1952.02.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 44η

Πέμπτη 14 Φεβρουαρίου 1952

ΠΡΟΕΔΡΙΑ κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 7.05′ μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Κωνσταντινίδης αἰτεῖται 30θήμερον ἀπουσίας ἄδειαν, προκειμένου νὰ ἀναχωρήσῃ διὰ τὸ ἐξωτερικόν. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ τὴν αἰτουμένην ἄδειαν;

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρέσχε τὴν ἔγκρισίν της εἰς τὴν αἰτουμένην ἄδειαν ἀπουσίας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εἰς τὸν βουλευτὴν κ. Α. Κωνσταντινίδην. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Ἰωάννου ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφοράς, κλπ.

§4Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἡ Ὁμοσπονδία τῶν Ἐκδρομικῶν Σωματείων τῆς Ἑλλάδος διαμαρτύρεται διὰ τὸ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κατατεθὲν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐπιβάλλεται εἰδικὸς φόρος ἐκ δραχμῶν 1.000.000 κατ’ ἄτομον καὶ κατὰ μῆνα ἐπὶ τῶν ταξιδευόντων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ζητεῖ τὴν μεταρρύθμισίν του, πρὸς ἀπαλλαγὴν παντὸς φόρου τῶν ταξιδευόντων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐργαζομένων ἐν γένει, ἐφ’ ὅσον μετέχουν εἰς ἐκδρομὰς διαρκείας 45 τὸ πολὺ ἡμερῶν, ὠργανωμένας ὑπὸ τῶν ἀνεγνωρισμένων ἐκδρομικῶν σωματείων. Μαθηταὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Γυμνασίου Σολέας Κύπρου, ζητοῦν τὴν ἕνωσιν τῆς Κύπρου μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Ἡ Ἕνωσις Ἑλλήνων Ἀποστράτων Ἀξιωματικῶν Σάμου διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ χορήγησιν εἰσέτι δώρου ἐπὶ ταῖς ἑορταῖς τῶν Χριστουγέννων. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδης καταθέτει ἀναφορὰν μικροδασοκτημόνων Ἀγριοβοτανίου Εὐβοίας, διαμαρτυρομένων δι’ ἀναδρομικὴν ἐπιβολὴν φόρου γαιῶν εἰς τοὺς μικροδασοκτήμονας τῆς ἐπαρχίας Ἱστιαίας. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Β. Στεφανόπουλος καταθέτει ἀνοφορὰν τοῦ Σωματείου Πεταλωτῶν καὶ Σαγματοποιῶν Πύργου ζητοῦντος ἄμεσον χορήγησιν ἀποζημιώσεως, πρὸς ἀνακούφισιν τῆς πληττομένης τάξεώς των ἐκ τῆς ἐπικρατήσεως τοῦ αὐτοκινήτου. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Β. Παπαρρηγόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἰδιοκτητῶν ξενοδοχείων ὕπνου Πατρῶν, ζητούντων τὴν κατάργησιν καὶ ἀπαλλαγὴν τῶν ξενοδοχείων ἀπὸ τοῦ εἰδικοῦ τέλους ὑπὲρ τῶν Δήμων, τοῦ ἐπιβληθέντος ὑπὸ τοῦ Α. Ν. 1910)1951. Οἱ βουλευταὶ Κοζάνης κ. κ. Θ. Σαράντης, Δ. Δόκος καὶ Γ. Καρότσης καταθέτουν ἀναφορὰν Γονέων τοῦ Γυμνασιακοῦ Παραρτήματος Σερβίων, ζητούντων συμπλήρωσιν διὰ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τοῦ ἐν λόγῳ Γυμνασιακοῦ παραρτήματος. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Α. Ἀντωνόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ἑστιατόρων, Οἰνομαγείρων Πατρῶν, ζητοῦντος ἀπαλλαγὴν τῆς περιφερείας Πατρῶν ἀπὸ τοῦ εἰδικοῦ τέλους ὑπὲρ ἐνισχύσεως τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, τοῦ ἐπιβληθέντος διὰ τοῦ Α. Ν. 1910)51. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δήμου Λουτρῶν Αἰδηψοῦ καὶ τῶν Ἐπαγγελματοβιοτεχνικῶν καὶ Ἐργατικῶν Ὀργανώσεων, ζητούντων τόνωσιν τῆς φθινούσης μεγάλης λουτροπόλεως. Ὁ βουλευτὴς Πρεβέζης–Ἄρτης κ. Χ. Ρῖζος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου καὶ τῶν Συλλόγων Δικηγορικοῦ, Ἐμπορικοῦ, Ἰατρικοῦ καὶ διαφόρων ἄλλων Σωματείων Πρεβέζης, διαμαρτυρομένων διὰ μελετωμένην κατάργησιν Γενικῆς Διοικήσεως Ἠπείρου. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Γεωργικῆς Ἑνώσεως Σερρῶν, ζητούσης ἄμεσον χορήγησιν δανείων ὀρυζοκαλλιεργείας 50.000 δραχ. κατὰ στρέμμα πρὸς ἀντιμετώπισιν ἐξόδων ἰσοπεδώσεως τῶν ἀγρῶν των κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης καταθέτει ἀναφορὰν καπνοπαραγωγῶν Νομοῦ Σερρῶν, ζητούντων ἄμεσον ἐξαγγελίαν τιμῆς ἀσφαλείας διὰ τὰ καπνὰ ἐσοδείας 1951, συγκέντρωσιν τῶν καπνῶν παλαιοτέρων ἐσοδειῶν, καταβολὴν τῆς βʹ δόσεως τοῦ πλασματικοῦ δανείου εἰς τὸ ἀκέραιον, χρηματοδότησιν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης δι’ ἐπαρκῶν πιστώσεων ὥστε νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀσκῇ τὴν ἀγροτικὴν πίστιν διὰ τῆς παροχῆς δανείων παραγωγικῶν εἰς τοὺς ἀγρότας. Ὁ βουλευτὴς Χαλκιδικῆς κ. Β. Βασιλικὸς καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Κοινοτήτων Κασσάνδρας, ζητούντων ἀπαγόρευσιν τῆς ἁλιείας ἐν τῷ κόλπῳ Κασσάνδρας ὑπὸ τῶν μηχανοτρατῶν καὶ λοιπῶν μηχανικῶν μέσων (γρὶ–γρί, γκαγκάδες συρόμενα κλπ.). Ὁ βουλευτὴς Χαλκιδικῆς κ. Β. Βασιλικὸς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Ἱερισσοῦ, ζητοῦντος ἀπαγόρευσιν παρανόμου ἁλιείας ἐντὸς τοῦ κόλπου Ἱερισσοῦ. Ὁ βουλευτὴς Πρεβέζης–Ἄρτης κ. Χ. Ρῖζος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Σαγματοποιῶν, Πεταλωτῶν καὶ Καρροποιῶν Ἄρτης, ζητοῦντος ἄμεσον χορήγησιν ἀποζημιώσεως πρὸς ἀνακούφισιν τῆς πληττομένης τάξεώς των ἐκ τῆς ἐπικρατήσεως τοῦ αὐτοκινήτου. Ὁ Ἐθνικὸς Σύνδεσμος Ἀποστράτων Συνταξιούχων ὁπλιτῶν Χωρ)κῆς Βορείου Ἑλλάδος ζητεῖ χορήγησιν καὶ αὖθις τῶν 10)50 τοῦ συνταξίμου μισθοῦ ὡς προσαύξησιν τούτου εἰς πάντας τοὺς συνταξιούχους ὁπλίτας τῆς Χωρ)κῆς ἀνεξαρτήτως χρόνου ὑπηρεσίας, κατάργησιν τοῦ ποσοστοῦ κρατήσεως 6% ἐπὶ τῆς συντάξεως εἰς τοὺς λαμβάνοντας σύνταξιν κάτω τῶν 500.000 δραχμ. μηνιαίως κλπ. Τὸ Σωματεῖον Στιβαδόρων καπνοῦ Καβάλας «ἡ Ἐθνικὴ Ἀγάπη» διαμαρτύρεται δι’ ἀποφασισθεῖσαν μείωσιν τοῦ κόστους καπνοῦ, ἀποσυμφόρησιν τῶν καπνεργατῶν, κατάργησιν τῆς κατοχυρώσεως τοῦ καπνεργατικοῦ ἐπαγγέλματος κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Θεσ)νίκης κ. Α. Θεοδοσιάδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ συνδέσμου ἐργοληπτῶν Τεχνικῶν Ἔργων Θεσ)νίκης, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν καθυστέρησιν ἐκκαθαρίσεως τῶν λογ)σμῶν τῶν ἐργοληπτῶν ἐξ ἐκτελέσεως ἐργασιῶν, τῆς Γεν. Δ)νσεως Οἰκισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου Κοιν. Προνοίας. Ὁ Σύνδεσμος Βιομηχάνων Μακεδονίας καὶ Θράκης ζητεῖ ἄμεσον ἀποκατάστασιν τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ αὐτοτελείας τοῦ ἀρχικοῦ Νομικοῦ προσώπου τῆς Διεθνοῦς Ἐκθέσεως Θεσ)νίκης καὶ ἀνάθεσιν τῆς διοικήσεως αὐτῆς εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν παραγωγικῶν τάξεων, ὑποδεικνυομένων ὑπὸ τῶν ὀργανώσεων αὐτῶν μὲ ἐποπτείαν καὶ ἔλεγχον τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Μακεδονίας καὶ τὴν συνδρομὴν τῶν Ὑπουργείων Βιομηχανίας, Γεωργίας καὶ Ἐμπορίου. Ἡ Ὁμοσπονδία Προσωπικοῦ Ἀεροπορικῶν Ἑταιριῶν ζητεῖ ταχεῖαν ἐπίλυσιν τῶν δικαίων αἰτημάτων της. Κάτοικοι τῆς Κοινότητος Βουργαρελίου καὶ Περιχώρων διαμαρτύρονται διὰ μελετωμένην ματαίωσιν τῶν ἔργων κατασκευῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ Ἄρτης–Τρικάλων. Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Δ. Μανέντης καταθέτει ἀναφορὰν λεηλατηθέντων καὶ πυροπαθῶν ἐπαγγελματιῶν κατοίκων κοινότητος Ἐρατύρας Κοζάνης, ζητούντων ἄμεσον χορήγησιν ἐπαγγελματικῶν δανείων. Οἱ βουλευταὶ Φθιώτιδος κ. κ. Ε. Καλαντζῆς καὶ Γ. Πλατῆς καταθέτουν ἀναφορὰν αὐτοκινητιστῶν Φθιώτιδος Δομοκοῦ, Στυλίδος, Μώλου, Σπερχιάδος καὶ Μακρακώμης, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ ἀναπροσαρμογὴν τῶν κομίστρων τῶν δι’ αὐτοκινήτων μεταφορῶν, καίτοι ηὐξήθη ἡ ἀξία τῆς βενζίνης, τῶν ἀνταλλακτικῶν καὶ τῶν ἐλαστικῶν αὐτοκινήτων, τῶν φόρων καὶ ἐν γένει τοῦ τιμαρίθμου τῆς ζωῆς. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Σ. Πολυζωγόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν τῆς Κοινότητος Πλατάνου Ἠλείας, ζητούντων διαγραφὴν ἐκ τοῦ Τ.Ε. Β.Ε. τῶν ἐπαγγελματιῶν τῶν ἐξασκούντων ἐπάγγελμα εἰς κοινότητας κάτω τῶν 3.000 κατοίκων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Πρεβέζης–Ἄρτης κ. Χ. Ρῖζος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου ἀγωγέων Ἄρτης «Τὰ Τζουμέρκα», ζητοῦντος ὅπως εἰς τὸν ψηφισθησόμενον νόμον «περὶ ἀποζημιώσεως τῶν πληγέντων ἐπαγγελματιῶν» περιληφθῶσιν ἅπαντες οἱ ὠργανωμένοι εἰς Συλλόγους κατὰ κύριον ἐπάγγελμα ἀγωγεῖς ἐπιτηδευματίαι, χορηγηθῇ αὐτοῖς κατὰ προτεραιότητα καὶ προτίμησιν δικαίωμα ἀδείας κυκλοφορίας καὶ ἀγορᾶς αὐτοκινήτων ἢ ἄλλων μέσων κυκλοφορίας κλπ. Ὁ κ. Φ. Ζαΐμης (Ὑπ. Κοιν. Προνοίας), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1843)51 Α. Ν. «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1565)39 Α. Ν. «περὶ Κώδικος ἀσκήσεως τοῦ Ἰατρικοῦ ἐπαγγέλματος». Ὁ κ. Σ. Ἀλλαμανῆς (Ὑπ. Γεωργ.), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1790) 1951 Α. Ν. «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Β. Βραχνὸς καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀνυποτάκτων τοῦ ἐξωτερικοῦ». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Ζέρβας, Α. Γιαννόπουλος, Χ. Σκουτέρης, Ν. Διγενόπουλος, Μ. Στεφανίδης, Κ. Βουδούρης, Σ. Πετραλιᾶς, κ. ἄ., καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Α. Ν. 1623) 1951 «περὶ ἀναστολῆς διώξεως ἀδικημάτων τινῶν κλπ.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Ρουμάνης, Δ. Παπαδημητρίου, Θ. Βαμβακᾶς, Α. Κοκκέβης, Σ. Τσιαπάρας, κ. ἄ., καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ προσόντων Δικαστικῶν ὑπαλήλων διατάξεων κλπ.». Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Μπακλατζῆς, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῆς παρ. 2 τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ Κωδ. Ν. 128) 1936 «περὶ ὀργανώσεως τῆς Γραμματείας τῶν Δικαστηρίων κ.λ.π.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Γεωργιάδης, Ε. Γονῆς, Α. Φράγκου, Β. Βασιλικός, Γ. Μεταξᾶς, Γ. Πλατῆς, κ. ἄ., καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 1540)50 καὶ 1912)51 Α. Ν. καὶ παρατάσεως προθεσμιῶν τοῦ Α. Ν. 1912)51 καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Μητσοτάκης, Ν. Ἰντζὲς καὶ Ι. Μογγογιάννης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 1540)50 καὶ 1912)51 Α. Ν. καὶ περὶ παρατάσεως προθεσμιῶν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1912)51 Α. Ν. καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. Δενδρινός, Σ. Λιβαδᾶς καὶ Γ. Μεταξᾶς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ νόμου 1597)50 «περὶ διαλύσεως τῶν εἰς τὰς Ἰονίους Νήσους ὑφισταμένων ἀγροληψιῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Σκουτέρης, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν τοὺς ἀνθυπασπιστὰς Χωροφυλακῆς».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐργασίας ἔχει τὸν λόγον.

§6Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ (Ὑπ. Ἐργασ.). Εἶμαι εὐτυχὴς ἀναγγέλλων εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία χθὲς ἀπησχολήθη ἐπὶ μίαν ὥραν μὲ τὸ ζήτημα τῶν ἡμερομισθίων τῶν μεταλλωρύχων καὶ λιγνιτωρύχων, κατόπιν ἐρωτήσεως τοῦ ἀγαπητοῦ καὶ διακεκριμένου συναδέλφου κ. Μ. Στεφανίδη ὅτι τοῦτο ἐλύθη κατ’ εὐχήν. Ὅπως ἀνεκοίνωσα χθὲς εἰς τὴν Βουλὴν τῇ πρωτοβουλίᾳ μου συνεκλήθη σήμερον ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως κ. Βενιζέλου σύσκεψις τῶν Ὑπουργῶν Ἐργασίας, Συντονισμοῦ, Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας. Ἀφοῦ ἠκούσθησαν αἱ ἀπόψεις τῶν ἐργατῶν καὶ τῶν ἐργοδοτῶν ἀπεφασίσθη διὰ κοινῆς συμφωνίας, ὅπως δοθῇ λόγῳ τῆς βαρύτητος τῆς ἐργασίας τῶν μεταλλωρύχων καὶ τῶν λιγνιτωρύχων ὑπὸ μορφὴν ἐπιδόματος ἀνθυγιεινῆς ἐργασίας, αὔξησις ἡμερομισθίων κατὰ 5.000 δραχμὰς εἰς τοὺς βαρύτερον ἐργαζομένους, 4.000 εἰς τοὺς ἐλαφρότερον τῶν πρώτων ἐργαζομένους καὶ 3.000 δραχμὰς εἰς τοὺς ἔτι ἐλαφρότερον, ἀλλὰ πάντως βαρέως καὶ ἀνθυγιεινῶς ἐργαζομένους. Ἐξηρέθησαν τῆς αὐξήσεως οἱ λαμβάνοντες ἡμερομίσθιον ἄνω τῶν 55.000 δραχμῶν καὶ καθωρίσθη ἑνιαία αὔξησις 3.000 εἰς ὅσους ἔτυχον ἤδη οἱασδήποτε αὐξήσεως ἀπὸ 1 Νοεμβρίου καὶ ἐντεῦθεν. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τονίσω τὴν κατανόησιν καὶ τῆς ἐργατικῆς καὶ τῆς ἐργοδοτικῆς τάξεως, ποὺ ἐδέχθησαν τὴν λύσιν, νὰ τονίσω ὅμως καὶ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Πολιτεία παρεμβαίνουσα συμβιβαστικῶς εἰς τὰς μεταξὺ κεφαλαίου καὶ ἐργασίας διαφοράς, ἐξετέλεσε τὸ καθῆκον της ἀπέναντι τῶν μεταλλωρύχων καὶ λιγνιτωρύχων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀπὸ τοὺς σκληρότερον ἐργαζομένους μισθωτούς. (Χειροκροτήματα).

§7Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς ὑποβαλὼν τὴν συζητηθεῖσαν χθὲς εἰς τὴν Βουλὴν ἐρώτησιν, διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν ὅρων τῆς ζωῆς τῶν μεταλλωρύχων καὶ λιγνιτωρύχων καὶ τὴν χορήγησιν τοῦ ἐπιδόματος ἀνθυγιεινῆς ἐργασίας, θεωρῶ καθῆκον μου νὰ ἐκφράσω τὰς θερμὰς εὐχαριστίας μου καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην των πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαιτέρως πρὸς τὸν προεδρεύσαντα τῆς σημερινῆς ἐξ Ὑπουργῶν συσκέψεως, ἀξιότιμον Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως κ. Βενιζέλον καὶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐργασίας, διὰ τὴν ἄμεσον ἐπίλυσιν τοῦ μεγάλου κοινωνικοῦ αὐτοῦ ζητήματος. Εὔχομαι μάλιστα ἵνα, τὸ ἀναγγελθὲν ἀπόψε εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐργασίας εὐεργετικὸν μέτρον, ἀποτελέσῃ τὴν ἀπαρχὴν καὶ ἄλλων προστατευτικῶν μέτρων, ὑπὲρ τοῦ ἀναξιοπαθοῦντος ἐργατικοῦ κόσμου τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα).

§8Θ. ΤΑΜΒΑΚΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νὰ μὴ λησμονήσητε καὶ τοὺς ἐργάτας τσιμέντων Χαλκίδος.

§9ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐλπίζω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ἡ χορηγηθεῖσα αὔξησις δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ κόστος τοῦ μεταλλεύματος, ἀλλὰ πρόκειται νὰ μειώσῃ τὸ κέρδος.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Βʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Α. Ν. 120) 1936 «περὶ θέσεως εἰς διαθεσιμότητα δημοσίων λειτουργῶν κ. λ. π.».

§11Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κρατεῖται. (Ἐπίσης καὶ ἕτεροι κ. κ. βουλευταὶ παρακαλοῦν ὅπως κρατηθῇ, προκειμένου νὰ γίνῃ συζήτησις).

§12Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐγγράφεται ἐπὶ σειρὰν ἡμερῶν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν χωρὶς νὰ ψηφίζεται, διότι κρατεῖται ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Τὸ νομοσχέδιον ἐτροποποιήθη κατ’ εἰσήγησιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ οὕτω τροποποιημένον, τὸ ἀπεδέχθην. Πέραν αὐτῆς, οὐδεμία ἄλλη τροποποίησις ἐγένετο, περιέχει δὲ ἓν μόνον ἄρθρον. Ἡ μὴ εἰσέτι ψήφισίς του ὀφείλεται εἰς κωλυσιεργίαν καὶ ἐπιτραπήτω μοι νὰ εἴπω, ὅτι δὲν πιστεύω ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ ἐπιθυμῇ νὰ θέσῃ ὑπὸ τὴν προστασίαν της τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος πρόσωπον.

§13Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Συγκοινωνιῶν παρεβίασε τὸν Κανονισμόν Ὁ Κανονισμὸς δὲν τοῦ ἐπιτρέπει νὰ ὁμιλήσῃ καθ’ ὃν τρόπον ὡμίλησεν. Τὰ θέματα ποὺ ἔρχονται εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι θέματα ἐπὶ τῶν ὁποίων οἱ κ. κ. βουλευταὶ καὶ τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὄχι ὡς μπλὸκ κομμάτων, ἀλλὰ ὡς ἄτομα ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ διατυπώσουν τὰς γνώμας των, δι’ αὐτὸ ἄλλωστε ἐλήφθη πρόνοια ὅπως τὰ νομοσχέδια συζητοῦνται εἰς δύο συζητήσεις. Ὑπάρχουν βουλευταὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, ἐνδεχομένως καὶ τῶν ἄλλων Κομμάτων, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ κρατήσουν τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ τὸ συζητήσωμεν καὶ ἄλλοι μὴ δεχόμενοι τὴν συμβιβαστικὴν λύσιν ἡ ὁποία ἐγένετο δεκτὴ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι ἡ λύσις ἐκείνη ἀποτελεῖ δέσμευσιν δι’ ὅλους τοὺς βουλευτάς. Ὑπάρχουν βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἐμμένουν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Συνεπῶς δὲν νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς εὑρίσκεται ἐν δικαίῳ διατυπώνων ἐκεῖνα ποὺ διετύπωσεν. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι παρεβίασε τὸν Κανονισμόν, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ παρατηρήσω, ὅτι παρεβίασε τὴν πολιτικὴν τάξιν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἠθέλησε νὰ ἐπιρρίψῃ εὐθύνας εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν ὅτι δῆθεν ἐκ προθέσεως κωλυσιεργεῖ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ περὶ οὗ πρόκειται νομοσχεδίου ἀφορῶντος πρόσωπον τὸ ὁποῖον αὕτη ἀγνοεῖ ἐν προκειμένῳ. Θὰ ἤθελον νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι ἡμεῖς τοὐλάχιστον οὐδεμίαν τοιαύτην πρόθεσιν ἔχομεν, οὔτε πρόκειται νὰ ἐκδηλώσωμεν. Ὅ,τι ἐλέχθη ἀπὸ μέρους ἡμῶν, ἐλέχθη καθαρῶς ἐκ λόγων ἀρχῆς.

§14Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Ἐγὼ ἐδήλωσα, ὅτι τὸ περὶ οὗ πρόκειται πρόσωπον περιφέρεται εἰς τὰ γραφεῖα καὶ τοὺς διαδρόμους καὶ καταβάλλει προσπαθείας διὰ νὰ ματαιωθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου.

§15Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐπιτρέπονται εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τοιοῦτοι ὑπαινιγμοί, διότι εἶναι ἀντίθετοι πρὸς τὴν σοβαρότητα τοῦ ἀξιώματος τὸ ὁποῖον κατέχει. Νὰ σεβασθῆτε τὸ ἀξίωμά σας. Ἐγὼ ὑπέβαλον τὴν τροπολογίαν.

§16Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Τὴν ἐδέχθην εὐχαρίστως.

§17Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ἀπαντήσω ὅτι δὲν μπορεῖτε νὰ μεταχειρίζεσθε τοιαύτας λέξεις ἔναντι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν νὰ ἐκφέρουν τὰς γνώμας των.

§18Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι συμμερίζομαι τὴν ἠθικὴν ἀντίδρασιν τοῦ κ. Πολυζωγοπούλου, διότι ὁ κ. Πολυζωγόπουλος οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει μὲ αὐτὸ τὸ πρόσωπον τὸ ὁποῖον ὑπαινίσσεται ὁ κ. Ὑπουργός. Ὁ κ. Πολυζωγόπουλος ἔλαβε θέσιν ἀπέναντι τοῦ νομοσχεδίου καθαρῶς ἀντικειμενικήν. Αὐτὸ παρακαλῶ νὰ τὸ πιστέψῃ καὶ νὰ τὸ παραδεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Συγκοινωνιῶν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον εἰσαχθέν, σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Α. Ν. 120)1936 «περὶ θέσεως εἰς διαθεσιμότητα δημοσίων λειτουργῶν κ. λ. π.», κρατεῖται. Συνέχεια τῆς βʹ συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγγραφῆς ἐπιλαχόντων φοιτητῶν καὶ ρυθμίσεως Πανεπιστημιακῶν τινων ζητημάτων καὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐκπαιδευτικῶν διατάξεων». Ὁ κ. Δερδεμέζης ἔχει τὸν λόγον.

§20Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Θέλω νὰ πιστεύω, κ. συνάδελφοι, ὅτι τὰ ὅσα ἀνεπτύχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος κατὰ τὰς προηγουμένας συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, προήρχοντο καὶ ἀπετέλουν προσπάθειαν καὶ θέλησιν νὰ δοθῇ μία ὀρθὴ λύσις εἰς τὸ συζητούμενον θέμα καὶ νὰ μὴ εἶναι ἀποτέλεσμα ἐπιρροῶν οὔτε πιέσεων, αἱ ὁποῖαι ἴσως νὰ εἶναι δικαιολογημέναι, ἐπειδὴ τὰ θεωρεῖα κατακλύζονται ἀπὸ τοὺς ἐνδιαφερομένους. Δὲν πρέπει, βέβαια, κατόπιν τῶν ὅσων ἐλέχθησαν νὰ παρατείνω τὸν λόγον. Πάντως θὰ πρέπῃ, ἐν συμπεράσματι, νὰ πάρωμεν καὶ ἡμεῖς θέσιν ἐπὶ τοῦ μεγάλου αὐτοῦ προβλήματος. Δὲν συμφωνῶ μὲ ὅσα ἐλέχθησαν ἐκ μέρους τῶν κ. συναδέλφων, διότι οὐδεὶς ἔθιξε τὸ θέμα εἰς τὴν πραγματικήν του οὐσίαν, ἐκτὸς τοῦ κ. Κανελλοπούλου. Τὸ θέμα, λόγῳ τῆς σοβαρότητός του, ἔπρεπε νὰ εἶχεν ἀπὸ μακροῦ χρόνου λυθῆ καὶ νὰ εἶχεν ἀπασχολήσει τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις. Δυστυχῶς ἡ ἀγραμματωσύνη, ἡ ὁποία παρατηρεῖται —καὶ πρέπει, κύριοι, νὰ τὴν ὁμολογήσωμεν, διότι ὅλοι εἴμεθα μάρτυρες αὐτῆς— ὀφείλεται, κατὰ πρῶτον λόγον, κατὰ τὴν γνώμην μου, εἰς ἡμᾶς τοὺς πολιτικούς. Διότι οἱ ἑκάστοτε Ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι διῆλθον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, δὲν ἐφρόντισαν νὰ διατηρήσουν, ἀλλ’ ἀνέτρεπον τὸ ὅσα οἱ προηγούμενοί των ἐνδεχομένως ὀρθὰ ἐθέσπισαν καὶ ἐφήρμοζον νέαν ἰδικήν των τακτικὴν καὶ ἰδικόν των πρόγραμμα. Ἐν συνεχείᾳ, ἦλθεν ὁ πόλεμος κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ὁ ὁποῖος ἐπέφερε τὸ κλείσιμον πολλῶν ἐπαρχιακῶν σχολείων. Τρίτον, καὶ τὸ σοβαρώτερον αἴτιον, εἶναι ἡ μάχη διὰ τὴν γλῶσσαν. Δὲν ὑπάρχει οὔτε σύστημα δημοτικῆς, οὔτε σύστημα καθαρευούσης γλώσσης. Ἔτσι ἐδημιουργήθη μία Confusio εἰς τὴν σπουδάζουσαν νεολαίαν, διότι δὲν γνωρίζουν ποίαν γλῶσσαν νὰ χρησιμοποιήσουν ὅταν καλοῦνται εἰς τὰς ἐξετάσεις. Καί, εἰς ἐπιστέγασμα ὅλων αὐτῶν, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας ὑπάρχει διδακτικὸν προσωπικόν, τοῦ ὁποίου ἕνα μέρος ἔχει ξεφύγει ἀπὸ τὰ ἐθνικὰ ἰδεώδη. Θὰ μᾶς δοθῇ εὐκαιρία νὰ καταγγείλωμεν... πολλὰ πρόσωπα, ἅτινα ἀναξίως ἔχουσι ἐπαναφερθῆ ὡς ἐκπαιδευτικοί.

§21Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἔχετε ἀποδείξεις;

§22Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Βεβαίως.

§23Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Νὰ τοὺς καταγγείλετε.

§24Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Μάλιστα. Καταγγέλλω τὸν δημοδιδάσκαλον Ι. Σαράφην, ὁ ὁποῖος εἶχε ἐκκαθαρισθῆ μὲ τὸ Θʹ Ψήφισμα καὶ ἐπανῆλθεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τὸν Αὔγουστον μῆνα. Ὁ Ι. Σαράφης ἦτο ἔφεδρος ἀξιωματικός. Εἶναι κομμουνιστὴς καὶ κατὰ τοὺς χρόνους τῆς κατοχῆς ἡγεῖτο μικτοῦ τάγματος τῆς Τσέτας τῶν Ἀλβανῶν. Ἐπὶ κεφαλῆς 120 Ἀλβανῶν ἀνταρτῶν καὶ 60 ἐλασιτῶν ἦλθεν εἰς τὴν περιοχὴν Καλαμᾶ, ὅπου ἐδῄωσε, κατέστρεψε, ἐσκότωσε κόσμο κλπ. Καὶ αὐτὸς ὑπάρχει σήμερον ὡς δημοδιδάσκαλος, διὰ νὰ μορφώσῃ τὴν ἑλληνικὴν νεολαίαν!

§25ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι μόνον αὐτός.

§26Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Εἶπα ὅτι ὑπάρχουν ὡρισμένοι. Τὸ μέγιστον μέρος εἶναι ἐθνικόφρονες, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ ὡρισμένοι, οἱ ὁποῖοι μολύνουν τὴν ἐθνικὴν οἰκογένειαν τῶν ἐκπαιδευτικῶν.

§27Κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοὶ ἐπανῆλθον ἐπὶ Ὑπουργίας Γ. Παπανδρέου.

§28Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Ἐγὼ εἶπα μόνον ὅτι ὑπάρχουν εἰς τὸν κλάδον ὡρισμένοι οἱ ὁποῖοι τὸν μολύνουν καὶ ἀνέφερα καὶ συγκεκριμένως ἕνα παράδειγμα. Ὁ κ. Παπανδρέου εἰς τὴν προηγουμένην Βουλὴν εἶχε ζητήσει νὰ μὴ ὑπάρχῃ ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος νὰ πιστεύῃ εἰς τὸν κομμουνισμόν, Αὐτὰ ὅλα τὰ αἴτια, κ. συνάδελφοι, ἐδημιούργησαν τὴν ἀγραμματωσύνην εἰς τοὺς νέους. Εἶπον μερικοὶ συνάδελφοι ὅτι πρέπει νὰ καταργηθοῦν αἱ εἰσαγωγικαὶ ἐξετάσεις. Δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῆς καταργήσεως, διότι τὸ θεωρῶ πολὺ ἐπικίνδυνον πρᾶγμα. Ἐὰν φθάσωμεν ὅμως εἰς τὴν κατάργησιν τῶν ἐξετάσεων, διατὶ δὲν θὰ πρέπῃ νὰ φθάσωμεν καὶ εἰς τὴν κατάργησιν τῶν διαφόρων περιοριστικῶν νόμων, ποὺ κατοχυρώνουν ὡρισμένα ἐπαγγέλματα, ὅπως π. χ. τὸ δικηγορικὸν καὶ τὸ ἰατρικὸν κλπ; Διότι, φυσικά, δὲν ἠμπορεῖς νὰ τοὺς πῇς, ὅταν θὰ βγοῦν αὐτοὶ ἐπιστήμονες, ὅτι δὲν ἠμποροῦν νὰ διορισθοῦν εἰς τὸν Α ἢ Β κλάδον διότι ὑπάρχουν περιορισμοί, ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ ὑπάρχῃ κανεὶς περιορισμὸς κατὰ τὴν εἰσαγωγήν των εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Ἑπομένως σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε νὰ σκεφθῶμεν περὶ καταργήσεως τῶν εἰσαγωγικῶν ἐξετάσεων. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ γίνῃ, εἶναι νὰ διατηρηθοῦν τ’ ἀπαραίτητα γυμνάσια καὶ νὰ στραφῇ ἡ ἐκπαίδευσις καὶ πρὸς ἐπαγγελματικὰς κατευθύνσεις.

§29Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Νὰ τὸ προτείνωμεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καθαρά, κ. συνάδελφε. Διότι κανεὶς δὲν ἔχει τὴν τόλμην νὰ τὸ πῇ καθαρά, ἐπειδὴ φοβούμεθα τὰς ψήφους. Ὅλοι ξέρουμε ὅτι τὰ γυμνάσια εἶναι καρκινώματα καὶ ὅμως ὅλοι ζητοῦμεν νὰ γίνουν παραρτήματα!

