἐὰν θέλωμεν νὰ λύσωμεν τὰ ἄλλα θέματα τὰ ὁποῖα δημιουργοῦν ἐπαναλαμβάνω τὴν κακοδαιμονίαν τοῦ λαοῦ μας. Πρὶν εἰσέλθω, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ κύριον θέμα τῆς ὁμιλίας μου, δηλαδὴ τὸ πολιτικὸν καὶ εἰς τὴν κριτικήν μου ἐπὶ τοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἤθελον νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν μίαν εἰκόνα, ὅπως ἐγὼ τὴν ἀντιλαμβάνομαι, τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου μας ἀπὸ ἀπόψεως κοινωνικῆς καὶ οἰκονομικῆς. Αὐτήν, ἤθελον πρὸς ἀποφυγὴν παρεξηγήσεως νὰ κάμω τὴν δήλωσιν, ὅτι τὴν τραγικὴν αὐτὴν εἰκόνα δὲν τὴν καταλογίζω ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ παθητικὸν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἐπαναλαμβάνω ὅμως, ὅτι ἡ κατάστασις αὐτὴ εἶναι ἀποτέλεσμα τοῦ γεγονότος ὅτι δὲν ἠδυνήθη ἐγκαίρως καὶ ἐπιτυχῶς νὰ ἐπιλύσῃ τὸ πολιτικόν μας πρόβλημα. Εἰς τὴν χώραν αὐτήν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἀπὸ στατιστικὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἐπῆρα μόνον πρὸ τριῶν μηνῶν, ὑπάρχουν 2 ἑκατομμ. ἄποροι. Ἐξ αὐτῶν εἶναι 380.000 αʹ κατηγορίας, 1.200.000 βʹ κατηγορίας, 200.000 γʹ κατηγορίας καὶ 300.000 δʹ κατηγορίας. Ὅταν λέγωμεν ἀπόρους ἐννοοῦμεν πολίτας οἱ ὁποῖοι ἔχουν εἰσόδημα κάτω τῶν 100.000, κατὰ συνέπειαν ἔχουν δικαίωμα ἐπιδοτήσεως, ἢ συνδρομῆς ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Ὅταν ὑπάρχουν 2 ἑκατομμ. ἄποροι οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκην τῆς βοηθείας τοῦ Κράτους, εἶναι εὔκολον ν’ ἀντιληφθῇ κανεὶς ποίαν εἰκόνα παρουσιάζει ἀπὸ ἀπόψεως κοινωνικῆς ἡ κατάστασις τοῦ τόπου. Ἔχομεν 325.000 ὀρφανὰ τὰ ὁποῖα περιθάλπονται εἰς διάφορα ἱδρύματα. Ἔχομεν 120.000 φυματικοὺς ἐνῷ διαθέτομεν 5 χιλ. κλίνας, ἔχομεν 200 περίπου χιλιάδας ἀνέργων, ἀπὸ στατιστικὰς τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας διαπιστώνεται ὅτι εἶναι 160 χιλιάδες, ἀλλὰ αἱ στατιστικαὶ συνετάχθησαν πρὸ τριῶν μηνῶν, καὶ ἐὰν εἰς αὐτὰς προστεθοῦν οἱ ἀπολυθέντες τελευταίως ἐκ τῶν ἔργων ἀνασυγκροτήσεως καὶ διαφόρων ἄλλων ἐργοστασίων, ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν πλησιάζει τὰς 200 χιλιάδας. Ὅταν ἔχωμεν τὰ δεδομένα αὐτὰ, εἶναι εὔκολον ν’ ἀντιληφθῶμεν ποία εἶναι ἡ κοινωνικὴ εἰκόνα τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ἡ χώρα μας. Θὰ ἐπεθύμουν ἐν συνεχείᾳ νὰ σᾶς δώσω ὡρισμένους ἀριθμοὺς οἵτινες δίδουν τὴν εἰκόνα τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς χώρας. Τὸ Ἐθνικὸν εἰσόδημα κατὰ κεφαλὴν εἰς τὴν Ἑλλάδα μόλις ἀνέρχεται εἰς 120 δολ. ἔναντι 280 τῆς Ἰταλίας καὶ 720 τῆς Ἀγγλίας. Τὸ ἰσοζύγιον τῶν πληρωμῶν μας παρουσιάζει ἔλλειμμα. Ἔχομεν 104 χιλιάδας δολλάρια ἐξαγωγὰς ἔναντι 432 ἑκατομμ. δολλαρίων εἰσαγωγῶν. Ὁ δὲ προϋπολογισμός μας, ὡς γνωστόν, κατὰ τὰς πλέον αἰσιοδόξους προβλέψεις τῆς Κυβερνήσεως θ’ ἀφίσῃ ἔλλειμμα ἄνω τῶν 800.000.000.000 δραχμῶν. Ἐὰν, κύριοι συνάδελφοι, λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τοὺς ἀριθμοὺς αὐτούς, εἶναι ἀνάγκη νὰ δεχθῶμεν ὅτι εἰς τὴν χώραν αὐτὴν δὲν ὑφίσταται οἰκονομία. Εἶναι δυνατὸν νὰ συντάσσωμεν προγράμματα. Εἶναι δυνατὸν νὰ προσφέρωμεν παρηγορίας, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν σοβαρῶς νὰ ἰσχυριζώμεθα ὅτι μὲ τοὺς δεδομένους ἀριθμοὺς εἰς τὴν χώραν αὐτὴν λειτουργεῖ οἰκονομία. Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι αὐτὴ ἡ κοινωνικὴ καὶ οἰκονομικὴ κατάστασις, ὑφίσταται εἰς τὴν χώραν αὐτήν, καθ’ ἣν ἐποχὴν συνεχίζεται ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια, εἶναι εὔκολον νὰ ἀντιληφθῶμεν, τὶ θὰ συμβῇ εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ἐὰν μετὰ ἓν ἢ δύο ἔτη δὲν καταστῇ δυνατόν, συντασσόμενον ἐγκαίρως καὶ ὀρθῶς καὶ λογικῶς, νὰ προλάβωμεν μίαν δραματικὴν ἐξέλιξιν. Ὅταν, ἐπαναλαμβάνω, συνεχιζομένης τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, τὸ πλεῖστον τῶν Ἑλλήνων δυστυχῇ, ὅλαι αἱ κοινωνικαὶ τάξεις δεδικαιολογημένως διαμαρτύρονται καὶ δυσφοροῦν καὶ ἐπιζητοῦν τὴν ἐπιβολὴν τοῦ κράτους, ἔχω τὸν φόβον ὅτι, ἐὰν ἐγκαίρως δὲν συνταχθῶμεν πολιτικῶς, τὸ ταχύτερον εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἀξιοποιήσωμεν τὸ ὑπόλοιπον τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας καὶ νὰ δημιουργήσωμεν τὰς προϋποθέσεις τονώσεως τῆς οἰκονομίας τοῦ τόπου, ἔχω τὸν φόβον ὅτι ἡ χώρα αὐτὴ θὰ μεταβληθῇ εἰς κοινωνικὸν ἡφαίστειον τὸ ὁποῖον θὰ ἀνατινάξῃ ὅλους μας εἰς τὸν ἀέρα. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι τὰ χρονικὰ περιθώρια τὰ ὁποῖα διαθέτομεν, εἶναι τόσον μακρὰ ὥστε μὲ ἄνεσιν καὶ μακαριότητα νὰ ἀντιμετωπίζωμεν τὸ πρόβλημα. Ἐπαναλαμβάνω διὰ δευτέραν φοράν, οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ἐπεκαλέσθην, εἶναι ἱκανοὶ νὰ δημιουργήσουν δι’ ὅλους μας τὴν ὑποχρέωσιν κατὰ τρόπον σοβαρῶς καλόπιστον καὶ ἀντικειμενικὸν νὰ ἀναζητήσωμεν τὰς μεθόδους ἐκείνας μὲ τὰς ὁποίας θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ προλάβωμεν αὐτὴν τὴν δραματικὴν ἐξέλιξιν τῆς Ἐθνικῆς μας ζωῆς. Ὅπως εἶπον, ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, ἡ προσωπική μου ἄποψις εἶναι ὅτι ἡ κακοδαιμονία τοῦ λαοῦ μας κυρίως, ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἀποκτήσῃ σοβαρῶς ὠργανωμένην δημοσίαν ζωήν. Ἡ πολιτικὴ ἀστάθεια κατέστη εἰς τὸν τόπον αὐτὸν μόνιμος, καὶ ἀθεράπευτος πληγή. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους μας ὅτι μετὰ τὸν πόλεμον ἐν Ἑλλάδι ἐσχηματίσθησαν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, 19–20 Κυβερνήσεις ἀντὶ τῶν 3 ἢ 4 τὰς ὁποίας φυσιολογικῶς θὰ ἔπρεπε νὰ εἴχωμεν. Εἶναι ἀδύνατον, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ εἰς μίαν χώραν σοβαρῶς καὶ μεθοδικῶς ὠργανωμένη δημοσία ζωή, ἡ ὁποία νὰ ἐπιτρέπῃ εἰς μίαν Κυβέρνησιν ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς ὀρθολογιστικοῦ προγράμματος ἐφαρμοζομένου μὲ συνέχειαν καὶ συνέπειαν νὰ ἀντιμετωπίζῃ τὰ διάφορα θέματα τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν τὴν χώραν, δέν εἶναι, λέγω, ἀδύνατον καὶ ἐὰν ἀκόμη ἡ χώρα αὐτὴ εἶναι πλουσία νὰ ἀντεπεξέλθῃ καὶ κατὰ μείζονα λόγον, ποὺ ἡ χώρα ἡ ἰδική μας εἶναι πτωχὴ καὶ θὰ παραμείνῃ πτωχή. Εἶναι ἐκ φύσεως ἡ Ἑλλὰς πτωχὴ καὶ ἐφόσον εἶναι καὶ παραμένῃ πτωχὴ εἶναι ἔργον ἰδικόν μας, τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, νὰ τὴν καταστήσωμεν ἱκανήν, νὰ ὑποκαταστήσωμεν τὴν ἔλλειψιν τῶν ὑλικῶν μέσων μὲ μεθόδους μὲ δραστηριότητα. Καὶ ἐὰν δὲν εἶναι εὔκολον νὰ δημιουργήσωμεν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν καὶ πλοῦτον φυσικόν, νομίζω ὅτι εἶναι εὔκολον ἐὰν κατὰ τρόπον μελετημένον μεθοδικῶς ὠργανωμένον προσπαθήσωμεν νὰ ἀξιοποιήσωμεν τὰς ὑφισταμένας δυνατότητας τοῦ τόπου, εἶναι δυνατὸν ἁπλῶς καὶ μόνον νὰ καταστήσωμεν τὸν τόπον αὐτὸν βιώσιμον. Εἶναι λοιπὸν τόσον σοβαρὰ τόσον ἐπείγουσα ἡ ἀνάγκη τοῦ νὰ δημιουργήσωμεν συνθήκας πολιτικῆς σταθερότητος, ὥστε ἐπαναλαμβάνω δημιουργεῖται δι’ ὅλους ἡμᾶς ἡ ὑποχρέωσις ἐγκαίρως καὶ μὲ καλὴν πίστιν, ἔξω ἀπὸ φανατισμοὺς καὶ κομματικὰς διαμάχας, νὰ ἀναζητήσωμεν τὸν τρόπον ἐκεῖνον, μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ὁπλίσωμεν τὸν τόπον αὐτὸν μὲ μίαν σταθερὰν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐπιλαμβανομένη ὅλων αὐτῶν τῶν θεμάτων ἂς καταστῇ ἱκανὴ νὰ ὁδηγήσῃ τὸν τόπον αὐτὸν εἰς ἡμέρας καλυτέρας. Δὲν θὰ ἤθελον νὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ θέματος τοσοῦτον μᾶλλον καθόσον ἄλλος συνάδελφος ἁρμοδιώτερος ἐμοῦ πρόκειται νὰ τὸ ἀναπτύξῃ. Θὰ ἤθελον ὅμως νὰ ἐντοπίσω τὴν συζήτησιν ἐπὶ ἑνὸς σημείου, τὸ ὁποῖον, κατ’ ἐμέ, ἀποτελεῖ τὴν λυδίαν λίθον τοῦ προβλήματος τὸ ὁποῖον συζητεῖται ἀπόψε. Δὲν θέλω νὰ καταλογίσω καὶ εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν ἀνεπάρκειαν, ἀλλὰ θέλω νὰ τονίσω ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν κατέστη ἱκανὴ νὰ διαλύσῃ τὴν ἀτμόσφαιραν τῆς ἀβεβαιότητος, νὰ διαλύσῃ τὴν ἀτμόσφαιραν τῆς ἀσταθείας, εἶναι αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἡ ἀδυναμία της αὐτὴ ἡ αἰτία τῆς σημερινῆς καταστάσεως.

§3Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Σεῖς δημιουργεῖτε τὴν κατάστασιν αὐτήν.

§4Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Τὸ νὰ λέγωμεν ἡμεῖς ὅτι δὲν εἶσθε ἱκανοὶ καὶ νὰ λέγετε σεῖς ὅτι εἶσθε ἱκανοί, δὲν ἀποτελεῖ λύσιν, δὲν διευκολύνει εἰς τὴν ἀνεύρεσιν λύσεως. Ἢ τὸ νὰ λέγωμεν ἡμεῖς ὅτι εὐθύνεσθε δι’ αὐτὴν τὴν κατάστασιν καὶ νὰ λέγετε σεῖς ὅτι εἶσθε ἀνεύθυνοι καὶ αὐτὸ πάλιν δὲν ὁδηγεῖ εἰς λύσεις. Ἐάν, συνεπῶς, αἱ ἀπόψεις μου ἐπὶ τῆς διαπιστώσεως τὴν ὁποίαν κάμνω, ὅτι ἡ κακοδαιμονία τοῦ τόπου αὐτοῦ ὀφείλεται κυρίως εἰς τὴν πολιτικὴν ἀστάθειαν εἶναι ὀρθαί, καὶ ἐὰν δέχεσθε, ὅπως δέχομαι καὶ ἐγὼ ὅτι ἡ παρουσία τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως δὲν δημιουργεῖ προϋποθέσεις πολιτικῆς σταθερότητος, καὶ μόνον ἡ ἀλήθεια αὐτὴ δημιουργεῖ θέμα πολιτικόν. Δὲν γνωρίζω, πῶς ἀντιλαμβάνεται ἡ Κυβέρνησις τὸ ζήτημα τοῦτο, μολονότι πιστεύω εἰλικρινῶς ὅτι τόσον ἡ Κυβέρνησις, ὅσον καὶ οἱ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι τὴν ὑποστηρίζουν, δέχονται εἰς τὸ βάθος ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν ἀποτελεῖ λύσιν τοῦ πολιτικοῦ μας προβλήματος. Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ συναγάγω τὸ συμπέρασμα αὐτὸ ἀπὸ προφορικὰς συνομιλίας, τὰς ὁποίας κατ’ ἐπανάληψιν εἶχον, τόσον μὲ μέλη τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ μὲ κυβερνητικοὺς βουλευτάς. Ἀλλὰ ἔχει δημιουργηθῆ εἰς τὸν τόπον μας μία πολιτικὴ ἀτμόσφαιρα, ἡ ὁποία μᾶς ἐπιβάλλει πολλάκις ἄλλα νὰ σκεπτώμεθα, ἄλλα νὰ πιστεύωμεν καὶ ἄλλα νὰ λέγωμεν. Πάντως εἶναι πλέον ἢ βέβαιον ὅτι οὐδεὶς ἔχει τὴν συνείδησιν ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἔλυσε σταθερὰ καὶ μόνιμα τὸ πολιτικόν μας πρόβλημα. Ὅλοι ἔχομεν τὸ αἴσθημα ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς στάδιον ἐξελίξεων καὶ ἀκριβῶς τὸ αἴσθημα αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ αὐτὴ τὴν ἀτμόσφαιραν τῆς ἀνησυχίας, τῆς ἀβεβαιότητος καὶ τοῦ ἐκνευρισμοῦ, μίαν ἀτμόσφαιραν, ἡ ὁποία μᾶς καθιστᾶ ἀνικάνους νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὰ προβλήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦν μίαν ἀγωνιώδη κατάστασιν εἰς τὸν λαόν μας. Θὰ ἤθελον, ἐν συνεχείᾳ μὲ τὴν σκέψιν αὐτήν, νὰ εἴπω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι, ἂν εἰλικρινῶς δέχεται, ὅπως δέχομαι ἐγώ, ὅτι ἡ παρουσία της εἰς τὴν ἀρχὴν δὲν δημιουργεῖ τὰς προϋποθέσεις αὐτὰς τῆς πολιτικῆς σταθερότητος, ἡ ὁποία εἶναι τόσον ἀναγκαία, τόσον ἀπαραίτητος διὰ τὴν προώθησιν τῶν διαφόρων θεμάτων τοῦ τόπου, νομίζω ὅτι μὲ πρωτοβουλίαν της ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ὀφείλει νὰ δώσῃ λύσιν εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν, ἀνεξαρτήτως, ἐπαναλαμβάνω, τῶν εὐθυνῶν αἵτινες εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν βαρύνουν διὰ συγκεκριμένας πράξεις ἢ παραλείψεις, αἵτινες ἐπεδείνωσαν τὴν σημερινὴν κατάστασιν. Τὸ γεγονὸς αὐτό, ἐπαναλαμβάνω καὶ μόνον δημιουργεῖ δι’ αὐτὴν βαρυτάτας εὐθύνας. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν θὰ εἶχον τὸ δικαίωμα μὲ τὴν εὐκαιρίαν αὐτὴν νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ ἕνα προηγούμενον, διότι εἶναι δυνατόν, ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν κάμνω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ θεωρηθῇ παραδοξολογία. Εἶναι τὸ προηγούμενον τῆς ἐργατικῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἀγγλίας. Ἡ Κυβέρνησις αὐτή, ἠδύνατο νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν ἄλλα δύο ἔτη. Παρὰ ταῦτα, διότι ἡ Ἀγγλία ἀντιμετωπίζει δυσκόλους περιστάσεις καὶ ὅταν ἐνόμισεν ὅτι τὰς εὐθύνας διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν αὐτῶν τῶν περιστάσεων, ἔπρεπε νὰ ἀναλάβῃ ὁ ἴδιος ὁ λαός, παρῃτήθη τῆς ἀρχῆς, ἐδέχθη τὴν ἀνάγκην τῆς διεξαγωγῆς ἐκλογῶν καὶ ἔδωσεν εἰς τὸν Ἀγγλικὸν λαὸν τὴν δυνατότητα νὰ ἀναλάβῃ ὁ ἴδιος νὰ δώσῃ τὴν λύσιν.

§5Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ἡμεῖς ἔχομεν εἰς τὴν ἐξουσίαν 5 μῆνας καὶ δὲν μᾶς ἀφίσατε νὰ ἐργασθῶμεν, θέτοντες τὸ πολιτικὸν ζήτημα τῆς ἀσταθείας.

§6Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω, διατὶ θεωρῶ ἀσταθῆ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐὰν δὲν εἴχομεν τὴν συνήθειαν νὰ λέγωμεν διάφορα ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐσκεπτόμεθα, ὅλοι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν ἀποτελεῖ λύσιν τοῦ πολιτικοῦ μας προβλήματος.

§7Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερν.). Φέρετε ὡς παράδειγμα τὴν Ἀγγλίαν καὶ εἴπατε ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ ἐργατικὴ βλέπουσα ὅτι δὲν εἶχεν ἐπαρκῆ πλειοψηφίαν, διὰ νὰ κυβερνήσῃ τὴν χώραν, ἐπροτίμησε νὰ πάῃ πρὸς τὰς ἐκλογάς. Ποῖον ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν; Εἶσθε ἱκανοποιημένος ἀπὸ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν;

§8Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Δὲν ἔχει νὰ κάμῃ. Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ ἐπικαλεσθῶ τὸ προηγούμενον αὐτό, διὰ νὰ μὴ θεωρηθῇ ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν θὰ κάμω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, παραδοξολογία, ὅτι ὑπάρχει προηγούμενον κατὰ τὸ ὁποῖον καίτοι ἦτο μία Κυβέρνησις δυναμένη νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν ἀρχήν, δέχεται ὅτι τὸ ἔθνος διέρχεται κρισίμους περιστάσεις καὶ προτιμᾷ τὴν εὐθύνην διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν αὐτῶν τῶν περιστάσεων νὰ ἀναλάβῃ ὁ λαός.

§9Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Ὅταν ὁμιλῆτε περὶ Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἔχει ἕνα Αʹ πρόγραμμα, ὁμιλεῖτε, ταὐτοχρόνως καὶ περὶ μιᾶς ἀντιπολιτεύσεως μὲ Βʹ πρόγραμμα καὶ ἐφ’ ὅσον εἶσθε γνώστης τῆς Ἀγγλικῆς ἱστορίας θὰ ἴδητε ὅτι ἡ ἐργατικὴ Κυβέρνησις εἶχε Αʹ πρόγραμμα, ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀντιπαρέταξε Βʹ πρόγραμμα, ἔγιναν συζητήσεις, ὑπῆρχε ζήτημα ἐξοπλισμῶν, ὑπῆρχε ζήτημα κατοικιῶν, ὑπῆρχε ζήτημα κρατικοποιήσεως τοῦ ἀτσαλιοῦ, ὑπῆρχον χίλια δυὸ ζητήματα καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐπροτίμησε ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις νὰ θέση αὐτὰ τὰ ζητήματα ἐνώπιον τοῦ Ἀγγλικοῦ λαοῦ. Τὶ ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἀπαντήσωμεν ἡμεῖς. Ἐρωτῶ: Εἰς τοὺς τέσσαρας αὐτοὺς μῆνας, ἡ ἀντιπολίτευσις, τὶ ζητήματα ἔθεσε, διὰ νὰ θέσωμεν τὰ ἐρωτήματα ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ;

§10Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἢ μᾶλλον ποῖον εἶναι τὸ Αʹ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως; Διὰ νὰ ὑπάρχῃ τὸ Βʹ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ τὸ Αʹ. Ἀλλὰ τὸ Αʹ, εἶναι ἀνύπαρκτον.

§11Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι ἔτσι εἶναι. Τουλάχιστον σεῖς ἐπάνω εἰς αὐτὴν τὴν ἀνυπαρξίαν τῆς Κυβερνήσεως, δὲν δίδετε 2–3 σημεῖα κριτικῆς δὲν ἠκούσαμεν τίποτε ἐπὶ τόσους μῆνας καὶ ἐπέρασαν 3–4 ἡμέραι, διὰ νὰ ἀκούσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἐπετηρίδος, τοῦ Ζωζωνάκη κ.τ.λ.

§12Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ ἐπικαλεσθῶ τὸ προηγούμενον αὐτὸ διὰ νὰ δικαιολογήσω, τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν, ἔχω νὰ κάμω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἀπαντῶν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶπε τὸ ἑξῆς: «Τὶ ἀποτέλεσμα ἔφερον αἱ ἐκλογαί; Θὰ ἐνθυμῆται ὁ κ. Πρόεδρος, καὶ κάπως ἐγωϊστικῶς καὶ ἀπρεπῶς ἴσως, θὰ ἐπικαλεσθῶ, τὴν ἐπίμονον προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμον νὰ πείσω, τὴν Βουλὴν καὶ ὑμᾶς, ὅτι δὲν συνέτρεχεν οὐδεὶς λόγος νὰ διαλυθῇ ἡ παροῦσα Βουλή, διότι ἦτο μία Βουλὴ ἀρτίας συνθέσεως, ἀλλὰ δὲν ὑπῆρχε καλὴ πίστις ἐκ μέρους ὅλων, διὰ νὰ δώσῃ Κυβέρνησιν. Παρ’ ὅλα αὐτά, ἐπήγαμεν εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ ἐφθάσαμεν ἐκεῖ ὅπου ἐφθάσαμεν σήμερον. Λέγω τοῦτο, ὅτι αὐτὸς ὁ συλλογισμὸς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ καὶ πέρυσι, ὅταν ὡρισμένοι ἐξ ἡμῶν ἐπιμόνως προσπαθούσαμε νὰ πείσωμεν τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν συντρέχει οὐδεὶς λόγος προσφυγῆς εἰς τὰς ἐκλογάς. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἀπὸ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἡ κατάστασις σήμερον εἶναι πολὺ χειροτέρα.

§13Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορίου). Ὁμολογῶ ὅτι μὲ κάποια ἀνωτερότητα σκέψεως ὡμιλήσατε καὶ εἴπατε προηγούμενον αὐτὸ διὰ νὰ δικαιολογήσω, τὴν πρότασιν, τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν.

§14Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Ἀλλὰ κάμνω μίαν διευκρίνισιν.

§15Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορίου). Εἴπατε ὅτι δὲν θέλετε νὰ καταλογίσητε ἀνεπάρκειαν....

§16Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Μοῦ ἐκάματε τὴν τιμὴν νὰ μοῦ ἀναγνωρίσητε ἀνωτερότητα εἰς τὰς σκέψεις μου. Δὲν θέλω ὅμως νὰ παρανοῆτε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον.

§17Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορίου). Ἐὰν αὐτὰ ὁποῖα εἴπατε ἀποδίδουν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον ἐγώ...

§18Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος κατ’ ἀρχὴν νὰ κάμω ὡρισμένας γενικωτέρας διαπιστώσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία εἶναι κατάστασις διαρκοῦσα ἐπὶ πολλὰ ἔτη, ἡ ὁποία ἐπεδεινώθη ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις μὴ ἀποτελοῦσα λύσιν τοῦ πολιτικοῦ μας θέματος, ἀποτελεῖ ἐπιδείνωσιν τῆς καταστάσεως αὐτῆς. Τὸ γεγονός, ὅτι ἔκαμα μία προσπάθειαν νὰ δώσω μίαν γενικὴν εἰκόνα τῆς κοινωνικῆς καὶ οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ τόπου μὲ τὴν διευκρίνησιν ὅτι δὲν ἀποδίδω ὁλοκληρωτικῶς τὴν εὐθύνην διὰ τὴν κατάστασιν εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, δὲν σημαίνει ὅτι δὲν ἐπολιτεύθη κακῶς.

§19Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορίου). Ἐπίσης, ἐδηλώσατε ὅτι δὲν ἀποδίδετε ἀνεπάρκειαν εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν.

§20Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Κάμνετε τὴν προσπάθειαν νὰ μὲ ἐμφανίσητε Κυβερνητικόν. Ἀνεξαρτήτως τῆς ἐπαρκείας ἢ τῆς ἀνεπαρκείας τῆς Κυβερνήσεως...............

§21Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορίου). Ἐὰν ἀνακαλῆτε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἴπατε, ἄλλο τὸ ζήτημα.

§22Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Λυποῦμαι διότι δὲν θέλετε νὰ ἀντιληφθῆτε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγω. Ἐγὼ λέγω ὅτι, ἀνεξαρτήτως τῆς ἀνεπαρκείας ἢ ἐπαρκείας τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, τὸ γεγονὸς καὶ μόνον ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν ἀποτελεῖ λύσιν εἰς τὸ πολιτικὸν θέμα καὶ παρατείνει τὴν πολιτικὴν ἀστάθειαν, δημιουργεῖ δι’ αὐτὴν βαρυτάτας εὐθύνας, διότι αὐτὴ καθ’ ἑαυτήν, ἡ παραμονή της εἰς τὴν Κυβέρνησιν....

§23Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορίου). Ἐθέσατε δύο προϋποθέσεις: Εἴπατε ὅτι ἡ εὐθύνη, διὰ τὴν μὴ λύσιν, ἔγκειται ἀλλοῦ.

§24Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Δὲν ἔγκειται ἀλλοῦ, ἀλλὰ εἰς σᾶς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ εἴπω, εἶναι τὸ ἑξῆς: Ἠθέλησα, ἐπαναλαμβάνω, νὰ δώσω μίαν εἰκόνα τῆς πραγματικότητος τοῦ τόπου, διὰ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν κινδύνων, τοὺς ὁποίους ἐγκυμονεῖ ἡ πραγματικότης αὐτή, ἐὰν ἐγκαίρως δὲν μεταβληθῇ κάτι εἰς τὴν πολιτικήν μας ζωήν. Τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, δὲν δημιουργεῖ τὰς προϋποθέσεις τῆς πολιτικῆς σταθερότητος, εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, κάτι, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δύσκολον νὰ ἀποδειχθῇ. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι καὶ τὰ ἴδια μέλη τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ ἴδιοι οἱ κυβερνητικοὶ βουλευταὶ καὶ εἰς τὰς κατ’ ἰδίαν συζητήσεις των ἀναγνωρίζουν ὅτι ὑπάρχουν ὡρισμένα συγκεκριμένα περιστατικά, τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησαν τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν δημιουργεῖ προϋποθέσεις πολιτικῆς σταθερότητος. Ἡ ἀσθένεια τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν ὁποίαν θλιβόμεθα, αἱ ἀντιθέσεις, αἵτινες ὑπάρχουν μεταξὺ τῶν δύο κομμάτων τὰ ὁποῖα συμπράττουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀντιθέσεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἐκδηλωθῆ καὶ εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν καὶ αἱ ἀντιθέσεις αὐταὶ ἀκριβῶς ὡδήγησαν εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς ἐκείνης καὶ τῆς προκηρύξεως τῶν ἐκλογῶν. Εἶναι ἀντιθέσεις, αἱ ὁποῖαι ὑφίσταντο ἀπὸ πολλοῦ χρόνου καὶ αἵτινες ὑπάρχουν καὶ σήμερον καὶ καταβάλλεται προσπάθεια νὰ ἐξομαλυνθοῦν. Ἐὰν εἰς τοὺς λόγους αὐτοὺς προστεθῇ τὸ παράπονον τοῦ Συμμαχικοῦ παράγοντος, ὅτι δὲν ἀξιοποιεῖται ἐπαρκῶς ἡ βοήθεια τὴν ὁποίαν μᾶς χορηγεῖ, διὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ πολιτική μας ζωὴ δὲν εἶναι σταθερὰ καὶ εἰς τοῦτο τελικῶς προσθέσετε τὴν δυσφορίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐκδηλουμένην ἀπὸ ὅλας τὰς κατευθύνσεις, εἶναι εὔκολον νὰ ἀχθῆτε εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν δημιουργεῖ τὰς προϋποθέσεις ἐκείνας, αἵτινες θὰ ἐπέτρεπον εἰς ὑμᾶς καὶ εἰς τὸν λαὸν νὰ δεχθῆτε ὅτι ὑπάρχει πολιτικὴ σταθερότης. Θὰ ἠδυνάμην νὰ ἑρμηνεύσω ἕνα πρόσφατον περιστατικόν, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει πληρέστερον τοὺς ἰσχυρισμούς μου. Ἡ Κυβέρνησις, αἰσθανομένη ὅτι θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην συντόμως νὰ κάμῃ ἐκλογάς, ἐπεχείρησε πρὸ πέντε ἡμερῶν κατὰ ἕνα τρόπον, ὁ ὁποῖος εἶναι ὀλίγον παράδοξος καὶ μυστηριώδης, νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Ἀπὸ τὴν ἐπαύριον τῆς ἐκλογῆς συζητεῖται καὶ πάλιν ἡ περίπτωσις νέων ἐκλογῶν καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἐδημιουργήθη ἡ ἀνάγκη τῆς συζητήσεως μεταξὺ τῶν διαφόρων κομμάτων, ἀκόμη καὶ τῶν κυβερνητικῶν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, ὅλα αὐτὰ δὲν ἀποδεικνύουν ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν εἶναι Κυβέρνησις σταθερά, οὔτε βιώσιμος, δὲν γνωρίζω τὶ ἄλλο θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπικαλεσθῶ διὰ νὰ ἀποδείξω τὸ βάσιμον τῶν συλλογισμῶν μου.

§25Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Σεῖς ἐδημιουργήσατε τὴν ἀτμόσφαιραν τῆς ἀβεβαιότητος, διότι ἀντὶ νὰ τὰ εἴπητε ἐδῶ εἰς τὴν Βουλήν, ἐφροντίσατε νὰ περιφέρεσθε εἰς τὴν Πελοπόννησον.

§26Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ πρὸ ὀλίγου μόλις ἔκαμε τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἐπὶ τετράμηνον ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν ἠθέλησε νὰ φέρῃ κανένα θέμα πρὸς συζήτησιν καὶ νὰ προβάλῃ ἰδίας ἀπόψεις. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ παράπονον τοῦ λαοῦ ἀπέναντι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Συνεπῶς, αὐτὸ ποὺ ἰσχυρίζεσθε ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις παρακωλύει τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως καὶ δημιουργεῖ τὴν προοπτικὴν νέων ἐκλογῶν, εἶναι κάτι, τὸ ὁποῖον δὲν εὐσταθεῖ.

§27Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερν.). Τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν ἐζητήσατε νέας ἐκλογάς.

§28Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Ἀναμφιβόλως ναί. Δὲν θὰ ὑπῆρχε δὲ θέμα νέων ἐκλογῶν ἐὰν ὑπῆρχε Κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ δημιουργῇ τὴν πεποίθησιν ὅτι εἶναι σταθερὰ καὶ βιώσιμος Κυβέρνησις.

§29Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερν.). Ἐδημιουργήσατε μίαν ἀνωμαλίαν, διότι εἶναι ἕνα κόμμα 114 βουλευτῶν, τὸ ὁποῖον ἀρνεῖται οἱανδήποτε συνεργασίαν καὶ πρέπει νὰ τὸ ὁμολογήσετε.

§30Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, γνωρίζετε ἐκ πείρας ὅτι τὰ τελευταῖα πέντε χρόνια δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἔχωμεν σταθερὰν πολιτικὴν ζωὴν καὶ ἐνηλλάγησαν εἰς τὴν ἐξουσίαν ὑπερείκοσι κυβερνήσεις διὰ τὸν λόγον ὅτι ἐκάμαμεν κυβερνήσεις συνασπισμοῦ. Κύριε Πρόεδρε, τὰς πολιτικάς μου σκέψεις τὰς διακρίνει μετριοπάθεια, ἀλλὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δεχθῶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ προβλήματα τοῦ τόπου μας νὰ ἀντιμετωπισθοῦν μὲ κυβερνήσεις συνασπισμῶν. Ἔχετε ὁ ἴδιος πικρὰν πεῖραν τῆς καταστάσεως αὐτῆς.

§31Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερν.). Διατὶ διελύθη ἡ προηγουμένη Βουλή, ἡ ὁποία ἀπηρτίζετο ἀπὸ 10 κόμματα καὶ ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ ἀποδώσῃ, ὡς εἴπατε, βιώσιμον κυβέρνησιν, καὶ ἡ σημερινὴ Βουλή, ποὺ ἔχει τρία κόμματα δὲν θὰ ἠμποροῦσε νὰ δώσῃ τοιαύτην Κυβέρνησιν;

§32Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι τὸ μέγιστον τῆς εὐθύνης διὰ τὴν τοιαύτην ἐξέλιξιν τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς βαρύνει ὑμᾶς.

§33Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερν.). Μήπως βαρύνει τὸ ταξίδιον τῆς Θεσσαλονίκης;

§34Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ ἡ συνεχὴς ἐνόχλησις τὴν ὁποίαν ὑφίσταται ἡ Κυβέρνησις καὶ τὴν ὁποίαν ὑφίστανται τὰ κυβερνητικὰ κόμματα ἀπὸ τὰ ταξίδια, εἴτε εἰς τὴν Πελοπόννησον, εἴτε εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, εἶναι περίεργος. Ἁπλούστατα, ὁ λαὸς ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ κηρύγματά μας. Ἀνταπεκρίθη τότε εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἴπομεν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ἀνταπεκρίθη εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔρριψεν ὁ Στρατάρχης εἰς τὴν Πελοπόννησον. Δὲν ἦτο οὔτε ἡ Θεσσαλονίκη, ἡ ὁποία ἠμπόδισε τὸν σχηματισμὸν κυβερνήσεως, οὔτε ἄλλη ἀντικειμενικὴ αἰτία εἶναι ἐκείνη, ἐπὶ τῆς ὁποίας προσέκρουσεν ὁ σχηματισμὸς κυβερνήσεως. Ὁ κ. Καραμανλῆς εἶπεν ὀρθότατα, ὅτι ὑμεῖς δὲν ἠθελήσατε τότε νὰ δημιουργήσετε κυβέρνησιν μὲ τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπροτιμήσατε νὰ μείνετε Κυβέρνησις μειοψηφίας, διότι τὰ δύο κόμματα τότε, τῶν Φιλελευθέρων καὶ τοῦ κ. Παπανδρέου, ἀπετέλουν μειοψηφίαν, καὶ ἐπροτιμήσατε, λέγω, νὰ μείνετε Κυβέρνησις μειοψηφίας βασιζομένη ἐπὶ ἑνὸς ἐκ τῶν κομμάτων τῆς Βουλῆς, ἐπὶ τρίτου δηλαδὴ κόμματος. Ὀρθότατα λοιπόν, ὁ κ. Καραμανλῆς λέγει ὅτι ἦτο δυνατὸν τότε νὰ δοθῇ λύσις καὶ δὲν ἐδόθη. Ἀπεδείχθη ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τῶν συνασπισμῶν, εἴτε διότι δὲν ἀποδίδουν ὅταν πραγματοποιοῦνται, εἴτε διότι δὲν πραγματοποιοῦνται ἐλλείψει καλῶν προθέσεων, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τῶν συνασπισμῶν νὰ προχωρήσωμεν καὶ δι’ αὐτὸ κατέληξεν ὁ κ. συνάδελφος εἰς τὴν σκέψιν ὅτι μόνον τὸ πλειοψηφικὸν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ τὴν λύσιν εἰς τὸ κυβερνητικὸν καὶ πολιτικόν μας πρόβλημα.

§35Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Ἐὰν ἀναφερθῶ εἰς τὸ παρελθόν, θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀναφερθῶ εἰς ὡρισμένα περιστατικά. Ἀρκοῦμαι εἰς τὴν διαπίστωσιν ὅτι μετὰ τὸν πόλεμον καὶ ἐπὶ πενταετίαν καταβάλλεται συνεχὴς καὶ ἔντονος προσπάθεια νὰ δοθῇ εἰς τὸν τόπον αὐτὸν μία σταθερὰ καὶ σοβαρὰ κυβέρνησις καὶ τοῦτο καθίσταται ἀνέφικτον. Ἡ πεῖρα τοῦ προσφάτου παρελθόντος μᾶς πείθει ὅτι, ἐφ’ ὅσον τὸ σύστημα τῶν κυβερνήσεων συνασπισμοῦ δὲν εὐσταθεῖ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναζητήσωμεν ἄλλον τρόπον ἐπιλύσεως τοῦ πολιτικοῦ μας θέματος. Ὁ Συναγερμός, ἔχων τὴν ἄποψιν αὐτήν, ἠρνήθη τὴν σύμπραξίν του, ὄχι διότι πιστεύει ἢ ἐπιθυμεῖ νὰ κληθῇ εἰς τὰς ἐκλογάς, ἀλλὰ διότι ἐπιθυμεῖ νὰ καθορίσῃ τὴν πολιτικήν μας ζωὴν εἰς μίαν τοιαύτην ἐξέλιξιν. Ἡ Κυβέρνησις προφανῶς ἀρνουμένη νὰ δεχθῇ ὅτι κακῶς ἔχουν τὰ πράγματα τοῦ τόπου μας, ὅτι ἡ σημερινὴ κατάστασις ὅπως διαμορφώνεται, δημιουργεῖ μίαν δραματικὴν προοπτικὴν διὰ τὸ μέλλον τοῦ τόπου αὐτοῦ, ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἀρνουμένη νὰ δεχθῇ τὴν ἀλήθειαν αὐτήν, διαπράττει βαρύτατον σφάλμα καὶ ἀναλαμβάνει βαρυτάτας εὐθύνας διὰ τὸ μέλλον τοῦ τόπου. Δὲν εἶναι μεγάλα τὰ περιθώρια, τὰ ὁποῖα διαθέτομεν ὡς πολιτικὸν Ἔθνος, διὰ νὰ εὕρωμεν τὰ μέσα καὶ τοὺς τρόπους διὰ νὰ καταστήσουν τὸν τόπον αὐτὸν βιώσιμον. Ἐάν, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ἐφ’ ὅσον διαρκῇ ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια, δὲν καταστῇ δυνατὸν νὰ συνταχθῇ πολιτικῶς αὐτὸς ὁ τόπος μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἀξιοποιήσῃ τὴν ὑπόλοιπον Ἀμερικανικὴν βοήθειαν καὶ νὰ δημιουργήσῃ τὴν προϋπόθεσιν περαιτέρω βοηθείας, νομίζω ὅτι μετὰ διετίαν εἰς τὸν τόπον αὐτόν, θὰ σημειωθοῦν ἐξελίξεις, τὰς ὁποίας δὲν εἶναι εὔκολον νὰ διατυπώσῃ καὶ νὰ προβλέψῃ κανεὶς ἀπὸ τοῦδε.

§36ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπειλὴ εἶναι αὐτὴ δηλαδή;

§37Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, σᾶς εἶπον δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν εἰς οἱανδήποτε πτέρυγα καὶ ἂν ἀνήκῃ ὁ ὁποῖος νὰ μὴ γνωρίζῃ ὅτι εἶναι δραματικὴ ἡ κατάστασις τοῦ τόπου, ἄλλο ἂν διϊστάμεθα ὡς πρὸς τὸ ἂν εὐθύνεται ἢ ὄχι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ἂν ἀπὸ ὅ,τι γνωρίζετε ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν σας καὶ ἀπὸ τὸ ἄμεσον περιβάλλον σας, εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ δέχεσθε ὅτι καλῶς ἐξελίσσονται τὰ πράγματα τοῦ τόπου, δύνασθε ἐὰν θέλετε ἐν ἀντιθέσει πρὸς ἑαυτοὺς νὰ εἴπητε ὅτι ἡ κατάστασις εἶναι οἵα, οἵα εἶναι, καὶ ὅτι δὲν δημιουργοῦν εὐθύνας διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Εἶναι βέβαια δικαίωμά σας καὶ τὸ παρετήρησα ἐπανειλημμένως ὅταν ὡμιλοῦσαν ἄλλοι ρήτορες. Ὅταν ἐθίγετο τὸ θέμα αὐτό, ὅταν εἶπον ὅτι ἡ κατάστασις τοῦ τόπου εἶναι κακὴ ἠκούοντο διαμαρτυρίαι ἀπὸ τὴν πτέρυγα τὴν κυβερνητικήν. Εἶναι κύριοι κακὴ ἡ κατάστασις καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἀνεξαρτήτως πτέρυγος εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκομεν, νὰ ἀναζητήσωμεν τὸν τρόπον τῆς προλήψεως περαιτέρω δεινῶν.

§38Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Βοηθήσατε λοιπόν.

§39Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀπειλῆς λοιπόν, ἀλλὰ πρόκειται περὶ μιᾶς προβλέψεως τὴν ὁποίαν θὰ ηὐχόμην νὰ μὴ κάμω, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν ὅταν ἔχετε δεδομένον τοῦτο, δὲν ἔχετε ἐπαναλαμβάνω τὸ δικαίωμα νὰ ἀρνηθῆτε, ἐφ’ ὅσον τὸ πιστεύετε, νὰ ἐπιστήσετε τὴν προσοχὴν ἐκείνων ἀπὸ τὴν πρωτοβουλίαν τῶν ὁποίων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προληφθοῦν αὐτοὶ οἱ κίνδυνοι.

§40Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Διατὶ δὲν βοηθεῖτε;

§41Α. ΠΑΛΛΗΣ. Ἤθελα νὰ σᾶς ἐρωτήσω τὸ ἑξῆς: Ἐὰν ὕστερα ἀπὸ νέας ἐκλογὰς ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ προέλθῃ ἀπὸ τὰς ἐκλογάς, διαθέτῃ μίαν μικρὰν πλειοψηφίαν πάλιν, μόνον 5–10 βουλευτῶν, τὶ λύσιν θὰ ἐδίδατε τότε; Θὰ εἶναι ἀσταθὴς ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη καὶ θὰ φέρῃ καὶ ἐκείνη τὴν αὐτὴν εὐθύνην μὲ τὴν σημερινήν;

§42Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, σᾶς εἶπα τὸ ἑξῆς: Ἐγὼ συζητῶ διὰ μίαν ὑφισταμένην κατάστασιν καὶ προβαίνω εἰς ὡρισμένην διαπίστωσιν, καὶ σεῖς κάμετε συλλογισμοὺς ἐπὶ τῇ βάσει ἐνδεχομένων. Λέγω τὸ ἑξῆς: Ὅτι μία μονοκομματικὴ Κυβέρνησις, ἔστω καὶ μὲ πλειοψηφίαν 5 ἑδρῶν, μὴ βαρυνομένη μὲ ὅσα βαρύνεται μία Κυβέρνησις συνασπισμοῦ, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπληρώσῃ πλήρως καὶ ἀποτελεσματικῶς.............

§43ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔρχεσθε εἰς ἀντίθεσιν πρὸς ὅσα εἴπατε.

§44Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν καταλαμβάνετε. Λέγω τὸ ἑξῆς: Μπορεῖ ὁ καθένας κατὰ τὸν τρόπον του νὰ δικαιολογήσῃ ὡρισμένας θεωρίας, τὰς ὁποίας ἔχει ἐπὶ τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος ἢ ἐπὶ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης ἐξελίξεως τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς.

§45Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ἐπεκαλέσθητε τὸ παράδειγμα τῆς ἐργατικῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία διέθετε, εἴπατε, πλειοψηφίαν. Καὶ ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη παρῃτήθη. Πῶς εἶναι δυνατὸν τοῦτο;

§46Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε, θέλετε νὰ κάμωμεν καλόπιστον συζήτησιν; Ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἤρχισα τὴν ἀγόρευσίν μου προδίδει τὴν καλήν μου πίστιν. Ἀλλὰ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον μοῦ κάμνετε τὰς διακοπὰς προδίδει τὴν κακήν σας πίστιν. (Χειροκροτήματα). Ἐὰν θέλετε νὰ ὁμιλήσετε καὶ νὰ διεξάγωμεν τὰς συζητήσεις ἐν ἠρεμίᾳ καὶ γαλήνῃ ἔχει καλῶς. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι δὲν ἠθέλησα νὰ προσδώσω εἰς τὸν τόνον τῆς ὀξύτητος, ποὺ ὑπάρχει εἰς τὰς συζητήσεις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, οὔτε τὸ ἐλάχιστον. Ἐὰν θέλετε νὰ διεξαγάγωμεν τὴν συζήτησιν μὲ ὕβρεις....

§47Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Δὲν σᾶς ὕβρισε κανείς.

§48Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε, κάμνετε ἐρωτήσεις, μὲ συγχωρεῖτε διὰ τὴν ἔκφρασιν, κακοπίστους, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἐπικαλεῖσθε τὸ προηγούμενον τῆς παραιτήσεως τῆς Ἐργατικῆς Κυβερνήσεως; Ἐγὼ τὸ ἀνέφερα τοῦτο διότι ἤθελα διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ νὰ δικαιολογήσω μίαν πρότασιν τὴν ὁποίαν τελευτῶν θὰ κάμω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§49ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Περιπίπτετε εἰς ἀντιφάσεις κύριε συνάδελφε. Προηγουμένως εἴπατε ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει εὐστάθειαν.

§50Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε, νομίζω, ἐὰν θέλωμεν τὸ θέμα νὰ τὸ ἐξετάσωμεν μὲ καλὴν πίστιν, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δεχθῶμεν ὅλοι μας ἀνεξαρτήτως τῆς πτέρυγος εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκομεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει μεγαλύτερον ἀγαθὸν δι’ ἕνα τόπον ἀπὸ τὸ νὰ ἔχῃ σταθερὰν πολιτικὴν Κυβέρνησιν. Εἶναι κάτι τὸ ὁποῖον οὐδεὶς πολιτευόμενος εἰς οἱονδήποτε κόμμα καὶ ἂν ἀνήκῃ, εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἀρνηθῇ. Εἶναι λοιπὸν αὐτὸ μία βασικὴ ἀλήθεια, εἶναι αὐτὸ μία βασικὴ ἀλήθεια, τὴν ὁποίαν ἐπαναλαμβάνω, καὶ ἡ ἰδία Κυβέρνησις θὰ ἦτο ἱκανὴ νὰ τὴν ὁμολογήσῃ, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν διαφωνῇ ὡς πρὸς τὸν τρόπον μὲ τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποκτήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν.

§51Μ. ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ ἤθελα μίαν διασάφησιν. Εἴπατε ὅτι διὰ νὰ μπορέσουν νὰ ἐπιλυθοῦν τὰ ζητήματα ἑνὸς τόπου, εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχῃ μία πλειοψηφία. Ἡ ἐπίλυσις τῶν προβλημάτων, τῶν κοινωνικῶν προβλημάτων, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν ἕνα τόπον, εἶναι ζήτημα πλειοψηφίας ἢ εἶναι ζήτημα συστήματος, βάσει τοῦ ὁποίου θὰ ἀντιμετωπισθοῦν τὰ ζητήματα αὐτά;

§52Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Ὀρθῶς. Ἀλλὰ σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς. Δὲν μὲ παρηκολουθήσατε. Ὁ ἀσφαλέστερος τρόπος διὰ νὰ ἀντιμετωπισθοῦν τὰ προβλήματα μιᾶς χώρας, ἴσως καὶ ὁ μοναδικός, εἶναι νὰ τὰ ἀντιμετωπίζῃ ἐπὶ τῇ βάσει προγράμματος μεθοδικῶς ἐκτελουμένου μὲ συνέχειαν καὶ συνέπειαν. Αὐτὸ εἶναι κάτι τὸ ὁποῖον προϋποθέτει τὴν ὕπαρξιν Κυβερνήσεως σταθερᾶς. Ὅταν εἰς τὴν χώραν αὐτὴν ἐναλλάσσωνται Κυβερνήσεις κατὰ τρίμηνον καὶ Ὑπουργοὶ κατὰ μῆνα, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν αὐταὶ αἱ προϋποθέσεις; Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα.

§53Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἀφοῦ εἶσθε ἀντίθετος πρὸς τὴν συχνὴν ἐναλλαγὴν τῶν Κυβερνήσεων, διατὶ θέτετε ζήτημα ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Βουλήν; Ἀφήσατε τὴν Κυβέρνησιν, ἄλλως ἔρχεσθε εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὸν ἑαυτόν σας.

§54Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Διὰ τὸν λόγον ὅτι δὲν δέχομαι ὅτι εἶσθε σταθερὰ καὶ βιώσιμος Κυβέρνησις.

§55Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Διατί;

§56Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Εἶπον διατί.

§57Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Διότι θέλετε νὰ ἑρμηνεύσητε τὴν θέλησιν τὴν ἰδικήν σας.

§58Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Ἄν κύριε συνάδελφε ἐρωτήσετε τὴν συνείδησίν σας, εἶσθε ὑποχρεωμένος καὶ σεῖς νὰ δεχθῆτε ὅτι δὲν ἀποτελεῖτε σταθερὰν καὶ βιώσιμον Κυβέρνησιν. Κύριοι βουλευταί, δὲν γνωρίζω ἐὰν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἐπικαλεσθῶ συγκεκριμένα περιστατικὰ διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν εἶναι σταθερὰ καὶ βιώσιμος Κυβέρνησις. Ἀρκεῖ νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν ἀτμόσφαιραν ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, εἰς τὴν Ἑλλάδα ὁλόκληρον. Κύριε Ὑπουργέ, ἔχετε τὴν τάσιν νὰ δίδετε τόνον φαιδρὸν εἰς τὴν συζήτησιν.

§59Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὄχι φαιδρόν.

§60Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπιθυμεῖ προφανῶς νὰ δώσῃ καὶ πάλιν τόνον φαιδρότητος εἰς τὴν σημερινὴν συζήτησιν,....

§61Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔρχεται μὲ κέφι ὁ κ. Ρέντης.

§62Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. ... ὡς συνήθως. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζει ὅτι ὑπάρχουν καὶ περιπτώσεις ποὺ θὰ πρέπει νὰ ἀποφεύγῃ νὰ δημιουργῇ τὴν ἀτμόσφαιραν αὐτήν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ θὰ ἤθελον νὰ εἴπω —μολονότι εἶναι θέματα μὲ τὰ ὁποῖα δὲν ἔχω ἀσχοληθῆ — ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ ἕνα συγκεκριμένον περιστατικόν, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν Ὑπουργὸν Ἐσωτερικῶν, αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα τῆς ἐσωτερικῆς ἀσφαλείας. Ἠθέλησε πράγματι εὐθυμολογῶν προχθὲς νὰ δημιουργήσῃ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἀποτελεῖ παραδοξολογίαν τὸ γεγονός, ὅτι ὁ Συναγερμὸς ὑπεσχέθη μὲν εἰρήνευσιν, ἀλλὰ πιστεύει, ὅτι αὐτὸς ἔχει τὴν δυνατότητα νὰ κάμῃ εἰρήνευσιν ἀκίνδυνον διὰ τὸν τόπον. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, γνωρίζετε, ὅτι εἰς τὴν πολιτικὴν ἔχει μεγάλην σημασίαν ἡ ἀτμόσφαιρα, ὅπως λέγουν. Ἐὰν λοιπὸν συνδυάσετε τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνετε ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἀσφαλείας μὲ τὰς προεκλογικὰς ἐπαγγελίας τοῦ Κόμματός σας, ὀφείλετε νὰ δεχθῆτε, ὅτι ἡ πολιτεία αὐτή, ἐφαρμοζομένη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἰδικήν σας δημιουργεῖ μίαν ἀτμόσφαιραν ἐνθαρρύνσεως τοῦ Κομμουνισμοῦ, εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλοι οἱ ἐλεύθεροι Λαοὶ λαμβάνουν μέτρα ἀμύνης κατὰ τοῦ Κομμουνισμοῦ. Αὐτὴ λοιπὸν εἶναι ἡ διαφορὰ ἡ οὐσιαστική, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῆς περιπτώσεως κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐφαρμοσθοῦν μέτρα εἰρηνεύσεως ἀπὸ μίαν ἄλλην Κυβέρνησιν καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν ἰδικήν σας. Τὸ γεγονός, ὅτι ἀπελύθη ὁ Α ἢ ὁ Β κρατούμενος, διὰ τὸν ὁποῖον ὑπῆρξε τρόπος νὰ εὕρετε δικαιολογίαν, δι’ ἐμὲ δὲν εἶναι τὸ ἐπικίνδυνον σημεῖον τῆς ἀσφαλείας. Ἀλλὰ ὁ κίνδυνος συνίσταται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίσατε τὰς τελευταίας ἐκλογὰς καὶ τὰ συνθήματα τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποιήσατε δημιουργοῦν, ἐπαναλαμβάνω, τὴν ἀτμόσφαιραν τῆς ἐνθαρρύνσεως τοῦ Κομμουνισμοῦ, ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως ἀπειλεῖ τὴν ἐσωτερικὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας.

§63Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Μὰ ἐδῶ διεπιστώθη ἕνα πρᾶγμα, ὅτι τὸ μέτρον ἠμπορεῖ νὰ ληφθῇ ἀπὸ τὸν Συναγερμόν, ἐὰν κυβερνήσῃ καὶ ὄχι ἀπὸ ἡμᾶς. Ἡ διαφορὰ δηλαδὴ δὲν εἶναι τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον λαμβάνεται, ἀλλὰ ἡ ψυχολογία τοῦ μέτρου. Ἐρωτῶ ὅμως, ποῖος ἐδημιούργησε τὴν ψυχολογίαν φοβίας διὰ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ λάβωμεν; Ἡμεῖς ἢ σεῖς; (Χειροκροτήματα).

§64Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω. Ἐγὼ ἔλεγον τὰ ἑξῆς: Τὰ προεκλογικά σας συνθήματα καὶ ἡ σύνθεσις τοῦ Κόμματός σας δημιουργεῖ δι’ ὑμᾶς ἀδυναμίαν νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν πολιτικὴν αὐτήν, ἀκινδύνως διὰ τὸν τόπον, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει σημασίαν εἶναι ἡ ἀτμόσφαιρα ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη. Ἐπαναλαμβάνω λοιπόν, ὅτι τὰ μέτρα αὐτά, ἐφαρμοζόμενα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἰδικήν σας, δημιουργοῦν μίαν ἀτμόσφαιραν ἐπικίνδυνον διὰ τὴν ἐσωτερικὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας.

§65Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Λοιπόν, κ. συνάδελφε, συμφωνοῦμεν ἐπὶ τῶν μέτρων. Ἐλπίζομεν δὲ ὅτι ὁμιλεῖτε ἐπισήμως ἐκ μέρους τοῦ Συναγερμοῦ, ἀλλὰ διαφωνοῦμεν εἰς......

§66Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Ὄχι, κύριε Ὑπουργέ. Ἀπαντῶ εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος προσπαθεῖ νὰ δημιουργήσῃ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὑπάρχει μία παραδοξολογία εἰς τὸ θέμα αὐτό. Πῶς λοιπὸν εἶναι παραδοξολογία; Εἶπον, ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε σεῖς νὰ ἐφαρμόσετε τὰ μέτρα αὐτά, χωρὶς νὰ δημιουργηθῇ κίνδυνος διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς Χώρας. Δὲν ὁμιλῶ ἐπὶ τοῦ προγράμματος τῶν μέτρων. Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος προσπαθῶν νὰ δώσῃ τόνον φαιδρότητος εἰς τὴν προχθεσινὴν συζήτησιν, μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐπεκαλέσθη καὶ αὐτὴν τὴν παραδοξολογίαν. Καὶ σᾶς ἀνέφερον, διατὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ κάμετε σεῖς, ἀλλὰ ἕνας ἄλλος. Καὶ σᾶς εἶπον, ὅτι σεῖς, λόγῳ τῆς πολιτεύσεως καὶ τῆς ἐνθαρρύνσεως τῶν Κομμουνιστῶν, ἐφαρμόζοντες τὰ μέτρα, θὰ ἐδημιουργούσατε ἐπικίνδυνον κατάστασιν διὰ τὴν ἐσωτερικὴν ἀσφάλειαν.

§67Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριε Καραμανλῆ, ἐκερδήσαμε μαζὶ τὸν ἀγῶνα ἐναντίον τῶν συμμοριτῶν, ὅτε εἶχον τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίας Τάξεως καὶ συνεπῶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ διαφορὰ μεταξὺ ἡμῶν καὶ ὑμῶν καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγητε, ὅτι σεῖς προσωπικῶς ἔχετε κανένα τίτλον περισσότερον ἀπὸ ἐμέ. Δὲν ἔχετε κανένα δικαίωμα νὰ λέγετε, ὅτι σεῖς εἶσθε ἐθνικόφρονες καὶ ὄχι ἐγώ. (Χειροκροτήματα).

§68Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Ἔχω τὸν φόβον, ὅτι ἐσκεμμένως ἐδημιουργήθη ἡ παραφθορὰ αὐτή. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον, τὰ εἶπον ὄχι διὰ νὰ θίξω τὸ πρόσωπόν σας. Ἀλλὰ ὁμολογῶ, ὅτι τὸν τελευταῖον καιρὸν ἔχει γίνει, ὄχι ἁπλῶς χρῆσις, ἀλλὰ καὶ ἐκμετάλλευσις τοῦ ὀνόματός σας καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὡς Κυβέρνησις, ὡς Κόμμα, λόγῳ τῆς θέσεως τὴν ὁποίαν ἔχετε εἰς τὴν πολιτικὴν ζωήν, δὲν ἔχετε τὴν δυνατότητα, ἀκινδύνως διὰ τὸν τόπον, νὰ ἐφαρμόσετε τὰ μέτρα αὐτά. (Χειροκροτήματα). Ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ πιστεύετε εἰς ὅ,τι πιστεύετε, ὅπως ἔχομεν καὶ ἡμεῖς τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφράζωμεν τοὺς φόβους μας, εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζετε. Ἄλλωστε, ἐὰν δὲν ὑπῆρχε διαφορὰ ἀπόψεων, δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἡ ἀνάγκη τοῦ νὰ διαμορφώνεται ἡ πολιτικὴ ζωὴ ἑνὸς τόπου, ὅπως διαμορφώνεται, ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ πρέπει νὰ ἀποτελῇ κριτήριον εἰς ὅλας τὰς συζητήσεις πρέπει νὰ εἶναι ἡ καλὴ πίστις.

§69Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἐδῶ δὲν ὑπάρχει διαφορὰ ἀπόψεων. Ὑπάρχει μόνον ἀμφισβήτησις, ὅτι σεῖς εἶσθε ἐντεταλμένος θεόθεν νὰ ἐφαρμόσετε τὰ μέτρα καὶ ἡμεῖς δὲν εἴμεθα. (Χειροκροτήματα).

§70Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Μὰ ἐγὼ ἔκαμα μίαν τοποθέτησιν κατόπιν σειρᾶς ὅλων τῶν συλλογισμῶν καὶ σεῖς λέγετε, ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα θεόθεν ἐντεταλμένοι. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ λησμονῆτε, ὅτι σεῖς προεκλογικῶς ἐνεφανίσθητε καὶ ἐπηγγέλθητε ὡρισμένα πράγματα καὶ ἐδημιουργήσατε μίαν ἀτμόσφαιραν ἐνθαρρύνσεως τοῦ Κομμουνισμοῦ. (Χειροκροτήματα).

§71Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Καθόλου. Ἐνεφανίσθημεν καὶ εἴπομεν τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ ἐλαμβάναμεν καὶ ἐνεφανίσθητε καὶ σεῖς. Ἀλλὰ ἡμεῖς ἐπήραμε τὴν ἐμπιστοσύνην ἀπὸ τὸν Λαόν, ἐνῷ σεῖς δὲν τὴν ἐπήρατε. (Χειροκροτήματα). (Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§72Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Δὲν ἐπήρατε οὔτε τὴν ἐμπιστοσύνην, οὔτε τὴν ἐντολὴν τοῦ Λαοῦ νὰ ἐφαρμόσετε τὰ μέτρα αὐτά. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις ἀποτελεῖται ἀπὸ δύο κόμματα. Τὴν πολιτικὴν αὐτὴν τὴν ἐπεκαλέσθη τὸ ἓν ἐκ τῶν κομμάτων. Τὸ ἄλλο ἐκ τῶν κομμάτων, ὄχι μόνον δὲν ἐπεκαλέσθη τὴν πολιτικὴν αὐτήν, ἀλλὰ ἐπῆγε σαφῶς, σταθερῶς, ἀντιθέτως πρὸς αὐτήν. (Χειροκροτήματα).

§73Λ. ΣΠΑΗΣ (Ὑπ. Βορ. Ἑλλάδος). Ἡ ΕΠΕΚ εἶπεν ὅτι θὰ ἐφαρμόσῃ πολιτικὴν δικαιοσύνης καὶ ἰσοπολιτείας, διότι ἐμεῖς εἴμεθα πολιτικοὶ καὶ ἐθνικόφρονες περισσότερον ἀπὸ σᾶς. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Ὅταν λέγετε ὅτι θὰ ἐφαρμόσητε αὐτὴν τὴν πολιτικὴν ἔπειτα ἀπὸ μίαν τετραετίαν θὰ περιμένουν αὐτοὶ ἔπειτα ἀπὸ τέσσαρα ἔτη διὰ νὰ ἔλθετε σεῖς νὰ ἐφαρμόσητε τὴν πολιτικήν σας; Ἡμεῖς εἴμεθα καὶ πολιτικοὶ καὶ ἐθνικόφρονες περισσότερον ἀπὸ σᾶς καὶ πρέπει νὰ ξεύρετε ποῖοι εἴμεθα ἐδῶ μέσα.... (Φωναί —κωδωνοκρουσίαι).

§74Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Μὴ κτυπᾶτε τὸ χέρι σας.

§75Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Εἰς ποῖον κτυπᾶτε τὸ χέρι σας; Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος. Νὰ μάθετε νὰ μὴ κτυπᾶτε τὸ χέρι σας εἰς τὴν Βουλήν.

§76Ε. ΓΟΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἰπῇ Ὑπουργὸς κάθησε κάτω εἰς βουλευτήν. Κάθησε κάτω, δὲν εἶναι φράσις κοινοβουλευτική. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§77Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Λυποῦμαι διὰ τὴν διαγωγήν σας, κ. Πρόεδρε. Τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§78Λ. ΣΠΑΗΣ. Πρέπει νὰ συζητῶμεν ἤρεμα καὶ ὄχι μὲ φωνές, δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἀπὸ αὐτούς.

§79Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νὰ μὴ μπαίνετε εἰς τὴν Βουλὴν τότε.

§80Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Πρέπει νὰ ἔχετε τὸ θάρρος νὰ ἀνακαλέσητε.

§81Λ. ΣΠΑΗΣ (Ὑπ. Βορ. Ἑλλάδος). Ἔχω περισσότερον ἀπὸ σᾶς τὸ θάρρος.

§82Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἢ θὰ ἐπιβάλετε τάξιν καὶ εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς ἢ τότε δὲν ἔχομεν θέσιν ἐδῶ ἡμεῖς.

§83Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς Βορείου Ἑλλάδος θὰ θελήσῃ νὰ ἀναγνωρίσῃ ὅτι ὁ ἐκνευρισμὸς εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος τὸν ὤθησεν εἰς τὴν κάπως θορυβώδη ἐκδήλωσιν καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ θελήσῃ νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι δὲν προέβη εἰς τὴν κίνησιν τὴν ὁποίαν προέβη καὶ εἰς τὴν ἐκδήλωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἀπὸ πρόθεσιν προσβολῆς τῆς Βουλῆς ἢ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἄν προέβαινον ἢ ἂν προβῶ εἰς τὸ μέλλον εἰς ἀνάλογον θορυβώδη χειρονομίαν, θὰ παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐπιβάλετε νὰ ἀνακαλέσω αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔχω πράξει.

§84ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ ἐκάματε καὶ προχθὲς ἀκόμη.

§85Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν τὸ ἔπραξα προχθὲς καὶ δὲν προέβητε εἰς τὴν ἐκδήλωσιν νὰ τὸ ἀνακαλέσω, προβαίνω ἀπόψε εἰς αἴτησιν συγγνώμης. Τὸ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ πράξῃ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς Βορείου Ἑλλάδος.

§86Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ κηρύξετε τὴν Βουλὴν εἰς διαρκῆ συνεδρίασιν, νὰ συνεδριάζῃ ἡμέραν καὶ νύκτα διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ συμπληρώσωμεν τὴν συζήτησιν αὐτήν. Ὅταν ἀρχίσωμεν νὰ ὁμιλῶμεν καὶ περὶ χειρονομιῶν ἀκόμη δὲν ἠξεύρω ποῦ θὰ φθάσωμεν. Ἄν ὑπάρχῃ ζήτημα, νὰ ἀνακαλέσῃ ὁ κ. Σπαῆς, διότι ἐγὼ ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς δὲν ἤκουσα, ἂς ἀνακαλέσῃ, διὰ νὰ προχωρήσωμεν.

