1952.03.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 61η

Τετάρτη 19 Μαρτίου 1952

ΠΡΟΕΔΡΙΑ κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 6.45′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Μανέντης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Δ. ΜΑΝΕΝΤΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως ἐκφράσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης κ. Α. Σακελλαρίου ἔχει τὸν λόγον.

§4Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι βουλευταί, προτοῦ ἀρχίσω, εἶχα νὰ σᾶς δώσω μερικὰς ἐξηγήσεις. Πρῶτον, νὰ σᾶς ἐκφράσω τὴν λύπην μου διότι ἴσως εἰς τὰς τελευταίας μου ἀγορεύσεις ὑπῆρξα ὀξύς, ἀλλὰ εἶναι ὁ τόνος τῆς φυσικῆς φωνῆς καὶ πιστεύω ὅ,τι λέγω καὶ συνεπῶς μὴ νοηθῇ ὅτι τυχὸν ἔξαψις νεύρων αὐξάνει τὸν τόνον τῆς φωνῆς. Συνεπῶς, διὰ νὰ λείψῃ οἱαδήποτε παρεξήγησις, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τόνον τῆς φωνῆς μου ἔχω νὰ εἴπω ὅτι τοῦτο δὲν γίνεται ὅπως προκαλέσω οἱονδήποτε, εἶναι ἁπλούστατα νὰ προκαλέσω πρῶτον τὴν προσοχήν, διότι πιστεύω αὐτὴν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁμιλῶ ὅτι ἐκφράζω τὰ μύχιά μου αἰσθήματα ἰδίως δὲ προκειμένου περὶ ἑνὸς σοβαρωτάτου ζητήματος, ὅπως εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἐθνικῆς ἀμύνης τῆς χώρας μας. Καὶ δεύτερον νὰ παρακαλέσω ἰδίως τὰ νεώτερα μέλη νὰ ἀκούουν. Βεβαίως ἡ νεότης ἐξάπτεται. Ἀλλὰ διῆλθον καὶ ἐγὼ τὴν ἡλικίαν ἐκείνην καὶ θὰ ἤμην πολὺ εὐτυχὴς ἐὰν εἶχον ὁδηγὸν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος νὰ μὲ κατευθύνῃ, ὥστε νὰ χαλιναγωγῶ τὰ νεῦρα μου ἰδίως εἰς τὸ ἐπίσημον τοῦτο βῆμα, τὸ ὁποῖον ἐγένετο διὰ νὰ δημιουργῇ ἐλευθέρους ἀνθρώπους καὶ ὄχι κραυγάζοντας.

§5Ν. ΙΝΤΖΕΣ. Ἀπεδείχθη ὅμως κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως ὅτι οἱ γέροντες ἔχουν τὸ προβάδισμα εἰς τὴν ἔξαψιν τῶν πνευμάτων.

§6Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ζητοῦμεν συγγνώμην ἀπὸ τὴν νεότητα, ἐὰν καμμιὰ φορὰ παραφερώμεθα καὶ ἡμεῖς. Ἐπειδὴ τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρόν, ἐπειδὴ θὰ ὁμιλήσω μόνον ἐπὶ τῇ βάσει κειμένων, ἐπειδὴ ἡ ἔξαψις τῶν τελευταίων ἡμερῶν δὲν ἐπέτρεψε νὰ ἀκουσθῇ ἡ ἀλήθεια καὶ ἔχομεν ὑποχρέωσιν ἐντεῦθεν νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν ἀλήθειαν, δεινῶς παραμορφωθεῖσαν ἀπὸ ἀκρότητας ἑκατέρωθεν, σᾶς παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκούσετε μὲ ἠρεμίαν καὶ ψυχραιμίαν. Μὲ συγχωρεῖτε ἐὰν κάμνω τὴν ἐπίκλησιν αὐτὴν εἰς τοὺς νεωτέρους καὶ ζητῶ συγγνώμην διὰ τὰ γηραιότερα μέλη. (Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Ταμβακᾶς ἐν μέσῳ κωδωνοκρουσιῶν ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§7Θ. ΣΑΡΑΝΤΗΣ. (Ἀποτεινόμενος πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν Ἐθν. Ἀμύνης). Ὑπὸ ποίαν ἰδιότητα μᾶς κάμνετε τὰς συστάσεις;

§8Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἐν μέσῳ κωδωνοκρουσιῶν). Ὡμιλήσατε ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Δὲν μπορεῖτε νὰ κάνετε συστάσεις εἰς τὴν Βουλήν.

§9Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν τὴν σύστασιν εἰς τὴν νεότητα νὰ χαλιναγωγήσῃ τὰ νεῦρα της.

§10ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ. (Ἐκ τῆς Δεξιᾶς πτέρυγος). Δὲν δεχόμεθα συστάσεις, πέστε ὅτι ἔχετε νὰ εἰπῆτε.

§11Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Νὰ ἔχετε τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐγὼ σᾶς σέβομαι ἔστω καὶ ἐὰν σεῖς δὲν μὲ σέβεσθε. Δὲν ζητῶ νὰ σεβασθῆτε οὔτε τὴν ἡλικίαν μου, οὔτε τὸ παρελθόν μου, οὔτε τὰς λευκὰς τρίχας τῆς κεφαλῆς μου. Ζητῶ νὰ σεβασθῆτε τὸ ἀξίωμα τὸ ὁποῖον μοῦ ἐνεπιστεύθη ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ Βασιλέως, τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς. Αὐτὸ καὶ μόνον. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, θὰ ὁμιλήσω ἀπὸ κείμενα καὶ πιθανὸν τὰ κείμενα νὰ μὴ ἀρέσουν, εἴτε εἰς αὐτὴν τὴν παράταξιν, εἴτε εἰς τὴν ἄλλην. Ἀλλὰ πάντως εἶναι κείμενα καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων αὐτῶν πρέπει ἐπὶ τέλους ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ μάθῃ τὴν ἀλήθειαν, τὴν ἀληθῶς τραυματιζομένην κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, κατὰ τοὺς τελευταίους δὲ μῆνας περισσότερον.

§12ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς Δεξιᾶς). Ἀπὸ σᾶς.

§13Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ Στρατάρχην κ. Παπάγον ἐπὶ τῶν κυριωτέρων κατηγοριῶν τὰς ὁποίας ἀπηύθυνε κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, κατηγορίας ἀφορώσας τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, διὰ τὰς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι ὑπεύθυνος.

§14Β. ΒΡΑΧΝΟΣ. Ὄχι τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, κύριε Ὑπουργέ.

§15Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐναντίον.

§16ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς Δεξιᾶς). Οὔτε.

§17Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐναντίον τῆς ἀθλίας ἡγεσίας τοῦ στρατοῦ, ἐὰν θέλετε.

§18ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς Δεξιᾶς). Μάλιστα.

§19Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δύο εἶναι τὰ κυριώτερα θέματα τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ στρατάρχης κ. Παπάγος, ἔστω ἐὰν ἀπαρέσκῃ εἰς τὸν ἀγαπητὸν φίλον κ. Μπακόπουλον.

§20Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἡ ὥρα νὰ ἀπαντήσω. Θὰ ἔλθῃ.

§21Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Θὰ φροντίσω, ἐπικαλούμενος τὰ κείμενα ὅσα μὲν ἀφοροῦν αὐτόν, νὰ ἀντιγράψω λέξιν πρὸς λέξιν τὰς ἐκφράσεις του, ὅσα δὲ ἀφοροῦν ἐμὲ νὰ ἀντιγράψω ἐπίσης ἐπὶ λέξιν τὰ ἐπίσημα κείμενα καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰς πράξεις μου, νὰ δικαιολογήσω, ἐὰν νομίζετε ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα θὰ εἴπω εἶναι δικαιολογίαι, τὰ ἀφορῶντα τὰς ἐνεργείας μου ψυχραίμως, ἀντικειμενικῶς καὶ δὲν λησμονῶ ποτὲ ὅτι τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν κατέχω δὲν τὴν ἔχω διότι μετέσχον εἰς τὰς ἐκλογάς, δεδομένου ὅτι ἀπέσχον καὶ δὲν ἔχω καμμίαν πολιτικὴν ἢ κομματικὴν φιλοδοξίαν, ἰδίως μετὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων μὲ τοὺς περισσοτέρους τῶν ὁποίων μέχρις ἐσχάτως εὑρισκόμην εἰς δεινὴν ἀντίθεσιν. Μόλις πρὸ ὀλίγων μηνῶν εἶχα τὴν τιμὴν νὰ συνεργασθῶ καὶ αἰσθάνομαι τὴν τιμὴν περισσότερον παντὸς ἄλλου. Αἱ δύο κατηγορίαι ἃς διετύπωσεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ Στρατάρχης κ. Παπάγος, τὰς ὁποίας θὰ διεξέλθω ἐν ἀρχῇ καὶ κατόπιν θὰ ἔλθω εἰς τὰς λεπτομερείας—δεδομένου ὅτι εἰς τὰς μέχρι σήμερον ἀγορεύσεις μου προέβην ἐκ τοῦ προχείρου εἰς ἀνασκευὴν τῶν αἰτιάσεων τὰς ὁποίας εἶχε κατευθύνει κατὰ τῆς Κυβερνήσεως—αἱ κατηγορίαι αὐταὶ εἶναι: Πρῶτον. «Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸ ἐθνικὸν συμφέρον, ὅταν διὰ πολλαπλοῦς λόγους, τοὺς ὁποίους θὰ σᾶς ἐκθέσω (καὶ μᾶς ἐξέθεσε καὶ θὰ τοὺς ἐπαναλάβω), ἐτραυμάτισε καιρίως τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. (Ἀπευθυνόμενος εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμόν: Μὲ συγχωρεῖτε ἐὰν σᾶς διαψεύδῃ ὁ Ἀρχηγός σας). Τὸ πρῶτον λοιπὸν ἦτο ἡ ἀναμόχλευσις τῆς ὀργανώσεως ΙΔΕΑ». (Ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμὸν): Δὲν πιστεύω νὰ δυσαρεστούμεθα. Περιττὸν λοιπόν, διότι ἐξηγέρθητε πρὶν ἀρχίσω.

§22ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς Δεξιᾶς). Ἐτραυμάτισε ἡ Κυβέρνησις.

§23Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Σεβασθῆτε τὸ ἀξίωμα τὸ ὁποῖον φέρω διότι θὰ συμφωνήσωμεν εἰς τὸ τέλος ἐν πολλοῖς. Καὶ δεύτερον: «Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία εἶναι ὑπαίτιος διότι διετήρησεν εἰς τὰς ἡγετικὰς θέσεις τοῦ στρατεύματος ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι εἶχον προβῆ εἰς ἀσχημίας καὶ ἀθλιότητας». Αὐταὶ εἶναι αἱ δύο κατηγορίαι αἱ στρεφόμεναι ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως ἀφ’ ἑνὸς καὶ κατ’ ἐμοῦ τοῦ ἀθλίου ἀφ’ ἑτέρου, ὁ ὁποῖος μετέχω τῆς ἀθλίας αὐτῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ μεταχειρισθῶ ὀλίγας ἐκφράσεις δημοσιογραφικὰς τῶν τελευταίων μηνῶν. Ἐπαναλαμβάνω, διὰ νὰ εἶμαι σαφής, διότι θὰ εἶμαι σαφὴς ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, διὰ νὰ μὲ καταλάβουν ὅλοι καὶ οἱ πλέον ἀνόητοι ὄχι ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ἀλλὰ καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. (Χειροκροτήματα). Θὰ ἐρευνήσωμεν ἕνα πρὸς ἕνα τὰ μεγάλα ταῦτα ζητήματα καὶ κατόπιν θὰ ἔλθωμεν εἰς τὰς ἐπὶ μέρους λεπτομερείας. Ἂς ἔλθωμεν πρῶτον εἰς τὸ πρῶτον ζήτημα ΙΔΕΑ. Γενικὴ γραμμὴ τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ Στρατάρχης κ. Παπάγος ἦτο ὅτι ὁ ΙΔΕΑ ἐδημιουργήθη ἐν ἀρχῇ ὑπὸ τῶν ἐθνικοφρόνων ἀξιωματικῶν κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ μεγάλου κινδύνου τῆς Πατρίδος, πρὸς ἀντίδρασιν κατὰ τοῦ κομμουνιστικοῦ κινδύνου. Δεύτερον ἀφ’ ἧς ἐποχῆς τὸν Ἰανουάριον 1949 ὁ Στρατάρχης Παπάγος ἀνέλαβε τὴν Ἀρχιστρατηγίαν μέχρι τέλους Μαΐου ὁπότε παρῃτήθη ταύτης ὄχι μόνον δὲν ὑφίστατο ὁ ΙΔΕΑ, ἀλλὰ καὶ οὐδεὶς τοῦ ἀνέφερε θετικὸν στοιχεῖον περὶ ὑπάρξεώς του. Καὶ τὸ τρίτον στοιχεῖον τῆς ἀγορεύσεώς του ἐπὶ τοῦ ΙΔΕΑ, ἐπαναλαμβάνω, ἦτο ὅτι, ἀφ’ ἧς ἀπεχώρησε τῆς Ἀρχιστρατηγίας, ἀνεσύρθη εἰς τὸ προσκήνιον ὅλο αὐτὸ τὸ ζήτημα τῆς Ὀργανώσεως τοῦ Ι.Δ.Ε.Α., ὅλο αὐτὸ τὸ ζήτημα τοῦ ἀντιπειθαρχικοῦ κινήματος τῆς 30ης πρὸς 31ην Μαΐου 1951, μὲ τὴν ἐπίμονον προσπάθειαν ὅπως ἐμφανισθῇ ὁ ΙΔΕΑ ὡς ὄργανον τῶν πολιτικῶν του ἐπιδιώξεων καὶ ὅπως κατασυκοφαντηθῇ τόσον εἰς τὸ ἐσωτερικόν, ὅσον καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὡς ὀργανωτὴς συνδέσμων καὶ παρανόμων ἐνεργειῶν ἐν τῷ Στρατεύματι ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός. Αὐταὶ εἶναι αἱ τρεῖς κατηγορίαι τὰς ὁποίας σαφῶς διετύπωσε καὶ δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω καὶ ποὺ τὰς ἀναφέρει ἐντὸς τῆς ἀγορεύσεώς του. Ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ πρῶτον. Ὅτι δηλαδὴ ὁ ΙΔΕΑ ἐδημιουργήθη ἐν ἀρχῇ ὑπὸ τῶν Ἐθνικοφρόνων ἀξιωματικῶν κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ μεγάλου κινδύνου τῆς Πατρίδος πρὸς ἀντίδρασιν κατὰ τοῦ κομμουνιστικοῦ κινδύνου. Ἐπὶ τοῦ πρώτου παρατηροῦμεν τὰ ἑξῆς: Πρῶτον οἱ μὴ ἀνήκοντες εἰς τὸν ΙΔΕΑ, ἐγὼ δὲν ἀνῆκον ποτὲ εἰς αὐτόν, οὔτε εἰς οἱανδήποτε ὀργάνωσιν ἀπὸ τότε ποὺ ἐμπῆκα εἰς τὸ Β. Ναυτικὸν μέχρι τὸ 1943 ποὺ ἐβγῆκα, οἱ μὴ ἀνήκοντες, ἴσως διότι ἀντέδρων εἰς τοιαύτας προσπαθείας, ἴσως διότι ἀπηχθάνοντο οἱασδήποτε μορφῆς ἀναμίξεις εἰς παραστρατιωτικὰς ὀργανώσεις, ἔτσι τὸ λέγομεν ἡμεῖς εἰς τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν, δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἦσαν περισσότερον ἐθνικόφρονες τῶν ἄλλων πάντως ἀσφαλῶς δὲν ἦσαν ὀλιγώτερον. Πρώτη παρατήρησις ἐπὶ τῶν διαπιστώσεων τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ Στρατάρχης Παπάγος, ἔκαμε ὡς ἡγέτης τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Δευτέρα παρατήρησις. Αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνακατεύθησαν εἰς αὐτὴν τὴν ὀργάνωσιν ἀσφαλῶς ἦσαν πολὺ περισσότερον στρατιῶται ἀπὸ τοὺς ἄλλους, διότι εἶχον ὀλίγην πεῖραν ἐκ τοῦ παρελθόντος, καὶ πολλοὶ ἀπὸ αὐτοὺς εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, ὅπως ἐπίσης πολὺ ὡραῖα ἀνέπτυξεν ὁ κ. Κανελλόπουλος, εἶχον μίαν πικρὰν πεῖραν ἀπὸ τὴν Μέσην Ἀνατολὴν—καὶ ὁ ἀναμάρτητος πρῶτος τὸν λίθον βαλέτω. Ἀφοῦ καὶ ἐγὼ καμμιὰ φορὰ κάμνω τὸν σταυρόν μου πῶς δὲν ἐνεπλάκην εἰς κανένα κίνημα εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν.

§24Β. ΒΡΑΧΝΟΣ. Διατὶ ἐπήγατε εἰς τὴν Ἀμερικήν; (Θόρυβος).

§25Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Θὰ ἔπρεπε, κύριε πρώην συνάδελφε, νὰ εἴχατε τὴν πεῖραν ποὺ ἔχω ἐδῶ μέσα. Ἐδῶ ἔχουν γίνει ἀγῶνες διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἤμουν καυστικώτατος ἐναντίον τοῦ ἀγαπητοῦ μου φίλου κ. Κανελλοπούλου. Μὲ τοῦτο ὅμως δὲν ἔπαυσα νὰ τὸν σέβωμαι καὶ νὰ τὸν ὑπολήπτωμαι, ὅπως δὲν σέβεσθε οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν ἐμέ. Ἀσφαλῶς λέγω ἦσαν περισσότερον στρατιῶται, διότι εἶχον ἴσως τὴν πικρὰν πεῖραν τῶν φοβερῶν γεγονότων τῆς Μ. Ἀνατολῆς ποὺ ἐπληρώσαμεν μὲ πολὺ αἷμα. Δυστυχῶς δὲν ἦτο τὸ τελευταῖον, ἀλλὰ τὸ πρῶτον ποὺ ἔρρευσε καὶ εἰς τὸ λιμάνι τῆς Ἀλεξανδρείας—τίμιον ἑλληνικὸν αἷμα— ἀπέναντι τῶν προδοτῶν αὐτῶν, τοὺς ὁποίους ἀκόμη ἔχομεν νὰ ἀντιμετωπίζωμεν καὶ τὴν στιγμὴν αὐτήν. Τρίτον, ἦσαν ἀσφαλῶς ἡ μεγίστη πλειοψηφία τῶν γενναίων ἀξιωματικῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Ὅλοι ὡμίλησαν ὅτι ἦσαν 2.500 ἀξιωματικοί, χθὲς δὲ ἐμείωσαν τὸν ἀριθμόν. Οὐδεὶς ὅμως ἐσκέφθη ὅτι παρ’ αὐτοὺς ἦσαν ἄλλοι 7–8.000 μόνιμοι ἀξιωματικοὶ καὶ ἄλλοι 7–8.000 ἔφεδροι, δηλαδὴ 15.000 ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπῆγαν εἰς τὸν ΙΔΕΑ καὶ ἑπομένως ὁ δημιουργηθεὶς θόρυβος ὅτι ἦσαν ἡ μεγίστη πλειοψηφία τοῦ στρατοῦ εἶναι ἀέρας φρέσκος.

§26ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§27Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐὰν εἶναι εὐπρεπής, τὴν δέχομαι.

§28Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερν.). Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. συνάδελφον, ἐπειδὴ ἡμεῖς ὡς Κυβέρνησις ἐπειγόμεθα νὰ γνωρίζωμεν ἐὰν ἔχωμεν τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, νὰ μὴ δέχεται διακοπάς, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις.

§29Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ διαφωνήσω διὰ πρώτην καὶ τελευταίαν φορὰν εἰς τὴν ζωήν μου. Ἐδῶ βαλλόμεθα πανταχόθεν, βαλλόμεθα URBI ET ORBI εἰς τὸ ἐξωτερικόν, εἰς τὸ ἐσωτερικόν, βαλλόμεθα ἀπὸ τὸν τύπον, βαλλόμεθα εἰς τὴν κοινωνίαν, εἰς τὰ ὑπόγεια, εἰς τὰ παρασκήνια, βαλλόμεθα ἀπὸ παντοῦ. Τέταρτον. Κατὰ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1948 μετὰ τὸ ἀτύχημα τοῦ Βίτσι ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ στρατάρχης κ. Παπάγος, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ΙΔΕΑ ἠξίωσαν τὴν ὑπερτάτην τῶν θυσιῶν καὶ χάρις εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους ἀπεφεύχθη ὁ πανικός, ὁ ὁποῖος εἶχε δημιουργηθῆ εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Καστοριᾶς. Ἐὰν θέλετε προσέξατε εἰς τὴν σελίδα 5 εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ θὰ τὰ ἴδετε. Καὶ χθὲς ὁ συνάδελφος κ. Ρέντης, γνωστὸς συνοδοιπόρος, σᾶς ἔκαμεν ὑπαινιγμόν, κύριε ἀρχηγὲ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, περὶ τοῦ τίνες οἱ ἀτυχήσαντες ἡγήτορες εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ Βίτσι. Συνεπὴς εἰς τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν ἔχω, κύριοι νὰ μὴ φέρω εἰς τὴν δημοσιότητα καὶ εἰς τὴν Βουλὴν θέματα ἀφορῶντα ἀτυχεῖς πλευρὰς τοῦ στρατιωτικοῦ βίου ἀνωτάτων ἡγητόρων τοῦ στρατοῦ, διότι οὐδὲν ἔχει νὰ κερδίσῃ ἡ ἐθνικὴ ὑπόθεσις. Ἐὰν καὶ αὐτὸ τὸ παλλάδιον ὅπως τὸ ὠνόμασα πολλάκις, τὸ ὁποῖον ἔχομεν σήμερον, ἐὰν αὐτὸ τὸ παλλάδιον τοῦ Ἔθνους τὸ σύρωμεν εἰς τὸ πεζοδρόμιον δὲν ἔχει τίποτε νὰ κερδίσῃ, οὔτε ἡ πολιτική μας θέσις, οὔτε ἡ ἐθνική μας θέσις. Συνεπὴς εἰς τὴν ἀρχὴν αὐτὴν δὲν θὰ ἀναφέρω.

§30ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἴπατέ τα.

§31Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Καὶ προκαλούμενος ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος δὲν θὰ ἀναφέρω τὰς σκιώδεις πλευρὰς ἀτυχημάτων στρατιωτικῶν ἡγητόρων, ἀνωτάτων. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ μὴ ἀναφέρω τὰ κάτωθι πραγματικὰ περιστατικὰ τῆς λυπηρᾶς αὐτῆς ἱστορίας τῆς λυπηροτάτης ἱστορίας, τὴν ὁποίαν ἔζησα, διότι, κατὰ περίεργον σύμπτωσιν, ἤμην καὶ τότε κακοποιὸς καὶ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Ἦτο ἡ ἐποχὴ τοῦ Σεπτεμβρίου 1948, κατὰ τὴν ὁποίαν συνεζητεῖτο εἰς τὸ Κογκρέσσον ἐὰν θὰ ἤξιζε τὸν κόπον—διότι τώρα ἠμποροῦμεν νὰ τὰ ἀποκαλύψωμεν ὅλα, ἂν καὶ δυστυχῶς δὲν ὑπάρχει πλέον ἐδῶ ὁ ἡγούμενος τῆς Κυβερνήσεως τότε, ἀλλ’ εὐτυχῶς ζοῦν οἱ τότε δράσαντες καὶ εἶναι ὑπὸ τὰς διαταγάς μου σήμερον καὶ ἔχω βαθειὰ ἐκτιμήσει αὐτὸ ποὺ θ’ ἀναφέρω—συνεζητεῖτο εἰς τὸ Κογκρέσσον, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος θὰ τὰ ἐνθυμῆται, ἐὰν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ βοήθεια πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Ἦτο ἡ ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν φεύγων ὁ στρατηγὸς Μάρσαλ ἀπὸ τὴν Κίναν, ἔλεγε, τινάσσω καὶ τὴν κόνιν τῶν ὑποδημάτων μου, διὰ νὰ μὴ μολυνθῇ ἀπὸ τὴν ρυπαρότητα καὶ τὴν διαφθορὰν τῶν ἡγητόρων τῆς Κίνας. Ἐὰν τοῦτο ἦτο δίκαιον ἢ ὄχι δὲν γνωρίζω. Μάλιστα χθὲς εἶδον ἄρθρον ἀμερικανικῆς ἐφημερίδος γράφον ὅτι ὁσάκις ἔχομεν φίλους, φροντίζομεν νὰ τοὺς ὑβρίσωμεν καὶ μάλιστα τοῦ συγκροτήματος τοῦ Χήρστ καὶ ὑποθέτω ποίαν σχέσιν ἔχει τὸ συγκρότημα τοῦτο τοῦ Χὴρστ μὲ τὴν Ἀμερικήν, θὰ τὸ ξεύρετε.

§32ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὶ γράφει;

§33Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Γράφει ὅτι ὁσάκις ἔχομεν φίλους φροντίζομεν νὰ διϋλίζωμεν τὸν κώνωπα καὶ νὰ καταπίνωμεν τὴν κάμηλον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐχθροί μας. Καὶ ἡμεῖς ἔχομεν τὰς σκιώδεις πλευρὰς τῆς πολιτικῆς μας ἱστορίας. Προχθὲς ὁ Πρόεδρος Τροῦμαν ἔβγαλε 100 περίπου ἀνωτάτους ὑπαλλήλους, εἴτε ὡς δεχομένους δῶρα, εἴτε δι’ ἄλλας ἀφορμάς. Ἐν τούτοις οὐδεὶς ἐτόλμησε νὰ καταγγείλῃ τὸν Πρόεδρον Τροῦμαν ὅτι ἦτο ὄχι ἄξιος τοῦ τόπου του. Παραβάλατε τὰ ἐκεῖ συμβαίνοντα μὲ τὰ συμβαίνοντα εἰς ἡμᾶς. Τότε λοιπόν, λόγῳ τοῦ ἀτυχήματος τοῦ Βίτσι, τὸ ὁποῖον συνεκλόνισε τὴν ἑλληνικὴν ψυχὴν διὰ τὸ αἷμα, τὸ ὁποῖον ἐχύθη, εἰς τὴν τραγικὴν αὐτὴν περίοδον, ἕνας ἐξαίρετος Ἀμερικανός, ὅπως θὰ ηὐχόμην νὰ εἴχομεν πολλούς, τοιούτους φίλους, φέρων τὸ ὄνομα Βὰν Φλήτ, ἐπειδὴ ἤμην ἴσως ὁ μόνος παρείσακτος εἰς τὴν πολιτικὴν ζωήν,—ἴσως ἐμπῆκα καὶ τότε ἀπὸ τὸ παράθυρο εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν μαχόμενος ἀπέναντι ὅλων, θὰ τὸ ἐνθυμῆται ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ μὴ ἐκμεταλλευθεὶς κανὲν κόμμα ἀλλὰ εἰσελθὼν ἐδῶ μὲ τὴν προσωπικότητά μου—διὰ σᾶς τὸ λέγω τοὺς νέους, οἱ ὁποῖοι δὲν μὲ γνωρίζετε—μὲ παρεκάλεσε νὰ μεταβῶ εἰς τὸ Βίτσι καὶ μοῦ ἐξεμυστηρεύθη τὸν πόνον του. Κινδυνεύομεν νὰ μᾶς ἐγκαταλείψουν. Ὡς τίμιος Ἕλλην ὡμίλει, ὁ ἐξαίρετος αὐτὸς φιλέλλην. Μὲ παρεκάλεσε νὰ μεταβῶ εἰς τὸ Βίτσι, διὰ νὰ διαπιστώσω ποία ὑπάρχει ἐκεῖ κατάστασις διότι τὸ μέγεθος τῆς ζημίας τὴν ὁποίαν ὑπέστημεν ἦτο τοιοῦτον, ὥστε καὶ αὐτὸς ἐκλονίσθη, ὅπως ἐκλονίσθη ὁ στρατός. Μετέβην καὶ ἐπέρασα τρεῖς–τέσσαρας ἡμέρας ἐκεῖ, εἶδα ὅλους τοὺς στρατιωτικοὺς ἡγέτας. Δὲν θὰ ἀναφέρω ποίους εἶδα πίπτοντας, ἀλλ’ εἶδα δύο οἱ ὁποῖοι ἐστέκοντο γενναῖοι καὶ εἰς τὴν ἀγωνίαν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμην τότε, οἱ δύο οὗτοι ἔρριψαν βάλσαμον παρηγορίας εἰς τὴν δεινῶς ἀλγοῦσαν καρδίαν μου. Καὶ ἐξ αὐτῶν, ὁ εἷς ἐλέγετο Βασιλᾶς καὶ ὁ ἄλλος Γερακίνης. Συνεπῶς, δὲν ἦτο μονοπώλιον τῶν ὀπαδῶν τοῦ ΙΔΕΑ ἡ προσπάθεια τοῦ Βίτσι, ἀλλ’ ἦτο προσπάθεια τοῦ Ἔθνους καὶ προσπάθεια ἡγητόρων, οἱ ὁποῖοι, πρὸς τιμὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ καὶ πρὸς δόξαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, ἐξακολουθοῦν μέχρι σήμερον νὰ εἶναι ἡγήτορες. Κατὰ περίεργον σύμπτωσιν, θὰ ἀναφέρω καὶ μερικὰς σκιερὰς πλευράς, διότι τινὲς ἐξ αὐτῶν ἔφυγαν ἀπὸ τὸν στρατὸν καὶ θὰ ἀπόσχω ἐκείνων οἱ ὁποῖοι μένουν. Κατὰ περίεργον σύμπτωσιν, οἱ μὲν ἀτυχήσαντες εἰς τὸ Βίτσι ἀνήκουν εἰς τὰ ἡγετικὰ στελέχη τοῦ ΙΔΕΑ. Διελύθη τὸ τάγμα Καραβίτη. Ἐρωτήσατε ποῖος εἶναι ὁ Καραβίτης.

§34Σ. ΤΖΟΥΒΑΡΑΣ. Ποῖος ἦτο Διοικητὴς τῆς Ταξιαρχίας;...

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς.

§36Σ. ΤΖΟΥΒΑΡΑΣ. Ὑβρίζονται ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι τιμοῦν....(Θόρυβος—κωδωνοκρουσίαι).......... ἦτο ὁ ὑπεύθυνος...... (ὁμιλῶν ἀπὸ τῆς θέσεώς του, δὲν ἀκούεται, λόγῳ τοῦ θορύβου καὶ τῶν κωδωνοκρουσιῶν)....

§37Β. ΒΡΑΧΝΟΣ. Ὅταν θίγετε τοιαῦτα πράγματα, ἐπειδὴ ὁ κ. συνάδελφος ἦτο ἀξιωματικὸς ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ τὸν ἀκούσετε, διότι ἐπολέμησε....(Θόρυβος).

§38ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὅλοι ἐπολεμήσαμεν.

§39Β. ΒΡΑΧΝΟΣ. Πρόκειται περὶ ἀξιωματικοῦ ὁ ὁποῖος ἐπολέμησε. (Θόρυβος).

§40Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριε Βραχνέ, θὰ ἐπιτρέψετε νὰ ἀναμιχθῶ εἰς ὀλίγα πολεμικὰ ζητήματα, εἰς ἐμὲ τὸν ἀπόλεμον. Ἀντιθέτως, λοιπόν, οἱ διασώσαντες τὴν Καστοριάν, καὶ ἀποτρέψαντες μεγάλην συμφοράν, συμφώνως πρὸς τὸ πόρισμα τοῦ ἀρχικῶς διενεργήσαντος τὴν ἀνάκρισιν καὶ ἐκτὸς τοῦ στρατεύματος ἤδη εὑρισκομένου κ. Παπανικολάου καὶ συμφώνως πρὸς τὴν ἀργότερον διεξαχθεῖσαν ἀνάκρισιν ὑπὸ τοῦ νῦν ἀντιστρατήγου, ἀναξίου ἡγέτου καὶ αὐτοῦ, κ. Τσιγκούνη......

§41Ε. ΓΟΝΗΣ. Τοὺς Γερακίνην καὶ Τσιγκούνην ποῖος τοὺς ἔθιξεν;

§42Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δι’ ἄλλους τὰ λέγω. Ἐπειδὴ εἶμαι, συνεχῶς, μαζί τους, ξεύρω τὰ μυστικά τους. Μὴν ἐνοχλῆσθε. Δὲν τὰ λέγω διὰ σᾶς.

§43Ε. ΓΟΝΗΣ. Οὔτε περὶ Γερακίνη, οὔτε περὶ Τσιγκούνη ὡμιλήσαμεν.

§44Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Εἶσθε ὀλίγον νευρικός, ἀλλὰ μὴ στενοχωρῆσθε. Θὰ συμφωνήσωμεν μέχρι τέλους. Ἐγὼ θέλω νὰ πείσω τοὺς βουλευτὰς τῆς ἄλλης πτέρυγος οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται. Κατὰ σύμπτωσιν, λοιπόν, καὶ οἱ κρατήσαντες τὴν τιμὴν τῆς Καστοριᾶς καὶ ἀπομακρύναντες τὴν γενικωτέραν κατάρρευσιν τοῦ μετώπου, δὲν ἀνήκουν εἰς τὸ ΙΔΕΑ. Εἷς ἐξ αὐτῶν, εἶναι ὁ Λάμαρης, Διοικητὴς τῆς 3ης Ταξιαρχίας, προδότης καὶ αὐτὸς ὁ ἄθλιος, μὴ ἔχων πατριωτικὰ φρονήματα ἄξια τοῦ ΙΔΕΑ, διεκρίθη, ἐπάνω ὅμως εἰς τὸ πεδίον τῆς μάχης.

§45Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτὸ ποὺ λέγετε. Νὰ ζητήσετε τὴν ἀνάκρισιν ποὺ ἔκαμεν ὁ κ. Τσιγκούνης καὶ νὰ τὴν φέρετε ἐδῶ πέρα. Ὅ,τι θέλετε, λέγετε. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν Λάμαρην, τὸν ἄφησα στάσιμον, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀνακρίσεως. Λέγετε ἀνακριβείας.

§46Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Σταθῆτε.

§47Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Τὶ θὰ πῇ, σταθῆτε. Τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα σᾶς ἐδόθησαν, εἶναι ἀνακριβῆ.

§48Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Μιὰ στιγμή. Εἶπα ὅτι θὰ συμφωνήσωμεν....

§49Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Κατ’ ἀπόφασιν ὅλων τῶν μελῶν τοῦ Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, δὲν προήχθη ὁ κ. Λάμαρης τότε. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, δι’ αὐτὰ ποὺ εἴπατε διὰ τὸν Λάμαρην, ὅτι λέγετε ἀνακριβείας, κύριε Ὑπουργέ.

§50Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Θὰ ἐπανέλθωμεν ἀμέσως.

§51ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμου). Αὔριον, αὔριον.

§52Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Αὔριον. Μάλιστα. Πάντως, κύριοι, ἀφηρέθησαν Διοικήσεις, ὑπεβλήθησαν παρατηρήσεις καὶ ὁ Λάμαρης στάθηκεν ἐκεῖ. Ἀποτείνομαι εἰς τοὺς κυρίους αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι εἶναι πλέον ἀνόητοι ἀπὸ ἐμὲ καὶ θέλουν νὰ φωτισθοῦν, ἀπὸ ἐμὲ τὸν ἀνόητον. Σεῖς δὲν θέλετε νὰ φωτισθῆτε ἀπὸ ἐμὲ τὸν ἀνόητον. Πᾶς ὅμως ὁ ὁποῖος ἔχει δικαίωμα νὰ εὑρίσκεται ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς, ἔχει δικαίωμα νὰ ἀκούῃ. Ἄν μὴ τίποτε ἄλλο καὶ ἐγὼ ἤκουσα ὕβρεις ἐπὶ 4 μῆνας καὶ δὲν εἶναι δικαίωμά σας, κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, νὰ μὴ ἐπικρίνεσθε. Δὲν εἶναι δικαίωμά σας, οὔτε προνόμιόν μου νὰ ὑβρίζωμαι.

§53Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω νὰ μὴ λέγετε ἀνακριβείας, διότι λέγετε ἀνακριβείας αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§54Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐγὼ δὲν ἐλέγχω. Ἐγὼ ἀπολογοῦμαι, ἐγὼ ὑβρίζομαι τώρα εἰς τὸ Πανελλήνιον, ὅτι εἶμαι προδότης, ὅτι πελιδνὸς ἐκαθήμην ἐκεῖ, ὅτε διεξήχθη ἡ προχθεσινὴ συζήτησις, καὶ φυσικὰ τὸ ἑλληνικὸν κοινὸν θὰ ἔχῃ τὴν γνώμην, ὅτι τόσα ἐγκλήματα ἔχω διαπράξει ὥστε δὲν ἔχω τὸ θάρρος οὔτε τὴν δύναμιν νὰ ἀντιμετωπίσω τόσον μεγάλας φυσιογνωμίας. Διατὶ ταράττεσθε;

§55Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Δὲν ταράττομαι. Σᾶς εἶπον ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ Λάμαρη, λέγετε ἀνακριβείας.

§56Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Εἴπατε ὅτι λέγω ἀνακριβείας, θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι λέγω καὶ ἐγὼ ἀκριβείας. Δὲν ἔχετε προνόμιον νὰ λέγετε μόνον σεῖς ἀκριβείας κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Σᾶς σέβομαι καὶ σᾶς ὑπολήπτομαι.

§57Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Νὰ φέρετε τὸ πρακτικὸν τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου σχετικῶς μὲ τὸν Λάμαρη.

§58Γ. ΚΟΣΜΑΣ. Εἶμαι ἐντὸς τῶν πραγμάτων. Θὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ τὴν ἀλήθειαν.

§59Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὄχι, ὄχι.

§60Γ. ΚΟΣΜΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ ἀποκατασταθοῦν τὰ πράγματα πρὸς ὄφελός σας.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετά, κύριε Κοσμᾶ.

§62Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν ὁμιλῶ ἐκ προχείρου, κύριοι. Σᾶς παρεκάλεσα νὰ μοῦ δώσητε πίστωσιν χρόνου διὰ νὰ μαζεύσω τὰ χαρτιά μου.

§63Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν ἐπὶ 2½ ἔτη χρηματίσαντα ἀρχηγὸν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Στρατοῦ νὰ δώσῃ μίαν ἐξήγησιν. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὴ ἡ ἀπόκρουσις τῆς διατυπωθείσης παρακλήσεως.

§64Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, μὲ παρεκαλέσατε πρωτύτερα νὰ σᾶς ἐπιτρέψω νὰ μὲ διακόψητε καὶ σᾶς εἶπον μὲ ὅλην μου τὴν εὐχαρίστησιν νὰ μὲ διακόψητε, διότι γνωριζόμαστε πρὸ ἐτῶν καὶ συνεννοούμεθα ἔστω καὶ ἂν διαφωνοῦμεν. Μὲ τὴν νέαν γενεάν, μὲ τοὺς ὀπαδούς σας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεννοηθῶ. Ἐξ ἄλλου μοῦ ἐπετέθη ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ καὶ ὑμεῖς, καὶ εἰς ὑμᾶς τοὺς δύο ἀπαντῶ. Πιστεύσατέ με δὲν ἔχω τίποτε μὲ τοὺς κυρίους. Λοιπὸν μετὰ τὸ ἀτύχημα τοῦ Βίτσι ἡ διοίκησις ὁλόκληρος τοῦ Βʹ Σώματος Στρατοῦ—Βʹ Σῶμα Στρατοῦ εἶναι δύο ἢ τρεῖς μεραρχίαι—καὶ ἡ εὐθύνη διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῶν μονάδων καὶ ἐκκαθάρισιν τῆς καταστάσεως, ἀνετέθη κατὰ περίεργον σύμπτωσιν, τότε, ὅταν ἡ στιγμὴ ἦτο κρίσιμος εἰς τὸν νῦν Ἀρχηγὸν τοῦ Γ.Ε.Σ. ἀσφαλῶς μὴ ὀπαδὸν τοῦ ΙΔΕΑ, καθ’ οὗ μετὰ τόσης δριμύτητος...

§65Γ. ΚΟΣΜΑΣ. Ἐὰν δὲν μὲ ἀφήσετε νὰ ὁμιλήσω, θὰ παραιτηθῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀπὸ βουλευτής. Εἶμαι ὁ ἁρμόδιος. Τὶ ἐννοεῖτε, ἐμένα; Ὁ κ. Κοσμᾶς ἀνέρχεται εἰς τὸ βῆμα ἐπιμένων νὰ ὁμιλήσῃ παρὰ τὰς ἀντιρρήσεις τοῦ ἐπὶ τοῦ βήματος εὑρισκομένου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης). (Ὁ Πρόεδρος κρούων τὸν κώδωνα ἀποτείνεται εἰς τὸν κ. Κοσμᾶν καὶ τοῦ λέγει νὰ ὁμιλήσῃ μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Παρὰ ταῦτα ὁ κ. Κοσμᾶς ἐπιμένει ἀνερχόμενος εἰς τὸ βῆμα). (Πολλοὶ βουλευταὶ τοῦ Κέντρου καὶ τῆς Ἀριστερᾶς διαμαρτύρονται κατὰ τῆς προσπαθείας ὅπως ὁ κ. Γ. Κοσμᾶς ὁμιλήσῃ).

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἐν μέσῳ θορύβου καὶ διαμαρτυριῶν). Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ 5 λεπτά.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἔχει τὸν λόγον.

