1951.12.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 27η

Τετάρτη 19 Δεκεμβρίου 1951

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 7.15′ μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Μανέντης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Δ. ΜΑΝΕΝΤΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν ἑξῆς ἐπιστολήν. Πρὸς «Τὸν ἀξιότιμον Κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Κύριε Πρόεδρε, Ἀπησχολημένος εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, δὲν εὑρισκόμην ἐν τῇ αἰθούσῃ κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς διαμαρτυρίας τῶν συναδέλφων βουλευτῶν τῆς Ἑνιαίας Δημοκρατικῆς Ἀριστερᾶς, διὰ τὴν ἀκύρωσιν ὑπὸ τοῦ Ἐκλογοδικείου τῶν ἐκλεγέντων βουλευτῶν της. Ὅθεν σπεύδω νὰ προσθέσω εἰς τὴν διαμαρτυρίαν των καὶ τὴν τοῦ Δημοκρατικοῦ Ριζοσπαστικοῦ Κόμματος, διὰ τὴν γενομένην κατάφωρον παραβίασιν τῆς ἐκδηλωθείσης πανηγυρικῶς θελήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ διαμαρτυρία ἡμῶν στρέφεται κατὰ τῆς γνωστῆς διατάξεως τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, δι’ ἧς ἐστερήθησαν τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλέγειν οἱ ἐν ἐκτοπίσει διατελοῦντες καὶ ἐξ ἧς ἀπέρρευσεν ἡ ἀκυρωτικὴ ἀπόφασις τοῦ Εἰδικοῦ Δικαστηρίου. Εἶναι γνωστὸς ὁ τρόπος, καθ’ ὃν ἡ διάταξις αὕτη ἐψηφίσθη καὶ ἀποτελεῖ, πιστεύομεν, καθῆκον τῆς παρούσης Βουλῆς, ἵνα τὸ ταχύτερον δι’ ὁμοφώνου ψήφου της τὴν καταργήσῃ, καταδικάζουσα οὕτω ἀσχημίας, αἱ ὁποῖαι καταρρίπτουν τὸ κῦρος τοῦ δημοκρατικοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Ἠλπίσαμεν σταθερῶς ὅτι τὸ Ἐκλογοδικεῖον, δικαστήριον συγκείμενον ἐξ ἀνωτάτων καὶ ἀνωτέρων δικαστῶν, εἰς τὸ ὁποῖον ὁ νομοθέτης ἀνέθηκε τὸν ἔλεγχον τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν, κυρίως διὰ νὰ προστατεύσῃ τοὺς ἐκλογεῖς ἀπὸ τῶν κυβερνητικῶν αὐθαιρεσιῶν, θὰ κατήργει τὴν προφανῶς ἀντισυνταγματικὴν διάταξιν καὶ θὰ ἐπεκύρου τὴν ἐκλογήν. Αἱ ἐλπίδες μας ἀτυχῶς διεψεύσθησαν καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποκρύψωμεν ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τὴν πεποίθησιν μας, ὅτι ἡ ἀπόφασις αὕτη τοῦ Εἰδικοῦ Δικαστηρίου δὲν προώρισται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐξύψωσιν τοῦ κύρους τῆς Δικαιοσύνης. Παρακαλῶν Κύριε Πρόεδρε, ὅπως ἡ παροῦσα μου ἀνακοινωθῇ εἰς τὴν Βουλήν, διατελῶ μεθ’ ὅλως ἐξαιρέτου τιμῆς καὶ ὑπολήψεως.

ΜΙΧ. Κ. ΚΥΡΚΟΣ

Βουλευτὴς Ἀθηνῶν». Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Ἰωάννου, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§4Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Φθιωτιδοφωκίδος κ. Α. Κουνούπης καταθέτει ἀναφορὰν ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Φθιωτιδοφωκίδος 1940–49, ζητούντων ὅπως αἱ ἀνεγερθεῖσαι ἐν Λαμίᾳ 32 λαϊκαὶ κατοικίαι διατεθοῦν εἰς τοὺς πραγματικοὺς δικαιούχους ἀναπήρους καὶ θύματα πολέμου, προσέτι δὲ παραχώρησιν τοῦ ἐν τῇ περιφερείᾳ τῆς Κοινότητος Ἀνθίλης ὑπάρχοντος Ἐθνικοῦ Ἀγροκτήματος πρὸς ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπιλαχόντων φοιτητῶν ἰατρικῆς σχολῆς ζητεῖ ἄμεσον εἰσαγωγήν των εἰς τὴν ἐν λόγῳ σχολήν. Οἱ κάτοικοι τῆς Κοινότητος Κορωνησίας Πρεβέζης ζητοῦν ἀπονομὴν χάριτος εἰς τὸν Η. Πανέλην καταδικασθέντα διὰ ζωοκλοπὴν καὶ κλοπὴν ὑπὸ τοῦ Ἐφετείου Πατρῶν. Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Δ. Μανέντης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Α. Πατσῶνα, Ν. Δωδούραγα, Ν. Χατζημούγια Χ. Βαδίδη καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς Καπνεργατῶν Νομοῦ Κοζάνης, ζητούντων προνομιακὴν καὶ πλήρη γεωργικήν των ἀποκατάστασιν εἰς γαίας τοῦ ἀποξηρανθησομένου ἕλους Σαρῆ Γκιόλ. Ἡ Ἐπαγγελματικὴ Ἕνωσις Ἀέρος Ἑλλάδος ζητεῖ τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ Α. Ν. 1856)51, καταβολὴν παρὰ ἑταιρείας ΤΑΕ ἀναδρομικῶς ὀφειλομένων ἀποδοχῶν ἀπὸ 1ης Ὀκτωβρίου 1950, χορήγησιν ἐπιδομάτων πολυετιῶν, ἀναστολὴν μεταθέσεως ἐξ Ἀθηνῶν τοῦ Συμβούλου καὶ Γενικοῦ Γραμματέως τῆς Ὁμοσπονδίας Προσωπικοῦ Ἀεροπορικῶν Ἑταιριῶν Δ. Τσόγαλη κ.λ.π. Τὸ Σωματεῖον ἀρτοπωλῶν Θεσ)νίκης ζητεῖ ταχεῖαν ἐπίλυσιν τῶν ἀπασχολούντων τὸ Σῶμα τῶν ἀρτοποιῶν ζητημάτων. Ὁ Α. Λαμπρούσης ἰδιοκτήτης ὑδατοκινήτου ἀλευρομύλου, κάτοικος Ἀνθούσης Πάργας Νομοῦ Πρεβέζης, ζητεῖ ὅπως ὁ προοριζόμενος διὰ τὰς ἐπαρχίας σῖτος ἀλευροποιεῖται ὑπὸ τῶν ἐπαρχιακῶν ἀλευρομύλων κ.λ.π. Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Βόλου ζητεῖ ὅπως κατὰ τὴν ἑκάστοτε αὔξησιν τῶν μισθωμάτων παραμένῃ ἀμετάβλητον τὸ πρόσθετον μίσθωμα τὸ ἐπιβαλλόμενον λόγῳ ἀναγκαστικῆς ἀλλαγῆς ἐπαγγέλματος καὶ προσλήψεως συνεταίρου. Τὸ Σωματεῖον κτιστῶν ἐργατῶν κατεργασίας ξύλου Κομοτινῆς ζητεῖ ἐφαρμογὴν τοῦ θεσμοῦ τῶν ἀσφαλιστικῶν δικαστηρίων μονιμοποίησιν τοῦ Ὑγειονομικοῦ Προσωπικοῦ τοῦ Ι.Κ.Α. ἀναπροσαρμογὴν τῶν ἡμερομισθίων πρὸς τὸν τιμάριθμον τῆς ζωῆς, ἐφαρμογὴν τῆς ἐργατικῆς νομοθεσίας κ.λ.π. Ἀνάπηροι καὶ Θύματα πολέμου 1912–49 Πύργου Ἠλείας καὶ Περιχώρων διαμαρτύρονται διὰ μελετωμένην περικοπὴν συντάξεων. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Ἱερομνήμης ζητεῖ ἄμεσον ἐπαναπατρισμὸν τῶν ἀπαχθέντων βιαίως ὑπὸ τῶν συμμοριτῶν, κατοίκων τοῦ χωρίου του. Νοσηλευόμενοι εἰς τὸ Νοσοκομεῖον Σανατόριον Σωτηρία ζητοῦν κατάργησιν τοῦ Α.Ν. 1846)51 «περὶ Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων». Ἐπαγγελματίαι κάτοικοι τῆς Κωμοπόλεως Παραμυθιᾶς Θεσπρωτίας ζητοῦν ὅπως ἡ ἀσφάλισίς των γίνῃ προαιρετικὴ διὰ τοὺς ἐπαγγελματίας καὶ βιοτέχνας. Ὁ Ἐθνικὸς Σύνδεσμος Ἀναπήρων Λεβαδείας ζητεῖ ὅπως τὰ ὑπεραστικὰ λεωφορεῖα τὰ ἔχοντα ἀφετηρίαν τὰς Ἀθήνας δοθῶσιν εἰς τοὺς δικαιούχους ἀναπήρους αὐτοκινητιστὰς τῶν ἐπαρχιῶν. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Ἁγίου Νικήτα Λευκάδος ζητεῖ ἄμεσον καταβολὴν ἐπιδικασθείσης εἰς τοὺς κατοίκους ἀποζημιώσεως ἐξ ἀπαλλοτριωθείσης ἐκτάσεως κ.λ.π. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Νικισιάνης ζητεῖ τροποποίησιν τοῦ Α. Ν. 1910)51 «περὶ προσόδων τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων» πρὸς πρόληψιν στραγγαλισμοῦ τῶν καπνοπαραγωγικῶν Κοινοτήτων. Ὀρφαναὶ ἀδελφαὶ πολιτικῶν Συνταξιούχων Θεσσαλονίκης διαμαρτύρονται διὰ τὴν ὑπὸ τοῦ Α. Ν. 1854 περικοπὴν συντάξεώς των καὶ ζητοῦν ἄρσιν τῆς προσγενομένης αὐταῖς ἀδικίας. Ὁ Σύνδεσμος μισθωτῶν Ἰσραηλιτικῶν ἀκινήτων Β. Ἑλλάδος ζητεῖ ἄμεσον λῆψιν μέτρων ἐνοικιοστασιακῆς προστασίας τῶν μελῶν του. Τὸ Σωματεῖον Τεχνιτῶν Ἀμμοκονιαστῶν Καλαμῶν ζητεῖ ὅπως διὰ τροποποιήσεως τοῦ Α. Ν. 1846)51 καθορισθοῦν τὰ πρὸς σύνταξιν τῶν ἐργαζομένων πραγματοποιηθέντα ἡμερομίσθια εἰς 1000 ἀντὶ τῶν ὑπὸ τοῦ ὡς ἄνω Α. Ν. καθορισθέντων 2.500 τοιούτων κλπ. Πατατοπαραγωγοὶ Ψαχνῶν, Καστέλλας, Πολιτικῶν καὶ Ἀρτάκης, διαμαρτύρονται διὰ χορήγησιν παρὰ τῆς Κ.Υ.Δ.Ε.Π. ἀκαταλλήλου πατατοσπόρου οὗ συνεπεία κατεστράφη ἡ παραγωγὴ καὶ ζητοῦν ἀποστολὴν πραγματογνώμονος κ.λ.π. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Συνδέσμου Προσωπικοῦ Σ.Β.Δ.Ε. Μεσολογγίου ζητεῖ ἄμεσον καταβολὴν μισθῶν καὶ συντάξεων εἰς τὸ προσωπικὸν τοῦ ὡς ἄνω Συνδέσμου, ὁριστικὴν ρύθμισιν δικτύου κ.λ.π. Οἱ κάτοικοι τῆς Κοινότητος Ματζαγρᾶ Τριπόλεως ζητοῦν ἀποζημίωσιν διὰ τὰ ὑπὸ τοῦ Κράτους ἀπαλλοτριωθέντα κτήματά των πρὸς κατασκευὴν ἀεροδρομίου. Τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον Ἁγίου Βασιλείου Βιάνου διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην κατάργησιν ὠργανωμένης Ἀγροφυλακῆς καὶ ζητεῖ ὅπως τὰς δαπάνας συντηρήσεως τοῦ Σώματος τῆς Ἀγροφυλακῆς ἀναλάβῃ ἐξ ὁλοκλήρου τὸ Κράτος. Ἡ Παναγροτικὴ Ἐπιτροπὴ Νομοῦ Ἠμαθείας διαμαρτύρεται δι’ ἀναγκαστικὴν καταβολὴν ὀφειλῶν ἀγροτῶν εἰς Α.Τ.Ε. καὶ ζητεῖ ἀναστολὴν εἰσπράξεως λόγω τῶν ἐκ τῶν πλημμυρῶν ἐπενεχθεισῶν καταστροφῶν ἀγρῶν κ.λ.π. Τὸ Σωματεῖον Καπνεργατῶν Καβάλλας διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην ὑποβίβασιν ἡμερομισθίων ἀνεργίας εἰς 60 καὶ ζητεῖ πλήρη ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου 1846. Ἡ Ἕνωσις Ἱπταμένων Πολιτικῆς Ἀεροπορίας Ἀθηνῶν διαμαρτύρεται διὰ χρησιμοποίησιν ἀσυρματιστῶν τῆς πολεμικῆς ἀεροπορίας διὰ τὴν διάσπασιν τῆς ἀπεργίας τοῦ προσωπικοῦ τῆς ἑταιρίας Τ.Α.Ε. Τὸ Βιοτεχνικὸν Ἐπιμελητήριον Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην καταβολὴν ὁλοκλήρου τοῦ δώρου ἐπὶ ταῖς ἑορταῖς τῶν Χριστουγέννων εἰς τοὺς μισθωτούς. Οἱ Φίλοι Θεάτρου καὶ Μουσικῆς, ἡ Διεθνὴς Ἔκθεσις, τὸ Ἐμποροβιομηχανικὸν Ἐπιμελητήριον, ὁ Σύνδεσμος Βιομηχάνων, τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον, ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος καὶ διάφορα ἄλλα σωματεῖα Θεσσαλονίκης ζητοῦν ἄμεσον ἵδρυσιν ἀνεξαρτήτου κρατικοῦ θεάτρου καὶ συμφωνικῆς ὀρχήστρας εἰς τὴν πόλιν Θεσσαλονίκης. Ὁ Σύλλογος Γονέων καὶ Κηδεμόνων τῶν μαθητῶν τοῦ Γυμνασίου Πτολεμαΐδος ζητεῖ ἄμεσον συμπλήρωσιν τοῦ ἐν λόγῳ Γυμνασίου διὰ διδακτικοῦ προσωπικοῦ. Ἡ Ἕνωσις Ἀποστράτων Ὁπλιτῶν Χωροφυλακῆς Νομοῦ Χανίων ζητεῖ ἄμεσον χορήγησιν τῶν 10]50 καὶ εἰς τοὺς ἔχοντας 18ετῆ συντάξιμον ὑπηρεσίαν ὁλοκλήρωσιν τῶν πολεμικῶν ἐτῶν διὰ τῆς παροχῆς τούτων ὁλοκληρωτικῶς εἰς τὸ διπλοῦν καὶ χορήγησιν τοῦ δώρου τοῦ Πάσχα καὶ τῶν Χριστουγέννων καὶ εἰς τοὺς Συνταξιούχους τοῦ Δημοσίου Στρατιωτικοὺς καὶ Πολιτικούς. Ἡ Ἕνωσις Ἱπταμένων Ἀεροπορίας ζητεῖ κατάργησιν τῶν ἄρθρων 17 καὶ 18 τοῦ ἀντεργατικοῦ νόμου 1856]51 καὶ ἀνανέωσιν τῶν συλλογικῶν συμβάσεων ἐργασίας ἐπαναφορὰν ἐν ἰσχύϊ τῶν ἄρθρων 17–25 τοῦ Α.Ν. 2414]40 «περὶ συνταξιοδοτήσεως ἱπταμένων» ἀνάκλησιν τῶν διὰ προσωπικοὺς λόγους ἀπολυθέντων κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Ἡρακλείου κ. Ι. Πωλιουδάκης καταθέτει ἀναφορὰν χαρουποπαραγωγῶν Νομοῦ Ἡρακλείου διαμαρτυρομένων διὰ μελετωμένην εἰσαγωγὴν 5.000 τόννων μελάσσης πρὸς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος καὶ ζητούντων ἀναστολὴν τῆς ἐν λόγῳ ἀδείας. Ὁ βουλευτὴς Κεφαλληνίας καὶ Ἰθάκης κ. Γ. Μεταξᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Ἰθάκης, διαμαρτυρομένων διὰ μελετωμένην κατάργησιν ὠργανωμένης ἀγροφυλακῆς. Ὁ βουλευτὴς Ἡρακλείου κ. Ι. Πωλιουδάκης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως πρὸς νομιμοποίησιν ἰδιοκατοικιῶν Ἡρακλείου, ζητούσης ὅπως ἡ τιμὴ καὶ ἡ ἐξόφλησις τῶν παραχωρηθέντων παρὰ τοῦ Κράτους οἰκοπέδων εἰς ἀστέγους κατοίκους Ἡρακλείου Κρήτης πρὸς στέγασίν των, παραμένῃ ὡς εἶχεν ὁρισθῆ διὰ τοῦ Ν.Δ. 571]48 κλπ. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Σ. Σ. Ἀγκίστης ζητοῦντος ἄμεσον χορήγησιν ὑλικῶν διὰ τὴν μεταφορὰν ποσίμου ὕδατος. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Σ. Σ. Ἀγκίστης διαμαρτυρομένου δι’ ἔλλειψιν ἀγροτικοῦ ἰατροῦ καὶ φαρμακοποιοῦ. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Ε. Ἀρβανιτάκης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Ἁγίου Ἰωάννου Καρυστίας διαμαρτυρομένου, ὅτι προκειμένου νὰ ἐγερθῇ ἐργατούπολις διὰ τὰ ἀνθρακωρυχεῖα Ἁγίου Λουκᾶ καταμετροῦνται ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας 500 στρέμματα γονίμου γῆς, ἥτις περιέχει ἐλαιόδενδρα, ἀμπέλους κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Κ. Μπέλλας καταθέτει ἀναφορὰν πρατηριούχων βενζίνης Θεσσαλονίκης, ζητούντων τὴν μὴ αὔξησιν τῶν ἐνοικίων των, καὶ τὴν ὑπαγωγὴν των εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἐνοικιοστασίου, παρατεινομένων τῶν μισθώσεων τούτων ἀναγκαστικῶς μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συμβατικῆς μισθώσεως κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Κ. Μπέλλας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐθνικοῦ Συλλόγου Ἑλλήνων προσφύγων ἐκ Ρωσίας Βορείου Ἑλλάδος ζητοῦντος παραχώρησιν ἐκτάσεως πρὸς ἐγκατάστασίν των. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Σ. Σ. Ἀγκίστης ζητοῦντος ἄμεσον ἀποπεράτωσιν τοῦ κατεστραμμένου ναοῦ των. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Γ. Λύχνος καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν Κερκύρας διαμαρτυρομένης διὰ μελετωμένην αὔξησιν ἐνοικίων. Ὁ βουλευτὴς Τρικάλων κ. Α. Ταλιαδοῦρος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἀγροτικοῦ Συλλόγου Σοφάδων καὶ περιφερείας ζητοῦντος ἄμεσον καὶ πλήρη κατάργησιν τοῦ θεσμοῦ τῆς Ἀγροτικῆς Ἀσφαλείας. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Κ. Μπέλλας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Γ. Τατσοπούλου ζητοῦντος ἄμεσον χορήγησιν ἀδείας κυκλοφορίας τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 60489 3]4 φορτηγοῦ αὐτοκινήτου ἰδιωτικῆς χρήσεως πρὸς μεταφορὰν τῶν ἀγαθῶν τῆς ἐπιχειρήσεώς του. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Δ. Λαντζούνης καταθέτει ἀναφορὰς τῶν Προέδρων τῶν Κοινοτήτων Πιδάσου Πυλίας Μεσοχωρίου καὶ Καινούριου Χωριοῦ ζητούντων ὅπως τὰς δαπάνας τῆς συντηρήσεως τοῦ Σώματος τῆς Ἀγροφυλακῆς ἀναλάβῃ ἐξ ὁλοκλήρου τὸ Κράτος. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Δ. Λαντζούνης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Προέδρων τῶν Κοινοτήτων τέως Δήμου Παμίσου ζητούντων ὅπως τὰς δαπάνας τῆς συντηρήσεως τοῦ Σώματος τῆς Ἀγροφυλακῆς, ἀναλάβῃ ἐξ ὁλοκλήρου τὸ Κράτος. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Δ. Λαντζούνης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Κτηματικῆς Ἀδελφότητος Καλαμῶν, ζητούσης ὅπως τὰς δαπάνας συντηρήσεως τοῦ Σώματος τῆς Ἀγροφυλακῆς ἀναλάβῃ ἐξ ὁλοκλήρου τὸ Κράτος. Ἀπαντήσεις τῶν ἑξῆς Ὑπουργείων ἐπὶ ἐρωτήσεων τῶν κ.κ. βουλευτῶν. Ι. Τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Παιδείας. Α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Καβάλας κ. Λ. Λυμπέρη. Ἀπαντῶντες εἰς τὴν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 82)21–11–51, 157] 10–12–51 ὑμετέρου ἐγγράφου, διαβιβασθεῖσαν ἡμῖν ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Λυμπέρη «περὶ συμπληρώσεως τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τῆς Ἐμπορικῆς Σχολῆς Καβάλας» ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι κατὰ τοὺς γενησομένους προσεχεῖς διορισμοὺς θὰ μεριμνήσωμεν διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν ὑφισταμένων κενῶν ἐν αὐτῇ. Πρὸς τούτοις γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι σήμερον ὑπηρετοῦσιν ἐν αὐτῇ: εἷς ἐμποριολόγος Δ)ντής, 2 μαθηματικοί, 2 φιλόλογοι, εἷς θεολόγος, εἷς τῶν τεχνικῶν μαθημάτων, εἷς τῆς Σωματικῆς Ἀγωγῆς καὶ εἷς ἐμποριολόγος καθηγητής.

Ὁ Ὑπουργὸς

Ι. ΜΙΧΑΗΛ

Β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Κοζάνης κ. Θ. Σαράντη. Ἀπαντῶντες εἰς τὴν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 7973)4284) 12–12–51 ἐγγράφου ὑμῶν διαβιβασθεῖσαν ἡμῖν ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Κοζάνης κ. Θ. Σαράντη, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ἐν συνεχείᾳ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 123094)30–11–51 ἐγγράφου ἡμῶν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παράσχωμεν τὰ ζητούμενα στοιχεῖα, τοὐτέστιν τοὺς ἤδη ὑπηρετοῦντας εἰς ἕκαστον γυμνάσιον καὶ ἐμπορικὴν σχολὴν καθηγητάς, ὡς καὶ τὴν προβλεπομένην δύναμιν δημοδιδασκάλων δι’ ἑκάστην περιφέρειαν, ἐπιθεωρήσεις εἰς ὁλόκληρον τὴν χώραν καὶ τοὺς ὑπηρετοῦντας σήμερον, διότι ἀπαιτεῖται καὶ χρόνος μακρὸς καὶ προσωπικὸν πέραν τοῦ ὑπάρχοντος, τὸ ὁποῖον δὲν δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν ἐλλείψει ὑπαλλήλων.

Ὁ Ὑπουργὸς

Ι. ΜΙΧΑΗΛ

Γ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Λαρίσης κ. Δ. Χατζηγιάννη. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 7744)12–51 ὑμετέρου ἐγγράφου, δι’ οὗ διεβιβάσθη ἡμῖν ἐρώτησις τοῦ βουλευτοῦ Λαρίσης κ. Χατζηγιάννη, αἰτουμένου νὰ πληροφορηθῇ ἂν καὶ διὰ ποίους λόγους ἀπεκλείσθησαν ἀπὸ τὴν Παιδαγωγικὴν Ἀκαδημίαν τρεῖς μαθηταὶ θύματα πολέμου, οἵτινες φέρονται εἰς τὸν πίνακα τῶν ἐπιτυχόντων καὶ οἵτινες δικαιοῦνται νὰ εἰσαχθοῦν καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ ὁρισθέντος ἀριθμοῦ μαθητῶν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι διὰ νὰ ἐγγραφῇ τις ὡς θῦμα πολέμου κ.λ.π. δέον νὰ ἐμπίπτῃ εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Α.Ν. 1324)1949 (Φ.Ε.Κ 326 τ. Αʹ), περὶ προστασίας καὶ ἀποκαταστάσεως τῶν ἀναπήρων Ὁπλιτῶν Θυμάτων πολέμου, ἡ δὲ ἰδιότης τῶν ἐνδιαφερομένων νὰ ἀποδεικνύεται διὰ πιστοποιητικοῦ μὲν περὶ ἀναπήρων τῆς Δ)νσεως Ἀναπήρων τοῦ Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν, προκειμένου δὲ περὶ θυμάτων πολέμου διὰ πιστοποιητικοῦ οἰκογενειακῆς καταστάσεως τοῦ Δήμου ἢ τῆς Κοινότητος ἐκδιδομένου βάσει τοῦ διπλώματος πολεμικῆς συντάξεως (ἄρθρον 44 καὶ 45 τοῦ

Α.Ν. 1324)1949).

Κατ’ ἀκολουθίαν τῶν ἀνωτέρω ἄγεταί τις εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι οἱ περὶ οὗ τὸ σχετικὸν ἐρώτημα ὑποψήφιοι σπουδασταί, οἵτινες δὲν μνημονεύονται ρητῶς, δὲν θὰ προσεκόμισαν τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου, τοῦ παρέχοντος αὐτοῖς τὸ εὐεργέτημα ἀπαιτούμενα πιστοποιητικὰ καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐνεγράφησαν εἰς τὴν Παιδαγωγικὴν Ἀκαδημίαν. Ἐπὶ τούτοις παρέχομεν ὑμῖν τὴν πληροφορίαν, ὅτι ὁ ἐν λόγῳ Α. νόμος ἐψηφίσθη τῇ εἰσηγήσει τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, οὗτινος αἱ ὑπηρεσίαι καθώρισαν οὐ μόνον ποῖοι νοοῦνται ἀνάπηροι καὶ θύματα πολέμου, ἀλλὰ καὶ τὰ ἀποδεικτικὰ στοιχεῖα τῆς ἰδιότητός των αὐτῆς.