§87Λ. ΣΠΑΗΣ (Ὑπ. Βορ. Ἑλλάδος). Ὁ κ. Καραμανλῆς κατ’ ἐπανάληψιν ἐτόνισεν ὅτι ἐμεῖς οἱ ἐν τῇ Κυβερνήσει δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἔχομεν, καὶ ὅτι ὑπεσχέθημεν πρὸ τῶν ἐκλογῶν ὅτι ἐρχόμενοι εἰς τὰ πράγματα θὰ ἐνισχύσωμεν τὸν κομμουνισμὸν δηλαδὴ περίπου εἴμεθα κι’ ἡμεῖς κομμουνισταί.

§88Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Δὲν εἶπα ἐγὼ αὐτὰ τὰ πράγματα, εἶχα μίαν στιχομυθίαν μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ παρεμβαίνετε κι’ σεῖς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ἀρκετὰ ἐμβριθὴς καὶ ἀρκετὰ εὐφυὴς ὥστε νὰ ἠμπορῇ νὰ ὑπεραμυνθῇ ἑαυτοῦ καὶ τοῦ κόμματός σας.

§89Λ. ΣΠΑΗΣ (Ὑπ. Βορ. Ἑλλάδος). Ὅσα ἀφοροῦν τὸ κόμμα ἀφοροῦν κι’ ἐμένα.

§90Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν ὅτι σεῖς ἐλάβατε τὴν ἐντολὴν τοῦ λαοῦ νὰ ἐφαρμόσητε τὴν πολιτικὴν αὐτήν, ἐγὼ διαφωνῶ, τοῦ εἶπα ἐλάβατε ἀλλὰ κατὰ ἕνα μέρος.

§91Λ. ΣΠΑΗΣ (Ὑπ. Βορ. Ἑλλάδος). Κατὰ πλειοψηφίαν τὴν ἐλάβαμεν.

§92Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Ἡ ἄποψίς μας εἶναι αὐτή.

§93Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ συζητῶμεν εἰς τὸ θέμα. Ἡ ΕΠΕΚ προέβαλεν ἕνα πρόγραμμα μάξιμουμ. Α. Ἐρχόμενοι εἰς τὴν Βουλὴν μὲ ὄχι ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, συμπράξαμε μὲ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ συνεφωνήσαμεν εἰς πρόγραμμα ὄχι ἄκρον Α ἀλλὰ Β μειωμένον, δὲν ἐφηρμόσθη ἡ πολιτικὴ τῆς ΕΠΕΚ ὁλόκληρος τὴν ὁποίαν ἐξήγγειλεν εἰς τὰς ἐκλογὰς διότι τὸ πρόγραμμά της δὲν ἔτυχε γενικῆς ἐγκρίσεως. Τὸ πρόγραμμα Β εἶναι ὅμως ἐγκεκριμένον ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διότι στηρίζεται εἰς τὴν πολιτικὴν τῶν δύο κομμάτων στηρίζεται καὶ εἰς τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς. Συνεπῶς τὸ πρόγραμμα αὐτὸ τὸ ὁποῖον θέλομεν νὰ ἐφαρμόσωμεν ἐμεῖς διότι δὲν ἦλθον ἀκόμη τὰ μέτρα εἰρηνεύσεως ὑποστηρίζεται ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς. Εἶναι ἕνα ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον στηρίζεται εἰς πραγματικὰ γεγονότα καὶ δὲν δύνασθε νὰ μᾶς ἐμποδίσετε νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸ πρόγραμμα τὸ ὁποῖον στηρίζουν τὰ δύο κόμματα. Ἠμπορεῖ νὰ θέσετε ζήτημα ἐμπιστοσύνης θὰ τὸ ἔχετε, ἡμεῖς θὰ ἐφαρμόσωμεν αὐτὸ τὸ ὁποῖον συνεφώνησαν τὰ δύο κόμματα.

§94Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Πάντως, ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ἄποψιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα δὲν ἐξουσιοδοτήθη ἀπὸ τὸν λαὸν νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ πρόγραμμα αὐτό, διότι τὸ πρόγραμμα αὐτὸ ἐπηγγέλθη ἀπὸ τὸ ἓν ἐκ τῶν δύο κομμάτων.

§95Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερν.). Ὄχι, κύριε Καραμανλῆ, δὲν ἠμπορεῖτε σεῖς νὰ λέγετε τὸ ἰδικόν μας πρόγραμμα. Βεβαίως τὸ πρόγραμμά μας δὲν ἐπήγαινε τόσον μακρυά, ὅσον ἐπήγαινε τὸ κόμμα τῆς ΕΠΕΚ, ἀλλὰ πάντως ὡμιλήσαμεν καὶ ἡμεῖς περὶ εἰρηνεύσεως ἐφ’ ὅσον ἀπεμακρυνόμεθα ἀπὸ τὴν ἀνταρσίαν.

§96Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Λυποῦμαι πολύ, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ἔστω καὶ μὲ κίνδυνον νὰ γίνω δυσάρεστος, ὅτι ἐξ ἄλλων λόγων προέβητε εἰς ἀμοιβαίας παραχωρήσεις, διὰ νὰ προβῆτε εἰς τὸν σχηματισμὸν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ζήτημα προγραμμάτων καὶ ἀρχῶν, εἰς τὰ ὁποῖα πιστεύετε, ἀλλὰ ἡ ἀνάγκη τῆς ἀποτροπῆς τοῦ μὴ σχηματισμοῦ μιᾶς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα).

§97Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Ποία καὶ διατὶ ἦτο αὐτὴ ἡ ἀνάγκη; (Θόρυβος).

§98Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ δέχεσθε τὰς κατηγορίας, ὅπως καὶ ἡμεῖς τὰς δεχόμεθα. Καὶ αὐτὸ γίνεται συχνότατα καὶ συνεχῶς. Ὁσάκις διατυποῦται ἐκ μέρους οἱουδήποτε ἐξ ἡμῶν, φράσις, ἡ ὁποία εἶναι φράσις κριτικῆς δριμείας ἐξεγείρεσθε κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἀνεκτὸς ἀπὸ ἀπόψεως κοινοβουλευτικῶν παραδόσεων.

§99ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ἀναξιόπιστοι αἱ κρίσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται.

§100Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκτὸς τῆς ὕβρεως οἱαδήποτε ἄλλη κρίσις πρέπει νὰ εἶναι σεβαστή, διὰ νὰ μάθετε νὰ δέχεσθε τὰς κρίσεις, ποὺ δὲν σᾶς ἀρέσουν καὶ ἐπίσης ὁ κ. Πρόεδρος παρακαλεῖται εἰς τὸ μέλλον νὰ ἐπιβάλλῃ πάντοτε τὴν τάξιν ὁσάκις σημειοῦνται τοιαῦτα φαινόμενα.

§101Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Νομίζω, ὅτι κατέβαλα πᾶσαν δυνατὴν προσπάθειαν ὥστε νὰ μὴ δώσω ἀφορμήν, ὥστε αὐτὴ ἡ τεταμένη ἀτμόσφαιρα, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ τὰς τελευταίας τρεῖς ἡμέρας εἰς τὴν Βουλήν, νὰ χειροτερεύσῃ. Λυποῦμαι ὅμως πολὺ διότι ἡ προσπάθειά μου αὐτὴ ἐγένετο ἀφορμὴ ὥστε κατὰ τρόπον ὄχι καλόπιστον νὰ μοῦ γίνωνται διακοπαὶ καὶ ἐρωτήσεις. Καὶ ὅταν αἱ διακοπαὶ καὶ ἐρωτήσεις ἔχουν τὴν ἔννοιαν τῆς διαστροφῆς ἐκείνων, τὰ ὁποῖα λέγω μὲ ἀπόλυτον καλὴν πίστιν, εἶμαι ὑποχρεωμένος φυσικὰ νὰ διαμαρτύρωμαι. Καὶ αἱ ἀπόπειραι αὐταὶ ἐγένοντο κατ’ ἐπανάληψιν τόσον ἀπὸ βουλευτὰς τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος, ὅσον καὶ ἀπὸ Ὑπουργούς. Λέγω λοιπὸν τὸ ἑξῆς: Ἀπόδειξις τῆς ἀντιθέσεως, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, μεταξὺ τῶν δύο Κυβερνητικῶν Κομμάτων, εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι παρέστη ἀνάγκη νὰ διαλύσωμεν ἀκαίρως τὴν παρελθοῦσαν Βουλήν, διότι ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ ἀντίθεσις μεταξὺ τῶν δύο Κυβερνώντων Κομμάτων. Μετὰ τὰς ἐκλογάς, προεβλήθη καὶ ἐνθυμεῖσθε, κακῶς, ἡ λύσις Κέντρου καὶ λέγω κακῶς, διότι ἡ ἐξέλιξις τῶν πραγμάτων ἀπέδειξεν, ὅτι ἡ λύσις ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἐνεπνεύσθη ὁ κ. Παπανδρέου καὶ ἀπετελείωσεν ἡ Βουλή, περιέπλεξε τὴν πολιτικήν μας ζωὴν εἰς τρόπον ὥστε νὰ δημιουργήσῃ τὰς μετέπειτα ἐξελίξεις. Ἡ λύσις Κέντρου ἦτο εἰς τὸ νὰ σχηματισθῇ ἡ Κυβέρνησις Πλαστήρα καὶ μετὰ τρεῖς μῆνας νὰ ἀνατραπῇ. Διὰ ποῖον λόγον; Διότι μετέπειτα δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ συνεργασθοῦν τὰ δύο Κόμματα, διὰ νὰ ἀποτρέψουν τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς, διότι εἶχον βασικὴν ριζικὴν διαφωνίαν, ἐπὶ τοῦ κυρίου θέματος, τῆς ἐσωτερικῆς ἀσφαλείας. (Χειροκροτήματα). (Θόρυβος). Ἐγὼ κάμνω ὡρισμένας διαπιστώσεις, ἐπικαλούμενος ὡρισμένα περιστατικὰ τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν τὴν ὀρθότητα τῶν ἰσχυρισμῶν μου.

§102Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κάμνετε μίαν πρόβλεψιν, ὅτι δῆθεν δὲν θὰ μπορέσωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν πολιτικήν μας τὰ δύο Κόμματα. Ἡμεῖς ὄχι μόνον μὲ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἴμεθα ἡνωμένοι καὶ ἐνηρμονίσαμεν τὴν πολιτικήν μας, ἀλλὰ ὑπήρξαμεν ἱκανοὶ ἄλλοτε καὶ μὲ σᾶς, μὲ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα νὰ συνεργασθῶμεν καὶ νὰ κρατήσωμεν τὴν συνεργασίαν ἐπὶ 2½ χρόνια, διότι ἡμεῖς εἴμεθα ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δυνάμεθα νὰ συνεργαζώμεθα καὶ νὰ κάμνωμεν ὑποχωρήσεις χάριν τοῦ γενικοῦ καλοῦ. Σεῖς δὲν τὰ καταλαβαίνετε αὐτά. (Χειροκροτήματα).

§103Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Λυποῦμαι πολὺ διότι ἡ συζήτησις διεξάγεται ἔτσι ποὺ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀναφερώμεθα εἰς τὸ παρελθόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅμως νὰ κάμνετε προγνωστικὰ διὰ τὸ μέλλον καὶ νὰ ἐπικαλῆσθε ὡρισμένα περιστατικὰ τοῦ παρελθόντος. Δὲν θὰ ἤθελα νὰ παρακολουθήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς αὐτὴν τὴν παρελθοντολογίαν. Ἀλλὰ ποία ὑπῆρξεν αὐτὴ ἡ μετριοπάθεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ Κόμματός του, ὅταν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, διαθέτον τὴν πλειοψηφίαν, ἐκυβέρνα; Ἐὰν λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θέλῃ νὰ ἀνατρέχῃ εἰς τὸ παρελθὸν ἰσχυριζόμενος ὅτι αὐτὸς καὶ τὸ Κόμμα του ὑπῆρξαν πάντοτε πρόθυμοι εἰς πολιτικὴν συνεργασίαν καὶ μόνον τὸ γεγονὸς ὅτι ἐπεβλήθη κατὰ τὸ παρελθὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καθ’ ὃν τρόπον ἐπεβλήθη, δημιουργεῖ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι δὲν ἐνθυμεῖται καλῶς τὸ παρελθόν. Ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω ἐὰν ἀνατρέξωμεν εἰς τὸ παρελθὸν θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπωμεν πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ εἶναι ἁπλῶς δυσάρεστα ἀλλὰ ἐνδεχομένως καὶ ὀδυνηρά. Τὸ θέμα ὅμως εἶναι τὸ ἀκόλουθον. Κατὰ τὴν προσωπικήν μου γνώμην ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν ἀποτελεῖ λύσιν τοῦ πολιτικοῦ μας προβλήματος καὶ εἶναι μάταιον νὰ ἀναζητῶμεν λύσεις εἰς τὰ καθ’ ἕκαστα προβλήματα τῆς Χώρας μας. Καὶ δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀντιμετωπίσῃ κατὰ τρόπον διάφορον τὸ μέλλον τῆς Χώρας. Κύριοι συνάδελφοι, γνωρίζω, ὅτι δὲν πρόκειται μὲ ὅσα θὰ εἴπω νὰ ἐπηρεάσω τὴν γνώμην σας. Δυστυχῶς τὸν τελευταῖον καιρὸν ἐδημιουργήθη μία πολιτικὴ ὀξύτης, ἡ ὁποία πολλάκις μᾶς ὡδήγησεν εἰς τὸ σφάλμα νὰ ἀρνούμεθα τὸ ὀρθὸν καὶ δίκαιον, ὅταν δὲν συμβαίνῃ νὰ συμπίπτῃ μὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀρκετοὶ ἐπιθυμοῦμεν. Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι πρόκειται μὲ ὅσα θὰ εἴπω νὰ ἐπηρεάσω τὴν θέσιν σας. Εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος ἐκ καθήκοντος νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐὰν ἐγκαίρως δὲν δεχθῶμεν ὅλοι μας ὅτι ὑφίσταται ἐκκρεμὲς τὸ πολιτικὸν θέμα καὶ ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἐθνικὴ νὰ εὑρεθῇ ἡ λύσις του, νομίζω, ὅτι θὰ ἔχω παραλείψει καθῆκον. Κύριοι συνάδελφοι, δι’ ὡρισμένων ἀριθμῶν δίδεται ἡ εἰκὼν τῆς κοινωνικῆς καὶ οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς χώρας μας καὶ τονίζω οὐδεὶς καλόπιστος συζητητής, ἐξ ἡμῶν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀρνηθῇ ὅτι αὐτὴν τὴν τραγικὴν εἰκόνα παρουσιάζει ἡ χώρα μας. Ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, ἐὰν διϊστάμεθα ὡς πρὸς τὸ ποῖος εὐθύνεται περισσότερον ἢ ὀλιγώτερον, ἐπαναλαμβάνω, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα καλόπιστοι, νὰ δεχθῶμεν ὅλοι μας ὅτι ἔχουν κακῶς τὰ πράγματα εἰς τὸν τόπον μας. Ἐὰν δὲν καταστῇ δυνατὸν ὄχι ἁπλῶς νὰ ἀντιληφθῶμεν τὴν ἀλήθειαν αὐτὴν καὶ νὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν ἀνάγκην, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ δοθῇ λύσις ὁριστική, λύσις ἐπιτυχὴς εἰς τὸ πολιτικόν μας θέμα, φοβοῦμαι ὅτι θὰ ἴδωμεν ἐξελίξεις, αἵτινες θὰ μᾶς ἀναγκάσουν νὰ μεταμελούμεθα, διὰ τὸ γεγονὸς ὅτι παρατείνομεν τὴν κατάστασιν αὐτήν. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους μας, ὅτι τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα διαθέτει ὁ πτωχὸς αὐτὸς τόπος εἶναι ἀνεπαρκῆ. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους, ὅτι ἂν πρόκειται νὰ γίνῃ μία προσπάθεια τοῦ Ἔθνους αὐτοῦ, προσπάθεια μὲ σκοπὸν τὴν ἐπιβίωσίν του, ἡ προσπάθεια αὐτὴ θὰ ἐπιτύχῃ ἐὰν εὕρῃ κατανόησιν καὶ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος. Ἐὰν δηλαδὴ τὰ ἀνεπαρκῆ μέσα τὰ ὁποῖα διαθέτει ἡ Χώρα αὐτὴ δὲν ὑπάρξῃ τρόπος ὑπὸ τὴν αʹ ἢ βʹ μορφὴν νὰ ἐνισχυθοῦν ἔξωθεν, εἶναι, ὄχι δύσκολον, ἀλλὰ περίπου ἀδύνατον, νὰ μπορέσωμεν νὰ διαμορφώσωμεν σταθερὰς ἐκείνας τὰς προθέσεις, αἵτινες θὰ ἐπιτρέψουν εἰς τὸν λαὸν αὐτὸν νὰ ζήσῃ εἰς τὸ μέλλον. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἔχω ἀνάγκην προκειμένου νὰ σᾶς πείσω ὅτι οἱ φόβοι μου αὐτοὶ εἶναι βάσιμοι, νὰ ἐπανέλθω καὶ πάλιν εἰς τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους προηγουμένως ἐπεκαλέσθην. Εἶναι τόση ἡ ἀθλιότης ἡ κοινωνικὴ εἰς τὸν τόπον, εἶναι τόση ἡ ἀπραξία τῆς Ἑλληνικῆς οἰκογενείας καὶ πάντα ταῦτα ὑπὸ τὸ καθεστὼς τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, ὥστε, κατὰ τρόπον λογικὸν σκεπτόμενος κανεὶς, νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἀχθῇ εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ κατάστασις μετὰ δύο ἔτη θὰ εἶναι δραματική. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ δημιουργήσωμεν τὰς προϋποθέσεις ἐκείνας αἵτινες θὰ ἐπιτρέψουν τὴν συμπλήρωσιν ἔξωθεν τῶν μέσων τὰ ὁποῖα διαθέτομεν. Θὰ ἐπικαλεσθῶ μίαν ἄλλην περίπτωσιν διὰ νὰ ἀποδείξω πόσον θανασίμως βλάπτει τὴν Χώραν ἡ ἔλλειψις πολιτικῆς σταθερότητος. Ὄχι μόνον κατέστησεν ἀδύνατον τὴν ἀξιοποίησιν τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστηρίχθησαν αἱ ἐλπίδες τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ δημιουργοῦν ἀδυναμίαν τοποθετήσεως ξένων κεφαλαίων εἰς τὴν Ἑλλάδα, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Ἑλλὰς ἔχει τόσον μεγάλην καὶ τόσον ζωτικὴν ἀνάγκην ξένων κεφαλαίων. Τὸ ὅτι εἰς τὴν Χώραν αὐτήν, ὑπάρχει τοιαύτη ἔλλειψις κεφαλαίου ὥστε νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὴν ἀνάγκην οἱ ἔχοντες ἀνάγκην κεφαλαίων νὰ πληρώνουν τόκον 25–30 καὶ 40%, τοῦτο κ. συνάδελφοι, ἀποδεικνύει ὅτι δὲν ἔχομεν Κυβέρνησιν, δὲν ἔχομεν Κράτος. Ἐὰν λοιπὸν ὑπάρχῃ περίπτωσις νὰ ἐνισχυθοῦν τὰ ἀνεπαρκῆ μέσα τὰ ὁποῖα διαθέτομεν, διὰ νὰ θεραπευθοῦν αἱ ἀνάγκαι τοῦ τόπου μας καὶ νὰ τονωθῇ ἡ οἰκονομία μας, ἐπιβάλλεται νὰ δημιουργηθοῦν εἰς τὴν Ἑλλάδα αἱ προϋποθέσεις ἐκεῖναι αἵτινες θὰ ἐμπνεύσουν ἐμπιστοσύνην καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος. Ὑπάρχει εἰς ἄλλας Χώρας ἄφθονον καὶ εὐθηνὸν κεφάλαιον τὸ ὁποῖον θὰ εὕρισκε πᾶν συμφέρον νὰ τοποθετηθῇ ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλ’ ἡ πολιτικὴ ἀστάθεια, ἐν συνδυασμῷ ὀφείλω νὰ εἴπω καὶ μὲ τὸν πόλεμον, καθιστᾷ ἀδύνατον τὴν τοποθέτησιν τῶν κεφαλαίων αὐτῶν. Θὰ μποροῦσα ἐνδεχομένως νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ τὴν προθυμίαν τὴν ὁποίαν εἶχον εὐθὺς μετὰ τὸν πόλεμον μετανάσται Ἕλληνες τόσον τῆς Ἀμερικῆς ὅσον καὶ τῆς Αἰγύπτου, νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐγκαθιστάμενοι ἐδῶ μονίμως μὲ τὰ ἔξοδά των καὶ τὸν πλοῦτον των καὶ μαζὶ μὲ ἕνα προοδευτικὸν πνεῦμα ἐπιχειρήσεων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ συνετέλει εἰς τὴν τόνωσιν τῆς οἰκονομίας μας. Λόγῳ ὅμως τῆς διαρκοῦς ἀνωμαλίας ἥτις ὑφίσταται εἰς τὴν Χώραν αὐτήν, ἀνεστάλη ἡ τάσις αὐτὴ ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Ἔθνους.

§104ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ διεθνὴς κατάστασις δὲν ἐπηρέασε;

§105Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Τὸ εἶπον κ. συνάδελφε, ὅτι εἰς αὐτὸ συνετέλεσε καὶ ὁ φόβος τοῦ πολέμου. Ἀλλὰ τὸ 1945– 46–47 δὲν ἦτο τόσον ἔντονος ὁ κίνδυνος αὐτός. Ἦτο κυρίως ἡ ἐσωτερικὴ κατάστασις. Λέγω λοιπόν, ὅτι τόσον ἐσωτερικῶς, ὅσον καὶ ἐξωτερικῶς, θὰ πρέπει νὰ δημιουργηθῇ ἡ ἀτμόσφαιρα ἐκείνη τῆς ἐμπιστοσύνης ἡ ὁποία θὰ δώσῃ τὴν δυνατότητα τῆς τονώσεως τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ φθάσωμεν μετὰ δύο–τρία ἔτη ἐκεῖ ποὺ φοβοῦμαι ὅτι θὰ φθάσωμεν. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ἐπίσης, ὅτι ὡρισμένα βασικὰ προβλήματα τοῦ τόπου μας θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λυθοῦν ἐὰν καθίστατο δυνατὸν νὰ διαμορφώσωμεν τὴν πολιτικήν μας ζωὴν κατὰ τρόπον σοβαρὸν καὶ σταθερόν.

§106Γ. ΜΟΔΗΣ. Σᾶς προσεφέρθη ἡ συνεργασία τῶν τριῶν κομμάτων καὶ ἡ Προεδρία τῆς Κυβερνήσεως. Σταθεροτέρα Κυβέρνησις ἀπὸ αὐτὴν ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ;

§107Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Ἀπήντησα κ. συνάδελφε. Ἡ ἀπροθυμία μας νὰ συμπράξωμεν εἰς Κυβέρνησιν Συνασπισμοῦ, ὀφείλεται εἰς τὴν διαπίστωσιν ἐκ τοῦ προσφάτου παρελθόντος ὅτι εἰς τὴν Χώραν αὐτὴν δὲν εὐδοκιμοῦν Κυβερνήσεις συνασπισμοῦ. Δὲν γνωρίζω ποίαν ἄλλην ἀπόδειξιν θὰ ἔπρεπε νὰ δεχθῆτε, ὅτι ἡ πολιτική μας τῆς ὑπευθύνου μονοκομματικῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ ὀρθοτέρα. (Θόρυβος).

§108Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τὴν μονοκομματικήν, διατὶ δὲν τὴν ἀφήσατε..... .... (Θόρυβος).

§109Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει κ. κ. συνάδελφοι, ἡ κατάστασις τοῦ τόπου εἶναι τόσον κακὴ κατ’ ἐμέ, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ, ἐπαναλαμβάνω, τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐπιλύσεως τοῦ βασικοῦ ἐκείνου προβλήματός μας, ἀπὸ τὴν ἐπιτυχῆ ἐπίλυσιν τοῦ ὁποίου θὰ ἐξαρτηθῇ καὶ ἡ λύσις τῶν ἄλλων προβλημάτων. Δὲν θὰ πρέπει νὰ ἀναμένῃ κανεὶς τὴν ὁμαλὴν ἐξέλιξιν τῆς ἐθνικῆς μας ζωῆς ἐὰν δὲν διαμορφώσωμεν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν μίαν πολιτικὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία θὰ δημιουργήσῃ τὴν ἀτμόσφαιραν διὰ μίαν καθολικὴν καὶ ἔντονον προσπάθειαν τοῦ Ἔθνους καὶ τὴν ἀτμόσφαιραν ἐμπιστοσύνης τῶν ἐξωτερικῶν ἀπέναντι τῆς Χώρας. Κύριοι συνάδελφοι, ὑποθέτω ὅτι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον σκέπτομαι, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν συμπίπτῃ ἢ ὄχι μὲ τὰς ἀπόψεις σας εἶναι σαφὲς—λέγω, ὅτι, αὐτὴ ἡ τραγικὴ κατάστασις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεραπευθῇ—ἐὰν πρωταρχικῶς, δὲν λάβῃ λύσιν, θετικὴν καὶ ἐπιτυχῆ τὸ πολιτικόν μας πρόβλημα. Δὲν γνωρίζω, κ. συνάδελφοι, ἐὰν ὑπάρχῃ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος θὰ ἠδύνατο νὰ ἀρνηθῇ ὅτι ἀποτελεῖ μέγιστον ἀγαθὸν διὰ τὴν Χώραν, ἐὰν συνέβαινε νὰ ἔχῃ σταθερὰν πολιτικὴν ζωὴν ὁ τόπος καὶ ὅτι θὰ ἀπετέλει εὐεργεσίαν διὰ τὸν τόπον, ἐὰν ὑπῆρχεν ἀπὸ οἱονδήποτε, μία σταθερὰ πολιτικὴ κατάστασις. Ἀνεξαρτήτως, λοιπὸν ἐὰν διαφωνῆτε μαζί μου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ δέχεσθε ὅτι κατὰ τρόπον σαφῆ διατυπώνω τοὺς συλλογισμούς μου. Ξεκινῶ ἀπὸ τὴν ἀρχὴν ὅτι, δὲν θεραπεύεται τὴν κατάστασιν, ἐὰν δὲν ἐπιτύχετε τὴν λύσιν τοῦ πολιτικοῦ μας θέματος. Καταλήγω, λοιπόν, κατὰ τρόπον λογικόν, εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, δὲν ἀποτελεῖ λύσιν τοῦ πολιτικοῦ μας θέματος, ὀφείλει, χωρὶς νὰ ἀναμένῃ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, νὰ παραιτηθῇ.

§110Ε. ΑΒΕΡΩΦ (Ὑφυπ. Ἐξωτερ.). Συμφωνῶ ἀπολύτως ἐπὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον τίθεται τὸ οἰκονομικὸν πρόβλημα. Ἡ πορεία τῆς Χώρας εἶναι τοιαύτη, ὥστε, πράγματι, κινδυνεύομεν εἰς μικρὸν χρονικὸν διάστημα, νὰ πέσωμεν εἰς μίαν ὀξεῖαν οἰκονομικὴν κρίσιν. Διεπιστώσατε, ἐπίσης, ὅτι καὶ τὰ χρονικὰ περιθώρια εἶναι τοιαῦτα, ὥστε δὲν μᾶς παίρνουν, καὶ λέγετε ὅτι ἡ λύσις εἶναι μία σταθερὰ Κυβέρνησις. Ἀλλά, ἐκεῖ ὅπου περιπίπτετε, φοβοῦμαι, εἰς ἀντιφάσεις, εἶναι, εἰς τὰ συμπεράσματά σας. Λέγετε ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ἄλλη λύσις ἐκτὸς τῶν ἐκλογῶν. Εἶσθε βέβαιοι ὅτι ἐκ τῶν ἐκλογῶν, θὰ ἀναπηδήσῃ αὐτὴ ἡ λύσις καὶ ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ λύσις τὴν ὁποίαν σᾶς προέτεινον τὰ ὑπόλοιπα Κόμματα νὰ συνεργασθῆτε μετ’ αὐτῶν καὶ νὰ πάρετε τὴν Προεδρίαν τῆς Κυβερνήσεως;

§111Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Ἀπήντησα ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος αὐτοῦ εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ εἶπον ὅτι, εἰς τὸ πρόσφατον παρελθὸν ἀπεδείχθη ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὐδοκιμήσουν Κυβερνήσεις συνασπισμοῦ. Ἔχετε δὲ ὁ ἴδιος πεῖραν τῆς καταστάσεως αὐτῆς.

§112Ε. ΑΒΕΡΩΦ (Ὑφυπ. Ἐξωτερ.). Ἐνώπιον τῆς καταστάσεως αὐτῆς, ἐξ ἀντικειμενικῶν γεγονότων, τραγικῆς, τὴν ὁποίαν σεῖς ὁ ἴδιος ἐχαρακτηρίσατε, δημιουργεῖται ἡ ἀλληλεγγύη τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Δημιουργεῖται ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη τὸ 1947 ὅταν ὁ ἀείμνηστος Σοφούλης ἔκαμε τὴν Κυβέρνησιν δυνατὴν διὰ τῆς συνεργασίας του μὲ τὴν ἀντίθετον παράταξιν μὲ τὴν ὁποίαν τὸν ἐχώριζαν τόσαι διαφοραί. Αὐτὴ ἡ πολιτικὴ κατάστασις θὰ ἔπρεπε νὰ δημιουργηθῇ καὶ σήμερον καὶ νὰ ἀποδεχθῆτε τὴν πρότασίν μας καὶ νὰ δημιουργηθῇ μία Κυβέρνησις διὰ μίαν τετραετίαν μὲ ἀπόλυτον ἀσφάλειαν καὶ ὄχι νὰ ζητῆτε τὴν λύσιν τῶν ἐκλογῶν, ἡ ὁποία εἶναι λύσις ἀβεβαία.

§113Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Ἀναμφισβητήτως εἶναι λογικὴ ἡ διατύπωσις τῶν συλλογισμῶν σας. Ἀλλὰ σᾶς ἀπαντῶ ὅτι ἐὰν δεχθῶμεν τὴν λύσιν αὐτοῦ τοῦ πολιτικοῦ θέματος καὶ ὅτι ἡ κατάστασις ἡ οἰκονομικὴ τοῦ τόπου εἶναι κακὴ καὶ δὲν ὑπάρχουν περιθώρια χρόνου καὶ ἐὰν θελήσωμεν νὰ πειραματισθῶμεν χωρὶς καμμίαν ἐγγύησιν τότε ἡ κρίσις θὰ μεταβληθῇ εἰς κρίσιν διαρκείας καὶ θὰ ἀπολέσωμεν περαιτέρω χρόνον. Αὐτὸ θὰ ἀποβῇ περαιτέρω πρὸς μεγαλειτέραν ζημίαν τοῦ τόπου.

§114Ε. ΑΒΕΡΩΦ (Ὑφυπ. Ἐξωτερ.). Ἀπὸ τὴν συνεργασίαν τὴν ὁποίαν εἴχομεν εἰς τὸ παρελθόν, γνωρίζετε ὅτι καὶ ἐγὼ θὰ τὰ κρίνω ἀντικειμενικὰ τὰ πράγματα. Ἀλλά, εἰς τὴν συνείδησίν μου, σᾶς βαρύνει, μεγάλη εὐθύνη ἀπέναντι τοῦ τόπου, διότι δὲν ἐδέχθητε τὴν προσφορὰν ἐκείνην.

§115Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Ἡμεῖς δεχόμενοι, ὅτι ἐπείγει ἡ λύσις τοῦ πολιτικοῦ μας θέματος, δὲν ἠθελήσαμεν διὰ μιᾶς τοιαύτης ἐνεργείας, νὰ παρατείνωμεν τὴν ἀγωνίαν τοῦ τόπου αὐτοῦ. Βαρυτάτη εἶναι ἡ ἰδική σας εὐθύνη διότι παρατείνετε τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ὁ καθεὶς ἔχει τὸν ἰδικόν του τρόπον σκέψεως. Ἐγώ, νομίζω, ὅτι τὸ συμπέρασμά μου εὑρίσκεται ἐν ἀπολύτῳ συνεπείᾳ μὲ τοὺς ἀρχικούς μου συλλογισμούς. Ἐξεκίνησα ἀπὸ τὴν σκέψιν ὅτι εἶναι κακή, δραματική, περίπου, ἡ κατάστασις τοῦ τόπου καὶ ὅτι, δὲν ὑπάρχει τρόπος ἀντιμετωπίσεως τῆς καταστάσεως, ἐὰν δὲν λυθῇ κατὰ τρόπον θετικόν, τὸ πολιτικόν μας θέμα. Καί, ἐν συνεχείᾳ ἐφ’ ὅσον δεχόμεθα ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, δὲν ἀποτελεῖ λύσιν τοῦ πολιτικοῦ μας θέματος, κατὰ τρόπον λογικὸν καὶ συνεπῆ, ἀγόμεθα εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ὀφείλετε νὰ προσχωρήσητε εἰς τὴν ἄποψίν μας, περὶ προσφυγῆς εἰς ἐκλογάς.

§116ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ κάμετε ὅ,τι ἔκαμεν ὁ Γαλλικὸς Συναγερμός, νὰ φύγουν μερικοὶ ἀπὸ ἐκείνην τὴν πτέρυγα καὶ νὰ ἔλθουν ἐδῶ.

§117Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Ἀναμφιβόλως θὰ τὸ ἐκάμνατε αὐτὸ ἐὰν συνέβαινε νὰ εἶσθε σεῖς εὐχαριστημένος ἀπὸ τὴν κατάστασιν αὐτήν. (Χειροκροτήματα). Ἔχω πάντα λόγον νὰ πιστεύω ὅτι δυσφορεῖτε καὶ σεῖς ἐντονώτατα διὰ τὴν κατάστασιν αὐτήν.

§118Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. ........ (ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§119Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Δὲν θὰ ἤθελον, νὰ τερματίσω τὴν ὁμιλίαν μου, χωρὶς νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ ὡρισμένων εἰδικῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦν δι’ αὐτήν, ἠθικὴν εὐθύνην καὶ τὰ ὁποῖα ἀπεδείχθη ἀνεπαρκὴς νὰ ἀντιμετωπίσῃ, ἐκτὸς τῆς ἀνάγκης τῆς δημιουργίας τῶν προϋποθέσεων ἐκείνων, αἵτινες θὰ δημιουργήσουν ἀτμόσφαιραν ἐμπιστοσύνης ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὰ τραγικά, τὰ ἀγωνιώδη προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν. Ὑπάρχουν θέματα δίκαια τὰ ὁποῖα παρέχουν ἀπὸ Ἑλληνικῆς πλευρᾶς ἰσχυρὰ ἐπιχειρήματα, θέματα τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εὕρουν κατανόησιν καὶ λύσιν ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος καὶ τὰ θέματα αὐτὰ παραμένουν ἄλυτα ἐπὶ μεγίστη ζημίᾳ τῆς Χώρας. Ἐὰν ὑπῆρχε τρόπος ν’ ἀκολουθήσωμεν μίαν σοβαράν, σταθεράν, ἐπίμονον πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ θέματος συγκεκριμένως τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, καὶ τοῦ καπνικοῦ θέματος, προσωπικῶς, ἔχω τὴν βεβαιότητα ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν τὰ θέματα αὐτὰ νὰ προωθηθοῦν, διότι εἶναι θέματα τεραστίας σημασίας διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ τόπου αὐτοῦ καὶ εἶναι θέματα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔχομεν δίκαια καὶ ἰσχυρὰ ἐπιχειρήματα. Μνημονεύω δύο ἐξ αὐτῶν τὰ πλέον σημαντικά. Ὑπάρχουν προφανῶς καὶ ἄλλα, τὰ ὁποῖα ὅμως θ’ ἀποφύγω νά μνημονεύσω, διότι αὐτὸ θὰ γίνῃ ἀφορμὴ νὰ παρατείνω τὴν ὁμιλίαν μου. Νομίζω ὅτι δύναται κανεὶς νὰ καταλογίσῃ εὐθύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸ γεγονός, ὅτι δὲν ἐφρόντισε καὶ ἐγκαίρως καὶ ἐπιτυχῶς νὰ χειρισθῇ τὰ θέματα αὐτὰ εἰς τρόπον ὥστε ν’ ἀνακουφίσῃ τὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως καπνικῆς ἡ κατάστασις ἐξελίσσεται κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ δημιουργῇ ἀνησυχίας. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι τὸ καπνικὸν πρόβλημα ἐδημιουργήθη ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, εἶναι πρόβλημα παλαιὸν τὸ ὁποῖον ἀνέκυψε εὐθὺς μετὰ τὸν πόλεμον, ἀλλὰ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως περιῆλθεν εἰς τοιαύτην ὀξύτητα, ὥστε δημιουργεῖ ἐντονώτατον κοινωνικὸν θέμα. Εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα ὑπάρχουν 76.000 τόννοι ἀποθέματα καπνοῦ. Ὑπάρχει πρόβλεψις ὅτι μέχρι τέλους Ἰουνίου θὰ διατεθοῦν περίπου εἰς τὰς ἀγορὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ 8.000 τόννοι καὶ προβλέπεται συνεπῶς ὅτι κατὰ τὴν λῆξιν τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους θὰ ἔχωμεν ἕνα ἀπόθεμα καπνῶν 69.000 τόννων. Τὸ προϊὸν αὐτὸ ἀντιπροσωπεύει μίαν ἀξίαν 100.000.000 περίπου δολλαρίων. Ἀντιλαμβάνεται εὐκόλως πᾶς τις πόσον σημαντικὴ θὰ ἦτο ἡ ἀνακούφισις τῆς οἰκονομίας τοῦ τόπου, ἐὰν ἦτο δυνατὸν τὸ προϊὸν αὐτὸ νὰ διατεθῇ ἐξ ὁλοκλήρου. Καὶ διότι δὲν εἶναι μόνον τὰ 100.000.000 δολλάρια τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα διὰ νὰ μετριάσουν κάπως τὸ τρομακτικὸν ἔλλειμμα τὸ ὁποῖον παρουσιάζει τὸ ἐμπορικόν μας ἰσοζύγιον, ἀλλὰ εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἐπιβιώσεως ὅλων τῶν πληθυσμῶν οἱ ὁποῖοι συντηροῦνται κυρίως διὰ τοῦ καπνοῦ. Ὑπεστήριξα καὶ ἄλλοτε τὴν ἄποψιν ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ φέρω τὸ ζήτημα πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ θέμα παρουσιάζει δύο πλευράς, τὴν ἐμπορικὴν καὶ τὴν πολιτικήν. Ἡ μὲν ἐμπορικὴ πλευρὰ τοῦ θέματος συνίσταται εἰς τοῦτο, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ἐπιτύχωμεν μείωσιν τοῦ κόστους παραγωγῆς μας μὲ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι θὰ ἐπιτύχωμεν πτῶσιν τοῦ τιμαρίθμου, ἀλλὰ ἡ πτῶσις τοῦ τιμαρίθμου, κύριοι συνάδελφοι, προϋποθέτει τὴν ὕπαρξιν πολιτικῆς καταστάσεως ἱκανῆς νὰ ἐλέγχῃ καὶ νὰ κατευθύνῃ τὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου. Αὐτὴ εἶναι ἡ πλευρὰ ἡ καθαρῶς ἐμπορική, ἡ ὁποία καθιστᾷ ἀνίκανον τὸν καπνόν μας νὰ συναγωνισθῇ τὰ καπνὰ ἄλλων χωρῶν. Αὐτὸ ἐξαρτᾶται ὅπως ἀποδεικνύω ἀπὸ τὴν λύσιν τοῦ πολιτικοῦ μας προβλήματος. Δὲν ἠμποροῦμεν, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν δὲν ἐπιτύχωμεν τὸν ἔλεγχον τῆς οἰκονομίας τοῦ τόπου καὶ ἐν συνεχείᾳ τὴν συμπίεσιν τῶν τιμῶν, νὰ δώσωμεν εἰς τὸν καπνόν μας τὴν δυνατότητα νὰ συναγωνισθῇ τὰ καπνὰ τῶν ἄλλων χωρῶν. Σήμερον, ἐπαναλαμβάνω, μέσα εἰς μίαν ἀτμόσφαιραν ἀβεβαιότητος, μέσα εἰς μίαν ἀτμόσφαιραν ἐκνευρισμοῦ μὲ μέτρα οἰκονομικὰ ἐντελῶς συμπτωματικὰ καὶ τυχαῖα, εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀποκτήσωμεν τὸν ἔλεγχον τῆς οἰκονομίας τοῦ τόπου μὲ ἀποτέλεσμα τὴν συμπίεσιν τῶν τιμῶν καὶ νὰ δώσετε εἰς τὸν παραγωγὸν τὴν δυνατότητα νὰ προσφέρῃ εἰς συναγωνισίμους τιμὰς τὸ προϊόν του. Συνεπῶς καὶ ἡ ἐμπορικὴ πλευρὰ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην διαμόρφωσιν τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς.

§120Ε. ΑΒΕΡΩΦ (Ὑφυπ. Ἐξωτ.). Ὅπως γνωρίζετε, τὸ 1951 ἐξήχθησαν καπνὰ περίπου 24.000 τόννων, ἡ προοπτικὴ διὰ τὸ 1952 εἶναι ὅτι θὰ ὑπερβῶμεν τοὺς 34.000 τόννους, δηλαδὴ αὔξησις 33% μέσα εἰς αὐτὴν τὴν ἀτμόσφαιραν τῆς ἀβεβαιότητος καὶ τῆς ταραχῆς. Ὅλοι παραδεχόμεθα ὅτι διὰ τὴν κάλυψιν τῆς ἐμπορικῆς πλευρᾶς τοῦ καπνοῦ χρειάζονται πολλὰ νὰ γίνουν, ὅπως ἐτονίσατε εἰς τὴν ἀγόρευσίν σας, περὶ τοῦ κόστους, τῆς ἐπεξεργασίας κλπ. Πάντως διὰ ν’ ἀποδώσωμεν τὰ τοῦ Καίσαρος τῷ Καίσαρι, μὴ ἀγνοοῦμεν ὅτι ἐφέτος θὰ ἔχωμεν μίαν αὔξησιν ἐξαγωγῶν κατὰ 33%.

§121Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Ἐφέτος ἔχετε ἀπόθεμα 14.000 τόννων περισσότερον τοῦ περυσινοῦ.

§122Ε. ΑΒΕΡΩΦ (Ὑφυπ. Ἐξωτ.). Ἀρνεῖσθε ὅτι εἶναι πάντως μία ἐπιτυχία διὰ τὸ ἐμπορικὸν ζήτημα ἡ αὔξησις τῆς ἐξαγωγῆς κατὰ 33%;

§123Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Τὸ γεγονὸς ὅτι θὰ ἔχωμεν εἰς τὸ τέλος τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους ἀποθέματα 68.000 τόννους δημιουργεῖ μίαν κατάστασιν ἀφόρητον καὶ διὰ τοὺς πληθυσμοὺς τῆς Βορείου Ἑλλάδος καὶ διὰ τὴν ἐθνικήν μας οἰκονομίαν καὶ λέγω ὅτι διὰ νὰ καλυφθῇ ἀπὸ ἐμπορικῆς πλευρᾶς τὸ θέμα τοῦ καπνοῦ, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιτύχωμεν εἰς μίαν πολιτικὴν συμπιέσεως τῶν τιμῶν καὶ διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν πολιτικὴν τῆς συμπιέσεως τῶν τιμῶν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀποκτήσωμεν τὸν ἔλεγχον τῆς οἰκονομίας τοῦ τόπου, διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τὸν ἔλεγχον τῆς οἰκονομίας τοῦ τόπου εἶναι ἀνάγκη νὰ δημιουργήσωμεν μίαν σταθερὰν πολιτικὴν κατάστασιν ἡ ὁποία θὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ σύνολον ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς προγράμματος δι’ ὅλας τὰς ἐξαγωγάς. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐμπορικὴ πλευρὰ τοῦ θέματος, ἡ θεραπεία τῆς ὁποίας ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν ἐξαρτᾶται ἀμέσως ἀπὸ τὴν τοιαύτην, ἢ τοιαύτην διαμόρφωσιν τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἡ πολιτικὴ πλευρὰ τοῦ θέματος. Μέχρις ὅτου καταστῇ διὰ τῆς λήψεως τῶν μέτρων αὐτῶν ἱκανὴ ἡ Ἑλλὰς νὰ ὑποστῇ ἐλεύθερον ἀνταγωνισμὸν ἄλλων χωρῶν, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιτύχῃ πολιτικὴν ὑπόστασιν, διότι καὶ καὶ ἐὰν δεχθῶμεν ὅτι εὑρίσκομεν τὸν τρόπον νὰ δημιουργήσωμεν εἰς τὴν χώραν αὐτὴν μίαν σταθερὰν πολιτικὴν κατάστασιν ἡ ὁποία θὰ ἐπιτύχῃ διαδοχικῶς, ὥστε ὁ καπνός μας νὰ ἠμπορῇ νὰ ὑποστῇ τὸν συναγωνισμὸν τῶν ἄλλων καπνῶν, εἶναι κάτι τὸ ὁποῖον προϋποθέτει διάστημα 2, 3 ἐτῶν. Ἐὰν ὅμως λάβετε ὑπ’ ὄψει τὸ μέγεθος τῶν ἀποθεμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχουν αὐτὴν τὴν στιγμήν, εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ δεχθῆτε ὅτι δὲν ἔχομεν τὰ περιθώρια αὐτὰ τῶν 2–3 ἐτῶν, ὥστε νὰ ἠμπορέσωμεν μὲ φυσικὸν ἀνταγωνισμὸν νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα τοῦ καπνοῦ μας. Συνεπῶς ὑπάρχει ἡ ἑτέρα πλευρὰ ἡ καθαρῶς πολιτική. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχετε τόσον εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς μιᾶς πλευρᾶς, ὅσον καὶ τῆς ἄλλης, ὅταν, ἐπαναλαμβάνω, διὰ πολλοστὴν φοράν, δὲν ὑφίστατο ἡ βασικὴ προϋπόθεσις τῆς σταθερᾶς πολιτικῆς ζωῆς; Στηρίζω ὅλους μου τοὺς συλλογισμοὺς καὶ ὅλην μου τὴν ἐμμονὴν ἐπὶ τοῦ βασικοῦ αὐτοῦ σημείου, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἀποτελεῖ βαθεῖαν πίστιν ὅτι ἡ κακοδαιμονία τοῦ Ἔθνους αὐτοῦ ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἀποκτήσωμεν σταθερὰν πολιτικὴν ζωήν.

§124Μ. ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ. Ὁμιλεῖτε διὰ τὸ καπνικὸν ζήτημα καὶ τὸ θέτετε κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ δώσετε ὡρισμένας ἐξηγήσεις. Λέγετε ὅτι ἐφέτος θὰ ἔχωμεν ἓν πλεόνασμα 69.000 τόννων καπνοῦ. Πῶς δικαιολογεῖτε τὸ πλεόνασμα αὐτὸ μέσα εἰς τὴν Χώραν μας; Ποῖαι εἶναι αἱ Χῶραι ἐκεῖναι, εἰς τὰς ὁποίας προπολεμικῶς ἐτοποθετούσαμεν τὰ καπνά μας; Καὶ διατὶ σήμερον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὰ τοποθετήσωμεν καὶ χρόνον μὲ χρόνον αὐξάνει τὸ περίσσευμα τοῦ καπνοῦ;

§125Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Σᾶς ἀπήντησα, εἶπον ὅτι ὑπάρχει ἡ ἐμπορικὴ πλευρὰ καὶ ἡ πολιτικὴ πλευρά. Αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε σεῖς, εἶναι πολιτικῆς πλευρᾶς. Ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, τόσον ἡ ἀνάγκη τῆς ἀντιμετωπίσεως τῆς καθαρῶς ἐμπορικῆς πλευρᾶς τοῦ θέματος, ὅσον καὶ τῆς πολιτικῆς, ἐπιβάλλει τὴν διαμόρφωσιν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν μιᾶς σταθερᾶς πολιτικῆς καταστάσεως, ἱκανῆς νὰ χειρισθῇ ἀμφότερα τὰ θέματα. Λέγω λοιπὸν ὅτι ὅλοι οἱ συλλογισμοὶ καὶ ὁλόκληρος ἡ ὁμιλία μου ἐστηρίχθη ἐπὶ τῆς βασικῆς πρωταρχικῆς σκέψεως ὅτι εἶναι μάταιον νὰ ἀγωνιζώμεθα πρὸς ἐπίλυσιν τῶν προβλημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα προκαλοῦν τὴν ἀγωνίαν τοῦ λαοῦ μας, ἐὰν κάποτε δὲν δεχθῶμεν καὶ δὲν ἀποφασίσωμεν νὰ δώσωμεν λύσιν εἰς τὸ βασικὸν πρωταρχικὸν θέμα τῆς χώρας μας, δηλαδὴ τὸ πολιτικόν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δέχεται ὅτι οὕτω ἔχουν τὰ πράγματα, ἐὰν εἰλικρινῶς ἐλέγχουσα τὴν συνείδησίν της δέχεται ὅτι δὲν ἀποτελεῖ λύσιν τοῦ πολιτικοῦ μας θέματος καὶ ἐὰν παρὰ ταῦτα παρατείνῃ τὴν ὑφισταμένην κατάστασιν πραγμάτων, ἀναμφισβητήτως, ἀναλαμβάνει βαρεῖαν εὐθύνην διὰ τὸ μέλλον τοῦ τόπου αὐτοῦ.

§126Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Θὰ δώσωμεν λογαριασμὸν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§127Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Ἀσφαλῶς ναί! Σεῖς μὲν ἀναλαμβάνετε τὰς εὐθύνας, ἡμεῖς δὲ ἔχομεν ὑποχρέωσιν καὶ δικαίωμα νὰ ἐπισημάνωμεν τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους ἐγκυμονεῖ ἡ πολιτική σας.

§128Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Νὰ μᾶς ὑποδείξετε καὶ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λάβωμεν.

§129Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Σᾶς ὑποδεικνύομεν καὶ σᾶς λέγομεν ὅτι ἡ διατήρησις εἰς τὴν ἀρχὴν μιᾶς Κυβερνήσεως, οὐχὶ σταθερᾶς καὶ βιωσίμου δημιουργεῖ ἀδυναμίαν ἀντιμετωπίσεως αὐτῶν τῶν καθ’ ἕκαστα προβλημάτων. Ἐάν, ὅπως ἡμεῖς πιστεύομεν, πιστεύετε καὶ σεῖς καὶ ἰδίως ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἡ παρουσία της εἰς τὴν ἀρχὴν δὲν δίδει λύσιν εἰς τὸ πρόβλημα τοῦτο, δηλαδὴ τὸ πολιτικὸν καὶ δὲν δίδει ἀπάντησιν εἰς τὸ αἴτημα τοῦτο, νομίζω ὅτι ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἔχῃ τὴν συνείδησιν αὐτήν, ὅτι ὀφείλει, ἐπαναλαμβάνω, νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν ἄποψίν μας περὶ μιᾶς ριζικῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦ πολιτικοῦ θέματος, κατὰ τρόπον, ὥστε, ἐφ’ ὅσον ὁ τόπος αὐτὸς διέρχεται δυσκόλους, κρισίμους περιστάσεις καὶ ἐφ’ ὅσον αἱ σημεριναὶ περιστάσεις προοιωνίζουν ἓν δραματικὸν μέλλον, νὰ δοθῇ ἡ δυνατότης εἰς τὸν λαὸν αὐτὸν νὰ ἀναλάβῃ ὁ ἴδιος τὴν εὐθύνην διὰ τὴν περαιτέρω διαχείρισιν τῶν τυχῶν. (Χειροκροτήματα).

§130Λ. ΣΠΑΗΣ (Ὑπ. Βορ. Ἑλλάδος). Κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ 4 ἡμέρας διαρκεῖ ἡ συζήτησις εἰς τὴν Βουλὴν καὶ δὲν διέκοψα οὐδένα ἀπολύτως, καίτοι ἦτο θέμα τῆς εἰδικότητός μου. Ἀπόψε ἠθέλησα νὰ διακόψω τὸν κ. Καραμανλῆν, ὁ ὁποῖος δὲν μοῦ ἐπέτρεψε τοῦτο. Ὁ κ. Καραμανλῆς μεταξὺ τῶν ἄλλων εἶπεν ὅτι ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν καὶ προφανῶς, εἰδικώτερον τὸ Κόμμα τῆς ΕΠΕΚ, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα καὶ δὲν δύναται νὰ ἐφαρμόσῃ τὰ μέτρα τῆς εἰρηνεύσεως λόγῳ τῶν ὅσων εἶπε προεκλογικῶς. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ Κόμμα τῆς ΕΠΕΚ προεκλογικῶς δὲν ὑπεσχέθη ποτὲ ὅτι θὰ μεταβάλῃ τὴν Χώραν εἰς Κομμουνιστικήν, δὲν ὑπεσχέθη ποτὲ ὅτι θὰ ὑποστηρίξῃ τὸν κομμουνισμόν, τὸ Κόμμα τῆς ΕΠΕΚ ὑπεσχέθη ὅτι θὰ ἐφαρμόσῃ πολιτικὴν δικαιοσύνης καὶ ἰσοπολιτείας. Συνεπῶς ὁ κ. Καραμανλῆς μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπε, μὲ τοὺς ὑπαινιγμούς, τοὺς ὁποίους ἔκαμε θέλοντας ἐμμέσως νὰ δημιουργήσῃ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι διακείμεθα φιλικῶς πρὸς τὸν κομμουνισμὸν καὶ ὅτι, ἑπομένως, δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν πολιτικήν μας αὐτήν, εἶναι ἀνακριβὲς καὶ ἄδικον. Λέγει ὁ Συναγερμὸς ὅτι «ἡμεῖς ἠμποροῦμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν πολιτικὴν τῆς εἰρηνεύσεως, σεῖς ὅμως δὲν ἠμπορεῖτε». Πολὺ καλά, σεῖς ἠμπορεῖτε νὰ τὰ ἐφαρμόσετε. Πῶς θὰ τὰ ἐφαρμόσετε; Μὲ τοὺς ἰδίους νόμους καὶ τὰ ἴδια μέσα. Ποῖα εἶναι τὰ μέσα; Ἡ ἀσφάλεια, οἱ νόμοι, οἱ κανονισμοί. Ἐφ’ ὅσον ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς θὰ μεταχειρισθῇ τὰ ἴδια μέσα δὲν βλέπω διατὶ ὁ Συναγερμὸς θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ ἐφαρμόσῃ καλύτερον τὴν πολιτικὴν αὐτὴν τῆς εἰρηνεύσεως ἀπὸ ἡμᾶς. Ἀλλὰ ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ὁ Συναγερμὸς καταλάβῃ τὴν ἀρχὴν μετὰ μίαν τριετίαν, τὰ μέτρα εἰρηνεύσεως θὰ μείνουν ἐκκρεμῆ, ἕως ὅτου ἔλθῃ ὁ Συναγερμός, διὰ νὰ τὰ ἐφαρμόσῃ; Καὶ αὐταὶ αἱ χιλιάδες, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς ἐξορίαν, αἱ χιλιάδες, αἱ ὁποῖαι τρέχουν εἰς τὰ δικαστήρια, τὰ Συμβούλια Χαρίτων, εἰς τὰ Ταχυδρομεῖα καὶ ταλαιπωροῦνται, αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι συνεχῶς θὰ σύρωνται διαρκῶς καὶ αὐτὸ ὅλον τὸ πρόβλημα θὰ ἀποτελῇ, κύριοι συνάδελφοι, μίαν πληγὴν διὰ τὸν τόπον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὑποχρέωσιν ὅλοι μας τὸ ταχύτερον νὰ σταματήσωμεν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν Κυβέρνησιν σήμερον, εἶναι τὰ καταλληλότερα νὰ ἐφαρμόσουν τὴν πολιτικὴν τῆς εἰρηνεύσεως. Ἡμεῖς εἴμεθα κατάλληλοι νὰ ἑνώσωμεν τὸν Λαόν, καὶ ἀποτελεῖ ἐθνικὸν καθῆκον νὰ ἑνωθῇ ὁ Λαός, μόνον ἡμεῖς, τὰ κόμματα, ποὺ ἀποτελοῦν τὴν Κυβέρνησιν δύνανται νὰ ἑνώσουν τὸν λαὸν αὐτὸν εἰς ἓν καλύτερον μέλλον. (Χειροκροτήματα).

§131Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Νομίζω ὅτι ἠθελημένως παρερμηνεύετε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον. Ἀναφερόμενος εἰς τὴν προχθεσινὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ρέντη, ὁ ὁποῖος ἠθέλησεν εὐφυολογῶν νὰ παρουσιάσῃ ὡς παραδοξολογίαν τὸ γεγονὸς ὅτι μόνον ὁ Συναγερμὸς ἠμπορεῖ νὰ εἰρηνεύσῃ τὸν τόπον, τοῦ εἶπον ὅτι ἡ διαφορὰ συνίσταται μόνον εἰς τὴν πολιτικήν, ἡ ὁποία ἐνεφανίσθη προεκλογικῶς καὶ ὅτι τὰ μέτρα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐφαρμόζετε σήμερον ἐνισχύουν τὸν κομμουνισμόν.

§132Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Εἴπομεν τὸν κομμουνισμὸν νὰ τὸν πολεμήσωμεν καὶ δι’ ἄλλων μέτρων, πολιτικῶν, διὰ νὰ ἀποσπάσωμεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἠθελημένοι πελάται τοῦ Κ. Κ. Αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἐξηγγείλαμεν. Ὄχι ὅτι θὰ σᾶς βγάλωμεν διὰ νὰ εἶσθε κομμουνισταὶ καὶ νὰ ἐνθαρρύνετε τὸν κομμουνισμόν. Συνεπῶς δὲν εἶναι βάσιμος ὁ συλλογισμός σας. Ἐὰν τοὺς βγάζατε σεῖς θὰ ἤρχοντο εἰς τὸ στρατόπεδον τὸ ἐθνικόν, διότι θὰ τοὺς βγάλωμε ἡμεῖς θὰ πᾶνε μὲ τὸν κ. Πασαλίδην;

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Ἀκρίτας ἔχει τὸν λόγον.

§134Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Κατὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ὑπῆρξα ὑπεύθυνος δύο διακοπῶν. Δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον δὲν ἐπικαλοῦμαι σήμερον τὴν προστασίαν τοῦ Κανονισμοῦ. Ἀντιθέτως δηλῶ πρὸς τὸ Σῶμα ὅτι θὰ δεχθῶ οἱανδήποτε διακοπὴν ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι θὰ περιορισθῇ ἐπὶ τοῦ θέματος. Ὅπως εἰς τὰς τάξεις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἡ φυσιογνωμία τοῦ ἡγέτου τῆς ΕΠΕΚ εἶναι σεβαστὴ καὶ εἰς τὴν κλίνην τοῦ ὁποίου αὐτὴν τὴν στιγμὴν συγκεντρώνονται καὶ αἱ εὐχαί μας καὶ ἡ λατρεία μας, κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον καὶ εἰς τὰς τάξεις τῆς ΕΠΕΚ εἶναι σεβαστὴ ἡ φυσιογνωμία τοῦ ἀξιοτίμου ἡγέτου τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Προσέφερεν ἀναμφιβόλως μεγάλας ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον μας ὡς στρατιωτικὸς ἡγέτης. Τὸ ὄνομά του συνεδέθη μὲ τὴν νίκην τῆς Ἀλβανίας. Εἶχε τὴν τιμήν, τὴν ὑψίστην τιμὴν νὰ ἀχθῇ ἐξόριστος εἰς τὴν Γερμανίαν καί, τέλος ἐπὶ κεφαλῆς τῶν Ἑλληνικῶν δυνάμεων, ἔδωσε τὸ τελικὸν πλῆγμα κατὰ τῶν ἀνταρτῶν διὰ νὰ ἀπελευθερώσῃ τὸν τόπον αὐτὸν ἀπὸ τὴν ἐπίθεσιν τοῦ ἐρυθροῦ ὁλοκληρωτισμοῦ. Ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἔχει τὴν φήμην σεμνοτάτου ἀνδρὸς καὶ ἀκριβῶς διὰ τὸν λόγον αὐτὸν δὲν θὰ υἱοθετῇ τὰς ἀπόψεις εἴτε τοῦ φιλικοῦ του τύπου, εἴτε τῶν ὀπαδῶν του ὅτι ἠμπορεῖ νὰ διεκδικήσῃ τὸ μονοπώλιον τῆς νίκης ἢ εἰς τὴν Ἀλβανίαν, ἢ εἰς τὸν συμμοριτοπόλεμον. Γνωρίζει ὅτι ἡ Ἀλβανία ὑπῆρξεν ἡ ἀποθέωσις τῆς ἀλκῆς ἑνὸς ὑπερηφάνου λαοῦ, ὁ ὁποῖος εὑρέθη εἰς τὴν πρωτοπορείαν τοῦ ἀγῶνος κατὰ τοῦ φασισμοῦ. Καὶ γνωρίζει καλύτερον παντὸς ἄλλου ὅτι, ὅταν ἐδόθη τὸ σύνθημα ἐναντίον τῶν ἐπιδρομέων, ὅλοι ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι εὑρισκόμεθα εἰς ἀπόλυτον, πλήρη ἀντίθεσιν πρὸς τὸ καθεστὼς τῆς δικτατορίας, εἴχαμε παρακάμψει κάθε ἀντίθεσιν καὶ εὑρεθήκαμε πρόθυμοι στρατιῶται εἰς τὸν ἀγῶνα. Καὶ γνωρίζει ἐπίσης ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ὅτι, ὅταν εἶχεν ἐπίσης τὴν εὐτυχίαν νὰ τοποθετηθῇ ἐπὶ κεφαλῆς τῶν Ἑλληνικῶν Δυνάμεων, μὲ πρωτοβουλίαν μιᾶς συμμαχικῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης εἶχον γίνει πολλὰ καὶ ἐν τῇ οὐσίᾳ ἡγήθη τοῦ τελικοῦ ἅλματος τῆς ἐπιθέσεως. Τὸ Ἔθνος ἦτο προπαρασκευασμένον. Ἡ δημοκρατικὴ θέλησις τοῦ λαοῦ εἶχεν ἤδη ἀκονισθῆ εἰς τὸν ἀγῶνα καὶ ἑπομένως ὁ Στρατάρχης Παπάγος ὠφέλησε, ἐβοήθησε εἰς τὴν συντριβήν, ἀλλὰ πάντοτε εἰς τὸ τελικὸν στάδιον· διότι γνωρίζομεν ὅλοι, μέχρις ὅτου ὁδηγηθῶμεν εἰς τὴν νίκην, ὅτι ἐπέρασε μία ὁλόκληρος τριετία καὶ κατὰ τὴν τριετίαν αὐτὴν πολλὰ ὑπῆρξαν τὰ στάδια. Εἶμαι ἁπλοῦς στρατιώτης. Εἶχα, ὅμως, τὴν εὐτυχίαν νὰ γνωρίσω πολλοὺς στρατηγοὺς καὶ γνωρίζω ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄριστοι στρατηγοὶ καὶ κακοὶ στρατηγοί. Ἀναμφιβόλως, ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ὑπῆρξεν ἄριστος στρατιωτικὸς ἡγέτης καὶ δι’ αὐτὸ ἡ Πατρὶς τοῦ ἀπένειμε τίτλον ὁ ὁποῖος οὐδέποτε ἐδόθη εἰς Ἕλληνα. Ὑπῆρξεν ἀναμφιβόλως ὁ τυχηρὸς τῆς ἱστορίας μας.

§135ΦΩΝΑΙ (ἐκ τῆς Δεξιᾶς). Ὁ ἄξιος τῆς ἱστορίας!

§136Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Καὶ ὁ ἄξιος καὶ ὁ ἱκανὸς καὶ ὁ τυχηρὸς τῆς ἱστορίας. Καίτοι οὐδέποτε εἶχα τὴν τιμὴν νὰ τὸν γνωρίσω προσωπικῶς, ἤμην ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐπίστευον βαθύτατα ὅτι ἡ ἀνάμιξίς του, ἡ ἐνεργὸς ἀνάμιξίς του εἰς τὸν πολιτικὸν βίον θὰ προσέθετε ἕνα νέον πρόσκομμα. Ἔτρεφα τὴν ἀπόλυτον πεποίθησιν ὅτι ὁ Στρατάρχης, ὁ ὁποῖος ἐστεφανώθη μὲ δόξαν θὰ ἔπρεπε νὰ παραμείνῃ εἰς τὸ περιθώριον ὡς ἐθνικὸν κεφάλαιον. Δυστυχῶς, μία μεγάλη μερὶς ἐκαλλιέργησε τὸν μῦθον τοῦ μεσσιανισμοῦ καὶ πολλοὶ ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπίστευσαν ὅτι εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ Στρατάρχου θὰ εὕρισκον τὸν Καίσαρα.

§137ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς Δεξιᾶς). Καὶ πιστεύουν.

§138Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Πολλοί, μέχρι τοῦ σημείου ὥστε 35% τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ εὐρύτατα στρώματα ἀγροτῶν καὶ ἐργαζομένων ἐψήφισαν τὸν ἡγέτην τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ὡς πολιτικὸν ἀναμορφωτήν. Ἐνῷ ὡς στρατιωτικὸς ἡγέτης ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαιτήσῃ ἀπὸ ὅλους μας σεβασμόν, ὡς πολιτικὸς Ἀρχηγὸς ἠμπορεῖ νὰ ὑποστῇ τὴν ἐπίκρισιν, διότι, ἀπὸ τὴν ὥραν ποὺ εἰσῆλθε εἰς τὸν πολιτικὸν βίον ἡ γενικωτέρα ἀναταραχὴ προεκάλεσε σάλον, μέχρι τοῦ σημείου ὥστε αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ εὑρισκώμεθα ἐν ὄψει ἑνὸς γενικωτέρου διχασμοῦ· καὶ τὸν διχασμὸν αὐτὸν τὸν καλλιεργοῦν, δυστυχῶς, καὶ πηγαὶ ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ. Πρώτη ἐκδήλωσις τοῦ πολιτικοῦ Παπάγου ὑπῆρξε τὸ κίνημα τῆς 30ῆς Μαΐου. Δὲν θὰ ἤθελα νὰ τοῦ καταλογίσω εὐθύνην. Ἀντιθέτως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως χθὲς εἶχε τονίσει ὅτι οὐδεμίαν ἀπολύτως ἀνάμιξιν εἶχεν εἰς τὸ κίνημα ὁ Στρατάρχης. Τὸ γεγονὸς ὅμως ὅτι, εὐθὺς μὲ τὴν παραίτησίν του, ἐσημειώθη τέτοια ἀναταραχὴ μέσα εἰς τοὺς κόλπους τοῦ στρατεύματος, ὥστε μονάδες νὰ κινηθοῦν διὰ νὰ καταληφθοῦν κτίρια, νὰ καταληφθῇ ὁ ραδιοφωνικὸς σταθμὸς καὶ γενικὰ νὰ κινηθοῦν μονάδες μὲ σκοπὸν τὸν ὁποῖον μποροῦμε αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐλεύθερα νὰ καθορίσωμεν, σκοπόν, νὰ ἐγκατασταθῇ μία Κυβέρνησις μὲ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ὅλοι περίπου ἐγνωρίζομεν, διὰ νὰ καθιερώσῃ δι’ Ἀναγκαστικοῦ Νόμου τὸ πλειοψηφικόν. Καὶ ὁ κ. Παπάγος...