§68Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι βουλευαί, ὁ τόνος τῆς φωνῆς μου εἶναι ὀλίγον ὀξὺς καὶ παρακαλῶ τὸν πρώην συνάδελφόν μου στρατηγὸν κ. Κοσμᾶν νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ ἐκφράσω τὴν λύπην μου ἐὰν ἐνόμισεν ὅτι ἀφέθη ἐντεῦθεν οἱαδήποτε αἰχμὴ ἡ ὁποία νὰ τὸν προσέβαλλε. Εἶναι ἄξιος πάσης τιμῆς, τὸν ὑπολήπτομαι καὶ ὡς πρόσωπον καὶ ὡς ἄτομον καὶ ὡς στρατιωτικὸν καὶ ὡς πολιτευόμενον. Δὲν γνωρίζω ἐὰν μοῦ διέφυγε καμμία λέξις, τὴν ὁποίαν δὲν παρετήρησα, ἀλλά, ἐὰν μοῦ διέφυγε, ζητῶ συγγνώμην.

§69Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρεκάλουν, διαφωτίζοντας τὴν Βουλήν, νὰ εἴπω ὅτι ὅταν ἀνῆλθεν ὁ στρατηγὸς Κοσμᾶς εἰς τὸ βῆμα, σᾶς διετύπωσε παράκλησιν νὰ τὸν ἀφήσετε νὰ ὁμιλήσῃ.

§70Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Μοῦ εἶπε: «κύριε Ὑπουργέ, ἐμένα ἐννοοῦσες;» Καὶ τοῦ ἀπήντησα: «δὲν ἐννοοῦσα σᾶς καὶ λυποῦμαι διότι ἔθεσα εἰς ψυχικὴν ταραχὴν ἕνα ἔντιμον συνάδελφον». Ἀλλὰ τὸ λάθος δὲν εἶναι ἰδικόν μου.

§71Γ. ΚΟΣΜΑΣ. Ἐζήτησα τὴν διακοπὴν ἀπὸ τὸν ὁμιλοῦντα κ. Ὑπουργόν, φυσικὰ ἐπειδὴ εἶμαι ἐντὸς τῶν πραγμάτων διὰ νὰ ἀποκαταστήσω τὰ πράγματα καὶ νὰ ἀποφύγωμεν δαπάνην χρόνου ἀσκόπως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν μοῦ ἐπέτρεψε καίτοι παρεκλήθη ἀπὸ τοὺς κ. συναδέλφους. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι λόγῳ τῆς ἰδιότητός μου ἔδει νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ, ἀφοῦ ἄλλοι παίρνουν τὴν διακοπὴν μὲ τὸ χέρι τους καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ ἠναγκάσθην νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ τὴν διακοπήν. Εἶμαι εὐχαριστημένος ἀπὸ τὰς δοθείσας ἐξηγήσεις καὶ ζητῶ συγγνώμην καὶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν.

§72Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Σᾶς ἐκφράζω τὴν βαθυτάτην λύπην μου, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν εἶπα τίποτε, τὸ ὁποῖον εἴτε ἀμέσως εἴτε ἐμμέσως σᾶς ἔθιξε.

§73Γ. ΚΟΣΜΑΣ. Ὡμιλήσατε περὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Γ. Ε.Σ. χωρὶς νὰ εἴπητε τὸ ὄνομα.

§74Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Μίαν τετάρτην παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω ἐπὶ τῶν δηλώσεων ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐπισκέψεις τῶν ἰθυνόντων τοῦ ΙΔΕΑ. Δὲν γνωρίζω τί εἶπεν, πρὸς ποίους ἀπευθύνετο ἀπὸ τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν μέχρι καὶ τοῦ τελευταίου τῶν τότε ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων. Μάρτυς μου ὁ Θεός, δὲν γνωρίζω. Ὅσον ἀφορᾷ ἐμέ, διαψεύδω κατὰ τὸν πλέον ρητὸν καὶ κατηγορηματικὸν τρόπον ὅτι εἶχον οἱανδήποτε γνῶσιν, ὅτι ὑπῆρχε παραστρατιωτικὴ ὀργάνωσις ΙΔΕΑ, διότι ἔχω μίαν ἠθικὴν στρατιωτικὴν ἱστορίαν καὶ γνωρίζουν καὶ οἱ τοῖχοι τῆς Ἑλλάδος ἀκόμη, ὅτι ἤμην ἀντίθετος πρὸς ὅλα τὰ κινήματα καὶ μάλιστα καὶ συναδέλφων μου αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ὅταν κάμω αὐτὴν τὴν δήλωσιν τὴν ἐπίσημον, ἔχω τὴν ἀπαίτησιν νὰ μὲ πιστεύουν ὅλοι. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἐρωτήματος, ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλλ. Συναγερμοῦ ἐβεβαίωσεν ὅτι ἀφ’ ἧς κατὰ Ἰανουάριον 1949 ἀνέλαβε τὴν ἀρχιστρατηγίαν μέχρι τέλους Μαΐου 1951 ποὺ παρῃτήθη ταύτης, ὄχι μόνον δὲν ὑφίστατο ΙΔΕΑ ἀλλὰ καὶ οὐδεὶς ποτὲ τοῦ ἀνέφερε θετικὰ στοιχεῖα περὶ τῆς ὑπάρξεώς του. Ἀναχωρῶ ἀπὸ τὴν γενικὴν γραμμὴν ὅτι κατηγορούμεθα ὅτι ἡμεῖς ἐδημιουργήσαμεν τὸν θρῦλον τοῦ ΙΔΕΑ καὶ συνεπῶς ἀμύνομαι καὶ ἐγὼ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐναντίον μιᾶς βαρυτάτης κατηγορίας, ὅτι ἓν κόμμα ὁλόκληρον, ἐφροντίσαμεν ὡς Κυβέρνησις νὰ τὸ διαφθείρωμεν διὰ τῆς συκοφαντίας εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὥστε νὰ καρποθῶμεν ἡμεῖς, ἐγὼ δὲ ἰδίως, πολιτικὰ ὠφελήματα ἐξ αὐτῆς τῆς ὑποθέσεως. Παρατηρῶ δὲ τοῦτο, πρῶτον ὅτι τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1949 καὶ ἐπέκεινα ἐστάλη ἐγκύκλιος τοῦ ΙΔΕΑ πρὸς τὰ μέλη του, ἡ ὁποία ἐγκύκλιος εὑρέθη εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ συνταγματάρχου Καραβίτη. Τοῦτο κατέθεσεν ὁ συνταγματάρχης Μπαλοδῆμος. Δεύτερον, ἐγένετο προσπάθεια συγχρόνου μυήσεως νέων μελῶν. Κατάθεσις συνταγματάρχου Μπάρλα, Μπαλοδήμου, Θεοχαροπούλου καὶ ἄλλων. Τρίτον, ἐμυήθησαν εἰς τὸν ΙΔΕΑ καὶ ἀνέλαβον ἡγετικὴν θέσιν οἱ Ταξίαρχοι Ταβουλάρης, Χρηστέας καὶ Φροντιστής, ὁ ὁποῖος τὸ κατέθεσεν ὁ ἴδιος ὅπως καὶ ὁ ἀντιστράτηγος Μπαλοδῆμος. Καὶ γράφουν μέσα ὅτι ἐδόθη νέα πνοή, ἡ φράσις δὲ αὐτὴ εἶναι ὑπογραμμισμένη. Ὅπως δὲ φαίνεται σαφῶς ἐκ τῶν καταθέσεων αὐτῶν—ὅλα αὐτὰ τὰ κατέθεσαν Ταξίαρχοι—ἐτέθη πλέον σαφῶς πολιτικὸς σκοπὸς εἰς τὰς ἐπιδιώξεις των ἐν ᾗ περιπτώσει ἀνήρχετο εἰς τὴν ἀρχὴν Κυβέρνησις ἥτις κατὰ τὴν κρίσιν των δὲν θὰ ἐνέπνεεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὰς ἐπιδιώξεις των.

§75Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ τὰ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης λεγόμενα ἀντικρούονται ὑπὸ πολλῶν ἄλλων μαρτυρικῶν καταθέσεων, νομίζω ὅτι θὰ εἶναι ἀνάγκη καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ θὰ συμφωνήσῃ νὰ κατατεθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ὁλόκληρος ὁ φάκελλος τῆς ἀνακρίσεως.

§76Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιαφέρει, ἐγὼ εἶμαι ἕνας ὑπηρεσιακὸς Ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος δὲν ἔχω πολιτικὴν εὐθύνην παρὰ μόνον ἀπέναντι τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, αἵτινες μὲ τιμοῦν διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης των. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως ἔχει πολιτικὴν εὐθύνην καὶ ἀπέναντι τοῦ λαοῦ ὁ ὁποῖος τὴν ψηφίζει.

§77Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντιλαμβάνομαι τὴν εὐθιξίαν σας εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ἡ Κυβέρνησις εἶναι παροῦσα καὶ ἑπομένως ἡ Βουλὴ κατ’ ἀρχὴν συνεφώνησε μὲ τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ἔκαμα.

§78Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Νομίζω ὅτι ὁ περαιτέρω διασυρμὸς τῶν ἐνόπλων δυνάμεων πρέπει νὰ παύσῃ, πρέπει νὰ εὑρεθῇ τρόπος ὥστε ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ στρατιωτικοῦ θέματος νὰ λήξῃ τὸ ταχύτερον.

§79Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφόσον ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἔκανε μνείαν συγκεκριμένων περιστατικῶν τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ τὴν ἀνάκρισιν, ἐφόσον ἐμνημόνευσε καταθέσεις, ἐφόσον ἀνέφερεν ὀνόματα ἀνωτάτων καὶ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, εἶναι φυσικὸν νὰ ζητήσωμεν τὴν διαλεύκανσιν τῆς ὑποθέσεως. Τὴν ἐζητήσαμεν καὶ προτοῦ ἔλθῃ τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν ὅταν ἀπῃτήσαμεν νὰ γίνῃ δίκη. Σήμερον ἐφόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἔκαμε μνείαν αὐτῶν τῶν συγκεκριμένων περιστατικῶν, τὰ ὁποῖα ἀντικρούονται ὑπ’ αὐτῶν τούτων τῶν κειμένων τοῦ ἀνακριτικοῦ φακέλλου, ἔχομεν ὑποχρέωσιν ἀλλὰ καὶ δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν ὅπως κατατεθῇ ὁ φάκελλος καὶ ὁρισθῇ μία ἐπὶ τῶν πραγμάτων ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία νὰ ἐρευνήσῃ τὸ ζήτημα.

§80Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ἐπὶ τοῦ θέματος ἐπὶ τοῦ ὁποίου γίνεται ἡ συζήτησις ἡ Κυβέρνησις ἐχάραξε μίαν γραμμὴν διὰ τῆς ἀμνηστίας τὴν ὁποίαν ἐχορήγησεν. Ἡ ἀμνηστία ἐχορηγήθη διὰ σοβαρωτάτους λόγους ἀναφερομένους εἰς τὴν γαλήνην τοῦ στρατεύματος. Συνεπῶς νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις πρέπει νὰ διεξαχθῇ εἰς γενικὰς γραμμὰς καὶ εἰς ὑψηλότερον τόνον. Πρέπει νὰ ἀποφύγωμεν τὰς μικρολόγους λεπτομερείας καὶ τὰς προσωπικὰς ἀντεγκλήσεις ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν, διότι ἡ τακτικὴ αὐτὴ εἶναι ἐπιζημία καὶ διὰ τὴν γαλήνην τοῦ στρατοῦ καὶ διὰ τὴν ψυχικὴν ἑνότητα τοῦ λαοῦ. Τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὴν Βουλὴν εἶναι τοῦτο: Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἐπεκαλέσθη κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του ὅπως καὶ ὁ κ. Κανελλόπουλος, ὅτι ἡ διαταχθεῖσα ἀνάκρισις διὰ τὴν ὕπαρξιν ἢ μὴ τοῦ ΙΔΕΑ εἶχεν ὡς σκοπὸν νὰ ἐμφανίσῃ ἀναμεμιγμένον εἰς τὴν κίνησιν ταύτην τὸ πρόσωπον τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Τὸ θέμα ἐξεκαθαρίσθη. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ὅπως καὶ ὁ κ. Κανελλόπουλος ὑπεστήριξαν ὅτι ἠσκήθη ψυχολογικὴ πίεσις ἐπὶ ἀξιωματικῶν διὰ νὰ βεβαιωθῇ ἀνάμιξις ἢ συμμετοχὴ τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ εἰς τὸν ΙΔΕΑ. Ἀλλὰ ἡ ἐπίκρισις αὕτη καταρρίπτεται ἀπὸ αὐτὸ τοῦτο τὸ πόρισμα, καὶ εἰδικῶς ἀπὸ τὴν περικοπὴν εἰς ἣν ὁ διεξαγάγων τὰς ἀνακρίσεις Ζωζωνάκης ἀναγράφει ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς ὅτι ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν ἦτο ἀναμεμιγμένος καὶ ἵστατο μακρὰν τοῦ Ι. Δ.Ε.Α. εἰς τὸ ὕψος τῆς θέσεώς του. Αὐτὴ ἡ περικοπὴ μαρτυρεῖ ὅτι ὁ σκοπὸς τῆς διαταχθείσης ἀνακρίσεως δὲν ἦτο νὰ ἀποδοθῇ μομφὴ εἰς τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διότι ἂν πράγματι οὗτος ἦτο ὁ σκοπὸς καὶ εἶχεν ἀσκηθῆ πίεσις ὁ Ζωζωνάκης διὰ τὸν ὁποῖον ἐλέχθη ὅτι δὲν ἔχει δικαστικὴν συνείδησιν, δὲν θὰ ἀνέγραφε τὴν ἀνωτέρω περικοπήν. Τὸ ὅτι τὴν ἀνέγραψε σημαίνει ὅτι ἡ ἀνάκρισις διεξήχθη ἀντικειμενικῶς καὶ ἀνεπηρέαστα. Παρακαλῶ νὰ μὴ παρασυρώμεθα εἰς μικρολόγον συζήτησιν λεπτομερειῶν ἡ ὁποία θίγει πρόσωπα ἀνήκοντα εἰς τὸ στράτευμα. Ἐὰν εἶπεν ὁ Α τοῦτο καὶ ὁ Β ἐκεῖνο δὲν ἔχει σημασίαν. Σημασίαν ἔχει ἡ γενικὴ πολιτικὴ γραμμὴ καὶ ἐπὶ τῆς γραμμῆς ταύτης νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνεται ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν ἡ συζήτησις μὲ ἀντικειμενικότητα καὶ ἠρεμίαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑποβληθεῖσαν αἴτησιν τοῦ κ. Κανελλοπούλλου νὰ κατατεθῇ ὁ φάκελλος τῆς ἀνακρίσεως αὕτη καὶ ὑποστηριζομένη ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, δὲν δεσμεύει τὴν Βουλὴν καὶ δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ ἀποδοχή της. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὡς ἐκπροσωποῦσαν τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς ἐναπόκειται νὰ κρίνῃ ἐὰν ἡ πολιτικὴ τῆς ἀμνηστεύσεως τοῦ ΙΔΕΑ εἰς ἣν ἤχθη αὕτη ἐκ λόγων συναισθήσεως τοῦ καθήκοντος πρὸς τὴν χώραν, ἂν ἡ ἀνάγκη τῆς διαφυλάξεως τῆς ἑνότητος εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, ἥτις ὑπηγόρευσε τὴν πολιτικὴν ταύτην ἐπιτρέπει εἰς αὐτὴν νὰ καταθέσῃ τὸν φάκελλον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ προκαλέσῃ ἀτέρμονας συζητήσεις καὶ ἀντεγκλήσεις, τὴν ἀποφυγὴν τῶν ὁποίων ἐπιβάλλουν ὑψηλοὶ ἐθνικοὶ λόγοι. Ὀφείλω, ἀνεξαρτήτως τούτου νὰ παρατηρήσω ὅτι δὲν κατετέθησαν ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν παρὰ τὴν αἴτησιν τῆς Βουλῆς, ἔγγραφα ἐπικαλεσθέντα καὶ ἀναγνωσθέντα ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ τῶν ὁποίων μάλιστα ἠμφισβητήθη ἡ γνησιότης καὶ ἀπεδείχθη ἡ πλαστότης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατατεθῇ φάκελλος ἀνακρίσεως τοῦ ὁποίου τὰ οὐσιώδη σημεῖα τὰ ἀναγκαῖα διὰ μίαν σοβαρὰν συζήτησιν εἶναι ἤδη γνωστά.

§81Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Ἡ γνησιότης τοῦ ἐγγράφου δὲν ἠμφισβητήθη, τὸ ἔγγραφον εἶναι γνήσιον.

§82Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, νομίζω ὅτι εἶμαι πάντοτε ἀντικειμενικός. Ἔχετε τὰς γνώμας σας, ἔχομεν τὰς ἰδικάς μας. Δὲν πρόκειται ὅμως περὶ γνωμῶν ἀλλὰ περὶ γεγονότων. Ἐπεκαλέσθητε ὅτι ὑπῆρξεν ἐπιστολὴ προσωπικὴ τοῦ στρατηγοῦ Βασιλᾶ ἀπευθυνθεῖσα πρὸς τὸν πρεσβευτὴν τῶν Ἡν. Πολιτειῶν. Ἐκ τῆς ἰδικῆς μας πλευρᾶς ὑποστηρίζομεν ὅτι δὲν ὑπάρχει τοιαύτη ἐπιστολή, ἐβεβαιώθη δὲ ὅτι πράγματι δὲν ὑπάρχει τόσον ἀπὸ τὸν φερόμενον ὡς συντάκτην της στρατηγὸν Βασιλᾶν ὅσον ἀπὸ τὴν πλευράν τοῦ φερομένου ὡς παραλήπτου ἤτοι ἀπὸ τὸν Πρεσβευτὴν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Ἐπεκαλέσθητε ρητῶς ἐπιστολὴν ἀποσταλεῖσαν ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὸν Πρεσβευτὴν τῶν Ἡν. Πολιτειῶν. Τοῦτο ἀπεδείχθη ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβές. Ὅταν μεταβάλλεται τὸ πρόσωπον εἰς ὃ ἀπευθύνεται ἓν ἔγγραφον καὶ ἀντικαθίσταται δι’ ἄλλου τοῦτο ἀποτελεῖ πλαστογραφίαν. Δὲν λέγω ὅτι ἡ πλαστογράφησις προῆλθεν ἀπὸ ὑμᾶς. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὅταν δὲν κατετέθη τὸ ἔγγραφον αὐτὸ διὰ τὸ ὁποῖον ὑπῆρξεν ἀμφισβήτησις τῆς γνησιότητος, θὰ κατατεθοῦν φάκελλοι ἀναγόμενοι εἰς τὴν ὑπόθεσιν καὶ ἡ ὁποία διὰ νὰ κλεισθῇ ὤθησε τὴν Κυβέρνησιν ἐκ λόγων συναισθήσεως τοῦ καθήκοντος πρὸς τὴν χώραν, νὰ χορηγήσῃ ἀμνηστίαν; Δὲν νομίζω ὅτι δύναται νὰ στηριχθῇ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπειδὴ δὲν ἐκπροσωπῶ μόνος τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπουσιάζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως αὕτη θὰ σκεφθῇ ἂν πρέπει νὰ καταθέσῃ τὸν αἰτούμενον φάκελλον. Ἐκεῖνο ποὺ τονίζω καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλὴ καὶ νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ὅτι ἀκριβῶς χάριν τῆς ἑνότητος τοῦ στρατεύματος, ἡ Κυβέρνησις ἀνέλαβε τὴν εὐθύνην, κατηγορηθεῖσα μάλιστα διὰ τοῦτο, νὰ σταματήσῃ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ὁδηγήσῃ εἰς καλὸν διὰ τὸ Ἔθνος καὶ διὰ τὴν ἑνότητα τοῦ στρατεύματος. Ταῦτα εἶχα νὰ εἴπω. (Χειροκροτήματα).

§83Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἔχομεν λόγον αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἀμφισβητήσωμεν τὴν εἰλικρίνειαν τῶν ὅσων λέγει ὁ ἀξιότιμος κ. Βαρβούτης, πῶς ἐξηγεῖται τὸ γεγονός, ὅτι ἐγένετο ὅλος ὁ θόρυβος, διεξήχθη ὁλόκληρος ἡ ἀνάκρισις, ἐδημοσιεύθη τὸ πόρισμα, καὶ ἐδημιουργήθη ἑπομένως ὅλη αὐτὴ ἡ ταραχὴ καὶ ἡ ἀναστάτωσις; Ἐὰν πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως ἦτο νὰ κλείσῃ τὸ ζήτημα, διατὶ δὲν τὸ ἔκλεισε πρὸ τῆς ἀνακρίσεως, διατὶ τὸ ἔκλεισε μετὰ τὴν ἀνάκρισιν; Ἢ ἔπρεπε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ μὴ φθάσῃ εἰς τὴν ἀνάκρισιν, νὰ μὴ φθάσῃ εἰς τὴν δημοσίευσιν πορίσματος, νὰ μὴ φθάσῃ εἰς τὴν δυσφήμησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ, ἢ ἄλλως ἀφοῦ ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου ἐκείνου, ἔπρεπε νὰ φθάσῃ καὶ μέχρι τῆς δίκης. (Χειροκροτήματα).

§84Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Τὸ ἐρώτημα τοῦ κ. Κανελλοπούλου εἶναι εὔλογον. Πράγματι ὑπῆρχον δύο δρόμοι, οἱ ὁποῖοι ἦτο δυνατὸν νὰ ἀκολουθηθοῦν εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Ὁ πρῶτος δρόμος ἦτο τῆς χορηγήσεως ἀμνηστίας, ἄνευ οἱασδήποτε ἀνακρίσεως. Ὁ δεύτερος τὸν ὁποῖον ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις, ἦτο νὰ διαταχθῇ μία ἀνάκρισις διὰ νὰ βεβαιωθῇ ἂν πράγματι ὑπῆρξεν ὀργάνωσις τοῦ ΙΔΕΑ. Τώρα ὑπάρχουν βεβαίως διϊστάμεναι ἀπόψεις ἂν ἡ μία ἢ ἡ ἄλλη διαδικασία ἦτο ἡ μᾶλλον ἐνδεδειγμένη. Ἐπεκράτησεν ἡ δευτέρα ἄποψις καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, ὅστις εἶναι ὑπηρεσιακὸς καὶ δὲν ἀνήκει εἰς τὴν παράταξιν τὴν ἰδικήν μας, οὔτε καὶ εἰς τὴν ἰδικήν σας, ἀλλὰ εὑρίσκεται ἐγγύτερα πρὸς τὴν ὑμετέραν παράταξιν καὶ προέρχεται ἐξ αὐτῆς.

§85ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς Δεξιᾶς). Ὄχι, ὄχι. (Θόρυβος).

§86Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Διατὶ δὲν τηρεῖτε ἠρεμίαν; Βλέπετε πῶς τοποθετῶ ἀντικειμενικῶς τὰ πράγματα. Ἡ Κυβέρνησις ἔπραξεν ὅτι καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ὅταν ἦτο Ἀρχιστράτηγος. Εἰς τὴν ἀγόρευσίν του προχθὲς εἶπε τὰ ἑξῆς: Μοῦ ἀνέφεραν ὡρισμένοι ἀξιωματικοί, ὅτι ὑπῆρχε μία ὀργάνωσις ΙΔΕΑ καὶ ἀνέθεσα εἰς αὐτούς, νὰ ἐξετάσουν καὶ νὰ μοῦ ἀναφέρουν. Ἐξήτασαν καὶ μοὶ ἀνέφεραν ὑπὸ τὴν ἰδιότητα μου ὡς Ἀρχιστρατήγου καὶ Στρατάρχου, ὅτι δὲν ὑπῆρχε τοιαύτη ὀργάνωσις καὶ ἐσταμάτησεν. Ἐὰν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκεῖνοι εἰς τοὺς ὁποίους ἀνετέθη νὰ ἐξετάσουν ἂν ὑπάρχῃ ὀργάνωσις, ἀνέφεραν τὰ ἴδια πράγματα, ἀσφαλῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ προέβαινεν εἰς ἀνάκρισιν. Ἀλλ’ ἀνεφέρθη ὅτι ὑπάρχει τοιαύτη ὀργάνωσις καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ διατάξῃ ἀνάκρισιν. Διότι ἐὰν δὲν τὸ ἔπραττε τοῦτο εὐλόγως θὰ ἐκατηγορεῖτο, ὅτι προέβη εἰς χορήγησιν ἀμνηστίας ἐξ ὑποκειμενικῆς καὶ ἐπηρεασμένης κρίσεως χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀντικειμενικὰ δεδομένα ὅτι ὑπάρχει ἡ ὀργάνωσις καὶ τὸ ἀδίκημα, δι’ ὃ ἐχορήγησεν ἀμνηστίαν ἡ Κυβέρνησις. Θὰ ἔλεγε τότε ἡ ἀντιπολίτευσις ὅτι ἐστηρίχθη εἰς τὴν εἰσήγησιν τοῦ κ. Τσακαλώτου ἢ εἰς τὴν εἰσήγησιν τοῦ Α ἢ Β ἀξιωματικοῦ τοὺς ὁποίους ἐπηρέασε κατ’ ἀρέσκειαν καὶ εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ἔχετε ἐμπιστοσύνην. Ὁ ἐνδεδειγμένος συνεπῶς δρόμος διὰ τὴν ἀντικειμενικὴν καὶ ἀμερόληπτον διαπίστωσιν ἦτο ἡ ἀνάκρισις. Καὶ τοῦτον ἡ Κυβέρνησις ἠκολούθησε.

§87Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζετε ὅτι εἶχεν ἀποφασισθῇ ὑπὸ τοῦ Α.Σ.Σ. νὰ μὴ γίνῃ ἀνάκρισις;

§88Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Λοιπὸν σᾶς τὸ λέγω ἐγώ.

§89Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Τὸ ἀκούω πρώτην φοράν. Δὲν τὸ γνωρίζω. Τὸ πέρνω ὅμως ὡς δεδομένον ἀφοῦ τὸ βεβαιώνετε. Τὸ Α.Σ.Σ....

§90Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. ...... τοῦ ὁποίου προήδρευσε ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὁ κ. Σπηλιοτόπουλος, ἀπεφάνθη ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ ἀνάκρισις καὶ χάριν τῆς ἡσυχίας τοῦ στρατεύματος πρέπει νὰ σταματήσῃ ὅλη ἡ ὑπόθεσις.

§91Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀντίρρησιν καὶ οὐδεμίαν δυσκολίαν νὰ δεχθῶ ὅτι τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ἔλαβεν αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν. Ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψει, ἀξιότιμε κ. Ἀρχηγὲ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ καὶ φίλτατε κ. Κανελλόπουλε, ὅτι τὸ ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον κρῖνον ἀπὸ ὑπηρεσιακῆς στρατιωτικῆς ἀπόψεως οὕτω ἔπρεπε νὰ ἀποφανθῇ. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως κρίνει ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως καὶ κατ’ οὐσίαν δὲν ἔκρινε διαφόρως.

§92ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπὸ κομματικῆς ἀπόψεως.

§93Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ὁμιλῶ τόσον ἤρεμα διατὶ ταράσσεσθε;

§94Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Ἐγὼ σᾶς συμπαθῶ πολὺ καὶ βεβαίως ὁμιλῶ μὲ ἠρεμίαν.

§95Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Καὶ ἐγὼ σᾶς σέβομαι. Δὲν ἐννοῶ σᾶς. Ἐννοῶ τοὺς κ. συναδέλφους. Ὅταν λέγω «πολιτική», δὲν ἐννοῶ κατ’ ἀνάγκην κομματικὴν πολιτικήν. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει πολιτικὰς εὐθύνας, τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον εἶναι ὑπηρεσιακὸν ὄργανον καὶ ὡς ὑπηρεσιακὸν ὄργανον ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ ὡρισμένην γνώμην καὶ νὰ λάβῃ ὡρισμένην ἀπόφασιν. Δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ ἀκολουθήσῃ ὡρισμένην τακτικὴν διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἀποφάσεών του. Δὲν ἔχει εὐθύνην διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀποφάσεώς του ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν ἀμφισβητοῦνται ἄλλως αἱ προθέσεις τῶν ὑπηρεσιακῶν ὀργάνων, ὅσον ἀμφισβητοῦνται αἱ προθέσεις τῶν πολιτικῶν συγκροτημάτων. Καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶναι πολιτικὸν συγκρότημα, καὶ ὀφείλει νὰ ἐφαρμόζῃ τὰς ἀποφάσεις τῶν ὑπηρεσιακῶν ὀργάνων κατὰ τρόπον ἀδιάβλητον. Προκρίνασα δὲ τὴν ὁδὸν τῆς ἀνακρίσεως, κατέδειξεν ὅτι δὲν θέλει νὰ κρίνῃ ὑποκειμενικῶς αὐτὴ ἡ ἰδία. Τοῦτο, νομίζω, ὅτι εἶναι ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως. Ὅτι δὲ ἡ ἀνάκρισις ὑπῆρξεν ἀντικειμενικὴ— καὶ δὲν γνωρίζω λεπτομερῶς, οὔτε ἐδιάβασα τὸν φάκελλον— συνάγεται ἐκ τῆς περικοπῆς τοῦ πορίσματος τῆς ἀνακρίσεως καθ’ ἣν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ καὶ τότε Ἀρχιστράτηγος ἵστατο εἰς τὸ ὕψος του καὶ δὲν εἶχεν ἀναμιχθῆ εἰς τὴν κίνησιν. Αὐτὸ μάλιστα ἀνατρέπει ἐξ ὁλοκλήρου καὶ τὴν μομφήν, ἡ ὁποία ἀπεδόθη εἰς τὸν κ. Ζωζωνάκην, τὸν ὁποῖον δὲν γνωρίζω καθόλου ὅτι ἐστερεῖτο δικαστικῆς συνειδήσεως. Διότι ἐὰν πράγματι οὗτος ἐστερεῖτο δικαστικῆς συνειδήσεως καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ὡς μοναδικὸν σκοπὸν εἶχε τὴν ἀπόδοσιν μομφῆς εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, τὸ πόρισμα θὰ εἶχε διάφορον διαπίστωσιν.

§96Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Δὲν ὑπῆρχεν οὐδὲν στοιχεῖον. Ὅσον καὶ ἐὰν ἐστερεῖτο δικαστικῆς συνειδήσεως, δὲν ἠμποροῦσε νὰ κάμῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§97Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Τὸ δέχοχαι. Καὶ ἐκ τούτου ὅμως ἀποδεικνύεται ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἠναγκάσθησαν ἀξιωματικοὶ νὰ καταθέσουν πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν ἀληθῆ.

§98Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Δι’ αὐτὸ ζητοῦμεν τὴν κατάθεσιν τῆς δικογραφίας, διότι ἀπὸ τὴν δικογραφίαν θὰ καταφανῇ ὅτι ἔγινε τοιαύτη προσπάθεια.

§99Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Εἶναι τὸ αἴτημα ἐντελῶς δίκαιον καὶ ἠθικόν. Διότι ὅταν εἴπατε ὅτι κατέληξεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ προχωρήσῃ εἰς ἀνάκρισιν, ἐρωτᾶται, κατέληξεν εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν μὲ ἐκ τῶν προτέρων ἀπόφασιν νὰ προχωρήσῃ καὶ εἰς τὴν ἀμνηστίαν ἢ μετὰ ταῦτα ἀπεφάσισε τὴν ἀμνηστίαν ὁπότε τίθεται τὸ μεγάλον ἠθικὸν ἐρώτημα: Πῶς ἐδόθη ἀμνηστία πρὸ τῆς δίκης; Ἀμνηστία δίδεται πρὸ τῆς ἀνακρίσεως, ἀμνηστία δίδεται μετὰ τὴν δίκην. Ἀλλὰ ὄχι μετὰ τὴν ἀνάκρισιν. Ἐξητάσθησαν τόσοι, ἀνεμίχθησαν τόσοι καὶ ὑπάρχουν πάντοτε σκοτεινὰ σημεῖα. Τὸ νὰ ἔρχεται ἡ συζήτησις λεπτομερῶς εἰς τὴν Βουλήν, νὰ θίγωνται ὡρισμένα πράγματα, πῶς νὰ μὴ θεωρῆται εὔλογον καὶ ἠθικὸν τὸ αἴτημά μας νὰ κατατεθῇ ὁ φάκελλος, διὰ νὰ γίνῃ πλήρης διαφώτισις ἐπὶ τοῦ θέματος, ἐφ’ ὅσον αὐτὸ ἐτέθη; Ἄλλο προανάκρισις, ἀνάκρισις καὶ βούλευμα, καὶ ἄλλο δίκη.

§100Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ὅπως γνωρίζετε, κ. κ. συνάδελφοι, ἡ ἀμνηστία εἶναι πρᾶξις πολιτική. Δὲν δίδεται κατ’ ἀνάγκην, οὔτε πρὸ τῆς ἀνακρίσεως, οὔτε μετὰ τὴν ἀνάκρισιν. Δίδεται εἰς πᾶσαν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διαχειρίζονται ὑπευθύνως τὰς τύχας τῆς Χώρας κρίνουν ὅτι ὑπέρτατον ἐθνικὸν συμφέρον ἐπιβάλλει τὴν χορήγησιν ἀμνηστίας. Εἶμαι βέβαιος καίτοι δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ διατάξας τὴν ἀνάκρισιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰ ἁρμόδια ὄργανα ὅταν διέτασσον τὴν ἀνάκρισιν, ἕνα εἶχον σκοπόν: Τὴν δι’ ἀμερολήπτου καὶ ἀντικειμενικοῦ τρόπου διαπίστωσιν ἐὰν ὑπῆρχεν ἢ ὄχι ὀργάνωσις Ι.Δ.Ε.Α. Ἤθελε νὰ κριθῇ τοῦτο ὑπηρεσιακῶς ὄχι νὰ κρίνῃ ἡ ἰδία ὑποκειμενικῶς.

§101Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Καὶ εἰς τὴν πλήρωσιν ὑποχρεώσεως ἀπέναντι τοῦ Λαοῦ. Δὲν ἠμποροῦσε νὰ μὴ διατάξῃ ἀνάκρισιν. Ὁ Λαὸς ἀνησυχοῦσε.

§102Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Μὴ λησμονῆτε ὅτι ἐπρόκειτο περὶ μυστικῆς ἀνακρίσεως. Ἔχει μεγάλην σημασίαν αὐτό.

§103Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Ἐὰν ζῶμεν εἰς Δημοκρατίαν, αἱ ἀνακρίσεις εἶναι μυστικαὶ καὶ τὸ πόρισμα ἐνδιαφέρει.

§104Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Κύριοι συνάδελφοι, λυποῦμαι διότι ὁ κ. συνάδελφος μὲ διέκοψε. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ διακόπτετε· ἐπαναλαμβάνω λοιπόν· ἡ ἀμνηστία δίδεται εἰς πᾶσαν στιγμὴν καὶ ὅταν ἀκόμη ἡ δίκη εἶναι ἐπ’ ἀκροατηρίῳ, ἐφ’ ὅσον ὑπαγορεύεται ἀπὸ γενικωτέρους λόγους. Διότι ἡ ἀμνηστία εἶναι πρᾶξις πολιτικὴ καθ’ ἣν τὸ Κράτος θυσιάζει καὶ τὸ ἱερὸν καὶ ἀναμφισβήτητον δικαίωμα ὡρισμένων ἀτόμων νὰ ζητήσουν ἡ κατηγορία ἡ ὁποία τοὺς ἀποδίδεται νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ ἀκροατηρίου, ὅπως εἶναι εὔλογος καὶ ἡ ἀξίωσις τῆς Δικαστικῆς ἐξουσίας νὰ ἐπιβάλλῃ τὰς κυρώσεις, τὰς προβλεπομένας ὑπὸ τῶν νόμων. Ἀλλὰ αἱ ἑκατέρωθεν ἀξιώσεις καὶ δικαιώματα τόσον νὰ ἐπιβάλῃ τὰς κυρώσεις, τὰς προβλεπομένας ὑπὸ τῶν νόμων ἐξουσιῶν ὑποχωροῦν πρὸ τοῦ γενικωτέρου συμφέροντος καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐθεσπίσθη ἡ περὶ ἀμνηστίας διάταξις εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ δικαιολογικὸς λόγος ἐξ οὗ ὑπαγορεύεται ἑκάστοτε ἡ χορήγησις ἀμνηστίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνάγεται κομματικὴ πρόθεσις ἐκ τοῦ ὅτι ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὴν ἀνάκρισιν ἐχορήγησε τὴν ἀμνηστίαν καὶ ὄχι πρὸ αὐτῆς, οὔτε ὅτι ἠθέλησε νὰ θίξῃ ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους ἐχορηγήθη ἡ ἀμνηστία, ἡ ὁποία ἄλλως τε ἀμνηστεύει τὸ ἀδίκημα καὶ δὲν ἀποτελεῖ εὔνοιαν ἢ δυσμένειαν ἀπέναντι προσώπων. Χαρακτηριστικὴ εἶναι ἄλλωστε ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ Διατάγματος τῆς ἀμνηστίας εἰς ἣν ρητῶς ἀναφέρεται δικαιολογία διὰ τὸ παρελθὸν τῆς ὀργανώσεως αὐτῆς. Λέγει ἡ ἔκθεσις ὅτι εἰς τὸ παρελθὸν ἡ κατάστασις ἦτο τοιαύτη ὥστε νὰ δικαιολογῆται ἡ ἀνησυχία καὶ ἡ ἄποψις ὅτι πατριωτικὰ ἐλατήρια ὡδήγησαν τοὺς ἀξιωματικοὺς νὰ συστήσουν παρὰ τοὺς κανονισμοὺς τὴν ὀργάνωσιν αὐτήν. Ἀλλὰ ὁ λόγος οὗτος ἐξέλιπε μετὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ὁμαλότητος καὶ τὴν συντριβὴν τοῦ συμμοριτισμοῦ.

§105Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἄνευ χαρτοφυλακίου κύριος Βαρβούτης δὲν ἐξήγησεν ἐπαρκῶς τοὺς ἐθνικοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους μετὰ τὴν ἀνάκρισιν ἐδόθη ἡ ἀμνηστία. Ἐὰν οἱ ἐθνικοὶ λόγοι οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν χορήγησιν τῆς ἀμνηστίας ἔγκεινται εἰς τὴν ἀποτροπὴν θορύβου περὶ τὴν ὑπόστασιν τὴν ἑνιαίαν τοῦ Στρατοῦ, ἐὰν οἱ ἐθνικοὶ λόγοι ἔγκεινται εἰς τὴν ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν ἠσθάνθη ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἀφήσῃ νὰ δυσφημηθῇ ὁ Στρατός, τότε ἁπλούστατα οἱ ἐθνικοὶ αὐτοὶ λόγοι ἔπρεπε νὰ ἐπηρεάσουν τὴν συνείδησιν τῆς Κυβερνήσεως πρὸ τῆς ἀνακρίσεως καὶ ὄχι μετ’ αὐτήν, πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ πορίσματος καὶ ὄχι μετὰ τὴν δημοσίευσιν, πρὸ τῆς δυσφημήσεως καὶ ὄχι μετὰ τὴν δυσφήμησιν.

§106ΦΩΝΑΙ. Ὄχι δυσφήμησιν τοῦ Στρατοῦ.

§107Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ πρᾶγμα εἶναι τόσον ἁπλοῦν, τὸ πρᾶγμα εἶναι τόσον σαφές, ὥστε δὲν ἐπιδέχεται ἀμφισβήτησιν. Ἡ Κυβέρνησις περιέπεσεν εἰς βαρύτατον σφάλμα καὶ ἐξέθεσε τὸν Στρατὸν εἰς δυσφήμησιν.

§108Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Τὸν Ι.Δ.Ε.Α., ὄχι τὸν Στρατόν.

§109Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἐξέθεσε τὸν Στρατὸν εἰς δυσφήμησιν διότι οἱ ἐθνικοὶ λόγοι ἔπρεπε νὰ ἰσχύσουν, ἐφόσον πράγματι αὐτοὶ ὤθησαν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν χορήγησιν τῆς ἀμνηστίας. Ἔπρεπε νὰ ἰσχύσουν πρὸ τῆς δυσφημήσεως, πρὸ τῆς δημιουργίας τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη διὰ τῆς ἀνακρίσεως καὶ δημοσιεύσεως τοῦ πορίσματος τοῦ κ. Ζωζωνάκη.

§110Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι τὰ λέγετε αὐτὰ εἰς τοὺς βουλευτὰς καὶ νομίζω ὅτι ἡμεῖς πρέπει νὰ σᾶς ἀντιληφθῶμεν. Εἰς βάρος τίνος ἐγένετο ἡ δυσφήμησις;

§111Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ.

§112Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Ἐγένετο εἰς βάρος τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ὠργανωμένοι.

§113Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν τὸ πόρισμα ὁμιλῇ περὶ χιλιάδων ἀξιωματικῶν, αὐτὸ εἶναι μία μομφὴ ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὸν στρατὸν ἐν τῷ συνόλῳ του.

§114ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι, ὄχι.

§115Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἔχω νὰ προσθέσω καὶ τὸ ἀκόλουθον. Ἐλέχθη, καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου κύριος Βαρβούτης ἀνεγνώρισεν ὅτι μέχρι τοῦ 1949, ἔστω καὶ παρὰ τοὺς Κανονισμούς, ὑπῆρχε μία κάποια δικαιολογία ὑπάρξεως τῆς ὀργανώσεως.

§116Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἰδικήν του γνώμην.

§117Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. ἄνευ Χαρτοφ.). Ἀναγράφεται εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν καὶ εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ τὰ βεβαιώσω.

