1951.11.01

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 6η

Πέμπτη 1 Νοεμβρίου 1951

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 5.40′ μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Δ. Μανέντης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Δ. ΜΑΝΕΝΤΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀλ. Θεοδοσιάδης καταθέτει τὴν ἑξῆς δήλωσιν:

ΔΗΛΩΣΙΣ

Τοῦ Βουλευτοῦ Θεσσαλονίκης Ἀλεξάνδρου Θεοδοσιάδη. Πρὸς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων, Ἐνταῦθα. Κατὰ τὸ ἄρθρον 71 τοῦ Συντάγματος τὰ καθήκοντα τοῦ βουλευτοῦ εἶναι ἀσυμβίβαστα πρὸς τὰ τοῦ διοικητικοῦ ἀντιπροσώπου Ἐμπορικῶν Ἑταιρειῶν ἢ Ἐπιχειρήσεων, ἀπολαυουσῶν εἰδικῶν προνομίων ἢ τακτικῆς ἐπιχορηγήσεως δυνάμει εἰδικοῦ νόμου. Βάσει τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1278 ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ συνεστήθησαν μεταξὺ συναδέλφων μου Μηχανικῶν–Ἐργολάβων περὶ τὰς 80 Ἀνώνυμοι Τεχνικαὶ Ἑταιρεῖαι πτυχίου Εʹ τάξεως δι’ ἐκτέλεσιν ἔργων ἀνασυγκροτήσεως. Εἰς μίαν ἐκ τούτων ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Μακεδονικὴ Ἑταιρεία Κατασκευῶν» ἑδρεύουσαν ἐν Θεσσαλονίκῃ συμμετέχω καὶ ἐγὼ ὡς πρόεδρος τοῦ Δ. Συμβουλίου ταύτης. Πιστεύω ὅτι ἡ Ἑταιρεία μας δὲν ὑπάγεται εἰς τὴν τάξιν τῶν Ἑταιρειῶν, ἃς προβλέπει ἡ ὡς ἄνω διάταξις τοῦ ἄρθρου 71 τοῦ Συντάγματος. Παρὰ ταῦτα καὶ μέχρις ὅτου τὸ ζήτημα ἐξετασθῇ μερίμνῃ Ὑμῶν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ δηλώσω ὅτι διατηρῶ τὸ Βουλευτικὸν ἀξίωμα καὶ παραιτοῦμαι τῆς ὡς ἄνω Ἑταιρείας. Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν οἱ ἁρμόδιοι ἀποφανθοῦν ὅτι δὲν ἀποτελεῖ ἡ ἰδιότης τοῦ Προέδρου Ἀνων. Τεχνικῆς Ἑταιρείας ἀσυμβίβαστον πρὸς τὴν τοῦ βουλευτοῦ, παρακαλῶ ὅπως ἐν συνδυασμῷ μὲ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 58 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927, ἐξετασθῇ ἂν δύναται ἡ ὡς ἄνω Τεχνικὴ Ἑταιρεία μετέχοντος καὶ ἐμοῦ εἰς τὴν διοίκησιν αὐτῆς, νὰ συμμετέχῃ εἰς δημοπρασίας ἔργων τοῦ Δημοσίου, Νομικῶν Προσώπων Δημ. Δικαίου κλπ. καὶ ἐν περιπτώσει κατακυρώσεως ἐργασίας ἐπ’ ὀνόματί της νὰ προβαίνῃ εἰς ἐκτέλεσιν ταύτης βάσει τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως.

Μετὰ πάσης τιμῆς

ΑΛ. ΘΕΟΔΟΣΙΑΔΗΣ

Πολ. Μηχανικὸς ἐργολάβος Δημ. ἔργων Βουλευτὴς Θεσσαλονίκης

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ κ. Ἀλέξ. Παπάγος ἔχει τὸν λόγον.