Ὁ Ὑπουργὸς

Ι. ΜΙΧΑΗΛ

ΙΙ. Τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Φθιωτιδοφωκίδος κ. Γ. Πλατῆ. 1) Τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, ἐν ὄψει τῆς οἰκονομικῆς δυσπραγίας τῶν καπνοπαραγωγῶν καὶ τῆς ποσοτικῆς καὶ ποιοτικῆς φθορᾶς ἣν ὑφίστανται τὰ εἰς χεῖρας τῶν καπνοπαραγωγῶν παραμένοντα ἀπώλητα καπνά, ἐσοδείας 1950, κατέβαλεν ἀπὸ μακροῦ ἐνεργείας διὰ τὴν ταχεῖαν συγκέντρωσιν τῶν ἐν λόγῳ καπνῶν, λαμβανομένης μάλιστα ὑπ’ ὄψει καὶ τῆς στενότητος τοῦ διατιθεμένου ὑπὸ τῶν καπνοπαραγωγῶν χώρου, ἥτις τὰ μέγιστα δυσχεραίνει καὶ τὴν καθ’ ὅλον διατήρησιν τῶν καπνῶν ἐσοδείας 1951. Οὕτω; 1) Διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 198947]20–10–51 ἐγγράφου του πρὸς τὴν Προεδρίαν τῆς Κυβερνήσεως, ἐτόνισεν τὴν ἀνάγκην τῆς συγκεντρώσεως τῶν ἀνωτέρω καπνῶν καὶ 2) διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 225636]21–11–51 τοιούτου πρὸς τὴν Κυβερνητικὴν Ἐπιτροπὴν καπνοῦ, παρεκάλεσε ταύτην ὅπως προέλθῃ εἰς τὴν λῆψιν ἀποφάσεως διὰ τὴν ταχυτέραν συγκέντρωσιν τῶν εἰς χεῖρας τῶν καπνοπαραγωγῶν ἐξαγωγίμων καπνῶν. 2. Διὰ τῆς χρηματοδοτήσεως τῶν καπνοβιομηχανιῶν ἀποσκοπεῖται ἡ ἐξαγορὰ τῶν ἀναγκαιούντων εἰς αὐτοὺς ποσοτήτων καπνῶν δι’ ὧν καλύπτονται αἱ ἀνάγκαι τῆς ἐσωτερικῆς καταναλώσεως πέραν τῶν ὁποίων δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ἐκ μέρους τῶν βιομηχάνων ἐξαγορά. 3. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς συγκεντρώσεως τοῦ εἰς χεῖρας καλλιεργητῶν τῆς περιφερείας Λαμίας ἀδιαθέτου τριφυλλοσπόρου, παρέχεται ἡ πληροφορία ὅτι ἐν τῇ αὐτῇ περιοχῇ διὰ τοῦ ἐν Λαμίᾳ λειτουργοῦντος κέντρου Σποροπαραγωγῆς, πολλαπλασιάζεται ἐκλεκτὴ ποικιλία μηδικῆς προελεύσεως Οὐγγαρίας τῆς ὁποίας ὁ σπόρος συγκεντρώνεται ἤδη. Ὁ ἀδιάθετος εἰς χεῖρας τῶν καλλιεργητῶν σπόρος εἶναι μῖγμα ἐντοπίων ποικιλιῶν κατωτέρας ποιότητος καὶ δὲν κρίνεται σκόπιμος ὁ διὰ τῆς Κρατικῆς Σποροπαραγωγῆς πολλαπλασιασμός του. Οὗτος θὰ ἠδύνατο νὰ καλύψῃ ἀνάγκας σπορᾶς καλλιεργητῶν ἐνδιαφερομένων διὰ τὴν παραγωγὴν μόνον χόρτου. Ἡ διάθεσίς του ὅμως εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τούτους δὲν δύναται νὰ γίνῃ εἰς τιμὴν μεγαλυτέραν τῶν 14.500 δρχ. κατ’ ὀκᾶν, δεδομένου ὅτι μὲ τὴν τιμὴν ταύτην διατίθεται καὶ ὁ σπόρος μηδικῆς προελεύσεως Προβηγγίας μὲ τὸν ὁποῖον μᾶλλον προσομοιάζει ποιοτικῶς. Περὶ τῆς δυνατότητος συγκεντρώσεως τοῦ περὶ οὗ πρόκειται σπόρου εἰς τιμὴν ἐπιτρέπουσαν τὴν ἀντὶ 14.500 δρχ. κατ’ ὀκᾶν διάθεσίν του, ἐζητήθησαν πληροφορίαι ἀπὸ τὴν Δ)νσιν Γεωργίας Φθιωτιδοφωκίδος, ἵνα βάσει τούτων ἐνεργήσῃ δεόντως τὸ Ὑπουργεῖον.

Ὁ Δ)ντὴς Γεωργίας

Ν. ΛΥΧΝΟΣ

III. Τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδη. Ἐν σχέσει πρὸς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 7677)4127 ὑμέτερον τῆς 5ης ὁδεύοντος, δι’ οὗ διεβιβάσατε ἡμῖν ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Μ. Στεφανίδη, καταχωρηθεῖσαν ὑπ’ αὔξ. ἀριθ. τοῦ βιβλ. ἐρωτ. 136, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ ἑξῆς: Ἡ χορηγηθεῖσα διὰ τὰς ἀγόνους γραμμὰς πίστωσις ἐκ δραχμῶν 3.500.000.000 δὲν ἐξήρκει διὰ τὴν μίσθωσιν ὅλων τῶν γραμμῶν κατὰ τὸ τρέχον οἰκ. ἔτος δι’ ὃ ἀντὶ τῶν 14 τοιούτων, προέβημεν εἰς τὴν μίσθωσιν μόνον 7 ἀγόνων γραμμῶν καὶ παρέμειναν ἀμίσθωτοι αἱ γραμμαὶ 1) Ἰκαρίας–Σάμου–Χίου–Μυτιλήνης 2) Βορείου πλευρᾶς Κρήτης 3) Παξῶν–Κερκύρας 4) Πατρῶν–Καλάμου– Ζαβέρδης–Φρυκιῶν–Βασιλικῆς–Νυδρίου καὶ 5) αἱ δύο περιφέρειαι καὶ γραμμαὶ νήσων Αἰγαίου–Βορ. Ἑλλάδος– Θεσσαλονίκης–Βόλου–Πειραιῶς καὶ τἀνάπαλιν πᾶσαι ἀναγκαῖαι διά τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν νησιωτικῶν πληθυσμῶν. Συνεπῶς καὶ ἡ περὶ ἧς ἡ ἐρώτησις γραμμὴ Πειραιῶς–Κύμης–Σκύρου–Ἁλοννήσου–Σκοπέλου–Γλώσσης Σκιάθου–Βόλου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μισθωθῇ, καὶ ἂν ἤθελεν ἐκτεθῆ εἰς δημοπρασίαν, ἐλλείψει πιστώσεως Ἡ ἄγονος ἀφ’ ἑτέρου ταχυδρομικὴ γραμμὴ Κύμης– Σκύρου–Ἁλοννήσου–Σκοπέλου–Γλώσσης–Σκιάθου καὶ τἀνάπαλιν, ἥτις εἶχε μισθωθῆ τὴν 24–12–50 ἐξυπηρετήθη ὑπὸ τοῦ ἀναδόχου πλοιοκτήτου τοῦ πλοίου «ΝΑΥ-ΤΙΛΟΣ» μέχρι τῆς 10 Ἰουνίου 1951. Ἐπειδὴ δέ, ὁ ἀνάδοχος πλημμελῶς ἐξετέλει τὰς ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις του, ἐκηρύχθη παρ’ ἡμῶν ἔκπτωτος, καὶ διετάχθη μετὰ τὴν ἔκπτωσιν αὐτοῦ νέα δημοπρασία εἰς βάρος του, ἥτις ὅμως μὴ ἐμφανίσεως οὐδενὸς μειοδότου ἐπανελήφθη τρίς. Ἤδη ἡ ὑπηρεσία ἡμῶν καταβάλλει προσπαθείας διὰ τὴν ἐξεύρεσιν πλοιοκτήτου πρὸς ἀνάληψιν τῆς ἐξυπηρετήσεως τῆς γραμμῆς διὰ τὸ μέχρι τέλους Ἰουνίου 1951 διάστημα εἰς βάρος τοῦ ἐκπτώτου ἀναδόχου καὶ τοῦ ἐγγυητοῦ αὐτοῦ.

Ὁ Ὑπουργὸς

Ν. ΚΡΑΣΑΔΑΚΗΣ

IV. Τοῦ Ὑπουργείου Ἐθν. Ἀμύνης. Α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Κυκλάδων κ. Τ. Πάρρη. Τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης οὐδεμίαν ἔχει ἁρμοδιότητα ἐπὶ συνταξιοδοτικῶν θεμάτων, ἅτινα ρυθμίζονται ἀποκλειστικῶς ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Πάντως δὲν περιῆλθεν εἰς γνῶσιν ἡμῶν σκέψις περικοπῆς τῶν συντάξεων ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου. Ἡ Διεύθυνσις ἀναπήρων Γ.Ε.Σ. ἀποπερατοῖ τὴν ἐπεξεργασίαν σχεδίου νόμου συμπληροῦντος καὶ τροποποιοῦντος τὴν ἰσχύουσαν περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου νομοθεσίαν, κατὰ τρόπον ἱκανοποιοῦντα τὰς ἀνάγκας καὶ τὰ αἰτήματα τούτων. Τὸ ρηθὲν νομοσχέδιον θέλει κατατεθῆ προσεχῶς εἰς τὴν Βουλήν. Ἀθῆναι τῇ 10–12–51 Ὁ Ὑπουργὸς Ναύαρχος ΑΛΕΞ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ Β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν Πειραιῶς καὶ Νήσων κ.κ. Δ. Ἀλιμπράντη, Ε. Σαββοπούλου καὶ Γ. Κατσαφάδου. Τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης οὐδεμίαν ἔχει ἁρμοδιότητα ἐπὶ τῶν συνταξιοδοτικῶν θεμάτων ἅτινα ρυθμίζονται ἀποκλειστικῶς ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Πάντως δὲν περιῆλθεν εἰς γνῶσιν ἡμῶν σκέψις περικοπῆς τῶν συντάξεων ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου. Ἀθῆναι τῇ 10–12–51 Ὁ Ὑπουργὸς Ναύαρχος ΑΛΕΞ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ καὶ 3) ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Ἀχαΐας κ. Β. Παπαρρηγοπούλου. 1. Τὰ ζητήματα ἀπονομῆς κλπ. συντάξεων χειρίζεται ἡ Γενικὴ Διεύθυνσις Δημοσίου Λογιστικοῦ. 2. Ἁρμόδιον ἐν προκειμένῳ τυγχάνει τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν. Ἀθῆναι τῇ 5–12–51 Ὁ Ὑπουργὸς Ναύαρχος ΑΛΕΞ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ καὶ γ. Τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Ἀχαΐας κ. Β. Παπαρρηγοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τῆς διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 7321 τῆς 26–11–51 ὑμετέρου ἐγγράφου διαβιβασθείσης ἡμῖν ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Ἀχαΐας κ. Β. Παπαρρηγοπούλου ἀναφορικῶς μὲ τὴν ἐπανόρθωσιν τῶν γενομένων ἀδικιῶν ὑπὸ τοῦ Α. Ν. 1854[1951 «περὶ ἀπονομῆς κ.λ.π.» ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ τὰ εἰς αὐτὴν ὑποβληθέντα ὑπομνήματα ὑπὸ διαφόρων κατηγοριῶν συνταξιούχων τοῦ Δημοσίου καὶ εἰς ἣν περίπτωσιν εὕρῃ ταῦτα δίκαια, θὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀνάλογον τροποποίησιν τοῦ ρηθέντος Α. Ν. 1854[1951.

Ὁ Ὑπουργὸς

Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ

Οἱ κ.κ. Α. Σακελλαρίου (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης) καὶ Χ. Εὐελπίδης (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτουσι σχέδιον νόμου: «Περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 836)1–9–1950, 530) 25–4–1951 καὶ 1205)9–11–51 Πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κ.λ.π». Ὁ κ. Γ. Γρηγορίου (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ἀν. Νόμου ὑπ’ ἀριθ. 1821)1951 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐνίων διατάξεων τοῦ Ν. 4328)1929 «περὶ συστάσεως Γενικοῦ Χημείου τοῦ Κράτους». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Ἀσκούτσης, Γ. Τσουδερός, Ε. Δασκαλάκης, Ε. Καμινόπετρος, Α. Βαχλιώτης κ. ἄ. καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ μετατάξεως εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου 4506)1950 ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν ἐν ἀποστρατείᾳ, παθόντων κατὰ τὴν κατοχὴν καὶ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν Ἐθνικῆς ὑπηρεσίας ἀνατεθείσης αὐτοῖς ὑπὸ τῶν νομίμων κατὰ τόπους τοῦ Κράτους Ἀρχῶν». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταθέσεως χρόνου ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος καὶ παρατάσεως προθεσμιῶν τοῦ νόμου ὑπ’ ἀριθ. 1811)51 περὶ Κώδικος καταστάσεως τῶν Δημοσίων Διοικητικῶν ὑπαλλήλων». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως διατάξεών τινων τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1811)51 Νόμου περὶ Κώδικος καταστάσεως τῶν δημοσίων διοικητικῶν ὑπαλλήλων καὶ εἰς τοὺς μονίμους στρατιωτικούς». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Μητσοτάκης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταθέσεως χρόνου ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος καὶ παρατάσεως προθεσμιῶν τοῦ νόμου 1811)51 «περὶ κώδικος καταστάσεως τῶν δημοσίων διοικητικῶν ὑπαλλήλων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Λ. Καραμαούνας, Β. Εὐφραιμίδης, Ι. Πασαλίδης, Α. Μπριλλάκης, Ν. Ζορμπᾶς, Α. Ἰασωνίδης, Μ. Κύρκος κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μέτρων εἰρηνεύσεως». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Μεταξᾶς, Κ. Παπαγεωργίου, Π. Βουδούρης, Γ. Βούλγαρης, Β. Στεφανόπουλος, Σ. Μπαμπάκος, Α. Γκελεστάθης, Γ. Μπακατσέλος, Ν. Κουπαροῦρος, Μ. Στεφανίδης κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγγραφῆς ἐπιλαχόντων φοιτητῶν καὶ ρυθμίσεως πανεπιστημιακῶν τινων ζητημάτων καὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐκπαιδευτικῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Δοξόπουλος, Ε. Πιπῖνος, Μ. Βολουδάκης, Μ. Κάβδας, Γ. Μπακατσέλος, Σ. Τσιαπάρας, Δ. Ἰωάννου, Ι. Γιαμᾶς κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγγραφῆς ἐπιλαχόντων φοιτητῶν καὶ ρυθμίσεως Πανεπιστημιακῶν τινων ζητημάτων καὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐκπαιδευτικῶν τινων διατάξεων.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Καλαντζῆς ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§6Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐθεώρησα καθῆκον μου ν’ ἀπασχολήσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως δι’ ἓν θέμα τὸ ὁποῖον ἀπὸ μηνὸς κρατεῖ καὶ εὐλόγως ἐν ζωηρᾷ συγκινήσει τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος καὶ ἰδιαίτατα τῆς ὑπαίθρου. Πρόκειται περὶ τῆς περικοπῆς τοῦ ἐσόδου τῶν ὀργανισμῶν τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, τοῦ προερχομένου ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ, τὸ ὁποῖον κατὰ 50% ἐπὶ τοῦ συνόλου τῆς ἀποδόσεως τῆς φορολογίας ταύτης ἐξεχωρήθη διὰ τοῦ Α. Ν. 1910]1951 εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας. Ὁ Νόμος αὐτός, θεμελιώδης διὰ τὴν περαιτέρω τύχην καὶ οἰκονομικὴν στήριξιν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, εἶχε κατατεθῆ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Βενιζέλου εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν κατὰ τὸ τέλος Ἰουλίου ἐ. ἔ. συνεζητήθη εἰς τὴν τότε Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ὁμοφώνως ἐψηφίσθη μὲ διάταξιν εἰδικῶς προνοοῦσαν διὰ τὰς ἀπόρους ὀρεινὰς ἢ πεδινὰς Κοινότητας τὴν ὁποίαν εἰσηγήθημεν τότε ἡμεῖς ὡς Εἰσηγητὴς τοῦ Νομοσχεδίου. Λόγῳ τῆς ἐπελθούσης διαλύσεως τῆς Βουλῆς ἐδημοσιεύθη ὡς Ἀναγκαστικὸς νόμος 1910. Τόσον οἱ ἁρμόδιοι τότε Ὑπουργοὶ κ. κ. Μπακόπουλος τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Μαῦρος τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὴν εἰσηγητικήν των ἔκθεσιν ἐξῆρον καὶ δικαίως τὴν ἀναγνώρισιν παρὰ τοῦ Κράτους τῶν πρὸς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας ὀφειλῶν του, λόγῳ τῶν ἀλλεπαλλήλων κατὰ τὸ παρελθὸν περικοπῶν καταργήσεων καὶ ἐνσωματώσεων ἐσόδων τῶν ὀργανισμῶν τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως εἰς τὸν Κρατικὸν Προϋπολογισμόν, κορωνίδα τῶν ὁποίων ἀπετέλεσεν ὁ Α. Ν. 843]1948 ὅσον καὶ ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ νόμου, προεκλογικῶς ἐξῆρε πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν τὴν πρᾶξιν αὐτὴν τοῦ Κόμματός του καὶ ἐν ὀνόματι καὶ ταύτης ἐζήτησε τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ. Παρὰ ταῦτα ὅμως κατὰ τὰ τέλη Αὐγούστου σημειοῦται ἡ πρώτη ἀπόπειρα τορπιλλισμοῦ τοῦ θεμελιώδους νόμου 1910 διὰ τῆς ἐκδόσεως τοῦ Α. Ν. 195 30–8–1951 διὰ τοῦ ὁποίου κατηργήθη ἡ αὐτοτελὴς περιέλευσις εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς αὐτοὺς δι’ ἀμέσου παρὰ τῶν ταμιῶν καταθέσεως εἰς τὴν Τράπεζαν τῶν ½ τῶν εἰσπράξεων καὶ ὑπήχθη εἰς τὴν Γενικὴν ἀρχήν, τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν περὶ ἐγγραφῆς τῆς οἰκείας πιστώσεως εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ τῆς ἀποδόσεως αὐτοῦ κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Εἶναι οὐσιώδους σημασίας ἡ μεταβολὴ αὕτη, διότι ἐνῷ διὰ τοῦ νόμου 1910 ἐπετεύχθη ἡ ἀπαγκίστρωσις τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἐκ τῆς ὑποτελείας πρὸς τὴν ἑκάστοτε διάθεσιν τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, οἱ ἁρμόδιοι οἰκονομικοὶ ἐπιτελεῖς τοῦ Ὑπουργείου αὐτοῦ ἔσπευσαν διὰ τοῦ Α. Ν. 1935 νὰ ἐπιτύχουν καὶ πάλιν τὴν ὑποδούλωσιν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ των. Τὸ πρῶτον τοῦτο καίριον πλῆγμα, ἐπακολουθεῖ καὶ δεύτερον, ὑπὸ τὴν ἀθώαν μορφὴν Ἐκτελεστικοῦ Διατάγματος τοῦ βασικοῦ νόμου 1910. Κύριοι βουλευταί, ἐπισύρω ἰδιαιτέρως τὴν προσοχήν σας ὡς πρὸς τὴν αὐθαίρετον, παράνομον καὶ τολμῶ νὰ εἴπω ἀντισυνταγματικὴν πρᾶξιν αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιτυγχάνουσαν νὰ καταργῇ βασικοὺς καὶ οὐσιώδεις κανόνας δικαίου καὶ διατάξεις νόμου διὰ τοῦ εἰς ἐκτέλεσιν αὐτοῦ Διατάγματος. Τὸ ἐν λόγῳ Διάταγμα δημοσιευθὲν τὴν 5ην Δεκεμβρίου, ἀπήλειψε τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τὰς σχετικὰς πρὸς τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴπραξιν τῶν εἰσφορῶν παρὰ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Δηλαδὴ ἀποστερεῖ τούτους τῆς δυνατότητος εἰσπράξεως δεκάδων δισεκατομμυρίων. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, δὲν ἠρκέσθη εἰς τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἔδωκε καὶ τελειωτικὴν βολὴν κατὰ τοῦ νόμου 1910. Ἦλθε διὰ τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν Συντονισμοῦ καὶ Οἰκονομικῶν καὶ ἐνέγραψε κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διὰ λογαριασμὸν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, τὸ ποσὸν τῶν 240 δισεκατομμυρίων δραχμῶν, ὡς ἰσόποσον τοῦ 50% τῆς συνόλου εἰσπράξεως τοῦ Δημοσίου ἐκ τοῦ φόρου καπνοῦ! Κύριοι βουλευταί, σᾶς ξενίζει ἀσφαλῶς ὁ λαθροχειρικὸς τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἐπιλύει τὰς ταμιακὰς δυσχερείας καὶ ἀντιμετωπίζει τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἐνῷ ἡ περυσινὴ ἀπόδοσις ἐκ τῆς φορολογίας ταύτης ἀνῆλθεν εἰς 653 δισεκατομμύρια δραχ. καὶ διὰ τὴν παροῦσαν χρῆσιν προϋπολογίζεται ἡ ἀπόδοσις εἰς 720 δισεκατομμύρια, δηλαδὴ ἀντιστοιχεῖ διὰ τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας τὸ ποσὸν τῶν 360 δισεκατομμυρίων, ἐγγράφει πίστωσιν διὰ τοὺς Δήμους καὶ Κοινότητας μόνον 240 δισεκατομμυρίων, ὅπερ σημαίνει ὅτι ὑπὸ τὸ φῶς τῆς ἡμέρας, ἀπογυμνώνει τοὺς Ὀργανισμοὺς αὐτοὺς ἀπὸ τὸ μοναδικὸν κύριον ἔσοδόν των κατὰ 120 δισεκατομμύρια, μὲ τὴν πρόφασιν τῶν συνεπειῶν ἐκ τῆς περικοπῆς τῆς ἐνδεχομένης βοηθείας. Ἀλλὰ κύριοι βουλευταί, ὅταν ἐξεδόθη ὁ βασικὸς νόμος 1910 ἤδη εἶχε ἐξαγγελθῆ ἡ περικοπὴ καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἐξηρτήθη ἡ σταθερότης τῶν ἐσόδων Δήμων καὶ Κοινοτήτων, οὔτε εἰς τὴν σκέψιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, οὔτε τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἰδίᾳ τῆς ὑπαίθρου, ἐκ τῶν ἑκάστοτε δυσχερειῶν τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν διεκηρύχθη ὡς ὁριστικὴ καὶ μόνιμος ἡ παραχώρησις αὐτή, μὴ ἐξαρτωμένη ἐκ τῆς ἐλευθεριότητος τοῦ Κράτους ἢ τῶν διαθέσεων τῶν ἑκάστοτε Ὑπουργῶν Συντονισμοῦ καὶ Οἰκονομικῶν. Ἀνεμένομεν κατόπιν τῶν δικαίων διαμαρτυριῶν τῆς Ἑνώσεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔσπευδε νὰ ἐπανορθώσῃ τὰ σφάλματά της καὶ νὰ σεβασθῇ τοὺς νόμους. Ἀντ’ αὐτοῦ ἀνεγνώσαμεν εἰς τὰς Ἐφημερίδας δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τὰς ὁποίας θὰ μᾶς ἐπιτραπῇ νὰ χαρακτηρίσωμεν ὡς ἀνακριβεῖς. Πρῶτον, διότι τὸ λεχθὲν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι οἱ Δῆμοι ἀπεστερήθησαν 120 δισεκατομμύρια μόνον ἐκ τῆς προσόδου των κατὰ τὸ παρελθόν, δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι τὸ ποσὸν τοῦτο καλύπτεται ἀπὸ τὰς προσόδους τῶν καταργηθέντων—καὶ ὀρθῶς—διαπυλίων τελῶν. Πέραν ὅμως τούτου, οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες ἀπεστερήθησαν πέραν τῶν 15 δισεκατομμυρίων ἐκ τῶν προσθέτων φόρων καὶ πρὸ παντὸς ἀπώλεσαν 90 καὶ πλέον δισεκατομμυρίων ἐκ τῶν προσθέτων φόρων ἐπὶ Δημοσίων, τοὺς ὁποίους ἐδικαιοῦντο βάσει τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ Α. Ν. 324)45. Δηλαδὴ ἔχασαν πλέον τῶν 220 δισεκατομμυρίων καὶ ὄχι 120, κύριε Ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Δεύτερον σημεῖον ἐκ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπερ δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰ πράγματα, εἶναι τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὰ ἐλπιζόμενα ἔσοδα τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων ἐκ τῶν τελῶν, τὰ ὁποῖα ἀναβιβάζει εἰς τὰς δηλώσεις του ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς εἰς 500 δισεκατομμύρια, ἐνῷ δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι βουλευταί, νὰ ὑπερβοῦν τὰ 100 δισεκατομμύρια. Μᾶς χωρίζουν κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν τεράστιαι ἀποστάσεις ὡς πρὸς τοὺς ἀριθμούς. Καὶ μᾶς χωρίζει ἀπόστασις κύριοι βουλευταί, διότι ἡμεῖς ἐκτιμῶμεν διαφοροτρόπως τὴν κατάστασιν τῆς ὑπαίθρου, ἀπὸ τοὺς ἐπιτελεῖς φοροτεχνικοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Γνωρίζετε, κύριοι συνάδελφοι, καλλίτερον ἐμοῦ, ἐὰν ὑπάρχουν περιθώρια φορολογικῆς δράσεως εἰς βάρος τῆς οἰκονομίας καὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν κατοίκων τῆς ὑπαίθρου. Ἔχει, κύριοι συνάδελφοι, ἐξαντληθῆ ἡ φορολογικὴ ἐπιφάνεια τῶν κατοίκων τῆς ὑπαίθρου ἀπὸ τὴν δρᾶσιν τῆς φορολογικῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους καὶ δὲν ὑπάρχουν περιθώρια—δυστυχῶς—ἀναπτύξεως φορολογικῆς δραστηριότητος, διὰ λογαριασμὸν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Δι’ αὐτὸ οἱ ἀριθμοὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, πόρρω ἀπέχουν ἀπὸ τὴν θλιβερὰν πραγματικότητα. Δυστυχῶς μὲ τὰ τοιαῦτα μέτρα, δὲν ἀπομένει παρὰ ἡ Κτηνοτροφία καὶ τὰ Γεωργικὰ προϊόντα, νὰ ἀποτελέσουν αὐτὰ ἀντικείμενα φορολογίας παρὰ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ γνωρίζετε σεῖς κ. συνάδελφοι, ποία εἶναι ἡ οἰκονομικὴ δυναμικότης τόσων τῶν κτηνοτρόφων ὅσον καὶ τῶν γεωργῶν μας, πρὸς τοὺς ὁποίους ἀναπέμπει τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν καὶ ὄχι βεβαίως προσωπικῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας, διὰ νὰ πληρώσουν τὰ σπασμένα τῆς αὐθαιρεσίας τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τοῦ φαλκιδεύσαντος νόμιμα δικαιώματα τῶν ὀργανισμῶν αὐτῶν ἐπὶ τοῦ φόρου καπνοῦ. Πέραν αὐτῶν αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι ἀνακριβεῖς, ὡς πρὸς τὸ περιεχόμενον τοῦ ἐκδοθέντος ἐκτελεστικοῦ Διατάγματος καὶ συνεπῶς τὰ λεχθέντα περὶ νέων παρεχωρήσεων πρὸς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας διὰ τοῦ ὑπὸ δημοσίευσιν Διατάγματος,—λυποῦμαι—ἀλλ’ ἀτυχῶς δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὰ πράγματα. Κύριοι βουλευταί, ἁπλῶς σπεύδει τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν νὰ ἐπανορθώσῃ σφάλμα βαρὺ τὸ ὁποῖον διέπραξε, διὰ νὰ μὴ εἴπω—ἀσέβειαν πρὸς τὸν νόμον—νὰ παραλείψῃ δηλαδὴ εἰς τὸ δημοσιευθὲν Διάταγμα τῆς 5ης Δεκεμβρίου, νὰ περιλάβῃ τὰ μέτρα πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὀφείλετε ἐκ τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος εἶναι προγενέστερος τῆς ὑπουργίας σας, νὰ πράξητε, δὲν δύνασθε νὰ ἐπικαλεῖσθε ὑπὲρ ὑμῶν καὶ πολλῷ περισσότερον νὰ παρουσιάζητε ὡς ὑπηρεσίαν πρὸς τοὺς Δήμους. Στρέφομαι, κ.κ. βουλευταί, πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ρέντην προεδρεύοντα τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ὑπὸ τὴν δευτέραν ἰδιότητα, προσμένομεν νὰ περιλάβῃ μὲ ἔμπρακτον στοργὴν καὶ ἐνδιαφέρον τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας καὶ τὸν παρακαλῶ ὅπως προβῇ εἰς σχετικὴν δήλωσιν, ὅτι δηλαδὴ δὲν θὰ περικοπῇ τὸ δικαίωμα τῶν ὀργανισμῶν αὐτῶν ἐπὶ τοῦ 50% τοῦ φόρου καπνοῦ, δήλωσιν τὴν ὁποίαν ἀναμένει καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἀλλὰ καὶ ἡ ὕπαιθρος χώρα, ἡ ὁποία ἀποστερηθεῖσα ὅλων τῶν ἄλλων πιστώσεων, στεγάσεως, προνοίας ἐργασίας, ἐκτελέσεως πάσης φύσεως ἔργων ἀναδασώσεων, χειμάρρων ἐγγειοβελτιωτικῶν κλπ., προσεδόκα σοβαρῶς, ὅπως ἐκ τῆς προσόδου αὐτῆς ἐκτελέσῃ ἔργα κοινῆς ὠφελείας, ἀφοῦ ὡς γνωστόν, κ. κ. συνάδελφοι, τὸ προϊὸν ἐκ τοῦ φόρου αὐτοῦ διατίθεται ἀποκλειστικῶς δι’ ἐκτέλεσιν ἔργων καὶ μόνον ἔργων. Ποία ἡ εὐεργετικὴ σημασία ἐκ τῶν ἔργων αὐτῶν διὰ τὴν ἐν μαρασμῷ ὕπαιθρον, περιττὸν κ.κ. συνάδελφοι νὰ ἐξάρωμεν. Πιστεύομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπανορθώσῃ τὸ βαρὺ ἀτόπημα τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, ὅπερ ἐκθέτει τὸ Κράτος εἰς μίαν παλινῳδίαν, ἀλλὰ καὶ τὰ κυβερνῶντα κόμματα εἰς ἀνακολουθίαν τόσης σημασίας διὰ τοὺς Δήμους καὶ Κοινότητας καὶ ἰδιαιτέρως πρὸς τοὺς πληθυσμοὺς τῆς ὑπαίθρου. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§7Χ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Οἱ Δῆμοι εἶχον ἔσοδα ἀπὸ τὰ διαπύλια τέλη καὶ τοὺς ὑπολοίπους φόρους 120 δισεκατομμύρια κατ’ ἔτος. Ἡ Κυβέρνησις τὰ ἐδιπλασίασε καὶ διὰ δύο Διαταγμάτων ἐκ τῶν ὁποίων τὸ ἓν ἐδημοσιεύθη καὶ τὸ ἕτερον εἶναι ὑπὸ δημοσίευσιν, ἔδωσε τὴν εὐχέρειαν ἐπιβολῆς παρὰ τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων φορολογίας ἐπὶ τῶν γεωργικῶν καὶ κτηνοτροφικῶν προϊόντων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις ἔπαυσε νὰ εἰσπράττῃ φόρους. Τὸ σύνολον τῆς ἀξίας τῆς γεωργικῆς καὶ κτηνοτροφικῆς παραγωγῆς ἀνέρχεται εἰς 11 δισεκατομμύρια. Ἐάν, συνεπῶς, ἐπιβληθῇ φορολογία 3– 5% εἶναι δυνατὸν οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες νὰ εἰσπράξουν ποσὸν ὑπερβαῖνον τὰ 500 δισεκατομμύρια. Ἐπὶ πλέον, ἐδόθη δικαίωμα ἐπιβολῆς εἰσφορᾶς. Εἶναι τὸ ὑπὸ δημοσίευσιν Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἀνέφερον. Τὰ ἔσοδα τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων οὕτω, ἀνέρχονται εἰς 1 τρισεκατομμύριον καὶ δίδεται τὸ δικαίωμα ἐπιβολῆς φορολογιῶν ἀνερχομένων περίπου εἰς 1 δισεκατομμύριον. Οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες οὐδέποτε εἶχον περισσότερα ἔσοδα. Οὕτω δίδεται εἰς αὐτοὺς ἡ εὐχέρεια νὰ ἀποκτήσουν μίαν οἰκονομικὴν ἐπάρκειαν καὶ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἐργασθοῦν. Ἐκτὸς τῶν ἀνωτέρω, ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ τύπον προκαταβολῶν, ἐχορήγησε δάνεια εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς αὐτοὺς καὶ ἐπειδὴ δὲν ἀνεπτύχθησαν οἱ πόροι των ἀπεφασίσαμεν ὅπως ἐπιστραφοῦν τὰ ποσὰ ταῦτα εἰς 24 μηνιαίας δόσεις, ἐκ τῶν ὁποίων αἱ πρῶται θὰ εἶναι μικραί. Τοῦτο θὰ γίνῃ δι’ ὅλους ἀνεξαιρέτως τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας.