§118Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ εἴπατε καὶ ἔχει γραφῆ. Ἐλέχθη ὅτι κατὰ τὸ 1949 ὑπῆρξε καὶ τὸ εἶπε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης—καὶ δι’ αὐτὸ ζητοῦμεν τὴν κατάθεσιν τοῦ φακέλλου—ὅτι ἐγένετο προσπάθεια μυήσεως ἀξιωματικῶν καὶ ἐμυήθησαν ἀξιωματικοὶ εἰς τὸν

Ι.Δ.Ε.Α.

Κύριοι βουλευταὶ καὶ ἐὰν ἀκόμη μεμονωμένοι ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι ἀνῆκον πρὸ τοῦ 1949 εἰς τὴν ὀργάνωσιν ΙΔΕΑ τὴν διαλυθεῖσαν μετὰ τὴν ἀνάληψιν τῆς Ἀρχιστρατηγίας ὑπὸ τοῦ Στρατάρχου Παπάγου καὶ ἐὰν ἀκόμη...

§119Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Τὸ κίνημα τῆς 31ης Μαΐου εἶναι ἀπόδειξις ὅτι διελύθη; Αὐτὸ εἶναι περίεργον πρᾶγμα. Ἂς μὴ δημιουργοῦνται ἐντυπώσεις.

§120Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Μὲ παρεκαλέσατε νὰ μὲ διακόψετε δι’ ὀλίγον καὶ σᾶς εἶπα μάλιστα. Ἀγορεύετε τώρα σεῖς ἢ ἐγώ; Σᾶς ἐρωτῶ. Σᾶς διέκοψα ἐγὼ μίαν στιγμήν, κύριε Κανελλόπουλε; Προχθὲς ὅταν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ὡμίλει 1–2 ὥρας ἐκάθησα ἐκεῖ καὶ ὑπέστην ὅλας τὰς κατηγορίας. Πῆγα μίαν στιγμὴν νὰ σηκωθῶ νὰ τοῦ ἀπαντήσω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον σήμερον καὶ ἐξηγέρθη ὁλόκληρος ἡ πτέρυξ σας. Τώρα ὁμιλεῖτε συνεχῶς σεῖς. Μὰ δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή. Ἐὰν αὐτὸ εἶναι διακοπή, τότε δὲν ξεύρω ποία εἶναι ἡ ἀγόρευσις.

§121Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι διὰ τὴν ἔλλειψιν στοιχειώδους ἀλληλεγγύης, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ αἰσθανθῆτε ἀπέναντι βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦν.

§122Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὑπάρχει ἀλληλεγγύη ἀλλὰ γίνεται κατάχρησις αὐτῆς.

§123Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, λυποῦμαι διὰ τὴν διακοπὴν καὶ ἐντὸς δευτερολέπτων θὰ ἔχω τελειώσει, διότι πράγματι ὁμολογῶ σᾶς ἐφέραμεν εἰς δύσκολον θέσιν, σᾶς ἠναγκάσαμεν νὰ κάμετε βόλτες ἐπὶ τόσας ὥρας.

§124Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή. Ὁ ρήτωρ εἶναι διακεκομμένος μίαν ὥραν.

§125Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ἀπὸ ἐμέ. Ἀπὸ τὸν συνάδελφόν του. Συμπληρώνω λοιπὸν τὴν φράσιν, τὴν ὁποίαν μοῦ ἐκόψατε εἰς τὴν μέσην καὶ ἡ ὁποία θὰ εἶχε διατυπωθῆ, ἐὰν δὲν διεκόπτατε. Καὶ ἐὰν ἀκόμη μεμονωμένοι Ἀξιωματικοί, ὑπολείμματα τοῦ ΙΔΕΑ, μετὰ τὸ 1949, δηλ. μετὰ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1949, προέβησαν εἰς οἱασδήποτε συζητήσεις καὶ εἰς οἱασδήποτε ἐνεργείας, ἐνεργείας μὴ προσλαμβανούσας ἄλλωστε καμμίαν ἐξαιρετικῶς ἀντικειμενικὴν μορφήν, αὐτὸ δὲν σημαίνει τὴν ὕπαρξιν ὀργανώσεως μετὰ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1949.

§126ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ κίνημα;

§127Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ παρακαλῶ....

§128Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὅλα τὰ πράγματα ἔχουν ὅρια, κ. Κανελλόπουλε. Βγάζετε συμπεράσματα προτοῦ συμπληρώσω τὸν συλλογισμόν μου.

§129Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερν.). Κύριοι βουλευταί, ἀπαντῶν εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Κανελλόπουλος παραδέχομαι, ὅτι ἀφ’ ἧς ἀνέλαβε τὴν Ἀρχιστρατηγίαν ὁ Στρατάρχης Παπάγος εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ὁ ΙΔΕΑ ἐπειθάρχησεν ἀπολύτως εἰς τὰς διαταγάς του καὶ δὲν ἐγένετο οὐδεμία ἐκδήλωσις. Δὲν ἠμπορεῖτε ὅμως νὰ ἰσχυρισθῆτε ὅτι ἔπαυσε νὰ ὑφίσταται καὶ νὰ δρᾷ δεδομένου μάλιστα, ὅτι ἐγένοντο μυήσεις εἰς τὸν ΙΔΕΑ κατὰ τὸ 1950 καὶ μέχρι τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1951. Αὐτὸ εἶναι ἡ ἀλήθεια. (Χειροκροτήματα). (Θόρυβος, φωναί, κωδωνοκρουσίαι).

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θὰ ἐπιτρέψω εἰς τὸ ἑξῆς καμμίαν ἀπολύτως διακοπήν.

§131Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὁ κ. Κανελλόπουλος, ἐπὶ ζητήματος τὸ ὁποῖον ἐνόμισα χθὲς καὶ προχθὲς λυθέν, ἐπὶ ζητήματος διὰ τὸ ὁποῖον ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης καὶ ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς ἐδήλωσα, ἐξακολουθεῖ νὰ ἐπανέρχεται, θέτων ἐν ἀμφιβολίᾳ τὰ ὅσα εἶπον, ὅτι ἦτο ἄτιμος καὶ συκοφαντικῶς ψευδής, ἡ ἀντίληψις ὅτι....(Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ ζητήματος τόσον σοβαροῦ, τὸ ὁποῖον συνετάραξε τὴν Ἑλληνικὴν κοινὴν γνώμην, κατὰ τοιοῦτον τρόπον καὶ μάλιστα, ὅταν κατηγορῆται ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅτι διέλυσε τὸ στράτευμα. Λοιπόν, ἐπαναλαμβάνω κύριε Κανελλόπουλε, ἐνόμισα λυθὲν τὸ ζήτημα, ὅτι ἡ ὕπαρξις τῆς ἐπιστολῆς εἶναι ἄτιμος καὶ συκοφαντική. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, ἐπιμένετε ἐπὶ τοῦ ἰσχυρισμοῦ ὅτι δὲν εἶναι;

§132Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὶ σχέσιν ἔχει αὐτό;

§133Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἔχει δι’ ἐμέ, διότι σᾶς διεβεβαίωσα ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς. Παρακαλῶ νὰ μοῦ δώσετε καὶ σεῖς μίαν ρητὴν καὶ κατηγορηματικὴν δήλωσιν. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀφήνετε νὰ μείνῃ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ψεύδεται ὁ Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ νὰ συνεχίζουν οἱ ἀντιπολιτευόμενες ἐφημερίδες τὸν ντόρο τους. Εἶναι ἢ ὄχι ἡ ἐπιστολὴ πλαστή; Ἀπαντήσατέ μου.

§134Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερν.). Παρακαλῶ νὰ προχωρήσωμεν.

§135Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὄχι. Προκαλῶ τὸν Ἑλληνικὸν Συναγερμὸν νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ. Ἀλλὰ δυστυχῶς, μὲ διακόπτουν ὅταν αὐτὸ δὲν τὸ ἐπιτρέπω καὶ δὲν μοῦ ἀπαντοῦν ὅταν σαφῶς ἐρωτῶ.

§136Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερν.). Θὰ παρακαλέσω καὶ τὸν ρήτορα καὶ τὸν Πρόεδρον νὰ μὴ δέχωνται διακοπάς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν οὕτω νὰ προχωρήσωμεν. Θὰ κρατήσῃ ἕνα μῆνα καὶ πλέον ἡ συζήτησις αὐτὴ καὶ ἐδῶ ὑπάρχει ζήτημα ἐμπιστοσύνης τῆς Κυβερνήσεως. Πῶς λοιπὸν εἶναι δυνατὸν νὰ παρατείνωμεν τὴν συζήτησιν καὶ νὰ μᾶς παίρνουν καὶ τὰς 6 ὥρας τῆς Συνεδριάσεως 2 ρήτορες. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. συνάδελφον νὰ προχωρήσῃ καὶ νὰ μὴ δεχθῇ καμμίαν διακοπήν.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ ἐπιτρέψω καμμίαν διακοπήν.

§138Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἀνέφερον κύριοι, τρία σημεῖα τῶν παρατηρήσεών μου. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἐρωτήματος, δηλ. τοῦ ἰσχυρισμοῦ τοῦ κ. Παπάγου, ὅτι ἐπὶ Ἀρχιστρατηγίας του οὔτε ὑφίστατο ΙΔΕΑ, οὔτε μοῦ ἀνέφερέ τις περὶ αὐτοῦ. Εὑρισκόμεθα καὶ πάλιν εἰς τὴν ἔρευναν τοῦ ἔτους 1949 –50. Τέταρτον σημεῖον εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὡς ἀναφέρει—διὰ νὰ μὴ σᾶς βάλω εἰς δύσκολον θέσιν καὶ μὲ διακόψετε, παρακαλῶ, ἐὰν δὲν σᾶς ἀρέσῃ κάτι, νὰ κρατήσετε σημειώσεις καὶ αὔριον θὰ σᾶς δώσω καὶ τὰ ἐπίσημα κείμενα ἐὰν θέλετε —ἤρξατο ἡ περίσφιγξις τοῦ στρατάρχου καὶ τῶν σωματαρχῶν διὰ προσώπων τοῦ ΙΔΕΑ, διὰ τοποθετήσεώς των εἰς ἐπικαίρους θέσεις. Εἶπον, ὅτι δὲν θὰ ἀναφέρω ὀνόματα ἡγητόρων. Θὰ ἀποφύγω νὰ χρησιμοποιήσω καὶ ὀνόματα ὑπηρετούντων ἀξ)κῶν καὶ θὰ ἀναφέρω ὅπου εἶναι ἀπαραίτητον καὶ πρὸς διευκρίνησιν πρόσωπα καὶ ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἢ ἔξω τοῦ Στρατεύματος ἢ ὑπὸ κατηγορίαν. Ἐτέθησαν λοιπὸν εἰς πλέον ἐπικαίρους θέσεις. Χρηστέας εἰς Β. Μ.Ε.Ο. ΓΕΕΘΑ (Διεύθυνσιν προσωπικοῦ), Ταβουλάρης εἰς Δ)νσιν προσωπικοῦ Γ.Ε.Σ., Ἀναγνωστόπουλος Διεύθυνσιν Πληροφοριῶν Γ.Ε.Σ., Γωγούσης παρὰ τῷ Ἀντιστρατήγῳ, Νατσίνας εἰς ὑπηρεσίαν πληροφοριῶν ΓΕΕΘΑ, Φροντιστὴς Ἐπιτελάρχης Γʹ Σ. Στρατοῦ, Καραβίτης Ἐπιτελάρχης VII Μεραρχίας, κλπ.

§139Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Αἱ τοποθετήσεις ἐγίνοντο ἀπὸ ὁλόκληρον συμβούλιον. Προχθὲς ἀκόμη εἶπον εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐκάλεσα τὸν ἀντιστράτηγον κ. Ζαΐμην—καὶ αὐτὰ εἶναι κατατεθειμένα καὶ ἀναφέρονται εἰς τὸ πρακτικὸν τοῦ Ἀνωτάτου Στρατ. Συμβουλίου τῆς 11 Αὐγούστου 1951—ὁ ὁποῖος νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀναμεμιγμένος καθόλου—εἶναι ὁ ἀδελφὸς τοῦ Ὑπουργοῦ κ. Ζαΐμη—καὶ τοῦ εἶπον: «Θὰ σοῦ ἀναθέσω τὰ ζητήματα τῶν τοποθετήσεων καὶ πρόσεχε μάλιστα, καθ’ ὅσον ἔχω ἀκούσει ὅτι ὑπάρχει μία ὀργάνωσις Ι.Δ.Ε.Α. Σὲ καθιστῶ προσεκτικόν». Αὐτὰ εἶπον εἰς τὸν κ. Ζαΐμην, τὸν ὁποῖον εἶχα εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον καὶ εἰς τὸν ὁποῖον ἀνέθεσα τὸ ζήτημα τῶν τοποθετήσεων. Ἐγνώριζα ὅτι ὑπάρχει μία ὀργάνωσις, ἡ ὁποία εἶχε φθάσει νὰ ἀριθμῇ 2.500 ἀξιωματικούς. Αὐτὴ δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἐξατμισθῇ ἀπὸ τῆς μιᾶς ἡμέρας εἰς τὴν ἄλλην. Ἐκάλεσα, ἐπίσης, ἐκτὸς ἀπὸ τὸν κ. Ζαΐμην, τὸν κ. Βρεττόν, ὁ ὁποῖος ἦτο εἰς τὸ Βʹ Γραφεῖον καὶ τώρα εὑρίσκεται εἰς τὴν Γιουγκοσλαυΐαν ὡς στρατιωτικὸς ἀκόλουθος καὶ τοῦ εἶπον τὰ ἴδια: «Ὄχι μόνον νὰ προσέχῃς, ἀλλὰ κύτταξε, ὡς Βʹ Γραφεῖον νὰ μοῦ ἐξακριβώσῃς ἐὰν ὑφίσταται ἡ ὀργάνωσις αὐτή». Καὶ ὁ κ. Βρεττὸς μοῦ ἀνέφερεν ὅτι δὲν ὑπάρχει. Αὐτά, κύριοι, ἔχουν κατατεθῆ καὶ εὑρίσκονται εἰς τὴν δικογραφίαν. Καὶ δι’ αὐτὸ ζητοῦμεν νὰ κατατεθῇ ὁλόκληρος ἡ δικογραφία καὶ νὰ γίνῃ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπή.

§140Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπορῶ πῶς γίνεται συζήτησις περὶ καταθέσεως ἢ μὴ τῆς δικογραφίας καθ’ ἣν στιγμὴν τοῦτο εἶναι ὑποχρεωτικὸν ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ.......(Θόρυβος). Τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ λέγει: (Ἀναγινώσκει).

§141Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἀπήντησεν ὡσὰν νὰ ἦτο αὐτὸς κατηγορούμενος. Κατηγορούμενος εἶμαι ἐγὼ ἐδῶ. Συνεπῶς δὲν βλέπω τὸν λόγον διατὶ προκαλεῖται ἔξαψις ὅταν ἐγὼ ἀπολογοῦμαι καὶ φέρω στοιχεῖα εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ μὲ κρίνῃ καὶ ἀποστεροῦμαι οὕτω τοῦ δικαιώματος τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ ὁ τελευταῖος πολίτης..... (Θόρυβος). (Ὁ κ. Γ. Κοσμᾶς ἐγείρεται νὰ ὁμιλήσῃ καὶ διακόπτεται ἀπὸ τὸν κ. Κουτσοπέταλον, ὁ ὁποῖος, ἀποτεινόμενος πρὸς τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος ρήτορα, λέγει ἐντόνως νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ οὐδεμίαν διακοπήν). (Δημιουργεῖται θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις).

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ 5′.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§144Γ. ΚΟΣΜΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργός, προηγουμένως, ἐμνημόνευσεν ὡρισμένα ὀνόματα ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὴν ἀντίληψίν του συμμετεῖχον τοῦ Ι.Δ.Ε.Α.

§145Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὄχι κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου. Ἐπὶ τῇ βάσει ἐπισήμων ἐγγράφων. Στρατηγέ μου, διαμφισβητεῖτε, ὅτι ἐγὼ ποιοῦμαι χρῆσιν ἐπισήμων ἐγγράφων; Δὲν θέλω νὰ μοὶ εἴπητε ὅτι εἶναι ψέμματα.

§146Γ. ΚΟΣΜΑΣ. Ἐπειδὴ ἐμνημονεύσατε τὸ Γ.Ε.Σ., κύριε Ὑπουργέ. Ξεύρετε πόσοι ἀξιωματικοὶ ὑπηρετοῦν εἰς τὸ Γ.Ε.Σ.; Ἄπειροι.

§147Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν εἶπον αὐτό. (Θόρυβος. Κωδωνοκρουσίαι). Πέμπτη παρατήρησις..............

§148Γ. ΚΟΣΜΑΣ. Ἐμνημονεύσατε τρία ὀνόματα, κύριε Ὑπουργέ. Οἱ ἄλλοι τὶ γίνονται;

§149Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Σᾶς ἐδήλωσα ἀπὸ τὴν ἀρχὴν ἐπὶ τῇ βάσει ἐπισήμων ἐγγράφων. Ἐὰν εἶναι ἐπίσημα εἶναι ὑπὲρ ἐμοῦ, ἐὰν εἶναι πλαστὰ νὰ μοῦ τὰ προσβάλλετε. Πέμπτη παρατήρησις, τὴν ὁποίαν κάμνω εἰς τὰς κατηγορίας, αἱ ὁποῖαι ἐναντίον μας διετυπώθησαν. Τὴν νύκτα τῆς 30 πρὸς τὴν 31ην Μαΐου ἔγινεν ἓν στασιαστικὸν κίνημα. Ἦτο τοῦτο αὐτόματον; Ἐκινδύνευεν ἡ Πατρίς, διὰ νὰ ἠμποροῦσε νὰ δικαιολογηθῇ ἡ πρόκλησις; Δὲν ἐπιτρέπει τὸ κίνημα αὐτὸ οὔτε εἰς τὸν Στρατάρχην νὰ ἀπομακρυνθῇ. Ἐὰν ἦτο ὅμως δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ, ποῖος θὰ ἐπλήρωνε τὰ σπασμένα, κύριοι βουλευταί; Ποιὸς θὰ τοὺς παρημπόδιζε νὰ ἐπιτελέσουν τὰ σχέδια, περὶ τῶν ὁποίων ἀνέφερον προηγουμένως; Αὐτὸ εἶναι τὸ στυγνὸν ἐρώτημα, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρέθην ἐγὼ ὡς ὑπεύθυνος Ὑπουργὸς τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Ἕκτη παρατήρησις. Ὁ Στρατάρχης ἀνέφερεν ὅτι οὐδεὶς τοῦ εἶπέ τι. Δὲν διαμφισβητῶ τὰ ὅσα εἶπεν. Ἀλλὰ ἐγὼ ὁμιλῶ ἐπὶ τῇ βάσει ἐπισήμων ἐγγράφων. Ἐκτὸς αὐτῶν ἔχω καὶ μερικὰς ἄλλας πληροφορίας, τὰς ὁποίας θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς ἀναφέρω. Εἰς τὰς ἐνόρκους των καταθέσεις οἱ ἀντιστράτηγοι Τσιγκούνης καὶ Τσακαλῶτος—δεινῶς κατηγορούμενοι, διότι καὶ αὐτοὶ ἀποτελοῦν μέλη ἀναξίας ἡγεσίας—καταθέτουν ὅτι ἀνέφερον σχετικῶς προφορικῶς εἰς τὸν Ἀρχιστράτηγον περὶ τοῦ Ι.Δ.Ε.Α.

§150Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Πότε;

§151Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Σᾶς παρακαλῶ ἐὰν εἶναι ἀνακριβὲς τὸ πρᾶγμα αὐτό, νὰ μὲ διαψεύσητε. (Θόρυβος).

§152Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Τῷ ὄντι κατέθεσεν ὁ Τσιγκούνης τὴν ὕπαρξιν τοῦ Ι.Δ.Ε.Α. Ἀλλὰ πότε: Ἤμην εἰς τὰ Ἀνάκτορα καὶ τὸ λέγω εἰς τὴν δικογραφίαν, ὡς μεγάλος Αὐλάρχης τότε καὶ ἦλθε καὶ μὲ ἐπεσκέφθη καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι ὑπάρχει κάποια ὀργάνωσις Ι.Δ.Ε.Α. Τότε τὸ εἶπε. Δι’ αὐτὸ προκαλῶ κύριοι, τὴν κατάθεσιν τῆς δικογραφίας. Διότι δὲν ἠμπορεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἀπὸ τὴν δικογραφίαν νὰ σταχυολογῇ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα τὸν συμφέρουν διὰ νὰ ἀπολογηθῇ δι’ ὅλην αὐτὴν τὴν ἱστορίαν ποὺ ἔγινε καὶ νὰ μὴ ἐπιτρέπεται εἰς ἄλλους νὰ ζητήσουν τὴν κατάθεσιν ὁλοκλήρου τῆς δικογραφίας. Συγκεκριμένως διὰ τὸ παράδειγμα Τσιγκούνη, ἐπαναλαμβάνω, τὸ ξέρω αὐτὸ τὸ πρᾶγμα· ὁ Τσιγκούνης μάλιστα τὸ κατέθεσεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ὅτι ἦλθε καὶ μοῦ εἶπε ὅτι ὑπάρχει μία ὀργάνωσις Ι.Δ.Ε.Α. Ἀλλὰ σᾶς λέγω, πότε κύριοι; Εἰς τὸ 1948 ἦλθεν εἰς τὰ Ἀνάκτορα—ἤμην μέγας Αὐλάρχης τοῦ Βασιλέως—καὶ μοῦ ὡμίλησε τότε περὶ ὀργανώσεως

Ι.Δ.Ε.Α.

Ἐπίσης, ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀπαντήσω πρὸς τοὺς κυρίους βουλευτὰς δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα, εἶπον ὅτι καὶ ἕνας ἄλλος ἀντιστράτηγος, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι ὁ ἀντιστράτηγος Βεντήρης, μοῦ εἶπεν ἐπίσης ὅτι ὑπάρχει μία ὀργάνωσις Ι. Δ.Ε.Α. Καὶ τοῦ εἶπον, φέρτε μου στοιχεῖα καὶ ἀναφέρατέ μου ἐγγράφως, ὅπως ἔπρεπε νὰ κάμῃ οἱοσδήποτε Διοικητής, εἰς οἱανδήποτε κλίμακα τῆς ἱεραρχίας καὶ ἐὰν εἶναι. Διότι δὲν ἀρκεῖ νὰ ἔρχωνται καὶ νὰ μοῦ λέγουν, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὑπάρχει μία ὀργάνωσις Ι.Δ.Ε.Α. Ἐγὼ τοὺς ἐζήτησα στοιχεῖα. Καὶ ὄχι μόνον αὐτό. Ἀλλὰ σᾶς εἶπον ὅτι ὁμιλῶν εἰς τὰς συγκεντρώσεις ἀξιωματικῶν ἔλεγα πάντοτε, ἐκτὸς τοῦ ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀνήκουν εἰς κλίκας κλπ., ὅτι ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ὅλων τῶν προϊσταμένων διὰ τὴν ἀκριβῆ τήρησιν τῶν ὅσων λέγω, ὑπάρχουν δὲ καὶ ἔγγραφοι διαταγαὶ ἐπ’ αὐτοῦ.

§153Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Σεῖς εἶσθε κατηγορούμενος ἢ ἐγώ; Νὰ μοῦ τὸ δηλώσετε. Νομίζω ὅτι ἐγὼ ἀπολογοῦμαι διὰ τὰς κατηγορίας τὰς ὁποίας ἀπηυθύνατε κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι, κύριοι βουλευταί, βέβαιον ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἀρχιστρατηγίας πρῶτον, ὑφίστατο Ι.Δ.Ε.Α., δεύτερον, ἀξιωματικοὶ ἐκινοῦντο συνωμοτικῶς καὶ περιέβαλον τότε τὸν ἀρχιστράτηγον ἀσφυκτικῶς χωρὶς νὰ τὸ γνωρίζῃ.

§154ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ ΕΚ ΤΗΣ ΔΕΞΙΑΣ. Αὐτὸ τὸ λέγει ὁ Ζωζωνάκης.

§155Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Τρίτον, ἐξεδηλώθησαν ἐπαναστατικῶς μόλις ἀντελήφθησαν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκμεταλλεύωνται τὸ πρόσωπον καὶ τὴν θέσιν τοῦ Ἀρχιστρατήγου. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς, θόρυβος—κωδωνοκρουσίαι). Ἀπολογοῦμαι ἐπὶ τῇ βάσει ἐπισήμων ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα, ἐὰν τὰ ἀμφισβητήσητε, θὰ σᾶς τὰ φέρω αὐτούσια.

§156ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ. Ὅλα!

§157Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐξεδηλώθησαν ἐπαναστατικῶς μόλις ἀντελήφθησαν ὅτι δὲν ἦτο πλέον δυνατὸν νὰ ἐκμεταλλεύωνται τὸ πρόσωπον τοῦ Ἀρχιστρατήγου καὶ τὴν θέσιν του. Τέταρτον, ὅτι ὁ Ἀρχιστράτηγος οὐδεμίαν εἶχεν ἀντίληψιν τῶν συμβάντων περὶ τοῦ Ι.Δ.Ε.Α. Καὶ διὰ νὰ μεταχειρισθῶ μίαν λαϊκὴν ἔκφρασιν, δὲν πῆρε χαμπάρι τοῦ τὶ ἔκαναν γύρω του οἱ κύριοι αὐτοί. Ἀνεφέρθη ὅμως καὶ ὁ συνταγματάρχης Βρεττός. Ἀπὸ τὴν δικογραφίαν καὶ τὴν ἔνορκον κατάθεσίν του προκύπτουν τὰ ἑξῆς: «Στοιχεῖα περὶ τῆς ὑπάρξεως ὀργανώσεως καὶ τῶν συμμετεχόντων ἐν αὐτῇ ἀξιωματικῶν δὲν εἶχον κατὰ τὴν χρονικὴν περίοδον ἀπὸ Μαΐου 1950 μέχρι Ἰανουαρίου 1951 ὅταν ἤμην Διευθυντὴς τοῦ Α2 Γ.Ε.Σ. Ἤκουον ὅμως διάχυτον τὴν φήμην περὶ τῆς ὑπάρξεως τῆς ὀργανώσεως Ι.Δ.Ε.Α. δι’ ὃ καὶ ἀνέφερον εἰς τὸν Ἀρχιστράτηγον τόσον διὰ τὴν ὀργάνωσιν Ι.Δ.Ε.Α. ὅσον καὶ διὰ τὴν ἐπίσης φημολογουμένην ὀργάνωσιν «Σημαία» καὶ ἄλλην τινὰ καλουμένην «Ἐκδικητής».

§158Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Μὰ διέταξα ἀνακρίσεις ἀπὸ τὸν κ. Κοσμᾶν παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν εἶχον συγκεκριμένα στοιχεῖα δι’ οἱανδήποτε ὀργάνωσιν.

§159Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Αὐτὰ ἀναφέρει εἰς τὴν ἔνορκον κατάθεσίν του ὁ Συνταγματάρχης Βρεττός, ἤδη στρατιωτικὸς ἀκόλουθος Βελιγραδίου. Πέμπτον. Εἶναι χαρακτηριστικὸν τὸ γεγονὸς ὅτι, τόσον ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ὅσον καὶ ὁλόκληρος ὁ Συναγερμὸς καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ διὰ τοῦ συμπαθοῦντος τὴν κίνησιν τοῦ Συναγερμοῦ τύπου, δὲν ἀποκηρύττουν σήμερον, μετὰ τὴν ἐκδήλωσιν τὴν ἐπαναστατικὴν τῆς νυκτὸς 30–31 Μαΐου 1951 τὴν ὁμάδα τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι τόσον ἀνοήτως καὶ ἀντεθνικῶς ἐκινήθησαν ἐναντίον τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας τοῦ τόπου, διὰ νὰ κάμουν τὰ κέφια τους, διότι ἀσφαλῶς ἐπρόκειτο νὰ κάμουν τὰ κέφια τους, κινδυνευούσης τῆς Πατρίδος λόγῳ δημιουργηθέντος φοβεροῦ ἀντικτύπου καὶ εἰς τὸ Ἐσωτερικὸν καὶ εἰς τὸ Ἐξωτερικόν. Ἔσπευσαν οἱ φίλοι μας νὰ μᾶς εἴπουν δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ νὰ σταματήσῃ ὁ θόρυβος, διότι κινδυνεύομεν νὰ συκοφαντηθῶμεν ἀπὸ τοὺς ἐχθρούς μας ὅτι ὁ στρατὸς στασιάζει. Εἶναι φοβερὸν αὐτὸ διότι ἐκινδύνευεν ἡ Ἑλλὰς τότε, νὰ χάσῃ ὅλην τὴν δόξαν τῆς ἀπὸ τὸ 1940 μέχρι σήμερον, ὅτε 10 παράφρονες, ἢ 5 ἢ 4, ἢ 3 πῆραν τάνκς, πῆραν αὐτοκίνητα, διμοιρίες, πῆραν λόχους καὶ ἔβαλαν τοὺς ἀρχηγούς των ὑπὸ κράτησιν. Ὅλα αὐτά, δὲν συγκινοῦν οὔτε τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, οὔτε τοὺς ὀπαδούς του, οὔτε τοὺς ἐπιτελεῖς του οὔτε τὸν τύπον διὰ νὰ ἀποκηρύξουν τοὺς ἐνόχους;

§160Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Τὶ εἶναι αὐτὸ ποὺ λέγετε, κ. Ὑπουργέ;

§161Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Καὶ σεῖς δὲν μπορεῖτε νὰ λέγετε αὐτὰ τὰ πράγματα! (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὁ κ. Παπάγος ζητεῖ νὰ διακόψῃ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅστις ἀρνεῖται τὴν διακοπήν).

§162Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερν.). Κύριε Ὑπουργέ, παρακαλῶ, νὰ ὁμιλήσῃ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§163Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν μοῦ εἴπατε ἐπανειλημμένως ὅτι ἐὰν δὲν ἐπενέβαινον κατὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπενέβην μὲ τὶς βρισιὲς ἐναντίον αὐτῶν τῶν ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι ἔκαμον αὐτὸ τὸ ἀπονενοημένον καὶ ἀντιπειθαρχικὸν κίνημα, ὅτι ἡ κατάστασις θὰ ἠμποροῦσε νὰ προσλάβῃ καὶ ἄλλην μορφήν; Δὲν μοῦ τὸ εἴπατε αὐτό;

§164Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερν.). Μάλιστα.

§165Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Ἐγὼ θὰ προσθέσω τὸ ἑξῆς: Κύριοι βουλευταί, ὅτε ἐγὼ ἤμην παρῃτημένος καὶ ὅταν μοῦ ἐτηλεφώνησαν διέταξα τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τοῦ εἶπον: Πήγαινε ἀμέσως εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον καὶ κύτταξε νὰ ἐπιβάλῃς τὴν τάξιν. Ἠξεύρετε τὶ ἔκαμεν; Ἐπῆγε καὶ ἐκλείσθηκε εἰς τὸ γραφεῖον του μὲ μερικοὺς ἄλλους στρατηγοὺς καὶ δὲν ἐτόλμησεν οὐδεὶς ἀπὸ αὐτοὺς νὰ βγῇ μὲ τὸ πιστόλι του ἔξω ν’ ἁρπάξῃ ἀπὸ τὸν γιακᾶ τὸν κ. Χρηστέαν καὶ τοὺς ἄλλους καὶ νὰ τοὺς πετάξῃ ἔξω. Καὶ ὑπεχρεώθην ἐγὼ νὰ φέρω τὸ αὐτοκίνητόν μου εἰς τὴν Ἐκάλην καὶ νὰ κατεβῶ. Αὐτὸ ἔκαμαν οἱ στρατιωτικοὶ ἡγέται. (Θόρυβος).

§166Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερν.). Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κύριοι, ὅτι ἄνευ τῆς ἀναμίξεως τοῦ τότε ἀρχιστρατήγου δὲν ἠξεύρω ποίαν ἔκτασιν ἠδύνατο νὰ λάβῃ τὸ ἐπαναστατικὸν ἐκεῖνο κίνημα. Ἀλλὰ ἔχω ὅμως νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, ὅτι ἡ κάθοδος τοῦ κ. Παπάγου, ἡ ἐσπευσμένη κάθοδος ἀπὸ τὴν Ἐκάλην, ἦτο καὶ καθῆκον καὶ ὑποχρέωσίς του, διότι ἤσκει ἀκόμη ἀρχιστρατηγίαν, ὁ διάδοχος δὲν εἶχεν ὁρισθῆ ἀκόμη καὶ κατὰ συνέπειαν σεῖς εἶσθε ὁ ὑπεύθυνος.

§167Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Μάλιστα, αὐτὸ εἶναι ἀληθές.

§168Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν τὸ ἐρώτημα πρὸς τὴν Βουλήν: Ἐγὼ εἶμαι κατηγορούμενος ἢ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Συναγερμοῦ; Ἡ τρίτη κατηγορία, τὴν ὁποίαν μᾶς διετύπωσεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ εἶναι ἡ ἑξῆς: «Ἀφ’ ἧς ἀπεχώρησα τῆς Ἀρχιστρατηγίας ἀνεσύρθη εἰς τὸ προσκήνιον ὅλο αὐτὸ τὸ ζήτημα, τῆς ὀργανώσεως τοῦ Ι.Δ.Ε.Α., ὅλο αὐτὸ τὸ ζήτημα τῆς ἀντιπειθαρχικῆς κινήσεως, τὸ ζήτημα τῆς 30 πρὸς 31ην Μαΐου 1951 μὲ τὴν ἐπίμονον προσπάθειαν ὅπως ἐμφανισθῇ ὁ Ι.Δ.Ε.Α. ὡς ὄργανον τῶν πολιτικῶν μου ἐπιδιώξεων καὶ ὅπως κατασυκοφαντηθῶ τόσον εἰς τὸ ἐσωτερικόν, ὅσον καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὡς ὀργανωτὴς συνδέσμων καὶ παρανόμων ἐνεργειῶν ἐν τῷ στρατεύματι». Αὐτὴ εἶναι ἡ κατηγορία, τὴν ὁποίαν μᾶς διατυπώνει. Τὰ γεγονότα, κύριοι, τῆς 30ῆς πρὸς 31ην Μαΐου προεκάλεσαν τὴν ἐνέργειαν προανακρίσεων. Ἀναφέρω ὅλα τὰ γεγονότα, ὄχι ὡς κατηγορούμενος πλέον, ἀλλὰ ὡς ἱστορικὸς μέχρι τῆς 31 Ὀκτωβρίου, ὁπότε εἶμαι κατηγορούμενος. Συνεπῶς παρακαλῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐὰν ἔχετε καμμίαν ἐπίθεσιν νὰ μοῦ κάμετε, νὰ μὴ τὴν κάμετε, διότι δὲν εἶμαι ἐγὼ κατηγορούμενος. Προεκάλεσαν τὴν ἐνέργειαν ἀνακρίσεως διαταχθείσης τὴν 1ην Ἰουνίου 1951 καὶ ἐνεργηθείσης παρὰ τοῦ Ὑποστρατήγου κ. Βασιλοπούλου καὶ ἀπὸ τὸ πόρισμα ταύτης, ὑποβληθὲν τὴν 11ην Ἰουνίου 1951, ἀποδεικνύεται πλέον ἡ κολάσιμος πρᾶξις τῶν ὑπαιτίων, ἥτις ἀπεδείχθη ὑπὸ τοῦ ἐνεργοῦντος τὴν προανάκρισιν ὅτι «ὀφείλεται εἰς ἔξαψιν τῶν πνευμάτων ὡρισμένων ἀξ)κῶν θορυβηθέντων ἐκ τῆς παραιτήσεως τοῦ Ἀρχιστρατήγου καὶ οἵτινες διὰ τῆς πράξεώς των ταύτης ἐπεδίωξαν ὅπως ἀνακληθῇ ἡ ἐκ μέρους τοῦ Ἀρχιστρατήγου ὑποβληθεῖσα παραίτησις». Ἀμέσως ἐπακολουθοῦν διοικητικαὶ κυρώσεις κατὰ τῶν πρωταιτίων περιορισθέντος εἰς τὸ ἐλάχιστον τοῦ ἀριθμοῦ τούτων, ἵνα μὴ θιγῇ τὸ κῦρος τοῦ Ἀρχιστρατήγου, δεδομένου ὅτι οἱ κινηθέντες καὶ δὴ οἱ ἡγήτορες αὐτοῦ ἀξ)κοὶ ἦσαν τοῦ ἀμέσου περιβάλλοντος τοῦ Ἀρχιστρατήγου, ὡς προανέφερον. Διεφαίνετο τότε ὅτι τὰ γεγονότα ταῦτα εἶχον σχέσιν τινὰ μὲ τὸν θρυλούμενον ὡς ὑπάρχοντα εἰς τὸ στράτευμα σύνδεσμον Ι.Δ.Ε.Α., ἀλλ’ οὐδὲν στοιχεῖον ὑπῆρχεν ἀποδεικνῦον τοῦτο —δεδομένου ὅτι ἡ ὅλη μέχρι τότε ἐνέργειά του ἦτο καθαρῶς συνωμοτικὴ—καθὼς ἐπίσης δὲν ὑπῆρχον στοιχεῖα καὶ περὶ τῆς ἐκτάσεως καὶ τῆς δράσεως τῆς ὀργανώσεως ταύτης. Τὴν 6ην Σεπτεμβρίου 1951 εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἐλευθερία» ἐδημοσιεύθη φωτοτυπία ὑπομνήματος Συνταγματάρχου τινὸς Διευθυντοῦ τότε ἑνὸς ἐπισήμου παρὰ τῷ Ἀρχιστρατήγῳ γραφείῳ, εἰς τὸν ὁποῖον ἀποδίδεται ὑπὸ τῆς ἰδίας ἐφημερίδος σοβαρὰ συμμετοχὴ εἰς τὴν ὀργάνωσιν Ι.Δ.Ε.Α. Ἐκ τοῦ ὑπομνήματος ἐκείνου προέκυψαν ὡρισμένα στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἐφόσον θὰ ἀφεώρων τὴν ὑπόθεσιν Ι.Δ.Ε.Α. προέδιδον σοβαρὰν τούτου δρᾶσιν ὡς καὶ τὰς ἐνεργείας πρὸς ἐκθέσμους καὶ ἐκνόμους ἐπιδιώξεις. Αὐθημερὸν διετάχθη ἀνάκρισις ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὁ ὑποστράτηγος Καυκᾶς, ἐν ὑπηρεσίᾳ ἤδη, διετάχθη νὰ ἐνεργήσῃ προανακρίσεις πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν εἰς τὴν ἐφημερίδα περιέργων ἅτινα ἐδημοσιεύθησαν. Τὴν 11ην Σ)βρίου 1951 ὁ Ὑποστράτηγος Καυκᾶς ὑπέβαλε τὸ πόρισμά του μετὰ τῆς σχετικῆς δικογραφίας, ἐξ ἧς προέκυψεν ἡ γνησιότης τοῦ ὑπομνήματος τὸ ὁποῖον εἶχε σχέσιν μὲ τὴν ὀργάνωσιν Ι.Δ.Ε. Α. Συγκεκριμένως ἐπὶ τῆς καταθέσεως ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ μέλους καὶ ἐκείνου τῆς Διοικούσης Ἐπιτροπῆς τοῦ Ι.Δ. Ε.Α., προκύπτει ἡ ἔκτοτε ἔκτασις τῆς ὀργανώσεως καὶ ἡ σοβαρὰ δρᾶσις του ἐξακολουθητικῶς. Κατόπιν τῶν στοιχείων τούτων διεβιβάσθη τὸ πόρισμα εἰς τὸν ἀσκοῦντα ἁρμόδιον τὴν ποινικὴν ἀγωγήν, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ ἀνώτερος Διοικητὴς Δυτικῆς Ἀττικῆς καὶ Νήσων Ἀντιστράτηγος Βασιλᾶς, ὅστις διὰ τῆς ἀπὸ 14 Σ)βρίου 1951 διαταγῆς του διέταξε τὴν διενέργειαν τακτικῆς ἀνακρίσεως. Ἡ διενέργεια αὕτη ἀνετέθη ὑπὸ τοῦ Βασιλικοῦ Ἐπιτρόπου εἰς τὸν ἀνώτερον κατὰ βαθμὸν Εἰσηγητὴν τοῦ Στρατοδικείου Ἀθηνῶν, εἶναι ὁ περίφημος Ζωζωνάκης τὸν ὁποῖον τὸ Πανελλήνιον ἐγνώρισεν ὡς τὸν πλέον ἀνήθικον δικαστήν, τοὐλάχιστον ἀπὸ τὸν τύπον. Ὁ Ζωζωνάκης δι’ ἀναφορᾶς του ζητεῖ ν’ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τὴν θέσιν του αἰσθανόμενος τὸ πικρὸν ποτήριον τὸ ὁποῖον προέκειτο πρὸ αὐτοῦ, λόγῳ τῆς ὑποχρεώσεώς του ὅπως ἀσκήσῃ ποινικὴν δίωξιν ἐναντίον ἀξιωματικῶν κατὰ πολὺ μεγαλυτέρου βαθμοῦ ἀπὸ τὸν ἰδικόν του... Ὅστις ἔχει οἱανδήποτε σχέσιν μὲ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν ἀντιλαμβάνεται τὴν ὀδύνην τοῦ ἀξιωματικοῦ τούτου ἔστω καὶ δικαστικοῦ. Ἀνεφέρθη ὅτι ἐγένετο σκανδαλώδης ἐνέργεια, ὅπως ὅτι ἕνας Μιχελάκης, Ὑφηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου, λοχαγὸς ἔφεδρος τῆς Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης, διετάχθη νὰ παραλάβῃ τὴν ἀνάκρισιν καὶ ἐν ἀκαρεὶ ἀντικατεστάθη διὰ μυστηριώδους τρόπου. Ἡ ὑπόθεσις ἦτο μακρά. Ἔχρῃζε μακρᾶς ἀνακρίσεως. Ἡ ἀνάκρισις ἐτελείωσε τὸν Ἰανουάριον. Τόσην δὲ ζωὴν εἶχεν εἰς τὸν Στρατὸν ὁ Μιχελάκης, ὥστε ἀρχὰς Δεκεμβρίου ἀπεστρατεύθη, ἀπολυθείσης τῆς ἡλικίας του. Αὐτὸ εἶναι φοβερὸν ἔγκλημα, ποὺ προεκρίθη ὁ Ζωζωνάκης ἀντὶ τοῦ Μιχελάκη. Ἐπὶ πλέον δέ, λόγῳ τῆς πολιτικῆς του ἰδιότητος, ὡς μὴ ὄντος ἐν γνώσει τῆς ποινικῆς νοοτροπίας τῶν Στρατιωτικῶν, οἱ ἁρμόδιοι στρατιωτικοὶ καὶ δὴ ὁ ἀσκῶν τὴν ποινικὴν δίωξιν καὶ οἱ βοηθοί του προέκρινον ὅτι δὲν ἦτο σκόπιμον νὰ ἀνατεθῇ ἡ ὑπόθεσις αὕτη εἰς νεαρὸν ἔφεδρον ἀξιωματικόν, ἀλλὰ ὅτι πρὸς ἀρτιωτέραν διευκρίνησιν τῆς ἀληθείας, θὰ ἔπρεπε νὰ προκριθῇ μόνιμος δικαστικὸς καὶ ἀνετέθη αὕτη εἰς τὸν ἀρχαιότερον ἐν τῷ Στρατοδικείῳ τῶν ὑπηρετούντων εἰσηγητῶν. Κατόπιν δικαστικῆς ἐνεργείας τοῦ εἰσηγητοῦ καὶ τοῦ Ἐπιτρόπου ἐζητήθη, διὰ τῆς ἀπὸ 2.10.51 ἀναφορᾶς τοῦ Ἐπιτρόπου πρὸς τὸν ἀσκοῦντα τὴν ποινικὴν ἀγωγὴν ἡ συμπλήρωσις τῆς περὶ ἐνεργείας τακτικῆς ἀνακρίσεως διαταγῆς, συνεπείᾳ δὲ ταύτης ἐξεδόθη μετὰ δύο ἡμέρας τὴν 4. 10.51 διαταγὴ συμπληρωματικὴ τοῦ ΑΣΔΑΝ, δηλαδὴ τοῦ Ἀντιστρατήγου Βασιλᾶ, δι’ ἧς ἐδίδετο ἡ εὐχέρεια διώξεως κατὰ παντὸς ἑτέρου συναιτίου καὶ αὐτουργοῦ. Συγκεκριμένως τὰ στοιχεῖα ἀφεώρων ἐκτὸς τῶν ἄλλων καὶ τοὺς ἀρχηγοὺς τῆς κινήσεως τῆς 31.5.51 Ταβουλάρην, Ἀναγνωστόπουλον, Χρηστέαν καὶ Καραμπάτσον, οἵτινες ἐφέροντο καὶ ὡς μέλη τῆς Διοικούσης Ἐπιτροπῆς τοῦ Ι.Δ.Ε.Α., κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Πάντα ταῦτα προκύπτουν ἐκ τῆς δικογραφίας καὶ ἐξ ἄλλων στοιχείων, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς καταθέσεως συγκατηγορουμένου καὶ συγκεκριμένως τοῦ Ταξιάρχου Φροντιστῆ, ἐπίσης μέλους τῆς Διοικούσης Ἐπιτροπῆς κατὰ τὴν ἰδίαν ἐποχήν. Καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἡ ὑπόθεσις αὕτη συνεσχετίσθη μετὰ τῆς ἤδη σχηματισθείσης διοικητικῆς δικογραφίας τοῦ κινήματος τῆς 31.5.51, δηλαδὴ ὅλη ἡ ἀνάκρισις, ἡ ὁποία εἶχε δημιουργηθῆ ὑπὸ τοῦ Στρατηγοῦ Βασιλοπούλου. Καὶ ἐκ τῆς ὅλης ἀνακρίσεως, ἥτις ἐπηκολούθησε, προέκυψεν ἡ ἄμεσος σχέσις τῶν γεγονότων τοῦ Ι.Δ.Ε.Α., ὅσον ἀφορᾷ τὴν δρᾶσιν καὶ τὰς ἐπιδιώξεις των. Ἡ ἀνάκρισις ἐπεραιώθη τὴν 16.1.52, ὁπότε ὁ Ἐπίτροπος τοῦ Στρατοδικείου τὴν ὑπέβαλεν εἰς τὸν Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Διοικητὴν Ἀττικῆς καὶ Νήσων διὰ τὰ περαιτέρω. Τὰ περαιτέρω ἐγένοντο μυθιστόρημα καὶ τὰ γνωρίζετε ὅλοι, ὥστε νὰ περιττεύῃ νὰ ἀπασχολήσω ἐπ’ αὐτοῦ τὴν Βουλήν. Καταγγελλόμεθα, κύριοι, διὰ νὰ ἀναφέρω καὶ πάλιν συγκεκριμένας λέξεις, «ὅτι ἠσκήθη πίεσις καὶ ὅτι αἱ ἀνακρίσεις διεξήχθησαν κατὰ τρόπον ἀφαντάστως μεροληπτικόν, ὡς π.χ., ὁ Βασιλικὸς Ἐπίτροπος τοῦ Στρατοδικείου Πολυχρονόπουλος καλεῖται κατ’ ἐπανάληψιν ὑπὸ τοῦ ἀσκοῦντος τὴν ποινικὴν ἀγωγήν, ἐν προκειμένῳ τοῦ Στρατηγοῦ Βασιλᾶ, Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Διοικητοῦ Ἀττικῆς καὶ Νήσων, διὰ νὰ πεισθῇ ὁ Πολυχρονόπουλος νὰ παραδώσῃ τὴν δικογραφίαν εἰς ὡρισμένον ἀνακριτήν, τοῦ ὁποίου ὤφειλε νὰ ἀναμένῃ τὴν μετάθεσιν εἰς τὰς Ἀθήνας», ἐπίσης ὅτι ἀνετέθη ἀνάκρισις εἰς τὸν Ζωζωνάκην, διὰ τὸν ὁποῖον τὰ ἑξῆς καταγγέλλονται. «Τοποθετεῖται ὁ Ταγματάρχης Ζωζωνάκης, παρὰ τὴν γνωστὴν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν προηγουμένην πολιτείαν του, ὅπως ἀπὸ τὸν ἴδιον τὸν ὑπαρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου Ἀντιστράτηγον Καυκᾶν εἶχε διαπιστωθῆ. Οὗτος ἐχαρακτήρισε διὰ ἀναφορᾶς του, πρὸς τὸ Στρατηγεῖον Κεντρικῆς Ἑλλάδος, τὸν Ταγματάρχην Ζωζωνάκην ὡς στερούμενον δικαστικῆς συνειδήσεως. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀρχίζουν αἱ ἀνακρίσεις καὶ διεξάγονται κατὰ τρόπον ἀφάνταστα μεροληπτικόν. Τακτικώτατα ὁ Ἐπίτροπος μὲ τὸν Ἀνακριτὴν ἐπήγαιναν εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Γ.Ε.Σ. καὶ ἐλάμβανον ὁδηγίας, ὑπεδεικνύετο ἀπὸ τὴν διοίκησιν ποῖοι μάρτυρες θὰ κληθοῦν καὶ μάρτυρες οἱ ὁποῖοι δὲν κατέθετον, σύμφωνα μὲ τὰς ἐπιθυμίας τῶν ἐνεργούντων τὴν ἀνάκρισιν ἀπεμακρύνοντο χωρὶς νὰ ληφθῇ ἔγγραφος κατάθεσις». Καὶ τώρα ἂς ἴδωμεν ποῖος εἶναι αὐτός, ὁ κατὰ τοσοῦτον σκαιὸν τρόπον περιγραφόμενος δικαστικός, διὰ τὸν ὁποῖον χθὲς ἀκόμη ὁ συμπαθέστατος καθ’ ὅλα τὰ ἄλλα ἐπιτελὴς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ κ. Κανελλόπουλος εἶπεν ὅτι ἐδημιούργησεν ἀναστάτωσιν ἐξετάσας 1500 ἀξιωματικούς. Δὲν κάμω ὑπερβολάς, κύριοι, ἀλλὰ δὲν ἀνέμενον καὶ τοιαύτας ὑπερβολὰς ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον φίλον μου. Οἱ ὅλοι ἐξετασθέντες μάρτυρες κύριοι, εἶναι 145.