§30Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Τὰ παραρτήματα νὰ ὑπάρχουν, ὄχι γυμνάσια. Διότι σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα, εἰς τὰ Ἰωάννινα ὑπάρχουν 4 γυμνάσια καὶ ὅλη ἡ ἐπαρχία δὲν ἔχει κανένα.

§31Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει ἀσφαλῶς δίκαιον καὶ ὁ ὁμιλητὴς καὶ ἀξιότιμος ἐξ Ὀλυμπίας συνάδελφος, ὁ κ. Βουδούρης. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἑλλάδα—καὶ νομίζω ὅτι δὲν κάμνω λάθος —500 κατ’ οὐσίαν γυμνάσια, 300 τόσα γυμνάσια καὶ περὶ τὰ 200 παραρτήματα. Καὶ τὰ περισσότερα τῶν γυμνασίων αὐτῶν ὄχι μόνον δὲν ἔχουν καθηγητὰς ἀνταποκρινομένους εἰς τὴν προβλεπομένην σύνθεσιν, ἀλλὰ ἔχουν 2 ἢ 3 καθηγητάς.

§32ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἕνα.

§33Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουν γυμνάσια ποὺ ἔχουν καὶ ἕνα, γυμνάσιον δὲ σπουδαῖον, ὡς τὸ τῆς Κομοτινῆς, εἶχε πρὸ 2–3 μηνῶν —δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἐπελήφθη ἐν τῷ μεταξὺ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ ζητήματος, καὶ ἀντιμετώπισε τὸ πρόβλημα—εἶχε 9 κενά. Θὰ πρέπῃ λοιπόν, κάποτε ἡ Βουλὴ νὰ ἐξετάσῃ τὸ ὅλον θέμα καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας νὰ παράσχῃ ὅλα τὰ μέσα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ δώσῃ ὅλα τὰ στοιχεῖα, διότι ἀσφαλῶς ἅπαντες ἐπταίσαμεν. Ὑφιστάμεθα πιέσεις καὶ προβαίνομεν εἰς τὴν ἵδρυσιν γυμνασίων καὶ παραρτημάτων. Θὰ πρέπῃ τὸ θέμα κάποτε νὰ τύχῃ μιᾶς ἐξετάσεως ἀντικειμενικῆς, πέραν τῆς οἱασδήποτε τε εὐθύνης τοῦ Α ἢ Β Ὑπουργοῦ. Διότι, φοβοῦμαι, ὅτι ἅπαντες οἱ Ὑπουργοὶ καὶ τὰ κόμματα εἶναι ὑπεύθυνα διότι ἠκολουθεῖτο αὐτὴ ἡ γραμμή, τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν παραλόγων, κατ’ ἐμέ, ἀξιώσεων ὅπως καὶ εἰς κωμοπόλεις μικρὰς ἀκόμη ἱδρύωνται γυμνάσια ἢ παραρτήματα γυμνασίων. Νομίζω ὅτι ἡ σκέψις, ἡ ὁποία πρὸ ἡμερῶν εἶχεν ἀναπτυχθῆ—ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι τῆς συστάσεως διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξετάσῃ αὐτὰ τὰ προβλήματα—, εἶναι σκέψις ἐπιτυχής. Θὰ παρακαλέσω εἰς ἄλλην εὐκαιρίαν, ὅταν περάσῃ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, εἰς ἡμέραν ἐλέγχου, ἀφοῦ διατυπωθῇ καὶ ἴσως διατυπώσω ἐγὼ προσωπικῶς ἐρώτησιν ἢ μίαν ἐπερώτησιν διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ μᾶς δοθοῦν ὅλα τὰ στοιχεῖα καὶ νὰ συσταθῇ μία Ἐπιτροπὴ καὶ νὰ ἐρευνηθῇ ὅλον τὸ θέμα ἀντικειμενικῶς καὶ ἐθνικῶς.

§34Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Ὅπως θὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, τὰ μέσα τῆς μορφώσεως τῶν Ἑλλήνων, δὲν ἐννοῶ τὴν Ἀνωτάτην μόρφωσιν, ἐννοῶ τὴν μέσην, εἶναι πολὺ χαμηλότερα τῆς μορφώσεως τῶν ἀντιστοίχων λαῶν τῶν Βαλκανίων. Ἡμεῖς ἐδῶ ὁμιλοῦμεν ὡς ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν 7.000.000 κατοίκων. Ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι ἡ Ἑλλὰς πρέπει ν’ ἀποτελέσῃ τοὐλάχιστον εἰς τὰ Βαλκάνια μίαν προοδευμένην χώραν ἐνῶ ἤδη εὑρισκόμεθα εἰς χαμηλότερον ἐπίπεδον μορφώσεως, οἱασδήποτε μορφώσεως ἀτυχῶς. Βέβαια ἡ γνώμη τοῦ ἀξιοτίμου προέδρου μου κ. Κανελλοπούλου εἶναι σεβαστὴ ὅπως καὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουδούρη. Οὐχ ἧττον ὅμως, ὅπως εἶπον, εἶναι χαμηλὴ ἡ μόρφωσις καὶ δὲν πρέπει νὰ ὁμιλῶμεν ὡς ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ παραμείνῃ ἡ Πατρίς μας μικρὰ διότι εὐελπιστοῦμεν νὰ εἶναι ἡ Ἑλλὰς μεγάλη χώρα καὶ εἰς ἀριθμὸν κατοίκων ἀλλὰ πρὸ παντὸς εἰς δυναμικότητα. Τὰ Γυμνάσια δὲν πρέπει ἑπομένως νὰ καταργηθοῦν. Τοὐναντίον θὰ πρέπῃ νὰ αὐξηθοῦν, ἐὰν δὲ θέλωμεν νὰ ὑπάρχουν γυμνάσια τὰ ὁποῖα ἔχουν 700 μαθητὰς καὶ νὰ μὴ γίνεται θετικὴ ἐργασία καὶ παρακολούθησις.

§35Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν λειτουργοῦν.

§36Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Διότι εἶναι καὶ ἡ φτώχεια εἰς τὴν μέσην ἐκτὸς τῶν ἄλλων ποὺ ἀνέφερα ἀνωτέρω.

§37Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Νομίζω ὅτι τὰ γυμνάσια δὲν εἶναι παρὰ στρεβλωτήρια καὶ βιομηχανικὰ ἐργαστήρια ἀναρχικῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια.

§38Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Κύριε συνάδελφε, γνωρίζω αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε ὅτι δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κάμουν τὰ Γυμνάσια, ἀλλὰ ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως, εἶναι πολλὰ τὰ αἴτια τὰ ὁποῖα δημιουργοῦν αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Εἶναι ἡ φτώχεια, εἶναι ἡ ἔλλειψις διδακτικοῦ προσωπικοῦ, ἡ πληθὺς τῆς σπουδαζούσης νεολαίας κ. λ.π. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, νομίζω, ὅτι τὰ γυμνάσια ἢ παραρτήματα δὲν θὰ εἶναι ἀρκετὰ ὅταν αὐξηθῇ ὁ πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ στρέψωμεν τὴν προσοχήν μας πρὸς ἄλλας κατευθύνσεις. Δηλαδὴ νὰ γίνουν Ἐπαγγελματικὰ σχολεῖα. Τότε θὰ ἔχωμεν αὐτομάτως μίαν ἐλάττωσιν τῆς προσελεύσεως τῶν μαθητῶν εἰς τὰ γυμνάσια καὶ ἑπομένως θὰ εἶναι ἀνάλογον καὶ τὸ προσωπικὸν διὰ νὰ τοὺς διδάσκῃ. Σήμερον δὲν προσέρχονται νέοι εἰς τὴν Φιλισοφικὴν Σχολήν. Διατί; Διότι μένουν πέντε ἕξη χρόνια ἀδιόριστοι καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἔχομεν διπλασίους φοιτητὰς θήλεις ἀπὸ τοὺς ἄρρενας. Καὶ ἐφθάσαμεν πέρυσιν νὰ ἐπιτρέψωμεν νὰ εἰσαχθοῦν φοιτηταὶ εἰς τὴν Φιλοσοφικὴν Σχολὴν μὲ βάσιν τὸ 8 κατ’ ἐξαίρεσιν τῶν ἄλλων Σχολῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κάμωμεν σκέψιν περὶ καταργήσεως τῶν εἰσιτηρίων ἐξετάσεων εἰς τὰ Πανεπιστήμια σήμερον ὅπως ἔχουν τὰ πράγματα. Τώρα θὰ πρέπῃ νὰ βάλωμεν μόνον τοὺς φερομένους ὡς ἐπιλαχόντας; Νομίζω ὅτι δὲν θὰ εἴμεθα ἀκριβοδίκαιοι. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, ὅπως καὶ σεῖς ἀσφαλῶς θὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὡρισμένους φοιτητάς, οἱ ὁποῖοι φέρονται ὡς ἀποτυχόντες καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν συγκεντρώσει τοὺς 24 ἢ 15 βαθμοὺς καὶ συγκεκριμένως ὑπάρχουν φοιτηταί, οἱ ὁποῖοι ἐπῆραν 6 εἰς τὴν ἔκθεσιν καὶ 3½ εἰς τὸ δεύτερο πρωτεῦον μάθημα, δηλαδὴ 9½. Ἐπῆραν δὲ εἰς τὰ δευτερεύοντα 14½ καὶ 15 καὶ ἐν τούτοις δὲν φέρονται μεταξὺ τῶν ἐπιτυχόντων. Πῶς θὰ εἴπετε εἰς αὐτοὺς τοὺς φοιτητὰς ὅτι οἱ ἄλλοι ἐπέτυχαν καὶ αὐτοὶ δὲν εἶναι ἐπιτυχόντες; Νομίζω ὅτι αὐτὸ εἶναι ἐξοφθάλμως ἄδικον. Ἕνας ἄλλος φοιτητὴς ἐπῆρε 7 εἰς τὴν ἔκθεσιν καὶ 3 εἰς τὴν χημείαν ἢ τὰ φυσικὰ καὶ εἰς τὰ ἄλλα ἐπῆρε 5 καὶ 5. Πῶς εἶναι καλλίτερος ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐπῆρε 7 καὶ 3 καὶ 5 καὶ 5 ἢ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐπῆρε 6 καὶ 3½ καὶ 7 καὶ 8;

§39Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Δὲν ἠμποροῦν νὰ βαθμολογήσουν οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου διότι δὲν ἔχουν ἔλθει εἰς ψυχικὴν ἐπαφὴν μὲ τὰ παιδιά. Δι’ αὐτὸ θὰ κάμω μίαν πρότασιν εἰς τὸ τέλος εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας.

§40Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Μὴ στρέφεσθε κατὰ τῶν καθηγητῶν τῶν Πανεπιστημίων, οἱ ὁποῖοι κάμνουν καλλίτερα ἀπὸ κάθε ἄλλον τὸ καθῆκον των. Ἤκουσα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὅτι οἱ καθηγηταὶ δὲν θέλουν νὰ μορφώσουν τοὺς φοιτητὰς μολονότι εἶναι ὑπεράριθμοι κλπ. Δὲν εἶναι ὀρθὸν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἐγώ, ὅπως καὶ πολλοὶ ἀπὸ σᾶς, οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦμεν εἰς τὰ διάφορα νοσοκομεῖα διὰ τὴν εἰσαγωγὴν ἀσθενῶν, εὑρίσκομεν τοὺς καθηγητὰς πάντοτε νὰ διδάσκουν ἐκεῖ τοὺς φοιτητάς. Τέλος, διὰ νὰ μὴ μακρηγορῶ ἐπὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον κατόπιν τῶν τόσων ὁμιλιῶν τῶν κ. κ. συναδέλφων θεωρεῖται ἐξηντλημένον, νομίζω, ὅτι αἱ εἰσιτήριοι ἐξετάσεις δὲν πρέπει νὰ καταργηθοῦν οὔτε διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος, ἐφ’ ὅσον δὲν εὕρῃ μέθοδον ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ σταματήσῃ τὴν προσέλευσιν τῶν φοιτητῶν εἰς τὰ Πανεπιστήμια. Ἐὰν δηλαδὴ δὲν δημιουργηθοῦν αἱ προϋποθέσεις, οὕτως ὥστε φυσιολογικῶς καὶ αὐτομάτως, ἕνας μεγάλος ἀριθμὸς ἀπὸ τοὺς ὑποψηφίους νὰ στραφῇ πρὸς ἄλλας κατευθύνσεις. Εἰς ἣν περίπτωσιν ὅμως ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, καταλήξῃ εἰς τὴν ἀπόφασιν ὅπως καταργηθοῦν αἱ ἐξετάσεις, τότε θὰ πρέπῃ αὐτὴ ἡ ἐλευθερία νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὰ διάφορα ἐπαγγέλματα. Δὲν θὰ πρέπῃ νὰ ὑπάρχῃ ἡ κατοχύρωσις αὐτή, διὰ τὸν διορισμὸν τῶν Δικηγόρων, τῶν Ἰατρῶν καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι ὁ ἄριστος νὰ εὑρίσκῃ πελάτας διὰ νὰ ζήσῃ. Διότι ἔχομεν φθάσει εἰς τὸ σημεῖον νὰ ἔχωμεν ἐπαγγελματικὴν κατοχύρωσιν καὶ διὰ τοὺς σφαγεῖς καὶ διὰ τοὺς ἀρτοποιοὺς καὶ διὰ τοὺς αὐτοκινητιστάς. Δεύτερον ζήτημα. Ποῖον βαθμὸν θὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ἐφόσον καὶ εἰς τὰ προηγούμενα ἔτη ἐτηρήθη ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἡ ἀρχὴ ὅτι, λόγῳ τοῦ πολέμου καὶ τῶν μετέπειτα συνθηκῶν, λόγῳ τῆς ἐλλείψεως διδακτικοῦ προσωπικοῦ, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀπαιτήσωμεν ἀπὸ τὴν σπουδάζουσαν νεολαίαν κάποιαν καλλιτέραν κατάρτισιν; Ἐφόσον δὲν ἔχουν διορθωθῆ ἀκόμη αἱ συνθῆκαι τῆς ζωῆς, θὰ πρέπῃ νὰ γίνῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπεδέχθη ὁμοφώνως ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Παιδείας καὶ τὸ ὁποῖον θὰ πρέπῃ καὶ ἡ Βουλὴ νὰ τὸ δεχθῇ. Ἐὰν ὅμως δὲν θὰ θελήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, διότι νομίζω ὅτι ἐπηρεάζεται καὶ ἀπὸ ἄλλους συναδέλφους εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, ἐὰν τυχὸν δὲν δεχθῇ, ὅ,τι ἐδέχθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Παιδείας, θὰ παρακαλέσω τοὐλάχιστον, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔτυχον βαθμοῦ 24 καὶ 25, ὅπως σᾶς ἀνέπτυξα προηγουμένως, καὶ δὲν ὑπολείπονται τῆς βάσεως παρὰ ἕνα ἢ ἥμισυ βαθμὸν νὰ μὴ ἀποκλεισθοῦν, διότι θὰ εἶναι ἐντελῶς ἄδικον νὰ τοὺς ἀποκλείσητε. Ἐπίσης δὲν θὰ πρέπῃ νὰ γίνῃ διαχωρισμὸς νὰ μποῦν μόνον εἰς τὰς θεωρητικὰς ἐπιστήμας καὶ νὰ μὴ μποῦν εἰς τὴν ἰατρικὴν καὶ ὀδοντιατρικήν, ἐφ’ ὅσον μιὰ θὰ εἶναι ἡ κρίσις, θὰ πρέπῃ νὰ εἶναι ἡ ἰδία δι’ ὅλας τὰς σχολάς. Ἐὰν δὲν εἶναι αἱ σχολαὶ αὐταὶ εἰς θέσιν νὰ τοὺς μορφώσουν, νομίζω, ὅτι μὲ μία προσπάθεια τῶν καθηγητῶν, θὰ καταστῇ τοῦτο ἐφικτόν.

§41Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Θὰ πρέπῃ νὰ δώσωμεν ὡρισμένους ἀριθμούς, διότι ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία διεξάγεται ἀπὸ τρεῖς ἡμέρας ἀφορᾷ κυρίως τὴν ἰατρικὴν Σχολήν. Μὲ ἐκάλεσε ὁ Πρύτανις τοῦ Πανεπιστημίου, ὁ ὁποῖος ἠσθένει καὶ μοῦ ἔδωσε τοὺς ἑξῆς ἀριθμούς: «Παρουσιάσθησαν 1200 εἰς Ἐὰν ὑποβιβάσωμεν τὴν βάσιν, ὅπως ἀπεφάσισε ἡ Ἐπιτροπή, ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἀνέρχεται εἰς 597, καὶ τοὺς ὁποίους ὁπωσδήποτε θὰ τοὺς προσλάβῃ τὸ Πανεπιστήμιον, αὐξάνει κατὰ 99 μόνον. Συνεπῶς, ὅλη ἡ συζήτησις γίνεται ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας διὰ 99 φοιτητάς. Ἐπὶ 597 ποὺ δέχεται τὸ Πανεπιστήμιον θὰ προστεθοῦν καὶ 99.

§42Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὅλοι ἀντιλαμβανόμεθα ὅτι τὸ θέμα τῆς παιδείας εἶναι σοβορώτατον καὶ ἀποτελεῖ τὸ θεμέλιον τῆς Πολιτείας. Ὕστερα ἀπὸ τόσα πλήγματα τὰ ὁποῖα διῆλθεν ἡ Πατρίς μας καὶ τὰς θυσίας τὰς ὁποίας ὑπέστη καὶ αὐτὸς ὁ κλάδος τῆς παιδείας, θὰ πρέπῃ νὰ συσταθῇ τὸ ταχύτερον ἡ διακομματικὴ Ἐπιτροπὴ τὴν ὁποίαν συνέστησε ὁ κ. Κανελλόπουλος, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ σπεύσῃ ἀμέσως νὰ εὕρῃ ἐκεῖνο τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον προσαρμόζεται εἰς τὰς συνθήκας μας διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ καὶ τὴν σπουδάζουσαν νεολαίαν, ἀλλὰ πρὸ παντὸς νὰ ἑδραιώσῃ τὴν παιδείαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἀποτελῇ πραγματικῶς ἐθνικὸν θεμέλιον, διότι ἀτυχῶς ὁ ξενοκίνητος κομμουνισμὸς ἔχει δώσει ἰδιαιτέραν σημασίαν πρὸς τὴν νεολαίαν καὶ πρὸς τὸ διδακτικὸν προσωπικόν. Θὰ πρέπῃ νὰ στραφῶμεν γρήγορα πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν, διότι δυστυχῶς καὶ ἡ νεολαία δὲν πάει τόσον πολὺ καλά. Χθὲς μετὰ τὴν συνεδρίασιν, ὅταν ἐμπῆκα εἰς τὸ τρὰμ μετὰ τοῦ κ. Ἰασονίδη ἦσαν μέσα καὶ φοιτηταί, οἱ ὁποῖοι μόλις ἐξῆλθον ἀπὸ τὰ θεωρεῖα, ὅπου παρηκολούθησαν τὴν συνεδρίασιν, ἐν τούτοις, οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν ἠγέρθη διὰ νὰ προσφέρῃ τὴν θέσιν του εἰς τὸν κ. Ἰασονίδην. Ἑπομένως θὰ πρέπει καὶ αὐτὰ τὰ πράγματα, κάπως νὰ διορθώσωμεν, ἔστω καὶ ἂν εἶναι δυσάρεστα δι’ αὐτούς. Οὔτε πρέπει νὰ τὰ στηρίζωμεν στὴν φτώχεια, διότι αὐτὴν τὴν φτώχεια τὴν εἴχομεν καὶ ἡμεῖς, ἀλλὰ εἴχαμε μίαν θέλησιν καὶ ἀποκλειστικὸν σκοπὸν νὰ σπουδάσωμεν. Θὰ πρέπει λοιπὸν τὸ ταχύτερον νὰ εὑρεθῇ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον θὰ ἐξυψώσῃ τὴν παιδείαν εἰς τὴν παλαιὰν αἴγλην καὶ τὸ ὁποῖον θὰ θεμελιώσῃ τὴν Πατρίδα μας, ὕστερα ἀπὸ τὸν σάλον καὶ τὸ τράνταγμα, τὸ ὁποῖον ὑπέστη, διότι ἡ παιδεία εἶναι τὸ πρῶτον βάθρον.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Κουπαροῦσος ἔχει τὸν λόγον.

§44Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Δὲν εἶχον σκοπόν, κύριοι θὰ θεμελιώσῃ τὴν Πατρίδα μας, ὕστερα ἀπὸ τὸν σάλον καὶ τοῦτο διότι τὸ νομοσχέδιον, ὅπως, ἀντελήφθην, εἶναι δεκτὸν ἀπὸ ὅλην τὴν Βουλήν, μὲ μίαν μικρὰν διαφοράν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν εἰσαγωγὴν δεκάδων τινῶν φοιτητῶν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον περισσοτέρων κατὰ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, ὀλιγωτέρων κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶχε τὴν ἀξίαν τὸ κύριον νομοσχέδιον νὰ κατατυραννήσῃ τὴν Βουλήν, διότι δὲν ἤξιζε τὸν κόπον νὰ συζητοῦμεν διὰ τοιοῦτον ζήτημα ἐπὶ τόσον χρονικὸν διάστημα, ἀλλὰ ἡ συζήτησις ἔλαβε ἄλλην τροπήν, διότι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὡρισμένοι συνάδελφοι, ἔφεραν ἐδῶ τὸ ἐκπαιδευτικὸν πρόβλημα τῆς χώρας. Κατὰ τὰς συζητήσεις αὐτὰς διεπιστώθη τὸ ἑξῆς: Πρῶτον πρὸς τιμὴν τοῦ κ. τέως Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος κ. Κανελλοπούλου, ὁ ὁποῖος ἐπισήμως ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ διεπίστωσε ὅτι χρειάζεται ἡ ἐκπαιδευτικὴ μεταρρύθμισις εἰς τὴν χώραν μας. Τοῦτο ἀκούεται σήμερον διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἀπὸ Ἀρχηγὸν Κόμματος, καὶ τοῦτο εἶναι πρὸς τιμήν του, ἀλλὰ μετὰ δηλώσεις ἀορίστους δὲν μᾶς ἐξέθεσεν θετικὰ τὴν γνώμην του, τί ἐννοεῖ ἐκπαιδευτικὴν μεταρρύθμισιν. Διεπιστώθη καὶ ἕνα ἄλλο εὐοίωνον σημεῖον, ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ὅτι οὗτος θὰ ἑτοιμάσῃ νὰ φέρῃ νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἐκπαιδευτικὴ μεταρρύθμισις εἰς τὴν χώραν μας. Ἐγὼ ὁ ὁποῖος ἀνήκω εἰς τὸ ἴδιον κόμμα μὲ αὐτὸ θὰ κάμω μίαν ἰδιαιτέραν παράκλησιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ ταχύτερον τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν καὶ νὰ φέρῃ ὅσο τὸ δυνατὸν γρηγορώτερον τὰ νομοσχέδια αὐτά, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν γνώμην του, δὲν γνωρίζω ἐὰν καὶ κατὰ τὴν ἰδική μας, θὰ συντείνουν εἰς τὴν ἐκπαιδευτικὴν μεταρρύθμισιν τῆς χώρας. Κατὰ τὰς συζητήσεις αὐτὰς διεπιστώθη καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι ὁμόθυμος ἡ Βουλὴ καὶ ὅλα τὰ κόμματα, διεπίστωσαν τὴν ἀνάγκην τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως καὶ ὅτι ἦλθε ἡ ὥρα κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐκπαίδευσις τῆς χώρας θὰ πρέπει νὰ συγχρονισθῇ, διότι εἰς αὐτὴν θὰ βασίσωμεν τὴν ἀνοικοδόμησιν τῆς χώρας. Ἐὰν τὰ παιδιά μας δὲν μάθουν γράμματα, δηλαδὴ νὰ ἐκπαιδευθοῦν θετικά, δὲν πιστεύσουν εἰς τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν θρησκείαν, ὅπως καὶ εἰς τὴν ἐργασίαν ὡς θρησκείαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνοικοδομηθῇ ἡ χώρα αὕτη. Ἀλλὰ διεπίστωσα καὶ κάτι, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ τέως Ἑνωτικοῦ Κόμματος νὰ διαφωνήσω. Ὁ Ἀρχηγὸς κύριος Κανελλόπουλος, κατηγόρησε τοὺς Ὑπουργούς, ὅτι δὲν μᾶς φέρουν ἐκπαιδευτικὰ προγράμματα. Ἀπολογούμενοι δέ, οἱ τέως Ὑπουργοὶ εἰς τὴν κατηγορίαν τοῦ κ. Κανελλοπούλου, εἶπον ὅτι δὲν πταίομεν ἡμεῖς, πταίει ἡ ἡγεσία τῶν κομμάτων ἡ ὁποία τοὺς ἀντικαθιστᾶ συχνὰ χωρὶς νὰ δώσῃ τὸν καιρὸν σ’ αὐτοὺς νὰ φέρουν τὰ νομοσχέδιά των. Δὲν εὐρῆκαν, δυστυχῶς, τὴν αἰτίαν τόσον ὁ κύριος Κανελλόπουλος ὅσον καὶ οἱ τέως Ὑπουργοί. Οὔτε ἡ ἡγεσία πταίει, οὔτε οἱ Ὑπουργοὶ τῆς Παιδείας πταίουν. Αἰτία εἶναι τὸ ὅτι, εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅλα τὰ κόμματα εἶναι προσωπικά, ἄνευ οὐδενὸς προγράμματος. Πολιτεύομαι, κύριοι, ἐπὶ 40 ὁλόκληρα χρόνια, δὲν συνεζητήσαμεν ποτὲ εἰς τὸ κόμμα, οὔτε τὸ ἐκπαιδευτικὸν πρόγραμμα τῆς χώρας, οὔτε τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα τῆς χώρας, οὔτε οἱοδήποτε ἄλλο πρόγραμμα, ὅσον ἀφορᾷ τὰς διαφόρους ἐκφάνσεις τῆς δημοσίας ζωῆς καὶ ἔρχονται διάφοροι Ὑπουργοὶ ἐκ τῶν ἐπιτελῶν σὰν τὸν κ. Μπακόπουλον καὶ ζητοῦν νὰ καθήσουν Ὑπουργοὶ τέσσερα χρόνια διὰ νὰ μετεκπαιδευθοῦν ἐντὸς τῶν Ὑπουργείων, δηλαδὴ νὰ τοὺς κάμουν φροντιστήριον οἱ ἴδιοι οἱ ὑπάλληλοι διὰ νὰ μᾶς φέρουν τὴν ἐκπαιδευτικὴν μεταρρύθμισιν, δηλαδὴ οἱ ὑπάλληλοι οἵτινες εἶναι καὶ οἱ ὑπεύθυνοι τοῦ νὰ μὴ μᾶς ἐμφανίζεται ἡ ἐκπαιδευτικὴ μεταρρύθμισις καὶ νὰ ἔχωμεν μίαν παιδείαν στεῖραν ὁλοτελῶς. Ἰδοὺ ἡ νόσος ἀπὸ τὴν ὁποίαν πάσχομεν. Δὲν εἶχον προγράμματα τὰ κόμματα. Εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, κυκλοφοροῦν τὰ ἴδια πάντοτε προγράμματα τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ παρέμειναν τυπωμένα καὶ ἀπὸ τὰς προηγουμένας ἐκλογάς, καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔχω παρατηρήσει τοῦτο. Τὰ μὲν δεξιὰ κόμματα νὰ κυκλοφοροῦν πρόγραμμα ἀριστεροῦ περιεχομένου, τὰ δὲ ἀριστερὰ δεξιοῦ περιεχομένου.

§45ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Λέγοντας αὐτὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας τὸ ἰδικόν σας κόμμα καὶ ὄχι τὸ τοῦ Συναγερμοῦ.

§46Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν διακόψαντα διότι καὶ τὸ κόμμα μου νέον εἶναι. Ἀλλὰ εἰς τὰς ἐκλογὰς αὐτὰς παρετηρήθη τοῦτο, ὅτι ὁ λαὸς διαφοροποιήθηκε, ἐνῶ ἡμεῖς ὄχι διότι ἐδόθησαν 625 χιλ. ψῆφοι ὑπὲρ τοῦ Συναγερμοῦ οἱ ὁποῖοι ζητοῦν ἀλλαγήν, 400 χιλ. ψῆφοι ὑπὲρ τῆς ΕΠΕ-Κ, καὶ αὐτοὶ ζητοῦν ἀλλαγὴν καὶ οἱ 180 χιλ. ψῆφοι ὑπὲρ τῶν Κομμουνιστῶν καὶ αὐτοὶ ζητοῦν ἀλλαγήν. Τὰ 85% δηλαδὴ τοῦ λαοῦ ζητεῖ ἀλλαγήν.

§47Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ζητῶ ἀλλαγὴν χαβᾶ καὶ ὄχι βιολιτσίδων.

