1951.07.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 97η

Τρίτη 24 Ἰουλίου 1951

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 10.45′ π. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Δερδεμέζης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ κατατιθέμενα σχέδια νόμων.

§2Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Ε. Κοθρῆς (Ὑφυπουργὸς παρὰ τῇ Προεδρίᾳ τῆς Κυβερνήσεως) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων τινῶν, ἁρμοδιότητος προεδρίας τῆς Κυβερνήσεως». Ὁ κ. Γ. Μαῦρος (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Α.Ν. 1621]39 «περὶ Ταμείου Συντάξεων Νομικῶν». Ὁ κ. Γ. Μαῦρος (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ Καταστατικοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Λ. Κουτσοπέταλος, Κ. Κόκκινος, Μ. Βολουδάκης, Ε. Κεφαλογιάννης, Η. Ἀποσκίτης κ.ἄ. καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ χορηγήσεως ἀδείας ἀσκήσεως τοῦ ὀδοντοϊατρικοῦ ἐπαγγέλματος εἰς πρακτικοὺς ὀδοντοϊατρούς». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Μαρῆς, Ε. Παπαδόγιαννης, Γ. Ταρμπάζης, Π. Εὐριπαῖος, Α. Γερωκοστόπουλος, Χ. Ψαρρὸς καὶ Α. Στρᾶτος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ν. 5493]32 «περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Εὐριπαῖος, Σ. Νικολαΐδης, Κ. Ἀλεξανδρίδης κ.ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσόδων τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Καλαμαρᾶς καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Α. Νόμου 1834]51 «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1565]39 Α.Ν. «περὶ κώδικος ἀσκήσεως τοῦ ἰατρικοῦ ἐπαγγέλματος».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης ἔχει τὸν λόγον, πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§4Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἤθελα νὰ εἴπω, ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῶν ἐξαγγελθέντων μέτρων διὰ τὸ σιτάρι, διὰ τὰ ὁποῖα διαφωνῶ ἐγώ, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅπως ἐξηγγέλθησαν, τοὐλάχιστον νὰ ἐφαρμοσθοῦν. Ἐλήφθη τὸ μέτρον ὅπως παραδίδουν ὅλοι οἱ μικροὶ παραγωγοὶ μὲ τιμὴν σίτου 2.500 δρχ. κατ’ ὀκᾶν καὶ ὅπως οἱ ἔχοντες σπείρει ὀλιγώτερα τῶν 100 στρεμμάτων ἐξοφλοῦν πρὸς τὴν Τράπεζαν τὰ χρέη των μὲ τιμὴν σίτου 3.000 δρχ. κατ’ ὀκᾶν. Ἐδῶ ὅμως συμβαίνει τὸ ἑξῆς, κ. Πρόεδρε: Δυνάμει ἐγκυκλίου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, γίνονται δεκτὰ πρὸς παράδοσιν, εἴτε διὰ χρέη, εἴτε διὰ συγκέντρωσιν, μόνον τὰ σιτάρια τῶν παραγωγῶν, ποὺ ἔχουν σπείρει ὀλιγώτερα τῶν 100 στρεμμάτων. Πηγαίνουν οἱ χωρικοὶ αὐτοπροσώπως, καλλιεργοῦντες μὲ κλῆρον 120–150 στρεμμάτων, καὶ δὲν γίνονται δεκτοὶ νὰ παραδώσουν σιτάρι, μήτε διὰ τὰ χρέη των. Ἡ Τράπεζα τοὺς κατελόγισε τόκους ὑπερημερίας καὶ κάποτε–κάποτε κοινοποιεῖ καὶ ἐπιταγὰς πρὸς ἐκτέλεσιν. Καὶ λέγουν οἱ χωρικοί, σιτάρι ἔχομεν, κρατήσατέ το ὄχι μὲ 3.000 δρχ. κατ’ ὀκᾶν, ἀλλὰ μὲ 2.500 δρχ. ὅσον θὰ τὸ ἐδίδαμεν εἰς τὴν συγκέντρωσιν. Ὄχι, ἀπαντᾷ ἡ ἐγκύκλιος καὶ ἡ Τράπεζα. Ἐὰν τὸ ρίψουν τὸ σιτάρι αὐτὸ εἰς τὴν ἐλευθέραν ἀγοράν, ὑπάρχει ὁ κίνδυνος ἢ νὰ πέσῃ τὸ σιτάρι εἰς 1,800 δρχ. κατ’ ὀκᾶν ἤ, λόγῳ τοῦ πανικοῦ ποὺ θὰ δημιουργηθῇ καὶ τῆς τεχνητῆς πτώσεως τῆς τιμῆς, νὰ μὴ διατεθοῦν εἰς τὴν ἐλευθέραν ἀγορὰν μεγάλαι ποσότητες σίτου καὶ ὅλη ἡ πλεονάζουσα ποσότης νὰ ριφθῇ εἰς τὴν συγκέντρωσιν, ὥστε νὰ πέσῃ μεγαλύτερον βάρος εἰς τὸν κρατικὸν προϋπολογισμόν. Θὰ ἤθελα καὶ διὰ λόγους εὐκολίας τῶν ὀφειλετῶν καὶ διὰ λόγους ἐπιτυχίας τῆς συγκεντρώσεως καὶ ἵνα μὴ πίπτῃ ὅλον τὸ βάρος τῆς παραγωγῆς μόνον εἰς τὴν συγκέντρωσιν, νὰ δώσετε κ. Ὑπουργέ, μίαν ὁδηγίαν ὅπως, τοὐλάχιστον διὰ τὰ χρέη τῶν παραγωγῶν, γίνωνται δεκτὰ τὰ σιτάρια καὶ τῶν πέραν τῶν 100 στρεμμάτων καλλιεργητῶν, ἔστω καὶ μὲ τιμὴν 2.500 δρχ. κατ’ ὀκᾶν.

§5Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Μέχρι 4.000.000 γίνονται δεκτά. Πέραν τῶν 4.000.000 δὲν γίνονται.

§6Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ λέγω, πλέον τῶν 100 στρεμμάτων νὰ γίνωνται δεκτὰ πρὸς ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν των μὲ τιμὴν 2.500 δρχ. κατ’ ὀκᾶν, ὅπως ἔχετε ἐξαγγείλει.

§7Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δηλαδὴ πρὸς ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν τῶν ἄνω τῶν 100 στρεμμάτων.

§8Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα. Δὲν ζητοῦν 3000, ζητοῦν 2500 τιμὴν συγκεντρώσεως. Ἐὰν τοὺς ἀπολύσετε, ἔχομεν δύο κινδύνους.

§9Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ναί, τότε ἀνεβαίνει τὸ ποσὸν τῆς συγκεντρώσεως.

§10Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δηλαδή, θὰ κάμετε μερικὴν συγκέντρωσιν; Θὰ ἀποκλείσετε τοὺς παραγωγοὺς τῶν 150 στρεμμάτων, ὁπότε θὰ ἀποτύχῃ ἡ συγκέντρωσις.