§139Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε στοιχεῖα δι’ αὐτό; Διότι εἶναι πράγματι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ἀκούομεν ὅτι ὑπῆρχεν τοιαύτη πρόθεσις. Καὶ θὰ ἐπεθύμει νομίζω ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ νὰ κατατοπισθῇ πληρέστερον ἐπὶ τῆς καταγγελίας τὴν ὁποίαν ἀναφέρετε. Ποῖος τὸ συνέλαβεν αὐτὸ τὸ σχέδιον; Ποῖος θὰ ἦτο ὁ Πρωθυπουργός; ποῖα τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως;

§140Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Ὅλοι παρακολουθοῦμεν τὰ πολιτικὰ παρασκήνια καὶ ὅλοι γνωρίζομεν ποῖαι τάσεις καλλιεργοῦνται εἰς τὰ παρασκήνια. Γνωρίζομεν δὲ ὅτι ὑπῆρξαν τὴν ἐποχὴν ἐκείνην πρόσωπα ἕτοιμα νὰ ἀποδεσμευθοῦν ἀπὸ τὰ κόμματα διὰ νὰ μετάσχουν εἰς μίαν δῆθεν ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις σκοπὸν εἶχε νὰ προλειάνῃ τὴν θριαμβευτικὴν εἴσοδον τοῦ Ἀρχηγοῦ σας εἰς τὴν ἐξουσίαν.

§141Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν διεφωτίσατε οὔτε τὴν Βουλήν, οὔτε ἐμέ.

§142Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Ἀξιότιμε κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἀπὸ μιᾶς ἑβδομάδος ἡ Βουλὴ ἀσχολεῖται διὰ νὰ ἀναγκασθῇ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ νὰ ἀποκαλύψῃ ποῖος ὁ παραδώσας τὴν ἐπιστολὴν καὶ ὁ κ. Παπάγος ἠρνήθη. Νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι καὶ ἐγὼ νὰ μὴ ἀνακοινώσω δημοσίᾳ, πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι καὶ τόσον ἄγνωστοι, τοὐλάχιστον εἰς ὡρισμένους κύκλους. Ἀλλὰ ἴσως ὁ κύριος Ἀρχηγὸς τοῦ Συναγερμοῦ νὰ ἠμποροῦσε νὰ μᾶς διαφωτίσῃ: Νομίζω ὅτι τὴν 6ην πρωϊνὴν τοῦ κινήματος ὅταν μετέβη διὰ νὰ καταστείλῃ τὸ κίνημα συνήντησε ἴσως καὶ ἄλλα πολιτικὰ πρόσωπα εἰς τοὺς προθαλάμους τοῦ Γ.Ε.Σ.

§143Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Ὄχι, κανένα. Σᾶς τὸ βεβαιῶ. Κανένα ἀπολύτως.

§144Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν βεβαίωσιν.

§145Α. ΚΑΡΑΘΟΔΩΡΟΣ. Λέγετε ὅτι ἀσχολεῖται ἡ Βουλὴ εἰς τὸ νὰ ἀναγκασθῇ ὁ κ. Παπάγος ν’ ἀποκαλύψῃ ποῖος ὁ παραδώσας τὴν ἐπιστολήν. Ὑπῆρξε τοιαύτη ἐπιστολὴ ἢ δὲν ὑπῆρξεν;

§146Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Κύριε συνάδελφε, νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔδωσε τὴν ἀπάντησιν. Δὲν θὰ ἀναφερθῶ εἰς τὴν ἐπίθεσιν, ἡ ὁποία ἀπὸ τῆς 30ῆς περίπου τοῦ Μαΐου ἢ ἀκριβέστερον ἀπὸ τῆς ἡμέρας, ποὺ παρῃτήθη ὁ Ἀρχιστράτηγος, ἀσκεῖται κατὰ τῆς ἡγεσίας τοῦ στρατεύματος. Ἄλλοι ἁρμοδιώτεροι ἐμοῦ ἔδωσαν τὴν ἀπάντησιν, περιορίζομαι, ὅμως, νὰ ὑπογραμμίσω τοῦτο: Ὅταν ὁ πρώην Ἀρχιστράτηγος τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ, ὁ Στρατάρχης Παπάγος ἀποδύεται εἰς μίαν τόσον βιαίαν ἐπίθεσιν καὶ διὰ νὰ ἀκουσθοῦν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ τόσαι λέξεις, ἀσχημίαι, ἀθλιότητες, ἐρωτῶ ποία θὰ εἶναι ἡ ἀπήχησις τῆς ἐπιθέσεως εἰς τοὺς κόλπους τοῦ στρατεύματος; Ὅπως ἀπεδείχθη ἀπὸ τὴν συζήτησιν διὰ τὸν ΙΔΕΑ 2.500 ἀξιωματικοὶ μετεῖχον εἰς τὴν παραστρατιωτικὴν αὐτὴν ὀργάνωσιν. Καὶ οἱ 2.500 αὐτοὶ ἀξιωματικοὶ εἰς τὴν δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπειθάρχησαν ἀπολύτως εἰς τὸν ἡγέτην τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Ὅταν, λοιπὸν λογικῶς ὑποθέσωμεν ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν οἱ 2.500 ἀξιωματικοὶ πειθαρχοῦν εἰς τὸν Στρατάρχην Παπάγον, τότε ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τῆς Βουλῆς τὸν λαόν, ποία ἡ ἀπήχησις εἰς τοὺς κόλπους τοῦ στρατοῦ; Ἐπιτίθεται, μήπως, κατὰ τῆς ἡγεσίας ἢ προκαλεῖ κλονισμὸν εἰς τὰ θεμέλια τοῦ στρατεύματος; Τιμῶ ἀπολύτως τὴν σεμνότητα τοῦ ἀνδρός, ἀλλ’ ἐρωτῶ: Ἠσκήθη μία ἐπίθεσις κατὰ τοῦ Ἀντιστρατήγου Βασιλᾶ καὶ ἀνεγνώσθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου μία δῆθεν ἐπιστολή.....

§147Β. ΒΡΑΧΝΟΣ. Ὄχι δῆθεν.

§148Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Ἀνεγνώσθη, ἐὰν θέλετε, ἓν κείμενον. Κύριοι βουλευταί. Ἐὰν ἐγώ, ὁ ἁπλοῦς πολίτης, εἶχον γνῶσιν τῆς ἐπιστολῆς αὐτῆς, ἡ ὁποία ἐκθέτει καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ παραλλήλως καὶ τὸν συμμαχικὸν παράγοντα, τὶ θὰ ἔκαμνα; Πρῶτον, θὰ εἶχον ἐπισκεφθῆ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ τὸν πληροφορήσω ὅτι οἱ ἡγέται τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ ἐπικοινωνοῦν μὲ τοὺς ξένους πρεσβευτὰς καὶ θὰ ἠξίουν ἀπὸ αὐτόν, ὡς ὑπεύθυνον, νὰ ἐκδιώξῃ τὸν ἀνάξιον αὐτὸν ἀξιωματικόν. Δεύτερον, διὰ νὰ καλύψω τὸν συμμαχικὸν παράγοντα, θὰ εἶχον ἐπισκεφθῆ τὸν ἀξιότιμον Πρέσβυν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, διὰ νὰ τὸν ἐρωτήσω: Τὸ κείμενον αὐτό, κύριε Πρέσβυ, ἀπεστάλη πρὸς Ὑμᾶς, ναὶ ἢ ὄχι; Οὐδὲν τούτων ἐγένετο. Ἀντιθέτως τὸν δαφνοστεφῆ Στρατάρχην τὸν εἴδομεν ἀναγινώσκοντα κείμενον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχεν ἀποδέκτην τὸν Πρέσβυν. Διεμαρτυρήθη καὶ διαμαρτύρεται ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς καὶ αἱ ἐφημερίδας, αἱ ὁποῖαι τὸν παρακολουθοῦν, διὰ τὸ ἀπόρρητον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἀθηναϊκή». Τόσα ἀπόρρητα ἔγγραφα ἀνεγνώσθησαν τὴν παρελθοῦσαν Δευτέραν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου.

§149Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς καὶ αἱ ἐφημερίδες;

§150Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θεωρῶ βαρύτατον σφάλμα τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ κειμένου αὐτοῦ ἀπὸ τὸν Στρατάρχην Παπάγον, παρὰ τὴν δημοσίευσιν ἑνὸς πολιτικοῦ ἐγγράφου ἀπὸ μίαν ἐφημερίδα. Ἴσως, εἰς τὴν ἐπίθεσιν αὐτήν, κύριοι βουλευταί, νὰ ὑπάρχῃ μία ἐξήγησις. Τὴν ἐξήγησιν αὐτήν, μόνον ἐχθρὸς τῆς στρατιωτικῆς φήμης τοῦ κ. Παπάγου θὰ ἠδύνατο νὰ δώσῃ, ὅτι δηλαδή, εἰς τὸν πολιτικόν, τὸν ἐξοντωτικὸν ἀγῶνα εἰς τὸν ὁποῖον ἀπεδύθη διὰ τὴν κατάληψιν τῆς ἐξουσίας, χρησιμοποιεῖ καὶ τὸν Στρατόν, ὡς πολιτικὸν ἐπιχείρημα. Ἡμεῖς, εἴμεθα φίλοι τῆς ἀξίας καὶ τῆς δόξης του καὶ μακρὰν ἀπὸ ἡμᾶς ἡ γνώμη, ὅτι χρησιμοποιεῖ τὸν στρατὸν διὰ τὴν ἐκπόρθησιν τῆς ἐξουσίας, διὰ νὰ συγκινήσῃ τὸν συμμαχικὸν παράγοντα. Τὶ θὰ γίνῃ μετὰ τὴν ἀδυσώπητον αὐτὴν ἐπίθεσιν τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ κατὰ τοῦ Στρατοῦ ἐὰν τυχὸν ἐπικρατήσῃ εἰς ἐνδεχομένας ἐκλογάς; Τὴν ἑπομένην, θὰ τοὺς διώξῃ ὅλους.

§151ΤΙΝΕΣ. Ναί, ἀσφαλῶς αὐτὸ θὰ γίνῃ.

§152Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Εἴπατε ἤδη τὴν ἀπάντησιν. Ἀλλ’ ὅταν ἐκδιώξῃ ὅλους, νέον χάσμα θὰ δημιουργηθῇ εἰς τὰς τάξεις τοῦ Στρατεύματος. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Ἐὰν— προσωπικῶς δὲν τὸ πιστεύω—ὑπάρξῃ ποτὲ κίνδυνος, ποῖοι θὰ κινητοποιήσουν τὸν λαόν, τὸ ἀποδιωργανωμένον καὶ ἀποσαθρωμένον Σῶμα τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν; Κατὰ ποῖον τρόπον θὰ κινητοποιηθῇ ἀμυντικὰ ἡ Ἑλλάς, ἐὰν τὸ Σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν εἶναι σπασμένον; Ἀποτελεῖ ἐπίθεσιν ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ὁποίας εὑρίσκεται ὁ ἀξιώτερος τῶν Ἑλλήνων Στρατιωτικῶν ἡγετῶν;

§153ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸν Ζωζωνάκη θέλετε;

§154Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Ἐν συνεχείᾳ, κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἀναφερθῶ εἰς τὸ παρελθόν, τὸ παρελθὸν τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύετε. Κατὰ τὴν ἀγόρευσιν, τόσον τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ὅσον καὶ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου κ. Κανελλοπούλου καὶ τοῦ σημερινοῦ βουλευτοῦ ἐκ Σερρῶν κ. Κ. Καραμανλῆ, ἐγένετο μία ἐπίθεσις κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀπολογηθῶ τοῦ Κυβερνητικοῦ Ἔργου, ἁρμόδιος εἶναι ὁ Προεδρεύων τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ Ὑπουργοί του. Θὰ περιορισθῶ, ὅμως, εἰς ὡρισμένας βασικὰς παρατηρήσεις. Πράγματι, συμμερίζομαι τὴν διαπίστωσιν τοῦ κ. Καραμανλῆ, ὅτι ἀπόγνωσις ὑπάρχει εἰς τὸν λαόν, ἀλλὰ ἀπόγνωσις ὄχι διὰ τὰς συζητήσεις περὶ Στρατηγῶν, ὑπάρχει ἀπόγνωσις, διότι βαρύτατα προβλήματα, συνθλίβουν τὴν ὕπαρξίν του.

§155ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὸ εἶπε ὁ κ. Καραμανλῆς.

§156Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς εἶπε καὶ συμφωνῶ, νομίζω ὅμως ὅτι ὅσοι ἀγνοοῦν, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῶν μεγάλων λαϊκῶν στρωμάτων εἶναι τραγική, πλαστογραφοῦν ἢ ἠθελημένως ἀγνοοῦν τὴν πραγματικότητα. Ὑπάρχει, ὅμως, κύριοι, ἕνα ἐλαφρυντικὸν διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν εἶναι μία Κυβέρνησις ἀπὸ τὰς συνήθεις Κυβερνήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωσε τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον. Εἶναι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ θεμελιώσῃ τὴν Δημοκρατίαν ἐπὶ τῶν ἐρειπίων μιᾶς δραματικῆς ἐσωτερικῆς ἀναταραχῆς, ἐκληρονόμησεν ἐρείπια. Τάφοι ἐπὶ τάφων, καλύπτουν τὴν γῆν μας. Καὶ εἶναι πολὺ φυσικὸν ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ νὰ μὴ ἔχῃ ταχεῖαν ἀπόδοσιν, ὅταν ἀπὸ τὴν ἡμέραν τῆς ἀναλήψεως τῆς ἐξουσίας, ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός, οὔτε μίαν ἡμέραν δὲν τὴν ἀφῆκεν ἥσυχον. Ἀναγνωρίζω τὸ δικαίωμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ νὰ ἐπικοινωνῇ μὲ τὸν λαὸν καὶ νὰ ἐπικρίνῃ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι ἡ ἐπίκρισις καὶ ὁ ἔλεγχος θὰ ἦτο δημιουργικός. Καὶ ἠρωτήθητε, προηγουμένως, ποῖον δημιουργικὸν ἔλεγχον, πέραν τῆς ἀσυδότου ἐπιθέσεως κατὰ τῆς ἡγεσίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ, εἴχατε κάμει; Εἰς ποῖον θέμα προσεφέρατε λύσιν; Ὁμιλεῖτε περὶ οἰκονομικῆς ἀναδιοργανώσεως, περὶ κοινωνικῶν μεταρρυθμίσεων ἀορίστως καὶ περὶ τῆς ἀνάγκης μιᾶς ἰσχυρᾶς δῆθεν Κυβερνήσεως. Κύριοι βουλευταί, ἰσχυρὰ Κυβέρνησις.....

§157Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι κάμνετε λάθος προβαίνοντες εἰς τὴν διατύπωσιν αὐτῆς τῆς γενικῆς κατηγορίας, ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν προέβη εἰς δημιουργικὸν ἔλεγχον, καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῶν τριῶν μηνῶν. Ἀπουσιάζετε ἀπὸ τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, διότι εὑρίσκεσθε εἰς τὸν Ο.Η.Ε. Ὁ Συναγερμὸς παρηκολούθησε τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ἐνετόπισε τὴν κριτικήν του, ὄχι εἰς δημαγωγικὰ θέματα ἀλλὰ εἰς 3 ἢ 4 μεγάλα θέματα ἐλέγχου καὶ ὅσοι ἐκ τῶν κ. συναδέλφων τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως εἶναι ἀρκετὰ ἐπιμελεῖς, ὥστε νὰ παρηκολούθησαν τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, τὸ γνωρίζουν. Ἐπίσης τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Κυβερνήσεως τὸ παρηκολουθήσαμεν καὶ συνεβάλομεν ἐφ’ ὅσον μᾶς ἔφερε νομοσχέδια ἄξια λόγου, συνεβάλομεν εἰς τὴν ἐπιψήφισίν των, ἢ εἰς τὴν τροποποίησιν αὐτῶν, κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ γίνουν καλλίτερα. Δὲν μᾶς ἔφερεν ὅμως οὐδὲν νομοσχέδιον, τοιαύτης μεγάλης σημασίας, ὥστε ἢ νὰ τὸ ἐπιδοκιμάσωμεν κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος νὰ σημάνῃ μίαν ἀναγνώρισιν τῆς δημιουργικῆς της ἐμπνεύσεως ἢ νὰ τὸ ἀπορρίψωμεν κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος νὰ σημάνῃ μίαν ἀπόλυτον ἀντίρρησιν καὶ ἀντίδρασιν εἰς τὴν πολιτικήν της. Ἐπίκειται βεβαίως τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν μέτρων εἰρηνεύσεως. Ἀπορῶ ὅμως, κύριε συνάδελφε—καὶ τὴν ἀπορίαν μου αὐτὴν διατυπῶ πρὸς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν καὶ Προεδρεύοντα αὐτῆς καὶ πρὸς ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν—ἀπορῶ πῶς τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔχει ἔλθει ἀκόμη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσκήσωμεν καὶ ἔλεγχον δριμύτατον μὲ ἁπτὰ στοιχεῖα ἢ καὶ νὰ παραδεχθῶμεν ὡρισμένας πλευρὰς τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν ἔχετε λοιπὸν δίκαιον λέγοντες ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ὑπῆρξεν ἀρνητική. Ἡ Κυβέρνησις ὑπῆρξεν ἀρνητική. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπέδωσε. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔφερε νομοσχέδια ἄξια λόγου. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔπραξε πρᾶξιν τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπικαλεσθῇ ὑπὲρ ἑαυτῆς. Τὶ πταίει ἡ Ἀντιπολίτευσις ὅταν ὑπάρχῃ ἄρνησις ἀπὸ πλευρᾶς κυβερνητικῆς; Ἄς ὑπῆρχε θέσις, καὶ θὰ εἴμεθα πρῶτοι ἡμεῖς διατεθειμένοι νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὴν ἀξίαν της.

§158Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Πράγματι ὁ Συναγερμὸς ὑπῆρξεν δημιουργικός, ὅταν ἠθέλησε νὰ ματαιώσῃ τὴν συγκέντρωσιν τοῦ ἐλαίου ἀπὸ μέρους τῆς Κρατικῆς Συνομοσπονδίας Συνεταιρισμῶν, ἵνα μὴ δοθῇ οὕτω τὸ λάδι εἰς τοὺς ἐμπόρους διὰ νὰ τὸ κάμουν μαύρην ἀγοράν. Πράγματι μποροῦμε νὰ εἰποῦμε ὅτι ἡ προσφορὰ αὐτὴ ὑπῆρξεν ὑπὲρ τοῦ λαοῦ καὶ εἶναι δημιουργική. Εἶναι ἡ μόνη περίπτωσις γενναιοδωρίας ἀπὸ μέρους τοῦ Συναγερμοῦ. Δημιουργικὸς ἐπίσης ὑπῆρξεν ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς καὶ ὅταν ἠρνεῖτο τὴν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος, διὰ νὰ μὴ ἀποκτήσῃ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἕνα τοιοῦτον καταστατικὸν χάρτην. (Φωναί: Μπράβο, μπράβο, ἐκ τῆς Δεξιᾶς).

§159Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε, εἴχατε τὴν τιμὴν νὰ ἡγηθῆτε τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας εἰς τὸν Ο.Η.Ε. καὶ γνωρίζετε μέσα εἰς ποῖον κλῖμα ἔχει νὰ ἀντιπαλαίσῃ ἡ Ἑλλὰς διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ δίκαιά της. Καὶ γνωρίζετε ὅτι ἡ ἐφετεινὴ Ἀντιπροσωπεία ὑπῆρξεν— ἐξαιρῶ τὸν ἑαυτόν μου, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν τιμὴν καὶ τὸ προνόμιον νὰ μετάσχῃ— ὑπῆρξεν ἐπιτυχής. Ἀνεκίνησεν τὸ Κυπριακὸν θέμα. Ἐξησφάλισε τὴν ἕδραν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας, διὰ νὰ καταστῇ ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ κατηγορουμένη, νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν τοῦ δικαστοῦ, καὶ ἀναπτύξῃ μίαν πρωτοφανῆ δραστηριότητα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Γεν. Συνελεύσεως τοῦ Ο.Η.Ε., ὥστε σημαντικαὶ ἀποφάσεις νὰ ἔχουν ληφθῆ αὐτὴν τὴν στιγμήν, πρωτοβουλίᾳ τῆς Ἑλλάδος. Εἶμαι ὑποχρεωμένος ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ νὰ ὑπογραμμίσω τὴν συμβολὴν τοῦ ἀξιοτίμου Προεδρεύοντος τῆς Κυβερνήσεως. Σᾶς ἐρωτῶ: Καθ’ ἣν ἐποχὴν ἡ Ἑλλὰς ἠγωνίζετο ἐνώπιον τοῦ ΟΗΕ, ἐσταμάτησε μήπως ἡ ἐπίθεσις τοῦ Συναγερμοῦ; Μήπως κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς ἕδρας εἰς τὸν Ὀργανισμὸν Ἀσφαλείας, μήπως εἴχατε κηρύξει ἐκεχειρίαν;

§160Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς δώσω ἀμέσως τὴν ἀπάντησιν. Παρακαλῶ νὰ ἀναγνώσητε τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς τῶν ἡμερῶν ἐκείνων. Ἐὰν τὰ εἴχατε ἀναγνώσει θὰ ἐβλέπατε ὅτι ὁ Συναγερμὸς δι’ ἐμοῦ ἐτόνισεν ὅτι εἶναι παράπλευρος τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν μέλη τῆς Κυβερνήσεως προσεπάθησαν νὰ πείσουν τὸν ἀξιότιμον Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εὐτυχῶς δὲν ἐκάμφθη, ὅπως ἀποσυρθῇ τῆς ὑποψηφιότητος τῆς Ἑλλάδος, ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐτόνισα ὅτι εἴμεθα παράπλευροι εἰς τὴν προσπάθειαν τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Δεξιᾶς).

§161Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Γνωρίζω τὰς δηλώσεις σας, διότι τὰς ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας. Ἀλλά, ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε ὑπευθύνως ἀπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Συναγερμοῦ συμπαράστασιν κατὰ τὴν ὥραν αὐτὴν τῆς μεγάλης μάχης, ἐπισήμως μὲ διάβημα τοῦ κ. Ἀβέρωφ, σᾶς ἐρωτῶ, κ. Κανελλόπουλε, ἐδόθη πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ναὶ ἢ ὄχι;

§162Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Τί εἴδους συμπαράστασις;

§163Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ συνάδελφος κ. Ἀβέρωφ μπορεῖ νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τοῦ θέματος.

§164Ε. ΑΒΕΡΩΦ (Ὑφυπ. Ἐξωτερ.). Κύριε συνάδελφε, τὰ ὅσα εἶπε ὁ κ. Πρόεδρος εἶναι ἀπολύτως ἀληθῆ. Εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν διὰ τοῦ στόματος τοῦ κ. Κανελλοπούλου ἐδόθη ἡ συμπαράστασις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δὲν ἐστάθη δυνατὸν νὰ πειθαρχήσῃ εἰς τὴν προσπάθειαν ἐκείνην ὑπῆρξεν ὁ τύπος, ὁ ὁποῖος ἀκολουθεῖ τὸν Συναγερμόν, ἀλλὰ αὐτὸς ὁ τύπος εἰς διάβημά μου, μοῦ ἐδηλώθη ὅτι δὲν ἐλέγχεται ἀπὸ τὸν Συναγερμόν. Οὕτως ἔχουν τὰ πράγματα.

§165Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ ποίας συμπαραστάσεως;

§166Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Κύριε Κανελλόπουλε μένω μὲ τὴν ἐντύπωσιν μιᾶς ἀγόνου ἐπαφῆς ὑπογραμμίζω ἐκ τοῦ ὅτι μένω μὲ τὴν ἐντύπωσιν — θὰ εἶμαι εὐτυχὴς νὰ ἀναγνωρίσω τὸ σφάλμα μου—μιᾶς ἀγόνου ἐπαφῆς μεταξὺ τοῦ κ. Ἀβέρωφ καὶ ἑνὸς τῶν ἐπιτελῶν τοῦ Συναγερμοῦ.

§167Ε. ΑΒΕΡΩΦ (Ὑφυπ. Ἐξωτερ.). Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, κύριε συνάδελφε, ὅτι οὕτως ἔχουν τὰ πράγματα. Δὲν ἠθέλησε νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν γραμμήν, ἡ ὁποία ἠκολουθήθη εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ἀπὸ τὸν κ. Κανελλόπουλον ὁ τύπος, ὁ ὁποῖος ὑποστήριξεν τὸν Συναγερμόν. Ἀλλὰ μοῦ ἐδηλώθη ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλεγχθῇ ἀπὸ τὸν Συναγερμόν.

§168Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Νομίζω, κύριε συνάδελφε, ὅτι προγενέστεραι Κυβερνήσεις, προκειμένου νὰ συγκροτηθῇ ἡ ἐκπροσώπησις τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸν Ο.Η.Ε. ἀπηυθύνοντο καὶ εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ οὕτω ὑπῆρχε ἡ συμπαράστασις ἡ τυχαία. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἠρνεῖτο τότε τὴν συμπαράστασιν, θὰ ὑπῆρχον ἀσφαλῶς ἐθνικαὶ εὐθῦναι ἐκ μέρους της. Σᾶς ἐρωτῶ: Ἠρωτήθη ἡ Ἀντιπολίτευσις διὰ νὰ δώσῃ αὐτὴν τὴν καὶ μόνην οὐσιαστικὴν συμπαράστασιν διὰ τῆς συνεργασίας της; Σᾶς παρακαλῶ νὰ μοῦ ἀπαντήσετε.

§169Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶμαι ὁ ἁρμόδιος νὰ ἀπαντήσω ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος, ὅταν τὴν σύνθεσιν τῆς Ἀντιπροσωπείας καθώρισεν ἡ Κυβέρνησις.

§170Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συμπέρασμα. Ἡ ἠθικὴ συμπαράστασις ὑπῆρξεν ἀπόλυτος. Ἡ ἔμπρακτος βοήθεια δὲν ἐζητήθη. (Χειροκροτήματα).

§171Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Δὲν θὰ ἐπεθύμουν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀναφερθῶ λεπτομερῶς εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν ἐξωτερικῶν θεμάτων. Θὰ μποροῦσα, ὅμως, ὑπευθύνως νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῶν ἀντιδράσεων, αἱ ὁποῖαι προεβλήθησαν καὶ μερικὰς τῶν ὁποίων ἀνέφερα εἰς τὸν κ. Κανελλόπουλον. Εἶμαι, ὅμως, πρόθυμος νὰ ὁμολογήσω μόνον ἐνώπιον τῆς ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε κατόπιν τούτου νὰ μὴ συνεχίσω τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς καὶ τῶν ἀντιδράσεων αἱ ὁποῖαι ἐσημειώθησαν δυστυχῶς ἀπὸ ὡρισμένων πλευρῶν. Ἴσως τὸ θέμα, αὐτὴν τὴν στιγμήν, νὰ μὴ ἔχῃ καμμίαν ἀπόλυτον συνάρτησιν μὲ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἀπασχολεῖ τώρα τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν.

§172Ε. ΑΒΕΡΩΦ (Ὑφυπ. Ἐξωτερ.). Ἐπιτρέπετε, κύριε συνάδελφε; Εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸ τελευταῖον σημεῖον τῆς ὁμιλίας σας καὶ νομίζω ὅτι ὑπάρχουν σοβαροὶ λόγοι διὰ νὰ μὴ λεχθοῦν ὡρισμέναι συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν. Ἀλλὰ ὀφείλω νὰ τονίσω, ὅτι εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν ἐξωτερικῶν ζητημάτων—καὶ κάμνω τὴν δήλωσιν διότι τότε ἀπουσίαζε καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὁλόκληρος ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία—ὅτι ὑπῆρξεν συμφωνία εἰς τὴν διαχείρισιν ὅλων τῶν ζητημάτων. (Χειροκροτήματα ἐκ Συναγερμοῦ).

§173ΜΕΡΙΚΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (Συναγερμοῦ). Καὶ ὑπάρχει καὶ σήμερον.

§174Ε. ΑΒΕΡΩΦ (Ὑφυπ. Ἐξωτερ.). Τόσον ἐπιτυχῶς λοιπὸν ἐχειρίσθη ἡ Ἀντιπροσωπεία καὶ αἱ διπλωματικαί μας ὑπηρεσίαι τὰ ζητήματά μας εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ὑπῆρξεν συμφωνία εἰς ὅλα τὰ βασικὰ ζητήματα καὶ τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι γνωστὸν καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ὅτι εἰς οὐδὲν βασικὸν ζήτημα ἐξωτερικῆς πολιτικῆς ὑπῆρξεν οἱαδήποτε διχογνωμία μεταξὺ τῶν Ἐθνικῶν Ἑλληνικῶν Κομμάτων.

§175Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Κύριε Ὑφυπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀναμφιβόλως ἐπὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς δὲν ὑπάρχουν ἀντιθέσεις, ἀλλ’ εἰς τὸν χωρισμὸν τῶν ζητημάτων ἐξεδηλώθησαν πολλαὶ ἀντιθέσεις, τὰς ὁποίας καλῶς γνωρίζετε. Ὡμιλήσατε περὶ τῆς ἀνάγκης μιᾶς ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως. Τὶ σημαίνει ἰσχυρὰ Κυβέρνησις; Ὅταν τὰ 40–45% κυβερνοῦν τὰ 55% καὶ τὰ 60%; Διότι αὐταὶ εἶναι αἱ κυβερνήσεις, τὰς ὁποίας ὑποστηρίζετε καὶ ὁμιλεῖτε ὅτι εἶσθε εἰς θέσιν νὰ ἀντιμετωπίσετε τὸ οἰκονομικὸν καὶ κοινωνικὸν πρόβλημα τοῦ τόπου. Ἐπὶ τῇ βάσει ποίου προγράμματος; Ποῖον πρόγραμμα ἐξήγγειλεν ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς πρὸς τὸν λαόν, ὥστε νὰ ἐμπνεύσῃ ἐμπιστοσύνην ὅτι πράγματι θὰ δώσῃ τὴν κατάλληλον λύσιν εἰς τὰ θέματα τὰ ὁποῖα ἀναμένουν τὴν ἀντιμετώπισίν των; Μήπως τὸ οἰκονομικὸν πρόβλημα τοῦ τόπου θὰ λυθῇ μὲ τὴν ἐνίσχυσιν, τὴν παγίωσιν τῶν προνομίων τῆς πλουτοκρατίας; Ἢ μήπως τὸ κοινωνικὸν πρόβλημα θὰ λυθῇ μὲ τὴν ἰδικήν σας πρωτοβουλίαν μὲ συμμετοχὴν τῶν ἐργαζομένων εἰς τὴν διοίκησιν καὶ τὰ κέρδη τῶν ἐπιχειρήσεων; Ἐπὶ τῶν μεγάλων αὐτῶν κοινωνικῶν προβλημάτων ποίαν λύσιν δημιουργικήν, θετικὴν ἔχετε νὰ προσφέρετε;

§176Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Εἶσθε κυβερνῶντες καὶ ἀπὸ σᾶς ἀναμένομεν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑπεσχημένων.

§177Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Ὅπως ἐτόνισε προηγουμένως ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Πατρίκιος, τὸ οἰκονομικὸν καὶ κοινωνικὸν πρόβλημα λύεται ἐπὶ τῇ βάσει σαφοῦς συγκεκριμένου προοδευτικοῦ προγράμματος. Δὲν λύεται μὲ τὴν παγίωσιν τῶν κεκτημένων προνομίων τῆς πλουτοκρατίας. (Χειροκροτήματα).

§178Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρεκάλουν νὰ ἐλέγξητε τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὄχι ἡμᾶς οἱ ὁποῖοι δὲν ἐφαρμόζομεν οἰκονομικὸν πρόγραμμα. Νὰ ἐλέγξητε τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία Κυβέρνησις ἀκριβῶς ἔχει δημιουργήσει τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα καὶ ἂν ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ πλουτοκρατία καὶ ἂν ὑπάρχουν προνομιοῦχοι ἐπιχειρήσεις ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἔχουν παγώσει πιστώσεις ἐπὶ ἔτη καὶ αἱ ὁποῖαι ἐπιχειρήσεις λόγῳ τῶν παγωμένων ὑπὲρ ἑαυτῶν πιστώσεων ἀποκλείουν τὴν δυνατότητα τῆς πιστοδοτήσεως τῶν Βιοτεχνῶν καὶ Ἐπαγγελματιῶν, ἂν ὑπάρχουν λέγω αὐταὶ αἱ δυνάμεις αἱ προνομιοῦχοι, αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τοὺς κυβερνήσαντας καὶ τοὺς κυβερνῶντας, ὄχι βεβαίως εἰς τὸν Συναγερμόν, ὁ ὁποῖος δὲν ἐκυβέρνησεν. Ἐλέγξατε λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὄχι ἡμᾶς.

§179Ι. ΖΙΓΔΗΣ. (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Κύριε Πρόεδρε, μήπως αἱ ἐπικρίσεις σας ἀπευθύνονται κατὰ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ὅτι αὐτὴ ἐδημιούργησε τὰ κακοποιὰ συμφέροντα ἢ μήπως θέλετε νὰ κατηγορήσητε τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἐντὸς τῶν ὀλίγων αὐτῶν μηνῶν δὲν κατώρθωσε νὰ τὰς συντρίψῃ ἀκόμη.

§180Ε. ΓΟΝΗΣ. Τὰ δύο Κόμματα, κυβερνᾶτε ἀπὸ δύο καὶ πλέον ἐτῶν.

§181Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν δίδει ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος κ. Γονῆς, εἶναι ὅτι κυβερνοῦν ἀπὸ δύο ἐτῶν τὰ δύο Κόμματα.

§182Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὁ Συναγερμός, πλὴν τοῦ ἀξιοτίμου ἡγέτου σας, ἔχει ἀπὸ τὸ 1946 μέχρι τοῦ 1950 κυβερνήσει τὸν τόπον, ἐπὶ μίαν τετραετίαν, ὁ δὲ ἐξ ἀριστερῶν παρακαθήμενος φίλτατος κ. Στεφανόπουλος, ὑπῆρξεν ὁ φορεὺς τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ μίαν τετραετίαν, ὁ ἴδιος διεχειρίσθη τὴν Ἀμερικανικὴν βοήθειαν καὶ σεῖς κατ’ ἐπανάληψιν καὶ ὅλοι οἱ παρακαθήμενοί σας ὑπήρξατε ἐπιτελεῖς τῶν Κυβερνήσεων αὐτῶν.

§183Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Φαίνεται ὅτι λησμονεῖτε ὅτι ἐμεσολάβησαν 27 μῆνες ἔκτοτε.

§184Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Τὸ παλαιὸν Λαϊκὸν Κόμμα ἀποκαλεῖται σήμερον Συναγερμός. Θὰ ἐνθυμῆσθε ἀσφαλῶς ὅτι, τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν, μία φιλική σας ἐφημερίς, ἔγραψε τὸ ἑξῆς: «Ὁ ἐθνικόφρων κόσμος ἤλλαξεν ἡγεσίαν».

§185Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ σᾶς κάμω μίαν στατιστικὴν παρατήρησιν. Τὸ ἥμισυ ἢ καὶ πλέον τοῦ ἡμίσεος τῶν κυρίων, τοὺς ὁποίους ἔχετε ἐνώπιόν σας, ἐπολιτεύθησαν διὰ πρώτην φοράν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἕτερον ἥμισυ, ἀνεβαπτίσθη εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμόν. (Χειροκροτήματα).

§186Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Σᾶς παρουσιάσθη τώρα ἡ εὐκαιρία, ἐφ’ ὅσον κατήλθατε χωρὶς πρόγραμμα....

§187Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Τώρα πληροφοροῦμαι ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς εἶναι ὁ Ἰορδάνης ποταμός.

§188Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι Παπανδρεϊκόν.

§189Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν κατήλθατε μὲ πρόγραμμα νὰ δηλώσετε τώρα, θὰ καταργήσετε τὰ προνόμια τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας καὶ θὰ ἀποδώσετε κοινωνικὴν δικαιοσύνην εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν;

§190Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀγαπητὸς φίλος κ. Μογγογιάννης, εἶχε τὸ παράπονον ὅτι προχθὲς δὲν τοῦ ἐπέτρεψα νὰ μὲ διακόψῃ καὶ ὁμολογῶ, ἐπειδὴ συνδεόμεθα ἀπὸ ἐτῶν, ὅτι δὲν θὰ ἤθελα νὰ μείνῃ μὲ τὸ παράπονον αὐτὸ καὶ ὡς ἐκ τούτου ἡ διακοπή, τὴν ὁποίαν μοῦ ἔκαμε, μοῦ εἶναι εὐπρόσδεκτος. Τοῦ ἀπαντῶ, λοιπόν, τὸ ἑξῆς, ὅτι τὸ πρόγραμμα τὸ ἀνεπτύξαμεν ἐν γενικωτάταις γραμμαῖς προεκλογικῶς, θὰ ἀναπτυχθῇ δὲ προσεχῶς ὅταν θὰ γίνουν αἱ νέαι ἐκλογαί, καὶ θὰ γίνουν καὶ θὰ ἐφαρμοσθῇ μετὰ τὰς ἐκλογάς. (Χειροκροτήματα).

§191Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἤκουσα οὔτε λέξιν εἰς τὸ πρόγραμμά σας διὰ κοινωνικὴν δικαιοσύνην.

§192Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Χθὲς ἀκόμη ὁ Συναγερμὸς ἠγωνίζετο μέσα εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀποσπάσῃ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλειτέρας πιστώσεις διὰ τὸν Κατσάμπαν, τὸν Μποδοσάκην καὶ τοὺς ἄλλους.

§193Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ψεύδεσθε. (Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§194Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω νὰ σᾶς προστατεύσω ἀπὸ τὰ ψεύδη, τὰ ὁποῖα λέγετε.

§195Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Εἶναι ἐδῶ οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ καὶ θὰ τὰ βεβαιώσουν. Διότι φοβεῖσθε μήπως οἱ μεγαλοκαρχαρίαι βγάλουν τὶς λίρες τους καὶ πληρώσουν τοὺς ἐργάτας.

§196Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Εἶσθε κακομοίρης καὶ ψεύτης.

§197Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης. Ἄς τὸ βεβαιώσουν οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ ἐὰν λέγω ψέμματα. (Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§198Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατόπιν τῆς διακοπῆς τῆς τόσον ἀτυχοῦς τοῦ κ. Λυμπέρη, τὸν ὁποῖον εἶχα παρακαλέσει νὰ μὴ κάνῃ διακοπὰς διότι θὰ τὴν πάθῃ, ὅπως τὴν ἔπαθε, κατόπιν, λέγω, τῆς διακοπῆς, εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ ἐὰν ὑπῆρξεν καὶ εἷς ἔστω βουλευτὴς τοῦ Συναγερμοῦ ὁ ὁποῖος ἐνήργησεν πλησίον τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ κ. Καρτάλη ἢ τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ ἀναμιγνυομένου εἰς τὴν γενικὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν, τοῦ κ. Ζίγδη, ἢ πλησίον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Εὐελπίδη ἢ οἱουδήποτε ἐκ τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν οἱ ὁποῖοι συνδέονται καὶ οἱ ὁποῖοι εὐθύνονται σχετικῶς μὲ τὴν πίστωσιν. Ἐὰν ἐπαναλαμβάνω ὑπῆρξεν ἔστω καὶ ἕνας βουλευτὴς ὁ ὁποῖος νὰ ἐνδιαφερθῇ ὑπὲρ ἐκείνων διὰ τοὺς ὁποίους ὡμίλησεν ὁ κ. Λυμπέρης.

§199Ε. ΓΟΝΗΣ. Νὰ ἀπαντήσετε. Ἕνας βουλευτὴς μὲ ἀπύλωτο τὸ στόμα δὲν μπορεῖ νὰ λέγῃ ὅ,τι θέλει.

§200Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. ..... (Δὲν ἀκούεται καλῶς). (Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Πρέπει νὰ εἴπω ὅτι εἰς τὸ δικαιοστάσιον ἐκ μέρους τοῦ Συναγερμοῦ ὑπεβλήθη πρότασις ἐξαιρέσεως τῶν ἐμπορικῶν χρεῶν καὶ παρετηρήθη τοῦτο ἐκ μέρους μας. (Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§201Ε. ΓΟΝΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν συκοφάνται ἐξ ἐπαγγέλματος νὰ λένε αὐτὰ τὰ πράγματα. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ λάβῃ θέσιν καὶ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὰς συκοφαντίας.

§202Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορίου). Ὅταν φθάσῃ ἡ στιγμή, θὰ ἀπαντήσωμεν.

§203Ε. ΓΟΝΗΣ. Τώρα εἶσθε συκοφάνται. Πρέπει νὰ ἀπαντήσετε τώρα. Τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμὸν ἐκπροσωπεῖ ὁ Στρατάρχης Παπάγος. (Πολλοὶ βουλευταὶ φωνάζουν, χωρὶς νὰ ἀκούωνται). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, δημιουργεῖται ζωηρότατον ἐπεισόδιον).

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ δέκα λεπτά. (Ὥρα 8.30′ μ. μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 8.50′ μ. μ.).

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Παρακαλεῖται ὁ κ. Λ. Ἀκρίτας ὅπως συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§206Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὶν ἢ ἀγορεύσῃ ὁ κ. Ἀκρίτας, ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ ἀπάντησιν εἰς τὸ ἐρώτημα τὸ ὁποῖον ἔθεσα. Ἀναμένομεν τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ ἐρώτημα τὸ ὁποῖον ἔθεσα κατόπιν τῆς κατηγορίας ἡ ὁποία διετυπώθη. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω ὅτι αἱ συκοφαντίαι αἱ ὁποῖαι βρίθουν εἰς τὰς ἐφημερίδας τοῦ κυβερνητικοῦ τύπου ἐναντίον τοῦ Συναγερμοῦ, εὗρον ἀπήχησιν σήμερον καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ ἡ συκοφαντία θὰ ἀντιμετωπισθῇ διὰ τῶν πραγμάτων. Ὅ,τι ἐδόθη εἰς τὴν οἰκονομικὴν ὀλιγαρχίαν, ἐδόθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὄχι ἀπὸ ἡμᾶς.

§207Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ἠμπορεῖτε νὰ ἀναφέρετε μίαν παροχὴν πρὸς τὴν οἰκονομικὴν ὀλιγαρχίαν;

§208Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ βουλευτὴς τοῦ Συναγερμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐνήργησε διὰ τὴν χορήγησιν πιστώσεων εἰς τοὺς ὀλίγους οἱ ὁποῖοι νέμονται ἐπὶ ἔτη τὰς πιστώσεις, νὰ τὸν καταγγείλῃ ἡ Κυβέρνησις.

§209Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἀγορητὴν νὰ ἐπιτρέψῃ μίαν διακοπήν. Εἰς τὴν ἀγόρευσίν του τὴν προχθεσινήν, ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος μεταξὺ τῶν ἄλλων αἰτιάσεων ποὺ ἀπηύθυνεν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἀναγινώσκων ἐκ τῶν πρακτικῶν εἶπεν: «....Δὲν ἔχω ἀνάγκην παρὰ νὰ σᾶς μνημονεύσω δι’ ὑπαινιγμοῦ, διότι αὐτὰ ἐπαναλαμβάνω θὰ ἀναπτυχθοῦν, τὴν περίπτωσιν τῶν κλωστοϋφαντουργείων καὶ ἰδιαιτέρως τῶν βιομηχανιῶν πενιέ, ὅπως ἐθεσπίσθη, εἰς μὲν τὰ πρῶτα ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος σταμάτημα τῆς ἐργασίας, εἰς δὲ τὰ ἄλλα σταμάτημα δύο καὶ τρεῖς φορὰς τὴν ἑβδομάδα...». Καὶ γνωρίζει ἡ Βουλὴ ἀπὸ μακρὰς συζητήσεις ποὺ διεξήγοντο ὅτι γίνεται μία προσπάθεια ἀνίερος πρὸς οἰκονομικὴν ἐκμετάλλευσιν καὶ καταβαράθρωσιν τῶν πτωχῶν βαμβακοπαραγωγῶν, οἱ ὁποῖοι παράγουν τὴν πρώτην ὕλην. Οὕτω δὲ σήμερον μὲ τὴν ἔλλειψιν τῶν πιστώσεων πρὸς τοὺς βαμβακοπαραγωγούς, οἱ Βιομήχανοι λαμβάνουν ἀπὸ αὐτοὺς εἰς ἐξευτελιστικὰς τιμὰς τὸν βάμβακα. Ἀγωνίζονται λοιπόν, παρὰ τὴν ἐπίμονον ἀντίδρασιν καὶ ἄρνησιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως οἱ Ἕλληνες κλωστοϋφαντουργοὶ Βιομήχανοι, νὰ λάβουν ἰδιαιτέρας πιστώσεις ἵνα ἀγοράσουν εἰς ἐξευτελιστικὴν τιμὴν τὸ βαμβάκι τῶν γεωργῶν καὶ διὰ νὰ ἐκβιάσουν τὴν κατάστασιν ἐσταμάτησαν τὰς ἐργασίας των. Οἱ Κύριοι βουλευταί, οἱ προερχόμενοι ἀπὸ περιοχὰς βαμβακοπαραγωγικὰς ἀνεξαρτήτως πολιτικῶν ἀποχρώσεων δύνανται νὰ μαρτυρήσουν ποίαν ἀδυσώπητον ἐκμετάλλευσιν ὑφίστανται οἱ Ἕλληνες βαμβακοπαραγωγοὶ καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὰς αἰτιάσεις του προχθὲς ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως ἐπανέλαβεν καὶ τὴν ἔλλειψιν τῶν πιστώσεων πρὸς τοὺς Βιομηχάνους διὰ νὰ συνεχίζουν μίαν ἀνίερον ἐκμετάλλευσιν ἐναντίον τῶν πτωχῶν ἀνθρώπων ποὺ παράγουν τὴν πρώτην ὕλην καὶ διαβιοῦν ὑπὸ σκληροτάτας οἰκονομικὰς συνθήκας.

§210Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἔχω εἰς χεῖρας μου ὑπόμνημα ὑπογεγραμμένον ἀπὸ τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῶν ἐργατοτεχνιτῶν ἐργοστασίων ἐριοκλωστηρίων «Πενιέ». Αὐτὸ ἀπετέλεσε τὴν πηγὴν ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἤντλησα τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ θέματος, ἀφοῦ διεπίστωσα ἄλλωστε, ὅτι ἔτσι ἔχουν τὰ πράγματα. Οἱ ἐργάται καὶ οἱ τεχνῖται εἶναι οἱ καταγγέλλοντες καὶ τὴν καταγγελίαν αὐτὴν ἔφερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία λέγει ὅτι: «Συνεπείᾳ ἀποφάσεως τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν ἐπετράπη εἰσαγωγὴ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ 350 τόννων ἐριονημάτων διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑφαντουργίας. Κατόπιν τῆς ἀποφάσεως ταύτης, εἰδοποιήθημεν οἱ ἐργατοτεχνῖται τῶν ὡς ἄνω ἐργοστασίων ὅτι τιθέμεθα εἰς διαθεσιμότητα, ἄλλων ἐργοστασίων δύο ἡμέρας ἑβδομαδιαίως καὶ ἄλλων τρεῖς, κινδυνεύομεν δὲ νὰ ἀπολυθῶμεν, λόγῳ ἐλαττώσεως τῶν παραγγελιῶν». Οἱ ἐργάται καταγγέλλουν καὶ ἐν ὀνόματι τῶν ἐργατῶν προέβην κ’ ἐγὼ εἰς τὴν καταγγελίαν ἐδῶ.

§211Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ (Ὑπ. Βιομηχαν.). Ἐπιτρέπετε μίαν διασάφησιν; Ἀπεφασίσθη πράγματι ἡ εἰσαγωγὴ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ 350 τόννων ἐριονημάτων, ἔναντι τῶν 1.500 τόννων, οἵτινες εἶχον εἰσαχθῆ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Διὰ τοὺς 250 ὅμως τόννους εἴχομεν συμβατικὴν ὑποχρέωσιν πρὸς τὴν Γαλλίαν, ἥτις εἰσήγαγε καπνὰ καὶ οἴνους ἰδικούς μας, συνεπῶς δὲν εἰσάγονται παρὰ 100 μόνον τόννοι ἐπὶ πλέον. Γίνεται δὲ τοῦτο πρὸς ὑποστήριξιν τῶν ἐξηρτημένων βιομηχανιῶν, αἵτινες εἶναι αἱ οἰκονομικῶς ἀσθενέστεραι καὶ τὰς ὁποίας ἡ τυχὸν ἔλλειψις πρώτης ὕλης θὰ συνέτριβε, πρὸς μεγάλην ζημίαν καὶ τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας καὶ τῆς ἐργατικῆς οἰκογενείας.

§212Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, αὐτὰς τὰς ἀπαντήσεις θὰ παρακαλέσω νὰ τὰς δώσητε ὅταν θὰ δώσητε τὴν γενικὴν ἀπάντησιν εἰς τὰς κατηγορίας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Παρενέβη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἔφερε τὸ εἰδικὸν θέμα τῶν ἐριονημάτων. Ἐγὼ ἔθεσα τὸ ἐρώτημα καὶ εἰς τὸ ἐρώτημα ζητῶ ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν κ. Ζίγδην, ἂν ὁ Συναγερμὸς προέβη εἰς ἐνεργείας ὑπὲρ τῶν μεγάλων κεφαλαιούχων.

§213Ι. ΖΙΓΔΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Κύριε Πρόεδρε, ἤκουσα ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠθέλησε νὰ σᾶς δώσῃ ἀπάντησιν. Σᾶς λέγω ὅτι ματαίως προσεπάθησα νὰ ἀπαντήσω, εὐθὺς ὡς ἐτέθη τὸ ἐρώτημα, διότι λόγῳ τοῦ θορύβου ὁ ὁποῖος ἀνεπτύχθη ἀπὸ τὰς πτέρυγας αὐτὰς κατέστη ἀδύνατον νὰ ἀκουσθῇ, ἡ ἀπάντησίς μου πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον. Εἶναι γεγονὸς ὅτι, ἐπωφεληθεὶς οὗτος μιᾶς ἀδοκίμου ἐκφράσεως συναδέλφου ἐκ τῆς πλευρᾶς εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει, ἔκαμε τὴν ἐρώτησιν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε ἡ ἀπάντησις νὰ εἶναι ἀσφαλῶς ὄχι. Διότι εἰς τὴν πολιτικὴν ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ σχέσεων οἰκονομικῶν δυνάμεων μὲ αὐτήν, ἀσφαλῶς δὲν περιμένομεν δηλώσεις παρὰ τὴν συμπαράστασιν τοῦ Α ἢ Β βουλευτοῦ ὑπὲρ τοῦ Α ἢ Β Βιομηχάνου. Ἐκεῖνο τὸ θέμα τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος, εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι διαπορεῖ πῶς συνέβη ὥστε τὰ δάνεια τῆς Κ.Ε.Δ. νὰ ἔχουν σχεδὸν διατεθῆ μέχρι σήμερον πρὸς 3–4 μεγάλους ὀργανισμούς. Νομίζω ὅτι ἡ ἔννοια τῶν λέξεων τοῦ κ. συναδέλφου ἦτο αὐτή, διότι τὸ θέμα πλατέως ἀνεπτύχθη πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν σχεδὸν μονοπωληθῆ ὁλόκληρα τὰ κεφάλαια.

§214Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀγνοεῖ στοιχειώδη πράγματα ὁ κ. συνάδελφος.

§215Ι. ΖΙΓΔΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ἀφήσατέ με, κ. Πρόεδρε νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Τὸ θέμα εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὁ κ. Λυμπέρης, ἀσφαλῶς ἐπηρεασμένος ἀπὸ τὴν ἀρθρογραφίαν τοῦ τύπου τῶν τελευταίων ἡμερῶν καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι τὰ ὀνόματα τὰ ὁποῖα ἐγράφησαν, ἀνήκουν εἰς τὸν Συναγερμόν...... (Φωναὶ—διαμαρτυρίαι). Ὄχι, ὄχι.

§216Ι. ΖΙΓΔΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ἤθελα νὰ κάνω ἓν συμπέρασμα διὰ νὰ ἠμπορέσω νὰ ἐννοήσω τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Λυμπέρη. Ἐὰν τὸ συμπέρασμα αὐτὸ δὲν σᾶς ἱκανοποιῇ, ἔχει καλῶς.

§217Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἅπαξ διὰ παντὸς πρέπει νὰ λήξουν αὐτοῦ τοῦ εἴδους αἱ παρατηρήσεις. Οἱ Ὑπουργοὶ ἐμφανίζονται ἐδῶ ἀγνοοῦντες ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον στοιχειώδη πράγματα, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ διαφωτίσουν τὴν Βουλήν. Ὀφείλω νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, ἐφόσον ἦλθεν τὸ θέμα αὐτό, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν ἰδικῶν μας δὲν ἐχορηγήθησαν παρὰ μόνον 2 ἑξάμηνα, διότι συνήθως ἐνῷ ἦσαν τρία τὰ ἑξάμηνα, ὑπεγράφοντο αἱ σχετικαὶ συμβάσεις περὶ τὰ τέλη Δεκεμβρίου ἐν ἀναμονῇ ἐγκρίσεως τοῦ Κογκρέσσου. Εἰς τὰ δύο αὐτὰ ἑξάμηνα ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ὅτι εἰς τὴν Κ.Ε.Δ., βάσει διεθνοῦς συμβάσεως τὴν ὁποίαν ὑπέγραψαν ἀφ’ ἑνὸς ὁ Πρεσθευτὴς τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὁ ἐκλιπὼν Πρωθυπουργὸς Σοφούλης, ἀπηγορεύθη οἱαδήποτε ἀνάμιξις τῆς πολιτικῆς. Αὐτὸ ἐθεωρήθη ἀπαραίτητος ὅρος, ἡ μὴ ὕπαρξις πολιτικῆς ἐπιρροῆς ἢ ἐπιδράσεων, μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε τὸ βέτο τὸ Ἀμερικανικὸν νὰ ἔχῃ τελικὴν ἰσχὺν ἐπὶ τῶν δανείων αὐτῶν. Καὶ δὲν εἶναι τὸ πρᾶγμα αὐτὸ οὔτε ὑπερβολικόν, οὔτε ἐξωφρενικόν, δεδομένου ὅτι πρόκειται περὶ χρημάτων τοῦ Ἀμερικανικοῦ λαοῦ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ παρακαλέσω, κύριε Ὑπουργέ, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ πόσον ἀγνοεῖτε τὰ πράγματα, καὶ πόσον ἦσαν ἀνακριβῆ, ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔγραψεν ὁ οἰκονομικὸς Σύμβουλος τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα καὶ αὐτὰ θὰ φέρωμεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ πόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς εὑρίσκεται ἐν πλήρει ἀγνοίᾳ, λέγω ὅτι τὰ δάνεια διετέθησαν κατὰ 58% εἰς μικρούς, τὰ ὑπόλοιπα δὲ εἰς ὡρισμένους μεγάλους, μεταξὺ τῶν ὁποίων τὸ μεγαλύτερον ποσοστὸν εἰς τὴν περίφημον αὐτὴν Ἑταιρείαν τὴν Ἠλεκτρικήν, διὰ νὰ πάρῃ τὴν γεννήτριαν τὴν ὁποίαν ἤθελε καὶ ἐχρειάζετο. Ὅταν λήξῃ ἡ συζήτησις αὐτὴ θὰ τὰ εἴπωμεν καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ κατατεθοῦν τὰ ἔγγραφα. Ἐκεῖ θὰ ἴδητε καταπληκτικὰ πράγματα, ὅτι οἱ κύριοι αὐτοὶ παρέλαβον τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν καὶ ἐγκατέλειψαν, ἐγκατέλειψαν τὴν ὑπογραφὴν τῆς Ἀμερικῆς. Ἐπιθυμῶ, κύριε Πρόεδρε, καὶ παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ κατατεθῇ ὁ φάκελλος τῶν δανείων τῆς ΚΕΔ καὶ νὰ κατατεθοῦν αἱ συμβάσεις τῆς Κ. Ε.Δ., διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν ἡ Βουλὴ ὅλων αὐτῶν τῶν μυθευμάτων, τῶν ὁποίων ἐν πολλοῖς βεβαίως ὑπεύθυνος εἶναι καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Βαρβαρέσου, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ δυσφορῇ διὰ τὴν κονιορτοποίησιν τῶν δανείων. Ὅταν θὰ ἔχῃ ἐντὸς ὀλίγου τοὺς ἀριθμούς, θὰ πεισθῇ ὅτι ἐπλανήθη ὁ κ. Βαρβαρέσος, μακρὰν τῆς Ἑλλάδος εὑρισκόμενος καὶ καταρτίσας τὴν ἔκθεσίν του ἐν Ἀμερικῇ, ἐγκαταλείψας μίαν συνταγήν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ προκαλέσῃ, ἀφοῦ τὸν ἐκάλεσε. (Χειροκροτήματα).

§218Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερν.). Κύριοι, νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις παρεξετράπη τελείως. Θὰ παρακαλέσω νὰ προχωρήσωμεν καὶ νὰ ἀφήσωμεν, τὸν ρήτορα ἄνευ διακοπῶν. Ἰδίως ἀπευθύνομαι εἰς τὴν Κυβερνητικὴν πτέρυγα νὰ τὴν παρακαλέσω ἐφόσον ὁμιλοῦν ρήτορες ἀνήκοντες εἰς τὴν Κυβερνητικὴν παράταξιν, νὰ μὴ διακόπτουν.

§219Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ συγκρατῶ, κύριοι βουλευταί, τὴν τελευταίαν φράσιν τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Κανελλοπούλου πρὸ τῆς διακοπῆς, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς θὰ καταρτίσῃ προσεχῶς τὸ οἰκονομικὸν καὶ κοινωνικόν του πρόγραμμα. Καὶ ἐρωτῶ, ὡς πολιτικὸς ὀργανισμός, ὁ ὁποῖος προσῆλθεν εἰς τὰς ἐκλογάς, ἐτιμήθη ἀπὸ μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ διεκδικεῖ ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν καὶ μὲ κάθε μέσον τὴν κατάληψιν τῆς ἐξουσίας, τὸ μονοπώλιον τῆς ἐξουσίας, ἐρωτῶ πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ πολιτικὸς αὐτὸς ὀργανισμὸς νὰ μὴ εἶναι ἐξωπλισμένος μὲ οἰκονομικὸν καὶ κοινωνικὸν πρόγραμμα;

§220Α. ΚΑΡΑΘΟΔΩΡΟΣ. Μήπως ἔπρεπε νὰ σᾶς κοινοποιήσωμεν τὸ ἀντίγραφον;

§221Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. ...... (ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος λόγῳ τοῦ θορύβου).

§222Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Ὁ κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος τοῦ Συναγερμοῦ ἐδήλωσεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς στερεῖται οἰκονομικοῦ καὶ κοινωνικοῦ προγράμματος. Μόλις πρὸ ὀλίγου τὸ ἐδήλωσεν.

§223Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἐσεῖς στερεῖσθε προγράμματος, ἡ Κυβέρνησις καὶ ἰδοὺ ἡ ἀπόδειξις, ἔχω ἐδῶ Κυβερνητικὴν ἐφημερίδα, ἡ ὁποία ὁμολογεῖ ὅτι ἡ Κυβέρνησις στερεῖται οἰκονομικοῦ καὶ κοινωνικοῦ προγράμματος.

§224Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Ὁ κ. Κανελλόπουλος πρὸ ἡμερῶν ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος ἐξήγγειλεν μίαν περίεργον θεωρίαν τῆς αὐτοτελείας. (Φωναὶ καὶ διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Δεξιᾶς). Θὰ παρακαλέσω αὐτὴ ἡ μόνιμος ὑπόκρουσις νὰ ἐτερματίζετο ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Δεξιᾶς. Ὁμολογῶ ὅτι μοῦ εἶναι ἀδιάφορος, ἀλλὰ νομίζω ὅτι διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Σώματος, ὅλαι αἱ βαρβαρικαὶ κραυγαὶ ἂς σταματήσουν. Ὁ κ. Κανελλόπουλος, λοιπόν, ἐξήγγειλεν μίαν περίεργον θεωρίαν, τὴν θεωρίαν τῆς αὐτοτελείας. Καὶ εἶπεν ὅτι ὑπεράνω τῆς θεωρίας τῆς αὐτοτελείας ὑπάρχει ἡ ἰδέα τῆς ἐθνικιστικῆς ἀλληλεγγύης. Ἐὰν δὲν ἤκουον τὸν κ. Κανελλόπουλον ἐκθέτοντα κατὰ τρόπον γοητευτικὸν τὴν θεωρίαν αὐτήν, ὁμολογῶ ὅτι θὰ ἐπίστευον ὅτι ἦτο θεωρία, ἡ ὁποία ἐκπορεύεται ἀπὸ τὸ Κρεμλῖνον καὶ ὅτι ἀντὶ τοῦ τίτλου θεωρία τῆς αὐτοτελείας θὰ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ τὸν τίτλον, ἡ θεωρία τῶν δορυφόρων. Ἐὰν ἀντικαταστήσωμεν τὴν λέξιν ἐθνικιστικὴ μὲ τὴν λέξιν «σοσιαλιστική», ἡ ἰδέα τῆς σοσιαλιστικῆς ἀλληλεγγύης εἶναι ἀκριβῶς ἡ θεωρία τοῦ Κρεμλίνου, διὰ νὰ μεταβάλλῃ τὰ Κράτη τῆς Ἀνατολικῆς Εὐρώπης εἰς Ρωσσικὰς ἐπαρχίας. Εὐτυχῶς ὅμως διὰ τὸν ἐλεύθερον κόσμον, ἡ θεωρία τῆς αὐτοτελείας εἶναι κάτι ἄλλο. Εἶναι ἰσότης ἀπόλυτος, ἰσότης τῶν κυριαρχικῶν δικαιωμάτων τῶν λαῶν. Καὶ εἰς αὐτὸ τὸ Ἀτλαντικὸν Σύμφωνον, μίαν στρατιωτικὴν ἀμυντικὴν συμμαχίαν, τὸ Λουξεμβοῦργον εἶναι ἰσότιμον πρὸς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας. (Χειροκροτήματα). Καὶ εἰδικῶς διὰ τὴν Ἑλλάδα ἡ θεωρία τῆς αὐτοτελείας εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ μέγιστα ἀμυντικὰ μέσα τοῦ τόπου μας, διότι μόνον οἱ Ἕλληνες ἠμποροῦν νὰ σκέπτωνται πρῶτοι αὐτοὶ τὸν τόπον των. Ἔχουν σφραγίσει τὴν γῆν τῆς Ἑλλάδος, τὴν ἔχουν ποτίσει μὲ αἵματα καὶ ἡ ἀγάπη ποὺ εἶναι ποτισμένη μὲ αἷμα εἶναι ἰσχυροτέρα ἀπὸ κάθε ἄλλην ἀγάπην. Καὶ δικαιούμεθα ἀπέναντι τῶν φίλων καὶ Συμμάχων, πρὸς τοὺς ὁποίους τρέφομεν εὐγνωμοσύνην, νὰ διακηρύξωμεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δέχεται ἐπὶ τοῦ ἐδάφους της φίλους, οὐδέποτε ὅμως δέχεται κυριάρχους. (Χειροκροτήματα).

§225Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς χειροκροτοῦμεν καὶ ἡμεῖς ἀπολύτως. Οὐδεὶς διαφωνεῖ ἐπ’ αὐτοῦ.

§226Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Χαίρω, διότι συμφωνεῖτε μὲ τὴν θεωρίαν τῆς αὐτοτελείας, ὅπως ἡμεῖς τὴν ἀντιλαμβανόμεθα.

§227ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. ........ (ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§228Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε δὲν σᾶς ἀγνοῶ, ἀλλὰ ἡ διακοπὴ σας εἶναι ἀπρεπής. Νομίζω, ὅτι κυρίαρχον γνώμην ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν μας ζητημάτων ἠμπορεῖ νὰ ἔχουν μόνον, ὁ Λαός, ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις. Δὲν εἶναι δυνατὸν κυρίαρχον γνώμην νὰ ἔχῃ οἱοσδήποτε ξένος, ἔστω καὶ ἐὰν δικαιοῦται τῆς εὐγνωμοσύνης μας.

§229Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἐχειροκρότησα πρὸ ὀλίγου δι’ αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε, ἀλλὰ δὲν ἀπετέλουν ἀπάντησιν εἰς ὅσα εἶπον ἐγώ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταστρέφετε καὶ νὰ παραποιῆτε καὶ μέχρι τοιούτου σημείου ὅσα εἶπον, ὥστε τὴν θεωρίαν περὶ Δημοκρατικῆς ἀλληλεγγύης νὰ τὴν ἐμφανίζετε ὡς θεωρίαν Σοσιαλιστικῆς ἀλληλεγγύης, κατὰ τὸ παράδειγμα τὸ σχετιζόμενον μὲ τὰ πέραν τοῦ παραπετάσματος Κράτη. Οὐδεὶς ἰσχυρίσθη, ἀκόμη δὲ ὀλιγώτερον ἐγώ, ὅτι δικαιοῦνται νὰ ἔχουν οἱ οἱοιδήποτε φίλοι τῆς Ἑλλάδος κυρίαρχον γνώμην ἐπὶ θεμάτων ἐσωτερικῆς πολιτικῆς. Ἰσχυρίσθην, ὅτι πρέπει ἡμεῖς νὰ ἔχωμεν μυαλό, ἡμεῖς πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν δυνατότητα νὰ προσανατολιζώμεθα εἰς τὰς διαθέσεις τῆς κοινῆς γνώμης τῶν Μεγάλων φίλων μας. Ἰσχυρίσθην, ὅτι πρέπει μὲ πρωτοβουλίαν ἱστορικήν, μὲ ὄσφρησιν ἱστορικὴν νὰ ἀντιλαμβανώμεθα τὶ συμφέρει εἰς τὸν τόπον καὶ τὶ δὲν συμφέρει. Καὶ τέλος ἰσχυρίσθην, ὅτι φίλους, οἱ ὁποῖοι δὲν ζητοῦν ἄλλο τι παρὰ τὴν ἐνδυνάμωσιν τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὄχι τὴν ἐξασθένησιν αὐτῆς, τὴν ἐνδυνάμωσιν συνεπῶς τῆς αὐτοτελείας μας καὶ ὄχι τὴν ἐξασθένησίν της, πρέπει νὰ τοὺς σεβώμεθα.