§8Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε κ. Ὑπουργὲ νὰ ἐπαναλάβω ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβές, τὸ λεχθὲν ὑφ’ ὑμῶν, ὅτι παρεχωρήθη δικαίωμα ἐπιβολῆς φόρων. Αὐτὰ καθορίζονται διὰ τοῦ νόμου 1910 τοῦ δημοσιευθέντος τὸν παρελθόντα Αὔγουστον, ἤτοι πρὸ τετραμήνου, τὸν ὁποῖον, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ τονίσω, ὅτι δὲν ἐσεβάσθη τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν καὶ ὅτι καίτοι ἐξέδωκεν τὸ Διάταγμα αὐτὸ ἀπήλειψεν τὰς πλέον οὐσιαστικὰς διατάξεις, τὰς ἀναφερομένας δηλαδὴ εἰς τὴν ἐπίτευξιν τῶν εἰσπράξεων ἐκ μέρους τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ τώρα ἡ Κυβέρνησις φέρεται εἰς τὴν πρόθεσιν νὰ διορθώσῃ τὸ Διάταγμα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔπληττε τοὺς Δήμους. Πέραν αὐτοῦ, κ. Ὑπουργέ, θὰ παρακαλέσω νὰ γνωρίσητε εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἐὰν θὰ σεβασθῇ ἡ Κυβέρνησις τὴν παραχώρησιν, ὄχι ἐκ δωρεᾶς ἀλλὰ εἰς ἀναπλήρωσιν τῆς κακοδαιμονίας τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, τὴν ἀπ’ εὐθείας εἴσπραξιν παρ’ αὐτῶν τοῦ ἐσόδου ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ. Ναὶ ἢ ὄχι; Ἐὰν δηλαδὴ θὰ παραχωρήσητε, ἐξ 720 δισεκατομμυρίων τὰ ὁποῖα προεβλέψατε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ, τὰ 360 δισεκατομ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ τρίτον σκέλος, τὸ ὁποῖον ἀνεφέρατε περὶ τοῦ ὅτι αἱ εἰσπράξεις θὰ ἀνέλθουν εἰς τὸ διπλάσιον ἐκ τῶν προσθέτων φόρων, θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι δὲν ὑπάρχουν περιθώρια ἀσκήσεως περαιτέρω φορολογικῆς ἐπιβαρύνσεως τοῦ ἀγρότου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἐκ τῶν φόρων αὐτῶν ἐν τῷ συνόλῳ ἀπόδοσις μείζων τῶν 100 δισεκατομμυρίων. Μᾶς χωρίζει μεγάλη ἀπόστασις τῆς πραγματικότητος καὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα λέγει ὁ κ. Ὑπουργός. Στρέφομαι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸ θέμα αὐτὸ καὶ ἐπικαλοῦμαι τὸ ἐνδιαφέρον αὐτῆς καί, ἀπαιτῶ τὴν δήλωσιν, ἐὰν θὰ σεβασθῇ τὸν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ παραχωρῆται τὸ ½ ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ εἰς τοὺς Ὀργανισμοὺς τῆς Διοικήσεως, ἐν ὀνόματι τοῦ κόσμου τῆς ὑπαίθρου, (Χειροκροτήματα).

§9Χ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὅσον ἀφορᾷ τὸ Διάταγμα σᾶς ἐξήγησα, ὅτι ἐπειδὴ συζητοῦμεν ἐὰν θὰ ἔπρεπεν οἱ Δῆμοι νὰ προικοδοτηθοῦν μὲ πρόσθετον τοῦ φόρου ἢ μὲ τὸ δικαίωμα τῆς εἰσφορᾶς, ἀπεφασίσαμεν νὰ ἐκδώσωμεν καὶ δεύτερον Διάταγμα.

§10Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Παρὰ τοῦ νόμου ἐξεδόθη τὴν 5ην Δεκεμβρίου.

§11Χ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Διατὶ παρὰ τοῦ νόμου;

§12Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Διότι οὐσιώδης διαταγὴ τοῦ νόμου ἦτο ὁ τρόπος τῆς εἰσπράξεως τῶν ἀμέσων εἰσφορῶν, τὰς ὁποίας θὰ ἐπιβάλουν οἱ Κοινότητες καὶ οἱ Δῆμοι. Περὶ αὐτῆς τῆς διατάξεως τὸ Ἐκτελεστικὸν Διάταγμα δὲν λέγει τίποτε.

§13Χ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὁ νόμος δὲν λέγει διὰ Διατάγματος ἐφ’ ἅπαξ ἐκδιδομένου.

§14Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Ἔλεγε ὅτι διὰ Διατάγματος θὰ καθορισθοῦν αἱ λεπτομέρειαι τῆς ἐφαρμογῆς.

§15Χ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἴχομεν δικαίωμα νὰ ἐκδώσωμεν καὶ δεύτερον Διάταγμα καὶ τρίτον. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὸν φόρον καταναλώσεως καπνοῦ, ὡρίσθη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ποσὸν 240 δισεκατ. ἤτοι τὸ διπλάσιον τῶν εἰσπραττομένων ἀπὸ τὰ διαπύλια καὶ ἄλλους προσθέτους φόρους ποὺ εἶχον οἱ Δῆμοι.

§16Ν. ΑΣΚΟΥΤΣΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἔχω νὰ σᾶς διαβιβάσω τὸ παράπονον, ἂν μὲ τὴν ἀγωνίαν τῆς πολυπαθοῦς τάξεως τῶν συνταξιούχων, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ πολλῶν ἡμερῶν ἀναμένουν τὴν ἀπάντησίν σας, ἐὰν καὶ αὐτοὶ θὰ τύχουν τῆς στοργῆς τοῦ Κράτους. Θὰ ἤθελα, κύριε Ὑπουργέ, νὰ δηλώσητε ἂν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ πρόκειται νὰ τύχουν τῆς Κρατικῆς στοργῆς καὶ τῆς μερίμνης.

§17Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν ἐπ’ εὐκαιρίᾳ ἄλλης ἐρωτήσεως ἠρώτησα καὶ ἐγὼ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἂν τὸ μέτρον τῆς χορηγήσεως δώρου εἰς τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ δημοσίους ὑπαλλήλους κλπ. θὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τοὺς πολιτικοὺς καὶ στρατιωτικοὺς συνταξιούχους. Οἱ συνταξιοῦχοι πληροφοροῦνται ἀπὸ τὸν τύπον, ὅτι δὲν θὰ τύχουν δώρου ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῶν ἑορτῶν καὶ συνεπεία τούτου διατελοῦν ἐν ἐξεγέρσει. Θὰ παρεκάλουν νὰ προβῆτε εἰς μίαν δήλωσιν διὰ νὰ ἡσυχάσουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἠνάλωσαν τὸν βίον των, εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Πατρίδος. Ἐφ’ ὅσον τὸ μέτρον τοῦτο ἐλήφθη δι’ ὅλους τοὺς μισθοσυντηρήτους καὶ ἐργάτας, ὀρθὸν θὰ εἶναι νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τοὺς πενομένους συνταξιούχους.

§18Χ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὁ νόμος δὲν δίδει τὸ δικαίωμα δώρου εἰς τοὺς συνταξιούχους. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως ἐξετάζει τὸ θέμα ἂν θὰ δώσῃ ἢ ὄχι δῶρον.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ

ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Θ. Κονίτσας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Δημάρχου Λεβαδέων ἀπευθυνομένης πρὸς τοὺς Ὑπουργοὺς Γεωργίας καὶ Δημοσίων Ἔργων, σχετικῶς μὲ τὴν ἀναστολὴν εἰσπράξεως χρεῶν κλπ.

§20Θ. ΚΟΝΙΤΣΑΣ. Κύριοι βουλευταί, λόγῳ τῶν τελευταίων πλημμυρῶν ἡ περιφέρεια Λεβαδείας ἐπλήγη ἰδιαιτέρως. Ἡ ἐσοδεία τοῦ βάμβακος κατεστράφη τελείως. Ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς διατελεῖ ἐν ἀπογνώσει. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Λεβαδέων ἐζήτησε τὴν ἀναστολὴν καταβολῆς τῶν χρεῶν καὶ τὴν μετατροπὴν τούτων εἰς μεσοπρόθεσμα δάνεια ὡς καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τεχνικῶν ἔργων πρὸς ἀποτροπὴν πάσης εἰς τὸ μέλλον ἐκ πλημμυρῶν καταστροφῆς. Θὰ παρακαλέσω τοὺς ἀξιοτίμους Ὑπουργοὺς Γεωργίας καὶ Δημοσίων Ἔργων ὅπως λάβουν τὰ κατάλληλα μέτρα πρὸς προστασίαν καὶ περίθαλψιν τῶν περὶ ὧν πρόκειται κατοίκων.

§21Χ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἔδωσεν ἐντολὴν εἰς τὰ Ὑποκαταστήματά της διὰ τὴν ἀναστολὴν τῆς εἰσπράξεως τῶν ἐν λόγῳ χρεῶν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γεροθανάσης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Συντονιστικῆς Ἐπιτροπῆς ἔργου ὑδρεύσεως καὶ ἀρδεύσεως Ξηρομέρου ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων, σχετικῶς μὲ τὴν ἄμεσον δημοπράτησιν τούτου.

§23Φ. ΓΕΡΟΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐπωφελοῦμαι τῆς ἀναφορᾶς τῆς Συντονιστικῆς Ἐπιτροπῆς ὑδρεύσεως κ. Ὑπουργέ, καὶ σᾶς παρακαλῶ ὅπως ἐντείνητε τὰς προσπαθείας σας ἵνα προωθηθῇ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ἔργου τῆς ὑδρεύσεως 8 χωρίων. Θεωρῶ εὐτυχῆ συγκυρίαν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Δημοσίων ἔργων κ. Ὑπουργός, κατάγεται ἀπὸ ἓν ἐκ τῶν χωρίων τούτων καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ θεωρήσῃ ἑαυτὸν εὐτυχῆ ἐὰν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του περατωθῇ τὸ περὶ οὗ πρόκειται ἔργον τῆς ὑδρεύσεως καὶ ἀρδεύσεως τῆς περιφερείας Ξηρομέρου.

§24Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἐπὶ τῆς προηγουμένης ὑπουργίας μου εἶχον καταβάλει προσπαθείας νὰ χορηγηθῇ μία πίστωσις ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν βοήθειαν καὶ πράγματι ἐπετεύχθη ἡ χορήγησις μιᾶς πιστώσεως 1.700.000.000 δραχ. Ἐπὶ πλέον ἔχει ἐπιβληθῆ μία φορολογία ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. Ὅταν ἤμην Ὑπουργὸς τὸ 1945–46 εἶχεν ἐπιβληθῆ φορολογία 500 δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν. Ἐφέτος ηὐξήσαμεν τὴν φορολογίαν αὐτὴν εἰς 1000 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, διότι ὅπως ἠξεύρετε, εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες νὰ προσφέρουν τὸ ἓν τέταρτον τῶν πιστώσεων, τὰς ὁποίας παρέχει ἡ Ἀμερικανικὴ βοήθεια. Πράγματι ἔχει ἐγκριθῆ ἕνα ποσὸν τὸ ὁποῖον παρέχεται εἰς τὴν σχετικὴν ὑπηρεσίαν. Ὅπως ἠξεύρετε, εἰς τὰς 12 Σεπτεμβρίου ἔγιναν 4 δημοπρασίαι αἱ ὁποῖαι κατεκυρώθησαν· λόγῳ ὅμως τῆς γενικῆς ἀποφάσεως ἐσταμάτησαν. Καταβάλλομεν κάθε προσπάθειαν διὰ τὸ ἔργον αὐτό, διότι δὲν ἀφορᾷ μόνον τὴν ὕδρευσιν τῶν χωρίων τοῦ Ξηρομέρου, ἀλλὰ πρόκειται νὰ χρησιμοποιηθῇ καὶ διὰ τὸ πότισμα τοῦ καπνοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι τὸ κυριώτερον προϊὸν τῆς περιοχῆς. Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι τὸ ἐξαιρετικὸν αὐτὸ ἔργον θὰ ἐκτελεσθῇ τὸ ταχύτερον, διότι ὅπως ἠξεύρετε, ἔχω ὁλοκλήρους πίνακας, ἔγιναν δημοπρασίαι καὶ ὑπεβλήθησαν τὰ πρακτικὰ διαφόρων πόλεων «... ........... (Ἀναγινώσκει)..........». Ἔχουν δὲ ἀποσταλῆ καὶ εὑρίσκονται ἐπὶ τόπου καὶ οἱ σχετικοὶ σωλῆνες. Διεκόπησαν ὅμως αἱ πιστώσεις, ὅπως ἐσταμάτησαν ὅλα τὰ πιστωτικὰ δάνεια καὶ οὕτω τὰ ἔργα αὐτὰ μένουν ἐκκρεμῆ. Πιστεύω καὶ ἐλπίζω, ὅτι εἰς αὐτὰς τὰς πόλεις ποὺ ἔχουν γίνει δημοπρασίαι καὶ ὑπάρχουν σωλῆνες ἐπὶ τόπου, θὰ δοθοῦν αἱ πιστώσεις.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Ἀλιμπράντης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Συνδέσμου ἁμαξοϋπηρετῶν Πειραιῶς, ἀπευθυνομένης πρὸς τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς τῶν Συγκοινωνιῶν καὶ Οἰκονομικῶν, σχετικῶς μὲ τὴν προστασίαν τῆς τάξεώς των καὶ τὴν λῆψιν ἀμέσων μέτρων πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν δικαίων αἰτημάτων των κλπ.

§26Δ. ΑΛΙΠΡΑΝΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀναφορὰ δὲν ἀφορᾷ τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς τῶν Συγκοινωνιῶν καὶ Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐργασίας. Πρόκειται περὶ ἀναφορᾶς ὡρισμένης τάξεως, ἡ ὁποία ἐπλήγη καὶ ἡ ὁποία εἶναι ἀκατοχύρωτος. Πρόκειται περὶ τῆς τάξεως τῶν καρροποιῶν, τῶν ἁμαξοϋπηρετῶν καὶ διαφόρων ἄλλων ἐπαγγελματιῶν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐργασίας ὅπως μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Πετροπουλάκος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§28Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐργασίας, ὅπως θελήσῃ νὰ λάβῃ μέτρα πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς αἰτήσεως τῶν ἁμαξοϋπηρετῶν Πειραιῶς, οἵτινες μαζὶ μὲ ἄλλα ἐπαγγέλματα, ὅπως εἶναι τῶν πωλητῶν εἰδῶν νομῆς καὶ σανοπωλῶν καὶ σαγματοποιῶν καὶ ἄλλων ἐπαγγελμάτων, ἐπλήγησαν ἐκ τῆς ἐξελίξεως τοῦ αὐτοκινήτου. Κατὰ τὸ 1925 εἶχεν ἱδρυθῆ ταμεῖον τροχαίας κινήσεως, τὸ ὁποῖον παρεῖχεν ἀποζημίωσιν εἰς τὰ διάφορα ἐπαγγέλματα τὰ πληγέντα ἐκ τοῦ αὐτοκινήτου, ἔκτοτε τοῦτο κατηργήθη. Παρακαλῶ ὅπως λάβητε τὰ ἀνάλογα μέτρα ὥστε νὰ προστατευθοῦν οἱ ὑφιστάμενοι τὰς ἐξοντωτικὰς συνεπείας ἐκ τῆς ἐξελίξεως τοῦ αὐτοκινήτου.

§29Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγώ.

§30Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐργασίας). Ἡ πρόοδος, κύριοι, δημιουργεῖ ἄλλοτε νέα ἐπαγγέλματα καὶ ἄλλοτε συντελεῖ εἰς ἐκτόπισιν ὡρισμένων ἐπαγγελματιῶν ἀπὸ τὰ ἐπαγγέλματά των. Τὸ θέμα τοῦτο οὐδέποτε ἀντιμετωπίσθη ριζικῶς, ἀλλὰ πάντοτε ἐπεισοδιακῶς. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀνέλαβα τὸ Ὑπουργεῖον Ἐργασίας, ἤρχισα εἰδικῶς νὰ μελετῶ τὸ θέμα τοῦτο, διότι καὶ ἐγὼ ἔχω διαπιστώσει, ὅτι ὑπάρχουν πολλὰ ἐπαγγέλματα, τὰ ὁποῖα δέον νὰ τύχουν προστασίας. Ἐκτὸς αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον οἱ δύο προλαλήσαντες κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχουν καὶ ἄλλα ἐπαγγέλματα, τὰ ὁποῖα μὲ τὴν πρόοδον τῆς ἐποχῆς παραμερίζονται. Ὑπόσχομαι εἰς τὴν Βουλήν, ἀφοῦ μελετήσω τὸ θέμα, ὅτι θὰ φέρω ἕνα εἰδικὸν νομοθέτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ λαμβάνωνται μέτρα προστασίας δι’ ὅλα αὐτὰ τὰ ἐπαγγέλματα.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βογιατζῆς ἔχει τὸν λόγον, ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν Δημάρχων Αἰδηψοῦ καὶ Ἱστιαίας, ἀπευθυνομένης πρὸς τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς Κοιν. Προνοίας καὶ Δημοσίων Ἔργων, σχετικῶς μὲ τὴν κρατικὴν ἀρωγὴν πρὸς ἀποκατάστασιν ζημιῶν προκληθεισῶν ἐκ πλημμυρῶν κλπ.

§32Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Παρακαλῶ, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὁ ὁποῖος ἀσφαλῶς θὰ ἔλαβε γνῶσιν τῶν τεραστίων καταστροφῶν ἐκ τῶν πλημμυρῶν εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτὴν τῆς Βορείου Εὐβοίας, ὅπως δείξῃ τὸ ἀμέριστον ἐνδιαφέρον του καὶ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα προνοίας διὰ τὴν πληγεῖσαν αὐτὴν περιφέρειαν. Θὰ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω ἰδιαιτέρως τὴν προσοχήν του, διότι ἡ περιφέρεια αὐτὴ εἶναι μία περιφέρεια τελείως ἄγονος καὶ οἱ κάτοικοί της εὑρίσκονται ἐν ἀπελπισίᾳ. Ἤδη ὁ κ. Νομάρχης ἐπῆγεν ἐπὶ τόπου, ἀλλὰ δὲν εἶναι μία ἐπίσκεψις, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ λύσῃ τὰ προβλήματα, χρειάζονται ὡρισμένα ἄλλα μικρὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα χρειάζονται μικρὰς πιστώσεις διὰ τὰς ὁποίας, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ ἐνδιαφερθῇ διὰ νὰ χορηγηθοῦν.

§33Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗΣ. Θὰ πρέπει νὰ ἐνδιαφερθῇ ἡ Κυβέρνησις ὀλίγον περισσότερον καὶ διὰ τὸ ζήτημα τῶν χρεῶν ποὺ ὀφείλουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, διότι ὅλη ἡ παραγωγή των κατεστράφη καὶ νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα διὰ τὴν ἀναστολὴν τῶν χρεῶν. Ἐπίσης θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων ὅπως θελήσῃ καὶ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν χορήγησιν τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων.

§34Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, αἱ κατακλυσμιαῖαι καὶ καταρρακτώδεις βροχαὶ τῆς 17ης Νοεμβρίου προὐκάλεσαν εἰς τὴν Βόρειον Εὔβοιαν ἐξαιρετικὰς καταστροφάς. Εἰς τὸ χωρίον Ἅγιος...... κατεστράφη ἡ παραγωγή. Εἰς τὸν Νεόπυργον ἔγιναν αἱ αὐταὶ καταστροφαί. Εἰς τὴν Ἱστιαίαν τοῦ Ξεριᾶ, τοῦ μεγάλου χειμάρρου, ὁ ὁποῖος ἠπείλησε τὴν Ἱστιαίαν, ἐγένετο ἐπίσης διαφυγὴ ἀπὸ ὡρισμένα σημεῖα, τὸ δὲ ἐντὸς τοῦ χειμάρου εὑρισκόμενον Νεοχώριον ὑπέστη ἀγωνίαν πραγματικήν, διότι παρ’ ὀλίγον νὰ πνιγοῦν οἱ κάτοικοι, διότι δὲν κατώρθωσαν νὰ ἀνθέξουν ὅλα τὰ φράγματα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν. Ὑπάρχουν εἰς τὸ θέμα αὐτὸ ἔργα μικρότερα καὶ ἔργα μεγαλύτερα. Ὑπάρχουν τὰ ἔργα τῆς διορθώσεως μέσα εἰς τὰ χωριὰ τῶν μικρῶν γεφυριδίων τῶν χειμάρων καὶ ὑπάρχει τὸ μεγάλο θέμα τοῦ ρεύματος τοῦ Ξεριᾶ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ ἐν τῷ συνόλῳ του τὸ ἔργον, διότι ἐὰν ἐπαναληφθοῦν αἱ βροχαί, ὅμοιαι μὲ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι συνέβησαν τότε, θὰ ἔχωμεν ἀσφαλῶς πολλὰ ἀνθρώπινα θύματα. Ἐκτὸς τούτου ἐγένοντο καταστροφαί, εἰς ὁλόκληρον τὴν περιοχήν, τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, διότι ἐγένετο ἀπόκλισις τοῦ ἐδάφους. Ἐπὶ τόπου συνήντησα τὸν Νομομηχανικόν, τὸν Νομάρχην καὶ τὸν Διευθυντὴν τῆς ὑγειονομικῆς ὑπηρεσίας. Πλήρως ἡ παρουσία τοῦ Κράτους, ἀλλὰ ἡ παρουσία τῶν προσώπων δὲν εἶναι ἐπαρκὴς καὶ δὲν ἔχουν καὶ τὰ μέσα. Θὰ παρακαλέσω νὰ τὸ ἐξετάσητε, ὡς ἕνα ἐκ τῶν ἀσυνήθων προβλημάτων, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται. Διότι γνωρίζω ὅτι καὶ εἰς ἄλλα μέρη ἔγιναν καταστροφαί, ἀλλὰ δὲν εἶχον τὴν ἰδίαν ἔκτασιν.

§35Θ. ΤΑΜΒΑΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ λῆψις τῶν ἐνδεικνυομένων μέτρων διὰ τὴν ἔναρξιν καὶ συνέχισιν τῶν ἔργων, πρὸς ἀποφυγὴν εἰς τὸ μέλλον ὁμοίων καταστροφῶν...... (ὁμιλεῖ ἀπὸ τῆς θέσεώς του μὴ ἀκούμενος).

§36Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ (Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων). Πράγματι ἐφέτος αἱ βροχαὶ ἦσαν ἐξαιρετικαί. Ἐκτὸς τῆς περιφερείας αὐτῆς καὶ εἰς πολλὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος ἔγιναν καταστροφαὶ καὶ σᾶς ἀναφέρω εἰδικῶς, ὅτι εἰς τὸ χωρίον Ἀνθοῦσα, ὄχι μόνον κατεστράφησαν κτήματα ἀλλὰ ἔπεσαν οἰκίαι, παρεσύρθησαν ποίμνια, εἰς δὲ τὸ χωρίον τοῦ Μαργαριτίου, ἐκεῖ οἱ ἄνθρωποι κατεστράφησαν ἐντελῶς καὶ ἐζήτησαν ἐπανειλημμένως ἐνίσχυσιν, ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας, διότι ἦσαν καὶ ἄστεγοι καὶ πειναλέοι. Πράγματι, λοιπόν, ἦσαν ἐξαιρετικαὶ αἱ βροχαὶ εἰς ὡρισμένα μέρη τῆς Ἑλλάδος. Εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Αἰδηψοῦ ἐγένοντο κατὰ τὸ λῆξαν ἔτος, κατασκευαὶ πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν μερῶν αὐτῶν ἐκ τῶν χρημάτων τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Μόλις ἐγνώσθη τὸ γεγονὸς αὐτό, τῶν καταστροφῶν, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν εἰς τὴν περιοχὴν αὐτήν, ἀπέστειλα τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν τῶν Ὑδραυλικῶν Ἔργων, ὁ ὁποῖος κατάγεται ἀπὸ ἐκεῖθεν, εἶναι υἱὸς τοῦ πρώην δημάρχου τῆς Αἰδηψοῦ καὶ ἔχει προσωπικὸν ἐνδιαφέρον, μετέβη ἐπὶ τόπου καὶ ἔδωσεν ὁδηγίας. Καὶ εἶπον εἰς τὸν Νομάρχην ἐκ τῶν πιστώσεων τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἔχει, νὰ λάβῃ προστατευτικὰ μέτρα διὰ τοὺς μικροὺς χειμάρρους. Διότι μεγάλαι πιστώσεις δὲν ὑπάρχουν διὰ τὴν διαρρύθμισιν τῶν χειμάρρων. Προσπαθοῦμεν ἐκ τῶν ἐνόντων νὰ προστατεύσωμεν τὰ χωριὰ καὶ τὰ θύματα ἀπὸ τὰς πλημμύρας τῶν μικρῶν ρυάκων, μὲ προχείρους ἐργασίας Αὐτὸ τὸ ἔργον ἀνετέθη εἰς τὸν Νομομηχανικὸν Εὐβοίας. Ἀλλὰ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα διαθέτομεν εἶναι πολὺ ὀλίγα, πρὸς τὸ παρὸν τοὐλάχιστον, ἐντὸς τῶν οἰκονομικῶν δυνατοτήτων μὲ τὰς πιστώσεις ποὺ ὑπάρχουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, κάμνομεν ὅ,τι ἠμποροῦμεν. Ἂς ἐλπίσωμεν ὅτι θὰ ἔχωμεν κάποιαν μεγαλυτέραν εὐχέρειαν μετὰ τὸ νέον ἔτος, νὰ προστατεύσωμεν, ὄχι μόνον τὴν Αἰδηψόν, ἀλλὰ καὶ ὅλα τὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος ἐκ τῶν καταστροφῶν αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἐκ τῶν μικρῶν αὐτῶν ρυάκων.