§11Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Χατζηγιάννη, ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ συγκεντρώσῃ 150.000 τόννους σίτου. Εἶπε λοιπόν, διὰ νὰ εὐνοήσωμεν κάπως τοὺς μικροπαραγωγούς, ὁπότε θὰ ἠμποροῦν αὐτοὶ νὰ ἐξοφλοῦν τὰ χρέη των στὴν Τράπεζα, μὲ 3000 δρχ. κατ’ ὀκᾶν, ἐφ’ ὅσον εἶναι καλλιεργηταὶ κάτω τῶν 100 στρεμμάτων, καὶ ὡς πρὸς τὴν συγκέντρωσιν πρὸς 2500 θὰ παρεδίδετο ἀπὸ τοὺς παραγωγοὺς τοὺς κάτω τῶν 50 στρεμμάτων. Αὐτὴ νομίζω ὅτι εἶναι ἡ ἀπόφασις. Κατὰ συνέπειαν μᾶς λέγετε νὰ τοὺς περιλάβωμεν καὶ τοὺς ἄνω τῶν 100 στρεμμάτων παραγωγοὺς μὲ ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν των ὄχι πρὸς 3000, ἀλλὰ μὲ 2500 κατ’ ὀκᾶν. Ναί, ἀλλὰ τότε δὲν ἠξεύρομεν εἰς ποίαν πλέον ποσότητα θὰ φθάσῃ ἡ συγκέντρωσις.

§12Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ ἠξεύρω τί λέγω.

§13Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ἡμεῖς μιὰ φορὰ ἀπεφασίσαμεν νὰ συγκεντρώσωμεν 150.000 τόννους σίτου. Ἐὰν ληφθῇ ἀπόφασις νὰ καλύψωμεν καὶ περαιτέρω ποσότητας, ἐφ’ ὅσον προστίθενται, αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ἀλλὰ σήμερον ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ μείνω στοὺς 150.000 τόννους.

§14Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω μερικὰς ἀνησυχίας μου. Καὶ πέρυσι, ποὺ ἐνήργησα ἐγὼ τὴν συγκέντρωσιν, ἔλεγον, ὅτι θὰ ἀγοράσω οἱανδήποτε προσφερομένην ποσότητα σίτου πρὸς 2300 δρχ. κατ’ ὀκᾶν καὶ ἐξηνάγκασα τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον νὰ ἀγοράσῃ μὲ τὴν ἰδίαν τιμὴν τὸ σιτάρι αὐτὸ ἀπὸ τοὺς παραγωγούς. Καὶ ἀντὶ νὰ συγκεντρώσωμεν 170.000 τόννους, ὃν ἀριθμὸν ἀντιμετωπίζαμεν, συνεκεντρώσαμεν μόνον 85.000 τόννους σίτου, τὸ δὲ ὑπόλοιπον συνεκεντρώθη ἀπὸ τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον μὲ τὴν κρατικὴν τιμήν. Ἡ προστατευτικὴ πολιτική μας ἐπετεύχθη κατὰ τὸν καλύτερον τρόπον. Ἐὰν διακηρύξητε ὅτι θὰ κάμετε μερικὴν συγκέντρωσιν, δηλαδὴ 150.000 τόννων, ἴσως συγκεντρώσετε μόνον τὸ ποσὸν αὐτό. Ἀλλὰ θὰ προκαλέσετε καὶ ἕνα πανικόν, διότι τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον θὰ ἠξεύρῃ, ὅτι δὲν θὰ δεχθῆτε ἄνω τῶν 150.000 τόννων καὶ δὲν θὰ ἀγοράζῃ μὲ τιμὴν συγκεντρώσεως. Καὶ θὰ ἀναγκασθοῦν οἱ χωρικοὶ νὰ πωλήσουν τὴν παραγωγήν των μὲ χαμηλὰς τιμὰς καί, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ ἀποτύχῃ ἡ συγκέντρωσις ὡς μέσον προστασίας τιμῶν τοῦ ἐγχωρίου σίτου.

§15Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Χατζηγιάννη, ἐκεῖνο, ποὺ ἔχομεν νὰ κάμωμεν εἶναι νὰ μελετήσωμεν τὴν πρότασίν σας, ἐν συνενοήσει μὲ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν.

§16Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς ζητῶ καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ φορολογίας τῶν πλοίων». Ὁ εἰσηγητὴς κ. Λ. Μπουρνιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§18Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν τὰ εἰσηγηθῶ εἰς τὸ Σῶμα, ἀποτελεῖ σταθμὸν καὶ σπουδαῖον βῆμα διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς Ἑλληνικῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας. Μέχρι σήμερον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἔβλεπε τὴν ναυτιλίαν μὲ διάθεσιν ἐχθρικήν, ἀπέβλεπε μόνον εἰς τὴν φοροδοτικήν της ἱκανότητα χωρὶς νὰ παρέχῃ καμμίαν ἐνίσχυσιν, ἐνῷ ἐγνώριζεν, ὅτι ἄλλαι νομοθεσίαι προηγμένων ναυτικῶν χωρῶν, ἀλλὰ καὶ μὴ τοιούτων, παρεῖχον σπουδαίαν θετικὴν ἐνίσχυσιν εἰς τὴν ναυτιλίαν, ἡ ὁποία κινεῖται καὶ δρᾷ εἰς τὸν διεθνῆ στίβον καὶ ἔχει τὸν συναγωνισμὸν ἄλλων ξένων ναυτιλιῶν. Περιέχει ὑγιεῖς ἀρχὰς τὸ νομοσχέδιον κυρίως, διότι δὲν φορολογεῖ τὴν ναυτιλίαν μὲ τὸ αὐτὸ μέτρον, μὲ τὸ ὁποῖον φορολογεῖ τὰς χερσαίας ἐπιχειρήσεις, ἀλλὰ τὴν θεωρεῖ ὡς μίαν ἐπιχείρησιν, ἡ ὁποία κινεῖται εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἔχει ἐκεῖ τὰ κεφάλαιά της καὶ ἀντὶ νὰ τὰ ἐπενδύῃ εἰς ἄλλας ἐπιχειρήσεις τοῦ ἐξωτερικοῦ, χρησιμοποιεῖ τὰ κεφάλαια αὐτὰ διὰ τὴν κίνησιν ἐμπορικῶν πλοίων, εἰς τὰ ὁποῖα ἀτυχῶς διὰ τοὺς λόγους ποὺ ἐξέθεσα προηγουμένως καὶ διότι δὲν ὑπῆρχε πνεῦμα ναυτιλιακὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἔθεταν συνεχῶς ξένας σημαίας. Καὶ βλέπομεν τὸ ἀποκαρδιωτικὸν φαινόμενον ἡ ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν ναυτιλία νὰ μὴ ἔχῃ φθάσει ἀκόμη τὸ προπολεμικὸν ὅριον, ἀλλὰ νὰ ὑστερῇ κατὰ τὴν στατιστικὴν τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1950, κατὰ 500.000 τόννων τῆς προπολεμικῆς της δυνάμεως, διότι ἐνῷ εἴχομεν τὸ 1939 πλοῖα χωρητικότητος 1.800.000 τόννων καὶ ἄνω, σήμερον ἔχομεν μόνον 1.300.000 τόννων ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν. Ἀντιθέτως ἡ ὑπὸ ξένας σημαίας ναυτιλία ἀνέρχεται εἰς 4.000.000 τόννους περίπου, ἀλλὰ καὶ 2.000.000 ἀκόμη τόννων χωρητικότητος εἶναι ὑπὸ ναυπήγησιν, ἀντιπροσωπεύουσα 186 πλοῖα. Ἀποβλέπει λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς δύο μεγάλους σκοπούς. Νὰ ἐπιστρέψουν, πρῶτον, ὑπὸ τὴν σημαίαν τῆς πατρίδος τὰ ὑπὸ ξένας σημαίας δρῶντα καὶ κινούμενα Ἑλληνικὰ ἐμπορικὰ πλοῖα, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀποφευχθῇ, δεύτερον, ἡ ὕψωσις ξένων σημαιῶν εἰς τὰ νεοναυπηγούμενα τοιαῦτα.

