1952.02.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 43η

Τετάρτη 13 Φεβρουαρίου 1952

ΠΡΟΕΔΡΙΑ κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 7.00′ μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Μανέντης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Δ. ΜΑΝΕΝΤΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Ἰωάννου ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφοράς, κ.λ.π.

§4Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Οἱ βουλευταὶ Ἀττικοβοιωτίας κ. κ. Θ. Κονίτσας καὶ Χ. Μαγιάκος, καταθέτουν ἀναφορὰν κατοίκων Ἀραχώβης, διαμαρτυρομένων διὰ χορήγησιν ἀδείας ἐγκαταστάσεως ἐργοστασίου παραγωγῆς κιλιμίων καὶ χραμίων εἰς Χυτήρογλου καὶ ζητούντων ματαίωσιν τῆς χορηγηθείσης ἀδείας. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 36034)28.1.1952 ἀποφάσεώς του, παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου διὰ τὴν παρὰ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ἀπ’ εὐθείας εἴτε διὰ μεσολαβούσης ἑτέρας Τραπέζης χρηματοδότησιν τοῦ Γραφείου Προστασίας Ἑλληνικῶν Σύκων διὰ ποσοῦ 1.000.000.000 διαθετέου ὑπὸ τοῦ ἐν λόγῳ Γραφείου διὰ τὴν συγκέντρωσιν πρὸς μετουσίωσιν εἰς οἰνόπνευμα σύκων ἐσοδείας 1951, ἀκαταλλήλων δι’ ἐξαγορὰν καὶ βρώσιμον κατανάλωσιν. Τὸ Ἐθνικὸν Ἵδρυμα Προστασίας Κωφαλάλων αἰτεῖται τὴν ἀπόδοσιν τοῦ παρὰ τοὺς Ἀμπελοκήπους Ἐκπαιδευτηρίου του, ὅπερ ὅλως αὐθαιρέτως καὶ ἀντισυνταγματικῶς ἐξακολουθεῖ νὰ κατακρατῆται ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Κρατικοῦ Νοσοκομείου, παρὰ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 802)50 ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας περὶ ἀμέσου παραδόσεως τούτου εἰς τὸν διὰ κληροδοτήματος Σπηλιοπούλου τεθέντα προορισμόν. Ὁ βουλευτὴς Πιερίας κ. Κ. Παπαγεωργίου, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Σεβαστῆς, ζητοῦντος ἄμεσον χορήγησιν συμπληρωματικοῦ τιμήματος (πρὶμ) ἐπὶ τῶν καπνῶν. Οἱ βουλευταὶ Εὐβοίας κ. κ. Κ. Καλλίας καὶ Γ. Βογιατζῆς, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν μικροδασοκτημόνων τοῦ χωρίου Ἀγριοβοτανίου Εὐβοίας, διαμαρτυρομένων δι’ ἐπιβολὴν φορολογίας ἐπὶ τῶν γαιῶν καὶ δὴ ἀναδρομικῶς. Ὁ βουλευτὴς Ἄρτης–Πρεβέζης κ. Δ. Καραντζένης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου καὶ λοιπῶν ἐκπροσώπων πόλεως Πρεβέζης διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μελετωμένην κατάργησιν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Ἠπείρου. Ὁ βουλευτὴς Κεφαλληνίας–Ἰθάκης κ. Γ. Μεταξᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Αὐτοκινητιστῶν Κεφαλληνίας διαμαρτυρομένου δι’ αὔξησιν τιμῆς ἀνταλλακτικῶν καὶ ἀθλίαν κατάστασιν ὁδῶν. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Γ. Γεωργιάδης καταθέτει ἀναφορὰν Κλητήρων Οἰκονομικῶν Ὑπηρεσιῶν Νομοῦ Δράμας καὶ Βορείου Ἑλλάδος, ζητούντων βαθμολογικὴν καὶ μισθολογικὴν ἐξέλιξίν των ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Γ. Γεωργιάδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμποροεπαγγελματικοῦ Συλλόγου ὁ «Ἑρμῆς» Προσωτσάνης, ζητοῦντος ἐξαίρεσιν τῶν κατοίκων τῆς προκαταβολῆς τοῦ 30% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν διανεμομένων τροφίμων, ὑπαγωγήν των εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν κωμοπόλεων κάτω τῶν 5.000 κατοίκων πρὸς ἀποφυγὴν τῆς προκαταβολῆς τοῦ ὡς ἄνω ποσοῦ. Ὁ βουλευτὴς Καβάλας κ. Λ. Λυμπέρης, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ΚΤΕΛ Καβάλας, Θεσ)νίκης, Δράμας, Ξάνθης κλπ. διαμαρτυρομένων δι’ ἀπόφασιν τῆς Γενικῆς Ἐπιτροπῆς Κατανομῶν χορηγησάσης μόνον 2.500 δολλάρια δι’ εἰσαγωγὰς ἀνταλλακτικῶν αὐτοκινήτων εἰς τὰς ὡς ἄνω περιφερείας καὶ ζητούντων ἀναθεώρησιν τῆς σχετικῆς ἀποφάσεως. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Γ. Γεωργιάδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ ἐν Δράμᾳ ἑδρεύοντος Συλλόγου ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Ἐθνικὸς Σύλλογος Ἑλλήνων Προσφύγων ἐκ Ρωσίας» Νομοῦ Δράμας ζητοῦντος ἀστικὴν καὶ ἀγροτικὴν ἀποκατάστασίν των, τροποποίησιν τοῦ Α. Ν. 1744)12)13 Ἀπριλίου 1951 ἐξαιροῦντος αὐτοὺς τῆς ἐξαγορᾶς τῶν στρατιωτικῶν ὑποχρεώσεων ἀντὶ 100.000 δραχμῶν μηνιαίως κλπ. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Γ. Γεωργιάδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Σαγματοποιῶν Δράμας ζητοῦντος ἄμεσον χορήγησιν ἀποζημιώσεως τῆς πενομένης τάξεώς των ἐκ τῆς ἐπικρατήσεως τοῦ αὐτοκινήτου. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Γ. Γεωργιάδης, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Φυματικῶν Συνταξιούχων Δράμας ζητούσης ὅπως ἡ χορηγουμένη ἐπικουρικὴ μερὶς ἐλαττωθῇ εἰς τὸ ⅓ τῆς ἀξίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Φυματικῶν Χαλκίδος ζητοῦντος ἄμεσον χορήγησιν ἐπικουρικῆς μερίδος τροφίμων καὶ ἀντιφυματικῶν φαρμάκων. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Χαλκίδος παρακαλοῦντος ὅπως ἐκκενωθῇ τὸ ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς μονάδος κατεχόμενον κτίριον τῆς Ἐμπορικῆς Σχολῆς κλπ. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Συλλόγου Χαλκίδος καὶ τῆς Συνομοσπονδίας Ἐπαγγελματιῶν Εὐβοίας ζητούντων τὴν μὴ ἐπιβολὴν νέων φόρων εἰς τὴν ἐπαγγελματοβιοτεχνικὴν τάξιν. Αἱ Ἑνώσεις Ἑλλήνων Ἀποστράτων Ἀξιωματικῶν Μυτιλήνης, Χίου, Ἄρτης, Πρεβέζης καὶ Καρδίτσης ζητοῦν ἄμεσον καταβολὴν μιᾶς συντάξεως ὡς δώρου διὰ τὰς ἑορτάς. Τὸ Ἐπαγγελματικὸν Ἐπιμελητήριον Ἀθηνῶν διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην αὔξησιν φορολογίας καθαρῶν προσόδων κατὰ 10% ἐπὶ τοῦ ἤδη καταβαλλομένου φόρου. Ἡ Ὁμοσπονδία τῶν ἐξ Ἀνατολικῆς Ρωμυλίας καὶ Βουλγαρίας Ἑλλήνων ζητεῖ ἐπάνοδον τῆς Ἀνατολικῆς Ρωμυλίας εἰς τοὺς κόλπους τῆς μητρὸς Ἑλλάδος. 400 Ἀνάπηροι Ἀξιωματικοὶ Πολεμικῆς Διαθεσιμότητος Ἀθηνῶν 1940–41 Ἀθηνῶν διαβιβάζει πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων τὰς θερμοτέρας εὐχὰς ἐπὶ τῷ νέῳ ἔτει. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Πλαγιᾶς διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ εἰσέτι ἵδρυσιν Ἐφετείου εἰς Μυτιλήνην. Ἡ Ὁμοσπονδία Ἐπαγγελματιῶν Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην αὔξησιν ἐνοικίων. Ὀδοντίατροι Τρικάλων καὶ Καρδίτσης διαμαρτύρονται διὰ μελετωμένην χορήγησιν πτυχίων ὀδοντιάτρων εἰς πρακτικοὺς ὀδοντοτεχνίτας. Ἐπιτροπὴ μαθητῶν Γυμνασίου Κύπρου ζητεῖ ταχεῖαν Ἕνωσιν νήσου Κύπρου μετὰ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος. Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Γυθείου διαμαρτύρεται διὰ τελείαν ἐγκατάλειψιν πόλεως Γυθείου καὶ ζητεῖ ἄμεσον ἐπισκευὴν τῆς ὁδοῦ Γυθείου–Σκάλας. Στρατιωτικοὶ καὶ Πολιτικοὶ Συνταξιοῦχοι τοῦ Νομοῦ Χανίων διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ καταβολὴν δώρου ἐπὶ ταῖς ἑορταῖς τῶν Χριστουγέννων. Ἡ Ἕνωσις Γεωργικῶν Συν)σμῶν Ἄρτης–Φιλιππιάδος ζητεῖ ἐλευθέραν χρῆσιν αὐτοκινήτων οἱουδήποτε ΚΤΕΦΑ γραμμῆς πρὸς μεταφορὰν παραγωγῆς ἑσπεριδοειδῶν πρὸς κέντρα καταναλώσεως ἄνευ μεσολαβήσεως ΚΤΕΦΑ Ἄρτης. Ἡ Ὁμοσπονδία Ἐπαγγελματιῶν Θεσσαλονίκης ζητεῖ ἀπαλλαγὴν τῶν Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν τῶν ἐγγεγραμμένων εἰς τὰ οἰκεῖα Ἐπαγγελματοβιοτεχνικὰ Ἐπιμελητήριά των ἀπὸ πάσης προσθέτου φορολογικῆς ἢ ἐνοικιοστασιακῆς ἐπιβαρύνσεως, ἀπαλλαγὴν τῶν μισθοσυντηρήτων πάσης αὐξήσεως, ἵδρυσιν Ταμείου Ἐνοικιοστασίου κ.λ.π. Ἡ Ἕνωσις Συνεταιρισμῶν Ἄρτης–Φιλιππιάδος διαμαρτύρεται δι’ ὁριστικὴν διακοπὴν ἐργασιῶν ὁδοῦ Ἄρτης– Τρικάλων. Οἱ Πρόεδροι τῶν Κοινοτήτων καὶ Συν)σμῶν Ἐπαρχίας Ἡγουμενίτσης ζητοῦν ὅπως τὰς δαπάνας συντηρήσεως τοῦ Σώματος τῆς Ἀγροφυλακῆς ἀναλάβῃ ἐξ ὁλοκλήρου τὸ Κράτος. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Βαμβακούσης ζητεῖ ὅπως τὰς δαπάνας συντηρήσεως τοῦ Σώματος τῆς Ἀγροφυλακῆς ἀναλάβῃ ἐξ ὁλοκλήρου τὸ Κράτος. Ὁ Νέος Κρατικὸς Συνοικισμὸς Ἀμπελοκήπων (Δράμας) ζητεῖ ὅπως ὁ Συνοικισμὸς των ὑπαχθῇ εἰς τὸν εὐεργετικὸν Νόμον τῆς ἀποσβέσεως τῶν παλαιῶν ὀφειλῶν καὶ διαταχθῇ τὸ Κέντρον Κοιν. Προνοίας Δράμας νὰ δεχθῇ διὰ τὴν χορήγησιν τῶν ὁριστικῶν τίτλων κυριότητος τὰ ὑποβαλλόμενα ὡς καὶ ὑπὸ τῶν κατοίκων τῶν ἄλλων συνοικισμῶν τῆς πόλεως δικαιολογητικά. Πολιτικοὶ κρατούμενοι εἰς τὰς φυλακὰς Χαλκίδος ζητοῦν ἕνωσιν τῆς Νήσου Κύπρου μετὰ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος. Ἀκτήμονες περιφερείας κτήματος Μονῆς Φανερωμένης Κορίνθου εὐχαριστοῦν θερμῶς ἐπὶ συντελουμένης ἀποκαταστάσεως αὐτῶν. Ἑλληνικὸς Κυπριακὸς λαὸς εὐγνωμόνως παρακολουθεῖ ἐνδιαφέρον καὶ συμπαράστασιν ἀντιπροσώπων Ἔθνους εἰς τὴν ἑνωτικὴν ὑπόθεσιν καὶ ἀναμένει ἀποφασιστικωτέραν δρᾶσιν πρὸς ὁριστικὴν καὶ σύντομον λύσιν τοῦ ζητήματος. Ἡ Κεντρικὴ Διοίκησις Π.Θ.Ε.Ο.Κ. Ἀθηνῶν διαμαρτύρεται διὰ καταπιεστικὰ μέτρα Κυβερνήσεως εἰς βάρος παλαιοημερολογιτῶν. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Ζέρμας (Κονίτσης) ζητεῖ ἄμεσον ἐπαναπατρισμὸν τῶν 500 κατοίκων τῆς Κοινότητός του ἀπαχθέντων βιαίως τὸ ἔτος 1948 ὑπὸ τῶν συμμοριτῶν. Ὁ ἐμπορικὸς Σύλλογος Γυθείου διαμαρτύρεται δι’ ἀνάθεσιν συγκεντρώσεως ἐλαίου εἰς Ἐλαιουργικὴν ἐπὶ ζημίᾳ συμφερόντων ἐμπόρων καὶ καταναλωτικοῦ κοινοῦ. Τὸ Ἡγουμενοσυμβούλιον τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Πρέβελη ζητεῖ ἐξαίρεσιν τῶν Μονῶν Κρήτης καὶ ἰδίως Πρέβελη καὶ Ἀρκαδίου ἐκ τῆς μελετωμένης ἀπαλλοτριώσεως τῶν περιουσιῶν των. Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Γυθείου ζητεῖ κατάργησιν τῶν ταμείων φορτηγῶν αὐτοκινήτων ὄντων ἐπιζημίων διὰ τὰς παραγωγικὰς τάξεις κ.λ.π. Ὁ Δήμαρχος καὶ διάφορα ἄλλα Σωματεῖα Ἐρεσσοῦ διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ ἵδρυσιν εἰσέτι Ἐφετείου εἰς τὴν Νῆσον Μυτιλήνην. Ὁ Σύλλογος Ἐπαγγελματιῶν Βιοτεχνῶν Λούρου διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ προστασίαν Παντοπωλῶν. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Συλλόγου Δημοδιδασκάλων Ἀμαλιάδος ζητεῖ ἄμεσον λύσιν δικαίων αἰτημάτων τῆς δημοσιοϋπαλληλικῆς τάξεως. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ Γραδιᾶς ὑποβάλλει παράκλησιν ὅπως ἀποδοθῇ εἰς τοὺς ἀκτήμονας καλλιεργητὰς Γραδιᾶς τὸ εἰς τὴν ἐν λόγῳ περιφέρειαν κείμενον ἀγρόκτημα τοῦ Ο.Δ.Ε.Π. ἐκτάσεως τριῶν περίπου χιλιάδων στρεμμάτων. Ὁ κ. Σ. Βενιζέλος (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας μορφωτικῆς Συμφωνίας τῆς 20ης Ἀπριλίου 1951». Ὁ κ. Χ. Εὐελπίδης (Ὑπ. Οἰκονομ.), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Μεγάλης Βρεταννίας καὶ Ἑλλάδος συμφωνίας περὶ ἀμοιβαίας ἀπαλλαγῆς τῶν κερδῶν τῶν ἀεροπορικῶν ἐπιχειρήσεων ἀπὸ τοῦ φόρου εἰσοδήματος πρὸς ἀποφυγὴν διπλῆς φορολογίας». Ὁ κ. Δ. Παπασπύρου (Ὑπ. Δικαιοσύνης), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἱδρύσεως Ταμείου Ὑγείας παρὰ τῷ Συμβολαιογραφικῷ Συλόγῳ Ἐφετείου Ἀθηνῶν–Αἰγαίου–Δωδεκανήσου καὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων περὶ συμβολαιογράφων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Ράλλης καὶ Ε. Κοθρῆς, καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1953)51 «περὶ ἐκπαιδεύσεως ἀνθυπασπιστῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τῆς Χωροφυλακῆς κλπ.». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποκαταστάσεως ὑπαλλήλων Νομικῶν Προσώπων Δημοσίου Δικαίου». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. Καλαντζῆς, Χ. Καραπιπέρης καὶ Γ. Πλατῆς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Α. Ν. 1621)39 «περὶ Ταμείου Συντάξεως Νομικῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Καραντζένης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν τοὺς ἀνθυπασπιστὰς Χωροφυλακῆς».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Σαράντης ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§6Θ. ΣΑΡΑΝΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον, ἵνα ἀπασχολήσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν δι’ ὀλίγα λεπτὰ πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἐπὶ ἑνὸς σοβαρωτάτου θέματος, τὸ ὁποῖον αὐτὴν τὴν ἐποχήν, ἔλαβε ὀξυτάτην μορφὴν εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ Νομοῦ Κοζάνης. Προπολεμικῶς εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐλάμβανε μέτρα προνοίας κατ’ αὐτὴν τὴν ἐποχὴν διὰ τοὺς ὀρεινοὺς πληθυσμοὺς τῆς Πίνδου, δηλαδὴ τοῦ δυτικοῦ τμήματος τοῦ Νομοῦ Κοζάνης. Αὐτὴ ἡ περιοχὴ κατοικεῖται ἀπὸ 35 χωριά, τὰ ὁποῖα ἀπὸ τοῦ μηνὸς Φεβρουαρίου μέχρις τοῦ Ἰουνίου ἐστεροῦντο ἄρτου προπολεμικῶς, ὅταν δηλαδὴ ἡ Ἑλλὰς διήρχετο τὰς καλυτέρας ἡμέρας εὐτυχίας. Καὶ τότε τὸ Κράτος ἠναγκάζετο καὶ τοὺς ἔφερνε ἀδασμολόγητον ἀραβόσιτον ἀπὸ τὸν Καναδᾶ καὶ τὸν διένειμε ἐπὶ πιστώσει. Τώρα ἡ Κυβέρνησις τοὺς διανείμει τὰ ὀλίγα τρόφιμα ἐπὶ πληρωμῇ, μὴ δυνάμενοι δὲ αὐτοὶ νὰ πληρώσουν καὶ αὐτὰ τὰ ὀλίγα τρόφιμα, πωλοῦν τὰ ζῶα, τὰ ὁποῖα αὐτὸ τὸ Κράτος τοὺς ἔδωσε διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς Γεωργίας. Αἱ ἐκκλήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπευθύνονται καθημερινῶς, τὰς τελευταίας ἡμέρας, εἶναι πάρα πολλαί, καὶ ἐκλιπαροῦν τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως δοθοῦν τοὐλάχιστον αὐτὰ τὰ τρόφιμα, τὰ ὁποῖα δίδονται διὰ τοῦ δελτίου, δωρεὰν ἢ ἐπὶ πιστώσει εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, ὅπως ἐδίδετο ὁ ἀραβόσιτος προπολεμικῶς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας ἔδωσε 27.000 μερίδες δωρεάν. Αἱ 27.000 μερίδες, τὰς ὁποίας ἔδωσε, εἶναι σταγὼν ἐν τῷ ὠκεανῷ. Πρέπει νὰ ληφθοῦν ὅλα τὰ μέτρα, ὥστε ὅλος αὐτὸς ὁ πληθυσμὸς νὰ συντηρηθῇ μέχρις Ἰουνίου. Διότι, ἄλλως, τὰ ὀλίγα ζῶα, τὰ ὁποῖα τοὺς ἔδωσε τὸ Κράτος, θὰ τὰ πωλήσουν καὶ οὕτω θὰ ἀρχίσωμεν πάλιν ἀπὸ τὴν ἀρχήν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Γεροκωστόπουλος ἔχει ἐπίσης τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§8Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα ν’ ἀπασχολήσω δι’ ὀλίγων τὸν ἀξιότιμον κύριον Ὑπουργὸν τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, δι’ ἕνα θέμα ἔχον ζωτικὴν σημασίαν διὰ τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν. Ὅπως εἶναι τοῖς πᾶσι γνωστόν, ἡ πόλις τῶν Πατρῶν πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἀπετέλει τὸν κύριον λιμένα μεταναστεύσεως ἐξ Ἑλλάδος. Λόγῳ μεταβολῆς ὡρισμένων συνθηκῶν, καὶ διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους παρέλκει σήμερον νὰ ἀναφέρω, ἡ μετανάστευσις διωχετεύθη ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἐκ τοῦ λιμένος τῶν Πατρῶν εἰς τὸν λιμένα τοῦ Πειραιῶς. Ἤδη ἐγένετο μία ἀρχὴ, ἡ ὁποία δύναται νὰ ἀποτελέσῃ τὸ πρῶτον βῆμα διὰ τὴν ἀποκατάστασιν μερικῶς, βεβαίως, τῆς εὐημερίας τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν. Ἡ ἀρχὴ αὐτὴ ἐγένετο διὰ τῆς δρομολογήσεως ἑνὸς ὑπερωκεανίου, τὸ ὁποῖον ἀπέπλευσε πρό τινος ἐκ τοῦ λιμένος τῶν Πατρῶν. Πληροφοροῦμαι, ὅμως, μετ’ ἐκπλήξεως, ἀπὸ εἰδήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀνεγράφησαν, τόσον εἰς τὸν τύπον τῶν Πατρῶν, ὅσον καὶ εἰς τὸν τύπον τῶν Ἀθηνῶν, ὅτι καταρτίζεται ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἀποκλείεται ἡ μετανάστευσις ἐκ τοῦ λιμένος τῶν Πατρῶν. Διὰ νὰ καθησυχάσῃ ἡ εὐλόγως ἐξεγερθεῖσα κοινὴ γνώμη τῶν Πατρῶν, καὶ γενικώτερον τοῦ Νομοῦ Ἀχαΐας, θὰ ἐπεθύμουν ὅπως ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας προβῇ εἰς κατηγορηματικὴν δήλωσιν, ὅτι τοιοῦτον νομοσχέδιον δὲν καταρτίζεται ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον του. Ἐὰν ἔχεται ἀληθείας ἡ πληροφορία αὐτή, τότε τὸ γεγονὸς τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς μεταναστεύσεως ἐκ τοῦ λιμένος τῶν Πατρῶν, θὰ ἀποτελέσῃ θανάσιμον πλῆγμα ἐναντίον τῆς πόλεως, ἡ ὁποία τόσον ἤκμασε κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ ἡ ὁποία περιῆλθεν εἰς στάδιον βαρυτάτου μαρασμοῦ. Εἶχον τὴν εὐκαιρίαν κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν ἐπερωτήσεως ἀφορώσης τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαρχίας εἰς τὴν προηγουμένην Βουλήν, νὰ ἀσχοληθῶ διὰ μακρῶν μὲ τὸ ζήτημα τοῦ λιμένος τῶν Πατρῶν καὶ νὰ τονίσω τότε ὅτι διὰ νὰ μὴ παραμείνουν κεναὶ λέξεις αἱ περὶ ὑπάρξεως κυβερνητικοῦ ἐνδιαφέροντος δηλώσεις νὰ ληφθοῦν θετικὰ μέτρα, δυνάμενα νὰ ἀναστείλουν τὸν μὲ ταχύτατον ρυθμὸν προχωροῦντα μαρασμὸν μιᾶς πόλεως, ἡ ὁποία ἔρχεται τρίτη κατὰ σειρὰν σημασίας μετὰ τὴν πρωτεύουσαν. Θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ἐν τῷ ἐγνωσμένῳ αὐτοῦ ἐνδιαφέροντι διὰ τὰ ζητήματα τὰ συνδεόμενα ὄχι μόνον στενῶς μὲ τὴν Ἐμπορικὴν Ναυτιλίαν, ἀλλὰ καὶ δι’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συνδέονται εὐρύτερον μὲ τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν καὶ μὲ τὴν εὐημερίαν ὅλων τῶν ἐπαρχιῶν, θὰ θελήσῃ νὰ παρεμποδίσῃ τὴν λῆψιν μέτρων, τὰ ὁποῖα, ἐπαναλαμβάνω, θὰ ἀποτελέσουν ἕνα πλῆγμα θανάσιμον ἐναντίον τῆς πόλεως, ἡ ὁποία ἤκμασεν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἡ ὁποία σήμερον, ἄνευ τῆς παρεμβάσεως καὶ τῆς ἐντόνου ἐκδηλώσεως τοῦ ἐνδιαφέροντος τοῦ Κράτους, κινδυνεύει νὰ περιπέσῃ εἰς πλήρη οἰκονομικὴν ἀφάνειαν, πρὸς ζημίαν, τονίζω, τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας μας γενικώτερον.

§9Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Ἐν σχέσει μὲ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. συνάδελφος, ἔχω νὰ εἰπῶ ὅτι τὸ ἀντικρύζω μὲ ἐξαιρετικὴν στοργήν. Τὸ ξεύρει δὲ τόσο ὁ ἀγαπητὸς ὁμιλήσας συνάδελφος, ὅπως καὶ οἱ 3–4 συνάδελφοι ἐκ Πατρῶν, οἱ ὁποῖοι μὲ ἐπεσκέφθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Δὲν ἀρκεῖ μόνον ἡ στοργὴ τοῦ ὑποφαινομένου, ἡ ὁποία, νομίζω, εἶναι γνωστή. Χρειάζεται καὶ κατανόησις καὶ συνεννόησις μὲ τὴν Ἑταιρείαν, ἡ ὁποία ἐκτελεῖ τὰ δρομολόγια. Διότι, ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι δὲν θὰ ἦτο καθόλου σωστόν, χωρὶς συνεννόησιν μὲ τὴν Ἑταιρείαν αὐτὴν νὰ προβῶ εἰς λῆψιν οἱασδήποτε ἀποφάσεως. Παρακαλῶ, μάλιστα, νὰ μοῦ ἀφήσετε ὀλίγων ἡμερῶν προθεσμίαν, διὰ νὰ δυνηθῶ, ἐν σχέσει μὲ τὴν ἀντίληψιν τῆς Ἑταιρίας, νὰ καταλήξω εἰς κάποιον συμπέρασμα. Πάντως, δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ φόβος ποὺ ἔχουν ὅτι θὰ ἑτοιμάζεται σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπαγορεύῃ τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ λιμένος τῶν Πατρῶν ὡς κέντρου μεταναστευτικοῦ, ὁ φόβος αὐτὸς δὲν εἶναι βάσιμος.