§4Α. ΠΑΠΑΓΟΣ. Κύριοι βουλευταί. Τὰ ἀποτελοῦντα τὴν Κυβέρνησιν κόμματα, δικαιολογοῦντα τὴν ὑπ’ αὐτῶν ἀνάληψιν τῆς εὐθύνης τῆς διακυβερνήσεως τῆς Χώρας ἐπεκαλέσθησαν ἀφ’ ἑνὸς τὴν ἔννοιαν τῆς λαϊκῆς ἐντολῆς, ἀφ’ ἑτέρου τὴν ἀνάγκην ἀποτελεσματικῆς ἀντιμετωπίσεως τῶν προβλημάτων τοῦ Ἔθνους. Καὶ ἐπὶ πλέον ἐνεφάνισαν τὴν ἀπόφασίν των ὡς λογικὴν συνέπειαν τῆς ἰδεολογικῆς των συγγενείας καὶ τῆς πατριωτικῆς των ἐξάρσεως. Δὲν ἀμφισβητοῦμεν τὰς προθέσεις των. Διαφωνοῦμεν ἁπλῶς εἰς τὸν τρόπον ἐκτιμήσεως τῆς καταστάσεως, ἐνῷ ταυτοχρόνως πολλαὶ μᾶς γεννῶνται ἀπορίαι. Τὸ καθ’ ἡμᾶς ἡ πράγματι ἐπείγουσα ἀνάγκη ἀποτελεσματικῆς ἀντιμετωπίσεως κρισίμων περιστάσεων ἐπέβαλε νὰ ἀποκτήσῃ ὁ τόπος ταχέως ἰσχυράν, σταθερὰν καὶ ὁμοιογενῆ Κυβέρνησιν. Εἶναι δὲ φυσικὸν—καὶ ἡ μακρὰ ἄλλωστε πεῖρα τὸ ἀπέδειξεν—ὅτι αἱ Κυβερνήσεις συνεργασίας οὔτε κυβερνητικὴν σταθερότητα ἐξασφαλίζουν, οὔτε ἐπιτρέπουν τὴν καθαρὰν καὶ ἀνόθευτον ἐφαρμογὴν ἑνὸς προγράμματος, ὅταν διὰ τὴν ἀπόκτησιν κοινῆς γραμμῆς ἐπιβάλλονται ἐκ τῶν πραγμάτων συνεχεῖς παραχωρήσεις καὶ συμβιβασμοί. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπεχείρησε νὰ καλύψῃ τὴν ἀδυναμίαν αὐτὴν ἐπικαλεσθεὶς ἰδεολογικὴν συγγένειαν τῶν συνεργαζομένων κομμάτων. Ἀλλὰ ἐνταῦθα ἀκριβῶς γεννῶνται αἱ πρῶται ἀπορίαι. Ἡ ἰδεολογικὴ αὐτὴ συγγένεια δὲν ὑφίστατο πρὸ τῶν ἐκλογῶν τοῦ Μαρτίου 1950; Μήπως διεπιστώθη μετὰ ταῦτα; Καὶ διαπιστωθεῖσα δὲν ὡδήγησε καὶ τότε εἰς κυβερνητικὴν συνεργασίαν; Καὶ μετὰ ταῦτα δὲν ἀπεδείχθη πάλιν ἀνύπαρκτος ὁδηγήσασα εἰς κυβερνητικὴν κρίσιν; Ἔπειτα ποῦ εὑρίσκετο ἡ ἰδεολογικὴ αὕτη συγγένεια τὴν ἐποχήν, καθ’ ἣν ἐπίμονοι ἦσαν αἱ ἐκκλήσεις τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως πρὸς σχηματισμὸν Κυβερνήσεως, ἀποτρεπομένης οὕτω τῆς διενεργείας ἐκλογῶν; Ἀνεσύρθη βεβαίως μετεκλογικῶς καὶ πάλιν εἰς τὴν ἐπιφάνειαν καὶ ἐγένετο ἡ ἐπίκλησίς της, ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ αὐτὸ διὰ νὰ ἐκλείψουν αἱ ἀπορίαι καὶ ἔτι μᾶλλον νὰ ἀρθοῦν αἱ ἀμφιβολίαι, ὅτι πρὶν παρέλθῃ πάλιν πολὺς χρόνος θὰ ἀκούσωμεν τὴν νέαν διαπίστωσιν ὅτι ἡ θεωρία τῆς συγγενείας ὑπῆρξε πλάνη. Καθ’ ὃν δὲ χρόνον ἡ ἰδεολογικὴ συγγένεια θὰ εὑρίσκεται ὑπὸ δοκιμασίαν, θὰ ὑπάρχῃ πάντοτε ἡ πραγματικότης τῆς μικρᾶς πλειοψηφίας τὴν ὁποίαν διαθέτει ἡ Κυβέρνησις καὶ συνεπῶς τῆς ἀσταθείας αὐτῆς. Καὶ ταῦτα πάντα ἀκριβῶς ὅταν αἱ περιστάσεις εἶναι δύσκολοι καὶ ἡ ἀντιμετώπισίς των ἀξιοῖ καὶ ταχύτητα καὶ συνέχειαν καὶ οὐχὶ σπανίως σκληρότητα. Κυβέρνησις ἡ ὁποία δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐμπνεύσῃ ἐμπιστοσύνην ὅτι θὰ εἶναι καὶ αὔριον Κυβέρνησις, δὲν δύναται νὰ ζητήσῃ καὶ σήμερον θυσίας. Δικαιούμεθα λοιπὸν νὰ ἀμφιβάλλωμεν, ἂν ἡ ἔννοια τῆς λαϊκῆς ἐντολῆς ὑπῆρξε τὸ νὰ ἐξακολουθοῦν τὰ πειράματα εἰς τὸν ἀτυχῆ αὐτὸν τόπον καὶ νὰ χάνεται πολύτιμος χρόνος ἀκριβῶς εἰς κρισίμους ὥρας. Κύριοι βουλευταί. Τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν τῆς 9ης Σεπτεμβρίου ὑπῆρξε νόθον ὡς προϊὸν νόθου ἐκλογικοῦ συστήματος. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Καθαρὰ ἐκλογικὰ συστήματα εἶναι τὸ πλειοψηφικὸν καὶ τὸ ἀναλογικόν. Τὸ δεύτερον ἐδοκιμάσθη κατ’ ἐπανάληψιν καὶ ὡδήγησεν εἰς τὸν κατακερματισμὸν τῶν πολιτικῶν δυνάμεων τῆς Χώρας. Ἐταλαιπώρησε τὴν Πατρίδα καὶ ἠμπόδισε τὴν ἀξιοποίησιν τῶν ἐσωτερικῶν της δυνάμεων διὰ τῆς δημιουργίας τοῦ μόνου σταθεροῦ στοιχείου: τῆς κυβερνητικῆς ἀσταθείας. Εὐτυχῶς καὶ διεθνῶς πλέον τὸ ἀναλογικὸν θεωρεῖται σύστημα ἀναχρονιστικόν. Ἂν αἱ ἐκλογαὶ τῆς 9ης Σεπτεμβρίου εἶχον διεξαχθῆ μὲ πλειοψηφικόν, ὁ τόπος δὲν θὰ ἐταλαιπωρεῖτο μὲ νέους πειραματισμούς. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη δεχθῶμεν τὸ ὑπό τινων ὑποστηριζόμενον ὅτι τὸ ἐκλογικὸν σύστημα τῆς 9ης Σεπτεμβρίου ὠφέλησεν ὡς στάδιον μεταβάσεως ἀπὸ τῆς ἀναλογικῆς εἰς τὸ πλειοψηφικόν, διὰ τῆς οὕτως εἰπεῖν σταδιακῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν κομματικῶν ὀργανισμῶν τῆς Χώρας, πάλιν ἐξεπλήρωσε τὴν ἀποστολήν του, καὶ συνεπῶς ἡ μόνη ὀρθὴ ἀντιμετώπισις τοῦ δημιουργηθέντος μετεκλογικοῦ ἀδιεξόδου, ἂν πράγματι σκοπὸς εἶναι νὰ ἀποκτήσῃ ὁ τόπος σταθερὰν καὶ ὁμοιογενῆ Κυβέρνησιν, ὅπως ἡμεῖς διακηρύσσωμεν καὶ πιστεύωμεν, θὰ ἦτο ἡ ὅσον ἔνεστι ταχυτέρα διενέργεια νέων ἐκλογῶν μὲ πλειοψηφικόν. Ἐπληρώθη ἀκριβὰ μέχρι σήμερον τὸ παράδοξον ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὡς ἐπακόλουθον καὶ τὸ κοινοβουλευτικὸν παράδοξον νὰ διέλθῃ ἡ Χώρα ἀπὸ μακρὰν περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν ἄλλος ἦτο ὁ Πρωθυπουργὸς καὶ ἄλλος ὁ ἐντολοδόχος σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως ὑπὸ αἵρεσιν καὶ ὑπὸ προθεσμίαν, τῆς ὁποίας ὁ χρόνος ὑπῆρξεν ἀορίστου πληρώσεως. Διότι βεβαίως ἡ καινοφανὴς θεωρία περὶ τῆς ἐννοίας τῆς δεδηλωμένης, δυσκόλως εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνθέξῃ εἰς σοβαρὰν κριτικήν. Ὑπῆρξαν εὐθῦναι διὰ τὸ παρελθόν, δημιουργοῦνται νέαι καὶ διὰ τὸ μέλλον. Ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς ἐπιθυμεῖ νὰ διαχωρίσῃ ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους τὴν θέσιν του. Δὲν εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν νέαν ἀπώλειαν χρόνου. Δὲν εἶναι ὑπεύθυνος, διότι προκρίνεται ἡ διαδικασία αὐτὴ τῶν πειραματισμῶν, καθ’ ἣν στιγμὴν τὰ περιθώρια τῆς ἐπιβιώσεως στενεύουν, ἀντί, ὡς θὰ ἔπρεπε, νὰ προχωρῶμεν ταχέως καὶ εὐθέως εἰς τὴν ριζικὴν ἐκκαθάρισιν τῆς καταστάσεως, τὴν πρώτην προϋπόθεσιν τῆς νέας εἰρηνικῆς ἐξορμήσεως τοῦ Ἔθνους. Μὲ τὸ κύριον σῶμα τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔχω πρόθεσιν, κύριοι βουλευταί, νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ μακρόν. Εἶναι, ἄλλωστε, τόσον οὐδέτεραι αἱ προγραμματικαὶ διακηρύξεις, τὰς ὁποίας μετὰ προσοχῆς παρηκολούθησα καὶ ἐπισταμένως μετὰ ταῦτα ἐμελέτησα, ὥστε καὶ ἂν εἶχον τοιαύτην πρόθεσιν δὲν θὰ ἠδυνάμην νὰ τὸ πράξω ἐκτὸς πλέον ἂν ἀντὶ ἀπαντήσεως προέβαινον ἐγὼ εἰς προγραμματικὰς δηλώσεις. Εἰς τὸ εὐρὺ πλαίσιον, κύριοι βουλευταί, τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως—καὶ ὀφείλω νὰ προσθέσω καὶ εἰς τὴν πραγματοποίησιν τῶν ἐθνικῶν πόθων (ζωηρὰ χειροκροτήματα)—ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς εἶναι παραστάτης τῆς Κυβερνήσεως. Εὑρίσκω μάλιστα τὴν εὐκαιρίαν νὰ τονίσω ὅτι σταθερὰ εἶναι ἡ ἀπόφασίς μου νὰ ἀσκήσω τὴν ἀντιπολίτευσιν ἐν πνεύματι πάντοτε καλῆς προθέσεως. Ἐποικοδομητικὴν καὶ οὐδέποτε καταλυτικήν. Ἐντίμως ἐλέγχουσαν καὶ μὴ διασύρουσαν. Καὶ νὰ διαδηλώσω ἀκόμη, ὅτι ἰδιαιτέρα θὰ εἶναι ἡ χαρά μου νὰ χειροκροτήσω πρῶτος ἐπιτυχίας τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εἴτε εἰς τὸ ἐσωτερικὸν πεδίον τῆς δράσεώς της. Ὁ Ἑλληνικὸς Συναγερμὸς πιστεύει, ὅτι ἡ σύγχρονος ἀντίληψις τοῦ Ἔθνους, δὲν περιορίζεται πλέον εἰς τὰ παλαιὰ στενὰ ὅρια, ἀλλ’ ἐπεκτείνεται εἰς ὁλόκληρον ἐκείνην τὴν οἰκογένειαν τῶν Ἐθνῶν, ἡ ὁποία πιστεύει εἰς τὰ ἰδανικὰ τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς δημοκρατίας ὅπως ταῦτα ἐγεννήθησαν καὶ ἠνδρώθησαν εἰς τὴν Πατρίδα μας καὶ ἀγωνίζεται διὰ τὴν προάσπισιν αὐτῶν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει συναίσθησιν τῆς νέας αὐτῆς πραγματικότητος. Ἐγνώριζεν ὅτι ὅλοι οἱ πρόσφατοι ἀγῶνες του ὑπῆρξαν ἀγῶνες ὄχι ὑπὸ τὴν στενὴν Ἑλληνικὴν ἔννοιαν ἀλλὰ ὑπὸ τὴν εὐρεῖαν ἔννοιαν τοῦ ἀγῶνος τῆς δημοκρατίας καὶ δι’ αὐτὸ μετὰ ἰδιαιτέρας ὑπερηφανείας παρακολουθεῖ τὰ λαμπρὰ κατορθώματα τῶν τέκνων του εἰς τὴν ἀπωτάτην ἄκραν τῆς Ἀσίας. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Καὶ αἰσθάνεται τὴν πολύτιμον συμπαράστασιν τῶν μεγάλων του Συμμάχων ὡς συμπαράστασιν ἀδελφῶν ἐθνῶν. Γνωρίζει, ὅτι ἡ πραγματοποίησις τῆς εἰσόδου τῆς Πατρίδος εἰς τὸ Ἀτλαντικὸν Σύμφωνον αὐξάνει τὰς ὑποχρεώσεις του καὶ καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ βοηθήσῃ εἰς τὴν δημιουργίαν ὅλων ἐκείνων τῶν ἀναγκαίων προϋποθέσεων, ἵνα τὸ Ἔθνος καὶ εἰς τοῦτο ἀνταποκριθῇ ἐπαξίως. Οἱ δεσμοὶ μὲ τὴν Τουρκίαν, ἡ σύσφιξις τῶν σχέσεων μὲ τὴν Γιουγκοσλαυΐαν εἶναι ἀναμφισβητήτως ὀρθοτάτη κυβερνητικὴ γραμμή, ὅπως καὶ ἡ διατήρησις τῶν φιλικῶν μας σχέσεων μὲ τὰς χώρας τῆς Ἀνατολικῆς Μεσογείου. Ἐν τῷ πνεύματι δὲ τῆς συναδελφώσεως εἰς τὸν κοινὸν ἀγῶνα ὄχι μόνον συμφωνοῦμεν πρὸς τὰς κυβερνητικὰς δηλώσεις τὰς ἀναφερομένας εἰς τὰς σχέσεις μας μὲ τὴν Ἰταλίαν καὶ τὴν Γερμανίαν, ἀλλὰ καὶ πλειοδοτοῦμεν. Δὲν ὑπάρχει καιρὸς νὰ μᾶς ἀπασχολῇ τὸ παρελθόν, ἐφ’ ὅσον ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ μέλλοντος γίνεται πλέον εἰλικρινῶς ἀπὸ κοινοῦ. Εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς ἐσωτερικῆς πολιτικῆς ἡ Κυβέρνησις ὑπῆρξε πλουσιωτάτη εἰς λόγους, εἰς φράσεις καὶ εἰς ἐκφράσεις, ἀλλὰ πτωχοτάτη εἰς περιεχόμενον καὶ εἰς πνοήν. Θὰ ἀνέμενέ τις ἰδίως μάλιστα ἐκ τοῦ λόγου ὅτι, τόσος προηγήθη χρόνος ἀπὸ τῆς ἀναθέσεως τῆς ἐντολῆς μέχρι τῆς ἀναγνώσεως τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ὅτι κάπως περισσότερον συγκεκριμέναι θὰ ἦσαν αἱ κυβερνητικαὶ δηλώσεις. Θὰ ἐπεριμέναμεν νὰ ἀκούσωμεν πῶς πρόκειται νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις τουλάχιστον τινὰ ἐκ τῶν ἀμέσως ἐπειγόντων προβλημάτων, ὅπως λόγου χάριν τὸ θέμα τῶν τιμῶν, τῶν ἐξαγωγῶν, τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Φρονοῦμεν ὅτι αὐτὴ πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἀποστολὴ τῶν κυβερνητικῶν δηλώσεων. Διότι ἄλλο κυβερνητικαὶ δηλώσεις καὶ ἄλλο προεκλογικὸς προγραμματισμός. Ἄλλο ἀκόμη προγραμματισμὸς μακρᾶς πνοῆς καὶ ἄλλο ἀντιμετώπισις τοῦ πρώτου τριμήνου ἢ ἑξαμήνου τῆς Κυβερνήσεως. Ὅταν μάλιστα τὸ κυρίως ἔχον τὴν εὐθύνην κυβερνητικὸν κόμμα κατὰ κόρον ἐπρογραμματίσθη προεκλογικῶς τὴν ἀλλαγήν, δίκαιον ἄλλως τε αἴτημα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, εὔλογος εἶναι ἡ ἔκπληξις ἀπὸ τὴν ἐντύπωσιν τὴν ὁποίαν ἀφήνουν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις, ἐντύπωσιν μὴ διαφέρουσαν σχεδὸν καθόλου τῆς μικροαστικῆς ἐκείνης νοοτροπίας καὶ τῆς συμβατικῆς ὡραιολογίας, κυρίου χαρακτηριστικοῦ τῶν κυβερνητικῶν διακηρύξεων τῆς τελευταίας περιόδου. Ἴσως βεβαίως ἡ Κυβέρνησις εἶναι δικαιολογημένη, διότι ἀποβλέπουσα εἰς τὸν συμβιβασμὸν τῶν κατὰ μέρος ἀπόψεων τῶν δῆθεν ἰδεολογικῶς συγγενῶν κομμάτων ἦτο ὑποχρεωμένη ἵνα ἐπιτύχῃ τὴν συμφωνίαν, νὰ προκρίνῃ τὴν ὁδὸν τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν. Δηλαδή, ἢ νὰ παρατάξῃ διαφόρους ἀπόψεις ἢ νὰ ἀποχρωματίσῃ ἄλλας. Ἀλλὰ διὰ τοῦ τρόπου τούτου κατήντησε νὰ παρουσιάσῃ κείμενον τόσον ἀνούσιον καὶ κοινότυπον, τόσον θὰ ἔλεγον οὐδέτερον, ὥστε νὰ καταντᾷ ἀπολύτως ἀθῷον καὶ νὰ φέρῃ καὶ ἡμᾶς εἰς δύσκολον θέσιν πῶς νὰ τὸ κρίνωμεν. Εἶναι δὲ ὁμολογουμένως συμπαθεστάτη, ἀλλὰ συνάμα καὶ μελαγχολικὴ ἡ κατακλεὶς ὅτι πάντα ταῦτα θὰ γίνουν ἐντὸς «τῶν οἰκονομικῶν δυνατοτήτων». Ἐδῶ ἀκριβῶς ἔγκειται καὶ ἡ μεγίστη ἀδυναμία. Ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ ἐκθέσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰς οἰκονομικὰς δυνατότητας. Καὶ νὰ ἐκθέσῃ, τί ἐντὸς τοῦ κύκλου αὐτῶν ὑπόσχεται νὰ πραγματοποιήσῃ. Ἴσως τώρα καὶ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον θὰ ἔπρεπε νὰ εἴμεθα ἐπιεικεῖς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς δηλώσεις ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ τομέως πολύ, πρὶν ὁ οἰκονομικὸς αὐτῆς σύμβουλος φθάσῃ εἰς Ἀθήνας. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Ὑπῆρξαν ἀληθῶς αἱ κυβερνητικαὶ δηλώσεις ἄκρως ἐπιγραμματικαὶ εἰς τὸ βαρυσήμαντον θέμα τοῦ Στρατοῦ. Καὶ ἀξιόλογος ἡ ὑπόσχεσις τῆς Κυβερνήσεως ὅτι θὰ «κρατήσῃ τὰς ἐνόπλους δυνάμεις μακρὰν οἱασδήποτε κομματικῆς ἐπεμβάσεως». Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δηλώσωμεν, ὅτι μὲ πολὺ θάρρος τὸ ἀπέδειξεν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ἀναγνωρίσασα, ὅτι οὔτε μεταξὺ τῶν 131 βουλευτῶν, οὔτε μεταξὺ τῶν πέντε ἑκατοντάδων τῶν ἀποτυχόντων ὑποψηφίων, οὔτε μεταξὺ τῶν χιλιάδων τῶν ψηφοφόρων τῶν δύο κομμάτων, εὗρε κατάλληλον πρόσωπον ἱκανὸν νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν ὑψηλὴν αὐτὴν ἀποστολήν, ἄνευ φόβου παρεξηγήσεων καὶ τὸ ἀνεῦρεν ἔξω τῶν κόλπων τῆς κυβερνητικῆς παρατάξεως. Καὶ εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς εἰρηνεύσεως, κύριοι βουλευταί, ὑπῆρξεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς δηλώσεις της τόσον ἄχρους, ὥστε εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ κάμωμεν ὀλίγην ὑπομονήν, νὰ ἴδωμεν τὰ συγκεκριμένα μέτρα καὶ νὰ λάβωμεν τότε τὴν ἁρμόζουσαν θέσιν. Ἐὰν οἱ καιροὶ δὲν ἦσαν τόσον κρίσιμοι ἴσως καὶ ἡμεῖς δὲν θὰ εἴμεθα τόσον κατηγορηματικοὶ εἰς τὴν ἄρνησιν νὰ παρακολουθήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τοὺς πειραματισμούς της. Ἀλλ’ αἱ περιστάσεις, κύριοι βουλευταί, ἀξιοῦν ν’ ἀποκτήσῃ ἡ Χώρα ταχέως τὴν Κυβέρνησιν τὴν ὁποίαν χρειάζεται. Καὶ αὐτὴ δὲν εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ζητεῖ τὴν ψῆφον σας. Θὰ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ προέλθῃ ἀπὸ τὴν νέαν ἀναμέτρησιν, ἐνώπιον τοῦ λαοῦ, μὲ ἐκλογὰς καὶ μὲ πλειοψηφικόν. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Καὶ πιστεύομεν βαθύτατα, ὅτι δὲν θὰ βραδύνουν οἱ πάντες νὰ κατανοήσουν τὴν ἀνάγκην αὐτήν, διότι δυνατὸν πολλὰ νὰ μᾶς διαχωρίζουν, ἀλλὰ μᾶς ἑνώνει πάντως ἕν, ἡ ἀναμφισβήτητος ἀγάπη καὶ τὸ ἀναμφισβήτητον ἐνδιαφέρον διὰ τὸ καλὸν τῆς Πατρίδος. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος κ. Κ. Τσαλδάρης ἔχει τὸν λόγον.