§19Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Ἔχετε τὴν βεβαιότητα, ὅτι τὰ ὑπὸ ξένην σημαίαν πλοῖα θὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν;

§20Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Τὸ προσδοκῶ καὶ τὸ ἐλπίζω, ἐφ’ ὅσον θὰ δημιουργήσωμεν πνεῦμα καὶ κλῖμα ναυτιλιακόν.

§21Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Διαρκῶς ἀκούομεν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ λαμβανόμενα μέτρα ὑπὲρ τῶν ἐφοπλιστῶν, δὲν λαμβάνεται ὅμως κανένα μέτρον ὑπὲρ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κάθονται ἄστεγοι εἰς τὴν ὕπαιθρον.

§22Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Εἶναι τὸ πρῶτον μεταπολεμικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πραγματικῶς παρέχει θετικὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν ναυτιλίαν.

§23Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι ὅλη ἡ ποντοπόρος Ἑλληνικὴ ναυτιλία, ἡ ὁποία εἶναι ὑπὸ ξένην σημαίαν, ἔχει τὴν βεβαιότητα τὸ Ὑπουργεῖον Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, ὅτι εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν θὰ ἐρρυθμίζετο κατὰ τρόπον πάγιον τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας, θὰ ἦτο προθυμοτάτη νὰ ἐπαναφέρῃ τὰ πλοῖα ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν, συντρεχόντων καὶ ὡρισμένων ἄλλων λόγων.

§24Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νομίζω, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἐρρύθμισε καὶ ἐτροποποίησε τὴν ἐπιβληθεῖσαν φορολογίαν ἐλαττῶσαν αὐτὴν εἰς πολὺ μεγάλο ποσοστόν. Δὲν νομίζω, ὅτι διαρκῶς, διὰ τῆς Βουλῆς, αἱ Κυβερνήσεις εἶναι δυνατὸν νὰ περιορίζουν τοὺς φόρους τῶν ἐφοπλιστῶν, καθ’ ἣν στιγμὴν διώκονται εἰς τὴν Πατρίδα μας, κύριε Ὑπουργέ, ἄνθρωποι διὰ 500 δραχμὰς καὶ πηγαίνουν εἰς τὴν φυλακήν. Δὲν εἶναι δυνατὸν διαρκῶς νὰ χαρίζετε τοὺς φόρους. Ἐγὼ διαμαρτύρομαι δι’ αὐτὰς τὰς πράξεις, διότι κατάγομαι ἀπὸ περιφέρειαν πτωχήν.

§25Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Δὲν πρόκειται νὰ χαρίσωμεν φόρους σὲ κανένα. Πρόκειται νὰ ἀναπτύξωμεν πεδίον φορολογητέον εὐρύτερον ἀπὸ ἐκεῖνο ποὺ ἐφορολογεῖτο μέχρι σήμερον. Ἀντὶ 1.350.000 τόννους, νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ φορολογήσωμεν 7.000.000 τόννους, ἡ δὲ ἐξασφάλισις ἐργασίας διὰ τὸν ναυτεργατικὸν κόσμον θὰ εἶναι ἔτι μεγαλυτέρα. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης.

§26Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Φαινομενικῶς ὑπάρχει περιορισμὸς τῆς φορολογίας, ὡς θὰ σᾶς ἀναπτύξω Τοῦτο λέγω μόνον διὰ τὸν διακόψαντα ἀξιότιμον κ. συνάδελφον, ὅτι ὅλα τὰ κόμματα εἰς τὴν Διακομματικὴν Ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν συνέστησεν ἡ παροῦσα Βουλὴ καὶ εἰς τὴν ὁποίαν μετεῖχε καὶ τὸ κόμμα του, διὰ τοῦ συναδέλφου κ. Ζορμπᾶ, ἐπεκρότησαν τὰ μέτρα αὐτὰ καὶ συνέστησαν, κύριοι συνάδελφοι, ἁπλῆν καὶ σταθερὰν φορολογικὴν πολιτικήν, αὐτὴν τὴν πολιτικήν, τῆν ὁποίαν ἐξασφαλίζει τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον.

§27Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Ἡ γνώμη μου, δὲν ἐκπροσωπεῖ τὴν γνώμην τοῦ κόμματός μου, ἀλλὰ δὲν ἕπεται ὅτι δὲν πρέπει καὶ νὰ διαμαρτυρηθῶ, ὅταν χαρίζωνται φόροι.

§28Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγετε, ὅτι χαρίζονται οἱ φόροι. Ὅταν δὲν κατέχετε τὸ θέμα, δὲν πρέπει νὰ τὰ λέγετε αὐτά, διότι δὲν πρόκειται νὰ χαρίσωμεν εἰς οὐδένα φόρους. Πρὸ τοῦ πολέμου ἡ φορολογία ἐπεβάλετο κατὰ τόννον, ἐν συνεχείᾳ μετὰ τὸν πόλεμον ἐφηρμόσθη φυρολογία βάσει τοῦ τεκμαρτοῦ εἰσοδήματος, τὸ ὁποῖον εἶναι δύσκολον νὰ ἐλέγξωμεν, διότι οἱ πλεῖστοι ἐκ τῶν ἐφοπλιστῶν εἶναι μακρὰν τῆς Ἑλλάδος. Σήμερον θέτομεν ἕναν αὐτόματον φόρον ἐπάνω εἰς τὸ ναυλοσύμφωνον, ἑπομένως δὲν πρόκειται περὶ χαριστικῆς πράξεως. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ τὸ λέγετε αὐτό, νὰ ἀκούγεται ἔξω τῆς Βουλῆς καὶ νὰ δημιουργοῦνται ἐντυπώσεις. Ἐδῶ ἢ θὰ ἔχωμεν ταμειακὴν πολιτικὴν ἢ θὰ ἔχωμεν ναυτιλιακὴν πολιτικήν.