§10Α. ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θεωρῶ κατ’ ἀρχὴν ἐκτάκτως ἱκανοποιητικὴν τὴν δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ, ὅν κατευχαριστῶ. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ εὕρω ἱκανοποιητικὴν τήν ὑπόδειξίν του, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ πρέπῃ νὰ γίνῃ συνεννόησις μετὰ τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας, τὴν ὁποίαν ὑπηνίχθη. Ὡς γνωρίζει ἄριστα ὁ κ. Ὑπουργός, αἱ διάφοροι Ἑταιρίαι, ἐν τῇ προασπίσει τῶν ἰδίων αὐτῶν συμφερόντων, ἀγνοοῦν πολλάκις τὸ συμφέρον τῆς ὁλότητος. Ἐὰν ὅθεν ὁ κ. Ὑπουργὸς υἱοθετῇ τὰς ἀπόψεις μας, καὶ ὡς προέκυψεν εἰς τὰ λεχθέντα του τὰς υἱοθετεῖ, τότε θὰ πρέπῃ νὰ τὰς ἐπιβάλλῃ, ἀδιαφορῶν ἐὰν θίγωνται τὰ συμφέροντα μιᾶς Ἑταιρείας. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει μόνον ἡ Ἑταιρεία ἣν ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργός. Ὡς γνωρίζει καλῶς, ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι, αἱ ὁποῖαι εἶναι διατεθειμέναι νὰ δρομολογήσουν ὑπερωκεάνια ἐκ τοῦ λιμένος τῶν Πατρῶν. Ἡ μία τούτων εἶναι ἡ ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «HOME–LINES» τοῦ κ. Εὐγενίδη, ἡ ὁποία καὶ ἔκαμε τὴν καλὴν ἀρχὴν περὶ ἧς ὡμίλησα ἀνωτέρω, δρομολογήσασα πρὸ μηνὸς περίπου ἕν θαυμάσιον πλοῖον ἐκ Πατρῶν.

§11Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτ.). Σᾶς εἶπον, δὲν ἀφίσταμαι τῆς ἰδέας. Τὸ βλέπω μὲ στοργὴν καὶ ἐλπίζω συντόμως νὰ φθάσω εἰς ἀποτέλεσμα.

§12Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ βασίζομαι στὴν δήλωσιν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ.

§13Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ (Ὑπ. Ἐμπορ. Ναυτ.). Μικρὰν προθεσμίαν ἐζήτησα. Εἰδικώτερον δέ, μπορῶ νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι αἱ δικαί μας Ἑταιρίαι ἀντικρύζουν μεγάλας δυσκολίας εἰς τὰς προσεγγίσεις μὲ τὰ ἰδικά μας βαπόρια. Εἰς τὴν Ἰταλίαν, ξεύρετε, κατὰ ἕνα τελευταῖον νόμον τὰ βαπόρια τὰ ἰδικά μας προσεγγίζουν εἰς Νεάπολιν καὶ ὀφείλουν νὰ ὑποστοῦν δύο ἐπιθεωρήσεις κατὰ τὴν ἄφιξίν των καὶ κατὰ τὴν ἀναχώρησιν. Καὶ εἶναι ὑποχρεωμένα νὰ ξεμπαρκάρουν ὅλους τοὺς ἐπιβάτας εἰς τὴν Νεάπολιν, νὰ τοὺς ἔχουν δύο ἡμέρας ἐκεῖ καὶ ἀντιλαμβάνεσθε τί ταλαιπωρία εἶναι. Ἀφήσατέ μου λοιπὸν τὸν καιρὸν νὰ τὸ ἐξετάσω τὸ ζήτημα ἐν τῷ συνόλῳ του, εἰς τρόπον ὥστε νὰ φθάσωμεν στὸ συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλετε.

§14Δ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν εἰς τὰ 1930 κατηρτίσθη ἐπιτροπὴ διὰ τὴν μελέτην ὅλων τῶν ζητημάτων τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ ἀειμνήστου Μιχαλακοπούλου, μεταξὺ τῶν κυρίων ζητημάτων ἦτο καὶ ὁ περιορισμὸς τῶν λιμένων προσεγγίσεως τῶν ξένων πλοίων καί, μολονότι κατήγετο ἐκ Πατρῶν, ἐδέχθη ὅπως ἀπαγορευθῇ στὰ ξένα πλοῖα νὰ προσεγγίζουν εἰς τὰς Πάτρας. Διότι ὅλαι αἱ χῶραι λαμβάνουν διοικητικὰ μέτρα προστασίας τῆς Ἐθνικῆς των Ναυτιλίας. Ἐὰν θέλετε νὰ γίνῃ μία ἡμέρα συζήτησις δι’ ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα τῆς Ναυτιλίας, θὰ ἴδετε ὅτι ἡ Ἰταλία, ἡ Γερμανία καὶ ἡ Γαλλία ἔχουν ὁρίσει εἰδικοὺς λιμένας, ἀπὸ τοὺς ὁποίους οἱ ἐπιβάται θὰ ἐπιβιβάζωνται, θὰ προσεγγίζουν τὰ ὑπερωκεάνια μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ προστατεύσουν τὴν Ἐθνικήν των Ναυτιλία. Διὰ τὸν αὐτὸν λοιπὸν λόγον, πρέπει νὰ παραμείνῃ ὁ Πειραιεὺς μόνον ὡς λιμὴν μεταναστευτικὸς καὶ σᾶς ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὁ Μιχαλακόπουλος, μολονότι ἐκινδύνευε ἀπὸ τὸ μέτρο τὸ ὁποῖον ἀπεφάσισε ἡ Ἐπιτροπή, νὰ παρεξηγηθῇ, τὸ ἀπεδέχθη ἀσμένως.

§15Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ 1930 ὁ ἀείμνηστος Μιχαλακόπουλος ἐδέχθη νὰ μὴ γίνῃ μεταναστευτικὸς ὁ λιμὴν τῶν Πατρῶν. Αὐτὸ ὅμως, τὸ ὁποῖον ἔγινε πρὸ 22 ἐτῶν, δὲν ἀποτελεῖ δεδικασμένον. Χρειάζεται λοιπὸν μελέτη τοῦ ζητήματος, διότι διὰ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς ἠδικήθη ἡ πόλις τῶν Πατρῶν, διότι αὕτη ἀπετέλει τὴν Ἀκρόπολιν τῆς μεταναστεύσεως. Εἰς τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν ἤρχοντο καὶ ἀπὸ τὴν Αἴγυπτον καὶ ἀπὸ τὴν Μέσην Ἀνατολὴν καὶ ἐπεβιβάζοντο διὰ τὴν Ἀμερικήν. Ἐγένετο ἕνα λάθος πρὸ 22 ἐτῶν καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐπαναφέρωμεν ἕνα ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον διεπράχθη ἐναντίον ἑνὸς κέντρου ζωτικωτάτου; Νομίζω, λοιπόν, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κυρίου συναδέλφου δὲν εὐσταθεῖ, διότι ἔκτοτε ἄλλως τε παρῆλθον 22 ἔτη, μετὰ τὰ ὁποῖα ἤλλαξαν αἱ συνθῆκαι καὶ πρέπει νὰ λάβωμεν τὰ μέτρα μας, κύριοι, διὰ τὴν ἐπαρχίαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὰς ἐπαρχίας δι’ ἕνα μόνον λιμένα, διότι τότε θὰ ἀπονεκρωθῇ ὁλόκληρος ἡ ὕπαιθρος.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Γεωργικῆς Ἑνώσεως Πατρῶν, ἀφορώσης τὴν χορήγησιν πιστώσεων διὰ τὴν συγκέντρωσιν τοῦ βάμβακος.

§17Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Ζαννῆς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν Συλλόγων ἐκτάκτων ὑπαλλήλων ΕΦΕΞ.

§19Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Πρόκειται περὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων ΕΦΕΞ Δωδεκανήσου, οἱ ὁποῖοι ἀπελύθησαν καὶ παρακαλοῦν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅπως μεριμνήσῃ καὶ ἀπορροφηθοῦν ὑπὸ τῆς Α.Τ.Ε.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Μπουρνιᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, ἀπευθυνομένης πρὸς τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς Συντονισμοῦ καὶ Ἐργασίας, ἀφορώσης τὴν χορήγησιν δανείων εἰς τοὺς ἐπαγγελματίας Χίου καὶ τὴν καταδίωξιν τούτων ὑπὸ τοῦ ΤΕΒΕ.

§21Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Γνωρίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸ πρῶτον αἴτημα τῆς ἐρωτήσεώς μου, τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὴν μὴ χορήγησιν εἰσέτι τῶν δανείων τῶν ἐπαγγελματιῶν Χίου, δὲν πρόκειται νὰ εὕρῃ ἀπήχησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι πρόκειται περὶ σεισμοπλήκτου περιοχῆς, ἡ ὁποία ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους ἐνεγράφη, ἐνεργείαις μου, εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν τῶν δικαιούχων. Δὲν πρόκειται νὰ λάβουν δάνειον, ἀλλὰ τοὐλάχιστον νὰ μὴ ἐμπαίζωνται, καὶ τοῦτο, καθ’ ἣν στιγμὴν ἄλλαι περιοχαί, ὅπως αἱ τῆς Κρήτης, ὄχι μόνον ἔλαβον δάνεια, ἀλλὰ ζητοῦν σήμερον καὶ ἀναστολάς. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον αἴτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐργασίας, νομίζω ὅτι τὸ ΤΕΒΕ, τοὐλάχιστον εἰς πλείστας περιοχάς, ὅπως εἰς τὴν Χίον, πρέπει νὰ παύσῃ τὰς διώξεις πρὸς εἴσπραξιν τῶν καθυστερουμένων εἰσφορῶν, τὰς ὁποίας ἀδυνατοῦν νὰ καταβάλλουν οἱ ἠσφαλισμένοι. Ὑπάρχουν παράπονα ἀπὸ ὅλην τὴν χώραν διὰ τὴν πολιτείαν τοῦ ΤΕΒΕ, κύριε Ὑπουργέ, τὸ ὁποῖον οὔτε βοηθήματα καταβάλλει, καὶ δι’ αὐτὸ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναθεωρηθῇ ἡ νομοθεσία του καὶ νὰ καταστῇ προαιρετικὴ ἡ ἀσφάλισις τοὐλάχιστον διὰ τοὺς ἐπαγγελματίας τῶν μικρῶν χωρίων.

§22Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ (Ὑπ. Ἐργασίας). Κύριοι βουλευταί, τὸ Τ.Ε.Β.Ε. ὡς Ταμεῖον Ἀσφαλίσεως στηρίζεται εἰς τὰς εἰσφορὰς τῶν ἠσφαλισμένων καὶ δὲν κατώρθωσεν ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν νὰ ἐπιτύχῃ τὴν εἴσπραξιν τῶν εἰσφορῶν, ἐνῷ εἰς τὸ Ι.Κ.Α. μὲ διάφορα πιεστικὰ μέτρα, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως—εἶναι καὶ αὐτὸ ἕν εἶδος φόρου —εἰς τὸ ΙΚΑ συμπαρομαρτούσης ἴσως καὶ τῆς ἀσφαλιστικῆς συνειδήσεως ὑψηλοτέρου βαθμοῦ, ἢ βοηθοῦντος ἴσως τοῦ συστήματος, ἡ εἴσπραξις τῶν εἰσφορῶν πραγματοποιεῖται εὐχερῶς. Εἰς τὸ Τ.Ε.Β.Ε. ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἶναι ζήτημα ἐὰν ἐπὶ 250.000 ἐπαγγελματιῶν καταβάλλουν τὴν εἰσφοράν των ὀλίγαι χιλιάδες. Ὑπάρχει βεβαίως ἡ φήμη ὅτι δὲν ἔχει ἐμπνεύσει ἐμπιστοσύνην ἡ διοίκησις τοῦ Τ.Ε.Β.Ε. Αὐτὸ εἶναι μία ἄλλη πλευρὰ τοῦ ζητήματος, μὲ τὴν ὁποίαν ἀσχολοῦμαι καὶ θὰ ἴδω ποίαν λύσιν θὰ δώσω. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ αἴτημα, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ κ. συνάδελφος, ὑπάρχουν, βέβαια, περιπτώσεις, διὰ τὰς ὁποίας θὰ ἔπρεπε τὸ Ταμεῖον νὰ κάνῃ ὡρισμένας διευκολύνσεις, πρέπει ὅμως κατ’ ἀρχὴν νὰ φροντίσῃ διὰ τὰς καθυστερουμένας δόσεις, διότι μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ὀρθοποδήσῃ. Θὰ ἤθελα ἀκόμη νὰ σᾶς γνωρίσω ὅτι ὅλοι οἱ ἀσφαλιστικοὶ ὀργανισμοὶ ἔχουσι μίαν ἀνεξαρτησίαν, δὲν ἐξαρτῶνται, οὔτε διευθύνονται ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῆς Ἐργασίας, ὥστε νὰ δύναται αὐτὸς νὰ ἀπαλλάσσῃ τὴν Α ἢ Β κατηγορίαν ἀπὸ τὴν εἰσφοράν. Εἰς τὴν ρύθμισιν τοῦ ζητήματος, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὸ σύνολόν της, πρέπει νὰ ληφθοῦν καὶ μέτρα, τὰ ὁποῖα νὰ ἐπιτρέπουν εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον εἰς τὸ μέλλον νὰ κάμῃ τοιαύτας παρεκκλίσεις. Τὸ τρίτον θέμα τῆς προαιρετικῆς ἀσφαλίσεως, τοῦτο, ὡς γενικὸν αἴτημα, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐννοηθῇ, διότι ἡ ἀσφάλισις πρέπει νὰ εἶναι ὑποχρεωτική, ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν μερικὲς κατηγορίες ἀμφιβόλου χαρακτηρισμοῦ, νὰ ὑπαχθοῦν εἰς αὐτό, ἀλλὰ καὶ τοῦτο εἶναι ὑπὸ μελέτην, καὶ νομίζω ὅτι θὰ δώσω ταχέως τὴν προσήκουσαν λύσιν.

§23Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Τὸ Τ.Ε.Β.Ε. εἶχε εἰδικὸν κοινωνικὸν πόρον, ὁ ὁποῖος κατηργήθη, κ. Ὑπουργέ.

§24Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ (Ὑπ. Ἐργασίας). Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς διακοπῆς τῶν βοηθημάτων, δὲν εἶναι ἀληθὲς τοῦτο. Ἀπὸ τοῦ πρώτου δεκαπενθημέρου ποὺ ἐπῆγα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐργασίας διεφώνησα μὲ τὴν πρότασιν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Τ.Ε.Β.Ε. καὶ ἐξέδωσα ἀπόφασιν διὰ τῆς ὁποίας τὸ ὑπεχρέωνα νὰ καταβάλῃ τὰ βοηθήματα, ἀλλὰ νὰ μὴ τὰ καταβάλῃ εἰς τὸ 100%, διότι δὲν ἠμποροῦσε. Δυστυχῶς ὑπάρχουν ἄπειρα παράπονα, τὰ ὁποῖα ἔχουν φθάσει μέχρις ἡμῶν καὶ τὰ ὁποῖα ἀλυσιτελῶς ἔχουν φθάσει μέχρις ἐμοῦ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρακολουθοῦνται αὐτὰ τὰ ζητήματα ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν εἰς αὐτονόμους ὀργανισμούς, ὅπως τὸ Τ.Ε.Β.Ε., τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ διαφόρους δυσκολίας εἰς τὴν συγκέντρωσιν τῶν χαρτιῶν. Εἰς τὰς περιοδείας μου εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ μεταξὺ Θεσ)νίκης καὶ Χαλκιδικῆς καὶ εἰς τὴν Θράκην μοῦ ἔγιναν τὰ ἴδια παράπονα, ὅτι ταλαιπωροῦνται οἱ ὑποψήφιοι συνταξιοῦχοι καὶ βοηματοῦχοι ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Τ.Ε.Β.Ε., διότι ἐνῷ στέλλουν τὰ χαρτιά του, μετὰ τοὺς ζητοῦν καὶ ἄλλα καὶ αὐτὸ ὀφείλεται κατὰ πολὺ εἰς τὴν ἔλλειψιν κατανοήσεως, ἀλλὰ φοβοῦμαι ὅτι ὀφείλεται καὶ εἰς μίαν ἀτέλειαν τῆς διοικήσεως τοῦ Ταμείου. Τὸ πρόβλημα τοῦ Τ.Ε.Β.Ε. εἶναι ὑπὸ μελέτην καὶ ἐπίκειται ἡ ρύθμισίς του, ἔχω δὲ ὑπ’ ὄψει μου καὶ αὐτὴν τὴν πτυχήν.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Στρᾶτος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, σχετικῶς μὲ τὴν τοπογράφησιν τῆς πεδιάδος Βονίτσης Ξηρομέρου, κλπ.

§26Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ Ἕνωσις Συνεταιρισμῶν Βονίτσης ὑποβάλλει μίαν παράκλησιν καὶ ὑπομνήματα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας διὰ τὸ ἑξῆς ζήτημα. Εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτὴν ὑπάρχει τρόπος νὰ γίνουν πολλὰ ἔργα. Τὸ ὅλον ζήτημα θὰ σᾶς ἀναπτύξῃ ὁ συνάδελφος κ. Γεροθανάσης. Ἐγὼ ἐκφράζω ὄχι παράπονον, ἀλλὰ μίαν παράκλησιν. Ὑπάρχουν μεγάλαι ἐκτάσεις, πλούσιαι ἐκτάσεις, πολλὰ νερά, αὐτὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιοποιηθοῦν, πρὸ παντὸς εἶναι δυνατὸν νὰ μελετηθοῦν, διότι νομίζουν οἱ εἰδικοὶ ὅτι τὸ νερὸ ἠμπορεῖ διὰ τῆς βαρύτητος νὰ ἀρδεύῃ ὅλην αὐτὴν τὴν περιφέρειαν. Σᾶς τονίζω καὶ τοῦτο, ὅτι εἶναι τόσον ἀποδοτικὰ αὐτὰ ἐδάφη, ὥστε κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἤρχισεν ἡ καλλιέργεια βάμβακος καὶ ἐπέτυχε τόσον πολὺ ἀπὸ ἀπόψεως ποιότητος, ὥστε κατὰ τὴν ἐφετεινὴν περίοδον θὰ ἐπεκταθῇ. Θὰ εἶναι ἁμαρτία ἐὰν τυχὸν τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν δι’ αὐτὴν τὴν μελέτην τῶν ἔργων δὲν διατεθῇ. Πρὸ παντὸς πρέπει νὰ γίνῃ μία μελέτη.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Γεροθανάσης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐρωτήσεως.

§28Φ. ΓΕΡΟΘΑΝΑΣΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, ἔχω νὰ σᾶς ὑποβάλω μίαν παράκλησιν. Ἀπὸ τὴν Βόνιτσαν μέχρι τοῦ Μοναστηρακίου ἐκτείνεται πεδιὰς 7.000 στρεμμάτων. Ἡ πεδιὰς αὐτὴ ἔχει μίαν ἀνωφέρειαν πρὸς τὸ Μοναστηράκι, ὅπου ὑπάρχουν ἄφθονα ἀρδεύσιμα ρέοντα ὕδατα. Χρειάζεται μία μικρὰ τοπογράφησις καὶ μία μικρὰ μελέτη, δηλαδὴ ἕνας αὔλαξ διὰ νὰ ἀρδευθῇ ὁλόκληρος αὐτὴ ἡ πεδιάς. Εἰς τὴν πεδιάδα Βονίτσης μοχθοῦν νυχθημερὸν πλέον τῶν 600 οἰκογενειῶν, αἱ ὁποῖαι ἀσχολοῦνται μὲ τὴν ὄψιμον καλλιέργειαν καὶ μὲ τὰ κηπευτικά. Ἔγινεν ἕνας συνεταιρισμὸς μὲ σκοπὸν νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἄρδευσιν τῆς πεδιάδος. Ὑποβάλλω λοιπὸν τὴν παράκλησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅπως θελήσῃ καὶ διατάξῃ τὴν τοπογράφησιν, ἡ ὁποία δὲν πρόκειται νὰ στοιχίσῃ πολλὰ χρήματα, ἢ νὰ διατάξῃ τὴν μελέτην τοῦ ἔργου, ἡ ὁποία καὶ αὐτὴ δὲν πρόκειται νὰ στοιχίσῃ πολλὰ χρήματα, ἐνῷ ἐξ ἀντιθέτου τὸ ἔργον αὐτὸ θὰ ἀνυψώσῃ τὸ βιοτικὸν ἐπίπεδον τῶν 600 αὐτῶν οἰκογενειῶν τῶν ἀγροτῶν, ἀλλὰ θὰ εἶναι καὶ πρὸς ὄφελος τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας.

§29Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Προέρχομαι ἀπὸ μίαν περιφέρειαν ὅπου ἡ ἀνάγκη τῆς ἐκτελέσεως ἀρδευτικῶν ἔργων συνδέεται μὲ τὴν πρόοδον καὶ προαγωγὴν τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας. Γνωρίζομεν ὅλοι καλὰ ὅτι ἀπό τινων μηνῶν, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, εὑρισκόμην εἰς τὴν ἀνάγκην λόγῳ τοῦ περιορισμοῦ τῶν πιστώσεων νὰ διακόψω ὡρισμένα τοιαῦτα ἔργα. Λυποῦμαι πάρα πολύ, ἀλλὰ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ὑποσχεθῶ ὅτι ἠμπορῶ νὰ διαθέσω πιστώσεις διὰ νέα ἔργα, ἐφ’ ὅσον διεκόπη ἡ ἐκτέλεσις ἀρξαμένων ἤδη ἔργων, ἡ διὰ τὰ ὁποῖα γενομένη δαπάνη πολὺ φοβοῦμαι ὅτι θὰ ἀπολεσθῇ διὰ παντὸς λόγῳ τῆς διακοπῆς τῶν ἔργων αὐτῶν.

§30Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ γνωρίζω αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ποὺ εἴπατε, κ. Ὑπουργέ, καὶ γνωρίζω τοὺς κόπους ποὺ καταβάλλετε, πλὴν ὅμως ἡ τοπογράφησις δὲν θὰ στοιχίσῃ πολλά, διότι θὰ βοηθήσουν καὶ οἱ κάτοικοι διὰ προσωπικῆς ἐργασίας ἐὰν γίνῃ αὐτὸ τὸ ἔργον, διότι πραγματικὰ αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ σωτηρία των. Κάμετε τοὐλάχιστον τὴν τοπογράφησιν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του ἀπευθυνομένης πρὸς τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς Γεωργίας καὶ Δικαιοσύνης, σχετικῶς μὲ τὴν κατάθεσιν εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων καλλιεργητῶν», προκειμένου νὰ ἀπαλλοτριωθοῦν τὰ ἐν Εὐβοίᾳ μεγάλα τσιφλίκια, κλπ.

§32Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, πρὸ τριμήνου περίπου κατέθεσα εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐρώτησίν μου αὐτὴν πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος, τοῦ ἰσχύοντος ἤδη, ἐξ ἀφορμῆς τῶν δυσμενεστάτων πράγματι γεωκτητικῶν συνθηκῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπικρατοῦν εἰς τὴν Εὔβοιαν, λόγῳ τῆς ὑπάρξεως δέκα πέντε μεγάλων ἀγροκτημάτων τσιφλικίων συνολικῆς ἐκτάσεως 130.000–150.000 στρεμμάτων ἀνηκόντων εἰς 10 πλουσίους γαιοκτήμονας Εὐβοεῖς, καθ’ ἣν στιγμὴν χιλιάδες γεωργῶν, κτηνοτρόφων καὶ δασοκαλλιεργητῶν εὑρίσκονται εἰς οἰκονομικὴν ἐξαθλίωσιν καὶ πενίαν. Ἐζήτησα διὰ τῆς ἐρωτήσεώς μου αὐτῆς τότε τὴν λῆψιν τῶν ἐνδεικνυομένων νομοθετικῶν μέτρων καθὼς καὶ τῶν διοικητικῶν τοιούτων, ἔστω καὶ ἀναγκαστικῆς μισθώσεως μὲ τὸν γνωστὸν ἐκεῖνον νόμον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν προκειμένου νὰ τερματισθῇ μία κατάστασις κυριολεκτικῶς πρωτόγονος διὰ τὴν περιφέρειαν αὐτὴν τῆς Ἑλλάδος. Περισσότερον ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλο ἀγροτικὸν διαμέρισμα τῆς Ἑλλάδος τὸ γαιοκτητικὸν πρόβλημα ἐμφανίζεται ὀξύτατον εἰς τὴν περιοχὴν αὐτὴν καὶ μετὰ τὴν μεγάλην ἀγροτικὴν μεταρρύθμισιν, ἡ ὁποία ἐγένετο πρὸ 30 καὶ πλέον ἐτῶν καὶ ἀφοῦ ὑφίστανται τεράστιαι ἐκτάσεις δασῶν, ἐλαιοφυτεῖαι, βοσκότοποι καὶ καλλιεργημένων ἀκόμη ἐδαφῶν, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ περιέλθουν ἀπαραιτήτως εἰς τοὺς φυσικοὺς δικαιούχους τῆς γῆς εἰς τόσους καὶ τόσους ἐν Εὐβοίᾳ ἀκτήμονας ἢ ἔχοντας περιωρισμένον γεωργικὸν κλῆρον οἱ ὁποῖοι μέχρι σήμερον ὑπῆρξαν οἱονεὶ δουλοπάροικοι εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτὴν καὶ οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν ὅλα τὰ δεινὰ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν μεγάλων γαιοκτημόνων. Εὐτυχῶς μὲ τὴν ψήφισιν τοῦ νέου Συντάγματος παρέχεται ἡ γνωστὴ εὐχέρεια διὰ τοῦ ἄρθρου 104 τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως ὅλων τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων καὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν. Εἰς τὴν ὡς γνωστὸν μεταβατικοῦ χαρακτῆρος Συνταγματικὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 104, προβλέπεται ἡ ψήφισις εἰδικοῦ νόμου ὑπὸ τῆς Βουλῆς καθορίζοντος τὰς λεπτομερείας τῆς ἀπαλλοτριώσεως καὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν. Ἐκ τῆς πλευρᾶς καὶ μόνον αὐτῆς διατηρεῖ ἡ ἐρώτησίς μου τὴν ἐπικαιρότητά της καὶ ἐπιθυμῶ ἐκ τῆς ἀφορμῆς αὐτῆς, νὰ κάνω θερμοτάτην ἀλλὰ καὶ λίαν ἐπίμονον σύστασιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαιτέρως πρὸς τὸν ἀγαπητόν μου κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ἵνα καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς Συνταγματικῆς Διατάξεως καὶ ἀκόμη περισσότερον νὰ προχωρήσῃ μὲ τὸν ταχύτερον δυνατὸν καὶ γρηγορώτερον δυνατὸν ρυθμὸν εἰς τὴν πραγματοποίησιν καὶ τὴν ἐκτέλεσιν ὅλων ἀνεξαιρέτως εἰς ὁλόκληρον τὴν χώραν ἀπαλλοτριώσεων, προκειμένου ὡς εἶναι φανερὸν νὰ ἀπολυτρωθῇ ὁ ἀκτήμων ἀγροτικὸς κόσμος ἢ ὁ ἔχων περιωρισμένον γεωργικὸν κλῆρον, ἀπὸ μιᾶς καταστάσεως πραγματικῆς) δουλοπαροικίας καὶ ἐπὶ πλέον νὰ ἀπαλλαγῇ ἡ χώρα ἀπὸ αὐτὰ τὰ λείψανα μιᾶς παρωχημένης φεουδαρχικῆς ἐποχῆς. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ὡς γνωστὸν ἐπρωτοστάτησεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος καὶ ἡ παροῦσα Ἐθνικὴ Ἀντιριπροσωπεία, ἡ ὁποία καὶ μόνον καθὼς πιστεύω διὰ τὸν λόγον αὐτὸν τῆς διευκολύνσεως τοῦ ἔργου τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν, ἔχει προσφέρει πολυτίμους ὑπηρεσίας εἰς τὸ Ἔθνος, ὀφείλουν καὶ θὰ τὸ πράξουν ἀσφαλῶς, μόνον ἐπιθυμῶ τὸ ταχύτερον, νὰ πραγματοποιήσουν τὸ αἴτημα αὐτὸ τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου. Καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ θὰ παρασχεθῇ ἡ δυνατότης εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκπληρώσῃ ἕνα μέρος τοῦ ἐξαγγελθέντος ριζοσπαστικοῦ προοδευτικοῦ προγράμματος, βελτιώσεως τῆς ζωῆς τῶν πτωχῶν λαϊκῶν τάξεων.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Καλλίας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἰδίας ἐρωτήσεως.