§230Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Κύριε Κανελλόπουλε, ὅ,τι ἐπανελάβατε ἀκριβῶς ἔρχεται διὰ νὰ βεβαιώσῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἴπατε καὶ τὴν ἄλλην φοράν. Δηλ. εἴπατε ὅτι ἡ ἰδική μας προσπάθεια εἶναι νὰ ἔχωμεν ὄσφρησιν. Παλαιότερον ἐνθυμοῦμαι εἶχε γραφῆ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἔφερε τὸν τίτλον «οὖς». Ἔλεγε δέ: «Εἴπατέ μας το εἰς τὸ αὐτὶ καὶ ὅ,τι θέλετε θὰ τὸ κάμωμε». Αὐτὴν ὅμως τὴν στιγμὴν ἀνεκαλύφθη καὶ ἡ θεωρία τῆς ὀσφρήσεως. Ἀλλὰ κύριοι, πέραν αὐτῆς ὑπάρχει καὶ τὸ συμφέρον τὸ ἐθνικόν, τὸ ὁποῖον ἀντιλαμβάνεται καὶ ὁ Λαός μας, ὄχι ὅμως μὲ τὴν θεωρίαν τῆς ὀσφρήσεως!

§231Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντως ὅμως, ὄχι καὶ μὲ τὴν θεωρίαν τῆς γεύσεως καὶ τῆς κόκα–κόλας. (Χειροκροτήματα).

§232Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τῶν στηλῶν τῶν Δημοκρατικῶν ἐφημερίδων ἐτόνισαν καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὅτι οἱαδήποτε ἐπέμβασις εἰς τὰ ἐσωτερικά μας εἶναι ἀπαράδεκτος, ὑπηρετοῦν τὴν ὑπόθεσιν καὶ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Δημοκρατίας. (Χειροκροτήματα). Διότι εἰς τὴν Ἑλλάδα πρέπει κἄποτε νὰ λειτουργήσῃ ἡ Δημοκρατία. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ ἡ Δημοκρατία, κατὰ τὸν τρόπον ποὺ σεῖς τὴν ἀντιλαμβάνεσθε. Ἡ Δημοκρατία εἶναι ἕνα σύστημα, πολιτικῆς ἀρετῆς, Ἐλευθερίας καὶ Δημοκρατίας τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προσαρμοσθῇ αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν νέαν Ἑλληνικὴν πραγματικότητα, εἰς τὴν πραγματικότητα τῆς εἰρηνεύσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν Δημοκρατίαν, ὅταν εἶναι διεσπασμένη ἡ λαϊκή μας ἑνότης.

§233Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διεσπασμένη, πῶς;

§234Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Ὅταν ὑπάρχουν χιλιάδες εἰς τὰς νήσους.........

§235ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτοὶ εἶναι ἑτεροκίνητοι.

§236Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Ἀφήσατε τοὺς ἑτεροκινήτους. Ὑποθέτω δὲν θὰ ἠθέλατε νὰ σᾶς ἐπαναλάβω ἐκεῖνο ποὺ εἶπεν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ὅτι «ἡ ἐθνικοφροσύνη εἶναι νοσηρὰ παρέκκλισις τοῦ πατριωτισμοῦ». Ἐλπίζω νὰ μοῦ ἀναγνωρίζητε ἐθνικὸν φρόνημα. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Παρακαλῶ, ἐκφράζω τὰς ἀπόψεις μου καὶ ἔχω μίαν στοιχειώδη ἀξίωσιν νὰ τὴν σεβασθῆτε. Πιστεύω, ὅτι εἰς τὰς κρισίμους καὶ μεταβατικὰς αὐτὰς στιγμὰς τῆς Ἑλλάδος, ὁ Ἑλληνικὸς παράγων διὰ νὰ ἔχῃ τὴν δυνατότητα νὰ κινητοποιηθῇ ἀμυντικῶς, δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ εἰς τὰ θεμέλια τοῦ ἐθνικοῦ οἰκοδομήματος δυναμίτας. Καὶ δυναμίτης εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι δὲν προχωροῦμε θαρρετὰ εἰς τὴν εἰρήνευσιν τοῦ Λαοῦ. Αὐτὸ δηλ. ἀκριβῶς, τὸ ὁποῖον διεκήρυξεν ὁ ἡγέτης τῆς Ε.Π.Ε.Κ., ὅτι μόνον ἐὰν πραγματοποιηθῇ ἡ εἰρήνευσις εἶναι δυνατὸν εἰς τὸν τόπον νὰ ὑπάρξῃ Δημοκρατία καὶ μόνον ἐὰν ὑπάρξῃ Δημοκρατία θὰ ἀντιμετωπισθοῦν τὰ μεγάλα προβλήματα, τὰ ὁποῖα σήμερον μᾶς ἀπασχολοῦν. Καλλιεργεῖτε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ θεμελιώσῃ τὴν Δημοκρατίαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰρηνεύσῃ τὸν τόπον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λύσῃ τὰ προβλήματα τοῦ Λαοῦ μας. Διατί; Ἀντιπροσωπεύει ἕνα μέγιστον μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ εὑρίσκεται μὲ τὴν Ε.Π.Ε.Κ. εἰς τὰς προφυλακὰς κατὰ τὸν ἀγῶνα ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἐναντίον ἡμῶν βάλλουν οἱ κομμουνισταί. Σᾶς, ἐπικαλοῦνται Συμμάχους των. (Χειροκροτήματα).

§237Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§238Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Ναί, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι προχθὲς ἐζήτησα νὰ σᾶς κάμω μίαν διακοπὴν καὶ ἐξηγέρθη τὸ σύνολον τοῦ Συναγερμοῦ. Ἐπιτρέπω διακοπάς, ἀλλὰ κατήντησε νὰ ὁμιλῆτε συνεχῶς σεῖς καὶ ὄχι ἐγώ.

§239Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν σᾶς ἐνοχλῇ ἡ διακοπὴ νὰ μὴ τὴν κάμω. Ἐλέγατε λοιπόν, ὅτι ἡμᾶς ἐπικαλοῦνται Συμμάχους. Θὰ ἤθελον ὅμως νὰ σᾶς ἐρωτήσω, πῶς συμβαίνει νὰ βάλλουν ἐναντίον σας, ὅταν στελέχη τοῦ Κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκετε σεῖς, ἔχουν συμπράξει μὲ τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα εἰς τὰς προσφάτους Δημοτικὰς ἐκλογάς; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχυρίζεσθε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπνεύσητε σεῖς τοὺς ἐθνικόφρονας, ὅταν εἰς τὸν Βόλον καὶ εἰς τὴν Κρήτην καὶ εἰς..................

§240ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι εἰς τὴν Κρήτην.

§241Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰς Δημοτικὰς ἐκλογὰς συνέπραξαν οἱ Φιλελεύθεροι καὶ οἱ ὀπαδοὶ τῆς ΕΠΕΚ μὲ τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα.

§242Α. ΒΟΥΛΟΔΗΜΟΣ. Εἰς τὴν Σαλαμῖνα βγῆκε Δήμαρχος μὲ τὴν ὑποστήριξιν τῶν ἀριστερῶν, ὅπως καὶ ὁ Ἀνδριανόπουλος στὸν Πειραιᾶ ἐξελέγη Δήμαρχος μὲ τὴν ὑποστήριξι τῶν ἀριστερῶν.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς.

§244ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Προσπαθεῖ νὰ ὁμιλήσῃ).

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ μὴ διακόπτετε διότι θὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν.

§246Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Ὅπου ὑπάρχουν Δήμαρχοι εἰς τοὺς συνοικισμοὺς κομμουνισταί, ἐξελέγησαν μὲ ψῆφον τῆς Δεξιᾶς παρατάξεως.

§247ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς Δεξιᾶς παρατάξεως). Ἄ! Ἄ! Ἄ! Ἄ!

§248Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Κραυγάζετε, ἐπειδὴ δὲν ἔχετε νὰ δώσετε ἀπάντησιν. Οὐδὲν ἀπολύτως μονοπώλιον ζητοῦμεν. Ἀναγνωρίζομεν εἰς ὅλους τὸν πατριωτισμὸν ἀλλὰ νομίζω ὅτι δικαιούμεθα νὰ ἀπαιτήσωμεν ἀπὸ ὑμᾶς τοὺς ὑπερεθνικόφρονας πατριώτας, τὸ δικαίωμα νὰ ἀναγνωρίσετε καὶ εἰς ἡμᾶς τὸν ἰδικόν μας πατριωτισμόν. Τὸ μονοπώλιον τοῦ πατριωτισμοῦ καὶ τῆς ἐθνικοφροσύνης ἂς σταματήσῃ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχετε προωθηθῆ εἰς νέον ὅλως στάδιον: Εἰς τὸ μονοπώλιον τῆς ἐξουσίας! Ἔχετε ἐξαντλήσει τὸ μονοπώλιον τῆς ἐθνικοφροσύνης μὲ τὰ γνωστὰ εἰς βάρος τοῦ τόπου ἀποτελέσματα. Τὸ μόνον, ἐπαναλαμβάνω, ποὺ ἔχετε αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὡς σύμβολον, εἶναι τὸ σύμβολον τοῦ μονοπωλίου τῆς ἐξουσίας. Εἶναι ἀπαράδεκτον ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῶν Δημοκρατικῶν δυνάμεων.

§249Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί; Τὸ νὰ ἐπικρατήσῃ ἕνα κόμμα εἶναι ἀπαράδεκτον;

§250Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Τὸ νὰ ἐπικρατήσῃ εἰς ἐκλογάς, ὄχι. Ἀλλὰ νὰ θέλετε ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῶν ἐκλογῶν νέας ἐκλογὰς μὲ πλειοψηφικόν, ὥστε τὸ 40% νὰ καταδυναστεύεται τὰ 60% τοῦ λαοῦ, αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον. Κύριοι βουλευταί, πιστεύω ὅτι μὲ τὰς ὁλοκληρωτικὰς μεθόδους τὰς ὁποίας χρησιμοποιεῖ ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός.........

§251Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποίας ὁλοκληρωτικὰς μεθόδους; Δὲν εἶναι δυνατόν, κ. Πρόεδρε νὰ δώσωμεν εἰς τὸν κ. συνάδελφον τὸ δικαίωμα νὰ χρησιμοποιῇ τοιαύτας φράσεις.

§252Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Ἡ χρησιμοποίησις πλαστῶν καὶ ἀνυπάρκτων ἐγγράφων μοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ χαρακτηρίσω τὰς μεθόδους σας ὡς ὁλοκληρωτικάς.

§253Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὶ σχέσιν ἔχει αὐτό;

§254Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχετε οὔτε τὴν πεῖραν τοῦ βήματος, οὔτε τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ, διὰ νὰ ὁμιλῆτε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§255Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Εἶσθε συνάδελφος τοῦ κ. Λυμπέρη.

§256Α. ΒΟΥΛΟΔΗΜΟΣ. ......... (δὲν ἠκούσθη).

§257Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατ’ ἐπανάληψιν συνέστησα καὶ πρὸς τὴν μίαν καὶ πρὸς τὴν ἄλλην πλευρὰν ἡσυχίαν διὰ νὰ ἐπικρατήσῃ τάξις. Θὰ ἤθελα ἐκ νέου νὰ παρακαλέσω ὅπως ἐπικρατήσῃ τάξις. Ὅταν γενικώτερον διατυποῦνται ἐπικρίσεις, εἶναι καὶ δίκαιον καὶ ὀρθὸν εἰς τὰς ἐπικρίσεις αὐτὰς νὰ δοθῇ ἡ πρέπουσα ἀπάντησις.

§258ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αἱ ἰδικαί σας εἶναι ἀναλήθειαι.

§259Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Ἀναλήθειαι εἶναι κατὰ τὴν ἰδικήν σας ἀντίληψιν. Ἀλήθειαι κατὰ τὴν ἰδικήν μου, καὶ θὰ παρακαλοῦσα νὰ ἔχετε ὑπομονὴν νὰ τὰς ἀκούσετε μέχρι τέλους. Εἶναι καλὸν τὸ σύστημα νὰ ἀκούγωνται μόνον ἔπαινοι, ἀλλὰ μόνον ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦν καὶ λέγουν πάντοτε τὴν ἀλήθειαν.

§260ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς Δεξιᾶς θορυβοῦν).

§261Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ ἀφίσουν νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις χωρὶς καμμίαν ἐκδήλωσιν.

§262Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Κατὰ τὸν τελευταῖον καιρὸν γίνεται συστηματικὴ καλλιέργεια διὰ ἕνα νέον διχασμὸν εἰς τὸν τόπον μας. Τοῦτο ἐγένετο καὶ παλαιότερον καὶ εἶναι γνωσταὶ αἱ συμφοραί. Ἐάν, ὅμως, τοῦτο ἐγένετο παλαιότερον ὑπῆρχεν ὁ λόγος τῶν ἐξωτερικῶν προσανατολισμῶν. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὅταν τὰ 90% τοῦ λαοῦ εἶναι συνηνωμένα, νομίζω ὅτι ἡ Ἑλλάς, ἀνεξαρτήτως οἱασδήποτε πολιτικῆς τοποθετήσεως, πρέπει νὰ διαψεύσῃ ἐχθροὺς καὶ φίλους ὅτι ἑτοιμάζει καὶ νέον διχασμόν. Καὶ ἀπὸ τὸ Λονδῖνον καὶ ἀπὸ τὴν Γαλλίαν καὶ ἀπὸ τὴν Νέαν Ὑόρκην, ὅσον καὶ ἀπὸ τὴν Μόσχαν, συστηματικῶς κατὰ τὸ τελευταῖον 8μηνον, καλλιεργεῖται ἐπιμόνως ἡ ἄποψις ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα βαδίζομεν πρὸς νέον διχασμόν. Ἐρωτῶ: Διατὶ ἀνέκυψε τὸ ζήτημα τοῦ διχασμοῦ ἀπὸ 8μήνου εἰς τὴν Ἑλλάδα; Ἐπὶ δύο χρόνια ἤρχισαν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν νὰ πιστεύουν ὅτι ἡ ἐξέλιξις τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς θὰ ἦτο ὁμαλή, θὰ ἦτο ἤρεμος. Κατὰ τὸ τελευταῖον, ὅμως, χρονικὸν διάστημα καλλιεργεῖται ἐπιμόνως ἡ φήμη τοῦ διχασμοῦ. Καὶ ἴσως, κύριοι βουλευταί, πολλοὶ νὰ εὔχωνται τὸν διχασμὸν τῆς Ἑλλάδος εἰς μίαν τόσον κρίσιμον μεταβατικὴν διὰ τὸν τόπον περίοδον διότι πολλοὶ ἴσως νὰ φοβοῦνται μίαν ἑνοποίησιν τοῦ λαοῦ, μίαν ἀποκατάστασιν πλήρους Δημοκρατίας διὰ νὰ ἀξιοποιήσῃ τὴν θέσιν μας εἰς τὴν εὐαίσθητον γεωγραφικὴν περιοχὴν ποῦ ζῶμεν. Εἶναι πιθανὸν καὶ πολλοὶ φίλοι μας, νὰ τὸν εὔχωνται διὰ νὰ ἔχουν τὴν εὐκαιρίαν νὰ διεισδύσουν εἰς τὰ Ἑλληνικὰ πράγματα. Προχθὲς μόλις, ἐφημερὶς τοῦ Συναγερμοῦ, ὁ «Ἐθνικὸς Κῆρυξ», ἐκατηγόρει τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν ὅτι φροντίζει νὰ δημιουργήσῃ ρῆγμα διὰ νὰ εἰσδύσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Δίδει τὸ σύνθημα τοῦ διχασμοῦ ὁ ὁποῖος ἐκπορευόμενος ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εὑρίσκει ἀπήχησιν εἰς ὡρισμένας τάξεις εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Φοβοῦμαι ὅτι μὲ τὴν ἀρνητικήν, τὴν ἀπολύτως ἀρνητικὴν στάσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ θέματος καὶ μὲ τὴν συστηματικὴν ἐπίθεσιν ἡ ὁποία ἀσκεῖται κατὰ τῆς ἡγεσίας τοῦ Στρατεύματος, φοβοῦμαι ὅτι δημιουργοῦνται ἐνδεχομένως αἱ προϋποθέσεις τοῦ διχασμοῦ. Ἀλλὰ σήμερον, οἱ πάντες, ἀνεξαρτήτως κομματικῆς τοποθετήσεως, νομίζω ὅτι θὰ συμφωνήσωμεν ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀνεύρωμεν τὰ μέσα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἐμποδίσουν τὴν ὑποτροπὴν μιᾶς νέας συμφορᾶς εἰς τὸν τόπον μας. Ὡς Ἕλλην πολίτης, πιστεύω, ὅτι ἡ τακτικὴ τοῦ Συναγερμοῦ, ἡ τακτικὴ δηλαδὴ τοῦ μεγαλειτέρου Κόμματος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὸ ὁποῖον εἶχε ποτὲ ἡ Βουλή, εἶναι τακτικὴ ἡ ὁποία δὲν ὑποβοηθεῖ εἰς τὴν ὁμαλὴν ἐξέλιξιν τοῦ πολιτικοῦ βίου τῆς Χώρας. Πιστεύω, ὅτι ἐὰν συνεχίσῃ τὴν τακτικὴν αὐτὴν, δημιουργεῖ τὰς προϋποθέσεις εὐρυτέρου χάσματος. Καὶ ἐρωτῶ τότε τὸν ἀξιότιμον ἡγέτην τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, κατὰ ποίαν λογικὴν ἐὰν ποτὲ—ὃ μὴ γένοιτο—ἡ Ἑλλὰς κληθῇ ν’ ἀμυνθῇ τοῦ ἐδάφους της, κατὰ ποίαν λογικὴν θὰ κινητοποιηθῇ ἕνας διχασμένος λαός; Διερχόμεθα μίαν κρίσιμον στιγμὴν διὰ 3, 4, 5, ἔτη, ἕως ὅτου οἱ μεγάλοι συνεννοηθοῦν. Καὶ ἀκριβῶς ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς, πρέπει νὰ εἴμεθα σώφρονες καὶ ἀπέναντι τῶν Ἀμερικανῶν καὶ ἀπέναντι τῶν Ἄγγλων, ἀλλὰ καὶ ἀπέναντι τῶν Ρώσων. Πρέπει νὰ εἴμεθα σώφρονες διὰ νὰ μὴ μεταβληθῶμεν εἰς πειραματόζωον, διότι πιθανὸν πολλοὶ νὰ τὸ θέλουν νὰ δημιουργήσουν τὴν Ἑλλάδα πειραματόζωον τῆς ἰδικῆς των πολιτικῆς. Πιστεύω ὅτι εἰς τὴν κρίσιμον αὐτὴν μεταβατικὴν στιγμήν, ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός, πρέπει νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ ἰδεῶδες τῆς μονοπωλήσεως τῆς ἐξουσίας, νὰ πολιτευθῇ ὡς συντεταγμένος πολιτικὸς ὀργανισμὸς καὶ ἐλέγχων καλοπίστως τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὴν βοηθήσῃ διὰ νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν εἰρήνευσιν, τὴν καθολικὴν εἰρήνευσιν τοῦ λαοῦ μας. (Χειροκροτήματα). Νὰ θεμελιώσῃ τὴν Δημοκρατίαν, τὴν παγίωσιν τῶν Δημοκρατικῶν θεσμῶν οἱ ὁποῖοι ἐκλονίσθησαν σύρριζα ἀπὸ τὴν ἐσωτερικὴν ἀναταραχὴν καὶ νὰ βοηθήσῃ παράπλευρα διὰ νὰ περάσωμεν τὴν μεγάλην, τὴν κρίσιμον ὥραν τῆς ἱστορίας μας. (Χειροκροτήματα).

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Στεφανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§264Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, κατόπιν τῆς πικρᾶς πείρας τῆς τελευταίας τριημέρου συζητήσεως θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπικαλεσθῶ τὰς ἐκ μέρους ἡμῶν ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγωτέρας διακοπάς, ἰδίως διακοπὰς μὴ ἀναφερομένας εἰς τὸ θέμα ἢ διακοπάς, αἱ ὁποῖαι εἴτε ἀπὸ τὴν μίαν πλευράν, εἴτε ἀπὸ τὴν ἄλλην, ἀποτελοῦν ἁπλῆν ἐκδήλωσιν αἰσθημάτων ἐπιδοκιμασίας, ἢ ἀποδοκιμασίας. Τὰ θέματα τὰ ὁποῖα συζητοῦμεν εἶναι σοβαρά. Ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἔχει πλῆρες τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφράσῃ τὰς γνώμας αὐτοῦ, οἱ ἄλλοι βέβαια ἐφ’ ὅσον ὁ καθ’ ἕνας ἐκφράζει τὰς γνώμας του καὶ τῆς παρατάξεως εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει, ὀφείλουν νὰ ἀκούουν καὶ νὰ μᾶς ἀνέχωνται, μὲ τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι καὶ ἡμεῖς ὅταν θὰ ἀνέλθουν ἐπὶ τοῦ βήματος ν’ ἀπαντήσουν, ἢ νὰ ἀναιρέσουν τὰ ὅσα εἴπομεν, θὰ τοὺς ἀκούσωμεν μετὰ τοῦ αὐτοῦ σεβασμοῦ καὶ τῆς αὐτῆς προσοχῆς. Ἄλλωστε ἡ συζήτησις αὐτή, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ἔπρεπε νὰ εἶχε λάβει χώραν πρὸ πολλοῦ. Ὑπάρχουν πλεῖστοι ὅσοι οἱ διερωτώμενοι διὰ τίνα λόγον ἐνώπιον τῆς προϊούσης οἰκονομικῆς κρίσεως ἡ ὁποία μαστίζει καὶ τὴν ὕπαιθρον καὶ τὰς πόλεις, ἐνώπιον τῆς ἐκδηλώσεως τῆς οἰκονομικῆς αὐτῆς ἀρρυθμίας συνεπείᾳ τῆς ὁποίας ὠθοῦνται αἱ ἐπιχειρήσεις εἰς τὴν χρεωκοπίαν καὶ τὰ ἄτομα εἰς τὴν ἀνεργίαν, διὰ τίνα λόγον ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός, ἡ ἀξιωματικὴ δηλαδὴ Ἀντιπολίτευσις ἐπὶ τόσους μῆνας δὲν ἔφερε τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας; Διατὶ ἡ ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις δὲν ἐγένετο διερμηνεὺς ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ τοῦ πόνου καὶ τῆς ἀγωνίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ καὶ τῶν Ἐθνικῶν αὐτοῦ ἀνησυχιῶν; Κύριοι, ἀναμφιβόλως ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς γνωρίζει, ὅπως γνωρίζετε καὶ ὅλοι σεῖς ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκεσθε εἰς ἄμεσον ἐπαφὴν μετὰ τοῦ λαοῦ, γνωρίζει κάλλιστα τὸ δρᾶμα τῆς ὑπαίθρου καὶ τῶν πόλεων, γνωρίζει κάλλιστα ὅτι ἡ συνεχὴς ἄνοδος τοῦ ἐπιπέδου τῶν τιμῶν ἔχει καταστήσει τὸν βίον ἀβίωτον εἰς τὰς λαϊκὰς καὶ τὰς μεσαίας τάξεις, γνωρίζει κάλλιστα ὅτι κατὰ τὸν τελευταῖον αὐτὸν ἰδίως καιρόν, συνεχῶς λόγῳ τῶν δυσχερειῶν αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦνται καὶ παρεμβάλλονται, οἱ ἐπιχειρηματίαι, οἱ ἔμποροι, οἱ βιοτέχναι ὠθοῦνται πρὸς τὴν ἐξαθλίωσιν καὶ τὴν χρεωκοπίαν. Ὅτι ἀκόμη τὰ ἔργα τῆς ἀνασυγκροτήσεως συνεχῶς περιορίζονται ἢ ἀναστέλλονται καὶ ὅτι τέλος πρὸ παντὸς ἡ ἀνεργία καὶ ἡ ὑποαπασχόλησις, αἱ μεγάλαι αὐταὶ πληγαί, ἔχουν λάβει τοιαύτην ἔκτασιν, τὴν ὁποίαν δὲν εἶχον λάβει ποτέ. Αὐτὰ τὰ ἐγνώριζεν ὁ Συναγερμός. Ἀλλὰ ἐγνώριζεν ἐπὶ πλέον ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τῶν τελευταίων μηνῶν ἔλαβον χώραν ἐξαιρετικοῦ ἐνδιαφέροντος καὶ ἐθνικῆς σημασίας διαπραγματεύσεις διὰ τὴν ἔνταξιν τῆς Ἑλλάδος εἰς διεθνεῖς Ὀργανισμούς, ποὺ ἐπέβαλον μίαν διαχείρισιν λεπτήν. Ἐγνώριζεν ἀκόμη ὅτι κατὰ τὸν τελευταῖον αὐτὸν καιρὸν ἦτο συνεχῶς αὔξουσα ἡ πίεσις τοῦ ἐρυθροῦ ὁλοκληρωτισμοῦ κατὰ τῶν δημοκρατιῶν, αἱ ὁποῖαι ὤφειλον νὰ ὀργανωθοῦν διὰ νὰ ἀντισταθοῦν καὶ νὰ ἀντιδράσουν. Καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, ἀγαπητοὶ φίλοι, ποὺ ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα δὲν ἐνόμισεν ὅτι εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ φέρῃ τὸ θέμα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, θέτων ζήτημα ἀνατροπῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπὶ πλέον θὰ προσθέσω καὶ τοῦτο: Ὁ Συναγερμὸς εἶχε τὴν ἐλπίδα ὅτι ἴσως ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἀντιλαμβανομένη τελικῶς τὰς εὐθύνας της ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, διὰ μιᾶς ὑπερτάτης προσπαθείας θὰ κατώρθωνε νὰ ὑπερνικήσῃ τὴν φυσικὴν καὶ ἔμφυτον αὐτῆς ἀδυναμίαν, τὴν ὀφειλομένην εἰς τὴν ἀνομοιογένειαν τῆς συνθέσεώς της καὶ ὅτι διὰ μιᾶς πατριωτικῆς προσπαθείας, διὰ μιᾶς ἐθνικῆς ἐξάρσεως, θὰ ἐπεδίδετο εἰς τὴν σθεναρὰν καὶ ἑνιαίαν ἀντιμετώπισιν τῶν φλεγόντων προβλημάτων τοῦ λαοῦ. Ἐν τούτοις ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἠπατήθημεν καὶ ἠπατήθημεν οἰκτρῶς. Διότι καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ πεντάμηνον διάστημα παρέστημεν μάρτυρες ἑνὸς πρωτοφανοῦς φαινομένου, δηλονότι μιᾶς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἀντὶ νὰ κύψῃ ἐπὶ τοῦ πόνου καὶ τῆς δυστυχίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀντιθέτως προσπαθεῖ μὲ κάθε τρόπον νὰ ἀποστρέψῃ τὴν προσοχὴν αὐτοῦ ἀπὸ τὰ ἄμεσα καὶ τὰ ζωτικὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα τὸν βασανίζουν καὶ τὸν ἐνδιαφέρουν, ἀνασύρουσα ἀπὸ τὴν λήθην ἢ δημιουργοῦσα ἐκ τοῦ μηδενὸς ὑποθέσεις στρατιωτικῆς καὶ πολιτικῆς φύσεως, αἵτινες λόγῳ τοῦ προσωπικοῦ των χαρακτῆρος μόνον ζημίας καὶ οὐδὲν ὄφελος θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προσπορίσουν εἰς τὸ Ἔθνος. Τελευταίως μάλιστα ἐκ μιᾶς πράξεως ἢ ἐκ μιᾶς μᾶλλον ἀποπείρας πράξεως ἡ ὁποία ἀποδεικνύει μίαν ὑπερτάτην κομματικὴν ἰδιοτέλειαν —ἐννοῶ τὴν προσπάθειαν τῆς ἐπιβολῆς τῆς ἀναλογικῆς—ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἤρχισε νὰ σκέπτεται ἐὰν ἡ παράτασις τῆς σιωπῆς αὐτῆς δὲν θὰ ἦτο ἀπέναντι τοῦ τόπου αὐτοῦ ἐγκληματική. (Χειροκροτήματα). Διότι, κύριοι, εἶναι γνωστόν, ὅτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας ἡ καθιέρωσις τῆς ἀναλογικῆς θὰ εἶχε τεραστίας διὰ τὸν τόπον συνεπείας, θὰ ὡδήγει, τοὐτέστιν, εἰς τὴν μεγαλυτέραν κονιορτοποίησιν τῶν πολιτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας. Βέβαια, ἡ Κυβέρνησις ὅταν ἐσκέφθη νὰ ἐπιβάλῃ τὸ σύστημα αὐτό, δὲν τὸ ἔπραξεν ἄνευ λόγου, δὲν τὸ ἔπραξεν ἐκ λόγων ἰδεολογικῶν. Τὸ ἔπραξε διότι ἐγνώριζε καλῶς ὅτι ἤδη ἔχει δημιουργηθῆ εἰς τὸν λαὸν ἡ πεποίθησις ὅτι ἀπέτυχεν ἐφ’ ὅλων τῶν τομέων τῆς κρατικῆς καὶ ἐθνικῆς δράσεώς της. Διότι γνωρίζει ὅτι συνεχῶς ὀγκοῦται ἡ δυσφορία καὶ ἡ ἀγανάκτησις τοῦ λαοῦ. Καὶ ἀντὶ νὰ θελήσῃ νὰ ἀντιμετωπίσῃ εὐθέως τὰ πράγματα, ἀντιθέτως προσπαθεῖ νὰ ἀποτρέψῃ τὰς δυσαρέστους συνεπείας τῆς λαϊκῆς ἀγανακτήσεως διὰ τῆς ἐφευρέσεως αὐτῆς τῆς ἀριθμητικῆς ἀλχημείας τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος. Κύριοι, αὐτὰ καταδεικνύουν ἀναμφισβητήτως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀσχολεῖται περὶ ἄλλο τι, παρὰ μόνον περὶ τοῦ πῶς θὰ ἱκανοποιήσῃ τὰ κομματικὰ αὐτῆς συμφέροντα, περὶ τοῦ πῶς καὶ κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἑδραιώσῃ πολιτικῶς τὴν κομματικὴν θέσιν αὐτῆς. Δι’ αὐτὸ ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἐνόμισεν ὅτι εἶχε πλέον τὴν ὑποχρέωσιν ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους νὰ φέρῃ τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Καὶ διὰ τοῦ Ἀρχηγοῦ αὐτοῦ ἔθεσε πολιτικὸν θέμα καὶ ἐκάλεσε ἅπαντας τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους, ὅπως ἀναλάβουν ἕκαστος τὰς εὐθύνας του ἀπέναντι τοῦ τόπου καὶ ἀπέναντι τῆς ἱστορίας. Εἴπομεν καὶ ἐπαναλαμβάνομεν ὅτι τὸ κομματικὸν συμφέρον ὑπῆρξε τὸ κατ’ ἐξοχὴν κίνητρον εἰς τὰς πράξεις καὶ τὰς ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἅπασαι αἱ ἐθνικαὶ ὑποθέσεις ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἦσαν εὐρεῖαι, ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἦσαν μεγάλαι, ἐτοποθετήθησαν ἐπὶ τῆς κλίνης τοῦ κομματικοῦ προκρούστου καὶ ἀντὶ νὰ ἀντιμετωπισθοῦν μὲ τὴν ὑψηλὴν ἐθνικὴν προοπτικήν, κατεβιβάσθησαν εἰς τὸ ἐπίπεδον τῆς στενῆς κομματικῆς ἀντιμετωπίσεως. Καὶ ἔτσι βλέπομεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀντιμετωπίζῃ μὲ στενόκαρδον κομματικὸν πνεῦμα τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἔχομεν μίαν δήλωσιν ὠμὴν εἰς τὴν εἰλικρίνειάν της ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἀποκαλυπτικότητά της τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι τὸ ἐκλογικὸν σύστημα εἶναι μέσον κομματικῆς ἐπικρατήσεως. Κύριοι, εἰς μίαν Δημοκρατίαν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν οὐσίαν της εἶναι ἡ ἐλευθέρα ἐκδήλωσις τῆς λαϊκῆς θελήσεως καὶ κατὰ συνέπειαν τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκδηλώνεται ἡ λαϊκὴ αὐτὴ θέλησις ἀποτελεῖ τὸ βάθρον τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν. Ἀλλὰ αὐτὰ δὲν ἔχουν καμμίαν σημασίαν διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὸ ἐκλογικὸν σύστημα εἶναι δι’ αὐτὸν ἁπλῶς συνάρτησις τοῦ πολιτικοῦ καὶ τοῦ κομματικοῦ του συμφέροντος.

§265Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Μὲ προκαλεῖτε, κ. συνάδελφε. Δὲν γνωρίζω πότε διετύπωσα τὴν γνώμην, ὅτι τὸ ἀναλογικὸν σύστημα εἶναι μέσον κομματικῆς ἐπικρατήσεως. Κατ’ ἐμὲ εἶναι μέσον ἐκφράσεως τῶν διαφόρων τάσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐὰν τὰς συμπιέσωμεν μεταξὺ δύο κομμάτων εἶναι δυσδιάκριτοι αἱ τάσεις. Διότι αἱ τάσεις δὲν εἶναι «μαῦρο» ἢ «ἄσπρο». Τὸ ἀναλογικὸν σύστημα ἑπομένως εἶναι παραστατικώτερον τῶν διαθέσεων ἑνὸς λαοῦ, ἐνῷ τὸ πλειοψηφικὸν ἀντιθέτως, εἶναι μέσον κομματικῆς ἐπικρατήσεως, «θολώνει τὰ νερά», ὅπως λέγεται. Ὑπάρχει λοιπόν, κάποια παρανόησις.

§266Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Προσβάλλεται τὸ δημοκρατικὸν αἴσθημα ἀφ’ ἧς στιγμῆς κρίνομεν τὸ σύστημα ἀναλόγως τῶν ἑκάστοτε μεταβλητῶν κομματικῶν συμφερόντων. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης δημιουργεῖται ἡ ἐντύπωσις ὅτι δὲν ὑπάρχει κανὲν σύστημα μὲ ἀντικειμενικὴν ἀξίαν, ἀλλ’ ὅλα εἶναι συνάρτησις τοῦ ἑκάστοτε συμφέροντος τοῦ κόμματος. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἐφημερίδα «Ἑστία» ὑπὸ ἡμερομηνίαν 14 Μαρτίου. «Εἶναι φυσικὸν νὰ ὑπάρχῃ....(ἀναγινώσκει)...».

§267Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Λέγετε ὅτι εἶπον, ὅτι ἡ ἀναλογικὴ εἶναι μέσον κομματικῆς ἐπικρατήσεως. Δὲν λέγω αὐτό.

§268Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐκάματε μίαν δήλωσιν ὅτι τὸ ἐκλογικὸν σύστημα εἶναι μέσον κομματικῆς ἐπικρατήσεως. Ἐγὼ θεμελιώνω μίαν γενικὴν ἰδέαν. Δὲν ἀμφισβητῶ τὸ δικαίωμά σας νὰ εἶσθε ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς, ἀλλ’ ὅτι τὸ ἀναλογικὸν σύστημα τὸ θεωρεῖτε ὡς μέσον κομματικῆς ἐπικρατήσεως.

§269Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Μέσον ἀντιπροσωπεύσεως. (Θόρυβος). Τὸ σύστημα τὸ ἰδικόν σας δὲν εἶναι μέσον κομματικῆς ἐπικρατήσεως; (Χειροκροτήματα).

§270Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν χειροκροτῆτε αὐτὸ σημαίνει ὅτι πράγματι παρακολουθεῖτε τὰς συζητήσεις μὲ προσοχήν! (Θόρυβος).

§271Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐπειδὴ εἶσθε σοβαρὸν καὶ παλαιὸν στέλεχος σᾶς παρακολουθῶ μὲ προσοχήν. Τὰ ἐπιχειρήματά σας νὰ τὰ στηρίζετε εἰς σοβαρὰ ντοκουμέντα καὶ ὄχι σὲ μία ἐφημερίδα. Φέρατέ μας ὑπεύθυνον δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§272Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπομεν ὅτι ἀλλοίμονον ἐὰν ἐπικρατήσῃ ἡ ἀντίληψις, ὅτι τὸ ἐκλογικὸν σύστημα εἶναι μόνον μέσον ἐπικρατήσεως τοῦ κόμματος. Τὸ δεύτερον θέμα, γενικοῦ ἐθνικοῦ ἐνδιαφέροντος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπίσης προεβλήθη τὸ κομματικὸν συμφέρον, εἶναι τὸ περίφημον ζήτημα τῆς εἰρηνεύσεως. Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ ὅτι εἰς τὸν τρομακτικὸν ἀγῶνα αὐτὸν ἐναντίον τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ Κράτους ὑπάρχουν πλεῖστοι ὅσοι παρασυρθέντες, ἰδίως μάλιστα ὅταν γνωρίζωμεν πόσον τρομερὸς εἶναι ὁ κομμουνιστικὸς μηχανισμὸς ἀπὸ ἀπόψεως παραπλανήσεως καὶ ἀπὸ ἀπόψεως παγιδεύσεως. Καὶ δὲν ἀμφισβητοῦμεν ἀκόμη ὅτι ἀποτελεῖ ἐθνικὴν ὑποχρέωσιν, ὅτι ἀποτελεῖ ἐθνικὸν καθῆκον ἡ ἐπάνοδος τῶν παραπλανηθέντων εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκογένειαν. Ὁ Συναγερμὸς ἀναγνωρίζει πλήρως τὴν ἀνάγκην ταύτην καὶ τὴν ἱκανοποίησίν της ἔθεσεν ὡς τμῆμα ἀναπόσπαστον τοῦ προγράμματος αὐτοῦ. Ἀλλὰ ὁ Συναγερμὸς ἀντιλαμβάνεται τὸ ζήτημα τοῦτο ὡς ζήτημα ἐθνικοῦ ἐνδιαφέροντος καὶ ὄχι ὡς ζήτημα πολιτικῆς κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως. Ὁ Συναγερμὸς ἐπιθυμεῖ νὰ ἴδῃ ἐπιστρέφοντας ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρους εἰς τοὺς κόλπους τῆς ἐθνικῆς οἰκογενείας. Ἀδιαφορεῖ δὲ δι’ οἷον δήποτε ἀντάλλαγμα. Ἀδιαφορεῖ ἂν θὰ ὑπάρξουν αὐτοὶ οἱ ἐπανερχόμενοι εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκογένειαν ἐκλογικόν του ὑλικόν. Ἀντιθέτως ὅμως ἡ Κυβέρνησις ὁδηγεῖται εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ θέματος τούτου ἀπὸ καθαρῶς κομματικὴν ἀντίληψιν καὶ ἀπὸ καθαρῶς ἐκλογικὸν ὑπολογισμόν. (Χειροκροτήματα). Ἐὰν κύριοι, εἰς τοὺς παραπλανηθέντας καὶ ἐπιστρέψαντας γεννηθῇ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι διὰ τῆς παροχῆς τῆς ψήφου των ἐξηντλήθη τὸ ἀντάλλαγμα τῆς εἰρηνεύσεως καὶ ἀμνηστίας, δὲν φοβεῖσθε τότε, ὅτι θὰ παραλείψουν οἱονδήποτε ἄλλο καθῆκον των πρὸς τὴν πατρίδα καὶ πρὸς τὸ Ἔθνος; Δι’ αὐτὸ ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι τὸ θέμα τῆς εἰρηνεύσεως εἶναι θέμα πραγματικῶς ἐθνικὸν καὶ πρέπει νὰ τὸ τοποθετήσωμεν ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς σκοπιᾶς. Ἐδῶ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον, μὲ τὴν κομματικὴν ἐκμετάλλευσιν, εὑρίσκεται εἰς πλήρη ἀντίθεσιν. Δι’ αὐτὸ ὁ Συναγερμὸς ὑποστηρίζει ὅτι ἀδιαφορεῖ εἰς ποῖον θὰ ἀνήκῃ καὶ ποῖον θὰ ψηφίσῃ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τοὺς κόλπους τῆς ἐθνικῆς οἰκογενείας. Θὰ καταβάλλῃ δὲ ὁ Συναγερμὸς κάθε προσπάθειαν διὰ νὰ διευκολύνῃ τὴν ἐπάνοδον καὶ θὰ παρακολουθήσῃ τοὺς ἐπιστρέφοντας καὶ θὰ τοὺς ὑποβοηθήσῃ εἰς τὴν ἰδεολογικήν των ἀποτοξίνωσιν. Ἐνῷ, ἀντιθέτως, σεῖς, οἱ κυβερνῶντες προσπαθοῦντες νὰ ἐφαρμόσητε τὴν πολιτικὴν τῆς εἰρηνεύσεως ἀπὸ κομματικὰ ἐλατήρια καὶ ἐκλογικοὺς ὑπολογισμοὺς κινούμενοι, θὰ καταλήξετε εἰς ἀντίθετον ἀποτέλεσμα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, κύριοι. Ὑπάρχει καὶ κάτι ἄλλο. Ἕν θέμα τοιούτου ἐξαιρετικῶς ἐθνικοῦ ἐνδιαφέροντος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ νὰ ἐπιτύχῃ μόνον διὰ τῶν ξηρῶν νομικῶν διατάξεων, τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ ἤθελε τυχὸν υἱοθετήσει καὶ ἐγκρίνει. Ἐκεῖνο ποὺ προέχει διὰ τὴν ἀπόδοσιν τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ, εἶναι πρὸ παντὸς ἡ πνοή, τὸ πνεῦμα τὸ ζωογόνον καὶ ὁ τρόπος, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου θὰ ἐφαρμοσθοῦν τὰ μέτρα τῆς εἰρηνεύσεως. Καὶ ἐδῶ εἶναι ἡ διαφορά μας. Ἐὰν κύριοι, διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν μέτρων τούτων ἀποβλέποντες εἰς ζητήματα κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως, θὰ πρόκειται νὰ τρομοκρατήσητε ἢ νὰ ἐξασθενήσητε τὴν ἀντίδρασιν τοῦ λαοῦ τοῦ νομιμόφρονος καὶ τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας καί, ἀντιθέτως, νὰ ἐνισχύσετε καὶ νὰ ἀποθρασύνετε τὰ στοιχεῖα τῆς ἀναρχίας, τότε, κύριοι, πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι, ὄχι μόνον ἡ ἐθνικὴ πολιτικὴ τῆς εἰρηνεύσεως θὰ ἀποτύχῃ, ἀλλὰ ἐπὶ πλέον, θὰ ἐπακολουθήσῃ καὶ νέα συμφορὰ διὰ τὴν Πατρίδα.

§273Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κόμμα τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζει τὸν κάθε ἕνα ὁ ὁποῖος δὲν ἀνήκει εἰς τὸν «Συναγερμὸν» ὡς κομμουνιστήν, ἰσχυρίζεται ὅτι δῆθεν πηγαίνει νὰ ἀποτοξινώσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν......

§274Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ χιοῦμορ, τὸ ὁποῖον ἔδωσεν εἰς τὴν συζήτησιν προχθὲς ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐξακολουθεῖ καὶ σήμερον. Εἶναι ὅμως χιοῦμορ φθηνότερον ἀπὸ ἐκεῖνο ποὺ συνήθως χρησιμοποιεῖ. Σᾶς ἀπήντησα διατὶ δὲν εἶσθε κατάλληλοι νὰ ἐφαρμόσητε τὴν πολιτικὴν αὐτὴν τῆς εἰρηνεύσεως. Αὐτὸς δὲ εἶναι ὁ λόγος, ὅτι ἀντιμετωπίζετε τὸ θέμα τῆς εἰρηνεύσεως ὄχι ὡς ἐθνικὸν ἀλλ’ ὡς κομματικόν. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐξακολουθοῦμεν νὰ ὑποστηρίζωμεν, ὅτι μόνον ὁ Στρατάρχης Παπάγος ἔχει τὸ ἀνάστημα καὶ τὸ ἠθικὸν κῦρος νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν καὶ νὰ παραδώσῃ εἰς τὴν λήθην τὸ κακὸν παρελθὸν καὶ νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν πραγματικὴν εἰρήνευσιν τοῦ τόπου. Ἐνῷ, σεῖς ἀντιθέτως, διὰ τῶν κομματικῶν ὠφελημάτων, τὰ ὁποῖα ἐπιζητεῖτε διὰ τῆς πολιτικῆς αὐτῆς, οὔτε τοῦ ἐθνικόφρονος λαοῦ θὰ κατορθώσητε νὰ καταστείλητε τὰς ἀνησυχίας, ἀλλ’ οὔτε εἰς τὸν ἐπιστρέφοντα εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκογένειαν κομμουνιστὴν θὰ κατορθώσητε νὰ δημιουργήσητε τὴν συναίσθησιν τῶν καθηκόντων του πρὸς τὴν Πατρίδα καὶ πρὸς τὸ Ἔθνος. Δι’ αὐτὸ λέγομεν, ἡ πολιτικὴ αὐτή, μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ὡς ἐθνικὴ πολιτική, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον σεῖς θὰ ἐπιτύχητε διὰ τῆς μεθόδου σας, εἶναι τοῦτο: Νὰ στερήσετε τὸ Κράτος τοῦ μοναδικοῦ, ἀποτελεσματικοῦ ὅπλου δυνάμει τοῦ ὁποίου θὰ δυνηθῇ μίαν ἡμέραν ὁριστικῶς νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν γαλήνην καὶ τὴν τάξιν εἰς τὸν σκληρῶς δοκιμασθέντα, οὐχὶ ἐξ ὑπαιτιότητός του, δύσμοιρον αὐτὸν τόπον.

§275Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀνέθεσεν εἰς ἡμᾶς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐφαρμόσωμεν αὐτὴν τὴν πολιτικήν. Μακάρι νὰ εἶχε τὴν πλειοψηφίαν ὁ Συναγερμὸς νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν πολιτικὴν τῆς εἰρηνεύσεως. Ἔχομεν ὅμως ἡμεῖς τὴν πλειοψηφίαν. Τὶ θέλετε νὰ κάμωμεν, νὰ εἰποῦμε: «ἐλᾶτε σεῖς ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ τὴν ἐφαρμόσετε καὶ νὰ μὴ τὴν ἐφαρμόσωμεν ἡμεῖς;» Δὲν σᾶς ἀμφισβητοῦμεν τὴν θέλησιν νὰ ἐφαρμόσετε πολιτικὴν εἰρηνεύσεως ὅταν θὰ ἔχετε τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα).

§276Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς προχθὲς ὑπεστηρίξατε ὅτι ἀποτελεῖ ἀνακολουθίαν, παραλογισμόν, ὅτι τάχα ἡμεῖς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν πολιτικὴν τῆς εἰρηνεύσεως πρεσβεύοντες ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πρεσβεύομεν.

§277Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Καθόλου δὲν εἶπον τοιοῦτον τί. Σεῖς εἴπατε ὅτι μόνον σεῖς ἠμπορεῖτε νὰ τὴν ἐφαρμόσητε. Μακάρι νὰ ἔλθετε εἰς τὴν ἀρχήν, ἀλλὰ δὲν βλέπω πῶς θὰ ἔλθετε. (Γέλωτες).

§278Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἴπατε ὅτι μόνον ὁ Συναγερμὸς εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἠμπορέσῃ νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν λήθην τοῦ παρελθόντος.

§279Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔτσι πιστεύομεν.

§280Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἀλλὰ πρὶν εἰπῆτε αὐτὴν τὴν φράσιν ὡμιλήσατε κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ ἀναπολήσητε εἰς τὴν μνήμην τῆς Βουλῆς ὁλόκληρον αὐτὸ τὸ παρελθόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τὴ μία μεριὰ νὰ ὑποστηρίζετε ὅτι θὰ πραγματοποιήσητε τὴν λήθην τοῦ παρελθόντος καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην μεριὰ νὰ ἀναμιμνήσκεσθε ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν αὐτὸ τὸ παρελθόν. Αὐτὸ δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ καταλάβω.

§281Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμολογῶ ὅτι μὲ καταπλήσσει ἡ διακοπή σας. Τὸ παρελθὸν τὸ λησμονοῦμεν, ἀλλὰ ἀντλοῦμεν ἐξ αὐτοῦ διδάγματα. Ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ τοῦ παρελθόντος, ἀλλὰ ἀκριβῶς περὶ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μετανοήσαντες, ἐπιθυμοῦν νὰ ἐπιστρέψουν εἰς τοὺς κόλπους τῆς Ἐθνικῆς οἰκογενείας. Τὶ σχέσιν ἔχει αὐτὸ μὲ τὴν ἀνάμνησιν τοῦ παρελθόντος; Εἶναι χρήσιμον τὸ παρελθὸν καὶ ἡ Ἱστορία διὰ νὰ ἀντλοῦμεν διδάγματα. Δὲν ξέρω τὶ σᾶς ἐνοχλεῖ.

§282Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν μὲ ἐνοχλεῖ παντάπασιν. Λέγω ὅτι δὲν μπορεῖ κανεὶς νὰ ἐπικαλῆται λήθην τοῦ παρελθόντος καὶ ταὐτοχρόνως νὰ ἀναμοχλεύῃ ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν τὸ παρελθόν, διότι ἔτσι δὲν ἐπέρχεται ἡ λήθη. Σεῖς τώρα δίδετε μίαν πρόσθετον ἐξήγησιν.

§283Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἀκούοντες ἀσφαλῶς θὰ ἀντελήφθησαν περισσότερον ὑμῶν τὰς σκέψεις μου. Ἀφήσατέ με νὰ συνεχίσω.

§284Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἶναι τόσον σαφεῖς, ὥστε δὲν ὑποθέτω ὅτι ὑπάρχει συνάδελφος ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἀντελήφθη τὰς σκέψεις σας. Εἴπατε ταὐτοχρόνως ὅτι ὑπάρχουν τινὲς οἱ ὁποῖοι ἐξεδήλωσαν τὴν μετάνοιάν των.

§285Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παραπλανηθέντες οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἐπανέλθουν εἰς τοὺς κόλπους τῆς ἐθνικῆς οἰκογενείας.

§286Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Σύμφωνοι. Ἡ λήθη αὐτὴ τὴν ὁποίαν σεῖς ἐπικαλεῖσθε, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἡ ἀπόλυσις ἐκ τῶν φυλακῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνανήψει. Γνωρίζετε, κύριε Στεφανόπουλε, ποῖοι εἶναι οἱ τρόποι οἱ ὁποῖοι ἐχρησιμοποιήθησαν εἰς τὸ παρελθὸν διὰ νὰ ἐπέλθῃ αὐτὴ ἡ ἀνάνηψις καὶ δέχεσθε σεῖς ἀνανήψεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ὑπὸ τὸ κράτος τῆς βίας καὶ ποίαν ἀξίαν ἔχουν;

§287Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, ἀλλὰ ἔχετε μεταβάλει τὴν διακοπήν σας εἰς ἀγόρευσιν.

§288Μ. ΚΥΡΚΟΣ. (Ἐν μέσῳ θορύβου καὶ κωδωνοκρουσιῶν). Ἀνάνηψις ἐλευθέρου πολίτου, λέγεται ἡ μεταβολὴ τῆς γνώμης τοῦ ἐλευθέρου πολίτου.

§289Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν σᾶς ἐπιτρέπω νὰ μὲ διακόπτετε διὰ νὰ μοῦ λέγετε αὐτὰ τὰ πράγματα. Ἔκαμα, κύριοι συνάδελφοι, μίαν γενικὴν τοποθέτησιν τοῦ θέματος. Ὁ κ. Κύρκος δὲν συνέλαβε τὴν γραμμὴν τῆς τοποθετήσεως καὶ ἠθέλησε νὰ μεταθέσῃ τὸ ζήτημα ἐκεῖ ὅπου μία προπαγανδιστικὴ διάθεσις τὸν ὠθεῖ. Νὰ ὁμιλήσητε ὅταν θὰ ἔλθητε εἰς τὸ βῆμα.

§290Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Εἴπατε, κ. Στεφανόπουλε, ὅτι συμφωνεῖτε καὶ σεῖς καὶ ὅτι ἐπιθυμεῖτε τὴν εἰρήνευσιν τῆς χώρας. Δὲν τὸ ἀμφισβητῶ. Ἀλλὰ εἴπατε συγχρόνως ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκουσα καὶ ἐπιθυμοῦσα τὴν εἰρήνευσιν πράττει τοῦτο διὰ κομματικοὺς σκοποὺς καὶ μὲ κομματικὸν πνεῦμα.

§291Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔτσι τὸ νομίζω.

§292Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ἐὰν ἤρχεσθε σεῖς εἰς τὴν ἐξουσίαν φυσικὸν εἶναι νὰ ἐλέγαμεν ἡμεῖς τὸ ἴδιον πρᾶγμα. Ἀφοῦ καὶ ἡμεῖς μόνοι μας εἰς τὴν Κυβέρνησιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν εἰρήνευσιν, κατὰ τὴν γνώμην μας, ὄχι διότι διεπόμεθα ἀπὸ κομματικὸν πνεῦμα—καὶ τὴν ἰδίαν μομφὴν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἀποδώσωμεν εἰς τὴν ἰδικήν σας παράταξιν ἐὰν ἤρχετο εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἤθελε νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν εἰρήνευσιν, τότε διατὶ δὲν ἔρχεσθε ὅλοι μαζὶ νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν εἰρήνευσιν κατὰ τρόπον πράγματι ἐθνικὸν καὶ μὲ κριτήρια ἐθνικὰ ἐξυπηρετοῦντα τὴν χώραν καὶ κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἐπιτρέπῃ οὔτε εἰς ὑμᾶς νὰ ἀποδίδετε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν εὐθύνην, ὅτι διαχειριζομένη καὶ ἐπιδιώκουσα τὴν ἐφαρμογὴν τῆς εἰρηνεύσεως ἐξυπηρετεῖ κομματικοὺς σκοπούς, οὔτε εἰς ἡμᾶς νὰ ἀποδώσωμεν εἰς τὴν παράταξίν σας τὴν ἰδίαν εὐθύνην. Σᾶς τὸ ἐπροτείναμεν αὐτό. Ἐλᾶτε μαζὶ νὰ εἰρηνεύσωμεν τὸν τόπον διὰ τῶν πολιτικῶν μέσων καὶ τῶν ἰδεῶν. Ἐκεῖ νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ τοποθετήσωμεν τὸν ἀγῶνα εἰς κρισίμους περιστάσεις. (Χειροκροτήματα).

§293Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν πρώτην παρατήρησίν σας θὰ ἀπαντήσω ὅτι τὰ πράγματα θὰ ἔλθουν εἰς διάψευσιν τυχὸν τοιούτων αἰτιάσεων ἐκ μέρους ὑμῶν ἐναντίον τῆς πολιτικῆς μας. Σήμερα τὰ πράγματα ἔρχονται ἀκριβῶς διὰ νὰ τεθοῦν ἀντιμέτωπα τῆς ὑμετέρας πολιτικῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον σκέλος ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἀντ’ αὐτοῦ ποὺ ἐπιζητεῖτε θὰ ἔχετε ἴσως κάποιο ἄλλο χειρότερον ἀποτέλεσμα. Διότι, ὅταν βλέπωμεν σήμερον δύο κόμματα ὅτι μεταβάλλουν περίπου τὸ ἅρμα τῆς ἐξουσίας εἰς ἅρμα συρόμενον ἀπὸ δύο ἀντίθετα μέρη, σκεφθῆτε ἐὰν προσετίθετο καὶ ἕνα τρίτον κόμμα τὶ ἀποτελέσματα θὰ εἴχομεν. Ἀντιλαμβάνεσθε λοιπὸν ὅτι τὸ βασικὸν κακὸν ἔγκειται κάπου ἀλλοῦ, ἔγκειται εἰς τὴν ἔμφυτον ἀδυναμίαν τῶν συμμαχικῶν Κυβερνήσεων. Ὅταν δύο κόμματα τόσην ἀσυνεννοησίαν ἐμφανίζουν, ἀντιλαμβάνεσθε τὶ θὰ συμβῇ, ἐὰν τρία κόμματα ἐμφανισθοῦν ἀσκοῦντα ἀπὸ κοινοῦ ἐξουσίαν εἰς τοιαύτας μάλιστα κρισίμους στιγμάς.

§294Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Αὐτὴ ἡ φήμη ὑπάρχει καὶ εἰς....

§295Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει καλῶς. Θὰ ἀναμείνετε. Μὴ βιάζεσθε νὰ μᾶς ἔχετε μαζί σας. Δὲν βλέπω αὐτὴν τὴν σπουδὴν νὰ μᾶς παρασύρετε εἰς ἕνα ἐναγκαλισμὸν θανάσιμον. Κύριοι βουλευταί, ὅπως ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ζητημάτων ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς προβολῆς τοῦ κομματικοῦ συμφέροντος ἀπέδειξε μίαν μοναδικὴν ἀνεπάρκειαν, ἔτσι καὶ ἐπὶ τῶν ζητημάτων τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ τὴν θέσιν τῆς Ἑλλάδος καὶ μὲ τὰς σχέσεις τῆς Ἑλλάδος ἔναντι τῶν ξένων διεθνῶν ὀργανισμῶν, τὴν αὐτὴν ἔλλειψιν κατανοήσεως ἐπέδειξεν. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἰδιαιτέρως μεταπολεμικῶς ἐδημιουργήθη συνεχῶς ἡ τάσις ὄχι μόνον ἁπλῶς συνεργασίας, ἀλλὰ ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλυτέρας ἑνοποιήσεως τῶν δημοκρατικῶν καὶ ἐλευθέρων κρατῶν τοῦ κόσμου, κατ’ ἀρχὴν μὲν εἰς τὸ ἐπίπεδον τὸ εὐρωπαϊκὸν καὶ μετὰ ταῦτα εἰς τὴν κλίμακα τοῦ Ἀτλαντικοῦ. Συνεπείᾳ τούτου μία νέα ἐξέλιξις ἐδημιουργήθη, ἓν νέον πνεῦμα ἐξεπήδησε, πρὸς τὸ ὁποῖον προσπαθοῦν νὰ προσαρμόσουν σήμερον τὴν πολιτικὴν αὐτῶν καὶ τὰς ἐνεργείας ὅλα τὰ ἐλεύθερα κράτη τῆς Εὐρώπης καὶ τοῦ κόσμου. Ἀτυχῶς ἡ Ἑλλὰς ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἐνεφανίσθη ὡς μὴ προσαρμοζομένη πρὸς τὰς γενικὰς αὐτὰς καὶ παγκοσμίους κατευθύνσεις. Καὶ εἶναι τόσον μᾶλλον τοῦτο σοβαρόν, ὅσον ἡ διεθνὴς αὐτὴ συνεργασία εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θεμελιώνει σήμερον, ὄχι μόνον τὴν προάσπισιν τῆς ἐλευθερίας, ἀλλὰ καὶ τὴν παροχὴν τῆς οἰκονομικῆς βοηθείας. Δὲν ἀγνοεῖτε ὅτι ἡ Διοίκησις τῆς οἰκονομικῆς συνεργασίας ἔχει σήμερον ἀντικατασταθῆ ἀπὸ τὴν Ὑπηρεσίαν τῆς ἀμοιβαίας συμμαχικῆς ἀσφαλείας, ἡ ὁποία ἔθεσεν ὡς κριτήριον χρηματοδοτήσεως τῶν συμμετεχόντων εἰς τὰ ἐλεύθερα κράτη, τὴν ὀργάνωσιν τῆς ἐθνικῆς ἀμύνης τῶν συμμετεχουσῶν χωρῶν. Καὶ πρὸς αὐτὸ τὸ πνεῦμα καὶ πρὸς αὐτὰς τὰς ἐπιδιώξεις ἔσπευσαν νὰ προσαρμόσουν τὰς ἐνεργείας των καὶ τὴν πολιτικήν των ὅσα κράτη προσεχώρησαν καὶ ὅσα κράτη ζητοῦν οἰκονομικὴν βοήθειαν. Ἀντιθέτως συμβαίνει μὲ τὴν Ἑλλάδα. Ὄχι μόνον δὲν κατώρθωσε νὰ κατανοήσῃ τὸ πνεῦμα τοῦτο, ὄχι μόνον δὲν κατώρθωσε νὰ προσαρμοσθῇ πρὸς τὰς ἐπιδιώξεις αὐτάς, ἀλλὰ μετεχειρίσθη ἐπιχειρήματα, ὡς τὴν ἀπειλήν, ὅτι εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ τῆς ἐδίδετο ἐπαρκὴς οἰκονομικὴ βοήθεια, ὅτι θὰ ἔφθανεν εἰς μίαν δραστικὴν περικοπὴν τῶν στρατιωτικῶν αὐτῆς δυνάμεων. Μὲ τοιαύτης φύσεως ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὅλως ἄντικρυς ἀντίθετα μὲ τὰς ἐπιδιώξεις τῶν διεθνῶν ὀργανισμῶν, ἀντιλαμβάνεσθε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν ἀπολύτως τίποτε ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς βοηθείας, ὅτι μὲ τοιαῦτα ἐπιχειρήματα μοιραίως ἡ Ἑλλὰς ἔθετεν ἑαυτὴν ἐκτὸς τοῦ πνεύματος καὶ ἐκτὸς τῶν ἐπιδιώξεων τῆς διεθνοῦς συνεργασίας, ὅτι διὰ τῆς ἀπειλῆς αὐτῆς ἡ Ἑλλὰς ἀπεδείκνυεν, ὅτι δὲν ἀποδέχεται τὴν διεθνῆ αὐτὴν συνεργασίαν καὶ ὅτι διαρρηγνύει τὴν ἀλληλεγγύην μὲ τὰ ἔθνη, τὰ ὁποῖα μετέχουν τοῦ ὀργανισμοῦ ἀμοιβαίας ἀσφαλείας. Καὶ δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διαπιστώνομεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Τὸ διεπίστωσεν ὁ οἰκονομικὸς Σύμβουλος τῆς Κυβερνήσεως, τὸν ὁποῖον μετεκάλεσε, διὰ νὰ συντάξῃ τὸ πρόγραμμα αὐτῆς, τὸ διεπίστωσεν εἰς τὴν ἔκθεσίν του ὁ κ. Βαρβαρέσος, ὁ ὁποῖος λέγει ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς: Ὅτι κριτήριον ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις τῆς παροχῆς οἰκονομικῆς βοηθείας εἶναι ἡ ὀργάνωσις τῆς ἐθνικῆς ἀμύνης. Ἐὰν προβαίνωμεν εἰς μείωσιν τοῦ Ἐθνικοῦ Στρατοῦ μας, τότε κινδυνεύομεν νὰ ἴδωμεν μειουμένην καὶ τὴν οἰκονομικὴν βοήθειαν τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Κατ’ ἀκολουθίαν, ὅταν προεβάλομεν τοιαύτης φύσεως ἐπιχειρήματα, πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνεμέναμεν ὅτι ἡ βοήθεια θὰ ἦτο εἰς τὸ ὕψος ἐκεῖνο, τοῦ ὁποίου εἶχεν ἀνάγκην ἀπολύτως ἡ Ἑλλάς. Κύριοι, ὅταν τοιαῦτα ἐπιχειρήματα εἰς ὀργανισμοὺς διεθνεῖς ἐμφανίζονται, ἀναμφιβόλως τὴν Ἑλλάδα τὴν παρουσιάζουν ὅτι δὲν κατενόησεν, ὅτι δὲν ἐνεστερνίσθη καὶ ὅτι ἀκόμη δὲν ἐνεκολπώθη τὸ πνεῦμα αὐτὸ τῆς διεθνοῦς συνεργασίας. Καὶ δι’ αὐτὸ ὁ κ. Βαοβαρέσος, ὅταν ψέγῃ τὴν διαχείρισιν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, καὶ εἶναι εἰς τοῦτο ἁρμοδιώτατος νὰ τὸ πράξῃ, δεδομένου ὅτι ἔξω εὑρισκόμενος παρηκολούθησε τὸν τρόπον τοῦ χειρισμοῦ τῆς βοηθείας, ὁ κ. Βαρβαρέσος ἐπὶ πλέον προσθέτει τοῦτο: ὅτι ἡ βοήθεια θὰ ἠδύνατο νὰ εἶναι μεγαλυτέρα καὶ ὅτι πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ προσπαθήσῃ νὰ καταβάλῃ προσπάθειαν, ὅπως αὐξηθῇ ἡ παρασχεθεῖσα βοήθεια. Αὐτὸ σημαίνει ἀσφαλῶς, κύριοι, ὅτι ὁ κ. Βαοβαρέσος ἀποδίδει τὴν εὐθύνην τῆς περικοπῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀφοῦ νομίζει ὅτι αὕτη θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ αὐξηθῇ καὶ ἀφοῦ συνιστᾷ καὶ συμβουλεύει τὴν ἀνάληψιν νέας προσπαθείας πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν. (Χειροκροτήματα).

§296Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Διατὶ δὲν μᾶς τὸ λέγετε καθαρὰ ὅτι εἴμεθα προδόται;

§297Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Ἔχετε τὴν καλωσύνην νὰ ἀναφερθῆτε εἰς τὰ κείμενα: Διότι τὰ κείμενα νομίζω, ὅτι εἶναι σαφῆ. Παρακαλῶ νὰ διαβάσετε τὰ κείμενα.

§298Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγετε ἐδῶ εἰς τὸ ὑπόμνημα, ἰδιαιτέρως ἐπὶ τῆς ἀνάγκης τῆς αὐξήσεως τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας ὅτι: «Εἰς περίπτωσιν..... (ἀναγινώσκει).......». Αὐτὴ εἶναι ἡ φράσις σας, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ ἐπιχείρημά σας.

§299Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ διαβάσω ἐγὼ τὰ κείμενα; «Ἀντιμετωπίζει..... (ἀναγινώσκει)........». Σελὶς 9. Καὶ τώρα σελὶς 10. «Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ἕτοιμος καὶ πρόθυμος...... (ἀναγινώσκει)....». Λοιπὸν βλέπετε ὅτι τὸ ὅλον πνεῦμα τοῦ ὑπομνήματος δὲν εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε ποτὲ νὰ περικόψῃ.

§300Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς ἀπειλὴν εἴπατε ὅτι θὰ περικόψητε τὴν στρατιωτικὴν δύναμιν.

§301Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Οὔτε κὰν ἀπειλὴν ἐκάμαμεν.

§302Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω μαζί μου τὸ κείμενον. Ὡς ἐνθυμοῦμαι εἰς τὴν σελίδα 65 λέγει τὰ ἑξῆς: «Ὑπὸ σημερινὰς συνθήκας ....(ἀναγινώσκει)......». Δὲν νομίζω ὅτι εἶπον τίποτε ἄλλο. Εἶπον ὅτι τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ πιθανὸν θὰ ἦτο δυνατόν....