§169Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπέμεινα εἰς τὸν ἀριθμόν.

§170Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐπαναλαμβάνω, ἀπὸ δῶ καὶ ἐμπρός, ἐπειδὴ δὲν θέλω νὰ προκαλέσω τὰς ἀήθεις ἐπαναλήψεις, τὰς διακοπάς, αἱ ὁποῖαι εἶναι εἰς ὅλους ὀχληραί, παρακαλῶ, ἐὰν πρόκειται νὰ λέγω ἀνακριβείας νὰ μὲ διακόπτετε, ἐὰν πρόκειται νὰ μὴ λέγω ἀνακριβείας νὰ μὴ μὲ διακόπτετε, διὰ νὰ συνεχίσω μέχρι τέλους. Καὶ τώρα, εἴδομεν ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων ποῖος εἶναι ὁ Ζωζωνάκης.

§171ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσοι ἀνεκρίθησαν;

§172Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐπειδή, ἐπαναλαμβάνω, πρόκειται περὶ σοβαρᾶς ὑποθέσεως, παρεμβάσεως δηλ. τῆς Κυβερνήσεως εἰς ἔργα τῆς δικαιοσύνης διὰ τὴν ὁποίαν ἐγὼ καὶ ἡ Κυβέρνησις κατηγορήθημεν καὶ ἀπὸ τὸν τύπον κατὰ τόσον κακὸν τρόπον, εἶναι ἡ μόνη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς θὰ μάθῃ τὴν ἀλήθειαν καὶ παρακαλῶ νὰ μὲ προσέξετε, καὶ ἂν εἴπω ἀνακριβείας, νὰ μὲ διακόψητε. Κατηγορήθημεν ὅτι: «Ὁ Ταγματάρχης Ζωζωνάκης ἐτοποθετήθη εἰς τὸ Στρατοδικεῖον Ἀθηνῶν μετὰ τὴν 10.9.51 διὰ νὰ ἀναλάβῃ καὶ ἐνεργήσῃ τὰς ἀνακρίσεις κατὰ τρόπον ἀφάνταστα μεροληπτικόν». Εἰς τὴν πραγματικότητα, ἡ ἀνάκρισις διὰ τὸν ΙΔΕΑ διετάχθη τὴν 14.9.51 διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 11113)14.9.51 Διαταγῆς τῆς ΑΣΔΑΝ)Β7, ὁ δὲ Ταγματάρχης Ζωζωνάκης μετετέθη εἰς τὸ Στρατοδικεῖον Ἀθηνῶν ἐκ τῆς ΧΙ Μεραρχίας τὴν 30.6.1951 διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 489295)30.6.1951 διαταγῆς Γ.Ε.Σ.)Β14. Δεύτερον ἔγκλημα τοῦ Ζωζωνάκη. Ὅτι ὁ Ζωζωνάκης εἶναι ὄργανον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς σημερινῆς Στρατιωτικῆς ἡγεσίας καὶ ἐνήργησε τὰς ἀνακρίσεις κατὰ τρόπον «ἀφαντάστως μεροληπτικόν». Ἐνῷ ὡς εἶναι γνωστὸν καὶ τὸ πόρισμά του ὡς καὶ ὁ ἴδιος ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ εἶπεν ἐν τῇ ἀγορεύσει του ὁ Ζωζωνάκης ἐκθειάζει τὸν στρατάρχην Παπάγον καὶ καταφέρεται ἐναντίον ὅλων τῶν πολιτικῶν Ἀρχηγῶν, Βενιζέλου, Τσαλδάρη, Κανελλοπούλου κλπ. καὶ κατὰ τῆς κατὰ τὰ ἔτη 1947–51 Στρατιωτικῆς ἡγεσίας. Τρίτον, καταγγέλλεται ὁ Ζωζωνάκης ὅτι δὲν ἔχει καλὴν πολιτείαν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ δὲν εἶναι ἄξιος τῆς ἀποστολῆς του, ἐνῷ εἰς τὴν πραγματικότητα, ὡς διαπιστοῦται ἐκ τοῦ ἀτομικοῦ του φακέλλου, οὗτος (ἀναγινώσκει) ὑπηρέτησεν ἀπὸ τὸ 1947–51 ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῶν ὑποστρατήγων 1) Παπαδοπούλου Νικ. (Παπποῦ), 2) Χατζηγεωργίου Γρ., 3) Κατσώτα Παυσ., 4) Καυκᾶ Ἰωάννου, 5) Πάλλη Στυλιανοῦ, 6) Ἀργυροπούλου Ἀρχ., 7) Ἰωάννου Χρ. (νῦν ἀντιστρατήγου) καὶ 8) Καρδαρᾶ Κ. Ὅλοι δὲ γράφουν εἰς τὰς διαδοχικὰς περὶ αὐτοῦ σημειώσεις ὅτι ἐξετέλεσεν λίαν ἐπιτυχῶς τὸ καθῆκον του καὶ τὴν ὑψηλήν του ἀποστολὴν καὶ σημειοῦν ἐπαίνους, εὐαρεσκείας καὶ χαρακτηρισμοὺς καλούς. Τὸ 1950, δηλαδὴ ἐπὶ τῆς ἀρχιστρατηγίας τοῦ κ. Παπάγου ἀπενεμήθη εἰς αὐτὸν τὸ μετάλλιον Στρατιωτικῆς ἀξίας Γʹ τάξεως διὰ Β. Διατάγματος (ἀναγινώσκει) «δημοσιευθέντος εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως καὶ κοινοποιηθέντος διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 284)20.6.1950 Ε.Δ.Υ.Σ. διὰ τὰς προσφερθείσας ἐν τῷ κύκλῳ τῶν ἐνεργειῶν του ἀξιολόγους ὑπηρεσίας πρὸς τὴν Πατρίδα. Κατηγορήθη ἡ Κυβέρνησις —ἐπιμένω εἰς τὴν λεπτομέρειαν αὐτήν, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ κλοῦ τῆς ὑποθέσεως— ὅτι ἔβαλε τὸν αἰσχρὸν Ζωζωνάκην νὰ κάμῃ ἀνακρίσεις, διὰ νὰ σωθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ ἀσχημονήσῃ. «Στερεῖται δικαστικῆς συνειδήσεως». Αὐτὰ εἶχον γράψει εἰς τὸν τύπον. Καὶ αἱ μὲν ἐφημερίδες δύνανται νὰ γράφουν ἀνευθύνως ὅ,τι θέλουν, ἀλλὰ ἀπὸ τὸ ἐπίσημον τοῦτο βῆμα νομίζω ὅτι ὅταν κάμνωμεν χαρακτηρισμοὺς ἐναντίον δὲ προσώπων θιγομένων εἰς τὰ καίρια καὶ εἰς τὰ μύχια καὶ εἰς τὰ ἱερώτερα τῶν καθηκόντων των, νομίζω ὅτι ἔχομεν κάποτε ὑποχρέωσιν νὰ προσέξωμεν εἰς τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα μᾶς δίδουν.

§173Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Οἱ χαρακτηρισμοὶ ἔγιναν βάσει ἐπισήμων ἐγγράφων. Ὑπάρχει ἀναφορὰ τοῦ Ὑπαρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Σ. ἡ ὁποία χαρακτηρίζει τὸν κ. Ζωζωνάκην ὡς στερούμενον δικαστικῆς συνειδήσεως. Διατὶ λέγετε ἀνακριβείας;

§174Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν ἐπιτρέπω διακοπὰς δέχομαι νὰ μὲ διαψεύσετε ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ σειρά σας. Ὄχι ὅμως τώρα. Ἐπειδὴ εἷς βουλευτὴς ἔκαμε ἕναν ὑπαινιγμὸν διὰ τὴν ἔκθεσιν Καυκᾶ, διὰ νὰ ἱκανοποιήσω τὴν περιέργειάν σας, θὰ τὴν ἀναφέρω καὶ αὐτὴν ἐν πλήρει ἐκτάσει, ὅπως τὴν γνωρίζω ἀπὸ τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα. Τὴν 6.4.1950 κατεδικάσθη ὑπὸ τοῦ ἐκτάκτου Στρατοδικείου Λαμίας εἰς θάνατον διὰ ψήφων 3 κατὰ 2 κατηγορούμενός τις ἐπὶ παραβάσει τοῦ Νόμου 509)47, αὐτοῦ τὸν ὁποῖον ἠξεύρομεν ἡμεῖς οἱ παλαιότεροι κατόπιν πόσων ἀγώνων ἐψηφίσθη, ὀνόματι Τσέλιος Δημήτριος. Ἐκηρύχθη ἔνοχος, ὡς εἶπον διὰ ψήφων 3 κατὰ 2. Ὁ Ταγματάρχης Ζωζωνάκης Πρόεδρος τοῦ Στρατοδικείου Λαμίας, ἐψήφισεν ὑπὲρ τῆς ἀθωότητος τοῦ κατηγορουμένου. Ὁ Στρατηγὸς Καυκᾶς Ἰωάννης, πρόκειται περὶ τοῦ 1950, κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς δίκης ἀπουσίαζεν ἐκ Λαμίας, εὑρίσκετο δὲ εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις εἰς τὸ Καρπενῆσι.

§175ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπῆρχον ἐπιχειρήσεις τότε.

§176Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Εἰς περιοδείαν, πάντως εὑρίσκετο ἐκεῖ, ἐπῆγε περίπατον, ἂν θέλετε, εἰς τὸ Καρπενῆσι. Ἐπανελθὼν εἰς Λαμίαν μετὰ τὴν δίκην, ἔγινε θῦμα κακοβούλων εἰσηγήσεων τοῦ ἐπιτελάρχου του Συνταγματάρχου τοῦ Πυροβολικοῦ, τὸν ὁποῖον ἐπειδὴ ὑπηρετεῖ, δὲν σᾶς ἀναφέρω. Παρασυρθεὶς δὲ καὶ πλανηθεὶς—ἀνθρώπινον τὸ σφάλλεσθαι καὶ τὸ πλανᾶσθαι—ὑπέγραψε τὴν προσκομισθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἐπιτελάρχου του ἀναφοράν. Διετάχθη συνεπείᾳ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης προανάκρισις ὑπὸ τοῦ Ἀντισυνταγματάρχου τῆς Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης Σταυροπούλου Ἀνδρέα, καὶ οὐδὲν εἰς βάρος τοῦ Ταγματάρχου Ζωζωνάκη προέκυψε. Τώρα ἂς παρακολουθήσωμεν τὴν ποινικὴν δίκην εἰς τὴν ὁποίαν τόσον ἠσχημόνησεν οὗτος. Ὁ διὰ ψήφων 3 κατὰ 2 καταδικασθείς, τῆς μιᾶς τῶν 2 ψήφων οὔσης τοῦ Ζωζωνάκη εἰς θάνατον, ὑπέβαλεν αἴτησιν ἀπονομῆς χάριτος, ἥτις ἀπεστάλη μετὰ τῆς δικογραφίας εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν μετὰ τῆς σχετικῆς προτάσεως τοῦ Βασιλικοῦ Ἐπιτρόπου, ὅστις, σημειωτέον, εἶχε ζητήσει κατὰ τὴν δίκην τὴν εἰς θάνατον καταδίκην του. Ἡ δικογραφία καὶ ἡ πρότασις ἦτο ὅπως ἀπαλλαγῇ ὁ κατηγορούμενος. Τὸ Συμβούλιον Χαρίτων ἐδέχθη πράγματι τὴν αἴτησιν ταύτην, ἐξέδωκε τὴν σχετικὴν γνωμοδότησιν, διὰ δὲ τοῦ ἀπὸ 17.8.1950 Β. Δ. ἀπενεμήθη χάρις εἰς τὸν καταδικασθέντα καὶ ἐξῆλθεν οὗτος τῶν Φυλακῶν Λαμίας τὴν 4.9.50, πέντε μῆνας μετὰ τὴν εἰς θάνατον καταδίκην του. Οὕτω ἡ δικαστικὴ κρίσις καὶ ἡ δικαστικὴ συνείδησις τοῦ Δικαστικοῦ τούτου ἠλέγχθη ἀπὸ τὰ ἀνώτατα κλιμάκια τῆς πολιτικῆς καὶ στρατιωτικῆς δικαιοσύνης δικαιωθεῖσα. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν ἔκθεσιν Καυκᾶ ἡ ὁποία σᾶς ἀνέφερα πῶς συνετάγη. Ἄν ἀποδίδωμεν μεγαλυτέραν σημασίαν διὰ τὴν δικαστικὴν συνείδησιν αὐτοῦ τοῦ ἀξ)κοῦ δὲν εἶναι ἐπιτρεπτὸν ν’ ἀγνοῶμεν τὴν κρίσιν τῶν πάντως ἁρμοδιωτέρων νὰ κρίνωσι, τῶν προϊσταμένων του Δικαστῶν καὶ τῆς πολιτικῆς καὶ στρατιωτικῆς δικαιοσύνης. Αὐτὸς εἶναι ὁ δικαστὴς Ζωζωνάκης. Ἑπομένως δικαιοῦμαι νὰ πιστεύω ὅτι οὗτος δὲν στερεῖται δικαστικῆς συνειδήσεως, ἂν πρόκειται νὰ τὴν κρίνω ἀπὸ ἐκεῖ. Ἀντιθέτως, εἶναι ἄξιος παντὸς ἐπαίνου διότι εἰς τὰς στιγμὰς ἐκείνας—καὶ ὅλοι τὰς διήλθομεν καὶ τὰς ἠσθάνθημεν, πρῶτος δὲ ἐγώ, ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ὡς θὰ ἐνθυμοῦνται οἱ τότε συνάδελφοι ὁποίας σκληρὰς συζητήσεις εἴχομεν—μέσα εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν ἐκείνην τῶν παθῶν, κατώρθωσε νὰ ἀπαλλαγῇ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ περιβάλλοντος καὶ τῆς γνώμης τοῦ περιβάλλοντος καὶ νὰ πρυτανεύσῃ παρ’ αὐτῷ ἡ δικαστικὴ συνείδησις, τελείως δικαιωθεῖσα. Ὁ στρατηγὸς Καυκᾶς ἀναγνωρίσας τὴν πλάνην του εἰς βάρος τοῦ ταγματάρχου, ἐσημείωσεν εἰς τὰς διαδοχικάς του σημειώσεις κατὰ μῆνα Αὔγουστον τοῦ 1950 ὅτε οὗτος καταργηθεισῶν τῶν ἐν Λαμίᾳ Στρατ. Δικ. Ὑπηρεσιῶν, μετετέθη εἰς Καβάλαν, ἀνέγραψεν ὅτι «κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα τῆς ὑπὸ τὰς διαταγάς του ὑπηρεσίας του δὲν ἔμεινεν ἀπολύτως ἱκανοποιημένος». Δὲν ἀναφέρεται τίποτε ἄλλο περὶ ἐκθέσεως. Ἁπλῶς, ἔγραψεν ὁ στρατηγὸς ὅτι «κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα τῆς ὑπὸ τὰς διαταγάς μου ὑπηρεσίας του, δὲν ἔμεινα ἀπολύτως ἱκανοποιημένος».

§177Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερν.). Ἔμεινεν ἢ δὲν ἔμεινεν;

§178Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν ἔμεινεν ἀπολύτως ἱκανοποιημένος. Ἐπειδὴ ὑπηρέτησα καὶ ἐγὼ παροδικῶς ὀλίγον εἰς τὸ Β. Ναυτικὸν καὶ ἔχω τὴν στρατιωτικὴν νοοτροπίαν, γνωρίζω πολὺ καλὰ ὅτι κατὰ τοῦτο διαφέρει ἡ στρατιωτικὴ νοοτροπία τῆς δικαστικῆς· ὁσάκις σχηματίσωμεν μίαν γνώμην, θεωροῦμεν μείωσιν τοῦ γοήτρου μας νὰ ἀναγνωρίσωμεν τὴν πλάνην μας. Εἶναι μία ἀπὸ τὰς ἀδυναμίας τοῦ στρατιωτικοῦ χαρακτῆρος, τοῦ ὁποίου πρῶτος ἐγὼ μετέχω, τοῦτο ὅμως δὲν σημαίνει ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ὑπῆρξεν ἀπρεπὴς εἰς τὴν κρίσιν του. Ἀνεγνώρισεν εὐθὺς ἀμέσως ὅτι ἔσφαλε καὶ προσεπάθησε νὰ μειώσῃ, μετ’ ὀλίγους μῆνας τὴν πρώτην του αὐστηρὰν κρίσιν, εὑρέθη ὅμως πρὸ μιᾶς δημιουργημένης καταστάσεως. Γνωρίζομεν δὲ ὅλοι ὅσοι εἴχομεν ἐπιτελάρχας ὁποίαν ἰσχὺν καὶ ἐπιρροὴν ἔχει ὁ ἐπιτελάρχης ἐπὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ καὶ εἰς τὸ τέλος, διὰ νὰ καλύψουν τὸν ἐπιτελάρχην, οἱ ἡγήτορες ἀναλαμβάνουν αὐτοὶ τὰ βάρη. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἐθνικόν του χαρακτῆρα εἰς πᾶσαν περίπτωσιν περὶ τῆς πιστῆς καὶ εὐσυνειδήτου ἐκτελέσεως τῶν ἑκάστοτε καθηκόντων τὰ ὁποῖα τοῦ ἀνετέθησαν, περὶ τῆς παραδειγματικῆς του ἐμμονῆς εἰς τὴν δικαστικὴν συνείδησιν, διὰ τὴν ἄκαμπτον τῶν νόμων ἐφαρμογὴν καὶ κατὰ ἐθνικοῦ ἐγκληματίου, περὶ τῆς ἀκεραιότητος καὶ ἀντικειμενικότητος τῆς δικαστικῆς του συνειδήσεως, περὶ τοῦ θάρρους του, τῆς τόλμης του, ὁσάκις διατάσσεται νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον του, ἀνεξαρτήτως τῶν ἀντιξοοτήτων τὰς ὁποίας θὰ συναντήσῃ, θὰ παρακαλέσω καὶ μερικοὺς ἐκ τῶν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ἂν εἶναι παρόντες νὰ μαρτυρήσουν, ἂν δὲ εἶναι ἀπόντες θὰ τοὺς παρακαλέσω νὰ εἴπουν τὴν γνώμην των, διότι οὔτε προσωπικῶς τοὺς γνωρίζω οὔτε καὶ γνωρίζω εἰς ποῖον κόμμα ἀνήκουν. Εἶδα τὸν βουλευτὴν κ. Καλαντζῆν, ὅστις κατὰ τὰς κρισίμους στιγμὰς δὲν ἀπουσιάζει ἐκ τῆς περιοχῆς του. Παρακαλῶ ἐπίσης τοὺς βουλευτὰς Φθιώτιδος, Φωκίδος καὶ Εὐρυτανίας, νὰ ὁμιλήσουν καὶ νὰ μᾶς εἴπουν πᾶν ὅ,τι γνωρίζουν ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ὑπὲρ ἢ κατὰ αὐτοῦ. Ἀλλά, διὰ νὰ ἴδητε ποῖος εἶναι ὁ πραγματικὸς χαρακτὴρ τοῦ Ζωζωνάκη, σᾶς ἀναφέρω ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτός, ἴσως λόγῳ τοῦ περιέργως ἀτέγκτου καὶ τιμητικοῦ διὰ τὴν ἐποχήν μας χαρακτῆρος του, μὴ ὑποκύπτοντος εἰς οὐδεμίαν πίεσιν, ὑπέστη διώξεις καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω μίαν, διὰ τὴν ὁποίαν, κατόπιν καταγγελιῶν ἐκ μέρους πολιτικοῦ, διενηργήθη ἀνάκρισις ἀπὸ Συνταγματάρχην τῆς Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος μετέβη, ἐξήτασε πρόσωπα καὶ πράγματα καὶ ὑπέβαλε τὸ πόρισμά του, τὸ ὁποῖον εἶναι κάπως μακρὸν ἀλλὰ δὲν θὰ σᾶς τὸ ἀναγνώσω ὁλόκληρον ἀλλὰ τὰς τελευταίας φράσεις αὐτοῦ: «Ὁ μηνυτὴς δικηγόρος Δούμας Μιλτιάδης ἐκ Λαμίας ἐν γνώσει τῆς ἀναληθείας τῆς κατηγορίας, ἐμήνυσε τὸν Ζωζωνάκην, διότι ὁ ἄνω Ταγματάρχης, ἐν τῇ ἐνασκήσει τῶν καθηκόντων του δὲν ἐδίστασε νὰ προτείνῃ καὶ νὰ εἰσηγηθῇ τὴν προφυλάκισιν καὶ παραπομπὴν καὶ τοῦ ἐπ’ ἀδελφῇ γαμβροῦ τοῦ ὡς ἄνω δικηγόρου Δούμα, Δημάρχου Δομοκοῦ, Κασιδοπούλου Γεωργ. Βαρέως ὁ Δούμας φέρων τοῦτο καὶ ἐπιδιώκων νὰ συσκοτίσῃ τὴν ἀλήθειαν καὶ νὰ ἀνακόψῃ ὀλίγον τὴν διάχυτον φήμην τὴν ὑπάρχουσαν εἰς βάρος τοῦ γαμβροῦ του, ἐν τῇ περιοχῇ Λαμίας διὰ δημιουργίαν ἐντυπώσεων ὑπέβαλε τὴν συκοφαντικὴν ἀναφοράν του καὶ ὡς πρῶτον αἴτημα θέτει τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ ἀνωτέρω συμβούλου ἐκ Λαμίας. Οἱ τοιούτου ὅμως εἴδους συκοφάνται δὲν πρέπει νὰ μένωσιν ἀτιμώρητοι, καὶ προτείνομεν ὅπως διαταχθῇ ἐν καιρῷ ὁ Σύμβουλος Ζωζωνάκης καὶ ὑποβάλῃ μήνυσιν κατὰ τοῦ δικηγόρου Δούμα Μιλτ., ἵνα δοθῇ ἕνα μάθημα ὥστε εἰς τὸ μέλλον μὴ συκοφαντῶνται Σύμβουλοι ἄριστοι, ἀποτελοῦντες κόσμημα διὰ τὴν Στρατιωτικὴν Δικαιοσύνην, ὡς σκιαγραφεῖται ὁ Σύμβουλος Ζωζωνάκης Ἀρ., ὑπὸ τῶν ὑφ’ ἡμῶν ἐξετασθέντων μαρτύρων, Πρόεδρον Δικηγορικοῦ Συλλόγου Λαμίας καὶ ἄλλων ἐγκρίτων καὶ σοβαρῶν Δικηγόρων καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ Προέδρου Πρωτοδικῶν Λαμίας.

§179Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν ἐπέμβασιν τοῦ κ. Προεδρεύοντος τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἐπεθύμουν καὶ ἐγὼ ἐξ ὀνόματος τοῦ Συναγερμοῦ νὰ δηλώσω τοῦτο: Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Νέου Συντάγματος καὶ συγκεκριμένως τοῦ ἄρθρου 78, ἡ συζήτησις ἐπὶ θεμάτων συνδεομένων μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραταθῇ πέραν τοῦ πενθημέρου. Βεβαίως ἡ διάταξις αὐτὴ ἀποβλέπουσα εἰς τὴν προστασίαν τῶν Κυβερνήσεων εἶναι δυνατὸν φυσικὰ νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἐφ’ ὅσον φυσικὰ ἡ Κυβέρνησις τὸ δεχθῇ. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ὅμως δὲν τὸ γνωρίζει. Πιθανῶς ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπικαλεσθῇ τὸ ἄρθρον, καὶ ἐνῷ ἔχουν ἐγγραφῆ βουλευταὶ διὰ νὰ ἐκθέσουν ζητήματα, διὰ νὰ ἀσκήσουν τὴν κριτικὴν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, κατελήφθη ὁλόκληρος ἡ ἀποψινὴ συζήτησις, σχεδὸν ὁλόκληρος ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, δευτερολογοῦντα διότι ὡμίλησε καὶ προχθές.

§180Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερν.). Καὶ σεῖς ὡμιλήσατε διὰ μακρῶν.

§181Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἦτο δικαίωμά μας, διότι ἀσκοῦμεν κριτικήν. Καὶ μετὰ ἀπὸ μένα ὡμίλησεν ὁ κ. Ρέντης καὶ ὡμίλησεν ἐπίσης διὰ μακρῶν. Καὶ ἐγὼ ὡμίλησα διὰ μακρῶν, καὶ αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὰς διακοπὰς τὰς ἐπανειλημμένας τῶν κ. κ. συναδέλφων τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως. Πρέπει λοιπὸν νὰ μᾶς δοθῇ ἡ δυνατότης τῆς ἀσκήσεως τοῦ ἐλέγχου. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη.

§182Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ διακόπτετε διὰ νὰ προχωρήσω ταχύτατα καὶ σᾶς ὑπόσχομαι ὅτι δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ πολύ. Αὐτὸς εἶναι, κύριοι, ὁ Ζωζωνάκης, διὰ τὸν ὁποῖον καὶ ὑμεῖς πιθανὸν νὰ ἔχετε σχηματίσει ἀπὸ τὰς περιγραφὰς τοῦ τύπου ὅτι εἶναι τὸ ἐπαίσχυντον ὄργανον, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἐχρησιμοποιήσαμεν διὰ νὰ καταστρώσωμεν ὅλους τοὺς σκοτίους σκοποὺς τῆς κομματικῆς μας ἐκμεταλλεύσεως.

§183Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Ἡμεῖς τὸν γνωρίζομεν, κύριε Ὑπουργέ.

§184Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐγὼ δὲν τὸν ἐγνώριζα καὶ δὲν ἀπολογοῦμαι κύριοι ὡς ὑπουργός. Διαμαρτύρομαι ὡς ἄνθρωπος, ἔχων ἐπίγνωσιν τῆς δικαιοσύνης ὅταν τόσον σκαιῶς κακοποιῆται ἕνα πρόσωπον τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τιμὴν διὰ τὴν Στρατιωτικὴν ἡγεσίαν τῆς Πατρίδος μας.

§185ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (τοῦ Συναγερμοῦ). Μπράβο του.

§186Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν μετὰ τὸν Ζωζωνάκην ἕτοιμος.

§187Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, θέλετε νὰ δώσητε ἀστεῖον τόνον;

§188Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, καθόλου.

§189Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Πῶς ὄχι, διατὶ δὲν θέλετε νὰ μὲ ἀφήσετε νὰ ἀπολογηθῶ ἐπὶ τῶν στυγνῶν κατηγοριῶν τὰς ὁποίας μοῦ διετυπώσατε; Ὅσα σᾶς λέγω εἶναι καταπέλτης καὶ δὲν δύνασθε νὰ μὲ ἀντικρούσητε. Ἐπίσης καταγγέλλεται κύριοι ὅτι ὁ ἀντιστράτηγος Βασιλᾶς, ὄχι ὁ Ζωζωνάκης. Θὰ σᾶς ἀναφέρω πὼς «τὸ χειρότερον —ἐξακολουθῶ ν’ ἀντιγράφω ἀπὸ τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Παπάγου, ἀλλὰ τὸ χειρότερον εἶναι ὅτι ἐν τῇ διεξαγωγῇ τῶν ἀνακρίσεων, ὁ ἀσκῶν τὴν ποινικὴν ἀγωγήν, ὁ ἀντιστράτηγος τῆς ΑΣΔΑΝ ἐκάλεσε τὸν Σταυρόπουλον καὶ ἐπεχείρησε νὰ τὸν πείσῃ νὰ ἀπαγγείλῃ κατηγορίαν ἐναντίον τοῦ ἀντιστρατήγου Κιτριλάκη, ἐναντίον τοῦ ὑποστρατήγου Ἀλέστα καὶ παρέδωκεν εἰς αὐτὸν μάλιστα, καὶ ἔγγραφον σημείωμα. Θὰ σᾶς ἐπιδείξω κύριοι καὶ τὴν φωτοτυπίαν τοῦ ἐγγράφου αὐτοῦ. (Φωναὶ ἐκ τῆς Δεξιᾶς). Αἶσχος! Ἔτσι λοιπὸν αἱ δικαστικαὶ ἀρχαί, κ. βουλευταί, μετεβλήθησαν εἰς ἐκτελεστικὰ ὄργανα διαφόρων προσώπων καὶ οὐδεμίαν ἀνέπτυξαν πρωτοβουλίαν ἀπορρέουσαν ἐκ τῆς δικαστικῆς τῶν συνειδήσεως καὶ ἑπομένως καὶ τὸ ἐκδοθὲν ἐν συνεχείᾳ παραπεμπτικὸν βούλευμα στερεῖται παντὸς κύρους καὶ σοβαρότητος». Αὐταὶ ἦσαν αἱ κατηγορίαι αἱ διατυπωθεῖσαι ἀπὸ τὸ πλέον ἔγκυρον πρόσωπον, τὸν στρατάρχην Παπάγον ἐναντίον τοῦ ἀντιστρατήγου Βασιλᾶ. Καὶ ἀναφέρει ὁ Διοικητὴς τῆς ΑΣΔΑΝ. Ἔχω χρονολογικὸν σημείωμα, κύριοι, ὑπευθύνων ἐνεργειῶν του καὶ παρακαλῶ νὰ μὲ ἀκούσητε, ἐπὶ τῶν ἐνεργειῶν του ὑπὸ τὴν ἰδιότητά του ὡς ἀσκοῦντος τὴν ποινικὴν ἀγωγὴν καθ’ ὃν χρόνον διηνεργοῦντο ἀνακρίσεις διὰ τὸν ΙΔΕΑ (ἀναγινώσκει) ἐκάλει ἢ ἐδέχετο παρουσιαζομένους οἴκοθεν τὸν Βασ. Ἐπίτροπον τοῦ Στρατοδικείου καὶ τὸν διενεργοῦντα τὰς ἀνακρίσεις Εἰσηγητήν, οἵτινες τοῦ ἀνέφερον σχετικῶς μὲ τὴν πορείαν τῆς ἀνακρίσεως καὶ τῶν ἐκ ταύτης προκυπτόντων ζητημάτων. Τὰ ἀναφέρω γραπτῶς, κύριοι, ξεύρω ὅτι εἶναι σκληρὸν νὰ διαβάζῃ κανεὶς ἀλλὰ θέλω ἐπὶ τοσούτῳ στυγνῶν κατηγοριῶν ἐναντίον ἑνὸς ἐντίμου ἀξιωματικοῦ καὶ μέλους τῆς Στρατιωτικῆς ἡμῶν ἡγεσίας, νὰ εἶμαι σαφὴς καὶ παρακαλῶ νὰ προσέξητε μία–μία τὰς λέξεις διότι εἶναι δυνατὸν νὰ μοῦ διαφύγῃ καμμία. (Ἀναγινώσκει). Εἰς μίαν τῶν ἀνωτέρω συνεργασιῶν, ἀμφότερα τὰ ἀνωτέρω ἁρμόδια πρόσωπα ἀνέφερον εἰς τὸν στρατηγὸν ὅτι ἔκ τινων μαρτυρικῶν καταθέσεων ἠδύναντο νὰ προκύψουν στοιχεῖα ἅτινα θὰ ἦσαν δυνατὸν νὰ ἐκτιμηθοῦν ἐὰν ἦσαν ἱκανὰ διὰ τὴν ἀπαγγελίαν κατηγορίας καθ’ ὡρισμένων ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν. Ὁ Στρατηγὸς Δ)τὴς εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τῆς ἀναφορᾶς ἀνέγραψεν εἰς τεμάχιον χάρτου στοιχεῖα τινὰ ὡς ἑξῆς καὶ σύμφωνα πρὸς τὰ ἀναφερόμενα: Κιτριλάκης = ἀπαγγελία κατηγορίας. Ἀλέστας = ἀπαγγελία κατηγορίας. Ταῦτα ἐσήμαινον ὅτι ἐγεννήθη θέμα τυχὸν τοιαύτης ἀπαγγελίας κατηγορίας κατὰ τῶν προσώπων τούτων, τὸ ὁποῖον βεβαίως θὰ ἐλύετο κατὰ τὴν πορείαν τῆς ἀνακρίσεως καὶ ἐφ’ ὅσον θὰ προέκυπτον περισσότερα στοιχεῖα.

§190Ε. ΓΟΝΗΣ. Τὶ εἶναι αὐτό, κύριε Ὑπουργέ;

§191Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Σᾶς τὸ εἶπα πολλάκις ὅτι ὁμιλῶ ἐπὶ ἐπισήμου ἐκθέσεως.

§192Ε. ΓΟΝΗΣ. Εἶναι δικαίωμα τοῦ βουλευτοῦ νὰ ἐρωτᾷ τὶ εἶναι αὐτὸ ποὺ διαβάζετε.

§193Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ διακόπτετε, ἐὰν γνωρίζετε τὸν Κανονισμὸν ὅπως ὑποθέτω ὅτι τὸν γνωρίζετε διότι ἐκαθήσαμεν πολλὰ χρόνια ἐδῶ μέσα.