§48Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Αὐτὰ ὅλα τὰ εἶχα εἴπει καὶ διὰ τὴν προηγουμένην Βουλήν. Εἶχα εἴπει καὶ τότε ὅτι πρέπει τὰ κόμματα νάχουν ὡρισμένον ἐκπαιδευτικὸν πρόγραμμα διότι ἀπὸ τὴν ἐκπαίδευσιν θὰ πρέπῃ νὰ περιμένωμεν τὴν ἀνοικοδόμησιν. Αὐτὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ τώρα· ὅσα ὡραῖα εἶπε ὁ κ. Κανελλόπουλος νὰ τὰ εἰσηγηθῇ στὸ κόμμα του καὶ ὁ Συναγερμὸς νάρθῃ ἐδῶ νὰ μᾶς πῇ τὶ πιστεύει ὡς πρὸς τὸ ἐκπαιδευτικὸν ζήτημα. Δὲν χρειάζεται διακομματικὴ ἐπιτροπή, εἶμαι ἐναντίον ταύτης. Διότι τὰ κόμματα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν ἑνιαῖον ἐκπαιδευτικὸν πρόγραμμα, εἰς ἄλλο πρόγραμμα πιστεύουν οἱ συντηρητικοί, εἰς ἄλλο τὸ κέντρον καὶ εἰς ἄλλο οἱ κομμουνισταί. Κατόπιν ὅλων αὐτῶν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διευκολύνωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον μὲ ὀλίγας τροποποιήσεις, διότι δὲν ἤξιζε τὸν κόπον νὰ τυραννηθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τόσας ἡμέρας.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§50Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ θέμα, κύριοι βουλευταί, ἔλαβεν εὐρυτέρας διαστάσεις κατὰ τὴν συζήτησίν του. Ἴσως ἦτο ἄξιον αὐτῆς τῆς εὐρύτητος, διότι πέραν τῶν ἐπιλαχόντων φοιτητῶν ἀφορᾷ καὶ τὴν κοινωνίαν, ὥστε νὰ προσλαμβάνῃ γενικώτερον κοινωνικὸν χαρακτῆρα. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι σῶμα ἀκαδημαϊκὸν διὰ νὰ βουλεύεται περὶ δογμάτων. Ἡ Βουλὴ εἶναι σῶμα πολιτικὸν καὶ ὀφείλει νὰ δίδῃ λύσεις συγκεκριμένας εἰς τὰ ἑκάστοτε προκύπτοντα ζωτικὰ ζητήματα τῆς χώρας. Ἐτέθη τὸ ἐρώτημα: Ἡ ἀπόκτησις τῆς Ἀνωτάτης Ἐκπαιδεύσεως θὰ γίνεται κατόπιν εἰσαγωγικῶν ἐξετάσεων ἢ ἄνευ ἐξετάσεων; Ἐὰν ἐπρόκειτο θεωρητικῶς περὶ δόγματος, θὰ ἠδύνατο τὸ ἐρώτημα νὰ ἐπεκταθῇ καὶ μετὰ δοκιμασιῶν; Δὲν ἀγνοεῖ ἡ Βουλὴ ὅτι ἀπόκτησις τῆς ἀρχαίας σοφίας εἰς τοὺς ναοὺς τῶν μυστῶν ἐγίνετο καὶ διὰ δοκιμασιῶν πνεύματος καὶ ψυχῆς καὶ σώματος εἰς τὰς ὁποίας οἱ πολλοὶ ὑπέκυπταν, καὶ ὀλίγοι ἔμεναν οἱ ἐκλεκτοί. Ἀλλὰ τὸ θέμα δὲν εἶναι δογματικὸν εἶναι κατ’ ἐξοχὴν θέμα τῆς σημερινῆς Ἑλληνικῆς ζωῆς καὶ πραγματικότητος. Ὁσάκις ἐπισκέπτομαι, καὶ τὸ πράττω συχνά, τὴν ὕπαιθρον χώραν τοῦ Νομοῦ μου, πάντοτε συναντῶ καθ’ ὁδόν, εἴτε ὑπὸ τὸν ἥλιον τοῦ θέρους, εἴτε ὑπὸ τὴν βροχὴν τοῦ χειμῶνος νὰ ὁδεύουν πεζῇ τὸν πατέρα μὲ τὸ μικρὸ παιδί του εἰς τὴν ἀγκαλιὰ καὶ νὰ ἀκολουθῇ ἀγωνιῶσα ἡ μητέρα καὶ νὰ ὁδεύουν πρὸς τὴν πόλιν διανύοντες 10 καὶ 20 χιλιόμετρα διὰ νὰ ἀναζητήσουν εἰς τὴν πόλιν ἰατρὸν τοῦ ἀσθενοῦντος παιδιοῦ των. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ εἶναι πολιτισμὸς καὶ ἀνταπόκρισις τοῦ Κράτους πρὸς τὸν πάσχοντα λαόν μας; Πρὸ τοῦ πολέμου, τοὐλάχιστον εἰς τὸν Νομόν μου εἰς κάθε ἀξιόλογον χωρίον καὶ εἰς ἀπόστασιν 5 μόνον χιλιομέτρων τὸ ἕνα ἀπὸ τὸ ἄλλο, ἦσαν μονίμως ἐγκατεστημένοι δύο τοὐλάχιστον ἰατροί. Τώρα ἂν διαγράψετε εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ἕνα τόξον μὲ κέντρον τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Νομοῦ καὶ μὲ ἀκτῖνα 30 χιλιομέτρων, δέν θὰ εὕρετε οὔτε ἕναν ἰατρὸν εἰς ὅλην τὴν ἐκτεταμένην καὶ πολυάνθρωπον αὐτὴν περιφέρειαν τῆς ὑπαίθρου. Ἤκουσα μὲ προσοχὴν ὅλους τοὺς ρήτορας. Ἔγινε λόγος εὐρὺς ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον, ἰδιαιτέρως ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ ἀδυνατοῦν νὰ ἔχουν εὐρύτερον ἀριθμὸν φοιτητῶν, διότι ἀδυνατοῦν ἐπίσης νὰ τοὺς δώσουν τελειοτέραν ἐπιστημονικὴν κατάρτησιν. Θὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι εἶναι φιλοσοφικὸν ἀξίωμα, ὅτι τὸ καλλίτερον εἶναι ὁ ἐχθρὸς τοῦ καλοῦ, δηλαδὴ τὸ καλὸν εἶναι πάντοτε καὶ τὸ καλλίτερον. Ἀλλὰ πέραν τοῦ θεωρητικῶς τελείου εἶναι τὸ θέμα ἂν τὸ Κράτος ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰς ἀνάγκας, τὰς ἱερωτέρας ἀνάγκας τῶν κατοίκων τῆς χώρας. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ μάθω πόσοι εἶναι οἱ φοιτηταὶ τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς καὶ ποῖος ὁ ἀριθμὸς τῶν τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων καθηγητῶν της. Γνωρίζω ὅμως ὅτι εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ὕπαιθρον εἶναι ἀνύπαρκτος ἡ παρουσία ἰατροῦ. Ἤκουσα τὴν ἀναλογίαν ποὺ ἔδωκεν ὁ προαγορεύσας χθὲς συνάδελφος ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀναλογεῖ εἷς ἰατρὸς μὲ χιλίους κατοίκους. Ἀλλ’ ἡ ἀναλογία αὐτὴ εἶναι ἁπλῶς θεωρητική, διότι ὑπάρχει ἄνισος ἡ κατανομὴ τῶν ἰατρῶν ἀνὰ τὴν Χώραν. Εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν ἀναλογεῖ ἕνας ἰατρὸς μὲ 150 κατοίκους, εἰς τὰ ἄλλα μεγάλα ἀστικὰ κέντρα ἡ ἀναλογία μπορεῖ νὰ φθάνῃ τὸν ἕνα πρὸς πεντακοσίους κατοίκους, ἀλλ’ εἰς τὴν ἀγροτικὴν ὕπαιθρον ἡ ἀναλογία ἀνέρχεται εἰς ἕνα ἰατρὸν πρὸς δέκα χιλιάδας, εἴτε εἴκοσι χιλιάδας εἴτε τριάντα χιλιάδας κατοίκους. Καὶ δὲν ὑπάρχει ἐλπὶς ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας ἡ ἀναλογία αὐτὴ νὰ ἀνατραπῇ ὑπὲρ τῶν πληθυσμῶν τῆς ὑπαίθρου, διότι οἱ ἐκ τῶν χωρίων προερχόμενοι σπουδασταὶ ἢ δὲν φθάνουν εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν συνεπείᾳ τῶν ἐξετάσεων ἢ καὶ ἀφοῦ φθάσουν ἐγκαθίστανται ὄχι εἰς τὰ χωρία των ἀλλὰ εἰς τὴν πόλιν, ὅπου κατορθώνουν νὰ ἔχουν καὶ θέσεις εἴτε εἰς Ἀσφαλιστικὰ Ἱδρύματα εἴτε καὶ εἰς Ὀργανισμούς. Ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς ἐὰν τὰ πράγματα μείνουν ὅπως τώρα εἶναι μὲ τὸν περιωρισμένον ἀριθμὸν τῶν φοιτητῶν τῆς Ἰατρικῆς, τὰ κενὰ τοῦ ἰατρικοῦ σώματος θὰ εὐρύνωνται καὶ ἡ ἐρημία ἰατρῶν εἰς τὴν ὕπαιθρον θὰ εἶναι περισσότερον καταθλιπτική. Ἐὰν αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰσαγομένων φοιτητῶν ἰατρικῆς, θὰ ὑπάρξῃ ἐλπὶς νὰ ἐπέλθῃ συνωστισμὸς ἰατρῶν εἰς τὰς πόλεις καὶ νὰ ἐξωθηθοῦν οὕτω οἱ ὑγειονομικοὶ καὶ πρὸς τὰ χωρία, ὅπως συνέβαινε καὶ προπολεμικῶς, καὶ νὰ παύσουν αἱ πορεῖαι τῶν γονέων χωρικῶν μὲ τὰ ἀσθενοῦντα τέκνα των εἰς τὴν ἀγκάλην, πρὸς ἀναζήτησιν εἰς τὴν πόλιν ἰατροῦ. Ἤκουσα ἐπίσης, θὰ ἔλεγα, μύδρους ἀξιοτίμων συναδέλφων ὅτι ἡ σπουδάζουσα νεολαία μας ὑστερεῖ εἰς γνώσεις καὶ ἐγκυκλοπαιδικὰς ἀκόμη καὶ γραμματικῆς συντάξεως τῆς γλώσσης μας ἀπὸ τὴν ἰδικήν μας γενεάν. Ἀλλ’ ἐὰν συμβαίνῃ καὶ συμβαίνει ἐν πολλοῖς τοῦτο, αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι ἀπὸ τὴν σπουδάζουσαν νεολαίαν μας ἐστείρευσαν αἱ ἀρεταὶ τῆς ἑλληνικῆς εὐφυΐας καὶ τῆς ἑλληνικῆς φιλοτιμίας. Τὰς ἔχει. Ἀλλ’ ἡ καθυστέρησις εἶναι ἀποτέλεσμα ἑνὸς γεγονότος, τοῦ γεγονότος ὅτι εἶναι ἄνισος ἀπὸ τὴν πολιτείαν ἡ προσφορὰ τῶν μέσων τῆς μορφώσεως. Εἰς τὰ Γυμνάσια τῆς πρωτευούσης αἱ καθηγητικαὶ ἕδραι εἶναι ὑπερπλήρεις, εἰς τὰ Γυμνάσια τῶν μεγάλων ἀστικῶν κέντρων τὰ κενὰ εἶναι σχετικῶς ὀλίγα, ἐνῷ εἰς τὰ Γυμνάσια ἢ τὰ παραρτήματα αὐτῶν εἰς τὰς μικρὰς ἐπαρχίας τὸ Κράτος προσφέρει ἕνα ἢ δύο μόνον καθηγητὰς καὶ ἀποροῦμεν πῶς ἀπὸ τὰ ἐκπαιδευτήρια τῶν κενῶν καθηγητικῶν ἑδρῶν δὲν ἐξέρχονται σοφοὶ μαθηταί. Δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν κατηγορίαν ποὺ διετυπώθη κατὰ τῶν παραρτημάτων, διότι αὐτὰ προσφέρουν ὑπηρεσίας εἰς τὰς μικρὰς ἐπαρχίας, διότι ἄλλως οἱ μαθηταὶ τῶν μικρῶν ἐπαρχιῶν θὰ ἔπρεπε νὰ φοιτοῦν εἰς τὰς πόλεις καὶ νὰ πληρώνουν μόνον δι’ ἐνοίκιον 500.000 ἢ καὶ 600.000 δραχ. κατὰ δωμάτιον. Κύριοι, ἡ ἄνισος αὐτὴ κατανομὴ καὶ τῶν δυνατοτήτων καὶ μέσων τῆς μορφώσεως δὲν εἶναι δημοκρατία, οὔτε δικαιολογεῖται εἰς τὴν χώραν τοῦ φωτός. Ἡ ζωὴ εἶναι ἐξέλιξις πρὸς τὴν ἄνοδον καὶ ὄχι πρὸς τὴν κάθοδον. Δύνασθε νὰ μεταβάλλετε τὸ Ἐκπαιδευτικὸν τῆς χώρας σύστημα καὶ νὰ διαχωρίσητε τὴν κλασσικὴν ἐκπαίδευσιν ἀπὸ τὴν ἐπαγγελματικὴν ἐκπαίδευσιν. Καὶ πρέπει ἀλλὰ δὲν δικαιοῦσθε νὰ ἀρνηθῆτε εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν τὴν δυνατότητα τῆς μορφώσεώς του. Τὰ ξένα Πανεπιστήμια ἀναγνωρίζουν τὸ κῦρος τῶν ἀπολυτηρίων τῶν Ἑλληνικῶν Γυμνασίων καὶ δέχονται νὰ ἐγγραφοῦν μεταξὺ τῶν φοιτητῶν των καὶ τοὺς ἔχοντας Ἑλληνικὰ ἀπολυτήρια σπουδαστάς. Τὸ Ἑλληνικὸν Πανεπιστήμιον δυσπιστεῖ πρὸς τὰ Ἑλληνικὰ Γυμνάσια. Καὶ ζητεῖ ἐξετάσεις. Καὶ περιωρισμένον ἀριθμὸν φοιτητῶν. Οἱ εὐποροῦντες, ἀπόφοιτοι τῶν Ἑλληνικῶν Γυμνασίων, ἀπέρχονται εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ ἄνευ ἐξετάσεων ἐγγράφονται εἰς τὰ ἐκεῖ Πανεπιστήμια, ἐὰν μετὰ ἕν ἔτος μετεγγραφοῦν οὗτοι εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Πανεπιστήμιον, τὸ μέτρον ἀποτελεῖ ἀνισότητα καὶ πρόκλησιν πρὸς τοὺς ἀπορωτέρους συμμαθητάς των, οἱ ὁποῖοι ἔμειναν ἐδῶ ἔξω τῆς Πανεπιστημιακῆς μορφώσεως. Ἐὰν δὲ πάλιν περατώσουν τὰς σπουδάς των εἰς τὰ ξένα Πανεπιστήμια, θὰ ἔχετε τότε ἐπιστήμονας, ἀλλ’ αὐτοὶ δὲν θὰ ἔχουν γνωρίσει τὴν ἐθνικὴν πνοὴν καὶ τὸν ἐθνικὸν παλμὸν ποὺ δίδει ἡ Ἑλληνικὴ ἐκπαίδευσις.

§51Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ρίζα τοῦ κακοῦ τῆς πλήρους ἐρημώσεως τῆς ὑπαίθρου ἀπὸ ἰατρούς, ἥτις ἔχει δημιουργήσει τραγικὰς συνθήκας ὑγιεινῆς τοῦ πληθυσμοῦ εὑρίσκεται εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι εἰς τὸ Πανεπιστήμιον εἰσάγονται πάντοτε καὶ σχεδὸν ἀποκλειστικῶς μόνον μαθηταὶ τῶν μεγάλων ἀστικῶν κέντρων καὶ κυρίως τῆς πρωτευούσης, ὅπου καὶ τὰ Γυμνάσια λειτουργοῦν μὲ ἐπαρκὲς προσωπικὸν καὶ τὰ ἰδιωτικὰ Σχολεῖα παρέχουν ἀρτίαν κατάρτισιν. Φυσικὰ οἱ φοιτηταὶ αὐτοὶ ἐξερχόμενοι τοῦ Πανεπιστημίου δὲν ἔχουν καμμίαν διάθεσιν νὰ ἀπομακρυνθοῦν ἀπὸ τὰ κέντρα καὶ δὴ ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν, διὰ νὰ μεταβοῦν ν’ ἀσκήσουν τὸ ἰατρικὸν ἐπάγγελμα εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Μαθηταὶ τῶν ἐπαρχιακῶν Γυμνασίων, μόνον ἐλάχιστοι κατορθώνουν νὰ εἰσαχθοῦν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον λόγῳ τῆς πλημμελεστάτης, ἵνα μὴ εἴπω τῆς ἀνυπάρκτου λειτουργίας τῶν Γυμνασίων αὐτῶν, οἱ μαθηταὶ τῶν ὁποίων εἶναι εἰς βαθμὸν ἀπελπιστικὸν ἀγράμματοι. Ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ἔχει σχετικὴν στατιστικὴν θὰ ἴδῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι διὰ τοὺς μαθητὰς τῶν ἐπαρχιῶν αἱ πύλαι τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι κλεισταί. Ὑπὸ τὰς συνθήκας δὲ αὐτὰς ἃς μὴ περιμένωμεν ν’ ἀποκτήσῃ ἰατροὺς ἡ ὕπαιθρος, ὅταν νέοι μὲν ἰατροὶ δὲν δημιουργοῦνται ἐνῷ οἱ παλαιοὶ ἀπέρχονται λόγῳ γήρατος. Καὶ ἔτσι ἀπὸ ἀπόψεως ἰατρικῆς περιθάλψεως ἡ κατάστασις ἀπέβη τραγική.

§52Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ διότι ἡ διακοπή σας ἀποτελεῖ διαπίστωσιν τῶν λεχθέντων παρ’ ἐμοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δεχθείς, ὅπως τὸ μέτρον τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ἐπιλαχόντων φοιτητῶν ἐπεκταθῇ εἰς ὅλας τὰς σχολάς, προέβη εἰς μίαν ὑποχώρησιν ἡ ὁποία τὸν τιμᾷ, διότι ἀνεγνώρισε τὸ μειονέκτημα τοῦ νομοσχεδίου του. Θὰ τὸν τιμήσῃ ἐξ ἴσου ἐὰν ἡ ὑποχώρησίς του αὐτὴ φθάσῃ καὶ εἰς τὴν διαβάθμισιν τοῦ 9 καὶ τοῦ 18, ἀντὶ τοῦ 10 καὶ τοῦ 20. Δὲν ἀποτελεῖ κἂν τὸ πρᾶγμα ὑποχώρησιν. Ἀποτελεῖ μᾶλλον ἀναγνώρισιν δικαιοσύνης, διότι δὲν ὑπάρχει τὸ μέσον νὰ ζυγίσωμεν ἐὰν τὸ κείμενον, ὅπερ ἔλαβεν ἀπὸ ἕνα καθηγητὴν 18, τὸ ἴδιον κείμενον δὲν θὰ ἐβαθμολογεῖτο ἀπὸ ἕνα καθηγητὴν μὲ 20, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ τὸ αὐτὸ μέτρον κρίσεως καὶ ὅπου ὑπάρχει 9 καὶ 10 θὰ ἠδύνατο εὐχερῶς, εἴτε ἀπὸ ἄλλον καθηγητήν, εἴτε ἀπὸ τὸν ἴδιον καθηγητὴν νὰ βαθμολογηθῇ καὶ μὲ 10 καὶ 20. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν, ὄχι μόνον διότι αὕτη ἐπροτάθη ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ὄχι μόνον διότι ὑποστηρίζεται ἀπὸ ὁλόκληρον τὸ Σῶμα, ἀλλὰ καὶ διότι ἀνταποκρίνεται εἰς τὸ αἴσθημα τῆς ἰσότητος καὶ τοῦ δικαίου. Ἐπιθυμῶ, πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος νὰ κάμω καὶ μίαν ἄλλην διαπίστωσιν. Ὅσοι τῶν συναδέλφων ὡμίλησαν, εἴτε ὅπως αἱ πύλαι τῆς ἀνωτάτης Παιδείας μένουν ἀνοικταί, εἴτε ὅπως οἱ εἰσαχθησόμενοι συμπεριληφθοῦν μέχρι καὶ τοῦ βαθμοῦ 9 καὶ 18, τὸ ἔπραξαν ἀπὸ ὑπηρεσίαν καὶ πρὸς τὴν σπουδάζουσαν νεολαίαν καὶ πρὸς τοὺς πληθυσμοὺς τῆς ὑπαίθρου. Κίνητρον αὐτῶν δὲν ὑπῆρξεν ἡ ψηφοθηρία. Ἡ σπουδάζουσα νεολαία ἀνήκει εἰς τὸ μέλλον, ἐνῷ οἱ ἐπιστήμονες τῶν ἐπαρχιῶν, οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται κατὰ τῶν μέτρων αὐτῶν τῶν εὐκολιῶν, ἔχουν ἄμεσον τὴν ἐπιρροήν των ἐπὶ τῶν ἐκεῖ ἐκλογέων, καὶ οἱ ὁμιλοῦντες ἐδῶ ὑπὲρ τῆς σπουδαζούσης νεολαίας, ἀντὶ ὠφελείας ζημίαν θὰ ἔχουν κομματικήν. Ἀλλ’ ὑπερτερεῖ ἡ ἀντίληψις τοῦ καθήκοντος. Ἂν δὲν εἶναι ἡ ὥρα νὰ ἀνοιχθοῦν αἱ πύλαι τῆς ἀνωτάτης Παιδείας, εἶναι ὅμως ἀνάγκη νὰ ψηφισθοῦν αἱ εὐκολίαι ὑπὲρ τῶν ἐπιλαχόντων σπουδαστῶν. Εἶναι ἡ ἀνάγκη αὐτὴ ἔργον ἰσότητος καὶ δικαιοσύνης πρὸς τὴν σπουδάζουσαν νεολαίαν, ἀλλὰ καὶ ἔργον ὑπηρεσίας καὶ ἱκανοποιήσεως τῶν ἱερωτέρων ἀναγκῶν τῶν πληθυσμῶν τῆς ὑπαίθρου, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν καὶ δικαιοῦνται ἐπὶ τέλους νὰ ἔχουν τὸν παπᾶ, τὸν δάσκαλον καὶ τὸν ἰατρὸν τοῦ χωρίου. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἔργον σας. (Χειροκροτήματα). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ε. Μπακλατζῆς).

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Καραντζένης ἔχει τὸν λόγον.

§54Δ. ΚΑΡΑΝΤΖΕΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ κατὰ τὰς προηγουμένας συνεδριάσεις καὶ κατὰ τὴν ἀποψινὴν λαβοῦσα χώραν εἰς τὰς σκέψεις κἄποια ἀκαταστασία, ἀποδεικνύει τὴν ἔλλειψιν κυβερνητικοῦ προγράμματος καὶ εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἰδιαιτέρως τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Παιδείας, στερεῖται τοιούτου ἐκπαιδευτικοῦ προγράμματος. Ἀπὸ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου διαφαίνεται καὶ ἀποδεικνύεται τοῦτο, καθ’ ὅσον ἐὰν ὑπῆρχε πρόγραμμα ἐκπαιδευτικόν, θὰ ἔπρεπε, κυρίως πρωτίστως νὰ ἐξετάσῃ τὴν κοινωνικὴν ἀνάγκην, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται. Δὲν θὰ ἦτο ἀναγκαῖον εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως ἐξέλθουν περισσότεροι δικηγόροι ἢ περισσότεροι καθηγηταὶ τῶν θεωρητικῶν ἐπιστημῶν. Θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξετάσῃ τὴν κοινωνικὴν πλευράν, πῶς θὰ ἐπανδρώσῃ τὴν ἐπαρχίαν, πῶς θὰ ἐπανδρώσῃ τὰ χωρία δι’ ἰατρῶν καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ καὶ μόνον νὰ περιορισθῇ. Δηλαδὴ θὰ ἔπρεπεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν νὰ κατατεθῇ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ προεβλέπετο τίνι τρόπῳ ἡ Ἰατρικὴ Σχολή, κατὰ τὸ δυνατὸν σύντομον χρονικὸν διάστημα, θὰ ὁπλίσῃ μεγαλύτερον ἀριθμὸν ἰατρῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἠδύναντο νὰ προσφέρουν τὰς ἀναγκαίας ὑπηρεσίας εἰς τὴν ὕπαιθρον. Εἶναι ἕνα πρᾶγμα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει τὴν ἔλλειψιν στοιχειώδους προγράμματος πρὸς ἀντιμετώπισιν ἑνὸς κοινωνικοῦ ζητήματος παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ Παιδείας. Ἔπρεπε λοιπὸν κατὰ πρώτιστον λόγον, κ. συνάδελφοι, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀντιρρήσεως νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς κρινομένους ἀξίους τοὺς ἐπιλαχόντας ἡ εἴσοδός των εἰς τὴν ἰατρικὴν Σχολήν. Διότι τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν δὲν τὸν ἐνδιαφέρει ἐὰν περισσότεροι δικηγόροι ἢ καθηγηταὶ θὰ ἐξέλθουν ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιον. Τὸν ἐνδιαφέρουν οἱ ἰατροὶ καὶ μόνον. Δι’ αὐτὸ ἐπιμένω εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, διότι αὐτὸς ἦτο ὁ κυριώτερος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἐνδιαφερθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.

§55Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Ὑπάρχει πρόβλεψις εἰς τὸν ὑπὸ ψήφισιν Ἰατρικὸν κώδικα νὰ ἐπανδρωθῇ ἡ ἐπαρχία ἀπὸ ἰατρούς.

§56Δ. ΚΑΡΑΝΤΖΕΝΗΣ. Ὑπάρχει καὶ τὸ κακὸν ἀπὸ τὴν κατοχὴν ὅτι οἱ ἰατροὶ τῶν χωρίων ἐγκατεστάθησαν εἰς τὰς πόλεις καὶ ὅταν πλέον ἔληξεν ὁ συμμοριτοπόλεμος οὐδεὶς ἐπέστρεψεν εἰς τὴν ἑστίαν του. Ἐάν, κ. βουλευταί, οἱ κ. κ. Καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου ἀντετάχθησαν εἰς τὰς διατάξεις αὐτὰς τοῦ νὰ συμπεριληφθοῦν οἱ ἐπιλαχόντες εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολήν, δὲν ἔχουν καθόλου δίκαιον. Διότι σήμερον μεταπολεμικῶς ὑπάρχει πληθώρα καὶ τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων καθηγητῶν καὶ ἐπιλαχόντων καὶ ἄλλων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἠδύναντο ἐπὶ τέλους νὰ προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των μὲ βάρδια. Ἀλλὰ ἐνῶ προσπαθοῦν τίνι τρόπῳ πῶς θὰ ἀποκτήσουν ἕναν τίτλον ἔπειτα περιορίζουν τὸ κύριον ἔργον εἰς τὸ νὰ ἀσκήσουν τὸ ἐπάγγελμά των, ἐνῶ τοιοῦτον δὲν συνέβαινεν εἰς παλαιοτέρας ἐποχάς. Καὶ βλέπομεν τὸ φαινόμενον νὰ τρέχουν ἀπὸ ὅλην τὴν Ἑλλάδα εἰς τὰς Ἀθήνας, διὰ νὰ ἐξετασθοῦν ἀπὸ ἕναν τιτλοῦχον ἰατρόν. Οἱ σημερινοὶ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου ἐξετράπησαν τοῦ κυρίου σκοποῦ των. Οἱ παλαιοὶ καθηγηταὶ εἶχον ὡς κύριον ἔργον τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν φοιτητῶν, οἱ σημερινοὶ ἔχουν τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματος.

§57Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε διὰ τοὺς ἐκτάκτους καθηγητάς. Οἱ ἄνθρωποι εἶναι διατεθειμένοι νὰ ἐργασθοῦν. Ὑπάρχει τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ ἐπιλαχόντες νὰ εἰσέλθουν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον καὶ νὰ βγοῦν ἄξιοι ἰατροί, ὥστε νὰ ἐπανδρώσουν τὴν ὕπαιθρον χώραν.

§58Δ. ΚΑΡΑΝΤΖΕΝΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη, τῆς ἄνευ ἐξετάσεων εἰσαγωγῆς εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἔχω τὴν ἑξῆς ἀντίρρησιν, κ. συνάδελφοι. Τὸ σημερινὸν ἀπολυτήριον γυμνασίου διὰ πολλοὺς μαθητὰς δὲν ἔχει τὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν εἶχε τὸ ἀπολυτήριον τοῦ παλαιοῦ ἑλληνικοῦ σχολείου, τοῦ Σχολαρχείου δηλαδή. Ἐπὶ ἓν χρονικὸν ἀκόμη διάστημα, εἶναι ἀνάγκη νὰ διατηρηθοῦν αἱ εἰσαγωγικαὶ ἐξετάσεις εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Πλὴν ὅμως, ἐπειδὴ ὅπως εἶπον, αἱ κοινωνικαὶ ἀνάγκαι σήμερον ἐπιβάλλουν ὅπως εἰς τὴν ἰατρικὴν σχολὴν ὑπάρξῃ ἕνας μεγαλύτερος ἀριθμὸς φοιτητῶν, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἐπανδρωθῇ ἡ ἐπαρχία, λέγω ὅτι θὰ ἠδύνατο ἡ Βουλὴ νὰ δεχθῇ τὴν βαθμολογίαν τοῦ 9 καὶ 18 καὶ τοῦτο μόνον, διὰ νὰ δυνηθῇ τὸ Πανεπιστήμιον καὶ ἰδιαιτέρως ἡ ἰατρικὴ σχολὴ ὕστερον ἀπὸ ὀλίγα χρόνια νὰ βγάλῃ ἱκανοὺς ἰατροὺς εἰς τρόπον ὥστε καὶ ἡ ἐπαρχία, ἡ ὁποία ἔχει μεγάλην ἔλλειψιν ἰατρῶν νὰ ἐπανδρωθῇ, διότι δὲν ὑπάρχει, ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, οὐδεμία πρόβλεψις ὅτι θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀποκτήσῃ ἰατρούς. (Χειροκροτήματα).

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ρουμάνης ἔχει τὸν λόγον.