§303Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Καὶ ἐρωτῶ: Τὶ λέγει ὁ κ. Βαρβαρέσος; Ὅτι διὰ νὰ πάρετε βοήθειαν, πρέπει νὰ κρατήσετε τὸν στρατόν. Τὸ ὑπόμνημα τὸ ὁποῖον ὑπεβάλομεν ἡμεῖς λέγει, εἴμαστε πρόθυμοι νὰ κρατήσωμεν τὸν στρατὸν βοηθήσατέ μας πρὸς τοῦτο, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἰσχυριζόμεθα καὶ λέγομεν καὶ σήμερον. Οὐδεμία ἐπίκρισις τοῦ κ. Βαρβαρέσου ὡς πρὸς τὴν διαχείρισιν τοῦ θέματος αὐτοῦ.

§304Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὅτι ἐὰν δὲν μᾶς δώσετε ἐπαρκῆ βοήθειαν διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ μειώσωμεν τὴν στρατιωτικὴν ἡμῶν δύναμιν. Καὶ λέγω, τοῦτο εἶναι ἄστοχον ἐπιχείρημα καὶ διὰ τοῦτο κατηγορῶ ὑμᾶς διότι εἶναι ἄσχετον μὲ τὸ ὅλον πνεῦμα τὸ ὁποῖον ἐπικρατεῖ εἰς τὸν ὀργανισμὸν αὐτὸν καὶ τὸ ὁποῖον πνεῦμα σᾶς ἀποκαλύπτει ἀκριβῶς ἡ ἔκθεσις Βαρβαρέσου.

§305Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς ἐρωτήσω ἐπὶ ἑνὸς θέματος τὸ ὁποῖον πιθανὸν νὰ ἔχετε παρακολουθήσει τελευταίως ἐντονώτατα. Εἴπατε πρὶν ὅτι ἡ νέα ὑπηρεσία ἀμοιβαίας ἀσφαλείας προβλέπει κατ’ οὐσίαν μόνον τὸν ἀμυντικὸν σκοπὸν τῶν στρατιωτικῶν παρασκευῶν.

§306Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς κύριον κριτήριον τῆς χρηματοδοτήσεως εἶναι ἡ ὀργάνωσις τῆς ἀμυντικῆς προσπαθείας τῆς χώρας, καὶ ἐπιβοηθητικῶς ἔρχεται ἡ οἰκονομικὴ ἀνασυγκρότησις.

§307Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἀποκλείεται ὡς σύνδρομος καὶ ἡ ἀνασυγκρότησις.

§308Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ φαντάζεσθε ἴσως κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὅτι ὑπάρχει ἕνα εἶδος ἀνταγωνισμοῦ μεταξὺ ἐξοπλισμοῦ καὶ βοηθείας οἰκονομικῆς. Ἀντιθέτως ὁ νόμος ὁ ὀργανικὸς περὶ ἀμοιβαίας ἀσφαλείας, θεωρεῖ ὡς προϋπόθεσιν τῆς οἰκονομικῆς βοηθείας τὴν ὀργάνωσιν τῶν ἀμυντικῶν δυνάμεων τῶν χωρῶν ποὺ συμμετέχουν εἰς αὐτήν.

§309Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ ἀνοικοδόμησις εἶναι ἕνα μέρος τοῦ ἐξοπλιστικοῦ προγράμματος. Εἶναι ἕνα στοιχεῖον τῆς ἀμύνης τῶν Κρατῶν.

§310Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν συνεννοούμεθα ἐνῷ εἴμαστε τόσον σαφεῖς, διότι σήμερον δὲν εἶναι πρῶτος σκοπὸς ἡ οἰκονομικὴ ἀνασυγκρότησις, σήμερον πρῶτος σκοπὸς εἶναι ἡ ὀργάνωσις ἀμυντικῶν δυνάμεων, ἡ οἰκονομικὴ δὲ ἀνασυγκρότησις ἔρχεται ὡς στοιχεῖον ἐπιβοηθητικὸν τῆς ὀργανώσεως τῶν ἀμυντικῶν δυνάμεων τῆς χώρας.

§311Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἀντελήφθην ὀρθῶς, κακίζετε τὴν Κυβέρνησιν διότι εἰς τὸ ὑπόμνημά της, δηλαδὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, εἶπεν εἰς τοὺς Ἀμερικανούς, ἐὰν δὲν μᾶς δώσετε βοήθειαν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν τὴν στρατιωτικὴν ὀργάνωσιν ὅπως τὴν ἐπιθυμοῦμεν καὶ ἡμεῖς καὶ σεῖς.

§312Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον ὅτι τὸ ἐπιχείρημα εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ ὀργανισμοῦ καὶ κακίζω τὴν Κυβέρνησιν διότι δὲν κατενόησε τὸ πνεῦμα τοῦ ὀργανισμοῦ καὶ δὲν προσήρμοσε τὴν ἐπιχειρηματολογίαν της ἀκριβῶς εἰς τὸ πνεῦμα καὶ εἰς τὰς ἐπιδιώξεις τοῦ ὀργανισμοῦ.

§313Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἑπομένως κακῶς καὶ παρὰ τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου ἡ Κυβέρνησις εἶπεν ὅτι ἐὰν δὲν μοῦ δώσετε αὔξησιν βοηθείας δὲν ἠμπορῶ νὰ ἔχω τὸν στρατὸν ποὺ χρειάζομαι. Αὐτὴ εἶναι ἡ αἰτίασις κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὸ εἶναι τὸ σφάλμα τῆς Κυβερνήσεως. Μὴ πλανώμεθα. Καὶ ἐρωτῶ. Ὅταν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Συναγερμοῦ κατὰ τὴν πρώτην ἐξόρμησιν τὴν κομματικὴν καὶ πολιτικήν, ὅπως θέλετε εἴπετέ την, πρὸς διαφώτισιν τοῦ λαοῦ καὶ πρὸς διαφώτισιν καὶ τῶν συμμάχων μας, μαζί σας νομίζω, εἶπεν εἰς τοὺς Ἁγίους Θεοδώρους, ἐὰν ἀπεδόθησαν ὀρθῶς τὰ λεχθέντα ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας, ὅση βοήθεια καὶ ἂν δοθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα θὰ τὴν φάγῃ ἡ Κυβέρνησις, αὐτὸ εἶναι πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου; (Χειροκροτήματα).

§314Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπε τέτοια πράγματα ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Συναγερμοῦ. Χειροκροτεῖτε τὸ περιεχόμενον τῆς διακοπῆς ἢ τὴν διακοπήν; Δὲν εἶναι ἀκριβὴς ἡ πληροφορία σας. Δὲν σᾶς καταλογίζω κακὴν πίστιν. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Συναγερμοῦ εἶπεν ὅτι, ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, ἡ ἀξιοποίησις τῆς βοηθείας εἶναι δυσχερὴς ὁσονδήποτε καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι εἶναι μεγάλη καὶ τίποτε παραπάνω. Δὲν μπορεῖτε νὰ θέτετε εἰς τὸ στόμα τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Συναγερμοῦ πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν εἶπε.

§315Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Μὴ ἐπιμένετε. Σᾶς διαψεύδουν.

§316Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα εἶναι εὔκολον νὰ τὸ διαψεύδετε. Αἱ ἐφημερίδες σας τὰ ἔγραψαν.

§317Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Ἐπικαλοῦμαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸν Στρατάρχην Παπάγον προσωπικῶς καὶ ἐρωτῶ: Ὅταν ὑπέβαλον εἰς τὸν Στρατάρχην τὸ ἐπίσημον ὑπόμνημα τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν βοήθειαν δὲν τοῦ ἀνέφερα ὅτι ὑπάρχει ταὐτοχρόνως ἐπιδίωξις τριῶν σκοπῶν; τῆς διατηρήσεως πρῶτον τῶν ἐνόπλων δυνάμεών μας εἰς τὸ ὕψος Α, τῶν 149.000, τῆς διατηρήσεως δεύτερον τῆς οἰκονομικῆς καὶ νομισματικῆς σταθερότητος καὶ τρίτον τῆς ἐξακολουθήσεως τοῦ προγράμματος τῶν κοινωνικῶν ἐπιδιώξεων; Ὡμιλήσαμεν περὶ ταὐτοχρόνου ἐπιδιώξεως καὶ τῶν τριῶν σκοπῶν;

§318Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Μάλιστα.

§319Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ (Ὑπ. Συντον.). Ἄρα εἶναι ὁ κ. Στεφανόπουλος ἐν ἀπολύτῳ ἀντιθέσει μαζί σας. Διότι ὁμιλεῖ περὶ PRIORITE τῶν σκοπῶν, διότι λέγει τὸ πρῶτον θὰ κάμωμεν ἄμυναν καὶ μετὰ ἐπενδύσεις.

§320Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρ’ ὅλην τὴν ὀξύτητα τῆς ἀντιλήψεώς σας βλέπω ὅτι δὲν μὲ ἀντιλαμβάνεσθε. Ἐγὼ εἶπον ποῖον εἶναι τὸ πνεῦμα καὶ ὁ σκοπὸς τοῦ ὀργανισμοῦ, πρὸς τὸ ὁποῖον πνεῦμα πρέπει νὰ προσαρμοσθῶμεν. Καὶ προσέθεσα ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀναμφισβητήτως, κατ’ ἐμέ, ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, πρέπει νὰ προβάλῃ τὸ ζήτημα τῆς οἰκονομικῆς ἀνασυγκροτήσεως, διότι ἔχομεν στρατὸν ἄρτιον ὁ ὁποῖος εἶναι πλήρης, ἀλλὰ λέγω ὅτι διὰ νὰ τὸ ὑποστηρίξετε ἐπιτυχῶς, ἔπρεπε νὰ προσαρμόσητε τὴν ὑπόθεσιν τὴν ἑλληνικὴν συμφώνως μὲ τὰς ἐπιδιώξεις τοῦ διεθνοῦς ὀργανισμοῦ ὁ ὁποῖος ἔχει τοὺς σκοποὺς οὓς ἐξέθεσα. Πρὸς αὐτὸν θὰ προσαρμόσετε τὸ πνεῦμά σας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσαρμοσθῇ τὸ πνεῦμα τοῦ Ὀργανισμοῦ πρὸς τὸ ἰδικόν σας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδική μου θέσις, ὅτι πρέπει νὰ προσαρμοζώμεθα ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιχειρημάτων εἰς τὸ πνεῦμα καὶ τοὺς σκοποὺς τοῦ διεθνοῦς ὀργανισμοῦ, ἂν θέλωμεν νὰ ἐπιτύχωμεν ἱκανοποίησιν τῶν αἰτημάτων μας. Ἀλλά, κύριοι, τὰ ἀποτελέσματα τῆς περικοπῆς τῆς βοηθείας εἰς τὸν τόπον μας, ὑπῆρξαν, ὅπως γνωρίζετε θλιβερὰ καὶ τραγικά, ὄχι μόνον διὰ τὸν λόγον αὐτὸν καθ’ ἑαυτὸν τῆς περικοπῆς, ἀλλὰ καὶ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον ψυχολογικῆς φύσεως. Διότι ἐπέμενεν ἡ Κυβέρνησις μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς περικοπῆς νὰ ἰσχυρίζεται, ὅτι οὐδέποτε θὰ λάβῃ χώραν μία τοιαύτης ἐκτάσεως περικοπή. Καὶ ἐξ αἰτίας τούτου προφανῶς εὑρέθη ἡ Κυβέρνησις ἀπροετοίμαστος καὶ δὲν ἔλαβε τὰ μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐμειοῦτο ὁ ἀντίκτυπος τῆς περικοπῆς. Καὶ ὁ λαὸς εὑρέθη ψυχολογικῶς ἀπαράσκευος διὰ νὰ δεχθῇ τὸ ἀπρόοπτον αὐτὸ κτύπημα. Γνωρίζετε ποῖα ὑπῆρξαν τὰ ἀποτελέσματα τῆς περικοπῆς τῆς βοηθείας καὶ τῆς ἐλλείψεως παρασκευῆς πρὸς ἀντιμετώπισιν τοῦ ἀπροόπτου γεγονότος. Ὑπῆρξεν ἡ ἀθρόα πώλησις χρυσῶν λιρῶν, ὑπῆρξεν ἡ ἀπόκρυψις τροφίμων, ὑπῆρξεν ἡ ἀποθεματοποίησις ἐμπορευμάτων, ὑπῆρξε τέλος αὐτὴ ἡ ὕψωσις τῶν τιμῶν ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐδημιουργήθησαν, ὅλαι αἱ ἑπόμεναι συμφοραί μας. Καὶ δὲν εἶναι μόνον αὐτά. Ἐπηκολούθησε, κατόπιν, ἡ μετάβασις εἰς τὴν Λισσαβῶνα, ὅπου διελαλεῖτο, ὅτι θὰ ἐτίθετο τὸ Ἑλληνικὸν ζήτημα ὅπου καὶ ἐκεῖ πάλιν ὑπῆρξαν ἀπειλαὶ καὶ χειρονομίαι θαρραλέαι. Καὶ ποῖον ὑπῆρξε τὸ ἀποτέλεσμα; Μήπως ἆράγε ηὐξήθη ἡ βοήθεια; Ὄχι μόνον δὲν ηὐξήθη, ἀλλὰ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι, λόγῳ τῆς τροπῆς ποὺ ἔλαβε τὸ ζήτημα τῆς χρηματοδοτήσεως τῶν ἔργων, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὁμιλήσωμεν ἀσφαλῶς περὶ τοῦ ἀντιθέτου. Ἀλλά, παρ’ ὅλα αὐτά, αἱ θαρραλέαι ἐκεῖναι χειρονομίαι, οὐδέποτε εἶχον συνέχειαν καὶ οὐδέποτε ἐπραγματοποιήθησαν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον, κύριοι ὁ χειρισμὸς τῆς ἐξωτερικῆς βοηθείας, ὅστις ὡδήγησεν εἰς τὴν περικοπήν της καὶ τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς ποὺ εἶναι εἰς βάρος τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι ἐπὶ πλέον καὶ ὁ τρόπος τοῦ χειρισμοῦ τῶν οἰκονομικῶν θεμάτων ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς πολιτικῆς καὶ οἰκονομικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα). Περιμένετε ἀναμφιβόλως νὰ σᾶς ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως. Ὅσοι θὰ ἀνέμενον τοιοῦτον πρᾶγμα, θὰ ἔχουν τὴν μνήμην ἀσθενῆ. Ἀναμφιβόλως, θὰ ἐνθυμοῦνται ὅτι μόλις ἐσχηματίσθη ἡ διμερὴς Κυβέρνησις εἴδομεν μίαν περίεργον ἀνακοίνωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ κοινὸν οἰκονομικὸν πρόγραμμα τῶν δύο κομμάτων θὰ καταρτισθῇ ἀπὸ εἰδικὸν Οἰκονομικὸν Σύμβουλον, μετακαλούμενον ἐξ Ἀμερικῆς. Ἐνῷ, δηλαδὴ, κάθε Κυβέρνησις ἐμφανιζομένη ἢ ἀναλαμβάνουσα τὴν ἐξουσίαν ἐμφανίζει τὸ πρόγραμμα αὐτῆς ἐπὶ ὅλων τῶν τομέων καὶ ἰδίως ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ, ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινή, πρώτη, κατὰ μίαν περίεργον, ὁμολογῶ, ἐν προκειμένῳ πρωτοτυπίαν, μᾶς παρέπεμψεν εἰς τὸν Οἰκονομικὸν Σύμβουλον, ὁ ὁποῖος θὰ ἤρχετο ἀργότερα καὶ ὁ ὁποῖος θὰ κατώρθωνε νὰ συμβιβάσῃ τὰ διεστῶτα, καὶ νὰ ἐμφανίσῃ τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα αὐτῆς. Ἔκτοτε μετὰ πάροδον 2 μηνῶν, ἦλθεν ὁ Οἰκονομικὸς Σύμβουλος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν 5 Ἰανουαρίου ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν του. Ἔκτοτε, τὶ ἀπογίνεται ἡ ἔκθεσις αὐτή; Ἐξακολουθεῖ ἀκόμη τὴν ἀνάγνωσίν της ἡ Κυβέρνησις; Βέβαια, συμφωνῶ καὶ ἐγὼ ὅτι εἶναι πολυσέλιδος καὶ ὀγκώδης ἡ ἔκθεσις αὐτή, ἐν τούτοις ὅμως τὰ προβλήματα εἶναι καὶ αὐτὰ ἐπείγοντα καὶ πιεστικὰ καὶ κατὰ ἀκολουθίαν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ, τελικῶς, ποῖον εἶναι τὸ πρόγραμμά της, ποῖαι εἶναι αἱ ἀποφάσεις της. Θὰ δεχθῇ τὴν ἔκθεσιν Βαρβαρέσου; Ἀπὸ αὐτὴν ἐξήρτησε τὸ οἰκονομικόν της πρόγραμμα, ὅπως ὅλοι θὰ ἐνθυμούμεθα. Θὰ ἀπορρίψῃ τὴν ἔκθεσιν Βαρβαρέσου; Θὰ τὴν δεχθῇ ἐν ὅλῳ; Θὰ τὴν δεχθῇ ἐν μέρει; Ἐὰν μὲν τὴν δεχθῇ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ γνωρίζωμεν ὅτι τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως ἀποτελεῖ ἡ ἔκθεσις Βαρβαρέσου. Καὶ ἐπ’ αὐτῆς θὰ ἀπαντήσωμεν. Ἐάν, ὅμως, δὲν τὴν δέχεται; ὀφείλει νὰ μᾶς τὸ εἴπῃ καθαρὰ ποῖαι εἶναι αἱ ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ἐκείνων προβλημάτων, τὰ ὁποῖα κατ’ ἐξοχὴν μᾶς ἐνδιαφέρουν, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν βάσιν ἑνὸς προγράμματος ὡλοκληρωμένου, ποῖαι εἶναι αἱ ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ρήτρας τοῦ χρυσοῦ, ποία εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς νομισματικῆς ἀναπροσαρμογῆς, ποία εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν ἐξαγωγῶν, ποία εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἀνασυγκροτήσεως καὶ τῆς ἀναπτύξεως. Ποία εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ ἑνὸς ἄλλου σπουδαίου θέματος, τῆς διοικητικῆς ἀναδιοργανώσεως, τὴν ὁποίαν ἔθεσεν ἡ ἔκθεσις Βαρβαρέσου, ὡς τὸ βάθρον τῆς ἐφαρμογῆς οἱουδήποτε οἰκονομικοῦ προγράμματος εἰς τὴν χώραν αὐτήν. Αὐτὰ ἀποτελοῦν τὰς βασικὰς γραμμὰς ἑνὸς ἑνιαίου προγράμματος, αὐτὰ ἀποτελοῦν τὰ κύρια προβλήματα ἐπὶ τῶν ὁποίων πέντε μῆνας μετὰ τὴν ἄνοδόν της εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ἑπτὰ μῆνας μετὰ τὰς ἐκλογάς, δὲν εἶναι ἀκόμη εἰς θέσιν νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ. Δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ μᾶς εἴπῃ ποῖαι αἱ ἀντιλήψεις της διὰ τὸ θέμα τῆς διοικητικῆς ἀναδιοργανώσεως, διότι πληροφορούμεθα ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ τοὐλάχιστον ὑπάρχει μία πλήρης καὶ ἐπιμελημένη ἀλλὰ σιωπηλὴ ἐργασία τοῦ ἰδιαιτέρου τμήματος τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, τὴν ὁποίαν δὲν γνωρίζομεν ἂν γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ τὴν ὁποίαν δὲν προωθεῖ οὔτε ἐμφανίζει εἰς τὸ φῶς τῆς ἡμέρας ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, διερωτώμεθα: Ποῖον εἶναι τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως; Καὶ δὲν δικαιοῦμαι ἆράγε ἐγὼ ἐξ αὐτῶν νὰ συμπεράνω ὅτι, ἐπειδὴ καθίστατο ἀδύνατος ἡ μεταξὺ τῶν δύο κομμάτων συμφωνία, διὰ τοῦτο καὶ ὁ κληθεὶς ἀκριβῶς πρὸς τοῦτο κ. Βαρβαρέσος δὲν κατώρθωσε νὰ ἐμφανίσῃ τὸ ἑνιαῖον πρόγραμμα; Καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἐπὶ πλέον, δὲν κατώρθωσε καὶ αὐτὴ νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ ποῖαι εἶναι αἱ ἀπόψεις της ἐπὶ τοῦ προγράμματος αὐτοῦ. Καὶ ἂν κρίνω ἀπὸ τὰς ἰαχὰς τοῦ Κυβερνητικοῦ τύπου αἱ ὁποῖαι συνώδευσαν τὸν κ. Βαρβαρέσον ἀναχωροῦντα, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὸν λιβανωτὸν ὁ ὁποῖος ἐκαίετο πρὸς αὐτὸν καθ’ ἣν στιγμὴν ἤρχετο εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐγώ, τοὐλάχιστον, πιστεύω ὅτι τὰ κείμενα Βαρβαρέσου δὲν πρόκειται νὰ λάβουν τὴν ὁδὸν πρὸς τὴν πραγματοποίησιν. Δὲν ἐννοῶ νὰ ριψοκινδυνεύσω καμμίαν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου προφητείαν καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς εἴπῃ ποῖαι εἶναι αἱ σκέψεις της καὶ ποῖαι εἶναι αἱ ἀντιλήψεις της ἐπὶ τοῦ προγράμματος αὐτοῦ. Καὶ δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν δι’ ἐμὲ ἂν θὰ ἀποδεχθῇ ἢ ἀπορρίψῃ τὴν ἔκθεσιν Βαρβαρέσου. Ἀλλά, ἂν τὴν ἀπορρίψῃ, ἡ Κυβέρνησις τότε εὑρίσκεται ἄνευ οἰκονομικοῦ προγράμματος καὶ τοῦτο, μετὰ πέντε μῆνας ἀπὸ τῆς ἀνόδου της καὶ ἐν μέσῳ τῆς δυστυχίας αὐτῆς καὶ τῆς πλήρους ἐξαρθρώσεως, ἀποτελεῖ βαρυτάτην εὐθύνην καὶ βαρυτάτην παράλειψιν εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ὑπέπεσε ποτὲ καμμία Κυβέρνησις μέχρι τοῦδε. (Χειροκροτήματα). Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κύριοι, περὶ ποίου προγράμματος καὶ περὶ ποίας οἰκονομικῆς πολιτικῆς νὰ σᾶς ὁμιλήσω; Πρόκειται, ἁπλούστατα, περὶ μιᾶς σειρᾶς ὡρισμένων μέτρων, συμπτωματικῶς λαμβανομένων, ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν περιστάσεων καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι προφανὲς ὅτι δὲν ἐμφανίζουν μεταξύ των καμμίαν συνοχὴν καὶ καμμίαν ἁρμονίαν. Ἓν τοιοῦτον πρόγραμμα θὰ ἦτο ἓν πρόγραμμα ἀσπόνδυλον, ἓν πρόγραμμα στερούμενον οἱουδήποτε ἄξονος τὸ ὁποῖον καὶ θὰ ἐνεφάνιζε κατ’ ἀνάγκην τὰς ἀντιφάσεις τὰς ὁποίας ὅλοι γνωρίζετε διότι, μέτρα λαμβανόμενα ἄνευ οὐδεμιᾶς γενικῆς προοπτικῆς καὶ γενικῆς κατευθύνσεως μέτρα λαμβανόμενα ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν περιστάσεων εἰς τοὺς διαφόρους τομεῖς, εἶναι ἑπόμενον, εἶναι φυσικὸν νὰ ἐμφανίζουν τὴν σύγκρουσιν καὶ τὴν ἀντίφασιν τὴν ὁποίαν ἐνεφάνισαν μέχρι τοῦδε τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐντὸς ὀλίγου θὰ σᾶς ἀποδείξω. (Χειροκροτήματα). Ἐν τούτοις, κύριοι, διὰ νὰ κατορθώσω καὶ νὰ παρουσιάσω μίαν εἰκόνα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς καὶ τοῦ οἰκονομικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἐπιτρέψετε νὰ δώσω μέσα εἰς ὅλον αὐτὸ τὸ συνονθύλευμα, νὰ δώσω καὶ ἕνα πλαίσιον λογικόν, ὥστε νὰ εἶναι ἡ συζήτησις δυνατὴ καὶ πλήρης ἡ ἀμοιβαία ἡμῶν διαφώτισις. Ἐάν, ἐν τῇ προσπαθείᾳ μου αὐτῇ νὰ δώσω αὐτὸ τὸ λογικὸν σχῆμα, ἂν ἀφήσω κατὰ μέρος πρὸς στιγμὴν τὸ δημοσιονομικὸν πρόβλημα καὶ τὸ πρόβλημα τῆς ἀνασυγκροτήσεως καὶ περιορισθῶ εἰς τὸ καθαρῶς στενὸν οἰκονομικὸν πρόβλημα, θὰ ἔλεγον ὅτι δύο εἶναι τὰ βασικὰ προβλήματα, περὶ τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ στρέφεται μία ὑγιὴς οἰκονομικὴ πολιτική: Τὸ πρόβλημα, πρῶτον, τῶν τιμῶν καί, δεύτερον, τὸ πρόβλημα τῶν ἐξωτερικῶν λογαριασμῶν. Καὶ εἰς τὸ πρόβλημα, κύριοι, τῶν τιμῶν, πρόβλημα βασικόν, πρόβλημα θεμελιῶδες, τὶ ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις; Δὲν ἔπραξε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ τὸ περιπλέξῃ ἔτι μᾶλλον εἰς τρόπον ὥστε νὰ τὸ καταστήσῃ δι’ αὐτὴν μὲν ἄλυτον διὰ τὸν Ἑλληνικὸν δὲ λαὸν ἐφιαλτικόν. Διότι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος τῶν τιμῶν ὑπῆρξε τοιαύτη ἡ ἀσυνέπεια τῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε δὲν εἶναι ἄπορον ὅτι κατελήξαμεν σήμερον εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἐξάρθρωσιν τὴν ὁποίαν ἀντιμετωπίζομεν. Ἡ εὐθύνη ὅμως δὲν ἀνάγεται βέβαια εἰς τὰ μέτρα τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἢ μᾶλλον τοῦ σημερινοῦ σχήματος τῆς Κυβερνήσεως τῶν δύο Κομμάτων, ἡ εὐθύνη ἔχει τὴν πηγήν της ὀλίγον παλαιότερον. Ἐν τούτοις ὅμως ἡ εὐθύνη βαρύνει ἀπολύτως τὰ δύο κόμματα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ μιᾶς διετίας δὲν ἔπαυσαν συνεργαζόμενα καὶ δίδοντα εἴτε ὑπὸ τὴν μίαν μορφὴν εἴτε ὑπὸ τὴν ἄλλην μορφὴν Κυβερνήσεις εἰς τὸν τόπον, ἔστω καὶ ἂν δὲν συμμετεῖχεν ἀμέσως τὸ ἕνα Κόμμα. Εἶναι κανὼν Κοινοβουλευτικὸς ἀπαράβατος, ὅτι ἕνα κόμμα τὸ ὁποῖον παρέχει ἐμπιστοσύνην, ἔστω καὶ ἂν εὑρίσκεται ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως, συμμετέχει εἰς τὴν πολιτικὴν εὐθύνην αὐτῆς. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι πλὴν δύο περιόδων, μικρῶν, τοῦ 1950 ὁπότε μὲ τὴν βοήθειαν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, καὶ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1951 μὲ τὴν βοήθειαν τοῦ Λαϊκοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος, ἡ Κυβέρνησις διηύθυνε τὰ κοινὰ — εἶναι Κυβέρνησις πάντοτε τῶν δύο Κομμάτων εἴτε ὑπὸ τὴν μίαν μορφὴν εἴτε ὑπὸ τὴν ἄλλην. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν διὰ τοῦ ἀνασχηματισμοῦ ἑκάστοτε τῶν Κυβερνήσεων οἱανδήποτε διακοπὴν τῆς συνεχείας τῆς εὐθύνης. Καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ συμφωνήσω μὲ τὸν ἀγαπητόν μου φίλον τὸν ἀξιότιμον κ. Ζαΐμην, ὁ ὁποῖος προσεπάθησε μία ἡμέραν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, νὰ μᾶς παραστήσῃ ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ ἴδιος θὰ ἔπρεπε νὰ διχασθῇ μὲ τὸν μετασχηματισμὸν τῆς Κυβερνήσεως καὶ θὰ ὑπῆρχον ἕνας προηγούμενος καὶ ἕνας ἑπόμενος, ἕκαστος τῶν ὁποίων νὰ μὴ ἔχῃ καμμίαν εὐθύνην καὶ καμμίαν πολιτικὴν σχέσιν μὲ τὸν ἄλλον. Ὁ Κοινοβουλευτικὸς κανὼν εἶναι αὐτός, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν δύο κόμματα ἅτινα εἴτε διὰ τῆς συμμετοχῆς εἴτε διὰ τῆς ὑποστηρίξεως τοῦ ἄλλου ἀσκοῦν τὴν ἐξουσίαν, ἡ εὐθύνη ἀποβαίνει ἑνιαία καὶ συνεχὴς δι’ αὐτά. Ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ θέμα τῶν τιμῶν. Τὸ ζήτημα δὲν ἦλθε ποτὲ κύριοι εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς συζήτησιν. Ἐπιτρέψατέ μου, νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ὀλίγον. Νὰ μὴ μὲ διακόπτετε ἐὰν δὲν ἔχετε ἐρωτήσεις αἱ ὁποῖαι θὰ ἀποσαφηνίζουν τὸ θέμα. Δὲν εἶναι μονόλογος βεβαίως ἡ ἀγόρευσις, εἶναι συζήτησις. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἑνὸς θέματος πρώτην φορὰν συζητουμένου ἐν τῇ Βουλῇ, ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς παρακαλέσω εἰς τὸ τέλος νὰ κάμετε διακοπάς, ἐκτὸς ἀπὸ διακοπὰς βέβαια, αἵτινες θὰ ἀναφέρωνται εἰς διευκρίνησιν τῶν πραγμάτων τὰ ὁποῖα θὰ ἐκθέσω. Ἡ εὐθύνη λοιπὸν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ σημερινὸν κατάντημα τιμῶν, ἀναφέρεται κύριοι, εἰς τὴν περίφημον ἐκείνην σύμβασιν τῶν 25 ἑκατ. δολλαρίων καὶ εἰς τὸν νόμον τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ δελτίου, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἄλλοτε ἐψηφίσθη. Ἐὰν ἀναφερθῆτε, εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 25 Ἰουλίου 1951 ὅτε συνεζητεῖτο τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον θὰ ἴδητε ἐκ τῶν πρακτικῶν, ὅσα τότε ἔλεγα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Καὶ ἔλεγα. Προσέξατε μὴ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, δηλαδὴ διὰ τοῦ δελτίου καὶ διὰ τῆς συγκεντρώσεως, μὴ δημιουργήσητε εἰς τὸν λαὸν τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ σταθεροποιήσητε καὶ νὰ συγκρατήσητε τὰς τιμάς. Τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν ἐφ’ ὅσον ἀποβλέπετε μόνον εἰς τὸ ἕνα σκέλος τῶν γεωργικῶν προϊόντων καὶ ἐγκαταλείπετε ἀσύδοτα τὰ προϊόντα τῆς βιομηχανίας. Θὰ καταλήξῃ τὸ νομοσχέδιόν σας εἰς τὴν ἐπιβάρυνσιν, εἰς τὸν ἀποπνιγμὸν τῆς ἀγροτικῆς τάξεως καὶ τῆς ἀγροτικῆς παραγωγῆς, ἐνῷ ταὐτοχρόνως δὲν θὰ ἐπιτύχετε τίποτε, ἀπολύτως τίποτε ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς σταθεροποιήσεως τῶν τιμῶν. Καὶ προσέθετον ἀκόμη. Εἴπατέ μας, πόθεν θὰ ἀντλήσητε τὰς ἑκατοντάδας δισεκατομ. τὰ ὁποῖα θὰ χρειασθῆτε διὰ τὴν συγκέντρωσιν τῶν προϊόντων. Ἐὰν δὲν ἔχετε καθορίσῃ τὴν πηγὴν αὐτῶν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, εἶναι ἀκριβῶς ἡ φράσις μου, «ἀνοίγετε τὴν πόρτα πρὸς ἕνα τρομακτικὸν πληθωρισμὸν τοῦ ὁποίου τὰς συνεπείας θὰ ὑποστῇ ἐντὸς ὀλίγου ὁ τόπος». Καὶ κύριοι, ἐξαπελύθη πραγματικῶς ὁ πληθωρισμὸς αὐτὸς ἔκτοτε. Ὅταν δὲ τὴν ἑπομένην τὴν 27 Ἰουλίου ἠρώτων τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, πῶς δὲν περιελάβατε εἰς τὸν προϋπολογισμόν σας, εἰς τὸν κατὰ τὰ ἄλλα φιλοπόνως καὶ φιλοτίμως καταρτισθέντα παρ’ ὑμῶν, πῶς δὲν περιελάβατε καὶ αὐτὰς τὰς 100ντάδας δισεκατομ., αἵτινες θὰ βαρύνουν ἐξάπαντος τὴν νομισματικὴν κατάστασιν τῆς χώρας; Ἔλαβον τότε τὴν ἀπάντησιν ἡ ὁποία εἶναι κύριοι συνάδελφοι εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι ἡ νομισματικὴ κυκλοφορία εἶναι εἰς τόσον χαμηλὸν ἐπίπεδον ἀπὸ ἀπόψεως αὐξήσεως ἔναντι τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ὥστε θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετηθῇ ἡ χρηματοδότησις τῆς συγκεντρώσεως, χωρὶς νὰ ἐπέλθῃ καμμία ἀπολύτως ἐν τῷ ἐσωτερικῷ ζημία καὶ κανεὶς κίνδυνος ἀπὸ ἀπόψεως τιμῶν. Καὶ τότε ἐζήτησα—καὶ εἶναι καὶ αὐτὸ εἰς τὰ πρακτικὰ—καὶ εἶπον: «Παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν συνιστᾶ τὸν νομισματικὸν πληθωρισμὸν ὡς μέσον χρηματοδοτήσεως τῶν συγκεντρουμένων προϊόντων». Κύριοι, ἔκτοτε ἐξαπελύθη λέγω ὁ πληθωρισμὸς αὐτός. Ἔκτοτε ἐδόθη αὐτὴ ἡ ὤθησις πρὸς τὰ ἐπάνω τῆς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις βέβαια ἡ σημερινὴ ὑπὸ ἄλλον σχῆμα τὴν ὑφίσταται, ἀλλὰ τὴν ὑφίσταται πρὸ παντός, ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Ὡς νὰ μὴ ἤρκουν σήμερον ὅλα αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα τῆς πολιτικῆς ἐκείνης ἦλθον νὰ προστεθοῦν καὶ νέα μέτρα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς πλήρη ἀντίφασιν μὲ τὸ κεντρικὸν τὸ βασικὸν πρόβλημα περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησα προηγουμένως. Ὅταν εἰς μίαν στιγμὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς μὴ ἔχων προφανῶς τὸ πρόγραμμά του ἕτοιμον, ἀνέμενε τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὸν ἐξ Ἀμερικῆς Οἰκονομικὸν Σύμβουλον, ἐχρειάσθη νὰ καλύψῃ ἀνάγκας τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀμέσους, ἐστράφη εἰς προχειρότερον μέσον, εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τῶν ἀγαθῶν, καὶ ἐπέβαλεν ἐπ’ αὐτῶν φορολογίαν. Βεβαίως ἔσπευσε μετὰ ταῦτα νὰ τροποποιήσῃ τὴν φορολογίαν αὐτήν, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν, τὰ ἀποτελέσματα τοῦ προχείρως ληφθέντος καὶ τροποποιηθέντος εἰδικοῦ μέτρου αὐτοῦ παρέμειναν. Καὶ τὸ μέτρον μὲν τὸ ἐτροποποίησεν. Αἱ τιμαὶ ὅμως ὑπέστησαν ἕνα νέον κῦμα αὐξήσεως μὲ ὅλας αὐτοῦ τὰς συνεπείας. Κύριοι ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συγκρατηθῇ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις εἰς τὸν τόπον αὐτόν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποροῦμεν δι’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συνέβησαν καὶ διὰ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συμβαίνουν; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπληττώμεθα ὅταν αἱ ἐπιχειρήσεις ὁδηγοῦνται εἰς τὴν ἐξαφάνισιν, ὅταν καταστήματα, ὅπως ἀκούω σήμερον, κλείουν, ὅταν οἱ ἀγρόται παραγωγοὶ δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον νὰ ἀντιμετωπίσουν τὸ βιοτικὸν ἐπίπεδον, ὅταν ἐπὶ πλέον ἡ ἀνεργία ἐπεκτείνεται κατὰ τρομακτικὸν τρόπον εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Ἡ ὕψωσις βεβαίως τῶν τιμῶν—ἐπιθυμῶ ὁσαυτοῦ νὰ εἶμαι ἀντικειμενικὸς—ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν ἰδίᾳ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς Κορέας, καίτοι εἶναι μεγάλη καίτοι εἶναι ἰσχυρὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἰσχυρισθῶ ὅτι εἶναι μεγαλειτέρα ἀπὸ τὴν ὕψωσιν ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν εἰς ἄλλας χώρας μετεχούσας εἰς τὸν ὀργανισμὸν τῆς Ἀμοιβαίας Ἀσφαλείας. Ἀλλὰ διὰ τὴν Ἑλλάδα εἰδικῶς, συμβαίνουν, κύριοι τὰ ἑξῆς δύο πράγματα τὰ ὁποῖα καθιστοῦν τὴν περίπτωσιν τῆς Ἑλλάδος ὅλως εἰδικὴν καὶ ὅλως ξεχωριστήν. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς τὴν χώραν αὐτὴν τὸ ἐπίπεδον τῶν τιμῶν ἦτο ἤδη ὑψηλὸν προγενεστέρως καὶ κατ’ ἀκολουθίαν δὲν ὑπῆρχον μεγάλα περιθώρια διὰ νέαν ἰσχυρὰν αὔξησιν, ἀφ’ ἑτέρου συνεπείᾳ τῆς πληθωρικῆς πιέσεως ἡ ὁποία ὡδήγησεν εἰς μίαν περικοπὴν τῶν πιστώσεων ἢ μᾶλλον εἰς μίαν αὐθαίρετον ἐπὶ τῶν πιστώσεων πολιτικήν, μὴ βασιζομένην ἐπὶ τῆς ποιοτικῆς ἀνακατανομῆς ἡ ὁποία προεκάλεσεν ἀποπνιγμὸν τῶν ἐπιχειρήσεων καὶ τῆς παραγωγῆς, συνεπείᾳ τοῦ ὁποίου λόγῳ τῆς ἐπελθούσης ἀνεργίας καὶ ὑποαπασχολήσεως, τὰ εἰσοδήματα τῆς μεγάλης μάζης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐμειώθησαν σημαντικῶς. Καὶ τοιουτοτρόπως αὐτὴ ἡ ὕψωσις τῶν τιμῶν καίτοι μικροτέρα ἄλλων εὐρωπαϊκῶν χωρῶν δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ προκαλέσῃ τὰ τραγικὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἅπαντες γνωρίζητε. Τὶ νὰ εἴπωμεν κατόπιν διὰ τὸ περίφημον δελτίον τροφίμων, ἐπὶ τοῦ ὁποίου τόσας ἐβασίσαμεν ἐλπίδας καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς Λαός; Καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως λέγων πρὸς αὐτήν: προσέξατε μήπως διὰ τῆς πολιτικῆς σας ἐμφανίσετε ὅτι ἡ πολιτικὴ τοῦ δελτίου θὰ χρεωκοπήσῃ, ἐνῶ θὰ χρεωκοπήσῃ ὁ ἰδικός σας τρόπος ἐφαρμογῆς, δηλαδὴ ἡ ἰδική σας πολιτικὴ καὶ ὄχι γενικώτερον ἡ πολιτικὴ τοῦ δελτίου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐν προκειμένῳ μοῦ προξενεῖ ἰδιαιτέραν ἐντύπωσιν δὲν εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι ἀπέτυχεν ἡ πολιτικὴ αὐτή. Ἐπὶ τέλους σφάλματα διαπράττονται, καὶ ἐκ τῶν σφαλμάτων αὐτῶν δυνάμεθα νὰ ἀντλοῦμεν διδάγματα. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατ’ ἐξοχὴν ξενίζει εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, εἶναι τοῦτο. Ὅτι ἀνέλαβον τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ δελτίου πρόσωπα τὰ ὁποῖα δὲν ἐπίστευσαν κὰν εἰς τὰ εὐεργετικὰ ἀποτελέσματα τοῦ μέτρου. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ μία πολιτικὴ ἀπὸ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι δὲν πιστεύουν εἰς τὴν εὐεργετικὴν ἀποτελεσματικότητα τῆς πολιτικῆς αὐτῆς; Τὶ νὰ εἴπωμεν κύριοι, τώρα ἐπὶ τῶν ἄλλων οἰκονομικῶν ἀποτελεσμάτων; Νὰ σᾶς ὁμιλήσω—ὑπάρχει ἀνάγκη ἆράγε—περὶ τῆς ἀνεργίας; Οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους θὰ μᾶς ἀναγνώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, οἱ ἀριθμοὶ εἶναι καταπληκτικοὶ ἐὰν βέβαια εἶναι ἀληθεῖς. Διότι γνωρίζετε ὅτι αἱ στατιστικαὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀκριβεῖς, ὥστε νὰ μπορῶ νὰ τὰς ἐπικαλεσθῶ. Ἀλλὰ δι’ ὡρισμένα μέρη τῆς Ἑλλάδος φαίνεται ὅτι εἶναι διπλασία, τριπλασία καὶ πενταπλασία ἡ ἀνεργία, ἀπὸ ὅτι ἦτο κατὰ προηγούμενα ἔτη. Ὑπὸ αὐτὰς τὰς συνθήκας ἀντιλαμβάνεσθε ποῦ ἀγόμεθα. Ἀντιλαμβάνεσθε ποῦ ὁδηγούμεθα, κύριοι. Καὶ ὅλα αὐτὰ ἐπαναλαμβάνω δὲν εἶναι καθόλου καταπληκτικὰ ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει οἰκονομικὸν πρόγραμμα, ὅτι ὑπάρχει σειρὰ συμπτωματικῶν μέτρων, καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχει κεντρικὸς ἄξων κατευθύνσεων. Καὶ ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς ἦτο ἑπόμενον νὰ συμβοῦν τὰ ὅσα συνέβησαν. Εἶναι ἑπόμενον ὁ κ. Ὑπουργός, ζητῶν χρήματα διὰ τὸν προϋπολογισμὸν νὰ πλήττῃ τὰς τιμὰς καὶ ἀντιθέτως νὰ πλήττῃ τὸν προϋπολογισμὸν ζητῶν νὰ ὑποβιβάσῃ τὰς τιμάς. Ὅλα αὐτὰ εἶναι πράγματα φυσικὰ ὅταν δὲν ὑπάρχει πρόγραμμα οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Τώρα διὰ τὴν συγκεκριμένην πλέον ἐκδήλωσιν τῆς πολιτικῆς αὐτῆς ἐπὶ τῶν διαφόρων παραγωγικῶν τάξεων δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ κουράσω τὴν Βουλὴν διὰ μακροῦ. Εἶναι ἆράγε ἀνάγκη νὰ ὑπενθυμίσω εἰς αὐτὴν καὶ νὰ φέρω ἐνώπιόν σας ὁλόκληρον παραγωγικῶν τάξεων ἀγωνίαν, ἡ ὁποία εἶναι σεβαστὴ διότι ἀφορᾷ ὄχι μεμονωμένα ἄτομα, ἀλλὰ παραγωγικὰς ὁμάδας; Εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ὁμιλήσω περὶ τῆς ἀγωνίας τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, οἱ ὁποῖοι αἰσθάνονται τὴν ἐγκατάλειψιν καὶ οἱ ὁποῖοι βλέπουν μὲ δέος καὶ ἀγωνίαν τὴν αὔριον καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἔγιναν οὔτε κἂν κύριοι τοῦ οἴκου των, τοῦ Α.Σ.Ο., διότι ἐξακολουθοῦν οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν παραγωγῶν εἰς τὸν Α.Σ.Ο. νὰ διορίζωνται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν; Εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ὑπομνήσω τὴν ἀγωνίαν τῶν βαμβακοπαραγωγῶν, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὰ 60% μόνον τῆς ἀξίας τοῦ προϊόντος των, τὸ ὁποῖον προϊόν ἔχει τὴν δυνατότητα ἀμέσου χρησιμοποιήσεως καὶ ἐξαγωγῆς; Εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ὁμιλήσω περὶ τῶν συκοπαραγωγῶν, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον μόνον ἓν δισεκατομμύριον ἔναντι τόσων ὑποσχέσεων καὶ τόσων συμφωνιῶν; Εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ὁμιλήσω περὶ τῆς ἀγωνίας καὶ τῆς ἀπογνώσεως τῶν καπνοπαραγωγῶν; Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐλπίζω πὼς θὰ ἔχωμεν μίαν ἐξήγησιν ἐπ’ αὐτοῦ, μίαν προοπτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι σήμερον, μετὰ πέντε μῆνας ἀπὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς ἀρχῆς ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἐρχόμεθα νὰ συζητήσωμεν καὶ νὰ ὁμιλοῦμεν ὡσὰν νὰ πρόκειται περὶ προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀναμένομεν πάντοτε τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀναμένομεν τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ προγράμματος Βαρβαρέσου. Ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας νομίζω ὅτι σήμερον ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ μᾶς ἐκθέσῃ πῶς σκέπτεται νὰ διαθέσῃ τὸ πλεόνασμα τῶν 60.000 τόννων καπνοῦ, ποὺ ὑπολογίζομεν ὅτι θὰ ὑπάρχῃ μέχρι Σεπτεμβρίου. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται μόνον περὶ τοῦ προβλήματος τούτου τοῦ γενικωτέρου, ἀλλὰ καὶ περὶ ἄλλων ὡρισμένων μικροτέρων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἐὰν ἐτύγχανον κάποιας στοργῆς καὶ ἐπιμελείας ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἀνεκούφιζον σημαντικῶς τὸν δυστυχοῦντα αὐτὸν λαόν. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου μίαν ἔκκλησιν ἀπὸ τὴν περιφέρειαν Ξάνθης, ἡ ὁποία λέγει ὅτι εὑρίσκονται ἐκεῖ, εἰς χεῖρας παραγωγῶν, ἀδιάθετα καπνὰ 1.500.000 ὀκάδων, τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπέγγυα εἰς τὴν Τράπεζαν κατὰ ⅔. Μὲ 12 δισεκατομμύρια μόνον, θὰ ἀνακουφισθῇ ἡ περιφέρεια αὐτή, ἡ ὁποία πεινᾷ καὶ ἐσημειώθησαν μάλιστα καὶ θάνατοι. Μὲ μικρὰ πράγματα, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κατάστασιν, ἀρκεῖ νὰ δείξωμεν στοργὴν καὶ κατανόησιν τοῦ πόνου τοῦ λαοῦ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας ἡ Κυβέρνησις ὑπέχει βαρεῖαν τὴν εὐθύνην ὅλου αὐτοῦ τοῦ δράματος τῆς ὑπαίθρου καὶ τῶν πόλεων καὶ ὅλου αὐτοῦ τοῦ κατακλυσμοῦ, τοῦ κλεισίματος τῶν καταστημάτων, τῆς διαμαρτυρίας γραμματίων—εἶδα μίαν στατιστικὴν τοῦ Πειραιῶς, ὅπου εἶναι χιλιάδες ἐφέτος τὰ γραμμάτια τὰ διαμαρτυρημένα. Δὲν ἀντιλαμβάνεται ἡ Κυβέρνησις τὸ μέγεθος τῆς εὐθύνης της; Αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη ὑπεύθυνος, διότι μὲ τὴν πολιτικήν της ἐξαπέλυσε τὸν πληθωρισμὸν καὶ ἐδημιούργησε τὴν δυσχέρειαν καὶ εἰς τὰς πιστώσεις καὶ εἰς τὴν παραγωγήν, καὶ ἐξ αὐτοῦ τὴν ἀνεργίαν τὴν σημερινήν. Θὰ μοῦ εἴπητε, ἴσως, ἐφ’ ὅσον μειοῦται ὁ ρυθμὸς τῆς ἀνασυγκροτήσεως καὶ αἱ πιστώσεις, ὅτι πταίει εἰς τοῦτο ἡ Ἀποστολή. Κύριοι, οἱ ἐπόπται τῆς Ἀποστολῆς, διότι περὶ ἐποπτείας πρόκειται, δὲν κάμνουν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ καταγράφουν τὰ ἀποτελέσματα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἔρχονται δηλαδή, καὶ καταρτίζουν κάθε μῆνα πίνακα τῶν πληθωρικῶν πιέσεων. Ὁ πίναξ αὐτὸς ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν ἔχει τὰς δραχμὰς τὰς εἰσερχομένας καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν τὰς δραχμὰς τὰς ἐξερχομένας. Ἐὰν οἱ ἐπόπται ἴδουν ὅτι αἱ ἐξερχόμεναι δραχμαὶ εἶναι περισσότεραι, τότε μηχανικὰ περιορίζουν, ὥστε νὰ ἐπέλθῃ τὸ ἰσοζύγιον, δηλαδή, ὅταν ἐμφανίζωνται αἱ πληθωρικαὶ πιέσεις, περιορίζουν τὰς δραχμὰς τὰς ἐξερχομένας. Τὸ ἔργον τῶν ἑπομένως εἶναι ἔργον παρακολουθήσεως καὶ ἔργον ἐποπτείας. Ἀλλὰ ὁ ὑπεύθυνος διὰ τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς καὶ διὰ τὰ ἀποτελέσματα αὐτά, εἶναι ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία μέχρι τοῦδε δὲν ἐσκέφθη νὰ μᾶς ἐμφανίσῃ τὸ περίφημον πρόγραμμά της, περὶ τοῦ ὁποίου τοσάκις μᾶς ὡμίλησε. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ καταπονήσω ὑμᾶς ἀναφέρων ἄλλους ἀριθμούς. Οὔτε εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ὁμιλήσω περὶ τῶν τιμῶν, οὔτε περὶ τῶν χρυσῶν λιρῶν, οὔτε περὶ ἀνεργίας, οὔτε περὶ τῶν ἐξαγωγῶν. Ὅλα αὐτὰ μαζὶ συνθέτουν τὸ περίφημον αὐτὸ οἰκονομικὸν δρᾶμα, τὸ ὁποῖον ζῆτε, τὸ ὁποῖον ὅλοι ζῶμεν τὸ ὁποῖον ὅλοι αἰσθανόμεθα. Ἀλλὰ θὰ εἴπω, κρίνων ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερα, ὅτι εἷς καὶ μόνον ἀδιαφορεῖ, εἷς καὶ μόνον παραμένει ἀσυγκίνητος, ἡ Κυβέρνησις—διότι ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξηγήσω κύριοι, πῶς, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι εὑρισκόμεθα ἐνώπιον τοιαύτης δυστυχίας, ἀντὶ νὰ κύψῃ τὸ κεφάλι της ἐπάνω εἰς τὸν πόνον τοῦ λαοῦ, ἀντιθέτως σκέπτεται νὰ ἐφεύρῃ ἐκλογικὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα δὲν πρόκειται νὰ ἀνακουφίσουν τὴν λαϊκὴν δυστυχίαν. Δι’ αὐτὸ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς παρακολουθεῖ τὰ ἐκλογικά σας συστήματα μὲ ἀμφιβολίας, ἀλλὰ καὶ μὲ ἀνησυχίαν. Δὲν ἔχει ἐλπίδα τινὰ ἀπὸ αὐτά. Ἀλλὰ νὰ μὴ ἔχετε ἐλπίδα καὶ σεῖς κύριοι κυβερνῶντες, ὅτι δι’ αὐτῶν τῶν συστημάτων θὰ κατορθώσετε μέσα εἰς τὸν γενικὸν κατακλυσμὸν νὰ περισώσετε τὴν λίαν ἀβεβαίαν κυβερνητικήν σας ὕπαρξιν. (Χειροκροτήματα).

§321Α. ΠΑΛΛΗΣ. Ὅταν μία χώρα ὡς ἡ Ἑλλάς, πτωχοτάτη διαθέτει τὰ 40% τοῦ προϋπολογισμοῦ της διὰ τὸν στρατόν, ὅταν περικόπτεται ἡ βοήθεια ἡ Ἀμερικανική, πῶς θέλετε νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ χώρα αὐτὴ μὲ τοιοῦτον χαμηλὸν ἐπίπεδον τὴν οἰκονομίαν της, ἀφοῦ γνωρίζετε πολὺ καλὰ καὶ ἐπιμένετε ὅτι πρέπει ὁ στρατὸς νὰ μὴ μειωθῇ;

§322Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ γνωρίζετε, ἀγαπητέ μου κ. συνάδελφε, ὅτι θὰ συμφωνήσω ἀπολύτως μαζί σας, ὅτι ἡ περικοπὴ τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας εἶχεν αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι σήμερον ἔχομεν χαμηλὸν ἐπίπεδον καὶ ἔχομεν ἀναμφισβητήτως μίαν οἰκονομίαν σχεδὸν ἐξηθλιωμένην. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζω ἐγὼ εἶναι ὅτι καὶ τὴν εὐθύνην τῆς περικοπῆς καὶ τὴν εὐθύνην τῆς οἰκονομικῆς ἀβεβαιότητος καὶ τὴν εὐθύνην τοῦ οἰκονομικοῦ καταντήματος φέρει ἀκριβῶς ἡ Κυβέρνησις. (Χειροκροτήματα). Εἴμεθα σύμφωνοι εἰς τὴν διαπίστωσιν, θὰ ἤθελα νὰ συμφωνήσωμεν καὶ ὡς πρὸς τὸν καταλογισμὸν τῶν εὐθυνῶν, διὰ τὸν ὁποῖον εὑρίσκομαι εἰς τὸ βῆμα τοῦτο.

§323Σ. ΠΑΠΑΠΟΛΙΤΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορίου). Εἴπατε διὰ τὸν ΑΣΟ. Μήπως εἶναι ἔργον τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἢ εἶναι ἰδικόν σας ἔργον καὶ ἐπὶ τόσα ἔτη διατὶ δὲν ἐτροποποιήσατε τὸν νόμον, ὥστε οἱ ἀντιπρόσωποι νὰ προέρχωνται ἐκ τῶν παραγωγῶν; Ἡμεῖς πάντως κατὰ τὸ μικρὸν αὐτὸ διάστημα ἑτοιμάσαμεν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου τροποποιοῦμεν τὸν ἰσχύοντα νόμον, ὥστε νὰ ἀντιπροσωπεύωνται οἱ παραγωγοὶ καὶ ὄχι νὰ διορίζωνται. Τοῦτο ἀνεκοινώσαμεν εἰς τοὺς βουλευτὰς τοῦ Συναγερμοῦ, οἱ ὁποῖοι μᾶς ηὐχαρίστησαν καὶ μᾶς συνεχάρησαν.

§324Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ συγχαρῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τοῦ Ἐμπορίου διὰ τὴν πρᾶξιν του καὶ θὰ τὸν εὐχαριστήσω καὶ δι’ ἕνα ἀκόμη λόγον, διότι: μοῦ ἔδωσεν ἓν πρόσθετον ἐπιχείρημα ἐναντίον τῶν συμμαχικῶν Κυβερνήσεων. Πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι, ὡς Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἀπέστειλα 3 ἢ 4 ἔγγραφα καὶ εἰς ζωηρὰν γλῶσσαν, διὰ τῶν ὁποίων παρεκάλουν σχετικῶς τὸν ἁρμόδιον συνάδελφον καὶ τοῦ ἔλεγον ὅτι πέντε ἔτη μετὰ τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ ἐλευθέρου μας δημοκρατικοῦ πολιτεύματος, εἶχεν ἐπὶ τέλους καὶ ὁ σταφιδοπαραγωγικὸς κόσμος τὸ δικαίωμα νὰ ἀξιώσῃ νὰ γίνῃ κύριος τοῦ οἴκου του. Σᾶς συγχαίρω καὶ πάλιν ἀλλὰ καὶ σᾶς εὐχαριστῶ διότι μοῦ ἐδώσατε ἓν πρόσθετον ἐπιχείρημα. Πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι αἱ συμμαχικαὶ Κυβερνήσεις εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἄφησαν τὸν ὑποφαινόμενον νὰ προχωρήσῃ εἰς τὸ ἔργον αὐτό. Ἐὰν εὑρίσκεται ἐδῶ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, δὲν θὰ ἀρνηθῇ ὅτι ἔλαβε τοιαῦτα ἔγγραφα ἐκ μέρους μου, ἀλλὰ δυστυχῶς αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις ποὺ δημιουργεῖται παρὰ τῶν συμμαχικῶν Κυβερνήσεων. (Χειροκροτήματα).

§325Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπειδὴ ὁ κ. συνάδελφος, ὁ ὁποῖος διέκοψε προηγουμένως εἶπεν ὅτι πῶς εἶναι δυνατὸν ἕνας πτωχὸς τόπος νὰ διαθέτῃ τὰ 45% ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ του διὰ τὸν στρατόν, τοῦ ἀπαντῶ τὸ ἑξῆς: Τὸν παρακαλῶ νὰ ἀναμνησθῇ μιᾶς περιόδου, τῆς περιόδου 1936–1940, ὁπότε διετίθεντο ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τὰς στρατιωτικὰς δαπάνας μεγάλα ποσά, ἀλλὰ τότε ὑπῆρχε καὶ διοίκησις καὶ νοικοκυροσύνη καὶ χωρὶς ἐξωτερικὴν βοήθειαν δὲν ἔπαθε τίποτε ἡ οἰκονομία τοῦ τόπου αὐτοῦ, μὲ τὸν ἴδιον δὲ τόπον καὶ τὸν ἴδιον λαὸν ὡδηγεῖτο εἰς τὴν 28ην Ὀκτωβρίου 1940. (Χειροκροτήματα).

§326Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὰ οἰκονομικὰ συμπτώματα καὶ αἱ οἰκονομικαὶ συνέπειαι τὰς ὁποίας ὅλοι αἰσθανόμεθα, ἀναμφιβόλως ἔχουν δημιουργήσει δι’ ὅλους μας μίαν βαθυτάτην ἀνησυχίαν διὰ τὸ μέλλον. Ὑπάρχουν ὅμως καὶ ὡρισμένα ἄλλα θέματα, διαφορετικῆς φύσεως τὰ ὁποῖα μᾶς ἐμβάλλουν εἰς μίαν ἀπαισιοδοξίαν διὰ τὸ μέλλον καὶ δι’ αὐτὸ εὑρισκόμεθα εἰς τὸ βῆμα καὶ δι’ αὐτὸ ἐθέσαμεν πρὸ παντὸς ζήτημα πολιτικὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Τὰ δύο αὐτὰ θέματα, ἅτινα μᾶς τρομάζουν διὰ τὰς συνεπείας των, εἶναι κατὰ πρῶτον λόγον ἡ ἀσυνεννοησία μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ ἀδυναμία τῆς ὑπερνικήσεως αὐτῆς εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐμφανισθοῦν διὰ ἑνὸς ἑνιαίου προγράμματος ἀντιμετωπίζουσα τὰ πολλαπλᾶ ζητήματα τῆς χώρας. Εἶναι βαθυτάτη ἡ ἀνησυχία τοῦ λαοῦ διότι δὲν ἀναμένει οὐδὲν τὸ δημιουργικὸν καὶ γόνιμον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν. Τελευταίως μάλιστα, ἡ κατὰ γνωστὸν τρόπον ἀπόπειρα διὰ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἐπηύξησεν τὰς ἀμφιβολίας αὐτὰς εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Διότι κύριοι, εἴδομεν τὸ πρωτοφανὲς αὐτὸ φαινόμενον, ἐπὶ ἑνὸς οὐσιώδους ζητήματος, συνδεόμενον μὲ τὴν οὐσίαν τῆς δημοκρατίας, ὁ μὲν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀποδοκιμάζῃ τοὺς ὑπουργούς του, ὡρισμένοι δὲ Ὑπουργοὶ νὰ προβαίνουν εἰς πράξεις αἱ ὁποῖαι δὲν ἐγκρίνονται ἀπὸ τὸν Πρωθυπουργὸν καὶ νὰ προβαίνουν εἰς ταύτας τὰς πράξεις χωρὶς καμμίαν κύρωσιν, χωρὶς καμμίαν συνέπειαν. Ἄλλοτε εἶχα λάβει ἀφορμὴ ἀπὸ τοῦ βήματος ὁμιλῶν, νὰ εἴπω ὅτι τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ἐπειδὴ ἀκριβῶς δὲν προσδιορίζεται ἀπὸ γραπτοὺς κανόνας εἶναι πρὸ παντὸς πολίτευμα πολιτικῆς εὐθιξίας. Καὶ δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον τὸ πνεῦμα τῆς εὐθιξίας εἶναι ἐκεῖνο ἀκριβῶς τὸ ὁποῖον τὸ διέπει καὶ ὅταν αὐτὸ καταλυθῇ τότε εὑρίσκονται ἐν κινδύνῳ οἱ ἐλεύθεροι θεσμοί μας, οἱ κοινοβουλευτικοὶ θεσμοί μας. Καὶ ἐν τούτοις εἴδομεν τὸ θέμα αὐτό, εἴδομεν Ὑπουργοὺς ἀποδοκιμαζομένους, καὶ χωρὶς καμμίαν ἄλλην συνέπειαν νὰ παραμένουν εἰς τὰς θέσεις των. Δὲν ἔχω τίποτε προσωπικὸν μὲ τοὺς Ὑπουργούς, τοὺς σέβομαι καὶ τοὺς ἐκτιμῶ, ἀλλὰ νομίζω διὰ λόγους, τάξεως κοινοβουλευτικῆς, διὰ λόγους κοινοβουλευτικῆς εὐπρεπείας ἔπρεπε ἡ ἀποδοκιμασία ἐπὶ γενικοῦ θέματος πολιτικῆς ἐκ μέρους τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ παρακολουθῆται ἀπὸ μίαν κύρωσιν. Κύριοι, ὑπὸ τὰς σημερινὰς τραγικὰς συνθήκας ἀντιλαμβάνεσθε ὅτι εἰς τὸν λαὸν δημιουργεῖται πλέον ἡ ἀμφιβολία ἐὰν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἀποτελεσματικῶς τὸ οἰκονομικὸν παρὸν τὸ ὁποῖον μᾶς ὁδηγεῖ εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἐξαθλίωσιν καὶ εἰς τὴν πλήρη ἐξάρθρωσιν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἐμβάλλει εἰς σκέψεις δυσαρέστους διὰ τὸ μέλλον εἶναι καὶ ἕνα ἄλλο φαινόμενον. Καὶ πάλιν ἀφορμὴν λαμβάνω εἰς αὐτὸ ἐκ τοῦ ἐπιδιωχθέντος τρόπου τῆς ἐπιβολῆς τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Καὶ ἄλλοτε ἔλεγα ὅτι τὸ κῦρος τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν ἀποτελεῖ μέγα ἐθνικὸν κεφάλαιον. Ἀποτελεῖ μέγα κακὸν ὅταν, ἀδικαιολογήτως φθείρεται τὸ κεφάλαιον αὐτό. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἀκόμη μεγαλύτερον κακὸν εἶναι ὅταν τὸ κῦρος τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν φθείρεται εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ συνεπείᾳ ἀνακολουθίας τῶν ἰδίων αὐτῶν πράξεων, συνεπείᾳ ἀνακολουθίας τῶν ἰδίων αὐτῶν ἰδεῶν. Ἀλλοίμονον ἂν ἐὰν δημιουργηθῇ ἡ πεποίθησις ὅτι τοὐλάχιστον ἐπὶ τῶν βασικῶν ζητημάτων ἡ πολιτικὴ ἡγεσία δὲν ἔχει σταθερὰς ἀπόψεις, δὲν ἔχει σταθερὰς ἀντιλήψεις. Τοιαύτης φύσεως γενικῆς, τοιαύτης σημασίας ἐθνικῆς εἶναι ἀναμφιβόλως τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Εἴδομεν λοιπὸν τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν προσπαθοῦσαν εἰς τὰς παραμονὰς ἐκλογῶν νὰ ἐπιζητῇ ἑκάστοτε νὰ ἐπιβάλῃ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τῆς ἀρεσκείας της. Εἰς τὸν ἀξιότιμον Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἂν ἦτο ταύτην τὴν στιγμὴν παρών, θὰ τοῦ ὑπενθύμιζα κάτι ποὺ ἔλεγε ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 6 Σεπτεμβρίου 1950. Ἔλεγε δηλαδὴ τότε κάτι ἀπολύτως ὀρθόν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπικροτήσωμεν, ἔλεγε, ὅτι ἐπεκράτησεν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἡ συνήθεια ἵνα τὰ ἐκλογικὰ συστήματα ἐπιβάλωνται εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν. Αὐτὸ δὲν εἶναι πρέπον ἔλεγεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Πράγματι ἀποτελεῖ τοῦτο ἀπρέπειαν καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ σημεῖον, αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον προεκάλεσε τὴν ἀντίδρασιν ἡμῶν.

§327ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἴμεθα εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν.