§194ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος τὴν ἔγραφεν αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν; Ὁ ἀντιστράτηγος Βασιλᾶς;

§195Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Μάλιστα, ὁ ἀντιστράτηγος Βασιλᾶς, τὸ πλέον ἁρμόδιον πρόσωπον δι’ ἐμέ.

§196Ε. ΓΟΝΗΣ. Ὁ κατηγορούμενος ὑπερασπιζόμενος ἑαυτόν. Αὐτὸ λέγεται ντοκουμέντο.

§197Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ἐν συνεχείᾳ ἐπηκολούθησε συζήτησις καὶ ἐπὶ τῶν ἀφορώντων τὸν συνταγματάρχην Τζουβάραν στοιχείων, δι’ ὃν ἐλέχθη ὅτι διὰ ν’ ἀπαγγελθῇ τυχὸν κατ’ αὐτοῦ κατηγορία θὰ πρέπει νὰ ζητηθῇ ἡ ἄρσις τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας. Ἐξ αὐτοῦ ὁ Βασ. Ἐπίτροπος Σταυρόπουλος ἔλαβε τὸ σημείωμα τοῦ Στρατηγοῦ, ἐφ’ οὗ εἶχον διατυπωθῆ αἱ ἀνωτέρω ἐνδείξεις καὶ προσέθεσεν ἐν συνεχείᾳ τὸ ἀναφυὲν ζήτημα τῆς ἄρσεως τῆς ἀσυλίας, γράψας διὰ πρασίνης μελάνης τὴν ἔνδειξιν «βουλευτικὴ ἀσυλία». Τὸ σημείωμα τοῦτο τὸ ἐκράτησε μεθ’ ἑαυτοῦ. Μόνον αὐτὴν τὴν σημασίαν εἶχε τὸ ἀνωτέρω σημείωμα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀναγραφῆ πολὺ ἐνωρίτερον, ἀπὸ τῆς χρονολογίας καθ’ ἣν ἔλαβε χώραν ἡ ἀντιπειθαρχικὴ συμπεριφορὰ τοῦ Σταυροπούλου πρὸς τὸν Διοικητὴν τῆς ΑΣΔΑΝ, ὅταν οὗτος κατέλαβεν αὐτὸν μὴ παρακολουθοῦντα τὰς ἀνακρίσεις, διὰ τὴν ταχεῖαν περαίωσίν των καὶ ψευδόμενον ἐπὶ τοῦ σημείου ὅτι οὗτος εἶδε τὴν ἰδίαν ἡμέραν τὸν Εἰσηγητήν, ἐνῷ οὗτος ἀπὸ ἡμερῶν εὑρίσκετο εἰς Βόρειον Ἑλλάδα, λαμβάνων διαφόρους καταθέσεις μαρτύρων. Πρόκειται περὶ τοῦ Σταυροπούλου, τὸν ὁποῖον ἐπέρασα ἀπὸ τὸ Συμβούλιον διὰ νὰ τὸν ἀποτάξω, διὰ νὰ σώσω τὸν Μπελογιάννην....

§198ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τότε ὅμως εἴχατε ὑπεραμυνθῆ.

§199Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν σᾶς ἐπιτρέπω νὰ λέγετε αὐτὰ τὰ πράγματα. Δὲν σᾶς ἐπιτρέπω νὰ μοῦ διαμφισβητῆτε τὴν ἀκρίβειαν τῶν λόγων, οὔτε εἰς σᾶς, οὔτε εἰς τὸν Θεόν. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ μὲ προστατεύσετε.

§200Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, βλέπετε ὅτι μὲ ἀπόλυτον ἠρεμίαν σᾶς ἀκούομεν.

§201Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὅταν μὲ ὑβρίζουν δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ ἀνεχθῶ, διότι εἶναι ὕβρεις αὐτὰ ποὺ μοῦ λέγουν, ὅτι ἄλλα ἔλεγον ἄλλοτε καὶ ἄλλα τώρα, ἐπὶ θέματος ἀφορῶντος βασικὴν ἀρχὴν τῆς ζωῆς μου. Μὴ θέλετε νὰ ἀμβλύνετε τὴν ἀντίληψίν μου.

§202Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ἁπλῆν ἐρώτησιν τοῦ κ. συναδέλφου, κύριε Ὑπουργέ, ἐθυμώσατε. Δώσατε τὴν ἀπάντησιν, μὴ ἐξοργίζεσθε.

§203Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). «Μετὰ τὸ ἀνωτέρω ἐπεισόδιον, ὁ ἀντισυνταγματάρχης Σταυρόπουλος προέβη εἰς ἐνέργειαν ἡ ὁποία ἀπεδείχθη ἐξ ἀνακρίσεως ἥτις διετάχθη παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ ἐνηργήθη παρὰ τοῦ Ἀντιστρατήγου Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης Παπαγεωργίου, κατόπιν μηνύσεως τοῦ Ἀντιστρατήγου Κιτριλάκη ἀναφέροντος ἐν αὐτῇ ὅτι ὁ Ἀντιστράτηγος Βασιλᾶς ἤσκησε πίεσιν κατὰ τοῦ Σταυροπούλου διὰ τὴν ἀπαγγελίαν καὶ αὐτοῦ (τοῦ Κιτριλάκη) κατηγορίας ὡς ἀναμεμιγμένον εἰς τὸν Ι.Δ.

Ε.Α.».

Ἕως σήμερον, κύριοι βουλευταί, ἀπέφευγον ἐπιμελῶς νὰ ἀναφέρω σκιώδεις πλευρὰς ἡγητόρων, ἀλλ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην ἢ νὰ ἀφήσω ἀκάλυπτον τὸν Βασιλᾶν, ἢ νὰ ἀφήσω ἀκάλυπτον τὸν Κιτριλάκην. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνυπάρξουν καὶ οἱ δύο. Συνεπῶς πρέπει νὰ ἀποδώσω τὰ τοῦ Καίσαρος τῷ Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ τῷ Θεῷ. Εἶναι ἐνέργειαι τὰς ὁποίας ἔκαμα ἐγὼ ὡς Ὑπουργός. Ἀλλὰ καὶ πάλιν θὰ ἐξακολουθήσω ἐπὶ λέξει νὰ ἀναγινώσκω αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν, ἵνα μὴ μοῦ διαφύγῃ οἱαδήποτε λέξις. Διέταξα τὴν κορυφὴν τῆς στρατιωτικῆς δικαιοσύνης, διὰ νὰ μὴ ἐμπιστευθῶ εἰς οἱονδήποτε τὴν ἀνάκρισιν, διέταξα τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἑλληνικῆς στρατιωτικῆς δικαιοσύνης, τὸν ὁποῖον ἐξώρκισα νὰ μὴ εἴπῃ τίποτε εἰς κανένα, διότι δυστυχῶς εὑρισκόμεθα αὐτὴν τὴν ἐποχὴν εἰς μίαν περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ ἀρχεῖα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν μεταβιβάζονται αὐθημερὸν εἰς ὡρισμένην μερίδα τοῦ τύπου. Τόσον δὲ ἄηθες μοῦ φαίνεται τοῦτο εἰς τὴν συνείδησίν μου καὶ τὴν πολιτικὴν καὶ τὴν στρατιωτικήν, ὥστε ἠναγκάσθην νὰ ἐκδώσω διαταγὴν αὐστηράν, ὅπως οὐδεὶς ἀξιωματικὸς μεταβιβάζῃ οἱανδήποτε ὑπηρεσιακὴν πληροφορίαν οἱασδήποτε φύσεως εἰς τὸν τύπον, διὰ νὰ παύσῃ αὐτὸς ὁ διασυρμός, τοῦ ἐκτραχηλισμένου τύπου μὴ εὑρόντος ἄλλο θέμα διὰ νὰ ἀντιπολιτευθῇ τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τὸ στρατιωτικόν. Ἡ διαταγὴ ἦτο ἀπόρρητος καὶ ἐπὶ πλέον ἔτασσα καὶ διορίαν 15 ἡμερῶν, ὅστις ἔχει οἱονδήποτε ἀπόρρητον ἔγγραφον νὰ τὸ παραδώσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ὥστε τοὐλάχιστον οἱ καλόπιστοι ἄνθρωποι νὰ μὴ ἐνοχοποιοῦνται ὁσάκις δημοσιεύονται διὰ τοῦ τύπου ὅλες αὐτὲς οἱ ἀηδίες, τὰς ὁποίας εἴδομεν τελευταίως. Τότε ἠναγκάσθην νὰ ἀναθέσω εἰς τὸν ἀρχηγὸν τῆς στρατιωτικῆς δικαιοσύνης νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος λόγῳ τῆς σοβαρότητος αὐτοῦ. Ἅπασαι αἱ λεπτομέρειαι αὗται θὰ σᾶς κάμουν νὰ μορφώσητε γνώμην ἐὰν ἡ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ἐπαίσχυντος εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ ΙΔΕΑ. Σᾶς ἀνέφερα ὅλην τὴν ἱστορίαν καὶ ἤρχισα ἀπὸ τὰς κυβερνητικὰς πράξεις καὶ ἀνέλυσα τὰς ἐνεργείας προσώπων, τὰ ὁποῖα δεινῶς ἐκακοποιήθησαν, διὰ νὰ μάθετε τὴν ἀλήθειαν, διότι δὲν εὑρίσκω οὔτε μίαν ἐφημερίδα νὰ θελήσῃ νὰ γράψῃ τὴν ἀλήθειαν καὶ διὰ τοῦτο ἀπευθύνομαι εἰς σᾶς, τοὺς ἐκπροσώπους τοῦ Ἔθνους, διὰ νὰ μάθετε τοὐλάχιστον σεῖς τὴν ἀλήθειαν. Ἀλλ’ ἂς συνεχίσω τὴν ἔκθεσιν ποὺ ἤρχισα ἀναγινώσκων: «Ἡ ἐνέργεια αὕτη τοῦ Σταυροπούλου ἐνέκειτο εἰς τὸ ὅτι οὗτος ἐλθὼν εἰς ἐπαφὴν μὲ τοὺς ἐν ἀποστρατείᾳ ταξιάρχους, Κοντόπουλον καὶ Ταβουλάρην εἶπεν εἰς ἕκαστον τούτων ἰδιαιτέρως ὅτι πράγματι ὁ ἀντιστράτηγος Βασιλᾶς ἤσκησε κατ’ αὐτοῦ πίεσιν τοιαύτην εἰς ἣν οὗτος δὲν ἐνέδωσε. Σημειωθήτω ὅτι ἀμφότεροι οἱ ἀνωτέρω ταξίαρχοι ἦσαν κατηγορούμενοι τῆς ὑποθέσεως ΙΔΕΑ καὶ τὸ περιστατικὸν τοῦτο ἐπαυξάνει τὸ παράπτωμα τοῦ Σταυροπούλου, διαδίδοντος ψευδῆ πράγματα ἐναντίον τοῦ προϊσταμένου του, στρατηγοῦ. Διότι ἐμφανίζει τὸν Βασιλ. Ἐπίτροπον τῆς ὑποθέσεως ΙΔΕΑ συζητοῦντα ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως μὲ κατηγορουμένους ἐν ταύτῃ. Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχουν καταθέσεις τῶν ταξιάρχων τούτων οἵτινες βεβαιοῦν τὸ περιστατικόν. Κατὰ τὴν διενεργηθεῖσαν ἀνάκρισιν ἐπὶ τῶν ἀνωτέρω παρὰ τοῦ ἀντιστρατήγου Δικαστικοῦ, ὁ Σταυρόπουλος καταθέτων ὁμιλεῖ καὶ περὶ τοῦ μνησθέντος ἀνωτέρω σημειώματος, περὶ οὗ λέγει ὅτι δὲν τὸ εἶχε διότι «δὲν τοῦ ἀπέδωσε σημασίαν». Ἐπὶ τῆς ἀνακρίσεως ταύτης ὁ ἐνεργῶν αὐτὴν ἐξέδωκε τὸ πόρισμά του, δι’ οὗ ἀποφαίνεται ὅτι τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ Σταυροπούλου εἰς βάρος τοῦ στρατηγοῦ ἦσαν ψευδῆ καὶ δυσφημιστικά, δι’ ὃ οὗτος παρεπέμφθη εἰς ἀνακριτικὸν Συμβούλιον ὅπερ ἐγνωμοδότησεν περὶ τῆς θέσεως αὐτοῦ εἰς ἀπόταξιν. Κατὰ τὴν ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου διαδικασίαν, ὁ ἀντ) ρχης Σταυρόπουλος παρουσίασε τὸ ἀνωτέρω σημείωμα ὅπερ εἶχε τὴν ἐκτεθεῖσαν ὡς ἄνω σημασίαν τοῦθ’ ὅπερ ἀνεγνώρισε καὶ τὸ Ἀνακριτικὸν Συμβούλιον διὰ τῆς καταδικαστικῆς του ψήφου. Αὐτὰ εἶναι τὰ φοβερὰ ἐγκλήματα τοῦ στρατηγοῦ Βασιλᾶ, ποὺ ὑπεχρέωσαν τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ νὰ χρησιμοποιήσῃ τόσον βιαίας ἐκφράσεις ἐναντίον του. Τέλος, ὅσον ἀφορᾷ τὰς κρίσεις τοῦ Στρατάρχου Παπάγου διὰ τὴν πρὸς αὐτὸν ἐπιστολὴν τοῦ ἀντιστρατήγου Βασιλᾶ, ἂν καὶ εἶμαι ἄτεγκτος εἰς τὸν ἔλεγχον τοῦ δημοσίου βίου τῶν ἀτόμων, ὁσάκις ὅμως οἱοσδήποτε ἀνὴρ εἴτε πολιτικὸς εἴτε στρατιωτικός, εἴτε ἰδιώτης, ἀπευθύνεται ἰδιωτικῶς πρὸς ἕτερον, ἐκθέτων τὰς ἀτομικὰς σκέψεις του, ἐγὼ δὲν δικαιοῦμαι νὰ κρίνω καὶ ἐπικρίνω τὸ περιεχόμενον οἱασδήποτε τοιαύτης ἐπιστολῆς. Ἂν νομίζετε ὅτι οἱοσδήποτε ἐξ ὑμῶν ἔχει τοῦτο τὸ δικαίωμα, ἐγὼ ἔμαθα ἐκ παιδικῆς ἡλικίας νὰ ἔχω μερικὰς ἀντιθέτους ἀρχάς, ἀπὸ τὰς ἀρχὰς δὲ αὐτὰς δὲν δύναμαι νὰ ἀποστῶ.

§204Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Μόνον ποὺ αἱ πολιτικαὶ ἀντιλήψεις δὲν εἶναι ἰδιωτικὸς βίος.

§205Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Κύριοι, ἐτελείωσα τὴν ἔκθεσιν τῶν γεγονότων, τῶν ἀφορώντων τὴν ὑπόθεσιν ΙΔΕΑ διὰ τὴν ὁποίαν ὁ Στρατάρχης Παπάγος εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μοῦ ἀποτείνῃ ἐκφράσεις τὰς ὁποίας, ὁμολογῶ μετὰ πικρίας, οὐδέποτε ἀνέμενον. Ὁμιλῶν ἀπό τινος τῶν πόλεων τῆς Πελοποννήσου, ὅταν ἔκαμε τὴν περιοδείαν του, ἐκατηγόρει ἕνα Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὅτι ἀπαξιοῖ καὶ νὰ κατονομάσῃ. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ζήτημα προσωπικὸν καὶ ἀνταποδίδω τὴν φιλοφροσύνην πρὸς αὐτὸν χωρὶς νὰ θέλω καὶ ἐγὼ νὰ μεταχειρισθῶ ἀναλόγους ἐκφράσεις. Πᾶς ὅμως ἔντιμος ἄνθρωπος εἴτε πολιτικὸς εἴτε στρατιωτικὸς εἴτε ἁπλοῦς πολίτης θὰ διερωτᾶται. Διατὶ αὐτὴ ἡ ἔντονος πολεμική; Διατὶ αὐτὸς ὁ βομβαρδισμὸς μερίδος τοῦ τύπου, διὰ τὸν ὁποῖον ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἁπλῆ κίνησις ἑνὸς δακτύλου—διὰ νὰ μεταχειρισθῶ τὴν ἔκφρασιν ἑνὸς μεγάλου πολιτικοῦ—θὰ ἠδύνατο νὰ σταματήσῃ οἱονδήποτε θόρυβον; Βεβαιῶ ἐν τιμῇ, δὲν ἐννοῶ καὶ πάλιν τὸν Στρατάρχην Παπάγον.

§206ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖον ἐννοεῖτε;

§207Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Δὲν ἔχω οὐδεμίαν διάθεσιν νὰ δώσω ἀπάντησιν εἰς κανένα, ἔχετε νοημοσύνην νὰ ἀντιληφθῆτε.

§208Ε. ΓΟΝΗΣ. Καὶ σεῖς δύνασθε....

§209Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριοι βουλευταί, μετὰ ψυχραιμίας νὰ τὰς ἀκούσετε, διότι δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ προκαλέσουν πάθη. Ἀντιθέτως ἔχουν μόνον σκοπὸν νὰ καταπραϋνθοῦν ταῦτα. Καὶ διερωτᾶται πᾶς τίμιος ἄνθρωπος. Ποῖος ὁ λόγος αὐτῶν τῶν ἀκροτήτων; αὐτῆς τῆς τάσεως, ὅπως τὰ πλέον ὁμαλὰ γεγονότα λαμβάνουν τὴν μορφὴν τρομεροῦ σκανδάλου, ὅτι συνταράσσεται τὸ πᾶν, ὅτι φαυλότης πάντοτε συνοδεύει τὰς κυβερνητικὰς πράξεις, ὅτι πλήρης ἀπελπισία κατέχει τὸ Πανελλήνιον διὰ τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς Κυβερνήσεως. Ὄταν ἐπὶ πλέον τοῦτο συνοδεύεται ἀπὸ μίαν τάσιν διαστροφῆς ἐκ μέρους τοῦ τύπου, ὅταν ἐμφανίζωνται τὰ ζητήματα συστηματικῶς διεστραμμένα διὰ νὰ παρασυρθῇ ἡ κοινὴ γνώμη εἰς ψευδαπάτας, διὰ νὰ μὴ δυνηθῇ αὐτὸς ὁ δυστυχὴς λαὸς νὰ μάθῃ τὴν ἀλήθειαν! Καὶ προσπαθοῦμεν εἰς τὸ βῆμα τοῦτο ἀντὶ νὰ ἀπολογηθῶμεν, δι’ ἐσφαλμένας ἢ κακὰς ἔστω ἐνεργείας μας, νὰ προσπαθῶμεν νὰ διαφωτίσωμεν μόνον τὴν κοινὴν γνώμην, ἡ ὁποία τόσον δεινῶς ταράσσεται καὶ ἡ ὁποία ἀδυνατεῖ νὰ μάθῃ τὴν ἀλήθειαν! Διότι ἀναλόγως τῆς ποιότητος τοῦ τύπου, ἀναλόγως τῆς σοβαρότητος τῆς ἐφημερίδος, τὴν ὁποίαν ὁ πολίτης ἀναγινώσκει ἡμερησίως, πιθανὸν νὰ σχηματίζῃ τὴν πλέον διεστραμμένην ἀντίληψιν γεγονότων, σύμφωνα μὲ τὴν κομματικὴν ἀντίληψιν τῆς μερίδος εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει ἡ ἐφημερίς. Παντοῦ τοῦ ἐλευθέρου κόσμου ὁ τύπος παράπλευρος πρὸς τὸ ἱερὸν τοῦτο βῆμα, χρησιμοποιεῖται διὰ νὰ διαλευκάνῃ τὰ μυστήρια, διὰ νὰ ἀποκαλύπτῃ τὰ σφάλματα, διὰ νὰ ἐλέγχῃ, διὰ νὰ ἐκκαθαρίζῃ τὰς φαυλότητας. Παντοῦ ὑπάρχει κίτρινος τύπος, ἀλλὰ τὴν ἐποχὴν αὐτὴν ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ διακρίνωμεν ποῖος εἶναι ὁ κίτρινος τύπος καὶ ποῖος ὁ σοβαρός.

§210Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ποῖος ὁ κόκκινος.

§211Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπ. Ἐθν. Ἀμύνης). Ὄταν βλέπετε φύλλα, τὰ ὁποῖα μέχρι πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ὁ καθ’ εἷς ἐξ ἡμῶν ἐμελέτα διὰ νὰ μορφώσῃ ἀντικειμενικὰς γνώμας, ὅτι ἐξέπεσαν εἰς τοιαύτας ἀκρότητας, ὥστε νὰ ἀδυνατῶμεν νὰ μάθωμεν τὴν ἀλήθειαν, τὸ πρᾶγμα καταντᾷ ἐξαιρετικὰ ἐπικίνδυνον. Αὐτὰ δι’ ἡμᾶς. Φαντασθῆτε τὶ συμβαίνει εἰς τὸν δυστυχῆ αὐτὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ταλανίζεται μέσα εἰς τόσας καὶ τόσας βιοτικὰς ἀνάγκας, ὅταν προσπαθῇ νὰ ἴδῃ τὶ συμβαίνει ἐπὶ τέλους εἰς αὐτὸν τὸν τόπον. Καὶ διερωτᾶται κανείς, διατὶ αὐτὴ ἡ διαστροφὴ μερίδος τοῦ τύπου; Διατὶ αὐτὴ ἡ τόσον πληθυνθεῖσα παρουσία πληροφοριοδοτῶν, οἱ ὁποῖοι περιτρέχουν τὰ πολιτικὰ γραφεῖα, τὰ δημοσιογραφικὰ γραφεῖα, προσκολλῶνται πρὸς τοὺς πάντας καὶ τὰ πάντα, διὰ νὰ δηλητηριάζουν τὴν ἀλήθειαν διὰ ψευδῶν εἰδήσεων, διὰ κακεντρεχῶν πληροφοριῶν, διὰ κακοβούλων ψευδῶν; Καὶ εἶναι τόσον ἐπιμελημένη αὐτὴ ἡ προσπάθεια, ὥστε κατηντήσαμεν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης νὰ μὴ ἀναγνωρίζωμεν ἀλλήλους, ἡμεῖς τοὐλάχιστον οἱ παλαιότεροι, οἱ ὁποῖοι εἴχομεν διεξαγάγει εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ἀγῶνας σκληροὺς εἰς ἐποχὰς ἀγωνιώδεις, ὅταν ὁ τόπος μας ἐμάχετο τὸν ἀδυσώπητον ἀγῶνα ζωῆς καὶ θανάτου. Καὶ ἡμεῖς οἱ εἰθισμένοι τότε εἰς ὀξεῖς ἀγῶνας, λόγῳ τοῦ κινδύνου ὅστις πανταχόθεν μᾶς περιέβαλλε, μετεβλήθημεν, ἐγίναμε φοβοῦμαι χειρότεροι, ἀπὸ τὴν ἐποχὴν ὅτε πρὸ 6 ἐτῶν, μὲ τὸ ἄνοιγμα τοῦ Κοινοβουλίου εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην εἰσῆλθον παρατάξεις ὑποβλεπόμεναι ὡς συνοδοιπόροι οἱ μέν, ὡς φασίσται οἱ δέ. Παρ’ ὅλα ταῦτα, μὲ τὴν καλὴν θέλησιν ποὺ πανταχόθεν κατεβλήθη, κατωρθώσαμεν εἰς τὸ τέλος νὰ ἐξημερώσωμεν τὰ ἔθιμά μας τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἄπορον πῶς τότε ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ μετέσχε Κυβερνήσεως, ὑπὸ τὸν λευκὸν ἐκεῖνον γέροντα, τὸν ὁποῖον θλίβομαι μὴ βλέπων σήμερον ἀκόμη αὐτὸν τὸν μέντορα τοῦ Κοινοβουλίου μας, γέροντα ὅμως, ὃν εἰς παλαιοτέρας ἐποχὰς ἐγὼ ἐδίκαζον ὡς Πρόεδρος Στρατοδικείου. Καὶ εἶμαι συνεργάτης σήμερον καὶ τὸ θεωρῶ τιμήν μου νὰ μετέχω Κυβερνήσεως ὑπὸ Πρόεδρον, δυστυχῶς, ἀσθενοῦντα, ὅτι εἶμαι συνεργάτης μὲ Πρόεδρον καὶ ἀντιπρόεδρον ἀξιοτίμους κυρίους τῶν ὁποίων εἴτε τοὺς ἰδίους εἴτε τοὺς γονεῖς των εἶχον καταδικάσει εἰς θάνατον, εἰς ἀνεπιστρέπτους ἐποχὰς ἐθνικοῦ διχασμοῦ. Κάτι λοιπὸν τὸ σαθρὸν συμβαίνει εἰς αὐτὸν τὸν τόπον, ὅταν ἡμεῖς οἱ παλαιότεροι, οἱ ὁποῖοι ὅσον καὶ ἂν ἐθεωρούμεθα ὀξεῖς καὶ ἐμπαθεῖς κατωρθώσαμεν τότε νὰ παραμερίσωμεν τὰ στυγνὰ πάθη μας καὶ νὰ δώσωμεν τὰς χεῖρας μας, σήμερον δὲν δυνάμεθα νὰ συνεννοηθῶμεν, ἄνθρωποι ἔχοντες κοινὴν ἱστορίαν. Κάτι λοιπὸν τὸ βασικὸν κακὸν συνετελέσθη εἰς αὐτὸν τὸν τόπον, ὅταν βλέπω τέως συνάδελφόν μου καθήμενον εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν, καὶ δὲν εὑρίσκωμεν σημεῖον ἐπαφῆς, ἀσφαλῶς διότι κάποιαι ἀόρατοι δυνάμεις παρεμβαίνουν διὰ νὰ ἐξάπτουν τὰ πάθη. Ὅταν διαπιστῶ ὀξύτητα ἀπὸ τὸν κατ’ ἐξοχὴν —καὶ μὲ συγχωρεῖ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ— σεμνὸν ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος διῆλθεν ὁλόκληρον στρατιωτικὴν ζωὴν χωρὶς οὐδέποτε νὰ προκαλῇ οἱονδήποτε καὶ βλέπω νὰ ὑφίσταται ἐπιθέσεις ἀσυνήθους βιαιότητος, ἢ νὰ προκαλῇ ἐπικρίσεις, ὡς ἐκεῖναι αἵτινες μὲ ἠνάγκασαν σθεναρῶς ν’ ἀμυνθῶ ὑπὲρ στρατιωτικῶν ἡγετῶν, δι’ οὓς αὐτὸς συνήργησεν ὅπως ἀνέλθωσιν. Δι’ αὐτὸ εἶπον καὶ χθές, ὅτι κάποιοι παρεμβαίνουν ὅπως ὀξύνουν τὰ πάθη. Εἶναι φαινόμενον, τὸ ὁποῖον δηλητηριάζει τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου, δεδομένου ὅτι δὲν δημιουργοῦνται ἢ λύονται ὅλα τὰ πολιτικὰ ζητήματα τῆς χώρας ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου. Ἐπὶ τέλους εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἔχομεν καὶ μερικὰς δημοκρατικὰς παραδόσεις. Ὅτε ὁ μεγαλύτερος πολιτικὸς τοῦ κόσμου, ὁ Περικλῆς, ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς τοῦ δήμου ἠθωοῦτο, ὅταν κατεσκεύαζε τὸν Παρθενῶνα, μόνον ὅπλον εἶχε τὸν λόγον του, διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ τῶν κατηγοριῶν περὶ καταχρήσεως τοῦ δημοσίου θησαυροῦ, ἢ ὁ Δημοσθένης ὁ μεγαλύτερος ρήτωρ τοῦ κόσμου, ὑπεστήριζε θέμα, τὸ ὁποῖον ἴσως μὲ τὰς σημερινὰς ἀντιλήψεις μας δὲν εἶναι διὰ τὸ συμφέρον τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς, ἐν τούτοις ὁ λόγος του ἦτο τὸ μόνον του ὅπλον, ἀπέναντι τοῦ ἐλευθέρου κοινοῦ τῶν Ἀθηναίων. Ἡ ἐσκεμμένη ἐμπάθεια, ἥτις ὑπούλως μᾶς ὑποβάλλεται, τείνει νὰ καταστήσῃ περιττὸν τὸ ἱερὸν τοῦτο βῆμα, ἐχέγγυον πάσης ἐλευθερίας, ὅθεν πάντα τὰ ζητήματα λύονται δι’ ἐλευθέρας συζητήσεως, διότι ὅλοι μας πρέπει νὰ ζῶμεν ἐντὸς ὑαλίνης οἰκίας εἰς τὴν ὁποίαν νὰ παρακολουθούμεθα δι’ ὅλας μας τὰς πράξεις. Ὅταν, λέγω, φθάνωμεν εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν τῆς ὀξύτητος καὶ εἴδατε τὰς σκηνάς, αἱ ὁποῖαι ἐξετυλίχθησαν τὰς 2–3 τελευταίας ἡμέρας, ὡς ἐὰν ἐγὼ καὶ ἡ παράταξις αὐτὴ εὑρισκόμεθα εἰς ὀξεῖαν βασικὴν ἀντίθεσιν καὶ ἀντιθέτως ἁρμονικῶς συνεργαζόμενοι μὲ τὴν παράταξιν αὐτήν, μεθ’ ἧς εἴχομεν βασικὰς διαφορὰς ἀπόψεων καθ’ ὅλην τὴν ἐπάρατον περίοδον τοῦ διχασμοῦ, πρέπει τις νὰ διαπιστώσῃ ὅτι ἐπικίνδυνον κῦμα ἀδιαλλαξίας εἰσήλασε. Τὸ συμπέρασμα εἶναι ὅτι κἄτι ἤλλαξεν εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας. Μὲ συγχωρεῖ ἡ παροῦσα ἡγεσία τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἀναφέρω τὴν διαπίστωσιν αὐτὴν διότι θλίβομαι βαθύτατα δι’ αὐτὴν τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου μας, ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν σας διότι ἔχω περισσότερα δικαιώματα πρὸς ὑμᾶς νὰ ἐκμυστηρευθῶ τοὺς ἐθνικούς μου φόβους παρὰ πρὸς ἐκείνους μεθ’ ὧν σήμερον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ συνεργάζωμαι ἐν τῇ Κυβερνήσει. Ἐπιτρέψατε, κύριοι, εὐλαβῶς νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν ἀγαπητόν μου συνάδελφον κ. Κανελλόπουλον, διότι εἶπεν ὅτι «ἀπρεπῶς ἐπενέβην» εἰς ζητήματα ποὺ ἐνόμιζα καθῆκον μου νὰ ἐπέμβω, τὰ ἑξῆς: Θὰ παρακαλέσω σᾶς τοὐλάχιστον, κύριε Κανελλόπουλε, καὶ κύριε Στεφανόπουλε, οἱ ὁποῖοι εἶσθε παρὰ τὸν Συναγερμόν, μὲ τοὺς ὁποίους συνειργάσθην κάπως στενὰ εἰς τὸν πολιτικὸν στίβον, νὰ ἐνθυμηθῆτε τοὺς ἀγῶνας, τοὺς ὁποίους ἐκάμαμεν διὰ νὰ μὴ φθάσωμεν εἰς αὐτὰς τὰς ἀκρότητας. Μέχρι σήμερον δὲν μετανοῶ διὰ τὰς ἀποφάσεις ποὺ ἔλαβον καὶ τὰς συστάσεις ποὺ σᾶς ἔκαμα. Ἀπέσχον τοῦ ἐκλογικοῦ τότε ἀγῶνος διὰ τὸ συμφέρον τοῦ τόπου μας, τὸ ἠξεύρετε πολὺ καλὰ καὶ σεῖς καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Συναγερμοῦ καὶ ὁ κ. Στεφανόπουλος. Δὲν ἠμπορεῖτε σεῖς οὔτε νὰ διανοηθῆτε ὅτι ἀνέλαβον τὰς σημερινὰς πολιτικάς μου εὐθύνας ἐδῶ διὰ νὰ φανῶ συμπαθὴς εἰς τὸν φίλον κ. Ρέντην ἢ τὸν σεβαστὸν κύριον Πλαστήραν, ὁ ὁποῖος λυποῦμαι, διότι δὲν εἶναι ἐδῶ νὰ παρακολουθήσῃ τὴν ἐκμυστήρευσίν μου ταύτην. Εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἠγάλλετο ἡ ψυχή του, διότι ἔπρεπε νὰ περάσουν 30 ἔτη μίσους καὶ ἐθνικῶν συμφορῶν, διὰ νὰ γνωρίσω ἐγὼ μὲν τὸν τίμιον ἄνδρα ἐκεῖνος δὲ νὰ γνωρίσῃ τυχὸν ὑπάρχοντα προσόντα εἰς ἐμέ. Ὅταν λοιπὸν τοιαῦτα αἰσθήματα ὑπάρχουν μεταξὺ εὐγενοῦς πολιτικῆς ἡγεσίας, εἶναι ἁμαρτία ἀδιαμαρτύρητα νὰ ἀφίνεται ἡ πολιτικὴ ἡγεσία νὰ λαμβάνῃ πληροφορίας ἀπὸ παράγοντας, ὅπως ἀνέφερον καὶ χθές, οἱ ὁποῖοι διαστρέφουν ἐσκεμμένως τὰς ἐννοίας καὶ τὰ γεγονότα διὰ νὰ ἔρχωνται ἐδῶ τὰ ζητήματα εἰς τόσον ἐξημμένην συζήτησιν, οἵα ἡ μεταξὺ τοῦ ἔχοντος τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ καὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, μὲ τὸν ὁποῖον, τὸ γνωρίζετε ὅλοι, μᾶς ἑνώνει μία ἱστορία παλαιῶν εὐγενῶν ἀγώνων. Ἀποτείνομαι λοιπὸν καὶ πάλιν πρὸς ὑμᾶς, τοὺς ὁποίους ἰδιαιτέρως τοσάκις ἐξώρκισα καὶ οἱ ὁποῖοι τοσάκις εἰς τὸ ἐγγὺς παρελθὸν προσεπαθήσατε νὰ μὲ παρασύρητε νὰ ἔλθω μὲ τὸ μέρος σας καὶ σᾶς ἀνέφερον τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἠδυνάμην νὰ ἔλθω, ἀποτείνομαι λοιπὸν καὶ σᾶς λέγω: Προφυλάξατε τὸν ἄνθρωπον αὐτόν, διότι εἶναι ἐθνικὸν κεφάλαιον. Προφυλάξατέ τον, διότι ἐξωθεῖτε εἰς ἀδιαλλαξίαν, ἥτις δὲν συμφέρει εἰς τὸ Ἔθνος. Διότι ἂν σήμερον πέσῃ εἷς, αὔριον θὰ πέσουν ἄλλοι καὶ δὲν ἔχομεν περιθώριον, κινδυνεύομεν δὲ νὰ ἔλθουν τὰ καθάρματα ἐδῶ μέσα νὰ κυβερνήσουν, ἐὰν δὲν θελήσωμεν νὰ προστατεύσωμεν μὲ κάθε δυνατὴν ὑποχώρησιν τὸ ἱερὸν τοῦτο βῆμα. Ἡ ὀξύτης φέρει ἀντίδρασιν καὶ πρῶτος ἐγὼ ἀναγνωρίζω τὰς ὀξύτητας εἰς ἃς ἐξετέθην, διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἀλήθειαν, διότι ἐπὶ τέλους δὲν εἶμαι ἐκ τῶν χειροτέρων Ἑλλήνων, καὶ δικαιοῦμαι καὶ ἐγὼ νὰ εἴπω τὰς ἀντιλήψεις μου, ὡς ἐλεύθερος ὁμιλῶν πρὸς ἐλευθέρους. Μὲ συγχωρεῖτε ποὺ ὁμιλῶ διὰ τὸν ἑαυτόν μου, ἀλλὰ ἂν ἀγωνίζωμαι δι’ ἐμὲ σήμερον, τὸ κάμνω διὰ νὰ προφυλάξω καὶ σᾶς αὔριον. Εἶναι ἐπικίνδυνον τὸ μικρόβιον τῆς διαστροφῆς τῆς ἀληθείας, διότι τεχνηέντως εἰσβάλλει εἰς κάθε ὀργανισμὸν καὶ τὰ ἀποτελέσματα τὰ αἰσθάνονται ὅλοι οἱ τίμιοι Ἕλληνες, μεταξὺ τῶν ὁποίων περιλαμβάνεσθε. Καὶ ἔχει συνέπειαν τὴν ὄξυνσιν τῶν παθῶν ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἀρκετὰ ἔχομεν ὅλοι ὑποφέρει. Οὐδὲν βασικῶς χωρίζει τὸν κ. Τσαλδάρην, ὁ ὁποῖος σήμερον ἔχει 2 βουλευτὰς—κἄποτε εἶχε 170—ἀπὸ τὸν κ. Παπάγον καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Μὲ συγχωρεῖτε δι’ αὐτὰ ποὺ εἶπον ἀλλὰ αὐτὴν τὴν παράκλησιν, αὐτὰ ποὺ σᾶς ἐκμυστηρεύομαι δημοσίᾳ, οὐδέποτε θὰ διετύπουν ἰδιαιτέρως, ἀλλὰ ἐπιτέλους δὲν εὑρίσκω ἄλλον τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον νὰ ἐκφράσω τὸν πόνον μου τὴν ἐθνικήν μου ἀγωνίαν, ἀπέναντι αὐτῶν τῶν ρυπαροτήτων τῶν καθαρμάτων, τὰ ὁποῖα μᾶς ὠθοῦν εἰς ἀκρότητας, ποὺ δυστυχῶς γνωρίζω πολὺ καλὰ ποῦ θὰ μᾶς ὁδηγήσουν. Ἀπελογήθην κύριοι διὰ τὰ ἀνομήματα τὰ ὁποῖα ἔπραξα ὡς Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μὲ συγχωρήσετε διότι σᾶς ἐκούρασα. (Χειροκροτήματα).

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Πασαλίδης ἔχει τὸν λόγον.

§213Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ἀνέβηκα εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ τονίσω τὶς μεγάλες διαφορὲς ποὺ μᾶς χωρίζουν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τὴν Δεξιὰν Ἀντιπολίτευσιν. Ὁ Συναγερμὸς εἶναι ἡ Δεξιὰ Ἀντιπολίτευσις, ἡμεῖς ἡ Ε.Δ.Α., ἡ Κοινοβουλευτική, εἴμεθα Δημοκρατικὴ Ἀντιπολίτευσις, ἡ Ἀριστερά. Ὀφείλω νὰ τονίσω, ὅτι ἐπέστη ἡ ἱστορικὴ στιγμὴ νὰ τεθῇ τὸ Ἑλληνικὸν πρόβλημα, τὸ δρᾶμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, μπροστὰ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Σήμερον ἐξ ἄλλης ἀφορμῆς ἴσως συνέπεσε νὰ τεθῇ ζήτημα δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκ μέρους τοῦ Συναγερμοῦ. Ἡμεῖς κατεθέσαμεν εἰς τὴν Βουλὴν δύο δηλώσεις δὲν ξεύρω ὅμως διὰ ποίους λόγους τὸ Προεδρεῖον ἦτο ἀπησχολημένον καὶ δὲν τὰς ἐδιάβασε.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ τὰς διαβάσω σήμερον. Θὰ ἀναγνωσθοῦν τὴν Παρασκευήν.

§215Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Τὸ πρῶτον ἦτο τὸ ζήτημα τῆς ἐπεμβάσεως τοῦ ἀντιπροσώπου τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Ὁ κ. Κανελλόπουλος ἀσφαλῶς θὰ δικαιολογηθῇ τώρα καὶ θὰ μοῦ εἴπῃ, δὲν ἦτο ἐπέμβασις, ἦτο ἴσως φιλικὴ σύστασις, ἴσως αἴτησις. Δυστυχῶς ἐδῶ, εἰς τὸν τόπον μας τελευταίως παρατηρεῖται ἕνα ἄτοπον φαινόμενον, νὰ κρύβωμεν μίαν ἀτμόσφαιραν δυσπιστίας μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων. Ὡμιλοῦσα διὰ τὸ ἴδιον πρᾶγμα, κάθε πολιτικὴ ἀπόχρωσις δίδει καὶ ἰδιαιτέραν ἔννοιαν. Αὐτὴ ὅμως ἡ δυσπιστία, κύριοι βουλευταί, δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι Νόμος τῆς ζωῆς, αὐτὴ ἡ δυσπιστία μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων δὲν ὁδηγεῖ σὲ καλὸ τὸ Ἔθνος μας. Εἴπομεν ἐπέμβασις. Ἔγινεν ἡ ἐπέμβασις, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν ἔγινε σήμερον μόνον. Ὅλη ἡ πολιτικὴ τῶν Κυβερνώντων τὸν τελευταῖον καιρὸν τὴν χώραν μας, ἦτο τέτοια ποὺ ἐπιζητοῦσε τὴν ἐπέμβασιν τῶν Ξένων. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης. Εἰς ἡμᾶς καμμίαν ἔκπληξιν δὲν ἔκαμεν ἡ τελευταία ἐπέμβασις τῆς Πρεσβείας τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν διὰ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Ἀλλ’ ἐρωτῶ: Μήπως καὶ τὸ κλείσιμον τῶν δημοκρατικῶν ἐφημερίδων καὶ ἡ σκέψις τῆς διαλύσεως ἑνὸς κοινοβουλευτικοῦ Κόμματος, τῆς ΕΔΑ, μήπως καὶ αὐταὶ εἶναι ἐνέργειαι τοιαύτης φύσεως;

§216Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Θέλω νὰ δηλώσω ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ διατυπώνωμεν ὑποθέσεις ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης χωρὶς νὰ ὑπάρχουν πραγματικὰ δεδομένα, χωρὶς νὰ ὑπάρχουν γεγονότα. Οὐδεμία ἐπέμβασις ἐγένετο ἐκ μέρους ξένων Δυνάμεων, οὔτε διὰ τὸ ζήτημα τῶν ἐφημερίδων οὔτε διὰ τὸ ζήτημα τῆς διαλύσεως τῆς ΕΔΑ. Ὅπως δὲν ὑπάρχει καὶ ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος.