§60Γ. ΡΟΥΜΑΝΗΣ. «Ἔαρ τῆς Φυλῆς» ἀπεκάλει ὁ ἀρχαῖος Περικλῆς τὴν νεολαίαν. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω πὼς ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ὑπερήφανος διὰ τὴν σημερινὴν ἑλληνικὴν νεολαίαν, ἡ ὁποία ἔχει βγεῖ ἀπὸ τὸ δρᾶμα τοῦ πολέμου καὶ τῆς κατοχῆς, μίαν νεολαίαν, ποὺ ἔχει τραφεῖ μὲ τὸ ἱερὸν νέκταρ καὶ τὴν ἀμβροσίαν τοῦ 40–41 καὶ τοῦ Γράμμου καὶ τοῦ Βίτσι. Μὲ αὐτὴν τὴν νεολαίαν τὸ Σῶμα τῆς Βουλῆς ἀσχολεῖται αὐτὰς τὰς ἡμέρας, ἐπιμόνως. Καὶ εἶναι τὸ γεγονὸς ἐξαιρετικῶς ἱκανοποιητικὸν ὅτι ὅλαι αἱ πτέρυγες τῆς Βουλῆς ἐπιδεικνύουν στοργὴν καὶ κατανόησιν πρὸς τὰς ἀνάγκας αὐτάς, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκεται καὶ ζεῖ ἡ φοιτητικὴ νεολαία ἢ μᾶλλον ὁ κόσμος τῶν ὑποψηφίων διὰ τὸ Πανεπιστήμιον καὶ τὰς Ἀνωτάτας Σχολάς. Ὑποστηρίζω ὅτι αἱ εἰσαγωγικαὶ ἐξετάσεις εἰς τὰ Πανεπιστήμια καὶ τὰς ἄλλας σχολὰς εἶναι θεσμὸς ἀνελεύθερος, ἀντιδημοκρατικὸς καὶ ἐξαιρετικῶς ἐγωϊστικός, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας. Αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις μετὰ τὴν κατοχὴν καὶ τὸν πόλεμον κυβερνοῦν ἐπάνω εἰς ἐρείπια ὑλικὰ καὶ ἠθικά. Καὶ τὰ κτίρια γενικῶς καὶ τὸ ἐκπαιδευτικὸν πρόβλημα ἐμφανίζει μίαν ἐρειπωμένην τραγικὴν κατάστασιν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ μπαλώματα, δὲν εἶναι δυνατὸν προχείρως νὰ λύωμεν κάθε φορὰν τὸ ἐκπαιδευτικὸν πρόβλημα. Δι’ αὐτὸ ἡ νεολαία δὲν εἶναι ὑπεύθυνος, δὲν πταίει. Ὄχι! Πταίουν ὅλοι. Πταίει ἡ τραγικότης τῶν καταστάσεων ἀναμφισβητήτως. Ἀλλὰ δὲν πρέπει πρὸς αὐτοὺς τοὺς νέους καὶ τὰς νέας Ἑλληνίδας νὰ φερώμεθα σκληρὰ καὶ νὰ κάμωμεν τὸν αὐστηρόν, ὅσον καὶ ἂν τοῦτο εἶναι δίκαιον καὶ ἐπιβεβλημένον ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος δικαίως ἐστάθη εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει διατυπωθῇ ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ἡ Βουλὴ ἐζήτησε καὶ ζητεῖ ἐπιμόνως καθ’ ὅλας αὐτὰς τὰς ἡμέρας διὰ τῶν ἀντιπροσώπων ὅλων τῶν κομμάτων, ἐζήτησε καὶ ζητεῖ νὰ εἰσαχθοῦν μόνον οἱ ἐπιλαχόντες, ἀλλὰ νὰ εἰσαχθοῦν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον καὶ τὰς ἄλλας σχολὰς ὅσοι ἔλαβον 9 εἰς τὰ κύρια μαθήματα καὶ 18 εἰς τὸ σύνολον. Δὲν νομίζω ὅτι κάμνομεν καμμίαν ἐπιείκειαν διὰ τὴν ὁποίαν ἠμποροῦν νὰ μᾶς κατηγορήσουν καθηγηταὶ ἢ κηδεμόνες. Ὄχι, ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι. Καὶ ὀρθῶς ὁ ἀξιότιμος κ. Χατζηγιάννης παρετήρησεν ὅτι δὲν ὁδηγούμεθα ἀπὸ σκέψεις ταπεινῆς ἐκμεταλλεύσεως. Ὄχι. Ἀτενίζομεν εἰς τὸ βάθος. Κρίνομεν ἐπὶ τοῦ ψυχικοῦ κόσμου, ἐπὶ τοῦ πνευματικοῦ. Καὶ ὁ κ. Κανελλόπουλος ἐτόνισεν μὲ περισσὴν σαφήνειαν, μὲ περισσὴν γνῶσιν τὴν λεπτότητα εἰς τὸ ζήτημα τῆς βαθμολογίας. Πρέπει νὰ σταθῶμεν εἰς τὴν ἡμίσειαν μονάδα; Πῶς θὰ τὸ εὕρωμεν αὐτὸ τὸ μυστικόν. Δὲν τὸ εὗρεν ὁ σύλλογος τῶν καθηγητῶν κατὰ τὴν ἑξαετίαν, ποὺ ἐδίδασκε τὰ παιδιὰ καὶ θὰ τὸ εὕρῃ τὸ μυστικὸν ὁ καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου; Ὁ καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου, τὸν ὁποῖον ὅλοι σεβόμεθα, διότι ἀπὸ ἐκεῖ ἐβγήκαμεν καὶ ἡμεῖς, θὰ τὸ εὕρῃ μέσα εἰς αὐτὸ τὸ ψυχρὸ χαρτί; Ὄχι, κύριοι. Τὸ μυστικὸν τῆς ἀξίας καὶ τῆς ἱκανότητος ἑκάστου δὲν εἶναι δυνατὸν τόσον προχείρως καὶ ἐπιπολαίως νὰ κρίνεται. Καὶ διὰ τοῦτο ὀρθῶς ὅλοι οἱ συνάδελφοι καὶ ὁ κ. Κανελλόπουλος καὶ ὁ κ. Ρῖζος καὶ ὁ κ. Στρᾶτος ἐτόνισαν ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 1 ὡς ἔχει, ἐπιτρέποντες δηλαδὴ εἰς τὴν νεολαίαν αὐτὴν νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὰς σχολάς. Ἄλλωστε ἐκεῖ εἰς τὰ Πανεπιστήμια θὰ κριθῇ ἡ ἱκανότης καθενός, ἐκεῖ θὰ γίνῃ ἡ ἐπιλογή, ἐκεῖ θὰ φανῇ ἡ ἀντοχή, ἡ ἀξία των. Εἶπον ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ καταργηθοῦν αἱ ἐξετάσεις. Νομίζω ὅτι ὅλοι οἱ ρήτορες, οἱ ὁποῖοι ἐπέμειναν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, δὲν ἐστάθησαν ἔξω τοῦ θέματος, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ σκέψις ἡ ὁποία ἀπετέλεσε τὸ κέντρον, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐξεπορεύθησαν ὅλαι αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκλείωμεν τοὺς νέους Ἕλληνας, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν τὴν δοκιμασίαν, οἱ ὁποῖοι ἔζησαν τὴν ζωὴν τοῦ μαθητοῦ τοῦ γυμνασίου, νὰ τοὺς ἀπαγορεύωμεν νὰ εἰσέλθουν εἰς τὰ Πανεπιστήμια καὶ τὰς ἄλλας σχολάς. Δὲν ἔχομεν κανὲν δικαίωμα ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι εἰσήλθομεν εἰς τὰ Πανεπιστήμια ἄλλοτε ἐλευθέρως βάσει τῶν ἀπολυτηρίων τῶν γυμνασίων νὰ λέγωμεν τώρα ὅτι θὰ ἐμποδίσωμεν τὴν ὁρμὴν τῆς νεότητος, ὅτι θὰ ἀνακόψωμεν αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὴν πορείαν τῶν μυστικῶν ὀνείρων καὶ τῶν εὐγενῶν φιλοδοξιῶν τόσων νέων καὶ νεανίδων. Ὄχι, κύριοι, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τραυματίζομεν καὶ τὴν συνείδησιν καὶ τὸ ὑποσυνείδητον τῆς νεολαίας. Ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι κάθε νέος ἀποτελεῖ μίαν ὕπαρξιν τρυφεράν, ὡραίαν. Εἶναι ἡ Ἑλλὰς τοῦ μέλλοντος, εἰς αὐτοὺς στηρίζομεν τὰς ἐλπίδας μας, τὰς ἐλπίδας τῆς φυλῆς καὶ τοῦ γένους, ἀπὸ αὐτοὺς θὰ βγοῦν οἱ συγγραφεῖς, οἱ πολιτικοί, οἱ στρατηγοί, οἱ ναύαρχοι,. Δὲν ἠμποροῦμε νὰ τοὺς ἀποκλείσωμεν. Τὸ μέτρον τῶν εἰσαγωγικῶν ἐξετάσεων εἶχε μίαν ὀρθότητα καὶ μίαν βάσιν ἴσως κατὰ τὸ 1946–47, διότι κατὰ τὴν κατοχὴν τὰ σχολεῖα ἐλειτούργουν ὑποτυπωδῶς καὶ ἴσως ἴσως μᾶλλον κακῶς ἡ τότε Κυβέρνησις μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν καθιέρωσεν τὰς εἰσαγωγικὰς ἐξετάσεις, ἀλλὰ κατόπιν, ὅταν ἤρχισεν ἡ λειτουργία τοῦ ἐλευθέρου Κράτους, νομίζω ὅτι κακῶς ἐφηρμόσθη τὸ σύστημα αὐτό. Ἀλλὰ τώρα δὲν συζητοῦμεν περὶ τῆς καταργήσεως τοῦ μέτρου τῶν εἰσαγωγικῶν ἐξετάσεων. Στρέφομαι πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, τοῦ ὁποίου τὴν κατανόησιν καὶ τὴν στοργὴν πρὸς τὴν νεολαίαν καὶ πρὸς ὅλα τὰ ζητήματα κατὰ τὰς διαφόρους ἐπισκέψεις μου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὴν ἐγνώρισα ἐκ τοῦ σύνεγγυς. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν θὰ πρέπῃ νὰ ἐπιμείνῃ διὰ τὸν Α ἢ Β λόγον νὰ μὴ δώσῃ τὸ 9 καὶ τὸ 18. Εἶναι ἡ πρᾶξις αὐτὴ πρᾶξις δικαιοσύνης, ἄλλως τραυματίζετε τὴν νεολαίαν. Ἐκτὸς αὐτοῦ σεῖς ὡς Ὑπουργὸς ἔρχεσθε εἰς πλήρη ἀντίθεσιν πρὸς τὴν ὁμοφώνως ἐκφρασθεῖσαν γνώμην ὅλων τῶν κομμάτων. Θέλετε νὰ δεχθῶ ὅτι σεῖς εἶσθε δικαιότερος, ὅτι εἶσθε σοφώτερος, νὰ τὸ δεχθῶ, κύριε Ὑπουργέ, ἀλλὰ δὲν θὰ μᾶς ἀπαγορεύσετε νὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι καὶ ἡμεῖς ἔχομεν στοργὴν καὶ ἀγάπην πρὸς τὴν νεολαίαν καὶ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνετε. Ἐπιβάλλεται, κύριε Ὑπουργέ, τὸ 9 καὶ 18 νὰ τὸ δεχθῆτε καὶ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, κύριε Ὑπουργέ, ἱκανοποιεῖτε τοὺς νέους αὐτοὺς καὶ τὰς νέας καὶ δὲν διαπράττετε ἀδικίαν. (Χειροκροτήματα).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Σαββόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§62Ε. ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, πρὸ ὑμῶν ἐμφανίζεται τὸ βασικώτερον κοινωνικὸν θέμα, τὸ θέμα τῆς παιδείας, τὸ θέμα τῆς ἀγωγῆς τῶν νέων μας, τὸ θέμα αὐτῆς τῆς στερεώσεως τῆς φωτοβόλου πατρίδος μας. Εἶμαι εὐτυχὴς ποὺ μοῦ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ ἐκφράσω ἐπὶ τοῦ σοβαροῦ αὐτοῦ θέματος μερικὰς σκέψεις μου. Ὡμίλησαν πρὸ ἐμοῦ λίαν πεπειραμένοι συνάδελφοι καὶ φυσικὰ νομίζω ὅτι ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ προσθέσω, εἰδικῶς μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Κανελλοπούλου, παρὰ ἐλάχιστα πράγματα. Ὡς βάσις τῶν σκέψεών μου θὰ χρησιμοποιηθῇ μία φράσις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Κουπαρούσου, ὁ ὁποῖος ὡμίλησε περὶ ἀλλαγῆς. Ναί, κύριοι, ἡ ἀλλαγὴ εἶναι οὐσιαστικὸν αἴτημα ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος σήμερον, ἡ ἀλλαγὴ διὰ μίαν καλλιτέραν αὔριον. Ἀλλὰ διὰ ν’ ἀποκτήσωμεν τὴν καλλιτέραν αὐτὴν αὔριον πρέπει νὰ ἀποκτήσωμεν καλλιτέραν σήμερον εἰς τὸν τομέα τῶν νέων μας, νὰ κάμωμεν δηλαδὴ τοὺς νέους μας καλλιτέρους. Πρὸς τοῦτο πρέπει νὰ ἀποκτήσωμεν τὴν ἐκπαίδευσιν, τὴν ἀγωγὴν ἐκείνην, ἡ ὁποία θὰ τοὺς στερεώσῃ καὶ θὰ τοὺς ἀνυψώσῃ ἠθικῶς, θὰ τοὺς φέρῃ κοντὰ εἰς ἐκεῖνα τὰ εὐγενικὰ καὶ τὰ ὡραῖα πράγματα τὰ ὁποῖα ἐκληρονομήσαμεν ἀπὸ τοὺς προγόνους μας καὶ τὰ ὁποῖα δυστυχῶς τελευταίως ὑπέστησαν τόσην φθοράν. Διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν ὅμως τοῦτο πρέπει νὰ ἀποκτήσωμεν καταλλήλους διδασκάλους. Ἕνας ἀπὸ τοὺς μεγάλους προγόνους μας, τὸν ὁποῖον ἀπορῶ ἀκόμη πῶς δὲν ἐνέταξεν ἡ Μόσχα εἰς τοὺς ἰδικούς της προγόνους, ὁ Πλούταρχος, ἔλεγε: «Διδασκάλους ζητητέους τοῖς γένοις, οἳ καὶ τοῖς βίοις εἰσὶν ἀδιάλειπτοι καὶ ταῖς ἐμπειρίαις ἄριστοι». Διδασκάλους ὅμως ἀπὸ τὰ πρῶτα βήματα, ἀπὸ αὐτὸ τὸ δημοτικὸν σχολεῖον. Ἤκουσα νὰ ἀναφέρωνται πάρα πολὺ τὰ προσόντα, αἱ ἱκανότητες τῶν καθηγητῶν τῶν Πανεπιστημίων. Ἐλησμονήσαμε νὰ ἀναφέρωμεν τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχουν οἱ διδάσκαλοι τοῦ δημοτικοῦ, τοῦ σχολαρχείου, τὸ ὁποῖον ἐγνωρίσαμεν καὶ εἰς τὸ ὁποῖον τόσον πολλὰ ὀφείλομεν, καὶ οἱ καθηγηταὶ τοῦ γυμνασίου. Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, θέλωμεν νὰ μὴν ἀσχολούμεθα κατ’ ἔτος μὲ τὸ θέμα τῆς εἰσόδου τῶν νέων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἔχουν γεμίσει τὰ θεωρεῖα, οἱ ὁποῖοι διὰ τὸν Α ἢ Β λόγον δὲν ἐπέτυχαν τοὺς βαθμοὺς ἐκείνους ποὺ ἔπρεπε νὰ πάρουν διὰ νὰ μποῦν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ὅτι τὸ πρόβλημα δὲν εἶναι εἰς τὴν εἴσοδον τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλὰ εἶναι εἰς τὰ πιὸ κάτω σχολεῖα. Πρέπει νὰ βοηθήσωμεν τοὺς νέους μας μὲ κάθε δυνατὸν τρόπον κατ’ ἀρχὴν δίδοντες εἰς αὐτοὺς τοὺς καταλλήλους διδασκάλους, τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ πληρώσωμεν καλά, διὰ νὰ ἐργασθοῦν καλά. Ὁ Ὑψηλάντης, ὁ ἀρχισυμμορίτης, ἦτο δάσκαλος, καὶ διότι δὲν ἐπληρώνετο καλά, τὸν ἅρπαξε τὸ ΚΚΕ καὶ τὸν ἔστειλεν εἰς τὸ βουνό. Καὶ ὄχι μόνον αὐτὸν ἀλλὰ καὶ τόσους ἄλλους. Τοὺς ἔχομεν ἐγκαταλείψει τοὺς διδασκάλους. Ἐὰν θέλωμεν λοιπὸν νὰ ἐκδηλώσωμεν ὅλην μας τὴν στοργὴν πρὸς τοὺς νέους, ἐὰν θέλωμεν νὰ τοὺς βοηθήσωμεν εἰς τὴν ἀνάπτυξίν τους, πρέπει κατ’ ἀρχὴν νὰ ἐνδιαφερθῶμεν διὰ τὴν δημοτικὴν καὶ τὴν μέσην παιδείαν. Ἀλλὰ διὰ νὰ κάνωμεν καλοὺς μαθητὰς πρέπει νὰ κάνωμε καλοὺς διδασκάλους διὰ νὰ μὴ παρουσιάζεται τὸ σημερινὸν φαινόμενον ὅλων αὐτῶν τῶν νέων, ποὺ μᾶς πιέζουν, πολλοὶ τῶν ὁποίων εἶναι ἱκανοί, ἐλάχιστοι ἴσως νὰ μὴ εἶναι ἱκανοὶ δι’ εὐρυτέρας σπουδὰς καὶ ἔτσι νὰ θέσωμεν βάσεις διὰ πραγματικὴν μεταρρύθμισιν ἐκπαιδευτικήν. Θέλω, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ, νὰ ὑποβάλω μίαν σκέψιν μου ἐνώπιον ὑμῶν. Ὑπάρχουν πολλοὶ σεβαστοὶ καὶ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὴν κατάργησιν τῶν εἰσιτηρίων ἐξετάσεων εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Προσωπικῶς ἔχω ἀντίθετον γνώμην, διότι πιστεύω ὅτι θὰ σπεύσουν ὅλοι οἱ ἀπόφοιτοι τοῦ γυμνασίου νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, οἱ περισσότεροι ἐξ αὐτῶν θὰ ἀποτύχουν, θὰ αὐξήσουν τὸ διανοητικὸν προλεταριᾶτον, τὴν ἀστυφιλίαν καὶ θὰ ἐγκαταλειφθῇ ἡ ὕπαιθρος. Πιστεύω ὅτι εἶναι ἀπαραίτητοι αἱ εἰσαγωγικαὶ ἐξετάσεις, πλὴν ὅμως ζητῶ ἀπὸ τὰ γυμνάσια ὅσοι βγαίνουν μὲ ἄριστα νὰ δύνανται νὰ ἐγγραφοῦν ἄνευ ἐξετάσεων εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν θὰ αὐξηθῇ ἡ ἅμιλλα εἰς τὰ γυμνάσια, θὰ ἠμπορέσουν πράγματι νὰ βγαίνουν μορφωμένα παιδιὰ ἀπὸ τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν καὶ θὰ τὰ ὑποβοηθήσωμεν μεθαύριον εἰς τὸ νὰ ἐπιτύχουν εἰς τὴν ἐπιστημονικήν των καρριέραν, τὴν ὁποίαν αὐτὰ θὰ θελήσουν νὰ ἀκολουθήσουν.

§63Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Εἰς τὴν Ἀμερικὴν δὲν ἰσχύουν εἰσαγωγικαὶ ἐξετάσεις, ἀλλὰ ἰσχύουν τὰ ἀπολυτήρια τῶν μέσων σχολῶν. Ἕνα παρόμοιον μέτρον ἐφαρμόζεται ἐκεῖ.

§64Ε. ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι εὐτυχὴς διότι ἡ μεγάλη φίλη δημοκρατία ἔχει ἐφαρμόσει τὴν σκέψιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἐτόλμησα νὰ κάμω ἀπόψε καὶ ὑπέβαλα ἐνώπιον ὑμῶν. Αἱ λεπτομέρειαι δὲν ἀφοροῦν τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον υἱοθετήσῃ τὴν γνώμην μου. Προτείνω δὲ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ὡς πρόχειρον λύσιν, διότι δυστυχῶς ἐν Ἑλλάδι δὲν ὑφίστανται τὰ κατάλληλα ψυχοτεχνικὰ ἐργαστήρια, τὰ ὁποῖα θὰ δύνανται νὰ παρακολουθήσουν τοὺς νέους καὶ νὰ τοὺς καθοδηγήσουν εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τῆς καταλλήλου ἐπαγγελματικῆς ἢ ἐπιστημονικῆς καρριέρας των. Τολμῶ νὰ ἐπαναλάβω ὅτι εἶμαι ἐναντίον τῆς καταογήσεως τῶν εἰσιτηρίων ἐξετάσεων, διότι πιστεύω ὅτι ἐν Ἑλλάδι ὁ ἐπιστημονικὸς πληθωρισμὸς θὰ βλάψῃ ἀντὶ νὰ ὠφελήσῃ. Ἐν προκειμένῳ νομίζω καὶ ἐγώ, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς σημερινῆς καταστάσεως καὶ τῆς σκέψεως τὴν ὁποίαν ὀρθότατα διετύπωσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Κανελλόπουλος, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ σημερινοῦ ἐκπαιδευτικοῦ προγράμματος, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας θὰ πρέπῃ νὰ ἀποδεχθῇ τὸ ἄρθρον 1 ὡς ἔχει ἀλλὰ ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς νὰ ἀποφασίσωμεν ὅλοι ἀπὸ κοινοῦ, νὰ προσπαθήσωμεν νὰ εὕρωμεν τὴν ὀρθὴν λύσιν διὰ τὸ προσεχὲς μέλλον.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Βενέτης ἔχει τὸν λόγον.

§66Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ἤθελα νὰ ὁμιλήσω διότι τὸ θέμα πλέον ἔχει ἐξαντληθῆ, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐδόθη εὐρυτέρα ἔννοια εἰς τὸ ἐκπαιδευτικὸν σύστημα, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω δυὸ λόγια. Κατ’ ἀρχὴν εἶμαι ὑπὲρ τῶν ἀπόψεων τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ σεβαστοῦ μου κ. Ἰασωνίδη, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κατέλθωμεν κάτω τῆς βάσεως. Ἡ χειρονομία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεως νὰ δεχθοῦν νὰ εἰσαχθοῦν ὅλοι οἱ ἐπιλαχόντες εἰς τὰς σχολὰς τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι χειρονομία μεγίστη καὶ δὲν βλέπω διὰ ποῖον λόγον καὶ κατὰ ποίαν λογικὴν θὰ πρέπῃ νὰ μποῦν καὶ αὐτοὶ ποῦ ἐπῆραν κατὰ ἕνα βαθμὸν ὀλιγώτερον καὶ οἱ ἄλλοι ποὺ ἔλαβον κατὰ 2 καὶ 3 βαθμοὺς κ.ο.κ. Ἄλλωστε διὰ τῆς βαθμολογίας αὐτῆς ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ διάκρισις τοῦ καλοῦ ἀπὸ τοῦ μετρίου μαθητοῦ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ θὰ ἤθελα νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς πράγματα.

§67Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. Κάθε χρόνο αὐτὸ γίνεται, δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ γίνεται ὅλοι οἱ ἐπιλαχόντες νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὰς σχολάς.

§68Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Κάτω τῆς βάσεως ὑπάρχουν περιπτώσεις;

§69Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. Βεβαίως καὶ πέρυσιν ἔγινεν αὐτό.

§70Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Πάντως ἐγὼ δὲν τὸ εὑρίσκω ὀρθόν.

§71Λ. ΚΑΤΣΙΛΑΜΠΡΟΣ. Ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ καὶ αἱ ἄλλαι σχολαὶ ἔλαβον αὐστηρὰ μέτρα κατὰ τὴν βαθμολογίαν.

§72Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐπηρεάζεται ἀπὸ τὸν τιμάριθμον ἡ βαθμολογία.

§73Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Εἶπα ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἰσέρχωνται πολλοὶ καὶ ἄνευ ἐξετάσεων εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, ἀλλὰ πάντως ἐὰν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὴν δυνατότητα νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ μποῦν εἰς τὰς ἀνωτάτας σχολὰς ἄνευ ἐξετάσεων, θὰ ἦτο μεγάλη ἡ σωτηρία διὰ τὴν Ἑλλάδα. Διότι μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἕνας ποὺ βγαίνει ἐπιστήμων θέλει νὰ ἀσχοληθῇ σώνει καὶ καλά, διότι ἔλαβε τὸ δίπλωμα τοῦ δικηγόρου ὡς δικηγόρος καὶ δὲν ἀσχολεῖται εἰς καμμίαν ἄλλην ἐργασίαν, ἐπίσης καὶ ὁ ἰατρὸς καὶ ὁ γεωπόνος καὶ ὅλοι ἀνεξαιρέτως οἱ ἐπιστήμονες θέλουν νὰ ἀσχοληθοῦν μὲ τὴν ἐπιστήμην των. Βεβαίως αὐτὸ εἶναι τὸ ἄριστον ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ τόσαι ἄλλαι περιπτώσεις, ποὺ ἕνας μορφωμένος ἠμπορεῖ νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τόσες ἄλλες δουλειές. Ὅταν ἀποκτήσωμεν μεγάλον ἀριθμὸν ἐπιστημονικοῦ κόσμου θὰ ξεφύγῃ ὁ κόσμος αὐτὸς καὶ πρὸς τὴν ὕπαιθρον καὶ δὲν θὰ παραμείνῃ ὅλος ἐδῶ εἰς τὰ κέντρα, διότι δὲν θὰ ὑπάρχῃ πλέον ἐργασία δι’ ὅλους αὐτούς. Ὡμίλησαν οἱ προλαλήσαντες διὰ τὰ γυμνάσια καὶ διὰ τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν. Τὰ σχολεῖα, κύριοι, εἰς τὴν κοινωνίαν νομίζω ὅτι εἶναι τρία. Τὸ πρῶτον σχολεῖον εἶναι τὸ σπίτι, ἡ μητέρα, οἱ γονεῖς, τὸ δεύτερον εἶναι ἡ ἐκπαίδευσις καὶ τὸ τρίτον εἶναι ἡ κοινωνία. Ὑπάρχει ὅμως καὶ τέταρτον σχολεῖον, εἶναι ὁ στρατός. Ἀλλὰ ὅλα τὰ σχολεῖα αὐτὰ ἀπὸ μίαν ἐκπαίδευσιν βγαίνουν, ἀπὸ τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ σχολείου, ἀπὸ τὰ δημοτικὰ σχολεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι τὰ πρῶτα σχολεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα γαλουχεῖται τὸ μικρὸ παιδί. Θὰ ἔπρεπε ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ δώσῃ μεγαλυτέραν σημασίαν, διότι εἰς τὴν ὕπαιθρον ὑπάρχει ἔλλειψις σχολείων καὶ διδασκάλων. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν, ἐὰν θέλωμεν νὰ καταργήσωμεν τὰς ἐξετάσεις μας ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιον, πρῶτα πρέπει νὰ καταργήσωμεν τὰς ἐξετάσεις ἀπὸ τὸ δημοτικὸν σχολεῖον εἰς τὸ γυμνάσιον.

§74ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὰ σεῖς εἴπατε μεγάλην χειρονομίαν τὴν διὰ τοὺς ἐπιλαχόντας. Τώρα νὰ καταργήσωμεν καὶ τὰς ἄλλας ἐξετάσεις;

§75Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Νὰ καταργηθοῦν αἱ ἐξετάσεις τῶν δημοτικῶν πρὸς τὰ Γυμνάσια. Αὐτὸ λέγω καὶ θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον. Ὑπάρχει ὅμως ἡ δυνατότης αὐτή; Ἡμεῖς τὸ θέλομεν. Διατὶ ὁ Ὑπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴν τὸ θέλῃ; Κάποιο ἐμπόδιο θὰ ὑπάρχῃ, κάποιο ἀδιέξοδο. Ἡ ἐκπαίδευσις ἐπίσης ἐχωρίσθη εἰς στοιχειώδη, μέσην καὶ ἀνωτάτην. Ἀλλὰ διερωτῶμαι, ποῖος παρακολουθεῖ, ἐκτὸς ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας, τὴν ἀπόδοσιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν; Κανείς. Ἐὰν εἷς διδάσκαλος εἶναι καλὸς ἢ ὄχι μόνον ὁ ἐπιθεωρητὴς δύναται νὰ τὸν κρίνῃ, ὁ ὁποῖος πηγαίνει κάθε ἑξάμηνον ἢ κάθε χρόνον. Δὲν ὑπάρχει ἄλλος νά κρίνῃ ἐὰν ὁ δάσκαλος αὐτὸς εἶναι καλὸς εἰς τὸ νὰ μεταδώσῃ εἰς τὰ παιδιὰ τὴν μόρφωσιν τὴν ψυχικὴν ἀλλὰ καὶ ἐὰν στέκεται καὶ ἀπὸ ἐθνικῆς ὑποστάσεως αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος. Οὐδείς. Δὲν γεννᾶται ζήτημα ὅτι ὑπάρχουν πολὺ καλοὶ ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ μερικοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄχρηστοι. Αὐτοὺς οὐδεὶς δύναται νὰ τοὺς ἀντικαταστήσῃ ἢ νὰ τοὺς διώξῃ ἢ νὰ τοὺς ἀπολύσῃ. Εἰς τὴν προηγουμένην συνέλευσιν προέτειναν νὰ καταργηθοῦν τὰ Γυμνασιακὰ παραρτήματα καθὼς καί τινα Γυμνάσια. Αὐτὸ εἶναι ἀντεθνικόν.

§76Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ξέρετε τὶ μοῦ θυμίζετε; Ἕναν ποὺ ἔλεγε: «Ἄν εἶχα σακκὶ καὶ γάϊδαρο καὶ μοῦστο καὶ βαγένι, κρασὶ ποὺ ἤθελα νὰ κάνω!».

§77Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Ἐκεῖ ἀκριβῶς πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν. Πῶς θὰ βρεθοῦν τὰ μέσα καὶ τὸ χρῆμα αὐτὸ εἶναι ζήτημα Κυβερνήσεως. Τὰ Γυμνάσια πρέπει νὰ αὐξηθοῦν καὶ νὰ πλαισιωθοῦν μὲ τὸ προβλεπόμενον ἐκπαιδευτικὸν προσωπικόν.

§78Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ὥστε νὰ γίνῃ ὅλος ὁ πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος ἐπιστήμονες;

§79Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Μάλιστα καὶ εἰς τὴν κοινωνίαν θὰ διαμορφωθῇ ποιὸς εἶναι ἄξιος. Ὑπάρχει καὶ τὸ ἄλλο ζήτημα. Δὲν ἔχομε οὔτε καὶ σχολεῖα ἐνῶ τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχει καὶ ἐγὼ δὲν ξέρω πόσους μηχανικούς.

§80Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Αὐτοὶ κάνουν τὰς μελέτας.

§81Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Μὲ ἀποτέλεσμα νὰ δοθοῦν 60 δὶς ἀπὸ τὸ Σχέδιον Μάρσαλ καὶ νὰ χαθοῦν καὶ αὐτά. Κανένας μηχανικὸς δὲν πάει εἰς τὴν ὕπαιθρον.

§82Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχουν λεπτὰ γι’ αὐτό.

§83Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Ὅ,τι ἔγινε τὸ χρεωστοῦμεν εἰς τοὺς 2 μεγάλους Βασιλεῖς τοὺς ὁποίους ἔχομεν. Πρὸ 1½ ἔτους παρεκάλεσα νὰ δοθοῦν πιστώσεις διὰ τὰ σχολεῖα τῆς ἐπαρχίας μας. Εἶπαν αἱ ἀρχαὶ νὰ βάλουν οἱ κάτοικοι καὶ τὸ Κράτος θὰ δώσῃ τὰ μέσα. Μαζέψαμε δι’ ἐράνον 205 ἑκατομμύρια καὶ τοὺς ζητοῦμε ἐπὶ 1½ χρόνο 35 ἑκατομ. καὶ δὲν μᾶς τὰ δίνουν.

§84Μ. ΤΟΣΟΥΝΙΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους μας, ὅτι ἡ τεχνικὴ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας ἐκτελεῖ ἄριστα τὸ καθῆκον της. Μίαν αἴτησιν ἔκανε ὁ Νομάρχης Κιλκὶς συνεργοῦντος καὶ ἐμοῦ καὶ οἱ μηχανικοὶ τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας μᾶς ἔκαναν 1 σχέδιον πολυτελὲς ἀνοικοδομήσεως τοῦ Γυμνασίου, τὸ ὁποῖον θὰ στοιχίσῃ 3 δίς. Δὲν ὑπάρχουν ὅμως τὰ λεπτά. Καὶ μᾶς λέγεται σοβαρῶς ὅτι πταίουν οἱ μηχανικοί.

§85Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Μὲ συγχωρεῖτε, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει κατανόησις μεταξύ μας.

§86Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Τὰ σχέδια δὲν μὲ ἐνδιαφέρουν, τὸ ἀποτέλεσμα μὲ ἐνδιαφέρει. Σήμερον τὰ χρήματα ποὺ διατίθενται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας δι’ ἔξοδα κινήσεως, θὰ ἔπρεπε νὰ διατεθοῦν δι’ ἐκπαιδευτικοὺς καθαρῶς σκοπούς, διὰ τοὺς ὁποίους ὑποχρεοῦνται νὰ πληρώνουν αἱ Κοινότητες.

§87ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὡμιλήσατε διὰ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Διατὶ ἀπασχολεῖται τὴν Βουλὴν μὲ ἄσχετα ζητήματα;

§88Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως μελετήσῃ τὸ θέμα καλλίτερον καὶ νὰ μᾶς φέρῃ ἓν νέον σύστημα εἰς τὴν Βουλήν, τὸ ὁποῖον νὰ μελετήσῃ μία Ἐπιτροπή, ἀποτελουμένη ἀπὸ ἀνθρώπους ποὺ κατέχουν τὸ ζήτημα, ὄχι μόνον ἀπὸ ἐπιστημονικῆς ἀπόψεως, ἀλλὰ ἀπὸ πρακτικῆς, ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔζησαν εἰς τὴν ὕπαιθρον καὶ γνωρίζουν τὰς ἀνάγκας τῶν κατοίκων αὐτῆς. (Χειροκροτήματα).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Μπουρνιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§90Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι τὸ συζητούμενον θέμα εἶναι ὑψίστης σπουδαιότητος καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ συζητηθῇ μὲ τὴν προχειρότητα μὲ τὴν ὁποίαν συζητεῖται. Καὶ τὸ σφάλμα κατ’ ἐμὲ ἔγκειται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ὤφειλε νὰ μᾶς εἶχε διευκρινήσει τὰς ἀπόψεις της.

§91Ι. ΜΙΧΑΗΛ (Ὑπ. Παιδ.). Εἶναι διευκρινισμέναι αἱ ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως.

§92Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Μὰ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ συζητοῦμε τότε τὸ ὅλον θέμα τῆς παιδείας παρεμπιπτόντως.

§93Ι. ΜΙΧΑΗΛ (Ὑπ. Παιδ.). Ἡ Κυβέρνησις ἤθελε νὰ ἀκούσῃ τὰς ἀπόψεις τῆς Βουλῆς διὰ τὸ ὅλον ἐκπαιδευτικὸν ζήτημα.

§94Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Θέμα κεφαλαιῶδες, ὅπως εἶναι τὸ τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ συζητῆται ἐπαναλαμβάνω προχείρως, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπασχολήσῃ ὅ,τι ἐπίλεκτον ἔχει ἡ χώρα μας καὶ μέσα εἰς τὴν Βουλὴν αὐτὴν καὶ εἰς τὴν ἐπιστήμην καὶ εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ συσταθῇ διακομματικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ ἀναλάβῃ τὴν μελέτην τοῦ ζητήματος, ὥστε νὰ λάβῃ ἡ ὑπόθεσις ἕνα χαρακτῆρα ἄλλον.

§95ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καλὰ ὅλα αὐτά, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι πταίει ἡ Κυβέρνησις διὰ τὸ ζήτημα αὐτό.

§96Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Παρηκολούθησα, κ. βουλευταί, προσφάτως μίαν διάλεξιν εἰς τὴν Ἀνωτάτην Σχολὴν Βιομηχανικῶν Σπουδῶν καὶ ἤκουσα, ὅτι ὁ Τρικούπης προήδρευεν ἐπὶ 40 συνεδριάσεις μιᾶς Ἐπιτροπῆς μελέτης τοῦ δασμολογίου. Ἐνῶ ἡμεῖς, διὰ τὸ ζήτημα τῆς Παιδείας, τὸ κατ’ ἐξοχὴν Ἐθνικὸν συζητοῦμεν ἀπόψε προχείρως στηριζόμενοι ἐπὶ μιᾶς προτάσεως, ἡ ὁποία εἶναι ἄγνωστον πῶς ἐξεμαιεύθη καὶ τὴν ὁποίαν ὑπεγράψαμεν χωρὶς νὰ σκεπτώμεθα τὰς συνεπείας της. Καὶ θέλομεν οὕτω πως νὰ λύσωμεν τὸ θέμα τὸ ἐκπαιδευτικόν. Ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ διαφωνήσω. Θὰ ἔπρεπε ὅπως εἶπον νὰ ἀπασχοληθῇ μὲ τὸ θέμα αὐτὸ ὅ,τι καλλίτερον ἔχομεν νὰ ἐπιδείξωμεν. Νὰ ἀπασχοληθοῦν δηλαδὴ οἱ ἐγκέφαλοι, τοῦ τόπου αὐτοῦ, οἱ ὁποῖοι θὰ προσφέρουν πράγματι οὐσιαστικὰ ἀποτελέσματα.

§97ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τῆς Βουλῆς καὶ τῶν Ἀθηνῶν;

§98Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ὄχι βεβαίως. Ὑπάρχουν καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς ἄνθρωποι ποὺ θὰ ἠμποροῦσαν πολλὰ νὰ προσφέρουν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη μου παράκλησις. Ἡ δευτέρα ἀφορᾷ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον καὶ θὰ προσθέσω κάτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον εἰς ὅλους ἴσως νὰ ἔχῃ συμβῇ. Ἦλθε κάποιος ὑποψήφιος φοιτητὴς νὰ μὲ παρακαλέσῃ νὰ φροντίσω διὰ νὰ μὴν ἀπορριφθῇ καὶ ὅταν τοῦ εἶπον, ὅτι καὶ ἂν ἤθελα δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὸν βοηθήσω διότι τὸ ὄνομα εἶναι σκεπασμένο, μοῦ ἀπήντησε: Ἐγὼ θὰ εἴπω πῶς ἄρχισα, διὰ νὰ τὸ εἰπῆτε εἰς τὸν καθηγητὴν ποὺ θὰ διορθώσῃ τὶς κόλλες. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι ὑπάρχει καὶ θέμα ἠθικῆς τάξεως τῶν νέων, διὰ τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ φροντίσωμεν. Ἐλέχθη, κύριοι, ὅτι ἡ παιδεία καὶ ἡ μόρφωσις δὲν θὰ πρέπει νὰ εἶναι προνόμιον τῶν πλουσίων. Νομίζω, ὅτι οὐδεὶς μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν διαφωνεῖ. Ἀλλὰ δὲν ἤκουσα ἀπὸ κανέναν—ἐκτὸς ἐὰν ἐλέχθη κατὰ τὴν ἀπουσίαν μου— νὰ προτείνῃ νὰ καταρρίψωμεν τοὺς οἰκονομικοὺς φραγμούς, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν διὰ τὴν ἀνωτέραν μόρφωσιν, νὰ ἐξαιρέσωμεν φερ’ εἰπεῖν τὰ παιδιὰ τῶν πτωχῶν, τὰ παιδιὰ τῶν μισθοσυντηρήτων ἀπὸ τὰ τέλη τὰ ἐκπαιδευτικὰ καὶ τὰ δίδακτρα, τὰ ὁποῖα νὰ καταβάλωνται ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν. Αὐτὴν τὴν πρότασιν κάμνω ἐγώ, κ. Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας. Παρακαλῶ νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα καὶ πρέπει νὰ μελετηθῇ τὸ πῶς δηλαδὴ εἶναι δυνατὸν τὰ παιδιὰ τῶν γεωργῶν, τῶν ἀγροτῶν, τὰ ὁποῖα θέλουν νὰ πᾶνε εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, νὰ φοιτοῦν εἰς αὐτὸ χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνουν τὸ ψωμὶ τῶν γονέων των. (Χειροκροτήματα).