§29Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ἀνήκω, κύριοι βουλευταί, εἰς κόμμα τῆς ἀντιπολιτεύσεως, συνεπῶς ἐὰν ἐπρόκειτο ἡ Κυβέρνησις νὰ χαρίζῃ τοὺς φόρους, διὰ τοῦ νομοσχεδίου, δὲν θὰ ἤμην ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ τὸ ὑπεστήριζεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Προχωρῶ ἤδη εἰς ἀνάπτυξιν τῆς ἀπόψεως, ὅτι μᾶλλον φαινομενικῶς ὑπάρχει μείωσις τῆς φορολογίας. Ἐὰν ἀποβλέψωμεν εἰς μίαν χρῆσιν, εἰς μίαν περίοδον ὑψηλῶν ναύλων, τότε τὸ νομοσχέδιον περιέχει ἀναμφισβητήτως μείωσιν τῆς φορολογίας. Ἀλλ’ ὡς γνωστὸν ἡ ναυτιλία ἔχει περιόδους κυκλικάς, ἔχει περιόδους κρίσεων καὶ στασιμότητος, αἱ ὁποῖαι εἶναι καὶ αἱ περισσότεραι. Ἐὰν λάβωμεν τὸν μέσον ὅρον πέντε ἐτῶν, τότε, κύριοι συνάδελφοι, ἠμπορῶ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ ἀπόδοσις τοῦ φόρου θὰ εἶναι περίπου ἡ αὐτὴ μὲ τὸ νέον σταθερὸν φορολογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰσάγει τὸ νομοσχέδιον. Ἐφηρμόσθη δηλαδὴ καὶ ἐπὶ τῶν πλοίων ἡ ἀρχή, ἡ ὁποία ἐφαρμόζεται καὶ εἰς τὰς χερσαίας ἐπιχειρήσεις διὰ τοῦ Α.Ν. 942]49 κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ ζημία μιᾶς χρήσεως μεταφέρεται εἰς τὰ κέρδη τῆς ἑπομένης χρήσεως. Τὸ σχέδιον νόμου κάμνει διαχωρισμὸν τῶν πλοίων εἰς τρεῖς κατηγορίας. Εἰς τὴν πρώτην περιλαμβάνονται τὰ μεγάλα πλοῖα, δεξαμενόπλοια καὶ πλοῖα ψυγεῖα. Αὐτὰ τὰ φορολογοῦμεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀκαθαρίστων ἐσόδων, ὅτε τὸ Κράτος θὰ ἔχῃ μόνιμον ἔσοδον ἀνεξαρτήτως τῆς ὑπάρξεως ἢ μὴ κερδῶν. Μὲ τὸ ἰσχῦον σύστημα ἐν περιπτώσει μὴ ὑπάρξεως κερδῶν δὲν ἔχει κανένα ἔσοδον καὶ ἐπὶ μικρῶν κερδῶν τὸ ἔσοδον εἶναι ἀσήμαντον. Εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν περιλαμβάνονται τὰ ἐπιβατηγά, τὰ ὁποῖα κάμνουν πλόας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ εἰς τὴν τρίτην ὅλα τὰ λοιπὰ πλοῖα καὶ πλοιάρια. Ἐνῷ εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν ὁ συντελεστὴς εἶναι βάσις τῶν ἀκαθαρίστων ἐσόδων, ἐδῶ φορολογοῦνται ὅπως καὶ κατὰ τὸ παλαιὸν σύστημα ἐπὶ τῇ βάσει τῆς χωρητικότητος. Ἐπρότεινα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἀπεδέχθη αὕτη τὴν μείωσιν τοῦ συντελεστοῦ τῆς τρίτης κατηγορίας εἰς τὸ ἥμισυ. Ἐπίσης ἐπρότεινα καὶ ἐγένετο δεκτόν, ὅπως εἰς τὴν μείωσιν τῆς παραγράφου 2 τοῦ ἄρθρου 12 περιληφθοῦν καὶ τὰ ἱστιοφόρα πλοῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι γνωστόν, ὅτι ἀποτελοῦν τὸν πτωχότερον παράγοντα τῆς ναυτιλίας. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐδέχθη καὶ περιελήφθη μείωσις καὶ διὰ αὐτὰ 60%, ὅπως ἐπὶ τῶν ἐπιβατηγῶν πλοίων. Ἐπίσης ἐπρότεινα καὶ ἐγένετο δεκτὴ αὔξησις τῆς μειώσεως εἰς 75% ἐπὶ τῶν ἁλιευτικῶν, διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ἤρχισε νὰ ἐνισχύῃ τὴν ἁλιείαν, νὰ ὑποχρεοῦται εἰς μεγάλην φορολογίαν. Σπουδαία διάταξις τοῦ νομοθετήματος εἶναι ἡ τοῦ ἄρθρου 15, διὰ τοῦ ὁποίου παρέχεται ἀπαλλαγὴ ἐπὶ μίαν τριετίαν ἀπὸ πάσης φορολογίας διὰ τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔλθουν ὑπὸ τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν καὶ θὰ εἶναι ἡλικίας μικροτέρας τῶν 2 ἐτῶν. Εἶναι προφανὴς ὁ σκοπός. Ἐτέθη διὰ νὰ δημιουργήσῃ συνθήκας ἀμέσου ὑψώσεως τῆς Ἑλληνικῆς σημαίας εἰς τὰ νέας ναυπηγήσεως πλοῖα. Ὁμόθυμος ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπρότεινεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ αὐξηθῇ ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ μίαν τριετίαν εἰς μίαν πενταετίαν.

§30Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Περιλαμβάνονται καὶ τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα θὰ κατασκευασθοῦν ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς;

§31Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Εὐρεῖα εἶναι ἡ διάταξις. Δὲν συνεζητήθη τὸ θέμα, ἀλλὰ ἐὰν θέλετε τὴν γνώμην μου νομίζω ναί.

§32Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διάταξις λέγει: «Ἐὰν ἕνα πλοῖον... (ἀναγινώσκει)...». Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τὸ καθωρίσωμεν, ἐφ’ ὅσον δὲν τὸ λέγει ὁ νόμος. Αὐτὴ εἶναι ἡ λογικὴ γραμμὴ τῆς ἑρμηνείας, ἀλλὰ πρέπει νὰ τεθῇ σαφῶς, διότι ἄλλως θὰ ἦτο μία προνομία εἰς ὑπάρχοντα πλοῖα, δηλαδὴ τὰ νέα πλοῖα τὰ 180, τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπὸ κατασκευήν, αὐτὰ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπαλλαγοῦν τῆς φορολογίας.

§33Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Πολὺ λογικὸν εἶναι αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Στεφανόπουλος.

§34Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Αὐταὶ εἶναι, κ. βουλευταί, ἐν ὀλίγοις αἱ κύριαι διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι ἀναμφισβήτον ὅτι δημιουργοῦν ναυτιλιακὸν κλῖμα, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι δι’ αὐτῶν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπτυχθῇ ἐν τῷ μέλλοντι ἱκανῶς ἡ Ἑλληνικὴ Ἐμπορικὴ Ναυτιλία καὶ θὰ εἶναι δυνατὸν ἡ χώρα μας, ἡ ὁποία σήμερον εἶναι ἡ τρίτη εἰς τὴν Ἐμπορικὴν Ναυτιλίαν δύναμις τοῦ κόσμου μετὰ τὰς Ἡν. Πολιτείας καὶ τὴν Ἀγγλίαν, μὲ τὰ πλοῖα τὰ ἀνήκοντα εἰς Ἕλληνας, θὰ εἶναι δυνατόν, λέγω, νὰ θεωρῆται καὶ νὰ εἶναι πράγματι τοιαύτη, διότι ὅλα τὰ Ἑλληνικῆς πλοιοκτησίας πλοῖα θὰ φέρουν τὰ χρώματα τῆς Ἑλληνικῆς σημαίας. Καὶ πόσον μεγάλην σημασίαν ἔχει ὁ παράγων αὐτὸς εἰς τὰς διεθνεῖς σχέσεις, ἡ ὕπαρξις δηλαδὴ ἰσχυροῦ Ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ, νομίζω περιττὸν νὰ ἀναπτύξω ἐγὼ εἰς τὸ Σῶμα.