§217Π. ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ. Δικαιούμεθα νὰ τὰ ὑποψιαζώμαστε αὐτὰ ἐφόσον καὶ ἡ τελευταία λεπτομέρεια τῆς ἐθνικῆς μας ζωῆς κανονίζεται ἀπὸ τὰς ξένας Πρεσβείας.

§218Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὑπόνοιαι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ διατυποῦνται ἐφόσον δὲν ὑπάρχουν δεδομένα.

§219Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Δὲν θὰ ἠθέλαμε χάριν τῶν ὑψηλῶν συμφερόντων τοῦ Ἔθνους νὰ εἴπωμεν αὐτὲς τὶς ἀλήθειες.

§220Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἔχετε ἀλήθειες νὰ τὰς εἴπητε. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη χάριν τῶν συμφερόντων τοῦ Ἔθνους νὰ τὰς κρύψετε. Τὸ ὕφος τῆς δῆθεν φροντίδος διὰ τὸ Ἔθνος ἀφήσατέ το.

§221Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Τὰ τελευταῖα γεγονότα, κατέδειξαν ὅτι ὑπάρχει δύο εἰδῶν πατριωτισμός. Ὁ ἕνας εἶναι...

§222ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις.

§223Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ ἀναμιγνύωμεν ξένας δυνάμεις ἐδῶ. Ἐγὼ ὁμιλῶ διὰ τὰ Ἑλληνικὰ ζητήματα. Ὁ κ. βουλευτὴς ποὺ διέκοψε νομίζει ἴσως ὅτι ἡ μεγάλη αὐτὴ δύναμις εἶναι ἐχθρά. Ἀλλ’ ἐγὼ ὡς Ἕλλην νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ καλλιεργοῦμε ἐχθρότητα ἀπέναντι τῆς Δυνάμεως αὐτῆς, ὅπως καὶ ἀπέναντι τῶν ἄλλων μεγάλων Δυνάμεων. Καὶ ποῖος θὰ χρωματίσῃ ἕνα πολιτικὸν κόμμα ἢ ἕνα ἄτομον ἐὰν εἶναι πατριώτης ἢ ὄχι;

§224ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αἱ πράξεις του.

§225Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Μάλιστα συμφωνοῦμεν καὶ θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξωμεν μὲ τὰς πράξεις μας. Πρὸ ὀλίγων ἐτῶν τὴν ἐθνικοφροσύνην τὴν εἶχεν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Σήμερον μετετοπίσθη ἀπ’ ἐκεῖ καὶ συνεκεντρώθη κάτω ἀπὸ τὰ φτερὰ τοῦ Στρατάρχου Παπάγου. Νομίζω ὅτι κάμετε ἕνα μεγάλο λάθος. Κανένα κόμμα δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ταυτίζῃ τὸν ἑαυτό του μὲ τὸ Ἔθνος. Ἡ ταύτισις αὐτὴ τί εἶναι κ. Κανελλόπουλε;

§226ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι σταλινισμός.

§227Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ὄχι, εἶναι φασισμός. Μόνον οἱ φασῖσται λέγουν ὅτι ἐκπροσωποῦν τὸ Ἔθνος. Ὅταν ὑπάρχουν πολλὰ κόμματα, ὅλα μαζὶ ἐκπροσωποῦν τὸ Ἔθνος.

§228Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλα τὰ ἐθνικὰ κόμματα ὁμοῦ ἀποτελοῦν τὸ Ἔθνος.

§229Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ἡμεῖς δὲν ταυτίζομεν τὸν ἐθνισμόν μας μὲ τὸ μῖσος πρὸς τὰ ἄλλα ἔθνη. Ὁ κ. Κανελλόπουλος, γνωρίζει ὡς καθηγητὴς περισσότερα ἀπὸ ἡμᾶς. Ἀλλ’ ὡς πολιτικὸς μερικὰ τὰ ἀγνοεῖ ἢ τὰ παραμορφώνει, δὲν ξεύρω διὰ ποίους λόγους. (Γέλωτες). Ἐγὼ ἀνέβηκα εἰς τὸ βῆμα καὶ μὲ ἐπροκάλεσαν χωρὶς ἐγὼ νὰ προκαλέσω κανένα. Ἡ οὐσία τοῦ θέματος εἶναι καὶ οἱ χιλιάδες ἐξόριστοι θὰ (δὲν ἠκούσθη), νὰ καταστραφῇ ἡ Ἑλλάδα ἀπὸ τὴν Κρήτην ἕως τὸν Ἔβρον. Δυσπιστία ὑπάρχει ἐδῶ, ἀλλ’ ὄχι δι’ αὐτὰ τὰ ζητήματα. Ἐμεῖς, σᾶς δηλοῦμεν, κατηγορηματικά, τίμια καὶ εἰλικρινά, ἀντιπροσωπεύουμε μιὰ μερίδα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸν ὁποῖον ἐγνωρίσαμεν καὶ ἐγνωρίσατε, μέσα δυστυχῶς, σὲ ἕνα σπαραγμό, μὲ ἔχθρα, μὲ μῖσος. Ὅταν εἰς μίαν κοινωνίαν μέσα, δὲν εἶναι οἰκονομικαὶ ἀντιθέσεις, ἐκεῖ μόνον ἕν κόμμα θὰ εἶναι καὶ θὰ γεννηθῇ μέσα εἰς τὸ Ἔθνος. Αὐτὸς εἶναι ὁ Σταλινισμός. Αὐτὸς εἶναι ὁ Κομμουνισμός. Τίποτε ἄλλο. Διατὶ τὸ φοβεῖσθε αὐτὸ γιὰ μπαμπούλα. Τώρα, θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν συνάδελφον, ὁ ὁποῖος μὲ προεκάλεσε. Τὸν κ. Θεολογίτην ἐκ Καβάλλας, ὁ ὁποῖος δὲν θέλει καμμίαν ἐπέμβασιν εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῆς Ἑλλάδος καὶ ὁ ὁποῖος ἐδήλωσε ἀπὸ τὸ βῆμα, ὅτι οἱ Ἀμερικανοὶ ἐπεμβαίνουν καὶ εἶπεν ἀκόμη ὅτι, ἐγώ, θέλω νὰ φέρω τὴν Ρωσσίαν νὰ ἐπέμβῃ. Σᾶς εἶπα, ὅτι δὲν θέλομεν κανένα νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὰ ἐσωτερικά μας καὶ ὅτι θέλομεν φιλίαν πρὸς ὅλας τὰς δυνάμεις. Δὲν πιστεύω ὅτι ἀνέβηκα εἰς τὸ βῆμα νὰ κάμω τὸν καθηγητὴ τὶ εἶναι σοσιαλισμός, τὶ εἶναι κομμουνισμός. Ἐγὼ ἀνέβηκα εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ θέσω τὸ ἑλληνικὸ πρόβλημα, ἀπὸ τὸν καιρὸ ποὺ ἀπελευθερωθήκαμε ἀπὸ τοὺς Γερμανούς. Τὶ ἄλλο κάνω; Θὰ σᾶς ἀπαντήσω γιὰ νὰ μὴν πῆτε ὅτι κάνω ὑπεκφυγές. Ἐγὼ μιλάω εἰλικρινὰ καὶ τίμια καὶ τώρα, αὐτὸ ποὺ θὰ σᾶς πῶ νὰ τὸ λάβετε σοβαρὰ ὑπ’ ὄψει. Νὰ μὴ ἀναμιγνύωνται οἱ ξένες δυνάμεις στὴ χώρα μας.

§230ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀκολουθεῖτε τὴν τακτικὴν τοῦ Τύπου σας.

§231Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Θὰ ἀπαντήσω καὶ εἰς τὸν Τύπον. Τὸ ζήτημα τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Πρέπει νὰ σκεφθῆτε ὅτι εἶναι μία μεγάλη δύναμις. Μπορεῖτε νὰ τὴν θεωρῆτε σεῖς ἐχθρική. Ἐμεῖς εἴπαμε, ὄχι. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ὅμως ἱστορικὰ γεγονότα, ποὺ νὰ εἶναι διδάγματα δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι εἶναι δυνατόν, μὲ τὸ ξῖφος νὰ καταπολεμηθῇ ἡ ἰδεολογία αὐτή, ποὺ ἔχει ἐπεκταθῆ εἰς τὰ τρία τέταρτα τῆς σφαίρας τῆς γῆς.

§232Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ὁμιλεῖτε περὶ θεμάτων ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ἐνῷ ἐδῶ γίνεται συζήτησις ἐπὶ καθαρῶς ἐσωτερικοῦ πεδίου. Δὲν θὰ ἐπεθύμουν, ὡς εἶπον, ἐπὶ τῇ βάσει ὑπονοιῶν, νὰ ἀναμιγνύητε τὰ ὀνόματα ξένων Κρατῶν. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἓν μικρὸν Κράτος καὶ δὲν ἀντέχει εἰς μίαν ἀντίθεσιν καὶ εἰς συζητήσεις ἐπὶ τῆς πολιτικῆς τῶν Μεγάλων Δυνάμεων. Δι’ αὐτὸ θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ ἀποφύγετε κάθε συζήτησιν τοιαύτην. Σήμερον ἔχομεν ἐσωτερικὸν ζήτημα, ὡς ἐτέθη ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἐκ τοῦ ὁποίου κρίνεται ἡ τύχη τῆς Κυβερνήσεως.

§233Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Συμφωνῶ μὲ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ θὰ συμπληρώσω τὰς σκέψεις μου. Δὲν φταίω ἐγώ, μὲ ἐπροκάλεσαν. Διδάγματα διὰ τὴν ἱστορίαν. Τάρταροι, Ναπολέων, Χίτλερ, καὶ ἄλλοι, ἤθελαν νὰ λεηλατήσουν καὶ νὰ ὑποτάξουν τὸ Κρεμλῖνο. Μά, ὅλοι αὐτοί, ὅπως ξέρετε, ἔσπασαν τὰ μοῦτρα τους κάτω ἀπ’ τὸ Κρεμλῖνο. Αὐτὸ θέλω νὰ τὸ πῶ, γιὰ κείνους ποὺ ἔχουν τὰς τύχας τοῦ Ἔθνους μας εἰς τὰς χεῖρας των. Καί, ἂν θέλουν, ἂς βαδίσουν τὰ βήματα ἐκείνων ποὺ ἔσπασαν τὰ μοῦτρα τους. Ἐγὼ λέω ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, δὲν θέλει νὰ σπάσῃ τὰ μοῦτρα του.

§234Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς θὰ ἀντισταθῆτε εἰς τὰ βήματα τοῦ Κρεμλίνου, ὅταν πατήσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα;...

§235Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. ..... Μὲ προκαλέσατε.

§236Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνακριβείας μὴ λέγετε.

§237Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Θὰ ἀρχίσωμε πάλι τὸ ἐσωτερικό μας ζήτημα; Τὶ φταίω ἐγώ; Σεῖς μὲ προκαλεῖτε. Ἐδῶ μέσα, ὅλοι εἴμαστε πατριῶτες καὶ τὴν ἐθνικήν μας συνείδησιν δὲν θὰ ἀνεχθοῦμε νὰ τὴν ἐμπορεύωνται. Δὲν πιστεύω ὅμως ὅτι ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ἀνακοινωθέντος τῆς Κυβερνήσεως, ἐτέθη ἐκ μέρους τῆς Δεξιᾶς Ἀντιπολιτεύσεως, δυσπιστία πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ὅπως εἴπαμε ἐμεῖς, αὐτὴ ἡ δυσπιστία, δυστυχῶς, ἐπικρατεῖ μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων. (Θόρυβος—κωδωνοκρουσίαι). Ἂς σταθοῦμε ψηλὰ ἀπ’ τὰ κόμματα καὶ ἂς ἐρωτήσουμε ἀλλήλους, ἐὰν ἐκεῖνοι ποὺ εὑρίσκονται εἰς τὰ ξερονήσια, ἐὰν ἐκεῖνοι ποὺ εὑρίσκονται στὶς φυλακές, ἐὰν ὁλόκληρος ὁ κόσμος ποὺ ἔφυγε ἔξω ἀπὸ τὰ σύνορά μας ἐπὶ Κατοχῆς, ὅταν οἱ Γερμανοὶ ἔπαιρναν νέα παιδιά μας, ἂς ἐρωτήσουμε, ἐπαναλαμβάνω, ἀλλήλους, ἐὰν πρέπει ὅλοι αὐτοὶ νὰ ἐξακολουθοῦν νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν. Εἰς τὴν Κατοχήν, κύριοι βουλευταί, ὅταν παιδιὰ 15 χρονῶν ἐσηκώθηκαν καὶ κτύπησαν τοὺς Γερμανοὺς μὲ τὰ πολυβόλα μέσα στοὺς δρόμους τῶν πόλεων καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας, δημιουργήθηκε τὸ ἔπος τὸ Ἑλληνικόν, δημιουργήθηκε ἡ ἔνδοξος τιμὴ διὰ τὴν Ἑλλάδα, ὁ Ε.Λ.Α.Σ. (Θόρυβος, διαμαρτυρίαι, κωδωνοκρουσίαι). Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ ἀρνηθῆτε. Δὲν ἠμπορεῖτε ἐπίσης νὰ ἀμφισβητήσετε τὸν πατριωτισμὸν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ΕΛΑΣ ὅπως τοῦ Αὐγεροπούλου, τοῦ Μουτεράκη, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ὁ Στρατάρχης Παπάγος. Ἐγὼ τοὺς κεκτημένους τίτλους δὲν τοὺς παραγνωρίζω. Ὁ στρατάρχης Παπάγος, καὶ ἐὰν ἔλθῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν, δὲν ξέρουμε πῶς, θὰ μείνῃ Στρατάρχης. Δὲν μποροῦμε νὰ τοῦ ἀρνηθοῦμε τοὺς κεκτημένους τίτλους.

§238ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔχετε καὶ σεῖς Στρατάρχην.

§239Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Διεθνῶς τὰ Κ. Κ. ἔχουν τὸν στρατάρχην Στάλιν. Ὁ Συναγερμὸς ἔκαμε μεγάλον θόρυβον διὰ τὴν πολιτικὴν τῆς εἰρηνεύσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλὰ τί ἔκαμε μέχρι τώρα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν; Ἔφερε ἀπὸ τὴν ἐξορίαν 1010 καὶ τώρα ἀρχίζει νὰ τοὺς ξαναστέλλῃ πίσω. Προχθὲς τοῦ κάναμε παράπονα. Προέβη εἰς τὴν σύλληψιν τῶν παιδιῶν ποὺ πῆραν μέρος εἰς τὴν εἰρηνικὴν διαδήλωσιν ὑπὲρ τῆς ἑνώσεως τῆς Κύπρου καὶ τὰ ἔστειλεν εἰς τὴν Μακρόνησον. Ξεχώρισαν μετὰ ἀρκετὸ καιρὸ τρία παιδιὰ ὅτι αὐτὰ ἦσαν ἐκεῖνα ποὺ ἔρριψαν τὶς πέτρες. Πήγαμε στὸ Ὑπουργεῖο καὶ εἴπαμε στὸν Ὑπουργό: μήπως κ. Ὑπουργέ, πάνω στὶς πέτρες ἦταν γραμμένα τὰ ὀνόματα αὐτῶν τῶν τριῶν — τεσσάρων παιδιῶν, ὥστε ἀπὸ 445 φοιτητὰς νὰ συλλάβητε αὐτούς; (Γέλωτες). Κατηγορήθηκε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι ἔβγαλε ἀπὸ τὴν ἐξορία τὸν στρατηγὸ Σαράφη. Εἶναι τιμή μας γιατὶ ὁ στρατηγὸς Σαράφης εἶναι μαζί μας, ἕνας ἀξιωματικὸς ὁ ὁποῖος προέταξε τὸ στῆθος του εἰς ὅλας τὰς μάχας ὑπὲρ τῆς Πατρίδος.

§240Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ ὅσα ἠκούσθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἀναφορικῶς μὲ τὸν ΕΛΑΣ εἶναι πρόκλησις ἐναντίον τοῦ Ἔθνους. Διακηρύττω ὅτι ὁ ΕΛΑΣ ἔδρασεν ἀντεθνικῶς καὶ κατεδικάσθη ἀπὸ τὴν ἐθνικὴν συνείδησιν.

§241Λ. ΚΑΡΑΜΑΟΥΝΑΣ. Ἦσαν ἄξιοι τῆς Πατρίδος καὶ δὲν μπορεῖτε νὰ τοὺς τὸ ἀρνηθῆτε. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§242Τ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὅταν φέρετε τὸ στῖγμα τῆς κατοχικῆς καὶ μετακατοχικῆς σας δράσεως, εἶσθε ἐθνικῶς ἀνάξιος.

§243Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ ὅταν ἀνέβηκα εἰς τὸ βῆμα τὴν πρώτην φορὰν ἅπλωσα τὸ χέρι μου καὶ εἶπα — τὰ ἴδια λέμε καὶ τώρα ἡμεῖς: Ἐσφραγίσαμε τὶς πῦλες τοῦ ἐμφυλίου πολέμου μὲ βαρειὰ κλειδιὰ καὶ δὲν θέλομεν κανένα νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὸν ἐμφύλιον πόλεμον. Καὶ γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι ὁ ἐμφύλιος πόλεμος ποίας συμφορὰς φέρει.

§244ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος ἐμφύλιος πόλεμος;

§245Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ὑπῆρχε ἐποχὴ ἐδῶ, ποὺ ἐὰν ἔλεγες ἐμφύλιος πόλεμος ἐπήγαινες εἰς τὸ στρατοδικεῖον. Ἔτρεπε νὰ ἀλλάξῃ ὄνομα. Ὁ κ. Κανελλόπουλος ξέρει πολὺ καλὰ τὶ εἶναι ἐμφύλιος πόλεμος. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μάθετε τοὺς κοινωνιολόγους τὶ εἶναι ἐμφύλιος πόλεμος καὶ τὶ εἶναι συμμοριτοπόλεμος. Ἦτο πόλεμος ἐμφύλιος καὶ ἡ ἱστορία ἔτσι θὰ τὸ γράψῃ. Καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γράφεται εἰς τὴν ἱστορία μὲ τὸ αἷμα, δὲν διαγράφεται μὲ τὰ ψηφίσματά σας. Ἡμεῖς θὰ παρέλθωμεν καὶ τὰ κόμματα δὲν θὰ ὑπάρχουν, ἡ ἱστορία ὅμως θὰ τὸ γράφῃ αὐτό. Εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι λέγουν ὅτι κατεστράφησαν ἀπὸ τὴν κατάστασιν αὐτήν, τοὺς λέγομεν ὅτι καὶ ἡμεῖς ἐχάσαμε πολλά. Ἄς ἀφήσουμε αὐτὰ τὰ πράγματα. Ἐγὼ ἔθεσα τέλος ἐπάνω εἰς τὴν ἱστορίαν αὐτήν. Ὅλοι ἐχάσαμε. Ὁ ἐμφύλιος πόλεμος ἔχει φρικαλεότητας. Δὲν ἠμπορῶ νὰ μὴ τὸ ἀναφέρω. Θὰ λείψουν ὅμως ὅλα αὐτὰ ἀπὸ δῶ καὶ πέρα, ἀφοῦ σκεφθοῦμε ἡμεῖς ἐδῶ μέσα ὡς πολιτικοὶ ἄνδρες. Καὶ αὐτὸ τὸ ἐθέσαμεν ἡμεῖς ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν. Δυστυχῶς μερικοὶ δὲν θέλουν. Διότι θέλουν μόνον μὲ τὴν ἀνωμαλίαν νὰ τρέφωνται καὶ νὰ ζοῦν. Γιὰ μᾶς ἡ ἀνωμαλία δὲν εἶναι τροφή. Γιὰ μᾶς εἶναι ἡ ὁμαλότητα, εἶναι ἡ Ἐλευθερία. Γιὰ μᾶς εἶναι ἡ Δημοκρατία, γιὰ μᾶς εἶναι ἡ εἰρήνη. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Εἶμαι πολὺ νέος εἰς τὰς ἰδέας μου, ἔστω καὶ ἐὰν εἶμαι εἰς αὐτὴν τὴν ἡλικίαν. Πνευματικῶς δὲν πρόκειται νὰ μὲ κουράσητε, ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ μὴ μὲ κουράζετε σωματικῶς. Ἀπὸ πίσω ξέρετε πόσες χιλιάδες εἶναι. Τὸ ξέρετε πολὺ καλά. Ἡ τακτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐξορίστων καταδικάζεται ἀπὸ τὴν Δεξιὰν Ἀντιπολίτευσιν. Ἐν τῷ μεταξὺ ἡ Ἀριστερὰ Ἀντιπολίτευσις καταδικάζει καὶ δυσπιστεῖ εἰς τὴν τακτικὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπὸ ποίας πλευρᾶς; ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐξετέλεσε τὰς ὑποσχέσεις ποὺ ἔδωσε εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ὁ στρατηγὸς Πλαστήρας εἶπεν ὅτι θὰ δοθῇ ἀμνηστία πλήρης. Ἐδόθη ἀμνηστία— καὶ τὴν χειροκροτῶ— εἰς τὸ κίνημα τοῦ ΙΔΕΑ. Πράγματι χειροκροτῶ μὲ ὅλην τὴν εἰλικρίνειάν μου ὅτι δὲν πρέπει ὁ Στρατὸς νὰ ἀναμιχθῇ εἰς τὰ πολιτικά. Ὁ Στρατὸς ἀνήκει εἰς τὸ Ἔθνος, δὲν ἀνήκει εἰς κανένα κόμμα καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι τρίβει ἡ ἀριστερὰ τὰ χέρια της ὅταν μαλώνωμεν. Δὲν ἔπρεπε νὰ λεχθοῦν αὐτὰ ἀπὸ τὸ βῆμα αὐτό, τὰ ὁποῖα ἐὰν τὰ ἐλέγαμεν ἡμεῖς ποὺ θὰ πηγαίναμε εἰς τὸ ἐκτελεστικὸν ἀπόσπασμα καὶ θὰ ἔλεγον ὅτι ὁ Πασαλίδης ἔχει κρυμμένο πομπὸ εἰς τὴν τσέπη του καὶ τὰ μετέδωσεν εἰς τὰς πέραν τοῦ Παραπετάσματος χώρας. Πρέπει τὸ ζήτημα τὸ Στρατιωτικὸν νὰ μὴ τεθῇ ἐδῶ μέσα. Ἡ Κυβέρνησις ἔδωσε ἀμνηστία, θὰ τὴν χειροκροτήσωμεν διὰ νὰ ἐπέλθῃ συμφιλίωσις. Ἡμεῖς χειροκροτοῦμεν τὴν ἀμνηστίαν. Δὲν πρέπει ν’ ἀναμιχθῇ ὁ Στρατός, ὅπως ἐπίσης δὲν πρέπει νὰ καταδιώκῃ τοὺς πολίτας διὰ τὰ φρονήματά τους. Ἐδόθη ἀμνηστία χειροκροτοῦμεν εἰλικρινὰ διὰ νὰ ἐπέλθῃ συμφιλίωσις μέσα εἰς τὸν Ἐθνικὸν Στρατὸν ποὺ δὲν θ’ ἀναμιχθῇ εἰς τὴν πολιτικήν. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἐδόθη ἀμνηστία εἰς ἕνα ἄλλον καὶ εἰς τοὺς Ἕλληνας ποὺ κατεδικάσθησαν σὲ θάνατο αὐτὲς τὶς ἡμέρες, δὲν σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἠξεύρω τὶ σκέπτεται νὰ κάμῃ. Ἐδόθη ἀμνηστία εἰς τὸν δήμιον τῆς Κρήτης Ἀντρὲ καὶ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν αὐτὸν τὸν δήμιον δὲν ἐδόθη ἀμνηστία.

§246Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Σᾶς διακόπτω διὰ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἀναφέρατε ἀπόψε ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς μίαν ἀνακρίβειαν. Ὁ Γερμανὸς Στρατηγὸς εἶχεν ὑποστῆ καταδίκην ἀπὸ τὸ Εἰδικὸν Δικαστήριον Ἐγκληματιῶν πολέμου. Σήμερον μὲ τοὺς κειμένους Νόμους ἡ δικογραφία ἐτέθη ὑπ’ ὄψει τοῦ Εἰδικοῦ Συμβουλίου Χαρίτων καὶ σύμφωνα μὲ νόμιμον διαδικασίαν περιωρίσθη ἡ ποινή του, δὲν πρόκειται περὶ ἀμνηστίας.

§247Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Πρόκειται περὶ χάριτος. Ὑπάρχουν δικογραφίαι ἀπὸ τοῦ 1946 αἱ ὁποῖαι κρατοῦνται εἰς τὸ Συμβούλιον Χαρίτων καὶ δὲν ἐξεδόθησαν ἀποφάσεις.

§248Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Θίγετε ἕνα θέμα τὸ ὁποῖον ἅπτεται γενικωτέρων συμφερόντων τοῦ Ἔθνους ἐν σχέσει μὲ τὰς Ἐξωτερικάς μας σχέσεις.

§249Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Διὰ νὰ πᾶνε τὰ καπνὰ εἰς τὴν Γερμανίαν, εἶναι ἡ περίφημος συμφωνία Παπανδρέου.

§250Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης δι’ ὅσα εἶπεν. Δὲν ἠξεύρω τὶ ἔγινε καὶ ἐδόθη χάρις καὶ ἡμεῖς τὰ ἴδια λέγομεν. Δώσατε χάριν. Δὲν εἶναι δυνατὸν μία Δημοκρατικὴ Χώρα, διότι ἐγὼ μέχρι σήμερον ὑποπτευόμουν τὸν Συναγερμόν, ἀλλὰ χθὲς ὁ Στρατάρχης Παπάγος ἐδήλωσεν ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο, ὅτι δημοκρατικὸς εἶναι καὶ αὐτὸς καὶ θὰ ἐχαιρόμην ἐὰν ἦτο ἔτσι,—νὰ ἀρνῆται νὰ δώσῃ χάριν.

§251Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Νὰ φέρετε τὰ Ἑλληνόπουλα ποὺ ἔχετε εἰς τὸ παραπέτασμα καὶ ἔπειτα νὰ ὁμιλῆτε περὶ ἀμνηστίας.

§252Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Θὰ δοθῇ ἀμνηστία, διὰ τὰ ὕψιστα συμφέροντα τοῦ Ἔθνους μας πρέπει νὰ δοθῇ. Ἡμεῖς ὑπεβάλαμεν ὑπόμνημα εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα, θὰ σᾶς τὸ εἴπωμεν καὶ αὐτὸ καὶ ἐζητήσαμεν καὶ παρεκαλέσαμεν διὰ τὰ ὕψιστα συμφέροντα τοῦ Ἔθνους νὰ δοθῇ ἡ χάρις. Ἐγὼ τὸ ὑπέγραψα. Καὶ ἡμᾶς, τὸ λέγω εἰλικρινά, μὴ νομίσετε, ὅτι ἠμποροῦν νὰ μᾶς ἐξαγοράσουν, οὔτε ἡ πολιτικὴ ἐξουσία ἠμπορεῖ νὰ μᾶς ἐξαγοράσῃ. Πιστεύω ὅτι ἡ ἐξουσία διαφθείρει τὸν ἄνθρωπον καὶ ἐγὼ δὲν θέλω νὰ φθαρῶ, δὲν πρόκειται νὰ μὲ ἐξαγοράσουν οὔτε μὲ χρυσόν, οὔτε μὲ ἐξουσίαν. Ἡμεῖς κατακρίνομεν τὴν Κυβέρνησιν, ὄχι ἐπὶ τῇ βάσει ἐκείνων ποὺ κατακρίνει ἡ Δεξιὰ Ἀντιπολίτευσις. Ἡ Δεξιὰ Ἀντιπολίτευσις κατέκρινεν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰ ἐλάχιστα μέτρα ποὺ ἔλαβεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἔφερε μερικοὺς φουκαράδες, κάτι δημοσιογράφους, τὸν Παπαηρακλῆ τὸν ἔκαμαν στέλεχος, ἐνῷ εἶναι ἕνας ἁπλὸς δημοσιογράφος. Τέτοιες εἰδήσεις σᾶς δίδουν ἀγαπητὲ Στρατάρχα. Μὴ στηρίζεσθε εἰς αὐτοῦ τοῦ εἴδους σημειώματα πληροφοριῶν. Τὶ λέγουν, ἀκούσατε, ἐγὼ τὰ ἐσημείωσα ἐπίτηδες, διότι ἄλλωστε τοὺς λόγους σας πάντοτε τοὺς προσέχω τὶ λέγουν. «Μεταξύ..........(ἀναγινώσκει)....». (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ε. Μπακλατζῆς). Νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς, εἴμεθα Δημοκρατικὸν Κράτος. Αὐτὸ σημαίνει Δημοκρατία καὶ Δημοκρατικὸν Κράτος, δὲν σημαίνει ὅταν μᾶς συμφέρει νὰ λέγωμεν Δημοκρατία καὶ ὅταν δὲν μᾶς συμφέρει δὲν λέγομεν Δημοκρατία. Καὶ πάρα κάτω: «Οἱ ἐπανερχόμενοι...... Σᾶς βεβαιῶ δὲν ὑπάρχει αὐτὸ μεταξὺ ἐκείνων ποὺ ἔρχονται. Ἄλλοι πᾶνε καὶ τὰ κάμνουν αὐτὰ ἐπίτηδες ἐμφανίζονται καὶ λέγουν ἀντεκδικήσεις. Οὐδεὶς εἶπεν ἀντεκδικήσεις, αὐτοὶ ποὺ τὰ κάμουν εἶναι οἱ προβοκάτορες ὅπως τοὺς λέγομεν. Πάρα κάτω τώρα βγῆκε ἕνα νέο φροῦτο εἰς τὴν μέση τὸ ὁποῖον δὲν θὰ τὸ φάῃ εὔκολα ἐκεῖνος ποὺ τὸ ἔβγαλε εἰς τὴν μέση. Ἀπὸ τὸ δελτίον τοῦ Ἰανουαρίου 1952. «Κατὰ τὰς πληροφορίας τῆς Διοικήσεως Χωροφυλακῆς....(ἀναγινώσκει)......». Δὲν εἴπατε καὶ σεῖς λήθην; Ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς, ἐὰν πράγματι πιστεύετε εἰς τὴν λήθην. Ἕνας ἀπὸ τοὺς ἡγέτας τοῦ Συναγερμοῦ, τὸν ὁποῖον ἐγνώρισα τότε, ὅταν δυστυχῶς ἡ χώρα μας αἱματοκυλίετο, λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἦλθεν ἡ ὥρα... ...(ἀναγινώσκει)......».

§253ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἦλθεν ἡ ὥρα.

§254Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ λέγω ὅτι ἦλθεν ἡ ὥρα. Καὶ δὲν πιστεύω ὅτι αὐτὸ ἦτο μιᾶς στιγμῆς ἀναλαμπῆς τῆς διορατικότητος τοῦ κ. Μαρκεζίνη.

§255Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν ἀνακαλῶ τίποτε ἀπὸ ὅσα ἔχω γράψει. Καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ μοῦ δοθῇ ἡ εὐκαιρία εἰς τὰ μέτρα εἰρηνεύσεως νὰ ἀναπτύξω τὸ θέμα εὐρέως. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἑκάστοτε ἔχω παράπονον μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μοῦ κάμουν τὴν τιμὴν νὰ ἐπικαλοῦνται τὴν θεωρίαν μου περὶ λήθης, διότι νομίζω ὅτι εἶναι ἰδική μου ἡ πατρότης, εἶναι ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ τὴν παρανοοῦν. Ἡ πολιτικὴ τῆς λήθης εἶναι μεγάλη πολιτική. Δὲν γίνεται κατὰ στάδια. Ἡ λήθη ἀπαιτεῖ νὰ ἀντιμετωπισθῇ ὁλόκληρος μὲ τὰς προϋποθέσεις της, ὅλας, μίαν πρὸς μίαν. Σεῖς ἐδιαβάσατε μίαν περιγραφὴν ἑνὸς ἄρθρου μου, ἐνῷ ἀπησχολήθην ἐγὼ εἰς τρία ἄρθρα καὶ ἐκθέτω τὸ θέμα λεπτομερέστατα, καὶ διατὶ ἐδημιούργησα τὸν ὅρον «λήθη» καὶ πότε ὑπάρχουν αἱ προϋποθέσεις της, ὄχι μόνον αἱ χρονικαί, καὶ ἐκεῖ ἀκριβῶς ὑπάρχει τὸ θέμα, καὶ ποῖος εἶναι αὐτός, ποὺ θὰ ἐφαρμόσῃ τὴν λήθην. Καὶ ἐπὶ πλέον ὑπάρχει τὸ θέμα τῆς πραγματικῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ ζητήματος. Τὰ μέτρα εἰρηνεύσεως ἢ αἱ ἑκάστοτε ἀμνηστίαι δὲν εἶναι λήθη. Ἀλλὰ ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀναπτύξω τὸ θέμα κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν μέτρων εἰρηνεύσεως. Διότι πρέπει ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ ἠμπορέσω νὰ ἑρμηνεύσω τὸ ζήτημα τοῦτο τῆς λήθης καὶ ὄχι νὰ τὸ ἑρμηνεύσουν οἱ ἄλλοι. Ἰδικόν μου εἶναι, ἐγὼ θὰ τὸ ἑρμηνεύσω.

§256Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Σεῖς τὸ ἀφήσατε ἔκθετον, τὶ πταίω ἐγώ.

§257Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν τὸ ἀφῆκα ἔκθετον, ὅταν ἀπὸ διετίας ὑπεστήριζα καὶ ἐπρότεινα τοὺς τρόπους τῆς ἐφαρμογῆς του, ἀλλὰ ὁ πολιτικὸς κόσμος ἠμπόδισε αὐτήν. Θὰ ὁμιλήσω ὅμως ἄλλην φοράν.

§258Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ ὅπου βλέπω τέκνον ἀμνηστίας τὸ παίρνω. Ἐὰν ἐκάματε σεῖς ἀμνηστίαν θὰ σᾶς ὑποστηρίζαμεν ὅλους σας, χωρὶς νὰ πάρωμεν μέρος εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ πράγματι θὰ ἐγίνετο τότε Κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν ἐπεδίωκεν ὁ κ. Κανελλόπουλος. Εἶπεν ὅτι τὸ ἐκλογικὸν σύστημα πρέπει νὰ εἶναι πλειοψηφικόν, ὅπως τὸ θέλουν καὶ οἱ φίλοι μας. Εἶναι ἰδική μου ἀντίληψις αὐτή. Διατὶ πλειοψηφικόν; Μὲ πλειοψηφικὸν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ Κυβέρνησις δυνατή, λέγει ὁ κ. Κανελλόπουλος καὶ ὄχι μὲ ἀναλογικόν. Τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα εἶναι σύστημα, ποὺ νοθεύει τὴν γνησίαν θέλησιν τοῦ λαοῦ καὶ μόνον ἐκείνη ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία στηρίζεται εἰς τὴν γνησίαν θέλησιν τοῦ λαοῦ, εἶναι δυνατὸν καὶ πρέπει νὰ παραμείνῃ ὡς Κυβέρνησις. Καὶ ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ ἐκδηλοῦται μὲ τὰ κόμματα, ποὺ ἐμφανίζονται εἰς τὴν πολιτικὴν σκηνὴν καὶ ἐμβαπτίζονται εἰς τὴν κολυμβήθραν τοῦ ἐκλογικοῦ ἀγῶνος. Εἰς τὰς προηγουμένας ἐκλογὰς ἐνεφανίσθησαν ἄνθρωποι μὲ μεγάλα ὀνόματα καὶ παρεγνωρίσθησαν ὅμως. Διατί; Διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ πρέπει νὰ πιστεύουν καὶ νὰ πιστεύουν ἰδιαιτέρως εἰς τὸ πρόγραμμά τους. Ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν πιστεύουν εἰς τίποτε δὲν ἠμποροῦν νὰ ἐκπροσωποῦν τὸν λαόν. Οἱ Ἰάπωνες ἔχουν μίαν παροιμίαν μὲ φιλοσοφίαν: «Ὁ ἄνθρωπος», λέγουν, «πρέπει νὰ πιστεύῃ ἔστω καὶ ἂν πιστεύῃ εἰς τὸ κεφάλι τοῦ ψαριοῦ». Κύριε Κανελλόπουλε, ἐπανήλθατε ἀπὸ τὴν Μακεδονίαν καὶ εἴπατε ὅτι ὁ λαὸς πεινᾶ, καὶ ἐχύσατε καὶ ἀκαδημαϊκὰ δάκρυα. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἰσχυρὰ Κυβέρνησις, ὅταν ὁ λαὸς εἶναι πεινασμένος; Ὅταν ὁ λαὸς δὲν στέκεται εἰς τὰ πόδια του; Γίνεται ἰσχυρὰ Κυβέρνησις καὶ ὁ λαὸς πεινᾶ; Αὐτὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς εἰπῆτε, κύριε Κανελλόπουλε. Τόσα ἑκατομμύρια δολλαρίων ἐξοδεύονται εἰς τὴν Χώραν αὐτὴν καὶ ἐν τούτοις τὸ βιοτικὸν ἐπίπεδον τῶν ἀνθρώπων, ποὺ καθημερινῶς μοχθοῦν κατεβαίνει καὶ ἡ ἀνεργία ὑψώνεται. Διατὶ δὲν μᾶς τὰ ἐξηγεῖτε αὐτά, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ εἴπωμεν τότε ὅτι τὸ οἰκονομικὸν αὐτὸ ζήτημα ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν; Ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ἦλθεν ἀπὸ ἑξαμήνου, ἐνῷ τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα ὑπῆρχεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τρία θέματα ἐθέσατε, διὰ νὰ ἐκφράσετε τὴν δυσπιστίαν σας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Τὸ πρῶτον θέμα ποὺ ἐθέσατε, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἔδωσεν ἀμνηστίαν, δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ θέσετε. Δὲν ἔπρεπε νὰ φέρετε ἐδῶ μέσα τὸ ζήτημα τὸ στρατιωτικόν. Ἐὰν πραγματικῶς εἶσθε σεῖς καλύτερος δὲν ἔπρεπε νὰ θέσετε διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ θέμα δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἔπρεπε νὰ τὸ θέσετε διὰ τὰ μέτρα εἰρηνεύσεως. Ἐθέσατε θέμα δυσπιστίας καὶ διὰ τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα. Μήπως τὰ δολλάρια ποὺ ἦλθαν ἀπὸ τὴν Ἀμερικὴν τὰ ἔβαλε εἰς τὴν τσέπη της ἡ Κυβέρνησις; Ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε μέχρι σήμερα νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ πρόγραμμά της, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀντίληψίν μας παρεσύρθη ἀπὸ τὸν θόρυβον ποὺ ἔκαμε ἡ Δεξιὰ Ἀντιπολίτευσις, ἀκόμη καὶ διὰ τὸ ζήτημα τῶν ἀσυρμάτων. Μήπως εὑρῆκαν ἐκεῖ τίποτα βόμβες ἢ φονικὰ ὅπλα; Εἶχαν ἕνα μηχάνημα, δὲν ἠξεύρω πῶς μετέδιδαν καὶ τὶ μετέδιδαν, ἀλλὰ ἐκεῖνα ποὺ μετέδιδαν τὰ ἠξεύρει ὅλος ὁ κόσμος.

§259ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ τὰς κρύπτας;

§260Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Ὁ ἀστυνομικὸς μηχανισμὸς σὰν τανάλια βαστάζει τὸν Ἕλληνα πολίτην καὶ ὅταν θέλει σφίγγει, ὅταν θέλῃ χαλαρώνει σύμφωνα μὲ τὸν νοῦν ἐκείνου, ὁ ὁποῖος κινεῖ τὸν μηχανισμὸν αὐτόν. Ἐὰν θέλετε νὰ λείψουν αἱ κρῦπται νὰ δώσετε τὴν εὐχέρειαν εἰς τὸ Κ. Κ. νὰ κατέλθῃ ὡς κόμμα εἰς τὰς ἐκλογάς, μέσα εἰς τὰ δημοκρατικὰ πλαίσια καὶ νὰ δείξῃ ἐκεῖ τὴν δύναμίν του. Ὅσον τὸ καταδιώκετε, ὅσον καὶ νὰ τὸ νομίζετε μικρὸ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ συντρίψετε. Ἂν θέλετε νὰ ἡσυχάσετε σβύσετε ὅλα τὰ κόμματα καὶ εἴπετε ὅτι μόνον σεῖς εἶσθε. Καὶ ἐγὼ δὲν θέλω νὰ εἶναι κρῦπται καὶ κατακόμβαι. Ἐλᾶτε νὰ τοὺς βγάλωμεν ἀπὸ τὰς κατακόμβας νὰ εἶναι φανεροί, διότι ἀλλοιῶς δὲν θὰ μπορέσουμε νὰ βγοῦμε ἀπὸ αὐτὸ τὸ ἀδιέξοδο. Μὲ τὸ ξῖφος δὲν λύονται τὰ κοινωνικὰ προβλήματα, οὔτε μὲ τὴν ἀτομικὴν βόμβα. Γιὰ νὰ γίνουν αὐτὰ καὶ νὰ μὴ χάνωμε τὸν καιρόν μας νὰ σκεφθῆτε ξεχωριστὰ κάθε βουλευτὴς καὶ κάθε κόμμα αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ἐκτελέσεις δὲν πρέπει νὰ γίνουν, διότι ἐκτελέσεις σημαίνουν ὄξυνσιν τῶν παθῶν καὶ δὲν θέλομεν νὰ διαιωνισθῇ αὐτὴ ἡ διαμάχη καὶ τὰ μίση καὶ τὰ πάθη διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς χρειάζεται εἰρήνην. Ἡμεῖς προτείνομεν νὰ δοθῇ ἀμνηστία καὶ νὰ ἔλθῃ τὸ Κ. Κ...