§6Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, δὲν διακρίνονται οὔτε διὰ τὴν πρωτοτυπίαν των, οὔτε διὰ τὴν σαφήνειάν των. Ἀποτελοῦν μίαν προχειρολόγον ἀπαρίθμησιν κοινοτύπων διαπιστώσεων καὶ ἐξ ἴσου κοινοτύπων μεθόδων θεραπείας τῶν ὑφισταμένων ἀναγκῶν. Εἶναι πάντως ἀνώδυνοι, καὶ ἐν τῇ γενικότητι καὶ ἐν τῇ ἀοριστολογίᾳ των καὶ δὲν δίδουν λαβὴν εἰς σοβαρὰς ἐπικρίσεις. Ἀνήκουν εἰς τὴν κατηγορίαν ἐκείνην τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, τὰς ὁποίας θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξαγγείλῃ οἱαδήποτε Κυβέρνησις καὶ εἰς οἱανδήποτε φάσιν τῆς τελευταίας ταραχώδους περιόδου τοῦ Ἔθνους. Ἔχει ἄλλωστε, κύριοι βουλευταί, ὁ λαὸς — καὶ ἡμεῖς — πρὸ πολλοῦ παύσει νὰ ἀποδίδῃ ἰδιάζουσαν σημασίαν εἰς προγραμματικὰς δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι πάντοτε ἀποτελοῦνται ἀπὸ λόγους ὡραίους, καὶ σπανίως καταλήγουν εἰς ἔργα χρήσιμα. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ὡς ἐκ τῆς συνθέσεώς της καὶ τοῦ τρόπου τοῦ καταρτισμοῦ της, μᾶς δημιουργεῖ τὴν εὔλογον δυσπιστίαν, ὅτι οὔτε θὰ ἠμπορέσῃ, καὶ ἴσως οὔτε θὰ θελήσῃ, εἰς ὡρισμένα σημεῖα, νὰ ἀκολουθήσῃ τὰς προγραμματικάς της ἐπαγγελίας. Ἀποτελεῖ, ἡ Κυβέρνησις αὐτή, συνέχειαν, κατά τινα τρόπον, τῶν Κυβερνήσεων, αἱ ὁποῖαι συνεκροτήθησαν μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 5ης Μαρτίου 1950 καὶ αἱ ὁποῖαι, ἂν καὶ δὲν εἶχον νὰ ἀντιμετωπίσουν συμμοριακὸν ἀγῶνα, ὡδήγησαν τὸν τόπον εἰς ὁλονὲν αὔξουσαν ἀπαθλίωσιν καὶ εἰς συνεχῆ ὑποβιβασμὸν τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Μᾶς ὑπόσχεται ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ παραμερίσῃ τὰ κομματικά της συμφέροντα καὶ ὅτι θὰ ἐργασθῇ ὑπεράνω κομμάτων. Εἰλικρινῶς εὐχόμεθα τὴν πραγματοποίησιν τῆς ὑποσχέσεως αὐτῆς. Ἡ πεῖρα ὅμως τῆς διαρρευσάσης διετίας, μᾶς ἀπέδειξεν, ὅτι τὰ δύο κόμματα, τὰ ὁποῖα συγκυβερνοῦν σήμερον, οὐδέποτε ἔδωσαν δείγματα δυνατότητος ὑπερκομματικῆς ἐξάρσεως καὶ στερρᾶς ἐμμονῆς εἰς ἐθνικὰ καὶ ἀντικειμενικὰ κριτήρια. Εἰς ἄλλην ἐποχήν, ὄχι καὶ πολὺ ἀπομεμακρυσμένην καὶ εἰς στιγμὰς ὑπερτάτων, διὰ τὸ Ἔθνος, κινδύνων, τὸ Λαϊκὸν κόμμα, ἐξαρθὲν ὑπεράνω τῶν συμφερόντων του, ἐμοιράσθη τὴν ἐξουσίαν μὲ ἄλλα κόμματα καὶ παρέδωσε καὶ αὐτὴν τὴν πρωθυπουργίαν, εὐθὺς ὡς μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τῶν συμπραττόντων κομμάτων εὑρέθημεν ἔχοντες σχετικὴν μόνον πλειοψηφίαν ἐν τῇ Βουλῇ, οὕτω δὲ ἐπέτυχε νὰ ἐξυπηρετήσῃ, θετικῶς καὶ οὐσιαστικῶς, τὰ συμφέροντα τῆς Χώρας. Πέραν τούτου, διὰ τῆς πράξεώς μας ἐκείνης, ἐγενικεύσαμε τὴν ἔννοιαν τοῦ ἀγῶνος, τὸν ὁποῖον δὲν ἐμονοπωλήσαμεν ὑπὲρ ἡμῶν, ἀλλ’ ἀπεδέχθημεν τὰ βάρη καὶ τὰς εὐθύνας του καὶ ἀφήσαμε τὴν νίκην νὰ καταστῇ κοινὸν κτῆμα ὅλων τῶν Ἑλλήνων. Οὕτως, διὰ τῆς ἀσκηθείσης ἀπὸ ἡμᾶς πολιτικῆς, κατὰ τὰς κρισιμωτέρας στιγμὰς τῆς ἱστορίας τοῦ Ἔθνους, κατεστήσαμε τὸν ἀγῶνα πράγματι κοινὸν καὶ ἐπετύχαμεν νὰ δημιουργηθῇ εἰς ὅλον τὸν πεπολιτισμένον κόσμον ἡ ἐντύπωσις καὶ ἡ πίστις ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος σύσσωμον ἐπίστευεν εἰς τὸν ἀγῶνα διὰ τὸν ὁποῖον ἦτο ἀπαραίτητος καὶ ἡ συμπαράστασις τῶν ξένων. Καὶ τὴν βοήθειαν αὐτῶν ἐξησφαλίσαμεν διὰ τῆς πολιτικῆς μας αὐτῆς. Ἡμεῖς ἐγράψαμε μίαν ἱστορίαν. Δὲν ζητοῦμεν ἀπὸ τοὺς ἄλλους ὅπως μᾶς ἀντιγράψουν. Ζητοῦμεν ὅμως ὅπως συμβάλουν εἰς τὴν συνέχισιν μιᾶς παραδόσεως τὴν ὁποίαν πρῶτον ἐγκαινίασε τὸ Λαϊκὸν κόμμα καὶ ἡ ὁποία πάντοτε θὰ τιμᾷ τὸν πολιτικὸν κόσμον τῆς Χώρας. Ἡ συλλογικὴ ἀσφάλεια τὴν ὁποίαν, ὀρθῶς, ἡ Κυβέρνησις προβάλλει ὡς ἀπαραίτητον ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία, κατά τινα τρόπον, πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τὸν ἐσωτερικὸν τομέα. Τὸ Λαϊκὸν κόμμα καὶ ἄλλοτε ἐδήλωσε καὶ ἀπέδειξεν ὅτι ἡ μεγαλυτέρα ὑπηρεσία τὴν ὁποίαν ἕνα κόμμα ἠμπορεῖ νὰ προσφέρῃ εἰς τὸν τόπον, εἶναι νὰ συντελῇ εἰς τὴν ἄμβλυνσιν τῶν παθῶν καὶ εἰς τὴν δημιουργίαν ὁμαλότητος καὶ ἡσυχίας. Ὀρθῶς διαπιστώνει ἡ Κυβέρνησις ὅτι τὰ πολιτικὰ κόμματα καὶ οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες ὀφείλουν νὰ ἀναλίσκωνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ λαοῦ. Ἡ τοιαύτη ὅμως εὐρυτέρα ὑπερκομματικὴ ἀντίληψις καὶ τὸ βαθύτερον αὐτὸ συναίσθημα τῆς θυσίας εἰς τὸν βωμὸν τῶν λαϊκῶν συμφερόντων, δὲν ἐξυπηρετοῦνται διὰ τῆς δημιουργίας μονοπλεύρων καταστάσεων, ἀλλὰ διὰ τῆς συνεργασίας τῶν παρατάξεων. Αἱ σημεριναὶ περιστάσεις ἀναντιρρήτως ἐπέβαλον τὸν σχηματισμὸν τριμεροῦς Κυβερνήσεως. Δὲν πταίομεν ἡμεῖς ἐὰν τὰ κόμματα δὲν ἐκινήθησαν ἐντὸς τῶν σκέψεων αὐτῶν. Ἕκαστος φέρει τὰς εὐθύνας τῶν πράξεών του καὶ τὸ μέλλον θὰ ἀποδείξῃ τὸ μέγεθος τῶν εὐθυνῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς στάσεώς των δὲν συνέβαλον εἰς τὴν ἐπίτευξιν τῆς λύσεως αὐτῆς τὴν ὁποίαν ἐπιτακτικῶς ἐπέβαλον αἱ περιστάσεις. Ὁ λαός, κύριοι βουλευταί, εἶχε τὴν ἀξίωσιν νὰ ἀκούσῃ γενναίας ἀποφάσεις καὶ λύσεις ριζικάς· ἀντ’ αὐτῶν ὅμως ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις τοῦ παρέσχε μόνον ἀορίστους ὑποσχέσεις. Τίποτα τὸ ρωμαλέον, τὸ ἀποφασιστικόν, τὸ πράγματι παρήγορον, δὲν ὑπάρχει εἰς τὰς προγραμματικὰς ἐπαγγελίας τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν ὄψει ἀναλόγου καταστάσεως καὶ μὲ τὴν ἀγωνιώδη ἀνησυχίαν, ὡς πρὸς τὰς ἐξελίξεις τὰς ὁποίας αὕτη ἐγκυμονεῖ, ἐπροτείναμε καὶ ἄλλοτε καὶ εἰς ἄλλην Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου, τὴν χάραξιν κοινῆς οἰκονομικῆς καὶ κοινωνικῆς πολιτικῆς ἐκ μέρους ὅλων τῶν ἐν τῇ Βουλῇ ἐθνικῶν κομμάτων. Εἰς τὴν πρότασίν μας ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἡ τότε Κυβέρνησις ἐγωϊστικῶς ἀπέρριψεν, ἐπανερχόμεθα καὶ πάλιν σήμερον αἰσθανόμενοι ὅτι τὸ βάρος τῆς εὐθύνης τὴν ὁποίαν ὑπέχει ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς χώρας, ἔναντι τοῦ δεινοπαθοῦντος λαοῦ, εἶναι τεράστιον καὶ οὐδεμία δικαιολογία δύναται νὰ τὸ μειώσῃ. Ὁ λαὸς δὲν ζητεῖ παραλόγους παροχὰς ἢ προστατευτισμοὺς προχείρως ἐξοικονομοῦντας τὰ πράγματα καὶ ἰδιαιτέρως ἐξυπηρετοῦντας τὴν οἰκονομικὴν ὀλιγαρχίαν. Ζητεῖ ὅμως νὰ λυθοῦν αἱ χεῖρες τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας καὶ νὰ ἀφεθῇ ἐλεύθερον τὸ ἐπιχειρηματικὸν δαιμόνιον τῆς Φυλῆς, ὑπὸ τὴν κατεύθυνσιν βεβαίως καὶ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Κράτους, διὰ νὰ δημιουργήσῃ τὴν νέαν μορφὴν τῆς οἰκονομίας μας, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλουν αἱ ἀνάγκαι τῆς χώρας καὶ αἱ διεθνεῖς συνθῆκαι τῆς παραγωγῆς. Εἰς μίαν τοιαύτην προσπάθειαν πρέπει νὰ ἀποδυθοῦν αἱ πνευματικαὶ καὶ παραγωγικαὶ ἀξίαι ὅλων τῶν κομμάτων, καὶ νὰ ἐκπονήσουν ἐν συνεργασίᾳ πρὸς τὰς ἐργαζομένας τάξεις τὸ οἰκονομικὸν καὶ κοινωνικὸν πρόγραμμα τῆς ἀναγεννωμένης Ἑλλάδος, θεμελιούμενον εἰς τὴν κοινωνικὴν δικαιοσύνην, τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἐργασίας δι’ ὅλους, τὴν δικαίαν διανομὴν τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν ἐκμετάλλευσιν πάσης πλουτοπαραγωγικῆς πηγῆς τῆς χώρας μας. Ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία θὰ ἐνισχυθῇ, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, μὲ τὸ κῦρος ἑνὸς τοιούτου διακομματικοῦ προγράμματος, θὰ ἀπαλλαγῇ τῆς ἀνάγκης κομματικῶν πλειοδοσιῶν καὶ τότε μόνον θὰ ἠμπορέσῃ νὰ προχωρήσῃ ἀπερίσπαστος εἰς τὴν ἄμεσον ἐφαρμογὴν τῆς ἑνιαίας ἐθνικῆς κοινωνικῆς καὶ οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ἔχουσα πάντοτε ὑπ’ ὄψει της ὅτι δὲν εἶναι πολὺ μακρὰν τὸ τέλος τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας ἢ τοὐλάχιστον ὁ περιορισμός της καὶ ὅτι οἱ καιροὶ εἶναι πραγματικὰ δύσκολοι καὶ ἐγκυμονοῦν πολλαπλοῦς κινδύνους. Θὰ ἀναμείνωμε τὰ ἐπὶ μέρους νομοσχέδια τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ ἐκφράσωμε τὰς ἐπ’ αὐτῶν γνώμας μας καὶ ἰδιαιτέρως τὸ νομοσχέδιον περὶ μέτρων ἐπιεικείας, ὅσον καὶ ἂν τοῦτο ἐξαγγέλεται ἀορίστως καὶ μετριοπαθῶς, διὰ τῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Αἰσθανόμεθα σοβαρὰς ἐν προκειμένῳ ἀνησυχίας, διότι ἡ σύνθεσις ἀκριβῶς τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ παρελθόν της, μᾶς δημιουργοῦν τὴν εὔλογον ὑπόνοιαν ὅτι αἱ ἐν προκειμένῳ ἐνέργειαί της δὲν θὰ ἔχουν ὡς γνώμονα ἀντικειμενικὰ κριτήρια ἐμπεδώσεως καὶ διασφαλίσεως τῆς τάξεως ἢ καὶ κριτήρια ἀνθρωπιστικά, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς πρῶτοι σεβόμεθα, ἀλλὰ θὰ ὑπαγορευθοῦν μᾶλλον ἀπὸ πρόχειρον προσπάθειαν ἄγρας ὀπαδῶν ὅπως συνέβη καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, ἔστω καὶ ἐὰν αἱ προσδοκίαι τοῦ σημερινοῦ Πρωθυπουργοῦ δὲν ἐπραγματοποιήθησαν ὅπως προκύπτῃ σαφῶς ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν τελευταίων ἐκλογῶν. Φοβούμεθα μήπως ἡ Κυβέρνησις καταστῇ αἰχμάλωτος τῶν προεκλογικῶν ὑποσχέσεων τῶν ἀπαρτιζόντων αὐτὴν κομμάτων ἀλλὰ καὶ ἐκδηλώσεών τινων παλαιοτέρων τοῦ μεγαλυτέρου τῶν κυβερνητικῶν κομμάτων τὰς ὁποίας κατεδίκασεν ἡ ἐθνικὴ ψυχή. Τὸ Λαϊκὸν κόμμα ἀποδίδει ἰδιάζουσαν σημασίαν εἰς τὴν ἐσωτερικὴν εἰρήνευσιν τῆς χώρας· δὲν ἀφέθη ὅμως νὰ παρασυρθῇ κατὰ τὴν προεκλογικὴν περίοδον εἰς τὴν καταλαβοῦσαν τοὺς πάντας πλειοδοσίαν εἰς ὑποσχέσεις καὶ διαβεβαιώσεις λήθης καὶ συγνώμης πρὸς τοὺς λαβόντας τὰ ὅπλα κατὰ τῆς Πατρίδος καὶ πρὸς ὅσους ἔγιναν ἐπιλήσμονες τοῦ ἐθνικοῦ καθήκοντος. Τὴν ταχυτάτην ἐπιψήφισιν τοῦ καταστατικοῦ χάρτου τῆς χώρας τὸ Λαϊκὸν κόμμα τὴν θεωρεῖ ὡς ἕνα ἐκ τῶν πρωταρχικῶν καθηκόντων τῆς σημερινῆς Βουλῆς. Θὰ τερματισθῇ οὕτω μία ἐπικίνδυνος συνταγματικὴ ἐκκρεμότης καὶ θὰ προικοδοτηθῇ ἡ χώρα μὲ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ἀφ’ ἑνὸς μὲν θὰ ἐξυπηρετῇ τὰς πολιτικὰς ἀνάγκας τῆς ἐποχῆς, ἀφ’ ἑτέρου δέ, θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἱκανοποίησιν βασικωτάτων κοινωνικῶν ἀναγκῶν, μίαν τῶν ὁποίων ἀποτελεῖ καὶ ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν, τὴν ὁποίαν τὸ σχέδιον τῆς συνταγματικῆς ἐπιτροπῆς μεγάλως διευκολύνει. Τὸ Λαϊκὸν κόμμα, κύριοι βουλευταί, ἐκυβέρνησε τὴν χώραν ὑπὸ συνθήκας τὰς ὁποίας εὔχομαι οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν νὰ ἀντιμετωπίσῃ ποτέ. Παρέλαβε μίαν Ἑλλάδα καθημαγμένην ἀπὸ τὸν πόλεμον καὶ τὴν ξενικὴν κατοχὴν καὶ εὐθὺς ἀμέσως, ἀντιμετώπισε μίαν ἄνευ προηγουμένου διεθνῆ συνωμοσίαν, ἐναντίον τῆς ἀνεξαρτησίας καὶ τῆς ἀκεραιότητος τοῦ τόπου. Μέσα εἰς τοὺς καπνοὺς καὶ τὴν δυστυχίαν, τὴν ὁποίαν ἐξαπέλυσεν ὁ πρωτοφανὴς αὐτὸς ἀγών, κατωρθώσαμε καὶ νὰ διατηρήσωμεν ἀλώβητον τὸν κοινοβουλευτισμόν, εἰς τὸν ὁποῖον βαθύτατα, πιστεύομεν ἀλλὰ καὶ τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας νὰ κατοχυρώσωμεν. Προσεφύγαμεν ἐγκαίρως εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, παρ’ ὅλας τὰς ἀντιρρήσεις αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν τότε, καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἐκτὸς αὐτῆς, καὶ ὑπήρξαμεν οἱ πρῶτοι οἱ ὁποῖοι ἀντελήφθημεν καὶ κατεστήσαμεν συνείδησιν ὅτι ἡ ἰσχὺς ἔγκειται εἰς τὴν συλλογικὴν ἀσφάλειαν. Ἐπετύχαμε τὴν κινητοποίησιν τοῦ μηχανισμοῦ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν καὶ ἡ ἐξέλιξις τῆς καταστάσεως μᾶς ἐδικαίωσε πλήρως. Προσειλκύσαμε, πρῶτοι ἡμεῖς, τὴν Ἀμερικανικὴν βοήθειαν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἡ περίπτωσις αὐτή, τὴν ὁποίαν ἐγκαινίασεν τὸ Λαϊκὸν κόμμα, ὑπῆρξεν ἡ ἀπαρχή, ἡ ἐπιτυχὴς ἀπαρχή, τῆς περαιτέρω ἐπεκτάσεως τοῦ πολυτίμου ἀμερικανικοῦ ἐνδιαφέροντος εἰς ὁλόκληρον τὸν ἐλεύθερον κόσμον. Ἐν τῇ ἀσκήσει τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ὅταν τὸ Λαϊκὸν κόμμα εὑρίσκετο εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἡ Ἑλλὰς ὑπῆρξε πρωτοπόρος. Ἔταμε νέας ὁδοὺς καὶ ἄλλοι τὰς ἠκολούθησαν, ἐνῷ σήμερον, ὅπως σαφῶς προκύπτῃ ἀπὸ τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ Ἑλλὰς ἀκολουθεῖ ὡς οὐραγός, ἑπομένη τῶν γεγονότων, δεχομένη ὅ,τι τῆς προσφέρεται καὶ διστάζουσα νὰ ἀπαιτήσῃ ὅ,τι τῆς ἀνήκει. Τὴν ἱκανοποίησίν μας ἐκ τῆς ἐπιτυχίας τῆς χαραχθείσης παρ’ ἡμῶν ἐθνικῆς πολιτικῆς, δὲν δύναται νὰ ἐπισκιάσῃ οἱαδήποτε εἰς τὸ ἐσωτερικὸν παραγνώρισις αὐτῆς. Ἤδη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικάς της ἀνακοινώσεις ἀγνοεῖ καὶ τὸ Κυπριακὸν καὶ τὸ Βορειοηπειρωτικὸν ζήτημα. Λυπούμεθα βαθύτατα δι’ αὐτὸ καὶ ἐνθυμούμεθα ὅτι ὁλόκληρος ὁ διπλωματικός μας ἀγὼν κατὰ τὰ ἔτη 1948 καὶ 49, διεξήχθη μὲ βάσιν τὴν ἄρνησίν μας ὅπως ἀναγνωρίσωμεν ὡς ὁριστικὰ τὰ ὅρια τῆς σημερινῆς Ἀλβανίας, ἐνταφιάζοντες οὕτω τὸ Βορειοηπειρωτικὸν ζήτημα, τό ὁποῖον ἡμεῖς, ἀντιθέτως κατωρθώσαμε νὰ κρατήσωμε μέχρι σήμερον ἀνοικτόν. Σήμερον, ἡ ψῆφος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ δὲν ἐπέτρεψεν εἰς τὸ Λαϊκὸν κόμμα νὰ ἀσκήσῃ ἀποφασιστικὴν ἐπιρροὴν ἐπὶ τὴν διαμόρφωσιν τῆς πολιτικῆς καταστάσεως καὶ τὴν περαιτέρω ἐξέλιξιν τῶν πολιτικῶν μας πραγμάτων. Διατηρεῖ ὅμως πάντοτε τὸ Λαϊκὸν κόμμα τὰς βασικὰς ἐκείνας ἀρχὰς ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη ἀπὸ τῆς ἱδρύσεώς του καὶ ἐπὶ τῶν ἐπάλξεων τῶν ὁποίων ἔπεσε καὶ ὁ ἀείμνηστος ἱδρυτής του. Τώρα ὅπως καὶ τότε μὲ περισσοτέρας ἢ μὲ ὀλιγωτέρας δυνάμεις, τὸ Λαϊκὸν κόμμα εἶναι ἀποφασισμένον νὰ συνεχίσῃ ἰδίαν καὶ αὐτοτελῆ πολιτικήν, οὐδενὸς γινόμενον παράλληλον καὶ ἀκολουθοῦν πάντοτε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πιστεύει, ὅτι ἐξυπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τῆς ὁλότητος. Διατηρεῖ ἀκεραίαν τὴν πίστιν του πρὸς τὸν λαὸν καὶ πρὸς τὸν κοινοβουλευτισμόν, τὸν ὁποῖον θεωρεῖ ὡς τὸ μόνον ἐνδεδειγμένον σύστημα διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιβάλλεται ἡ κυρίαρχος θέλησις τοῦ λαοῦ. Μέσα εἰς τὰ πλαίσια αὐτὰ τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν γενικωτέρων συμφερόντων τοῦ Ἔθνους, τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς τάξεως καὶ τῆς ἡσυχίας τῆς καταπολεμήσεως τῆς προνομιούχου οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας καὶ τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τὰς αἰωνίας ἀρχὰς τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος θὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ σήμερον πολιτευόμενον. Διότι δὲ ἀκριβῶς πιστεύει, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς ἀνάγκας αὐτάς, εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ἀρνηθῇ εἰς αὐτὴν τὴν ψῆφον τῆς ἐμπιστοσύνης του.