§35Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω θερμῶς νὰ ἀναπτύξητε εἰς τὸ Σῶμα ποία ἦτο ἡ φορολογία προπολεμικῶς.

§36Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Μέχρι τοῦ 1939 συμβολικῶς ἐφορολογεῖτο ἡ ναυτιλία.....

§37Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Καὶ ποῖον θὰ εἶναι τὸ ποσὸν ποὺ θὰ εἰσπράττῃ τὸ Κράτος ἀπὸ τὴν Ἐμπορικὴν Ναυτιλίαν σήμερον;

§38Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. ..... δι’ αὐτὸ ἠδυνήθη νὰ ζήσῃ εἰς τὰς κρισίμους περιόδους μέχρι τοῦ 1939, διότι ἀπὸ τοῦ 1939 καὶ μετέπειτα αἱ πολεμικαὶ συνθῆκαι ἐδημιούργησαν καλλιτέρους ὅρους, ἐνῷ πρότερον ἡ μικρὰ φορολογία ποὺ ὑπῆρχε τῆς ἐπέτρεψε νὰ ὑφίσταται εἰς τὰς διεθνεῖς συναλλαγάς. Κύριοι συνάδελφοι, πιστεύω καὶ εὔχομαι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατηρήσῃ αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν καὶ νὰ ὑπάρξῃ εἰς τὸ μέλλον ἁπλῆ ἑνιαία καὶ σταθερὰ φορολογικὴ πολιτική, διότι τότε μόνον μετὰ βεβαιότητος πρέπει νὰ προσδοκῶμεν, ὅτι θὰ ἔλθουν τὰ πλοῖα ὑπὸ τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν, διότι δὲν θὰ ἔχουν πλέον λόγους οἱ Ἕλληνες ἐφοπλισταὶ νὰ δυσπιστοῦν πρὸς τὴν πολιτικὴν τοῦ Κράτους, ἐὰν ὅμως δὲν τὸ πράξουν, πρέπει νὰ αἰτιῶνται ἑαυτούς, διότι τὸ Κράτος δὲν θὰ ἔχῃ τότε ἄδικον ἐὰν μεταβάλῃ τὸν νόμον. (Χειροκροτήματα).

§39Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ ἤθελον μερικὰς ἐξηγήσεις ἐπὶ τῶν δύο ἄρθρων. Τὸ ἄρθρον 15, εἴπατε, ὅτι ἀπαλλάσσει τὰ πλοῖα τὰ ἡλικίας μέχρι δύο ἐτῶν ἐπὶ μίαν τριετίαν τοῦ φόρου. Ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου εἶναι νὰ μεταφερθοῦν ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν τὰ Ἑλληνικὰ πλοῖα ποὺ εἶναι ὑπὸ ξένην σημαίαν. Καὶ ἐρωτῶ: Μήπως ἡ διευκόλυνσις ποὺ τοὺς παρέχομεν εἶναι ὑπέρ τὸ δέον μεγάλη; Δηλ. νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε καὶ ὁ Ἕλλην νομοθέτης νὰ σκεφθῇ πόση εἶναι ἡ φορολογία τῶν πλοίων μας, τῶν ὑπὸ ξένην σημαίαν καὶ νὰ κανονίσωμεν τὸν φόρον μας, ἐν συγκρίσει μὲ τὸν φόρον ποὺ πληρώνουν ἐκεῖ. Ἄλλωστε δὲν θὰ πρέπει οἱ Ἕλληνες ἐφοπλισταὶ νὰ κινοῦνται μὲ βάσιν μόνον τὸ ἀτομικόν τους συμφέρον. Τὸ νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἀπαλλάσσομεν τοῦ φόρου τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν τύχην νὰ παραμείνουν ἐδῶ κατὰ τὸ διάστημα τῆς τελευταίας δεκαετίας καὶ ὑπέφεραν, ὅσα ὑπέφερεν ὁ πτωχὸς Ἑλληνικὸς λαός, ἔχει καλῶς, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι προκειμένου περὶ τῶν ἐφοπλιστῶν, ἀπαλλαγὴ τοῦ φόρου ἐπὶ μίαν τριετίαν εἶναι πολύ. Ἐπίσης ἀπαλλάσσετε τοὺς πλοιοκτήτας ἀπὸ τὸν συνθετικὸν φόρον. Δὲν νομίζετε, ὅτι εἶναι πολὺ αὐτό;

§40Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Μόνον ὅσον ἀφορᾷ πρόσοδον ἐκ πλοίων.

§41Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν ὅμως ἡ πρόσοδός των εἶναι τόσον μεγάλη, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ φορολογηθοῦν καὶ εἰς τὸν συνθετικόν, διατί νὰ τοὺς ἀπαλλάξωμεν;

§42Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ πρῶτόν σας ἐρώτημα καὶ ἡ ἀπάντησίς μου θὰ ἱκανοποιῇ καὶ τὴν δευτέραν ἐρώτησίν σας. Ἀπὸ τοῦ 1947 καὶ ἐδῶ, ἡ ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν ναυτιλία μας ἔφθινε καὶ ἐὰν δὲν ὑπῆρχον τὰ 100 λίμπερτυς, δὲν θὰ εἴχομεν Ἑλληνικὴν ναυτιλίαν, ἐνῷ ἀντιθέτως ηὐξάνοντο τὰ ὑπὸ ξένην σημαίαν. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι οἱ οἰκονομικοὶ ὅροι ἐκμεταλλεύσεως τοῦ πλοίου τοῦ ὑπὸ ξένην σημαίαν, εἶναι καλλίτεροι καὶ προσφορώτεροι.

§43Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Καλῶς· ἀλλὰ μήπως ἡ μείωσις αὐτὴ εἶναι ὑπέρμετρος;

§44Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Θέλετε νὰ σᾶς δώσω μερικὰ στοιχεῖα; Μὲ τὸ νέον φορολογικὸν σύστημα, ἐὰν πάρωμεν τὰ πέντε τελευταῖα χρόνια ποὺ ἐπέρασαν, ὁ μέσος ὅρος εἶναι εἰς τὸ ἥμισυ τῆς φορολογίας τῆς παλαιᾶς. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὑπέρμετρος, διότι θὰ ἐπακολουθήσουν καὶ χρόνια μικρῶν κερδῶν ἢ καὶ ἀνυπαρξίας κερδῶν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Σακελλαρίου ἔχει τὸν λόγον.