§34Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ἐν συνεχείᾳ πρὸς τοὺς ἀγῶνας μιᾶς ὁλοκλήρου ἑξαετίας τοὺς ὁποίους διεξήγαγον εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν μαζὶ μὲ τὸν τότε συνάδελφον κ. Βαμβέτσον, τὸν κ. Χατζηγιάννην καὶ ἐλαχίστους ἄλλους ἐπωφελοῦμαι σήμερον τῆς εὐκαιρίας, τὴν ὁποίαν μοῦ παρέχει ἡ ἀναφορὰ τῶν ἀκτημόνων Νέας Ἀρτάκης διὰ νὰ συστήσω ἐκθύμως τὴν ἐπιτάχυνσιν τῆς διαδικασίας τῶν ἀπαλλοτριώσεων διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ τῆς Ἑλλάδος ἐν γένει καὶ τῆς Εὐβοίας εἰδικώτερον, λόγῳ τῆς μεγίστης κοινωνικῆς σημασίας τοῦ προβλήματος. Τοὺς σοβαρωτάτους λόγους δι’ οὓς πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀκτημόνων τὸ ταχύτερον ἔχω ἐκθέσει ἐπανειλημμένως διὰ μακρῶν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Καὶ θὰ τὸ πράξω καὶ πάλιν ἐν καιρῷ.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Γιαννιδάκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἰδίας ἐρωτήσεως.

§36Ι. ΓΙΑΝΝΙΔΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τῆς ἀναπτυσσομένης ἐρωτήσεως, θέτω ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν ὅτι εἰς τὴν ἰδιαιτέραν ἐκλογικήν μου περιφέρειαν τοῦ νομοῦ Ἡρακλείου Κρήτης, ὑπάρχουν Μοναί, αἱ ὁποῖαι ἔχουν τεραστίαν περιουσίαν γεωργικὴν ἀκαλλιέργητον εἰς τὴν διάθεσίν των. Αἱ γαῖαι αὗται περιῆλθον εἰς τὰς Μονὰς κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον. Εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὴν Κρήτην ἐπεκράτησεν ἡ Τουρκικὴ Κατοχὴ ἐπὶ 400 ἔτη. Οἱ Κατακτηταὶ ἠδύναντο νὰ παίρνουν καὶ νὰ ἰδιοποιοῦνται τὰς περιουσίας τῶν ἰδιωτῶν, ἐφόσον αὗται εὑρίσκοντο εἰς τὸ Ὑποθηκοφυλακεῖον ἐγγεγραμμέναι ἐπ’ ὀνόματί τους. Ἐκ τοῦ λόγου αὐτοῦ οἱ περισσότεροι τῶν Κρητῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠδύναντο νὰ βλέπουν τοὺς Τούρκους νὰ ἁρπάζουν τὴν περιουσίαν των, μετεβίβασαν τὰς ἰδιοκτησίας των εἰς τὰς Μονὰς τῆς Κρήτης. Αἱ ἰδιοκτησίαι αὐταί, κύριοι βουλευταί, σήμερον εἶναι ὑπὸ τὴν διαχείρισιν καὶ τὴν κυριότητα 20–30 ἱερωμένων, οἱ ὁποῖοι ἀσκοῦν καλογηρικὸν βίον εἰς ἑκάστην Μονήν. Ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, παρὰ τὸ ὅτι ἐψηφίσθη τὸ Σύνταγμα καὶ αὐτὸ τὸ λέγω διὰ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, παρὰ τὸ ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὸ στάδιον ἐκεῖνο, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν τῆς δουλοπαροικίας ἀπὸ μέρους τῶν καλογήρων αὐτῶν καὶ εἰς βάρος τοῦ ἐργαζομένου γεωργικοῦ κόσμου, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι αἱ περιουσίαι αὗται εἶναι ἰδιοκτησίαι τῶν προγόνων μας, δωρεές, ἐν τούτοις ἡ Ἱερὰ Μητρόπολις Κρήτης καὶ εἰδικώτερον οἱ καλόγηροι ἐξακολουθοῦν νὰ πωλοῦν εἰς δημοπρασίας, ἀνὰ ἑκάστην Κυριακήν, τὰς περιουσίας αὐτάς, διὰ νὰ προλάβουν τὴν ἀπαλλοτρίωσιν ἀπὸ μέρους τοῦ Συντάγματος. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ὅτι ἡ κατάστασις αὐτὴ ἔχει ὀξυνθῆ, κατὰ τοιοῦτον τρόπον εἰς τὸν Νομὸν Ἡρακλείου καὶ εἰδικῶς διὰ τὰ κτήματα τῆς Μονῆς Ἁγίας Μαύρας, ὥστε νὰ μὴ κάνῃ ἐντύπωσιν, κύριοι βουλευταί, ἐὰν μετὰ πάροδον χρόνου δημιουργηθοῦν συγκρούσεις μεταξὺ πολιτῶν καὶ Ἐκκλησίας, τὴν ἔκτασιν τῶν ὁποίων, δὲν δυνάμεθα ἀπὸ τοῦδε νὰ προΐδωμεν. Ποιοῦμαι λοιπὸν ἔκκλησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος πιστεύω ἐγὼ προσωπικῶς, ὅτι καὶ τὴν δύναμιν καὶ τὴν θέλησιν ἔχει, ἀλλὰ ἀρύεται ἤδη καὶ τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἀπὸ τὸ νεοψηφισθὲν Σύνταγμα, νὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν, ἡ ὁποία αὐτὴν τὴν στιγμὴν τουλάχιστον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργῇ κοινωνικὰς ἀναστατώσεις καὶ δυσαρεσκείας ἐναντίον τῆς καθεστηκυίας τάξεως.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἰδίας ἐρωτήσεως.

§38Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ εἶχε ἔλθει εἰς τὸ Σῶμα πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος, διερμηνεύουσα τὴν ἀγωνίαν τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, ὅπως ψηφισθῇ τὸ Σύνταγμα καὶ δοθῇ ἡ εὐχέρεια εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐφαρμόσουν καὶ πάλιν τὴν ἀγροτικὴν νομοθεσίαν. Ἡ Βουλὴ ψηφίσασα τὸ Σύνταγμα ἐτίμησεν ἑαυτήν, ἐτίμησεν τὴν ἐποχήν τῆς καὶ ἀνταπεκρίθη εἰς τὸ αἴσθημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἀρνηθῇ βεβαίως νὰ ὁλοκληρώσῃ τὸ ἔργον της καὶ ἀναμένομεν ἤδη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, ὅπως ὁλοκληρώσῃ τὴν ἀποστολήν της καὶ τιμήσῃ ἐπαναλαμβάνω καὶ τὴν ἐποχήν της καὶ ἑαυτήν. Ἤδη θὰ ἦτο περιττὸν νὰ ἐπεκταθῶμεν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν λόγων, διατὶ πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἀγροτικὴ μεταρρύθμισις. Ἀναμένω ἡ Κυβέρνησις μὲ ριζοσπαστικότητα ἀνάλογον πρὸς τὰς περιστάσεις καὶ πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ κόσμου ὅπως θέσῃ τὸ νομοθέτημα τὸ ταχύτερον ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Χλουβεράκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἰδίας ἐρωτήσεως.

§40Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι εὐτυχὴς διότι ἱκανοποιήσαμε τοὺς ἀγαπητούς μας συναδέλφους τοῦ Ἑλλ. Συναγερμοῦ διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νέου Συντάγματος. Εἶναι τώρα ὑποχρεωμένοι οἱ ἀξιότιμοι ἐπερωτῶντες, νὰ διαβιβάσουν εἰς τοὺς ψηφοφόρους τῆς περιφερείας των τὰς εὐχαριστίας τῆς Κυβερνήσεως, διότι διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ ἀποκατασταθοῦν οἱ ἀκτήμονες μέχρι σήμερον καλλιεργηταί. Θὰ πρέπῃ τώρα ὅλοι νὰ συμβάλωμεν, ὅπως ἡ ὑπόθεσις αὕτη λάβῃ σάρκα καὶ ὀστᾶ, ὥστε ἡ ἀπαλλοτρίωσις, διὰ τὴν ὁποίαν τόσον εἰργάσθη ἡ Κυβέρνησις....

§41Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ξεχάσατε ὅμως πῶς διετυπώθη τὸ ἄρθρον, μὲ πόσους ἀγῶνας.

§42Τ. ΠΑΡΡΗΣ. Νομίζω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι συγχρόνως μὲ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἐκποιήσεως τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων ἐν ὄψει τοῦ νόμου περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως, παρίσταται ἀνάγκη ὅπως λάβητε πρόνοιαν ἀπαγορεύσεως τῶν ἀναγκαστικῶν μισθώσεων τῶν ἀπαλλοτριωτέων κτημάτων, διότι καὶ διὰ τῆς μεθόδου ταύτης εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερακοντισθῇ ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου περὶ ἀπαλλοτριώσεων. Τοῦτο λέγω, ἔχων ὑπ’ ὄψει μου σχετικὴν περίπτωσιν τῆς Κοινότητος Καταπόλων Ἀμοργοῦ, ἐπὶ συναφοῦς θέματος τὴν ὁποίαν ἤδη ἔθεσα ὑπ’ ὄψει σας.

§43Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Δοκιμάζω, κύριοι συνάδελφοι, μεγάλην ἱκανοποίησιν, ἀκούων ἀπὸ τὰ ὑπεύθυνα χείλη τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους, τὴν πληροφορίαν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἀναμένει νὰ ἀποδώσῃ τοὺς καρποὺς του τὸ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ψηφισθὲν Σύνταγμα εἰς τοὺς δουλοπαροίκους τῆς ὑπαίθρου. Τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἔχει ἤδη ἕτοιμον τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως, τὸ προβλεπόμενον ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 104 τοῦ Συντάγματος καὶ πολὺ ταχέως θὰ τὸ θέση ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Σώματος. Βεβαίως τὸ νομοσχέδιον κινεῖται ἐντὸς τῶν πλαισίων τῆς γενικῆς Συνταγματικῆς Διατάξεως. Πρόθεσις τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, κύριοι, καὶ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ζητήσῃ ἐν καιρῷ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τὴν ψήφισιν καὶ τοῦ νόμου περὶ ἀναγκαστικῆς μισθώσεως, ὥστε, νὰ εὐρυνθοῦν τὰ περιθώρια καὶ νὰ ὑπάρξῃ δυνατότης νὰ ἱκανοποιηθῇ μεγαλύτερος ἀριθμὸς ἀκτημόνων. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνησυχίαν τοῦ κ. συναδέλφου ἐξ Ἡρακλείου καὶ τὴν πληροφορίαν περὶ ἐκποιήσεως ἀθρόως μοναστηριακῶν κτημάτων, τὸν πληροφορῶ, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἐκοινοποίησεν ἔγγραφον ἤδη ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν τῆς ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος, πρὸς ὅλας τὰς γεωργικὰς ὑπηρεσίας καὶ τοὺς Συμβολαιογράφους τοῦ Κράτους διὰ τοῦ Ὑπουργείου Δικαιοσύνης, ὅτι τοιαῦται μεταβιβάσεις εἶναι ἄκυροι, ἐφ’ ὅσον δὲν ζητεῖται ἡ ἄδεια τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, τὸ ὁποῖον φυσικὰ ἀρνεῖται νὰ τὴν δώσῃ. Πέραν τούτου, ἔχομεν ρητὴν τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ Μακαριωτάτου Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν, ὅτι κατὰ τὴν μεταβατικὴν αὐτὴν περίοδον, ποὺ διεξάγονται διαπραγματεύσεις μεταξὺ Κράτους καὶ Ἐκκλησίας, θὰ σταματήσουν αἱ μεταβιβάσεις καὶ κατακρατήσεις τῶν Μοναστηριακῶν κτημάτων.

§44Γ. ΤΖΩΡΤΖΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ περιλάβετε εἰς τὸ νομοσχέδιον ἀπαλλοτριώσεων, ποὺ πρόκειται νὰ καταθέσετε, τὴν Ἑταιρείαν Κωπαΐδος. Θὰ ἀπαλλοτριώσετε 240.000 στρέμματα ποὺ ἐκμεταλλεύεται ἡ ὡς ἄνω Ἑταιρεία κι’ ἔχει μεταβάλει τοὺς καλλιεργητὰς τῆς περιφερείας Θηβῶν, Λεβαδείας καὶ Λοκρίδος, εἰς δούλους. Πρέπει στὸ νομοσχέδιό σας νὰ περιλάβετε στὸ πρῶτο σας ἄρθρο τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν κτημάτων τῆς Ἑταιρίας ἐκείνης, ποὺ ἀπομυζᾷ τοὺς κόπους, μόχθους καὶ τὸν ἱδρῶτα τῶν σκλάβων Ἑλλήνων ἀγροτῶν. Πρέπει νὰ γνωρίζετε πὼς οἱ σκλάβοι γεωργοὶ τῶν ἄνω περιφερειῶν διὰ τοῦ αἵματός των κατέστησαν τὴν λίμνην εὔφορον πεδιάδα, καὶ τὴν ἐκμεταλλεύονται εἰς βάρος τῶν δούλων Ἑλλήνων ἀγροτῶν ὡρισμένοι ἑταῖροι. Εἶναι ἔργον ἀνθρωπίνης ἀξιοπρεπείας ἡ ἀπαλλοτρίωσις τῆς Ἑταιρίας Κωπαΐδος, καὶ ἡ ἀπόδοσίς της εἰς τοὺς ἐργαζομένους ἀγρότας τῶν ἄνω περιφερειῶν. Ἐὰν ἀπαλλοτριώσετε τὴν Ἑταιρίαν Κωπαΐδος προσφέρετε μεγάλην ὑπηρεσίαν εἰς τὴν Πατρίδα, καὶ ξεσκλαβώνετε χιλιάδας ἀγροτῶν ἀπὸ τὴ σκλαβιά. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§45Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Εἶμαι εὐχαριστημένος, κ. συνάδελφοι, διότι διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου Συντάγματος θὰ δοθῇ εὐχέρεια εἰς τοὺς δουλοπαροίκους νὰ ἀποκατασταθοῦν. Τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἔχει ἤδη ἕτοιμα τὰ σχετικὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα θὰ φέρῃ τὸ ταχύτερον ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνησυχίαν τοῦ ἐξ Ἡρακλείου κ. συναδέλφου τὸν πληροφορῶ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον δι’ ἐγγράφου του πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης καὶ τοὺς Συμβολαιογραφικοὺς Συλλόγους τῆς Χώρας γνωρίζει ὅτι ἐφεξῆς οὐδεμία μεταβίβασις ἐκτάσεως εἶναι δυνατὴ ἄνευ τῆς σχετικῆς ἀδείας τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας.

§46Θ. ΤΑΜΒΑΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, διαμαρτύρομαι διότι δὲν μοῦ δίδετε τὸν λόγον, ἐνῶ εἶχον ἐγγραφῆ. Βεβαίως τὸν λόγον ἐζήτησαν καὶ οἱ πρὸ ἐμοῦ ὁμιλήσαντες συνάδελφοι, ἀλλὰ εἶχον ἐγγραφῆ καὶ ἐγώ, ἀλλὰ ἀσφαλῶς ὁ ὑπάλληλος ἐκ παραδρομῆς — ἄνθρωπος εἶναι καὶ αὐτὸς — τὸ ἐλησμόνησε. Δὲν βλέπω ὅμως, διατὶ νὰ δημιουργηθῇ τόσον τεράστιον ζήτημα, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ κ. Πρόεδρος εἰς ὁμοίας περιπτώσεις ἔδιδε τὸν λόγον ἀσυζητητί. Θέλω λοιπὸν νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι καὶ ἄλλοτε μοῦ ἔχει συμβῆ αὐτό. Δὲν ἠμπορεῖ κ. Πρόεδρε, νὰ τηροῦνται δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά. Ὅλοι οἱ βουλευταὶ ἔχουν τὰ αὐτὰ δικαιώματα.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, σᾶς ἔδωκα τὸν λόγον καὶ σᾶς λέγω, ὅτι ἡ ἡμερησία διάταξις ἔχει διανεμηθῆ πρὸ μηνὸς περίπου καὶ δὲν διεμαρτυρήθητε πρὸς τοῦτο. Σᾶς παρακαλῶ, ἐὰν θέλετε νὰ ὁμιλήσετε ἐπὶ τοῦ συζητουμένου θέματος, νὰ συνεχίσετε.

§48Θ. ΤΑΜΒΑΚΑΣ. Ὑπερβάλλομε καὶ ἡμεῖς εἰς ὅσα ἐλέχθησαν ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας καὶ ἐφ’ ὅσον βεβαίως ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἔχει κατατεθῆ πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος ἀσχέτως τῶν ἀντιλήψεών μας περὶ αὐτοῦ, ὑπερβάλλομεν καὶ δηλοῦμεν καὶ ζητοῦμεν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ ἐπισπεύσῃ τὰς ἐργασίας του, ὥστε οἱ ἀκτήμονες νὰ ἠμπορέσουν ἐπὶ τέλους νὰ ζήσουν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στεφανίδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, ἀπευθυνομένης πρὸς τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς Ἐργασίας, Οἰκονομικῶν, Συντονισμοῦ καὶ Βιομηχανίας, σχετικῶς μὲ τὴν χορήγησιν ἐπιδόματος ἀνθυγιεινῆς ἐργασίας εἰς μεταλλωρύχους καὶ λιγνιτωρύχους.

§50Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι διότι διὰ τρίτην ἤδη φορὰν ἀπασχόλησα καὶ ἀπασχολῶ τὴν Βουλὴν διὰ τὸ θέμα τῆς βελτιώσεως τῆς ζωῆς τῶν λιγνιτωρύχων καὶ μεταλλορύχων τῆς Χώρας καὶ εἰδικώτερον διὰ τὴν παροχὴν τοῦ ἐπιδόματος ἀνθυγιεινῆς ἐργασίας. Εἶμαι ὅμως ἀναγκασμένος νὰ τὸ πράξω, ὄχι μόνον διότι πρόκειται περὶ κλάδου ἐργατῶν σκληρότατα ὡς γνωστὸν ἐργαζομένων, μέσα εἰς τὰς ὑπογείους στοὰς τῶν μεταλλείων τῆς Χώρας, ἀλλὰ καὶ διότι ἐδημιουργήθη ἕνα ζήτημα ἠθικῆς τάξεως. Ὡς γνωστόν, ὅλοι οἱ Βουλευταὶ οἱ προερχόμενοι ἀπὸ περιφερείας εἰς τὰς ὁποίας γίνεται ἐκμετάλλευσις λιγνιτῶν καὶ γενικῶς μεταλλείων ἀνεγνωρίσαμε καὶ ἀπεδέχθημεν τὴν Κυβερνητικὴν ἄποψιν ὅτι ὑφίσταται πράγματι ἀδυναμία ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως αὐξήσεως τῶν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων, διὰ λόγους γενικωτέρους καὶ γνωστούς. Ἀλλὰ ἐπιμείναμεν τότε, κατὰ τὴν συζήτησιν τὴν γενομένην πρὸ 2 μηνῶν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἦτο ἀδύνατον νὰ παράσχῃ εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, ὅ,τι ἐζήτουν, εἴχομεν εἴπει, ὅτι—καὶ ἐπαναλαμβάνομεν καὶ σήμερον—εἶναι ἀκόμη σκλάβοι αὐτοί, χειρότεροι ἀπὸ ὅλους τοὺς ἐργάτας τῆς Ἑλλάδος, ἐργαζόμενοι μέσα εἰς τὰς ὑπογείους στοὰς κατὰ τὸν ἀνθυγιεινότερον τρόπον. Λέγω λοιπόν, ὅτι ἐπιμείναμεν τότε καὶ ὑπεστηρίξαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ τοὺς δοθῇ ἕνα μικρὸν ἐπίδομα ἀνθυγιεινῆς ἐργασίας, ὅπως γίνεται ἄλλωστε εἰς ὅλας τὰς Χώρας τοῦ κόσμου, προκειμένου περὶ τῶν ἐργατῶν τῆς λεγομένης βαρείας Βιομηχανίας. Καὶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως εἶχε παρασχεθῆ τότε ἡ διαβεβαίωσις, ὅτι τὸ ζήτημα θὰ ἐμελετᾶτο. Καὶ εἶναι, κύριοι, πρὸς τιμὴν τοῦ παρόντος Ὑπουργοῦ Ἐργασίας, ὅτι δύο μόλις ἡμέρας μετὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ θέματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἰδιαιτέρως ἀπασχολεῖ ἡμᾶς τοὺς γνωρίζοντας τὸ δρᾶμα τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, εἶναι πρὸς τιμὴν λοιπὸν τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ τῆς Ἐργασίας, ὅτι μετὰ δύο ἡμέρας ὑπέγραψε ἀπόφασιν, περὶ παροχῆς τοῦ ἐπιδόματος αὐτοῦ, ἔστω καὶ μικροῦ, δηλ. 25% τοῦ ἡμερομισθίου δηλ. 4.000 ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ ἡμερομισθίου. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐπίδομα ἀνθυγιεινῆς ἐργασίας ποὺ ἐδόθη. Καὶ ἀτυχῶς, παρὰ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐργασίας παρὰ τὰς ἐπακολουθησάσας ἐρωτήσεις πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἐδημοσιεύθη ἡ ἀπόφασις αὕτη εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως Κατά τινας δὲ πληροφορίας, ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἔδωκε ἐντολὴν νὰ ἀνασταλῇ ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, ἐγὼ ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν Βουλήν, βουλευτὴς τῆς περιφερείας τῶν σκλάβων, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι θεωρῶ τὸ ζήτημα μεγίστης σημασίας καὶ παρακαλῶ καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως πραγματοποιήσῃ τὴν δημοσίευσιν αὐτῆς εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω, ὅτι μὲ μίαν ραγδαίαν καὶ ἄμεσον ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως, πρέπει νὰ ἀρθῇ ἡ καχυποψία 10.000 ἐργατῶν ποὺ ἐργάζονται εἰς μεταλλεῖα καὶ λιγνιτωρυχεῖα, οἱ ὁποῖοι, ὡς ἐπληροφορήθην, ἀπῄτησαν καὶ ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὴν λύσιν. Λέγω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πρέπει μὲ μίαν ραγδαίαν ἐνέργειαν νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ εἰς τὴν καχυποψίαν τῶν ἐργατῶν ὅτι ἐξεδηλώθη ἀντίδρασις ἐκ μέρους ὡρισμένων κύκλων ἑταιριῶν καὶ συγκεκριμένως τῆς Ἐμπάσκο ἐν Ἀλιβερίῳ καὶ ἄλλων Ἑλληνικῶν ἑταιριῶν διὰ τὴν μὴ δημοσίευσιν τῆς ἀποφάσεως, ἡ ὁποία δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο παρὰ δίδει ψυχία εἰς τοὺς ἐργάτας, λιγνιτωρύχους καὶ μεταλλωρύχους ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται περὶ ἐρωτήσεώς μου τὴν ὁποίαν ἐξαντλῶ μὲ τὴν προσθήκην αὐτήν. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ μεγαλόσχημοι, οἱ ὁποῖοι ἐκμεταλλεύονται τὰ μεγαλείτερα λιγνιτωρυχεῖα τῆς Ἑλλάδος, καὶ εἰς τὴν Εὔβοιαν καὶ εἰς τὰς ἄλλας περιοχὰς τῆς Ἑλλάδος, ὅλοι αὐτοὶ πρέπει νὰ γνωρίζουν ὅτι ἔπειτα ἀπὸ ὅσα τεράστια ποσὰ ἀποδεδειγμένως ἀπεκόμισαν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς τελευταίας τετραετίας ἀπὸ τὸ σχέδιον ἀνασυγκροτήσεως διὰ τὴν λεγομένην τόνωσιν καὶ ἐνίσχυσιν τῆς ἐγχωρίου λιγνιτοπαραγωγῆς, οἱ κύριοι αὐτοί, μετὰ τὰς προσφάτως ἐλθούσας εἰς φῶς καταπληκτικὰς ἐνεργείας των, νὰ δηλώσουν εἰς τὴν Οἰκονομικὴν Ἐφορίαν, ἕνας Σκαλιστήρης καὶ ἄλλοι, μηδαμινὰ ποσὰ καὶ γελοῖα ὡς πραγματοποιηθέντα ἔσοδα ἐτήσια, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐθησαύρισαν, λέγω ὅτι ὅλοι αὐτοὶ πρέπει νὰ μάθουν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ στερηθοῦν οἱ λιγνιτωρύχοι καὶ μεταλλωρύχοι—10 χιλ. εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐκ τῶν ὁποίων 3 χιλ. εἰς τὴν Εὔβοιαν— τοῦ μικροῦ αὐτοῦ ἐπιδόματος τῶν 4.000 δραχμῶν. Ἀπευθύνομεν ἔκκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαιτέρως πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς τὸν ὁποῖον ἀπηυθύνθησαν καὶ αἱ ἐργατικαὶ ὀργανώσεις, ἵνα δώσῃ ἐντολὴν νὰ δημοσιευθῇ ἡ ὑπογεγραμμένη ἀπόφασις περὶ παροχῆς ἐπιδόματος ἀνθυγιεινῆς ἐργασίας. Πιστεύω ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ συμμερισθῇ τὸ γενικὸν καὶ δικαιότατον αὐτὸ αἴτημα ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι φθείρουν τὴν ὑγείαν των εἰς νεαρωτάτην ἡλικίαν ἐργαζόμενοι μέσα εἰς στοὰς ὑπογείους διὰ νὰ θησαυρίζουν ὀλίγοι ἄνθρωποι. Θὰ πρέπῃ αἱ ἐπιχειρήσεις αὐταὶ νὰ κρατικοποιηθοῦν, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ρέντης, τὸ ταχύτερον, διότι εἶναι ἀπαράδεκτον δέκα ἕως δέκα πέντε ἄνθρωποι νὰ ἐκμεταλλεύωνται ὅλα τὰ οἰκονομικὰ ἀγαθὰ τῆς Χώρας μας. (Χειροκροτήματα).

§51Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴθισται κ. Πρόεδρε, ὅταν δύο ἐρωτήσεις ἔχουν τὸ αὐτὸ περιεχόμενον, νὰ συζητοῦνται μαζί, καὶ ὅταν ἀκόμη ἔχουν διάφορον σειρὰν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἀφοῦ βεβαίως προηγηθῇ συνεννόησις πρὸς τοῦτο τῶν κ. κ. ἐρωτώντων βουλευτῶν καὶ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Παρακαλῶ λοιπὸν ὅπως δοθῇ ὁ λόγος καὶ εἰς τὸν κ. Καλλίαν καὶ λοιποὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἐπὶ ἰδίας ἐρωτήσεως μὲ τὴν ἄρτι συζητηθεῖσαν τοῦ κ. Στεφανίδη, δοθέντος ὅτι καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὁ κ. Γόντικας, ἐνέκρινε τοῦτο.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Καλλίας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἰδίας ἐρωτήσεως.