§328Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν ὄψει ἐκλογῶν ἔγινεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Μέσα εἰς τὴν οἰκονομικὴν αὐτὴν συντριβήν, δὲν θὰ ἐσκέπτεσθε τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ἂν πράγματι δὲν ἐφοβεῖσθε τὰς ἐκλογάς. Ὀρθῶς λοιπὸν εἶπε τότε ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι πρέπον, ὅτι εἶναι ἀπρεπὲς καὶ ἡ οὐσία ὅλης τῆς συζητήσεως τὴν ὁποίαν προεκαλέσαμεν δὲν εἶναι ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ προτιμῶμεν οἱονδήποτε σύστημα καὶ ὅτι δὲν εἶναι δημοκρατικὸν εἴτε τὸ ἕνα εἴτε τὸ ἄλλο ἐκλογικὸν σύστημα. Ἡ ἐκλογὴ μεταξὺ τῶν δύο συστημάτων γίνεται λόγῳ ἄλλων ἰδιαιτέρων κριτηρίων. Ἀλλὰ ἀπὸ ἀπόψεως δημοκρατικοῦ κριτηρίου καὶ τὸ ἕνα καὶ τὸ ἄλλο εἶναι ἀμφότερα ἀπολύτως σύμφωνα πρὸς τὴν δημοκρατικὴν τάξιν. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον προσβάλλει τὸ δημοκρατικὸν αἴσθημα καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ λαοῦ εἶναι ὅτι τὰς παραμονὰς ἐκδηλώσεως τῆς βουλήσεως τοῦ λαοῦ ἐπιδιώκεται ἡ μεταβολὴ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ πάντοτε ἐν συναρτήσει πρὸς τὸ ἑκάστοτε ἐκλογικὸν συμφέρον τῶν κυβερνώντων. Τοῦτο εἶναι, κύριοι θλιβερόν, διότι δημιουργεῖ ἐντυπώσεις εἰς τὴν λαϊκὴν ψυχήν, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ εἶναι θανάσιμοι διὰ τὸ κοινοβουλευτικόν μας σύστημα. Οἱ θεσμοί μας ἔχουσι ἀνάγκην νὰ ἑδραιωθοῦν εἰς τὴν λαϊκὴν συνείδησιν. Πρέπει νὰ ἀποκτήσῃ ὁ λαὸς τὴν πεποίθησιν ὅτι οἱ θεσμοί μας ἔχουν μίαν ἀξίαν ἀντικειμενικήν, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει ἐὰν ἔχουν μόνον τὴν ὑποκειμενικὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἀποδίδουν οἱ ἑκάστοτε κρατοῦντες τότε πρέπει νὰ ἀναμένωμεν ὅτι θὰ ἀνοιχθοῦν αἱ θύραι διὰ νέας περιπετείας, τὰς ὁποίας ἀπεύχομαι διότι δὲν δύναται νὰ τὰς ὑποστῇ ὁ τόπος. Καὶ τοῦτο τὸ λέγω διότι ὡμίλησαν τινὲς περὶ δικτατορίας κατὰ τὴν τελευταίαν προσπάθειαν, προσπάθειαν πρὸς ματαίωσιν τῆς ἐπιβολῆς τῆς ἀναλογικῆς. Εἶπον δηλαδὴ ὅτι ἡ προσπάθεια αὐτὴ εὐνοεῖ τὰ δικτατορικὰ σχέδια. Ὀφείλω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ τονίσω ὅτι ἀποτελεῖ τοῦτο παραποίησιν καὶ τῆς ἱστορίας καὶ τῆς ἀληθείας. Οὐδέποτε ἡ ἰσχυρὰ Κυβέρνησις εὐνοεῖ τὰ δικτατορικὰ σχέδια, ἡ νοσταλγία τῆς δικτατορίας εἶναι συνυφασμένη κύριοι μὲ τὰς ἀσθενεῖς Κυβερνήσεις. (Χειροκροτήματα). Ὀρθότατα λοιπὸν ἀνησυχεῖ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς βαθύτατα διὰ τὸ σύστημά σας τὸ ἐκλογικὸν διότι φοβεῖται ὅτι δι’ αὐτοῦ θὰ ἐγκαταστήσετε μονίμως τὴν ἀκυβερνησίαν εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτὸς ὁ δικαιολογητικὸς λόγος τῆς ἀνησυχίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἡ ἀνησυχία του δικαιολογεῖται καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν τελευταίων ἐκλογῶν. Δὲν ἀγνοεῖτε ὅτι κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ παρελθόντος Σεπτεμβρίου ἄνω τῶν δέκα τοῖς ἑκατόν, ποσοστὸν πολὺ μεγαλύτερον ἐκείνου ποὺ εἶχαν συγκεντρώσει τὸν Μάρτιον τοῦ 1950 συνεκέντρωσαν οἱ κομμουνισταί. Εἶναι ἀπόδειξις καὶ τοῦτο τῆς ἀτυχοῦς πολιτικῆς σας ἐν προκειμένῳ, διότι ἡ αὔξησις τοῦ ποσοστοῦ αὐτοῦ, τῶν ἀνατροπέων αὐτὸ ἀποδεικνύει: Ἐκάματε λοιπὸν ἕνα πρόχειρον ὑπολογισμὸν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ συστήματος τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς ἡ ὁποία ὁρίζει τὸ 10% διὰ τὴν συμμετοχὴν εἰς τὴν δευτέραν καὶ τρίτην κατανομήν; Ἐκάματε αὐτὸν τὸν ὑπολογισμὸν διὰ νὰ ἰδῆτε πόσους βουλευτὰς θὰ ἔφερεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἡ ἀριστερὰ παράταξις μὲ τὴν ἀναλογικήν; Θὰ ἔφερεν 30 βουλευτάς, 30 δὲ βουλευταὶ θὰ ἦσαν ἀρκετοὶ διὰ νὰ καταστοῦν ρυθμισταὶ τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς. Κύριοι, τώρα ἀντιλαμβάνεσθε, διατὶ ἡ Μόσχα κόπτεται ὑπὲρ τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς; Εἶναι ὁ μόνος τρόπος διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ ἐγκαταστήσῃ εἰς τὸ κυβερνητικόν μας σύστημα τὴν ἀστάθειαν καὶ τὴν ἀδυναμίαν ἡ ὁποία θὰ παραλύσῃ τὸν τόπον καὶ θὰ καταστήσῃ αὐτὸν ἐπουσιώδη καὶ ἀνίσχυρον παράγοντα εἰς τὴν διεθνῆ πολιτικήν. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ εἶναι κύριοι, ἀκόμη ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰς εὐθύνας τοῦ ἀγῶνος ἐναντίον τῶν σκοπῶν τῆς Μόσχας, ἀντετάχθησαν ἐναντίον τοῦ ἐκλογικοῦ σας σκοποῦ, ὁ ὁποῖος συμπίπτει μὲ τοὺς σκοποὺς τῆς Μόσχας. (Χειροκροτήματα).

§329ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἐφέραμεν νομοσχέδιον ἐδῶ εἰς τὴν Βουλήν.

§330Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἔχομεν ἐδῶ ἐὰν θέλετε νὰ τὸ ἰδῆτε. Μὴ βιάζεσθε, κύριε. Κύριοι, ἡ Ἑλλὰς ἀποτελεῖ τμῆμα τοῦ μετώπου τῶν Ἐλευθέρων Ἐθνῶν, ἡ Ἑλλὰς ἀποτελεῖ τμῆμα τοῦ Ἀτλαντικοῦ μετώπου καὶ τοῦτο τῇ ἐπιμόνῳ αἰτήσει της. Συνεπῶς οἱαδήποτε ρωγμή, οἱαδήποτε ἐξασθένησις εἰς τὸ μέτωπον αὐτὸ τὸ Ἑλληνικόν, δὲν ἔχει μόνον ἀντίκτυπον ἐπὶ τῆς θέσεως τῆς Ἑλλάδος, ἔχει ἀντίκτυπον ἐπὶ ὁλοκλήρου τοῦ μετώπου τῶν ἐλευθέρων Ἐθνῶν. Καὶ κατ’ ἀκολουθίαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀμέσως τὰς εὐθύνας τοῦ μετώπου αὐτοῦ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ προλαμβάνουν ὅτι δήποτε τὸ ὁποῖον θὰ ἔθετε εἰς κίνδυνον τὸν ἀγῶνα τῶν ἐναντίον τοῦ ἐρυθροῦ ὁλοκληρωτισμοῦ. Μᾶς στέλλετε, κύριοι εἰς τὴν Εὐρωπαϊκὴν Ἕνωσιν καὶ ἐκεῖ ἐκφωνοῦμεν λόγους ὑπὲρ τοῦ νέου Εὐρωπαϊκοῦ πνεύματος, τὸ ὁποῖον θὰ ὁδηγήσῃ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον εἰς τὴν συνένωσιν, καὶ ἀπὸ οἰκονομικῆς καὶ ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διαφωνοῦμεν μετὰ τὰς συνεπείας της. Αὐτὸ δι’ ἡμᾶς ἀποτελεῖ βαθυτάτην πίστιν διότι πρέπει νὰ εἴπω καὶ τοῦτο περαίνων τὸν λόγον μου, ὅτι ἡ πολιτικὴ καὶ κοινωνικὴ ἑνοποίησις τοῦ κόσμου ὁλοκλήρου ἀποτελεῖ τὴν ἀπαραίτητον συνέπειαν καὶ τὸ ἀπαραίτητον ἐπακόλουθον τῆς τεχνικῆς ἑνότητος τῆς ὁποίας ἐπέτυχεν ἤδη ἡ μηχανή. Κύριοι, νομίζω, ὅτι κατέδειξα πρὸς ὑμᾶς διὰ τῆς ἀναπτύξεώς μου, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, διὰ τῆς ἀσυνεποῦς, ἀσυναρτήτου, διὰ νὰ μὴ εἴπωμεν ἀνυπάρκτου οἰκονομικῆς πολιτικῆς της, ἐσωτερικῶς μὲν προκαλεῖ τὴν ἐξαθλίωσιν, ἐξωτερικῶς δὲ τὴν δυσπιστίαν πρὸς τὸν τόπον μας ἐκ μέρους ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἡγοῦνται τοῦ ἀγῶνος τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς δημοκρατίας ἐναντίον τοῦ ὁλοκληρωτισμοῦ. Δι’ αὐτὸ νομίζομεν ὅτι ἐσήμανεν ἡ ὥρα τῆς ἀποδοκιμασίας τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ σᾶς καλοῦμεν νὰ ἀναλάβετε τὰς εὐθύνας σας ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, τοῦ Ἔθνους, τὸ ὁποῖον ἐπιθυμεῖ τὸ ταχύτερον νὰ ἀπέλθῃ ἡ Κυβέρνησις, διότι αἱ ζημίαι ἃς προυκάλει δὲν εἶναι μόνον διὰ τὸν λαόν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν ἐλεύθερον κόσμον, μετὰ τοῦ ὁποίου εἶναι ἀλληλέγγυος ἡ χώρα μας. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§331ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν διὰ 5 λεπτά. (Ὥρᾳ 12. 45′ π. μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρᾳ 12. 55′ π. μ.).

§332ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Ι. Μογγογιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§333Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἔστω καὶ ἀργὰ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀντελήφθη, ὅτι τὰς ἐπικρίσεις του κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰς σχετικὰς συζητήσεις ὤφειλε νὰ διεξαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ οὐχὶ εἰς τὰς πλατείας τῶν πόλεων καὶ τῶν χωρίων τῆς Πελοποννήσου. Τοῦτο ἐπιβάλλει τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ δημοκρατικοὶ θεσμοὶ τῆς χώρας μας. Ὁ ἔλεγχος καὶ αἱ συζητήσεις θὰ διεξάγωνται ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου, ἐνώπιον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Λαοῦ κατ’ ἀντιμολίαν καὶ καὶ οὐχὶ ἐρήμην, ἵνα ἐκ τῆς συζητήσεως ἀναλάμψῃ ἡ ἀλήθεια πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δικαιολογούμενος διὰ τὴν ἀντικοινοβουλευτικὴν καὶ ἀντιδημοκρατικήν του δρᾶσιν ἰσχυρίσθη ὅτι περιῆλθε τὴν Ἑλλάδα κατηγορῶν τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ ἀνεπαρκείᾳ καὶ ὡς ἐπικίνδυνον, ἵνα συνεγείρῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διὰ νὰ ἐξασκήσῃ τὰ κυριαρχικά του δικαιώματα καὶ ὅτι ἀπέφυγε τὴν Βουλήν, διότι νομίζει ὅτι αὕτη δὲν ἀντιπροσωπεύει τὸ λαϊκὸν φρόνημα. Ποῖα ὅμως εἶναι τὰ γεγονότα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μετέστρεψαν τὸ λαϊκὸν φρόνημα ἐντὸς δύο μηνῶν ἀπὸ τῆς διακυβερνήσεως τῆς Χώρας ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, καὶ ποῖοι εἶναι οἱ ἀγῶνες τῆς ἀντιπολιτεύσεως διὰ τὴν ἀποσόβησιν τούτων; Ποῖα εἶναι τὰ αἴτια τῆς σπουδῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, τὰ ὁποῖα ὤθησαν αὐτὸν νὰ μεταφέρῃ τὸν ἀγῶνα ἀπὸ τὸ Κοινοβούλιον εἰς τὴν ὕπαιθρον πρὶν ἀκόμη ἀρχίσῃ αὐτὸν ἐντὸς τῆς Βουλῆς; Ὀφείλει νὰ ὁμολογήσῃ εὐθέως ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Συναγερμοῦ ὅτι ἡ ἐνέργειά του αὕτη ἦτο ἄστοχος, ἀντικοινοβουλευτική, ἀντιδημοκρατικὴ καὶ ἀντισυνταγματική. Ἡ Βουλὴ ὅταν δὲν ἐκπροσωπῇ τὴν θέλησιν τοῦ Λαοῦ δὲν διαλύεται διὰ λόγων ἀνεξελέγκτων, τοὺς ὁποίους τόσον εὐκόλως ἀπαγγέλλει τις ἀπὸ τοὺς ἐξώστας τῶν οἰκιῶν, εἰς τὰς πλατείας καὶ τὰς ὁδοὺς τῶν πόλεων τῆς ὑπαίθρου. Διαλύεται σύμφωνα μὲ τὸ Σύνταγμα καὶ κατὰ τὴν ἀναγραφομένην διαδικασίαν ἐν αὐτῷ, τὴν ὁποίαν ἄριστα γνωρίζουν οἱ ἐπιτελεῖς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Ἂς ἐξετάσωμεν νῦν τὸ βάσιμον τῶν ἐπικρίσεων καὶ κατηγοριῶν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Δύο εἶναι κυρίως τὰ κεφάλαια τούτων, ἡ ἀνικανότης τῆς σημερινῆς ἡγεσίας καὶ ἡ μείωσις τῆς ἐσωτερικῆς ἀσφαλείας. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι ἐκ τῶν τριάκοντα βουλευτῶν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐξουσιοδοτήσεως, ἥτις ἐψήφισε τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον εἰσηγήθη κατὰ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1949, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἤδη εἷς ἐκ τῶν ὑπαρχηγῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ κ. Κανελλόπουλος. Διὰ τοῦ νόμου τούτου ἅπασα ἡ ἐξουσία ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, Ναυτικῶν καὶ Ἀεροπορικῶν δυνάμεων τῆς χώρας ἀνετίθετο εἰς τὸν τότε Ἀρχιστράτηγον καὶ νῦν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ κ. Παπάγον, ἀποξενουμένης τελείως τῆς Κυβερνήσεως. Τοῦτο ἦτο κάπως παρακεκινδυνευμένον διότι ἡ ἐξουσία, ἣν εἶχεν ὁ Ἀρχιστράτηγος κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἀνταρσίας ἐδίδετο εἰς αὐτὸν καὶ μετὰ τὴν καταστολὴν αὐτῆς ἐπηυξημένη μάλιστα, ἐφ’ ὅσον καὶ ἡ προαγωγὴ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ πᾶσα ἄλλη ἐξουσία, ἥτις ἀνῆκε προηγουμένως εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀνετίθετο διὰ τοῦ ὡς ἄνω νόμου εἰς αὐτόν. Ἐπίστευα καὶ ἐγώ, ὡς καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοί μου ὅτι ὁ τότε Ἀρχιστράτηγος θὰ παρέμενεν ἐκτὸς τῆς πολιτικῆς, μὲ γνώμονα τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν γενικωτέρων συμφερόντων τῆς χώρας καὶ ὅτι ἡ πολιτική του θὰ ἦτο ἀφατρίαστος καὶ ἀκομμάτιστος, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν ἐπιβολὴν τῆς πειθαρχίας εἰς τὸ στράτευμα. Ἠπατήθημεν ὅμως. Ὁ Ἀρχιστράτηγος ἔσπευσε νὰ πολιτευθῇ, ἐκμεταλλευόμενος τὴν δύναμιν τὴν ὁποίαν τοῦ ἔδωσεν ἡ τότε Κυβέρνησις καὶ τὴν ἄλλην τὴν ὁποίαν ἀπέκτησεν ἐκ τῆς θέσεως τοῦ Ἀρχιστρατήγου ἐδημιούργησε τὴν γνωστὴν κλίκα εἰς τὸ στράτευμα, ἥτις ὠργανώθη ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ στρατιωτικοῦ συνδέσμου ΙΔΕΑ, τοῦ ὁποίου σκοπὸς ὅστις ἐξεδηλώθη κατὰ τὸ κίνημα τῆς 30 Μαΐου 1950 ἦτο φατριαστικός, ὑπὲρ ὡρισμένου δηλαδὴ προσώπου. Καὶ τὸ πρόσωπον τοῦτο ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἐξεδηλώθη διὰ νὰ καταλύσῃ τοὺς φιλελευθέρους καὶ δημοκρατικοὺς θεσμοὺς τῆς χώρας μας ἦτο δυστυχῶς ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Διότι χάριν αὐτοῦ ἐξεδηλώθη τὸ κίνημα τῆς 30 Μαΐου 1951 μὲ τὴν δικαιολογίαν τῆς τότε παραιτήσεώς του. Τὸ γεγονὸς τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι ἡ πειθαρχία εἰς τὸ στράτευμα δὲν ἦτο ἀντικειμενική. Ἦτο ὑποκειμενική. Ὑπῆρχε πειθαρχία τῶν ἀποτελούντων τὴν σπονδυλικὴν στήλην τοῦ στρατεύματος, οὐχὶ ὅμως πρὸς τὸ Ἔθνος ἀλλὰ πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ τότε Ἀρχιστρατήγου. Ὑπεραμυνόμενος ὁ κ. Παπάγος τοῦ ΙΔΕΑ ἰσχυρίζεται ὅτι οὗτος δὲν ὑπῆρξε ποτὲ καταχθόνιος συνωμοτικὴ ὀργάνωσις, ἀλλ’ ἡ ἔκφρασις, παρὰ τοὺς στρατιωτικοὺς κανονισμοὺς τιμίων καὶ γενναίων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀνησύχουν διὰ τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν ἐφέρετο ἡ Χώρα μέχρι τῶν ἀρχῶν τοῦ 1949 καὶ ὅτι τὸ κίνημά των ἦτο ἀντιπειθαρχικόν, ἔγινε ὅμως, ἄκουσον! ἄκουσον! κατόπιν συγχύσεως καὶ ἐκνευρισμοῦ. Θαυμασία τῷ ὄντι ἡ πειθαρχία τῶν ἀξιωματικῶν τούτων τοῦ στρατεύματος, ἥτις διαταράσσεται τόσον εὐκόλως μὲ ἀποτέλεσμα τὴν κινητοποίησιν τοῦ στρατεύματος πρὸς κατάληψιν τῆς ἐξουσίας διὰ τὴν οἰκειοθελῆ παραίτησιν τοῦ κ. Παπάγου, ὅστις ὡς ἰσχυρίζεται, κατέστειλε τὸ κίνημα τοῦτο διὰ τῆς προσωπικῆς του ἐπεμβάσεως. Πιστεύω ὅτι τὸ κίνημα τῆς 30 Μαΐου δὲν κατεστάλη διὰ τῆς προσωπικῆς ἐπεμβάσεως τοῦ κ. Παπάγου. Ἁπλῶς ἀπέτυχε διότι ὁ παράνομος καὶ ὀλέθριος σκοπός του, ὅστις ἦτο ἡ κατάργησις τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δὲν ἦτο δυνατὸν ποτὲ νὰ ἐπιτευχθῇ. Προσέκρουσεν εἰς τὴν ἔνθερμον φλόγα τοῦ πατριωτισμοῦ τῶν Ἑλλήνων, ἥτις φλογίζει τὰ στήθη αὐτῶν, καθὼς καὶ εἰς τὴν δίψαν καὶ τὴν ἀγάπην των πρὸς τὴν ἐλευθερίαν. Ἂς γνωρίζῃ οἱοσδήποτε εἴτε ἐντός, εἴτε ἐκτὸς τῶν ὁρίων τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος εὑρισκόμενος, καὶ ὅστις τυχὸν ἤθελεν ἐπιβουλευθῆ τὰς φιλελευθερίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι θὰ ἀποτύχῃ οἰκτρῶς. Διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅστις ἠγωνίσθη ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας ὁλοκλήρου τῆς ἀνθρωπότητος, ὅστις ἔχυσε ποταμοὺς αἱμάτων χάριν αὐτῆς ὅστις χθὲς ἀκόμη ἠγωνίσθη διὰ νὰ δημιουργήσῃ τὸ μεγαλούργημα τῶν τριάκοντα αἰώνων τῆς Ἑλληνικῆς Ἱστορίας τὸ Ἀλβανικὸν ἔπος, εἶναι ἄξιος τῆς ἐλευθερίας αὐτοῦ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ παρ’ ὅτι ἀποδεικνύεται πλήρως ἐκ τῆς πραγματικότητος ὅτι δημιουργὸς τῆς ἐν τῷ στρατεύματι καταστάσεως εἶναι ὁ ἴδιος, ἐν τούτοις ἰσχυρίζεται ὅτι ἡ ἡγεσία τοῦ στρατεύματος τούτου εἶναι ἀνίκανος, κατηγορεῖ δὲ τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις πρὸ τετραμήνου μόλις ἀνέλαβεν τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας ὅτι ὑπαίτιος διὰ τὴν ἀνίκανον ταύτην ἡγεσίαν εἶναι αὐτή. Κατὰ τίνα ὅμως λογικὴν εἶναι ὑπαίτιος ἡ Κυβέρνησις, διὰ τὴν ἱκανότητα ἢ μὴ τῆς ἡγεσίας τοῦ στρατεύματος, ἥτις εἶναι δημιούργημα τοῦ κ. Παπάγου καὶ ἥτις συνειργάσθη μετ’ αὐτοῦ καθ’ ὅλον τὸ χρονικὸν διάστημα τῆς Ἀρχιστρατηγίας του; Ἀσχέτως ὅμως πρὸς τὴν κατηγορίαν ταύτην τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἥτις εὐτυχῶς διὰ τὴν χώραν μας δὲν εἶναι ἀληθής, ἡ ἡγεσία τοῦ στρατεύματος εἶναι ἱκανωτάτη καὶ καθ’ ὅλα ἀξία τῆς Ἑλλάδος. Ἐδημιούργησε μὲ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν μεγάλων μας συμμάχων στρατὸν ὅστις κατὰ τὴν πρόσφατον γνώμην τοῦ Ἀτλαντικοῦ Ἀρχιστρατήγου εἶναι ὁ καλύτερος τῆς Εὐρώπης καὶ εἰς τὸν ὁποῖον δυνάμεθα μετ’ ἐμπιστοσύνης νὰ ἀποβλέπωμεν. Ἡ φιλοδοξία ὅμως, τὸ κομματικὸν πάθος καὶ ὁ ἐγωϊσμός, ὅστις συνέχει τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμὸν καὶ ὅστις ἀποτελεῖ τὸ μεγαλύτερον ἐλάττωμα τοῦ νεοέλληνος συνεπῆρε καὶ τὸν ἀρχηγὸν αὐτοῦ ὅστις δὲν ἐδίστασε νὰ περιπέσῃ εἰς τοιαύτην τραγικὴν ἀντινομίαν. Ἀναφέρω τὴν λέξιν τραγικὴν διότι ἡ πρᾶξις αὕτη τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Συναγερμοῦ εἶναι καταστρεπτικὴ διὰ τὰ συμφέροντα τῆς χώρας. Προσπαθεῖ οὗτος ὡς ἄλλος Ἡρόστρατος νὰ καταστρέψῃ τὸ τεράστιον ἔργον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅπερ εἶναι ἡ δημιουργία τοῦ σημερινοῦ στρατεύματος, τὴν ἡγεσίαν τοῦ ὁποίου θεωρεῖ ὡς ἀνίκανον, κατηγορῶν συγχρόνως τὴν Κυβέρνησιν ὅτι διήρεσε τὰ στελέχη τοῦ στρατεύματος, ὅτι ἐσχημάτισε κλίκας ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀναμένουν δῆθεν τὴν σταδιοδρομίαν των ἀπὸ τὴν προσκόλλησίν των πρὸς τὸ Α ἢ Β πρόσωπον, χωρὶς νὰ ἀντιλαμβάνεται ὅτι οὕτω δυσφημεῖται αὐτὸ τοῦτο τὸ στράτευμα εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ δεύτερον κεφάλαιον κατηγορίας τῆς Ἐσωτερικῆς Ἀσφαλείας τῆς χώρας. Κατηγορεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ὅτι ἐμειώθη ἡ ἀσφάλεια τῆς χώρας, διότι ἀφέθησαν ἐλεύθεροι μέρος τῶν ἐξορίστων κομμουνιστῶν καὶ ἀπεφυλακίσθησαν ἕτεροι τοιοῦτοι, οἵτινες ἐπιστρέψαντες εἰς τὰς πατρίδας των ἤρχισαν καὶ πάλιν τὴν συνωμοτικήν των δρᾶσιν. Θὰ ἦτο ἀξιοκατάκριτος ἡ Κυβέρνησις ἐὰν πράγματι ἐκ τῆς ἐπαναφορᾶς τῶν ἐξορίστων ἢ τῶν ἀποφυλακισθέντων ἐκινδύνευεν ἡ ἀσφάλεια τῆς χώρας χωρὶς νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα ἀσφαλείας πρὸς ἐξουδετέρωσιν τοῦ κινδύνου τούτου. Θὰ ἦτο ἐπίσης ἀξιοκατάκριτος ἡ Κυβέρνησις ἐὰν διὰ τῶν μέτρων εἰρηνεύσεως τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ψηφίσῃ κατ’ αὐτὰς θὰ ἐμειοῦτο ἔστω καὶ κατ’ ἐλάχιστον ἡ ἀσφάλεια αὐτῆς. Δὲν συμβαίνει ὅμως τοιοῦτον τι. Οἱ ἀποφυλακιζόμενοι κομμουνισταὶ οὐχὶ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ὑπὸ τῶν δικαστηρίων ἢ τῶν συμβουλίων χαρίτων συμφώνως τῷ νόμῳ ἢ κατόπιν ἐκτίσεως τῆς ποινῆς των καθὼς καὶ οἱ ἐπ’ ἀδείᾳ προσωρινῶς ἐπανερχόμενοι ἐκ τῆς ἐξορίας κομμουνισταί, ἐὰν πράγματι ἐπαναρχίσουν τὰς συνωμοτικάς των πράξεις εἰς βάρος τῆς ἀσφαλείας τῆς χώρας καὶ ἐάν, ὡς ἀναφέρει συγκεκριμένως ὁ κ. Παπάγος τοιαῦται πράξεις ἔλαβον χώραν ὑπάρχουν οἱ νόμοι τοῦ Κράτους, οἵτινες ἐφαρμοζόμενοι θὰ ἐξουδετερώσουν τὰς ἐνεργείας αὐτῶν διὰ τῆς αὐστηρᾶς τιμωρίας, ἥτις προβλέπεται. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ μέτρα εἰρηνεύσεως ἡ ἐπιψήφισις αὐτῶν, ἀποτελεῖ ἐπιτακτικὸν καθῆκον ὄχι μόνον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως πρὸς τὸ συμφέρον τῆς χώρας. Οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν τὴν ψήφισιν τῶν μέτρων εἰρηνεύσεως εἶναι ὅτι πλεῖσται τῶν ἀποφάσεων τῶν δικαστηρίων ὑπῆρξαν πεπλανημέναι, ὅτι αἱ ἀποφάσεις αὐταὶ ἐξεδίδοντο ἐπὶ τῇ βάσει πολιτικῆς σκοπιμότητος καὶ ὅτι οἱ καταδικασθέντες κατὰ τὸ πλεῖστον εἶχον ὑποστῆ πλάνην ὁμαδικὴν ὡς πρὸς τοὺς σκοποὺς οὓς ἐπεδίωκον αἱ ὀργανώσεις τῶν ὁποίων ἐγένοντο λόγῳ συγχύσεως ὄργανα. Διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι σκοπὸς τοῦ ἐχθροῦ, ὅστις κατέλαβε τὴν χώραν μας ἦτο ἡ ἐξόντωσις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ὅτι τὸν σκοπὸν τοῦτον ὁ κατακτητὴς εὐθὺς ὡς κατέλαβε τὴν χώραν μας ἐξεδήλωσε διὰ τοῦ ἀποκλεισμοῦ καὶ τῆς δεσμεύσεως τῶν προϊόντων μας. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς κατεδικάσθη τότε εἰς τὸν ἐκ πείνης θάνατον. Ὅλοι σχεδὸν ἐξ ἡμῶν θὰ ἐνθυμοῦνται ὅτι κατὰ τὸν φοβερὸν χειμῶνα τοῦ 1941–42 ἀπέθνησκον κατὰ χιλιάδας ἐκ πείνης καὶ ὅτι εἰς ὅλους μας ἐγεννήθη τὸ συναίσθημα τῆς ἀντιστάσεως κατὰ τοῦ κατακτητοῦ. Αὐτὸ τὸ καθολικὸν συναίσθημα τῆς ἀντιστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐξεμεταλλεύθησαν οἱ κομμουνισταὶ διὰ νὰ παρασύρουν κυρίως τὴν νεολαίαν μας, τῆς ὁποίας ἔπαλλεν ὁ ἐθνικὸς ὑπὲρ τῆς Πατρίδος παλμός. Δὲν ἐνεφάνισαν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τοὺς πραγματικούς των σκοπούς, ἐφ’ ὅσον ὡς γνωστὸν ὡς σύμβολον τοῦ ἀγῶνός των ἐπεκαλέσθησαν τὸ Ἔθνος. Μεταγενεστέρως ὁ πραγματικός των σκοπὸς ἐξεδηλώθη. Τὸ κακὸ ὅμως εἶχε γίνει. Διὰ τοῦτο καὶ διὰ πολλοὺς ἄλλους λόγους, οὓς ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀναπτύξω ἐν τῇ Βουλῇ κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν μέτρων εἰρηνεύσεως, φρονῶ ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ εἰρήνευσις τῆς χώρας διὰ τῆς ἀπολύσεως τῶν οὕτω καταδικασθέντων πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους καὶ πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς δικαιοσύνης.

§334Γ. ΡΟΥΜΑΝΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε συνάδελφε, ὅπως μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω μίαν μικρὰν ἀλλ’ οὐσιώδη διακοπήν. Τυγχάνει νὰ κατάγωμαι ἐκ τῆς κωμοπόλεως τῆς Λακωνίας, ἡ ὁποία ἀκούει εἰς τὸ ὄνομα: Μολάοι. Κατὰ τὴν 28ην Δεκεμβρίου τοῦ ἔτους 1943 αὐτὴ ἡ Ἑλληνικὴ ἀλκή, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε, ἀποτελουμένη ἐκ 1500 ἐλασιτῶν καὶ ἐαμιτῶν περιεκύκλωσε τοὺς τραγικοὺς Μολάους καὶ κατόπιν πολυώρου μάχης ἐπέτυχε καὶ εἰσήλασεν εἰς αὐτούς. Ἐφόνευσε δεκάδας ἐκλεκτῶν Ἑλλήνων πολιτῶν, ἐπυρπόλησε περὶ τὰς εἴκοσιν οἰκίας, ἐλεηλάτησεν, ἐξυλοκόπησε πανευγενεῖς καὶ φιλησύχους Μολαΐτας, κατεξηυτέλισε τὸ σύμπαν καὶ κυριολεκτικῶς «ἐρήμαξε» τὴν ἀνθοῦσαν αὐτὴν κωμόπολιν. Σᾶς ἐρωτῶ δὲ τώρα ἀξιότιμε κύριε συνάδελφε, αὐτὴ ἡ κομμουνιστικὴ ἀλκὴ ἀπετελεῖτο ἀπὸ «παραπλανημένα» παιδιά; Ἀπευθύνω τὴν ἐρώτησίν μου, ὕστερα ἀπὸ ὅσα μᾶς εἴπατε, εἰς τὴν κρίσιν σας.

§335Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι, ἀλλὰ κατὰ τὸ πλεῖστον τὰ ἀδικήματα ποὺ ἐξεδικάσθησαν ἔχουν ὡς βάσιν τὴν πολιτικὴν σύγχυσιν.

§336Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ρουμάνην καὶ τὸν Συναγερμὸν ἐὰν κατὰ τὴν κατοχὴν ἐθνικὴ Ἀντίστασις ἦτο ὁ Ἀξιότιμος Ἀρχιστράτηγος....

§337Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Ἀρχιστράτηγος ἦτο εἰς τὰ στρατόπεδα τῆς Γερμανίας.

§338Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀπορῶ, πῶς ὁ κ. Παπάγος, ὅστις ἐπηγγέλθη προεκλογικῶς τὴν λήθην τοῦ παρελθόντος, ὅπερ σημαίνει ἀμνήστευσιν αὐτοῦ, ἐνῷ παραδέχεται τὸ μεῖζον, φοβεῖται διὰ τὸ ἔλασσον; Καὶ κατηγορεῖ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν χορήγησιν ἀδειῶν εἰς τοὺς ἐξορίστους, ἢ διὰ τὰς συμφώνως τῷ νόμῳ γενομένας ἀποφυλακίσεις τῶν κομμουνιστῶν, ἢ διὰ τὰ μέτρα εἰρηνεύσεως, ἅτινα, εἰσέτι δὲν ἐψηφίσθησαν, διότι δῆθεν μειοῦται ἡ ἀσφάλεια τῆς χώρας, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ ἴδιος ἐπικαλεῖται τὴν λήθην τοῦ παρελθόντος. Οἵαν φοβερὰν ἀντινομίαν διαπράττει ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἣν ἐπαυξάνει διὰ τῆς δηλώσεώς του ὅτι θὰ πραγματοποιήσῃ ταύτην, χωρὶς τὴν κάμψιν τοῦ ἐθνικόφρονος κόσμου καὶ χωρὶς νὰ διακυβευθῇ ἡ ἐσωτερικὴ ἀσφάλεια τῆς χώρας.!!!

§339Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον μέρος τῶν μέτρων δηλαδὴ τὴν ἀναθεώρησιν, τοῦτο εἶναι ἄξιον ἰδιαιτέρας προσοχῆς καὶ θὰ πρέπει νὰ υἱοθετηθῇ προκειμένου περὶ τῆς ἄρσεως μιᾶς ἀδικίας καὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς ἀληθείας, καὶ εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι εἰς αὐτό.

§340Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλ’ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ διέπραξε καὶ ἕτερον σφάλμα τὸ ὁποῖον δυστυχῶς ἐδημιούργησε κρίσιν ἠθικὴν εἰς τὴν ἡγεσίαν τοῦ Συναγερμοῦ. Ἐν τῇ προσπαθείᾳ του ὅπως κατηγορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν δὲν ἐδίστασε νὰ χρησιμοποιήσῃ ἔγγραφα πλαστά. Ἰσχυρίσθη ὅτι κατέχει ἐπιστολὴν σταλεῖσαν δῆθεν ὑπὸ τοῦ ἀντιστρατήγου Βασιλᾶ πρὸς τὸν Πρέσβυν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν καὶ ἀνέγνωσε ταύτην, ἐνῷ ὡς ἀπεδείχθη ἐκ τοῦ ἀνακοινωθέντος τῆς Πρεσβείας, τοιαύτη ἐπιστολὴ δὲν ἐλήφθη ποτὲ ὑπ’ αὐτῆς. Ἔκαμε χρῆσιν ἐγγράφου, ὅπερ καὶ ἀληθὲς ὑποτιθέμενον δὲν ἀνῆκεν εἰς αὐτόν, ἀλλ’ εἰς τὸν παραλήπτην, ὅστις ἦτο ὁ Πρέσβυς τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν καὶ ὅστις οὐδέποτε παρέδωσε τοιοῦτον ἔγγραφον ἀνύπαρκτον μάλιστα εἰς τὸν κ. Παπάγον. Ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. Παπάγος κατὰ στοιχειώδη ἀντίληψιν κοινοῦ ἀνθρώπου, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ ἐπιστολὴ αὐτὴ καὶ γνησία ὑποτιθεμένη δὲν παρεδόθη ὑπὸ τοῦ κατόχου κυρίου καὶ παραλήπτου αὐτῆς ἤτοι τοῦ Πρέσβεως τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν εἰς αὐτόν, δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ κάμῃ χρῆσιν αὐτῆς, ἔδει δὲ νὰ σχηματίσῃ εὐθὺς τὴν γνώμην, ὅτι ἡ ἐπιστολὴ αὕτη θὰ ἦτο πλαστὴ ἢ θὰ εἶχεν ὑπεξαιρεθῆ ἢ κλαπῆ ἀπὸ τὸν κάτοχον αὐτῆς. Ἐπίσης ὤφειλε νὰ σεβασθῇ τὴν τιμήν, τὴν ἀξιοπρέπειαν καὶ τὴν ἠθικὴν ὑπόστασιν τοῦ συναδέλφου του ἀντιστρατήγου Βασιλᾶ εἰς τὸν ὁποῖον ἀπέδωσε πρᾶξιν συνεπαγομένην βαρυτάτην εὐθύνην τιμωρουμένην δι’ ἐκπτώσεως ἐκ τοῦ βαθμοῦ του καὶ δι’ ἀποτάξεως αὐτοῦ, οἵα ἡ πρᾶξις τῆς ἀπ’ εὐθείας ἀλληλογραφίας δι’ ὑποθέσεις τοῦ Κράτους μὲ ξένην Πρεσβείαν. Διέπραξε δηλαδὴ εἰς βάρος τοῦ συναδέλφου του τὸ κατάπτυστον ἀδίκημα τῆς συκοφαντικῆς δυσφημήσεως. Ποῦ πᾶμε; μὲ αὐτὸ τὸ σύνθημα κατέληξεν ὁ κ. Παπάγος, τὸ ὁποῖον παρωμοίασε μὲ τὸ πουρκουὰ τῶν Γάλλων. Τὸ ἐπικίνδυνον ὅμως τοῦτο σύνθημα δὲν ρίπτεται ἀπὸ τοὺς κομμουνιστὰς καὶ τοὺς ἡττοπαθεῖς, ὅπως ἐγένετο πρὸ δωδεκαετίας ἐν Γαλλίᾳ. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ρίπτεται ἀπὸ τοὺς ὑπερεθνικόφρονας τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Ἂς γνωρίζῃ ὅμως ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ὅτι ὁ κίνδυνος δὲν προέρχεται ἀπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ στρατεύματος, ἥτις εἶναι ἱκανωτάτη καὶ ἀξία τῆς Πατρίδος, οὔτε ἀπὸ τὰ μέτρα εἰρηνεύσεως. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει ὀργανωθῆ καὶ ἔχει λάβει θέσιν ἔναντι τοῦ κινδύνου καὶ εἶναι ἕτοιμος νὰ προτάξῃ τὰ στήθη του ἐναντίον ἐκείνων, οἵτινες ἤθελον ἐπιβουλευθῆ τὰς ἐλευθερίας του καὶ τὴν ζωὴν τοῦ ἔθνους. Ἀλλοῦ εἶναι ὁ κίνδυνος, τὸν ὁποῖον ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός. Ὁ κίνδυνος τὸν ὁποῖον διατρέχει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς προέρχεται ἀπὸ τὸν πολιτικὸν κόσμον, ὅταν οὗτος ὑπεράνω τῶν γενικῶν συμφερόντων τῆς χώρας, θέτῃ τὸ κομματικὸν συμφέρον καὶ ἀπὸ τοὺς διεφθαρμένους Ἕλληνας, οἵτινες ἀποτελοῦν τὴν οἰκονομικὴν ὀλιγαρχίαν τῆς χώρας μας. Τοὺς γνωρίζετε κύριοι συνάδελφοι τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ καλύτερον παντὸς ἄλλου. Γνωρίζετε ὅτι οἱ διεφθαρμένοι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι δυστυχῶς ἀκούουν εἰς τὸ ἱερὸν ὄνομα τοῦ Ἕλληνος παρὰ τὴν συμμαχικὴν ἐνίσχυσιν, ἠμπόδισαν τὴν ἀνύψωσιν τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ διὰ τῆς συγκεντρώσεως τεραστίων κερδῶν, ἅτινα οὐδέποτε ὠνειρεύθησαν, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν ἐξαθλίωσιν τῶν ἐργαζομένων τάξεων διὰ τῆς ἐπιβολῆς τῶν ἡμερομισθίων καὶ τῶν μισθῶν τῆς πείνης καὶ διὰ τῆς ἐκμηδενίσεως τῆς πραγματικῆς ἀξίας τῶν γεωργικῶν μας προϊόντων τῶν ἀγροτῶν μας, συνεπείᾳ τῆς δυσαναλογίας τῆς τιμῆς τούτων πρὸς τὴν αὐθαιρέτως καθοριζομένην ὑπερβολικὴν ἀξίαν τῶν βιομηχανικῶν μας προϊόντων. Περὶ αὐτῶν ἀνέμενον ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμὸν νὰ γίνῃ λόγος. Ἀνέμενον ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμὸν νὰ βοηθήσῃ τὴν Κυβέρνησιν πρὸς πραγματοποίησιν τοῦ προγράμματός της, ὅπερ εἶναι ἡ κατάργησις τῶν προνομίων τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας καὶ ἡ ἀνύψωσις τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Διότι αὐτὰ περισσότερον παντὸς ἄλλου θὰ ἐμποδίσουν τὴν κάμψιν τοῦ ἠθικοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ θὰ ἐνισχύσουν τὴν ἀσφάλειαν αὐτοῦ. Περὶ τούτων ὅμως οὐδεὶς λόγος ἔγινεν, οὔτε θὰ γίνῃ ἐκ μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ποτέ. Καὶ τοῦτο διότι ἡ οἰκονομικὴ ὀλιγαρχία ἐν τῇ προσπαθείᾳ της ὅπως διατηρήσῃ τὰ προνόμιά της καὶ τὴν ἀσυδοσίαν της διαθέτει τεράστια μέσα. Διαθέτει τὴν μεγαλυτέραν μερίδα τοῦ τύπου καὶ ἀπὸ τὸν πολιτικὸν κόσμον ὡρισμένα μέλη τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἅτινα παρασύρουν αὐτὸν ἐν ἀγνοίᾳ τῶν μελῶν του. Περὶ αὐτοῦ ὅμως θὰ ὁμιλήσω ἐν καιρῷ ἐκτενέστερον. Τοῦτο μόνον λέγω ἀποτεινόμενος πρὸς ὑμᾶς. Ὁ σκοπὸς ὅλων μας εἶναι κοινός. Ὅλοι ἐπιθυμοῦμεν καὶ ἐπιδιώκωμεν ὅπως ἀναπλάσωμεν καὶ ἀναδημιουργήσωμεν τὴν χώραν μας, καταλύοντες πᾶν ὅ,τι συνέτεινεν εἰς τὴν κακοδαιμονίαν αὐτῆς. Ὅλοι κατήλθομεν εἰς τὰς ἐκλογὰς ὑποσχόμενοι εἰς τοὺς ἐκλογεῖς μας ὅτι θὰ βελτιώσωμεν τὴν οἰκονομικήν των κατάστασιν καὶ ὅτι θὰ ἀπολυτρώσωμεν αὐτοὺς ἀπὸ τὴν ἐξαθλίωσιν, ἥτις δημιουργεῖται διὰ τῶν προνομίων καὶ τῆς ἀσυδοσίας τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας, περιορίζοντες καὶ καταργοῦντες τὰ προνόμια αὐτῆς. Ὑπάρχει ὅμως ἀκόμη καιρός. Ἀρκεῖ νὰ σκεφθῆτε, κ. συνάδελφοι, τοῦ Συναγερμοῦ.

§341ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Κῦρκος ἔχει τὸν λόγον.

§342Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐσκόπευα μετὰ τὸν κ. Κῦρκον, ὁπότε θὰ ἐκαλούμην νὰ λάβω τὸν λόγον, νὰ ἐξετάσω τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐνώπιον ὅμως τῆς ἀπουσίας τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῆς σχετικῶς μικρᾶς προθυμίας τὴν ὁποίαν ἐπιδεικνύει ἡ Βουλή, θὰ παραιτηθῶ ἀπόψε τοῦ λόγου, ἐκφράζων συγχρόνως τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ ὁρισθῇ, ὅπως εἰς ὅλα τὰ Κοινοβούλια τοῦ Κόσμου, εἰδικὴ συνεδρίασις διὰ τὴν ἐξέτασιν καὶ τὴν ἔρευναν τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως.

§343Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τρεῖς μόλις ἡμέρας μετὰ μίαν κρίσιμον ἀνακοίνωσιν γενομένην ἀπὸ τὴν ἐδῶ Ἀμερικανικὴν Πρεσβείαν διὰ τοῦ Τύπου καὶ δύο ἡμέρας μετὰ τὴν διὰ τῆς αὐτῆς ὁδοῦ ἀπάντησιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἤχθη ἐνώπιον ἡμῶν ἡ γενικὴ πολιτικὴ συζήτησις. Τὴν πρωτοβουλίαν εἶχεν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Παπάγος καὶ ὀρθῶς κατὰ τὴν γνώμην μου, ὅτι αὐτὴ ἡ συζήτησις ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ πρὸ πολλοῦ καιροῦ εὐθὺς μετὰ τὸ τέρμα τῆς ἀνὰ τὴν Πελοπόννησον περιοδείας του, ἀλλ’ ὅτι ἀνεβλήθη πρωτοβουλίᾳ τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ὁ ἴδιος ἀπεδέχθη διότι ἐμεσολάβησεν ἐν τῷ μεταξὺ τὸ ταξίδιον τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ εὐθὺς μετὰ τὴν ἐπιστροφήν του, ἀλλὰ καὶ πάλιν ἀνεβλήθη συνεπείᾳ τοῦ θλιβεροῦ γεγονότος τὸ ὁποῖον συνεκλόνισε τὴν ψυχὴν ὅλων ἡμῶν, τῆς ἀσθενείας δηλαδὴ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Μετὰ ταῦτα εἶπεν ὁ κ. Παπάγος ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἔκρινεν ὅτι δὲν ἦτο πλέον εἰς αὐτὸν ἐπιτετραμμένον ν’ ἀναβάλῃ ἐπὶ περισσότερον χρόνον τὴν διεξαγωγὴν τῆς γενικῆς πολιτικῆς συζητήσεως. Δὲν πρόκειται ν’ ἀμφισβητήσω εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμὸν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλέγῃ αὐτὸς ἑκάστοτε τὸν κατάλληλον χρόνον διὰ νὰ διεξαγάγῃ τὴν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως πολεμικὴν καὶ νὰ ἀσκήσῃ τὸν ἔλεγχον. Ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἀπεδέχθη πρώτιστα τὴν ἐντολὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ διεξαγάγῃ τὸ ἔργον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ εἰς αὐτὸν ἀπόκειται ἡ ἐπιλογὴ τοῦ καταλλήλου χρόνου διὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἐλέγχου εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἠμπορέσῃ νὰ φανῇ συνεπὴς πρὸς τὴν ἐντολὴν τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἀπὸ μέρους τοῦ λαοῦ καὶ ἀκόμη νὰ ἠμπορέσῃ νὰ διεξαγάγῃ τὸν ἔλεγχον αὐτὸν κατὰ τρόπον ἐξυπηρετοῦντα τὰ λαϊκὰ συμφέροντα. Ἀλλὰ ὅπως αἱ πράξεις τῆς Κυβερνήσεως ὑπόκεινται εἰς τὸν ἔλεγχον ἡμῶν, ἔτσι ὑπόκεινται εἰς τὸν ἔλεγχον ἡμῶν καὶ αἱ πράξεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἔχει εὐθύνας διὰ τὰς πράξεις ἢ παραλείψεις της καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει εὐθύνας διὰ τὰς πράξεις ἢ παραλείψεις της. Εἰς τὰ Δημοκρατικὰ πολιτεύματα οὐδεὶς εἶναι ἀνεξέλεγκτος. Μόνον εἰς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα ἀναγνωρίζεται τὸ ἀνεύθυνον. Αὐτὰς ταύτας τὰς ἀπόψεις κρίνων, λέγω ὅτι δὲν ὑπῆρξε πρόσφορος ἡ στιγμή, τὴν ὁποίαν ἐξέλεξεν ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς νὰ διεξαγάγῃ τὴν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως πολεμικήν του, διότι εἶχεν ἀνακύψει ἐν τῷ μεταξὺ ἓν ἰδιάζον ὅλως θέμα, θέμα καθαρᾶς ἐθνικῆς σημασίας, τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ὅλοι ἡνωμένοι καὶ ὁ πολιτικὸς κόσμος καὶ ὁ τύπος. Ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, διεμόρφωσεν ἰδίας ἀντιλήψεις, ἀντιλήψεις διαφόρους καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἄλλων εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἀποχρώσεων. Τοῦτο καταδεικνύεται καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ἐπελέξατο αὐτὴν τὴν στιγμήν, διὰ νὰ διεξαγάγῃ τὸν ἔλεγχον αὐτὸν καὶ ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, μολονότι ὡμίλησεν ἐπὶ μακρὸν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, δὲν ἔθιξε διόλου τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐν τῷ μεταξὺ ἀνακύψει. Καὶ ἡ σιωπὴ αὐτὴ εἶναι ἰδιαζόντως χαρακτηριστική. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἔθιξε τὸ θέμα αὐτό, μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος καὶ ἀνέπτυξεν ὡρισμένας θεωρίας. Διΐσταμαι ἀπολύτως πρὸς τὰς θεωρίας, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξε καὶ θὰ ὁμιλήσω περὶ αὐτῶν ἐν συνεχείᾳ. Θέλω ὅμως νὰ εἴπω τοῦτο—καὶ δὲν ὑποθέτω νὰ μὲ παρεξηγήσῃ ὁ Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος—ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶχε τὴν ἀξίωσιν αὐτὰς τὰς θεωρίας νὰ τὰς ἀκούσῃ ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Διότι ἄλλο εἶναι τὸ βάρος, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ Ἀρχηγὸς μιᾶς πολιτικῆς μερίδος καὶ μάλιστα τόσον μεγάλης καὶ τόσον σημαντικῆς, ὅπως εἶναι τὸ Κόμμα τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ καὶ ἄλλο τὸ βάρος τὸ ὁποῖον ἔχουν οἱ ἐπιτελεῖς παρὰ τὴν προσωπικὴν ἀναμφισβητήτως ἀξίαν, τὴν ὁποίαν ἠμπορεῖ νὰ ἔχουν καὶ ἔχουν. Δὲν ἐνόμισεν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὸ θέμα. Ἔχω καὶ τοῦτο νὰ εἴπω, ὅτι τὸ μέγιστον μέρος τῆς ἀγορεύσεως τοῦ Στρατάρχου Παπάγου κατηναλώθη περὶ τὸ θέμα τὸ στρατιωτικὸν —δὲν ὑποτιμῶ τὴν σημασίαν τοῦ θέματος—καὶ ἔμειναν πλεῖστα ὅσα ἄλλα θέματα, ἴσως πολὺ ζωτικωτέρας σημασίας καὶ ἀπὸ αὐτὸ τὸ περιωρισμένον στρατιωτικὸν θέμα, διότι δὲν ἦτο ὁλόκληρον τὸ στρατιωτικὸν θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ εἶχε καὶ ἡ Βουλὴ τὴν ἀξίωσιν καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἀκούσῃ ἐκτεθειμένας τὰς ἀπόψεις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ εἰς τὰς γενικάς των γραμμὰς ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Συναγερμοῦ, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἀπομείνῃ πλέον εἰς τοὺς ἐπιτελεῖς τοῦ Συναγερμοῦ ἡ ἐν λεπτομερείᾳ ἀνάπτυξις τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ εἶχε θίξει εἰς τὴν ἀγόρευσίν του καὶ τῶν ὁποίων ὁ ἴδιος θὰ εἶχε θέσει τὰς γενικὰς κατευθύνσεις. Ἀπὸ τούτων τῶν ἀπόψεων κρίνων τὴν ἀγόρευσιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, εὑρίσκω ὅτι ὑπῆρχον μεγάλα κενά, τὰ ὁποῖα εὐλόγως ἐδημιούργησαν τὸ ἐρώτημα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐκπροσωπῶ μίαν ἰδιαιτέραν ἀπόχρωσιν. Ἐκφράζω τὰς ἀπόψεις μιᾶς μικρᾶς μερίδος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὴν ὁποίαν ἐὰν μὲ ἐρωτήσετε νὰ σᾶς τὴν προσδιορίσω, εἰλικρινῶς, σᾶς λέγω δὲν ξεύρω πῶς εἶναι. Ἐκ τούτου τοῦ λόγου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐρευνήσω καὶ τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἐξέθεσαν τὰ προλαλήσαντα μέλη τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ καὶ τὰς ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ἐξέθεσαν τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ἐκφέρω κατόπιν καὶ τὰς ἰδικάς μας ἀπόψεις. Διότι χρήσιμον εἶναι νὰ ἀκουσθῇ τὴν στιγμὴν αὐτήν, νὰ ἀκουσθῇ καὶ ἡ φωνὴ αὐτοῦ τοῦ λαοῦ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Θὰ προχωρήσω εἰς τὴν κριτικήν, τὴν ὁποίαν προτίθεμαι νὰ κάμω ὅσον τὸ δυνατὸν ἀντικειμενικώτερον καὶ ἰδιαιτέρως θὰ καταβάλω προσπαθείας νὰ ἀποφύγω φραστικὰς ὀξύτητας. Διότι ἡ μικρὰ πεῖρα, τὴν ὁποίαν συνεκόμισα ἐκ τοῦ παρελθόντος, μὲ ἐδίδαξεν ὅτι αἱ ὀξύτητες, ὄχι μόνον δὲν συμβάλλουν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν λαϊκῶν συμφερόντων, ἀλλ’ ἀντιθέτως εἶναι ἄκρως ἐπιζήμιοι. Πρέπει ἰδιαιτέρως νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἐὰν ἡ ὀξύτης, ἡ ὁποία ἀναπτύσσεται μεταξὺ ἡμῶν κατὰ τὰς συζητήσεις καὶ τὰ παρακολουθήματα, τὰ ὁποῖα δημιουργοῦν αἱ ὀξύτητες αὐταὶ μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ διαλύωνται, ἐντὸς βραχέος, σχετικῶς, χρονικοῦ διαστήματος ἢ καὶ ἀμέσως ἐπὶ τόπου, μεταφερόμενα ἀπὸ τὴν αἴθουσαν ταύταν, ἔξω εἰς τὸν λαόν, δὲν διαλύονται τόσον εὐκόλως. Ἀντιθέτως, παραμένουν, καλλιεργοῦνται, πολλαπλασιάζονται καὶ δημιουργοῦν κατάστασιν ἄκρως ἐπιζήμιον διὰ τὰ λαϊκὰ συμφέροντα. Θὰ φροντίσω λοιπὸν νὰ ἀποφύγω αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς φραστικὰς ὀξύτητας καὶ νὰ κάμω καὶ ἐγὼ τὸν ἔλεγχον τὸν ἰδικόν μου καὶ τῆς πτέρυγος τῆς Κυβερνητικῆς, καὶ τῆς πτέρυγος τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος, ἐρωτηθεὶς ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τοῦ Ἐμπορίου τὸν κ. Παπαπολίτην, ἐὰν αἱ δύο τελευταῖαι ἀνακοινώσεις περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν εἰς τὴν ἀρχήν, ἦσαν ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἤγαγον τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμὸν νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν γενικὴν πολιτικὴν συζήτησιν, ἀπήντησε καὶ ἄλλα ζητήματα καὶ αὐτό. Αὐτὴ ἡ ἀπάντησις ἐνίσχυσε τὴν παρ’ ἐμοὶ γεννηθεῖσαν ἐν ἀρχῇ σκέψιν, ἴσως ἀδικαιολόγητον, ὅτι ἡ τελευταία ἀναταραχὴ μεταξὺ τῶν σχέσεων τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἀμερικανικῆς Πρεσβείας, δὲν ἀφῆκεν ἀδιάφορον τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμὸν καὶ ἐδημιούργησε παρ’ αὐτῷ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἐπέστη ὁ πρόσφορος χρόνος διὰ νὰ ἐξαπολυθῇ ἡ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως πανμέτωπος ἐπίθεσις, ὅτι δηλαδὴ ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς εὗρεν εἰς τὸ τελευταῖον αὐτὸ περιστατικὸν μίαν εὐκαιρίαν, τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ ἐκμεταλλευθῇ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν κατὰ τρόπον προάγοντα τὰ συμφέροντα αὐτοῦ. Καὶ ὄντως αὐτὴ ἡ διαπίστωσις εἶναι ἀνακριβής. Νομίζω, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ὑπέπεσεν εἰς σοβαρώτατον σφάλμα, ὅτι πολὺ κακῶς ἐξετίμησε τὸ ἐν προκειμένῳ περιστατικὸν καὶ ὅτι τοῦ σφάλματος αὐτοῦ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποτρέψῃ, θὰ ὑποστῇ τὰς συνεπείας. Τὸ θέμα ὡς εἶπον, ἦτο θέμα καθαρῶς ἐθνικὸν ἐπιβάλλον τὴν ἕνωσιν ὄχι μόνον ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ὄχι μόνον ὁλοκλήρου τοῦ τύπου, ἀλλὰ καὶ ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐκ τῆς κοινωνικῆς θέσεως τὴν ὁποίαν κατέχουν ἐκπροσωποῦν κοινωνικὰ στρώματα καὶ μερίδας τοῦ λαοῦ. Δὲν ἔγινεν. Ὁ φιλικὸς πρὸς τὸν Συναγερμὸν τύπος, ἐξεδηλώθη ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς καὶ κατόπιν ἠκολούθησεν ἡ σιγὴ τοῦ Στρατάρχου καὶ ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Κανελλοπούλου. Ὅτι ὅμως δὲν ἔπραξεν ὁ Συναγερμὸς καὶ τὰ ὄργανα τὰ δημοσιογραφικά, τὰ ὁποῖα ἐκφράζουν τὰς ἀπόψεις του, τὸ ἔπραξεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πράγματι εὑρέθη σύσσωμος παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Κυβερνήσεως, παρὰ τὸ πλευρὸν τοῦ Βασιλέως, ἀγωνιζομένων διὰ τὴν διαφύλαξιν καὶ τῆς Ἐθνικῆς κυριαρχίας καὶ τῆς Ἐθνικῆς ἀξιοπρεπείας καὶ τῆς Ἐθνικῆς φιλοτιμίας, διότι καὶ ἡ Ἐθνικὴ ἀξιοπρέπεια καὶ ἡ Ἐθνικὴ φιλοτιμία καὶ τὰ κυριαρχικὰ δικαιώματα τοῦ λαοῦ ἐτρώθησαν ἀναμφισβητήτως, ἀπὸ τὴν ἀνακοίνωσιν εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ἡ ἐδῶ Ἀμερικανικὴ Πρεσβεία. Εἰς τὶ ὠφελεῖ νὰ ἀποκρύπτωμεν τὴν ἀλήθειαν, κύριοι βουλευταί; Εἰς τὶ ὠφελεῖ νὰ ρίπτωμεν ἀραχνοΰφαντον πέπλον ἐπὶ τῶν γεγονότων διὰ νὰ συγκαλύψωμεν τὴν οὐσίαν των ὅταν ὁ παγκόσμιος τύπος ἔκρινε τὸ περιστατικὸν αὐτὸ καὶ τὸ ἔκρινε κατὰ τὸν τρόπον κατά, τὸν ὁποῖον ἔκρινεν; Ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἀπεκάλεσα κρίσιμον τὴν ἀνακοίνωσιν τῆς Ἀμερικανικῆς Πρεσβείας καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον θεωρῶ ἱστορικὴν τὴν ἀπάντησιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, διότι πράγματι μὲ ἀξιοπρέπειαν ὑπερημύνθη, ὡς ἁρμόζει εἰς Κυβέρνησιν ὑπερηφάνου λαοῦ, τῶν δικαιωμάτων τοῦ λαοῦ μας. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εἰς τὴν ἀγόρευσίν του, ὅτι δὲν ὑπῆρξε τρῶσις οὔτε τῆς αὐτοτελείας τῆς Ἑλληνικῆς, οὔτε τῆς κυριαρχίας τῆς Ἑλλάδος. Θὰ εἶχε δίκαιον λέγων αὐτό, ἐὰν ἠσπάζετο τὴν περὶ αὐτοτελείας θεωρίαν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Κανελλοπούλου. Ἀλλὰ δὲν εἶπεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ δι’ αὐτὸ εὑρίσκομαι καὶ πρὸς αὐτὸν εἰς πλήρη διαφωνίαν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα αὐτό.

§344Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶπον ἐφ’ ὅσον ἀποτελοῦμεν μίαν κοινότητα.

§345Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Θὰ ἔλθω καὶ εἰς τὴν κοινότητα, κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος.

§346Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὑπῆρχεν ὀλίσθημα. Ἄλλο τὸ ἕνα καὶ ἄλλο τὸ ἄλλο.

§347Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἶναι ἄλλο τὸ ζήτημα. Νομίζω σεῖς τὸ εἴχατε εἴπει αὐτό. Εἶναι ἄλλο τὸ ζήτημα ἐὰν διὰ καταλλήλου χειρισμοῦ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποφευχθῇ ἡ ἐμφάνισις αὐτῆς τῆς ξένης ἐπεμβάσεως εἰς καθαρῶς ἐσωτερικὰ ζητήματα. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ μικρὰν ἠμπορεῖ νὰ καταλογίσῃ τὴν εὐθύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀμερολήπτως κρίνων τὰ πράγματα, διότι προηγήθη, πῶς νὰ τὸ κάμωμεν, μακρὰ πρακτική, πέντε ὁλοκλήρων ἐτῶν, πρακτικὴ ἡ ὁποία ἦτο πολὺ φυσικὸν νὰ περιστείλῃ, νὰ περιορίσῃ τὰ πλαίσια ἐντὸς τῶν ὁποίων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κινηθοῦν αἱ Κυβερνήσεις, ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ καὶ ἀκόμη περισσότερον αἱ Κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι θὰ ἔλθουν νὰ τὴν διαδεχθοῦν, ἐστένεψε τὰ πλαίσια καὶ ἐδημιούργησε καὶ δεσμεύσεις. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς μικρὰν ἠμπορεῖ νὰ καταλογίσῃ τις εὐθύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὡς πρὸς τὸν χειρισμόν, τὸν ὁποῖον ἔκαμε τοῦ ζητήματος. Ἡ περίπτωσις αὐτή, κύριοι βουλευταί, ὑπῆρξε κατὰ τὴν γνώμην μου καὶ εἶναι μία ἀπὸ τὰς ἐλαχίστας, εἰς τὰς ὁποίας, ἐπεβάλλετο νὰ παρουσιασθῇ ὁμόφωνος ὁ πολιτικὸς κόσμος. Ἐδῶ ἠκούσθησαν, πολλάκις, ἐπικλήσεις καὶ πρὸ ὀλίγων, ἀκόμη, ὡρῶν, ὁ ἄνευ χαρτοφυλακίου Ὑπουργὸς κ. Βαρβούτης ἔλεγε πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμόν: Διατὶ δὲν ἔρχεσθε νὰ χωρήσωμεν εἰς μίαν κοινὴν πολιτικὴν εἰρηνεύσεως; Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔλεγε: Τὸ καπνικὸν ζήτημα, εἶναι ζήτημα ἐθνικὸν καὶ πρέπει νὰ χαράξωμεν κοινὴν πολιτικήν, διακομματικὴν πολιτικὴν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Εἶναι, λοιπόν, τὸ καπνικὸν ζήτημα, ζήτημα ἐθνικόν, εἶναι τὸ ἐκπαιδευτικὸν ζήτημα, ζήτημα ἐθνικόν, καὶ δὲν εἶναι ἐθνικὸν ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ παραστῇ σύσσωμος ὁ πολιτικὸς κόσμος, τὸ ζήτημα τῆς ἐπεμβάσεως εἰς τὰ ἐσωτερικά μας, ἐπεμβάσεως, ἡ ὁποία κατὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐξεδηλώθη, ὑπῆρξεν ὄχι ἁπλῶς ὠμή, ἀλλὰ ὠμοτάτη, διότι ἐγένετο ἀπ’ εὐθείας ἀνακοίνωσις πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διὰ τοῦ τύπου, παραμερισθείσης καὶ ἀγνοηθείσης τῆς Κυβερνήσεως τῆς χώρας;

§348Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Περιέχει καὶ σύστασιν πρὸς τὴν Βουλήν.

§349Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ὁ Κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἀξιότιμος κ. Κανελλόπουλος, ἐμέμφθη τῆς μερίδος ἐκείνης τοῦ Ἑλληνικοῦ τύπου, ἡ ὁποία ὑπεστήριξε τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸν χειρισμὸν τοῦ θέματος αὐτοῦ καὶ εἶπεν ὅτι ἡ μερὶς αὐτὴ τοῦ τύπου, ἐπεχείρησε παραπλανητικὴν προβολὴν τοῦ ζητήματος τῆς αὐτοτελείας. Ἐγὼ πιστεύω ὅτι ἡ μερὶς αὐτὴ τοῦ τύπου ἀπηχεῖ, τὰ αἰσθήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι ἡ μερὶς αὐτὴ τοῦ τύπου ἐγένετο πιστὸς διερμηνεὺς τῶν αἰσθημάτων ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ ὅτι ἀντιθέτως, προσπάθεια παραπλανητικῆς προβολῆς τοῦ θέματος αὐτοῦ, κατεβλήθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Κανελλόπουλον. Μᾶς εἶπεν: «Ἐπικαλούμεθα τὴν ἰδέαν..... (ἀναγινώσκει)......». Ἡ διαπίστωσις εἶναι ὀρθὴ καὶ δὲν συνέβη μόνον προκειμένου περὶ τῆς ἰδέας τῆς αὐτοτελείας. Ἐπανειλημμένως συνέβη. Ὁ ἀναμάρτητος πρῶτος τὸν λίθον βαλέτω. Ἐπανειλημμένως συνέβη ἐδῶ νὰ ἐπικαλούμεθα καὶ τὴν ἰδέαν τῆς Δημοκρατίας, καὶ τὰς Δημοκρατικὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἀρχὰς τῆς ἐλευθερίας καὶ ἄλλας ὑψηλὰς ἀρχάς, ὁσάκις μᾶς συμφέρει καὶ νὰ τὰς λησμονοῦμεν ὁσάκις μᾶς συμφέρει. Ἐκεῖνο ποὺ ἔχει ἀξίαν εἶναι τοῦτο, εἶναι, ὁ ἐξενεγκὼν τὴν κρίσιν αὐτήν. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος προέβη εἰς τὴν διαπίστωσιν αὐτήν, εἶναι ἀπηλλαγμένος τῆς μομφῆς αὐτῆς; Ἐγώ, ἔχω ζωηρὰς ἀμφιβολίας ἐπὶ τοῦ προκειμένου καὶ ἐλπίζω ὅτι, δι’ ὅσων θὰ σᾶς ἀναπτύξω ἐν συνεχείᾳ, θὰ σᾶς μεταδώσω τὴν ἀμφιβολίαν μου αὐτὴν ἢ μᾶλλον τὴν πεποίθησίν μου.

§350Α. ΠΑΛΛΗΣ. Πῶς θέλετε ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς νὰ συμφωνήσῃ μὲ τὰς ἀπόψεις, τὰς ὁποίας λέγετε καὶ νὰ συμφωνήσῃ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ κοινῶν προγραμμάτων, τόσον τοῦ οἰκονομικοῦ, ὅσον καὶ τῶν ἄλλων, ἐφ’ ὅσον....

§351Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν εἶπον ἐγὼ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἦτο μία ἀπὸ τὰς σπανίας εὐκαιρίας......