§46Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Κύριοι, δεδομένου, ὅτι ὁ κύριος σκοπὸς τοῦ νομοθετήματος δὲν εἶναι ὁ ταμειακός, ἀλλὰ ἡ προσέλκυσις τῶν ὑπὸ ξένην σημαίαν Ἑλληνικῶν πλοίων, εἰς τρόπον ὥστε νὰ πολλαπλασιασθῇ τὸ τοννὰζ τοῦ Ἑλληνικοῦ πλοίου, φυσικὸν εἶναι νὰ ἐλαττώσωμεν εἰς τὸ μίνιμουμ τὴν φορολογίαν. Εἶδα ὅμως νὰ γίνωνται ὅλαι αὐταὶ αἱ παραχωρήσεις—ἂς τὰς εἴπωμε—αἱ ὁποῖαι ξαφνιάζουν τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν μάθει, τί θὰ εἰπῇ θάλασσα, τί θὰ εἰπῇ ἐμπορικὴ ναυτιλία καὶ ναυτικὴ ἐπιχείρησις, Ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι κάτι ξεύρομεν ἀπὸ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ἐρωτῶμεν τοῦτο: Ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, ἢ σεῖς, στοιχεῖα νὰ μᾶς πείσουν, ὅτι μετὰ τὰ πλεονεκτήματα τὰ ὁποῖα λαμβάνουν οἱ πλοιοκτῆται, ὅτι θὰ φέρουν τὰ πλοῖα των ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν ἢ μήπως, ὅταν τὰ πάρουν θὰ ἔχωμεν καὶ τότε πάλιν τὸν ἴδιον καυγᾶ, δηλαδὴ θὰ θέλουν νὰ πᾶνε τὰ πλοῖα των ὑπὸ ἄλλας σημαίας, διότι ἐκεῖ τὸ ποσοστὸν τῆς φορολογίας θὰ εἶναι μικρότερον; Ἐρωτῶ λοιπὸν σᾶς, ἢ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἔχομεν ἐξασφαλισθῆ, ὅτι θὰ ἐπανέλθουν ἢ μήπως δίδομεν τὰ πλεονεκτήματα αὐτὰ ἁπλούστατα διότι μᾶς τὰ ἐζήτησαν χωρὶς νὰ φέρουν τὰ πλοῖα των;

§47Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Θὰ ἐπεθύμουν νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι ὑπάρχει σαφεστάτη διαβεβαίωσις, ὅτι κανονιζομένου τοῦ ζητήματος τῆς φορολογίας, καθ’ ὃν τρόπον κανονίζεται διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, πάντες οἱ πλοιοκτῆται τῶν ὑπὸ ξένην σημαίαν Ἑλληνικῶν πλοίων, εἶναι διατεθειμένοι νὰ ἐπαναφέρουν τὰ καράβια των ὑπὸ τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν. Τὸ εἶπον καὶ πρὸ ὀλίγου. Δὲν δύναμαι περισσότερον νὰ ἐκταθῶ, διότι συντρέχουν καὶ ἄλλοι λόγοι.

§48Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ἐὰν δὲν ἐπανέλθουν τί θὰ κάμετε;

§49Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Ἐδῶ ὑπάρχει Βουλή. Ἐὰν φύγῃ αὐτὴ θὰ ἔλθῃ μία ἄλλη Βουλή, ἡ ὁποία θὰ λάβῃ τὰ μέτρα της. Ἀλλὰ διατὶ δέχεσθε, ὅτι δὲν θὰ ἐπανέλθουν;

§50Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, πολλοὶ ἐξ ὑμῶν γνωρίζουν κάλλιον ἐμοῦ τὰ ζητήματα τῆς ναυτιλίας. Σήμερον, διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, δημιουργοῦμεν νέον ναυτιλιακὸν κλῖμα. Ἐλπίζομεν, ὅτι θὰ ἐπακολουθήσουν καὶ ἄλλα μέτρα ὑπὲρ τῆς ναυτιλίας. Ἕνα ἐκ τῶν μέτρων αὐτῶν ποὺ πρέπει νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις εἶναι καὶ ἡ ἐλευθέρα διάθεσις τοῦ ναυτικοῦ συναλλάγματος. Πρέπει νὰ πιστεύωμεν, ὅτι θὰ ἔλθουν τὰ πλοῖα αὐτὰ ὑπὸ τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν καὶ εἶναι συμφέρον νὰ ἔλθουν. Ἐὰν δὲν ἔλθουν, ἡμεῖς κάμνομε τὸ καθῆκον μας καὶ ἀπέναντι τῶν ναυτεργατῶν ποὺ κάθονται ἄνεργοι εἰς τὰ καφενεῖα. Καὶ αὐτὸς εἶναι ἕνας λόγος ποὺ ἡ ὀργάνωσίς των ἐζήτησε ἐπιμόνως τὴν ψήφισιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου.

§51Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ἡ ὀργάνωσις θὰ εἶναι σύμφωνος μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Τὸ κύριον μάλιστα ἐπιχείρημα τῆς εἰσηγήσεως εἶναι, ὅτι αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἔγινε κατόπιν συμφωνίας ναυτεργατῶν καὶ ἐφοπλιστῶν. Τὸ ἐρώτημα εἶναι, τίνα ρόλον παίζει τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Τὸ ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ φέρωμεν τὰ πλοῖα τὰ ὑπὸ ξένην σημαίαν εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν χρειάζεται συζήτησιν, ὅτι εἶναι καλόν. Τί ἐγγυήσεις ὅμως ἔχομεν, ὅτι ὅταν δώσετε αὐτὰ τὰ προνόμια, θὰ ἔλθῃ ἕνα τοννὰζ ποὺ νὰ εἰσπράξωμεν τὰ ἐλλείμματα ποὺ δημιουργοῦνται μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτό;

§52Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Περὶ ποίου ἐλλείμματος ὁμιλεῖτε;

§53Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Περὶ μειώσεως τῆς φορολογίας.

§54Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν μειώνομεν τὴν φορολογίαν, τὴν τροποποιοῦμεν. Μείωσις, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ὑπάρχει.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Σβῶλος ἔχει τὸν λόγον.

§56Α. ΣΒΩΛΟΣ. Διαφωνῶ πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, κύριοι βουλευταί, διὰ λόγους ἀναφερομένους εἰς δύο κατηγορίας: 1) διὰ λόγους οἰκονομικῆς πολιτικῆς καὶ 2) διὰ λόγους ἠθικῆς τάξεως. Πρέπει νὰ ἴδωμεν ποὺ στηρίζεται τὸ νομοσχέδιον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς βεβαιοῖ, ὅτι δὲν γίνεται μείωσις τῆς φορολογίας, ἐνῷ ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου μᾶς βεβαιοῖ τὰ ἀντίθετα. Ἡ ἔκθεσις λέγει: «............ (ἀναγινώσκει).....».

§57Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἐπὶ 186 ναυπηγημένων πλοίων Ἑλληνικῆς πλοιοκτησίας, μόνον 2, δυστυχῶς θὰ φέρουν τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν. Ἐξ αὐτῶν ἠμπορεῖτε νὰ συναγάγητε συμπεράσματα.