§53Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ βασικὸν θέμα εἶναι τὸ ἑξῆς: Οἱ λιγνιτωρύχοι προπολεμικῶς ἔπαιρναν διάφορον ἡμερομίσθιον ἀπὸ τοὺς ἀνειδικεύτους ἐργάτας. 40 περίπου δραχμὰς οἱ ἀνειδίκευτοι, 62–70 οἱ μεταλλωρύχοι γενικῶς. Τοῦτο προεκάλεσε πρὸ τριῶν περίπου μηνῶν ἐκ μέρους τῶν διαφόρων Σωματείων Μεταλλωρύχων ἀφορμὴν ψηφισμάτων πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς ἐργασίας περὶ διαφόρου ποιοτικῆς ἀνακατατάξεως ἢ χορηγήσεως τοῦ ἐπιδόματος ἀνθυγιεινῆς ἐργασίας, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πάῃ εἰς τὸ μεγάλο καὶ γενικὸν θέμα τῶν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων, τὸ ζήτημα τῆς εἰδικώτερον βλαπτομένης καὶ ἀδικουμένης τάξεως τῶν μεταλλωρύχων, ἡ ὁποία, ἀσχέτως πρὸς τὴν ἀνεπάρκειαν ὅλων τῶν ἄλλων μισθῶν, ὑφίσταται τὴν πρόσθετον ἀδικίαν ὅτι ἡ τόσον ἀνθυγιεινὴ καὶ ἐπίπονος αὐτὴ ἐργασία λαμβάνει τὸ ἁπλοῦν ἡμερομίσθιον τοῦ ἀνειδικεύτου ἐργάτου. Ὅταν ἐφέρομεν εἰς τὴν Βουλὴν τότε τῶν Σωματείων τῶν Μεταλλωρύχων τὰς ἀναφοράς, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας ἔδωσε τὴν ὑπόσχεσιν ὅτι θὰ εὕρῃ λύσιν· καὶ πράγματι, πρὸς τιμήν του, συντομώτατα εὗρε λύσιν τὴν ὁποίαν καὶ μᾶς ἐγνωστοποίησεν. Περιέργως, ὅταν ἔφθασε εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐργασίας περὶ χορηγήσεως τοῦ ἐπιδόματος, ἀνεκλήθη καὶ δὲν ἐδημοσιεύθη. Τὶ ὑπῆρξε συνέπεια τοῦ γεγονότος τούτου; οἱ ἐργάται, οἱ ὁποῖοι πλὴν τῆς οἰκονομικῆς ἀδικίας ὑφίστανται καὶ ἕνα εἶδος ἀθετήσεως ὑποσχέσεως ἡ ὁποία ἐδόθη διὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Ἐργασίας, ἀπηύδησαν καὶ ἤδη εὑρισκόμεθα καὶ ἐνώπιον ἀπεργίας τῶν μεταλλωρύχων. Καὶ διότι ὑπάρχει οὐσιαστικὸν δίκαιον καὶ διότι ὑπάρχει ἐκδηλωθεῖσα ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἀδύνατον νὰ παραμείνῃ τὸ ζήτημα ἄλυτον. Διὰ τοῦτο ἀπευθύνω ἔκκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν λύσιν τὴν ὁποίαν ἐκείνη ἔδωσε, ἔστω καὶ περιωρισμένως, νὰ τὴν πραγματοποιήσῃ, διότι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παραμείνουν εἰς τοιαύτην ἀμοιβήν, ἄνευ ἐπιδόματος ἀνθυγιεινῆς ἐργασίας, οἱ κατ’ ἐξοχὴν ἔχοντες καὶ διεξάγοντες ἀνθυγιεινὴν ἐργασίαν, οἱ μεταλλωρύχοι, οἱ ὁποῖοι μετὰ πάροδον 10ετίας περίπου καταλήγουν ὅλοι φυματικοί.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Ταμβακᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῶν ἰδίων ἐρωτήσεων.

§55Θ. ΤΑΜΒΑΚΑΣ. Συμμερίζομαι ἀπολύτως τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ συναδέλφου κ. Στεφανίδη, ἂν καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὴ περιορίζητε μόνον εἰς λόγους, ἀλλὰ διὰ τοσοῦτον σοβαρὸν ζήτημα καὶ ζωτικὸν διὰ τὴν περιφέρειάν μας καὶ δι’ ὁλόκληρον τὸν ἐργατικὸν κόσμον τῆς Ἑλλάδος, νὰ προέβαινε καὶ εἰς πράξεις, νὰ ἔφθανε καὶ μέχρις ἀποδοκιμασίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἐνῷ ὑπεσχέθη καὶ ὑπέγραψε τὴν ἀπόφασιν διὰ τὴν χορήγησιν τοῦ ἐπιδόματος, ἀποτόμως ἀνέκρουσε πρύμναν.

§56Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Δὲν δέχομαι συμβουλάς.

§57Θ. ΤΑΜΒΑΚΑΣ. Ὑπενθυμίζω εἰς τὸν σεβαστὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅτι προεκλογικῶς ἐπέρασεν ἀπὸ τὴν περιφέρειάν μας καὶ ἐσταμάτησε εἰς τὸ χωρίον Μαντοῦδι μαζὶ μὲ τοὺς ὑποψηφίους τοῦ Κόμματός του. Καὶ ἠρώτησε τοὺς ἐργάτας μεταλλωρύχους τὶ ἡμερομίσθια παίρνουν καὶ ἐξεπλάγη ὁ ἴδιος ἀπὸ τὰ χαμηλὰ ἡμερομίσθια. Τοὺς ὑπεσχέθη δὲ ρητῶς ὅτι ἐρχόμενος εἰς τὴν Κυβέρνησιν θὰ ἱκανοποιήσῃ τὸ αἴτημά τους διὰ νὰ παύσουν νὰ φυτοζωοῦν καὶ νὰ εἶναι τρωγλοδίαιτοι οἱ ἀτυχεῖς αὐτοὶ ἐργάται. Ἰδοὺ λοιπὸν ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τώρα ποὺ εἶσθε Κυβέρνησις, δικοί σας εἶναι οἱ Ὑπουργοί, λύσατε τὸ ζήτημα, ἀφοῦ καὶ ὁ ἴδιος ὁ ὑπεύθυνος Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας τὸ ἔλυσε καὶ ἀποτόμως ἐσταμάτησε. Ἐὰν τυχὸν ἰσχυρισθῇ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ὅτι ἐσταμάτησε δι’ ἄλλους λόγους καὶ κατ’ ἐπιρροὴν ἄλλων δυνάμεων, νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ διαφωνήσω ριζικῶς. Εἰς ἄλλην ἐρώτησίν μου εἶπον ὅτι θὰ ἤξιζε τὸν κόπον νὰ φύγουν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας, νὰ κατέλθουν εἰς τὰς κατακόμβας οἱ ἁρμόδιοι, ἔστω καὶ οἱ Ἀμερικανοί, ἐὰν ἔχουν ἀντίρρησιν, καὶ νὰ παραμείνουν μόνον διὰ δέκα λεπτὰ ὑπὸ τὴν γῆν. Τότε θὰ ἦτο εὐχερέστερον τὸ ἔργον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Ἐργασίας νὰ πείσῃ τοὺς ἁρμοδίους διὰ νὰ χορηγηθῇ τὸ ἐπίδομα ἀνθυγιεινῆς ἐργασίας. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω κ. Πρόεδρε καὶ νὰ διαμαρτυρηθῶ ζωηρῶς διότι τοὺς ἀφαιρεῖται ὁ ἄρτος ἀπὸ τὸ στόμα των. (Χειροκροτήματα).

§58Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Προέρχομαι, κ. Πρόεδρε, ἐκ περιοχῆς εἰς τὴν ὁποίαν ὑπὸ τὰς ἰδίας σκληρὰς συνθήκας ἐργάζονται δύο περίπου χιλιάδες μεταλλωρύχων. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ συνηγορήσω καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν δικαίων αἰτημάτων τῶν εἰς τὰ ἔγκατα τῆς γῆς σκληρῶς ἐργαζομένων μεταλλωρύχων. Εἶναι ἀναμφισβητήτως ἄξιοι καλλιτέρας τύχης.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Καλαντζῆς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῶν ἰδίων ἐρωτήσεων.

§60Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε. Ἐπιθυμῶ νὰ φέρω ὑπ’ ὄψει τοῦ Σώματος ὅτι ὅταν πρὸ διμήνου οἱ ἐργάται τῶν Μεταλλείων Δομοκοῦ, κατῆλθον εἰς ἀπεργίαν, ἐστάλη ἐντεῦθεν ἐπόπτης ἐργασίας ὁ ὁποῖος ἐπεβεβαίωσε δι’ ἐκθέσεώς του τὰς γνωστὰς ἄλλως τε δυσμενεῖς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐργάζονται οἱ ἐργάται τῶν Μεταλλείων αὐτῶν. Τότε ἐδόθη διαβεβαίωσις παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ Ἐργασίας ὅτι συντόμως θὰ παρείχετο εἰς τοὺς ἐργάτας τῶν Μεταλλείων καὶ Λιγνιτωρυχείων αὔξησις ὑπὸ τὸν τύπον προσθέτου ἀμοιβῆς λόγῳ τῶν ἰδιαζουσῶν συνθηκῶν ἐργασίας. Ἔκτοτε ἐκκρεμεῖ τὸ ζήτημα. Πιστεύομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἰδιαιτέρως ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας τοῦ ὁποίου εἶναι γνωστὸν καὶ δεδοκιμασμένον τὸ ἐνδιαφέρον διὰ τὴν τάξιν τῶν ἀσθενεστέρων, δηλαδὴ τῶν ἐργατῶν, θὰ ἐπιβεβαιώσῃ τὴν ἠθικὴν δέσμευσιν τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῶν ἐργατῶν Μεταλλείων καὶ θὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἀνακοίνωσιν τῆς ἀποφάσεως. Πρὸ 2μήνου κατῆλθον εἰς ἀπεργίαν οἱ ἐργάται Μεταλλείων Δομοκοῦ καὶ ἀνέστειλαν τὴν περαιτέρω συνέχισιν τῆς ἀπεργίας, λόγῳ τῆς ἐξαγγελθείσης τότε ἀλλὰ μὴ πραγματοποιηθείσης Κυβερνητικῆς ἀποφάσεως. Πιστεύομεν, ὅτι τώρα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας θὰ δώσῃ τὴν λύσιν τὴν ὁποίαν δικαίως καὶ εὐλόγως προσδοκοῦν καὶ ἀναμένουν οἱ ἐργάται Μεταλλείων.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Διαμαντόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῶν ἰδίων ἐρωτήσεων.

§62Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῶν μεταλλωρύχων. Εἰς τὴν περιοχὴν Λαυρίου ὅπου οἱ ἄνθρωποι στεροῦνται τῶν πάντων καὶ ὅπου λόγῳ τῶν δηλητηριωδῶν ἀερίων δὲν δύνανται νὰ ζήσουν οὔτε κόττες ἀπὸ 15 ἡμερῶν ὑφίσταται μία ἀπεργία καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ εὑρεθῇ τρόπος νὰ λυθῇ αὕτη. Συνηγορῶ εἰς τὰς ἀπόψεις τοῦ κ. Στεφανίδη ὅστις διεξῆλθε τὸ θέμα ἀπὸ πάσης πλευρᾶς. Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας ἔδειξε κατανόησιν ἀλλὰ πρέπει νὰ λυθῇ τὸ ὑπὸ κρίσιν ζήτημα διότι φοβοῦμαι ἐὰν τρενάρῃ τὸ ζήτημα θὰ δημιουργηθοῦν ζητήματα εἰς τὴν περιοχὴν Λαυρίου διὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἔχωμεν εὐθύνας.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐργασίας ἔχει τὸν λόγον.

§64Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ (Ὑπ. Ἐργ.). Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ συζητεῖται τὸ ζήτημα τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπαντῶν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀφήσω μερικὰ πράγματα σκοτεινά, διότι ἐδῶ ἠκούσθη ὅτι ἐδόθησαν ὑποσχέσεις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι δεσμευμένη καὶ διάφορα ἄλλα πράγματα. Καὶ οἱονεὶ ὁ φίλτατος ἐκ Φθιώτιδος συνάδελφος, ἔκαμεν ἐπερώτησιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ μὲ συνήθη ὀξύτητα ἡ ὁποία τὸν διακρίνει διότι τὸν γνωρίζω ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν τὴν ἔκαμε μετὰ μαχητικότητος. Δυστυχῶς ἀπὸ ἀπόψεως συμπαθείας, φυσικά, ἡ συμπάθειά μας εἶναι μὲ τοὺς μεταλλωρύχους, ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας ἂν κρίνωμεν τὸ θέμα, δὲν γεννᾶται ἀμφιβολία ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ αὔξησις διότι τὰ σημερινὰ ἡμερομίσθια εἶναι μικρότερα ἐν σχέσει μὲ τὰ τῶν ἄλλων ἐργατῶν. Ὅπως εἶπον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν τὰ ἡμερομίσθια τῶν μεταλλωρύχων καὶ λιγνιτωρύχων ἦσαν χαμηλότερα καὶ προπολεμικῶς. Τοῦτο ἐπιβάλλει νὰ φροντίσωμεν νὰ τὰ ὑψώσωμεν διότι ἡ ἐργασία τὴν ὁποίαν καταβάλλουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι κοπιωδεστάτη καὶ ἀπὸ ὡρισμένης σκοπιᾶς ἀνθυγιεινοτάτη. Δυστυχῶς τὸ θέμα δὲν εἶναι θέμα κοινωνικοῦ αἰσθήματος διὰ τὸ ὁποῖον εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι. Εἶναι θέμα τοῦ τὶ θὰ γίνῃ μετὰ τὴν αὔξησιν τῶν ἡμερομισθίων τῶν μεταλλωρύχων καὶ λιγνιτωρύχων. Τὰ ἡμερομίσθια τῶν ἐργατῶν αὐτῶν ἀποτελοῦν μέγα ποσοστὸν τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς, ἐνῶ τὰ ἡμερομίσθια τῶν ἐργατῶν τῶν Βιομηχανιῶν εἶναι ἕνα ἐλάχιστον τὸ ὁποῖον κυμαίνεται μεταξὺ 10 καὶ 20% τοῦ κόστους ἐνῶ τὰ ἡμερομίσθια τῶν μεταλλωρύχων καὶ λιγνιτωρύχων ἀνέρχονται εἰς ποσοστὸν 75 καὶ 80%. Συνεπῶς πᾶσα αὔξησις ἔχει μιὰν ἐπίπτωσιν ἐπὶ τοῦ κόστους μεγαλειτέραν, ἀπ’ ὅτι ἔχει εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας διότι τότε πρέπει κάθε περίπτωσις αὐξήσεως νὰ ἀντιμετωπισθῇ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως τῆς ἐπιπτώσεώς της εἰς τὰς τιμάς. Ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας ἐπίστευα καὶ πιστεύω ὅτι εἰδικῶς διὰ τὴν περίπτωσιν τῶν μεταλλωρύχων καὶ λιγνιτωρύχων, πρέπει καὶ τὴν τιμὴν ἐπιπτώσεως νὰ τὴν ἀντιμετωπίσωμεν. Ἀλλὰ θέλω νὰ εἴμεθα ἐξηγημένοι μὲ τὴν Βουλήν, ὅτι τοιαύτη αὔξησις τὴν ὁποίαν πιστεύω ὡς ἐπιβεβλημένην θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν τὴν αὔξησιν τοῦ κόστους τῶν μεταλλευμάτων. Αὔξησις δὲ τοῦ κόστους σημαίνει αὔξησιν τῆς παθητικότητος διότι τὰ ἑλληνικὰ μεταλλεύματα εἶναι πτωχὰ καὶ ἐξάγονται διὰ μιᾶς εἰσφορᾶς τοῦ Κράτους. Δὲν πρόκειται, κύριοι συνάδελφοι, περὶ τῶν συνήθων περιπτώσεων διότι ἐν προκειμένῳ ἔχομεν νὰ ἐξακριβώσωμεν τὸ πραγματικὸν κόστος καὶ τὸ πραγματικὸν περιθώριον κέρδους, ἐνῶ εἰς τὰς ἄλλας συνήθεις περιπτώσεις εἶναι δυνατὸν νὰ αὐξομειωθῇ τὸ ἡμερομίσθιον καὶ ἡ τιμὴ τοῦ ἐμπορεύματος νὰ μὴ αὐξηθῇ. Διὰ τοῦτο ἐπῆλθεν ἡ ἀνάσχεσις καὶ ὄχι ἡ ἀνάκλησις. Δὲν ἐξηρτᾶτο τὸ ζήτημα ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐργασίας, ἐκεῖνοι ποὺ διεφώνησαν δὲν εἶναι ξένοι ἀλλὰ οἱ ὑπουργοὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν εὐθύνην τῶν τιμῶν. Συνέβη δὲ καὶ τὸ ἑξῆς: ἐδημοσιεύθη, ἐθεσπίσθη ἕνας νόμος περὶ προστασίας τοῦ λιγνίτου ἀλλὰ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ ἀναβάλλεται διαρκῶς καὶ συνεπῶς εἶναι δύσκολον καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ λιγνίτου νὰ εὑρεθοῦν ἐπιχειρήματα. Ὅλα αὐτὰ ποὺ σᾶς εἶπα δὲν σημαίνουν ὅτι δὲν ἀναγνωρίζω τὴν ἀνάγκην τῆς ὑψώσεως τῶν ἡμερομισθίων τῶν μεταλλωρύχων καὶ λιγνιτωρύχων, ὄχι ὅτι δὲν πρέπει νὰ καταβληθῇ προσπάθεια ἀλλὰ αὐτὰ σημαίνουν ὅτι ὑπάρχουν πολλαὶ δυσκολίαι, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι πολύπλοκον καὶ δὲν ἀρκεῖ νὰ λέγῃ κανεὶς ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ζοῦν ὑπὸ συνθήκας κακὰς διὰ νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα. Τὸ ζήτημα πρέπει νὰ λυθῇ καὶ ἐν σχέσει μὲ τὸν ἀντίκτυπον. Πρὸ 3–4 ἡμερῶν ἐκάλεσα τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν μεταλλείων καὶ τοὺς ἐκπροσώπους τῶν ἐργατῶν νὰ κάμουν μίαν σύσκεψιν. Τὰ ὅσα σᾶς εἶπα ἐξηγοῦν τὸ σταμάτημα τῆς προσπαθείας τῆς αὐξήσεως. Δὲν σᾶς ἀποκρύπτω ὅτι ἐσκέφθην μήπως ἦτο δυνατὸν δι’ ἄλλης ὁδοῦ νὰ εὑρεθῇ τρόπος ἱκανοποιήσεως τοὐλάχιστον τῶν ἐργατῶν οἱ ὁποῖοι ἔχουν εἰδικὰς συνθήκας καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ περίπτωσις τῶν ἐργατῶν Εὐβοίας. Ἀλλὰ ἡ ἀπόφασις τὴν ὁποίαν ἑτοίμασα, καθορίζει ὡρισμένην αὔξησιν καὶ ὡρισμένας ἐκτάκτους ὥρας διότι αὐτὴ ἦτο ἡ λύσις τὴν ὁποίαν εἶχα ὑποσχεθῆ κατὰ προηγουμένην συνεδρίαν καὶ θὰ ἐνθυμῆται ὁ κ. Στεφανίδης ὅτι δὲν εἶχα εἴπει ὅτι θὰ γίνῃ τὸ ἐπίδομα ἀνθυγιεινῆς ἐργασίας. Τοὐναντίον ἐγὼ ἐτόνισα ὅτι τοῦτο εἶναι δύσκολον καὶ εἶπον ὅτι θὰ εὑρεθῇ μία ἄλλη λύσις. Ἡ ἄλλη λύσις ἦτο ἀκριβῶς αὐτή. Ηὔξησα τὸ κατώτατον ὅριον εἰδικῶς διὰ τὴν περίπτωσιν τῶν μεταλλωρύχων. Εἶδον ὅμως μετὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς ἀποφάσεως ὅτι οἱ μὲν μεταλλωρύχοι ὠφελοῦντο ἐνῶ οἱ ἄλλοι δὲν ὠφελοῦντο καὶ συνεπῶς τὸ πρόβλημα παρέμενεν ἐκκρεμές. Διὰ τοῦτο ἐκάλεσα ἐν ἀναμονῇ τελικῆς ἀποφάσεως, τὰς δύο πλευρὰς αἱ ὁποῖαι συνηντήθησαν χθὲς καὶ κατέληξαν εἰς τὸ ὅτι τὸ θέμα πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἐν συναρτήσει μὲ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τοῦ λιγνίτου καὶ τὴν πολιτικὴν ἐπὶ τῶν τιμῶν. Παρεκάλεσα τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ συγκαλέσῃ αὔριον μίαν σύσκεψιν εἰς τὴν ὁποίαν νὰ μετάσχουν ὅλοι οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ μία λύσις, ἡ ὁποία, ἔστω καὶ μὲ κάποιαν παρέκκλισιν ἀπὸ τὴν γενικὴν γραμμὴν τῆς πολιτικῆς τῶν τιμῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ μίαν ἱκανοποίησιν εἰς τὸ κοινωνικὸν αὐτὸ αἴτημα καὶ νὰ δοθῇ εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς τοὺς ὑπὸ τόσας σκληρὰς συνθήκας ἐργαζομένους κάποια μεγαλειτέρα περιποίησις. Δὲν παραλείπω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραγνωρίζωμεν τὸ γεγονὸς ὅτι εἰς τὸ σύγχρονον Κράτος τὰ ὅπλα τὰ ὁποῖα διαθέτει ἡ Πολιτεία διὰ τὴν αὔξησιν τῶν ἡμερομισθίων καὶ τὴν ρύθμισιν τῶν σχέσεων μεταξὺ κεφαλαίου καὶ ἐργασίας εἶναι καὶ πρέπει νὰ εἶναι μακρά. Ἡ μάχη μεταξὺ κεφαλαίου καὶ ἐργασίας δὲν δίδεται ἀπὸ τὸ Κράτος. Τὸ Κράτος παρεμβαίνει μόνον καὶ προσπαθεῖ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὸ κοινωνικὸν αἴτημα τῆς συνεχοῦς καλλιτερεύσεως τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τῶν ἐργαζομένων. Τὴν μάχην πρέπει νὰ τὴν δώσουν αἱ ἴδιαι αἱ κοινωνικαὶ τάξεις αἱ ὁποῖαι ἀντιτίθενται. Διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ σᾶς ἐκπλήσσῃ τὸ γεγονὸς ὅτι ἔγινε ἡ ἀπεργία. Καὶ δὲν εἶναι διότι ἔγινεν ἡ ἀπεργία, ἀλλὰ διότι ἔχουν δίκαιον ζητοῦντες ὅσο ζητοῦν.

§65Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ἡ χορήγησις ἐπιδόματος ἀνθυγιεινῆς ἐργασίας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τοῦ γενικοῦ ἐπιπέδου τῶν τιμῶν.

§66Ι. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι εἰδικῶς διὰ τὴν Εὔβοιαν, μέχρις ὅτου ἐπιλυθῇ τελικῶς τὸ θέμα, θὰ λάβετε ἰδιαιτέραν μέριμναν. Παρακαλῶ νὰ σημειώσητε ὅτι ἐὰν εἰς τὴν Εὔβοιαν ὁ ἐργάτης–μεταλλωρύχος εἶναι εἰς θέσιν νὰ διαθέσῃ ὀλίγον γάλα ἢ ἕνα αὐγὸ διὰ τὰ παιδιά του, εἶναι ἀδύνατον τοῦτο εἰς τὸν μεταλλωρύχον τοῦ Λαυρίου. Πρέπει δὲ νὰ παρέμβῃ τὸ Κράτος διότι ἡ ἀπὸ μακροῦ χρόνου ὑπάρχουσα ἀπεργία ἐγκυμονεῖ κινδύνους καὶ θὰ προκαλέσῃ ταραχάς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὅτι θὰ ὠφελοῦνται οἱ ἐργοδόται, δὲν ὑπάρχει καμμιὰ ἀντίρρησις νὰ παραιτηθοῦν οὗτοι ὑπὲρ τοῦ Κράτους τῶν ἐπιχειρήσεών των, τὰς ὁποίας θεωροῦν ἐπιβλαβεῖς.