§352Α. ΠΑΛΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ λέγω ἐπ’ αὐτοῦ πῶς θέλετε νὰ γίνῃ ὅταν ὁ Στρατάρχης ἐπιζητῇ μίαν συνάντησιν μὲ τὸν Ἀϊζενχάουερ, ἡ ὁποία δημοσιεύεται εἰς τὸ φύλλον.... τῆς 7 Μαρτίου, ἡ ὁποία λέγει τὰ ἑξῆς, ἐν μεταφράσει: «Ἀμερικανοὶ καὶ Βρεταννοὶ ἐν Ἀθήναις.... (ἀναγινώσκει)......». Καὶ πάρα κάτω: «Ἡ Κυβέρνησις Πλαστήρα.... (ἀναγινώσκει)....».

§353Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὶ συνάγετε ἐξ αὐτοῦ;

§354Α. ΠΑΛΛΗΣ. Ἐξ αὐτοῦ συνάγω, ὅτι ἐπεδίωξεν ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἀρχὴν δι’ ἐπεμβάσεως ξένης καὶ οὐχὶ δι’ ἰδίας δυνάμεως.

§355Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κύριοι, νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν. Ὅσα ἀνέγνωσεν ὁ κ. συνάδελφος, δὲν ἀπηχοῦν γνώμας τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἀλλὰ ἀποτελοῦν γνώμας ἰδιαιτέρας τοῦ κ. BIGARD. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ, ἐπειδὴ ἡ πρόθεσις τοῦ κ. συναδέλφου ὑπῆρξε νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸν Συναγερμόν, ὅπως ἐπεχείρησαν ὡρισμέναι Κυβερνητικαὶ ἐφημερίδες, τὴν πρόθεσιν τῆς μειοδοσίας, καὶ ἦλθεν ἔτσι τὸ πρᾶγμα, ἐπιθυμῶ νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι ὅλα τὰ γραφέντα ὑπῆρξαν ψευδῆ. Δηλῶ ὑπευθύνως ὅτι ὁ Στρατάρχης Παπάγος κατὰ τὴν συζήτησιν τὴν ὁποίαν εἶχε μὲ τὸν Στρατηγὸν Ἀϊζενχάουερ, δὲν ἔθιξεν οὔτε τὸ ζήτημα τῶν φόρων οὔτε τὸ ζήτημα τῆς Κυβερνήσεως τῆς Χώρας. Προβαίνω εἰς ὑπεύθυνον ἐπ’ αὐτοῦ δήλωσιν, καὶ εἰς πλήρη διάψευσιν τῶν δημοσιευθέντων εἰς τὰς Κυβερνητικὰς ἐφημερίδας σχετικῶν πληροφοριῶν. Ἐπίσης ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος κ. Κῦρκος ἔθιξε προσωπικὸν ζήτημα καὶ εἶπεν ὅτι ὁ ἐλθὼν καὶ ἀναπτύξας τὴν παράδοξον θεωρίαν περὶ αὐτοτελείας, δηλαδὴ ἐγώ, δὲν εἶναι ἀπηλλαγμένος τῆς κατηγορίας.

§356Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἶπον ὅτι θὰ σᾶς μεταδώσω τὴν ἀμφιβολίαν μου αὐτήν. Ἀφήσατέ με νὰ ἀναπτύξω τὸ ζήτημα καὶ μετὰ θὰ ἀπαντήσετε.

§357Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαρίστως. Ἀλλά, ἐπειδὴ εἴπατε ὡρισμένα πράγματα τὰ ὁποῖα μὲ ἀφοροῦν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Λέγω λοιπὸν ὅτι κατὰ παράξενον σύμπτωσιν, εἶμαι ἀπηλλαγμένος ἀπὸ κατηγορίας διότι κατὰ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1942 ὡς Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἰς τὴν Μ. Ἀνατολήν, ἦλθον εἰς ἀντίθεσιν μὲ τοὺς Συμμάχους διὰ τὸ ζήτημα τῆς Β. Ἠπείρου καὶ τῆς Κύπρου, καὶ ἔπεσα μετὰ ταῦτα κατόπιν ἐνεργειῶν αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὸν Στρατὸν τῆς Μ. Ἀνατολῆς κατὰ τὴν εἰς Λονδῖνον ἀπουσίαν μου. Καὶ τότε ἀντεμετώπισα κατὰ τρόπον ἐθνικῶς ἀξιοπρεπῆ τὴν θέσιν μου ὡς Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἂν καὶ δὲν ὑπῆρχε Βουλὴ οὔτε ἦτο ἐλευθέρα ἡ Χώρα μας, ἢ μᾶλλον ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ κάμω περισσότερα ἀπὸ ὅσα θὰ ἔκαμνα ἐν Ἑλλάδι, ἀκριβῶς ἐπειδὴ εὑρισκόμην εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἡ Ἑλλὰς ἦτο ὑπόδουλος. Καὶ τὸ 1945 ἤμην ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν ἐδέχθην νὰ μειοδοτήσω καὶ δι’ αὐτὸ ἔπεσα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὰς 22 Νοεμβρίου 1945. Περὶ αὐτοῦ ἐπικαλοῦμαι καὶ τὴν μαρτυρίαν τοῦ παρισταμένου κ. Κασιμάτη.

§358Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ (Ὑπ. Ἐργασίας). Μάλιστα, τὸ βεβαιῶ ἀπολύτως.

§359Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Χαίρω πολὺ διότι σᾶς ἔδωσα τὴν ἀφορμὴν νὰ δώσητε αὐτὰς τὰς πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν, περὶ τῆς ἀκριβείας τῶν ὁποίων ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν. Ἀλλὰ ἀκριβῶς μετὰ τὰς πληροφορίας αὐτὰς γίνεται ἀκόμη μεγαλυτέρα ἡ ἀπορία μου, πῶς ὑπεστηρίξατε σεῖς αὐτὴν τὴν ἄποψιν περὶ αὐτοτελείας, ἡ ὁποία ἄποψις ἔρχεται εἰς σύγκρουσιν πρὸς ὅσα μᾶς εἴπατε αὐτὴν τὴν στιγμὴν. Καὶ δεύτερον, ἐγὼ δὲν περιώρισα τὸ θέμα μόνον εἰς τὸ συγκεκριμένον σημεῖον ὅτι ἐνθυμούμεθα τὴν αὐτοτέλειαν ὅταν μᾶς συμφέρῃ κομματικῶς ἢ ἀτομικῶς.

§360Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντως ἐγὼ τὴν ἐνεθυμήθην ὅταν δὲν μὲ συνέφερε.

§361Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Καὶ εἶπον ὅτι καὶ ἄλλας ὑψηλὰς καὶ χρησίμους ἀρχὰς διὰ τὸ Ἔθνος τὰς λησμονοῦμεν ὅταν δὲν μας συμφέρῃ καὶ τὰς ἐνθυμούμεθα ὅταν μᾶς συμφέρῃ. Καὶ τώρα ἂς ἔλθω εἰς τὴν ἔρευναν τῆς περὶ αὐτοτελείας θεωρίας τοῦ κ. Κανελλοπούλου. Εἶπε τοῦτο: Ἡ αὐτοτέλεια εἶναι ἔννοια συνδεομένη μὲ τὸ ἐθνικὸν συμφέρον. Ἐγὼ νομίζω ὅτι αὐτοτέλεια εἶναι κάτι πάρα πάνω ἀπὸ αὐτό. Ἡ αὐτοτέλεια εἶναι ἡ οὐσία, εἶναι τὸ σύνολον, εἶναι ὁλόκληρον τὸ περιεχόμενον τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος. Δὲν μπορεῖ νὰ νοηθῇ συμφέρον ἐθνικὸν ἔξω ἀπὸ τὴν βάσιν τῆς αὐτοτελείας. Ἡ αὐτοτέλεια εἶναι ἡ θεμελιώδης βάσις ἐπάνω εἰς τὴν ὁποίαν θὰ στηριχθοῦν, εἶναι ἡ ἀφετηρία ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ ξεκινήσουν ὅλα τὰ ἄλλα ἐθνικὰ συμφέροντα. Ἀλλὰ ὁ κύριος Κανελλόπουλος προσέθεσεν: «Ὅταν τὸ ἐθνικὸν συμφέρον προάγεται ὑπὸ τῆς αὐτοτελείας, τότε ἡ νομική της ἔννοια πρέπει νὰ ἔρχεται εἰς τὸ προσκήνιον. Ἀλλὰ ὑπάρχουν περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας τὰ κράτη προβαίνουν εἰς αὐτοπεριορισμούς». Ἐγὼ νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐδῶ κεῖται ἡ παραπλανητικὴ προβολὴ τῆς ἐννοίας τῆς αὐτοτελείας ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Κανελλοπούλου. Κατὰ τὴν ἰδικήν μας ἀντίληψιν τὸ ἐθνικόν μας συμφέρον μπορεῖ νὰ προαχθῇ μόνον μὲ βάσιν τὴν Ἐθνικὴν αὐτοτέλειαν. Δὲν μπορεῖ λοιπὸν νὰ γίνεται προβολὴ τῆς Ἐθνικῆς αὐτοτελείας καὶ συστολὴ τῆς Ἐθνικῆς αὐτοτελείας. Ἀλλὰ λέγει ὁ κ. Κανελλόπουλος: «Τὰ Κράτη προβαίνουν εἰς αὐτοπεριορισμούς». Πράγματι προβαίνουν τὰ Κράτη. Καὶ μάλιστα προσέθεσεν, ὅτι ὁλόκληρον τὸ διεθνὲς δίκαιον δὲν εἶναι ἄλλο τι παρὰ αὐτοὶ οἱ αὐτοπεριορισμοί, οἱ ὁποῖοι γίνονται ἀπὸ τὰ διάφορα κράτη. Βεβαίως τὰ Κράτη προβαίνουν εἰς αὐτοπεριορισμοὺς ὅταν συνάπτουν διεθνεῖς συμφωνίας. Ἀλλὰ αὐταὶ αἱ διεθνεῖς συμφωνίαι ἑδράζονται πάντοτε ἐπὶ δύο θεμελιωδῶν βάσεων ἐκ τῶν ὁποίων καὶ ἡ μία ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ, δὲν εἶναι πλέον συμφωνίαι. Εἶναι κάτι ἄλλο τὸ ὁποῖον θὰ ἀναπτύξω κατόπιν. Καὶ αἱ δύο θεμελιώδεις βάσεις εἶναι: Πρῶτον ἡ ἰσοτιμία μεταξὺ τῶν συμβαλλομένων καὶ δεύτερον ἡ ἀμοιβαιότης εἰς τὴν ἀντίληψιν τῶν ἑκατέρωθεν ὑποχρεώσεων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτοὶ οἱ αὐτοπεριορισμοὶ πρέπει νὰ γίνωνται μὲ τὴν ἐλευθέραν συγκατάθεσιν ἑκάστου συμβαλλομένου Κράτους. Ὅταν δὲν ὑπάρχῃ τὸ στοιχεῖον τῆς ἐλευθέρας συγκαταθέσεως, ὅταν ὑπάρχῃ πόρρωθεν ἔστω, ἀσκούμενος ψυχολογικὸς ἢ ἄλλος ἐξαναγκασμός, δὲν ὑπάρχει αὐτοπεριορισμός. Ὁ αὐτοπεριορισμὸς ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ποὺ ἡρμήνευσα αὐτὸν προηγουμένως, εἶναι ἐπιβράβευσις τῆς ἐννοίας τῆς αὐτοτελείας ὅπως τὴν ἀνέπτυξα. Ὁ ἄλλος αὐτοπεριορισμὸς εἶναι περιορισμὸς ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλεται κατὰ τὸν ἄλλον τρόπον καὶ ὄχι κατὰ τὴν ἐλευθέραν συγκατάθεσιν τῆς χώρας ἡ ὁποία ἀναδέχεται τὸν περιορισμόν. Ποιὰ σχέσις τώρα μπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ μεταξὺ τοῦ ἀνακοινωθέντος τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη καὶ περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησα εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ αὐτῶν τῶν περιορισμῶν περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ ὁ κ. Κανελλόπουλος: Τὸ ἕνα ἦτο μὲ ἐπιβολὴν ξένης θελήσεως. Τὸ ἄλλο ἀπορρέει ἀπὸ τὴν ἐλευθέραν συγκατάθεσιν τῆς Χώρας. Ποιὰ σχέσις καὶ ποιὰ ἀναλογία μπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ μεταξὺ αὐτῶν τῶν δύο; Ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἀνακοινωθέντος προκύπτει ὅτι εἶναι κάτι περισσότερον ἀπὸ αὐτὸ ποὺ εἶπα. Διότι ὅταν διαφαίνεται σαφῶς ἡ ἀπειλὴ περὶ τοῦ τὶ πρόκειται νὰ συμβῇ εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ γίνουν δεκτὰ τὰ ὅσα ἀναφέρονται εἰς τὸ ἀνακοινωθέν, τότε ποῦ ὑπάρχει ἡ ἐλευθέρα συγκατάθεσις; Νά, λοιπόν, διατὶ λέγω ἐπεχειρήθη παραπλανητικὴ προβολὴ τῆς ἐννοίας τῆς αὐτοτελείας. Ἀλλὰ ὁ κ. Κανελλόπουλος ἀνέπτυξε καὶ ἄλλην ἄποψιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Εἶπε τοῦτο: «Ὑπεράνω τῆς αὐτοτελείας ὑπάρχει μία ἑτέρα σπουδαιοτέρα ἔννοια, ἡ ἰδέα τῆς ἀλληλεγγύης τῶν Δημοκρατικῶν Χωρῶν τοῦ Κόσμου, ἥτις ἐὰν λέγεται ἀπὸ οἱανδήποτε ἄτοπον ἐκδήλωσιν σκέψεως περὶ αὐτοτελείας, τότε τὴν σκέψιν αὐτὴν τὴν κλονίζουσαν τὴν ἔννοιαν τῆς ἀλληλεγγύης τὴν καταδικάζουν καὶ τὴν καταδικάζει καὶ ἡ ψυχὴ τοῦ Ἔθνους». Ἐπ’ αὐτῆς τῆς συγκεκριμένης περικοπῆς ἠσκήθη κριτικὴ ἀπὸ τὸν συνάδεφον κ. Ἀκρίταν, ὁ ὁποῖος ὀρθῶς παρετήρησεν ὅτι, ἐὰν ἀντικατασταθῇ ἡ λέξις δημοκρατικὴ ἀλληλεγγύη διὰ τῆς λέξεως σοσιαλιστικὴ ἀλληλεγγύη, τότε αὐτὴ ἡ περικοπὴ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῇ ἀπὸ ἀλλοῦ καὶ ὄχι ἀπ’ ἐδῶ, ὅπου ἠκούσθη. Ἀλλὰ ἐγὼ λέγω τοῦτο, αὐτὴ ἡ ἔννοια τῆς δημοκρατικῆς ἀλληλεγγύης, ἐὰν ὑπάρχῃ, ποῖον σκοπὸν ἔχει; Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ ἄλλον σκοπὸν παρὰ τὴν διαφύλαξιν ἀκριβῶς τῆς αὐτοτελείας καὶ τῆς ἐθνικῆς ἐλευθερίας τῶν χωρῶν, ποὺ μετέχουν εἰς αὐτὴν τὴν κοινότητα τῆς δημοκρατικῆς ἀλληλεγγύης. Ἐὰν ἄρωμεν τὴν βάσιν αὐτήν, ἐὰν σκέψις αὐτῆς τῆς δημοκρατικῆς ἀλληλεγγύης δὲν εἶναι ἡ ἐξασφάλισις τῆς ἐθνικῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς αὐτοτελείας τῶν μετεχουσῶν χωρῶν, τότε τὶ σκοπὸν ἔχει αὐτὴ ἡ δημοκρατικὴ ἀλληλεγγύη; Ἐνδιαφέρει ἆρά γε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐὰν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ τοῦ καταλύσῃ τὴν αὐτοτέλειάν του, κυβερνᾶται δημοκρατικὰ ἢ αὐταρχικά; Ἐκεῖνο ποὺ τὸν ἐνδιαφέρει εἶναι νὰ παραμείνῃ ἀμείωτος ἡ ἐθνική του ἐλευθερία ἡ ἐθνική του ἀνεξαρτησία, ἡ αὐτοτέλειά του. Ἡμεῖς ἔχομεν ζωντανὸν παράδειγμα, ἡρωϊκὸν παράδειγμα, τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τῆς Κύπρου, ὁ ὁποῖος ἐπὶ δεκάδας ἐτῶν ἀγωνίζεται σκληροτάτους ἀγῶνας καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀκόμη, διὰ νὰ ἀποκτήσῃ τὸ ἔμβρυον τῆς αὐτοτελείας, τὴν αὐτοδιάθεσίν του καὶ ὁ δυνάστης του εἶναι ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι καὶ δημοκρατικὰ κυβερνῶνται καὶ εἰς τὴν κοινότητα αὐτὴν τῆς δημοκρατικῆς ἀλληλεγγύης ἀνήκουν. Ἀντὶ νὰ βοηθήσωμεν τὸν Κυπριακὸν λαὸν νὰ ἑνωθῇ μὲ τὴν Ἑλλάδα, πηγαίνομεν νὰ ἰσοπεδώσωμεν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν πρὸς τὸν Κυπριακόν; Ὁ κ. Κανελλόπουλος καταδικάζει τὴν θεωρίαν τῆς δημοκρατικῆς ἀλληλεγγύης ὅπως τὴν ἀνέπτυξα. Σεῖς, κύριε Κανελλόπουλε, ἠμπορεῖ νὰ τὴν καταδικάζετε, ἡ συνείδησις τοῦ Ἔθνους ὅμως, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι θὰ καταδικάσῃ σᾶς καὶ τὴν θεωρίαν σας.

§362Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παραπλανητικὴ εἶναι ἡ προσπάθεια, τὴν ὁποίαν ἐκάματε σεῖς, σᾶς ἀνταποδίδω τὸν χαρακτηρισμόν, τὸν ὁποῖον συνεδέσατε μὲ τὴν ἰδικήν μου θεωρίαν. Βεβαίως αἱ διατυπώσεις, τὰς ὁποίας χρησιμοποιεῖτε, εἶναι διατυπώσεις ὡραῖαι, ἀλλὰ αἱ ἀπόψεις τῶν ὡραίων αὐτῶν διατυπώσεων θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὴν πραγματικότητα καὶ τὴν ἀλήθειαν τῶν ἡμερῶν μας. Ἐὰν δώσετε εἰς τὴν φράσιν, τὴν ὁποίαν ἐχρησιμοποίησα ἐγὼ περὶ ἀλληλεγγύης, τὴν ἀπάντησιν τὴν ἀποκρουστικήν, τὴν ὁποίαν δίδετε ἀπόψε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τότε κινδυνεύει καὶ ἡ ἀτομικὴ ἐλευθερία ἑκάστου ἐξ ὑμῶν. Διότι ἡ ἀλληλεγγύη, καὶ δι’ αὐτὸ ἀπέδωσα τόσην σημασίαν εἰς τὴν ἀλληλεγγύην τῶν ἐλευθέρων δημοκρατικῶν χωρῶν, ἡ ἀλληλεγγύη τῶν ἐλευθέρων δημοκρατικῶν χωρῶν εἶναι εἰς τὰ 1952 ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν ἀναγκαίαν καὶ μόνην δυνατὴν προϋπόθεσιν ὄχι μόνον διὰ τὴν αὐτοτέλειαν ἑκάστης τῶν δημοκρατικῶν χωρῶν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἀτομικὴν ἐλευθερίαν ἑκάστου ἐξ ὑμῶν. Δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὰ 1821. Ζῶμεν εἰς τὰ 1952. Ὁ κόσμος εἰσέρχεται εἰς τελείως νέαν περίοδον ἀπὸ ἀπόψεως κοινωνικῶν, οἰκονομικῶν καὶ πολιτικῶν συγκροτημάτων. Τὴν νέαν αὐτὴν περίοδον τὴν χαρακτηρίζουν δύο κυρίως μεγάλα περιστατικά. Τὸ ἕνα περιστατικὸν εἶναι ἡ ἀλληλεγγύη τῶν ἐλευθέρων δημοκρατιῶν, τὸ ἄλλο περιστατικὸν εἶναι τὸ τυραννικὸν μπλόκ, τὸ Σοβιετικόν. Ὁ κόσμος βαίνει πρὸς ἑνοποίησιν. Εἶναι ἀδύνατον ἡ τεχνικὴ καὶ οἰκονομικὴ πρόοδος τοῦ αἰῶνος μας νὰ σταματήσῃ καὶ νὰ μὴ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν ἑνοποίησιν τοῦ κόσμου, ἀλλὰ διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὴν ἑνοποίησιν πρέπει νὰ ἀρθῇ αὐτὸς ὁ διχασμὸς μεταξὺ τῶν ἐλευθέρων δημοκρατιῶν καὶ τοῦ σοβιετικοῦ μπλόκ. Αἱ ἐλεύθεραι δημοκρατίαι πρέπει νὰ συσφίξουν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον τὰς μεταξύ των σχέσεις διὰ νὰ ὑπερνικήσουν τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους ἐμφανίζει τὸ σοβιετικὸν μπλόκ, ὄχι διότι εἶναι μπλὸκ κρατῶν διεπομένων ἀπὸ τὸν σοσιαλισμὸν ἢ τὸν κομμουνισμόν, ἀλλὰ διότι εἶναι μπλὸκ κρατῶν, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι κἂν κράτη, ἀλλὰ εἶναι ὅλα ὑπόδουλα εἰς μίαν χώραν, ὅπου εἰς τὴν χώραν αὐτὴν δὲν ὑπάρχει οὔτε εἷς ἐλεύθερος, οὔτε κἂν ὁ δικτάτωρ, οὔτε κἂν ὁ στρατάρχης Στάλιν, διότι οἱ δικτάτορες αὐτοῦ τοῦ τύπου εἶναι πιὸ ὑπόδουλοι καὶ ἀπὸ τοὺς ὑποδούλους των, διότι εἶναι δοῦλοι τοῦ τυραννικοῦ καθεστῶτος τὸ ὁποῖον ἔχουν ἀγκαλιάσει, φοβοῦνται καὶ τὸν ἑαυτόν τους ἀκόμη ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν. Ὅταν λοιπὸν ἔχωμεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τοιοῦτον κίνδυνον, ἀλλὰ καὶ τοιαύτην μεγάλην ἀποστολήν, τὸν κίνδυνον τῆς καταστροφῆς τοῦ ἑλληνοχριστιανικοῦ πολιτισμοῦ καὶ τὸν κίνδυνον τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς δημοκρατίας, ἀλλ’ ἔχομεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ἐπίσης τὴν μεγάλην ἀποστολὴν τῆς ἑνοποιήσεως τοῦ κόσμου ἐπὶ δημοκρατικῶν βάσεων, ὅταν σημειοῦνται τοιαῦται ἐξελίξεις εἰς τὴν ἱστορίαν, ἐπιτρέπεται νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ αὐτοτελείας μὲ τὰς παραπλανητικὰς ἐκείνας διατυπώσεις, τὰς ὁποίας ἐχρησιμοποιήσατε καὶ αἱ ὁποῖαι ὑπενθυμίζουν ὄχι τὸ 1821, ἀλλὰ τὸ 1897; Ἤδη, καὶ πρὸ τῆς ἐμφανίσεως τοῦ κομμουνιστικοῦ κινδύνου, ἤδη ἀπὸ τοῦ 1910 ἔπαυσεν αὐτοῦ τοῦ εἴδους ἡ ρωμαντικὴ ἔννοια τῆς αὐτοτελείας νὰ ἰσχύῃ καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν πιστεύετε οὔτε σεῖς εἰς τὴν ρωμαντικὴν ἔννοιαν τῆς αὐτοτελείας.

§363Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Πιστεύω ἀπολύτως εἰς ὅσα εἶπα καὶ δὲν δέχομαι αὐτά, ποὺ λέγετε σεῖς.

§364Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ ἡ ρωμαντικὴ ἔννοια τῆς αὐτοτελείας θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὁδηγήσῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς ἀπόγνωσιν, εἰς ἐγκατάλειψιν, εἰς καταστροφήν, εἰς ὑποδούλωσιν καὶ αὐτὴν τὴν ὑποδούλωσιν ἡμεῖς δὲν τὴν ἀνεχόμεθα. Καὶ ἐκτὸς τούτου καὶ μόνον τὸ γεγονὸς ὅτι αἱ περίεργοι περὶ αὐτοτελείας ἀντιλήψεις αἱ δημοσιευθεῖσαι εἴς τινας ἐφημερίδας ὑπὸ τοὺς τίτλους «COCA–COLLA» καὶ «LAS-SO», εὗρον ἀπήχησιν πέραν τοῦ παραπετάσματος καὶ συμπίπτουν ἀπολύτως μὲ ὅσα ὁ ραδιοσταθμὸς τῶν συμμοριτῶν λέγει κατ’ αὐτὰς καὶ δὲν θὰ ἀγνοῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὁ κομμουνιστικὸς ραδιοφωνικὸς σταθμὸς ἐπήνεσε καὶ τὸ ἀνακοινωθὲν τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν συμβαίνουν αὐτά, ἀγαπητὲ κύριε συνάδελφε, προτιμῶ τὴν θεωρίαν τὴν ἰδικήν μου ἀπὸ τὴν ἰδικήν σας.

§365Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν θὰ ἠμποροῦσα νὰ συμφωνήσω οὔτε μετὰ τὰς ἐπεξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωσεν ὁ κ. Κανελλόπουλος καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν μεταβάλλουν οὐδὲ ἐπ’ ἐλάχιστον τὴν ἀξίαν αὐτῶν τὰ ὁποῖα εἶπα. Δὲν εἶναι αὐτά, τὰ ὁποῖα ὑπεστήριξα ἐγὼ ἀπόψεις τοῦ 1810, τοῦ 1850, τοῦ 1897. Εἶναι ἀπόψεις, τὰς ὁποίας δὲν ἠμπορεῖ νὰ μεταβάλῃ ὁ χρόνος, εἶναι ἀπόψεις αἱ ὁποῖαι καὶ σήμερον ἀκόμη ἰσχύουν καὶ ἔχω ἐδῶ, ἂν θέλῃ ὁ κ. Κανελλόπουλος νὰ πεισθῇ περὶ αὐτῶν, ἔχω ἐδῶ ἕνα ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς ἐφημερίδας, εἰς μίαν Γαλλικὴν ἐφημερίδα, εἰς τὸ ὁποῖον γίνεται λόγος περὶ ἑνὸς ἀνακοινωθέντος, τὸ ὁποῖον ἐξέδωκε τὸ Ἀμερικανικὸν Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν μὲ τὸν σκοπὸν νὰ καθησυχάσῃ τοὺς Γάλλους. Λέγει τὸ ἀνακοινωθὲν αὐτὸ ὅτι «ἐνέργεια τοῦ κ. Πιουριφόϋ δὲν ἀποτελεῖ προηγούμενον δι’ ἄλλας χώρας». Ἠμπορεῖ δηλαδὴ ἡ ἐνέργεια αὐτὴ νὰ γίνεται εἰς τοὺς Ἕλληνας, ἀλλὰ «Γάλλοι, Ἰταλοί, καὶ Λουξεμβοῦργοι ἀκόμη, μὴ ἀνησυχῆτε, δὲν γίνεται διὰ σᾶς κάτι τέτοιο». Ποῦ εἶναι λοιπὸν αἱ ἀρχαί, τὰς ὁποίας ὑποστηρίζω ὅτι εἶναι ρωμαντικαὶ καὶ εἶναι ἀρχαὶ τοῦ 1837–1910, τὰς ὁποίας ὑποστηρίζει ὁ κ. Κανελλόπουλος;

§366ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τίνος ἐφημερίδος εἶναι τὸ ἄρθρον αὐτό;

§367Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Τῆς δεξιᾶς ἐφημερίδος «Ὀρόρ». Καὶ διατὶ θὰ ἐξυπηρετηθῇ αὐτὸς ὁ ἀγών, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖ ὁ κ. Κανελλόπουλος καὶ εἰς τὸν ὁποῖον κάτι ἔχει συνεισφέρει καὶ ἡ Ἑλλάς; Διατὶ θὰ ἐξυπηρετηθῇ ὁ ἀγὼν διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῆς αὐτοτελείας τῶν χωρῶν, αἱ ὁποῖαι μετέχουν καὶ δὲν θὰ ἐξυπηρετηθῇ διὰ τῆς ἀπολύτου εὐλαβείας πρὸς αὐτὰς τὰς ἀρχάς, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει αὐτὴ ἡ δημοκρατικὴ ἀλληλεγγύη; Καὶ διατὶ οἱ κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζονται ὅτι ἠμποροῦν καὶ νὰ σώσουν τὸν κόσμον αὐτὸν ἀπὸ τὸν κίνδυνον, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ὡμίλησεν ὁ κ. Κανελλόπουλος, διατὶ τάχα αὐτοὶ δὲν πρέπει νὰ σκέπτωνται αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ νὰ τὸ σκεπτώμεθα μόνον ἡμεῖς ἀπὸ τοὺς ὁποίους ζητοῦν νὰ θυσιάσωμεν τὴν αὐτοτέλειάν μας, καὶ μάλιστα κατὰ μείζονα λόγον διότι ἐκεῖνοι φέρουν τὰς εὐθύνας αὐτοῦ τοῦ μεγάλου ἀγῶνος, διότι ἡμεῖς ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα θὰ συνεισφέρωμεν τὰς μικρὰς δυνάμεις μας. Εἶπεν ὁ κ. Κανελλόπουλος ὅτι αὐτὴν τὴν ἐκδήλωσιν τὴν καταδικάζει καὶ ὁ ἴδιος καὶ ἡ συνείδησις τοῦ Ἔθνους. Ἀλλὰ Ἔθνος δὲν εἶναι ἡ γενεὰ ἡ ἰδική μας μόνον, ὥστε νὰ δύναται αὐτὴ μόνη κατὰ τὸ δοκοῦν νὰ χειρίζεται τὰ ζητήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. Ἔθνος Ἑλληνικὸν εἶναι αἱ ὑπὲρ τριακόσιαι γενεαὶ αἱ ὁποῖαι προηγήθησαν τῆς ἰδικῆς μας καὶ αἱ ἄλλαι ποὺ ἕπονται καὶ ἔχομεν καὶ ἡμεῖς ἕνα καθῆκον καὶ ἕνα χρέος νὰ ὑπεραμυνώμεθα τῶν συμφερόντων τοῦ ἔθνους κατὰ τὰς ἐπιταγὰς τῶν γενεῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι προηγήθησαν, κατὰ τὰς παραινέσεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προηγήθησαν καὶ τῶν συμφερόντων τῶν νέων γενεῶν καὶ ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει ὅλα συμπίπτουν εἰς τοῦτο τὸ σημεῖον. Ἐλευθέραν μᾶς παρέδωσαν τὴν Ἑλλάδα, ἐλευθέραν θὰ τὴν παραδώσωμεν. Ἀνεξάρτητον μᾶς παρέδωσαν τὴν Ἑλλάδα, ἀνεξάρτητον θὰ τὴν παραδώσωμεν. Κυρίαρχον μᾶς παρέδωσαν τὴν Ἑλλάδα, κυρίαρχον θὰ τὴν παραδώσωμεν. Ὑπερήφανον μᾶς παρέδωσαν τὴν Ἑλλάδα, ὑπερήφανον θὰ τὴν παραδώσωμεν. Δὲν συμπίπτουν αὐτὰ πρὸς τὴν θεωρίαν τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Κανελλόπουλος.

§368ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ Κομμουνισμὸς δὲν λέγει αὐτά.

§369Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ὁ κομμουνισμός, δὲν ὑπῆρξα κομμουνιστής. Δημοκρατία δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ. Ἐλευθερία δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ, ὅταν οὔτε μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν σέβεται ὁ εἷς τὰς ὑπηρεσίας τοῦ ἄλλου.

§370ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι διὰ τὴν περίοδον ἐκείνην, ὄχι δι’ ὑμᾶς.

§371Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Κύριε ἀγορητά, ἐπεθύμουν νὰ μοῦ λύσετε μίαν ἀπορίαν, ἐὰν ἐπιθυμῆτε. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὑμεῖς ὀνομάζετε ἐπέμβασιν, ἡμεῖς ὑπεστηρίξαμεν ὅτι δὲν εἶναι ἐπέμβασις. Εἶναι μία διατύπωσις γνώμης μιᾶς συμμάχου χώρας, ἡ ὁποία ἐγένετο μὲ τόσην ἁβρότητα......(Γέλωτες ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Μὴ γελᾶτε κύριοι, τὸ θέμα εἶναι ἐξαιρετικὰ λεπτὸν καὶ ὅταν εἰς τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς γίνεται λόγος περὶ ἐπεμβάσεως καὶ ἐκφράζονται ἀντιλήψεις, αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἀπὸ ἐχθροὺς τῆς Πατρίδος, τὸ θέμα εἶναι κατ’ ἐξοχὴν λεπτὸν καὶ πάντως δὲν εἶναι ἄξιον εὐθυμίας. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὸν κ. ἀγορητήν, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀποκαλεῖτε ἐπέμβασιν ὑμεῖς, ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι πρόκειται περὶ φιλικῆς ὑποδείξεως ἑνὸς συμμάχου Ἔθνους, μετὰ τοῦ ὁποίου συνεδέθημεν καὶ διὰ τῆς φιλίας τοῦ ὁποίου, φεῦ, ἡ ἐλευθερία τοῦ κ. Κύρκου, ἡ ἐλευθερία τὴν ὁποίαν εἴπατε ὡραιολογῶν, ὅτι θὰ παρεδίδαμεν εἰς τοὺς ἐπιγόνους, δὲν θὰ ὑπῆρχεν, διὰ νὰ παραδοθῇ. Ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει ἐὰν σεῖς δὲν ἔχετε τὴν γνώμην μας καὶ δὲν νομίζετε ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ φιλικὴν ὑπόδειξιν ἡμεῖς λέγομεν ὅτι ἀποτελεῖ καὶ ὅτι ἐγένετο μὲ τόσην εὐγένειαν, ἐφ’ ὅσον διετυπώθη ὑπὸ μορφὴν συγχαρητηρίων πρὸς τὸν ἀσθενοῦντα Πρωθυπουργὸν διὰ τὴν ἐμμονήν του εἰς τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐξασφαλίζει σταθερὰς Κυβερνήσεις. Πάντως διὰ ποῖον λόγον ἐπιτίθεσθε καθ’ ἡμῶν καὶ δὲν ἐπιτίθεσθε κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς περιέργου ὑποβολῆς τοῦ νομοθετήματος περὶ ἁπλῆς ἀναλογικῆς ἐδημιούργησαν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σεῖς ἀποκαλεῖτε ἐπέμβασιν καὶ ἡμεῖς ἀρνούμεθα ὅτι εἶναι ἐπέμβασις. Διότι σᾶς ἀκούω ἐπιτιθέμενον κατὰ τοῦ Συναγερμοῦ. Καὶ αὐτὴν τὴν «ἐπέμβασιν» ὁ Συναγερμὸς τὴν προεκάλεσεν ἢ ὁ ἀξιότιμος καὶ συμπαθέστατος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν;

§372Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Εὑρίσκομαι ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ ἀντιληφθῶ πῶς ἐγένετο αὐτὴ ἡ πρόκλησις δηλαδὴ τὸ νὰ διατυπώσῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἓν σχέδιον καὶ ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι τὸ ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν, κατὰ τὶ προεκάλεσεν τὰς ξένας Δυνάμεις, νὰ μοῦ εἴπητε; Τὶ εἴδους πρόκλησιν ἀποτελεῖ; Ἀλλὰ δὲν τὸ ὑπεβάλαμεν κἄν. Μήπως ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἁρμοδία νὰ τὸ κρίνῃ; Ἐὰν ἐγὼ ἐπειθάρχησα ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Κόμματός μου, τὶ σημασίαν ἔχει αὐτὸ ὥστε νὰ ἀναγορεύεται εἰς πρόκλησιν; Μήπως δὲν μποροῦσαν νὰ μοῦ εἰποῦν ὅτι ἐὰν διαφωνῶ πρέπει νὰ παραιτηθῶ;

§373Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, μὴ μὲ διακόπτετε, θέλω νὰ ὁμιλήσω.

§374Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δὲν μπορεῖτε νὰ μοῦ ἀπαγορεύσετε νὰ ἀπαντήσω, διότι εἶμαι ἁρμόδιος Ὑπουργὸς καὶ κατὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς δικαιοῦμαι νὰ ὁμιλήσω.

§375Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ὑπέβαλα ἓν ἐρώτημα καὶ ἀναμένω τὴν ἀπάντησιν.

§376Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Αὐτὸ εἶναι θέμα διαφωνίας μεταξὺ Ὑπουργοῦ καὶ Κυβερνήσεως, τὶ ἀνακατεύεσθε σεῖς. Ἐὰν ἐγὼ ἐμάλωσα μὲ τὸν Ἀρχηγόν μου, τὶ ἀνακατεύεσθε σεῖς; Περίεργον πρᾶγμα!

§377Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Αὐτὴν τὴν ἄποψιν εἶχον νὰ ἀναπτύξω κύριοι, εἰς ὅτι ἀφορᾷ αὐτὸ τὸ θέμα. Καὶ τώρα ἔρχομαι εἰς ἕτερον θέμα. Τὸ θέμα τῆς εἰρηνεύσεως. Ἀπὸ τοῦ τερματισμοῦ τοῦ ἐνόπλου ἀγῶνος, πιστεύω ὅτι ὁμόθυμος ὑπῆρξεν ὁ πόθος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ ἴδῃ ἀποκαθισταμένην εἰς τὸν τόπον, τὴν εἰρήνευσιν, τὴν γαλήνην, τὴν ὁμαλότητα, τὴν δημοκρατικὴν ἐξέλιξιν. Καὶ δι’ αὐτὸ ὅταν μετ’ ὀλίγον χρόνον ἐγένετο προσφυγὴ εἰς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν εἰς τὰς 5 Μαρτίου αὐτὸς ὁ πόθος τοῦ λαοῦ ἐξεδηλώθη μετὰ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἀπέδωσαν αἱ ἐκλογαὶ ἐκεῖναι. Εἰς τὰς ἐκλογὰς αὐτάς, δύο κόμματα ὑπῆρξαν οἱ φορεῖς αὐτοῦ τοῦ πόθου καὶ αὐτῆς τῆς ἐμμόνου ἀξιώσεως τοῦ λαοῦ. Δύο κυρίως κόμματα. Ἡ τότε πρωτοϊδρυθεῖσα ΕΠΕΚ καὶ ἡ Δημοκρατικὴ Παράταξις. Ἡ ΕΠΕΚ, ὅπως καὶ ἡ Δημοκρατικὴ Παράταξις κατῆλθεν εἰς τὸν ἀγῶνα ὑπὸ σκληροτάτας ἐκλογικὰς συνθήκας. Ὁ στρατηγὸς Πλαστήρας ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Ε.Π.Ε.Κ., ἄπειρος ὁ ἴδιος πολιτικῶς, εἶχε νὰ παλαίσῃ κατὰ πολυπείρων πολιτικῶν. Ἀνοργάνωτος ὁ ἴδιος, κατὰ Κομμάτων ὠργανωμένων. Ἐκ τῶν ἀνθρώπων ποὺ ἐγέμισαν τὴν ἱστορίαν τῶν τελευταίων ἐτῶν τῆς Ἑλλάδος μὲ τὴν πολιτικήν του δρᾶσιν, χωρὶς στελέχη, ἀπέναντι Κομμάτων, τὰ ὁποῖα διέθετον ἄφθονα, πολύπειρα καὶ ἰσχυρὰ στελέχη. Καὶ ἦλθε τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν καὶ ἔδωκεν εἰς τὴν ΕΠΕΚ —ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι— 45–46 βουλευτὰς καὶ 18 βουλευτὰς συνεκέντρωσεν ἡ Δημοκρατικὴ Παράταξις. Ἡ ΕΠΕΚ καὶ ἡ Δημοκρατικὴ Παράταξις κατῆλθον εἰς τὰς ἐκλογάς, ἔρριψαν τὰ ἴδια συνθήματα, ἀλλὰ ταῦτα ἦσαν ἐντονώτερον διατετυπωμένα ἀπὸ τὴν Δημοκρατικὴν παράταξιν καὶ ἀσθενέστερα ἀπὸ τὴν Ε.Π.Ε.Κ. Πάντως ἦσαν τὰ ἴδια. Ἡ νίκη τῆς Ε.Π.Ε.Κ., ἢ μᾶλλον τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ἐκλογικόν, κατέπληξε καὶ τοὺς ξένους Παρατηρητὰς καὶ δικαίως, διότι, ὅταν ἔχωμεν ἔστω καὶ μικρὰν ἰδέαν τῶν ἐκλογικῶν ζητημάτων, ἀντιλαμβανόμεθα, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν ἐκείνων, δὲν ἦτο οἱ 45 βουλευταὶ ἐπὶ πλέον ποὺ ἐπῆρεν ἡ Ε.Π.Ε.Κ. Ἀπέδειξεν, ὅτι εὑρισκόμεθα ἐνώπιον μιᾶς καταπληκτικῆς νίκης, τῆς Δημοκρατικῆς Προοδευτικῆς ἐκδηλώσεως, μιᾶς νίκης, ἡ ὁποία εἶχε πολὺ μεγάλην ἀναλογίαν καὶ κατ’ ἐμὲ ἦτο ἰσχυροτέρα καὶ ἀπὸ τὴν ἐκδήλωσιν τοῦ 1910. Τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν τῆς 5ης Μαρτίου ἦτο μία εἰρηνικὴ προοδευτικὴ ἐπανάστασις, ὅπως ἐπανάστασις προοδευτικὴ ἦτο καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ 1910. Ὅλοι τότε ὡμίλησαν περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς προσαρμογῆς πρὸς τὴν ἀξίωσιν αὐτὴν τοῦ Λαοῦ. Ὅλοι ὡμίλησαν τότε περὶ ἀμνηστίας καὶ περὶ μερικῆς ἀμνηστίας καὶ περὶ προοδευτικῆς ἀμνηστίας. Καὶ αὐτὸς ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὁ ἐκπροσωπῶν μέσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ Κόμμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐκράτει τὴν πλέον ἀδιάλλακτον γραμμὴν καὶ ὑπὸ τὴν ἀτμόσφαιραν ἡ ὁποία εἶχε δημιουργηθῆ καὶ ὑπὸ τὰς πιέσεις τὰς ὁποίας ὑφίστατο, ἠσθάνθη τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὁμιλήσῃ «γκράτις ἀμνήστιαν». Τὶ ὅμως ἔγινεν ἡ ἐντολὴ τοῦ Λαοῦ, ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον; Δὲν παρήρχετο πολὺς χρόνος καὶ ἡ ἐντολὴ τοῦ Λαοῦ ἀνῃρεῖτο. Τὸ πρόγραμμα τῆς Ε.Π.Ε.Κ. ἔμενεν ἀπραγματοποίητον. Μὲ βαθεῖαν θλῖψιν διατυπώνω τὴν μομφήν, ὅτι τὴν ἱστορικὴν εὐθύνην διὰ τὴν ἀναίρεσιν αὐτὴν τῆς Λαϊκῆς ἐντολῆς, τὴν ἱστορικὴν εὐθύνην τὴν ἔχει ὁ Στρατηγὸς Πλαστήρας. Καὶ εἶναι δι’ ἐμὲ τελείως ἀκατανόητον, πῶς αὐτὸς ὁ τίμιος στρατιώτης, ὁ ὁποῖος εἰς ὅλο τὸ μακρὺ καὶ ἔνδοξον στρατιωτικόν του στάδιον, οὐδέποτε ὑπερετίμησε τὸν ὑλικὸν παράγοντα, ἀλλὰ ἐστηρίχθη πάντοτε ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ παράγοντος καὶ χάρις εἰς αὐτὸ ἐμεγαλούργησε, πῶς ἐκείνην τὴν στιγμὴν ὑπετίμησε τὸ ἐθνικὸν στοιχεῖον καὶ ἐστηρίχθη εἰς τὸν παράγοντα τὸν ὑλικόν.

§378Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Ἤθελον νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας ἔπεσεν ἡ Κυβέρνησις Πλαστήρα, διότι νομίζω, ὅτι αὐτὸ ἐὰν ἐγνωρίζατε δὲν θὰ ἐλέγατε ὅσα εἴπατε.

§379Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Λέγω λοιπόν, ὅτι εἶναι δι’ ἐμὲ ἐντελῶς ἀνεξήγητον πῶς ὁ Στρατηγὸς Πλαστήρας, ὁ ὁποῖος πάντοτε ἐστηρίχθη εἰς τὸν ἠθικὸν παράγοντα, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ὑπετίμησε τὸ ἠθικὸν στοιχεῖον καὶ ὑπερτίμησε τὸν παράγοντα τὸν ὑλικόν, ἀλλὰ εὐτυχῶς παρενέβη ἡ χάρις τῆς Παναγίας καὶ ὅλοι ἐνθυμούμεθα τὰς δηλώσεις τὰς ὁποίας ἔκαμε εἰς τὴν Τῆνον ὁ τότε καὶ νῦν Πρωθυπουργός, ὅτι εἶναι ἐναντίον τῶν ἐκτελέσεων, δηλώσεις αἱ ὁποῖαι ἐπέφερον τὴν πτῶσιν τῆς Κυβερνήσεως, πτῶσιν τιμητικήν. Δηλώσεις αἱ ὁποῖαι τὸν ἔφερον καὶ πάλιν ὡς Ἀρχηγὸν μὲ διπλάσιον ἀριθμὸν βουλευτῶν εἰς τὴν σημερινὴν Βουλήν. Ἄν δὲν ἐμεσολάβει τὸ θαῦμα ἐκεῖνο, ἂν παρήρχετο ὀλίγος ἀκόμη χρόνος, βεβαίως ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔπιπτε καὶ πάλιν, ἀλλὰ δὲν θὰ εἶχεν τὸ ἀποτέλεσμα ποὺ εἴχομεν εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 9ης Σεπτεμβρίου. Ἀνενεώθη λοιπὸν ἡ ἐντολὴ τοῦ Λαοῦ κατὰ τὴν 9ην Σεπτεμβρίου καὶ ἀπὸ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ γνήσιος φορεὺς τῆς ἐκλογῆς τοῦ Λαοῦ ἔλειψεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ σταθῇ ἡ Κυβέρνησις. Δι’ αὐτὸ καὶ ὅλοι οἱ συνδυασμοὶ οἱ ὁποῖοι ἔγιναν κατόπιν, ἦσαν συνδυασμοὶ πρόσκαιροι εἰς τρόπον ὥστε πρὶν παρέλθῃ ἔτος ἀπὸ τῆς πτώσεως τῆς Κυβερνήσεως Πλαστήρα, νὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς νέας ἐκλογὰς καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 9ης Σεπτεμβρίου. Ἄν, κ. βουλευταί, αἱ ἐκλογαὶ τῆς 5ης Μαρτίου εἶχον τὸ νόημα τὸ ὁποῖον σᾶς ἐξέθεσα προηγουμένως, οἱ ἐκλογὲς τῆς 9ης Σεπτεμβρίου ἦσαν ἕνα ἀληθινὸ δημοψήφισμα ὑπὲρ τῆς εἰρηνεύσεως, διότι ὅλα τὰ κόμματα αἰσθανόμενα ὅτι αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ποθεῖ ὁ λαός, ὅτι εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀξιοῖ ὁ λαός, ὅλα τὰ κόμματα, εἰς τὰς προεκλογικάς των ἐπαγγελίας, ἄλλα καθαρώτερα καὶ ἄλλα ὀλιγώτερον καθαρὰ ὡμίλησαν περὶ εἰρηνεύσεως, περὶ ἀποκαταστάσεως τῆς πολιτικῆς ὁμαλότητος. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς διαβάσω ὀλίγα πράγματα: «...... (ἀναγινώσκει) ........». Αὐτὴ εἶναι περικοπὴ ἀπὸ προγραμματικὸν λόγον τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Ἐπίσης ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ Προεδρεύων τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν συγκέντρωσιν τῆς πλατείας Κλαυθμῶνος τὴν 3ην Σεπτεμβρίου ἔλεγε: «........(ἀναγινώσκει)........». Σᾶς ἀνέφερα τὰ δύο αὐτὰ Κόμματα. Δὲν θὰ περιμένετε βέβαια νὰ σᾶς ἀναφέρω ἀποτελέσματα ἀπὸ τοὺς λόγους τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Π.Ε.Κ. οἱ ὁποῖοι ἦσαν πολλοὶ ἐκδηλωτικώτεροι. Καὶ τὰ Κόμματα αὐτὰ συνεκέντρωσαν τὴν μεγίστην πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Τί ἄλλο ἀποδεικνύει αὐτό, παρά, πράγματι, ὅτι ἡ εἰρήνευσις, ἡ γαλήνη, ἡ ἀποκατάστασις τῆς πολιτικῆς ὁμαλότητος, ἡ ἀποκατάστασις τῆς ἐθνικῆς ἑνότητος, ἦτο τὸ κύριον αἴτημα τοῦ Λαοῦ εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 9ης Σεπτεμβρίου; Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Αὐτὸ εἶναι τὸ θετικὸν στοιχεῖον. Ὑπάρχει καὶ ἕνα ἀρνητικὸν στοιχεῖον, τὸ ὁποῖον ἔρχεται νὰ ἐπιρρώσῃ τὸν ἰσχυρισμόν μου, νὰ καταστήσῃ ἀδιάσειστον τὸν ἰσχυρισμόν μου. Ὑπῆρχον καὶ δύο Κόμματα τὰ ὁποῖα δὲν ἠκολούθησαν αὐτὴν τὴν συναυλίαν τῶν ἄλλων Κομμάτων ὑπὲρ τῆς εἰρηνεύσεως, τῆς γαλήνης καὶ τῆς πολιτικῆς ὁμαλότητος. Τὸ ἕνα ἦτο τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ τὸ ἄλλο ἦτο τὸ Δημοκρατικὸν–Σοσιαλιστικὸν Κόμμα. Τὶ ἔγινε μὲ τὰ Κόμματα αὐτά; Τὸ μὲν Λαϊκὸν Κόμμα εἶδε περιοριζομένην τὴν πολιτικήν του ἐπιρροὴν εἰς τὸν βαθμὸν ποὺ γνωρίζομεν, ἀπὸ δὲ τὸ ἄλλο Κόμμα ἀπεκλείσθη ἑρμητικῶς καὶ ἡ εἴσοδος ἀκόμη εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Δὲν ἔρχεται καὶ αὐτὸ τὸ ἀρνητικὸν στοιχεῖον νὰ ἀποδείξῃ ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζομαι, δηλαδὴ ἡ εἰρήνευσις, ἦτο ἡ ὁμόθυμος ἀξίωσις τοῦ Λαοῦ; Θέλω εἰλικρινῶς νὰ πιστεύσητε ὅτι λυποῦμαι διότι τόσον περιωρίσθη ἡ ἐπιρροὴ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Μὲ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, μὲ συνδέει παλαιὰ φιλία καὶ αἰσθάνομαι τὴν τιμὴν τῆς φιλίας αὐτῆς. Μὲ συνδέουν ἀγῶνες κοινοὶ εἰς παλαιοὺς καιροὺς ὑπὸ τὴν φωτεινὴν καθοδήγησιν τοῦ τότε Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος Παναγῆ Τσαλδάρη. Πιστεύω, ἀνεξαρτήτως τῆς γραμμῆς τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἐκλογήν, πιστεύω ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα εἶναι καὶ θὰ εἶναι παράγων σταθερὸς τῆς εἰρηνεύσεως, τῆς γαληνεύσεως, τῆς δημοκρατικῆς ὁμαλότητος, διότι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἔχει κληρονομήσει αὐτὴν τὴν παρακαταθήκην ἀπὸ τὸν ἀείμνηστον Π. Τσαλδάρην. Δι’ αὐτὸ σᾶς εἶπον ὅτι ἠσθάνθην θλῖψιν ἀληθινήν, διότι εἶδον περιοριζομένην τόσον τὴν πολιτικὴν ἐπιρροὴν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Δὲν ἠμπορεῖ καὶ ὁ σημερινὸς Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τὰς ἰδίας ἀντιλήψεις ἐμφορεῖται, δὲν ἠμπορεῖ νὰ μὴν ἀκολουθήσῃ τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε καὶ ὁ ἀείμνηστος Π. Τσαλδάρης. Ἐὰν τὰς τύχας τῆς Ἑλλάδος—καὶ θὰ ἴδητε διατὶ τὸ λέγω αὐτὸ— ἐὰν τὰς τύχας τῆς Ἑλλάδος κατηύθυνον πολιτικοὶ Ἀρχηγοὶ τῆς ψυχικῆς, τῆς ἠθικῆς καὶ τῆς πνευματικῆς συγκροτήσεως τοῦ ἀειμνήστου Π. Τσαλδάρη, δὲν ξαίρω ἐὰν ἡ Ἑλλὰς θὰ ἐγνώριζε εἰς τὴν ἱστορικήν της τροχιὰν κεραυνοβόλους ἐκλάμψεις. Ἐκεῖνο περὶ τοῦ ὁποίου εἶμαι βέβαιος, εἶναι ὅτι δὲν θὰ ὑφίστατο ἡφαιστειώδεις κραδασμούς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἠμποροῦσαν νὰ τὴν ὁδηγήσουν εἰς τὸν ὄλεθρον καὶ τὸν ἀφανισμόν. Καὶ ἔχω χρέος, κύριοι βουλευταί, νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο: Ὅτι ἐὰν μετὰ τὸ κίνημα τοῦ 1935 εἴχομεν μόνον τρεῖς, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἐκτελέσεις καὶ ὄχι ἀπεριόριστον ἀριθμὸν ἐκτελέσεων, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸν τότε Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ὑπῆρχον καὶ τότε ἀδιάλλακτοι, ὑπῆρχον καὶ τότε στρατιωτικοί, οἱ ὁποῖοι ἐζήτουν τὴν «σκληρὰν τῶν προδοτῶν τιμωρίαν», ὑπῆρχον καὶ τότε ρεύματα λαϊκὰ τὰ ὁποῖα ὑπεκινοῦντο ἀπὸ αὐτούς. Ἀλλὰ προέβαλε τὸ στῆθος του ὁ πολιτικὸς ἡγέτης τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ ἐματαίωσε τὰς περαιτέρω ἐκτελέσεις καὶ εἰς τὸ τέλος προσέφερε καὶ τὴν ἰδίαν του ζωὴν—διότι ἠναλώθη ἡ ζωὴ τοῦ Τσαλδάρη εἰς τὸν ἀγῶνα του διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ τόπου. Αὐτὴν τὴν ἱστορικὴν ἀλήθειαν εἶχα τὸ καθῆκον νὰ διακηρύξω ἀπὸ τὴν θέσιν αὐτήν, διὰ νὰ τὴν ἀκούσουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι εἶναι καὶ τώρα καιρὸς νὰ ἐξακολουθήσωμεν νὰ ἀνοίγωμεν καινούργιους τάφους. Ὁ κ. Παπάγος ἔλεγε εἰς τὴν περικοπὴν ἐκείνην τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέγνωσα: «Ἐὰν ὁ Λαὸς μὲ φέρῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν φιλοδοξῶ νὰ ἔλθω ὡς εἰρηνοποιός». Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ εἰρηνοποιὸς καὶ ἀπὸ τῆς θέσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον; Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑψώσῃ τὴν φωνήν του ὑπὲρ τῆς εἰρηνεύσεως; Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐκδηλώσῃ κατὰ ἕνα τρόπον σαφῆ καὶ ὄχι ὅπως τὸ ἔκαμε ὁ ἀγαπητός μου φίλος κ. Στεφανόπουλος, ἀλλὰ κατὰ ἕνα τρόπον σαφῆ, ποία εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς εἰρηνεύσεως τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο νὰ ἐφαρμόσῃ ὡς εἰρηνοποιὸς ἐρχόμενος εἰς τὴν ἐξουσίαν; Τὶ εἴδους λήθη εἶναι αὐτὴ ὅταν ἀνὰ πᾶν δεύτερον λεπτὸν τῆς ὥρας ἀναμοχλεύωμεν τὸ παρελθόν; Καὶ ποῦ θὰ ὁδηγήσῃ τοῦτο; Ἠμπορεῖ νὰ ὁδηγήσῃ ἡ πολιτικὴ αὐτὴ εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς εἰρηνεύσεως; Ὅταν τὸ πρῶτον εἰσῆλθα εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ 30 ἐτῶν, πρῶτος Πρωθυπουργὸς τῆς Δʹ Συντακτικῆς Συνελεύσεως ἦτο ὁ ἀείμνηστος Ἐλευθέριος Βενιζέλος. Ποῖον νομίζετε ὑπῆρξε τὸ πρῶτον ψήφισμα τὸ ὁποῖον ἔφερε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐκείνης διὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης Γ. Καφαντάρη; Διὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης τοῦ ἀειμνήστου Γ. Καφαντάρη, ὅσον ἀφορᾷ τὴν χορήγησιν γενικῆς ἀμνηστίας εἰς τοὺς κινηματίας τοῦ κινήματος τοῦ Λεοναρδοπούλου ἦτο εἰς θάνατον καταδικασμένος ὁ Ἰωάννης Μεταξᾶς καὶ πλεῖστοι ἄλλοι. Καὶ ἦλθε ἡ Κυβέρνησις Βενιζέλου καὶ εἰσηγήθη ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ποὺ ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν τὸ ψήφισμα τῆς γενικῆς ἀμνηστίας. Καί, πρόσφυξ ἐγώ, κύριοι, εἶδον τὴν Πατρίδα ἐρήμην, μὲ ἐστερημένην τὴν ἐλευθερίαν τὴν ὁποίαν ἐγνώρισεν ἐπὶ Κυβερνήσεως Βενιζέλου. Εἶδον τὴν οἰκονομίαν κατεστραμμένην τελείως. Καίτοι ἤμουν νεώτατος, τότε, δὲν ἄφησα τὸν ἑαυτόν μου νὰ παρασυρθῇ, διότι ὅλην τὴν συμφορὰν αὐτοῦ τοῦ τόπου τὴν ἀποδίδομεν εἰς τὴν ἀντίπαλον παράταξιν. Τὸ αἴσθημα ὑπῆρχε. Δὲν ἀφῆκα, λέγω, τὸν ἑαυτόν μου νὰ παρασυρθῇ ἀπὸ τὸ πάθος καὶ ἔφθασα μέχρι τοῦ σημείου νὰ εἴπω εἰς τὸν ἀείμνηστον Ἀλεξ. Παπαναστασίου, τοῦ ὁποίου ἤμουν τότε ὀπαδὸς καὶ ὁ ὁποῖος ἐπολεμοῦσε τὸ ψήφισμα αὐτὸ περὶ τῆς ἀμνηστίας. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀρνηθῶ ψῆφον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἀλλὰ νὰ τεθῇ ἐκτὸς Κόμματος, μοῦ εἶπεν. Χίλιες φορὲς νὰ τεθῶ ἐκτὸς Κόμματος, ἀλλὰ θὰ ψηφίσω ὑπὲρ αὐτοῦ, διότι πρέπει νὰ ἡσυχάσῃ ὁ τόπος, διότι πρέπει νὰ σωθοῦμε οἱ πρόσφυγες. Καί, ὑπῆρξεν αὐτὸ μία, πρώτη ἀποστασία. Κρίνατε ὑμεῖς τὴν πρᾶξιν αὐτήν. Δὲν ἠμποροῦμεν, ἐξετάζοντες τὰ ζητήματα, καθ’ ὃν τρόπον θέλει μία μερίς, νὰ προχωρήσωμεν. Διότι, ὄχι ἐὰν πραγματοποιηθῇ ἡ πολιτικὴ αὐτὴ τὴν ὁποίαν εἰσηγούμεθα πρόκειται νὰ ἐξυπηρετηθοῦν οἱ Κομμουνισταί. Δὲν ἐπικαλούμεθα τὴν πολιτικὴν αὐτὴν διὰ νὰ ἐξυπηρετηθοῦν οἱ Κομμουνισταί, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐξυπηρετηθῇ ὁ τόπος. Διότι δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ προχωρήσῃ ὁ τόπος μας, ἐφ’ ὅσον 20.000 ἄνθρωποι, ὑπάρχουν, ἄλλοι εἰς τὰς φυλακάς, ἄλλοι ἐκτοπισμένοι καὶ συνεχίζονται οἱ ἐκτοπισμοί, σήμερον μὲ αὐτήν, καὶ αὔριον μὲ ἐκείνην τὴν ἀφορμήν, καὶ εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀγωνίαν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, σήμερον. Καὶ αὐτὴν τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁμιλοῦμεν, ὑπάρχει ἕνα θέμα: Λυποῦμαι διότι αὐτὴν τὴν ὥραν, ἦλθεν ἡ σειρὰ νὰ ὁμιλήσω. Ὑπάρχει, λέγω, ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον κρατεῖ εἰς ἀγωνίαν τὸν Λαόν. Ὑπάρχει ἕνα θέμα ἐκτελέσεων. Θὰ συνεχισθῇ αὐτό; Θὰ ἀνοίξωμεν, δηλαδή, καινούρια αὐλάκια αἵματος, τρία χρόνια μετὰ τὸν τερματισμὸν τοῦ ἐμφυλίου πολέμου; Νὰ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὸν Λαόν. Καί, εἶπον, δημοσίᾳ, καὶ τὸ λέγω καὶ ἐδῶ, ὅτι, πρέπει, καθ’ ἕνας ἀπὸ ἡμᾶς, εἴτε ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἴτε ἀνήκει εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, εἴτε εἶναι ἁπλοῦς βουλευτὴς καὶ εἴτε εἶναι κοινωνικὸς παράγων, ἔχει χρέος νὰ πάρῃ μίαν σαφῆ θέσιν ἀπέναντι τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἐὰν νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ γίνουν αἱ ἐκτελέσεις νὰ τὸ εἴπῃ. Ἐὰν νομίζῃ ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνουν καὶ πάλιν νὰ τὸ εἴπῃ, ἐὰν νομίζῃ ὅτι δι’ αὐτῶν δὲν ἐξυπηρετεῖται τὸ ἐθνικὸν συμφέρον. Νὰ εἴπῃ δὲν πρέπει νὰ γίνουν.

§380ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ ἐφαρμοσθοῦν οἱ νόμοι.

§381Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Τὸ νὰ ἐφαρμοσθοῦν οἱ νόμοι, εἶναι ὑπεκφυγὴ καὶ εἶναι ἐπεκφυγή, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Λέγεται, ὅτι ὑπάρχει μία δικαστικὴ ἀπόφασις, καὶ δὲν ἐπιτρέπονται ἀναμίξεις εἰς τὰ ἔργα τῆς δικαιοσύνης. Ἀλλὰ περὶ ποίας ἀναμίξεως εἰς τὸ ἔργον τῆς δικαιοσύνης πρόκειται; Ἐξεδόθη δικαστικὴ ἀπόφασις. Ἔληξεν τελείως τὸ ζήτημα. Ἡ Δικαιοσύνη ἀπεφάνθη. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν, ἀρχίζει ἡ εὐθύνη ἡ ἰδική μας. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν ἀρχίζει ἡ εὐθύνη, ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κάθονται εἰς ἐκεῖνα τὰ ἑδώλια καὶ ἡ εὐθύνη ἡ ἰδική μας. Καί, δὲν εἶναι μόνον αὐτὸ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον προκύπτει διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Ἀείποτε, τὸ ζήτημα τῶν ἐκτελέσεων τῶν θανατικῶν καταδικῶν, ἀνεγνωρίσθη ὡς θέμα Κυβερνητικόν. Ὄχι ὅταν πρόκειται περὶ πολιτικῶν καταδίκων, ἀλλὰ καὶ περὶ ἐγκλημάτων τοῦ Κοινοῦ Ποινικοῦ Νόμου, καὶ τότε, ἀκόμη, ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ ἀποφασίσῃ, ἐὰν ὁ καταδικασθεὶς θὰ ἐκτελεσθῇ ἢ ὄχι. Ἐὰν τὸ κοινωνικὸν συμφέρον ὑπηρετῆται μὲ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καταδικασθέντων ἢ ἐὰν ὑπηρετῆται τοῦτο μὲ τὴν μὴ ἐκτέλεσιν αὐτῶν. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὸν Βασιλέα τὴν ἀπονομὴν τῆς χάριτος ὑπὸ ἰδίαν της εὐθύνην. Περὶ ποίας, λοιπόν, δικαστικῆς ἀποφάσεως, αὐτὸ λέγεται; Καὶ εἶδον, τὸν κ. Κανελλόπουλον— καὶ λυποῦμαι ποῦ τὸ λέγω— εἰς μίαν συνέντευξίν του εἰς τὴν «Βραδυνήν», νὰ λέγῃ: «Βραδυνὴ» τῆς 8 Μαρτίου:) «Ἡ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, στάσις τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ......... (ἀναγινώσκει) ..........». Δὲν ὑπάρχουν νόμοι, κύριοι, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἐφαρμοσθοῦν; Διότι εἶπον, ὅτι οἱ νόμοι, ἀκριβῶς, αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰ ζητήματα, τὰ ἀναθέτουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὑπ’ εὐθύνην αὐτῆς. Καί, τὸ γνωρίζετε καλά, αὐτό, διότι καὶ σεῖς, ὡς Ὑπουργός, ἐφηρμόσατε αὐτοὺς τοὺς νόμους. Διότι, καὶ ἐπὶ τῆς ἰδικῆς σας περιόδου, ἐξεδόθησαν πολλαὶ καταδικαστικαὶ εἰς θάνατον ἀποφάσεις, τὰς ὁποίας, ὅμως, δὲν ἐξετελέσατε καί, τῶν ὁποίων διετάξατε τὴν ἀναστολήν. Πῶς ὑπάρχουν, σήμερον 2.500 θανατοποινῖται ἐπ’ ἀναστολῇ; Δὲν ὑπῆρχεν δικαστικὴ ἀπόφασις, δὲν ὑπῆρχον νόμοι τότε; Διατί, τότε, δὲν ἐφηρμόσθησαν οἱ νόμοι; Διότι ἄλλοι εἶναι οἱ νόμοι, οἱ ἀφορῶντες εἰς τὴν ἔκδοσιν τῆς καταδικαστικῆς ἀποφάσεως καὶ ἄλλοι εἶναι οἱ νόμοι, οἱ ὁποῖοι ἀφοροῦν, εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς καταδικαστικῆς ἀποφάσεως. Ἐδῶ, ἀκριβῶς, εἶναι ἡ οὐσία τοῦ ζητήματος. Ἐγώ, λαμβάνω, σαφῆ θέσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Θεωρῶ τὴν πραγματοποίησιν τῶν ἐκτελέσεων αὐτῶν, ὡς μίαν ἀπόπειραν ἐκτελέσεων, ἐναντίον τοῦ Λαοῦ. Μάλιστα! Ἐγώ, θεωρῶ, ὅτι, τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους, ἀπαιτεῖ νὰ σταματήσῃ, ἐπὶ τέλους, αὐτὴ ἡ Ἑλληνικὴ αἱματοχυσία. Δι’ αὐτό, νομίζω, ὅτι ὁ καθεὶς ἐξ ἡμῶν, πρέπει νὰ λάβῃ σαφῆ θέσιν, ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Δὲν θὰ ἠμπορέσῃ, ποτὲ νὰ ἀποφύγῃ τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν ἔχει, μὴ λαμβάνων θέσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Θὰ εἴπω, ἀκόμη πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι, θὰ ἐνδιεφερόμην πολύ, νὰ γνωρίζω, πρὶν δώσω τὴν ψῆφον μου, ποία θὰ εἶναι ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τοῦ συγκεκριμένου αὐτοῦ ζητήματος. Διότι ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ρυθμίσῃ καὶ τὴν ψῆφον, τὴν ὁποίαν θὰ δώσω κατὰ τὴν ὥραν τῆς ψηφοφορίας.