§58Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου βασίζεται ἐπὶ τῶν ναύλων, οἱ ὁποῖοι ἐδημιουργήθησαν λόγῳ τῆς Κορέας. Ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ περίοδος 1950–51, ἀσφαλῶς ἡ σημερινὴ φορολογία εἶναι ἡ πλέον συμφέρουσα.

§59Α. ΣΒΩΛΟΣ. Συνεπῶς, παρατηρεῖται τὸ φαινόμενον, ὅτι εἰς ἐποχὴν παχειῶν ἀγελάδων προβλέπεται μέριμνα μειώσεως τῆς φορολογίας διὰ τὸ παρελθὸν καὶ τὸ μέλλον. Εἶναι ἀψυχολόγητον πολιτικῶς νὰ χορηγοῦνται διευκολύνσεις διὰ τὸ μέλλον, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ναυτιλία δὲν διέρχεται κρίσιν. Θὰ ἤμην ὁ τελευταῖος ὅστις θὰ ὑπεστήριζα τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν εἰς οἱονδήποτε θέμα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς διότι αἱ ἰδικαί μας ἀρχαὶ εὑρίσκονται εἰς διάστασιν πρὸς ἐφαρμοζομένας ἀρχὰς ἀλλ’ οὐδέποτε ἐφαντάσθην, ὅτι ἦτο δυνατὸν ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἀναλαμβάνῃ διὰ τῆς ὑπογραφῆς του τὴν εὐθύνην καὶ νὰ λέγῃ ὅτι τὸ Κράτος ἔσφαλε.

§60Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Ἐπιτιμᾶτε τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν;

§61Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ὄχι ἀπευθύνομαι πρὸς τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπευθύνομαι πρὸ παντὸς εἰς τὴν Ἑλληνικὴν κοινὴν γνώμην. Ἐὰν εἶναι γεγονός, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ πλοιοκτησία δὲν μειοῦται, ἀλλ’ αὐξάνει, ὡς ἀνεφέρθη, θὰ ἐρωτηθῇ ὁ μέσος Ἕλλην, πόθεν προσεπορίσθησαν τὰ κεφάλαια αὐτὰ οἱ ἑκάστοτε νέοι πλοιοκτῆται, ὥστε ὄχι μόνον νὰ μὴ καταρρεύσουν, ἀλλὰ καὶ νὰ αὐξήσουν τὸ ἐνεργητικόν των. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὁ κόσμος αὐτὸς εἶναι ἓν δεδομένον. Τὸ τεκμήριον εἶναι ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἐστέρησε κεφαλαίων τοὺς ἐφοπλιστάς. Πάντως ἠμπορεῖ νὰ εἶναι τὰ κεφάλαια αὐτὰ ἐξ Ἑλληνικῆς δραστηριότητος, νὰ εἶναι κεφάλαια Ἑλλήνων πολιτῶν, τὰ ὁποῖα ἀλλάζουν σημαίαν. Δι’ ἐμὲ πρέπει νὰ εἶναι κατὰ στοιχειωδεστάτην ἀντίληψιν, πατριωτικὴν, κεφάλαια Ἑλληνικά, τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ ἠμποροῦν νὰ ἐπαναπατρισθοῦν εἰς τὴν χώραν μας.

§62Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι τὰ νέα πλοῖα τὰ ὑπὸ κατασκευήν, γίνονται μὲ κεφάλαια Ἑλλήνων πλοιοκτητῶν οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν ἐπιχορηγήσεις καὶ ἐπιδοτοῦνται ἀπὸ ξένας ἑταιρείας καὶ ἀπὸ ξένας τραπέζας.

§63Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Πάντως ὁ πλουτισμὸς δὲν εἶναι εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἶναι εἰς βάρος τοῦ διεθνοῦς κεφαλαίου.

§64Α. ΣΒΩΛΟΣ. Σύμφωνοι. Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ θὰ πρέπῃ ἐπὶ ἑνὸς τοιούτου θέματος ν’ ἀποκτήσῃ συνείδησιν. Ὅταν λέγωμεν προστασίαν τῆς Ἑλληνικῆς ναυτιλίας, τῆς Ἑλληνικῆς δραστηριότητος τί ἐννοοῦμεν; Ἐννοοῦμεν ὅτι συμφέρον αὐτῆς ἀποτελεῖ ὄχι ὁ πλουτισμὸς τοῦ ἐπιχειρηματίου, ἀλλὰ πρῶτον, ἡ χρησιμοποίησις Ἑλληνικῶν ἐργατικῶν δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ γίνουν καὶ πλοιοκτῆται καὶ δεύτερον, εἰσαγωγὴν συναλλάγματος εἰς τὴν Ἑλλάδα, διὰ τὴν βελτίωσιν τοῦ ἰσοζυγίου τῶν πληρωμῶν καὶ ἐν συνεχείᾳ ὄφελος ἐκ φορολογικῆς ἀπόψεως.

§65Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. ..... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§66Α. ΣΒΩΛΟΣ. Πάντως, εἰς οἱονδήποτε κλάδον Ἑλληνικῆς δραστηριότητος πρέπει νὰ ὑπάρχουν αὐτοὶ οἱ τρεῖς σκοποὶ τοὺς ὁποίους ἀνέφερα, ἄλλως ἡ ὕπαρξις ἰδιωτικῆς ἐπιχειρήσεως, δὲν ἔχει κανένα λόγον. Ἐὰν δὲν εἶναι βέβαιον ὅτι τὸ συνάλλαγμα τὸ ὁποῖον ἔρχεται χρησιμοποιεῖται καταλλήλως καὶ ὅτι δὲν ὠφελεῖται τὸ δημόσιον, τότε νομίζω ὅτι σταματᾷ τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους διὰ τὴν ποντοπόρον ναυτιλίαν. Ἡ συναγωνιστικὴ ἱκανότης εἶναι πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν τὸ παραδέχομαι. Θὰ ἐδεχόμην ἐν ὥρᾳ κρίσεως νὰ ληφθῶσι μέτρα πρὸς ἀντιμετώπισίν της. Πρέπει δὲ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, παρουσιάζει μίαν εἰκόνα καταθλιπτικὴν καὶ ἑπομένως τὸ Κράτος δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς καλύψεως τῶν ἐξόδων αὐτῶν. Ἐπὶ πλέον θὰ ἔλεγον ἀνεπήδησεν ἀπὸ πολλὰς πλευρὰς βουλευτῶν ἡ ἀπορία ποίαν βεβαιότητα ἔχει τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ὅτι μετὰ τὴν γενναίαν αὐτὴν φορολογικὴν πολιτικὴν θὰ ἴδῃ τὴν ἐπιστροφὴν τῶν Ἑλληνικῶν πλοίων ὑπὸ τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν. Νομίζω, καμμίαν καὶ θέτω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἐρώτημα ἐὰν ἡ συναγωνιστικὴ ἱκανότης τῶν Ἑλληνικῶν πλοίων βοηθῆται ἀπὸ τὴν φορολογικὴν νομοθεσίαν, οἱασδήποτε χώρας π.χ. τοῦ Παναμᾶ σήμερον, αὔριον τῆς Νοτίου Ἀφρικῆς κλπ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἴμαστε βέβαιοι ὅτι ξανὰ τὰ Ἑλληνικὰ πλοῖα δὲν θὰ ἀποβάλουν τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν γιὰ νὰ εὕρουν τὴν εὐμενεστέραν δι’ αὐτὰ ξένην σημαίαν; Διότι οὔτε εἰς τὴν εἰσήγησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, οὔτε εἰς τὴν ἰδικήν σας, κ. συνάδελφε, δὲν εὑρέθη μία λέξις ἡ ὁποία νὰ χαρακτηρίσῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται μὲ τὴν σημαίαν τῶν Ἑλληνικῶν πλοίων. Τὸ ζήτημα εἶναι, νομίζω, κύριοι βουλευταί, πὼς νὰ τοὺς ἐπαναφέρωμεν εἰς τὰς τάξεις τὰς Ἑλληνικάς. Μία κρίσις ὅμως νομίζω ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ καὶ θὰ ἦτο τοῦτο ἀπαραίτητον διὰ τὴν ἱκανοποίησιν αὐτοῦ τούτου τοῦ ἰδίου τοῦ Κράτους καὶ διὰ τὴν ἀξιοπρέπειάν του διὰ τῆς ἐπαναφορᾶς τῶν λιποτακτῶν πλοιοκτητῶν εἰς τὴν χώραν μας. Δὲν εἶναι δυνατὸν δι’ αὐτὴν ταύτην τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Κράτους νὰ συνεργάζεται τοῦτο μὲ τοὺς λιποτάκτας τῆς θαλάσσης καὶ τῆς Ἑλληνικῆς σημαίας. Τὸν λιποτάκτην τῆς ξηρᾶς τὸν καταδικάζει καὶ τὸν τουφεκίζει, ἐνῷ διὰ τὸν λιποτάκτην τῆς σημαίας δὲν λαμβάνει τοιαῦτα μέτρα.