§67Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐφόσον λαμβάνεται πρόνοια δι’ ὅλους τοὺς ἐργαζομένους ὑπὸ ἀνθυγιεινὰς συνθήκας νὰ μετάσχῃ καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας διὰ τὴν παροχὴν ἐπιδόματος καὶ εἰς τὰ πληρώματα τῶν σπογγαλιευτικῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα ἐργάζονται ὑπὸ τὰς πλέον ἀνθυγιεινὰς τῶν συνθηκῶν.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγγραφῆς ἐπιλαχόντων φοιτητῶν καὶ ρυθμίσεως πανεπιστημιακῶν τινων ζητημάτων καὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐκπαιδευτικῶν διατάξεων». Ὁ κ. Κ. Δημόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§69Κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι μέλος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐπέρασε τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου, ὁμοφώνως, ἐξεδήλωσε τὴν ἐπιθυμίαν της, νὰ τροποποιήσῃ τὸ ἄρθρον καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι εἰσάγονται εἰς τὰς Ἀνωτάτας Σχολάς, οἱ ὑποψήφιοι, ἄνευ ἐξετάσεων. Τὴν ἐπιθυμίαν αὐτήν, ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τὴν ἐξεδήλωσε, ὁρμωμένη ἀπὸ τὴν σκέψιν ὅτι, αἱ εἰσιτήριοι ἐξετάσεις εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, καθ’ ὃν τρόπον γίνονται, εἶναι καὶ ἀψυχολόγητοι καὶ ἀσυγχρόνιστοι. Εἶναι, κ. συνάδελφοι, ἀψυχολόγητοι, διότι καλεῖται ὁ ὑποψήφιος, μέσα σὲ ½ ἢ μία ὥρα, διὰ νὰ ἐξετασθῇ καὶ νὰ ἐπιστρατεύσῃ ὅλας τὰς διανοητικὰς δυνάμεις του καὶ νὰ κριθῇ ἡ τύχη του. Καί, παρουσιάζεται τὸ φαινόμενον, ὑποψήφιος, ὁ ὁποῖος εἰς τὸ ἀπολυτήριόν του, καὶ δή, εἰς τὰ πρωτεύοντα μαθήματα, ἔλαβεν ἄριστα ἢ λίαν καλῶς, κατὰ τὰς εἰσιτηρίους ἐξετάσεις εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, νὰ μὴ πάρῃ οὔτε τὴν βάσιν. Καί, ἐρωτῶ, κ. κ. συνάδελφοι: Πῶς εἶναι δυνατόν, ὁ καθηγητής, ἢ μᾶλλον οἱ καθηγηταὶ οἱ ὁποῖοι τὸν παρηκολούθησαν ἐπὶ ὁλόκληρα ἔτη εἰς τὸ Γυμνάσιον καὶ τὸν ἐξήταζον καὶ τὸν ἤλεγχον, καθημερινῶς, νὰ πέσουν ἔξω οὗτοι, οἱ ὁποῖοι τοῦ ἔβαλον, «λίαν καλῶς» ἢ «ἄριστα» καὶ νὰ εἶναι ἐν ἀπολύτῳ τάξει, ὁ καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου, ὁ ὁποῖος τὸν ἔκρινε μέσα εἰς ½ ἢ μίαν ὥραν; Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό, κ. κ. συνάδελφοι, τὸ Πανεπιστήμιον, δίδει ἐπαγγελματικήν, δὲν δίδει κλασσικὴν μόρφωσιν καὶ γραμματικὰς γνώσεις. Ἐλέχθη, χθές, ἀπὸ τινὰς συναδέλφους, ὅτι παρουσιάζεται τὸ φαινόμενον, ὑποψήφιοι, οἱ ὁποῖοι εἰσέρχονται εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, νὰ ὑστεροῦν εἰς τὴν γραμματικὴν κατάρτισιν. Ἀλλὰ νομίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι εἰς τὸ Πανεπιστήμιον καταρτίζομεν ἐπαγγελματίας, καταρτίζομεν ἐπιστήμονας καὶ δὲν θὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ἐὰν κάνουν κάποιο λάθος καὶ γράψουν τὸ «ἐνδεικτικὸν» φερ’ εἰπεῖν μὲ «ι» καὶ ὄχι μὲ «ει». Καὶ ποῖος ἠμπορεῖ νὰ προδικάσῃ ὅτι, ὁ μαθητὴς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔκαμε αὐτὸ τὸ λάθος τῆς ὀρθογραφίας δὲν θὰ γίνῃ ἀσυγκρίτως καλλίτερος ἐκείνου ὁ ὁποῖος ὠρθογράφησεν. Τοιαῦτα παραδείγματα, ἔχομεν ὅλοι μας, ὅτι, μαθηταί, οἱ ὁποῖοι ὑστεροῦν εἰς τὴν γραμματικὴν εἰς τὸ Γυμνάσιον, ἔγιναν ἐπιστήμονες καί, μαθηταί, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἄριστοι εἰς τὸ Γυμνάσιον, δὲν ἔγιναν ἐπιστήμονες περιωπῆς. Ἐπειδὴ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἀντελήφθη, ὅτι δὲν ἦτο ἔργον ἰδικόν της, νὰ προτείνῃ τὴν κατάργησιν τῶν ἐξετάσεων, διότι εἶχε νὰ ἀποφασίσῃ ἐπὶ ἑνὸς νομοσχεδίου, ἐπέφερεν μίαν τροπολογίαν εἰς τὸ ἄρθρον 1, τὴν ἑξῆς: Ὑπεβίβασε τὴν βάσιν ἀπὸ 10 εἰς 9 καὶ τὸ σύνολον ἀπὸ 20 εἰς 18. Δὲν ἠμπορεῖ μὲ τὸ σταγονόμετρον νὰ γίνωνται αἱ ἐξετάσεις. Συμβαίνει πολλὲς φορές, ὡς εἶπε κάποτε ὁ ἀξιότιμος κ. Κανελλόπουλος, ὁ μαθητής, ὁ ὁποῖος ἐξετάζεται, νὰ πάθῃ ἕνα «Τρὰκ» μίαν σύγχυσιν. Δὲν ἠμποροῦμεν, λοιπόν, αὐτὸν νὰ τὸν καταδικάσωμεν, ἐπειδὴ ἀντὶ τοῦ 10 ἐπῆρεν 9 καὶ νὰ τοῦ τραυματίσωμεν τὰ ὄνειρά του, ἐπειδὴ δὲν ἐπῆρε τὴν βάσιν. Ἄλλωστε κ. κ. συνάδελφοι, ἡ καινοτομία δὲν εἶναι νέα. Ἔγινε καὶ εἰς τὸ 1951. Τότε εἰσήχθησαν εἰς τὴν Φιλοσοφικὴν Σχολὴν διὰ τοῦ Νόμου 1756, οἱ λαβόντες εἰς τὰ πρωτεύοντα μαθήματα 9 μονάδας καὶ ὄχι 10. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι μόνον αὐτοὶ οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἄρθρου, ὡς τὸ ἐτροποποίησεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἀλλὰ καὶ λόγοι ἐθνικοί. Γνωρίζομεν ὅλοι, ὅτι χιλιάδες μαθηταί, οἱ ὁποῖοι ἀπέτυχον εἰς τὰ Πανεπιστήμια ἐδῶ, πηγαίνουν νὰ σπουδάσουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Εἶναι ζήτημα ἐθνικόν, κ. κ. συνάδελφοι. Δὲν ἠμποροῦν νὰ πηγαίνουν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν νὰ σπουδάζουν τὰ παιδιά, βεβαίως, τῶν πλουσίων, τὰ πτωχὰ δὲ παιδιά, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν οἰκονομικὰς δυνάμεις νὰ παραμένουν καὶ νὰ μὴ δύνανται νὰ σπουδάσουν. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζομεν, ὅτι, ἡ Παιδαγωγικὴ Ἐπιστήμη ἐξελίσσεται καί, ἐν πάσῃ περιπτώσει, πρέπει νὰ λαμβάνωμεν καὶ ριζοσπαστικὰ μέτρα. Μᾶς εἶπεν χθὲς ὁ ἀξιότιμος καὶ συνάδελφος κ. Μπακόπουλος, ὅτι εἰς τὴν ἐποχήν του τὰ παιδιὰ πήγαιναν ἀπὸ 3½ ἐτῶν εἰς τὸ σχολεῖον. Σήμερον βλέπετε, ὅτι ἐὰν δὲν εἰσέλθουν εἰς τὸ 7ον ἔτος δὲν ἠμποροῦν νὰ πηγαίνουν εἰς τὸ Σχολεῖον. Συνεπῶς τὰ πράγματα ἐξελίσσονται καὶ ἡ παιδαγωγικὴ ἐπιστήμη ἐξελίσσεται, βαίνομεν πρὸς κατάργησιν τῶν εἰσιτηρίων ἐξετάσεων. Τοὐλάχιστον διὰ τὸ παρὸν ἔτος νὰ δεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἄλλωστε χθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἰς τὸ τέλος ἔμεινε κάπως σύμφωνος, ἀλλὰ ἤθελε νὰ ἐρωτήσῃ καὶ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Κυβερνήσεως. Πρὸ ὀλίγου ἐρωτηθεὶς ὁ ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως ἐδέχθη τὴν τροπολογίαν.

§70Ι. ΜΙΧΑΗΛ (Ὑπ. Παιδείας). Σεῖς τὸν ἠρωτήσατε.

§71Κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ψηφίσωμεν τὸ ἄρθρον 1 ὅπως ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§72Ν. ΙΝΤΖΕΣ. Κύριε Ὑπουργέ, παρακαλῶ νὰ δηλώσετε ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἐὰν δέχεσθε τὴν τροπολογίαν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τὶ δέχεται ἡ Κυβέρνησις, διότι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κάμῃ διαπραγματεύσεις συναλλαγῆς διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν φοιτητῶν αὐτῶν διὰ τοὺς ὁποίους πολλοὶ λόγοι τοὺς ὁποίους ὁ ἀξιότιμος καὶ σεβαστὸς κ. Κανελλόπουλος ἀνέπτυξε συνηγοροῦν. Ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς συνετάχθη μὲ τὰς ἀπόψεις τῆς συμπολιτεύσεως καὶ ἑπομένως ἐπιβάλλεται πάσῃ θυσίᾳ ἡ εἰσαγωγὴ τῶν φοιτητῶν τῶν ἐχόντων 9 καὶ 18.

§73Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νομίζω ὅτι ὅταν συζητῆται ἕνα νομοσχέδιον τοιαύτης σημασίας, πρέπει νὰ ἐκτεθοῦν ὅλαι αἱ ἀπόψεις. Δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀποτελῇ συναλλαγήν, χωρὶς νὰ γίνῃ πλήρης συζήτησις. Δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν κ. συνάδελφον. Ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία πρέπει νὰ ἀκούσῃ καὶ τὰς ὑπὲρ καὶ τὰς κατὰ ἀπόψεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§74Κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς συμφωνῇ, πρὸς τὶ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις.

§75Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Θὰ εἴπωμεν καὶ ἡμεῖς τὰς ἀπόψεις μας καὶ ἐὰν μᾶς πείσῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι αἱ ἰδικαί της ἀπόψεις εἶναι ὀρθαί, θὰ ταχθῶμεν μὲ τὰς ἀπόψεις της.

§76Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ὁμοφώνως ἐψηφίσθη ἡ τροπολογία αὐτὴ ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ εἶναι σύμφωνος καὶ ἡ Συμπολίτευσις καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Πλατῆς ἔχει τὸν λόγον.

§78Γ. ΠΛΑΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, κατήντησε σχεδὸν κανὼν ὀλίγους μῆνας μετὰ τὰς εἰσιτηρίους ἐξετάσεις καὶ μετὰ τὰ ἀποτελέσματα νὰ καλῆται ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιψηφίσῃ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον μαλακώνει ὀλίγον τὴν σκληρότητα τοῦ μέτρου αὐτοῦ. Ὁμολογουμένως μία ἠθικὴ ἀνάγκη ἐπιβάλλει εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς ἡμᾶς τοὺς βουλευτὰς νὰ σκεφθῶμεν ἄλλως καὶ ν’ ἀντιμετωπίσωμεν ἕνα δίκαιον αἴτημα τῶν φοιτητῶν. Πράγματι ἡ πληθώρα τῶν φοιτητῶν ἐδημιούργησε μίαν κατάστασιν πολὺ δύσκολον διὰ τὸ Πανεπιστήμιον καὶ ἡ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ καθιερώσῃ τὸν κλειστὸν ἀριθμόν, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως, ἐφόσον λέγει τὸ Πανεπιστήμιον ὅτι δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ καταρτίσῃ ἐπιστήμονας ἀρτίους ἐὰν προσέλθουν περισσότεροι ἀπὸ τὸν καθορισθέντα ἀριθμόν. Τὸ μέτρον εἶναι σκληρὸν τὸ μέτρον εἶναι ἄδικον καὶ οὔτε δύναται κανεὶς νὰ τὸ ἀρνηθῇ διότι ὅταν σκεφθῶμεν ὅτι ὑπάρχουν φοιτηταὶ οἱ ὁποῖοι ἐπέτυχον, ἀλλὰ δὲν εἰσέρχονται, ποίαν ἀπάντησιν θὰ δώσωμεν πρὸς τοὺς νέους αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι μᾶς λέγουν ὅ,τι μᾶς ζητήσατε τὸ ἔχομεν, εἴμεθα ἱκανοί, διὰ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Αὐτὴ ἦτο ἡ σκέψις ἡ ὁποία ὑπεχρέωσε τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ν’ ἀποδεχθῇ τοῦτο, εὐρύνουσα μάλιστα καὶ τὰ ὅρια αὐτά. Τώρα πῶς ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, διατὶ καὶ πῶς ἔπρεπε νὰ γίνουν αἱ ἐξετάσεις μὲ κλειστὸν ἀριθμόν, δὲν εἶναι τοῦ παρόντος. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ἐγεννήθη τὸ ζήτημα καὶ ἐπειδὴ ἐγένετο συζήτησις εὐρυτέρα ἐπ’ αὐτοῦ, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐκθέσω μὲ δύο λέξεις τὴν γνώμην μου. Κύριοι βουλευταί, τὸ σφάλμα δὲν εἶναι ἐκεῖ ποῦ ὑποστηρίζεται ὅτι εἶναι δηλ. ὅτι θὰ πρέπῃ νὰ καταργηθοῦν αἱ ἐξετάσεις. Ὑπάρχει μία ριζικωτέρα λύσις, ἡ ὁποία ἀνεπτύχθη ἀπὸ τὸν σεβαστὸν κ. Κανελλόπουλον ἡ θεραπεία εἶναι μόνον εἰς τὴν Μέσην Ἐκπαίδευσιν. Θεωρῶ θανάσιμον σφάλμα τὴν κατάργησιν τοῦ Σχολαρχείου. Ἐνθυμεῖσθε ποία ἦτο ἡ ἐπίδρασίς του ἐπὶ τῶν νέων. Διὰ νὰ ζητήσωμεν νὰ καταργηθοῦν αἱ ἐξετάσεις εἰς τὸ Πανεπιστήμιον θὰ πρέπῃ νὰ δημιουργήσωμεν νέους ἀποφοίτους τοῦ Γυμνασίου ἀρτίους. Αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ, παρὰ μόνον ἐὰν ὑφίστανται αὐστηρὰς ἐξετάσεις εἰς τὸ Γυμνάσιον καὶ τότε μόνον ἠμπορεῖ νὰ καταργηθοῦν αἱ ἐξετάσεις εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Εἶναι ἐπιβεβλημένον οἱ νέοι φοιτηταὶ οἱ ὁποῖοι θὰ εἰσέρχωνται εἰς τὸ Πανεπιστήμιον καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι οἱ ἀντικαταστάται μας, θᾶττον ἢ βράδιον θὰ μᾶς ἀναπληρώσουν, θ’ ἀποτελέσουν τμῆμα τῆς ἡγέτιδος τάξεως τοῦ Κράτους, εἶναι φυσικὸν νὰ θέλωμεν νὰ εἶναι ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι συγκεκροτημένοι πνευματικῶς. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ καταργήσεως τῶν ἐξετάσεων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Βουλὴ θὰ τὸ συζητήσῃ τὸ ζήτημα, ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν πραγμάτων καὶ ἀσφαλῶς πολὺ ταχέως θὰ ἔλθῃ τὸ ὅλον ζήτημα τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τότε θὰ ἐκτεθοῦν ὅλαι αἱ ἀπόψεις. Ἐν προκειμένῳ καλούμεθα νὰ δώσωμεν τὴν ἀπάντησιν, ἐὰν φοιτηταὶ οἱ ὁποῖοι ἐπέτυχον δικαιοῦνται νὰ κριθοῦν μὲ ἴσην μεταχείρισιν ὅπως ἐκρίθησαν οἱ ἄλλοι. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ διὰ νὰ ἐπιφέρῃ μίαν ἰσονομίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπεδέχθη νὰ εἰσέλθουν οἱ λαβόντες 20 εἰς τὰ τέσσαρα μαθήματα ἀνεξαρτήτως Σχολῆς. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξα τὸ ἐπεξέτεινε εἰς τὸ 9 καὶ 18 μὲ τὴν σκέψιν ὅτι, ἐπειδὴ βαθμολογοῦν δύο καθηγηταί, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπῆρξαν ἀδικίαι. Οἱ τῶν ἐπαρχιῶν μαθηταὶ εὑρίσκονται εἰς πολὺ μειονεκτικωτέραν θέσιν ἔναντι τῶν μαθητῶν τῶν μεγάλων πόλεων. Ἀπὸ τὴν τοιαύτην σκέψιν ὁρμωμένη ἡ Ἐπιτροπή, ἠθέλησε νὰ τὸ ἐπεκτείνῃ εἰς τὸ 9 καὶ 18 μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι ἔτσι θὰ δοθῇ κάποιον δίκαιον εἰς τοὺς μαθητάς. Ἀλλὰ ὑπελόγισεν ἐπίσης ὅτι θὰ ἔπρεπε ὁπωσδήποτε διὰ λόγους ἠθικῆς τάξεως νὰ εὑρεθῇ ἕνας τρόπος συμβιβασμοῦ καὶ τοῦ δικαίου καὶ τῆς ἠθικῆς μὲ τὸν σκοπὸν τῆς ἀνωτάτης ἐκπαιδεύσεως. Ἐλπίζει ἡ Ἐπιτροπή, ὅτι μὲ τὴν εἴσοδον αὐτοῦ τοῦ ἀριθμοῦ, τοῦ μεγάλου σχετικῶς, εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, μὲ τὴν καλὴν θέλησιν τῶν κ. κ. καθηγητῶν, τῶν ὁποίων βέβαια τὴν ἐργατικότητα δὲν ἠμφισβήτησεν οὐδείς, μὲ τὴν θέλησιν ἐπίσης τῶν φοιτητῶν καὶ μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι τὸ Κράτος θὰ θελήσῃ νὰ βοηθήσῃ κάπως τὸ Πανεπιστήμιον ὅτι θὰ εὑρεθῇ τρόπος, ὥστε οἱ φοιτηταὶ αὐτοὶ νὰ ἠμπορέσουν νὰ φοιτήσουν καὶ νὰ ἐξέρχωνται ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιον ἄρτιοι ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιστημονικῆς. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπρότεινε τὴν παραδοχὴν τοῦ ἄρθρου ὡς τὸ ἐτροποποίησε μὲ τὸν ὑποβιβασμὸν τῶν βασικῶν βαθμῶν εἰς 9 διὰ τὰ βασικὰ καὶ εἰς 18 δι’ ὁλόκληρον τὸ σύνολον.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Παπαμαστοράκης ἔχει τὸν λόγον.

§80Ι. ΠΑΠΑΜΑΣΤΟΡΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἴσως κατὰ πρῶτον θὰ φανῇ παράξενον εἰς μερικοὺς, πῶς ἐγώ, ὁ ὁποῖος ὑποστηρίζω καὶ ὑπεστήριξα πάντοτε ὅτι οἱ φοιτηταὶ πρέπει νὰ καταρτίζωνται καλῶς καὶ ἰδίως οἱ τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς, ἔρχομαι σήμερον νὰ ὑποστηρίξω ὅτι πρέπει ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰσακτέων νὰ εἶναι μεγαλύτερος ἐκείνου τὸν ὁποῖον ζητεῖ τὸ Πανεπιστήμιον. Ὁ λόγος ὅμως, ὁ ὁποῖος μὲ ὤθησεν εἰς τὴν σκέψιν αὐτὴν εἶναι, τὸ γεγονὸς ὅτι, δυστυχῶς, τὸ Πανεπιστήμιον, ἐνῶ θὰ ἔπρεπε νὰ κανονίσῃ τὸν ἀριθμὸν ἐκεῖνον ἀκριβῶς, ὁ ὁποῖος θὰ ἔπρεπε ἐν τῷ συνόλῳ νὰ δύναται νὰ ἐκπαιδευθῇ καλῶς ὑπὸ τῶν ἐργαστηρίων του, ἐνῷ, λέγω, θὰ ἔπρεπε νὰ ὁρίσῃ τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν ἐπακριβῶς δὲν πράττει τοῦτο, ἀλλὰ ἀφίνει ἕνα περιθώριον, τὸ ὁποῖον, δυστυχῶς, περιθώριον δημιουργεῖ τὴν σημερινὴν κατάστασιν, καὶ ἀναγκάζει ἡμᾶς νὰ ἀνερχώμεθα εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ ἀπασχολοῦμεν τὴν Βουλὴν διὰ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔρχεται κατ’ ἔτος καὶ τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἔχῃ λυθῆ ἅπαξ καὶ διὰ παντός. Θὰ ἔπρεπε δὲ νὰ λυθῇ διὰ τοῦ ἑξῆς τρόπου, κ. βουλευταί. Θὰ ἔπρεπε νὰ εἴπῃ τὸ Πανεπιστήμιον καὶ ἰδίως ἡ Ἰατρικὴ Σχολή, διὰ τὴν ὁποίαν ἐνδιαφερόμεθα, διότι ἡ σχολὴ ἐκείνη εἶναι καὶ ἡ μόνη διὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ προσέξωμεν, τὸν ἀριθμὸν τῶν φοιτητῶν, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς κανονικῆς καταρτίσεώς των, διότι, δυστυχῶς, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐξαπολύονται εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ ἰδίως εἰς τὴν ὕπαιθρον καὶ εἶναι κ. κ. συνάδελφοι, θλιβερὸν τὸ φαινόμενον τῆς ἐξασκήσεως τοῦ ἰατρικοῦ ἐπαγγέλματος εἰς τὴν ὕπαιθρον, ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι τὰς περισσοτέρας φορὰς δὲν εἶναι κατηρτισμένοι ὅσον θὰ ἔπρεπε καὶ εἶναι ἐπίσης θλιβερόν, διότι, δυστυχῶς, ὁ νόμος δὲν ἐπιτρέπει τὴν τιμωρίαν τῶν σφαλμάτων τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Τῶν ἐπιζημίων διὰ τὴν κοινωνίαν.

§81ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ξεύρετε ποία εἶναι ἡ γνώμη τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς σχετικῶς μὲ τοὺς σπουδαστάς;

§82Ι. ΠΑΠΑΜΑΣΤΟΡΑΚΗΣ. Γνωρίζω ὅτι διπλάσιον καὶ τριπλάσιον ἀριθμὸν ἀπὸ ἐκεῖνον, ποὺ μᾶς λέγει ἡ Ἰατρικὴ Σχολή, ἠμπορεῖ νὰ ἐκπαιδεύσῃ αὕτη. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ Πανεπιστήμιον θὰ ἔπρεπε εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ δώσῃ τὸν ἀριθμὸν ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκπαιδεύσῃ, ἐπαναλαμβάνω, ἀναλόγως μὲ τὰ μέσα τὰ ἐργαστηριακά, τὰ ὁποῖα διαθέτει. Εἰς ἓν ὅμως σημεῖον θὰ πρέπῃ νὰ βοηθηθῇ τὸ Πανεπιστήμιον καὶ εἰς αὐτὸ παρακαλοῦμεν τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἐπειδὴ ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας τὰ ἀκίνητα εἰς τὰ ἱδρύματα δὲν ἀποδίδουν τὴν ἀνάλογον οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν, θὰ ἔπρεπε ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ βοηθήσῃ, νὰ τὸ βοηθήσῃ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, οὕτως ὥστε νὰ τακτοποιηθοῦν καὶ νὰ ἐπανδρωθοῦν ἐπαρκῶς τὰ ἐργαστήρια διὰ τοῦ ἀναλόγου προσωπικοῦ καὶ διὰ τῶν διαφόρων ὀργάνων, τὰ ὁποῖα χρειάζονται.

§83Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὸ κάμῃ;

§84Ι. ΠΑΠΑΜΑΣΤΟΡΑΚΗΣ. Εἶναι! Κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν οἱ κ. κ. καθηγηταὶ ἢ οἱ ἔκτακτοι ἢ οἱ τακτικοί, ἢ οἱ ἐπιμεληταὶ ἢ οἱ ὑφηγηταὶ θελήσουν νὰ ἐργασθοῦν ὀλίγον περισσότερον, θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ καταρτίσουν αὐτὸν τὸν μικρὸν ἀριθμόν, τὸν ὁποῖον ζητοῦμεν νὰ εἰσάγουν σήμερον. Ἐκτὸς δὲ αὐτοῦ καὶ ἀνεξαρτήτως ἀπὸ αὐτὸ ἡμεῖς θὰ ἠθέλομεν ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιον, ἐπαναλαμβάνω, νὰ μᾶς κανονίσῃ ἕνα ἀριθμόν, ἕνα τρόπον, ἕνα ἀριθμὸν λέγω, ὁ ὁποῖος θὰ εἰσέρχεται μὲ τοιοῦτον τρόπον, οὕτως ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπαναχωρῇ τὸ Πανεπιστήμιον καὶ νὰ ἀναγκάζεται κάθε χρόνον ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιβάλλῃ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον νά παίρνῃ σπουδαστὰς ἐπὶ πλέον τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ καθορισθησομένου ὑπὸ τῶν σχολῶν. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ μᾶς ἀπαλλάξῃ, ἐπαναλαμβάνω, τοῦ σημερινοῦ μαρτυρίου καὶ διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ ἀπαλλαγοῦν ἐκ τοῦ κακοῦ συναισθήματος οἱ φοιτηταὶ ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον, ἐνῷ ἠμπορεῖ, ὅπως λέγομεν μὲ τὰς κοινὰς λέξεις, νὰ λασκάρῃ τὰ σχοινιά, διὰ νὰ ἐκπαιδεύσῃ ὡρισμένους ἀκόμη φοιτητὰς καὶ νὰ μὴ ἀναγκάζωνται νὰ φεύγουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἀλλὰ νὰ τοὺς ἐκπαιδεύσῃ ὅμως καλῶς, δὲν τὸ κάμνει. Δι’ αὐτόν, λέγω, τὸν σκοπὸν θὰ ἔπρεπε εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ τονίσῃ ὅτι: «αὐτὸν τὸν ἀριθμὸν θὰ πάρω καὶ αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν θὰ κάμω, διὰ νὰ ἠμπορέσω νὰ τοὺς καταρτίσω καλῶς». Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα ἐπίσης τῶν ἐξετάσεων, τὸ ὅτι βέβαια αἱ ἐξετάσεις γίνονται ὑπὸ συνθήκας αἱ ὁποῖαι δίδουν τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἐξεταζομένους νὰ μὴ συναγωνίζωνται κανονικῶς, εἶναι γεγονὸς καὶ αὐτὸ ἀναμφισβήτητον, διότι, δυστυχῶς, ὅπως καὶ ὁ προλαλήσας ἀνέφερε, τὰ παιδιὰ τῶν ἐπαρχιῶν δὲν καταρτίζονται, κ. συνάδελφοι, καλῶς. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θὰ ἤθελον ἐπίσης νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς φροντίσῃ καὶ ἐπανδρώσῃ ὅλα τὰ σχολεῖα τῆς ὑπαίθρου, τόσον τὰ Δημοτικά, ὅσον καὶ τὰ Γυμνάσια, διότι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ εἶναι δυνατὸν ὁ διαγωνισμὸς αὐτός, τὸν ὁποῖον κάμνομεν σήμερον νὰ εἶναι κανονικὸς καὶ διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ εἶναι δυνατὸν καὶ νὰ ἀπαλειφθῇ ὁ διαγωνισμὸς αὐτός, ὁ ὁποῖος κατὰ βάσιν εἶναι ἀντιδημοκρατικός, ἀλλὰ ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας ἀναπόφευκτος. Ἐπίσης, εἰς τὸ σημεῖον τὸ ὁποῖον ἀνέφερε χθὲς ὁ ἀξιότιμος κ. Κανελλόπουλος, τῆς ἀθρόας προσελεύσεως τῶν φοιτητῶν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, θὰ ἤθελα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ Κράτους καὶ νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς ἐπὶ πλέον τῶν ὅσων εἶπε ὁ ἀξιότιμος κ. Κανελλόπουλος. Ὅτι ἡ ἀθρόα αὐτὴ προσέλευσις, ἡ ὁποία γίνεται κατὰ μέγιστον βαθμὸν ἀπὸ τὴν ὕπαιθρον, ὀφείλεται εἰς τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς ὑπαίθρου ἀπὸ τὸ Κράτος. Καὶ ὁ χωρικὸς ἔχει σχηματίσει τὴν ἐντύπωσιν ὅτι μόνον ὅταν σπουδάσῃ τὸ παιδί του μίαν ἐπιστήμην εἰς τὸ Πανεπιστήμιον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ σταδιοδρομήσῃ ἄνετα εἰς τὴν ζωήν. Ἐὰν λοιπὸν τὸ μέτρον αὐτὸ τῆς ἐγκαταλείψεως τῆς ὑπαίθρου ἐξαλειφθῇ, τότε δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἡ ἀθρόα προσέλευσις εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, ὁπότε αἱ εἰσιτήριοι ἐξετάσεις εἶναι δυνατὸν καὶ λίαν εὐκόλως νὰ καταργηθοῦν. Ὁ πρῶτος λόγος λοιπὸν ὁ ἐπιβάλλων τὴν εἰσαγωγὴν τῶν ἐπιλαχόντων εἰς τὸ Πανεπιστήμιον εἶναι ἡ ἔλλειψις καλῆς ἐκπαιδεύσεως εἰς τὸ Δημοτικὸν καὶ τὸ Γυμνάσιον, τῶν προσερχομένων εἰς τὰς εἰσαγωγικὰς ἐξετάσεις τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ὁ δεύτερος λόγος εἶναι, ὅτι, εἶναι δυνατὸν ὁ ἀριθμὸς τὸν ὁποῖον ζητοῦμεν σήμερον νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον καὶ νὰ ἐκπαιδευθῇ καλῶς εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολήν. Αὐτοὶ οἱ δύο λόγοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μᾶς ὤθησαν νὰ ζητοῦμεν σήμερον τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τῶν ἐπιλαχόντων. Ἐπειδὴ δὲ εἴπομεν ὅτι τὰ μέσα τῆς ἐκπαιδεύσεως εἶναι ἀτελῆ, θὰ ἦτο δυνατὸν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ δεχθῇ καὶ μίαν μικρὰν ἀβαρίαν, τοὐλάχιστον τοῦ ἑνὸς βαθμοῦ, κάτω τῆς βάσεως, διότι ἕνας βαθμὸς ἢ ἐπάνω ἢ κάτω δὲν παίζει καὶ σπουδαῖον ρόλον, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν μάλιστα ὅτι ὁ μέσος βαθμὸς θεωρεῖται πάντοτε ὁλόκληρος. Κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν θὰ ἀποδείξωμεν εἰς τοὺς νέους ὅτι τὸ Κράτος κάμνει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς θέσιν νὰ κάμνῃ δι’ αὐτούς. Νομίζω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ἐξ ὅσων σᾶς εἴπομεν— καὶ δὲν ἀμφιβάλλομεν δι’ αὐτό, ὅτι καὶ σεῖς ἔχετε τὴν ἰδίαν γνώμην διότι καὶ σεῖς ἐμπνέεσθε ἀπὸ τὰ ἴδια αἰσθήματα — ὅτι ἡ ἐλαστικότης αὐτὴ τοῦ ἑνὸς βαθμοῦ, τὸν ὁποῖον ζητοῦμεν, δὲν θὰ εἶναι καὶ τόσον σοβαρὰ παρέκκλισις ἀπὸ τὸν νόμον, εἶναι ἴσως μία ἠθικὴ παρέκκλισις ὑπὸ τὰς σημερινὰς ἐπαναλαμβάνω συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας κακῶς καταρτίζονται οἱ μαθηταί. Εἶναι βέβαια γεγονός, καὶ τὸ τονίζομεν αὐτό, ὅτι αἱ εἰσιτήριοι ἐξετάσεις θὰ πρέπῃ νὰ καταργηθοῦν καὶ ἐπιβάλλεται νὰ καταργηθοῦν, διότι διὰ τῶν εἰσιτηρίων ἐξετάσεων πολλὲς φορὲς παραγκωνίζονται μαθηταί, οἱ ὁποῖοι ἀποδεδειγμένως εἰς τὴν πρᾶξιν ἔχουν ἀποδώσει πολὺ περισσότερα ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐκπαιδευθέντες εἰς σχολεῖα μὲ περισσότερα μέσα φέρονται ὡς καλλίτεροι. Καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἡ πλημμελὴς αὐτὴ κατάρτισις, ἐπιβάλλεται—λίαν συντόμως νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον τῆς καλῆς καταρτίσεως τῶν μαθητῶν καὶ ἐν συνεχείᾳ τῆς καταργήσεως τῶν εἰσιτηρίων ἐξετάσεων ὑπὸ ὡρισμένας βέβαια προϋποθέσεις. Κύριε Ὑπουργέ, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ σᾶς κουράσωμεν περισσότερον, πιστεύομεν ὅτι θὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ αἴτημά μας.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Λιβαδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§86Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Εἶναι γεγονός, κύριοι, ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις λόγῳ ἐλλείψεως καθηγητῶν δὲν ἐπιτελεῖ τὸ καθῆκον της, οὕτως ὥστε, οἱ φοιτηταὶ ἐρχόμενοι εἰς τὸ Πανεπιστήμιον καίτοι καταναλίσκουν τὰ ἔτη των εἰς τὰ γυμνάσια, πολλὲς φορὲς ἀπὸ μερικὰ γυμνάσια ὑστεροῦν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν βαθμολογίαν, ἔχω νὰ σᾶς εἴπω ἓν παράδειγμα. Ὁ ἀείμνηστος καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου Γεράσιμος Φωκᾶς, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὰ καλλίτερα συγγράμματα τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς, εἰς τὴν Γαλλικὴν γλῶσσαν, ἔφυγε ἀπὸ μὲν τὸ Γυμνάσιον μὲ σχεδὸν καλῶς, ὁ ἴδιος δὲ μοῦ ἔλεγε ὅτι ἐὰν ἔδιδα ἐξετάσεις εἰς τὸ Πανεπιστήμιον δὲν θὰ ἔμπαινα ποτέ.