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπαλτατζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§8Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Κύριοι βουλευταί, μὲ ἀγωνίαν πραγματικὴν καὶ συγκίνησιν παρηκολούθησεν ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος τὴν πολιτικὴν ἐξέλιξιν τοῦ τελευταίου τετραμήνου. Ὁ λαός μας ὁ ὁποῖος ἐξῆλθεν αἱμόφυρτος ἀπὸ τὴν δεκαετῆ πολεμικήν του περιπέτειαν καὶ πραγματικὸν ράκος οἰκονομικόν, ἀνέμενε μὲ λαχτάραν πραγματικήν, ἀπὸ τὴν πολιτικήν του ἡγεσίαν, νὰ σταθῇ εἰς τὸ ὕψος τῶν θυσιῶν εἰς τὰς ὁποίας ὑπεβλήθη ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Ἐπερίμενεν ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν νὰ ἐργασθῇ διὰ τὴν οἰκονομικὴν του ἀνόρθωσιν, διὰ τὴν ἀνασύνταξιν τὴν ἐθνικὴν καὶ τὴν πνευματικὴν τοῦ τόπου. Ὑπῆρξαν βαρύτατα τὰ τραύματα τὰ ὁποῖα ὑπέστη ὁ λαὸς καὶ αἱ ὑποχρεώσεις τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας, ἀναντιρρήτως ὑπῆρξαν μεγάλαι ἀπέναντι αὐτῶν τῶν θυσιῶν. Τίθεται τὸ ἐρώτημα ἂν ἡ πολιτικὴ ἡγεσία τοῦ τόπου ἐστάθη πράγματι εἰς αὐτὸ τὸ ὕψος, ἐὰν πράγματι ἐπέδειξε τὴν ἀπαιτουμένην κατανόησιν διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ αὐτὰ τὰ τεράστια προβλήματα, διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν κραυγὴν τοῦ πόνου, ὁ ὁποῖος ἐξήρχετο ἀπὸ τὸν πολυβασανισμένον λαόν μας. Δυστυχῶς, ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ, εἶναι ἀρνητική. Ὁ πολιτικός μας κόσμος, παρὰ τὴν καλήν του θέλησιν, ἠμπορῶ νὰ πῶ ὅτι δὲν ἀνταπεκρίθη πρὸς τὰς προσδοκίας τὰς ἐθνικάς, δὲν ἀνταπεκρίθη πρὸς τὰς προσδοκίας τοῦ λαοῦ μας. Ἀπόδειξις τούτου εἶναι, ὁ βίος τῆς παρελθούσης Βουλῆς. Ἡ παρελθοῦσα Βουλὴ ὑπῆρξε τὸ πρῶτον Σῶμα τὸ ὁποῖον ἐξελέγη μετὰ τὸ πέρας τοῦ συμμοριτοπολέμου. Ὑπὸ τὸ ἔμβλημα τῆς εἰρήνης, ὑπὸ τὸ ἔμβλημα τῆς οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως καὶ ἐργασίας, ἐχαιρέτησεν ὁ λαὸς τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν καὶ δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι καὶ ἡ παρελθοῦσα Βουλή, ὅπως καὶ ἡ παροῦσα, ἐλπίζω τὸ ἴδιον νὰ πράξῃ, ἐπέδειξε κατανόησιν καί, παρὰ τὰς ὀξύτητας τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ποὺ ἦσαν περισσότερον ἀκόμη ἀνεπτυγμέναι, ἐστάθη ἡ Βουλὴ ἐκείνη εἰς τὸ ὕψος της, καίτοι ὑπῆρξεν ἀντιπροσωπευτικὴ ὅλων τῶν τάσεων τῶν πολιτικῶν τοῦ τόπου. Ἐν τούτοις, μόλις παρῆλθεν ἕνα ἔτος, ἐρρίφθη ἡ ἰδέα τῆς διαλύσεως ἐκείνης τῆς Βουλῆς, μὲ τὴν δικαιολογίαν τῆς ἀδυναμίας τοῦ σχηματισμοῦ μονοκομματικῆς Κυβερνήσεως διότι, πράγματι, τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν τῆς 5ης Μαρτίου τοῦ παρελθόντος ἔτους ὑπῆρξεν, ὅπως καὶ τῶν ἐκλογῶν τῆς 4)9 τρέχοντος ἔτους, ὑπῆρξε τοιοῦτον ποὺ ἐπέβαλε συνεργασίαν πλειόνων κομμάτων, διὰ νὰ δώσουν Κυβέρνησιν εἰς τὸν τόπον. Ἐν τούτοις, ἡ πολιτικὴ ἡγεσία τοῦ τόπου παρεσύρθη, κατὰ τὴν γνώμην μας, περισσότερον ἀπὸ μίαν στενότητα ἀντιλήψεως, παρεσύρθη περισσότερον ἀπὸ κομματικὸν ὑπολογισμὸν καὶ ὤθησε τὸν τόπον ἄνευ λόγου οὐσιώδους καὶ εἰς βάρος τῆς οἰκονομικῆς ἀνασυγκροτήσεως τοῦ τόπου, εἰς βάρος τῆς ἡσυχίας τοῦ τόπου, εἰς βάρος τῆς ἠρεμίας τοῦ τόπου ὤθησεν ἀδικαιολογήτως εἰς ἐκλογὰς ἐσπευσμένας, μὲ τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς αὐτὰς θὰ προέκυπτε Βουλὴ ἡ ὁποία θὰ ἔδιδε σταθερωτέραν Κυβέρνησιν ἐκείνης. Τὰ δύο κόμματα τὰ ὁποῖα σήμερον συναποτελοῦν τὴν Κυβέρνησιν, εἶχον τὴν πρωτοβουλίαν αὐτῆς τῆς πολιτικῆς μας ἐξελίξεως, ὑποβοηθούμενα καὶ ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, διὰ νὰ σπεύσουν τὸ ταχύτερον εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ μάλιστα μὲ ἕνα καινοφανές, μὲ ἕνα καινούργιο ἐκλογικὸν σύστημα, τελείως ἀδοκίμαστον εἰς τὸν τόπον μας, τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν, ἡ ὁποία ἐθεωρήθη ὅτι ἦτο τὸ καταλληλότερον σύστημα, διὰ νὰ δώσῃ σταθερὰν Κυβέρνησιν. Καὶ τότε ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ὑψώσαμε φωνὴν διαμαρτυρίας ἐναντίον τῆς τοιαύτης πολιτικῆς ἐξελίξεως τοῦ τόπου ἡ ὁποία, ἐπαναλαμβάνω, ἀπέβαινεν εἰς βλάβην οὐσιωδῶν συμφερόντων τοῦ Ἔθνους. Ὑπεγραμμίσαμε τὴν περίοδον τῆς ἀνασυγκροτήσεως, τὴν ὁποίαν διερχόμεθα, ὑπεγραμμίσαμεν ἰδιαιτέρως τὴν λεπτότητα τῶν διεθνῶν συνθηκῶν ὑπὸ τὰς ὁποίας τελεῖ σήμερον ἡ ἀνθρωπότης, οὕτως ὥστε ἀπετέλει ἀναμφισβητήτως φθορὰν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ μας πολιτεύματος ἡ κατὰ τοιοῦτον τρόπον διαχείρισις ἐκ μέρους τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας τοῦ τόπου τῶν ζωτικῶν προβλημάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καί, ὅμως, δὲν εἰσηκούσθημεν. Ἤδη, ἔρχεται ἡ νέα Βουλὴ ἡ ὁποία ἔδωσεν οἵαν ἔδωσεν σύνθεσιν εἰς τὰ κόμματα καὶ πρὶν ἀκόμη συγκροτηθῇ εἰς Σῶμα, ἀκούεται καὶ πάλιν ἡ φωνὴ τῶν νέων ἐκλογῶν καὶ μάλιστα μὲ πλειοψηφικὸν σύστημα. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, κ. βουλευταί, ὅτι ὑπάρχουν περιπτώσεις καθ’ ἃς αὐτὸς πρέπει νὰ εἶναι ὁ κανὼν τῆς δημιουργίας τοῦ σχηματισμοῦ μονοκομματικῶν Κυβερνήσεων· ἀλλ’ αἱ μονοκομματικαὶ Κυβερνήσεις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀποτέλεσμα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι κατασκεύασμα ἐκλογικῶν συστημάτων. Αἱ μονοκομματικαὶ κυβερνήσεις πρέπει νὰ ἔχουν λαϊκὰ ἐρείσματα, πρέπει νὰ ἔχουν δύναμιν μέσα εἰς τὴν πηγὴν τὴν Ἐθνικήν, μέσα εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ Ἔθνους, ἀλλά, δυστυχῶς, εἰς τὸν τόπον μας, ἀποδεικνύεται ὅτι οὐδεμία πολιτικὴ παράταξις εἶναι δυνατόν, μὲ οἱονδήποτε σύστημα, νὰ συγκεντρώσῃ ἀπόλυτον πλειοψηφίαν διὰ νὰ δώσῃ Κυβέρνησιν καθαρῶς ἑνὸς κόμματος εἰς τὸν τόπον. Νομίζω ὅτι τὰ πειράματα τὰ ὁποῖα ἔγιναν εἰς τὸ παρελθόν, πρέπει νὰ ἀποτελέσουν διδάγματα, πρέπει νὰ ἀποτελέσουν μάθημα διὰ τὸν πολιτικόν μας κόσμον. Οὔτε ἡ θέσις μου, οὔτε ἡ πεῖρα μου εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ ὑποδείξῃ εἰς τοὺς πολιτικοὺς ἡγέτας τοῦ τόπου τὸ καθῆκον των· ἐν τούτοις ὅμως καὶ ἐγώ, ὡς ἁπλοῦν μέλος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ποὺ προέρχεται ἀπὸ μέσα ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ζῇ τὰ προβλήματά του καὶ παρακολουθεῖ τὰς σκέψεις του, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω αὐτὴν τὴν ὑπόδειξιν, διότι, τὸ λέγω ἀπὸ τοῦδε, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα θὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τὸν τόπον, οὔτε καλλιτέραν Βουλήν, οὔτε σταθερωτέραν Κυβέρνησιν, οὔτε καὶ εἶναι δυνατὸν ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας νὰ τὸ προδικάσωμεν, ὅτι ἓν κόμμα θὰ ἔλθῃ τόσον ἰσχυρόν, οὕτως ὥστε νὰ δημιουργηθῇ μία Κυβέρνησις σταθερὰ ἑνὸς μόνον κόμματος. Πρέπει, ἑπομένως, ὁ πολιτικὸς κόσμος νὰ πειθαρχήσῃ εἰς τὴν ἀξίωσιν καὶ τὴν ἐπιταγὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία, μὴ δίδουσα ἀπόλυτον πλειοψηφίαν εἰς μίαν παράταξιν, ἐμμέσως ὑποδεικνύει καὶ καθοδηγεῖ τὸν πολιτικὸν κόσμον εἰς τὴν ὁδὸν τῆς συνεργασίας. Νομίζω, ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ δρόμος, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἀκολουθήσῃ ἡ πολιτικὴ ἡγεσία τοῦ τόπου μας, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ, ἐπαναλαμβάνω, τὰ ζωτικὰ προβλήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ὑπέστη τόσας καταστροφὰς ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον δεκαετίαν, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπεται εἰς κανένα, ὁ ὁποῖος ἐπιθυμεῖ νὰ ἀσκήσῃ δημόσιον λειτούργημα εἰς τὸν τόπον αὐτόν, νὰ συνεχίσῃ καὶ περαιτέρω αὐτὴν τὴν τακτικήν, ἡ ὁποία δημιουργεῖ ἀδυναμίαν εἰς τὸ Ἔθνος, δημιουργεῖ κενὰ εἰς τὴν προσπάθειαν τῆς οἰκονομικῆς μας ἀνασυγκροτήσεως, τῆς εἰρηνεύσεως, τῆς ἠρεμίας καὶ γαλήνης τῆς ψυχικῆς, τῆς ὁποίας τόσον μεγάλην ἀνάγκην ἔχει ὁ λαός. Διότι φοβοῦμαι, ἐπὶ πλέον, ἐὰν ὠθήσωμε τὸν τόπον εἰς νέας ἐκλογὰς καὶ μάλιστα, μὲ πλειοψηφικὸν σύστημα, μὲ τὴν ὀξύτητα, ἡ ὁποία προσδίδεται εἰς τοὺς πολιτικούς μας ἀνταγωνισμούς, ὀλιγώτερον ἴσως ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν, περισσότερον ἀπὸ τὸν τύπον, θὰ δημιουργήσωμεν ἕνα νέον διχασμόν, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπισωρεύσῃ νέα δεινὰ εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅστις, ἐπαναλαμβάνω, ἔχει ἀνάγκην εἰρήνης, ἐργασίας καὶ ἑνότητος ὅλων τῶν ἐθνικῶν μας δυνάμεων.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κ. συνάδελφε, ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων.