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Πετραλιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§100Σ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Δὲν πρόκειται, κ. συνάδελφοι, νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ πολύ, δι’ ἐλάχιστον μόνον καὶ τοῦτο, διότι τὸ θέμα ἐξηντλήθη ἀπὸ πάσης πλευρᾶς καὶ ὅλοι εἴμεθα πεπεισμένοι, ὅτι τὸ ἐκπαιδευτικὸν ζήτημα τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἕν καρκίνωμα, τὸ ὁποῖον κλονίζει τὰ θεμέλια τοῦ κοινωνικοῦ μας συστήματος. Ἡ προταθεῖσα ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον συναρχηγεύοντα τοῦ Συναγερμοῦ τὸν κ. Κανελλόπουλον, ἵδρυσις διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἴσως νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν λύσιν τοῦ προβλήματός μας. Ὑποβάλλω ὅμως εἰς τὴν Βουλὴν μίαν πρότασιν, τὴν ὁποίαν χθὲς συνεζήτησα μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ τὴν ἀπεδέχθη. Ἡ λύσις τοῦ προβλήματός μας δὲν εἶναι ἡ εἰσαγωγὴ τῶν ἐπιλαχόντων ἢ ἀποτυχόντων. Ἡ λύσις εἶναι ὁ περιορισμὸς τῶν σπουδαστῶν, ὄχι ὅταν ἀποφοιτήσουν ἀπὸ Γυμνάσιον εἰς ἡλικίαν 18–20 ἐτῶν καὶ δὲν θὰ ἔχουν πλέον τὶ νὰ κάμουν, ἀλλὰ εἰς νεαρωτέραν ἡλικίαν, ὅταν τελειώνουν τὴν Εʹ Τάξιν τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως. Ἡ παιδεία νὰ εἶναι προσιτὴ εἰς ὅλους. Ἔτσι οἱ ἐξερχόμενοι ἀπὸ τὴν Εʹ τάξιν τοῦ 8ταξίου Γυμνασίου, νὰ δίδουν ἐξετάσεις εἰσιτηρίους διὰ τὴν ΣΤʹ καὶ αὐστηροτάτας μάλιστα καί, ἐὰν θέλετε, νὰ ὁρισθῇ καὶ ὡρισμένος ἀριθμὸς εἰσακτέων διὰ τὴν ΣΤʹ Τάξιν. Μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ περιορισθῇ ὁ μέγας ἀριθμὸς τῶν σπουδαστῶν, τῶν ὁποίων παρακολουθοῦμε τὸ δρᾶμα σήμερον. Εἴκοσι χιλιάδες ὑποψήφιοι μαζεύονται κάθε χρόνο καὶ ἀπὸ αὐτοὺς εἰσάγονται μόνον δύο χιλιάδες εἰς τὰ Ἀνώτατα Ἐκπαιδευτικὰ Ἱδρύματα. Οἱ ἄλλοι περιφέρονται εἰς τὰ πολιτικὰ γραφεῖα θεσιθηροῦντες. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις σήμερον. Τὸ κακὸν πρέπει νὰ περιορισθῇ καὶ θὰ περιορισθῇ μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ὅταν δηλαδὴ εἰς τὴν Εʹ τάξιν τοῦ Γυμνασίου τὸν σταματήσωμεν τὸν μαθητήν, διότι δὲν ἠκολούθησεν εὐδοκίμως τὰ μαθήματά του. Ἔτσι θὰ ἀναγκασθῇ ἀπὸ τὸ 14ον ἔτος τῆς ἡλικίας του νὰ ἀπασχοληθῇ μὲ ἄλλα ἐπαγγέλματα. Ἰδού, κ. Ὑπουργέ, μία λύσις. Ἐγὼ τὴν ὑποβάλλω εἰς τοὺς σοφοὺς τοῦ Ὑπουργείου καὶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἡ ὁποία ἂς τὴν ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της μεταξὺ τῶν ἄλλων ποὺ θὰ συζητήσῃ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, σήμερον προτείνω νὰ ἐπιδειχθῇ πᾶσα δυνατὴ ἐπιείκεια εἰς τοὺς σπουδαστάς. Δέον, κύριοι, νὰ σημειώσετε, ὅτι ἡ προταθεῖσα ὑπ’ ἐμοῦ λύσις, δὲν ἐπιβαρύνει τὸν οἰκονομικὸν προϋπολογισμὸν τῆς χώρας. Μὲ τὸ αὐτὸ ποσόν, μὲ τὰ αὐτὰ κτίρια θὰ λυθῇ τὸ πρόβλημα.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Ἰασωνίδης ἔχει τὸν λόγον.

§102Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ἐξακολουθεῖ νὰ χωλαίνῃ ἡ μόρφωσις ἡ Γυμνασιακὴ εἶμαι ὑπὲρ τῶν εἰσιτηρίων ἐξετάσεων. Παρακαλῶ ὅμως τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ, ὅπως ὅλοι οἱ λαβόντες βάσιν, οἱ λεγόμενοι ἐπιλαχόντες, ὅπως ἐγγραφοῦν εἰς ὅλας τὰς σχολὰς ἀνεξαιρέτως καὶ εἰς τὰς Παιδαγωγικὰς ἀκόμη Ἀκαδημίας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν βάσιν τὴν βαθμολογικήν, ἐπιμένω ὅπως εἶπον προχθές, διότι πρέπει νὰ εἴμεθα ἄνδρες καὶ νὰ ἀντιμετωπίζωμεν τὰ προβλήματα μὲ γενναιότητα καὶ δικαιοσύνην.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ...Ι Διαμαντόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§104Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ τὴν ριζικὴν μετατροπὴν τοῦ συστήματος τῆς Παιδείας καὶ εἶμαι εὐτυχής, διότι πρῶτος ὁ κ. Βενέτης εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ συσταθῇ διακομματικὴ Ἐπιτροπὴ διὰ νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα. Ἔχω νὰ ὑποβάλω καὶ ἐγώ, κύριοι, ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου μίαν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Βλέπω, ὅτι ὁπωσδήποτε θὰ εἰσαχθῇ μεγάλος ἀριθμὸς φοιτητῶν εἰς ὅλας τὰς Σχολὰς τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καὶ ἐγὼ ὡς προερχόμενος ἀπὸ ἰατρικὴν οἰκογένειαν ἔχω νὰ ὑποβάλω τὴν παράκλησιν, ὅπως ὅσοι ἔλαβον τὴν βάσιν, εἰσαχθοῦν εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολήν. Ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον γίνει δεκτὸν τοῦτο, θὰ πρέπῃ νὰ βοηθήσωμε καὶ τὰς Σχολὰς μὲ προσωπικὸν καὶ μὲ μέσα, διὰ νὰ ἀνταπεξέλθουν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις των. Ἤθελον ἐπίσης νὰ παρακαλέσω νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ἑξῆς γεγονός, διὰ νὰ μὴ δημιουργηθῇ καμμία κοινωνικὴ ἀδικία. Ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον ψηφισθῇ ἀπόψε τὸ νομοσχέδιον καὶ γίνουν δεκτοὶ ἄνθρωποι ποὺ ἔχουν 18–20, τὶ θὰ ἀπογίνῃ μὲ ἐκείνους ποὺ εἶχον πάρει πέρυσι 25. Θὰ πρέπει νὰ τὸ σκεφθοῦμε καὶ αὐτό. Θὰ πρέπει ἐπίσης νὰ εὑρεθῇ μία λύσις, διὰ νὰ μὴ παρατηρῆται τὸ φαινόμενον ποὺ παρατηρεῖται σήμερον, δηλ. νὰ ὑπάρχουν φοιτηταί, ποὺ εἶναι φοιτηταὶ 20 χρόνια. Εἰς κανένα Πανεπιστήμιον τοῦ κόσμου δὲν γίνεται αὐτό. Ἐπίσης θὰ πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος νὰ μὴ ἐξέρχωνται ἀκατάρτιστοι οἱ φοιτηταί.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Θεοτόκης ἔχει τὸν λόγον.

§106Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Παρηκολούθησα, κύριοι βουλευταί, τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου μετὰ πάσης προσοχῆς. Ἐσχημάτισα τὴν γνώμην ὅτι βασικῶς ἡ συζήτησις διεξάγεται ἀντικανονικῶς. Καὶ ἡ ἀντικανονικότης τῆς συζητήσεως συνίσταται εἰς τὸ ὅτι ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ἑνὸς νομοσχεδίου σκοποῦντος τὴν ἀντιμετώπισιν εἰδικῶν συνθηκῶν, ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἡ ἐξέτασις τοῦ παμμεγίστου, δύναμαι νὰ εἴπω, προβλήματος τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν Παιδείας. Τὸ θέμα τὸ ἐκπαιδευτικόν, κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν οὔτε νὰ ἐρευνηθῇ ἀπὸ πάσης πλευρᾶς, οὔτε καὶ λύσιν νὰ εὕρῃ εἰς τρεῖς, τέσσαρας ἢ καὶ δέκα συνεδριάσεις τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Τὸ θέμα τῆς Ἑλληνικῆς Παιδείας —καὶ εἶναι τοῦτο ἀπαύγασμα τῆς γενομένης συζητήσεως —νοσεῖ βαρύτατα. Καὶ ἡ νόσος αὕτη ἀνάγεται εἰς τόσον ἀπομεμακρυσμένον χρόνον, ὥστε δὲν εἶναι εὔκολος ὁ καταλογισμὸς καὶ τῶν πολιτικῶν εὐθυνῶν. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ὑπάρχει ἐπώνυμος δυνατὴ καταγγελία διὰ τὴν λυπηρὰν διαπίστωσιν, ὑπάρχει, ἐν τούτοις, βεβαιότης ὅτι τὴν εὐθύνην διὰ τὴν βαρυτάτην νόσον τῆς ἐθνικῆς παιδείας δὲν τὴν φέρει ἡ σπουδάζουσα νεολαία, ἀλλὰ τὸ Κράτος. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος κ. Δ. Γόντικας). Θὰ ἦτο λοιπὸν κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, ματαία ἡ προσπάθεια νὰ δοκιμάσωμεν νὰ ἀνεύρωμεν, αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὁσηνδήποτε ἐπιμέλειαν καὶ ἂν καταβάλωμεν, τὰ αἴτια τῆς νόσου καὶ ἰδιαιτέρως τὴν λύσιν τοῦ προβλήματος. Χρειάζεται μακροτάτη ἔρευνα τοῦ κοινωνικοῦ, τοῦ οἰκονομικοῦ, τοῦ γενικωτέρου Ἑλληνικοῦ προβλήματος, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ καταλήξωμεν εἰς θετικὰ συμπεράσματα περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Ἑλληνικὴ νεολαία ὀφείλει νὰ ἀποκτήσῃ τὰς πνευματικὰς ἐκείνας γνώσεις καὶ τὰ γενικώτερα ἠθικὰ ἐκεῖνα ἐφόδια ποὺ προσδίδει ἡ ἐκπαίδευσις διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἀνταξία τῶν προσδοκιῶν τοῦ Ἔθνους. Τὸ θέμα τὸ ὑπὸ συζήτησιν εἶναι μία ἐλαχίστη, δυνατὸν νὰ εἴπω, πλευρὰ τοῦ ὅλου μεγάλου προβλήματος. Εἶναι θέμα ἀφορῶν τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ συγκεκριμένου νομοσχεδίου, ἀφορῶντος τὰς εἰσαγωγικὰς ἐξετάσεις κατὰ τὸ παρὸν ἀκαδημαϊκὸν ἔτος καὶ τὰς ἀντιστοίχους ἀπόψεις τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, ὅπως αὗται διετυπώθησαν εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ καλούμεθα νὰ σχηματίσωμεν γνώμην, δεδομένου ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας Ὑπουργὸς ἔχει τὴν διάθεσιν νὰ σχηματίσῃ διαφωτιζόμενος πληρεστέραν ἰδίαν γνώμην, βάσει τῶν ἀπόψεων καὶ τῶν συμπερασμάτων ἐκ τῆς διεξαγομένης συζητήσεως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Διὰ νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ἄρθρον 1 τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι, πρῶτον, πρώτιστα θὰ πρέπει νὰ ὁμιλήσωμεν περὶ ἐξετάσεων καὶ βαθμολογίας. Ὅσοι ἐξ ὑμῶν, κύριοι συνάδελφοι, ηὐτυχήσατε νὰ ἀσχοληθῆτε ἐπὶ μακρὸν μὲ ἀκαδημαϊκὰς σπουδάς, ὅπως ὁ ἀγορεύων ἐνώπιον ὑμῶν τὴν στιγμὴν αὐτήν, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἔχετε σχηματίσει τὴν γνώμην ὅτι αἱ ἐξετάσεις δὲν εἶναι αὐταὶ αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν ἀκαταμάχητον τεκμήριον τῆς ἐπιστημονικῆς ἱκανότητος τοῦ σπουδάζοντος. Οἱ πραγματικοὶ ἐπιστήμονες, κατ’ ἐμὲ κριτήν, γίνονται μετὰ τὸ πέρας τῶν ἀκαδημαϊκῶν των σπουδῶν καὶ καταρτίζονται διὰ τῆς συνεχοῦς περὶ τὴν ἐπιστήμην ἐπιμελείας. Αἱ δὲ ἐξετάσεις αἱ τμηματικαὶ καὶ αἱ πτυχιακαὶ εἶναι ἀναγκαῖον μὲν στοιχεῖον ἐπιδόσεως περὶ τὴν ἐπιστήμην ἀλλὰ καὶ ὄχι ἀδιάβλητον τεκμήριον. Αἱ ἐξετάσεις αἱ εἰσαγωγικαὶ τί σκοπὸν ἔχουν; Παγκοίνως εἶναι παραδεκτὸν ὅτι οἱ ἀποφοιτῶντες ἀπὸ τὴν Μέσην Ἐκπαίδευσιν ἔχουν τὰ ἀναγκαῖα ἐφόδια διὰ νὰ παρακολουθήσουν μαθήματα ἀκαδημαϊκά. Θεσπίζεται ὅμως ἡ ἔννοια τῆς εἰσαγωγικῆς ἐξετάσεως τότε; Ὅταν μεταξὺ τῶν ἐφοδίων καὶ στοιχείων ποὺ ἀπεκόμισεν ἐκ τῆς Μέσης Παιδείας ὁ μαθητὴς χρειάζεται καὶ κάτι τι πρόσθετον, μία κάποια εἰδικωτέρα ἐπιμέλεια εἰς εἰδικὰ μαθήματα ἄνευ τῆς ὁποίας καθίσταται ἡ παρακολούθησις τῶν ἀκαδημαϊκῶν μαθημάτων ἀνέφικτος. Καὶ ἐξηγοῦμαι: Εἰς τὴν Ἑλβετίαν, εἰς τὴν Γαλλίαν, εἰς τὴν Ἀμερικήν, ἄλλοτε εἰς τὴν Γερμανίαν, ὁ ἀποπερατώνων τὰς τῆς Μέσης Παιδείας σπουδὰς εἶχε κατὰ τεκμήριον τὰ ἐφόδια τὰ ἀπαιτούμενα διὰ νὰ γίνῃ ἀκαδημαϊκὸς πολίτης. Ὅταν ὅμως ἐπρόκειτο νὰ παρακολουθήσῃ εἰδικὰ μαθήματα, ὅπου ἐχρειάζετο πρόσθετος κατάρτισις, διὰ νὰ δύναται νὰ εἶναι φοιτητὴς εἰς τὸν εἰδικὸν τοῦτον κλάδον τῆς ἐπιστήμης, ἐζητεῖτο καὶ ἡ πρόσθετος ἔρευνα τῶν προϋποθέσεων τοῦ καταρτισμοῦ του διὰ τῶν εἰσαγωγικῶν ἐξετάσεων. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος ὅτι εἰς τὴν Κεντρικὴν Σχολὴν τῶν Παρισίων, εἰς τὸ Πολυτεχνεῖον τῆς Ζυρίχης, τὸ ἄλλοτε φημιζόμενον διὰ τὴν ἀρτίαν προσφορὰν σπουδῶν, ἠρευνᾶτο διὰ τῶν εἰσαγωγικῶν ἐξετάσεων κατὰ πόσον μεταξὺ τῆς ἀποπερατώσεως τῶν σπουδῶν τῆς μέσης παιδείας καὶ τῆς εἰσόδου εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ὁ μέλλων φοιτητὴς εἶχεν ἀποκτήσει καὶ τὰς προσθέτους ἐκείνας γνώσεις διὰ νὰ δύναται νὰ παρακολουθήσῃ τὸν εἰδικὸν κλάδον διὰ τὸν ὁποῖον προώριζε τὸν ἑαυτόν του. Κύριοι βουλευταί, τὸ Κράτος βεβαίως ἔχει δικαίωμα νὰ ἀξιώσῃ ἀπὸ τοὺς πολίτας του καθήκοντα, ἔχει ὅμως καὶ τὸ Κράτος πρὸς τοὺς πολίτας του ὡρισμένας ὑποχρεώσεις. Ὅταν τὸ Κράτος ἔρχεται ἐπισήμως δι’ ἑνὸς ἐνδεικτικοῦ μιᾶς Σχολῆς, ἑνὸς Γυμνασίου καὶ δίδει τὸ τεκμήριον ὅτι ἀποπεράτωσε ὁ μαθητὴς τὴν Μέσην του Παιδείαν, δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς μεθόδου τῶν μετὰ τρεῖς μῆνας ἐπακολουθουσῶν ἐξετάσεων νὰ θέτῃ ὑπὸ ἀμφισβήτησιν αὐτὸ τοῦτο τὸ Κράτος ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τὸ ἴδιον τὸ Κράτος ἔδωσε πρὸ τριῶν μηνῶν. Διότι ἢ ὁ μαθητὴς εἶναι ἀνάξιος νὰ ἔχει τὸ πτυχίον τοῦ Γυμνασίου καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει κακῶς ἔλαβε τὸ πτυχίον, ἢ εἶναι ἱκανός, ἔχει τὰς γνώσεις διὰ νὰ ἔχει τὸ πτυχίον τοῦ Γυμνασίου καὶ τότε, ἐφ’ ὅσον ἡ μόρφωσις ἡ γενική, ἡ ἐγκυκλοπαιδικὴ ἡ ὁποία τοῦ δίδεται εἰς τὸ Γυμνάσιον εἶναι καὶ ἡ αἰτουμένη εἰς τὸ Πανεπιστήμιον διὰ τὴν παρακολούθησιν ὡρισμένων μαθημάτων, δὲν εἶναι ἠθικὸν καὶ δίκαιον, νὰ τίθεται, κύριε Ὑπουργέ, ὑπὸ ἀμφισβήτησιν ἡ σφραγὶς τοῦ Κράτους διὰ νέων εἰσαγωγικῶν ἐξετάσεων μετὰ τρεῖς μῆνας. Τώρα, διατὶ ἐφαρμόζεται τὸ σύστημα τοῦτο εἰς τὴν Ἑλλάδα; Διότι ἦλθε τὸ Κράτος διὰ τῆς νέας ἐρεύνης διὰ τῶν εἰσαγωγικῶν ἐξετάσεων νὰ ἀναγνωρίσῃ καὶ οἱονεὶ νὰ διαπιστώσῃ ὅτι, μαθηταὶ ἐξερχόμενοι ἐκ τῶν γυμνασίων, δὲν ἔχουν τὰ ἀπαιτούμενα ἐφόδια διὰ νὰ παρακολουθήσουν τὰ μαθήματα τοῦ Πανεπιστημίου καὶ εὑρέθη ὁ τρόπος τοῦ ἀμέσου φραγμοῦ, διὰ τῶν εἰσαγωγικῶν ἐξετάσεων, διὰ νὰ μὴ ἐπέλθῃ συμφόρησις εἰς τὰς Ἀκαδημαϊκὰς σπουδάς. Ἀλλὰ αὐτὸ — ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, νὰ τοῦ εἴπω — ὅτι ἡ μέθοδος αὐτὴ μόνον ὡς μία πρακτικὴ μέθοδος, διὰ τὴν ἐκ τῶν ἐνόντων ἀντιμετώπισιν τῶν περιστάσεων δύναται νὰ εἶναι, τοῦτο ὅμως δὲν τιμᾷ τὴ ἔννοιαν εὐνομουμένου Κράτους. Διότι, ἢ ἔχει ἀξίαν τὸ πτυχίον τοῦ Γυμνασίου ἢ δὲν ἔχει. Καί, ἐὰν δὲν ἔχῃ, διὰ τὸ κατάντημα τοῦτο, εὐθύνεται τὸ Κράτος. Ἐὰν δὲ ἔχῃ, δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ τίθεται ἐκ νέου ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου τοῦ Κράτους ἢ τοῦ Πανεπιστημίου, ὑπὸ ἀμφισβήτησιν ἡ ἀξία τοῦ πτυχίου. Ἑπομένως ἡ μέθοδος, διὰ νὰ εἶναι ὄντως παρασκευασμένη ἡ σπουδάζουσα νεολαία δι’ ἀνωτέρας σπουδάς, δὲν εἶναι ἡ μέθοδος τῆς ἐρεύνης, διὰ τὰς εἰσαγωγικὰς ἐξετάσεις, ἀλλὰ ἐκτείνεται πιὸ πρίν, εἰς τὰς καθόλου γυμνασιακὰς σπουδάς, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ εἶναι τοιαῦται, ὥστε ὁ ἐξερχόμενος τῆς Μέσης Παιδείας, νὰ ἔχῃ ἐν τῇ οὐσίᾳ θεμελιωμένας γνώσεις, διὰ νὰ παρακολουθήσῃ ἀνωτέρας σπουδάς. Αὐτὸ δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἶναι βέβαιον ὅτι, εἰς τὴν Μέσην Παιδείαν, ἀπὸ πολλῶν δεκαετηρίδων, ἤδη, δὲν ἀκολουθεῖται ὁ δρόμος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δίδει τὰ ἀπαραίτητα ἐφόδια, εἰς τοὺς μέλλοντας ἀκαδημαϊκοὺς πολίτας. Ἀλλὰ, ἐφ’ ὅσον, ἡ εὐθύνη διὰ τὴν τοιαύτην κατάστασιν, δὲν εἶναι οὔτε ἡ ὀκνηρία τῶν μαθητῶν, οὔτε ἡ μὴ ἐπίδοσις εἰς τὰ ἔργα των, ἀλλὰ ἡ πλημμελὴς ὀργάνωσις καὶ ἀπόδοσις τῆς Μέσης Παιδείας, δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ κυρώσεις νὰ στρέφωνται ἐναντίον τῶν μαθητῶν καὶ νὰ ἀπαλλάσσεται τῆς εὐθύνης ὁ μόνος ὑπεύθυνος, τὸ Κράτος. Τὶ εὐθύνην ἔχει ὁ Ἕλλην μαθητής, διότι συμπληρώνων τὰς γυμνασιακάς του σπουδὰς δὲν ἔχει τὰ ἀπαιτούμενα ἐφόδια διὰ νὰ προχωρήσῃ; Τὶ εἴδους μέθοδος εἶναι αὐτή; Ἡ εὐθύνη διὰ τὴν ἔλλειψιν τῶν ἐφοδίων αὐτῶν βαρύνει τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον, κατόπιν, ἔρχεται, διὰ τυπικῶν ἐξετάσεων εἰσαγωγικῶν, νὰ ἐμποδίσῃ τὸν μαθητὴν εἰς τὴν περαιτέρω μόρφωσίν του. Καί, ἐὰν δεχθῶμεν, ὅτι ἀπηγορεύετο ἡ περαιτέρω ἀνάπτυξις τῶν μαθητῶν, διὰ τῆς εἰσόδου αὐτῶν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, θὰ ἐβαρύνετο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας μὲ τὴν εὐθύνην τῆς Πολιτείας, διότι αὐτοὶ θὰ μείνουν ἄνευ τῆς δυνατότητος τῆς περαιτέρω ἐκπαιδεύσεως.

§107Ι. ΜΙΧΑΗΛ (Ὑπ. Παιδείας). Ἐπερώτησιν μοῦ ὑποβάλλετε;

§108Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ σᾶς ἐπερωτήσω, θὰ ἔπρεπε νὰ καταναλώσω, δὲν ξεύρω καὶ ἐγὼ πόσην ὥραν διὰ νὰ ἀναπτύξω τὸν ἔλεγχόν μου. Θὰ σᾶς παρακαλέσω ὅμως νὰ μὲ παρακολουθήσετε, διὰ νὰ ἴδετε ὅτι ὄχι μόνον δὲν σᾶς ἐπερωτῶ, ἀλλὰ προσπαθῶ νὰ σᾶς διευκολύνω. Τό, Κράτος, κ. Ὑπουργέ, ἔχει καὶ αὐτὸ τὰς ὑποχρεώσεις του ὅπως ἀπέναντι ὅλων τῶν πολιτῶν καὶ πρὸς τὴν σπουδάζουσαν νεολαίαν, ἰδίᾳ ἔναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐξέρχονται ἐκ τῶν γυμνασίων. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ε. Μπακλατζῆς). Σήμερον, ὅμως, ἔδωσε αὐτὰ τὰ πραγματικὰ δεδομένα, πῶς εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ὑποχρεώσεις του αὐτάς; Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα. Ἐδῶ ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο σφάλμα, βαρύτερον. Ἐάν, ἐπὶ τέλους, κάθε οἰκονομία, παρὰ τὰς ἐπιφυλάξεις, τὰς ὁποίας ἔχομεν, ὡς πρὸς τὴν ἀξίαν τῶν εἰσαγωγικῶν ἐξετάσεων, εἴθισται νὰ λέγεται ὅτι εἰσαγωγικαὶ ἐξετάσεις θὰ γίνουν, θὰ εἰσέλθουν εἰς τὰ Πανεπιστήμια ὡρισμένος ἀριθμὸς μαθητῶν καί, πέραν τούτου, οὐδείς. Θὰ ἦτο, τοῦτο, μία τοποθέτησις. Ἀλλά, ἀντὶ τούτου καὶ τὸ Πανεπιστήμιον καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας, κ. Ὑπουργέ, καθιέρωσεν τὴν ἀναγνώρισιν μιᾶς τάξεως, ἡ ὁποία δὲν εἶναι οὔτε ἐπιτυχοῦσα, οὔτε καὶ ἀποτυχοῦσα, εἶναι ἡ τάξις τῶν ἐπιλαχόντων. Τὶ θὰ πῇ ἐπιλαχών; Ἢ ἔχει τὴν ἱκανότητα νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἢ δὲν ἔχει τὴν ἱκανότητα. Ἢ τὸ Κράτος δέχεται, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἷς ὡρισμένος ἀριθμὸς εἰσακτέων καὶ πέραν τούτου οὐδεὶς καί, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπιλαχόντες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν, ἢ ὑπάρχουν ἐπιλαχόντες οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ αὐτοὶ ἐπιτυχόντες, οἱ ὁποῖοι λόγῳ τοῦ τεθέντος ὁρίου, δὲν ἠμποροῦν νὰ εἰσέλθουν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Ἢ εἶναι ἐπιτυχόντες οἱ πάντες, ἢ εἶναι ἀποτυχόντες. Καί, ἔρχεται τώρα τὸ ἄλλο θέμα, κύριε Ὑπουργέ, οἱ ἄνθρωποι, εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου, ἔχουν τὸ ἴδιον λογικὸν περιεχόμενον. Ἡ ζωὴ δι’ αὐτούς, ἀρχίζει μὲ ἐλπίδας καὶ φιλοδοξίας. Εἶναι ὀρθὸν ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ ἐπιλαχόντος νὰ κινῇ τὸ Κράτος τὴν προσδοκίαν αὐτῶν, χωρὶς νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὴν ἱκανοποιήσῃ; Καί, ἐρχόμεθα περαιτέρω. Ἐὰν δέχεσθε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι, διὰ λόγους ἠθικῆς δικαιοσύνης πρέπει οἱ ἐπιλαχόντες νὰ συμπεριληφθοῦν εἰς τοὺς εἰσακτέους, τότε, σᾶς ἐρωτῶ, ὄχι ὑπὸ τύπον ἐπερωτήσεως, ἀλλὰ ἁπλῶς διὰ νὰ προαγάγωμεν τὴν συζήτησιν, ἔχετε τὴν γνώμην, ὅτι εἶναι τόσον ἀδιαφιλονίκητος ἡ κρίσις τῶν ἐξετάσεων, ὥστε ὁ ἀμέσως ἑπόμενος κατὰ ἥμισυ ἢ ἕνα βαθμόν, νὰ εἶναι τόσον κατώτερος ἀπὸ τὸν ἐπιλαχόντα, ὥστε νὰ θέτωμεν μίαν κατηγορίαν, ἡ ὁποία εἶναι οἱ ἐπιλαχόντες καὶ δίπλα εἰς αὐτὴν μία ἄλλη κατηγορία, ἡ ὁποία εἶναι, βεβαίως, ἀποτυχόντες, διὰ τοὺς ὁποίους ὅμως ἡ βαθμολογία των κατὰ τὰς ἐξετάσεις ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν δικαιολογεῖ αὐτὴν τὴν βασικὴν διάκρισιν; Θὰ σᾶς ἔλεγον, λοιπόν, κ. Ὑπουργέ, ἀντιλαμβανόμενος τὴν προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν κάμνετε, διὰ νὰ περιορίσητε, ἔστω καὶ εἰς τὸ περιωρισμένον αὐτὸ σημεῖον, τὸ ὑφιστάμενον καθεστώς, ἀφ’ ἧς στιγμῆς εἰς τὴν κατ’ ἀντιμωλίαν συζήτησιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἐδέχθητε νὰ εἰσαχθῶσιν οἱ ἐπιλαχόντες δεχθῆτε καὶ τὴν τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου 1 τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Καὶ θὰ σᾶς εἴπω διατί. Ἀξιότιμε κύριε Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, εἶσθε μέλος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπιφορτισθῆ ἐκ τῆς Πολιτείας ἡ Διεύθυνσις τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας. Ἀλλὰ ἡ ἰδιότης σας αὐτὴ θὰ ἠμπορεῖ νὰ τίθεται καὶ εἰς δευτέραν μοῖραν ἀπὸ τὴν ἰδιότητά σας ὡς δημοσίου ἀνδρός. Καὶ ὡς τοιοῦτος συνεργάζεσθε μὲ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, στηρίζεσθε ἐπὶ τῆς πλευρᾶς τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ ἔχετε τὸν ἔλεγχον τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ηὐτυχήσατε εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν νὰ ἔχετε ὁμοφωνίαν καὶ τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ τὴν ὁμοφωνίαν αὐτὴν τὴν βλέπετε ἐνσαρκουμένην εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τὴν βλέπετε ἀκόμη καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, κατὰ τὴν ἑσπέραν αὐτήν. Ἐάν, ἀξιότιμε κύριε Ὑπουργέ, κατὰ τὸ διάστημα τῆς συζητήσεως εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, εἴχατε ἢ ἐσεῖς προσωπικῶς ἐμφανισθῆ εἰς αὐτὴν ἢ τοὐλάχιστον πληροφορηθεῖ τὰ συμπεράσματα τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ εἴχατε προκαλέσει ἐκ νέου συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, θὰ εἴχατε ἢ ἐσεῖς πεισθῆ ἀπὸ τὴν ὁμοφωνίαν τῶν συναδέλφων βουλευτῶν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Παιδείας εἰς τὴν ὁποίαν, εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, ἐγὼ δὲν ἀνήκω, κύριε Ὑπουργέ, καὶ κατὰ συνέπειαν δύναμαι νὰ ἔχω κάπως πλέον ἀμερόληπτον κρίσιν ἢ τὴν εἴχατε πείσει ὅτι αἱ ἰδικαί σας ἀπόψεις εἶναι ὀρθότεραι. Ἀλλὰ δὲν νομίζετε, ἀξιότιμε κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς μάλιστα συνθήκας τὰς δυσκόλους εἰς τὸν τόπον αὐτόν, δὲν εἶναι ἀξιοπαρατήρητον ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος τὸ σύνολον τῶν βουλευτῶν τῆς οἰκείας τοῦ Ὑπουργείου σας Ἐπιτροπῆς, σᾶς εἰσηγοῦνται τόσον ὑπευθύνως μίαν ἄποψιν, ὥστε νὰ λαμβάνῃ τὴν μορφὴν τῆς ἐπισήμου ἐκθέσεως τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ἐσεῖς νὰ ἐπιμένετε εἰς τὴν διατύπωσιν ὡς ἀρχικῶς τὴν εἴχατε συλλάβει καὶ τοποθετήσει εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον; Ἀξιότιμε κύριε Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, θὰ ἠδυνάμην ἀκόμη νὰ παραδεχθῶ ὅτι λόγῳ μιᾶς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ ὑποστηρίξετε, ὅτι δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐπιμένετε. Ἀλλὰ ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ ἀρχὴ αὐτὴ ἐνσαρκοῦται εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἐπὶ λεπτομερειακοῦ ζητήματος. Διότι μεταξὺ τῆς τάξεως τῶν ἐπιλαχόντων ἀλλὰ καὶ τῆς ἄλλης, ἡ ὁποία ἐπῆρε ἐλαχίστην διαφοράν, ὅπως τὸ ἀντελήφθη ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς Παιδείας, δὲν ὑπάρχει οὐσιαστικὴ ἀπόστασις ἐπιστημονικῆς καταρτίσεως καὶ προπαιδεύσεως διὰ τὸ Ἀκαδημαϊκὸν στάδιον. Οὔτε εἶναι δυνατόν, νὰ πιστεύω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ἐσεῖς ὁ ἴδιος δὲν ἀντιλαμβάνεσθε καὶ δὲν παραδέχεσθε ὅτι αὐτὸς ὁ μισὸς βαθμὸς τοῦ ἐξεταστοῦ τῆς στιγμῆς ἐκείνης, εἶναι λόγος, ὁ ὁποῖος δύναται κατὰ τρόπον ἀδιαφιλονίκητον νὰ χαρακτηρίσῃ τοιαύτην ἀπόστασιν μεταξὺ ἐπιλαχόντος καὶ ἐκείνης τὴν ὁποίαν προβλέπει ἡ περίπτωσις τῆς Ἐπιτροπῆς, ὥστε τὴν μίαν περίπτωσιν νὰ τὴν δέχεσθε καὶ τὴν ἄλλην νὰ τὴν ἀπορρίπτετε. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν δεχθῶμεν ὅτι μάχεσθε ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς αὐτῆς ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω, ὑπάρχουν εἰς τὰ τῆς Πολιτείας διάφορα δόγματα καὶ διάφοραι ἀρχαί, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἐξετασθοῦν. Καὶ ὅπως μετ’ ἐμμονῆς, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, ἐπιδιώκετε νὰ καταστήσετε σεβαστὴν τὴν ἀρχὴν τοῦ ἐπιτυχόντος εἰς τὰς εἰσαγωγικὰς ἐξετάσεις, ἔτσι ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι μετὰ τῆς ἰδίας προσοχῆς θὰ ἐπεθύμει καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ σεβασθῆτε καὶ τὴν ἀρχὴν τῆς ἁρμονίας τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὸ Κοινοβούλιον, ὅταν μάλιστα ἡ ἁρμονία αὐτὴ κύριε Ὑπουργέ, εἶναι ὁμόθυμος ἀπὸ ὅλας τὰς πλευράς. (Χειροκροτήματα).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Μανθόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§110Ν. ΜΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ φροντίσω δι’ ὀλίγων νὰ σᾶς ἀπασχολήσω. Ἐκ τῶν μέχρι τῆς στιγμῆς συζητήσεων, νομίζω ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ παρουσιάζεται ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν ἑξῆς: 1) Τῆς εἰσόδου τῶν φοιτητῶν ἄνευ ἐξετάσεων. 2) Τῆς εἰσόδου τῶν ἐπιλαχόντων καὶ 3) τῆς εἰσόδου ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι μὲ τὸν βαθμὸν 9 καὶ 18 κατὰ τὸ 1 ἄρθρον τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Καὶ ὅσον ἀφορᾶ τὸ πρῶτον θέμα νομίζω ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι τοῦ παρόντος. Εἶναι ἕνα πολὺ λεπτὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ πρέπῃ μελλοντικῶς νὰ ἐξετασθῇ. Ἴσως ἀργότερον βεβαίως νὰ ἀποφασισθῇ οἱ φοιτηταὶ νὰ εἰσέρχωνται ἄνευ ἐξετάσεων ἢ νὰ λειτουργήσῃ μία Σχολὴ προκαταρκτικὴ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Θὰ κάμω μίαν παρέκβασιν δι’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ ἀπουσιάζων τώρα συνάδελφος κύριος Κανελλόπουλος ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν συμφόρησιν τῶν Ἑλληνικῶν Γυμνασίων. Ἐκ τῆς συμφορήσεως τόσων Γυμνασίων, 500 περίπου ἂν μὴ καὶ περισσοτέρων, παρουσιάζεται ἔλλειψις καθηγητῶν, ἡ ὁποία εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα εἰς τὰ Γυμνάσια τῆς Βορείου Ἑλλάδος. Εἰς τὴν Βόρ. Ἑλλάδα ἐπὶ 1457 μαθητῶν ὑπάρχουν 12 καθηγηταί. Εἰς τὴν Νότιον ἐπὶ 275 μαθητῶν ὑπάρχουν 30 καθηγηταί. Μία ἐκ τῶν πολλῶν λύσεων θὰ ἦτο νὰ δημιουργηθοῦν οἰκοτροφεῖα διὰ τοὺς μαθητὰς καὶ τὰς μαθητρίας. Τὸ δεύτερον ζήτημα τῆς εἰσόδου τῶν ἐπιλαχόντων φοιτητῶν. Ὁ ἐπιλαχὼν ὑποψήφιος ἀσφαλῶς εἶναι ἐπιτυχών, ἀδιάφορον ἐὰν διὰ τεχνικοὺς λόγους ἀπαγορεύεται εἰς τὸν ἐπιλαχόντα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἔφερεν εἰς τὴν εἴσοδον τῶν ἐπιλαχόντων. Συνεπῶς δὲν γεννᾶται ζήτημα ἐπ’ αὐτοῦ. Ἔρχομαι τώρα εἰς αὐτοὺς ποὺ ἐπῆραν τὸ 9 ἢ 18. Ἄς ἴδωμεν γραπτά τινα. Εἷς μαθητὴς παίρνει 10 εἰς τὰ βασικὰ καὶ 9 εἰς τὰ ἄλλα. Ἐπῆραν λοιπὸν 5 εἰς τὸ πρῶτον καὶ 4 εἰς τὸ ἄλλο. Ἐπῆραν ὅμως 5 καὶ 5 εἰς τὰ δευτερεύοντα. Ἐρωτῶ, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ποῖος εἶναι ὁ καλλίτερος μαθητής; Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐπῆρε τὰ πεντάρια ἢ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐπῆρε 9 καὶ 24 καὶ 9 καὶ 28 καὶ 9 καὶ 23 καὶ 9 καὶ 20; Ἀσφαλῶς θὰ συμφωνεῖτε ὅτι καλλίτερος μαθητὴς εἶναι αὐτός, διότι ἐὰν εἰς τὸ πρῶτο μάθημα ἐπῆρε 4, δὲν ἕπεται ὅτι ἠγνόει τὸ μάθημα αὐτό, ἀλλὰ κάτι ἔπαθε καὶ δὲν ἔγραψε, ὅταν μάλιστα συμβαίνῃ μεταξὺ ἑνὸς ἢ δύο μαθημάτων νὰ ὑπάρχῃ μία συνάφεια ὅπως π. χ. εἰς τὴν χημείαν ἐπῆρε 4, εἰς τὰ μαθηματικὰ 8 καὶ τὰ φυσικὰ 7. Τὰ μαθήματα αὐτὰ εἶναι συναφῆ. Ποῖος εἶναι λοιπὸν ὁ καλλίτερος μαθητής, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐπῆρε 9 καὶ 24 ἢ 9 καὶ 29 ἢ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐπῆρε 20; Εἰς τὸν συλλογισμὸν αὐτὸν προχωρῶν φθάνω μέχρι τοῦ ἀριθμοῦ 21 ὅπου ὁ 9 καὶ ὁ 12 εἶναι ἐπίσης ἕνας καλῶς ἐπιτυχὼν ὑποψήφιος, διὰ τὸν ὁποῖον ὅταν φθάσω εἰς τὸ 27 τότε θὰ μεταπέσω εἰς τὸ σφάλμα τὸ ὁποῖον αὐθαιρέτως ἄλλως τε ἔκαμαν τὰ μέλη τῶν ἐξεταστικῶν ἐπιτροπῶν, ὅπως καὶ πολλοὶ ἐξ ὑμῶν ἐὰν ὑπήρξατε καθηγηταὶ θὰ ἔχετε παρατηρήσει ὅτι καὶ σεῖς οἱ ἴδιοι ἢ οἱ συνάδελφοί σας ἔχετε ὑποπέσει εἰς σφάλματα τοῦ ἑνὸς ἢ δύο βαθμῶν πρὸς τὰ ἐπάνω ἢ πρὸς τὰ κάτω. Συνεπῶς, ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς παρατηροῦμεν τὰ ἑξῆς: ὅτι δι’ ἕναν ὁ ὁποῖος ἐπῆρε 9 καὶ 21 εἶναι ἕνας καλὸς ὑποψήφιος, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ εἰσαχθῇ. Παρουσιάζεται ὅμως τὸ σφάλμα τὸ ἀριθμητικὸν τοῦ ἑνὸς ἢ δύο βαθμῶν καὶ καταλήγομεν εἰς 9 καὶ 19. Συνεπῶς θὰ κάμω τὴν πρότασιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ὅπως τροποποιήσῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἀντὶ 9 καὶ 18 γίνει 9 καὶ 19. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας τὸ κάμῃ 8 καὶ 18, ἐγὼ δὲν πρόκειται νὰ ψηφίσω τὸ νομοσχέδιον.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Βουδούρης ἔχει τὸν λόγον.