§87Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Ὁ μέγας Σαρκῶ, ἀπέτυχε εἰς τὰς ἐξετάσεις τῆς ὑφηγεσίας, ἀλλὰ τὸν προσέλαβον οἱ καθηγηταὶ διότι ἀντελήφθησαν ὅτι ἐπρόκειτο περὶ μεγαλοφυΐας.

§88Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐταὶ εἶναι ἐξαιρέσεις καὶ καλὸν εἶναι ἐπειδὴ ὑπάρχουν πολλοὶ ἀκροαταὶ εἰς τὰ θεωρεῖα νὰ μὴ βασίζωνται ἐπὶ τῶν ἐξαιρέσεων αὐτῶν.

§89Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ συντρέξῃ, εἶναι νὰ συντρέξῃ τὸ Πανεπιστήμιον οἰκονομικῶς ὥστε νὰ φτιάσῃ μεγαλείτερον ἀριθμὸν ἐργαστηρίων ὥστε νὰ μπορέσῃ νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τοὺς φοιτητάς. Δύο πράγματα θὰ συντελέσουν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ καλὴ θέλησις τῶν κ. κ. καθηγητῶν διὰ περισσοτέρας ὥρας ἐργασίας, μὲ ἐλαφρὰν ἐνίσχυσιν τοῦ προσωπικοῦ τῶν βοηθῶν καὶ ὑποβοηθῶν καὶ ἀφ’ ἑτέρου, ἡ ἐνίσχυσις τοῦ Πανεπιστημίου, τὴν ὁποίαν πρέπει ὅλοι νὰ συντρέξωμεν. Καὶ ὁ μέγας ὀγκόλιθος εἶναι ὅτι 4.000 φοιτητῶν καὶ πλέον, εὑρίσκονται αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς Ἰταλικὰ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον Πανεπιστήμια καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ θὰ γυρίσουν μὲ ἀντιλήψεις ἴσως πολὺ κοσμοπολιτικὰς μεθαύριον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Αὐτοὶ θὰ εἶναι οἱ αὐριανοὶ στῖχοι τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας. (Χειροκροτήματα).

§90Γ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί. Ἦταν ἐπιβεβλημένη ἡ ἐπέκτασις τῆς συζητήσεως παρ’ ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα ἐκ πρώτης ὄψεως δὲν φαίνεται τόσο σοβαρό. Διότι ἐπὶ τέλους, τὸ νὰ δείξωμεν κάποιαν ἐπιείκειαν στοὺς σπουδαστὰς μεγαλείτερη ἢ μικρότερη, δὲν θὰ εἶχε τόση σημασία, ὥστε νὰ ἀπασχοληθῇ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία σὲ τόσο μεγάλο χρονικὸν διάστημα. Ἦταν ὅμως ἀπαραίτητη ἡ ἐπέκτασις τῆς συζητήσεως γιὰ δυὸ κυρίως λόγους. Πρῶτον, γιὰ νὰ ἀναζητηθῇ τὸ ἐλατήρια ποὺ κάθε χρόνο δημιουργεῖ τὴν ἀνωμαλία αὐτή, καὶ δεύτερον νὰ δοθῇ μία ἀφορμὴ ὥστε νὰ ἀσχοληθῇ καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία κάπως σοβαρώτερα μὲ τὴν μελέτην καὶ τὴν ἐνδεχομένην μεταρρύθμισιν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ γενικὰ προγράμματος τῆς Χώρας. Γι’ αὐτό, πρῶτ’ ἀπ’ ὅλα ἐγκρίνω καὶ εὑρίσκω σκόπιμη τὴν πρόταση ποὺ ἔκαμαν μερικοὶ συνάδελφοι, χθὲς νὰ συγκροτηθῇ δηλαδὴ μία διακομματικὴ Ἐπιτροπή, μὲ σκοπὸ νὰ μελετήσῃ γενικὰ καὶ κάπως λεπτομερέστερα τὸ πρόβλημα τῆς παιδείας στὸν τόπο μας. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὴν ἀνάπτυξιν εἰδικοῦ ἐκπαιδευτικοῦ προγράμματος τὸ ὁποῖον τὸ Κόμμα τῆς ΕΔΑ ἔχει μελετήσει καὶ θὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἐφαρμογήν του, ἀλλὰ θὰ δώσω μόνον σὲ γενικὲς γραμμὲς τὰς ἀπόψεις μας ἐπὶ τῶν αἰτίων, τῆς ἀνωμαλίας ἡ ὁποία παρατηρεῖται σήμερα. Ὑπάρχουν, νομίζω, στὶς γνῶμες τῶν προηγηθέντων ρητόρων δύο κυρίως ἀπόψεις: Ἡ πρώτη ἐκείνων ποὺ θέλουν νὰ κρίνουν ἐπιεικῶς τοὺς ὑποψηφίους καὶ αἰτιολογοῦν τὴν ἄποψή τους μὲ πολλὰ σοβαρὰ ἐπιχειρήματα. Συμφωνῶ μαζί τους σὲ πολλὰ σημεῖα. Γιατὶ ποιὰ εἶναι ἐπὶ τέλους αὐτὴ ἡ κατάρτισις ποὺ ἐδόθη εἰς τοὺς σπουδαστὰς τῆς κατώτερης καὶ μέσης παιδείας καὶ πόση εἶναι ἡ ἔκτασίς της, ὥστε ἡ Ἀνωτάτη Παιδεία, τὰ Πανεπιστήμια, τὸ Πολυτεχνεῖον καὶ ἐν γένει, οἱ ἀνώτατες Σχολὲς νὰ εἶναι τόσο αὐστηρὲς καὶ τόσο ἄτεγκτες στὴν κρίση τους; Καὶ ἀκόμα μὲ ποιὰ κριτήρια ἐλέγχου τοὺς ὑποψηφίους. Βέβαια τὸ κριτήριο εἶναι πάντα τὸ θησαύρισμα γνώσεων, τὸ φορτίον δηλαδὴ γνώσεων ποὺ φέρει μαζί του ὁ σπουδαστής. Νομίζω ὅτι δὲν εἶμαι ὁ μόνος στὴν αἴθουσα αὐτὴ ποὺ εἶναι ἀντίθετος στὶς παληὲς πλέον τέτοιες ἀντιλήψεις γιατὶ ὑπάρχουν ἐδῶ μέσα εἰδικώτεροι ποὺ ἔχουν ἀσχοληθῆ μὲ τὸ θέμα αὐτὸ καὶ ἔχουν ἐκφράσει τὶς ἀπόψεις τους ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Γιὰ ὅλους τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς τοῦ κόσμου εἶναι πλέον κοινὸ μυστικὸ πὼς ἡ γνωσομάθεια δὲν ἀποτελεῖ στοιχεῖον ἢ τοὐλάχιστον δὲν ἀποτελεῖ μοναδικὸ στοιχεῖο, γιὰ τὸν ἔλεγχο καὶ ἀκόμη γιὰ τὴ διαβεβαίωση, πὼς ὁ ὑποψήφιος αὐτὸς θὰ εἶναι ἐκεῖνος ποὺ ὁπωσδήποτε θὰ ἀποδώσῃ σὰν ἐπιστήμονας τὰ ἀναμενόμενα ἀπὸ τὴν κοινωνία ὀφέλη. Ἀντίθετα, μάλιστα, τὸ σύστημα τῆς Παιδείας, ὅπως ἐφαρμόζεται δυστυχῶς σήμερον στὸ τόπο μας, μὲ τὴν καταπόνησιν τοῦ μυαλοῦ τῶν παιδιῶν γιὰ τὴν ἀπόχτηση ὅσο τὸ δυνατὸν περισσότερων γνώσεων ἐπιφέρει ἕναν ἀναμφισβήτητο πνευματικὸ κάματο, ὁ ὁποῖος παράλληλα καὶ πρὸς τὴν ἄμεση ζημιὰ τῆς σωματικῆς ὑγείας τοῦ παιδιοῦ, τοῦ δημιουργεῖ τελείως ἄλλα συναισθήματα, ὡς πρὸς τὴν σκοπιμότητα τῶν γνώσεων ποὺ ἀπέκτησε. Ὄλοι μας, νομίζω, θυμόμαστε μὲ κάποιον βραχνᾶ τοὺς βασανισμοὺς τῶν μαθητικῶν θρανίων γιατὶ ἁπλούστατα ποτὲ οἱ δάσκαλοί μας δὲν μπόρεσαν νὰ μᾶς δείξουν γιατὶ γίνεται τὸ βασάνισμα αὐτό. Μποροῦμε λοιπὸν ἀναμφισβήτητα νὰ καταλήξουμε στὸ συμπέρασμα πὼς ἡ γνωσιομάθεια, πολλὲς φορὲς δὲν ἀφίνει τίποτε γόνιμο, τοὐλάχιστον δὲν δίνει στὸ σπουδαστὴ τὴν πεποίθησιν ὅτι αὐτὰ ποὺ ἔμαθε εἶναι ἐκεῖνα ποὺ θὰ ἐφαρμόσῃ στὴ ζωή του καὶ θὰ τὰ χρησιμοποιήσῃ ἀποδοτικά. Ἐλλείπει δηλαδὴ βασικὰ εἰς τὸ σύστημα τῆς κατωτάτης καὶ τῆς μέσης Παιδείας, τὸ στοιχεῖον τῆς σκοπιμότητος καὶ ὠφελιμότητος τῶν γνώσεων ποὺ ἀπέκτησε τὸ παιδί. Ἔτσι λοιπόν, καταπεπονημένο καὶ ὕστερα ἀπὸ μίαν ζωὴν ταλαιπωρημένη ἀπὸ τοὺς ἀτέλειωτους διαγωνισμοὺς καὶ ἐξετάσεις, φτάνει κάποτε ὁ τελειόφοιτος τοῦ Γυμνασίου μὲ τὸ δίπλωμά του πρὸ τῶν πυλῶν τῆς Ἀνωτάτης Παιδείας μὲ τὸν πόθο νὰ λουσθῇ καὶ αὐτὸς στὰ νάματα τῆς ἐπιστήμης. Βρίσκει ὅμως μπροστά του τὸ Σινικὸ τεῖχος τῆς Ἀνωτάτης Παιδείας, ἄτεγκτο, αὐστηρό, ἀδυσώπητο καὶ ποὺ τοῦ λέγει ὅτι «ἕως ἐδῶ»! ἀπὸ ἐδῶ καὶ πέρα εἶναι μόνον γιὰ τοὺς ἐκλεκτούς. Ποῖοι ἢ μᾶλλον πόσοι εἶναι αὐτοί, οἱ ἐκλεκτοί; Τὸ ποσοστόν του ὅπως ὅλοι ξέρουμε εἶναι ἐλάχιστον. Οἱ ἀριθμοὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσουν τὴν πραγματικότητα γιατί, ἁπλούστατα, πολλοὶ ποὺ ξέρουν τὴν τύχη ποὺ τοὺς περιμένει δὲν φτάνουν μὲ τὶς αἰτήσεις των στὰ Πανεπιστημιακὰ γραφεῖα. Ποῖοι εἶναι ὅμως οἱ ἐκλεκτοί; Οἱ ἐκλεκτοὶ σύμφωνα μὲ τοὺς διαγωνισμοὺς εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ εἶναι ἱκανώτεροι. Καὶ ποῖοι εἶναι οἱ ἱκανώτεροι; Βέβαια, στὴν ἐρώτηση αὐτὴ εἶναι ἁπλούστατη ἡ ἀπάντηση: ἐκεῖνοι ποὺ φέρουν μαζί τους τὸ μεγαλείτερον φορτίον γνώσεων. Καὶ ποῖοι φέρουν μαζί τους τὸ μεγαλείτερον φορτίο γνώσεων; Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω πὼς πρέπει νὰ προσέξουμε ἰδιαίτερα τούτη ἐδῶ τὴν ἐρώτηση. Φέρουν ὅλοι οἱ μαθηταὶ ἐξ ἴσου τὸ ἴδιον φορτίον γνώσεων; Δυστυχῶς, ὄχι. Ἡ παιδεία στὴ χώρα μας δὲν εἶναι ὁμοιόμορφη καὶ ἰσότιμη. Δυστυχῶς, ἡ σοφία σὲ ἄλλα παιδιὰ εἶναι ἁπλωχέρα καὶ σὲ ἄλλα μοιράζει τὰ ἀγαθά της μὲ πολὺ μεγάλη φειδώ. Ὅποιο παιδὶ δὲν ἔχει τὰ μέσα, ἢ δὲν κατοικεῖ σὲ μεγάλα κέντρα, ὥστε νὰ μπορέσῃ νὰ φοιτήσῃ σὲ ἰδιωτικὰ σχολιὰ τὰ ὁποῖα εἶναι πολὺ ἀκριβὰ ἢ δὲν μπορεῖ νὰ χρησιμοποιήσῃ ἰδιωτικοὺς δασκάλους, ἢ νὰ πληρώσῃ τὰ ἀκριβότατα φροντιστήρια, γι’ αὐτὸ τὸ παιδί, κύριοι, οἱ πόρτες τῆς Ἀνωτάτης Παιδείας εἶναι κλειστές. Ἔτσι τὸ μεγαλείτερο ποσοστὸ τῶν παιδιῶν τῶν μεγαλουπόλεων καὶ σχεδὸν ὅλοι οἱ μαθηταὶ τῶν ἐπαρχιῶν θὰ βροῦν κλειστὲς τὶς πόρτες τῆς Ἀνωτάτης Παιδείας. Προνόμιο, λοιπόν, τῶν ὀλίγων καταντᾶ ἡ Ἀνωτάτη Παιδεία στὸ τόπο μας. Μὲ συγχωρεῖτε, μάλιστα γιατὶ ἄθελά μου ἔκανα καὶ τούτη τὴ φιλύποπτη σκέψη: μήπως τὸ φόρτωμα τῶν γνώσεων ποὺ ἐπιβάλλει σὰν κριτήριο ἡ ἀνώτατη παιδεία καὶ ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ δώσῃ ἡ ἀνεπαρκέστατη δημόσια παιδεία σ’ ὅλα τὰ παιδιὰ γίνεται γι’ αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ σκοπὸ νὰ καταντήσῃ, δηλαδή, τελικά, προνόμιο τῶν λίγων; Δὲν θέλω νὰ εἶμαι τόσο καχύποπτος καὶ γι’ αὐτὸ θὰ ἤθελα μαζὶ νὰ ἰδοῦμε, ποῖα εἶναι τέλος πάντων τὰ ἐπιχειρήματα ποὺ προβάλλουν οἱ Ἀνώτατες σχολές, γιὰ νὰ δικαιολογήσουν τοὺς περιορισμοὺς αὐτοὺς ποὺ ἐπιβάλλουν. Τὰ Πανεπιστήμια λένε ὅτι δὲν μποροῦν νὰ ἐξασφαλίσουν ἐπιστημονικὴ κατάρτιση σὲ μεγάλο ἀριθμὸ σπουδαστῶν γιατὶ δὲν διαθέτουν τὰ ἀπαραίτητα ὄργανα, δὲν ἔχουν τὰ μέσα, δὲν ἔχουν ἐργαστήρια καὶ κλινικές, καὶ γι’ αὐτὸ κάνουν τὴν ἄδικη αὐτὴ ἐπιλογὴ μοιράζοντας τὰ ἀγαθὰ τῆς Πανεπιστημιακῆς Σοφίας μόνο στοὺς ἐκλεκτούς. Ἂς ἰδοῦμε ὅμως, ποιὰ εἶναι ἡ εἰδυλλιακὴ κατάσταση στὴ ἀνωτάτη παιδεία ποὺ τόσο ζηλότυπα προσπαθεῖ νὰ τὴν κατοχυρώσῃ μὲ τὰ ἄδικα μέτρα ποὺ ἐφαρμόζει. Προσηλωμένη ἀκόμα στὰ συστήματα τῆς ἀπηρχαιωμένης ἀκαδημαϊκῆς μεθοδολογίας ὅπως τὸ πῆρε πρὶν 100 χρόνια ἀπὸ τὶς εὐρωπαϊκὲς Σχολὲς δὲν μπόρεσε νὰ ξεφύγῃ ἀπὸ τὶς καταστρεπτικὲς συνέπειες. Στάθηκε ἀνίκανη νὰ βρῇ καὶ νὰ ἐφαρμόσῃ πρόγραμμα ποὺ θὰ μποροῦσε νὰ προσαρμοσθῇ στὶς τοπικὲς συνθῆκες καὶ ἀνάγκες, νὰ παρακολουθήσῃ τὶς μεταβολὲς τῶν καιρῶν καὶ ἔτσι νὰ ἀξιοποιηθῇ καὶ νὰ χρησιμοποιηθῇ γιὰ τὴν ἐξυπηρέτηση τῶν ἀναγκῶν τοῦ λαοῦ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ἀναφέρω μὲ δυὸ λόγια τὴν ἔκθεση μιᾶς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς πανεπιστημιακῆς, ἡ ὁποία πρὸ διετίας ἐμελέτησε τὸ σύστημα τῆς ἀνωτάτης παιδείας στὸν τόπο μας. Ἐτόνισε ἰδιαίτερα μεταξὺ ἄλλων τὴν ἐσφαλμένη μέθοδο τῆς ἀπὸ καθέδρας διδασκαλίας καὶ τὴν ἔλλειψη ἐπαφῆς τοῦ διδάσκοντος μὲ τὸν σπουδαστή. Δὲν βλέπω, λοιπόν, κύριοι, κατὰ τὶ θὰ χειροτερεύσῃ περισσότερο τὴν κατάσταση αὐτὴ ἐὰν ἀντὶ μέσα στὶς αἴθουσες, ν’ ἀκοῦνε τὶς ρητορεῖες τῶν καθηγητῶν 300 φοιτηταί, τὶς ἀκοῦνε 500. Τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι δὲν θὰ μπορέσουν νὰ ἀσκηθοῦν στὰ ἐργαστήρια καὶ εἰς τὰ φροντιστήρια δὲν εἶναι σοβαρό. Νομίζω πὼς αὐτὸ μπορεῖ νὰ ἀντιμετωπιστῇ κατὰ κάποιο τρόπο μὲ τὶς βάρδιες τῆς ἡμερονυκτίου ἐργασίας ὅπως πολὺ σωστὰ ἐπρότειναν χθὲς μερικοὶ συνάδελφοι. Μ’ αὐτὸ τὸν τρόπο θὰ βροῦν δουλειὰ καὶ τόσοι ἄνεργοι ἔκτακτοι καθηγηταὶ καὶ ὑφηγηταί, γιὰ τοὺς ὁποίους πολὺς γίνεται λόγος. Κύριοι, ὅπως ἐτόνισα καὶ προηγουμένως, προβάλλει καὶ ἄλλα ἐπιχειρήματα ἡ ἀνωτάτη παιδεία, γιὰ τὰ περιοριστικὰ μέτρα ποὺ παίρνει. «Ἐμποδίζω, λέγει, συρροὴν φοιτητῶν γιατὶ ἀλλοιῶς δὲν μπορῶ νὰ σταματήσω τὴν ὑπερπαραγωγὴ ἐπιστημόνων, ποὺ ἀναγκαστικὰ θὰ δημιουργήσῃ πληθωρισμό».

§91Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἐγὼ εἶπα χθὲς ὅτι καθιερώθησαν αἱ εἰσιτήριοι ἐξετάσεις μετὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ Πανεπιστημίου Θεσ)νίκης, λόγῳ τῆς ὑπάρξεως δύο πλέον Πανεπιστημίων καὶ τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ τῶν φοιτητῶν.

§92Γ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἀπαντήσω ἐπ’ αὐτοῦ, κ. συνάδελφε. Δυστυχῶς ἡ ἀντίληψις αὐτὴ εἶναι διάχυτη σ’ ἕνα πολὺ μεγάλο κύκλο ἐπιστημόνων, γιατὶ πιστεύουν πὼς ἡ κρίση ποὺ περνάει σήμερα ὁ ἐπιστημονικὸς κόσμος ἔχει τὴν ἀφορμή της, στὸν πληθωρισμὸ τῶν ἐπιστημόνων. Τοῦτο δὲν εἶναι καθόλου σωστὸ γιατὶ ἀπὸ στατιστικὰ στοιχεῖα ποὺ διαθέτουμε βγαίνει ὅτι ἡ παραγωγὴ ἐπιστημόνων παρουσιάζει τὰ τελευταῖα χρόνια προοδευτικὴ ἐλάττωση. Ἀπὸ τότε ποὺ ἱδρύθηκε τὸ Πανεπιστήμιο ὡς σήμερα βλέπουμε πὼς τὰ 50% σχεδὸν τῶν φοιτητῶν γράφονται στὴ Νομικὴ Σχολή. Στὸν μόνο λοιπὸν κλάδο ποὺ μπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ πληθωρισμὸς εἶναι ὁ Δικηγορικός, ἐνῶ ὅλα τὰ ἄλλα ἐπαγγέλματα παρουσιάζουν μᾶλλον ἔλλειμμα. Τὰ τελευταῖα χρόνια παρατηρεῖται ἐλάττωσιν τῶν φοιτητῶν τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς ἀπὸ 13,5% σὲ 4% καθὼς ἀνάλογη καὶ τῆς Φυσικομαθηματικῆς Σχολῆς. Κρίση ὑπάρχει βέβαια ὅπως καὶ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα ἐπαγγέλματα, αὐτὴ ὅμως δὲν ὀφείλεται στὸν πληθωρισμὸ τῶν ἐπιστημόνων, ἀλλὰ στὴν ἔλλειψη ἐργασίας γιὰ τοὺς ἐπιστήμονας, ἐξ αἰτίας τῆς ἀδυναμίας τῆς κοινωνίας νὰ χρησιμοποιήσῃ τοὺς ἐπιστήμονας καὶ τὶς προόδους τῆς ἐπιστήμης. Ἂς πάρωμε τὴν τάξη τῶν γιατρῶν, ὅπου τὸ παράδειγμα εἶναι πιὸ φανερό. Σύμφωνα μὲ τοὺς διεθνεῖς Κανονισμούς, τὸ ποσοστὸ τῶν γιατρῶν πρέπει νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἑξῆς σχέση πρὸς τὸν πληθυσμό: Σὲ 1.000 κατοίκους πρέπει νὰ ἀντιστοιχῇ περίπου ἕνας γιατρός. Ὑπάρχουν χῶρες σήμερα, ποὺ ἔχουν ἀκόμη περισσότερους γιατρούς. Στὴν Ἑλλάδα δὲν ἔχομε οὔτε κἂν αὐτὸ τὸ ποσοστὸν φθάσει. Λένε ὅτι εἴμεθα 7.000 γιατροί, ἐνῶ εἶναι ζήτημα ἂν εἴμεθα 6.000 ἐν ἐνεργείᾳ. Καὶ ἂν ἠθέλαμε, ἂν ὑπῆρχε δηλαδὴ ὠργανωμένη προστασία τῆς δημοσίας ὑγείας, μὲ συγχρονισμένα μέσα, τότε, στὴν θλιβερὴ κατάσταση ποὺ βρίσκεται σήμερα ἡ ὑγεία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, δὲν θὰ μᾶς ἔφθανε οὔτε ὁ διπλάσιος ἀριθμὸς γιατρῶν γιὰ νὰ τὴν ἀνυψώσουμε σὲ ὑποφερτὰ ὅρια. Ἔπειτα ἡ φαινομενικὴ πληθώρα τῶν γιατρῶν στὶς μεγάλες πόλεις ἔχει μιὰ ἄλλη ἀφορμή, τὴν ἄνιση κατανομή τους. Ἔφυγαν οἱ γιατροὶ ἀπὸ τὶς ἐπαρχίες καὶ τὴν ὕπαιθρο, ὅπου εἶναι ἀδύνατο νὰ ἀσκήσουν τὸ ἐπάγγελμα λόγῳ τῆς οἰκονομικῆς ἀνέχειας τοῦ κόσμου, καὶ μαζεύονται στὰ μεγάλα κέντρα. Ὥστε βλέπετε ὅτι καὶ ἐδῶ δὲν ἔχομε πληθωρισμό, ἀλλ’ ἔλλειψη ἐπιστημόνων.

§93Ε. ΖΑΝΝΗΣ. Μὲ τὴν ἐπέκτασιν τῆς ἀσφαλίσεως εἰς τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς, οἱ γιατροὶ δὲν θὰ ἐπαρκοῦν στὴν Ἑλλάδα.

§94Γ. ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ θέμα αὐτό, κύριε συνάδελφε, εἶναι πολὺ μεγάλο καὶ γι’ αὐτὸ οὔτε τὸ θίγω κἄν. Γιατὶ βέβαια ἂν ὁ ὀργανισμὸς αὐτός, ποὺ ὤφειλε καὶ θὰ μποροῦσε νὰ διαθέσῃ τὰ μέσα γιὰ τὸ ἀνέβασμα τῆς δημοσίας ὑγείας ποὺ ὅπως εἶναι γνωστὸ εἶναι οἱ κοινωνικὲς ἀσφαλίσεις, διέθετε τὰ ἀποθεματικά του ποὺ φθάνουν γύρω στὰ 15–20 δισεκατομμύρια μηνιαίως, γιὰ νὰ φτιάσῃ ἱδρύματα, νοσοκομεῖα καὶ ἔργα κοινῆς ὠφελείας, ἀντὶ νὰ τὰ καταθέτῃ στὶς Τράπεζες, τότε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ εἶχε ἱδρύματα γιὰ τὴν ὑγεία του ποὺ οἱ γιατροὶ θὰ εὕρισκαν ἐργασία. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ καὶ εἰς τοὺς ἄλλους κλάδους ἰδίως στοὺς τεχνικούς. Εἶναι ὅμως ὁλοφάνερο πὼς ἂν ἄρχιζε ποτὲ ἡ πραγματικὴ ἀνασυγκρότηση τῆς χώρας, τότε οὔτε ὁ δεκαπλάσιος ἀριθμὸς τῶν μηχανικῶν ἢ τῶν χημικῶν ἢ τῶν γεωπόνων δὲν θὰ ἐπαρκοῦσε, διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ τὸ ἔργον αὐτό. Ὥστε μὲ μιὰ λέξη, νομίζω, ὅτι καὶ τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ τῶν ἀνωτάτων Σχολῶν, πὼς δηλαδὴ κλείουν τὶς πόρτες γιὰ νὰ προλάβουν τὴν πληθώρα ἐπιστημόνων, δὲν εὐσταθεῖ. Ἀντίθετα πρέπει ν’ ἀνοίξουν διάπλατα τὶς πόρτες νὰ μπῇ ἡ σπουδάζουσα νεολαία καὶ νὰ δημιουργηθοῦν ἐπιστήμονες. Ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι δὲν ἔχουν τὰ μέσα, καὶ αὐτὸς δὲν εὐσταθεῖ, γιατὶ ἅμα ἡ ἐπιστήμη ἀξιοποιηθῇ γιὰ τὶς ἀνάγκες τοῦ λαοῦ, τότε ἀσφαλῶς θὰ εὑρεθοῦν καὶ τὰ μέσα. Κύριοι, δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, καταλήγω στὸ συμπέρασμα καὶ τῶν προηγουμένων συναδέλφων πὼς τὸ νομοσχέδιον ἐπιεικείας γιὰ τοὺς φοιτητὰς ποὺ εἶναι ἐπιλαχόντες, μὲ ὅλες τὶς τροποποιήσεις του νὰ γίνῃ δεκτόν, ἀκόμη μάλιστα ἐπιμένω γιὰ τὶς ἑπόμενες χρονιὲς νὰ καταργηθοῦν τελείως οἱ εἰσαγωγικὲς ἐξετάσεις γιατὶ εἶναι ἄδικες ἀφοῦ στηρίζονται πάνω στὴν ἄνιση καὶ προνομιακὴ παροχὴ τῶν μέσων στὴν κατώτερη καὶ μέση παιδεία. Ἐδῶ λοιπὸν δὲν πρόκειται περὶ ἐπιεικείας ἀλλὰ περὶ ἀποδόσεως τοῦ δικαίου ἐκεῖ ποὺ ἐγίνετο μία ἀδικία. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ε.Δ.Α.).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Στρᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§96Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω πολὺ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος, διότι νομίζω ὅτι ἀρκετὰ κουρασθήκατε. Δι’ ἐμὲ πάντα ὑπῆρχε μιὰ ἀπορία. Διατὶ στὴν Ἑλλάδα καθωρίσθησαν αἱ εἰσαγωγικαὶ ἐξετάσεις; Δύο λόγοι κυρίως εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μὲ κάμουν νὰ εἶμαι πάντοτε ἐναντίον τῶν εἰσαγωγικῶν ἐξετάσεων εἰς τὰ Ἑλληνικὰ Πανεπιστήμια. Ὁ πρῶτος εἶναι λόγος ἀρχῆς. Εἰς οὐδὲν Πανεπιστήμιον τοῦ κόσμου δὲν ὑπάρχουν εἰσαγωγικαὶ ἐξετάσεις. Καὶ νομίζω ὅτι μοῦ ἔρχεται σὰν κακό, νὰ βλέπω ὅτι διὰ νὰ μπῇ κανεὶς εἰς τὰ Ἑλληνικὰ Πανεπιστήμια πρέπει νὰ δώσῃ ἐξετάσεις. Εἰς οὐδὲν ἀπολύτως μέρος τοῦ κόσμου δὲν ὑπάρχουν ἐξετάσεις διὰ τὴν εἴσοδον εἰς τὰ Πανεπιστήμια. Καὶ ἐπειδὴ ὑπάρχουν ἐδῶ πέρα αὐτοὶ οἱ φραγμοὶ τῶν ἐξετάσεων, γεννᾶται ἕνα κακὸ τρομερό. Διότι ὅσα παιδιὰ εἶναι εἰς θέσιν, εἴτε διὰ θυσιῶν τῶν γονέων των, εἴτε διότι εἶναι ἔμποροι, νὰ πᾶνε στὸ ἐξωτερικό, μεταβαίνουν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ συνεπῶς αἰσθάνονται τὸν ἑαυτόν τους ὡς προνομιοῦχοι ἔναντι τῶν ἄλλων παιδιῶν. Ἀλλὰ ὑπάρχει, κύριοι, καὶ ἕνας δεύτερος λόγος. Ἀπὸ τὸ 1946 καὶ συνεχῶς, ὅσοι εἶσθε εἰς τὴν ἰδίαν αἴθουσαν, θὰ ἐνθυμῆσθε ὅτι κάθε χρόνον ψηφίζομεν ἕνα νόμο ἐπιεικείας διὰ τοὺς φοιτητάς. Τὸ 1946, 47, 48, 49, 50, 51, 52. Ποῦ θὰ πάῃ αὐτὴ ἡ ἱστορία; Εἰσαγωγικαὶ ἐξετάσεις εἰς τὰ Πανεπιστήμια, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι ἤρχισαν κατὰ τὸ 1928 ἢ 1931. Λοιπὸν ἐρωτῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Αὐτὸς ὁ νόμος ὁ βασικός, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει καὶ δυνάμει τοῦ ὁποίου γίνονται αἱ ἐξετάσεις εἶναι καλός; Ἐὰν εἶναι καλός, διατὶ κάθε χρόνο πρέπει νὰ ἐρχώμεθα διὰ νόμου νέου καὶ νὰ τὸν παραβιάζωμεν; Ἐὰν δὲν εἶναι καλὸς διατὶ δὲν τὸν καταργοῦμε; Ξεύρω ἐγώ, αἰσθάνομαι σὰν ντροπή, κάθε χρόνον νὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ψηφίζω νόμον δυνάμει τοῦ ὁποίου παραβιάζεται ἄλλος βασικὸς νόμος, καὶ αὐτὸ νὰ συμβαίνῃ κάθε χρόνο. Λοιπὸν κάποτε πρέπει νὰ τελειώσῃ. Δι’ αὐτὸ ἐπειδὴ ξεύρω σήμερον τὰς ἐντυπώσεις καὶ τὰς σκέψεις τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι θὰ τὸ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ παρακαλεῖ νὰ μὴ θιγῇ τὸ ζήτημα τῆς καταργήσεως τῶν ἐξετάσεων, δὲν θὰ ἐπιμείνω εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα. Πάντως παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργόν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἐπεκτείνῃ εἰς ὅλας τὰς Σχολὰς τὴν εἰσαγωγήν, τὴν εἴσοδον τῶν ἐπιλαχόντων. Διότι τὶ θὰ εἰπῇ ἐπιλαχών; Δι’ ἐμὲ εἶναι καταπληκτικόν. Ξεύρω ἐπιτυχόντας καὶ ἀποτυχόντας. Ποιὸς ὁ λόγος νὰ δημοσιεύεται ἕνας κατάλογος ἀπὸ τὴν ἀρχὴν ὡς τὸ τέλος ποιὸς ἦλθε πρῶτος, δεύτερος καὶ τρίτος, ὕστερα ποῖοι ἐπιλαχόντες καὶ ποῖοι ἀποτυχόντες.; Διὰ νὰ δημιουργῆται εἰς τοὺς φοιτητὰς καὶ εἰς ἡμᾶς τὸ αἴσθημα ἀδικίας; Εἶναι καταπληκτικόν. Ἐὰν ὑπῆρχε ἕνας κατάλογος ἐπιτυχόντων καὶ ἕνας ἄλλος ἀποτυχόντων, δὲν θὰ ὑπῆρχε οὔτε ζήτημα κἄν. Ἀλλ’ ἔτσι ὅπως γίνεται, εἶναι κάτι τὸ καταπληκτικό. Λοιπὸν θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἑνώνον καὶ ἐγὼ τὴν φωνήν μου μὲ ὅλους τοὺς ἄλλους κυρίους συναδέλφους, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὅλοι οἱ ἐπιλαχόντες ὅλων τῶν σχολῶν νὰ μποῦν μέσα. Ἀφ’ ἑτέρου νὰ κάμῃ μίαν ἐπιείκειαν πρὸ παντὸς διὰ τοὺς δυστυχεῖς ἀποφοίτους τῶν Γυμνασίων τῶν ἐπαρχιῶν, οἱ ὁποῖοι χωρὶς νὰ τὸ θέλουν, ἴσως δὲν ἔχουν τήν, ἂς εἴπωμεν—διότι δι’ ἐμὲ δὲν ὑπάρχει πραγματικὴ— ἀρτιωτέραν μόρφωσιν τῶν παιδιῶν τῶν γυμνασίων τῶν μεγάλων πόλεων. Εἰς αὐτὸ δὲν πταίουν αὐτοί. Πταίει τὸ Κράτος, ποὺ ἔχει μαζέψει εἰς τὰς Ἀθήνας ὅλους τοὺς καθηγητὰς καὶ δὲν τοὺς στέλλει στὴν ἐπαρχίαν. (Χειροκροτήματα).

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Χλουβεράκης ἔχει τὸν λόγον.

§98Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἀναμφιβόλως εὑρίσκεται μεταξὺ σφύρας καὶ ἄκμονος. Τὰ μὲν ἀνώτατα πνευματικὰ ἱδρύματα ἐπιμένουν εἰς τὴν εἰσαγωγὴν περιωρισμένου ἀριθμοῦ φοιτητῶν. Ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἀντιθέτως ἐπιμένει εἰς τὴν εἰσαγωγὴν περισσοτέρων σπουδαστῶν. Ποῦ εὑρίσκεται τὸ δίκαιον; Πράγματι! εὑρίσκεται τὸ δίκαιον μὲ τὸ μέρος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Δίκαιον ὅμως τὸ ὁποῖον εἶναι ὀλίγον περιωρισμένον καὶ ὑπὸ αἵρεσιν. Καὶ πρέπει νὰ ὑπάρξῃ μιὰ ἀρχὴ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ὅτι ἐντὸς βραχυτάτου χρονικοῦ διαστήματος πρέπει νὰ καταργηθοῦν αἱ εἰσαγωγικαὶ ἐξετάσεις εἰς τὸ Πανεπιστήμιον καὶ εἰς τὰ Ἀνώτατα πνευματικὰ Ἱδρύματα τῆς χώρας. Διὰ νὰ καταργηθοῦν ὅμως, πρέπει νὰ γίνῃ πραγματικῶς ἀναδιοργάνωσις τῆς Παιδείας. Πρᾶγμα εὐκολώτατον φθάνει νὰ ὑπάρξῃ ἡ καλὴ θέλησις ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας καὶ τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν. Θὰ ἠδύναντο αἱ προπαρασκευαστικαὶ σχολαὶ αἱ ὁποῖαι λειτουργοῦν ἐν πληθωρισμῷ, τὰ κατώτερα δηλ. ἐκπαιδευτικὰ ἱδρύματα, τὰ Γυμνάσια θὰ ἠδύναντο λέγω, νὰ μετατραποῦν, μὲ τὸ ὑπάρχον, προσωπικὸν μὲ τοὺς προϋπολογισμούς, τοὺς ὁποίους διαθέτει, εἰς πρακτικὰς Σχολάς, διὰ νὰ δύναται πραγματικῶς ὁ κόσμος ὁ προερχόμενος ἐκ τῶν γεωργῶν νὰ δύναται νὰ μορφωθῇ πρακτικῶς καὶ νὰ λάβῃ μίαν εἰδικωτέραν μόρφωσιν διὰ νὰ ἐφοδιασθῇ ἐπαρκῶς εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς ζωῆς. Ἑπομένως ὡς βάσιν δέον νὰ προχωρήσωμεν ἐντὸς βραχυτάτου διαστήματος εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ ἀναχρονιστικοῦ τούτου μέσου, τὸ ὁποῖον εἰρήσθω δὲν ὑπάρχει οὔτε εἰς τὰς ἀγρίας περιοχάς, οὔτε εἰς τὴν ζούγκλαν καὶ τὴν Ἀβυσσυνίαν τὸ ζήτημα δηλ. τῶν εἰσαγωγικῶν ἐξετάσεων. Εἰς τὸ Κογκὸ π. χ. εἰς μίαν περιοχὴν ποὺ εἶναι ζούγκλα καὶ ποὺ ὑπάρχουν ἀνώτερα ἱδρύματα, εἰσάγονται ἄνευ ἐξετάσεων. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ ἀλλάζωμεν κατ’ ἔτος τοὺς νόμους καὶ νὰ εἰσάγεται ὡρισμένος ἀριθμὸς φοιτητῶν, ἀλλὰ πρέπει νὰ γίνῃ προηγουμένως γενικὴ ἀναδιοργάνωσις τῆς παιδείας, ὥστε ἐντὸς διετίας νὰ εἰσάγωνται ὀλίγοι καὶ ἱκανοὶ εἰς τὰ Πανεπιστήμια. Τώρα ἐξετάζω τὸ ὀξύτατον ζήτημα. Εἴπομεν ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἔχει δίκαιον καὶ λέγω ὅτι τὸ δίκαιον αὐτὸ εἶναι πραγματικὸν διότι δὲν εἶναι δυνατόν, ἐπειδὴ εἶμαι ἰατρὸς καὶ ἐπειδὴ εἰσήλθομεν τότε εἰς τὸ Πανεπιστήμιον 500 ἐν ὅλῳ ἄνευ ἐξετάσεων, καὶ ἦσαν καὶ 2.000 στρατεύσιμοι τῆς Μικρᾶς Ἀσίας πρὸς ἐκπαίδευσιν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθῇ ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἦτο τότε πειραματόζωον καὶ ἡμεῖς θεωρούμεθα σήμερον οἱ καλύτεροι ἰατροί. Πῶς ἐσπουδάσαμεν ἡμεῖς τότε καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον μὲ τὴν ἐξέλιξιν ποὺ ἔχομεν καὶ μὲ τὰ πολλὰ νοσοκομεῖα σχετικῶς ποὺ διαθέτομεν καὶ ἐργαστήρια, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σπουδάσουν παρὰ μόνον 100; Ὑπάρχουν 45 ἔκτακτοι καθηγηταὶ καὶ 25 τακτικοὶ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, ἐνῷ εἰς τὸ Βερολῖνον δὲν ὑπάρχουν πλέον τῶν 17 τακτικῶν καθηγητῶν. Καὶ ἡμεῖς ἐδῶ μὲ τοιαύτην πληθώραν καθηγητῶν τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων συζητοῦμεν ἐὰν θὰ πρέπει νὰ εἰσέλθουν οἱ ὀλίγοι ἐπιλαχόντες, ἐνῷ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τοῦ Βερολίνου εἰσάγονται ἀπεριορίστως.

§99Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι τόσον ἀκριβὲς τοῦτο, ὅτι ὑπάρχει τόσον μικρὸς ἀριθμὸς καθηγητῶν εἰς τὸ Βερολῖνον. Τὸ διδακτικὸν προσωπικὸν τῶν τακτικῶν καθηγητῶν εἶναι μεγαλείτερον. Ἀλλὰ θὰ παρεκάλουν νὰ μὴ δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις ὅτι εἶναι μεγάλος ὁ ἀριθμὸς τῶν καθηγητῶν εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν Ἀθηνῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει παραδέχομαι ὅτι εἶναι δυνατὸν μὲ μίαν μεγαλυτέραν προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν θὰ κάμουν καὶ βεβαίως ὑποστηριζόμενοι καὶ ἀπὸ τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ δώσῃ τὰ μέσα νὰ παράσχουν τὴν ἀπαιτουμένην μόρφωσιν εἰς μεγαλύτερον ἀριθμὸν φοιτητῶν, ἀλλὰ ἂς μὴ φθάσωμεν εἰς τὰ ἄκρα ἰσχυριζόμενοι ὅτι εἶναι εὔκολος ἡ διαπαιδαγώγησις ἐπιστημόνων μὲ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα διαθέτει σήμερον τὸ Πανεπιστήμιον. Συμφωνῶ μὲ αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπατε, τὰ συμπεράσματά σας τὰ υἱοθετῶ ἢ μᾶλλον τὰ διετύπωσα καὶ ἐγὼ χθές, ἀλλὰ νὰ μὴ φθάσωμεν εἰς τὴν δημιουργίαν τῆς ἐντυπώσεως ὅτι δὲν κάμῃ τὸ καθῆκον του τὸ Πανεπιστήμιον. Ἐκτὸς δὲ τούτου οἱ φέροντες τὸν τίτλον τοῦ ἐκτάκτου καθηγητοῦ εἶναι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι, ἔστω καὶ ἐὰν δὲν διδάσκουν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, ἐὰν δὲν ἔχουν τὴν δυνατότητα ἐλλείψει μέσων νὰ διδάξουν, φέρουν τὸν τίτλον διότι ἔχουν εἰδικευθῆ εἰς τοὺς διαφόρους κλάδους τῆς ἰατρικῆς ἐπιστήμης ἢ διότι ἔχουν χρηματίσει εἰς μεγάλα νοσοκομεῖα διευθυνταί. Εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου καὶ εἰς τὸ Βερολῖνον, εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ τὴν Γαλλίαν ὑπάρχουν ἰατροὶ ἐπιστήμονες, οἱ ὁποῖοι ἔχουν καταλάβει μίαν ὡρισμένην ἀνωτάτην θέσιν ὄχι εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, ἀλλὰ εἰς ἱδρύματα νοσηλευτικὰ λαμβάνοντες τὸν τίτλον πολλάκις τοῦ ἐκτάκτου ἢ τοῦ ἀμίσθου τακτικοῦ καθηγητοῦ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι συμφωνῶ μὲ ὅσα λέγετε, ἀλλὰ πρέπει νὰ διατυπώσετε καὶ τὴν ἐπιφύλαξίν μου ὅσον ἀφορᾷ τὴν εὔκολον κριτικήν, ἡ ὁποία ἀσκεῖται εἰς βάρος τοῦ Πανεπιστημίου.

§100Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Εἰδικῶς διὰ τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν ἂς ἐπιτραπῇ καὶ εἰς ἐμὲ νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο. Ὅταν ἐσπουδάζαμεν τὸ 1907 δὲν εἴχομεν ὡς ἐργαστήριον παρὰ μόνον τὸ Πολιτικὸν Νοσοκομεῖον μὲ 40 κρεββάτια καὶ τὸ μαιευτήριον μὲ 20 κρεββάτια. Αὐτὰ ἦσαν ὅλα ὅλα διὰ νὰ ἐκπαιδευθοῦν οἱ ἰατροὶ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Σήμερον τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν διαθέτει 2.500 κρεββάτια. Οἱ ἰατροὶ εἰς τὰ νοσοκομεῖα γίνονται, δὲν γίνονται οὔτε εἰς τὰς αἰθούσας τῶν διαφόρων σπουδαστηρίων, οὔτε εἰς τὰ ἀμφιθέατρα τοῦ πανεπιστημίου. Ὅταν διαθέτῃ τὸ Πανεπιστήμιον 2.500 κρεββάτια δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐκπαιδεύσῃ 200–300 φοιτητὰς ἐτησίως;

§101Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ νομίζω, συμφωνῶ ἐπ’ αὐτοῦ.

§102Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ὑπῆρξε διάθεσις ἐκ μέρους μου οὔτε κἂν νὰ θίξω τοὺς ἀξιοτίμους κ. κ. καθηγητὰς τῶν ἀνωτάτων ἐκπαιδευτικῶν ἱδρυμάτων Ἤθελα νὰ εἴπω ἁπλῶς ὅτι πράγματι ὑπάρχει μεγαλύτερος ἀριθμὸς καθηγητῶν καὶ συνεπῶς δύναται νὰ εἰσαχθῇ μεγαλύτερος ἀριθμὸς σπουδαστῶν καὶ τοῦτο λόγῳ ἀκριβῶς τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ τῶν τακτικῶν καθηγητῶν ἐν σχέσει πρὸς τὰ μεγάλα Πανεπιστήμια καθὼς καὶ τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν, οἱ ὁποῖοι δυστυχῶς ἐδῶ δὲν λαμβάνουν μέρος εἰς τὴν μόρφωσιν τῶν φοιτητῶν διότι μεταξὺ τῶν τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων καθηγητῶν ὑπάρχουν διαφοραί, αἵτινες πάντοτε ὑπάρχουν μεταξὺ ὅλων τῶν τάξεων. Δὲν ἤθελα παντάπασι νὰ θίξω τοὺς κ. κ. καθηγητάς, διότι πρόκειται περὶ ἀρίστων ἐπιστημόνων, διότι εἰς αὐτοὺς ἐσπουδάσαμεν καὶ ἡμεῖς καὶ ἀποτελοῦν τὸ ἀγλάϊσμα τῆς ἰατρικῆς ἐπιστήμης ἐν Ἑλλάδι, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν εἰς κάθε κλάδον 2–3 καθηγηταὶ διὰ μίαν εἰδικότητα, νομίζω ὅτι ἠμποροῦν νὰ κάμουν μίαν ἀβαρίαν καὶ νὰ εἰσαχθοῦν περισσότεροι φοιτηταὶ πρὸς ἐκπαίδευσιν. Ἠμποροῦν καὶ οἱ ἔκτακτοι καθηγηταὶ νὰ διδάσκουν ὅπως γίνεται εἰς τὰ ἄλλα Πανεπιστήμια: Βέβαια ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἰατρικὴν καὶ τὰς ἐφηρμοσμένας ἐπιστήμας εἶναι πολὺ στενὰ τὰ ὅρια, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ 70 τακτικοὺς καὶ ἐκτάκτους καθηγητὰς νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσαχθοῦν ἄλλοι 100 φοιτηταὶ καὶ νὰ μὴ δύναται νὰ σπουδάσῃ πέντε τοὐλάχιστον φοιτητὰς ὁ κάθε καθηγητής. Ἡμεῖς ζητοῦμεν σήμερον νὰ εἰσέλθουν ἄνευ ἐνδοιασμοῦ οἱ ἐπιλαχόντες φοιτηταί. Τοῦτο εἶναι ἠθικόν, δίκαιον, δημοκρατικώτατον, διότι πρόκειται περὶ ἐπιτυχόντων κατ’ οὐσίαν φοιτητῶν, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου προχωροῦμεν διὰ νὰ δώσωμεν καὶ εἰς τοὺς ἔχοντας μικρότερον βαθμόν. Νομίζω ὅτι ἐὰν ἀρχίσωμεν τὸ παζάρευμα, δὲν πρέπει νὰ εἴμεθα φειδωλοὶ εἰς τὸ παζάρευμα. Διὰ μὲν τὰς θεωρητικὰς ἐπιστήμας νομίζω ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ βάλωμεν καὶ περισσοτέρους, διότι αἱ θεωρητικαὶ ἐπιστῆμαι εἶναι ἐπιστῆμαι ἁπλῶς διδασκαλίας, ἀλλὰ αἱ πρακτικαὶ ἐπιστῆμαι, ἰδίως ἡ ἰατρικὴ, ἔχουν μεγάλην σημασίαν. Πάντως εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος καὶ ὁμιλῶ ὡς ἰατρός, ὅτι δύνανται νὰ ἀσκηθοῦν καὶ 300–500 φοιτηταί. Ἑπομένως πρέπει τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας ἐν συνεννοήσει μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας, τὸ ὁποῖον χρηματοδοτεῖ τὰ διάφορα νοσοκομεῖα, νὰ μεριμνήσῃ ὥστε νὰ διατεθοῦν καὶ ἄλλα ἰδιωτικοῦ δικαίου νοσοκομεῖα, ὅπου ἠμπορεῖ καὶ ἐκεῖ νὰ γίνεται ἡ ἐκπαίδευσις τῶν φοιτητῶν τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς. Διότι εἰς καμμίαν εὐρωπαϊκὴν χώραν δὲν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ διαφορὰ καὶ ἡ προσωνυμία ἱδρύματα Δημοσίου Δικαίου, κρατικά, ἰδιωτικοῦ δικαίου καὶ ἁπλῶς ἰδιωτικά, ἐκεῖ εἴτε εἶναι τὰ διάφορα νοσοκομεῖα κρατικά, εἴτε εἶναι ἰδιωτικά. Νομίζω ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν προσφέρονται οἰκειοθελῶς, ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ τοὺς ἀναγκάσῃ νὰ διαθέσουν ἀνάλογα κρεββάτια διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν φοιτητῶν. Δὲν εἶναι ἀποδεκτὸν καὶ νὰ λέγωμεν ἀκόμη ὅτι εἰς τὰ διάφορα κρατικὰ νοσοκομεῖα ἠμπορεῖ νὰ ἐξετάσῃ τοὺς ἀρρώστους ὁ φοιτητής, ἐνῷ εἰς τὰ μεγάλα προνομιακὰ Νοσοκομεῖα, τοῦ Εὐαγγελισμοῦ ἢ Ἐρυθροῦ Σταυροῦ νὰ μὴ δύναται ὁ φοιτητὴς νὰ παρακολουθήσῃ τὸν ἄρρωστον οὔτε ἐκ τοῦ μακρόθεν. Πλὴν τῶν ἀπολύτως ἰδιωτικῶν κλινικῶν εἰς τὰς λοιπὰς πρέπει ὑποχρεωτικῶς νὰ ἀσκοῦνται οἱ φοιτηταί. Ἐπηγγέλθησαν προεκλογικῶς ὅλα τὰ κόμματα τὰς κοινωνικὰς ἀσφαλίσεις τῶν ἀγροτῶν. Πῶς ὅμως θὰ γίνῃ τοῦτο χωρὶς ἰατρούς; Ἐὰν κατέλθωμεν εἰς νέας ἐκλογὰς θὰ ὁμιλήσωμεν καὶ πάλιν περὶ κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων εἰς τοὺς ἀγρότας, ἐὰν δὲν ψηφίσωμεν τὸ παρὸν νομοσχέδιον ἐπειγόντως διὰ τὴν εἰσαγωγὴν μεγαλυτέρου ἀριθμοῦ φοιτητῶν διὰ νὰ ἔχωμεν εὐλόγως περισσοτέρους ἰατροὺς καὶ ἐφ’ ὅσον κανεὶς ἰατρὸς δὲν πηγαίνει σήμερον εἰς τὴν ἐπαρχίαν μὲ ποιοὺς ἰατροὺς θὰ κάμετε τὰς ἀγροτικὰς ἀσφαλίσεις; Θὰ ψευσθοῦμε καὶ πάλιν ἐνώπιον τοῦ Λαοῦ;

§103Π. ΛΑΠΑΤΣΑΝΗΣ. Πρὶν ὁ φοιτητὴς φθάσῃ εἰς τὰ κρεββάτια ποίας ἄλλας ἀσκήσεις πρέπει νὰ κάνῃ; Τὸ πρῶτον μάθημα τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς ἰατρικῆς εἶναι ἡ ἀνατομία. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ διαθέτει τὸ Πανεπιστήμιον ἐργαστήρια; Ἐνεγράφην εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τὸ 1911–12 καὶ ἠσκήθην. Ξεύρετε πῶς ἠσκήθησαν οἱ τότε φοιτηταί. Ἐγένετο μία σύγχυσις, τὸ θέμα μας εἶναι ἐὰν ἠμποροῦν νὰ ἀσκηθοῦν εἰς τὰ ἐργαστήρια οἱ πολλοὶ φοιτηταὶ τῆς ἰατρικῆς.