§37Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ἡ μετάβασις τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ, θὰ ἀποδείξῃ καὶ τὴν βασιμότητα τῶν λεχθέντων ὑφ’ ἡμῶν περὶ μεγάλων καταστροφῶν. Ἡ ἔκτασις τῶν ζημιῶν εἶναι ὅλως ἀσυνήθης διὰ τὴν περιφέρειαν αὐτήν, κύριε Ὑπουργέ. Εἰς τὸ Νεοχώριον Ἱστιαίας οἱ κάτοικοι διενυκτέρευσαν εἰς τὰ δένδρα. Εἰς δὲ τὸ χωρίον Γεράκιον, ἔγιναν μεγάλαι κατολισθήσεις αἱ ὁποῖαι τὸ ἔθεσαν ἐν κινδύνῳ. Εἶναι ἀνάγκη εἰς τὴν κατανομὴν τῶν ὑπαρχουσῶν πιστώσεων νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἔκτασις τῶν καταστροφῶν, ἀφοῦ μάλιστα αὗται ἐβεβαιώθησαν καὶ ἀπὸ τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὅστις μετέβη ἐπὶ τόπου.

§38Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Εἰς τὰ χωρία τὰ ὁποῖα σᾶς ἀνέφερον, κύριε συνάδελφε παρ’ ὀλίγον νὰ πνιγοῦν καὶ ἄνθρωποι.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ταλιαδοῦρος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν Ὑπουργὸν Δημοσίων Ἔργων, σχετικῶς μὲ τὴν διαπλάτυνσιν καὶ κατασκευὴν διαφόρων ὁδῶν Δυτικῆς Θεσσαλίας.

§40Α. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι γνωστόν, ὅτι ὅλοι οἱ δρόμοι εἰς τὴν ἐπαρχίαν μας, εὑρίσκονται δυστυχῶς, εἰς ἀθλίαν κατάστασιν πλὴν τῶν μεγάλων ἀρτηριῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ὑπὸ τῶν Ἀμερικανῶν. Εἰδικῶς διὰ τὸν Νομὸν Καρδίτσης, ἡ κατάστασις εἶναι πράγματι τραγική. Μὲ τὰς πρώτας βροχὰς ἡ πόλις τῆς Καρδίτσης, μεταβάλλεται εἰς νῆσον, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικοινωνήσωμεν μὲ τὴν ἄλλην Ἑλλάδα καὶ μὲ τὰς ἄλλας περιφερείας. Θὰ παρακαλέσω, λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως μεριμνήσῃ, ἵνα ἐγγραφῇ ἡ πίστωσις διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἀσφαλτικοῦ τάπητος τῆς ὁδοῦ Καρδίτσης–Σοφάδων–Φαρσάλων, διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ ἐπικοινωνήσῃ καὶ ἡ Δυτικὴ Θεσσαλία μὲ τὴν ἄλλην Ἑλλάδα. Ἔχει δὲ τοῦτο μεγάλην σημασίαν, διότι θὰ συντομευθῇ ἡ ἀπόστασις κατὰ 115 χιλιόμετρα πρὸς τὴν Ἤπειρον καὶ Δ. Μακεδονίαν. Ἐὰν δὲν δοθῇ ἡ πίστωσις αὐτή, συντόμως θὰ διατρέξωμεν τὸν κίνδυνον νὰ καταστραφῇ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε ἐγένετο, διότι ἤδη ἤρχισεν ὁ δρόμος Καρδίτσης–Σοφάδων–Φαρσάλων νὰ καταστρέφεται. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως μεριμνήσῃ διὰ τὴν ὁδὸν Καρδίτσης– Ἄρτης. Πρόκειται περὶ μιᾶς ζωτικῆς ὁδοῦ, ἡ κατασκευὴ τῆς ὁποίας ἤρχισε μὲ τὴν «Πρόνοια–Ἐργασία» καὶ μὲ τὴν βοήθειαν τοῦ στρατοῦ καὶ μὲ τὴν προσωπικὴν ἐργασίαν τῶν κατοίκων. Φαντάζομαι, ὅτι θὰ γνωρίζετε τὴν περιφέρειαν αὐτὴν καλῶς καὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ τὰς μικρὰς πιστώσεις τοῦ «Πρόνοια–Ἐργασία», νὰ ἀποπερατωθῇ ἡ ὁδὸς αὐτή. Θὰ παρακαλέσω, λοιπόν, νὰ μεριμνήσητε ἰδιαιτέρως, νὰ ἐγγράψητε σημαντικὴν πίστωσιν διὰ νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἐπικοινωνήσωμεν μὲ τὴν περιφέρειαν αὐτὴν τῆς Ἄρτης.

§41Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Πράγματι ἡ ὁδὸς Καρδίτσης–Ἄρτης εἶναι μεγίστης σημασίας, διότι συντομεύεται τὸ δρομολόγιον ἐκεῖνο κατὰ 110 χιλιόμετρα καὶ προβλέπεται καὶ ἡ συμπλήρωσις καὶ ἡ κατασκευὴ τοῦ ἀσφαλτικοῦ τάπητος, ἀλλὰ ἡ κατασκευὴ αὐτὴ ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς χρηματοδοτήσεως τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Εἶναι ὅμως ἐκ τῶν ὁδῶν τὰς ὁποίας τὸ Ὑπουργεῖον ἔχει ἐκ τῶν πρώτων νὰ κατασκευάσῃ, διότι πράγματι εἶναι μεγίστης σημασίας ἡ ὁδὸς αὐτή. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἄλλον δρόμον Καρδίτσης–Ἄρτης, αὐτὸ εἶναι ζήτημα τοῦ Γ.Ε. Τὸ Γ.Ε. ἐπροτίμησε τὴν ὁδὸν Τρικάλων–Ἄρτης δὲν ἐπροτίμησεν τὴν ὁδὸν Καρδίτσης–Ἄρτης καὶ πρόκειται νὰ δημοπρατηθῇ τὸ ἕτερον τμῆμα, διὰ νὰ συμπληρωθῇ, ἡ ὅλη ὁδὸς Τρικάλων–Ἄρτης. Δυστυχῶς, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἐτέθη εἰς τὸ ἐφετεινὸν πρόγραμμα ἡ χρηματοδότησις τῆς ὁδοῦ Καρδίτσης–Ἄρτης. Καταβάλλομεν προσπαθείας νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ πρόγραμμα 1951–52 καὶ τὸ ἐλπίζομεν, μέχρι τὸν Ἰούνιον.

§42Α. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἔμειναν μόνον 12 χιλμ., τὰ ὁποῖα δὲν κατεσκευάσθησαν, διότι πρόκειται περὶ ἀποκρήμνων βουνῶν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ τὰ ἔργα «Πρόνοια–Ἐργασία» νὰ συνεχισθῇ ἡ κατασκευή των.

§43Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ (Ὑπουργὸς Δημ. Ἔργων). Ὅπως ἠξεύρετε δὲν προβλέπεται ἡ κατασκευὴ νέων ἔργων εἰς τὸ πρόγραμμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Δημοσίων Ἔργων. Ἐδόθησαν καὶ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, σχετικαὶ πιστώσεις, αἱ λεγόμεναι πιστώσεις διὰ παράλληλα ἔργα. Πρόκειται νὰ ἀποπερατωθοῦν τὰ ἀρξάμενα, Ἐκτὸς ἂν τὸ ἔργον αὐτὸ συμπεριληφθῇ εἰς τὰ ἐπείγοντα ἔργα. Πάντως ἐλπίζω, ὅτι θὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὸ πρόγραμμα τοῦ 1952.

§44Α. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἐλήφθη ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν ὅμως, κ. Πρόεδρε, δὲν θεωρῶ ἱκανοποιητικὴν καὶ δι’ αὐτὸ συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν θὰ παρεκάλουν νὰ μετατραπῇ ἡ ἐρώτησις εἰς ἐπερώτησιν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ τύπου νομοθεσίας».

§46ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς τὸ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ τύπου νομοθεσίας». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τοῦ χρονικοῦ ὁρίου τοῦ ἄρθρου 22 τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1258)49 Νομοθετικοῦ Διατάγματος».

§48ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ παρατάσεως τοῦ χρονικοῦ ὁρίου τοῦ ἄρθρου 22 τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1258)49 Νομοθετικοῦ Διατάγματος». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Α. Ν. 1537)50 περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Α. Ν. 1502)50 «περὶ ρυθμίσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν τακτικῶν δημοσίων ὑπαλλήλων πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν» καὶ συμπληρώσεως τοῦ Α. Ν. 1501)50 «περὶ καταργήσεως τῶν περὶ καταβολῆς ἀποδοχῶν ἐνεργείας εἰς δημοσίους ὑπαλλήλους κλπ.».

§50ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1537)50 Ἀναγκ. Νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Α.Ν. 1502)50 «περὶ ρυθμίσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν τακτικῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν» καὶ συμπληρώσεως τοῦ Α. Ν. 1501)50 «περὶ καταργήσεως τῶν περὶ καταβολῆς ἀποδοχῶν ἐνεργείας εἰς δημοσίους ὑπαλλήλους κλπ.». Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικητικῆς ἐπανυπαγωγῆς τῆς ἐπαρχίας Ἰθάκης εἰς τὸν νομὸν Κεφαλληνίας». Ὁ κ. Ε. Δενδρινὸς ὡς εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ἔχει τὸν λόγον.

§52Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, παρῆλθον περίπου 90 ἔτη, ἀφ’ ἧς ἀπηλευθερώθησαν αἱ Ἰόνιοι Νῆσοι καὶ ἡνώθησαν μετὰ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος. Ἔκτοτε ἡ Νῆσος Ἰθάκη ἀπετέλεσε μία τῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Νομοῦ Κεφαλληνίας. Διὰ τοῦ Α.Ν. 953 τοῦ 46, ὅτε συνεστήθη ὁ Νομὸς Λευκάδος, ἡ ἐπαρχία Ἰθάκης ἀπεσπάσθη ἀπὸ τὸν Νομὸν Κεφαλληνίας καὶ προσεκολλήθη εἰς τὸν Νομὸν Λευκάδος διὰ λόγους καθαρῶς κομματικούς. Τὸ ἀνωτέρω νομοσχέδιον ἦτο καταθλιπτικὸν διὰ τὴν ἐπαρχίαν Ἰθάκης καὶ τοὺς Ἰθακησίους, διότι ἐκτὸς τοῦ ψυχικοῦ δεσμοῦ τῶν Ἰθακησίων μὲ τοὺς Κεφαλλήνας τῶν αὐτῶν ἠθῶν καὶ ἐθίμων δὲν καθίστατο εὔκολος ἡ ἐπικοινωνία μετὰ τῆς Λευκάδος λόγῳ τῶν πενιχρῶν συγκοινωνιακῶν μέσων καὶ τῆς μακρᾶς ἀποστάσεως. Ἐν ἀντιθέσει δέ, ἡ Κεφαλληνία μὲ τὴν Ἰθάκην εἶναι πολὺ πλησίον καὶ ἡ συγκοινωνία ἀνελλιπής. Καίτοι ἡ ἐπαρχία Ἰθάκης ἐκλογικῶς, ἀστυνομικῶς, ἐκπαιδευτικῶς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀγροτικῆς ἀσφαλείας ἐξακολουθεῖ καὶ σήμερον νὰ ὑπάγεται εἰς τὸν Νομὸν Κεφαλληνίας, ἐν τούτοις διοικητικῶς ὑπάγεται εἰς τὸν Νομὸν Λευκάδος. Οἱ πολιτισμένοι Ἰθακήσιοι εὑρισκόμενοι ἐν ἐξεγέρσει ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον πενταετίαν, πολλάκις διεδήλωσαν τὴν ἀγανάκτησίν των διά συλλαλητηρίων. Ὁ δὲ Δήμαρχος Ἰθάκης καὶ πάντες οἱ Πρόεδροι τῶν Κοινοτήτων, πολλάκις ἀπηυθύνθησαν δι’ ἀναφορῶν καὶ διαφόρων ἄλλων διαβημάτων πρὸς τοὺς ἑκάστοτε Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἐν ὀνόματι τοῦ λαοῦ τῆς Ἰθάκης τοῦ τόσον ταλαιπωρημένου κατὰ τὰ τελευταῖα πέντε ἔτη. Τὸ ἄτοπον τοῦτο σκοπεῖ νὰ ἄρῃ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, τὸ ὑποβληθὲν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ δι’ αὐτὸ καὶ ἐγὼ ὡς εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, ζητῶ τὴν ψήφισίν του ὡς ἔχει. Καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι, κύριοι Ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ὅτι ὁ λαὸς τῆς Ἰθάκης, ὁ τόσον ταλαιπωρημένος καὶ πικραμένος θὰ σᾶς εὐγνωμονῇ ἐσαεὶ διὰ τὴν ἄρσιν τῶν δεινῶν του.

§53ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ δεκτόν, διότι ὡρισμένοι βουλευταὶ ζητοῦν νὰ κρατηθῇ.

§55Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Τὸ μαρτύριον τῆς Ἰθάκης πρέπει νὰ σταματήσῃ. Τορπιλλίζεται ἐπὶ πέντε συνεχῆ ἔτη αὐτὴ ἡ ἱστορία. Ἐγὼ θὰ προετίμων πέραν καὶ ἀπὸ τὸ Σύνταγμα νὰ λυθῇ αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις. Δὲν ἠμποροῦμεν διὰ πέντε λεπτὰ νὰ σταματήσωμεν.

§56Σ. ΛΙΒΑΔΑΣ. Ἡ ἕνωσις τῆς Ἰθάκης μὲ τὴν Κεφαλληνίαν πρέπει νὰ τελειώσῃ. Ταλαιπωροῦνται οἱ κάτοικοι τῆς Ἰθάκης ἐπὶ πέντε ἔτη. Ἐπῆγεν ἐπιθεωρητὴς τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν καὶ διεπίστωσεν αὐτό.

§57Χ. ΡΙΖΟΣ. Κύριοι βουλευταί, διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἡ Νῆσος τῆς Ἰθάκης ἀποσπᾶται ἀπὸ τὸν Νομὸν Λευκάδος καὶ προσαρτᾶται εἰς τὸν Νομὸν Κεφαλληνίας. Δὲν ἐξετάζω ποία εἶναι ἡ ἐπιθυμία τῶν κατοίκων τῆς Νήσου Ἰθάκης, τὴν ὁποίαν δὲν γνωρίζω, ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠξεύρω εἶναι ὅτι εἰσάγεται ἓν νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως μιᾶς διοικητικῆς περιφερείας. Τοιαῦτα ζητήματα ὑπάρχουν εἰς ὅλους τοὺς Νομούς Ὑπάρχουν πολλαὶ ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ φύγουν ἀπὸ τὸν ἕνα καὶ νὰ πᾶνε εἰς τὸν ἄλλον Νομόν. Εἶναι ἕνα ζήτημα σπουδαιότατον, τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ λυθῇ μεμονωμένως διὰ τὴν Ἰθάκην. Ἐκτὸς τούτου, ἔχω νὰ ἀπαντήσω τὰ ἑξῆς: Χωρίζομεν τὰς δύο Νήσους τοῦ Ἰονίου πελάγους καὶ μένει μόνη ἡ Λευκάς. Τί θὰ γίνῃ; Ἀδυνατίζομεν τὸν Νομὸν αὐτόν. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι πρόκειται περὶ ζητήματος σπουδαιοτάτου. Αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ μεμονωμένως. Ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθουν διοικητικαὶ τροποποιήσεις εἰς διαφόρους Νομούς, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ εὐκαιρία κατάλληλος καὶ πρέπει νὰ ἔλθῃ εἰδικὸν νομοσχέδιον. Δι’ αὐτὸ προτείνω τὴν ἀπόρριψιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου.

§58ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. δεκτόν.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νομοσχέδιον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ διοικητικῆς ἐπανυπαγωγῆς τῆς Ἐπαρχίας Ἰθάκης εἰς τὸν νομὸν Κεφαλληνίας» ὡς ἔχει. Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ ψηφίσεως τοῦ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ΞΗ) 1949 ψηφίσματος τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς συνταχθέντος νέου Συντάγματος». Ὁ Ὑπουργός τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Κ. Ρέντης ἔχει τὸν λόγον.

§61Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ διευκρινήσω ὅτι ὁμιλῶ ὡς ἁπλοῦς βουλευτής, μέλος τοῦ Σώματος τούτου. Οὔτε ὑπὸ τὴν ἰδιότητα Ὑπουργοῦ, οὔτε ὑπὸ τὴν ἰδιότητα μέλους Κόμματος, διότι θὰ ἀναπτύξω προσωπικὰς ἀντιλήψεις μου. Συνήθως, ἄλλως τε, ἐπὶ θεμάτων Συνταγματικοῦ περιεχομένου, οὕτως εἴθισται τὰ μέλη τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας νὰ ὁμιλοῦν, ἀνεξαρτήτως δεσμεύσεως πρὸς τὰ Κόμματα καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἤκουσα μετὰ προσοχῆς τὴν ἀγόρευσιν τὴν χθεσινοβραδυνὴν τοῦ ἀξιοτίμου ὑπαρχηγοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ βουλευτοῦ ἐξ Ἀθηνῶν. Ὁμολογῶ, ὅτι διαφωνῶ ριζικῶς καὶ κατὰ βάσιν εἰς τὰς ἐκτεθείσας ἀπόψεις του. Ὁ κ. ὑπαρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἐχαρακτήρισε τὴν πρότασιν ψηφίσεως τοῦ Κώδικος τοῦ συνταχθέντος ἀπὸ τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς τοῦ 1946, τὴν ἐχαρακτήρισεν, ὅτι ἔχει μίαν ἐπίφασιν νομιμότητος καὶ εἶναι μέτρον νομικῶς ἀνώμαλον. Καὶ ἐχαρακτηρίσθη ἡ εἰσαγωγή του πρὸς ψήφισιν εἰς τὴν παροῦσαν Βουλὴν ὡς μία ἀπόπειρα πραξικοπήματος. Ἀποτελεῖ ἴσως παραγνώρισιν μιᾶς πραγματικότητος τὸ ὅλον ζήτημα ὅπως ἔρχεται εἰς τὴν Βουλήν. Ἔκαμε ἐμμόνως καὶ ἐπιμόνως ἀναδρομὴν εἰς τὸ 108 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον προβλέπει περὶ τοῦ τρόπου ἀναθεωρήσεως τῶν μὴ θεμελιωδῶν διατάξεων. Ἀλλ’ ἐν προκειμένῳ δὲν ὑπάρχει οὐδεμία συσχέτισις πρὸς τὸ ἄρθρον 108 τοῦ Συντάγματος. Ὑπάρχει διαρκούσης τῆς κατοχῆς μία ἀπόφασις ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου—ὅπως ἠδύνατο—νὰ εἶναι συνεταγμένος, τότε διὰ τῶν ἐκπροσώπων του, μία ἀπόφασις, ὅτι τὴν στιγμὴν τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Ἑλλάδος, θὰ συνήρχετο Συντακτικὴ Συνέλευσις πρὸς σύνταξιν τῆς πολιτείας τῆς Ἑλληνικῆς. Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ θέλησις, ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη ἐν Ἑλλάδι καὶ ἀνεκοινώθη καὶ εἰς τὸ Συνέδριον τοῦ Λιβάνου. Ἀλλὰ ἔχει καὶ ἄλλην προσεπικύρωσιν ἡ ἀπόφασις ἐκείνη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὅπως καθορίσῃ τὸ πολίτευμά του μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἐχθρικῆς κατοχῆς διὰ μιᾶς Συντακτικῆς Συνελεύσεως. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη προσεπικύρωσις. Ἡ προσεπικύρωσις εἶναι διεθνής. Δὲν εἶναι παράδοξον, ὅτι διεθνεῖς πράξεις ἀποτελοῦν βάσεις καταστατικῶν Συντακτικοῦ περιεχομένου δι’ ὡρισμένα Κράτη. Καὶ ἐνῷ εἶναι καινοφανὴς ἡ ὑπόθεσις ἐξ ὅλων τῶν περιστατικῶν τὰ ὁποῖα ἐξετυλίχθησαν, ἰδίως εἰς τὴν Εὐρώπην, κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, τὸ γεγονὸς εἶναι ὅμως, ὅτι διατάξεις συντακτικοῦ περιεχομένου ἐμφανίζονται εἰς διεθνεῖς διακηρύξεις. Ἤδη ἡ διακήρυξις τοῦ Ἀτλαντικοῦ τῆς 14–8–41 περιλαμβάνει τὴν ἑξῆς παράγραφον, τὴν τρίτην παράγραφον: «Ὅτε τὰ δύο Κράτη....... ..... (ἀναγινώσκει)..........». Ἡ ἀναγνώρισις, ὅτι τὰ Κράτη θὰ ἐκλέξουν τὴν μορφὴν τοῦ πολιτεύματος ἀποτελεῖ μίαν καταστατικὴν συντακτικὴν διακήρυξιν διεθνοῦς πηγῆς ἐπὶ τῆς ὁποίας βασίζονται ὅλα τὰ μετέπειτα πολιτικὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐνεφανίσθησαν μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ δὲν εἶναι μόνον ἡ παράγραφος τῆς διακηρύξεως τοῦ Ἀτλαντικοῦ ὑπογεγραμμένη ἀπὸ τοὺς δύο Ἀρχηγοὺς τῶν δύο μεγάλων δυνάμεων. Ἐρχόμεθα εἰς μίαν διακήρυξιν ἐπὶ τῶν ἀπελευθερουμένων χωρῶν τῆς Εὐρώπης, ὑπογραφεῖσαν εἰς τὴν Κριμαίαν τὴν 11–2–1945. Εἰς τὸ κεφάλαιον 5 περιλαμβάνεται ἡ ἐν λόγῳ διακήρυξις. Εἶναι διακήρυξις, ἡ ὁποία ἐξεδόθη ἀπὸ τὸν Πρωθυπουργὸν τῆς Ἀγγλίας, ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς καὶ ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Σοβιετικῆς Ρωσίας. Ἡ ὑπὸ τὸ κεφάλαιον 5 περιλαμβανομένη διακήρυξις ἐπὶ τῆς ἀπελευθερουμένης Εὐρώπης λέγει τὰ ἑξῆς: «Θὰ ἔλθῃ.... ...... (ἀναγινώσκει)........». Ἰδοὺ πράξεις ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζονται ὅσα γεγονότα πολιτικὰ διεδραματίσθησαν μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν. Συγκροτήσεις Κυβερνήσεων Ὑπηρεσιακῶν πρὸς διενέργειαν ἐκλογῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα, καθορισμὸς ἐκ μέρους ἢ κατόπιν συμβουλῶν τῶν μεγάλων συμμάχων δυνάμεων τοῦ χρόνου τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐκλογῶν, ἀποστολὴ παρατηρητῶν, ἡ ὁποία ἐπέβλεπε τὴν διενέργειαν τῶν ἐκλογῶν. Ὅλα αὐτὰ στηρίζονται εἰς Διεθνεῖς πράξεις, πρὸς τὸν σκοπὸν ὅπως ἐκφράσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐλευθέρως τὴν θέλησίν του ἐπὶ τῆς μορφῆς τοῦ πολιτεύματος, ὑπὸ τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ ζήσῃ. Ἔχομεν συνεπῶς ἐκπεφρασμένην ἀφ’ ἑνὸς τὴν γνώμην ὅλων τῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα ἦσαν ὁπωσδήποτε συγκεκροτημένα κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς. Ἔχομεν, ἀφ’ ἑτέρου, διεθνῆ ἐπιταγὴν περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ συνεκροτεῖτο πολιτικῶς ἡ Ἑλλὰς μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσίν της. Δὲν πρόκειται δὲ μόνον περὶ τῆς Ἑλλάδος· τὸ αὐτὸ συνέβη προκειμένου περὶ τῆς Ἰταλίας, τῆς Γαλλίας καὶ τοῦ Βελγίου. Καὶ εἴδατε καὶ ἐκεῖ πῶς συνεκλήθησαν Συντακτικαὶ Συνελεύσεις καὶ πῶς καθώρισε κάθε Κράτος τὸ ἴδιον αὐτοῦ Πολίτευμα. Τίνα σχέσιν ἔχει, συνεπῶς, ἡ σύνταξις τοῦ ἰδικοῦ μας πολιτεύματος μὲ τὸ ἄρθρον 108 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911; Ἄλλη εἶναι ἡ ἀφετηρία τῶν συντακτικῶν δικαιωμάτων τῆς Βουλῆς ἐκείνης εἴτε καὶ τῶν ἀναθεωρητικῶν αὐτῆς. Ἔχομεν ὅμως καὶ ἄλλην Διεθνῆ Πρᾶξιν, ἡ ὁποία ἐξηγεῖ πῶς δὲν ἔγινε Συντακτικὴ Συνέλευσις καὶ ἔγινεν Ἀναθεωρητικὴ Βουλή. Εἶναι μία ἀπόφασις τῶν τριῶν Συμμάχων Δυνάμεων, ἡ ὁποία ἐξεδόθη εἰς τὸ Λονδῖνον καὶ ἐδημοσιεύθη τὴν 19ην Σεπτεμβρίου 1945. Ἀναφέρεται ἐκεῖ —πρόκειται περὶ ἐπισήμου κειμένου: «Ὁ Ἀντιβασιλεὺς τῆς Ἑλλάδος....................». (ἀναγινώσκει) Ἰδοὺ ἡ καταστατικὴ πρᾶξις τῆς συγκλήσεως Ἀναθεωριτικῆς Βουλῆς. Δὲν πηγάζει ἐκ τοῦ ἄρθρου 108 τοῦ Συντάγματος. Δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911. Ἔχει σχέσιν μὲ Διεθνεῖς πράξεις, ἐχούσας συντακτικὸν περιεχόμενον διὰ τὰ ἀπελευθερούμενα Κράτη.

§62Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Φέρουν τὴν ὑπογραφὴν τῆς Ἑλλάδος;

§63Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἡ Ἑλλὰς εἶχει πέσει ὑπὸ τὸν ζυγὸν τοῦ ἐχθροῦ. Καὶ δι’ αὐτὸ ὡμίλησαν ὁ Πρόεδρος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν καὶ ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἀγγλίας εἰς τὴν διακήρυξιν τοῦ Ἀτλαντικοῦ καὶ κατόπιν οἱ τρεῖς Ἀρχηγοὶ τῶν συμμάχων Δυνάμεων εἰς τὴν Γιάλταν, διότι τὰ Κράτη δὲν ἦσαν ἐλεύθερα νὰ ὁμιλήσουν. Ὡμίλησαν, λοιπὸν διὰ λογαριασμὸν τῶν συμμάχων των, ἐπειδὴ τὰ Κράτη εὑρίσκοντο ὑπὸ ἐχθρικὴν κατοχήν. Δὲν ἐξέφρασαν τὴν βούλησίν των ποῖον πολίτευσα θὰ ἔχουν, ἀλλ’ εἶπον ὅτι ἐξασφαλίζουν δι’ ἐλευθέρου τρόπου νὰ καθορίσουν τὸ πολίτευμά των, νὰ ἐκλέξουν τὸ πολίτευμα ὑπὸ τὸ ὁποῖον θέλουν νὰ ζήσουν. Καὶ ἔτσι ἔφθασαν εἰς τὴν ἀνατροπὴν τοῦ θεσμοῦ τῆς Μοναρχίας εἰς τὴν Ἰταλίαν. Ἂν δὲν εἶχον αὐτὴν τὴν ἔννοιαν αἱ ἀποφάσεις τῆς Γιάλτας καὶ τῆς Οὐάσιγκτων δὲν θὰ ἔφθαναν εἰς αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα. Δὲν ἐνεφανίσθησαν ποτὲ οἱ ἴδιοι νὰ εἴπουν ὅτι «συνεννοήθημεν καὶ λέγομεν τοῦτο ἢ τὸ ἄλλο», ἀλλ’ ὅτι ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ βοηθήσουν τὴν Ἑλλάδα νὰ ἀποκαταστήσῃ τοὺς ἐλευθέρους θεσμούς της σύμφωνα μὲ τὴν ἐλευθέραν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Διατὶ δὲν ἔχουν Συντακτικὴν Συνέλευσιν, ἀλλ’ Ἀναθεωρητικήν; Ἰδοὺ ἡ ἀπόφασις: «Αἱ τρεῖς Κυβερνήσεις... .............. (ἀναγινώσκει)................». Δηλαδὴ τὴν μὲν σύνταξιν τοῦ Καταστατικοῦ Χάρτου ἀναθέτει εἰς Βουλὴν μὲ ἀναθεωρητικὰ δικαιώματα, τὴν δὲ μορφὴν τοῦ πολιτεύματος, ἂν θὰ ὑπάρχῃ Βασιλεὺς ἢ Πρόεδρος Δημοκρατίας, τὴν παραπέμπει εἰς δημοψήφισμα. Εἶναι Διεθνὴς ἀπόφασις, δὲν εἶναι ἀπόφασις τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ ἄρθρον 108 τοῦ Συν)τος. Τὸ ἄρθρον 108 δὲν ἠμποροῦσε νὰ θίξῃ θέμα καθεστῶτος. Μόνον μὴ θεμελιώδεις διατάξεις ἠδύνατο νὰ προβλέψῃ. Ἐδῶ ἀποβλέπει εἰς τὴν ἐν συνόλῳ σύνταξιν τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας καὶ κατὰ τὴν μορφὴν τοῦ Πολιτεύματος καὶ κατὰ τὰς μὴ θεμελιώδεις διατάξεις αὐτοῦ. Καὶ τὸ ἓν μέρος ἀναθέτει εἰς τὸ δημοψήφισμα, τὸ ἄλλο εἰς τὴν Ἀναθεωρητικὴν Βουλήν. Ἰδοὺ πῶς ἐπήγασαν, λοιπόν, τὰ ἀναθεωρητικὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς τοῦ 1946.