§112Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐξεδηλώθη τόσον ἐντόνως καὶ τόσον σαφῶς, ἡ γνώμη τῆς μεγίστης πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, κύριοι συνάδελφοι, ὥστε θὰ ἀπετέλει ταλαιπωρίαν καὶ ἰδικήν μου καὶ ἰδικήν σας καὶ τῶν ἀκροατῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ ἡμέρας ὁλοκλήρους ταλαιπωροῦνται, νὰ ἀποπειραθῶ νὰ ἀντικρούσω καὶ νὰ μεταβάλω τὴν γνώμην αὐτὴν ὁσαδήποτε καὶ ἂν εἶχον πειστικὰ ἐπιχειρήματα. Δὲν μπορῶ ὅμως καὶ νὰ ἀποκρύψω τὴν βαθεῖαν μου λύπην διὰ τὴν μελαγχολικὴν καὶ ἐξαιρετικῶς ἀποκαρδιωτικὴν εἰκόνα, τὴν ὁποίαν ἐμφανίζει ἡ Βουλὴ τὰ τελευταῖα χρόνια, διότι ἐνῶ ἐπὶ τέσσαρας 10ετηρίδας δὲν εἶχεν ἀκουσθῆ μία φωνὴ καὶ δὲν εὑρέθη μία ὀλιγοχρόνιος εὐκαιρία νὰ συζητηθῇ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὸ σοβαρώτατον πρόβλημα, τὸ ζήτημα τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐν τούτοις μετ’ ὀλίγους μῆνας μετὰ τὸ πέρας τῶν ἐξετάσεων ἀρχίζει ἡ Βουλὴ νὰ συζητῇ τὸ ζήτημα τῶν ἐπιλαχόντων, τῶν ἀποτυχόντων καὶ νὰ καταναλίσκῃ συνεδριάσεις ὁλοκλήρους, ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν ἐνδιαφερομένων, οἱ ὁποῖοι εἰς τὴν εἰδικὴν αὐτὴν περίπτωσιν παρουσιάζουν μίαν πίεσιν περισσότερον συντριπτικὴν καὶ περισσότερον ἐπικίνδυνον. Δὲν ἠμπορῶ ἐπίσης νὰ μὴ διαμαρτυρηθῶ ἐναντίον ὡρισμένων θεωριῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπεστηρίχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ἀπὸ βουλευτὰς ὅλων σχεδὸν τῶν παρατάξεων περὶ καταργήσεως τῶν εἰσιτηρίων ἐξετάσεων αἱ ὁποῖαι ὅπως ὅλοι ἐδήλωσαν ἀντιβαίνουν πρὸς τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα. Διατρέχει μαζὶ μὲ ὅλους τοὺς κινδύνους τοὺς ὁποίους διατρέχει ἡ Δημοκρατία καὶ τὸν κίνδυνον τῶν εἰσιτηρίων ἐξετάσεων!!! Κύριοι βουλευταί, αἱ εἰσιτήριοι ἐξετάσεις εἰς ἕνα καὶ μόνον ἀποβλέπουν σκοπὸν, εἰς τὴν ἐπιλογὴν τῶν καλλιτέρων. Ἀναμφισβητήτως ὅπως ἐτονίσθη καὶ ἀπὸ ἄλλους συναδέλφους δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ὑποστηρίζει ὅτι αἱ ἐξετάσεις εἶναι ἀκαταμάχητον τεκμήριον τῆς ἱκανότητος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, εἶναι τὸ ὄργανον καὶ τὸ μόνον τεκμήριον τῆς ἐπιλογῆς κατὰ μέγα ποσοστὸν τῶν ἱκανωτέρων. Ἀλλὰ κατὰ ποίαν λογικὴν ἀντιβαίνουν πρὸς τὸ Δημοκρατικὸν πολίτευμα αἱ εἰσιτήριοι ἐξετάσεις, αἱ ὁποῖαι σκοπὸν ἔχουν ἐπαναλαμβάνω τὴν διὰ τοῦ μόνου καλλιτέρου συστήματος ἐπιλογὴν τῶν καλλιτέρων; Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀρχὴ τῆς Δημοκρατίας εἶναι τὸ προβάδισμα τοῦ ἀριστεύειν εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς τῆς δημοσίας ζωῆς; Κύριοι βουλευταί, καὶ ἂν ἦτο ἄγνωστος ἀκόμη ὁ θεσμὸς τῶν εἰσιτηρίων ἐξετάσεων, ἔπρεπε νὰ ἐξευρεθῇ τοὺς τελευταίους καιροὺς τοὐλάχιστον εἰς τὸν τόπον αὐτόν, κατόπιν τοῦ θλιβεροῦ καταντήματος τὸ ὁποῖον ἐμφανίζει ἡ ἐκπαίδευσις τόσον ἡ στοιχειώδης, ὅσον καὶ ἡ Μέση καὶ συνεπῶς καὶ ἡ Ἀνωτάτη. Ὑπεστηρίχθη ἐπίσης ὅτι αἱ εἰσιτήριοι ἐξετάσεις ἀποτελοῦν πλῆγμα κατὰ τῶν πτωχῶν καὶ ἐξασφαλίζουν μονοπώλιον τῆς ἐπιστήμης εἰς τοὺς πλουσίους. Τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρώτατον καὶ ἔπρεπε ἀπὸ πολλοῦ νὰ εἶχε ἀπασχολήσει σοβαρώτατα ἐπίσης τὴν Βουλήν, διότι εἶναι δυστυχῶς ἀκριβὲς ὅτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας χωρὶς νὰ πταίῃ τὸ δυστυχὲς σύστημα τῶν εἰσιτηρίων ἐξετάσεων, αἱ ἀνώτεραι ἰδίως σπουδαί, ἔχουν γίνει κτῆμα τῶν πλουσίων. Μὴ ἀπατώμεθα καὶ μὴ θέλομεν νὰ ἀπατήσωμεν καὶ τοὺς ἄλλους, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ὁ πτωχὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ φθάσῃ εἰς τὰ Πανεπιστημιακὰ ἑδώλια καὶ νὰ προκόψῃ. Ὑπάρχουν καί τινες ἐξαιρέσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ρίχνομεν τοὺς προβολεῖς ἐπάνω εἰς ἕναν ὁ ὁποῖος ἔφθασε παλαίοντας μὲ τὴν πτωχείαν, παραγνωρίζομεν ὅμως κατὰ θλιβερὸν καὶ ἀξιοδάκρυτον τρόπον τοὺς πολλούς, οἱ ὁποῖοι σχηματίζουν οὐρὲς εἰς τὴν «Σωτηρίαν», σχηματίζουν οὐρὲς εἰς τὰ γραφεῖα ὅλων μας, ζητοῦντες μίαν ἐργασίαν καὶ οἱ ὁποῖοι μοιραίως γίνονται τὰ εὐκολώτερα θύματα καὶ πιστεύουν ὅτι αἰτία ὅλων τῶν κακῶν αὐτῶν εἶναι τὸ κρατοῦν σύστημα. Ἀλλὰ θὰ εἶναι μεγίστη ἀφέλεια νὰ πιστεύσωμεν διὰ τῶν ὑποστηριχθεισῶν ἀπόψεων ὅτι προσφέρομεν ὑπηρεσίαν εἰς τοὺς πτωχούς. Ἐὰν εἴχομεν μπροστά μας τοὺς καταλόγους τῶν ἐπιλαχόντων, καὶ ἐβλέπαμεν ποίους ἀφορᾷ περισσότερον ἡ ὑποστηριχθεῖσα τροποποίησις καὶ τὸ σχέδιον, θὰ ἐβλέπαμεν, ὅτι πᾶν ἄλλο εἶναι ἢ οἱ πτωχότεροι. Καὶ ἂν ἀκόμη ἐβάζαμε καὶ τοὺς πτωχοτέρους διὰ τοῦ συστήματος τῆς καταργήσεως τῶν εἰσιτηρίων ἐξετάσεων—διότι ἐγὼ πιστεύω ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχουν ἢ πρέπει νὰ ἐκλείψουν, τὰ ἄλλα εἶναι συστήματα αὐθαίρετα—καὶ ἐὰν λέγω ἐξησφαλίζαμε τὴν εἴσοδόν τους εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, δὲν βλέπω μὲ ποῖον τρόπον θὰ ἐξησφαλίζαμε τὴν φοίτησίν τους, τὰ δίδακτρα, τὴν ἀγορὰν τῶν βιβλίων, τὸ ψωμί; Ὑπεστηρίχθη ἐπίσης ὅτι ἀποτελεῖ πλῆγμα κατὰ τῆς δεινοπαθούσης ἐπαρχίας. Ὡσὰν νὰ μὴ ἔφθαναν τὰ τόσα πλήγματα τὰ ὁποῖα ὑφίσταται ἡ ἐπαρχία, προσετέθη καὶ ἕνα ἀκόμη καὶ ἰδίως στὸ ζήτημα τῶν γιατρῶν. Ὑπεστηρίχθη ὅτι δὲν ὑπάρχουν γιατροὶ στὴν ἐπαρχίαν.

§113Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὴν ὕπαιθρον, ὄχι εἰς τὴν ἐπαρχίαν.

§114Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, στὴν ὕπαιθρο. Πρὸ παντὸς στὴν ὕπαιθρο. Ἐὰν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία δὲν ἠσχολεῖτο μὲ δευτερευούσης καὶ τριτευούσης φύσεως ζητήματα καὶ μεταξὺ τῶν ἄλλων, ὅπως τὸ ἐκπαιδευτικόν, ἔφερεν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ τὸ ζήτημα τῆς Δημοσίας Ὑγιεινῆς, ἐπὶ τοῦ ὁποίου οὐδέποτε ἠσχολήθη,—ἀσχολεῖται μόνον πῶς θὰ δώσωμεν διπλώματα εἰς τοὺς ὀδοντοτεχνίτας, καὶ ἀγῶνες μύριοι καταβάλλονται, διὰ τὴν ἐπιψήφισιν τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ ἔχουν παρὰ τὴν φωτογραφίαν τῶν ἐνδιαφερομένων. Ἐὰν λέγωμεν ἤρχετο, ὅπως ὤφειλε νὰ ἔλθῃ, τὸ ζήτημα τῆς Δημοσίας Ὑγιεινῆς εἰς τὴν Βουλήν, θὰ ἀπεδεικνύετο, ποῦ ὀφείλεται ἡ ἔλλειψις τῶν ἰατρῶν εἰς τὴν ὕπαιθρον καὶ θὰ ἐλάμβανε τὰ ἐπιβαλλόμενα μέτρα, τὰ ὁποῖα πρὸ 40 καὶ πλέον ἐτῶν ἐλήφθησαν μὲ γόνιμον λειτουργίαν καὶ ἀπόδοσιν εἰς τὴν Βουλγαρίαν. Ἑπτάμισυ (7.500) χιλιάδες γιατροὶ ὑπάρχουν στὴν Ἑλλάδα. Δηλαδὴ ἕνας ἐπὶ 1.000 κατοίκων. Δὲν εἶναι ὀλίγος ὁ ἀριθμός. Ἐκ τῶν 7.500 γιατρῶν ὅμως, οἱ 4.500 εἶναι εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ. Τὰ δὲ ⅘ τῶν ἀπομενόντων εἰς τὰ μεγάλα ἀστικὰ Κέντρα. Διατί; Διότι, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἡ δουλειὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶναι τὰ μαγαζιά, τὰ ἀσφαλιστικὰ ταμεῖα, διάφοροι ὀργανισμοί, εἰς τὰ ὁποῖα κάθε γιατρός, οἱ περισσότεροι τουλάχιστον, ἐξασφαλίζει 1–2 μισθούς. Κάθεται καὶ στὰ φαρμακεῖα τῆς γειτονιᾶς ἀναμένων κανένα δυστύχημα, τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς θὰ γίνῃ, διὰ νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ ἕνα καλὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς δὲν τοῦ τὸ ἐξασφαλίζει ἡ ἐπαρχία. Δὲν βλέπω λοιπὸν κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἀπηλλάσσομεν τὴν ἐπαρχίαν ἀπὸ τὸ πλῆγμα αὐτό, προμηθεύοντες γιατρούς, δηλαδὴ διπλωματούχους, ὄχι γιατρούς, ἴσως νὰ ἠθέλαμε διὰ τῶν γιατρῶν αὐτῶν νὰ λύσωμεν τὸ δημογραφικό μας πρόβλημα. Ὑπεστηρίχθη ἐπίσης ἡ θεωρία τῆς ἀπολύτου ἐλευθερίας. Ἐλευθερίαν ὑπεστήριξαν πολλοὶ συνάδελφοι, νὰ σπουδάσουν ὅλοι. Μάλιστα, οὐδεὶς δὲν λέγει ὅτι ἡ ἐλευθερία εἶναι κακὸ πρᾶγμα. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἐλευθερία ἔχει κάποια ὅρια καὶ ἂν παρίστατο ὁ ἀξιότιμος κύριος Κανελλόπουλος θὰ τοῦ ὑπενθύμιζα τὴν θεωρίαν του περὶ πειθαρχημένης ἐλευθερίας, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ἄλλοτε καὶ χωρὶς νὰ νομίζω ὅτι εὑρίσκετο ἐν ἀδίκῳ. Δὲν γνωρίζω καὶ δὲν ἀνησυχῶ περὶ τῆς ἐπικρατήσεως τοῦ δόγματος τῆς ἐλευθερίας εἰς τὰς ἄλλας Σχολάς, εἰς τὰς περισσοτέρας τοὐλάχιστον, ἀλλὰ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀνησυχοῦμε ὅλοι διὰ τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν καὶ διὰ τὰς ἄλλας Σχολὰς τῶν θετικῶν ἐπιστημῶν καὶ ἰδιαιτέρως τὴν ἰατρικήν. Εἶναι γνωστόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἰς τὴν πατρίδα τῆς Ἐλευθερίας, τῆς ἀπολύτου ἐλευθερίας, εἰς τὴν πατρίδα τὴν σημερινὴν τῶν δημοκρατικῶν καθαρῶς θεσμῶν, εἰς τὴν χώραν ἐκείνην, ὅπου τὰ μηχανικὰ μέσα εἶναι σὲ βαθμὸ ἐξαιρετικὰ πληθωρικό, στὴν Ἀμερικήν, δὲν ὑπάρχει ἀπόλυτος ἐλευθερία εἰς τὰς Ἰατρικὰς Σχολάς. Αἱ Ἰατρικαὶ Σχολαὶ κανονίζουν τὸν ἀριθμὸν τῶν φοιτητῶν οἱ ὁποῖοι θὰ παρακολουθήσουν μαθήματα, ἀναλόγως μὲ τὴν δυναμικότητα τοῦ προσωπικοῦ καὶ τῶν τεχνικῶν μέσων. Ὑπεστηρίχθη ἀπὸ πολλοὺς συναδέλφους ἐν τῇ Βουλῇ, ἰατροὺς ὅμως τὸ ἐπάγγελμα, ὅτι στὰ παληὰ χρόνια πῶς μαθαίναμε χωρὶς ἐξετάσεις; χωρὶς νὰ θέλω νὰ ἐξετάσω καὶ πῶς ἐβγαίναμε μὲ τὰς ἐξετάσεις αὐτάς, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ θυμίσω εἰς τοὺς κυρίους αὐτούς, ὅτι εἰς τὰ παληὰ χρόνια, δὲν προσήρχοντο νὰ ἐγγραφοῦν ἄνω τῶν 70–80 φοιτητῶν. Ἐνῶ ὁ ἀριθμὸς τῶν καθηγητῶν, δὲν ἦτο ἐν σχέσει μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν σπουδαστῶν ὀλιγαριθμότερος.

§115Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Διακόσιοι πενῆντα ἦσαν εἰς τὴν Ἰατρικήν, κύριοι συνάδελφοι.

§116Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, εἶχε τὸ ἀτύχημα ἡ Ἰατρικὴ νὰ μὲ κατατάξῃ μεταξὺ τῶν σπουδαστῶν της καὶ ἐνθυμοῦμαι. Ἔκαμα δύο χρόνια φοιτητὴς τῆς Ἰατρικῆς καὶ ἔβλεπα πόσοι εἴμαστε. Δὲν ἦσαν εἰς τὸ ἀνατομεῖον καὶ εἰς τὸ χημεῖον παρὰ πάνω ἀπὸ 40 ἄνθρωποι.

§117Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Ἐνεγράφοντο 250 καὶ ἔβγαιναν 120 στὸ τέλος.

§118Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, δώσατε οἱανδήποτε θέλετε ψῆφον. Ἀλλά, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω ὅτι, ὅ,τι παρελείψαμεν μέχρι σήμερον πρέπει νὰ τὸ κάμωμεν ἔστω καὶ τὴν τελευταίαν στιγμήν. Ἀντὶ νὰ ἐξετάζωμεν τὶς συμφορὲς τῆς ὑπερεκχειλίσεως τῶν ποταμῶν εἰς τὶς ἐκβολές τους, εἶναι σκόπιμον καὶ ἐπιβεβλημένον νὰ ἐξετάσωμεν τοὺς ποταμοὺς ἀπὸ τὶς πηγές. Καὶ ἡ πηγὴ εἶναι, καὶ ἡ ἀρρώστεια εἶναι στὰ Δημοτικὰ Σχολεῖα. Ἡ ἀρρώστεια εἶναι ἐπίσης μεγάλη στὴν Μέσην Ἐκπαίδευσιν καὶ εἶναι συνεπῶς φυσικὰ νὰ μεταδοθῇ καὶ εἰς τὴν Ἀνωτάτη. Τονίζω ἄλλη μία φορά, γνωστὰ πράγματα εἰς ὅλους, ὅτι ἐκπαίδευσις εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ὑπάρχει. Ὑπάρχει ἀπάτη. Καὶ πρὸ παντὸς στὴν Μέσην Ἐκπαίδευσιν ἐνασκεῖται μία ἀπάτη ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ἐναντίον ἑνὸς κόσμου ὁλοκλήρου, τὸν ὁποῖον ὁδηγοῦμεν εἰς μίαν παγίδα. Ἐτονίσθη ὅτι πρέπει περισσότερα νὰ εἶναι τὰ Γυμνάσια, τριπλάσια καὶ τετραπλάσια, διότι ὁ λαὸς ἔχει ἀνάγκην μορφώσεως. Δὲν ἔφεραν γλαῦκας εἰς Ἀθήνας, ὑπεστηρίζοντες τὴν ἀρχὴν αὐτήν, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ κανείς, ὁ ὁποῖος νὰ μὴν ὑποστηρίξῃ ὅτι ἡ μόρφωσις, ἡ παντὸς εἴδους μόρφωσις, πρέπει νὰ γίνῃ κοινὸν κτῆμα, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ πάρωμεν κατὰ τόσον τραγικὸν τρόπον τὴν μόρφωσιν καὶ τὴν λειτουργίαν τῶν Γυμνασίων. Ὁδηγοῦμεν, λέγω, τὸν πτωχὸν κόσμον εἰς μίαν παγίδα. Διότι λέγομεν εἰς τὸν πτωχὸν ἀγρότην, τὸν χωριάτην, στεῖλε τὸ παιδί σου εἰς τὸ Γυμνάσιον. Καὶ τὸ στέλλει ὁ δυστυχὴς ἀφοῦ διαθέτει τὸ ἅπαντον καὶ ἀφοῦ καταδικάζει τὰ ἄλλα μέλη τῆς οἰκογενείας του εἰς τὴν πεῖναν καὶ τὴν δυστυχίαν, χάριν τοῦ γραμματιζούμενου. Ἀγνοεῖ ὅμως ὁ δυστυχὴς ὅτι τὸ Γυμνάσιον, εἰς τὸ ὁποῖον φοιτᾷ, δὲν ἔχει παρὰ δύο ἢ τρεῖς καθηγητάς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ πρὸ ἡμερῶν μᾶς εἶπεν ὅτι ὑπάρχουν Γυμνάσια ποὺ ἔχουν καὶ ἕνα μόνον καθηγητή. Καὶ ἐρωτῶ: Εἶναι αὐτή, ἢ δὲν εἶναι ἀπάτη τοῦ Κράτους; Ὁδηγεῖ ἢ δὲν ὁδηγεῖ εἰς τὴν παγίδα καὶ τὴν καταστροφὴν χιλιάδων οἰκογενειῶν κάθε χρόνον; Ἄς τελειώσῃ, λοιπόν, αὐτὴ ἡ κωμῳδία καὶ ἂς θελήσωμεν νὰ βάλωμεν τὸ χέρι ἐπὶ τοῦ τύπου τῶν ἥλων, ἂς ἀφήσωμεν τὶς κομματικές, τὶς ψευτοκομματικὲς κατευθύνσεις καὶ ἂς εἴπωμεν εἰς τὸν κόσμον τὴν ἀλήθειαν. Ὑπεστήριξα ἐπανειλημμένως ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ συζητηθῇ τὸ ἐκπαιδευτικὸν ζήτημα ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς· νὰ ἐκθέσῃ ἡ Κυβέρνησις τὰς ἀντιλήψεις της, νὰ λάβῃ μέρος ὅλος ὁ πολιτικὸς κόσμος καὶ νὰ ἐκθέσῃ τὰς ἀντιλήψεις της καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ νὰ ἀναλάβῃ καὶ τὰς εὐθύνας της. Εἶναι ἀνάγκη τὸ ἐκπαιδευτικὸν ζήτημα, ὅπως καὶ ἄλλα ζητήματα, νὰ λάβουν μορφὴν ὄχι κομματικήν, ἀλλὰ ἐθνικήν. Δὲν εἶναι δυνατόν, ὅπως ὑπεστηρίχθη, κάθε κόμμα νὰ ἔχῃ εἰδικήν του ἐκπαιδευτικὴν πολιτικὴν καὶ κάθε ὑπουργὸς ἑκάστου κόμματος, ἐναλλασσόμενος, ὅπως ἐναλλάσσεται δυστυχῶς εἰς τόσο μικρὸν διάστημα, νὰ ἔχῃ καὶ ἐκεῖνος ἰδικήν του πολιτικήν. Ἡ ἐκπαιδευτικὴ πολιτικὴ πρέπει νὰ εἶναι ἑνιαία καὶ ἐθνική, νὰ στηρίζεται ἐπὶ τῆς πραγματικότητος, καὶ τὴν ὁποίαν νὰ μὴν ἔχῃ κανεὶς οὔτε τὸ δικαίωμα, οὔτε τὴν δύναμιν νὰ μεταβάλῃ. (Χειροκροτήματα).

§119Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἐπὶ 100 χρόνια δὲν εἶχε συνταχθῆ ὁ Ἀστικὸς Κῶδιξ. Διότι γνωρίζετε ὅτι εἶχεν ἀποφασισθῆ εὐθὺς μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς χώρας ἡ σύνταξις Ἀστικοῦ Κώδικος καὶ εὑρέθη ἕνας πολιτικὸς, ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ὁ ὁποῖος προήδρευεν ὁ ἴδιος τῶν συνεδριάσεων τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ νὰ φθάσωμεν ἐπὶ τέλους εἰς ἕνα κώδικα μετ’ ὀλίγον. Νομίζω ὅτι τὰ θέματα τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας πρέπει νὰ ἔχουν τὸ προβάδισμα. Ἡ πρότασίς σας πρέπει νὰ μᾶς συγκινῇ ὅλους καὶ πρέπει νὰ καταλήξωμεν ὄχι εἰς τὸ νὰ συζητήσωμεν, ὅπως εἶχον προτείνει καὶ ἐγώ, ἀλλὰ καὶ νὰ δώσωμεν Κυβέρνησις καὶ Ἀντιπολίτευσις, πρωτεύουσαν καὶ πρωταρχικὴν σημασίαν εἰς τὸ θέμα αὐτό.

§120Λ. ΚΑΤΣΙΛΑΜΠΡΟΣ. Φαντάζεσθε τὶ θὰ γίνῃ μετὰ 10 χρόνια ἐὰν ἐφαρμοσθῇ αὐτὸ τὸ ὁποῖον, ὑποθέτω ὅτι σκέπτεσθε, νὰ εἴμεθα δηλαδὴ φειδωλοὶ εἰς τὰς ἐγγραφὰς καὶ τὰς εἰσαγωγὰς εἰς τὸ Πανεπιστήμιον;

§121Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν εἶπον τίποτε ἐγὼ συναφές. Δὲν εἰσῆλθον εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. Ἐλπίζω ὅτι μετὰ 10 χρόνια θὰ ἀπασχολήσουν ἄλλοι τὴν Βουλὴν καὶ ὄχι ἐγὼ (γέλωτες). Σᾶς εὐχαριστῶ πάντως διὰ τὰς ἐλπίδας ποὺ μοῦ παρέχετε.