§104Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Διὰ τὸ ζήτημα τῶν ἐργαστηρίων σᾶς λέγω ὅτι ἤμην βοηθὸς εἰς τὸ ἀνατομεῖον καὶ ἡ ἄσκησις τότε ἐγένετο δύο φορὲς ἐπὶ δίωρον τὸ πρωΐ καὶ δίωρον τὸ ἀπόγευμα, συνεπῶς νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν πέντε ἕως δέκα σειρὲς τὴν ἡμέραν καὶ νὰ ἀσκοῦνται ἐκ περιτροπῆς. Νομίζω ὅτι καὶ ζήτημα πτωμάτων δὲν ὑπάρχει ἑπομένως ἀσκόπως συζητοῦμεν ἐπὶ τῆς πρακτικῆς ἀσκήσεως εἰς τὸ ἀνατομεῖον.

§105Λ. ΚΑΤΣΙΛΑΜΠΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὑπάρχουν καὶ τὰ ἰδιωτικὰ φροντιστήρια τὰ ὁποῖα ἤρχισαν εἰς τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν καὶ ἐφαρμόζονται καὶ εἰς τὴν ἀνωτέρα παιδείαν μὲ λαμπρὰ ἀποτελέσματα. Ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία, μὲ ἰδιωτικὰ φροντιστήρια εἶναι ἡ μόνη μέθοδος ἡ ὁποία θὰ δώσῃ ἐπαρκεῖς δυνατότητας εἰς τὰ Πανεπιστήμια.

§106Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ὑπάρχει διαφορὰ ἀντιλήψεων μὲ ὑμᾶς διότι οἱ πτωχοὶ δὲν ἔχουσι τὰ μέσα τῆς ἰδιωτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Βάσει τῶν δυνατοτήτων ποὺ ὑπάρχουν, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ εἰσαχθοῦν κατ’ ἀρχὴν ὅλοι οἱ ἐπιλαχόντες ὅλων τῶν σχολῶν. Δεύτερον νὰ μὴ εἴμεθα φειδωλοὶ εἰς τὰς θεωρητικὰς ἐπιστήμας καὶ νὰ εἰσαχθοῦν περισσότεροι, τρίτον νὰ αὐξήσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν εἰσακτέων εἰς τὴν ἰατρικὴν σχολὴν ἂν ὄχι διὰ ἄλλον λόγον ἀλλὰ διότι ἐὰν φθάσωμεν εἰς ἐκλογὰς πρέπει νὰ βεβαιώσωμεν τὸν ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι ἔχομεν προβλέψει διὰ τοὺς ἰατροὺς οἱ ὁποῖοι θὰ χρησιμοποιηθοῦν διὰ τὰς ἀγροτικὰς κοινωνικὰς ἀσφαλίσεις τὰς ὁποίας ἐπηγγέλθημεν καὶ θὰ ἀνανεώσωμεν καὶ πάλιν τὴν πρὸς τοὺς ψηφοφόρους ἀγρότας ἐπαγγελίαν.

§107Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας πρέπει νὰ ἀναλάβῃ μίαν πρωτοβουλίαν εἰς τὴν συζήτησιν. Οἱ κ. κ. βουλευταὶ ἀγωνίζονται, ὁμιλοῦν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς παρακολουθεῖ. Ταλαιπωρεῖται ἡ Βουλὴ χωρὶς νὰ μᾶς εἴπῃ τὶ θὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία πρέπει ἐπὶ τέλους νὰ μᾶς εἴπῃ τὶ πιστεύει ὥστε νὰ μὴ εὑρισκώμεθα ἐπ’ ἄπειρον ἐνώπιον αὐτοῦ τοῦ ἀγνώστου. Νομίζω ὅτι ὁσάκις συζητοῦνται νομοσχέδια ἡ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνει πρωτοβουλίαν καὶ λέγει τὶ ἠμπορεῖ νὰ δεχθῇ καὶ τὶ ὄχι. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, θὰ θελήσῃ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς αὐτὴν τὴν ὑπάρχουσαν παράδοσιν ὁπότε θὰ ἦτο ἴσως δυνατὸν ἐντὸς μιᾶς ὥρας νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον. Νὰ μᾶς δηλώσῃ τὶ τροπολογίας δέχεται διότι δὲν νομίζω ὀρθὸν νὰ ταλαιπωρῆται ἡ Βουλὴ διὰ τὸ νομοσχέδιον τῶν φοιτητῶν ἐπὶ τρεῖς συνεδριάσεις. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀναλάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν ποὺ τοῦ ἐπιβάλλει ἡ θέσις του.

§108Ι. ΜΙΧΑΗΛ (Ὑπ. Παιδείας). Ὑπέβαλα ἕνα νομοσχέδιον καὶ ἔχω χρέος ὡς ἄνθρωπος δημοκρατικὸς νὰ ἀκούσω ὅλους τοὺς ρήτορας, τοὐλάχιστον διὰ τὸ πρῶτον ἄρθρον ποὺ εἶναι πολὺ ἐπίμαχον, νὰ ἀκούσω τὰς ἀντιρρήσεις διὰ νὰ πεισθῶ καὶ νὰ ἀποφασίσω τὶ πρέπει νὰ γίνῃ.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Τοσουνίδης ἔχει τὸν λόγον.

§110Μ. ΤΟΣΟΥΝΙΔΗΣ. Ἀπὸ ὅλας τὰς παρατάξεις τῆς Βουλῆς ἐξεδηλώθη μία τάσις οὐχὶ ἐπιεικείας περὶ τῆς νεολαίας, ἡ ὁποία ἐπιθυμεῖ νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Ἀπεκρυσταλλώθη ἡ πεποίθησις, ὅτι ὁ λόγος τοῦ περιορισμοῦ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς σπουδαζούσης νεολαίας εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, εἶναι νὰ εἰσαχθῇ περιωρισμένος ἀριθμός, διὰ νὰ ἀποφευχθῇ ἡ πληθώρα τῆς ἐξόδου ἐπιστημόνων διὰ διαφόρους λόγους. Διὰ δύο κυρίως. Ἵνα μὴ δημιουργηθῇ κρίσις εἰς τὸ ἐπάγγελμα καὶ διότι ὑπάρχει ἀνεπάρκεια εἰς τὴν Μέσην Ἐκπαίδευσιν, ἰδίως εἰς τὸν πρακτικὸν τομέα τῆς διδασκαλίας. Χθές, κύριοι συνάδελφοι, ἀνεγνώσθησαν εἰς τὴν Βουλὴν διάφορα ἀποσπάσματα ἐνδεικτικὰ τῆς ἀγραμματωσύνης τῶν μαθητῶν μας. Νομίζω ὅτι θὰ ἐπρόκειτο περὶ ἀνεκδότου, διότι ἀνεγνώσθησαν πράγματα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἐκτὸς τῶν ὁρίων τῆς λογικῆς. Ὁ κ. Μπακόπουλος, εἶπεν ἐξ ἑτέρου ὅτι εἰς ἡλικίαν τρισήμισυ ἐτῶν εἰσήχθη εἰς τὸ Δημοτικὸν Σχολεῖον καὶ εἰς ἡλικίαν 14 ἐτῶν ἀπεφοίτησεν ἀπὸ τὸ Γυμνάσιον. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ὅμως τὸ ἀπόλυτον τῆς ἐξαιρέσεως τῆς φύσεως. Ὅλοι μας, ἐγὼ τοὐλάχιστον, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ χειροκροτήσω διὰ τὸ μοναδικὸν αὐτὸ θαῦμα. Ἐγώ, ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι βουλευταί, δὲν δέχομαι ὅτι ἡ νεολαία μας ἐξέρχεται ἀγράμματος ἀπὸ τὴν Μέσην Ἐκπαίδευσιν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις χωλαίνει. Τὰ Γυμνάσια ἐπληθύνθησαν. Ἡμεῖς οἱ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν βουλευταί, ζῶμεν τὸ δρᾶμα τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως εἰς ἔλλειψιν καὶ διδακτηρίων καὶ διδακτικοῦ προσωπικοῦ. Θὰ σᾶς εἴπω διὰ τὸ ἰδικόν μας Γυμνάσιον τοῦ Κιλκίς, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς καλλιτέραν μοῖραν ἀπὸ πολλὰ ἄλλα Γυμνάσια. Στεγάζεται εἰς ἕνα ὁμοίωμα κτιρίου, παλαιοῦ Βουλγαρικοῦ κτιρίου, τὸ ὁποῖον τότε ἐστέγαζε 2 τάξεις. Μὲ μίαν προέκτασιν ἐγένοντο 3–4 κατακόμβαι γύρω ἀπὸ τὸ παλαιὸν κτίριον καὶ ἐκεῖ σήμερον στεγάζονται 900 μαθηταί. Τοὺς 900 αὐτοὺς μαθητὰς ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν διδάσκουν 5 καθηγηταὶ ἐκ τῶν ὁποίων οἱ τρεῖς Μαθηματικοὶ καὶ δύο κοπέλλες, νεαραὶ διδασκάλισσαι, Φιλόλογοι καὶ ὅλοι αὐτοὶ διδάσκουν τὰ παιδιὰ εἰς τοὺς 900 αὐτοὺς μαθητάς. Εἶναι φυσικὸν λοιπόν, ἡ ἐκπαίδευσις νὰ χωλαίνῃ, τὴν εὐθύνην δὲ ἐξ ὁλοκλήρου τὴν φέρνει τὸ Κράτος. Δὲν δέχομαι ὅμως, ὅτι ἡ νοημοσύνη τῆς σημερινῆς νεολαίας ἀπὸ ἀπόψεως συγκροτήσεως εἶναι κατωτέρα τῆς ἐποχῆς τῆς παλαιᾶς. Δὲν δέχομαι ὅτι εἷς νέος εἶναι ἀγράμματος ἐπειδὴ εἰς τὰς εἰσαγωγικὰς τοῦ Πανεπιστημίου ἔγραψε τὸ ἄνθρωπος τὸ —ω— μὲ —ο—. Εἶναι γεγονὸς παραδεδεγμένον ὅτι ὑπάρχει μία τάσις νὰ λατρεύωνται τὰ εἴδωλα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ φύγουν ἀπὸ τὴν ἐπιστήμην. Ὑπερφόρτωσις μὲ γνώσεις νεκράς, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν καμμίαν ἀξίαν εἰς τὰς σημερινὰς ἐκδηλώσεις τῆς ζωῆς. Τὶ τὰ θέλομεν τὰ Λατινικὰ εἰς τὰ Γυμνάσια; Ὑπάρχει μία τάσις καταργήσεως τῆς ὀρθογραφίας, ἡ ὁποία εἶναι ἐκδήλωσις πλέον ἱστορική. Ὅταν ὁ ἀρχαῖος Ἕλλην ἔλεγε ἄνθρωπος τὸ —ω— τὸ προέφερε, δηλ. ἔλεγε ἄνθρο—ο—πος. Τὸ δὲ ὠμέγα εἶναι δύο ὄμικρον. Ἐφ’ ὅσον σήμερον δὲν ὑφίσταται ὁ λόγος τῆς ἱστορικῆς ὀρθογραφίας, διατὶ νὰ ἔχωμεν ἡμεῖς γραμμένο τὸ ἄνθρωπος μὲ —ω— καὶ ὄχι μὲ —ο—; Διατὶ νὰ ἔχωμεν τὴν σωρείαν αὐτῶν τῶν εἰ—ί—ῦ—οι, καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν τὸ —ι— ὅπως τὸ ὁμιλοῦμεν;

§111ΦΩΝΑΙ. Ἄσχετα εἶναι αὐτά.

§112Μ. ΤΟΣΟΥΝΙΔΗΣ. Ὂχι δὲν εἶναι ἄσχετα, διότι μᾶς εἶπαν οἱ σημερινοί μας φοιτηταὶ εἶναι ἀγράμματοι, διότι κάνουν ὀρθογραφικὰ λάθη.

§113Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Εἶσθε κατὰ τῆς ὀρθογραφίας;

§114Μ. ΤΟΣΟΥΝΙΔΗΣ. Ὂχι καὶ εἶμαι ἐκ τῶν ὀρθογράφων. Ἐγὼ λέγω τὸ ἑξῆς, οἱ φοιτηταὶ σήμερον ὑστεροῦν εἰς τὸν τομέα αὐτὸν τῶν ἱστορικῶν εἰδώλων, ἀλλὰ εἶναι καλλίτερον συγκροτημένοι εἰς ἄλλα προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἄμεσον σχέσιν μὲ πᾶσαν ἐκδήλωσιν τῆς ζωῆς. Σήμερον δύνασθε νὰ ὁμιλήσετε μὲ ὑποψήφιον φοιτητὴν ἀνωτάτης Σχολῆς ἐπὶ ὅλων τῶν προβλημάτων ἐνῶ εἰς τὴν παλαιὰν ἐποχήν, τὸν ἐθεωρούσαμεν ἀγράμματον διὰ νὰ ὁμιλήσῃ μαζί μας.

§115Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἄρα μένετε ἱκανοποιημένος ἀπὸ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκπαιδεύσεως.

§116Μ. ΤΟΣΟΥΝΙΔΗΣ. Δὲν μένω ἱκανοποιημένος, διότι τὴν εὐθύνην δὲν τὴν ἔχει ἡ νεολαία, τὴν ἔχει τὸ Κράτος. Δὲν μποροῦμε ὅμως νὰ καταδικάζωμεν τὴν νεολαίαν, Αὐτὴν τὴν τροφὴν τῆς δίδομεν, μὲ αὐτὴν τὴν τροφὴν θὰ τὴν δεχθῶμεν. Τὸ ζήτημα τῶν ἐξετάσεων ἀπὸ ὅλας τὰς πλευρὰς ἀνεπτύχθη κατὰ τρόπον μὴ ἐπιδεχόμενον ἀμφισβήτησιν, ὅτι εἶναι ἀντεπιστημονικόν. Διότι παρουσιάσθη τὸ φαινόμενον μαθηταὶ ἀριστεύσαντες εἰς τὰς ἀπολυτηρίους ἐξετάσεις τῶν Γυμνασίων νὰ ἔλθουν ἐπιλαχόντες εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, ἄλλοι δὲ οἱ ὁποῖοι ἐπῆραν καλῶς ἢ λίαν καλῶς ἦλθαν μεταξὺ τῶν ἐπιτυχόντων. Καὶ ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ποῖα εἶναι τὰ διϋλιστήρια τῆς κρίσεως, πῶς οἱ ἐξετασταὶ γίνονται κριταὶ εἰς μίαν στιγμὴν καὶ δὲν ἰσχύει ἡ κρίσις τῶν καθηγητῶν τῶν Γυμνασίων, οἱ ὁποῖοι παρηκολούθησαν τοὺς νέους εἰς ὅλην των τὴν γυμνασιακὴν σταδιοδρομίαν; Διατὶ νὰ μὴ γίνωνται δεκτοί, ἂς εἴπωμεν, ὅσοι ἐξῆλθον ἀπὸ τὰ Γυμνάσια μὲ βαθμὸν 7 καὶ ἄνω; Αὐτὸ γίνεται εἰς τὴν Μέσην Γεωργικὴν Σχολὴν Λαρίσης. Τὸ ζήτημα, κύριοι συνάδελφοι, ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν διὰ τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν κυρίως, διότι εἰς αὐτὴν εἶναι ἐντοπισμένον τὸ ζήτημα, διότι ὑπάρχει ἀνεπάρκεια ἐργαστηρίων. Οἱ εἰδικοὶ συνάδελφοι, οἱ ἰατροί, ἐτάχθησαν ὑπὲρ τοῦ νὰ ἐνισχυθῇ τὸ Πανεπιστήμιον ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ ἄλλοι ἐξεφράσθησαν ὑπὲρ τῆς γενικῆς κρατικῆς προνοίας διὰ τὴν νεολαίαν. Τρομακτικὰ εἶναι τὰ κενὰ τῶν ἐπιστημόνων ἰατρῶν εἰς τὴν ὕπαιθρον. Ὑπάρχουν Νομοὶ ὁλόκληροι, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ὑπάρχει παρὰ εἷς μόνον Νομίατρος καὶ ἕνας ἢ δύο ἄλλοι ἰατροί. Ὁ Νομὸς Κιλκὶς ποὺ ἔχει 115.00 κατοίκους, ἔχει 3–4 ἰατροὺς καὶ ἕνα Νομίατρον. Δὲν ὑπάρχει κύριοι, σοβαρώτερον γεγονός, ἀπὸ τὸ νὰ στενάζῃ ἡ ἐπαρχία ἀπὸ τὴν φοβερὰν αὐτὴν ἔλλειψιν ἐπιστημόνων.

§117Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Αὐτὸ ὀφείλεται εἰς ἔλλειψιν τοῦ ἀπαιτουμένου ἀριθμοῦ ἰατρῶν.

§118Μ. ΤΟΣΟΥΝΙΔΗΣ. Ὂχι κατὰ τὴν θεωρίαν ἡ ὁποία ἀνεπτύχθη ἐδῶ, ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι οἱ ἐπιστήμονες ἰατροὶ συνεσωρεύθησαν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ εἰς 2–3 ἄλλα κέντρα.

§119Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἰς τὰς Ἀθήνας ἔχομεν ἕνα ἰατρὸν εἰς 150 κατοίκους καὶ τὰ αἴτια αὐτοῦ τοῦ κακοῦ τὰ ξεύρετε καὶ σεῖς, τὰ ξεύρει καὶ ἡ Κυβέρνησις.

§120Μ. ΤΟΣΟΥΝΙΔΗΣ. Σωστά, ἀλλὰ τότε δύο εἶναι δυνατὸν νὰ συμβαίνουν. Ἢ κάθε 200 ἄνθρωποι ἔχουν ἀνάγκην ἑνὸς ἰατροῦ, ἢ οἱ ἰατροὶ ἔχουν παύσει νὰ εἶναι ἰατροὶ καὶ ἐπιδίδονται εἰς ἄλλα ἐπαγγέλματα. Ἐλέχθη ἐπίσης, ὅτι ἔχομεν ἔλλειψιν μέσων καταρτίσεως τῶν φοιτητῶν τῆς ἰατρικῆς. Πολὺ ὀρθῶς ὅμως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Κανελλόπουλος, ὅτι ἀπὸ τοὺς εἰσερχομένους εἰς τὸ Πανεπιστήμιον μόνον τὸ ⅓ θὰ ἐξέρχεται —ὅπως ἐγίνετο μέχρι τώρα— λόγῳ τοῦ ἀπαιτουμένου πρὸς τοῦτο χρόνου, 10–12 ἔτη σπουδῶν καὶ ὑπολοίπου δοκιμασίας. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ κύριοι. Τὰ 10–12 χρόνια αὐτά, ὁσονδήποτε καὶ ἐὰν ἕνας δὲν εἶναι καλῶς κατηρτισμένος ἀπὸ τὸ Γυμνάσιον, δὲν εἶναι ἐπαρκῆ, διὰ νὰ συμπληρωθῇ ἡ κατάρτισίς του; Εἶναι 10 ὁλόκληρα χρόνια καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ εἴπωμεν, ὅτι καὶ εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ δὲν θὰ κατορθώσῃ νὰ καταρτισθῇ. Καταλήγων, μαζὶ μὲ τοὺς συναδέλφους μου παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅπως δεχθῇ πᾶσαν δυνατὴν εὐκολίαν ὑπὲρ τῆς νεολαίας. Ἡ νεολαία αὐτή, κατὰ 90%, εἶναι ἀπὸ τὴν ταλαιπωρημένην Ἐπαρχίαν, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἐδόθησαν οὔτε τὰ μέσα νὰ μορφωθῇ. Ἡ νεολαία αὐτή, κατὰ 90%, δὲν ἐκρίθη μὲ ἀσφαλῆ κριτήρια, διότι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀσφαλὲς κριτήριον μεταξὺ 19–20, 18–17,5 κλπ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου, μὲ τὴν εὐρύτητα ποὺ τὸ διετύπωσεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Ρῖζος ἔχει τὸν λόγον.

§122Χ. ΡΙΖΟΣ. Βεβαίως, τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, λόγῳ τῆς σοβαρότητός του, ἤγειρε ζωηρὸν τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Βουλῆς. Ὅπως δὲ εἶπεν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ κ. Στρᾶτος, κάθε χρόνον, οἱ διατελέσαντες ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν βουλευταί, τὸ γνωρίζουν, εἰσάγεται παρόμοιον νομοσχέδιον πρὸς συζήτησιν. Καὶ ἀπασχολεῖται ἡ Βουλὴ καὶ ἀπασχολεῖται τὸ Ὑπουργεῖον, νὰ καταρτίσουν τὸ νομοσχέδιον, ὑφιστάμενοι τὰς πιέσεις καὶ τῶν φοιτητῶν καὶ τῶν οἰκογενειῶν των. Τὶ ἀποδεικνύει τοῦτο, κ. βουλευταί; Ὅτι τὸ σύστημα τῆς διὰ διαγωνισμοῦ εἰσαγωγῆς τῶν φοιτητῶν ἀπέτυχεν. Ἔπρεπε λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ νὰ μᾶς εἰσηγηθῇ ἓν νέον νομοσχέδιον. Καὶ ὄχι μόνον ἀπέτυχε, κ. βουλευταί, κατ’ ἐμὲ τὸ σύστημα τοῦτο, ἀλλὰ εἶχε καὶ κακὰς συνεπείας. Ἠκούσθη παρὰ διαφόρων ἀγορητῶν, ὅτι χιλιάδες φοιτητῶν εἰσήχθησαν εἰς ξένα Πανεπιστήμια, πρᾶγμα ποὺ ὀφείλεται κατ’ ἀρχὴν εἰς τὸ ἐπικρατοῦν σύστημα τῶν εἰσαγωγικῶν τῶν φοιτητῶν διὰ διαγωνισμοῦ. Δὲν θὰ ὁμιλήσω ὅμως περὶ τοῦ ὑφισταμένου συστήματος, διότι τοῦτο δὲν εἶναι θέμα τῆς σημερινῆς συζητήσεως. Ἄλλοτε θὰ ὁμιλήσωμεν περὶ αὐτοῦ. Θὰ ὁμιλήσω ὅμως ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1. Ποῖαι εἶναι αἱ διαφοραί μας μὲ τὸν κ. Ὑπουργόν; Ἐν πρώτοις, θὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι ὀφείλει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν ὁμόφωνον γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία συνεζήτησε τὸ θέμα καὶ συνεφώνησε καθ’ ὁλοκληρίαν καὶ τοῦτο σημαίνει ὅτι συνεφώνησε καὶ ὁλόκληρος ἡ Βουλή. Ἔπειτα ὅτι τὸ κρατοῦν σύστημα τῆς διὰ διαγωνισμοῦ εἰσαγωγῆς τῶν φοιτητῶν εἶναι ἀνελεύθερον καὶ ἀντιδημοκρατικὸν καὶ ὅτι εἰς οὐδὲν Πανεπιστήμιον τοῦ κόσμου ἰσχύει τοῦτο. Ἔχει δὲ καταδικασθῆ, ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν Βουλήν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν λαϊκὴν συνείδησιν. Ποῖαι λοιπὸν αἱ διαφοραί μας; Σεῖς κ. Ὑπουργέ, λέγετε 10–20 καὶ ἡμεῖς ἐκρίναμεν καὶ εἴπομεν 9–18. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ: Τὶ σημαίνουν ἐξετάσεις, κ. βουλευταί; Εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν εἴδατε τὴν διαφορὰν βαθμολογίας μεταξὺ δύο καθηγητῶν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ κειμένου. Μηδὲν ὁ ἕνας, πέντε ὁ ἄλλος. Καὶ ἐφ’ ὅσον λοιπὸν τὸ σύστημα τοῦτο ἀπέτυχεν ὡς καὶ πέρυσι διεπιστώθη, διατὶ νὰ μὴ δεχθῆτε τὴν ὀρθὴν ἄποψιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς; ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο τούτων βαθμολογιῶν εἶναι οὐσιαστικῶς ἄνευ σημασίας. Ἀπορῶ μάλιστα, πῶς οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, δηλ. οἱ ἡγέται τῆς πνευματικῆς κινήσεως τῆς Χώρας μας, ἢ μᾶλλον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἡγοῦνται, ἐδέχθησαν τὴν εἰσαγωγὴν ἑνὸς τοιούτου συστήματος. Πρέπει, κύριοι, νὰ εἰσαχθῇ ταχέως ἓν νομοσχέδιον καθορίζον τὸ σύστημα τῆς εἰσαγωγῆς τῶν φοιτητῶν ἄλλως. Ἀλλὰ τοῦτο δι’ ὅλους τοὺς φοιτητάς. Πάντως νομίζω, ὅτι ἡ ἄποψις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι ἡ ὀρθοτέρα καὶ δικαιοτέρα καὶ νομίζω, ὅτι θὰ πρέπῃ νὰ τὴν ἀποδεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργός.

§123ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συνέχισις τῆς βʹ συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἄρθρων ὡς καὶ τοῦ συνόλου, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγγραφῆς ἐπιλαχόντων φοιτητῶν καὶ ρυθμίσεως Πανεπιστημιακῶν τινων ζητημάτων καὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐκπαιδευτικῶν διατάξεων», ἀναβάλλεται. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ. μ., μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως, νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 11.05′ μ. μ.).