§64Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Θέτετε μίαν διεθνῆ πρᾶξιν, κάτω τῆς ὁποίας δὲν ὑπάρχει ἡ ὑπογραφὴ τῆς Ἑλλάδος, ὑπεράνω τοῦ Ἑλληνικοῦ Συντάγματος.

§65Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε, ἐγὼ ἀναγινώσκω τὰ κείμενα, τὰ ὁποῖα συνετάγησαν καὶ διεκηρύχθησαν εἰς στιγμὰς κατὰ τὰς ὁποίας δυστυχῶς ἡ Χώρα μας δὲν ἦτο ἐλευθέρα, ὥστε νὰ διαπραγματευθῇ τὴν θέσιν τὴν ἰδικήν της, ἀκριβῶς διότι εἶχε πέσει ὑπὸ ζυγόν. Ἀναγινώσκω τὰ κείμενα καὶ ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ τὰ κρίνῃ ὅπως θέλει. Πρόκειται περὶ κειμένων καὶ διεθνῶν πράξεων, αἱ ὁποῖαι ἀντικατέστησαν τοὺς ἐλευθέρους θεσμοὺς ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλ’ εἰς ὅλας τὰς χώρας τῆς Εὐρώπης ποὺ εἶχον πέσει ὑπὸ τὸν ζυγὸν τοῦ ἐχθροῦ. Καὶ δὲν ἐπέβαλον καμμίαν βίαν οἱ ξένοι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἐνδιεφέροντο διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἀφῆκαν τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν νὰ ἐκφρασθῇ ἐλευθέρως, ἔστειλαν παρατηρητὰς διὰ νὰ διαπιστώσουν ὅτι δὲν θὰ ἀσκηθῇ καμμία βία, ὅτι δὲν θὰ ἀσκήσῃ ἡ τότε Κυβέρνησις, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχον καὶ ἐγὼ τὴν τιμὴν νὰ μετέχω, καμμίαν βίαν διὰ νὰ ἀλλοιώσῃ τὸ φρόνημα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Καὶ δύναμαι νὰ ἰσχυρισθῶ ὅτι τοιοῦτόν τι δὲν συνέβη καὶ οὐδέποτε κατηγορήθημεν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι διενηργήσαμεν τὰς ἐκλογὰς τῆς 31ης Μαρτίου 1946, ὅτι ἠσκήσαμεν βίαν ἢ νοθείαν διὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν ἐκείνων.

§66Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Δηλαδὴ διαπιστοῦται μὲ τὴν θεωρίαν ποὺ ὑποστηρίζετε ὅτι ὑπάρχει καὶ νέα διαφωνία εἰς τὸ θέμα αὐτό, μὲ τὴν κυβερνητικὴν ἄποψιν, περὶ τὸ διατὶ ἡ σημερινὴ Βουλὴ εἶναι Ἀναθεωρητικὴ ἢ ὄχι. Ἡ Κυβέρνησις ὑπεστήριξε χθὲς διὰ τοῦ στόματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ ὑποχρεοῦται νὰ ψηφίσῃ τὸ Σύνταγμα ὡς Κώδικα, διότι εἶναι Ἀναθεωρητική. Καὶ εἶναι Ἀναθεωρητικὴ βάσει τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἐξήγησε, μεταξὺ τῶν ὁποίων δὲν συμπεριέλαβε καὶ τὸν ἰδικόν σας. Τὸ τονίζω αὐτὸ διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Διότι χθὲς ἀκριβῶς εἶπον ὅτι εἶναι χαρακτηριστικόν, ὅτι ὑπάρχουν πολλοὶ εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ὑποστηρίζοντες καὶ συμφωνοῦντες ὅτι ἔχομεν ἀναθεωρητικὴν ἐξουσίαν, ἀλλὰ καὶ ταυτοχρόνως διαφωνοῦντες διατὶ ἔχομεν τὴν ἐξουσίαν αὐτήν. Καὶ μίαν δευτέραν παρατήρησιν ἤθελα νὰ κάμω. Οὐδεὶς εἶπεν, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1946, τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, ἐγένοντο βάσει τοῦ ἄρθρου 108. Εἶναι γνωστὸν ὅτι οὐδὲ τότε ἐτηρήθη ἡ διαδικασία τοῦ ἄρθρου 108. Σεῖς μᾶς κάμνετε εὐρεῖαν ἐξήγησιν διατὶ ὡς μέλος τῆς τότε Κυβερνήσεως, προέβητε εἰς τὴν προκήρυξιν ἐκλογῶν Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Δὲν ὑπεστηρίχθη ὅμως χθὲς οὔτε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅτι ὑπῆρχε σχέσις μεταξὺ τοῦ ἄρθρου 108 καὶ τῆς προκηρύξεως τῶν ἐκλογῶν τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς. Διαπιστώσεις ἁπλῶς κάμνω, κ. Ὑπουργέ, διὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ θέματος.

§67Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ τοῦ ὅτι δὲν ἔγιναν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1946 βάσει τοῦ ἄρθρου 108 βλέπω ὅτι ὑπάρχει πλήρης συμφωνία. Συνεπῶς ἐγὼ ὄχι μόνον ἐν διαφωνίᾳ μὲ τὴν Κυβέρνησιν δὲν εὑρίσκομαι, ἀλλὰ βλέπω εὐχαρίστως ὅτι δὲν διαφωνῶ οὔτε μαζί σας. Ὑπάρχει πλήρης ὁμοφωνία, ὅτι τὰ ἀναθεωρητικὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς τοῦ 1946 ἐπήγασαν ἄλλοθεν. Ἐγὼ ἀναγινώσκω τὰ κείμενα. Ἕκαστος εἶναι ἐλεύθερος νὰ κρίνῃ ἐὰν αὐτὰ ἔχουν καμμίαν σημασίαν ἢ εἶναι χαρτιὰ ἄγραφα ὅλαι αὗται αἱ διεθνεῖς διακηρύξεις καὶ αἱ προκηρύξεις ἐκλογῶν ποὺ ἐγένοντο μὲ τὴν συμβολὴν τῶν συμμάχων δυνάμεων. Ἐγὼ βλέπω, μίαν συνέχειαν. Ἂν δὲν θέλετε νὰ τὸ ἀναγνωρίσετε δὲν παίζει κανένα ρόλον ὅσον ἀφορᾷ τὸ συμπέρασμα. Παίζει ὅμως ρόλον τοῦτο: Ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε, ὅτι σήμερον ἡ πρότασις τοῦ νὰ ψηφισθῇ τὸ κείμενον, τὸ ὁποῖον συνέταξεν ἡ Βουλὴ τοῦ 1946, ἀποτελεῖ πραξικόπημα. Ἡ Βουλὴ τοῦ 1946 εἶχε δικαίωμα—λέγετε ὄχι ἐκ τοῦ ἄρθρου 108—νὰ συντάξῃ.

§68Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν τὸ ἠμφισβήτησε κανείς. Ἀμφισβητεῖται εἰς τὴν παροῦσαν Βουλὴν ἀναθεωρητικὴ ἁρμοδιότης.

§69Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἀποτελεῖ πραξικόπημα μία ἰδική μας πρότασις νὰ ψηφισθῇ τὸ κείμενον αὐτό.

§70Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, σήμερον γίνεται τὸ πραξικόπημα. Τὸ 1946 ἐγνωρίζαμεν, ὅτι εἴχομεν ἀναθεωρητικὰ δικαιώματα ἐπεκταθέντα καὶ εἰς συντακτικά. Διελύθη ἡ Βουλὴ ἐκείνη· ἐπηκολούθησεν ἄλλη Βουλή, ἡ ὁποία δὲν ἤσκησε καμμίαν ἀναθεωρητικὴν ἁρμοδιότητα. Εἰς τὸ τέλος, δυνάμει τῆς ἀποφάσεως τῶν συσκεφθέντων πολιτικῶν Ἀρχηγῶν εἰς τὰ Ἀνάκτορα, προεκηρύχθησαν ἐκλογαὶ δι’ ἰδιότυπον Ἀναθεωρητικὴν Βουλήν. Τί σχέσιν ἔχει αὐτὸ μὲ τὴν Γιάλταν;

§71Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἔχει μεγάλην σχέσιν, διότι τὸ κείμενον τὸ ὁποῖον εἰσάγεται πρὸς ψήφισιν, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνέταξεν ἡ Βουλὴ τοῦ 1946, δὲν εἶναι ἄλλο τι. Καὶ ἡ Βουλὴ τοῦ 1946, ἀναγνωρίζετε, ὅτι εἶχεν ἀναθεωρητικὰ δικαιώματα, συνέταξε τὸ κείμενον, ἀλλὰ τελικῶς δὲν ἐπρόλαβε νὰ τὸ ψηφίσῃ, καὶ ἔμεινεν ἐν ἐκκρεμότητι ἡ ρύθμισις τοῦ ἀναθεωρητικοῦ ἔργου, διότι ἡ ρύθμισις τῆς συντάξεως τῆς Πολιτείας μεταπολεμικῶς ἐπεδιώχθη διὰ τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1946 ἀφ’ ἑνὸς καὶ τοῦ δημοψηφίσματος ἀφ’ ἑτέρου. Αὐτὸ ἔμεινεν ἐκκρεμὲς καὶ πρέπει νὰ τερματισθῇ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχετε ἀντίρρησιν, οὐδὲ νὰ ἰσχυρισθῆτε, ὅτι αὐτὸ τὸ Σύνταγμα δὲν μᾶς κάμνει, διότι ἡ Βουλὴ τοῦ 1946 κατὰ τὴν μεγάλην της πλειοψηφίαν ἀνῆκεν εἰς τὸ Λαϊκὸν κόμμα, ἐκ τοῦ ὁποίου σήμερον κατὰ τὸ μέγιστον μέρος, ἰδίως τῶν ἐκλογέων, ἀποτελεῖται ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμός. Ἀλλὰ μετέχουν σήμερον εἰς τὸ κόμμα τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ ἐπίλεκτα μέλη τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος τῆς Βουλῆς τοῦ 1946, τὰ ὁποῖα συνέπραξαν εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ Κώδικος αὐτοῦ. Δὲν ὑπάρχει ἀπόστασις καὶ δὲν ὑπάρχει τρόπος νὰ σπάσῃ ἡ ἀλληλεγγύη τῆς ἰδικῆς σας μερίδος πρὸς τὸ κείμενον αὐτὸ τοῦ Συντάγματος. Ἠξεύρετε πότε θὰ ἦτο πραξικόπημα; Ἐὰν ἡμεῖς ἐκάναμεν μὲ τὴν πλειοψηφίαν μας ἕνα κείμενον Συντάγματος καὶ σᾶς ἐλέγαμεν νὰ τὸ ψηφίσετε. Ἐνῷ τὸ κείμενον τὸ ἐκάματε σεῖς. (Χειροκροτήματα).

§72Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς δὲν εἶναι κληρονόμος ἄλλων κομμάτων, εἶναι νέα πολιτικὴ κατάστασις. Καὶ ἡ Ε.Π.Ε.Κ., ὅταν κάποτε ὁ Στρατηγὸς Πλαστήρας ἀπεφάσισε νὰ κατέλθῃ εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ ἔκαμε τὸ κόμμα του, ἐδημιούργησε νέαν κατάστασιν. Δὲν ἦτο κατάστασις κληρονόμος ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀπετέλεσε τὴν

Ε.Π.Ε.Κ.

§73Ε. ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΙΣ. Οἱ ψηφοφόροι εἶναι οἱ ἴδιοι.

§74Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Πῶς τοὺς γνωρίζετε; Τεκμήρια κάμνετε.

§75Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Πῶς μοῦ ἀρέσει αὐτὴ ἡ ἐπιχειρηματολογία καὶ πόσον θὰ τὸ ἤθελα καὶ ἐγὼ διὰ τὸν ἑαυτόν μου. Καὶ ἐγὼ νέος εἶμαι εἰς τὸ κόμμα τῆς Ε.Π.Ε.Κ. ἀλλὰ ἔχομεν ὅλοι παρελθὸν καὶ εἴμεθα δέσμιοι τοῦ παρελθόντος καὶ ἔχομεν εὐθύνας ἐκ τοῦ παρελθόντος καὶ ἔχομεν ὑποχρεώσεις καὶ δεσμευόμεθα εἰς μίαν γραμμὴν συνεπείας λόγῳ τῆς πολιτικῆς μας, ὁπουδήποτε καὶ ἂν ἀνήκομεν πρότερον. (Χειροκροτήματα). Τὴν θεωρίαν αὐτὴν τὴν ἀνέπτυξα καὶ ἄλλοτε, εἴτε ἀνῆκον εἰς τὸ Α, εἴτε εἰς τὸ Β κόμμα, ὅτι δηλαδὴ ὑπῆρξεν, ἐκ διεθνῶν πράξεων, ἐπιταγὴ περὶ συντάξεως τῆς Πολιτείας, τόσον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅσον καὶ εἰς τὰς ἄλλας χώρας, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ὑπὸ τὸν ζυγόν, καὶ ἐπιστημονικὰ ἀναγνωρίζεται, ὅτι σήμερον εἰς τὸ διεθνὲς δίκαιον εἰσῆλθον καὶ διατάξεις συνταγματικοῦ περιεχομένου. Τόσον πολὺ ἐπεξετάθη καὶ τόσον μεγαλύτερος γίνεται ὁ σύνδεσμος τῆς συνεργασίας μεταξὺ τῶν Κρατῶν, ὅσον μεγαλυτέρα γίνεται ἡ ἀλληλεξάρτησις τῶν κρατῶν καὶ ὅσον ἀφορᾷ ἀκόμη τὰ συντακτικά των δικαιώματα. Πρέπει νὰ κάμωμεν ἀβαρίαν ἀπὸ τὰς ἀποκλειστικὰς συνταγματικάς μας διατάξεις. Καὶ ἡ Ὁλλανδία θὰ τροποποιήσῃ τὸ Σύνταγμά της διὰ νὰ μετάσχῃ τοῦ Ἀτλαντικοῦ Συμφώνου. Τόση εἶναι ἡ ἀλληλεξάρτησις, ὥστε καὶ λόγῳ διεθνοῦς ἐπιταγῆς μεταβάλλονται συνταγματικαὶ διατάξεις. Τοῦτο εἶναι τὸ ἀκριβὲς καὶ δὲν πρόκειται περὶ πραξικοπήματος. Δὲν ἔχομεν ἡμεῖς νὰ ἀπολογηθῶμεν διὰ τὸ κείμενον, τὸ ὁποῖον συνετάγη ἀπὸ τὴν Βουλὴν τοῦ 1946. Εἶναι ἡ ἐπιθυμία μας, εἶναι ἐπιθυμία μᾶλλον συντηρητικὴ καὶ εὑρισκόμεθα εἰς κάποιαν ἀντίθεσιν, αὐτὴ ἡ πλευρὰ νὰ ἐπιδιώκῃ μίαν λύσιν συντηρητικὴν καὶ ἡ ἄλλη μίαν μᾶλλον προοδευτικὴν ἢ ἀρνητικήν. Εἶναι πολιτικὰ τὰ ἐπιχειρήματά σας, δὲν εἶναι συντακτικά, εἶναι πολιτικὰ ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ θέμα πολιτικὸν ἡμεῖς δὲν θέτομεν καὶ ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ Σύνταγμα. Ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ θέσῃ ζήτημα ψήφου ἐμπιστοσύνης. Συνεπῶς ματαιοπονεῖτε καταπολεμοῦντες τὸ Σύνταγμα. Δὲν θὰ φέρετε κανένα ρῆγμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν δὲν θέλετε νὰ ψηφίσετε τὸ Σύνταγμα. Τὸ θέμα τοῦ Συντάγματος εἶναι ξένον πρὸς τὴν πολιτικὴν καὶ ματαίως κοπιάζεται εἰς τὸ νὰ νὰ εὕρετε ἐπιχειρήματα παρ’ ὅλην τὴν δεξιότητα, ἡ ὁποία σᾶς διακρίνει καὶ τὴν ὀξύνοιαν καὶ τὴν ἐπιτηδειότητα, μὲ τὴν ὁποίαν ὑπεστηρίξατε τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Τὸ Σύνταγμα συνετάγη ἀπὸ Βουλήν, εἰς τὴν ὁποίαν εἴχατε σεῖς, ἡ ἰδική σας μερίς, τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν. Καὶ ἐὰν ἡμεῖς ὑποστηρίζωμεν νὰ ψηφισθῇ, εἶναι διὰ νὰ δοθῇ ἕνα τέρμα εἰς μίαν ἐκκρεμότητα· δὲν ἔχομεν καμμίαν ὑστεροβουλίαν· δὲν ἔχομεν τίποτε νὰ κερδίσωμεν.

§76Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Οὔτε ἡμεῖς ἔχομεν νὰ κερδίσωμεν τίποτε.