§122Λ. ΚΑΤΣΙΛΑΜΠΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, θέλω νὰ τονίσω τοῦτο: μὲ τὸ σύστημα τῆς στενότητος τῆς εἰσαγωγῆς Ἑλλήνων φοιτητῶν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον καὶ μὲ τὰς εὐκολίας ἀποδημίας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τῶν εὐπόρων, μετὰ 10 χρόνια θὰ ἔχωμεν ἐκτροπὴν ἀπὸ τὰ Δημοκρατικὰ πλαίσια. Θὰ ἔχωμεν τοὺς εὐπόρους ἀστούς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχουν τὴν δύναμιν εἰς τὴν κοινωνίαν. Ὅστις, κύριε Βουδούρη, παραδέχεται ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία πιστεύει ὅτι εἶναι Δημοκρατικὴ χώρα, νὰ ἔχῃ 5 χιλιάδες πλουσιόπαιδα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ταυτοχρόνως 700 μόνον γυμνητεύοντας φοιτητὰς εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὅτι ἡ πνευματικὴ ἡγεσία θὰ περιέλθῃ εἰς χεῖρας ἄλλας ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας ἡμεῖς θὰ ἠθέλαμεν.

§123Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Νομίζω, κύριε συνάδελφε, ὅτι ὑπὸ τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας λειτουργεῖ ἡ Ἀνωτάτη ἐκπαίδευσις ὁ μεγάλος ἀριθμὸς τῶν ἐκπαιδευομένων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν δὲν ἀποτελεῖ συμφορὰν διὰ τὴν ἐπιστήμην, οὔτε διὰ τὴν κοινωνίαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο, τὸ ὁποῖον ὑπεστηρίξατε, καὶ τὸ ὁποῖον μὲ συγκινεῖ ὅπως καὶ σᾶς βαθύτατα, τῶν πτωχῶν, σᾶς εἶπα, καὶ εἴχατε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὲ παρακολουθήσετε, ὅτι δὲν λύεται τὸ ζήτημα τῆς ὑποστηρίξεως τῶν πνευματικῶν δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι πηγαίνουν χαμέναι κατὰ 99% μὲ τὸ σημερινὸ σύστημα, μὲ οἱανδήποτε τροπολογίαν καὶ ἐὰν ἐπιτύχετε τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Τὸ ζήτημα αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶναι σοβαρώτατον, θὰ λυθῇ μὲ πραγματικὴν εἰλικρίνειαν καὶ θὰ λυθῇ ὅταν θελήσῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ ἀποδώσῃ τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει, καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν λῆψιν τῶν θεραπευτικῶν μέτρων.

§124Λ. ΑΚΡΙΤΑΣ. Τὸ ἐκπαιδευτικὸν σύστημα θὰ λυθῇ μόνον μὲ τὴν καθιέρωσιν τῆς δημοτικῆς γλώσσης.

§125Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἀναμφισβητήτως, κύριε συνάδελφε, διότι ἐδῶ κάθε κόμμα καὶ κάθε Ὑπουργὸς ἔχει τὴ δική του γλῶσσα. Ἐπειδὴ ὡμίλησα περὶ ἑνιαίας πολιτικῆς, νομίζω ὅτι αἱ πτέρυγες ἀμφότεραι τῆς Βουλῆς θὰ ἀποδεχθοῦν τὴν καθιέρωσιν τῆς δημοτικῆς. Δὲν τὸ ξέρω, μπορεῖ νὰ τοὺς φωτίσῃ ὁ θεὸς καὶ νὰ δεχθοῦν. (Γέλωτες, χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, λυποῦμαι διότι ὡς λύσις ἐδόθη ἡ σύστασις διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ λυποῦμαι διότι τὴν λύσιν αὐτὴν τὴν ὑπεστήριξε παλαιὸς πολιτευόμενος καὶ ἐκλεκτὸς διανοούμενος ὁ κ. Κανελλόπουλος. Ὁ θεσμὸς τῶν διακομματικῶν Ἐπιτροπῶν ξεκρέμαστος ἐντελῶς ἀπὸ τοὺς Κοινοβουλευτικοὺς θεσμοὺς καὶ τῆς ἰδικῆς μας χώρας ὅπως καὶ πάσης ἄλλης εἶναι ἀπὸ τὶς γνήσιες Ἑλληνικὲς ἐφευρέσεις τῶν τελευταίων καιρῶν. Καὶ ἐνῶ ὑπάρχῃ ὑπεύθυνος Κυβέρνησις, ὑπεύθυνος Ὑπουργός, Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ καταρτίζονται μὲ ὅσο τὸ δυνατὸν μεγαλυτέραν ἐπιμέλειαν καὶ ἐκπροσωποῦσιν ὅλα τὰ κόμματα, ὡσὰν νὰ εἶναι ὑπερφορτωμέναι αἱ Ἐπιτροπαὶ αὐταί, ἐμπῆκαν σὰν ἀγγοῦρι αἱ Διακομματικαὶ Ἐπιτροπαί: Διακομματικὴ Ἐπιτροπὴ τοῦ Καπνοῦ, τῆς σταφίδος, τοῦ βάμβακος, τοῦ ἐλαίου, τοῦ σιμιγδαλιοῦ. Διὰ ποίαν δουλειά, κύριοι βουλευταί; Τὶ ἐξυπηρετεῖ αὐτὸς ὁ περίφημος θεσμὸς τῶν Διακομματικῶν Ἐπιτροπῶν; Νομίζω, ὅτι τὸ θέμα ἐπιβάλλει μεγαλειτέραν σοβαρότητα. Ἡ Κυβέρνησις καὶ μάλιστα ἡ Κυβέρνησις ὡς ἡ σημερινή, ἡ ὁποία ὅσον καὶ ἂν ἔχῃ τὴν λογικὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναμείνῃ ἀπὸ τὴν σύστασι τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς, τὴν ὑπόδειξιν τῶν θεραπευτικῶν μέσων καὶ τὴν ρύθμισιν τοῦ σοβαρωτέρου ἑλληνικοῦ προβλήματος, ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ πρόγραμμά της, τὰς ἀντιλήψεις της. Νὰ ἀκουσθῇ, ἐπαναλαμβάνω, ἡ φωνὴ ὅλου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ νὰ μάθῃ καὶ ὁ ἀτυχὴς αὐτὸς λαός, ἐὰν ἔχῃ ἐκπαίδευσιν, ποίου εἴδους ἐκπαίδευσιν ἔχει καὶ ποῖα μέτρα πρέπει νὰ ληφθοῦν καὶ ποῖα μέτρα πρέπει νὰ λάβῃ ἐναντίον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὤθησαν εἰς τὴν λῆψιν τῶν σοβαρωτάτων αὐτῶν μέτρων. Ἂς μὴ ἀπατώμεθα, κύριοι βουλευταί. Ἐὰν τὸ ἐκπαιδευτικὸν σύστημα δὲν ἀλλάξῃ ἐξ ὁλοκλήρου σχεδόν, ἐὰν δὲν συγχρονισθῇ μὲ τὰς πραγματικὰς κοινωνικὰς ἀνάγκας, ἐὰν δὲν ἐξασφαλισθῇ ὡς ἕνα πραγματικὸν καὶ ὄχι θεωρητικὸν ἐκπαιδευτικὸν σύστημα, μὲ οἱανδήποτε ἐνίσχυσιν, μὲ οἱανδήποτε ἀνασυγκρότησιν, μὲ οἱανδήποτε βοήθειαν, δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτὸς ὁ τόπος νὰ ζήσῃ ἐπὶ μακρόν. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς ἀπευθύνω ἔκκλησιν ἄλλην μίαν φορὰν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον της καὶ ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος, νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ζήτημα καὶ νὰ ἀκουσθοῦν ὅλαι αἱ φωναί, νὰ ἐξευρεθῇ ἡ ἀλήθεια καὶ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὅ,τι εἶναι δυνατὸν διὰ τὴν θεραπείαν τοῦ ζωτικωτέρου Ἑλληνικοῦ προβλήματος. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει φοβοῦμαι, κύριοι βουλευταί, ὅτι οἱ ἁρμόδιοι θὰ κρίνουν καὶ θὰ θεωρήσουν ὡς ἀνάγκην τὴν ἐπέκτασιν τοῦ θεσμοῦ τῶν εἰσιτηρίων ἐξετάσεων καὶ ἐπὶ τῶν εἰσερχομένων εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Καὶ θὰ εἶναι ἐπιβαλλομένη καὶ ὑπεστάτη ἀνάγκη. (Χειροκροτήματα).

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Πάλλης ἔχει τὸν λόγον.

§127Α. ΠΑΛΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀρκετὰ ἐταλαιπωρήθημεν ἐπὶ τόσας ἡμέρας συζητοῦντες τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ἐθνικῆς Παιδείας. Δι’ αὐτὸ δὲν θὰ ἀπασχολήσω διὰ μακρῶν τὴν Βουλήν, ἀλλὰ θὰ θελήσω νὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ τὴν ταπεινήν μου γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τοῦ τόσον ἐνδιαφέροντος τὴν κοινωνίαν, τὸ Ἔθνος. Κύριοι βουλευταί, ἐξ ὅσων ἐξετέθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἕνα εἶναι τὸ συμπέρασμα: Ὅτι ὁμοφώνως, ἡ Συμπολίτευσις καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ζητεῖ τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον θεωρεῖ ἀνελεύθερον καὶ ἀντικοινωνικόν, τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου περὶ εἰσαγωγικῶν ἐξετάσεων. Καὶ εἰς τὸν ταλαίπωρον, κ. Ὑπουργόν, τίθεται τὸ ἐρώτημα, τὸ δίλημμα, ἢ νὰ ἀποκεφαλίσῃ τὸν νόμον ἢ νὰ τραυματίσῃ τὸν νόμον ἢ νὰ μὴ δεχθῇ παρὰ νὰ τὸν ἀφήσῃ εἰς τὴν θέσιν του.

§128Ν. ΙΝΤΖΕΣ. Εἶναι ὀγκόλιθος, κύριε συνάδελφε, εἶναι γίγας, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.

§129Α. ΠΑΛΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ὅταν ὁμιλῶ περὶ «ταλαιπώρου» εἶναι ἡ συμπάθεια τὴν ὁποίαν ἐκφράζω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, αὐτὸν τὸν γίγαντα, ὁ ὁποῖος πραγματικῶς ἀντιμετωπίζει ἕνα δεινὸν δίλημμα. Καὶ τίθεται ἀφ’ ἑαυτοῦ τὸ ἐρώτημα: Τὶ πρέπει νὰ κάμῃ ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ τραυματίσῃ τὸν νόμον δηλαδὴ νὰ δεχθῇ καὶ κάτω τῆς βάσεως τοῦ ὑφισταμένου νόμου, νὰ δεχθῇ καὶ κάτω τῆς βάσεως τοὺς ὑποψηφίους φοιτητάς; Νομίζω ὅτι ἡ θέσις του, πραγματικῶς εἶναι δεινή, ἐκτὸς ἐάν, ὁ κ. Ὑπουργός, προχωρήσῃ ὑπὲρ ἐκείνης τῆς εὐχῆς, τὴν ὁποίαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅλοι σχεδὸν ἐξεφράσαμεν, τὴν κατάργησιν δηλαδὴ τοῦ νόμου. Διότι ἀπεδείχθη ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς πλέον ἀπέτυχε. Καὶ ἔρχεται ἀμέσως τὸ ἐρώτημα εἰς ὅλους μας: Τί θὰ γίνῃ ἂν μποῦν ὅλοι μέσα σωρηδόν; Τότε θὰ δημιουργηθῇ νέον κῦμα, πολὺ μεγαλύτερον τοῦ κύματος τὸ ὁποῖον ἐπηκολούθησε τοὺς διαφόρους πολέμους, τὸ κῦμα τῆς ἀγραμματωσύνης. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει ἡ ἀσφαλιστικὴ δικλείς, ἡ ὁποία θὰ κλείσῃ πραγματικῶς αὐτὸ τὸ κῦμα τῆς ἀγραμματωσύνης ὅταν ἀρχίσῃ νὰ ἐκδηλώνεται ἀπειλητικά. Ὑπάρχουν εἰς τὰ ξένα Πανεπιστήμια, εἰς τὴν Ἑσπερίαν, ἰδίως εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ τὴν Ἰταλίαν, ὑπάρχουν αἱ προπαρασκευαστικαὶ τάξεις, αἱ ὁποῖαι προετοιμάζουν τοὺς φοιτητὰς διὰ τὴν εἴσοδόν των εἰς τὰς ἀνωτέρας Σχολάς. Λόγῳ δὲ τοῦ ὅτι τὸ ἡμέτερον γυμνασιακὸν σύστημα χωλαίνει, ὑπάρχει μέγα χάσμα μεταξὺ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς ἀνωτέρας ποὺ θὰ ἔπρεπε νὰ εἰσαχθοῦν οἱ νέοι αὐτοὶ διὰ νὰ ἀκολουθήσουν ἀνωτέρας σπουδάς. Καὶ ἐκεῖ ἐθεσπίσθη, εἰς τὴν Γαλλίαν, τὴν Γερμανίαν, τό... Θὰ σᾶς ἐξηγήσω τὶ σημαίνει αὐτό. Σημαίνει ὅτι διὰ νὰ εἰσαχθῇ ἕνας μαθητὴς εἰς τὰς θετικὰς ἐπιστήμας, πρέπει προηγουμένως νὰ περάσῃ ἀπὸ τὸ προπαρασκευαστικὸν ἔτος. Εἰς τὰς θεωρητικὰς ἐπιστήμας ὑπάρχει ἄλλο γεφύρωμα, αἱ ρητορικαὶ τάξεις. Εἶναι, λοιπόν, τὸ γυμνασιακόν μας σύστημα ἐλλιπὲς καί, συνεπῶς, μόνον δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου δύναται νὰ σχηματισθῇ ἡ γέφυρα πρὸς τὰς ἀνωτέρας Σχολάς. Καὶ τότε ὁ καθηγητὴς θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ παρακολουθήσῃ τὸν σπουδαστὴν ἂν εἶναι ἱκανὸς δι’ ἀνωτέραν ἐκπαίδευσιν. Ἐνῷ ἀντιθέτως, διὰ τῶν ἐξετάσεων, ἔχομεν ἄπειρα παραδείγματα, ὅτι ἀριστεύσαντες μαθηταὶ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ λάβουν οὔτε τὴν βάσιν κατὰ τὰς εἰσαγωγικὰς ἐξετάσεις εἰς τὰς ἀνωτάτας σχολάς. Καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς λέγω ὅτι εἶναι ἀνάγκη, ἐφόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ δεχθῇ, νὰ εἰσαχθοῦν ἐλευθέρως οἱ φοιτηταὶ εἰς τὰς Σχολάς, τότε τοῦ ἐπιτρέπεται πλέον νὰ τραυματίσῃ αὐτὸν τὸν ἄρρωστον νόμον καὶ νὰ δεχθῇ καὶ οἱ φοιτηταὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὸ 18–19, νὰ εἰσαχθοῦν. Ἐὰν ὅμως δὲν δεχθῇ νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὴν Βουλὴν νέον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ καταργήσῃ τὰς εἰσιτηρίους ἐξετάσεις, τότε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν ταλαίπωρον κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ νὰ ἀρχίσῃ τραυματίζοντας τὸν νόμον, 18, 16, κ. ο. κ. Καὶ ἔρχομαι εἰς ἓν ἄλλο ζήτημα σοβαρώτατον. Εἶναι γεγονὸς ὅτι 4.000 φοιτηταὶ σπουδάζουν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ καταναλίσκουν 7 ἑκ. δολλάρια τὸν χρόνο. Ξεύρετε τὶ σημαίνει αὐτὸ διὰ τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν; Εἶναι τὸ ζήτημα, ποὺ πρέπει νὰ προσέξωμεν ἰδιαιτέρως. Καταργοῦντες τὰς ἐξετάσεις λύομαι καὶ αὐτὸ τὸ σπουδαιότατον οἰκονομικὸν πρόβλημα. Δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσω παρὰ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς εἴπῃ τὰς γνώμας του. (Χειροκροτήματα).

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Τσουδερὸς ἔχει τὸν λόγον.

§131Γ. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τῆς μέχρι τοῦδε συζητήσεως ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἀπέδειξε πόσον μεγάλην σημασίαν ἀποδίδει εἰς τὸ ἐκπαιδευτικόν μας σύστημα, ἐκ τῶν ἀγορεύσεων δὲ τῶν συναδέλφων τῆς δεξιᾶς, τοῦ κέντρου καὶ τῆς ἀριστερᾶς ἀπεδείχθη ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἀποδοκιμάζει πλήρως τὸ σήμερον ἰσχύον ἐκπαιδευτικὸν σύστημα. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ σημερινὸς Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, πολιτευτὴς προερχόμενος ἐκ τῶν σπλάχνων τοῦ λαοῦ, δὲν θὰ παραλείψῃ εἰς τὸ ἀμέσως προσεχὲς μέλλον νὰ μᾶς παρουσιάσῃ πλῆρες ἐκπαιδευτικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀφορᾷ ὅλην τὴν ἐθνικὴν παιδείαν, ἀπὸ τῆς κατωτάτης μέχρι τῆς ἀνωτάτης βαθμίδος. Εἶχα τὴν τιμὴν νὰ μετέχω τῶν Βουλῶν τοῦ 1946, 1950 καὶ τῆς σημερινῆς. Τρεῖς φορὰς εἴχομεν φέρει τὸ ἐκπαιδευτικὸν θέμα εἰς τὰς Βουλὰς αὐτὰς καὶ τρεῖς φορὰς εἶχεν ἐξαφανισθῆ. Εἴμεθα βέβαιοι, κ. Ὑπουργέ, ὅτι σεῖς θὰ εἶσθε ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ μᾶς δώσετε τὸ ἐκπαιδευτικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία καί, κατὰ συνέπειαν, ὁ λαός.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔχει τὸν λόγον.

§133Ι. ΜΙΧΑΗΛ (Ὑπ. Παιδ.). Κύριοι βουλευταί, μὲ μεγάλην προσοχὴν παρηκολούθησα τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Νομίζω ὅτι ἡ μακρὰ αὐτὴ συζήτησις δὲν ἦτο ἄσκοπος. Διότι παρετήρησα ὅτι ὅλοι κατατείνομεν εἰς τὸ νὰ ἀνεύρωμεν νέα στοιχεῖα, ἐπάνω εἰς τὰ ὁποῖα θὰ δημιουργήσωμεν νέον ἐκπαιδευτικὸν πρόγραμμα. Προγράμματα, κ. βουλευταί, ὑπάρχουν πολλά. Καθ’ ἕνας ἔχει καὶ τὰς ἀπόψεις του. Ἐγὼ συμφωνῶ ἀπόλυτα μὲ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν κ. Βουδούρην, ὅτι τὰ πράγματα αὐτὰ δὲν λύονται μὲ διακομματικὰς ἐπιτροπάς. Λύονται μόνον μὲ καλὴν θέλησιν καὶ μὲ τὰ μέσα, ποὺ πρέπει νὰ ὑπάρχουν. Ὅλοι κατεφέρθημεν ἐναντίον τῶν γυμνασίων, μηδ’ ἐμοῦ ἐξαιρουμένου. Καὶ ὅλοι εἴπομεν ὅτι χωλαίνει ἡ παιδεία. Ὑπάρχουν γυμνάσια μὲ ἕνα καθηγητήν, ὑπάρχουν γυμνάσια μὲ 3 καθηγητὰς καὶ ἀλλοῦ ὑπάρχουν γυμνάσια μόνον μὲ τὸ ὄνομα! Βλέπετε, λοιπόν, κύριοι βουλευταί, ὅτι σχολεῖα δὲν ὑπάρχουν. Καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν τέτοια σχολεῖα. Εἶναι φυσικὸν διὰ τὸν Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, νὰ ἐξετάσῃ ποῦ ὀφείλεται αὐτό, διατὶ τάχα νὰ μὴ ἔχωμεν γυμνάσια ἀφοῦ ἔχομεν ἕνα Κράτος ἑκατὸν ἐτῶν καὶ ἄνω. Ἐμελέτησα τὸ θέμα, ἀξιότιμοι κ. βουλευταί, καὶ εἶδα ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς μοῦ διαθέτει 4.000 καθηγητάς. Ἔναντι αὐτῶν τῶν καθηγητῶν ὑπάρχουν 500 καὶ ἄνω γυμνάσια. Ἐάν, λοιπόν, διαιρεθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν καθηγητῶν διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν γυμνασίων θὰ ἴδητε ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν γυμνάσια. Διότι κάθε γυμνάσιον διὰ νὰ λειτουργήσῃ πραγματικὰ χρειάζεται τοὐλάχιστον 15 καθηγητάς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Εἶναι καὶ τὸ ζήτημα τῆς πληρωμῆς αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι εἰσῆλθον εἰς τὰ Πανεπιστήμια, ὅπως ζητοῦν τώρα καὶ οἱ φοιτηταί, νομίζοντες ὅτι κάτι μεγάλο πρᾶγμα θὰ κάμουν. Γίνεται μία ἀπάτη, κύριοι, καὶ εἰς τοὺς φοιτητὰς ἀκόμη, διότι ὅταν πρόκειται νὰ διορισθοῦν δὲν λαμβάνουν μισθὸν ἀνώτερον τῶν 850.000 δραχμῶν. Σᾶς ἐρωτῶ λοιπόν, κύριοι βουλευταί, πῶς θέλετε ἕνας οἱοσδήποτε καθηγητὴς μὲ τὴν σημερινὴν κατάστασιν νὰ διορισθῇ καὶ νὰ μεταβῇ εἰς τὰ ἄκρα τῆς Ἑλλάδος νὰ ὑπηρετήσῃ ἐκεῖ, ὄχι μόνος ἀλλὰ μετὰ τῆς οἰκογενείας του, νὰ ἐνοικιάσῃ κατοικίαν διὰ νὰ μένῃ καὶ νὰ κρατήσῃ τὰ ὑπόλοιπα διὰ νὰ ζήσῃ; Ὅταν τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ καθηγητοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νὰ ἔχωμεν γυμνάσια. Διότι πράγματι ὁ προϋπολογισμός μου λέγει ὅτι ἔχω 4.000 καθηγητάς, ἀλλὰ τοὺς λέγει εἰς τὰ χαρτιά. Οὐδεὶς προσέρχεται νὰ διορισθῇ. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη πρῶτον νὰ μπῇ ὁ πρακτικὸς λόγος, δηλαδὴ νὰ δημιουργήσωμεν τοὺς ὅρους ἐκείνους, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἔχωμεν τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀρχίσουν νὰ μορφώνουν τὰ παιδιά μας.

§134Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κατὰ τὴν τελευταίαν εἰκοσαετίαν ἔχει διπλασιασθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων, ἐνῷ οἱ ἐκπαιδευτικοὶ εἶναι 10% ὀλιγώτεροι τῶν πρὸ εἰκοσαετίας, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν ὑπάρχουν συντάγματα διευθυντῶν καὶ γενικῶν διευθυντῶν, καθαρῶς μισθοληπτῶν.

§135Ι. ΜΙΧΑΗΛ (Ὑπ. Παιδείας). Κύριοι συνάδελφοι, σᾶς δίδω μίαν ἄλλην πληροφορίαν, ὅτι διὰ νὰ ἐπανδρώσωμεν τὰ δημοτικὰ σχολεῖα χρειάζομαι 6.000 διδασκάλους. Χρειάζεται λοιπὸν πεοισσότερον θάρρος ἀπὸ ἡμᾶς. Νὰ μὴ περιμένωμεν, ὅπως ἐλέχθη εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι πρέπει νὰ μελετήσωμεν τὸ ἐκπαιδευτικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι μέγα θέμα καὶ πρέπει διὰ μέσου τῶν αἰώνων νὰ εὕρωμεν τὸν δρόμον κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἐκπαιδευθοῦν τὰ παιδιά μας. Εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνωμεν περισσότερον πρακτικοὶ καὶ ἐγὼ δὲν διστάζω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι, ἐὰν θέλετε νὰ ἔχωμεν παιδείαν εἶναι ἀνάγκη νὰ καλέσωμεν καὶ τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν. Νὰ σκεφθῶμεν ἴσως ὡς ἑξῆς. Νὰ περιορίσωμεν τὰ γυμνάσια εἰς τὸν ἀριθμὸν ἐκεῖνον, ὅστις ἐντὸς τῶν περιθωρίων τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσουν καὶ νὰ δώσωμεν ἐλευθερίαν εἰς τοὺς ἰδιώτας νὰ ἱδρύσουν γυμνάσια ὑπὸ τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους λειτουργοῦν καὶ τὰ δημόσια. Νὰ ἐξασφαλίσωμεν ὅλας ἐκείνας τὰς προϋποθέσεις, ἀφοῦ καθορίσωμεν ὅλους ἐκείνους τοὺς ὅρους, τοῦ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἡ ἐκμετάλλευσις, ὅλα δὲ αὐτὰ τὰ γυμνάσια, ἰδιωτικὰ καὶ δημόσια, ὀφείλουν νὰ εἶναι ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τῆς πολιτείας. Ἐὰν δὲν θελήσωμεν νὰ λάβωμεν μέτρα τολμηρά, θὰ περιμένωμεν πολλὰ χρόνια καὶ θὰ συζητῶμεν διαρκῶς διὰ τὴν παιδείαν, ἐὰν ὑπάρχῃ λόγος νὰ ὑπάρχουν τόσα γυμνάσια.

§136Κ. ΒΕΝΕΤΗΣ. Μὲ τὸ μέτρον αὐτό, ποὺ προτείνετε, θὰ καταργηθοῦν τὰ γυμνάσια τῆς ὑπαίθρου καὶ θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ πληρώσῃ ἡ ὕπαιθρος διὰ νὰ σπουδάζῃ δωρεὰν τὸ κέντρον.

§137Ι. ΜΙΧΑΗΛ (Ὑπ. Παιδ.). Αὐτό, κύριε συνάδελφε, δὲν ἦλθεν ὡς νόμος ἐδῶ διὰ νὰ τὸ ἐπικρίνετε, δὲν ξέρετε, εἶναι πρόωρον νὰ ἐπικρίνετε τὸ σχέδιον. Ἐγὼ ὁμιλῶ διὰ μίαν πρότασιν καὶ δὲν γνωρίζετε κατὰ ποῖον τρόπον ἡ κυβέρνησις θὰ κάμῃ τοπικὴν κατανομὴν τῶν γυμνασίων, ποῦ θὰ ἤθελε τὴν λειτουργίαν τῶν δημοσίων καὶ ποῦ θὰ ἤθελε τὰ ἰδιωτικά,. Ὀφείλομεν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ εἴμεθα περισσότερον θαρραλέοι. Δὲν γνωρίζομεν κατὰ τίνα τρόπον θὰ εἰσαχθοῦν τὰ θέματα, πάντως τὰ μελετῶ ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα διὰ νὰ φέρω εἰς τὴν Βουλὴν ὡρισμένα πρακτικὰ πράγματα. Δὲν θὰ φέρω σοφίαν, διότι ἐγὼ δὲν εἶμαι σοφός, εἶμαι ἕνας σὰν καὶ σᾶς, ποὺ προσπαθῶ νὰ βοηθήσω καὶ προωθήσω τὸ θέμα τῆς παιδείας. Θὰ ἔλθῃ μία ἡμέρα, ποὺ οἱ σοφοὶ θὰ δώσουν τὰς μεγάλας λύσεις. Ἐγὼ θὰ περιορισθῶ νὰ δώσω τὰς πρακτικὰς λύσεις. Πρέπει νὰ ἀποδώσωμεν μεγάλην σημασίαν εἰς τὸν διδάσκαλον, πρέπει τὸ ἔθνος νὰ τὸν τονώσῃ καὶ ὁ διδάσκαλος τονώνεται μὲ τὴν ἀναγνώρισιν ἐκ μέρους τῆς πολιτείας τῶν θυσιῶν, τὰς ὁποίας ὑφίσταται, τῶν ἀγώνων τοὺς ὁποίους ὑφίσταται, διότι δὲν γνωρίζω ἄλλους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι νὰ κάθωνται ἐπὶ 35 χρόνια εἰς τὰ ἄκρα τῆς Ἑλλάδος, εἰς τόπους ὅπου ἠμπορεῖ νὰ λεχθῇ ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς πολιτισμός. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου διὰ τὸ ζήτημα τὸ ἐκπαιδευτικόν. Πιστεύω ὅτι συντόμως θὰ φέρω πρακτικὰς λύσεις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ τὰς κρίνῃ καὶ ἐπειδὴ θέλει νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν παιδείαν, ἀνεξαρτήτως τοῦ μεγάλου προβλήματος τῆς παιδείας, θὰ μὲ ἐνισχύσῃ καὶ θὰ ψηφίσῃ αὐτὰ τὰ μέτρα, διότι δὲν πρέπει νὰ παραμείνωμεν μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι χρειάζεται νὰ μελετηθῇ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀπὸ τότε, ποὺ ἔγινα βουλευτής, δὲν ἀκούω τίποτε ἄλλο παρὰ ὅτι χρειάζεται νὰ μελετηθῇ τὸ θέμα. Τώρα εἰσέρχομαι εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Εἶπα καὶ ἄλλοτε ὅτι διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἀκολουθεῖται ἡ χαραγμένη ὁδός, διότι ὑπάρχει ἡ πεῖρα τοιούτων νομοσχεδίων. Κατ’ ἔτος ἔρχεται ἓν τοιοῦτον νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὅλοι ἐδῶ ἀγανακτοῦμεν, ὅλοι ἔχομεν ἀπὸ μίαν τροπολογίαν εἰς τὴν τσέπην καὶ ἕνα φίλον ἀπὸ πίσω, διότι πρέπει νὰ ἐξυπηρετήσωμεν καὶ ἕνα φίλον. Πρέπει νὰ διευκολύνωμεν τὸν κόσμον. Ἀληθὲς εἶναι ὅτι ὅλοι μας ἀγωνιζόμεθα πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Πολλάκις ὅμως, ὅταν δὲν χειριζώμεθα ὑπευθύνως ἓν ζήτημα, λέγομεν πράγματα χωρὶς νὰ σκεφθῶμεν ὅλας τὰς συνεπείας αὐτῶν, διότι θέλομεν νὰ ὑποστηρίξωμεν κάποιον, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνάγκην τῆς ὑποστηρίξεώς μας καὶ παρασυρόμεθα.

§138Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι ἀτυχὴς ἡ ἔκφρασίς σας αὐτή.

§139Ι. ΜΙΧΑΗΛ (Ὑπ. Παιδείας). Ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου. Λέγω, λοιπόν, ὅτι κατ’ ἔτος παρουσιάζεται ἓν τοιοῦτον νομοσχέδιον καὶ ταλαιπωρεῖται ἡ Βουλὴ ἐπὶ μακρόν, διὰ νὰ εἴπωμεν κατὰ τίνα τρόπον πρέπει νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ νεότης. Οὐδεὶς λέγει τὸ ἐναντίον ὅτι δὲν πρέπει ἡ νεότης νὰ ὑποστηριχθῇ, διότι ἡ νεότης εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἔδρασεν εἰς τὰς πλέον δυσκόλους ἐποχὰς τῆς χώρας, διότι ἡ νεότης εἶναι ἐκείνη εἰς τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ παραδώσωμεν τὸ μέλλον τοῦ Ἔθνους. Εἶναι ὅμως ἀνάγκη ἡ νεότης, ἡ ὁποία παρακολουθεῖ ἀνώτερα μαθήματα, νὰ ἐξυψωθῇ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ ὕψος ἐκεῖνο καὶ νὰ ζήσῃ νὰ εἶναι καλὰ συγκεκροτημένη ἀπὸ μορφωτικῆς ἀπόψεως, διὰ νὰ παρακολουθήσῃ ἤρεμα τὴν σχολήν, ποὺ πρόκειται νὰ ἐκλέξῃ. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θέλω νὰ ἀποκλείσω τὴν νεότητα, ἀλλὰ διὰ νὰ ἠμπορέσῃ αὐτὴ νὰ παρακολουθήσῃ μαθήματα εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχω ἕνα Πανεπιστήμιον πλῆρες, νὰ ὑπάρχουν οἱ ὅροι καὶ οἱ χῶροι, μέσα εἰς τοὺς ὁποίους θὰ ἠμπορῇ νὰ ἐργασθῇ διὰ νὰ ἀποδώσῃ. Νὰ ὑπάρχουν ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέσα, μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἠμπορέσῃ νὰ δημιουργηθῇ. Ἤκουσα καὶ ἄλλους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι εἶπον ὅτι ἡμεῖς ἐσπουδάζαμεν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἐμάθαμεν, καὶ εἶπεν ὁ κ. Βουδούρης εἰσέρχεσθε, ἀλλὰ δὲν γνωρίζομεν πῶς ἐξέρχεσθε. Αὐτὴ εἶναι μία ἀλήθεια. Καὶ ἐὰν ὑπερασπίζω τὰς ἀπόψεις μου, τὰς ὑπερασπίζω διότι ἔχω μπροστά μου μερικοὺς ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους ἔχω χρέος νὰ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ μὲ κρίνῃ εἰς τὰς ἀπόψεις, τὰς ὁποίας τῆς προτείνω. Ὑπάρχουν 10 σχολαὶ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν. Εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολήν, 100 εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ εἰσαχθοῦν ἐκ τοῦ νόμου. Οἱ ἐπιλαχόντες εἶναι 221, οἱ τῆς τροπολογίας 99, δηλαδὴ ἐν συνόλῳ μέσα εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν πρέπει νὰ εἰσέλθουν 400 καὶ πλέον. Διὰ νὰ μὴ σᾶς ἀναφέρω ὅλους αὐτοὺς τοὺς ἀριθμοὺς σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς, ὅτι 970 πρόκειται νὰ εἰσαχθοῦν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον κανονικῶς. Ἐπιλαχόντες ἔρχονται 550 ὑποβιβαζομένης δὲ τῆς βάσεως εἰς 9 καὶ 18 ἄλλοι 400 περίπου, δηλαδὴ διπλασιάζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰσαγομένων ἐκ τοῦ νόμου καὶ τῆς τροπολογίας.