§261ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶσθε σεῖς τὸ ἴδιον;

§262Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Δὲν εὑρίσκομαι εἰς τὸ ἀστυνομικὸν τμῆμα, εὑρίσκομαι εἰς τὸ ἱερὸν βῆμα τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων καὶ δὲν ἠμπορεῖτε σεῖς νὰ εἴπητε τὶ πρεσβεύομεν τὸ ἠξεύρει ὁ Ἀρχηγός σας, τὸ ἠξεύρει ὅλη ἡ Βουλὴ τὶ πρεσβεύομεν ἡμεῖς. Ἐὰν σεῖς εὑρίσκεσθε εἰς τὸ σκοτάδι, ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ διαφωτίσω κάθε ἄνθρωπον. Ἐὰν δὲν εἴχομεν αὐτὸ τὸ σκοτάδι δὲν θὰ ἐπαθαίναμεν αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐπάθαμεν, δὲν εἶναι τὸ ἴδιον. Ἡμεῖς εἴμεθα Ε.Δ.Α. κόμμα Κοινοβουλευτικὸν τὸ ὁποῖον ἐβγῆκεν εἰς τὰς ἐκλογάς. Μήπως θέλετε νὰ βάλετε καὶ ἡμᾶς εἰς τὰς κρύπτας; Εἴμεθα 200.000 λαοῦ καὶ ἐγίναμεν 300.000. Ἠξεύρει πολὺ καλὰ ὁ κύριος Κανελλόπουλος ὅτι εἰς τὸ παρελθὸν μετεχειρίσθησαν καὶ στρατοδικεῖα ἔκτακτα καὶ ἀναμορφωτήρια εἰς τὴν Μακρόνησον. Βεβαίως παρεμορφώθησαν σώματα, ἀλλὰ τὴν ψυχὴν τούτου τοῦ λαοῦ δὲν ἠμπορέσατε νὰ τὴν κατακτήσετε. Καὶ ὁ λαὸς τὸν ὁποῖον ἐκπροσωποῦμεν ἡμεῖς δὲν ἔχει οὔτε τάνκς, οὔτε ὅπλα, ἀλλὰ ἔχει μίαν ψυχήν. Ὅλος εἶναι γύρω ἀπὸ τὴν ΕΔΑ σήμερον, αὔριον ὅταν ἔλθῃ τὸ Κ. Κ. δὲν ἠξεύρω πόσος θὰ μείνῃ. Ὁ λαὸς αὐτός, τὸν ὁποῖον ἐκπροσωποῦμεν ἡμεῖς ἔχει τέτοιο ὅπλον τὸ ὁποῖον μερικοὶ ἀπὸ σᾶς οὔτε μποροῦν νὰ τὸ ἔχουν, οὔτε μποροῦν νὰ τὸ δανεισθοῦν. Εἶναι λαός, ὁ ὁποῖος πιστεύει εἰς μίαν ἰδεολογίαν καὶ περιφρονεῖ τὸν θάνατον καὶ δὲν μπορεῖτε αὐτὸν τὸν λαὸν νὰ τὸν ἀγοράσετε οὔτε μὲ δολλάρια, οὔτε μὲ τίποτε. Τελειώνοντας, διότι θὰ κουραστήκατε—τὸ πιστεύω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκουράσθη, ὄχι τόσον ἀπὸ ἐμέ, διότι δὲν μὲ ἤκουσε, ἀλλὰ ἀπὸ ἄλλους ρήτορας ποὺ ἀνέβηκαν εἰς τὸ βῆμα—λέγω ὅτι εἰς τὴν δυσπιστίαν ποὺ ἔθεσε ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς κατ’ ἐμὲ ὑπάρχει μία ἀντινομία. Ἐνῷ ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος φωνάζουν ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ Κυβέρνησις δυνατὴ καὶ δυνατὴ εἶναι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐκπροσωπεῖ δύο κόμματα δηλαδὴ δύο ἀντιλήψεις ἐνῷ σεῖς ἐκπροσωπεῖτε μόνον ἕνα κόμμα καὶ ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ἔχει κάποιο πρόγραμμα ποὺ συμφωνεῖ μαζί σας, δηλαδὴ τὴν λήθην, δὲν τὴν ἀφήνετε καὶ θέλετε νὰ τὸ ἐφαρμόσετε σεῖς τὸ πρόγραμμα αὐτό. Ἡμεῖς λέγομεν, κάμετέ το σεῖς καὶ θὰ σᾶς ψηφίσωμεν. Ὅταν σεῖς θέτετε τέτοιο πρόγραμμα, σημαίνει ὅτι σεῖς πηγαίνετε γιὰ δικτατορίες διότι λέγετε διὰ λήθην καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην μεριὰ κατηγορεῖτε τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν γιατὶ ἔφερε πίσω 5–10 ἀνθρώπους. Διὰ τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα, σᾶς ἀπήντησα. Ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει ὅτι ἔχομεν πολλὰς διαφορὰς μαζί της καὶ θὰ σᾶς εἴπω τὶ προτείνομεν. Ἐγὼ εἶμαι πολὺ δημοκρατικὸς καὶ εἶμαι ἐναντίον τῆς θανατικῆς ποινῆς διότι τὸ ἐπάγγελμά μου ὡς ἰατροῦ, εἶναι νὰ καταπολεμήσω τὸν θάνατον διότι ἡ θανατικὴ ποινὴ εἶναι ὑπολείμματα τῆς ἀγριότητος καὶ ἔχει μέσα της τὸ αἴσθημα τῆς ἐκδικήσεως. Εἴμεθα κατὰ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ὀκτώ. (Θόρυβος). Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ τὴν γνώμην του μᾶς τὴν εἶπε. Οἱ ὀπαδοί του εἶναι ὑπὲρ τῆς ἐκτελέσεως. Σεῖς, τὶ λέγετε;

§263ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ὑπὲρ τῆς δικαιοσύνης.

§264Ι. ΠΑΣΑΛΙΔΗΣ. Αὐτὸ ποὺ γίνεται εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν εἶναι δικαιοσύνη. Πρέπει νὰ καταργηθοῦν οἱ ἀναγκαστικοὶ αὐτοὶ νόμοι καὶ νὰ ἐπανέλθῃ ἡ Χώρα εἰς ὁμαλὸν πολιτικὸν βίον καὶ διὰ νὰ γίνῃ αὐτό, πρέπει νὰ ἐφαρμοσθοῦν ἐκεῖνα ποὺ λέγομεν. Πρέπει ἡ κατάστασις αὐτὴ νὰ ἐκκαθαρισθῇ καὶ ἐκεῖνο ποὺ κάνει σήμερα ἡ Κυβέρνησις μοῦ ἐνθυμίζει τὴν παροιμίαν τοῦ Καλογήρου μὲ τὸ ὀρνίθι πού, ἐπειδὴ ἦτο Παρασκευή, ἐπῆρε τὸ ὀρνίθι καὶ τὸ ἐβάπτισε καὶ εἶπε ὅτι εἶναι ψάρι. Ἡμεῖς προτείνομεν νὰ δημιουργηθῇ ἕνα δημοκρατικὸν καθεστὼς εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ λείψῃ ὁ μηχανισμὸς αὐτὸς ποὺ κάποιος τὸν περιέγραψε ἔτσι: «Ὅλοι σχεδόν...... (ἀναγινώσκει)......». Αὐτὰ τὰ περιέγραψε ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ἐπέρασε ἀπὸ ἐκεῖ μέσα. Λοιπὸν καταλαβαίνετε ποῖος εἶναι αὐτὸς ὁ μηχανισμὸς καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι δημοκρατικό. Ἐγὼ νομίζω εἰς αὐτὸ τὸ θέμα ποὺ ἔθεσα μπροστά σας ὅτι εὑρήκαμε κάποια κοινὴ γλῶσσα, κάποια κοινὴν ἀντίληψιν καὶ κάποια κοινὴ στάσιν. Δι’ αὐτὸ τὸ Κόμμα τῆς ΕΔΑ πιστὸ εἰς τὸ πρόγραμμά του διὰ εἰρήνην καὶ ἀνεξαρτησίαν, παραμερίζοντας τὶς διαφορὲς ποὺ ἔχει μὲ τὰ ἄλλα κόμματα, καλεῖ ὅλον τὸν πολιτικὸν κόσμον καὶ ὅλους τοὺς βουλευτὰς νὰ σταθοῦν ἀντάξιοι τῶν ἀγώνων καὶ τῶν παραδόσεων τοῦ λαοῦ μας διὰ τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν, καλεῖ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀκολουθήσῃ πολιτικὴν ἐσωτερικὴν καὶ ἐξωτερικὴν ποὺ ὑπαγορεύεται ἀπὸ τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ νὰ σταματήσουν αἱ ἐκτελέσεις. Αὐτὸ εἶναι ἀπαραίτητον. Καὶ ὅταν λέγω ἐκτελέσεις δὲν ἐννοῶ μόνον διὰ τοὺς 8, ἀλλὰ ὁμιλῶ γενικῶς. Αὐτὰ ἤθελα νὰ πῶ καὶ σκεφθῆτε. Ἡμεῖς δὲν εἴμεθα Κυβέρνησις ὑπεύθυνος, ἀλλὰ εἴμεθα ὑπεύθυνοι ἀπέναντι τοῦ λαοῦ καὶ θὰ σᾶς εἴπω τελειώνοντας τοῦτο. Πιστεύω ὅτι ἀρκετὰ θὰ σκεφθῆτε νὰ ἀναλάβετε τὰς εὐθύνας ποὺ σᾶς εἶπα. Ἂς τολμήσουν ἐκεῖνοι νὰ ἀναλάβουν εὐθύνας. Ἀλλὰ ἐπειδὴ βρισκόμαστε καὶ μεῖς καὶ ἀνήκουμε εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ὀντότητα, ἄσχετα εἰς τὸ παρελθὸν ἐὰν ἐγνωρίσαμεν τὸ μῖσος, τώρα θὰ γνωρίσωμεν ἀλλήλους μὲ ἀγάπην καὶ μὲ εἰρήνην. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ΕΔΑ).

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μόδης ἔχει τὸν λόγον.

§266Γ. ΜΟΔΗΣ. Διὰ τὸν ἄρτι κατελθόντα τοῦ βήματος συνάδελφον εἶχα νὰ ὑπενθυμίσω ἕνα μόνον σημεῖον τὸ ὁποῖον καὶ αὐτὸς ἔθιξεν, τοὺς ἀνθρώπους ποὺ εὑρίσκονται πέραν τοῦ Παραπετάσματος, νέοι λευκοὶ σκλάβοι. Ἔχω λάβει τὰς τελευταίας ἡμέρας πολλὰ γράμματα ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἀπήχθησαν βιαίως καὶ παρὰ τὴν θέλησίν των καὶ ὑπεράνω χωρῶν, ποταμῶν, ὀρέων, ὡδηγήθησαν εἰς Πολωνίαν, Τσεχοσλοβακίαν καὶ μέχρι Τάσκεντ τοῦ Ρωσσικοῦ Τουρκεστάν. Καὶ εὑρίσκεται ἕνας ἐδῶ, τελειόφοιτος τῆς ἰατρικῆς τοῦ ὁποίου ὁ πατέρας καὶ ἡ μητέρα εἶναι εἰς Τσεχοσλοβακίαν, ἡ μία του ἀδελφὴ εἰς Πολωνίαν καὶ μία ἄλλη εἰς τὸ Τουρκεστάν. Καιρὸς εἶναι νὰ δοθῇ κάποια λευτεριὰ εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς τοὺς βιαίως ἀπαχθέντας ἀπ’ ἐδῶ καὶ νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς ἑστίας των. (Χειροκροτήματα). Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι εὐτύχημα καὶ θὰ ἔπρεπεν ἴσως νὰ ἀναπέμψωμεν εὐχαριστίας καὶ αἴνους πρὸς τὸν Ὕψιστον διότι τέλος εὑρέθη μεταξύ μας εἰς τὴν θέσιν του καὶ ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μετὰ μακροτάτην ἀπουσίαν ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διὰ τὴν εὔρυθμον λειτουργίαν τοῦ Πολιτεύματος καὶ τοῦ Κοινοβουλίου εἶναι ἐξίσου σημαντικὸς ὅσον τοὐλάχιστον καὶ ὁ Πρωθυπουργός. Καὶ καθὼς ξεύρετε εἰς τὴν Χώραν, τὴν κοιτίδα τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ συστήματος, τὴν Ἀγγλίαν, ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, λέγεται Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τῆς Α. Μ. Ἀλλ’ ἐπὶ τὰ ἴχνη τούτου βαίνοντες καὶ τὸ παράδειγμά του ἀκολουθοῦντες, ἔλαμψαν διὰ τῆς ἀπουσίας των, ἐπὶ μακρότατον χρόνον καὶ πολλοὶ ἄλλοι καὶ μεταξὺ αὐτῶν πρῶτος καὶ καλύτερος ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν ὁ κ. Μαρκεζίνης, ἄλλοτε ὑπαρχηγὸς τοῦ Συναγερμοῦ, ἄλλοτε ἐπιτελάρχης, ἄλλοτε—δὲν ξεύρω πόσους τίτλους ἔχει—καὶ τὸν ὁποῖον δὲν ἐλάβαμε τὴν εὐκαιρίαν νὰ γνωρίσωμεν ἀπὸ κοντά, ὅσοι δὲν εἴχαμε τὴν τιμὴν νὰ τὸν γνωρίσωμεν προηγουμένως. Ὁ κ. Μαρκεζίνης ἦλθε κατὰ τὸ διάστημα τῆς συζητήσεως τοῦ Συνταγματικοῦ θέματος, ἦλθε, εἶδε, ἐνικήθη καὶ ἀπῆλθε, συναποκομίζων μετ’ αὐτοῦ καὶ ὅλα τὰ μέλη τοῦ Συναγερμοῦ. Καὶ τοῦτο τὸ παράξενον συνέβη. Ἡ πτέρυξ τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως αὐτή, ἡ ὁποία εἶναι ἐκπρόσωπος τοῦ κόσμου τῶν συντηρητικῶν ἐθνικοφρόνων ἐνεφανίσθη χαρακτηρίζουσα τὸ νέον Σύνταγμα, ὡς Σύνταγμα Καραμαούνα καὶ Χαμδῆ! Ἡ πτέρυξ αὐτὴ ἐνεφανίσθη προτιμῶσα τὰ ράκη ἑνὸς Συντάγματος παμπαλαίου ποδοπατηθέντος ἐπανειλημμένως καὶ νεκραναστάντος ἐπανειλημμένως καθὼς καὶ ἕνα κυκεῶνα Συντακτικῶν Πράξεων ἀλληλοσυγκρουομένων, ἀντὶ τοῦ Νέου Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ἐκυρώθη κανονικῶς, διὰ μόνον τὸν λόγον ὅτι τὸ Διάταγμα τὸ ὁποῖον προεκήρυξε τὰς ἐκλογὰς ἐθεωρήθη ὑπ’ αὐτῆς ἀντικανονικὸν κατόπιν ἑορτῆς κατόπιν δηλαδὴ τῶν ἐκλογῶν δυνάμει τῶν ὁποίων ἐπῆραν τὰ εἰσιτήριά των διὰ τὴν Βουλήν!!... Κύριοι βουλευταί, ὁ Στρατάρχης Παπάγος, ἐτιμήθη ἐν ζωῇ ὅσον οὐδεὶς ἄλλος Ἕλλην καὶ περιεβλήθη μὲ ἐξουσίαν ὅσον οὐδεὶς στρατηγὸς εἰς οὐδὲν ἄλλο μέρος τοῦ κόσμου. Ἀπεστράτευσεν ἑκατοντάδας ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν, Ἀντιστρατήγους, περὶ τοὺς 8–10, ὑποστρατήγους 30, Ταξιάρχους περισσοτέρους.

§267Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι τόσους.

§268Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἔχω κατάλογον ὀνομαστικόν.

§269Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ζήτημα ἐὰν ἀπεστρατεύθησαν δύο ἀντιστράτηγοι κατὰ τὸ ἔτος 1949.

§270Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἔχω κατάλογον καὶ σᾶς ἀναφέρω τὰ ὀνόματα: Κοσμᾶς, Βεντήρης, Γιαντζῆς, Νικόλαος Παπαδόπουλος (Παπποῦς).

§271Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοὶ ἐπέστρεψαν εἰς τὴν ἀποστρατείαν των.

§272Γ. ΜΟΔΗΣ. Εἶναι οἱ ἀνώτατοι 100 καὶ πλέον. Καὶ ἀπεστρατεύθησαν χωρὶς Συμβούλια, μὲ ὅσην εὐκολίαν δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ ἀπολύσῃ ἕνα ὑπηρέτην προστατευόμενον ἀπὸ τοὺς νόμους προστασίας τῶν ἐργατῶν καὶ ἀπὸ τὴν ἐπέμβασιν τοῦ Εἰρηνοδίκου. Τόσον μεγάλη ἦτο ἡ ἐξουσία του. Καὶ πρὸς τοῦτο ἔχω νὰ ἀναφέρω δύο μόνον ἐπεισόδια. Μετὰ τὴν νύκτα τῆς 30 Μαΐου καὶ τὰ γνωστὰ γεγονότα, κατὰ τὴν νύκτα αὐτὴν ὁπότε ἀργὰ περὶ τὰ μεσάνυκτα ἄγνωστοι ἐτηλεφώνησαν ἐπανειλημμένως εἰς τὸ ξενοδοχεῖον μου ἐρωτῶντες ποῦ εὑρισκόμουν καὶ ἐὰν ἐκοιμώμην ἢ ἂν εἶχα ἐξυπνήσει κλπ. Διότι καταλαβαίνετε ὅτι εἰς τοιαύτας στιγμὰς στρέφεται ἡ προσοχὴ πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Μετὰ τὴν τραγικὴν ἐκείνην νύκτα καὶ τὸ ἀποτυχὸν κίνημα, εἰς τὸ πρῶτον Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἔφερα τὸ ζήτημα καὶ ἐξέφρασα τὴν ἀπορίαν μου πῶς καὶ διατὶ οἱ κινηματίαι ἀξιωματικοὶ δὲν παρεπέμφθησαν ἀμέσως εἰς τὸ Στρατοδικεῖον. Ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ νῦν Προεδρεύων αὐτῆς ἐδήλωσε: «εἴπαμε νὰ τὰ σκεπάσωμεν τὰ πράγματα. Τὸ εἶπε καὶ τὸ ἐζήτησεν ὁ Παπάγος». Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας μοῦ ἀνεκοινώθη ἀπὸ πρόσωπον τὸ ὁποῖον περιβάλλομεν ὅλοι μας μὲ ἐμπιστοσύνην καὶ σεβασμὸν ὅτι πρὸ 5–6 μηνῶν, δύο Ταξίαρχοι ἐκ τῶν ὁποίων ἀνέφερεν μόνον τὸ ὄνομα τοῦ ἑνός, ὁ ὁποῖος καὶ εἶχε λάβει μέρος εἰς τὸ κίνημα, εἶχον προσφέρει εἰς αὐτὸν τὴν Προεδρίαν, τὴν ὁποίαν θὰ κατελάμβανον βιαίως.

§273Σ. ΤΖΟΥΒΑΡΑΣ. Ὁ ἄλλος ἤμην ἐγώ.

§274Γ. ΜΟΔΗΣ. Δὲν τὸν ἀπεκάλυψε τὸν ἄλλον. Δὲν ξεύρω. Μοῦ εἶπεν ὅτι ἦτο ἄνθρωπος ὑπηρετῶν ἀκόμη εἰς τὸ Στράτευμα καὶ οὐδόλως ἐνοχληθείς.

§275Σ. ΤΖΟΥΒΑΡΑΣ. Πάντως σᾶς λέγω ὅτι ἤμην ἐγὼ καὶ θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§276Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἔσπευσα νὰ τὸ ἀναφέρω ἀμέσως εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἀπάντησις ἦτο: «Εἴπαμε νὰ τὰ σκεπάσωμεν. Τὸ ἐζήτησεν ὁ Παπάγος»!... Ἐν τούτοις παρὰ τὴν ἐξουσίαν αὐτήν, παρὰ τὴν αἴγλην, παρὰ τὴν δόξαν, ὁ Στρατάρχης μίαν καλὴν πρωΐαν παρῃτήθη καὶ ἀπεδύθη εἰς τὴν πολιτικήν. Ἦτο δικαίωμά του. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἤχθη ἀπὸ ἁγνὰ αἰσθήματα καὶ ἐλατήρια, πιστεύων ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ προσέφερεν ὑπηρεσίας περισσοτέρας εἰς τὸν τόπον. Ἄλλως τε τὰ ἴδια αἰσθήματα ἔχουν ὁδηγήσει καὶ ἡμᾶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, διότι καὶ ἡμεῖς ὅλοι πιστεύομεν ὅτι κάτι τὸ καλὸν κάμνομεν εἰς τόπον αὐτὸν καὶ ὅταν ἀκόμη κάμνωμεν κάτι τὸ κακόν. Ἀλλὰ ἀμφιβάλλω πολὺ ἐὰν μὲ τὴν παραίτησίν του καὶ τὴν ἐπέμβασίν του εἰς τὴν πολιτικήν, προσέφερεν ὑπηρεσίαν θετικὴν εἰς τὸν τόπον. Διότι μὲ τὴν ἐπέμβασίν του ἐξαπελύθησαν ἀμέσως ὅλοι οἱ ἀσκοὶ τοῦ Αἰόλου, ὅλων τῶν παθῶν καὶ τῶν ὀξυτήτων, τῶν διαιρέσεων, τῶν διχονοιῶν. Καὶ ἀμφιβάλλω ἀκόμη περισσότερον ἐὰν ἔπρεπε καὶ ἐὰν ἐδικαιοῦτο κἂν νὰ παραιτηθῇ καὶ πολιτευθῇ. Ὁ κ. Παπάγος εἶχεν ἀποκτήσει αἴγλην, δόξαν, ἀληθινὸν φωτοστέφανον, θρῦλον, ὁ ὁποῖος ἀπετέλει ἐθνικὸν κεφάλαιον διὰ τὸν τόπον. Καὶ τὸ κεφάλαιον αὐτὸ δὲν ἀνῆκεν ἀποκλειστικῶς εἰς αὐτὸν καὶ μόνον καὶ κατ’ οὐδένα λόγον ἐδικαιοῦτο νὰ τὸ ρίψῃ εἰς τὴν λάσπην τὴν ἐκλογικὴν καὶ εἰς τὴν διελκυστίνδα τὴν πολιτικήν.

§277ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι λάσπην ἐκλογικήν, δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ ἔκφρασις.

§278Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἔστω. Ὀνομάσατέ την κάπως ἀλλοιῶς. Ἀλλά, ἐὰν εἴχατε πολὺ χρόνον εἰς τὴν πολιτικὴν θὰ τὴν λέγατε χειρότερον ἀπὸ λάσπην. Ἐφθάσαμεν εἰς τὰς ἐκλογάς, θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ συζητήσωμεν καὶ διὰ πολλὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν κατὰ τὸ προεκλογικὸν στάδιον, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι καιρός. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν περιοδείαν του ἀνὰ τὴν Πελοπόννησον. Βεβαίως ἕνας ἀρχηγὸς κόμματος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἔρχεται πάντοτε εἰς ἄμεσον ἐπαφὴν μὲ τὸν λαὸν καὶ νὰ ὁμιλῇ πρὸς αὐτόν. Ἀλλὰ δὲν δικαιοῦται νομίζω, νὰ ἀπουσιάζῃ ἔπειτα ἐπὶ μακρὸν χρόνον ἀπὸ τὴν Βουλὴν εἰς τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ ἀναπτύξῃ εὐρύτερα, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπε μονολογῶν εἰς τὸν λαὸν κατὰ τὴν περιοδείαν του. Ἀλλὰ ἐκτὸς τούτου, συνέβη ἐκείνην τὴν ἡμέραν νὰ ταξιδεύω. Ἔπεσε στὰ χέρια μου ἡ «Ἀκρόπολις». Μόλις ἔρριξα τὴν πρώτην ματιὰν εἰς τὴν ἐφημερίδα εἶδον μὲ μεγάλα κεφαλαῖα πηχιαῖα γράμματα ἀναγραφόμενα ὅτι: «τὰ ἀνώτατα στελέχη τοῦ στρατεύματος ἀπεδείχθησαν ἀνάξια τῆς ἀποστολῆς των». Δὲν ὑπάρχει κύριοι οὐδεμία ἐπιφύλαξις, οὔτε περιορισμός, δὲν ἔλεγε κἂν μερικὰ στελέχη ἢ ὁ Ἀρχηγός, ἀλλὰ ἔλεγε τὰ ἀνώτατα στελέχη, δηλαδὴ ὅλοι οἱ Ἀντιστράτηγοι, ὅλοι οἱ Ὑποστράτηγοι, ὅλοι οἱ ταξίαρχοι, εἶναι κατὰ τὸν Στρατάρχην Παπάγον ἀνάξιοι τῆς ἀποστολῆς καὶ τῆς θέσεών των. Ἕως τώρα τοὐλάχιστον, δὲν ἔχω ἀκούσει ποτὲ νὰ ἐκτοξεύωνται τόσον βαρεῖαι φράσεις ἐναντίον ὅλων συλλήβδην τῶν στρατιωτικῶν ἡγετῶν τοῦ τόπου. Ἀκόμη καὶ εἰς τὰς χώρας ἐκείνας, ὅπου εἶναι ἐλεύθερος ὁ κομμουνισμὸς καὶ οἱ ἀναρχικοὶ στρέφονται κατὰ τῶν πρωθυπουργῶν, κατὰ τῶν ὑπουργῶν, ἀλλὰ ἀφήνουν κατὰ μέρος τοὺς στρατηγούς. Ἐδῶ συμβαίνει τὸ παράξενον φαινόμενον ἑνὸς τέως Ἀρχιστρατήγου νὰ προφυλακίζῃ, νὰ κατακεραυνώνῃ ὅλους τοὺς στρατηγοὺς καὶ τοὺς ταξιάρχους τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Δὲν θέλω νὰ ἐπικαλεσθῶ τὸ γεγονὸς ὅτι πράγματι ὅλοι οἱ ἀνώτατοι ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ, οἱ σήμερον διοικοῦντες τὰς μονάδας αὐτάς, ἦσαν καὶ ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τῆς Ἀρχιστρατηγίας του καὶ εἶχον ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου τοποθετηθῆ. Καὶ ἀκόμη ἂν ἦσαν πράγματι ἀνίκανοι, ἀκατάλληλοι καὶ ἀνάξιοι, δὲν εἶχε κανεὶς τὸ δικαίωμα καὶ ἀκόμη ὀλιγώτερον ὁ τέως Ἀρχιστράτηγος νὰ λέγῃ εἰς καιροὺς τόσον πονηροὺς καὶ κρισίμους ὡς οἱ σημερινοὶ πρὸς τὸν λαόν, δηλαδὴ πρὸς τὸν στρατόν: Μὴ ἔχετε ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς στρατηγούς σας καὶ τοὺς ταξιάρχους σας, εἶναι ἀνάξιοι καὶ ἀνίκανοι νὰ σᾶς διοικήσουν τώρα. Σᾶς τὸ λέγω ἐγὼ ὁ τέως Ἀρχιστράτηγος καὶ Στρατάρχης!! Καὶ τὸ δυστύχημα εἶναι ὅτι, ὅπως εἰς τὸν προχθεσινὸν λόγον του εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Συναγερμοῦ εἶπε: δὲν τὰ εἶπα αὐτὰ ἐλαφρᾷ τῇ συνειδήσει καὶ ἐλαφρᾷ τῇ καρδίᾳ, δὲν εἶχε βαρυτέραν τὴν καρδίαν, λέγων ἐπίσης πρὸς τοὺς ἄνδρας Ἀργείους: «Ζητοῦμεν τώρα αὔξησιν τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Ἀλλὰ καὶ 400 καὶ 600 ἑκατομμύρια δολλάρια...... ἂν τοὺς δώσουν θὰ τὰ καταβροχθίσουν.... κομματικῶς»! («Ἀκρόπολις» 17 Μαρτίου). Ἐὰν δὲ τὰ εἶπεν αὐτὰ ἐλαφροτάτῃ τῇ καρδίᾳ θὰ ἠμποροῦσε κανεὶς νὰ τοῦ ὑπενθυμίσῃ ποῖοι εἶναι αὐτοὶ οἱ λαβόντες τὰς μερίδας τοῦ λέοντος ἀπὸ τὰ δάνεια τὰ ἀμερικανικὰ καὶ θὰ ἔβλεπε τότε ὅτι οἱ πλεῖστοι ἂν μὴ ὅλοι εὑρίσκονται πολὺ κοντά του καὶ ὑπεστήριξαν ἐκθύμως ἢ γενναίως τὸ κόμμα του καὶ τὰ ὄργανά του!! Προχθὲς εἰς τὴν Βουλὴν ὁ Στρατάρχης καὶ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐνασκῶν ἔλεγχον κατὰ τῶν Ὑπουργῶν ἐπανῆλθε δριμύτερος εἰς τὴν ἐπίθεσίν του ἐναντίον τῶν στρατηγῶν. Ἄλλον εἶπε πλαστογράφον, ἄλλον ἐκβιαστὴν ὑποχρεοῦντα ἀνθρώπους νὰ καταθέσουν καὶ μὴ θέλοντας νὰ καταθέσουν, τὸν Στρατηγὸν Γρηγορόπουλον ἄτολμον καὶ ἄνευ σθένους, ἄλλον ἀλληλογραφοῦντα μὲ ξένας Πρεσβείας καὶ κάποιον συνταγματάρχην καταχραστὴν καυσοξύλων! Κύριοι συνάδελφοι, συνέβησαν πράγματι περίεργα καὶ καταπληκτικὰ πράγματα, κατηγορεῖται ὁ ἀντιστράτηγος Βασιλᾶς, ὅτι ἔστειλε τὴν ἐπιστολὴν πρὸς τὸν Ἀμερικανὸν Πρέσβυν καὶ ἦταν ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης διευψεύσθη ὡς ἄτιμον ψεῦδος τὸ γεγονὸς τοῦτο πάλιν ἐπέμενεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ὅταν ἀκόμη διεψεύσθη καὶ ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Πρεσβείαν, ἐξηκολούθησεν ἐπιμένων, ἐνῷ ταὐτοχρόνως δὲν κατέθεσεν ὡς εἶχε σαφῶς ὑποχρέωσιν τὴν εἰς τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς ἀναγνωσθεῖσαν καὶ καταγγελθεῖσαν ἐπιστολήν, τὸ σῶμα τοῦ ἐγκλήματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐστήριξε τὰς κατηγορίας! Αὐτὰ εἶναι ὅλως πρωτάκουστα καὶ ἀνήκουστα. Ἂν ἐνώπιον οἱουδήποτε δικαστηρίου θὰ ἐνεφανίζετο παρομοία περίπτωσις, δὲν ἠξεύρω ἂν θὰ ἤργουν περισσότερον τῶν δύο δευτερολέπτων οἱ δικασταὶ νὰ ἀπαγγείλουν καταδίκην τοὐλάχιστον ἐπὶ συκοφαντικῇ δυσφημήσει. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἐπαναλαμβάνω, δυστυχῶς, δυστυχέστατα, ἀπὸ τὸ ἕρκος ὀδόντων ἑνὸς τέως Ἀρχιστρατήγου καὶ νῦν ἀκόμη Στρατάρχου ἠκούσθησαν φράσεις βαρεῖαι ἂν μὴ βλασφημίαι ἐναντίον τῶν ἀνωτέρων Στρατιωτικῶν τοῦ τόπου μας, αἱ ὁποῖαι ὁμολογῶ δὲν καταλαβαίνω εἰς τὶ θὰ ἐχρησίμευαν. Ἀκόμη καὶ ἂν ἦτο ἀληθὲς ὅτι ὁ Ἀντιστράτηγος Βασιλᾶς ἔστειλεν τὴν ἐπιστολὴν πρὸς τὸν Ἀμερικανὸν Πρέσβυν, δὲν βλέπω εἰς τὶ θὰ ἐστήριζε τοῦτο τὴν πολεμικὴν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία τὸ πολὺ πολύ, θὰ προέβαινε τὴν ἐπιοῦσαν εἰς τὴν ἀποστρατείαν τοῦ ἀτακτήσαντος στρατηγοῦ. Ὅλη ἡ πολεμικὴ ἡ ἐξαπολυθεῖσα ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἀπὸ τὰ στόματα καὶ τοὺς καλάμους τῶν φίλων αὐτοῦ κατὰ τῶν Ἀνωτάτων Στρατ. Στελεχῶν, συλλήβδην, ἀορίστως καὶ γενικῶς εἶναι μυστήριον ἀνεξιχνίαστον. Ποῖον σκοπὸν ἐξυπηρετεῖ καὶ ποῦ θὰ καταλήξῃ καὶ ποῖον ἀποτέλεσμα θὰ εἶχε πλὴν τῆς βλάβης τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου καὶ τοῦ γοήτρου τοῦ στρατοῦ μας, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὸ καμάρι μας καὶ τὸ στήριγμά μας; Τὸ παράξενον εἶναι ὅτι ἡ κατηγορία ἐστράφη ἐν συσκοτίσει μὲ τὸ κίνημα τῆς 30ῆς Μαΐου καὶ τὴν ἀποκάλυψιν τοῦ συνδέσμου

ΙΔΕΑ.

Ὁ τέως Ἀρχιστράτηγος συνετέλεσε βεβαίως πράγματι εἰς τὴν καταστολὴν τοῦ κινήματος, τὸ ὁποῖον ὅμως εἶχεν ἤδη ἀποτύχει ἀπὸ τὰ μεσάνυκτα, ἠξεύρομεν ἀπὸ κινήματα καὶ ξεύρομεν ὅτι ἂν δὲν ἐπιτύχῃ ἀπὸ τὰς πρώτας ὥρας τὸ κίνημα εἶναι καταδικασμένον. Ἐλάχιστα τμήματα ἐκινήθησαν, μία τεθωρακισμένη μονὰς δὲν ὑπήκουσεν. Ἐδῶ εἰς τὴν ἀγόρευσίν του μᾶς εἶπεν ὅτι ἐζήτησε τὴν τιμωρίαν τῶν δραστῶν, συνέβη ὅμως τὸ περίεργον μερικοὶ ἐξ αὐτῶν, οἱ πρωτοστατήσαντες ἂν μὴ ὅλοι, νὰ εἶναι κοντά του μετὰ τὴν ἀποστρατείαν των. Ὑπῆρξαν καὶ τὰ ζωηρότερα στελέχη τοῦ κόμματός του ὅταν ἐπολιτεύθη. Δὲν ὑποθέτω ὅτι ἐπιδεικνύει κανεὶς τὴν ἀποδοκιμασίαν του πρὸς οὕτως ἀτακτήσαντας στασιαστὰς ὅταν ἐξακολουθῇ νὰ τοὺς περιβάλλῃ μὲ τὴν στοργὴν καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην του καὶ τὴν στενὴν συνεργασίαν του. Καὶ ἐὰν κρίνωμεν ἀπὸ τὰ ἄρθρα τῶν Συναγερμικῶν ἐφημερίδων θὰ ἴδωμεν καὶ μερικὰς κραυγὰς εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην Συναγερμικῶν συναδέλφων ὅτι ἀνεκηρύχθησαν τουλάχιστον εἰς ἥρωας οἱ πλέον ζωηρῶς πρωτοστατήσαντες ἐκείνην τὴν νύκτα.

§279Π. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μιὰ καὶ ἦσαν ἥρωες.

§280Γ. ΜΟΔΗΣ. Ξαίρω πολλοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν κανένα γαλόνι, ξαίρω πολλοὺς χωρικούς, οἱ ὁποῖοι χωρὶς νὰ ἔχουν κανένα βαθμόν, χωρὶς νὰ παίρνουν κανένα μισθὸν ἢ χωρὶς νὰ περιμένουν τίποτε, οὔτε νὰ ἀνήκουν εἰς κανένα Σύνδεσμον ἀπὸ τὸν ὁποῖον νὰ ἀντλοῦν τὴν παλληκαριάν των ἐστάθησαν ἀδάμαστοι πάντοτε καὶ ἀπέκρουσαν ἀτελειώτους μεγάλας ἐπιθέσεις συμμοριτῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπέτυχον ἀλλοῦ ὅπου ὑπῆρχον φρουραὶ στρατιωτικαὶ σημαντικαί.

§281Π. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Καὶ αὐτοὶ εἶναι ἥρωες ἀπὸ τοὺς λίγους.

§282Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἡμεῖς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἔχομεν πάρα πολλὰ πάθει ἀπὸ τοιούτου εἴδους ἥρωας, οἱ ὁποῖοι ἐκύτταζαν διὰ τοῦ ἡρωϊσμοῦ των αὐτοῦ νὰ φθάσουν ὁπωσδήποτε εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ μᾶς ἔκαναν κάθε φεγγάρι καὶ ἀπὸ ἕνα καινούργιο κίνημα. Ἀλλὰ ἀναγινώσκοντες τὰ πρακτικά, κύριοι βουλευταί, βλέπομεν τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως λέγοντα ὅτι οἱ κινηματίαι τῆς νυκτὸς τῆς 30ης Μαΐου «ἐκίνησαν ἐν συγχύσει ἄνευ προσυνεννοήσεως καὶ ἐν ἐκνευρισμῷ». Δηλαδὴ ἐγένετο ἕνα κίνημα, ἐκινητοποιήθησαν τμήματα, προεφυλακίσθησαν ἀνώτατοι ἀξιωματικοί, ἐγένοντο ὅλα αὐτὰ καὶ ὅπως λέγουν εἰς τὰ δικαστήρια, ὅλα αὐτὰ ἐγένοντο ἐν πλήρει συγχύσει ἢ ἄνευ προσυνεννοήσεως ὡς ἐὰν ἐπῆγαν εἰς «πάρτυ» καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ δοθῇ πλήρης ἄφεσις ἁμαρτιῶν εἰς τοὺς δράστας!! Ἐνῷ, κύριοι συνάδελφοι, ἔπραξαν κάτι τὸ τρομερὸν κατὰ τοῦ τόπου καὶ τοῦ Στρατοῦ καὶ ἐκλόνισαν ἐκ βάθρων τὸ σπουδαιότερον πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν δύναμιν τοῦ Στρατοῦ, τὴν πειθαρχίαν. Καὶ ἐνεφάνισαν ἕνα Στρατόν, ἀγωνισθέντα ὡς ἠγωνίσθη, ὡς ἐγκλείοντα εἰς τοὺς κόλπους του ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἐπεδίωξαν κινήματα καὶ τὴν δόξαν τῶν χωρῶν τῆς Νοτίου Ἀμερικῆς.

§283Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Μόδη, ποῖον σκοπὸν εἶχε τὸ κίνημα;

§284Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐν πρώτοις οὐδεὶς καλὸς σκοπὸς ἁγιάζει τὰ παράνομα μέσα. Ὁ σκοπὸς ἦτο νὰ ἀνατραπῇ ἡ Κυβέρνησις αὐτή, διὰ νὰ ὑποχρεωθῇ νὰ ἐπιβληθῇ μὲ τὸ ζόρι ὁ Ἀρχιστράτηγος, ὁ τότε παρητημένος Ἀρχιστράτηγος. Αὐτὸ δὲ ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν κίνησιν 5 μῆνες ἐνωρίτερα, τῶν δύο ταξιάρχων. Ἀπέβλεπαν δηλαδὴ νὰ σχηματίσουν καὶ μίαν Κυβέρνησιν τῆς ἰδικῆς των ἐκλογῆς καὶ ἐμπιστοσύνης ὄχι τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τοῦ λαοῦ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἤμην ἀνέκαθεν ἀντίθετος, ἀδιαλλάκτως ἀντίθετος εἰς οἱονδήποτε κίνημα στρατιωτικόν.

§285Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, εἰς τὸ κίνημα τοῦ 35 ἐλάβατε μέρος ἢ ὄχι;

§286Γ. ΜΟΔΗΣ. Δὲν ἔλαβον μέρος οὔτε ἐγένετο κίνημα εἰς τὴν Φλώριναν καὶ τὴν Δυτικὴν Μακεδονίαν.

§287Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐστείλατε αὐτοκίνητον;

§288Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἔστειλα μὲ 2 ἀνθρώπους νὰ μάθουν τὶ γίνεται καὶ σεῖς μὲ κατηγορήσατε καὶ μὲ συνέλαβαν.

§289Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐστείλατε νὰ ἐπαναστατήσῃ τὸ τάγμα μὲ τὸν Τζιότζιο καὶ Δρομᾶζο.

§290Γ. ΜΟΔΗΣ. ......... (δὲν ἀκούεται λόγῳ τοῦ θορύβου)..........».

§291Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν εἴμεθα ἐκλογεῖς τοῦ Νομοῦ Φλωρίνης.

§292Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον προκαλοῦμαι, δηλῶ ὅτι ἀνεμίχθην πράγματι ἐνεργῶς καὶ ζωηρῶς εἰς προπαρασκευὴν κινημάτων στρεφομένων ὅμως κατὰ δύο δικτατόρων, τοῦ Παγκάλου καὶ Μεταξᾶ. Τότε μόνον...