§77Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα, ἐὰν πρόκειται νὰ γίνῃ ἀναθεώρησις τοῦ Συντάγματος θὰ θέσωμεν εἰς ἐφαρμογὴν τὸ ἄρθρον 108, ἀλλὰ νὰ ἔχομεν ἕνα κείμενον. Μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, ἀφ’ ἧς ἤρχισεν ἡ μεταπολεμικὴ περίοδος, ἀποκατεστήσαμεν τὸν θεσμὸν τῆς Βασιλείας, συνετάξαμεν τὸ κείμενον τοῦ Συντάγματος καὶ διὰ νὰ προχωρήσωμεν προοδευτικώτερα, ἐὰν θέλετε, εὐχαρίστως νὰ δώσωμεν τὰ χέρια, ἀλλὰ νὰ ἔχωμεν ἕνα δεδομένον κείμενον, νὰ μὴ ἔχωμεν αὐτὴν τὴν ἀσάφειαν καὶ τὴν ἀμφιβολίαν περὶ τοῦ τὶ ἰσχύει καὶ τὶ δὲν ἰσχύει. Νὰ δείξωμεν μίαν ἱκανότητα, ὅτι ἔχει τὸ θάρρος καὶ τὴν δύναμιν ἡ παροῦσα Βουλὴ νὰ συντάξῃ καὶ νὰ ψηφίσῃ ἕνα κείμενον Συντάγματος. Δὲν ἀποτελεῖ δι’ ἡμᾶς κέρδος τὸ κείμενον αὐτὸ καὶ εἶναι ἄδικον νὰ μᾶς κατηγοροῦν, ὅτι ἤλθομεν νὰ δημιουργήσωμεν πραξικόπημα. Εἶναι ἄδικον καὶ ἀντίθετον πρὸς τὰ πραγματικὰ γεγονότα. Ἐπιδιώκομεν τὴν τακτοποίησιν τοῦ Κράτους καὶ εἴμεθα ἀπολύτως νομιμόφρονες καὶ θέλομεν νὰ μπῇ ἡ χώρα εἰς μίαν ὁμαλὴν περίοδον καὶ διὰ τοῦτο εἰσηγούμεθα τὴν ἐπιψήφισίν του. Αὐτὸς δὲ ἦτο καί ὁ σκοπὸς τῶν Ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἀρχηγοὶ ὅλων τῶν μερίδων, ὅτε ἐδέχθησαν τότε νὰ περιληφθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις εἰς τὸ Διάταγμα προκηρύξεως τῶν ἐκλογῶν 1951, ὅτι ἐφ’ ὅσον τὸ Σύνταγμα ἔμεινεν ἐκκρεμὲς ἀπὸ τὴν Βουλὴν τοῦ 1946 καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν εἶχε τὴν πρόβλεψιν ἡ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις νὰ ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα διὰ τῆς προκηρύξεως τῶν ἐκλογῶν τῆς Βουλῆς τοῦ 1950, ὅτι ἔπρεπε νὰ τερματισθῇ αὐτὸ τὸ θέμα καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων τότε νὰ τεθῇ μία διάταξις εἰς τὴν προκήρυξιν τῶν ἐκλογῶν τῆς παρούσης Βουλῆς, ὥστε νὰ ἐπικυρωθῇ τὸ Σύνταγμα ἀπὸ αὐτὴν τὴν Βουλὴν τοῦ 1951, χωρὶς νὰ ἀναμοχλεύσωμεν τὰ βάθρα καὶ τὰς βάσεις, ἴσως θεμελιωδῶν ἢ μὴ θεμελιωδῶν, ἀλλὰ σοβαρῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος. Εἶναι κάτι τὸ ἁπλούστερον, τὸ ὁποῖον δὲν δημιουργεῖ ὀξύτητας. Εἶναι ἡ πλέον ἠπία μορφὴ τακτοποιήσεως τοῦ ζητήματος. Αὐτὴ εἶναι ἡ εἰλικρινής μας ἐπιθυμία. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ὑστεροβουλία, εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ψηφίσῃ τὸ κείμενον αὐτὸ τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον συνετάγη περισσότερον ἀπὸ τὴν παράταξιν τὴν ἰδικήν σας. Καὶ μὲ τὴν πεποίθησιν αὐτήν, ὅτι αὐτὴ εἶναι μία νίκη τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν, ὄχι κομματική, οὔτε πολιτικὴ νίκη, ἀλλὰ μία τακτοποίησις τοῦ θέματος, δὲν ἔχομεν κανένα λόγον νὰ δώσωμεν οὔτε ὀξύτητα, οὔτε φανατισμὸν εἰς τὴν ὅλην συζήτησιν περὶ τὸ Σύνταγμα. (Χειροκροτήματα).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§79Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, υἱοθετῶ τὴν λαμπρὰν ἀγόρευσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἐκλεκτοῦ μου φίλου, κ. Παπασπύρου, καὶ συνεχίζω τὸ θέμα. Ἀνήκει εἰς τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν νὰ εἶναι προκαταβολικῶς δύσπιστος ἢ καὶ ἀντιδραστικὸς εἰς οἱανδήποτε καινοτομίαν. Χθὲς ἐμνημονεύθη ἐδῶ τὸ ὄνομα ἑνὸς γνωστοῦ Γάλλου πολιτικοῦ καὶ ἱστορικοῦ, τοῦ Θιέρσου, καὶ ἐπειδὴ ἐμνημονεύθη, ὑπομιμνήσκω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ἱστορία ἀκόμα γελᾷ μὲ μίαν ἐξ ἀντιδράσεως προφητείαν αὐτοῦ. Ὅταν ἤρχισεν ἡ κατασκευὴ τῶν σιδηροδρόμων εἰς τὴν πατρίδα του, ἔλεγεν ὅτι εἶναι ἀδύνατον δύο σιδηροδρομικαὶ γραμμαί, ποὺ τοποθετοῦνται παράλληλα, ἡ μία πρὸς τὴν ἄλλην, νὰ ἀλλάξουν τὴν ὄψιν τοῦ κόσμου. Καὶ ὅμως τὴν ἤλλαξαν εἰς διάψευσιν τῆς προφητείας τοῦ Θιέρσου. Θὰ ἠθέλατε τώρα νὰ σᾶς εἴπω καὶ ἕνα ἄλλο ἀνέκδοτον διὰ νὰ ἰδῆτε ποία εἶναι ἡ ἀντίδρασις τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως εἰς τὰς καινοτομίας; Ὅταν ἐπρόκειτο νὰ κατασκευασθῇ ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, ἕνας ἔγκριτος παλαιὸς Ἀθηναῖος, διημερεύων ἐπάνω εἰς τὸν λόφον τοῦ Φιλοπάππου, ἐκράτει σημείωσιν πόσα ἁμάξια διήρχοντο ἀπὸ τὰς Ἀθήνας πρὸς τὸν Πειραιᾶ καὶ τ’ ἀνάπαλιν διὰ νὰ μετρήσῃ τοὺς ἐπιβάτας, καὶ ἐξ αὐτοῦ εἶδεν ὅτι τὸ ἔργον ἦτο μάταιον, διότι περνοῦσαν μόλις 4–5 ἅμαξαι μὲ ὀλίγους ἐπιβάτας. Εἶπα τὸ ἀνέκδοτον αὐτὸ διὰ νὰ ἐκτιμήσετε πόσον ἔμφυτος εἶναι ἡ ἀντίδρασις πρὸς τὰς καινοτομίας. Καὶ ὅμως, λέγουν, οἱ κοινωνιολόγοι ὅτι καὶ εἰς ὁμαλοὺς καιροὺς καὶ ὅταν δὲν ἔχουν συμβῆ τόσα παγκόσμια γεγονότα, ὅσα διεδραματίσθησαν κατὰ τὴν τελευταίαν 20ετίαν, ἔρχεται κάθε πενῆντα χρόνια ἕνας κόσμος νέος καὶ εἰς ἀνθρώπους καὶ εἰς ἰδέας καὶ κατευθύνσεις. Ὅπως λέγει ὁ Mentré, «ὅλος, τῆς ζωῆς, ὁ μηχανισμός, ὁ διάκοσμος, αἱ ἰδέαι, οἱ ἄνθρωποι, ἀπὸ γενεᾶς εἰς γενεὰν γίνονται ἀγνώριστοι. Δὲν εἶμαι βέβαιος περὶ τῆς προόδου. Ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος περὶ τῆς ἀλλαγῆς. Δὲν εἶναι ὁ ἄνθρωπος μήτε ζῶον, μήτε ἄγγελος. Ἡ ἱστορία δὲν εἶναι οὔτε μία κενὴ σκηνὴ ὅπου προβάλλονται σκιαί, οὔτε ἕνα θέατρον ὅπου καίει λιβανωτὸς πρὸς τοὺς θεούς. Ἡ ζωὴ διαιωνίζεται μὲ τὴν λήθην τῆς προελεύσεώς της. Ἡ ζωή, ποὺ προβάλλει δὲν βλέπει πρὸς τὰ ὀπίσω. Καὶ ἡ ζωὴ ποὺ εἶναι χορηγός, δὲν δέχεται ἀνταλλάγματα». Τὶς νέες αὐτὲς γενεὲς θὰ ἐξακολουθοῦν νὰ διέπουν ἀναλλοίωτα τὰ παλαιὰ Συντάγματα; Καὶ ὅμως—λέγει ὁ Barthélemy—διὰ νὰ προστατεύσῃ ἕνα ὡρισμένον πολιτικὸν καθεστώς, ὁ συντακτικὸς νομοθέτης, ἀναγράφει ἐνίοτε εἰς τὸ ἔργον του τὴν ἀπαγόρευσιν ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτὸ πάσης συνταγματικῆς ἀναθεωρήσεως. Εἶναι πρόδηλον, ὅτι ὅλαι αἱ διατάξεις αὐταὶ δὲν ἀποτελοῦν εἰμὴ ἁπλᾶς εὐχάς, χωρὶς ὑποχρεωτικὴν νομικὴν ἰσχύν, διὰ τοὺς διαδόχους τῶν συντακτικῶν νομοθετῶν καὶ διὰ τὰς μελλούσας γενεάς. Καὶ περαιτέρω συνεχίζει: Ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως εἶναι ἐξ ἴσου παράλογος ἡ ἰδέα τοῦ ἀπολύτως ἀναλλοιώτου τοῦ Συντάγματος. Ἀντίθετος πρὸς τὴν φύσιν τῶν πραγμάτων, ἡ ἰδέα αὐτή, θὰ ἔμενεν ἀναγκαστικῶς γράμμα νεκρὸν καὶ ἡ ἐπανάστασις θὰ ἐπεφορτίζετο νὰ δείξῃ εἰς τὸν συντακτικὸν νομοθέτην τὴν βεβαίαν ματαιότητα ἑνὸς ἔργου, ποὺ πομπωδῶς διεκηρύχθη ἄθικτον. Ὑπάρχει λοιπὸν πολιτικὴ ἀνάγκη, ἂν δὲν ἐπιθυμοῦν νὰ ὠθήσουν τὸν λαὸν πρὸς τὴν ἐπανάστασιν, νὰ μὴ ἀνακηρύξουν τὸ ἀπολύτως ἀμετακίνητον τοῦ Συντάγματος καὶ νὰ ἀφήσουν νὰ λειτουργήσῃ ἡ ἀσφαλιστικὴ δικλὶς τῶν συνταγματικῶν ἀναθεωρήσεων. Σᾶς δίδω ἄλλον ἕνα συγγραφέα, τὸν Pierre, ποὺ λέγει: «Τὰ συντάγματα ὑπόκεινται εἰς τὰ πλήγματα τοῦ χρόνου, ὅπως κάθε ἀνθρώπινον ἔργον. Παλαιώνουν καὶ συχνὰ εὑρίσκονται ταχύτατα εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὸ πνεῦμα τῶν γενεῶν, τὰς ὁποίας ὁ χρόνος ρίπτει εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν τῶν πολιτικῶν μαχῶν. Διὰ τοῦτο, τίποτε δὲν εἶναι φρονιμώτερον ἀπὸ τοῦ νὰ τοποθετῶμεν παράπλευρα πρὸς ἕνα συνταγματικὸν κείμενον τὰ ὄργανα, ποὺ θὰ ὑπηρετήσουν τὴν τροποποίησίν του. Ἀλλὰ τὸ θέμα αὐτὸ εἶναι ἀπὸ ἀπόψεως θεωρίας. Ἂς τὸ ἐξετάσωμεν τώρα καὶ ἀπὸ τὴν σκοπιὰν τὴν πολιτικήν. Ὅταν ἕνας λαός, μετὰ ὥριμον σκέψιν, κάμνει μίαν ἐπιλογὴν τοῦ Πολιτεύματος, τῆς μορφῆς τοῦ Κράτους, κάτω ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ στεγάσῃ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐθνικῆς του ζωῆς, εἶναι φυσικὸν ὅτι θὰ περιέπιπτεν εἰς ἀντίφασιν, ἐὰν ὁ ἴδιος λαὸς ἔγραφεν ἐπάνω εἰς τὸν Καταστατικόν του χάρτην, ὅτι ὑπάρχει εὐχέρεια εἰς πᾶσαν στιγμὴν νὰ ἀνατρέπωνται αἱ θεμελιώδεις διατάξεις τοῦ Καταστατικοῦ του χάρτου. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο εἶχε δίκαιον, ὅταν ἠγωνίζετο ἡ Γαλλικὴ Δημοκρατία νὰ καθορίσῃ εἰς τὸ Σύνταγμά της τὸ μὴ ἀναθεωρητὸν τῆς μορφῆς τοῦ Πολιτεύματος. Εἶχε δίκαιον ὁ τότε Γάλλος Πρωθυπουργός, ὅταν ἐξώρκιζε τὴν Βουλὴν νὰ ἀνακηρύξῃ ὅτι «ἡ Δημοκρατία εἶναι σήμερον ἡ ὁριστικὴ μορφὴ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν δέχεται εἰς τὴν χώραν ἐκείνην ὅρους νομίμου ὑπάρξεως κατωτέρους τῶν ὅρων τῶν καθεστώτων ποὺ ἔχουν προηγηθῆ, καὶ ὅτι, ὅπως ἐκεῖνα, ἔχει καὶ αὐτὴ τὸ δικαίωμα νὰ ἀμυνθῇ». Καὶ τότε ἐθεσπίσθη ἡ διάταξις, ὅτι ἡ δημοκρατικὴ μορφὴ τοῦ Γαλλικοῦ πολιτεύματος δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἀντικείμενον προτάσεως πρὸς ἀναθεώρησιν. Εἶναι ἀκριβῶς ὅ,τι περιεῖχε τὸ ἄρθρον 107 τοῦ ἡμετέρου Συντάγματος τοῦ 1864 καὶ τὸ ἄρθρον 108 τοῦ 1911, τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπουν ἀναθεώρησιν μόνον τῶν μὴ θεμελιωδῶν διατάξεων αὐτῶν καὶ ἀπαγορεύουν ἀπολύτως τὴν ἀναθεώρησιν πάσης θεμελιώδους διατάξεως αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐτέθη ὑπὸ ἀναθεώρησιν καὶ αὐτὴ ἡ μορφὴ τῆς Βασιλευομένης Δημοκρατίας. Διότι ἂν θὰ εἴχομεν Βασιλευομένην Δημοκρατίαν ἢ Ἀβασίλευτον Δημοκρατίαν ἐξηρτήθη ἀπὸ τὸ δημοψήφισμα τῆς 1ης Σεπτεμβρίου τοῦ 1946. Ἐὰν δὲν ἐκινήθη ἡ μηχανὴ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος, ἐὰν τὰ πάντα ἐδῶ δὲν εἶχον ἀνατραπῆ καὶ λαὸς καὶ Κράτος καὶ Σύνταγμα καὶ Πολίτευμα, εἰς ποίαν διάταξιν, εἰς ποῖον κείμενον Συντάγματος, εἰς ποίαν διάταξιν Νόμου, εἰς ποίαν γραμμὴν τοῦ Πολιτεύματος ἐτέθη ὑπὸ ἀμφισβήτησιν καὶ αὐτὴ ἡ μορφὴ τοῦ Πολιτεύματος, ποὺ ἀπαγορεύει τὸ ἄρθρον 108 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911 καὶ 107 τοῦ 1864; Καὶ ἀκόμη λέγουν ὅτι ἰσχύει γενικῶς τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911. Ναί, ἰσχύει, ἀλλὰ δυνάμει ποίου κειμένου; Ὑπενθυμίζω τὸ κείμενον, διὰ τοῦ ὁποίου γραπτῶς ἐπανεφέρθη ἐν ἰσχύϊ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911, καὶ αὐτὸ προσωρινῶς μέχρι τῆς ψηφίσεως τοῦ νέου Συντάγματος. Αὐτὸ εἶναι ἔργον τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Εἶναι τὸ ψήφισμα Βʹ τῆς 12ης Ἰουνίου 1946, περὶ τοῦ εἰδικοῦ κανονισμοῦ διὰ τὴν ἀναθεωρητικὴν τοῦ Συντάγματος ἐργασίαν, ὅπερ ἐπανέφερε ρητῶς τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911, ἀναγνωρισθὲν ὡς τὸ ἰσχῦον βασικὸν Συνταγματικὸν Κείμενον. Τὸ αὐτὸ ψήφισμα προσδιώρισε τὴν ἔκτασιν τῆς συντακτικῆς ἐξουσίας τῆς Βουλῆς ἐκείνης, ἐπεκτεῖναν αὐτὴν καὶ πέραν τῶν μὴ θεμελιωδῶν διατάξεων, πλὴν τῆς μορφῆς τοῦ πολιτεύματος ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ ἔκρινεν ἀπ’ εὐθείας ἡ κυριαρχία τοῦ λαοῦ διὰ δημοψηφίσματος. Καὶ λέγω, ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον γραπτὸν κείμενον, διότι ἡ συντακτικὴ πρᾶξις τῆς 4 Φεβρουαρίου 1942 τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ, περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 3 τῆς ἀπὸ 22–10–41 συντακτικῆς πράξεως καὶ περὶ ἀκυρώσεως τοῦ ἀπὸ 4 Αὐγούστου 1936 διατάγματος περὶ ἀναστολῆς διατάξεών τινων τοῦ Συντάγματος, δὲν μεταβάλλει τὰ χρονικὰ ὅρια, τῆς ἐπαναβιώσεως τοῦ Συντάγματος, ἀλλ’ ἁπλῶς δεικνύει τὴν ἔφεσιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπανέλθῃ ἡ Χώρα εἰς τὴν νομιμότητα. Ἑπομένως κύριοι, καὶ ἐδῶ ἐπιθυμῶ κάπως νὰ μὲ προσέξετε καὶ ἀπὸ τὴν πλευρὰν ἐκείνην (δεικνύει πρὸς τὰ ἑδώλια τῆς ἀντιπολιτεύσεως), νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν, ἐφ’ ὅσον ἤρχισεν ἡ ἀνασύνταξις τῆς πολιτείας. Καὶ διὰ μὲν τὴν μορφὴν τοῦ πολιτεύματος, ἀφέθη ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸν κυρίαρχον Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ ἀποφανθῇ καὶ ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς Βασιλευομένης Δημοκρατίας, διὰ τοῦ δημοψηφίσματος τῆς 1ης Σεπτεμβρίου 1946, ὅλαι δὲ αἱ ἄλλαι διατάξεις τοῦ Συντάγματος ἐτέθησαν διάπλατα ὑπὸ τὴν ἀναθεώρησιν καὶ τὴν κρίσιν τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Ἐφ’ ὅσον, λοιπόν, ἤρξατο τὸ ἔργον, τὸ συντακτικὸν καὶ ἀναθεωρητικόν, καὶ ἐφ’ ὅσον εἰς τὸ ἔργον αὐτὸ δὲν μετέχει, κατὰ ρητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, ὁ Βασιλεύς, ἐρωτῶ: Πῶς ἐτελείωσε καὶ πῶς ἀνεστάλη; Μὲ ποίαν διάταξιν συνταγματικήν, μὲ ποίαν διακήρυξιν ὀργάνου κυριάρχου, ἀνεστάλη, ἀνεκόπη, ἐματαιώθη, ἐτερματίσθη, ἡ ἀναθεώρησις αὐτὴ τοῦ πολιτεύματος; Ἐδῶ θέλω μίαν ἀπάντησιν, κύριοι. Ξεύρετε τί ὑπάρχει; Ξεύρετε ποῖος ἐσταμάτησε τὴν κινηθεῖσαν ἀναθεωρητικὴν αὐτὴν μηχανήν; Μία δήλωσις Προέδρου Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, γενομένη εἰς μίαν Ἀθηναϊκὴν ἐφημερίδα. Πρωθυπουργὸς ἦτο ὁ κ. Θεοτόκης καὶ ἐφημερὶς τὸ «Βῆμα» τῶν Ἀθηνῶν τῆς 7ης Ἰανουαρίου 1950, τὴν παραμονὴν τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἐπρόκειτο νὰ ψηφίσῃ τὸ σχέδιον αὐτὸ τοῦ Συντάγματος. Καὶ λέγει ἡ δήλωσις αὐτὴ τὰ ἑξῆς: «Ἰσχύει τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 καὶ θὰ παραμείνῃ τοῦτο ἐν ἰσχύϊ, ἐφ’ ὅσον γίνῃ ἡ διάλυσις τῆς Βουλῆς». Καὶ ἔγινεν ἡ διάλυσις τῆς Βουλῆς καὶ παρέμεινεν ἐν ἰσχύϊ ἡ δήλωσις τοῦ ὑπηρεσιακοῦ Πρωθυπουργοῦ πρὸς τὴν Ἀθηναϊκὴν ἐφημερίδα καὶ παρέμεινεν ἐν ἰσχύϊ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911. Κύριοι, τὸ κλειδὶ τοῦ συνταγματικοῦ αἰνίγματος, ποὺ μᾶς ταλαιπωρεῖ ἀπὸ τότε μέχρι σήμερον, ἐπὶ μίαν διετίαν, εἶναι ἐδῶ. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ δὲν ἐδόθη καμμία προσοχὴ καὶ θὰ ἀνέμενα τοὺς ρήτορας τῆς ἀντιπολιτεύσεως νὰ εἴπουν, ἐὰν μία δήλωσις ὑπηρεσιακοῦ Πρωθυπουργοῦ πρὸς μίαν Ἀθηναϊκὴν ἐφημερίδα, καταλυτικὴ τοῦ ἀναθεωρητικοῦ ἔργου τοῦ λαοῦ, ἀποτελεῖ ἔγκυρον ἐκδήλωσιν τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας καὶ σεβασμὸν τῆς νομιμότητος. Ἀλλὰ τί εἶναι νομιμότης; Κύριοι, δὲν θὰ φέρω γλαῦκα εἰς Ἀθήνας, ἐὰν εἴπω, ὅτι ἡ ἀντίληψις περὶ νομιμότητος εἶναι διάφορος καὶ ἀνάλογος πρὸς τὸ βάθρον, ἀπὸ τὸ ὁποῖον κανεὶς τὴν προσβλέπει. Καὶ φέρω ἕνα παράδειγμα: Ἐὰν σήμερον ἐδικάζετο ἡ Ἀντιγόνη, ὅτι παρέβη τὸ θετικὸν δίκαιον, παρέβη τὴν διαταγὴν τοῦ Κρέοντος καὶ ἔθαψε τὸν ἀδελφόν της, ὁ τακτικὸς δικαστὴς ποὺ θὰ ἔβλεπε τὴν νομιμότητα ἀπὸ τὸ ἕδρανον τῆς τακτικῆς δικαιοσύνης θὰ ἔλεγε DURA LEX SED LEX, σκληρὸς ὁ νόμος, ἀλλὰ νόμος. Θὰ ἔλεγε νομιμότης εἶναι ἡ καταδίκη τῆς Ἀντιγόνης νὰ ταφῇ ζωντανή. Ἀλλ’ ὁ λαϊκὸς δικαστής, ὁ ὁποῖος θὰ ἔβλεπεν ἀπὸ ἄλλο πρῖσμα, καὶ θὰ ἔλεγεν, ὅτι ὑπεράνω τοῦ θετικοῦ νόμου, ὑπάρχει τὸ ἄγραφον δίκαιον, τὸ ὁποῖον «οὐ γὰρ νῦν τε κἀχθές, ἀλλ’ ἀείποτε ζῇ ταῦτα, κοὐδεὶς οἶδεν ἐξ ὅτου φάνη», θὰ ἔλεγεν, ὅτι νομιμότης εἶναι ἡ ἐπικράτησις τῆς ἀγράφου συνειδήσεως τοῦ λαοῦ. Εἶπον τοῦτο, διὰ νὰ ἴδητε, ὅτι καλῇ τῇ πίστει, ἠμπορεῖ ἀλλέως νὰ βλέπουν ἀπὸ τὴν πτέρυγα αὐτὴν καὶ ἀλλέως ἀπὸ τὴν πτέρυγα ἐκείνην, τὴν ἰδέαν τῆς νομιμότητος. Ἀλλά, εἶναι ἀλλοία ἡ ἀντίληψις τῆς νομιμότητος, τὴν ὁποίαν σκοπεῖ τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας, καὶ ἀλλοία ἡ ἀντίληψις τὴν ὁποίαν σκοπεῖ ἡ Βουλή, ἡ ὁποία ἐκπροσωπεῖ τὴν λαϊκὴν κυριαρχίαν. Δὲν θέλω νὰ πειράξω κανένα. Εἶναι ἄπειρος ὁ σεβασμὸς πρὸς τὸν σεβαστὸν Πρόεδρον τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας καὶ ἐκλεκτὸν συνάδελφον τώρα. Ἀλλὰ διαπιστώνω ἕνα πραγματικὸν γεγονός, ὅτι τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ἐφαρμόζῃ καὶ νόμους καὶ νὰ θεωρῇ ὡς ἄξονα τὸν νόμον, περὶ τὸν ὁποῖον περιστρέφεται ἡ κοινωνία. Δι’ ἡμᾶς, τὸ Σῶμα αὐτὸ τὸ Νομοθετικόν, τὸ ὁποῖον ἀναλίσκει τὴν ζωὴν τῶν μελῶν του εἰς τὸ νὰ ψηφίζῃ νόμους, νὰ τροποποιῇ νόμους, νὰ καταργῇ νόμους, εἶναι ἄλλη ἡ ἀντίληψις. Ἡ ἀντίληψις, ὅτι ὁ νόμος ὑπηρετεῖ καὶ ἡ κοινωνία ὑπηρετεῖται, ἐνῷ ἐκεῖ ὑπάρχει ἡ ἀντίληψις, ὅτι ὁ νόμος ὑπηρετεῖται καὶ ἡ κοινωνία ὑπηρετεῖ. Ἔτσι, ὑπὸ τὸ πρῖσμα αὐτὸ τῆς στενῆς νομικῆς ἀντιλήψεως δὲν εἶναι παράλογον, ὅτι σήμερον ἠγνοήθη καὶ δικτατορία καὶ πόλεμος καὶ ξενικὴ κατοχὴ καὶ ἐμμένομεν εἰς τὴν ἀνάστασιν τοῦ Λαζάρου, ποὺ λέγεται 108 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος. (Χειροκροτήματα). Κύριοι, ἕνας συνταγματολόγος συντηρητικῶν ἀρχῶν, ὁ Esmein, δίδει μίαν ὀρθοτάτην παρατήρησιν: «Μέσα—λέγει—εἰς τὰ πλαίσια τῶν συνταγματικῶν λειτουργῶν, ὅ,τι διακρίνει τὸν ἀντιπρόσωπον ἀπ’ ἐκεῖνον, ποὺ εἶναι ἕνας ἁπλοῦς δημόσιος λειτουργός, εἶναι τοῦτο: Ὁ ἀντιπρόσωπος εἶναι εἴς τινας περιπτώσεις ἐπιφορτισμένος, νὰ θέλῃ διὰ τὸ Ἔθνος, ἐνῷ ὁ ἁπλοῦς δημόσιος λειτουργὸς εἶναι ἐπιφορτισμένος μόνον νὰ ἐνεργῇ διὰ τὸ Ἔθνος». Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά. Σεῖς ἔχετε δικαίωμα νὰ ἐκφράσετε τὴν θέλησιν τοῦ Ἔθνους, ἐνῷ ὁ δημόσιος λειτουργός, ὁ Σύμβουλος Ἐπικρατείας, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐνεργῇ διὰ τὸ Ἔθνος καὶ ὄχι νὰ ἐκφράζῃ τὴν θέλησιν αὐτοῦ. Ἐδῶ εἶναι ἡ διάφορος σκοπιά, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἄλλοι ἐδῶ βλέπουν τὴν νομιμότητα. Ἀλλά, ἐπὶ τέλους, τί εἶναι αὐτὴ ἡ νομιμότης; Καὶ λέγει κατωτέρω: «Εἶναι—λέγει ὁ Barthelemy—ἡ βασιλεία τοῦ νόμου, ἡ διακήρυξις τῆς ὑπεροχῆς τοῦ νόμου, ἡ ἀποκήρυξις τοῦ δεσποτισμοῦ, ἡ ἀποκήρυξις τοῦ κουβεντολογήματος «Princeps Legibus Solutus est». Κύριοι, πέραν αὐτοῦ τοῦ στενοῦ γράμματος καὶ τῆς στενῆς ἀντιλήψεως τῆς νομιμότητος, ὑπάρχει μία ἄλλη εὐρυτέρα ἀντίληψις τῆς νομιμότητος. Τί εἶναι λοιπὸν νομιμότης; Ποῖον εἶναι τὸ κλειδὶ τῆς νομιμότητος; Ποῖος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κυβερνᾷ; Τὰς Κυβερνήσεις δὲν τὰς δίδει μόνον ἡ δύναμις. Ἀπαιτεῖται καὶ κῦρος. Ὑπάρχει δὲ κῦρος; Ἐὰν ὑπάρχῃ ἡ ἀναγνώρισις ἀπὸ ὅλους, τοὺς ψηφίζοντας καὶ τοὺς διαφωνοῦντας, ὅτι αὐτὸς ποὺ κυβερνᾷ, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κυβερνᾷ. Ποία εἶναι αὐτὴ ἡ νομιμότης; Ποῖον εἶναι τὸ κλειδὶ τῆς νομιμότητος; Ἡ ἀρχαία πόλις, πόλις–Κράτος εἶχε τὴν Πνύκα, τὰς Συνελεύσεις, τὸν Δῆμον καί, ὅ,τι ἀπεφάσιζεν ὁ λαὸς ἀπ’ εὐθείας, ἦτο πηγὴ νομιμότητος. Εἴτε συνεφώνουν, εἴτε δὲν συνεφώνουν, ὅλοι ἀνεγνώριζαν, ὅτι αὐτὸ ποὺ προέκυψεν ἀπὸ τὴν ἀπόφασιν τῆς συνελεύσεως τοῦ λαοῦ, ἦτο νόμιμον καὶ ἦτο ὑποχρεωτικὴ ἡ ὑποταγὴ εἰς αὐτήν, ὅλων τῶν πολιτῶν. Ἡ ἀρχαία Ρώμη εἶχε τὴν Σύγκλητον. Ἐπὶ 1000 χρόνια ὅ,τι ἐψήφιζεν ἡ Σύγκλητος ἦτο νόμος, κοινῶς ἀναγνωριζόμενος. Οἱ αὐτοκράτορες, οἱ ὁποῖοι ἐχρίοντο ἀπὸ τὴν Σύγκλητον, ἦσαν δι’ ὅλους σεβαστοί. Ὅταν, ὅμως, ἦλθεν τὸ πραξικόπημα τοῦ Σεπτίμου Σεβήρου, τὸν 3ον αἰῶνα μετὰ Χριστόν, καὶ κατήργησε τὸ κῦρος τῆς Συγκλήτου καὶ κατέπεσεν ἡ ἀρχὴ τῆς νομιμότητος, ἐπροκλήθη ἕνα τεράστιον πολιτικόν, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ κοινωνικὸν καὶ οἰκονομικὸν χάος. Ὑπῆρξεν ἡ κατάρρευσις τοῦ πολιτισμοῦ. Καὶ λέγουν διαπρεπεῖς ἱστορικοί, ὅπως ὁ Φερρέρο, ὅτι ἐὰν ὑπῆρξε κρίσις καὶ πτῶσις τῆς Ρώμης, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ πραξικόπημα τοῦ Σεπτίμου Σεβήρου, ποὺ διέσεισε καὶ ἀνέτρεψεν τὴν ἀρχὴν τῆς νομιμότητος, τὴν ὁποίαν ἐνεσάρκωνεν ἡ Σύγκλητος τῆς Ρώμης.

§80ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ (Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ). Αὐτὸ λέγομεν καὶ ἡμεῖς.

§81Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἦλθαν οἱ νεώτεροι χρόνοι. Εἴχομεν δύο πηγὰς ἐξουσίας: Τὸ θεῖον δίκαιον τῶν δυναστειῶν εἰς τὰς αὐτοκρατορίας τῆς Ρωσσίας, τῆς Αὐστρο–Οὑγγαρίας καὶ τῆς Γερμανίας καὶ ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ εἰς τὰς Δημοκρατίας τῆς Δύσεως. Ἦλθεν ὁ πρῶτος πόλεμος καὶ ἐσάρωσε τὸ θεῖον δίκαιον τῶν δυναστειῶν καὶ ἔμεινεν ὡς πηγὴ ἐξουσίας, ὡς τὸ κλειδὶ τῆς νομιμότητος μόνον ἡ κυριαρχία τοῦ λαοῦ. Καὶ ἐδῶ, ἀξίζει νὰ σᾶς δώσω τὴν κριτικὴν τοῦ συγγραφέως: «Ἡ Εὐρώπη θὰ εὑρεθῇ ὅπως ἡ Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία εἰς τὸν τρίτον αἰῶνα, χωρὶς μίαν σαφῆ ἀρχὴν εἰς τὴν ὁποίαν ν’ ἀναγνωρίζῃ πᾶς, ἐντὸς ποίων ὁρίων ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διατάσσῃ καὶ τί καὶ ἐντὸς ποίων ὁρίων ἔχει τὸ καθῆκον νὰ ὑπακούῃ. Θὰ ἴδωμεν νὰ γεννᾶται ἀπὸ τὴν ἀβεβαιότητα αὐτήν, ὅπως πρὸ δέκα ἑπτὰ αἰώνων, μία κρίσις ἐπαναστάσεων καὶ πολέμων, ἥτις θὰ ἠδύνατο νὰ διασκορπίσῃ ἕνα μέρος τῶν θησαυρῶν, ποὺ ἔχει συσσωρεύσει ἡ ἐργασία τόσων γενεῶν. Καὶ ἀπὸ τὴν πολιτικὴν καὶ οἰκονομικὴν κρίσιν γεννᾶται ἡ κοινωνικὴ κρίσις. Ἡ ἀρχὴ τῆς ἐξουσίας εἶναι ὁ ἀκρογωνιαῖος λίθος ὅλων τῶν πολιτισμῶν, ὅταν τὸ πολιτικὸν σύστημα ἀποσυντίθεται εἰς ἀναρχίαν, ταχέως ἀκολουθεῖ ἡ σειρὰ ἀποσυνθέσεως καὶ τοῦ πολιτισμοῦ. Μετὰ τὴν διάλυσιν τοῦ μοναρχικοῦ συστήματος, δὲν ὑπάρχει πλέον εἰς τὴν Εὐρώπην ἄλλη ἀρχὴ ἐξουσίας ἀπὸ τὴν κυριαρχίαν καὶ τὴν ἐξουσιοδότησιν τοῦ λαοῦ. Δὲν ὑπάρχει πλέον ἄλλη νόμιμος Κυβέρνησις ἀπὸ τὴν Ἀντιπροσωπευτικὴν Κυβέρνησιν. Οἱοιδήποτε καὶ ἂν εἶναι οἱ κίνδυνοι καὶ αἱ ἀδυναμίαι τῆς ἀρχῆς, τῆς κυριαρχίας καὶ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως τοῦ λαοῦ, πᾶσα ἀπόπειρα ὅπως ἀναζητηθῇ λύσις ἔξω ἀπὸ τὴν ἀρχὴν αὐτήν, θὰ ἐπεδείνωνε τὸ πρόβλημα τῆς τάξεως ἀντὶ νὰ τὸ λύσῃ». Καὶ τώρα εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν. Ἤρξατο ἀπὸ τὴν ἀπελευθέρωσιν τὸ ἔργον τῆς ἀνασυντάξεως τῆς πολιτείας μὲ τὸ Δημοψήφισμα καὶ μὲ τὴν Δʹ Ἀναθεωρητικὴν Βουλήν. Εἶχε δικαίωμα μία ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις νὰ τὴν διαλύσῃ; Ναί. Νομικῶς ἐκρίθη ναί, ἴσως διαφωνοῦσα ἐγώ. Εἶχε δικαίωμα νὰ ματαιώσῃ τὸ ἔργον τῆς ἀναθεωρήσεως; Ποτέ. Καὶ ὁ φίλτατος ἐκπρόσωπος τοῦ Συναγερμοῦ κ. Μαρκεζίνης εἶπε χθές: ἐὰν μία Βουλὴ δὲν τελειώσῃ τὸ Σύνταγμα, θὰ ἔλθῃ δευτέρα ἰσοδύναμος· ἐὰν καὶ αὐτὴ δὲν δίδῃ Σύνταγμα, θὰ ἔλθῃ τρίτη; Τί θὰ γίνῃ; Ἐάν, ἀγαπητὲ κύριε Μαρκεζίνη ὑπάρξουν εἰς ἕνα τόπον τρεῖς ἀλλεπάλληλοι Βουλαί, αἱ ὁποῖαι καθίστανται ἀνίκανοι ὄχι νὰ δώσουν ἕνα νέον Σύνταγμα, ἀλλὰ νὰ εἴπουν ἐπὶ τέλους ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νέου Συντάγματος, ὅτι εἶναι ἐπαρκὲς τὸ ἰσχῦον, σημαίνει ὅτι εἰς τὸν τόπον αὐτὸν κάτι νοσεῖ, ὅτι θὰ ὑπῆρχε νόσος ὄχι μόνον εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον, ἀλλὰ εἰς ὅλην τὴν κοινωνίαν, καὶ θὰ ἤρχετο σημεῖον παρακμῆς καὶ καταστροφῆς τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. Ἐγὼ δὲν τὸ πιστεύω αὐτό. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸ παράδειγμα μιᾶς ἀπεράντου ζωτικότητος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ ἔχω τὴν βεβαιότητα, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκείνη, εἰς τὰς 10 Ἰανουαρίου, μετὰ πολλὰς διακυμάνσεις, τοῦ 1950 θὰ ἐψήφιζε πλέον εἰς μίαν συνεδρίασιν—ἀφοῦ ἐπὶ 4 ἔτη τὸ εἶχε συζητήσει—τὸ σχέδιον Συντάγματος. Ἡ Βουλὴ αὐτὴ εἰς τὰς 7 ἢ 8 Ἰανουαρίου, δύο ἡμέρας ἐνωρίτερον, διαλύεται, χωρὶς νὰ καλῆται νέα Βουλὴ ἐκ τοῦ Συντάγματος πρὸς συνέχισιν τοῦ ἔργου τῆς ἀναθεωρήσεως. Αὐτό, ἀγαπητὲ κ. Μαρκεζίνη, τὸ θεωρεῖτε λύσιν Συνταγματικὴν μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας;

§82Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Διατὶ δὲν τὸ εἴπατε τότε;

§83Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω ἀμέσως. Ἡ Βουλὴ εἶχε διαλυθῆ.