§10Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἐτέθησαν αὐτὰ τὰ ζητήματα, κύριε Πρόεδρε. Μὴ ἀνησυχῆτε· θὰ ἔλθω καὶ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις. Νομίζω, ὅτι ἡ σχηματισθεῖσα Κυβέρνησις, τῆς ΕΠΕΚ καὶ τῶν Φιλελευθέρων, εἶναι Κυβέρνησις, ἡ ὁποία στηρίζεται εἰς ἰδίαν αὐτῆς πλειοψηφίαν καί, ἑπομένως, πρέπει νὰ τῆς παρασχεθῇ ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος, διὰ νὰ ἀποδώσῃ ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσῃ ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας, ἐφόσον, ἐπαναλαμβάνω, ἡ Κυβέρνησις τῶν δύο κομμάτων ἐξασφαλίζει μίαν πλειοψηφίαν, ἔστω καὶ ἀσθενῆ. Ἐὰν ἦτο δυνατόν, νὰ διευρυνθῇ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις καὶ μὲ τὸ μεγαλύτερον κόμμα τοῦ Ἑλληνικοῦ Συναγερμοῦ, βεβαίως, αὐτὸ θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, ἴσως δὲ ἡ ἐξέλιξις τῶν πραγμάτων νὰ ὑποβοηθήσῃ καὶ μίαν τοιαύτην συνεργασίαν. Καὶ τώρα, κύριοι βουλευταί, ἔρχομαι νὰ ἐκθέσω τὰς ἀπόψεις μου, ὡς ἀγροτικοῦ βουλευτοῦ, ἐπὶ τοῦ κυρίου σώματος τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι ὡς ἀγροτικὸς βουλευτής, ἀντιπροσωπεύω μίαν νεαρὰν καὶ μικράν, μικροτάτην, ἀλλὰ γενναίαν εἰς πράξεις πολιτικὰς κίνησιν, ὀφείλω, λέγω, νὰ δηλώσω, ὅτι αἰσθάνομαι μίαν ἀπογοήτευσιν ἀπὸ τὸ περιεχόμενον τῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, τόσον ὅσον ἀφορᾷ τὸν τομέα τῆς οἰκονομικῆς της πολιτικῆς, ὅσον καὶ τὸν τομέα τῆς κοινωνικῆς της πολιτικῆς καὶ ἰδιαιτέρως, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τομέα τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐπερίμενα ἀναγγελίαν ἑνὸς προγράμματος περισσότερον ριζοσπαστικοῦ, ἐγγυωμένου τὴν πραγματικὴν ἐκείνην ἀλλαγήν, τὴν ὁποίαν ἀμφότερα τὰ κόμματα—καὶ ἡ ΕΠΕΚ καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων—ὑπεσχέθησαν προεκλογικῶς εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Καὶ τὰ δύο κόμματα καὶ τὸ καθένα ξεχωριστά, ὑπεσχέθησαν, ὅτι θὰ πατάξουν τὴν οἰκονομικὴν ὀλιγαρχίαν, ἐρχόμενα εἰς τὴν ἐξουσίαν. Σήμερον, δυστυχῶς, μέσα εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, δὲν ἀνευρίσκω κἂν τὴν λέξιν τῆς «οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας»! Δὲν βλέπω τίποτε τὸ συγκεκριμένον, εἶναι κάπως πολὺ ἀόριστα. Εὔχομαι ἐν τῇ ἐξελίξει ἡ Κυβέρνησις νὰ προσκομίσῃ συγκεκριμένα νομοθετικὰ μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων αὐτὲς οἱ γενικότητες θὰ μᾶς ἐμφανίσουν πράγματι ἕνα προοδευτικὸν καὶ ριζοσπαστικὸν πρόγραμμα, ἀλλ’ ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ κρατήσωμεν ἄκραν ἐπιφυλακτικότητα ἀπέναντι τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Ἐὰν πάρωμεν τὴν σειράν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις, ἐπὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς δὲν ἔχω ἀπολύτως τίποτε νὰ προσθέσω, διότι ὅλοι μας ἐμπνεόμεθα ἀπὸ τὰς αὐτὰς διαθέσεις —καὶ εἶναι εὐχάριστον, ὅτι ὅλα τὰ κόμματα ἔχουν κοινὴν ἐθνικὴν πολιτικήν. Ἐπιθυμῶ καὶ ἐγὼ νὰ ἐξάρω τὴν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ τονώσῃ τὰς σχέσεις μὲ τὴν φίλην Τουρκίαν καὶ Γιουγκοσλαυΐαν, ἀκόμη καὶ μὲ τὴν σημερινὴν Ἰταλίαν καὶ Γερμανίαν. Ἀλλ’ ἐκφράζω καὶ ἐγὼ γενικώτερον τὸν πόθον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅπως ἡ Κυβέρνησις εἰς ἓν θέμα, ποὺ θίγει τὴν ἐθνικήν μας εὐθιξίαν, εἰς τὸ θέμα τῆς Ἑνώσεως τῆς Κύπρου μετὰ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος, ἐπιδείξῃ ὅλην τὴν ἀπαιτουμένην δραστηριότητα καὶ ὅλην τὴν ἀπαιτουμένην σταθερότητα καὶ ἐμμονήν. (Χειροκροτήματα). Ὅσον ἀφορᾶ· τὸ θέμα τῆς Ἀνασυγκροτήσεως καὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, κ. συνάδελφοι, πρωταρχικῶς πρέπει νὰ τονίσω, ὅτι δὲν βλέπω μέσα εἰς αὐτὴν τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν, εἰς τὴν ὁποίαν περιλαμβάνεται καὶ ὁ τομεὺς τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς, δὲν βλέπω νὰ ἀναφέρεται ἡ λέξις τῶν συμμοριοπλήκτων, ὡσὰν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀντιμετωπίζῃ τὸ πρόβλημα τῶν συμμοριοπλήκτων ὡς ἀνῆκον πλέον εἰς τὴν ἱστορίαν. Ὑποθέτω, ὅτι τοιοῦτόν τι δὲν συμβαίνει καὶ ἁπλῶς ἀποτελεῖ σύμπτωσιν ἡ μὴ ἀναγραφὴ τῶν κατευθύνσεων, ποὺ θὰ ἀκολουθήσῃ ἡ Κυβέρνησις ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ κόσμου τῶν συμμοριοπλήκτων, τὸν ὁποῖον τὸν ἔχομεν ἐγκαταλελειμμένον εἰς τὰ ὀρεινὰ διαμερίσματα τῆς Ἑλλάδος τὴν στιγμὴν ποὺ βλέπομεν αὐτὴν τὴν ζωήν, αὐτὸν τὸν πλοῦτον καὶ αὐτὴν τὴν χλιδὴν εἰς τὰ μεγάλα ἀστικὰ κέντρα καί, ἰδιαιτέρως, εἰς τὴν πρωτεύουσαν. Καὶ ὁμιλοῦμεν κατόπιν περὶ ἀστυφιλίας καὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἐπανόδου τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου καὶ τῶν ἄλλων ἐργαζομένων εἰς τὴν ἐπαρχίαν, εἰς τὴν ὕπαιθρον, εἰς τὰ χωριά μας! Εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς Ἀνασυγκροτήσεως βλέπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις περιορίζει πλέον τὶς φιλοδοξίες της διὰ τὴν ἐκβιομηχάνισιν τῆς χώρας, λόγῳ τῆς περικοπῆς τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Βεβαίως ἡ ἵδρυσις τοῦ ἐργοστασίου ἀζώτου, ποὺ ἐπαγγέλλεται ἡ Κυβέρνησις, εἶναι ἕνα οὐσιῶδες κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην ἀπολύτου ἐνισχύσεως, διότι πράγματι θὰ προσφέρῃ ἰδιαιτέρας ὑπηρεσίας εἰς τὴν ἐθνικήν μας οἰκονομίαν. Ἡ Κυβέρνησις ὁμιλεῖ ἀκόμη περὶ συνεχίσεως τῶν ἔργων ἐξηλεκτρισμοῦ τῆς χώρας. Ὡς πρὸς τὸ κεφάλαιον αὐτὸ καὶ ἄλλοτε μοῦ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ εἴπω—καὶ σήμερον ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ τὸ ἐπαναλάβω, ὅτι ὡς ἔχει καταστρωθῇ τὸ πρόγραμμα ἐξηλεκτρισμοῦ τῆς χώρας, μὲ τὴν κατανομήν, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὸν κορμὸν τῆς Ἑλλάδος, ἕνα μεγάλο, μέγιστον τμῆμα, τὸ τμῆμα τῆς Ἀνατ. Μακεδονίας καὶ Θράκης ἀπονεκροῦται. Διότι ὅλη ἡ προσπάθεια τοῦ ἐξηλεκτρισμοῦ ἀρχίζει ἀπὸ τὸν Βόδαν, προχωρεῖ πρὸς τὴν Στερεὰν Ἑλλάδα καὶ φθάνει εἰς τὸν Λάδωνα καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ εἴπῃ ὅτι εἰς τὸν κορμὸν τῆς Ἑλλάδος ἐπέρχεται συμφόρησις αὐτῶν τῶν ἐγκαταστάσεων καὶ ἀφίνεται ἕνα ἄλλο ἄκρον, μία σπονδυλικὴ στήλη, ἡ ὁποία ἁπλοῦται εἰς τὸ ἄκρον ἐκεῖνο τῆς Βαλκανικῆς ποὺ ὑπενθυμίζει τὴν Βαλκανικήν μας θέσιν εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν καὶ Θράκην, ἀκόμη ἀπὸ τὴν Χαλκιδικὴν καὶ τὸ Κιλκὶς καὶ περαιτέρω τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχουν ὑδατοπτώσεις ἀπὸ τὰ νερὰ τοῦ Νέστου, ποὺ πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ καὶ ἐκεῖ τὸ πρόβλημα αὐτὸ τοῦ ὑδροηλεκτρισμοῦ. Ἀκόμη ὑπάρχει τὸ κάρβουνο τῶν Σερρῶν διὰ τὸ θερμοηλεκτρικὸν ἐργοστάσιον. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν αὐτὸ τὸ αἴτημα τοῦ λαοῦ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης, ποὺ ἔχει τόσον πλοῦτον εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον, χωρὶς νὰ βλέπῃ νὰ πραγματοποιῆται ἕνας τοιοῦτος πόθος καὶ γνωρίζομεν ποίαν ἐπίδρασιν καὶ ποίαν ὠφέλειαν θὰ ἔχῃ ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία τῆς χώρας. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἕνα τοιοῦτον εὐπαθὲς διαμέρισμα, ὅπως τὸ διαμέρισμα τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης, νὰ τὸ ἀφήσωμεν μόνον ὑπὸ τὴν ἐπιρροὴν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς καὶ τῆς γεωργικῆς οἰκονομίας, ἕνα τόπον, ὁ ὁποῖος ἔχει μεγάλο τμῆμα τοῦ καταναλωτικοῦ μας πληθυσμοῦ, χωρὶς νὰ δημιουργήσωμεν καὶ ἐκεῖ τὰς προϋποθέσεις τῆς ἐκβιομηχανοποιήσεως καὶ τῆς ἀνόδου τῆς στάθμης τῆς ζωῆς τῶν πληθυσμῶν αὐτῶν τῶν περιφερειῶν. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω διὰ τὰ ἄλλα θέματα περισσότερον, ἀλλ’ εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπ’ ὀλίγην ὥραν. Ὀφείλω ἰδιαιτέρως νὰ ὑπογραμμίσω τὴν πενιχρότητα τῶν κυβερνητικῶν δηλώσεων εἰς τὸ μεγάλο αἴτημα τῆς ἀγροτικῆς μας τάξεως, τῆς ἐξασφαλίσεως τιμῶν ἀσφαλείας τῶν γεωργικῶν προϊόντων, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἔχῃ ὁ ἀγροτικός μας κόσμος τὸ εἰσόδημα ἐκεῖνο, μὲ τὸ ὁποῖον θὰ ἠμπορέσῃ νὰ συντηρήσῃ τὴν οἰκογένειάν του καὶ νὰ συνεχίσῃ τὴν καλλιεργητικήν του ἐπίδοσιν. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἕνα βασικὸν αἴτημα καὶ ἔπρεπε ἡ Κυβέρνησις νὰ ξεκαθαρίσῃ ποίαν πολιτικὴν θὰ ἀκολουθήσῃ εἰς τὸν τομέα αὐτὸν τὸν μεγάλον ποὺ ἀπασχολεῖ τὸν μεγαλύτερον πληθυσμὸν τῆς Ἑλλάδος, ποίαν πολιτικὴν θὰ ἀκολουθήσῃ ἔναντι τῶν γεωργικῶν τιμῶν, ἀπέναντι τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, ἀπέναντι τοῦ γεωργικοῦ εἰσοδήματος. Διότι, ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ σταθεροποιήσεως τῶν μισθῶν καὶ τῶν ἡμερομισθίων, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι οἱ μισθοὶ καὶ τὰ ἡμερομίσθια θὰ λάβουν μίαν ἐπέκτασιν καὶ ἐπάνω εἰς τὸν ἀγροτικόν μας πληθυσμόν, ὁ ὁποῖος δυστυχῶς μὲ τὴν μεγάλην στενότητα τῆς γῆς, ποὺ ἔχομεν, οὐσιαστικῶς εἶναι ἐργάτης, δὲν εἶναι πλέον κτηματίας καὶ ἀπὸ τὴν ἀτομικήν του ἐργασίαν καὶ τὴν ἐργασίαν τῆς οἰκογενείας του δὲν λαμβάνει τίποτε ἄλλο, παρὰ ἕνα ἡμερομίσθιον. Καὶ τίθεται τὸ ἐρώτημα, ποῖον θὰ εἶναι αὐτὸ τὸ ἡμερομίσθιον τοῦ ἀγρότου, τοῦ ἐργάτου τῆς γῆς; Βεβαίως γνωρίζετε καὶ μᾶς ἀπησχόλησε κατ’ ἐπανάληψιν τὸ θέμα αὐτό, ὅτι σήμερον τὸ γεωργικὸν εἰσόδημα δὲν καλύπτει οὔτε τὸ 30% τοῦ τιμαρίθμου τῆς ζωῆς. Ἐνῷ τὰ βιομηχανικὰ προϊόντα εὑρίσκονται εἰς μέγα ὕψος, τὰ γεωργικὰ προϊόντα δυστυχῶς εὑρίσκονται εἰς πολὺ χαμηλὸν ἐπίπεδον. Εἶναι ἀνάγκη, λοιπόν, διὰ νὰ κρατήσωμεν τὴν Ἑλληνικὴν ὕπαιθρον εἰς τὴν θέσιν της, διὰ νὰ ἀνακόψωμεν αὐτὸ τὸ ρεῦμα τῆς ἀστυφιλίας, διὰ νὰ δημιουργήσωμεν τὰς προϋποθέσεις τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς ὀρεινῆς καὶ τῆς πεδινῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἀνάγκη νὰ δημιουργήσωμεν εἰς τὴν ὕπαιθρον ἀκόμη εὐνοϊκωτέρας συνθήκας διαβιώσεως. Εἰς τὴν Γαλλίαν συγκεκριμένως τὰ γεωργικὰ προϊόντα ἔχουν, ἐν σχέσει μὲ τὰ βιομηχανικὰ προϊόντα, ἀκόμη ὑψηλότερον συντελεστήν, ἐνῷ εἰς τὴν Ἑλλάδα ὄχι μόνον δὲν κατορθώσαμεν νὰ τὰ ἐξισώσωμεν, ἀλλὰ τὰ γεωργικὰ προϊόντα κατὰ πολὺ ὑπολείπονται τῶν βιομηχανικῶν τοιούτων καὶ ἐὰν δὲν ἔχῃ ὁ ἀγρότης τὴν οἰκονομικὴν βάσιν τῆς συντηρήσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ κανένα ἀπολύτως μέτρον νὰ τὸν κρατήσωμεν καὶ σὲ λίγα χρόνια θὰ θρηνήσωμεν ἐπὶ οἰκονομικῶν ἐρειπίων, διότι διὰ τῆς πολιτικῆς αὐτῆς τῆς ἐγκαταλείψεως τῶν ἀγροτικῶν μας πληθυσμῶν δὲν πράττομεν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ὑποσκάπτωμεν τὰ θεμέλια τοῦ Ἔθνους. Ἡ Κυβέρνησις, ἡ προκάτοχος, ἐξήγγειλε τὴν ἀπόφασίν της διὰ τὸ λάδι καὶ πράγματι, παρὰ τὴν ἀντίδρασιν τῶν ἐλαιεμπόρων, ἡ Κυβέρνησις προχωρεῖ εἰς τὴν θέσπισιν μιᾶς τιμῆς ἀσφαλείας, ἡ ὁποία περιστρέφεται μεταξὺ 11.500 καὶ 12.000 δραχμῶν. Βεβαίως δὲν εἶναι ἡ τιμὴ ἀσφαλείας διὰ τὸ λάδι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκουν οἱ ἐλαιοπαραγωγοί μας, ἀλλὰ διὰ νὰ εἴμεθα δίκαιοι, εὑρίσκεται ἐντὸς τῶν ὁρίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐξασφαλίζουν εἰς τὸν ἐλαιοπαραγωγὸν ἕνα στοιχειῶδες ἐπίπεδον ζωῆς, καίτοι εἶναι ἡ τιμὴ αὐτὴ πολὺ κατωτέρα, ἐν σχέσει μὲ τὰς τιμὰς τῶν βιομηχανικῶν προϊόντων καὶ τὸν τιμάριθμον τῆς ζωῆς. Ἀλλὰ θὰ ἤθελα νὰ εἴπω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐτόνισα καὶ ἄλλοτε εἰς τὸν τότε Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἀνάγκην, αὐτὴ ἡ πολιτικὴ νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς ἄλλα ἐθνικὰ προϊόντα, ὅπως ὁ βάμβαξ, ὁ ὁποῖος δυστυχῶς διαρρέει σήμερον εἰς τὸ ἐμπόριον, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ καμμία προστασία τῆς παραγωγῆς. Δίδεται ποσὸν 4.000 δραχμῶν διὰ τὴν συγκέντρωσιν βάμβακος, ἐνῷ πρέπει νὰ δίδωνται 7.000 καὶ 7.500 δραχμαί, ποὺ εἶναι ἡ τιμὴ τῆς εἰσαγωγῆς. Ἐδῶ εἶναι ἀκριβῶς τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα τῆς ὀλιγαρχίας, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν καὶ τὴν θέλησιν νὰ τὰ ἀντιμετωπίσῃ, διότι ἡ ἰσχυρὰ δύναμις τῆς βαμβακοβιομηχανίας ἠμπόδισε καὶ πέρυσι τὰς ἐξαγωγὰς τοῦ βάμβακος καὶ ἐπεσώρευσε ζημίας εἰς τὸν τόπον μας καί ἐχάσαμε 70 δισεκατομμύρια δραχμῶν, διότι οἱ ἔμποροι τοῦ βάμβακος ἤθελαν νὰ κρατήσουν αὐτὴν τὴν κατάστασιν τῆς ἐγκαταλείψεως. Δὲν εἶναι ἄκαιρον καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτήν, νὰ ἐξάρωμεν τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἀποδίδομεν εἰς αὐτὰ τὰ ἐθνικά μας προϊόντα καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ θίγωνται αὐτὰ τὰ θέματα, ἔστω καὶ δι’ ὀλίγων καὶ πρέπει νὰ συζητοῦνται μέσα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, κατὰ τὸν πλέον ἐπίσημον τρόπον, ὅταν συζητοῦνται αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀφοροῦν μεγάλα τμήματα τοῦ πληθυσμοῦ μας. Καὶ ὅταν ἔχωμεν αὐτὴν τὴν ἐγκατάλειψιν τοῦ βάμβακος, ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐν συνεχεία, τὸ τί θὰ κάμῃ διὰ τὸν καπνόν; Ὡμίλησεν ἡ Κυβέρνησις περὶ τονώσεως τῶν ἐξαγωγῶν μας. Ὁ καπνὸς εἶναι ἀπὸ τὰ ἐξαγωγικὰ προϊόντα μας, ὁ ὁποῖος καπνὸς ἐστήριξε τὸ ἐμπορικὸν ἰσοζύγιον τοῦ τόπου μας, ὁ ὁποῖος ἀντιπροσωπεύει τὸ 50% τῶν ἐξαγωγῶν μας. Πῶς θὰ τονώσωμεν τὴν ἐξαγωγὴν τῶν προϊόντων μας, πῶς θὰ τονώσωμεν τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ καπνοῦ μας, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ τιμή, εἰς τὴν ὁποίαν πωλεῖ ὁ καπνοπαραγωγός, εἶναι τόσον χαμηλή, εἶναι τόσον καταστρεπτική, οὕτως ὥστε κάτι τὸ πρωτοφανὲς συμβαίνει, κάτι τὸ ὁποῖον οἱ περισσότεροι ἐξ ὑμῶν, δὲν θὰ τὸ ἔχουν ὑπ’ ὄψει των, ὅτι ὁ καπνὸς σήμερον πωλεῖται εἰς τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν καὶ Θράκην εἰς τοιαύτας τιμάς, ὡσὰν νὰ ἐπωλούσαμεν τὸ λάδι 4.000 καὶ 5.000 δραχμάς. Ἐὰν εἶναι δυνατὸν τὸ λάδι τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης, δηλαδὴ ὁ καπνός, νὰ πωλῆται εἰς τοιαύτην τιμήν. Ἡ τιμὴ ποὺ πωλοῦν οἱ καπνοπαραγωγοὶ τὸ προϊόν τους, ἐὰν τὸ ἀναγάγωμεν καὶ συγκριτικῶς καθορίσωμεν τὴν θέσιν τοῦ καπνοῦ ἀπέναντι καὶ αὐτοῦ τοῦ λαδιοῦ, ποὺ τέλος πάντων ἐδόθη κάποια τιμὴ στοιχειώδους προστασίας, πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας καὶ τὸ ἀποδεικνύομεν μὲ στοιχεῖα ἐπίσημα ἀπὸ τὸν Ὀργανισμὸν Καπνοῦ, ὅτι πωλεῖται σήμερον τὸ λάδι τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, δηλαδὴ ὁ καπνός, ἀντὶ 4.000 καὶ 5.000 δραχμῶν, εἰς αὐτὸν τὸν τόπον, τὸν ὁποῖον ὅλοι μας, μὲ τὴν ἔξαρσιν τὴν πατριωτικὴν καὶ τὴν ἐθνικήν, ἀποκαλοῦμεν ὡς τόπον ἡρώων, οἷα εἶναι ἡ Ἀνατολικὴ Μακεδονία καὶ Θράκη, ἡ ὁποία ὑπέστη τοιαύτας θυσίας καὶ τοιαῦτα κακά, κατὰ τοιοῦτον τρόπον νὰ ἀντιμετωπίζῃ τὸ Κράτος τὴν πριμοδότησιν τῆς παραγωγῆς καὶ ἐγκαταλείπει ἀβοήθητον ἐπὶ 18 μῆνας τὸν καπνοπαραγωγόν, τὸν ἥρωα αὐτὸν τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, τὸν φρουρὸν τῶν Ἀνατολικῶν συνόρων, ὁ ὁποῖος ἐπρόταξε τὰ στήθη του εἰς τὰ ὑψώματα ἐκεῖνα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραμείνωμεν ἡμεῖς ἀσυγκίνητοι ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ πόνου, ἀπέναντι αὐτῆς τῆς ἀδικίας. Ἡ χώρα τῶν ἡρώων δὲν εἶναι μόνον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι πρόθυμοι εἰς θυσίας, ἡ χώρα τῶν ἡρώων ἀναμένει καὶ ἀπ’ αὐτὴν τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, καὶ ἀπ’ αὐτὴν τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν μίαν ἀνάλογον ἀνταπόκρισιν εἰς αὐτὰ τὰ δικαιότατα αἰτήματα, τὰ ὁποῖα προβάλλει, διότι ἄλλως ὁ λαὸς αὐτὸς θὰ ἀναγκασθῇ νὰ ἀναλάβῃ εἰς τὰ χέρια του ἕνα ἀγῶνα ἀπογνώσεως, τὸν ὁποῖον πρέπει μὲ κάθε θυσίαν νὰ ἀποτρέψωμεν. Ὑπῆρξαν τὰ πρῶτα κρούσματα εἰς τὴν ἡρωϊκὴν Δράμαν, ἐπὶ 10 ἡμέρας ὅλα τὰ καταστήματα εἰς τὴν Δράμαν ἔκλεισαν, ἡ φωνὴ δὲ τῆς ἀπογνώσεως, ἡ ὁποία ἦλθεν ἀπὸ ἐκεῖ δὲν ἐπιτρέπει νὰ μένῃ ἀσυγκίνητος ἡ Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας ἐπικαλοῦμαι τὴν ἀμέριστον προσοχὴν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου, Δράμα, Σέρραι Καβάλλα, Ξάνθη ἀντιμετωπίζουν τὸ φάσμα τῆς οἰκονομικῆς ἐξαθλιώσεως, τὸ φάσμα ἑνὸς οἰκονομικοῦ ὑποσιτισμοῦ ποὺ δὲν ὑποσκάπτει τὴν ὑγείαν τῶν κατοίκων, ἀλλὰ πράγματι ὑποσκάπτει τὴν ὕπαρξίν των. Ἔχω τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα γιὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζω ἀποτελοῦν μίαν πραγματικότητα, ἀλλὰ κηδόμενος τοῦ χρόνου σας θὰ ἀποφύγω νὰ τὰ ἀναφέρω, τὰ ἔχω ὅμως εἰς διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ συγκέντρωσις τὴν ὁποίαν ἐπηγγέλθη ἡ τότε Κυβέρνησις πρὸ 4 μηνῶν, λόγῳ τῆς προεκλογικῆς περιόδου δὲν ἐπραγματοποιήθη καὶ μὴ πραγματοποιηθείσης τῆς συγκεντρώσεως τῶν καπνῶν κατ’ ἐκείνην τὴν περίοδον διέρρευσεν ὅλη ἡ καπνοπαραγωγή. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ τὰ ἀγροτικὰ ζητήματα, πλὴν ἀπὸ τοῦ νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν ἰδιαιτέραν μέριμναν ὑπὲρ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία εἶναι ἀνάγκη νὰ τονωθῇ περισσότερον, διότι σήμερον εὑρίσκεται ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ ἀντιμετωπίσῃ στοιχειώδεις ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τοῦ ἀγροτικοῦ μας πληθυσμοῦ, οὔτε κἂν καλλιεργητικὰ δάνεια οὔτε κἂν μεσοπρόθεσμα δάνεια δύναται νὰ δώσῃ. Ἐπίσης θὰ ἤθελα νὰ τονίσω, ὅτι αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις δὲν περιέλαβον οὐδεμίαν μνείαν διὰ τὸ ζήτημα τῶν ὠφεληθέντων ἐκ τοῦ πληθωρισμοῦ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς αὐτὰς τὰς στιγμὰς νὰ ἀφήσωμεν τὸ ζήτημα αὐτό. Θὰ ἤθελα νὰ τονίσω ἐπίσης τὸ ζήτημα τῆς ἀσυδοσίας καὶ τὴν ὑποστήριξιν τὴν ὁποίαν ἀπολαμβάνουν αἱ βιομηχανίαι μὲ τοὺς δασμοὺς καὶ μὲ ἄλλα προστατευτικὰ μέσα, μὲ τὰ ὁποῖα ἐπιβαρύνεται τὸ κόστος ὡρισμένων βιομηχανικῶν προϊόντων μὲ 100%. Δὲν θὰ σᾶς ὁμιλήσω διὰ τὰς κοινωνικὰς ἀσφαλίσεις τῶν ἀγροτῶν, τὰς ὁποίας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπηγγέλθη εἰς τὸ πρόγραμμά του, διότι εὔχομαι νὰ εἴμεθα εἰς θέσιν ταχέως νὰ χαιρετίσωμεν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ θεσμοῦ τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων καὶ ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἐξῆρε τὴν προσπάθειάν της νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ τὴν ἀποκέντρωσιν. Νομίζω, ὅτι θὰ προχωρήσῃ τὸ ταχύτερον εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀποκεντρώσεως καὶ αὐτοδιοικήσεως δευτέρου βαθμοῦ. Αὐτὸ ἄλλωστε ἀπετέλει παλαιὰν ἐπαγγελίαν τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων. Δυστυχῶς ἀπουσιάζει ἀπὸ τὸ Σῶμά μας ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ κόμματος κ. Παπανδρέου. Ἐλπίζω, ἡ ἀπουσία αὐτοῦ νὰ μὴ ἀποτελέσῃ ἀφορμὴν νὰ λησμονηθῇ αὐτὴ ἡ ἐπαγγελία τῆς ἀποκεντρώσεως πρὸς τὴν ὁποίαν ὁ κ. Παπανδρέου εἶχεν ἰδιαιτέραν ἀδυναμίαν. Ἄλλωστε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς τότε Κυβερνήσεως καὶ νῦν Ἀντιπρόεδρος ἐξήγγειλε διὰ τὸν μῆνα Ἰούλιον 1951 τὰς ἐκλογὰς διὰ τὰ νομαρχιακὰ συμβούλια, ἀλλὰ ἡ ἐκλογικὴ περιπέτεια δὲν τοῦ ἐπέτρεψε νὰ τὰς πραγματοποιήσῃ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς εἰρηνεύσεως δὲν ἔχω τίποτα νὰ προσθέσω, εἰς ὅσα ἡ Κυβέρνησις ἐπαγγέλεται. Πράγματι, πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα διὰ τῶν ὁποίων νὰ ἀρθοῦν αἱ ἀδικίαι, τὰ ὁποῖα ὅμως ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει νὰ δύνανται νὰ θέσουν εἰς κίνδυνον τὴν ἀσφάλειαν τοῦ τόπου, διὰ τὴν ὁποίαν εἰς τόσας θυσίας ὑπεβλήθη τὸ Ἔθνος. Κύριοι βουλευταί, περαίνων τὸν λόγον μου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου, διότι εὑρίσκομαι εἰς ἀμηχανίαν νὰ παράσχω ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Βέβαια ἀπὸ μίαν ψῆφον δὲν ἐξαρτᾶται τίποτα. Ἐὰν ἐπρόκειτο μία ψῆφος νὰ βοηθήσῃ θὰ τὸ ἐσκεπτόμην πολὺ καὶ τοῦτο, διότι νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς ἐκλογάς. Ἀποκρούω τὰς ἐκλογὰς ὄχι διότι πτοοῦμαι, δὲν πτοοῦμαι οὔτε ὡς ἄτομον οὔτε ὡς κόμμα, τὰς ἀποκρούω διὰ λόγους ἐθνικοὺς καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἐὰν ἐπρόκειτο ἡ ψῆφος ἡ ἰδική μου νὰ εἶχεν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς τύχης τῆς Κυβερνήσεως θὰ τὸ ἐσκεπτόμην. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἔχω μίαν ἐπιφυλακτικότητα ζωηρὰν ἔναντι τῶν πολιτικῶν ἐπαγγελιῶν τῆς Κυβερνήσεως, εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τῆς ἀρνηθῶ ψῆφον ἐμπιστοσύνης. Ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ ἔχω αὐτὴν τὴν ἐπιφυλακτικότητα καὶ νὰ ἀρνηθῶ τὴν παροχὴν τῆς ψήφου μου. Εἶναι περιττὸν νὰ τονίσω, ὅτι θὰ παρακολουθήσωμεν μὲ πᾶσαν δυνατὴν ἀντικειμενικότητα τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν θὰ διστάσωμεν, ὅπως καὶ εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν τὸ ἐπράξαμεν, νὰ ὑποστηρίξωμεν πράξεις Κυβερνητικάς, αἱ ὁποῖαι ἐξυπηρετοῦν τὸ ἐθνικόν, τὸ κοινωνικὸν σύνολον. Δὲν θὰ διστάσωμεν, ἐπαναλαμβάνω, ἔστω καὶ ἂν πρόκειται νὰ παραγκωνίσωμεν φίλτατα πρόσωπα, νὰ ἐλέγξωμεν παραλείψεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ τονίσω εἶναι, ὅτι τὸ μόνον κίνητρον, ὁ μόνος ὁδηγὸς τῆς πολιτικῆς μας θὰ εἶναι τὸ καθολικὸν συμφέρον, τὸ γενικώτερον συμφέρον, διότι ἀποβλέπομεν καὶ ἡμεῖς, ἔστω καὶ ὡς μία μονάς, νὰ προσφέρωμεν τὰς ὑπηρεσίας μας εἰς τὸ Ἔθνος καὶ εἰς τὴν Πατρίδα μας. (Χειροκροτήματα).