§140Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Διὰ τὰ δύο Πανεπιστήμια εἶναι αὐτοί;

§141Ι. ΜΙΧΑΗΛ (Ὑπ. Παιδ.). Ὄχι, διὰ τὸ ἕνα μόνον. Ἡ Θεσσαλονίκη δὲν παρουσιάζει αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, διότι ἐκεῖ οἱ ἐπιλαχόντες εἶναι ἐλάχιστοι, εἶναι 25 εἰς τὴν Ἰατρικήν, ἕνας εἰς τὴν Φυσικομαθηματικὴν κλπ. Ὅταν θὰ ἔλθω εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ἐδῶ Πανεπιστημίου θὰ σᾶς εἴπω τὰς ἀτελείας διὰ νὰ μὴ νομισθῇ ὅτι ἔχω καμμίαν ἐχθρότητα μὲ τὰ Πανεπιστήμια.

§142Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἱκανῶν μαθητῶν νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης.

§143Ι. ΜΙΧΑΗΛ (Ὑπ. Παιδείας). Πρόκειται περὶ ὀλιγαρίθμων, δὲν πρόκειται περὶ ἱκανῶν.

§144Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Μήπως δι’ αὐτὸ θὰ πρέπῃ νὰ ἐπιτραπῇ εἰς ἕνα μέρος τῶν φοιτητῶν, οἱ ὁποῖοι ἔδωσαν ἐξετάσεις ἐδῶ, νὰ ἐγγραφοῦν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης; Μήπως αὐτὸ θὰ διευκολύνῃ καὶ σᾶς καὶ τὴν Βουλήν;

§145Ι. ΜΙΧΑΗΛ (Ὑπ. Παιδείας). Δὲν εἶναι σκόπιμον νὰ ἐπιτραπῇ αὐτό. Ἐγὼ πάντως δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Νομίζετε ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἶναι εὔκολον ἢ ὅτι εἶναι ἠθικὸν ἕνας φοιτητὴς νὰ πάῃ εἰς ἄλλο Πανεπιστήμιον;

§146Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Διότι αὐτὸ θὰ ἀπετέλει καὶ μίαν ἐνίσχυσιν τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης.

§147Ι. ΜΙΧΑΗΛ (Ὑπ. Παιδείας). Νὰ μᾶς ἐνισχύσετε μὲ καθηγητὰς καὶ ὄχι μὲ φοιτητάς. Οὐδεὶς ἐκ τῶν φοιτητῶν πηγαίνει ἐκεῖ, διότι τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης εἶναι ἀτελές.

§148Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ὄχι μόνον συμβαίνει αὐτὸ ποὺ ἀναφέρετε τώρα, κ. Ὑπουργέ, ἀλλὰ καὶ ἐγραφόμενοι οἱ φοιτηταὶ εἰς τὸ πρῶτον ἔτος τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, μεταγράφονται κατόπιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν καὶ αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον.

§149Ι. ΜΙΧΑΗΛ (Ὑπ. Παιδ.). Ἐγὼ θὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν Βουλὴν εἰς τὰ ἐρωτήματα τὰ ὁποῖα ἔθεσε. Κατὰ συνέπειαν λέγω ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰσερχομένων εἰς τὸ Πανεπιστήμιον εἶναι πολύς, δὲν ὑπάρχουν χῶροι, οὔτε τὰ χημεῖα (χημικὰ ἐργαστήρια χημείας), εἶναι δυνατὸν νὰ μορφώσουν τόσους φοιτητάς, τῶν διαφόρων σχολῶν, ὅπως εἶναι ἡ φυσικὴ σχολή. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι ἐκεῖνο ποὺ ἐμποδίζει τὴν εἰσαγωγὴν εἶναι ἡ ἀνεπάρκεια τῶν χώρων καὶ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ διαθέσῃ κατὰ τὴν κρίσιν μου τὸ Πανεπιστήμιον. Θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω νὰ εἰσέλθουν ὅλοι οἱ φοιτηταὶ καὶ περισσότεροι ἀκόμη διὰ νὰ δημοκοπήσω, θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω ἀκόμη ἐπειδὴ ἔχω μίαν διένεξιν μὲ τὸ Πανεπιστήμιον νὰ δεχθῶ τὰς τροπολογίας περὶ διευρύνσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν εἰσακτέων, ὅτι ἔτσι πρέπει νὰ γίνῃ, ἀλλὰ ἡ ἀλήθεια εἶναι μία καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὴν εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξω τὴν εἰσαγωγὴν πέραν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐπιλαχόντων. Καὶ ὅταν λέγω ἐπιλαχόντων ἐννοῶ τοὺς λαβόντας τὴν βάσιν καὶ μὴ δυναμένους νὰ γίνουν δεκτοί. Δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ὁ ὁποῖος ὡμίλησε λαμπρὰ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι εἰς πολλὰ σημεῖα μὲ ἔπεισεν, ὄχι ὅμως εἰς τὸ σημεῖον τῆς διευρύνσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν εἰσακτέων ἀπεριορίστως ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας. Ἐμένα μόνον ὁ πρακτικὸς λόγος μὲ ἀναγκάζει σήμερον νὰ φέρω τὸ νομοσχέδιόν μου ἐνώπιον ὑμῶν, περιοριζόμενος μόνον νὰ εἴπω ὅτι στέκεται μέχρι τῶν ἐπιλαχόντων.

§150ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὅλων τῶν σχολῶν;

§151Ι. ΜΙΧΑΗΛ (Ὑπ. Παιδ.). Μάλιστα ὅλων τῶν σχολῶν, ὅταν λέγω ἐπιλαχόντας ἐννοῶ ἐπιλαχόντας, διότι πράγματι αὐτοὶ ἐπέρασαν τὴν βάσιν, τὴν ὁποίαν ὥρισεν ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν τὴν Α βάσιν, εἶναι ἐπιλαχόντες. Ἄλλο τὸ θέμα ἐὰν περιώρισεν ἡ σχολὴ τὸν ἀριθμὸν τῶν εἰσακτέων. Ἔχομεν μίαν ὁλόκληρον σειρὰν νόμων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔκαναν τίποτε ἄλλο πέραν τοῦ νὰ εἰσάγουν πάντοτε ἐπιλαχόντας. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν τὸ προηγούμενον αὐτὸ νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι οὔτε ἓν βῆμα δὲν θὰ ἔκανα διὰ τοὺς ἐπιλαχόντας. Πταίομεν λοιπὸν ἡμεῖς εἰς τὸ θέμα αὐτὸ καὶ ἔτσι ἐγὼ ὑποχρεοῦμαι καὶ ἀπὸ τὸ παρελθόν, νὰ εἴπω ὅτι οἱ ἐπιλαχόντες ὀφείλουν νὰ γίνουν δεκτοί. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψίς μου ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας καὶ νομίζω ὅτι ὅλοι οἱ ἀξιότιμοι κύριοι βουλευταὶ ὀφείλουν νὰ δώσουν ἓν τέρμα καὶ νὰ μὴ ἀρχίσωμεν μὲ ὑποβιβασμοὺς βαθμῶν καὶ μὲ τροπολογίας, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν. Ἐγώ, κύριοι βουλευταί, ὅταν εἶδον τὴν ἔκθεσιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς προητοίμασα ἓν σχέδιον, μέχρι τίνος βαθμοῦ ἢ ποίας τροπολογίας εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶ. Καὶ ὑποθέτω, ὅτι οἱ ἀξιότιμοι κ. βουλευταί, νὰ ἔλαβον γνῶσιν. Εἶδον ἐπίσης εἰς τὰς τροποποιήσεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, μίαν διάταξιν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τοὺς διορισμούς, τὸ ἄρθρον 14.

§152Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐπειδὴ ἐπὶ τῶν καθ’ ἕκαστον ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου ὑπάρχουν διαφοραὶ ἀπόψεων, ἐὰν θέλετε, διὰ νὰ διευκολυνθῶμεν καὶ ἡμεῖς καὶ νὰ ἠμποροῦμεν νὰ σᾶς παρακολουθῶμεν, ὅπως ἀνεπτύξατε τὰς ἀπόψεις σας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, ἀφήσατε ἐν συνεχείᾳ νὰ συζητήσωμεν κατ’ ἄρθρον.

§153Ι. ΜΙΧΑΗΛ (Ὑπ. Παιδ.). Ἐπειδὴ ὁμιλῶ γενικῶς, δύο λέξεις μόνον θέλω νὰ εἴπω, διότι θέλω νὰ δικαιολογήσω καὶ τὴν πρότασίν μου αὐτήν. Ἐγὼ ὅταν συνέταξα τὸ ἀρχικὸν σχέδιον ὡμιλοῦσα μόνον διὰ τοὺς καθηγητάς. Πάντως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διορίσω καὶ ἄλλους καθηγητάς. Ἐδιώρησα 160 καὶ παρουσιάσθησαν μόνον 22. Κατὰ ποῖον τρόπον λοιπόν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προχωρήσω παρὰ μόνον ἐὰν ἔκανα μίαν διάταξιν ἡ ὁποία νὰ λέγῃ νὰ μὴν πάρωμεν τὸν πίνακα, ἀλλὰ νὰ προχωρήσω πρὸς τὰ ἐμπρός. Ἀλλὰ καὶ ἕνα ἄλλο πρᾶγμα μὲ ἤγαγεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προτείνω τὴν διάταξιν αὐτήν. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, διωρίσθησαν καθηγηταὶ εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ ἤνοιξα τὰ βιβλία νὰ ἴδω ποῦ εἶναι αὐτοὶ οἱ καθηγηταὶ καὶ εἶδον ὅτι τὸ Γυμνάσιον π. χ. τῆς Κοζάνης εἶναι πλῆρες. Ἀνεζήτησα λοιπὸν ποῦ εἶναι αὐτοὶ καὶ ποῖοι εἶναι. Ἀκούσατε λοιπόν. «.......... (ἀναγινώσκει)... ........». Εἶναι μία σειρὰ ὁλόκληρος. Ὅλοι αὐτοὶ διωρίσθησαν εἰς ὀργανικὰς θέσεις.

§154Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πότε διωρίσθησαν;

§155Ι. ΜΙΧΑΗΛ (Ὑπ. Παιδ.). Τὸ 1950–51–52.

§156Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Δηλαδὴ καὶ ἀπὸ ἐσᾶς;

§157Ι. ΜΙΧΑΗΛ (Ὑπ. Παιδ.). Ὄχι, κύριε, δὲν τοὺς διώρισα ἐγώ. Ἐγὼ δὲν διορίζω καθηγητάς. Διορίζει, κύριοι συνάδελφοι, τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον ἀπὸ τοὺς πίνακας.

§158Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αἱ ἀποσπάσεις πῶς ἔγιναν;

§159Ι. ΜΙΧΑΗΛ (Ὑπ. Παιδ.). Ἀπὸ τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον. Τοὺς διώρισε, ἔκλεισε τὰς θέσεις καί, ὅταν πάω, ἐγὼ νὰ τοποθετήσω καθηγητὰς εἶναι κατειλημμέναι αἱ θέσεις. Αὐτὰ εἶχα νὰ πῶ, κύριοι βουλευταί, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 1. Αἱ ἀπόψεις μου λοιπὸν εἶναι ὅτι ὀφείλει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὅπως τὸ ἐτροποποίησα καὶ μὲ τοὺς ἐπιλαχόντας. Πᾶσαν ἄλλην τροποποίησιν δὲν μπορῶ νὰ τὴν δεχθῶ.

§160Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὶ ἠρώτησεν ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης;

§161Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἠρώτησα τὸ ἑξῆς: Αἱ εἰσαγωγικαὶ ἐξετάσεις εἶναι μέτρον ἀπαγορευτικόν, λόγῳ ἐλλείψεως χώρου κλπ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἠμπορῶ νὰ παραδεχθῶ ὅτι μία ὥρα ἀρκεῖ διὰ νὰ κριθῇ ἐπαρκῶς ὁ ἐξεταζόμενος. Εἶπον λοιπόν, ὅτι, ἐφ’ ὅσον κ. Πρόεδρε, τὸ δεχόμεθα καὶ τὸ ἐδέχθη ὁμοφώνως καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ὅτι ἠμποροῦν νὰ ἐγγραφοῦν ὅσοι ἐπῆραν 18–9 καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει χῶρος εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν καὶ ὑπάρχει εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης, ἔλαβον ἀφορμὴν πρὸς τοῦτο ἀπὸ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι εἶναι ὀλιγώτεροι οἱ σπουδασταὶ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης, θὰ ἦτο ἕνας τρόπος νὰ ἐνισχύσωμεν καὶ τὴν Θεσσαλονίκην, διὰ τῆς ἐγγραφῆς τῶν φοιτητῶν αὐτῶν εἰς τὸ Πανεπιστήμιόν της. Καὶ μοῦ ἀντέταξεν ἕνας συνάδελφος, ὅτι θὰ ἐπανέλθουν ἀργότερον οἱ φοιτηταὶ αὐτοὶ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν. Καὶ ἀπαντῶ, ὅτι ἐφ’ ὅσον θὰ τοὺς δεχθῶμεν πέραν τῶν κανονικῶν, θὰ δικαιούμεθα νὰ τοὺς εἴπομεν ὅτι δὲν θὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἔλθουν ἐδῶ, ἀλλὰ θὰ πρέπῃ νὰ παραμείνουν ἐκεῖ. Δὲν ἠμπορεῖ, κ. συνάδελφοι, νὰ δεχθῶ τὴν κατηγορίαν τοῦ κ. συναδέλφου, ὅτι τοῦτο θὰ εἶναι μειονεκτικὸν διὰ τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Θεσσαλονίκης. Τὸ τοιοῦτον ἄλλωστε θὰ ἀποτελέσῃ καὶ τόνωσιν τῆς πρωτευούσης τῆς Β. Ἑλλάδος.

§162Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατέστη πλέον γνωστόν, ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ ἱστορία γίνεται μόνον διὰ τὴν Ἰατρικὴν Σχολήν. Εἶναι ἐπίσης γνωστόν, ὅτι ἐδῶ δὲν ἔχομεν ἐπαρκεῖς θέσεις εἰς τὰ ἐργαστήρια. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ὑπάρχουν θέσεις εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Θεσσαλονίκης δὲν βλέπω διατὶ νὰ μὴ ἐγγραφοῦν ἐκεῖ.

§163ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὰ δὲν ὑπάρχουν καθηγηταί.

§164Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Νὰ ἐφαρμόσωμεν ἐκεῖνο ποὺ ἐφαρμόζουν ὅλα τὰ Κράτη, ὅπως ἐπὶ παραδείγματι ἡ Γερμανία, δηλ. ὅλοι οἱ καθηγηταί, ἀνεξαρτήτως περιφερείας νὰ πηγαίνουν τὰ πρῶτα ἔτη νὰ διδάσκουν εἰς τὰ μικρὰ Πανεπιστήμια.

§165Δ. ΜΑΝΕΝΤΗΣ. Τὸ ζήτημα, κύριοι, εἶναι ὑψίστης σπουδαιότητος προκειμένου διὰ τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης. Νομίζω, ὅτι μὲ ὀλίγην καλὴν θέλησιν θὰ ἠμποροῦσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ ἱκανοποιηθοῦν καὶ οἱ σπουδασταὶ καὶ τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης νὰ φθάσῃ νὰ γίνῃ ἀντάξιον τοῦ Πανεπιστημίου τῶν Ἀθηνῶν. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι κακὴ ἡ γνώμη νὰ πᾶνε εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης 300 φοιτηταὶ ἐπὶ πλέον. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος κ. Δ. Γόντικας).

§166Ι. ΜΙΧΑΗΛ (Ὑπ. Παιδ.). Μὰ τοὺς ἰδίους καθηγητὰς ἔχομε καὶ ἐδῶ καὶ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης;

§167Δ. ΜΑΝΕΝΤΗΣ. Ὑποστηρίζω τὴν ἄποψίν μου, μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι εἰς τὸ ἐγγὺς μέλλον τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης, μὲ τὴν βοήθειαν τῆς Βουλῆς, θὰ ἐπανδρωθῇ καταλλήλως καὶ θὰ ἐφοδιασθῇ μὲ τὰ ἀπαραίτητα μέσα, ὥστε νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τοὺς ὑψηλούς του σκοπούς.

§168Ε. ΠΕΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀνεξαρτήτως τῆς τύχης τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ τὸ 1 ἄρθρον, τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου, νομίζω, σὰν ἐκπρόσωπος τῆς Β. Ἑλλάδος, ὄχι ἁπλῶς ὅτι ὀφείλω νὰ συμφωνήσω μὲ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Πρωτοπαπαδάκη, ἀλλ’ ἀντιθέτως νὰ ἐπαινέσω τὴν πρότασιν αὐτήν, διότι πράγματι πρόκειται περὶ προτάσεως τιμητικῆς διὰ τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Θεσσαλονίκης, ἐξυπηρετούσης ἐν ταυτῷ καὶ τὰ συμφέροντα τῶν φοιτητῶν καὶ τὰ συμφέροντα τῆς Μακεδονικῆς Πρωτευούσης. Νομίζω δέ, ὅτι τὸ γεγονὸς αὐτὸ θὰ ἀποτελέσῃ τὴν ἀπαρχὴν διὰ νὰ ἠμπορέσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ ἀποδίδουν μεγαλυτέραν σημασίαν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης, διότι νομίζω, ὅτι ἐξ αὐτῆς τῆς ἀφορμῆς θὰ ἠμποροῦσαν νὰ ληφθοῦν μέτρα τακτοποιοῦντα καὶ τὸ ζήτημα τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Θεσσαλονίκης. Κατὰ συνέπειαν ἐγκρίνω τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη καὶ νομίζω, ὅτι, θὰ πρέπῃ νὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας.

§169Λ. ΔΕΡΤΙΛΗΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὲ προσέξῃ ἐπ’ ὀλίγον. Νομίζω, ὅτι ὅλοι δὲν πρέπει νὰ παραπονούμεθα ἀπὸ τοὺς λόγους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι καταφαίνεται ἐξ αὐτῶν, ὅτι προσπαθεῖ νὰ μᾶς δώσῃ μίαν λύσιν. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι θὰ ἤθελε νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ δὲν τοῦ τὸ ἐπιτρέπουν οἱ χῶροι οἱ ὑπάρχοντες καὶ τὰ μέσα. Οἱ χῶροι ὅμως καὶ τὰ μέσα, κ. Ὑπουργέ, ἰσχύουν διὰ ποίας Σχολάς; Δι’ ὅλας τὰς Σχολὰς τοῦ Πανεπιστημίου, ἢ μόνον δι’ ἐκείνας ποὺ ὑφίσταται θέμα ἐργαστηρίων; Κύριε Ὑπουργέ, ὅλοι ἔχομεν κάμει εἰς Πανεπιστήμια. Ὑπάρχει θέμα ἐργαστηρίων. Ναί. Ἀλλὰ διὰ τὴν Νομικὴν φερ’ εἰπεῖν δὲν ὑπάρχει. Λοιπόν κ. Ὑπουργέ..... Ἐπειδή, κ. Ὑπουργέ, βλέπομεν εἰς τὴν σκέψιν σας τὴν ἐπιθυμίαν νὰ θεραπεύσετε τὸ αἴτημα ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς θὰ παρακαλέσω νὰ θελήσετε νὰ ἐξετάσετε ἐκ νέου τὸ ζήτημα καὶ νὰ περιορίσετε τὰς ἀντιρρήσεις σας μέχρι τῶν ἐπιλαχόντων εἰς τὰς σχολὰς ὅπου ἡ μόρφωσις ἀπαιτεῖ ἐργαστήρια καὶ νὰ ὁρίσετε δι’ ὅλας τὰς σχολὰς τὸ 18 ὅπου οὔτε ὁ χῶρος οὔτε τὰ ἐργαστήρια σᾶς ἐμποδίζουν.

§170Κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ στοργὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ πρὸς τὴν νεολαίαν εἶναι ἀναμφισβήτητος καὶ ἐπειδὴ συμμερίζεται τὰς ἀπόψεις τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, προτείνω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: «.... (ἀναγινώσκει)......». Διὰ τῆς τροπολογίας μου συγκεράζονται τὰ πράγματα.

§171Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαφωνήσω μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη. Δὲν εἶναι δυνατὸν φοιτηταὶ ἀποτυχόντες διὰ τὴν Ν. Ἑλλάδα νὰ στέλωνται ὡς ἐπιτυχόντες εἰς τὴν Β. Ἑλλάδα. Αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον.

§172Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω νὰ εἰσαχθοῦν καὶ οἱ ἐπιλαχόντες τῶν Παιδαγωγικῶν Ἀκαδημιῶν.

§173Γ. ΠΛΑΤΗΣ. Ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ αὐτοὺς ποὺ ἐπῆραν 9 στὰ κύρια καὶ 18 στὰ ἄλλα νὰ δεχθῇ νὰ ἐγγραφοῦν διὰ τὸ προσεχὲς ἔτος.

§174Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπεστήριξε τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους δὲν δέχεται τοὺς ἐπιλαχόντας. Ἡ ἐπιχειρηματολογία σας, κύριε Ὑπουργέ, ἔπεισε τὴν Βουλὴν καὶ ἐμὲ κυρίως διὰ τὴν ἔλλειψιν χώρων.....

§175Ι. ΜΙΧΑΗΛ (Ὑπ. Παιδ.). Δὲν εἶναι μόνον αὐτὸ ἀλλὰ ἐπιπροσθέτως καὶ ἡ ἀνεπάρκεια τῶν καθηγητῶν, δεδομένου ὅτι οἱ ἔκτακτοι καθηγηταὶ δὲν λαμβάνουν μέρος εἰς τὴν διδασκαλίαν.

§176Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Οἱ τακτικοὶ νομίζω, εἶναι ὑπὲρ ἀρκετοί. Πάντως προκειμένου περὶ θεωρητικῶν μαθημάτων δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπιμένετε κ. Ὑπουργέ. Κάμετε ἕνα συγκερασμόν, δεχθῆτε τὰς τροπολογίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς· προκειμένου περὶ τῶν θεωρητικῶν ἐπιστημῶν ἡ ἔλλειψις χώρου δὲν εὐσταθεῖ.

§177Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι ἐπρόκειτο νὰ εἰσαχθοῦν εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν 100, δηλαδή, μαζὶ μὲ τοὺς 223 ἐπιλαχόντας, νὰ εἰσαχθοῦν ἐν συνόλῳ 323. Καὶ δυσκολεύεται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ δεχθῇ καὶ τοὺς ἄλλους 90 τοὺς ὁποίους ἐπρότεινεν ἡ Ἐπιτροπή. Νομίζω ὅτι ὁ δισταγμὸς αὐτὸς δὲν εὐσταθεῖ.

§178Γ. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη.

§179Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἤθελα νὰ ἀπαντήσω εἰς τοὺς συναδέλφους τῆς Βορ. Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖοι ἐθεώρησαν ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη θίγει τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης, ὅτι δὲν συμβαίνει τοῦτο. Ἀπὸ τὴν συζήτησιν ἐμορφώσαμεν τὴν γνώμην ὅτι καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν 20 καὶ 9 καὶ 18 εἶναι εἰς τὴν ἰδίαν κατάστασιν καὶ μποροῦν νὰ πᾶνε εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν δέχεται τὴν πρότασιν αὐτήν, θὰ ἤθελα νὰ ὑποστηρίξω μίαν τροπολογίαν ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ἀπὸ πολλοὺς συναδέλφους καὶ ἐμέ, διὰ τὰ τέκνα τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν δικηγόρων οἱ ὁποῖοι ἔλαβον 10 καὶ 19 νὰ γίνουν δεκτοί.

§180Ν. ΙΝΤΖΕΣ. Ὄχι προνόμια, κ. συνάδελφε.....(Θόρυβος).

§181Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν καὶ μὲ συνεχεῖς τροπολογίας, δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ τελειώσωμεν ποτέ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔθεσε σαφῶς τὰ πράγματα καὶ δὲν δέχεται εἰμὴ τὴν βάσιν, ὅπως ἀκριβῶς τὴν ἔθεσεν ὁ ἴδιος. Ἐκεῖ ὅπου θὰ χωροῦσε συμβιβασμὸς εἶναι εἰς τὰς θεωρητικὰς ἐπιστήμας, νὰ γίνῃ, δηλαδή, δεκτὸν τὸ 9 καὶ 18 τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§182Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ἐκ τῆς συναντήσεώς μου μετὰ τοῦ κ. Πρυτάνεως ἀπεκόμισα τὴν ἐντύπωσιν ὅτι διὰ τὸ Πανεπιστήμιον εἶναι ζήτημα ἀρχῆς καὶ ὄχι ζήτημα χώρου.

§183ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νομοθετοῦμεν, κ. συνάδελφε. Ὑπεράνω ἡμῶν δὲν μπορεῖ νὰ τεθῇ ὁ κ. Πρύτανις.

§184Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Θέλω νὰ θίξω μίαν περίπτωσιν. Πρόκειται περὶ τῆς Κτηνιατρικῆς Σχολῆς Θεσσαλονίκης...

§185ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὑπάρχει ἄλλο ἄρθρον σχετικόν.

§186Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καίτοι βεβαίως γνωρίζετε τὸν Κανονισμὸν ἄριστα, ἤθελα, ἐν τούτοις, νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ὅτι θὰ πρέπῃ νὰ τεθῇ πρῶτον εἰς ψηφοφορίαν δι’ ἀναστάσεως ἡ ἀπωτέρα πρότασις, ἡ ὁποία εἶναι ἡ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§187Ι. ΜΙΧΑΗΛ (Ὑπ. Παιδ.). Τότε θὰ ἀποσύρω τὸ νομοσχέδιον.

§188Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἶναι δικαίωμα τοῦτο τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅπως καὶ δικαίωμα τῆς Βουλῆς νὰ ἀποφασίσῃ.

§189Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ ἐπρόλαβεν ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι θὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον, ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ προχωρήσῃ εἰς τὴν ψήφισιν τροπολογιῶν. Διότι εἶναι ζήτημα κύρους τοῦ Σώματος αὐτοῦ νὰ ψηφίζῃ κυριαρχικῶς. Ἐὰν ὁ κ. Πρύτανις ἔθεσε ζήτημα ἀρχῆς, θέτομεν καὶ ἡμεῖς ζήτημα ἀρχῆς. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζῃ ὅτι εἶναι ζήτημα χώρου ἀνήκει εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐκτιμήσῃ τοῦτο. Ἡ Βουλὴ εἶναι κυρίαρχον Σῶμα καὶ ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφασίσῃ τὶ θὰ δεχθῇ. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν θέτει ζήτημα ἐμπιστοσύνης; Ἀλλά, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν ὅτι δὲν θέτει τοιοῦτον ζήτημα, ἀλλ’ ὅτι, ἐὰν ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ πέραν τῶν ἐκτεθεισῶν ἀπόψεών του, θὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον. Καὶ πάλιν τοῦτο εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ κρίνῃ ἡ Βουλή. Ἡ Βουλὴ θὰ κρίνῃ, ἐὰν συμφέρῃ νὰ χαθῇ ὅλον τὸ θέμα ἢ νὰ προσχωρήσῃ εἰς τὰς ἀπόψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐάν, πάντως, ἀποφασίσῃ, θὰ ἀποφασίσῃ ὡς κυρίαρχον Σῶμα, ἀνεπηρέαστον ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλον.

§190Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ (Ὑπ. Συγκοιν.). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι τὸ κυρίαρχον Σῶμα ποὺ θὰ κρίνῃ τὴν τύχην τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Ἀλλ’ εἶναι δυνατόν, οἱ κ. κ. συνάδελφοι, νὰ ἀρνηθοῦν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέτουσα ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς ἓν τοιοῦτον νομοσχέδιον, ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν, πάντα τὰ δεδομένα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουν τὴν ἠθικὴν λύσιν τῶν διαφόρων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀναφύονται, ὅσον ἀφορᾷ τὴν μόρφωσιν τῆς νεολαίας τῆς Ἑλλάδος. Δὲν εἶναι δυνατόν, κ. Πρόεδρε, νὰ ἀξιοῖ ἡ Βουλή, ὅπως εἰσέλθουν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἀθρόως οἱ ἀποτυχόντες. (Θόρυβος–Κωδωνοκρουσίαι). Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβάλλεται μίαν τάξιν, εἰς τοὺς κ. κ. Βουλευτάς, ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων. Δύναται εἷς ἕκαστος νὰ ζητῇ τὸν λόγον καὶ ἀνερχόμενος ἐπὶ τοῦ βήματος νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην του. Δὲν ἔχουν, ὅμως, τὸ δικαίωμα νὰ θορυβοῦν, ὅταν ὁμιλοῦν οἱ ρήτορες ἀπὸ τοῦ βήματος, ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοθετήματος. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον, ἵνα εἰσέλθουν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, οἱ λαβόντες τὴν βάσιν, δηλαδὴ οἱ ἐπιτυχόντες ἀλλὰ μὴ εἰσακτέοι, λόγῳ τοῦ καθωρισμένου ἀριθμοῦ εἰσακτέων. Δὲν εἶναι δυνατόν, ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ δεχθῇ τὴν εἰσαγωγήν, ὡς ἐδήλωσεν, εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, ὅλων τῶν ἀποτυχόντων, διότι, τότε τὸ Πανεπιστήμιον δὲν θὰ εἶναι ἡ κοιτὶς ποὺ θὰ δημιουργήσῃ τοὺς ἐπιστήμονας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ φτιάξουν τὴν κοινωνίαν καὶ θὰ παράσχουν τὰ φῶτα τῆς Νομικῆς καὶ τῆς Φιλολογίας, ἀλλὰ θὰ εἶναι φυτώριον ἀνθρώπων μὴ μορφωμένων. Διὰ τοὺς λόγους αὐτούς, ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν δέχεται τοιαύτην τροπολογίαν. (Θόρυβος–Κωδωνοκρουσίαι).

§191Γ. ΡΟΥΜΑΝΗΣ. Ἔχω δικαίωμα καὶ ὑποχρέωσιν νὰ διαμαρτυρηθῶ, διὰ τὰ λεγόμενα, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, μᾶς ἀπειλεῖ ὅτι θὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον. Χαίρω, διότι καὶ ἄλλοι συνάδελφοι διεμαρτυρήθησαν, διὰ τὴν τοιούτου εἴδους στάσιν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸ Σῶμα. Δὲν νομίζω ὅτι αἱ Κυβερνήσεις μὲ τοιούτου εἴδους ἀπειλάς, ἠμποροῦν νὰ ἐκβιάζουν τὸ Σῶμα. Ἡ Βουλὴ εἶναι τὸ κυρίαρχον Σῶμα καὶ πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ, αὐτὴ καὶ μόνον. Εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύονται ὅλαι αἱ πτέρυγες, ὁμοφώνως ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις ὅτι αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ. Ἔρχεται τὸ ζήτημα ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ ὅλαι αἱ πτέρυγες, ὅλοι οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. συνάδελφοι, καὶ τῆς Δεξιᾶς καὶ τῆς Ἀριστερᾶς καὶ τοῦ Κέντρου καί, κατόπιν μελέτης, ὑποστηρίζουν, ὅτι πρέπει ἡ τροπολογία τῆς Κοινοβουλευτικῆς, νὰ γίνῃ δεκτή. Ὅμως, ἐξακολουθεῖ αὐτοῦ τοῦ εἴδους ἡ ἀπειλή. Ἐγώ, ἐθεώρησα τὸν ἑαυτόν μου ὑποχρεωμένον νὰ θέσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὴν ἀπειλήν. Νομίζω ὅτι, ὁ κ. Ὑπουργός, ἔχει χρέος τὸ 18 καὶ 9 νὰ τὸ δεχθῇ καὶ ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Μπουρδάρα, ἦλθε τὴν τελευταίαν στιγμήν, χωρὶς κανένα λόγον. Ἡ Βουλὴ εἶναι κυρίαρχον Σῶμα καὶ δὲν εἶχον καμμίαν θέσιν οἱ λόγοι τοῦ κ. Μπουρδάρα.... (Θόρυβος–Κωδωνοκρουσίαι).

§192Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἶχον θίξει προηγουμένως τὸ θέμα τῆς Κτηνιατρικῆς Σχολῆς καὶ δὲν μοῦ ἐδόθη ἀπάντησις.

§193Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ κ. Πρόεδρε.

§194Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Μὴ διακόπτεται παρακαλῶ. (Θόρυβος–Κωδωνοκρουσίαι).

§195ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 5.30′ μ. μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως, Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. (Ὥρα 0.15′ μ. μ.)