§382Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε ὅτι πρέπει νὰ ἀναλογισθῶμεν τὰς εὐθύνας μας, διὰ τὸ ζήτημα τῶν ἐκτελέσεων. Σᾶς ἐρωτῶ τὸ ἑξῆς: Ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἔχῃ εὐθύνας ἐὰν εἰσηγηθῇ τὴν μὴ ἐκτέλεσιν τῶν καταδίκων; Ἢ θὰ πρέπει νὰ ἐξακολουθήσουν νὰ ἐργάζωνται κατάσκοποι ἐναντίον τῆς Πατρίδος καὶ μελλοντικῶς; Παρακαλῶ νὰ ἔχω ἀπάντησιν.

§383Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν καταργοῦμεν κύριοι συνάδελφοι, τὴν διαβάθμισιν τῶν ποινῶν τὴν ὁποίαν ὁρίζει ὁ Ποινικὸς Νόμος. Δὲν εἶναι ποινὴ προσδιοριζομένη ἀπὸ τὸν Ποινικὸν Νόμον μόνον ἡ θανατικὴ καταδίκη. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι ποιναί, βαρύτεραι ποιναί, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ προστατεύσουν τὸν τόπον. Καὶ σᾶς λέγω τοῦτο: Πρὸ ὀλίγου ἀκόμη καιροῦ, πρὸ ἑνὸς ἔτους, ἐδικάσθη εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὁ Φούκς, διότι ἐνήργησε κατασκοπείαν παραδώσας τὰ ἀτομικὰ μυστικά. Αὐτὴν τὴν κατηγορίαν εἶχε. Ὑπάρχει βαρυτέρα πρᾶξις ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἀκριβῶς περὶ τῆς ὁποίας ὡμιλήσατε, ἀπὸ τοῦ νὰ παραδώσῃ κανεὶς τὰ ἀτομικὰ μυστικά; Καὶ ὅμως, ὁ Φοὺκς δὲν κατεδικάσθη εἰς θάνατον ἀλλὰ εἰς 15 ἐτῶν εἰρκτήν. Ἔχετε τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἡ ποινὴ τῶν ἰσοβίων δεσμῶν δὲν εἶναι ποινὴ σοβαρά; Ζητήσατε τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ποινῆς, ἀλλὰ νὰ ἔχετε τὸ θάρρος νὰ ἀναλάβετε τὴν εὐθύνην, ὅπως ἐγὼ ἔχω τὸ θάρρος καὶ ὑποστηρίζω καὶ ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην τῆς ἐκτελέσεως. Τὸ νὰ λέγετε «ἐὰν ὁ λαὸς μοῦ δώσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην του καὶ μὲ φέρῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν φιλοδοξῶ νὰ εἶμαι εἰρηνοποιός», νὰ λέγετε τοῦτο προεκλογικῶς καὶ νὰ ἔρχεσθε μετεκλογικῶς νὰ στείνετε ἐκτελεστικὰ ἀποσπάσματα καὶ νὰ ἐκτελῆτε, ἐὰν τοῦτο ἀποτελῇ εἰρηνευτικὴν πολιτικήν, ἐὰν τοῦτο ἀποτελῇ πολιτικὴν ἀξίαν εἰρηνοποιοῦ, νὰ ἔχετε τὸ θάρρος νὰ τὸ διακηρύξετε καὶ νὰ ἀναλάβετε τὴν εὐθύνην. Ἔτσι ἁρμόζει εἰς πραγματικὰ πολιτικοὺς ἄνδρας. Ἀλλ’ ἠλέγχθη ἡ Κυβέρνησις, διότι ἐν τῇ ἐκτελέσει ἑνὸς εἰρηνευτικοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον δὲν ξεύρω ποίαν ἔκτασιν ἔχει, διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐδόθη ἁπλῶς ἄδεια εἰς μερικοὺς ἐκτοπισμένους. ... Ἐλέγχω ἐγὼ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τὴν ἐλέγχω δριμύτατα, ὄχι διότι ἔδωσε ἄδεια ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς ἕνα περιωρισμένον ἀριθμὸν ἐξορίστων ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν, ἀλλὰ διότι δὲν προέβη οὐδὲ κἂν εἰς ἔναρξιν πραγματοποιήσεως τῶν ἐπαγγελιῶν τὰς ὁποίας ἔδωσε προεκλογικῶς. Εἶναι ἔναυλοι εἰς τὰ αὐτιά μου οἱ λόγοι τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ τὸν ἐξώστην τῆς πλατείας Κλαυθμῶνος. Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς Δημοκρατικὴν Χώραν νὰ συλλαμβάνωνται Ἕλληνες πολῖται ἄνευ δικαστικῆς ἀποφάσεως καὶ νὰ ὁδηγοῦνται εἰς τὴν ἐξορίαν. Θὰ καταργήσωμεν τὸ αἶσχος τῆς ἐξορίας. Δὲν εἶναι λόγοι ἰδικοί μου. Εἶναι λόγοι τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι 5 μῆνες ποὺ ἀνῆλθεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ τὸ αἶσχος τῆς ἐξορίας ἐξακολουθεῖ καὶ παραμένει τὸ ἴδιον. Καὶ ἔρχεσθε σεῖς οἱ εἰρηνοποιοὶ καὶ ἐλέγχετε τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἔδωσε μερικὰς ἀδείας εἰς ὡρισμένους ἀνθρώπους. Εἰς ποίους ἀνθρώπους; μήπως βαρύνει καμμία κατηγορία τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς; μήπως ἔχουν καμμίαν ἐκκρεμότητα μὲ τὴν δικαιοσύνην; μήπως ἔχουν καμμίαν καταδικαστικὴν ἀπόφασιν; Δὲν ὑπάρχει τίποτε ἀπὸ αὐτά. Ὑπάρχει ἁπλῶς ἡ ὑπόνοια τῶν ἀστυνομικῶν ἀρχῶν, ὅτι ἀφιέμενοι ἐλεύθεροι θὰ διαταράξουν εἰς τὸ μέλλον τὴν τάξιν καὶ τὴν ἀσφάλειαν. Καὶ ἐπὶ τοιούτων βάσεων θέλετε νὰ στηρίζετε σεῖς τὴν τάξιν καὶ τὴν ἀσφάλειαν αὐτῆς τῆς Δημοκρατικῆς Πολιτείας! Καὶ ἦλθεν ὁ Στρατάρχης Παπάγος, νὰ μᾶς διαβάσῃ δελτία πληροφοριῶν. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, θὰ σᾶς εἴπω κάτι διὰ νὰ καταλάβετε ποίαν ἀξίαν ἔχουν αὐτὰ τὰ δελτία πληροφοριῶν, διὰ νὰ καταλάβετε ποῖοι εἶναι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι συντάσσουν αὐτὰ τὰ δελτία πληροφοριῶν. Ἤμην μὲ τὸν ἀείμνηστον Τσαλδάρην Ὑπουργὸς εἰς τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν. Ὁ Παναγῆς Τσαλδάρης, Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, διαθέτων εἰς τὴν Βουλὴν 90 βουλευτάς, ἦτο μέλος τῆς Οἰκουμενικῆς, Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ τὶ νομίζετε ὅτι ἐγένετο; Αἱ ὑπηρεσίαι πληροφοριῶν ἔστελναν δελτία εἰς βάρος τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Αὐταὶ εἶναι αἱ ὑπηρεσίαι αἱ ὁποῖαι κάνουν τὰ δελτία αὐτὰ καὶ αἱ ὁποῖαι λέγουν, εἰς τὸ χωρίον Ἀχλαδογώριον τῶν Σερρῶν ὁ Κ. ἀφεθεὶς ἐλεύθερος ἀπὸ τὴν Μακρόνησον, ἦλθε καὶ ἔκαμε τοῦτο ἢ ἐκεῖνο. Καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν, μορφώνει τὰς ἀντιλήψεις του ὁ Στρατάρχης Παπάγος καὶ χαράσσει τὴν γραμμήν του ἐπὶ τῆς εἰρηνεύσεως.

§384Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Εἰς τὴν δίκην τοῦ 1935, εἰς τὸ Στρατοδικεῖον, ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀσφαλείας, κατέθεσεν ὅτι ἐχρηματοδοτήθη τὸ κίνημα τοῦ 1935, ἀπὸ ποῖον νομίζετε; Ἀπὸ τὸν Κουντουριώτην, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἀποθάνει δύο ἔτη ἐνωρίτερον. Καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ πῶς ὑπῆρχε κάποιος φάκελλος, θὰ ἐγράφετο εἰς τὸν φάκελλόν του ὅτι ἔκαμε καὶ τοῦτο ὁ ἀποθανὼν Κουντουριώτης.

§385Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Ἕνα παιδὶ τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται τώρα εἰς τὴν τρίτην τάξιν τῆς Σχολῆς Ἥφαιστος, δηλαδὴ ἡλικίας 16 ἐτῶν, ἐζήτησε πιστοποιητικὸν κοινωνικῶν φρονημάτων ἀπὸ τὸ χωριό του εἰς τὴν Μακεδονίαν, διὰ νὰ μπῇ εἰς τὸ πλοῖον Ἥφαιστος. Καὶ τὸ πιστοποιητικὸν γράφει μέσα, ὅτι κατὰ τὴν κατοχὴν ἦτο ὁδηγὸς τοῦ ΕΛΑΣ!

§386ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ (ἐκ τῆς Δεξιᾶς). Ἀετόπουλο!

§387Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. 16 χρονῶν εἶναι τώρα. Εἰς τὴν κατοχήν, πόσων ἐτῶν ἦτο;

§388Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἤκουσα τὸν ἀγαπητὸν φίλον κ. Στεφανόπουλον ν’ ἀναπτύσσῃ τὰς ἀπόψεις τὰς οἰκονομικὰς τοῦ Συναγερμοῦ καὶ νὰ διεκτραγῳδῇ τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθεν ἡ χώρα καὶ ὁ λαὸς ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς. Τὸν ἤκουσα νὰ ὁμιλῇ καὶ περὶ τῶν εἰρηνευτικῶν ἀπόψεων τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ καὶ μᾶς εἶπεν ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἀποβλέπει ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐξεδήλωσαν τὴν διάθεσιν νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Οἰκογένειαν, ἐκείνους νὰ τοὺς ἀπολύσῃ. Καὶ ἠρώτησα τὸν κ. Στεφανόπουλον, γνωρίζετε, κύριε συνάδελφε, πῶς ἐκδηλώνεται αὐτὴ ἡ διάθεσις τῆς ἐπανόδου εἰς τὴν Ἐθνικὴν Οἰκογένειαν; Γνωρίζετε διὰ τίνων μεθόδων γίνεται ἡ ἐκδήλωσις τῆς διαθέσεως καὶ θὰ ἐπαναφέρετε εἰς τὴν Ἐθνικὴν Οἰκογένειαν τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, μὲ αὐτὰ τὰ μέσα καὶ μὲ αὐτὰς τὰς μεθόδους τὰς ὁποίας ἐγὼ τὰς ἔζησα καὶ τὰς ὑπέστην καὶ θὰ ἤμην καὶ ἐγὼ ἐὰν δὲν εἶχον τὸ παρελθὸν τὸ ὁποῖον ἔχω, νὰ εἶμαι δηλαδὴ 5 φορὰς βουλευτὴς καὶ 6 φορὰς Ὑπουργός, θὰ ἤμην καὶ ἐγὼ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ σᾶς ὑπέβαλον αὐτοῦ τοῦ εἴδους διαθέσεις ἐπανόδου εἰς τὴν Ἐθνικὴν Οἰκογένειαν, ἐὰν δὲν ἐγένετο τοῦτο εἶναι διότι ἐφοβήθησαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἦσαν τεταγμένοι νὰ φρονιματίζουν τὸν λαὸν ὥστε νὰ ἐπανέρχεται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Οἰκογένειαν, ἐφοβήθησαν ν’ ἀσκήσουν τὰς μεθόδους αὐτὰς εἰς ἐμένα, ἤσκησαν ὅμως ἄλλην μέθοδον τὴν ὁποίαν ἠμποροῦσαν. Νὰ διατὶ σᾶς εἶπον, ἀγαπητὲ κύριε Κανελλόπουλε, τὴν ἔννοιαν τῆς αὐτοτελείας τὴν ἐνθυμούμεθα ὁσάκις μᾶς συμφέρει καὶ ὁσάκις δὲν μᾶς συμφέρει τὴν ξεχνᾶμε. Τὴν ἔννοιαν τῆς Δημοκρατικῆς ἐλευθερίας, τὴν λησμονήσατε σεῖς, ἀσκοῦντες τὰ καθήκοντα τὰ Κυβερνητικὰ καὶ ἀσκοῦντες τὸ λειτούργημα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.

§389Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἡ Δημοκρατία ἦτο ὅπως τὴν ἐμφανίζετε σεῖς θὰ εἶχε καταργηθῆ.

§390Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Τὴν ἐμφανίζω, ὅπως τὴν ἔζησα, ὅπως τὴν ὑπέστην, μὴ μὲ ἀναγκάζετε νὰ εἴπω τὸ τὶ ὑπέστην, ἐντρέπομαι νὰ τὸ εἴπω τὸ τὶ ὑπέστην, ὄχι τὸ τὶ εἶδον.

§391Π. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὸ τὶ ὑπέστημεν ἡμεῖς!

§392Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Δημοκρατία, ὅπως τὴν θέλετε σεῖς, θὰ εἶχεν καταργηθῆ, διότι ἐπιτρέπουσα εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐναντίον της—καὶ οἱ κομμουνισταὶ εἶναι ἐναντίον της δυστυχῶς, εἶναι ἐναντίον τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν—ἐπιτρέπουσα εἰς αὐτοὺς νὰ δροῦν ἐλευθέρως, θὰ εἶχε χάσει τὴν βάσιν τῆς ὑποστάσεώς της. Εἶναι ἀφελὲς τὸ νὰ ἐπικαλούμεθα τὴν Δημοκρατίαν διὰ νὰ δολοφονήσωμεν τὴν Δημοκρατίαν, διότι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι διώχθησαν κατὰ τὸ διάστημα τῶν τελευταίων ἐτῶν κατά κανόνα—καίτοι βεβαίως θὰ ἔγιναν καὶ ἀδικίαι—ἦσαν ἄνθρωποι ἀποφασισμένοι νὰ δολοφονήσουν τὴν Δημοκρατίαν, ἐὰν ἐπετρέπετο εἰς αὐτοὺς ἡ ἐλευθερία κινήσεως, ἡ ἐλευθερία ὑπονομεύσεως τοῦ Δημοκρατικοῦ Καθεστῶτος. Καὶ οὕτω ἡ Δημοκρατία δὲν θὰ ὑπῆρχεν. Δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ εἴμεθα ἀφελεῖς, νὰ μὴ ἀμυνθῶμεν ἐναντίον ἐκείνων ποὺ τὴν ὑπονομεύουν. Προηγουμένως ὁμιλοῦντες περὶ τῶν ἐκτελέσεων, εἴπατε, ὑπάρχουν καὶ ποιναὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι βαρεῖαι χωρὶς νὰ εἶναι ποιναὶ θανάτου. Θὰ ἐπικαλεσθῶ, ἐπειδὴ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν πρόκειται περὶ κομμουνιστῶν, μίαν σημαντικὴν σελίδα γραφεῖσαν ἀπὸ τὸν Τρότσκυ εἰς τὰ 1920, ὅταν ὁ Τρότσκυ ἦτο ἀκόμη εἰς τὴν Ρωσίαν, εἰς τὸ βιβλίον «Τρομοκρατία καὶ κουμουνισμός». Τὸ βιβλίον αὐτὸ ἀπετέλεσε τὴν ἀπάντησιν εἰς βιβλίον τὸ ὁποῖον εἶχε ἐκδόσει ὑπὸ τὸν αὐτὸν τίτλον ὁ Γερμανὸς Σοσιαλιστὴς Καούτσκυ. Ὁ Καούτσκυ, ἐπετέθη ἐναντίον τοῦ Σοβιετικοῦ καθεστῶτος διὰ τὰ ἐγκλήματα τὰ ὁποῖα εἶχε διαπράξει καὶ ὁ Τρότσκυ, κατ’ ἐντολὴν τοῦ Πολιτικοῦ Γοαφείου, μέλος τοῦ ὁποίου ἦτο μαζὶ μὲ τὸν Στάλιν, ὑπὸ τὸν Λένιν, τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἔγραψε τὴν ἀπάντησιν. Γράφει εἰς τὸ βιβλίον αὐτὸ ὁ Τρότσκυ: «Ἡ μόνη ποινὴ ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ προστατεύσῃ ἕνα καθεστώς, εἶναι ἡ θανατικὴ ποινή, καμμία ἄλλη», αὐτὴ ἡ φράσις τοῦ Τρότσκυ εἶναι φράσις τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ γνωρίζουν κατ’ ἐξοχὴν οἱ κομμουνισταὶ οἱ ζητοῦντες νὰ ὑπονομεύσουν τὴν Δημοκρατίαν. Ἐὰν ἐκτελοῦνται θὰ πρέπει νὰ γνωρίζουν ὅτι ἐκτελοῦνται ἐπὶ τῇ βάσει ἀρχῶν αἱ ὁποῖαι ἔχουν θεσπισθῆ ὡς θεμελιώδεις ἀρχαὶ εἰς αὐτὸ τοῦτο τὸ καθεστὼς ἐν ὀνόματι τοῦ ὁποίου δροῦν εἰς τὸν τόπον μας. Αὐτὴ ἡ φράσις τοῦ Τρότσκυ, ἀφαιρεῖ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αὐτὸ τὸ δικαίωμα νὰ ζητοῦν χάριν, οὐδεὶς ἐτόλμησε νὰ ζητήσῃ χάριν εἰς τὰ καθεστῶτα τὰ ἰδικά των. Δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ ζητήσουν χάριν. Εἰς τὸ καθεστὼς τῆς ἐλευθερίας τοὺς παραχωροῦμεν τὸ δικαίωμα νὰ εἶναι ἐλεύθεροι, φθάνει νὰ μὴ πολεμοῦν τὸ καθεστώς, τοὺς παρέχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν Βουλὴν ἐὰν τοὺς θέλῃ ὁ λαός, νὰ ἐπιτίθενται κατὰ τῶν Κυβερνώντων, τοὺς ἀφήνωμεν πᾶν δικαίωμα, ἀλλ’ ὄχι τὸ δικαίωμα νὰ ὑπονομεύουν τὴν Δημοκρατίαν, αὐτὸ τὸ δικαίωμα δὲν τοὺς τὸ παρέχομεν. Καὶ ἐὰν αὐτοὶ ἐννοοῦν παρὰ ταῦτα νὰ ὑπονομεύουν τὴν Δημοκρατίαν, θὰ ἐκτίθενται εἰς τὸν κίνδυνον τῆς θανατικῆς ἐκτελέσεως.

§393Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Χαίρω πολὺ διότι συμφωνήσατε μὲ τὸν Τρότσκυ. Ἐγὼ δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν Τρότσκυ. Δὲν ἐζήτησα τὴν ἀναστολὴν τῶν θανατικῶν ἐκτελέσεων, οὔτε ἐν ὀνόματι αὐτῶν οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν, οὔτε ἐν ὀνόματι τῶν κομμουνιστῶν. Ἐζήτησα τὴν ἀναστολὴν τὴν ὁριστικὴν τῶν θανατικῶν ἐκτελέσεων ἐν ὀνόματι τοῦ Ἔθνους καὶ ἐν ὀνόματι τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι λίαν ἀφελὴς ἡ ἀντίληψις ἐὰν νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ καταστείλετε τὸν κομμουνισμὸν διότι θὰ ἐκτελέσετε αὐτοὺς τοὺς ὁποίους κατεδικάσατε σήμερον καὶ ἐνδεχομένως ἐκείνους ποὺ θὰ καταδικάσετε αὔριον. Δὲν εἶναι 10 καὶ 20 καὶ 50 τὰ θύματα τὰ ὁποῖα προσφέρει τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα ὥστε νὰ ὀρρωδήσῃ ἐνώπιον τοῦ κινδύνου νὰ προσθέσῃ καὶ ἄλλα 10 καὶ ἄλλα 20 καὶ ἄλλα 50. Χιλιάδες πολλαὶ εἶναι τὰ μέχρι τοῦδε θύματα εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν.

§394Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλετε νὰ τοὺς ἀφήσωμεν, νὰ καταργήσωμεν τὴν ποινήν;

§395Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Αὐτὴν τὴν φορὰν κάμνετε παραπλανητικὴν προβολὴν ἐκείνων τὰ ὁποῖα λέγω. Ἐλέγχεσθε ὀλιγοπιστοῦντες εἰς τὴν Δημοκρατίαν. Δὲν ἔχει ἀνάγκην ἡ Δημοκρατία, διὰ νὰ ὑπεραμυνθῇ ἑαυτῆς, νὰ καταφεύγῃ εἰς τὰ μέσα εἰς τὰ ὁποῖα καταφεύγουν ἐκεῖνοι κατὰ τῶν ὁποίων παλαίει. Ἀλλοίμονον εἰς τὴν Δημοκρατίαν ἐὰν διὰ νὰ στερεώσῃ ἑαυτὴν μεταχειρισθῇ τὰς ἰδίας μεθόδους, τὰς ὁποίας μεταχειρίζονται καὶ οἱ ἄλλοι. Τότε ποία ἡ διαφορὰ μεταξὺ ἐκείνων καὶ ἡμῶν; Σᾶς λέγω ποίαν κατάστασιν ἀντιμετώπισα ἐγὼ καὶ σεῖς μοῦ λέγετε ὅτι «δὲν θὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τοὺς κομμουνιστὰς νὰ κινοῦνται ἐλευθέρως διὰ νὰ ὑπονομεύουν». Ἀλλὰ ἐγὼ σᾶς ὡμίλησα περὶ τοῦ τὶ ἐγένετο εἰς τὰς φυλακὰς εἰς βάρος τῶν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι περιῆλθον εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Κράτους καὶ τὸ ὁποῖον ἐὰν εἶχε στοιχειώδη ἀντίληψιν τῶν ὑποχρεώσεών του ὡς Κράτους Δημοκρατικοῦ, ὡς Κράτους πολιτισμένου, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀνέχεται τοιούτου εἴδους..........

§396Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔπρεπε νὰ ἀφήσωμεν τοὺς συμμορίτας νὰ εἰσέλθουν εἰς τὰς Ἀθήνας;

§397Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Σᾶς ὁμιλῶ διὰ τὰς φυλακάς. Ἐμποδίζατε λοιπὸν τοὺς συμμορίτας νὰ εἰσέλθουν εἰς τὰς Ἀθήνας, διότι ἐβασανίζατε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶχον περιέλθει εἰς χεῖρας τοῦ Κράτους; Αὐτὴ δὲν εἶναι λογικὴ τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζετε. Καὶ θὰ ἐπεθύμουν ἡ συζήτησις αὐτὴ νὰ ἐγένετο εἰς ἄλλην ὥραν καὶ ἐνώπιον τῆς ὁλομελείας τῆς Βουλῆς καὶ μὲ πλήρη τὰ θεωρεῖα, διὰ νὰ ἀκούσῃ ὁ Λαὸς τὶ ὑποστηρίζομεν ἕκαστος καὶ διὰ νὰ κρίνῃ. Τὴν ἰδικήν μου ψυχὴν κατέχει ἡ πίστις εἰς τὴν Δημοκρατίαν. Σεῖς τὴν ἐπικαλεῖσθε ὁσάκις σᾶς συμφέρει καὶ τὴν λησμονεῖτε ὁσάκις σᾶς συμφέρει. Δι’ αὐτὸ λέγω ὅτι κάμνετε παραπλανητικὴν προβολὴν ἐκείνων τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζω.

§398Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς σᾶς ἕνα περιστατικόν. Τὰς ἀρχὰς τοῦ 1949, διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἐκκαθάρισις ὡρισμένων περιοχῶν τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τοὺς συμμορίτας, ἀπῃτήθη ἡ σύλληψις χιλιάδων πολιτῶν μεταξὺ τῶν ὁποίων ἦσαν καὶ πολλοὶ ἀθῶοι. Ἀλλ’ ἡ ἐκκαθάρισις ἦτο ἀδύνατον νὰ γίνῃ ἐὰν δὲν συνελαμβάνοντο, φέρ’ εἰπεῖν, εἰς τὴν Πελοπόννησον 5.000 πολῖται. Διότι μεταξὺ τῶν 5.000 αὐτῶν ἦσαν οἱ χίλιοι οἱ ὁποῖοι ἐχρησίμευον ὡς σύνδεσμοι, ὡς τροφοδόται κλπ. τῶν συμμοριτῶν. Εὑρέθη ἡ Δημοκρατία ἐνώπιον τοῦ διλήμματος ἢ νὰ μὴ συλλάβῃ κανένα—διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν στοιχεῖα ἀπολύτως ἀκριβῆ, ὥστε νὰ συλληφθοῦν μόνον οἱ χίλιοι—ἢ νὰ μὴ συλλάβῃ κανένα καὶ νὰ ἐξακολουθῇ ἡ τροφοδότησις τῶν συμμοριτῶν καὶ νὰ καθίσταται ἑπομένως δύσκολος ἡ κατανίκησις αὐτῶν ἢ νὰ συλλάβῃ πέντε χιλιάδες, μεταξὺ τῶν ὁποίων τέσσαρας χιλιάδες κατὰ πᾶσαν πιθανότητα ἀθῶοι, διὰ νὰ ἐκκαθαρισθῇ ἡ Πελοπόννησος καὶ μετὰ ταῦτα ἡ Στερεὰ καὶ ἡ ὑπόλοιπος Ἑλλὰς καὶ νὰ σωθῇ τὸ Ἔθνος καὶ ἡ Δημοκρατία. Αἱ συλλήψεις αὐταὶ ἐγένοντο ὅταν ἤμην Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Μετήχθησαν οἱ συλληφθέντες ἐκ Πελοποννήσου εἰς τὴν Μακρόνησον. Μεταξὺ τῶν συλληφθέντων ἦσαν καὶ τρεῖς πολιτικοί μου φίλοι ἀπὸ τὴν Κάτω Ἀχαΐαν, οἱ ὁποῖοι συνελήφθησαν διότι εἶχον προηγουμένην σχέσιν μὲ τὸ ΕΑΜ. Συνεκέντρωσα τοὺς 5.000 συλληφθέντας, τοὺς ὡμίλησα καὶ τοὺς εἶπον ὅτι αἱ συλλήψεις ἐγένοντο ἐπὶ τῇ βάσει κριτηρίων τὰ ὁποῖα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι κριτήρια ἀπολύτου δικαιοσύνης, ἐξησφάλισα τὴν ἀπόλυτον ἄνεσιν εἰς ἅπαντας καὶ τοὺς εἶπον ἐπίσης ὅτι ὅπως ἄλλοι φονεύονται αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ ἄλλοι καθίστανται ἀνάπηροι, οὕτω καὶ σεῖς θὰ χάσετε διὰ δύο–τρεῖς μῆνας τὴν ἐλευθερίαν σας καὶ ὅταν μετ’ ὀλίγον ἡ Πελοπόννησος θὰ ἔχῃ ἐκκαθαρισθῇ θὰ ἀφεθῆτε ἐλεύθεροι. Πράγματι ἠλευθερώθησαν, ἐπέστρεψαν εἰς τὴν Πελοπόννησον καὶ ἐγένετο μάλιστα, κατόπιν ἐντολῆς τὴν ὁποίαν ἔδωσα, καὶ εἰδικὴ ὑποδοχὴ εἰς τὴν Κόρινθον μὲ τὴν μουσικὴν τοῦ Στρατοῦ. Κύριοι, βεβαίως ἠδικήσαμεν τὰς τέσσαρας χιλιάδες πολιτῶν ἐκ τῶν 5.000 Ἀλλ’ ἡ Δημοκρατία εὑρέθη ἐπαναλαμβάνω, ἐνώπιον διλήμματος. Ἢ ἔπρεπε νὰ αὐτοκαταργηθῇ ἐπιτρέπουσα εἰς τοὺς ἐχθροὺς τῆς Δημοκρατίας νὰ τὴν κτυπήσουν, ἢ ἔπρεπε, ἐν ὥρᾳ κινδύνου, νὰ προβῇ καὶ εἰς ὡρισμένας ἀδικίας αἱ ὁποῖαι ὅμως ἦσαν συνδεδεμέναι μὲ τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς Δημοκρατίας. Νομίζω Κύριοι, ὅτι ἐὰν δὲν ἀκολουθούσαμεν τὴν τακτικὴν αὐτήν, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν τὴν στιγμὴν αὐτὴν νὰ συζητοῦμεν ἐλευθέως εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Θὰ εἴμεθα ὁλοκληρωτικὸν καθεστὼς καὶ ὅσοι θὰ ἠθέλατε νὰ εἶσθε δοῦλοι θὰ ἐζούσατε ὡς δοῦλοι.

§399Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Καὶ πάλιν ἠθελήσατε νὰ μεταθέσετε τὸ ζήτημα ἀπὸ τοῦ ἐπιπέδου τὸ ὁποῖον τὸ ἐτοποθέτησα ἀρχῆθεν διὰ νὰ ἐπικαλεσθῆτε αὐτὸ τὸ περιστατικὸν τῆς Πελοποννήσου, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον ἐγώ. Ἐγὼ ὡμίλησα περὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐκρατοῦντο εἰς τὰς φυλακὰς δυνάμει καταδικαστικῶν ἀποφάσεων ἢ δυνάμει παραπεμπτικῶν διαταγῶν. Δὲν ἔχω τὴν τιμὴν οὔτε τὴν εὐτυχίαν νὰ κατάγωμαι ἐκ Πελοποννήσου, ὥστε νὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἶμαι μεταξὺ τῶν 5.000 διὰ τοὺς ὁποίους ὡμιλήσατε. Ἐγὼ ἔζησα ὅλην αὐτὴν τὴν περίοδον καὶ δοξάζω τὸν Ὕψιστον, διότι ἔζησα τὴν περίοδον αὐτὴν καὶ τὴν ἔζησα εἰς τὰς φυλακὰς τῆς Ἑλλάδος, τῶν Βούρλων, τοῦ Ἀβέρωφ, τῆς Μακρονήσου, διὰ νὰ ἴδω ὅλα αὐτὰ καὶ διὰ νὰ γνωρίζω πλέον νὰ διακρίνω τὶ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διακηρύσσουν ἑκάστοτε τὴν πίστιν πρὸς ταύτην τὴν ἀρχὴν ἢ πρὸς ἐκείνην τὴν ἀρχήν, νὰ ἔχω ἐκ τῶν πραγμάτων αὐτὴν τὴν ἀπόδειξιν.

§400Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν Φεβρουάριον 1947 ἤσκουν καθήκοντα Ὑπουργοῦ Δημοσίας Τάξεως. Ἐγένετο ἤδη ὁ ἀγὼν ὁ συμμοριτικός, ὁ συμμοριτικὸς, κυρίως, καὶ ὀλιγώτερον ὁ ἀντισυμμοριτικός, διότι ὁ Ἑλληνικὸς Στρατὸς δὲν εἶχε πλήρως ὀργανωθῆ. Καὶ ἤλθατε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίας Τάξεως, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, σεῖς μαζὶ μὲ τὸν κ. Λούλην ἢ ἄλλον τινὰ καὶ τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐσφάζοντο ἀπὸ τοὺς κομμουνιστὰς δι’ αἰφνιδιασμῶν ὑπούλων εἰς τὰ χωρία των Ἕλληνες, σεῖς ἤλθατε διὰ νὰ ὁμιλήσετε ὑπὲρ ἐκείνων, ὑπὲρ τῶν συλλαμβανομένων, ἤλθατε διὰ νὰ ὑποστηρίξετε ὄχι τὸ Κράτος, τὸ Ἔθνος, τοὺς σφαζομένους Ἕλληνας, ἀλλὰ τοὺς ἄλλους. Κύριε Κύρκο, τὶ πταίομεν λοιπὸν ἡμεῖς; Καὶ παρὰ ταῦτα εἶσθε εἰς τὴν Βουλήν, σᾶς τιμῶμεν καὶ σᾶς σεβόμεθα. Αὐτὸ σημαίνει Δημοκρατία.

§401Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Αὐτὰ τὰ παρὰ ταῦτα νὰ τὰ φυλάξετε δι’ ἄλλους παρακαλῶ, ὄχι δι’ ἐμέ. Δὲν εἶναι δικαίωμά σας νὰ μᾶς δέχεσθε ἢ νὰ μὴ μᾶς δέχεσθε μέσα εἰς τὴν Βουλήν. Σᾶς εἶπον καὶ ἄλλην φοράν, παριστάμεθα ἐπὶ τῷ ἰδίῳ τίτλῳ ἐδῶ καὶ δὲν σᾶς ἀναγνωρίζω κανὲν δικαίωμα οὔτε κατὰ μίαν τρίχα, οὔτε κατὰ ἓν χιλιοστημόριον τριχὸς ἀκόμη, περισσότερον τῶν δικαιωμάτων μου. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὰ λέγετε αὐτὰ εἰς ἐμὲ διότι τὸ ἰδικόν μου ἀνάστημα, ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω, εἶναι τοὐλάχιστον ἰσοϋψὲς πρὸς τὸ ἰδικόν σας.

§402Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ἔχει κόκκινο χρῶμα τὸ ἰδικόν σας. Ἀνήκετε εἰς τὴν τάξιν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἐταλαιπώρησε τὴν Ἑλλάδα.

§403Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Καὶ σᾶς εἶπον ἀπὸ τὴν ἀρχὴν καὶ τὸ ἔπραξα, θέλω νὰ ἀποφύγω καὶ κατέβαλα πᾶσαν προσπάθειαν ν’ ἀποφύγω τὰς φραστικὰς ὀξύτητας διότι ἠξεύρω ποῦ ὁδηγοῦν αὐταὶ αἱ φραστικαὶ ὀξύτητες, ἀλλὰ ὅταν λέγω θὰ καταβάλω πᾶσαν προσπάθειαν ν’ ἀποφύγω τὰς φραστικὰς ὀξύτητας, δὲν σημαίνει ὅτι θὰ ἀνεχθῶ τὰς φραστικὰς ὀξύτητας καὶ τῶν ἄλλων, ἐπὶ ἀμοιβαιότητι γίνονται αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ ἐπὶ ἰσοτιμίᾳ, τὸ εἶπον καὶ κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς θεωρίας περὶ αὐτοτελείας. Λοιπὸν σᾶς εἶπον ἀφήσατε αὐτὰ τὰ παρὰ ταῦτα, διότι δι’ αὐτὰ ἐλέγχεσθε, δὲν μὲ θίγετε ἐμέ, ἐλέγχεσθε δι’ ὀλιγοπιστίαν εἰς τὴν Δημοκρατίαν διὰ τὴν ὁποίαν κόπτεσθε. Κύριοι βουλευταί, συμπληρώνω καὶ τελειώνω.

§404Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δὲν θὰ ἀπαντήσετε ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος διὰ τὸ 1947;

§405Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Εἶναι ὑπερβολικὴ ἀξίωσις νὰ ζητῆτε ἀπὸ ἐμὲ νὰ ἐνθυμηθῶ τὶ εἶπον τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1947 εἰς ἕνα ἀπὸ τὰ ἄπειρα διαβήματα τὰ ὁποῖα ὡς μέλος τῆς Κεντρικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Πολιτικοῦ Συνασπισμοῦ τῶν Κομμάτων τοῦ Ε.Α.Μ. ἔκαμα ἐκείνην τὴν ἐποχήν. Νομίζω ὅτι θὰ μοῦ ἀναγνωρίζατε δηλαδὴ ὑπερανθρώπους ἰδιότητας ἐὰν ἐζητούσατε νὰ ἐνθυμηθῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὶ εἶπον εἰς ἕνα διάβημα, τὸ ὁποῖον ἔκαμα πρὸς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Τάξεως τὸν κ. Κανελλόπουλον. Περὶ τούτου ἠμπορῶ νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, οὐδέποτε ἐγὼ τοὐλάχιστον—ἐπικαλοῦμαι δὲ καὶ τὴν μαρτυρίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὁ ὁποῖος ἦτο τότε Πρόεδρος ἢ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ 1946–47 τὸν Ὀκτώβριον ὁπότε ἐγὼ συνελήφθην καὶ ἐφυλακίσθην—, οὐδέποτε εἰς διάβημα, τὸ ὁποῖον ἔκαμον ἐζήτησα ἐπιείκειαν ἢ μέτρα ὑπὲρ σφαγέων καὶ δὴ ὑπὲρ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι διέπραξαν ἐγκλήματα. Οὐδέποτε, περὶ αὐτοῦ ἠμπορῶ νὰ σᾶς παράσχω κατηγορηματικὴν διαβεβαίωσιν. Ἀλλὰ ποῦ νὰ ἐνθυμηθῶ ἐγὼ τὶ εἶπον εἰς τὰς 20.2.49 εἰς ἓν διάβημα; Θὰ τελειώσω τὴν ἀγόρευσίν μου ὑπενθυμίζων ἕνα πρᾶγμα, ὅτι περὶ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1950 ἢ τὸ τέλος τοῦ 1949, Νοέμβριον ἢ Δεκέμβριον ἢ Ἰανουάριον, μία ἐφημερὶς Ἀθηναϊκή, τῆς ὁποίας τὴν ἁγνότητα τῶν Ἐθνικῶν φρονημάτων δὲν ἠμπορεῖτε ν’ ἀρνηθῆτε ὑπεστήριζε τὴν ἑξῆς ἄποψιν. Ὑπεστήριζε λοιπὸν ἡ «Ἑστία» ὅτι πρέπει νὰ ἀρθῇ ἡ παρανομοποίησις τοῦ Κ. Κ., ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἔθεσε τὸ Κ. Κ. ἐκτὸς νόμου, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ τὸ Κ. Κ. νὰ λάβῃ ἐλευθέρως μέρος εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς Χώρας. Πρὸ 15–20 ἡμερῶν, εἰς τὰς στήλας της ἡ «Ἑστία» ἔγραφε: Ἐπὶ δύο ἔτη ἀγωνιζόμεθα διὰ νὰ πείσωμεν τοὺς Κυβερνῶντας νὰ καταργήσουν τὴν παρανομοποίησιν τοῦ Κ. Κ. Καὶ ὀρθῶς τὸ ὑποστηρίζει, διότι τότε πράγματι θὰ διαλευκανθῇ ἡ πολιτική μας κατάστασις καὶ τότε δὲν θὰ ἠμπορῇ ὁ ἕνας καὶ ὁ ἄλλος νὰ λέγῃ ὅτι ὁ Κύρκος εἶναι κομμουνιστὴς καὶ ὁ ἄλλος τοῦτο ἢ ἐκεῖνο. Ὅσοι εἶναι κομμουνισταὶ ἔχουν τὴν ταμπέλα τοῦ κομμουνισμοῦ, ὅσοι εἶναι συνοδοιπόροι, ὅπως τοὺς λέγομεν, θὰ πᾶνε νὰ συνεργασθοῦν μὲ τὸ Κ. Κ., ὅσοι δὲν εἶναι οὔτε τὸ ἕνα οὔτε τὸ ἄλλο θὰ μείνουν εἰς τὴν ἄλλην πλευρὰν καὶ θὰ ἀγωνισθοῦν κατ’ ἄλλον τρόπον. Ἐνόσῳ δὲν νομιμοποιεῖτε τὸ Κ. Κ. τὶ θέλετε νὰ κάμῃ κύριοι; Παράνομον ἔργον θὰ κάμῃ ἀφοῦ δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ νόμιμον ἔργον, τὶ θέλετε νὰ κάμῃ; παράνομον ἔργον. Καὶ διατὶ κόπτεσθε καὶ διατὶ δημιουργεῖτε τόσον θόρυβον διότι ἀπεκαλύψατε δύο κρύπτας καὶ δύο ἀσυρμάτους; Σᾶς ἐρωτῶ σᾶς ποὺ λέγετε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, νὰ μοῦ εἰπῆτε, μπορεῖτε νὰ δώσετε τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν λειτουργοῦν ἄλλοι ἀσύρματοι καὶ ἄλλαι κρύπται; Μπορεῖτε νὰ δώσετε τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι μὲ τὰς δύο κρύπτας, τὰς ὁποίας ἀνεκαλύψατε ἐτερματίσθη ἡ ὑπόθεσις τῶν κρυπτῶν καὶ τῶν ἀσυρμάτων; Τὶ καὶ ἐὰν ἀνεκαλύψατε 40 κρύπτας καὶ 40 ἀσυρμάτους; Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Ἐὰν ὄντως ἔχετε αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν, ἐξυπηρετεῖτε τὸ συμφέρον τοῦ τόπου; Συμφέρει εἰς τὴν Ἑλλάδα, συμφέρει εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ ὑπάρχῃ καθημερινῶς αὐτὴ ἡ ἀναταραχή, νὰ ὑπάρχῃ καθημερινῶς ἡ ἱστορία αὐτὴ τῶν κρυπτῶν, τῶν ἀσυρμάτων, τῶν δικῶν κλπ; Τὴν Ἑλλάδα συμφέρει ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἢ συμφέρει κάποιον ἄλλον; Τὴν Ἑλλάδα τὴν συμφέρει ἕνα καὶ μόνον πρᾶγμα. Τὴν Ἑλλάδα τὴν συμφέρει νὰ ἀποκαταστήσωμεν τὴν γαλήνην καὶ τὴν ὁμαλότητα εἰς τὸν τόπον. Καὶ θὰ ἀποκατασταθῇ ἡ γαλήνη καὶ ἡ ὁμαλότης ἐὰν αὐτοί, οἱ ὁποῖοι σήμερον κινοῦνται παρανόμως, εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ κινηθοῦν ἐλευθέρως. Μοῦ λέγετε: Δὲν θὰ κινδυνεύσῃ τότε ἡ Δημοκρατία; Διατὶ δὲν κινδυνεύει ἡ Δημοκρατία εἰς τὴν Γαλλίαν, ὅπου, γνωρίζετε ὁποία εἶναι ἡ δύναμις τοῦ Κ. Κ; Διατὶ δὲν κινδυνεύει ἡ Δημοκρατία εἰς τὴν Ἰταλίαν, ὅπου γνωρίζετε ὁποία εἶναι ἡ δύναμις τοῦ Κ. Κ; Καὶ διατὶ θὰ ἐκινδύνευε ἡ Δημοκρατία εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅπου κατὰ τὴν ἐπίσημον ἔκθεσιν τῶν παρατηρητῶν τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1946, ὄχι τὸ Κ.Κ.Ε., ἀλλὰ τὸ ΕΑΜ, δὲν διέθετε παρὰ 9,03; Ἀλλά, ὅπως καὶ ἐὰν τὸ κάμετε τὸ πρᾶγμα, μέσα εἰς ἐκεῖνο τὸ 9,03 κάτι ὑπάρχει, ἔξω ἀπὸ τὸ Κ. Κ., κάτι ὑπάρχει ἀπὸ τὰ ἄλλα κόμματα τοῦ ΕΑΜ.

§406Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Τὸ δέχεσθε ὡς ἀκριβές;

§407Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐγὼ λέγω τὶ ἐπιστοποιήθη διεθνῶς, ἐπὶ τῆς ὁποίας διεθνοῦς πιστοποιήσεως στηρίζεται τὸ γνήσιον τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1946 τῶν ἐλευθέρων Δημοκρατικῶν ἐκλογῶν τοῦ 1946.

§408Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Ἡμᾶς ἐρωτᾶτε ἢ τὴν Κυβέρνησιν; Κατὰ τίνος εἶναι ἡ πρότασις δυσπιστίας;

§409Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐφόσον ἐρωτᾶτε, εἶναι δυνατὸν νὰ λάβετε τὴν ἀπάντησιν.

§410Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εἴπατε προηγουμένως ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸ Κ. Κ. νὰ πολιτεύεται ἐλευθέρως, διότι ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπιτρέπεται νὰ πολιτεύεται ἐλευθέρως, δὲν ἔχει τι ἄλλο νὰ κάμῃ παρὰ νὰ δρᾷ παρανόμως. Θὰ ἤθελα νὰ σᾶς ἐρωτήσω τοῦτο. Πιστεύετε ὅτι ἐὰν αὐτὸ πραγματοποιηθῇ καὶ ἐπιτραπῇ ἐλευθέρως εἰς τὸ Κ. Κ. νὰ πολιτεύεται —ἂν καὶ ἐγὼ τοὐλάχιστον προσωπικῶς πιστεύω ὅτι καὶ Κοινοβουλευτικῶς, σήμερον, ἐκπροσωπεῖται, ἀλλὰ ἂς τὸ ἀφήσωμεν αὐτὸ κατὰ μέρος—πιστεύετε ὅτι ἐὰν ἐπιτραπῇ ἐπισήμως νὰ πολιτεύεται τὸ Κ. Κ. θὰ παύσῃ νὰ δρᾷ παρανόμως; Δὲν θὰ ἔχῃ παραλλήλως καὶ τὴν παράνομον ὀργάνωσιν καὶ τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἐκπροσώπησιν;

§411Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Νὰ τὴν κάμῃ τί;

§412Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἐπιμένομεν τὸ «παρὰ ταῦτα».

§413Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Θέλω νὰ διαφωτισθῶ καὶ ἐγώ.

§414Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶσθε τόσον εὐφυής, ὥστε νὰ μὴ κάμνετε τὸν ἀφελῆ.

§415Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Σᾶς ἀνέφερα τὸ παράδειγμα τῆς Γαλλίας καὶ σᾶς εἶπα ὅτι τὸ ἓν τρίτον τοῦ Γαλλικοῦ λαοῦ ἀνήκει εἰς τὸ Κ. Κ. καὶ δὲν βλέπω νὰ διατρέχῃ κανένα κίνδυνον ἡ Δημοκρατία καὶ οἱ Δημοκρατικοὶ θεσμοὶ εἰς τὴν Γαλλίαν....

§416Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐξεδηλώθη ἐκεῖ ὁ κίνδυνος.

§417Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἔχετε φαίνεται, ἰδιαιτέρας πληροφορίας.

§418Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ξεύρετε καὶ σεῖς πολὺ καλά. Εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς ἀκούωμεν περαιτέρω, διότι, ὅταν δὲν ὁμολογῆτε αὐτὰ τὰ ὁποῖα γνωρίζετε, εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς ἀκούωμεν. Τόσην ἀφέλειαν δὲν ἔχετε, εἶσθε εὐφυὴς ἀρκετά.

§419Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Ἐγὼ σᾶς εἶπα νὰ μὲ διαφωτίσετε, νὰ ἰδῶ ποῦ εἶναι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ σεῖς, ἀντὶ νὰ μὲ διαφωτίσητε, ἐγκαταλείπετε τὴν αἴθουσαν καὶ ἀπέρχεσθε.

§420Κ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Θέλω νὰ κάμω μίαν δήλωσιν εἰς τὸν κ. Κῦρκον, διὰ τὴν διαφώτισιν τὴν ὁποίαν μᾶς κάμνει ἀπόψε, ἀλλὰ λέγω ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς μου, ὅτι ἐὰν δὲν εἶχον τὴν συναίσθησιν τοῦ τί δύναται νὰ συμβῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα θὰ σᾶς ἐσκότωνα σὰν ἕνα σκυλί, διότι εἶσθε ἕνας κομμουνιστὴς καὶ μόνον. Τὸν ἀδελφόν μου τὸν ἐσφάξατε καὶ τὸν πατέρα μου τὸν ἐσκοτώσατε. (Θόρυβος—κωδωνοκρουσίαι).

§421Π. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Παραιτοῦμαι καὶ ἐγὼ τοῦ λόγου μου, κατόπιν τῶν ὅσων εἶπεν ὁ κ. Κῦρκος, ὁ ὁποῖος μᾶς ἔκαμε διαφώτισιν. (Συνεχίζεται ὁ θόρυβος).

§422ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πρέπει νὰ ἀνακληθῇ εἰς τὴν τάξιν.

§423Μ. ΚΥΡΚΟΣ. Δὲν χρειάζεται. Αὐτὴν τὴν κληρονομίαν πρέπει νὰ τὴν ξεκαθαρίσωμεν, εἶναι καθῆκον μας νὰ τὴν ξεκαθαρίσωμεν καὶ δὲν εἶναι ἄξιον πολιτικῶν ἀνδρῶν, διὰ νὰ ἀποφύγουν τὰς εὐθύνας τῆς ἐκκαθαρίσεως αὐτῆς τῆς κληρονομίας, νὰ ἀφίσουν τὸν λαὸν νὰ ὑφίσταται τὰς βαρυτάτας συνεπείας, τὰς ὁποίας ὑφίσταται.

§424Λ. ΚΑΡΑΜΑΟΥΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ Κανονισμὸς μοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω, ἀλλ’ ὄχι ἐνώπιον κενῶν ἑδωλίων.

§425Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον 56 τοῦ Συντάγματος λέγει ὅτι πρέπει νὰ εἶναι παρὸν τὸ ἓν τρίτον τῶν βουλευτῶν διὰ νὰ γίνῃ συζήτησις.

§426ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον δὲν ἔχει ὁμιλίας, διότι εἶναι ἡ πέμπτη ἡμέρα. Αὔριον θὰ ὁμιλήσουν μόνον ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐὰν θέλῃ νὰ δευτερολογήσῃ κανεὶς ἐκ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων. Δι’ αὐτὸ σᾶς παρακαλῶ νὰ ὁμιλήσετε τώρα.

§427Μ. ΓΑΛΗΝΟΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἔχω ὡρισμένα πράγματα νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία δὲν θὰ ὁμιλήσω. Πάντως μὲ ἐξαναγκάζετε εἰς παραίτησιν ἀπὸ τοῦ λόγου παρὰ τὸν Κανονισμόν.

§428ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δικαίωμά σας. Ὁ κ. Ι. Διαμαντόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§429Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ μακρόν, οὔτε ρητορικὰς ἱκανότητας διαθέτω. Εἶμαι ἕνας ἁπλοῦς ἰατρός. Θὰ ὁμιλήσω, ὅμως, ὡς Ἕλλην καὶ ὡς ἐκπρόσωπος τῆς περιφερείας μου. Αὐτὸ ποὺ μοῦ ἔκαμε κατάπληξιν, εἶναι τοῦτο, ὅτι αὐτὰς τὰς ἡμέρας, ποὺ ἐξεφράσθη δυσπιστία πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἐγέμισε ὅλη ἡ Βουλή, ἐνῷ κατὰ τὰς ἄλλας ἡμέρας δὲν ἔρχονται πολλοὶ τῶν κ. κ. βουλευτῶν νὰ ἐργασθοῦν. Ἀπὸ τὰ πρακτικὰ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὰ ἑξῆς. Ὁ κ. Παπάγος κατηγόρησε τὴν Κυβέρνησιν διότι ἄφησε λίγες μέρες ἐλεύθερον τὸν Γαβριηλίδην. Καὶ ἐρωτῶ: τὶ ἔχομεν πάθει ὅλοι ἐδῶ μέσα; Ἀπὸ τὴ μιὰ μεριὰ λέμε λήθη, ἀπὸ τὴν ἄλλην κατηγοροῦμεν τοὺς ἄλλους ποὺ ἄφησαν 15 ἀνθρώπους καὶ τότε ποὺ εἴμεθα ἀρχιστράτηγοι δὲν παραπέμψαμεν τοὺς ἠθικοὺς αὐτουργοὺς τῆς καταστάσεως αὐτῆς εἰς τὸ στρατοδικεῖον. Δὲν θὰ ὑπεισέλθω εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐπιστολῆς, ἀλλὰ μοῦ ἐδημιουργήθη ἡ ἐντύπωσις ἡ ἑξῆς, εἶναι δυνατὸν Ἕλλην ἀντιστράτηγος νὰ κάμῃ ἕνα τέτοιο πρᾶγμα, διὰ τὸ ὁποῖον ἔπρεπε ἀμέσως νὰ ἀποταχθῇ; Καὶ ἠρώτησα τὸν κ. Παπάγον, παρακαλῶ νὰ μᾶς εἴπητε ποῦ τὴν βρήκατε τὴν ἐπιστολὴν καὶ νὰ μᾶς ἀποδείξητε τὴν γνησιότητα τῆς ἐπιστολῆς. Καὶ ἡ ἀπάντησις: Δὲν ἔχω νὰ πῶ τίποτε, δὲν σᾶς ἐνδιαφέρει. Δὲν ἐνδιαφέρει, κύριοι, ἕνα βουλευτὴν αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις; Ὁ Στρατάρχης Παπάγος ὡμολόγησεν ὅτι ὑπάρχει ἐπιστολή, ἀλλὰ δὲν τὴν κατέθεσε.

§430Α. ΒΟΥΛΤΖΟΣ. Τὴν ἀνέγνωσε τὴν ἐπιστολήν, ὁ δὲ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπισήμως ἐδήλωσεν ὅτι τὸ κείμενον εἶναι ὀρθὸν μὲ μόνην τὴν διαφορὰν εἰς τὸ χρησιμοποιηθὲν ταχυδρομικὸν μέσον.

§431Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐλησμόνησα ὅτι ἀνήκω σὲ κόμμα καὶ ὅτι εἶμαι βουλευτὴς καὶ θὰ σκεφθῶ σὰν ἕνας ἁπλοῦς χωριάτης. Καὶ λέγω: ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Συναγερμοῦ παρουσιάζει μίαν ἐπιστολήν, ὁ ὑπεύθυνος Κυβερνήτης ἔρχεται ἐδῶ καὶ λέγει, ὅτι τὸ σημείωμα μοῦ τὸ πῆραν καὶ προσέθεσαν ἐπάνω τὰς λέξεις «φίλε κ. Πρεσβευτά». Τὶ συνέβη; Δὲν ἠμπορεῖ νὰ διαφωτισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐπ’ αὐτοῦ; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὡς Ἕλλην βουλευτὴς καὶ ὡς πολίτης ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἠμπορεῖτε νὰ βοηθήσετε τὴν κατάστασιν, ἔχετε ὑποχρέωσιν ὅλα τὰ ἐθνικόφρονα κόμματα νὰ συνεργασθῆτε διὰ τὸ συμφέρον τοῦ τόπου. Δὲν βλέπω διὰ ποῖον λόγον ἐπιτίθεσθε ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἀγαπᾶτε τὸν τόπον καὶ δὲν ἔχετε μονοπωλήσει τὴν ἐθνικοφροσύνην, ἔχετε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συνεργασθῆτε διὰ τὸ συμφέρον τοῦ τόπου ὅλα τὰ ἐθνικόφρονα κόμματα.

§432ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Καραμαούνας ἔχει τὸν λόγον.

§433Λ. ΚΑΡΑΜΑΟΥΝΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ κύριος Πρόεδρος στὸ ξεπούλημα μᾶς βγάζει στὴ μέση διὰ νὰ ὁμιλήσωμεν, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι ἐκουράσθη καὶ δὲν τὸν ἀδικῶ. Ἀλλ’ ἔπρεπε καὶ σὲ μᾶς νὰ ἀποδώσῃ τὸ δίκαιον, διότι ἠθέλαμεν καὶ ἡμεῖς νὰ ὁμιλήσωμεν σὰν Ἕλληνες πολῖται. Κύριοι, ἐδῶ αὐτὰς τὰς ἡμέρας ἔγινεν ἕνας σάλος διότι ἡ κριτικὴ ἦτο ἀπεριόριστος, ἀλλὰ δὲν εἶχε καὶ τέρμα. Ἐνθυμεῖσθε προεκλογικὰ ὅτι ὅλα τὰ κόμματα καὶ αἱ παρατάξεις εἶχαν ὑποσχεθῆ μὲ τὸν τρόπον τους κάποια ἐπιείκεια. Ἄλλοι αὐτὸ τὸ ἔλεγαν μέτρα εἰρηνεύσεως, ἄλλοι τὸ ἔλεγαν μέτρα ἐπιεικείας. Ὅλοι συμφωνοῦμεν εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ἔπρεπε νὰ δοθῇ αὐτὴ ἡ ὁμαλότης εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διότι ἀπὸ τὴν ἀνωμαλίαν αὐτὴν δὲν βγαίνει τίποτε ἄλλο, παρὰ μία ἀναταραχὴ καὶ μία κακοδαιμονία διαρκής. Ἦλθε πραγματικὰ ἡ ὥρα τῆς πραγματώσεως αὐτῆς τῆς ἐπιεικείας. Ἔγινεν ἡ δυαδικὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐξήγγειλε τὰ μέτρα τῆς εἰρηνεύσεως. Ἀπὸ τὴν ἐπαύριον ἀμέσως τὸ μεγάλο ἐκεῖνο κόμμα τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἤρχισε νὰ βάλῃ, ὅτι δῆθεν αὐτὸ σκέπτεται μὲν διὰ τὴν λήθην, ἀλλὰ μὲ τὸν τρόπον του. Ἀλλὰ κάθε κόμμα μὲ τὸν τρόπον του θέλει νὰ ἐφαρμόσῃ τὰ μέτρα ἐπιεικείας καὶ νὰ εἰρηνεύσῃ τὸν τόπον, διότι οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ ἡ κακοδαιμονία αὐτὴ καὶ νὰ γίνῃ μία ὁμαλὴ ζωή. Ἡ Κυβέρνησις βεβαίως πρέπει νὰ ἐλεγχθῇ καὶ τὴν ἐλέγχω καὶ ἐγὼ αὐτὴν τὴν στιγμὴν διότι δὲν ἐξεπλήρωσε τὰ ὅσα ὑπεσχέθη καὶ ἔπρεπε νὰ δώσῃ εὐρύτητα ἄμεση καὶ σύντομα, διὰ νὰ εὑρεθῶμεν ὅλοι σὲ μιὰ ἁρμονικὴ ζωή. Χθές, ὅλως παρεμπιπτόντως λόγῳ τῆς συζητήσεως, ἠναγκάσθην ἐγώ, ὁ ὁποῖος εἶμαι πάντοτε πρᾶος καὶ δὲν ξεφεύγω σὲ ἔριδας, ἠναγκάσθην νὰ εἴπω 2–3 λέξεις καὶ ζητῶ συγγνώμην ἀπὸ τοὺς συναδέλφους, ἀλλὰ εἶναι καὶ στιγμές, ποὺ δὲν μπορεῖ κανεὶς νὰ συγκρατηθῇ ὅταν βλέπῃ τὸ ἄδικο ὁλοφάνερο. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι, τὰς τραγικὰς ἡμέρας τοῦ 1942–43. Ὅλος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ποθοῦσε πὼς νὰ δῇ τὴ λευτεριά του. Εὑρισκόμεθα κάτω ἀπὸ τὴ μπόττα ἑνὸς βάρβαρου κατακτητή. Ὁ καθένας ἤθελε νὰ δώσῃ τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὸν λαόν. Καὶ μὲ τὸν τρόπον του, μὲ τὴν συνείδησή του τὴ δημοκρατικὴ ἐσκέφθη τί ἠμποροῦσε νὰ ἀποδώσῃ εἰς αὐτὸ τὸ δύσμοιρο τόπο. Ἐπῆρε ὁ καθένας ἕνα δρόμο, διότι τότε φώναζαν κάθε μέρα τὰ ραδιόφωνα: ἐνισχύσατε τὴν ἀντίσταση. Ἐπήραμε καὶ ἐμεῖς ἕνα δρόμο καὶ βρεθήκαμε, καλὰ ἢ κακά, μέσα στὴν ἀντίσταση ἐκείνη, ποὺ ἀγκάλιαζε τότε ὅλο τὸ Ἔθνος. Αὐτό, ὅμως, δὲν σημαίνει ὅτι, ἐπειδὴ βρεθήκαμε ἐκεῖ μέσα ὅτι ὑπήρξαμεν ἄτιμοι καὶ προδόται. Ὑπήρξαμεν τίμιοι Ἕλληνες καὶ τίμιοι δημοκράτες, οἱ ὁποῖοι ἐπήγαμε νὰ προσφέρωμε ὅ,τι εἴχαμε στὴν ἀντίσταση, στὴν κατάσταση ἐκείνη τῆς ἀνωμαλίας, ὑπὲρ τῆς Πατρίδος. Καὶ παραπονούμεθα ἀκόμη περισσότερον γιατὶ μᾶς ἀπέδωσαν τίτλους, οἱ ὁποῖοι τίτλοι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν εἶχον ἀξίαν. Βουλγάρους καὶ προδότας μᾶς ἀπεκάλεσαν, ὑπονομευτὰς τοῦ Ἔθνους μᾶς ἀπεκάλεσαν καὶ μάλιστα τολμῶ νὰ σᾶς εἴπω καὶ τοῦτο, ὑπῆρξαν μάρτυρες, οἱ ὁποῖοι κατέθεσαν ἐπισήμως εἰς τὴν ἀσφάλειαν, ὅτι κατάγομαι ἀπὸ Βούλγαρο πατέρα, ὁ ὁποῖος ἦτο γιαουρτζὴς στὴ Σόφια καὶ ὅτι ὀνομάζομαι Καραμαουνώφ, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ πατήρ μου κατάγεται ἀπὸ τὴν Σῦρον καὶ καυχῶμαι νὰ εἴπω ὅτι εἶναι ὁ πρῶτος ἐξοπλίσας τὴν Σάμον τὸ 1897. Δὲν ἠμποροῦσε ἀπὸ τέτοιο πατέρα νὰ βγῇ προδότης καὶ Βούλγαρος, γιατὶ ἡ οἰκογενειακή μου ἱστορία ἀνάγεται εἰς δημοκρατικὴν οἰκογένειαν, γιατὶ εἶμαι γόνος τοῦ Ρόκου, τοῦ Χοϊδᾶ. Μὲ τέτοιαν παράδοσιν καὶ τέτοιαν ἱστορίαν νὰ ἀποκτήσω ἱστορία προδοτική. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἀνέκαθεν ἤμην φιλελεύθερος, ἀλλ’ ὅταν βγήκαμε στὰ βουνὰ εἴχαμε τὴν γνώμην ὅτι ὅλα τὰ μεγάλα ἀστικὰ κόμματα ἔπρεπε νὰ πάρουν τὴν ἐξουσίαν καὶ νὰ ἔχουν αὐτὰ τὸν χειρισμὸν τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως. Δυστυχῶς τοῦτο δὲν ἔγινε καὶ τότε ἐμεῖς πήραμε τὴν γραμμή μας καὶ δώσαμε τὸν τίτλο τοῦ ἀριστεροῦ φιλελευθέρου. Ὅταν κατήλθομεν, κατήλθομεν ὡς φιλελεύθεροι καὶ δὲν ἀλλάξαμεν καθόλου, γιατὶ ποτὲ δὲν μᾶς ἔγινε οὔτε ὑπαινιγμός, οὔτε καθοδήγηση νὰ ἀλλάξωμεν τὰ φρονήματά μας, ἀλλὰ μᾶς χρωματίσατε σὰν κομμουνιστὰς καμουφλαρισμένους, ἐνῷ δὲν εἴμαστε τέτοιοι. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ παράπονόν μας καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ ἔλεγχος ποὺ κάνομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ δυστυχῶς ἀπουσιάζει, ὅτι μέχρι σήμερον δὲν ἀπέδωσε τὰ τοῦ Καίσαρος τῷ Καίσαρι, ἐνῷ εἶχεν ὑποσχεθῆ. Προχωρῶντας λέγω ὅτι ὑπάρχουν τίμιοι ἀξιωματικοὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, οἱ ὁποῖοι ἠνάλωσαν καὶ αὐτοὶ κάτι ἀπὸ τὴν ζωήν τους στὰ βουνὰ καὶ αὐτοὶ σήμερα χωρὶς δίκην καὶ χωρὶς καταδίκην, χωρὶς καμμίαν ἄλλην ἐνοχήν, στεροῦνται καὶ τῶν συντάξεών των καὶ ἐν τούτοις ἐτιμήθησαν διὰ τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος καὶ ἀκόμη ἐξακολουθοῦν νὰ μὴ ἔχουν τὴν σύνταξίν των, τὴν ὁποίαν δικαιοῦνται καὶ κατ’ ἐπανάληψιν ἔχουν ἀναφερθῆ τὰ ὀνόματά των εἰς ἡμερησίας διαταγὰς τῶν συμμάχων καὶ ἔχουν παρασημοφορηθῆ ἀπὸ συμμάχους. Αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν ξεκαθαρίσθηκε, ὁ δὲ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐναγωνίως περιμένει τὴν εἰρήνευσιν αὐτήν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θέλει τὴν εἰρήνην, θέλει τὴν ὁμόνοιαν, διότι ὁσάκις εὑρέθη διχασμένος εἶχε τὰς μεγαλυτέρας καταστροφάς. Πάρτε τὸ παράδειγμα τοῦ 1916, τοῦ 1920 καὶ ὅλην τὴν ἱστορίαν μας. Ὅσες φορὲς ὑπῆρξεν αὐτὸς ὁ χωρισμὸς αἱ συμφοραί μας ἦσαν ἀνεπανόρθωτοι. Σήμερον, κύριοι, θέλομεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον τῆς ὁμονοίας, θέλομεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ εὕρῃ τὴν γαλήνην του καὶ τὴν ἡσυχίαν του, διὰ νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Διὰ τοῦ διωγμοῦ καὶ τοῦ ἀλληλοσπαραγμοῦ δὲν κερδίζομεν τίποτε ἀπολύτως. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ σᾶς παρακαλέσω ὅπως ἑνώσετε τὰς δυνάμεις σας εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον καὶ ὅταν θὰ ἔλθῃ αὔριον ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης, μὲ αὐτὸ τὸ πνεῦμα νὰ δοθῇ ἡ ψῆφος σας, διότι πρέπει τὰ ἐξαγγελθέντα μέτρα νὰ ἐφαρμοσθοῦν, διότι ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς των θὰ ἐπέλθῃ ἡ γαλήνη καὶ ἡ ἡσυχία εἰς τὸν τόπον αὐτόν. (Μεθ’ ὃ καλοῦνται διάφοροι βουλευταὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐγγεγραμμένοι διὰ νὰ ὁμιλήσουν, ἀλλά, διότι δὲν εἶναι παρόντες, διαγράφονται).

§434ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§435ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§436ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6ην μ. μ. μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως, συνέχειαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ ἐκφράσεως δυσπιστίας εἰς τὴν Κυβέρνησιν. (Ὥρα 3.55′ π. μ.).