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Χούτας, κατέθεσεν εἰς τὸ Προεδρεῖον τὴν ἑξῆς δήλωσιν:

ΔΗΛΩΣΙΣ

Κατόπιν τῆς ὀρθῆς τοποθετήσεως τοῦ θέματος τῶν μέτρων εἰρηνεύσεως ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις, θέλω παράσχει εἰς αὐτὴν σήμερον ψῆφον ἐμπιστοσύνης, μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι δὲν θὰ ἀποστῇ τῆς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου διὰ τῶν ὡς ἄνω δηλώσεών της χαραχθείσης γραμμῆς.

ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΧΟΥΤΑΣ

Βουλευτὴς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας Μὴ ὑπάρχοντος ἑτέρου ἀγορητοῦ κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. Παρακαλῶ ὅπως προσέλθουν ὡς ψηφολέκται, οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δημ. Ζέρβας καὶ Ἀν. Δερδεμέζης Τὸ ἐρώτημα τίθεται οὕτω: Οἱ ἐγκρίνοντες τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρέχοντες ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς αὐτὴν λέγουσιν ΝΑΙ, οἱ μὴ ἐγκρίνοντες τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις καὶ μὴ παρέχοντες ψῆφον ἐμπιστοσύνης λέγουσιν

ΟΧΙ.

Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, τῶν κ. κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως εἰς τὸ τεθὲν ἐρώτημα:

Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς ἀνακοινοῦται ὑπὸ τοῦ Προέδρου τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα:

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 246. Ἐκ τούτων εἶπον «ΝΑΙ» 131, «ΟΧΙ» 114 καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον. Συνεπῶς ἡ Κυβέρνησις ἔτυχε τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης τοῦ Σώματος. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§13ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Τετάρτην 7ην Νοεμβρίου καὶ ὥραν 5.30′ μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως, ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 8.00′ μ. μ.).