§293Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἦλθαν οἱ Γερμανοί, ὁ παλαιὸς σεῖς....... (δὲν ἀκούεται).

§294Γ. ΜΟΔΗΣ. ..... (δὲν ἀκούεται). (Θόρυβος—κωδωνοκρουσίαι). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος κ. Δ. Γόντικας). Παραδέχομαι, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος εἶναι μέγας κομμουνιστοφάγος τοῦ ὕπνου καὶ τοῦ ραχατιοῦ, τοῦ γλυκοῦ δηλαδὴ νεροῦ. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸν λόγον του τὸν προχθεσινὸν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διὰ μακρῶν, μακροτάτων ἀπησχολήθη καὶ μὲ τὴν ὀργάνωσιν ΙΔΕΑ. Πράγματι εὑρῆκε λόγους νὰ τὴν ἀποδοκιμάσῃ, λέγων ὅτι ἦτο μία ἁπλῆ ἀντικανονιστικὴ ἐνέργεια, ἕνα πταῖσμα ἐναντίον τοῦ κανονισμοῦ! τὸ ὁποῖον μάλιστα προῆλθεν ἀπὸ ἁγνά, πατριωτικά, τίμια, ἅγια ἐλατήρια. Ἀλλὰ ἐρωτῶ: Ὑπάρχει σὲ κανένα ἄλλο μέρος τοῦ κόσμου στρατός, εἰς τὸν ὁποῖον νὰ ἐπιτρέπεται ἀπὸ ἐλατήρια πατριωτικὰ καὶ τίμια, ἀπὸ αἰσθήματα ἁγνὰ —ἂν θέλετε— νὰ συγκροτοῦνται οἱ ἀξιωματικοὶ εἰς μπουλούκια, ὁμάδας ἢ ὁμοσπονδίας ἀποκρύφους καὶ μυστικὰς καὶ ν’ ἀποβλέπουν εἰς τὴν ἐγκατάστασιν ἀρχιστρατήγου καὶ Κυβερνήσεως τῆς ἀρεσκείας των; Καὶ εἶναι ἀποδοκιμασία αὐτή, ἡ ὁποία περιέχει μίαν ἐλαφρὰν νύξιν καὶ σωρείαν ἐπαίνων καὶ ὕμνων διὰ τῶν ὁποίων καλύπτεται ἡ πρᾶξις καὶ προτείνονται παράσημα διὰ τὰ ἐλατήρια; Ὅσον ἀφορᾷ τὸν Ἐπιτελάρχην τοῦ 3ου Σ. Στρατοῦ τὸν ταξίαρχον κ. Φροντιστὴν διὰ τὸν ὁποῖον ἐρωτῶμαι δηλῶ ἀδιστάκτως ὅτι εἶναι πράγματι θαυμάσιος ἀξιωματικὸς καὶ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος, ὁ ἴδιος ὡμολόγησεν ὅτι, ἐμυήθη καὶ παρεσύρθη εἰς τὴν ὀργάνωσιν κατὰ τὸ 1950 καὶ μαζὶ μὲ αὐτὸν παρεσύρθησαν καὶ ἄλλοι.

§295Σ. ΤΖΟΥΒΑΡΑΣ. Τὰ εἶπεν αὐτὰ ἐπειδὴ ἐπιέσθη ἀπὸ τὸν στρατηγὸν Τσακαλῶτον.

§296Γ. ΜΟΔΗΣ. Αὐτὰ μοῦ τὰ εἶπεν εἰς ἐμὲ τὸν ἴδιον προσωπικῶς ὁ ἴδιος ὁ Φροντιστὴς πρὸ δύο μηνῶν.

§297Σ. ΤΖΟΥΒΑΡΑΣ. Ἀφοῦ δὲν γνωρίζετε τὰ πράγματα δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐπιμένετε σὲ ἀνακριβείας.

§298Γ. ΜΟΔΗΣ. Εἶναι βεβαιωμένον καὶ ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἔλαβε χώραν μύησις καὶ ἐπέκτασις τῆς ὀργανώσεως ἐν πλήρει σωτηρίῳ ἔτει 1950, ὅταν κάθε ἴχνος συμμοριτισμοῦ δὲν ὑπῆρχε καὶ ὅταν ἐμεσουράνει ἡ ἀρχιστρατηγία τοῦ κ. Παπάγου. Καὶ θὰ ἤθελα νὰ ξεύρω ποῖα εἶναι αὐτὰ τὰ ἁγνὰ ἐλατήρια καὶ οἱ ἁγνοὶ σκοποὶ οἱ ὁποῖοι ὤθησαν ἤ, ἄν θέλετε, ἐπέτρεψαν εἰς τοὺς ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ὀργανώσεως νὰ ξαπλώσουν καὶ τοὺς πλοκάμους των εἰς τὰς φρουρὰς τῆς Μακεδονίας ἐν πλήρει ἔτει 1950;

§299Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἁγνὰ ἐλατήρια εἶναι ἀναγεγραμμένα μέσα εἰς τὸ πρακτικόν.

§300Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ξεύρω, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ νοηθῇ Στρατός, πραγματικῶς ἄξιος τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ, ὅταν μέσα εἰς τὰ σπλάχνα του ὑπάρχουν καρκινώματα, ὀργανώσεις καὶ συνωμοσίαι οἱασδήποτε μορφῆς καὶ οἱουδήποτε τύπου. Πρέπει ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ ἀναγνωρισθῇ καὶ νὰ καθιερωθῇ, ὅτι καμμία ὀργάνωσις, κανένας σύνδεσμος, καμμία συνωμοσία δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸν στρατὸν καὶ δὲν ὑπάρχει κανεὶς σκοπὸς τόσον ἅγιος ὥστε ν’ ἁγιάζῃ κατὰ τὸ Ἰησουϊτικὸν σύστημα παράνομα καὶ ἀνόσια μέσα. Εἶναι περίεργον, ὅταν ἀπεστρατεύθησαν ὑπερεκατὸν ἀνώτατοι ἀξιωματικοὶ μὲ μίαν ἁπλῆν μονοκονδυλιὰν χωρὶς τὴν γνώμην μάλιστα κανενὸς ὑπηρεσιακοῦ συμβουλίου οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ὅτι ἐξετοπίσθησαν ὑπὸ τῶν ἀρχηγῶν τῆς Ὀργανώσεως εὑρισκομένων περὶ τὸν Ἀρχιστράτηγον, ἀξιωματικοὶ πολεμισταί, μορφωμένοι, διακριθέντες πάντοτε, νὰ ἐξαντλούμεθα εἰς ἐπαίνους καὶ ὕμνους κινηματιῶν εἰς τοὺς ὁποίους ἀποδίδουν τὴν ἀποστράτευσίν των; Τὶ θὰ σκεφθοῦν; Φαντάζεσθε τὴν κατάστασιν στρατεύματος, εἰς τὸ ὁποῖον, οἱ ἀρχηγοὶ μιᾶς συνωμοτικῆς ὀργανώσεως ἔχουν τὸ λύειν καὶ δεσμεῖν ἠμποροῦν νὰ ἀποπέμπουν κάθε συνάδελφον, ἰδίως ἀνώτερον, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ὑπετάσσετο εἰς τὰς διαταγάς των καὶ δὲν θὰ ὑπήκουεν εἰς τὰς ὀρέξεις των καὶ οἱ ὁποῖοι ἀποτυγχάνοντες εἰς ἕνα κίνημα ἡρωοποιοῦνται καὶ βραβεύονται! Ἡ ὀργάνωσις ἐκτὸς τῶν ἄλλων εἶχεν ἀποκλείσει ἀπὸ μέλη της ὅλους τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς μὴ προερχομένους ἀπὸ τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων.

§301Σ. ΤΖΟΥΒΑΡΑΣ. Αἶσχος. Νὰ σταματήσετε νὰ λέγετε ψέματα....... (ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος). (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι, φωναί).

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Τζουβάρα, εἶσθε νέος βουλευτής, ἀλλὰ δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ κάνετε αὐτὰ τὰ ὁποῖα κάνετε ἐδῶ πέρα. Ἐδῶ ἔχει τὸ δικαίωμα κάθε βουλευτὴς νὰ λέγῃ ὅ,τι θέλει νὰ εἴπῃ καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὸν ἀκούσωμεν.

§303Σ. ΤΖΟΥΒΑΡΑΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ πρέπει νὰ λέγωνται ἀλήθειαι καὶ νὰ μὴ λέγωνται αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγονται... .... (Κωδωνοκρουσίαι, θόρυβος, φωναί). ....... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§304Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρεκάλουν καὶ ἐγὼ τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον νὰ ἠρεμήσῃ. Καὶ ἂν ἀκόμη ὁ ἀπὸ τοῦ βήματος ὁμιλῶν προβαίνῃ εἰς διατύπωσιν γνωμῶν αἱ ὁποῖαι ἀπαρέσκουν εἰς ἡμᾶς, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὰς σεβασθῶμεν. Ἀποτελεῖ τοῦτο βασικὴν προϋπόθεσιν τῆς λειτουργίας τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος καὶ θὰ παρακαλέσω ὅλους νὰ ἐπιδείξουν ἠρεμίαν. Πρέπει τὸ βῆμα νὰ προστατευθῇ.

§305Γ. ΜΟΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ὁμιλῶ οὔτε περὶ κόμματος οὔτε περὶ ζητήματος κομματικοῦ, ἀλλὰ περὶ μιᾶς ἐκδηλώσεως κακῆς εἰς τὸν στρατόν, τὸν ὁποῖον ὑποτίθεται ὅτι ὅλοι μας θέτομεν ὑπεράνω κομμάτων καὶ παρατάξεων καὶ τὸν θεωροῦμεν ἀνήκοντα εἰς τὸ Ἔθνος καὶ μόνον εἰς αὐτό. Καὶ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἐννοῶ τὸ ἐνδιαφέρον καὶ τὸν θορυβώδη ζῆλον μερικῶν συναδέλφων ὑπὲρ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ὁμολογουμένως ἦσαν ἐκ τῶν πρωτοστατησάντων εἰς τὸ κίνημα τῆς 30 Μαΐου καὶ εἰς τὴν ὀργάνωσιν ΙΔΕΑ, ἡ ὁποία συνεχίσθη καὶ ἐπεξετάθη βεβαιωμένως καὶ τὸ 1950, ὅταν κανεὶς λόγος καὶ καμμία αἰτία δὲν ὑπῆρχε δικαιολογοῦσα ἔστω καὶ πόρρωθεν τὴν ὕπαρξίν της. Κύριοι συνάδελφοι, καὶ εἰς σᾶς θὰ ἔχουν προσφύγει πολλοὶ ἐκ τῶν ἀποστρατευθέντων ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν, Ἔχει δημιουργηθῆ πράγματι νέον ἀποτακτικὸν ζήτημα. Ἔρχονται ἄνθρωποι διαμαρτυρόμενοι ὅτι ἀπεστρατεύθησαν ἄνευ γνώμης συμβουλίων, ἐνῷ διώκησαν ἐπὶ 4 καὶ 5 ἔτη μονάδας κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ συμμοριτοπολέμου, βραβευθέντες καὶ ἐνῷ εἶχον προταθῆ πρὸς προαγωγήν. Κατὰ ποίαν λογικήν, λέγουν, εὑρέθησαν ἐκτὸς τοῦ στρατεύματος αὐτοὶ καὶ ἐβραβεύθησαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὠργάνωσαν συνδέσμους, προεκάλεσαν κινήματα, κατεπάτησαν τὸν ὅρκον καὶ τὴν πειθαρχίαν, εἶναι ἐκεῖνοι εἰς τοὺς ὁποίους ὀφείλεται ἡ ἀποπομπή των. Καὶ ἐνῷ ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν τὴν ἐπαναφοράν των ἢ τοὐλάχιστον τὴν ἐπανεξέτασιν τῶν περιπτώσεών των, εἶναι, μὰ τὸν Θεόν, δίκαιον νὰ παύσουν ἐμφανιζόμενοι προστάται καὶ ὑμνηταὶ τῶν ἄλλων. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν νὰ ὑπάρχουν οἱ ἀδικηθέντες καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην, ὄχι ἁπλῶς νὰ φαινώμεθα ἐπιεικεῖς, ἀλλὰ καὶ νὰ βραβεύωμεν καὶ νὰ ἐξαίρωμεν ὡς ἥρωας τοὺς κινηματίας. Ὑπὸ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐλέχθη κατὰ τὴν προχθεσινήν του ἀγόρευσιν καὶ κάτι ἀκόμη καταπληκτικώτερον. Εἶπεν ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ΙΔΕΑ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1948 εἰς κρίσιμον στιγμὴν εἰς τὸ Βίτσι «ἠξίωσαν τὴν ὑπερτάτην τῶν θυσιῶν». Δὲν γνωρίζω ἐὰν εἶναι ἢ ὄχι τοῦτο ἀκριβές. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὸ διέψευσεν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἶναι βλασφημία νὰ λέγεται καὶ νὰ τονίζεται ὅτι ἀξιωματικοὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ ἀνώτεροι ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκον των τὸ στοιχειῶδες, ὄχι πειθόμενοι τοῖς ρήμασι τῆς Πολιτείας, ἀλλ’ ὑπείκοντες εἰς τὰ κελεύσματα μιᾶς ὀργανώσεως παρανόμου καὶ ἀποκρύφου; Κατὰ τὸν τέως Ἀρχιστράτηγον ἔπρεπε νὰ ἀνήκουν εἰς Συνδέσμους, εἰς μυστικὰς καὶ συνωμοτικὰς Ὀργανώσεις, διὰ νὰ ἐκτελέσουν τὸ καθῆκον των τὸ στοιχειῶδες καθῆκον των οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοί! Καὶ τὶ θὰ ἔλεγε, τότε, κανεὶς διὰ τὰ παιδιὰ αὐτὰ τὰ ἁπλᾶ φανταράκια, τὰ ὁποῖα εἰς ὁμάδας 10–15–20 ἀνδρῶν, μὲ ἐπὶ κεφαλῆς ἕνα ἔφεδρον ἀνθυπολοχαγίσκον, ἐστάθηκαν ἡμερόνυκτα ἀπομονωμένοι, ἐπολέμησαν καὶ ἀπέκρουσαν ἀλλεπαλλήλους ἐπιθέσεις ἑκατονταπλασίων ἐχθρῶν; Καὶ τὶ θὰ ἔλεγε κανεὶς διὰ τοὺς πτωχοὺς καὶ ἀσήμους κατοίκους τῶν χωρίων τῆς Μακεδονίας, τὰ ὁποῖα βρίσκονται εἰς τὰ βουνὰ τῆς μεθορίου, οἱ ὁποῖοι τέσσαρα ὁλόκληρα χρόνια, μὲ τὰ ὅπλα τὰ ἰδικά τους μόνα, ἐπολέμησαν καὶ ἀπέκρουσαν πάντοτε ἐπιτυχῶς σωρείαν ἀλλεπαλλήλων καὶ μεγάλων ἐπιθέσεων ἀδάμαστοι, ἀκλόνητοι καὶ ἀπτόητοι; Τὶ θὰ ἔπρεπε νὰ εἴπωμεν διὰ τοὺς ἁπλοῦς ἀγρότας χωρικούς, οἱ ὁποῖοι τίποτε δὲν λαμβάνουν καὶ τίποτε δὲν περιμένουν οὔτε κἂν ἠθικὴν ἱκανοποίησιν καὶ οἱ ὁποῖοι ἐν τούτοις κατὰ τόσον ὑπέροχον τρόπον ὑπερησπίσθησαν ἐθελοντικῶς τὴν χώραν, θυσιάζοντες τὴν ζωήν των, τὴν ζωὴν τῶν παιδιῶν των καὶ τῶν οἰκογενειῶν των καὶ τὴν ὕπαρξιν τῆς περιουσίας των; Παραγνωρίζομεν τὰ γεγονότα αὐτὰ καὶ ἐξαίρομεν ἐκείνους...

§306Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ὁ Στρατάρχης εἶπεν ὅτι ὅλοι ἐπετέλεσαν τὸ καθῆκον των.

§307Γ. ΜΟΔΗΣ. Νὰ σᾶς διαβάσω τὶ λέγει: «Ἠξίωσαν τὴν ὑπερτάτην τῶν θυσιῶν». Αὐτοὶ οἱ ἀρχηγοὶ τοῦ ΙΔΕΑ... Τὶ σημαίνει τοῦτο;... Εἶναι εἰς τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν...

§308Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἐννοεῖ ὅτι ἠξίωσαν ἀπὸ τὸν ἑαυτόν των. Δὲν λέγει ὅτι ἡ Ὀργάνωσις ἠξίωσε νὰ κάμουν τὸ καθῆκον των.

§309Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἕνας συνάδελφος τοῦ κόμματός σας τὸ ἔχει γράψει αὐτὸ καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας πρὸς ἔξαρσιν τοῦ

ΙΔΕΑ.

§310Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐδῶ γίνεται συζήτησις περὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ΙΔΕΑ, δὲν γίνεται συζήτησις περὶ θυσιῶν τοῦ λαοῦ μας. Ἐδῶ ὁμιλοῦμεν περὶ τοῦ Στρατιωτικοῦ θέματος, περὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ΙΔΕΑ καὶ εἶπον ὅτι καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ ἄλλοι ἀξιωματικοὶ ἔκαμαν τὸ καθῆκον των.

§311Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἀφοῦ μᾶς εἶπεν ὅτι δὲν ἤξευρε τὴν Ὀργάνωσιν Ι.Δ.Ε.Α. πῶς ἐγνώριζε ποῖοι ἀπὸ τοὺς πολεμήσαντας τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1948 εἰς τὸ Βίτσι ἀνῆκον τότε εἰς τὸν Ι.Δ.Ε.Α.; Δὲν εἶναι ἀνεύθυνος καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις. Εἶπεν ὅτι ὁ ρόλος των εἶναι σημαντικὸς διὰ τὴν εὔρυθμον λειτουργίαν τοῦ Δημοκρατικοῦ πολιτεύματος ὅσον καὶ τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Ἀπὸ τὸν Ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως σήμερον μὴ προερχόμενον ἀπὸ πολιτικὴν ἐξέλιξιν καὶ σταδιοδρομίαν καὶ ὁ ὁποῖος ἦτο πρὸ ὀλίγου ἀρχηγὸς τοῦ Στρατοῦ καὶ φέρει τὸν τίτλον τοῦ Στρατάρχου, θὰ εἶχον τὴν ἀξίωσιν οὗτος νὰ ὁμιλῇ κατὰ τρόπον πλέον ἀντικειμενικὸν καὶ πλέον, ἂς εἴπω, στρατιωτικὸν καὶ νὰ μὴ ἐμφανίζεται ἕνας Στρατάρχης ὑποθάλπων καὶ δίδων ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν διὰ πράξεις ἀντιστρατιωτικὰς καὶ καταστρεπτικάς, ὡς εἶναι τὰ κινήματα.

§312Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Διαφωνεῖτε μὲ τὸ πόρισμα τοῦ ἀνακριτοῦ; Ὁ κ. Ζωζωνάκης καὶ τὸ πόρισμα τὸ ὁποῖον ὅλοι ἐδιαβάσατε ἔλεγεν ὅτι ὁ Στρατάρχης δὲν ἐγνώριζε τότε τὴν ὕπαρξιν τοῦ ΙΔΕΑ ὑπὸ αὐτὴν τὴν μορφήν. Ἐρωτῶ: πιστεύετε εἰς τὸ πόρισμα τοῦ κ. Ζωζωνάκη ἢ ὄχι; Ἁπλούστατα ὁ Στρατάρχης δὲν τὸ ἤξευρε καὶ τὸ ἔμαθεν ἀπὸ τὸ πόρισμα αὐτό.

§313Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐδῶ ὑπάρχει μία συγκεκριμένη φράσις τοῦ ἰδίου τοῦ Στρατάρχου. «Κατὰ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1948 οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ΙΔΕΑ ἠξίωσαν τὴν ὑπερτάτην τῶν θυσιῶν». Πῶς ξεύρει ποῖοι ἦσαν τότε μέλη τοῦ ΙΔΕΑ; Τὸ περίεργον δὲ εἶναι ὅτι ἰδιαιτέρως μάλιστα ὁ κ. Κανελλόπουλος μὲ εὐστροφίαν δικανικὴν ἀξιοθαύμαστον ἔστρεφε τοὺς Μύδρους κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ὄχι διότι ὑπῆρξεν ἡ Ὀργάνωσις ἐκείνη καὶ τὸ κίνημα ἐκεῖνο τὸ στασιαστικόν, ἀλλὰ διότι «ἀνεμόχλευσαν καὶ ἀνεκίνησαν», ὡς εἶπεν ὁ Στρατάρχης, τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ δὲν ἄφησεν ἀνενοχλήτους τὴν στρατιωτικὴν ὀργάνωσιν καὶ τοὺς ὀργανωτάς της. Ἡ Κυβέρνησις, ὡς εἶχε στοιχειῶδες καθῆκον καὶ ἐκ τῶν νόμων διέταξεν ἀνακρίσεις. Ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπεν ἁπλῶς νὰ κλείσῃ τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ τὰ ὦτα; Ἔπρεπε ν’ ἀποκοιμηθῇ; Εἶναι ἔγκλημα, διότι κατεβλήθη προσπάθεια νὰ διαλευκανθῇ ἕνα ἔγκλημα; Καί, εἶναι ἄξιοι βραβεύσεως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατεπάτησαν τὸν ὅρκον τους, ἐποδοπάτησαν τὴν πειθαρχίαν καὶ διέπραξαν πράξεις, τὰς ὁποίας ὅλοι οἱ νόμοι ὅλων τῶν στρατῶν τοῦ κόσμου ἀποδοκιμάζουν καὶ καταδικάζουν; Αὐτὸ εἶναι τὸ περίεργον. Πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν ἐστράφη καὶ ὁ στρατάρχης καὶ ὡμίλησε περὶ ἀναμοχλεύσεως μιᾶς ὑποθέσεως, καὶ ὁ κ. Κανελλόπουλος κατέκρινε τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ νομίζω, ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις διὰ λόγους ἀνωτέρους, δὲν ἐπροχώρησε μέχρι τῆς ἐκδικάσεως τῆς ὑποθέσεως, ἀσφαλῶς, δὲν ἠμποροῦν νὰ τῆς ζητηθοῦν εὐθῦναι διότι ἐζήτησε νὰ διαλευκανθῇ ἡ ὑπόθεσις. Καὶ ἐὰν πρέπει νὰ καταλογισθῇ κάτι εἰς τὴν περυσινὴν Κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας ἤμην μέλος, εἶναι, ὅτι, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς δὲν παρέπεμψεν ἀμέσως εἰς Στρατοδικεῖον, τοὺς κινηματίας ἀξιωματικοὺς τῆς 30ης Μαΐου. Πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν ἔπρεπε νὰ ἠμποροῦσε νὰ στραφῇ ὁ ἔλεγχος, ὄχι νὰ ἐλέγχεται ἡ Κυβέρνησις διότι ὑπῆρξεν ἀνθεκτικωτέρα καὶ τοῦ Χριστοῦ πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐστράφησαν καὶ ἐνήργησαν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τῶν νόμων καὶ τοῦ Συντάγματος. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ ἀναφέρω ὀνόματα καὶ νὰ διασύρωμεν τὴν ὑπόληψιν ἀνωτάτων καὶ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν ἐπ’ ὠφελείᾳ ἄλλων, οἱ ὁποῖοι κατεπάτησαν τὸν ὅρκον των. Ἐν σχέσει μὲ τὸ Βίτσι καὶ τὸ ἀτύχημα τοῦ Σεπτεμβρίου 1948, εἶναι κοινὸν μυστικόν, χωρὶς νὰ ἀναφέρω ὀνόματα, ἂν καὶ τὸ γνωρίζομεν τοῦτο ὅλοι, ὅτι ὁ νῦν ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου μὲ τὸν ἀντιστράτηγον μακαρίτην Παπαγεωργίου, ἀντικατέστησεν τὸν τότε Διοικητὴν τοῦ ΙΙ Σώματος Στρατοῦ καὶ ἀνέλαβεν τὴν διοίκησιν αὐτοῦ καὶ ἀποκατέστησεν τὴν συνοχὴν τῶν κλονισμένων στρατιωτικῶν μονάδων. Καί, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρῆται τώρα ὅτι εἶναι κατώτερος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἰς τὰς κρισίμους στιγμάς, εἰς τὸ πεδίον τῆς μάχης, ἀντικατέστησεν κάποιον ἄλλον, τοῦ ὁποίου δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω τὸ ὄνομα, ὁ ὁποῖος ὅμως, ὁπωσδήποτε ἀπέτυχε καὶ ἠτύχησε. Ἀνεφέρθη ἐπίσης ὡς ἀνίερον ἔγκλημα καὶ ἔγκλημα ἐσχάτης προδοσίας, ἡ ἀπόπειρα ματαιώσεως τῆς ψήφου τῶν στρατιωτῶν. Δηλῶ, ἀπροκαλύπτως, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἤμην καὶ εἶμαι ἐναντίον τῆς ψήφου τῶν στρατιωτῶν. Ἠμπορεῖ νὰ ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς Ἀγγλοσάξωνας νὰ ψηφίζουν. Ἀλλά, Ρωμηοὶ εἴμεθα καὶ εἰς Ἱερουσαλὴμ παροικοῦμεν καὶ γνωρίζομεν πάντας καὶ ἀλλήλους καί, εἶναι κοινὸν μυστικὸν ὅτι ἡ Ἀχίλλειος Πτέρνα τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ, ἓν εἶδος προπατορικοῦ ἁμαρτήματος, εἶναι ἡ πολιτικομανία του, ἡ διάθεσις ἀναμίξεώς του εἰς τὴν πολιτικήν. Καὶ ὑποθέτω δὲν ὑπάρχει θεραπεία κατὰ τῆς ἀρρώστειας αὐτῆς διὰ τῆς ὑποβολῆς ὁλοκλήρου τοῦ στρατοῦ εἰς λουτρὰ πολιτικῆς καὶ κομματισμοῦ. Ὅταν θέλωμεν νὰ κρατήσωμεν τὸν στρατόν μας μακρὰν τῆς πολιτικῆς, κατὰ ποίαν λογικὴν καὶ διὰ ποίαν ἀνάγκην θὰ πρέπει νὰ τοῦ δώσωμεν τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίζῃ νὰ ψηφοφορῇ καὶ ψηφοθηρῇ! Διὰ νὰ ἔρχωνται εἰς ἀντίθεσιν ἀνώτεροι πρὸς κατωτέρους καὶ νὰ ἀρχίσῃ ἡ πολιτικὴ συζήτησις εἰς τοὺς στρατῶνας; Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι πολὺ δικαίως μερικοὶ τῶν ἀντιστρατήγων εἶπον νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ ψῆφος. Ἀλλ’ εἶνε ψηφισθῆ νόμος ὁ ὁποῖος τὴν ἐπέβαλε. Καὶ νομίζω ὅτι ἕνα ἐκ τῶν ἔργων τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ φέρῃ τὸ ταχύτερον νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐπαναφέρεται τὸ παλαιὸν καθεστώς, ὥστε ἀξιωματικοὶ καὶ στρατιῶται νὰ κυττάξουν τὴ δουλειά τους καὶ νὰ μὴ ἀσχολοῦνται μὲ τὴν πολιτικήν.

§314ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ψηφίζουν οἱ ἐξόριστοι, νὰ μὴ ψηφίζῃ ὁ στρατός;

§315Γ. ΜΟΔΗΣ. Δὲν λέγω ὅτι δὲν δικαιοῦται νὰ ψηφίσῃ, ἀλλ’ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφίσῃ διὰ νὰ τὸν κρατήσωμεν μακρὰν ἀπὸ τὰ κομματικὰ πράγματα.

§316Φ. ΓΕΡΟΘΑΝΑΣΗΣ. Ἄλλωστε ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως χθὲς ἀνεγνώρισεν ὅτι εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1950 μὲ τὸν Παπάγον ἡ ψηφοφορία τοῦ στρατοῦ ὑπῆρξεν ἄμεμπτος.

§317ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ (ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς). Κατὰ τετράδας ἐψήφιζαν.

§318Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Τὸ 1920 ἐψήφισεν ὁ στρατὸς καὶ ἔδωσε τὴν πλειοψηφίαν εἰς τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον. Σήμερον μᾶς λέγουν ὅτι τὰ παιδιά μας μᾶς κατεψήφισαν καὶ διερωτῶμαι: ποῦ εὑρίσκεται ἡ νοθεία, πρὸς τὴν πλευρὰν ἐκείνην, ἢ πρὸς τὴν ἐδῶ πλευράν; Νὰ μᾶς ψηφίζουν οἱ πατέρες καὶ νὰ μὴ μᾶς ψηφίζουν τὰ παιδιά!

§319Λ. ΛΥΜΠΕΡΗΣ. Συμβαίνει τὸ ἑξῆς μὲ τὸν στρατὸν—ἤμην τελευταίως εἰς τὸν στρατὸν καὶ τὸ ξέρω—ὅταν εἶναι κανεὶς εἰς τὸν στρατὸν ψηφίζει διαφορετικά, καὶ ὅταν γίνῃ πολίτης ἀλλάσσει καὶ πάει μὲ τὸ γενικὸν ρεῦμα. Ἄρα κάποιο λάκκο ἔχει ἡ φάβα. Ἐὰν τύχῃ καλὸς διοικητής, δὲν θὰ ἔχωμε νοθείαν. Ἐὰν τύχῃ κακός, τὰ ψηφοδέλτια θὰ πᾶνε πρὸς ὡρισμένην κατεύθυνσιν.

§320Γ. ΜΟΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἔγινε πολὺς λόγος καὶ κατάχρησις τοῦ ὅρου ἰσχυρὰ καὶ σταθερὰ Κυβέρνησις. Διὰ νὰ συντομεύσω δὲν ἔχω νὰ εἴπω παρὰ ὅτι δόθηκε εὐκαιρία εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν δημιουργίαν ἰσχυροτάτης καὶ σταθερωτάτης Κυβερνήσεως καὶ τὴν εὐκαιρίαν αὐτὴν τὴν ἀπέκρουσεν, τὴν ἐλάκτισεν ὁ ἴδιος, ὅταν τόσον ὁ Βασιλεύς, ὅσον καὶ οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν ἄλλων δύο κομμάτων τοῦ προσέφερον τὴν Πρωθυπουργίαν τῆς συμμαχικῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ξεύρω ἀποδοτικωτέραν Κυβέρνησιν ἀπὸ τὴν Οἰκουμενικὴν τοῦ 1926, ἡ ὁποία ἀπετελέσθη ἀπὸ τὴν ἕνωσιν καὶ τὴν συνεργασίαν 5 κομμάτων, εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ πάθη ἦσαν ὀξύτατα καὶ ἀληθῶς ἀβυσσαλέα. Ἀλλ’ οἱ τότε ἀρχηγοὶ δὲν ἐδίστασαν νὰ δώσουν τὰς χεῖρας καὶ νὰ θαυματουργήσουν. Προεβλήθη ὡς πανάκεια τὸ πλειοψηφικόν. Εἶναι ἕνα σύστημα τὸ ὁποῖον ἔχει πολλὰ τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατά. Ἀλλὰ δὲν ξέρω ἐὰν ὑπάρχῃ σύστημα ἢ ἐὰν ὑπάρχῃ καμμία συνταγὴ διὰ τῆς ὁποίας νὰ θεραπεύωνται τὰ δεινὰ τῶν λαῶν. Ἐὰν ὑπῆρχεν ἕνα σύστημα διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπρόκοπτον οἱ λαοί, τὸ πρᾶγμα θὰ ἦτο εὐκολώτατον. Ἀλλὰ τὰ ἴδια συστήματα ἐντεῦθεν τῶν Πυρηναίων εἶναι ὠφέλιμα, καὶ ἐκεῖθεν ἄθλια. Τὸ Προεδρικὸν πλειοψηφικὸν τῆς Βορείου Ἀμερικῆς ἐφαρμόζεται καὶ εἰς τὰς πολιτείας τῆς Νοτίου Ἀμερικῆς καὶ ξέρετε ποίους καρποὺς ἀπέδωσε. Μὲ τὸ ἀναλογικὸν ἡ Γαλλία κατὰ τὸ 1914–18 ἐνίκησε. Τὸ 1941 ἡττήθη. Μὲ τὸ πλειοψηφικὸν ἔχουν ἐξασφαλισθῆ Κυβερνήσεις μεγάλαι καὶ ἰσχυραί, ἄλλοτε ὅμως ἡ πλειοψηφία ἦτο ἐλαχίστη καὶ ἐδημιουργήθησαν Κυβερνήσεις ἀσταθέσταται. Κανεὶς δὲν μπορεῖ νὰ μᾶς βεβαιώσῃ ὅτι ἐὰν γίνουν ἐκλογαὶ μὲ τὸ πλειοψηφικὸν θὰ συγκεντρώσῃ ἓν κόμμα τόσην μεγάλην πλειοψηφίαν ὥστε νὰ προκύψῃ Κυβέρνησις σταθερὰ καὶ διαρκής. Ἄγνωστον τὸ περιεχόμενον τῶν καλπῶν. Τὸ 1932 διελύθη ἡ Βουλὴ ἐκ τῆς ἀναλογικῆς προερχομένη καὶ προεκηρύχθησαν ἐκλογαί, αἱ ὁποῖαι ἐστράφησαν ἐναντίον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι διέλυσαν τὴν Βουλήν.

§321ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἡ Οἰκουμενικὴ τὶ ἔκαμε;

§322Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἡ Οἰκουμενικὴ τοῦ 1926 ἐψήφισε ἐντὸς 6 μηνῶν τὸ νέον Σύνταγμα, ἐντὸς 10 μηνῶν ἀναδιωργάνωσε τὰ οἰκονομικὰ κατὰ τρόπον ὥστε ὁ πρῶτος προϋπολογισμὸς νὰ ἀποδώσῃ περίσσευμα ἑνὸς καὶ ἡμίσεος δισεκ. χρυσῶν δραχμῶν. Καὶ ἔλυσε μερικὰ ζητήματα, ὅπως καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἐπαναφορᾶς τῶν ἀξιωματικῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων περιελαμβάνετο καὶ ὁ σημερινὸς ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Κύριοι συνάδελφοι, μὲ συγχωρεῖτε ἐὰν σᾶς ἐκούρασα. Εἶπον ὅτι δὲν εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ κάθοδος τοῦ Στρατάρχου Παπάγου εἰς τὴν πολιτικὴν θὰ ὠφελήσῃ τὸν τόπον. Μεθ’ ὅσα ἐλέχθησαν καὶ διεπράχθησαν, ἂς εὐχηθῶμεν ὅτι δὲν θὰ εἶναι πολὺ βλαβερὰ διὰ τὸν ἀτυχῆ αὐτὸν τόπον. (Χειροκροτήματα).

§323Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω καὶ τὸ Προεδρεῖον καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως μετὰ μίαν 7ωρον συνεδρίασιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἠκούσθη ἐπὶ τέσσαρας ὥρας ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ δὲν ὡμίλησε κανεὶς ἐκ τοῦ Συναγερμοῦ, λυθῇ ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον.

§324Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Συνεδρίασις ἤρχισεν εἰς τὰς 6½. Τὸ πολιτικὸν θέμα ἐτέθη ἀπὸ τὸν Συναγερμόν, ἀπὸ τὸ μεγαλύτερον ἐν τῇ Βουλῇ κόμμα καὶ ἀπὸ τὰς 6½ ἕως τὰς 1.10′ δὲν ἐδόθη ὁ λόγος εἰς οὐδένα ἐκπρόσωπον τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ. Ἐκάματε ἑπομένως, κ. Πρόεδρε, κατανομὴν εἰς τὴν σειρὰν τῶν ὁμιλητῶν...

§325ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι! Οὐδεμίαν κατανομήν.

§326Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. ... ἡ ὁποία δὲν συνάδει πρὸς τὰς παραδόσεις τὰς Κοινοβουλευτικάς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητῆτε εἰς τὰς 1.10′, ἀφοῦ δὲν ὡμίλησεν οὐδεὶς ἐκ τοῦ Συναγερμοῦ, εἰς τὰς 1.10′ νὰ ἀναλάβωμεν ἡμεῖς τὸν ἀγῶνα ἐνώπιον κενῶν ἑδωλίων, ἀφοῦ ἐθέσαμεν καὶ ζήτημα ἀπαρτίας καὶ παρακαλῶ νὰ μὴ θεωρηθοῦν διαγραφέντες οὔτε ὁ κ. Στεφανόπουλος, οὔτε ὁ κ. Καραμανλῆς, οὔτε ὁ κ. Μακκᾶς. Δὲν θὰ εἶναι ἐκ μέρους τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως αὐτὸ ἀπολύτως ἔντιμον παιχνίδι ἔναντι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§327ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἄλλοι ἐγγεγραμμένοι, ἂς ὁμιλήσουν αὐτοί. Σεῖς ἂς ὁμιλήσετε αὔριον.

§328Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερν.). Κύριε Πρόεδρε, ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον ἔχει δίκαιον ὁ κ. Κανελλόπουλος εἶναι, βεβαίως, ὅτι σήμερον ἡ συνεδρίασις ἐξηντλήθη κυρίως ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ κυβερνητικοὺς ἀγορητάς. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τοὺς ἐγγραφέντας ἐκ μέρους τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος νὰ παραιτηθοῦν τοῦ λόγου, διὰ νὰ προχωρήσωμεν. Ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις ὅτι βάσει τοῦ νέου Συντάγματος τὸ ὁποῖον ἔχομεν, τὴν πέμπτην ἡμέραν πρέπει νὰ λήξῃ ἡ συζήτησις. Λοιπὸν θὰ προτείνω ἀπὸ αὔριον, διὰ νὰ ὁμιλήσουν οἱ κ. κ. ἀγορηταὶ νὰ βάλωμεν τὸ τέταρτον, διότι ἄλλως εἶναι ἀδύνατον, θὰ διαγραφοῦν ὅλοι. Διότι τὴν Παρασκευὴν θὰ ὁμιλήσω ἐγὼ ὡς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§329Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε—ἀπουσιάζατε ὅταν προέβην εἰς τὴν διατύπωσιν αὐτῆς τῆς γνώμης—νὰ διατυπώσω τὴν ἑξῆς γνώμην: Ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ παραταθῇ καὶ πέραν τῶν πέντε ἡμερῶν, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις τὸ θέλει. Καὶ λέγω ὅτι εἶναι δυνατόν, διότι ναὶ μὲν τὸ ἄρθρον 78 τοῦ Συντάγματος ὁρίζει ρητῶς ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραταθῇ, ἀλλὰ δεδομένου ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ἔχει διατυπωθῆ πρὸς ὄφελος τῶν Κυβερνήσεων, διὰ νὰ μὴ γίνεται κωλυσιεργία καὶ νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὰς Κυβερνήσεις νὰ ἀρχίσουν τὸ δημιουργικόν των ἔργον, ἐφ’ ὅσον ἔχει διατυπωθῆ πρὸς ὄφελος τῶν Κυβερνήσεων εἶναι δυνατὸν αἱ Κυβερνήσεις νὰ μὴ λάβουν ὑπ’ ὄψει τὸ ἄρθρον καὶ νὰ ἐπιτρέψουν νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις.

§330Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερν.). Δι’ αὐτὸ σᾶς εἰδοποιῶ, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ δώσῃ παράτασιν τῆς προθεσμίας.

§331Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον νὰ διευκρινίσω τὸ ζήτημα ἀπὸ νομικῆς ἀπόψεως καὶ πολιτικῆς. Νομίζω ἔτσι ἔχει τὸ ζήτημα. Πολιτικῶς ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ ὁρίσῃ ὅτι μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ πενθημέρου δὲν ἐπιτρέπομεν περαιτέρω συζήτησιν.

§332Ε. ΑΒΕΡΩΦ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Εἶναι πρὸς προστασίαν ὄχι τῶν Κυβερνήσεων, ἀλλὰ τῶν θεσμῶν, διὰ νὰ μὴ παρατείνεται ἡ συζήτησις αὐτὴ ἐπὶ μῆνα.

§333Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Προεδρεύων Κυβερν.). Τὴν Παρασκευὴν θὰ λήξῃ ὁπωσδήποτε ἡ συζήτησις.

§334Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀπάντησις ὅμως τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δύναται νὰ γίνῃ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ Σαββάτου.

§335Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀφοῦ ὁ Πρόεδρος κηρύξῃ περαιωμένην τὴν συζήτησιν ἔχει δικαίωμα μόνον ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀπαντήσῃ.

§336Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Παρακαλῶ ὅπως αὔριον μὴ ἔλθῃ οὐδὲν μέλος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀπασχολήσῃ ἐπὶ τέσσαρας ὥρας τὴν Βουλήν.

§337Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν τίθεται ὀρθῶς τὸ ζήτημα. Διότι τὸ ἄρθρον κατὰ τὴν ἐπιεικεστέραν ἑρμηνείαν ἐννοεῖ ὅτι, τιθεμένου ζητήματος δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν δύναται νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις πρὸ τῆς παρελεύσεως δύο ἡμερῶν καὶ δὲν δύναται νὰ παραταθῇ πέραν τοῦ πενθημέρου, ἐνῷ ἡμεῖς ἠρχίσαμεν τὴν πρώτην ἡμέραν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ ἑπταήμερον ὑπάρχει κατὰ τὸ Σύνταγμα.

§338ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§339ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§340ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 5.30′ μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως, συνέχειαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως ἐκφράσεως δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. (Ὥρα 2.5 5′ π. μ.).