§84Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὅταν ὑπάρχῃ μία διάλυσις, τὴν ὁποίαν κρίνει τὸ Α ἢ Β κόμμα ἢ ἡ Βουλὴ ὡς διάλυσιν ἀντισυνταγματικήν, διότι δὲν συνοδεύεται μὲ προκήρυξιν ἐκλογῶν ἐπίσης Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, ὑπάρχει θέμα πολιτικὸν ὑψίστης σημασίας, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κριθῇ ἀπὸ τὸν λαόν, θέμα πολιτικὸν τὸ ὁποῖον ἀναμιγνύεται καὶ μὲ ἐνδεχομένην εὐθύνην τοῦ Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἐδέχθη νὰ ὑπογράψῃ διάταγμα ἐκλογῶν ἁπλῆς Βουλῆς.

§85Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ χαρτοφυλακείου). Θεωρητικῶς εἶναι πάρα πολὺ ὀρθόν. Ἀλλ’ ὁ κ. ἀγορητὴς δὲν ἀποτελοῦσε κόμμα. Ἐξέφρασε προσωπικήν του γνώμην. Ἠρωτήσατε, διατί δὲν τὸ εἴπατε καὶ ὀρθῶς σᾶς ἀπήντησεν, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶχε διαλυθῆ. Ἄλλο τὸ ἕνα θέμα καὶ ἄλλο τὸ ἄλλο. Προσωπικῶς, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀναθεωρητικὸν ἢ μὴ χαρακτῆρα τῆς παρούσης Βουλῆς, θὰ ἔχω τὴν εὐκαιρίαν ν’ ἀναπτύξω τὰς ἀπόψεις μου.

§86Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ ἡμᾶς, δὲν τὸ εἴπαμεν διότι δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ τὸ εἴπωμεν. Διότι καθ’ ἡμᾶς πανηγυρικὸς τύπος, πανηγυρικὴ ἔκφρασις ὅτι ἡ Βουλὴ ἡ διάδοχος τῆς Βουλῆς τοῦ 1946–50 θὰ ἦτο Ἀναθεωρητική, δὲν ἦτο ἀναγκαία. Αὐτομάτως ἦτο Ἀναθεωρητική.

§87Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Πιστεύω, ὅτι ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει, μία Κυβέρνησις ὑπηρεσιακὴ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ τερματίσῃ δι’ ἔργων ἀνασυντάξεως τῆς Πολιτείας ἢ ἀναθεωρήσεως τοῦ πολιτεύματος. Τὸ ὅτι ἑπομένως ἡ ἄλλη Βουλή, εἴτε τὸ ἔλεγε τὸ Διάταγμα τῶν ἐκλογῶν, εἴτε δὲν τὸ ἔλεγεν ἦτο ipso jure, αὐτοδυνάμως Βουλὴ Ἀναθεωρητική, ὄχι μόνον τὸ εἶπον καὶ τὸ λέγω καὶ τώρα, ἀλλὰ τὸ εἶπε καὶ ὁ κ. Μπακόπουλος ὑποβαλὼν ἴδιον ψήφισμα εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1950. Ἡμεῖς δὲ τότε, μετέχοντες τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀπεφασίσαμεν παμψηφεὶ καὶ διετυπώθη ἀπὸ τὸν τότε ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης κ. Θ. Τσάτσον, σχέδιον ψηφίσματος περὶ ἐπικυρώσεως ἢ ἀπορρίψεως τοῦ Σχεδίου Συντάγματος τοῦ ΞΗʹ Ψηφίσματος. Εἶπε χθὲς ὁ κ. Μαρκεζίνης: Πῶς θὰ κάμετε Σύνταγμα διὰ πλειοψηφίας μιᾶς ψήφου; Καὶ ἔτσι ἐσκέφθη ἡ πλειοψηφία τότε, ἡ πλειοψηφία τῆς ἄλλης Βουλῆς, ἂς ἔχωμεν μαζί μας καὶ τὴν ἀντιπολίτευσιν, ἡ ὁποία μάλιστα ἐξεπόνησε τὸ σχέδιον Συντάγματος. Νὰ γίνῃ μία συμφωνία, τὴν ὁποίαν νὰ ὑπογράψουν ὅλα τὰ κόμματα καὶ τότε νὰ κατατεθῇ τὸ Ψήφισμα περὶ ἐπιψηφίσεως ἢ ἀπορρίψεως τοῦ σχεδίου τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ΞΗʹ Ψηφίσματος. Ἀπὸ τὰ Κυβερνητικὰ Κόμματα κατὰ τὴν συμφωνίαν θὰ ὑπέγραφον 120 βουλευταί. Ὑπέγραψαν τὸ ψήφισμα 115 βουλευταί. Ἔλειπαν 5. Καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἐνόμισεν ὅτι αὐτὸ ἀπετέλει ὅρον ἀνεξάρτητον ἀπὸ τὴν πίστιν του πρὸς τὴν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος καὶ δὲν προσυπέγραψεν. Ἔτσι δὲν κατετέθη ἀμέσως τὸ ψήφισμα. Ἔπεσεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατηγοῦ Πλαστήρα, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν βουλευτικήν μας ἰδιότητα καὶ πάλιν ἀπησχολήσαμεν ἐπανειλημμένως ἐπὶ τοῦ θέματος τὴν Βουλήν. Καὶ ἐκρίθη ἀπὸ τὰ κόμματα νὰ ψηφίσῃ τὸ Σύνταγμα ἡ παροῦσα Βουλή. Ἐπομένως, δὲν εἶναι ἔλλειψις οὔτε συνειδήσεως, οὔτε συνεχείας καὶ πίστεως, ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν ἀπεφάσισεν ἢ δὲν ἐπρόλαβε μία Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ νὰ κηρύξῃ τὸ πέρας τοῦ ἀναθεωρητικοῦ ἔργου θὰ ἐξακολουθοῦν αἱ διάδοχοι Βουλαὶ νὰ ἔχουν τὴν δύναμιν νὰ ἀσκήσουν τὸ ἀναθεωρητικὸν ἔργον. Εἶπον ὅτι εἰς τὸ θέμα ὑπάρχουν ἄλλαι ἀπόψεις πολιτικαὶ καὶ ἄλλαι ἀπόψεις νομικαί. Νομικῶς πρεσβεύω, ὅτι ὄχι μόνον ἡ Βουλὴ αὐτὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίσῃ ἢ νὰ ἀπορρίψῃ τὸ σχέδιον Συντάγματος τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ΞΗʹ Ψηφίσματος, ἀλλ’ ὅτι ἔχει πλήρη δικαιώματα νέας ἐξ ὑπαρχῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος. Τίποτε δὲν σᾶς ἐμποδίζει νὰ ἐκπονήσητε νέον Σύνταγμα. Σύμφωνος εἶναι καὶ ὁ Γάλλος Συνταγματολόγος Duguit. Λέγει: «Δὲν ἔχω δισταγμὸν νὰ ἀπαντήσω ὅτι ἡ Συνέλευσις δὲν δεσμεύεται καθόλου ἀπὸ τὰς προηγουμένας ἀποφάσεις τῶν Βουλῶν. Πράγματι ἐὰν ἔχω παραδεχθῆ ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις πάντοτε ὅταν συνέρχεται πρὸς ἀναθεώρησιν εἶναι μία συντακτικὴ Συνέλευσις, εἶναι βέβαιον, ὅτι εἶναι καὶ παραμένει συντακτικὴ καὶ ὅταν ἀκόμη αἱ ἀποφάσεις τῶν Βουλῶν ἔχουν εἰδικεύσει τὰ σημεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων ὀφείλει νὰ χωρίσῃ ἡ ἀναθεώρησις». Ἀλλὰ μᾶς εἶπε χθὲς ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὅτι ἔγιναν ἐκλογαὶ ἁπλῆς Βουλῆς. Δὲν ἔχει καμμίαν νομικὴν σημασίαν. Καὶ διὰ νὰ μὴ ἀντιγράφω ξένας γνώμας, ἐπιθυμῶ νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν γνώμην διαπρεποῦς συναδέλφου καὶ ἐπιστήμονος, τοῦ κ. Θεμ. Τσάτσου. «Ὁ νομικὸς—λέγει—χαρακτηρισμὸς τῆς παρούσης Βουλῆς, δὲν θὰ δοθῇ βάσει τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου 1875)1951. Θὰ προκύψῃ ὁ νομικὸς χαρακτηρισμός της ἐκ γενικωτέρων ἀρχῶν αἱ ὁποῖαι κατισχύουν καὶ τοῦ οἱουδήποτε νόμου καὶ τοῦ οἱουδήποτε διατάγματος. Καὶ ἡ ἐσχάτως διαλυθεῖσα Βουλὴ ἡ ἐκλεγεῖσα μετὰ διάλυσιν ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, μὴ περατωσάσης τὸ ἔργον της, εἶχεν ἀναθεωρητικὴν ἐξουσίαν. Τότε καὶ ἡ παροῦσα Βουλή, εἶναι Βουλὴ ἀναθεωρητικὴ διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους. Νομικῶς ὅμως, περιορισμὸς τῆς ἀναθεωρητικῆς ἁρμοδιότητος ἐκ τοῦ διατάγματος τῆς προκηρύξεως τῶν ἐκλογῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ. Ἡ μεταφορὰ εἰς τὸ κείμενον τοῦ Συντάγματος μιᾶς πολιτικῆς συμφωνίας ἀπετέλεσε σφάλμα καὶ ἐγένετο μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ γεφυρώσῃ τὸ χάσμα μεταξὺ τοῦ χαρακτηρισμοῦ τῆς νέας Βουλῆς ὡς ἁπλῆς Βουλῆς καὶ τῆς ἀσκήσεως ὑπ’ αὐτῆς ἐξουσίας ἀναθεωρητικῆς». Θὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ τοῦ καθηγητοῦ κ. Γ. Δασκαλάκη τὴν γνώμην: «Ὁ νομικὸς χαρακτὴρ ἑνὸς ἀντιπροσωπευτικοῦ Σώματος καὶ μάλιστα συντακτικοῦ, δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ Διάταγμα τῆς συγκλήσεώς του, ἀλλ’ ἀπὸ τὴν ἀποστολήν του, ποὺ τὴν προσδιορίζει ἡ ἑκάστοτε νομικὴ καὶ πολιτικὴ συνταγματικὴ πραγματικότης». Λοιπόν, κύριοι τὸ συμπέρασμα ἀπὸ αὐτὴν τὴν νομικὴν ἀνάπτυξιν εἶναι τοῦτο: ὅτι ἀνήκει εἴτε εἰς τὴν πρώτην Βουλὴν τοῦ 1946, εἴτε εἰς τὴν Βουλὴν τὴν δευτέραν τοῦ 1950, εἴτε εἰς τὴν Βουλὴν τὴν τρίτην, ἐφ’ ὅσον ἔμεινεν ἀτερμάτιστον τὸ ἔργον, νὰ διακηρύξῃ, ὅτι εἴτε ἐμμένει εἰς τὸ ὑπάρχον Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον θεωρεῖ ἐπαρκές, ἂς ἐπέρασεν ἥμισυς αἰὼν νὰ τὸ εἴπῃ ὅμως, ἢ νὰ προβῇ εἰς ἀναθεώρησιν καὶ νὰ τερματίσῃ τὸ ἔργον της διὰ νέου ἀναθεωρημένου Συντάγματος. Ἑπομένως, ἐφ’ ὅσον τοῦτο δὲν ἔγινεν ἀπὸ τὴν Βουλὴν τοῦ 1946, διότι διελύθη προώρως καὶ μὴ ἐπιθυμῶν νὰ ὀξύνω τὰ πράγματα, ἀλλὰ νὰ μείνωμεν εἰς τὸ ἐπίπεδον, τὸ ἀπόλυτα ἀναθεωρητικόν, θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι διελύθη ἀπὸ ἄγνοιαν τῶν συνταγματικῶν συνεπειῶν καὶ ὄχι διὰ νὰ ματαιωθῇ ἀκριβῶς ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῆς τῆς ἀναθεωρήσεως, τὴν ὁποίαν προσδοκῶμεν καὶ ἀπὸ τὸ σημερινὸν σχέδιον ψηφίσματος, δηλαδὴ ἡ ψήφισις τῆς ἀγροτικῆς μεταρρυθμίσεως. Θέλω νὰ πιστεύω ἐπαναλαμβάνω, ὅτι μόνον ἀπὸ ἄγνοιαν διελύθη ἡ Βουλὴ ἐκείνη. Πάντως, ὑπῆρξε τεράστιον πολιτικὸν σφάλμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐδικαιολογοῦσα ἐὰν αἱ Βουλαὶ αὐταὶ δὲν εἶχον ἄλλους περισπασμούς, νὰ παραπεμφθῇ εἰς εἰδικὰ δικαστήρια ὅλον τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, ἔστω καὶ ἂν μετεῖχον ἀνώτατοι δικαστικοί. Παρεβίασε τὸ Σύνταγμα, παρεβίασε τὸ πολίτευμα, παρεβίασε τὴν Δημοκρατίαν. Ἑπομένως ὅ,τι δὲν ἐπετέλεσε ἐκείνη ἡ Βουλή, ὅ,τι δὲν κατώρθωσε νὰ ἐπιτελέσῃ ἡ Βουλὴ τοῦ 1950, θὰ τὸ ἐπιτελέσωμεν τώρα ἡμεῖς. Εἰς σᾶς ἀνήκει νὰ τερματίσετε αὐτὸν τὸν σάλον, αὐτὴν τὴν ἀναρχίαν, τὴν Συνταγματικὴν καὶ νὰ εἴπητε ἰσχύει τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 καὶ ἑπομένως ἀτονεῖ ὅλον τὸ ἔργον τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Εἶναι δικαίωμά σας. Ὅπως εἶναι δικαίωμά σας νὰ εἴπητε, ἀναθεωροῦμεν ἐξ ὑπαρχῆς ἢ καὶ ψηφίζομεν τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον μᾶς προσκομίζετε. Εἶναι καὶ τοῦτο δικαίωμά σας, τὸ μόνον δικαίωμα, ποὺ δὲν ἔχετε, εἶναι ν’ ἀπόσχετε, ἀλλ’ ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ ἀποφανθῆτε, εἴτε οὕτως, εἴτε ἄλλως, σεῖς, ὡς φορεῖς τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας. Εἶσθε σεῖς οἱ φορεῖς τοῦ ἀναθεωρητικοῦ ἔργου, καὶ εἶσθε ὑποχρεωμένοι νὰ εἴπητε, ἐὰν αὐτὴ ἡ ἀναρχία διαιωνίζεται ἀκόμη ἢ ἐτερματίσθη. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἐὰν ὑπῆρξε κάποια ζημία ἀπὸ τὴν ἄωρον διάλυσιν τῆς ἄλλης Βουλῆς τοῦ 1950, ἡ ὁποία ἠμποροῦσε νὰ κάμῃ ὅ,τι τώρα θέλομεν νὰ πράξωμεν ἡμεῖς, ὑπάρχει ἐξ ἄλλου καὶ ἕνα ἀντίρροπον. Ποῖον ἀντίρροπον, κύριοι; Τὸ λέγω μόνον ἀπὸ τῆς πολιτικῆς πλευρᾶς καὶ ὄχι ἀπὸ τῆς νομικῆς πλευρᾶς. Ὑπάρχει τὸ ἀντίρροπον, ὅτι εἰς τὸ Διάταγμα τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1951 ὁρίζεται σαφῶς, ὅτι οἱ ἐκλογεῖς θὰ ἐκλέξουν βουλευτὰς οἱ ὁποῖοι, μαζὶ μὲ τὸ ἄλλο νομοθετικόν των ἔργον, ἔχουν καὶ τὸ δικαίωμα, ἔχουν καὶ τὴν ἐξουσιοδότησιν νὰ ψηφίσουν ἢ νὰ ἀπορρίψουν τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ΞΗʹ Ψηφίσματος. Ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἔχει νομικὴν σημασίαν, ἐὰν δὲν τὸ ἔλεγεν, ὅπως δὲν σᾶς δεσμεύει νομικῶς ἐὰν θελήσετε νὰ ἐκπονήσετε νέον Σύνταγμα. Ἀλλ’ ἀποτελεῖ ἕνα τεράστιον ἠθικὸν καὶ πολιτικὸν ὅπλον, ὅτι τὸ Σῶμα αὐτό, μαζὶ μὲ τὴν νομιμότητα, λόγῳ συνεχείας, ἔχει ἀκόμη προσηυξημένον κῦρος καὶ ἀπὸ μίαν εἰδικὴν ἐντολὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, τὴν ὁποίαν δὲν τὴν ἠμφισβήτησεν οὐδὲν ἀπὸ τὰ κόμματα τὰ ὁποῖα κατῆλθον εἰς τὰς ἐκλογάς, ὅτι τὸ Σῶμα αὐτὸ ἔχει ἀποστολὴν καὶ νὰ τερματίσῃ τὴν συνταγματικὴν ἀνωμαλίαν καὶ ἀναρχίαν εἴτε ψηφίζον, εἴτε ἀπορρίπτον τὸ σχέδιον ψηφίσματος τῆς ΞΗʹ Ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ πέραν, κύριοι, αὐτῶν τῶν θεωριῶν, θεωριῶν ἀπὸ πολιτικῆς σκοπιᾶς, νομικῆς σκοπιᾶς, ὑπάρχουν καὶ τὰ συγκεκριμένα θέματα. Θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἐὰν ἤθελεν ἡ Βουλὴ αὐτὴ νὰ προβῇ εἰς τὸ ἐξ ὑπαρχῆς ἔργον ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος. Θὰ ἐπροίκιζε τὴν χώραν μὲ ἕνα συγχρονισμένον Σύνταγμα, μὲ Σύνταγμα ὄχι μόνον τοῦ 1951–1952, ἀλλὰ καὶ εἰρήνης. Δὲν τολμῶ νὰ τὸ συστήσω, διότι φοβοῦμαι ὅτι θὰ ἠγόμεθα πάλιν πρὸς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας, πρὸς μίαν ἀτέρμονα παράτασιν τοῦ ἀναθεωρητικοῦ ἔργου, τῆς ἀναθεωρητικῆς ἀνωμαλίας. Μόνον λοιπὸν διὰ λόγους πολιτικῆς, δὲν τολμῶ νὰ τὸ συστήσω. Ἀπὸ πλευρᾶς γεωργικῆς μεταρρυθμίσεως συνιστῶ μὲ ὅλην μου τὴν ψυχὴν καὶ μὲ ὅλας μου τὰς δυνάμεις, ὅπως ψηφίσετε τὸ σχέδιον Συντάγματος. Ἀλλὰ τί εἶναι τὸ Σύνταγμα αὐτό; Κατεκρίθη χθὲς ἀπὸ τὸν κ. Μαρκεζίνην καὶ τὸ περιεχόμενον τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον προσκομίζομεν ἡμεῖς. Δὲν διστάζω νὰ εἴπω, κύριοι, ὅτι ἀπὸ τὰ δύο σχέδια Συντάγματος, τὰ ὁποῖα ἐξεπόνησαν αἱ ἐπιτροπαὶ τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, τὸ δεύτερον τῆς ΞΗʹ Ἐπιτροπῆς εἶναι συντηρητικώτερον ἀπὸ τὸ πρῶτον, ἀπὸ τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον εἰσηγήθη ἐδῶ ὁ φίλτατος βουλευτὴς Ἠλείας κ. Β. Στεφανόπουλος, ὅπως, ἔν τισι σημείοις, τὸ σχέδιον αὐτὸ ψηφίσματος τῆς πρώτης Ἐπιτροπῆς εἶναι συντηρητικώτερον καὶ ἀπὸ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911. Διότι, ἐνῷ τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911 λέγει, ὅτι γίνονται αἱ ἀπαλλοτριώσεις διὰ δημοσίαν ὠφέλειαν, μετὰ προηγουμένην ἀποζημίωσιν, ὁριζομένην ἀπὸ τὰ δικαστήρια, τὸ ἄρθρον 23 τοῦ πρώτου σχεδίου Συντάγματος ὁμιλεῖ περὶ πλήρους ἀποζημιώσεως, καὶ τὴν πλήρη αὐτὴν ἀποζημίωσιν υἱοθέτησε καὶ διετήρησε καὶ τὸ ἄρθρον 17 τοῦ δευτέρου σχεδίου Συντάγματος. Εἶχεν ὅμως, κύριοι, εἰς τὸ ἄρθρον 23 περὶ ἰδιοκτησίας, τὸ πρῶτον σχέδιον τὴν ἑξῆς παράγραφον, ἡ ὁποία ἐψηφίσθη μετὰ μακρὰς συζητήσεις: «Ἐπιχειρήσεις κοινῆς ὠφελείας ἢ μονοπωλιακοῦ οὐσιαστικοῦ χαρακτῆρος δύνανται ν’ ἀπαλλοτριωθοῦν κατόπιν γνώμης οἰκονομοτεχνικοῦ συμβουλίου, ὡς νόμος θέλει ὁρίζει». Ἡ παράγραφος αὕτη ἀπηλείφθη ἀπὸ τὸ σχέδιον τῆς δευτέρας ἐπιτροπῆς αὐτὸ ποὺ συζητοῦμεν τώρα. Ἐπίσης τὸ πρῶτον σχέδιον κατανέμει τὴν Βουλὴν εἰς τμήματα. Τὸ δεύτερον σχέδιον δίδει ἐξουσιοδότησιν εἰς μίαν ἐπιτροπὴν ἀπὸ τὸ πέμπτον τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν. Τὸ δεύτερον σχέδιον ὁμιλεῖ σαφῶς περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς ἀπεργίας τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Καὶ τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον διετηρήθη καὶ εἰς τὰ δύο μὲ κάποιαν μεγαλυτέραν συντηρητικότητα εἰς ἕνα σημεῖον καὶ εἰς τὰ δύο σχέδια, εἶναι τὸ ἄρθρον 143 τοῦ πρώτου σχεδίου, ποὺ ἀφορᾷ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ μικρῶν κτηνοτρόφων, τὸ ὁποῖον περιελήφθη εἰς τὸ ἄρθρον 104 τοῦ δευτέρου σχεδίου. Ἀλλὰ συμπεριελήφθη μὲ μίαν τροπολογίαν, ἥτις δι’ ἐμέ, ὑπῆρξεν ἀρκετὰ οὐσιώδης, ἐπὶ βλάβῃ εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῶν ἀκτημόνων ἀγροτῶν. Κύριοι, ἐδέχθη χθὲς καταπέλτην ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Μαρκεζίνην τὸ περιεχόμενον τοῦ δευτέρου σχεδίου Συντάγματος. Τὸ περιεχόμενον αὐτό, ἔχει ὑπογραφῆ—δὲν θέλω νὰ θίξω κανένα, θὰ εἶμαι ἀντικειμενικώτατος, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀντληθοῦν καὶ μερικαὶ συνέπειαι καὶ ἀπὸ τὴν συζήτησιν καὶ ἀπὸ τὴν ψηφοφορίαν. Τὸ σχέδιον αὐτὸ τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον καλεῖσθε νὰ ψηφίσετε ἢ νὰ ἀπορρίψετε καὶ τὸ ὁποῖον ἤκουσε τοὺς μύδρους τοῦ ἀξιοτίμου ἐκπροσώπου τοῦ Συναγερμοῦ, τοῦ κ. Μαρκεζίνη, φέρει τὴν ὑπογραφὴν καὶ τῶν τριῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι μετεῖχον τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκείνης ἐξ ὀνόματος τοῦ τότε λειτουργοῦντος Νέου κόμματος ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ κ. Μαρκεζίνη. Ἔχουν ὑπογράψει ὁ κ. Θηβαῖος, ὁ κ. Λυκουρέζος καὶ ὁ κ. Χ. Ἀλετρᾶς χωρὶς καμμίαν διαφωνίαν. Ἐπίσης, τὸ σχέδιον φέρει ὑπογραφὰς βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι σήμερον συμπίπτει νὰ ἀνήκουν εἰς τὸν Συναγερμὸν—δὲν δεσμεύεται δι’ αὐτὸ ὁ Συναγερμὸς ὡς κόμμα—ἀλλὰ μέλη του ἔχουν ὑπογράψει, ὅπως εἶναι ὁ κ. Κώττας, ὁ κ. Παπαρρηγόπουλος, ὁ κ. Λυκουρέζος, ὁ κ. Πάρρης, ὁ κ. Πλατῆς, ὁ κ. Καλλίας, ὁ κ. Λαμπριανίδης. Μόνον ἕνας βουλευτὴς τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ΞΘʹ Ψηφίσματος δὲν τὸ ὑπέγραψεν. Ὁ εἷς αὐτὸς εἶναι ὁ ὁμιλῶν σήμερον καὶ ζητῶν νὰ τὸ ψηφίσετε. (Χειροκροτήματα). Καὶ ζητεῖ, ἂν θέλετε, ἢ νὰ τὸ ψηφίσετε ἢ νὰ τὸ ἀπορρίψετε, μόνον διὰ νὰ τερματίσετε σεῖς, καὶ ὄχι οἱοσδήποτε ὑπηρεσιακὸς Πρωθυπουργός, τὸ ἔργον τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος. Καλεῖσθε εἴτε νὰ τὸ ψηφίσετε, εἴτε νὰ τὸ ἀπορρίψετε διὰ τὸν σεβασμὸν τῆς ἀρχῆς τῆς νομιμότητος. Καὶ ποιοῦμαι τὴν σύστασιν ὅπως παρίδητε ὅλας τὰς ἄλλας διατάξεις, αἱ ὁποῖαι κρίνονται ὀπισθοδρομικαί, καὶ νὰ τὸ ψηφίσετε μόνον διὰ νὰ δώσετε τὴν χαρὰν καὶ τὴν παρηγορίαν καὶ τὴν ἐλπίδα εἰς τὸν ἀκτήμονα ἀγρότην, διότι, μὲ ὅλας τὰς ἀτελείας του τὸ ψήφισμα αὐτό, ἔχει μίαν διάταξιν, ἡ ὁποία θὰ συνεχίσῃ τὸ μέγα ἔργον τῆς γεωργικῆς μεταρρυθμίσεως εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἔργον, ποὺ ἐτίμησεν ὄχι μόνον τὰς Βουλάς, ἀλλὰ τὴν ἐποχήν μας καὶ ἀκόμη ἔσωσε τὴν Ἑλλάδα. Ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ Συναγερμοῦ κ. Μαρκεζίνης εἰς τὴν χθεσινήν του ἀγόρευσιν ἐπέκρινε καὶ τὸ ἄρθρον 35 τοῦ σχεδίου Συντάγματος, ποὺ καθιερώνει τὴν νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν εἰς Ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς. Τὴν θεωρεῖ περιττήν, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἐκδίδῃ, ἀπούσης τῆς Βουλῆς, Ἀναγκαστικοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους δὲν ἀκυρώνει τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ μὲν ἕνα Σῶμα ἡ Βουλή, ἔχει προορισμὸν νὰ θέλῃ διὰ τὸ Ἔθνος, τὸ δὲ ἄλλο, τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας νὰ ἐνεργῇ διὰ τὸ Ἔθνος. Δεύτερον δὲν σᾶς ἀποκρύπτω, ὅτι ἐπιθυμῶ τὴν ἀχρήστευσιν τῆς μηχανῆς τῶν ἀναγκαστικῶν νόμων, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἔχω ἐμπιστοσύνην καὶ ὁμιλῶ ἀπροσώπως διὰ τὰς Κυβερνήσεις. Μοῦ ἀρέσει τὸ φῶς, ἐὰν δὲν ἔχω τοὺς 250 βουλευτὰς νὰ νομοθετοῦν μοῦ ἀρκοῦν οἱ 50 βουλευταὶ ἐγγύησις ὄχι μόνον τυπικῆς νομιμότητος, ἀλλὰ καὶ οὐσιαστικῆς ὀρθότητος καὶ ἐλέγχου τῶν δημιουργουμένων νόμων. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ἐπαναλαμβάνω, δὲν θὰ μὲ πείσετε ὅτι δὲν χρειάζεται τὸ ἀναθεωρητικὸν Σύνταγμα, ἐπειδὴ περιττεύει ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ δύναται νὰ λειτουργῇ ἡ μηχανὴ τῶν Ἀναγκαστικῶν Νόμων, ἀπὸ τοὺς ὁποίους τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας ἄλλους θὰ ἐγκρίνῃ καὶ ἄλλους θὰ τοὺς ἀπορρίπτῃ. Ἡ μεταβολὴ αὐτὴ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως εἶναι οὐσιώδης. Ἀλλὰ πέραν τῆς μεταβολῆς αὐτῆς ὑπάρχει τὸ θέμα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν. Καὶ ἐδῶ θὰ διατυπώσω ἕνα ζωηρὸν παράπονον. Κατετέθη ἕνα σχέδιον ψηφίσματος ἀπὸ τὸν τότε βουλευτὴν Τρικάλων κ. Βαμβέτσον κατὰ μῆνα Ἰούνιον 1946. Σᾶς κάμνω τὴν ἐξομολόγησιν, ὅτι τὸ εἶδον μὲ ἐνθουσιασμόν, διότι ἀπεδείκνυεν ὅτι τὸ θέμα τῆς γεωργικῆς μεταρρυθμίσεως ἦτο κοινὴ συνείδησις. Ὑπῆρξα Εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπὴν μὲ Εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας τὸν κ. Θηβαῖον. Καὶ ὑπέβαλα μακρὰν ἐπ’ αὐτοῦ εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ἐκδοθεῖσαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς εἰς τεῦχος. Καὶ ὑπεβλήθη τὴν 30ὴν Ἰουλίου 1946, ἐντὸς δύο μηνῶν. Ἐζήτησα νὰ ψηφισθῇ τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο. Θὰ ἀπετέλει τὸν ἠθικὸν ἐξοπλισμὸν τῆς ἀμυνομένης πατρίδος. Ἀδύνατον μᾶς εἶπαν καὶ ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀναμείνωμεν τὴν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος. Καὶ ὅταν ἦλθεν ἡ ὥρα νὰ ψηφίσωμεν τὸ Σύνταγμα, μᾶς εἶπαν, ὅτι καλλίτερον ἦτο νὰ ἐγίνετο χωριστὸν ψήφισμα. Καὶ ἔγινε πάλιν, διὰ νὰ ψηφισθῇ εἰς τὸ πρῶτον σχέδιον ψηφίσματος, ὡς ἄρθρον 143 καὶ ὡς ἄρθρον 104 τοῦ δευτέρου, τὸ ὁποῖον τώρα συζητοῦμεν. Ἐφθάσαμεν εἰς τὸ τέλος τοῦ 1951 καὶ οἱ ἀγρόται ἀκόμη περιμένουν. Ἐνῷ ἐν τῷ μεταξὺ μὲ ἀθρόας κατατμήσεις τῶν κτημάτων εἴτε πραγματικάς, εἴτε εἰκονικάς, ἔχει ἐξανεμισθῆ αὐτὴ ἡ λεγομένη μεγάλη γεωργικὴ ἰδιοκτησία καὶ εἶναι ζήτημα ἐὰν τὸ Σύνταγμα καὶ ὁ νόμος ποὺ θὰ ἐπακολουθήσῃ θὰ εὕρουν ἀντικείμενον διὰ νὰ ἐφαρμοσθοῦν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡμεῖς θὰ πράξωμεν τὸ καθῆκον μας καὶ ὅ,τι εὑρεθῇ ἐκ τῆς μεγάλης ἰδιοκτησίας γαιῶν, ἂς ἀπαλλοτριωθῇ. Κύριοι, δὲν εἶναι ἡ ὥρα νὰ σᾶς δώσω ἀνάλυσιν τοῦ ζητήματος. Ἐλπίζω ὅτι εἶναι εἰς ὅλους γνωστόν. Ὑπάρχει ἄλλως ἡ γραπτὴ εἰσηγητική μου ἔκθεσις εἰς τὴν Διακομματικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἔχει διανεμηθῆ ἐγκαίρως εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ ζητῶ τὴν προσοχὴν τοῦ Συναγερμοῦ, εἰς ἕνα ζήτημα, ποὺ ταλαιπωρεῖ τὸν τόπον αὐτὸν ἀπὸ 3.000 χρόνια. Ἀνεφάνη ἀπὸ τὸ 1050 π.Χ. καὶ ἐλύθη ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας. Ἀπὸ τοῦ 1917 καὶ ἐντεῦθεν θέμα ἐθνικόν, τόσον τεράστιον, ἀπειλεῖται καὶ πάλιν νὰ τορπιλισθῇ, ἂν ἐμμείνῃ ὁ Συναγερμὸς εἰς τὴν γραμμὴν ποὺ ἐχάραξε χθὲς διὰ τοῦ κ. Μαρκεζίνη. Μᾶς εἶπεν, διὰ νὰ δείξῃ τὴν καλήν του πρόθεσιν ὁ Συναγερμός: «Ἐλᾶτε νὰ συνεργασθῶμεν, θὰ ὑπάρξῃ ὁ τρόπος». Καὶ ὅταν ἠρωτήσαμεν ἂν ἡ συνεργασία αὐτὴ θὰ ἔφθανεν εἰς παρέκκλισιν, ὡς πρὸς τὰς ἀπαλλοτριώσεις ἀπὸ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 17, τοῦ Συντάγματος «περὶ ἰδιοκτησίας», μᾶς ἀπήντησεν, ὄχι. Ἐπιθυμῶ νὰ πεισθοῦν ὄχι μόνον ἡ Βουλή, ἀλλὰ ἰδιαιτέρως ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς καὶ ὁ ἐκπρόσωπός του κ. Μαρκεζίνης, ὅτι ἡ συνεργασία του θὰ εἶναι δῶρον ἄδωρον, ἐὰν δὲν φθάσωμεν εἰς τὴν Συνταγματικὴν μεταρρύθμισιν. Κύριοι, εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1911 ἔγινε μία μακρά, συζήτησις ἐπὶ τοῦ 17ου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος καὶ ἐπετεύχθη μία Πλατωνικὴ ἑρμηνευτικὴ δήλωσις: «Ἡ διπλῆ Βουλή, μετὰ τὰς μακρὰς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος συζητήσεις καὶ ἰδίᾳ μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀποφαίνεται, ὅτι ἐκ τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος οὐδὲν ὑπάρχει συνταγματικὸν κώλυμα κατὰ τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως Θεσσαλικῶν τσιφλικίων πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν εἰς μικροϊδιοκτήτας». Ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ καταβληθῇ ἡ ἀποζημίωσις προκαταβολικῶς καὶ ἀκεραία. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα. Ἦλθεν ὁ νόμος 2052 τοῦ 1920 τοῦ Γεωργίου Καφαντάρη. Εἰσηγητής του ἤμην ἐγώ. Ἐδικάσθησαν ὡρισμένα κτήματα, βάσει τοῦ νόμου αὐτοῦ, τοῦ 2052)1920, ὅπως ἐδικάσθησαν ὡρισμένα κτήματα βάσει τοῦ νόμου 2922 τοῦ 1922 τῆς Κυβερνήσεως Γούναρη μὲ Ὑπουργὸν Γεωργίας τὸν Τερτίπην. Ἐπέτρεπαν καὶ οἱ δύο νὰ προκαταβληθῇ τὸ τίμημα τὸ ¼ εἰς δραχμάς, τὰ ¾ εἰς ὁμολογίας. Ἐν τούτοις, ἡ ἀπαλλοτρίωσις ἔμεινε θεωρητική. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ἕνα περιστατικόν. Εἰς τὸν τόπον μου, ὑπάρχει ἕνα χωριό, ποὺ λέγεται Ἅγιος Γεώργιος Κραννῶνος. Ἦτο τσιφλίκι ἑνὸς ἰδιοκτήτου, διαμένοντος εἰς τὴν Τεργέστην. Ἀπηλλοτριώθη ἕνα μεγάλο τμῆμα αὐτοῦ καὶ ἐδικαιώθησαν ἀποκαταστάσεως 150 περίπου γεωργικαὶ οἰκογένειαι. Ἀλλὰ τὸ 17 ἄρθρον τοῦ Συντάγματος ἠγρύπνει. Δὲν ἐπέτρεπε νὰ ἀφαιρῆται τὸ κτῆμα, ἐὰν δὲν προκαταβληθῇ ἡ ἀποζημίωσις εἴτε εἰς χρῆμα, εἴτε εἰς ὁμολογίας. Τὰ μετρητά, ἤτοι τὸ ¼ τοῦ τιμήματος, ἦσαν 300.000 δραχ., δηλαδὴ 12.000 λίραι χρυσαῖ μὲ τιμὴν τότε 25 δραχμῶν. Ποῦ νὰ εὕρουν οἱ κληροῦχοι τὰς 12.000 λίρας; Αὐτοὶ ἦσαν ἀνυπόδυτοι. Μὲ συνεβουλεύθησαν περὶ τοῦ πρακτέου καὶ δὲν μοῦ λείπει κάποια τολμηρότης. Τοὺς συνεβούλευσα νὰ καλλιεργήσουν τὴν θεωρητικῶς ἀπαλλοτριωθεῖσαν ἔκτασιν καὶ τοὺς προεῖπα, ὅτι ὁ ἰδιοκτήτης θὰ ἐλάμβανε κατ’ αὐτῶν προσωρινὰ μέτρα. Καὶ θὰ τὰ ἐκέρδιζε. Ἀλλ’ εἶχα τὸ σχέδιόν μου. Παρέστην ὁ ἴδιος εἰς τὰ προσωρινὰ μέτρα ὡς πληρεξούσιος τῶν χωρικῶν. Ὡς εἰκός, ἔχασαν τὰ προσωρινὰ μέτρα, ἀλλὰ ἐτηλεγράφησα εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκ μέρους τῶν χωρικῶν: Ἐκάματε ἕναν νόμον, μίαν ἐκδίκασιν καὶ μίαν ἀπαλλοτρίωσιν καὶ ἐπήγαμεν χωρὶς νὰ μᾶς δώσετε οὔτε σπόρον, οὔτε ἀλέτρια, οὔτε ζῶα καὶ ἐκαλλιεργήσαμεν. Ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ ἀπαλλοτριωθέντος κτήματος ἔλαβε καθ’ ἡμῶν προσωρινὰ μέτρα καὶ ἐκδιωκόμεθα. Ἐρωτῶμεν: ὑπάρχει ἡ ἀπαλλοτρίωσις ἤ, ὑπάρχει μία οὐτοπία; Καὶ ἠναγκάσθη ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐγγυηθῇ αὐτὴ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν διὰ νὰ πάρουν οἱ χωρικοὶ τὸ δάνειον τῶν 300.000 δραχμῶν καὶ νὰ καταλάβουν τὸ κτῆμα. Λοιπόν, ἀγαπητὲ κύριε Μαρκεζίνη, ἐκάματε τὸν λογαριασμὸν διὰ τὰς νέας ἀπαλλοτριώσεις; Τὸ θέμα εἶναι ἐὰν ἡ ἀποζημίωσις θὰ προκαταβληθῇ ἢ θὰ ἔπετε εἰς δόσεις. Ἐὰν ἡ ἀποζημίωσις προκαταβληθῇ ἔχομεν πρὸς ἀπαλλοτρίωσιν 3½ ἑκατομμύρια στρέμματα βοσκήσιμα καὶ 1.700.000 καλλιεργήσιμα στρέμματα. Ἐξ αὐτῶν, ἔχουν πολλὰ κατατμηθῆ. Θὰ ὑπάρξῃ ἕνας ἀριθμὸς μικρότερος, πάντως κάτι θὰ ὑπάρξῃ. Φοβοῦμαι ὅτι ἡ ἀποζημίωσις, ἐὰν προκαταβληθῇ δὲν θὰ εἶναι κατωτέρα εἰς μετρητὰ καὶ εἰς ὁμολογίας, τοῦ ἑνὸς τρισεκατομμυρίου δραχμῶν. Καὶ ἐρωτῶ, κύριε Μαρκεζίνη: ὅταν ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπὴ ἠρνεῖτο χθὲς νὰ δώσῃ εἰς τὴν Ἀγροτικὴν νὰ συντελεσθῇ ἡ σπορὰ τῶν καλλιεργητῶν ποὺ ἐξόφλησαν τὰ χρέη των, φρονεῖτε σεῖς σήμερον, ὅτι θὰ ρίψωμεν εἰς τὸν πληθωρισμὸν 1 τρισεκατομ. εἰς δραχ. ἢ εἰς ὁμολογίας, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸν ἀγροτικὸν νόμον ἔχουν ἰσχὺν χαρτονομίσματος διὰ τὴν καταβολὴν τῶν φόρων; Διότι ἐὰν ὑπάρχῃ μία γενναία πολιτικὴ χειρονομία, ἡ ὁποία πραγματικῶς ἔκοψε τὸν Γόρδιον δεσμὸν εἰς τὸ θέμα τῶν ἀπαλλοτριώσεων, ὑπῆρξεν ἡ ἀπὸ 14 Φεβρουαρίου 1923 ἀπόφασις τῆς ἐπαναστάσεως φέρουσα τὴν ὑπογραφὴν τοῦ στρατηγοῦ Ν. Πλαστήρα. Ἔλεγε: «Ἐπὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως ἀκινήτων πρὸς γεωργικὴν ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν ἢ πρὸς ἐγκατάστασιν ἐν γένει προσφύγων ὁμογενῶν καὶ μὴ ἐπιτρέπεται ἡ κατάληψις τῶν ἀκινήτων τούτων καὶ πρὸ τῆς καταβολῆς ἀποζημιώσεως». Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα καὶ βάσει τῆς συντακτικῆς αὐτῆς πράξεως ὁ ἀγροτικὸς νόμος ὥρισε, ὅτι θὰ καταβάλεται ἡ ἀποζημίωσις εἴτε τοῖς μετρητοῖς εἴτε εἰς ὁμολογίας εἰς 30 ἐτησίας τοκοχρεωλυτικὰς δόσεις καὶ συνεπληρώθη οὕτω καὶ ἡ ἀπαλλοτρίωσις καὶ ἡ ἐγκατάστασις τῶν κληρούχων. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ τίποτε, ἐὰν δὲν ἀναζήσῃ αὐτὴ ἡ διάταξις. Καὶ αὐτὴν τὴν διάταξιν περιέχει κατὰ ἕνα βαθμὸν τὸ ἄρθρον 104 τοῦ σχεδίου Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ἐτέθη ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν. Κάμνω λοιπόν, ἔκκλησιν καὶ πρὸς τὸν Συναγερμόν, ἐν ὀνόματι τοῦ πονεμένου λαοῦ μας καὶ ἐν ὀνόματι τοῦ τόπου ποὺ δικαιοῦται νὰ ζήσῃ. Καὶ μαζὺ μὲ τὸν Ρενάν, ἠμπορῶ νὰ διακηρύξω ἀπὸ τὸ βῆμα αὐτό, ὅτι ἂν ἔλιπαν ἄλλοι λαοὶ ἀπὸ τὴν σκηνὴν τοῦ κόσμου, ὁ ροῦς τῆς ἱστορίας δὲν θὰ ἤλασσεν. Ἀλλὰ ἐὰν ἔλιπεν ἡ πόλις τῶν Ἀθηνῶν, ἐὰν ἔλιπεν ἡ Ἑλλάς, ὁ κόσμος θὰ ἦτο ζούγκλα καὶ στέππα. Ἐλᾶτε νὰ τὸν βοηθήσητε. Μὲ τὸν νόμον τὸν Ἀγροτικὸν ἀπηλλοτριώσαμεν 12 ἑκατομμύρια στρέμματα καὶ ἐγκατεστάθησαν 130.000 ἀγροτικαὶ οἰκογένειαι γηγενῶν. Καὶ ἄλλα 8½ ἑκατομμύρια στρέμματα εἰς τὴν Μακεδονίαν μὲ τὴν Ε.Α.Π. καὶ ἐγκατεστάθησαν ἄλλαι 145.000 γεωργικαὶ οἰκογένειαι προσφύγων, ἤτοι 300.000 περίπου ἀγροτικαὶ οἰκογένειαι. Τί ἀπέδωκαν, κύριοι; Εὑρῆκαν —ἀξίζουν νὰ μείνουν αὐτοὶ οἱ ἀριθμοὶ εἰς τὴν Βουλὴν— εὑρῆκαν παραγωγὴν εἰς τὰ 1924, ποὺ ἤρχισε νὰ γίνεται ἡ ἀπαλλοτρίωσις, μόλις 256.000 τόννους σίτου καὶ ἔφθασεν ἡ παραγωγὴ αὐτὴ προπολεμικῶς, τὸ 1930, τοὺς 800.000 τόννους, διὰ νὰ φθάσῃ τὸ 1950 τοὺς 1.050.000 περίπου τόννους. Καὶ ἐνῷ τὸ 1924, μὲ τὸ σύστημα τῶν τσιφλικίων, μόλις ἐδίδετο ὡς σιτάρκεια τὸ 30%, μετὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν εἴχομεν προπολεμικῶς 64% διὰ νὰ φθάσωμεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν πέραν τοῦ 70%. Καὶ πιστεύω ὅτι μὲ τὴν ἄσκησιν μιᾶς ἐντόνου ἀγροτικῆς πολιτικῆς, βάσις τῆς ὁποίας θὰ εἶναι αὐτὴ ἡ ἀγροτικὴ μεταρρύθμισις, θὰ φθάσωμεν τοὺς 1.400.000 τόννους, ὥστε ν’ ἀποκτήσωμεν σιτάρκειαν εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Ἀλλ’ ἀκόμη, κύριοι, χθὲς σᾶς ἀνέγνωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης πίνακας ἐμφαίνοντας ποία στενότης γῆς ὑπάρχει τώρα εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ σᾶς εἶπεν ὅτι τὸ 37% τῶν γεωργῶν μας ἔχει 1–10 στρέμματα. Καὶ θὰ σᾶς διαβάσω ἄλλους πίνακας, τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ἄλλων μαρτύρων τῆς κάτω Ἑλλάδος: «Τὰ 23% ἔχουν ἕως 2 στρέμματα, τὰ 31,5% ἀπὸ 2–5 στρέμματα, τὰ 24,6% ἀπὸ 5– 10 στρέμματα καὶ μόνον τὰ 20,8% ἔχουν ἰδιοκτησίαν ἕκαστος ἄνω τῶν 10 στρεμμάτων». Καὶ θὰ σᾶς δώσω ἄλλους ἀριθμοὺς τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας: Ἔχομεν ἐντελῶς ἀκτήμονας 63.500 καὶ μὲ ἀνεπαρκῆ ἰδιοκτησίαν 216.000 ἀγρότας, ἤτοι ἐν ὅλῳ 280.000.

§88ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἄτομα ἢ οἰκογένειαι;

§89Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Οἰκογένειαι δικαιούμεναι κλήρου. Κύριοι, θὰ σᾶς δώσω τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ἀπαλλοτριωτέων στρεμμάτων: Καλλιεργούμενα καὶ καλλιεργήσιμα εἶναι 1.786.000 τὰ δυνάμενα νὰ ἀπαλλοτριωθοῦν καὶ βοσκότοποι 3.822.000. Μὲ ὅλας τὰς κατατμήσεις, θὰ ὑπάρξῃ ἕνας μεγάλος ἀριθμὸς διὰ νὰ δοθῇ ἕνα κομμάτι γῆς εἰς τὸν ἀκτήμονα ἀγρότην μας, ὁ ὁποῖος ἐγύρισε συντετριμμένος οἰκονομικῶς ἀπὸ τὸν Γράμμον καὶ τὸ Βίτσι. Κύριοι, προτοῦ τελειώσω ἐπιθυμῶ νὰ διακηρύξω τὴν πίστιν μου, ὅτι ἡ γενομένη ἀγροτικὴ μεταρρύθμισις δὲν ἐτίμησε μόνον τὴν Ἑλλάδα. Ἔσωσε τὴν Ἑλλάδα! Εἰς τὰς χώρας τῆς Μέσης Εὐρώπης, ὅπου ἤρχισε νὰ γίνεται κάποια γεωργικὴ μεταρρύθμισις ὕστερα ἀπὸ τὸν πρῶτον παγκόσμιον πόλεμον, ὑπῆρξεν ἡ μεταρρύθμισις φειδωλή. Αἱ οἰκογένειαι τοῦ Ἐστερχάζυ καὶ τῶν ἄλλων γαιοκτημόνων διετήρησαν ἑκατοντάδας χιλιάδας στρεμμάτων. Ὅταν ὅμως ἦλθον οἱ δίσεκτοι καιροί, αἱ οἰκογένειαι αὗται ὑπῆρξαν ἀνεπαρκεῖς νὰ κρατήσουν καὶ τὰς ἰδιοκτησίας των, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ τόπου των καὶ τὴν ἰδικήν των ἐλευθερίαν. Ἐδῶ, ἐὰν ἐσώθη ἡ Ἑλλὰς εἰς τοὺς ἀγῶνας της ὑπὲρ τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ τῆς ἐλευθερίας, ἐσώθη, διότι προθύμως ἔδωσαν τὸν ἑαυτόν των ὁλοκαύτωμα οἱ ἄνθρωποι τῆς Ἑλληνικῆς ὑπαίθρου. Καὶ ἐδόθησαν διότι ἦτο συνυφασμένη ἡ ὕπαρξίς των μὲ τὸ κομμάτι γῆς, ποὺ κατεῖχον. Ἐὰν δὲν εἶχεν ὑπάρξει ἡ μεταρρύθμισις αὐτή, δὲν ἠξεύρω ποία θὰ ἦτο ἡ τύχη τῆς Ἑλλάδος. Δι’ αὐτὸ πιστεύω, ὅτι ὅσοι εἰργάσθησαν τὸν ἀγῶνα ὑπὲρ τῆς γεωργικῆς μεταρρυθμίσεως, προσέφερον ἀνεκτίμητον ὑπηρεσίαν, ὄχι μόνον εἰς τὴν οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικὴν ἀνόρθωσιν τῆς χώρας, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν διάσωσίν της. Ἐλᾶτε, κύριοι, νὰ βοηθήσετε διὰ νὰ κλείσωμεν τὸ χάσμα, ποὺ διανοίγεται μεταξὺ λαοῦ καὶ Κράτους. Ὅσον τὸ χάσμα αὐτὸ εὐρύνεται, αἱ συμφοραὶ θὰ εἶναι μεγάλαι καὶ οὐδεμία δύναμις θὰ εἶναι ἱκανὴ νὰ τὰς ἀποτρέψῃ. Ἐλᾶτε, ὑπεράνω οἱωνδήποτε δισταγμῶν, ὑπεράνω οἱασδήποτε πολιτικότητος καὶ ἐμμονῆς εἰς ἀπηρχαιωμένα ἄρθρα τοῦ Συντάγματος νὰ δώσωμεν ζωὴν εἰς τὸν τόπον αὐτόν, νὰ δώσωμεν δικαιοσύνην εἰς τὸν κόσμον τὸν ἀγροτικόν. Αὐτὸ εἶναι τὸ καθῆκον τοῦ Κράτους. (Χειροκροτήματα). Κύριοι, εἶναι καιρὸς εἰς τὰ σημερινὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀναπτύξει τὸν κύκλον τῆς δράσεώς των, νὰ ἐπέλθῃ συγκερασμὸς τῆς πολιτικῆς δυνάμεως μὲ τὴν πολιτικὴν ἀντίληψιν, μὲ τὴν πολιτικὴν φρόνησιν, μὲ τὴν φιλοσοφίαν, ὅπως θὰ ἔλεγεν ὁ Πλάτων. Καὶ ἂν ὁ Πλάτων διὰ Κράτη μικρὰ ὡς ἦσαν τὰ ἄστεα–Κράτη τῶν ἀρχαίων Ἑλληνικῶν πόλεων, ἐφιλοσόφει καὶ ἔλεγεν: «Ἄν μὴ συμπέσουν καὶ πολιτικὴ δύναμις καὶ φιλοσοφία εἰς τὰς πόλεις, δὲν θὰ ὑπάρξῃ παῦλα τῶν κακῶν». Φαντασθῆτε πόσον ἀναγκαῖον εἶναι νὰ συμπέσουν αὐτά, ἡ πολιτικὴ δύναμις καὶ ἡ φιλοσοφία εἰς τὰ Κράτη τὰ μεγάλα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀπεράντους κοινωνικοὺς καὶ οἰκονομικοὺς σκοποὺς νὰ ἱκανοποιήσουν. Δι’ αὐτὸ θέλομεν τὰ Συντάγματα νὰ εἶναι κάπως ἐλαστικώτερα. Καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς τὸ σχέδιον Συντάγματος, εἶναι καλλίτερον ἀπὸ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911. Ἐλᾶτε νὰ δώσετε τὴν ἐλαστικότητα αὐτὴν εἰς τὸν νομοθέτην, ὥστε νὰ συμβιβάσῃ τὴν πολιτικήν του δύναμιν μὲ τὴν φιλοσοφίαν, μὲ τὴν πολιτικήν του φρόνησιν. Κύριοι, τελειώνω καὶ σᾶς εὐχαριστῶ διότι ἔχετε τὴν καλωσύνην νὰ μὲ ἀκούσετε καὶ λυποῦμαι ἂν σᾶς ἐκούρασα. Ἀλλὰ θὰ ἤθελα, πρὶν κατέλθω τοῦ Βήματος, νὰ ὑπενθυμίσω ἕνα ἀριστούργημα ποὺ γράφει ὁ Κλεμανσὼ εἰς τὸν «Βίον τοῦ Δημοσθένους». Λέγει: «Τὸ ζήτημα τοῦ Ἡγέτου εἶναι σημαντικώτατον. Εἰς τίνα λοιπὸν ἀνήκει ἡ θέλησις; Καὶ συχνάκις εἶναι δυσκολώτατον νὰ γνωρίζωμεν ἂν λείπῃ ἡ θέλησις ἀπὸ τὸν ἡγέτην ἢ ἀπὸ τὸν λαόν. Εἴτε ἀπὸ τὸν ἡγέτην, εἴτε ἀπὸ τὸν λαὸν προέρχεται ἡ ἀνεπάρκεια, τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι τὸ ἴδιον, ἀφοῦ τίποτε δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐκπληρωθῇ χωρὶς τὴν κοινήν των συνεργασίαν. Εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ Δημοσθένους, ἡ ἀμφιβολία δὲν εἶναι δυνατή. Ἕνας μεγάλος ἡγέτης, ἀνεπαρκεῖς στρατιῶται». Τὸ μάθημα εἶναι πολὺ φωτεινὸν διὰ νὰ μὴ παραγνωρισθῇ. Ἀλλὰ ἐὰν εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ 338 π. Χ. ὑπῆρξεν ἐδῶ ἕνας μεγάλος ἡγέτης καὶ ἀνεπαρκεῖς στρατιῶται, ἀπὸ τὸ 1912 καὶ ἐντεῦθεν ἐδῶ ὑπῆρξεν ἕνας μεγάλος λαὸς καὶ παραμένει μεγάλος λαός. Εἶχε τὸ εὐτύχημα νὰ γνωρίσῃ κατὰ καιροὺς καὶ μεγάλους ἡγέτας. Ἐρωτῶ σήμερον, ποὺ ὁ λαὸς αὐτὸς ἐδείχθη ὑπέροχος, μεγάλος, ὥστε νὰ κρατήσῃ τὴν χώραν του κατὰ ξένων ἐχθρῶν καὶ κατὰ ἐσωτερικῶν κινδύνων, ἐρωτῶ, αὐτὸς ὁ μεγάλος λαὸς θὰ μείνῃ χωρὶς μεγάλους ἡγέτας; Τὴν ἀπάντησιν, ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, καλεῖσθε νὰ τὴν δώσετε σεῖς, ἔργῳ ὅμως, ὄχι λόγῳ, ψηφίζοντες τὸ Σύνταγμα αὐτό. Διότι μὲ αὐτὸ θὰ δώσετε μίαν δυνατότητα νὰ γνωρίσῃ ὁ κόσμος αὐτός, ὅτι ὑπάρχει καὶ κράτος ἰδικόν του. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§91ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ ψηφίσεως τοῦ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ΞΗ]1949 ψηφίσματος τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς συνταχθέντος νέου Συντάγματος» ἀναβάλλεται. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ. μ., μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως, συνέχειαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ ψηφίσεως τοῦ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ΞΗʹ]49 Ψηφίσματος τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς συνταχθέντος νέου Συντάγματος» καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 10.50′ μ. μ.).