§67Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Ἐὰν σεῖς εἶσθε ἔξω καὶ κάνετε ἕνα σπίτι εἰς τὴν Ἀμερικήν, κατὰ ποῖον λόγον εἶσθε λιποτάκτης; Τὰ χρήματα αὐτὰ δὲν εἶναι εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ;

§68Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Ἐπειδὴ ὁμιλεῖτε περὶ ἐθνικῆς λιποταξίας σᾶς παρέχω τὴν ὑπεύθυνον πληροφορίαν ὅτι, ὑπὸ τὰς ἐγχρώμους σημαίας τῶν πλοίων τῆς Νοτίου Ἀφρικῆς εἶναι καὶ πλοῖα Ἀμερικανικῆς καὶ Ἀγγλικῆς ἰδιοκτησίας περισσότερα τῶν ἰδικῶν μας.

§69Α. ΣΒΩΛΟΣ. Θὰ ἐπιθυμοῦσα νὰ μᾶς ἐδίδετο κάπως ὑπεύθυνα ἕνας συγκριτικὸς πίναξ διὰ νὰ ἴδωμεν ποῖαι χῶραι μὲ παράδοσιν ὅπως αἱ Η.Π.Α. καὶ μέχρι ποίου σημείου ἐγκατέλειψαν τὴν σημαίαν των διότι ἡ γενικὴ ἐντύπωσις εἶναι ὅτι δὲν ὑπάρχει τόση διαρροὴ τῆς πλοιοκτητικῆς σημαίας εἰς ἄλλας χώρας παρ’ ὅσον εἰς τὴν ἰδικήν μας. Τί ἐννοοῦμεν προστασίαν τοῦ Κράτους; Γιὰ νὰ ἐμποδίσῃ ὅμως τὸ Κράτος, τὸ Ἑλληνικὸν πλοῖον νὰ πάρῃ τὴν Παναμαϊκὴν σημαίαν νομίζετε ὅτι θὰ ἔπρεπε μόνον νὰ τοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ μὴ πληρώνῃ φόρους; Τότε ποίαν χρησιμότητα ἐθνικὴν θὰ ἔχῃ; Αὐτὸ εἶναι μία ἐθνικὴ ἄποψις. Θὰ ἔλεγον μάλιστα ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸν προσελκύσετε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον διότι ὑπάρχει περίπτωσις ἄλλος νὰ τοῦ δώσῃ περισσότερα προνόμια. Γι’ αὐτὸ εἶμαι ὑποχρεωμένος καὶ διὰ τοὺς οἰκονομικοὺς λόγους καὶ διὰ λόγους ἠθικῆς τάξεως, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξα, νὰ καταψηφίσω τὸ νομοσχέδιον.

§70Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι Βουλευταί, ἐκπλήσσομαι διότι ἀντιρρήσεις ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ προῆλθον ἀπὸ τὴν πλευρὰν ἐκείνην ἡ ὁποία ὑποτίθεται ὅτι λόγῳ προγράμματος θὰ ἔπρεπε νὰ ὑποστηρίξῃ ἐντονώτερον τὰ συμφέροντα τῶν ναυτεργατῶν. Εἶχα τὴν τιμὴν νὰ εἴπω εἰς τὸ Σῶμα, ὅταν κατέθετα τὸν προϋπολογισμόν, ὅτι ἐὰν ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις δὲν ἔθετεν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ἑλλάδος τὰ 100 λίμπερτυ καὶ τὰ ὀλίγα τάϊγκερς δὲν θὰ ὑπῆρχεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν οὔτε θέμα ἐμπορικῆς ναυτιλίας, ἀλλ’ οὔτε καὶ ναυτεργατικὸν πρόβλημα, διότι ἁπλούστατα δὲν θὰ ὑπῆρχον πλοῖα ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν.

§71ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οὔτε καὶ φορολογία ποὺ λέγει τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ὅτι ἐλαττοῦται.

§72Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Οὔτε καὶ φορολογία, ἀλλὰ πρὸ παντὸς δὲν θὰ ὑπῆρχε ναυτιλιακὸν πρόβλημα, ὥστε ὁ στόλος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐσχηματίζετο, ὡς ἰδιωτικός, ἀπὸ τοὺς ἕλληνας ἐφοπλιστὰς καὶ θὰ ἐτίθετο ὑπὸ ξένην σημαίαν διὰ λόγους τοὺς ὁποίους γνωρίζετε, ὁ στόλος αὐτὸς θὰ ὑπήγετο, ἀπὸ ἀπόψεως προστασίας τῶν πληρωμάτων, εἰς τὴν νομοθεσίαν τῶν Κρατῶν, τῶν ὁποίων τάς σημαίας ἔφερον τὰ πλοῖα. Εἷς ἐκ τῶν λόγων, κύριοι βουλευταί, ὁ ὁποῖος ὡδήγησε τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν κατάθεσιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, εἶναι ἡ ἀνάγκη τῆς μεγαλειτέρας συμβολῆς τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, εἰς τὴν λύσιν τοῦ ναυτεργατικοῦ προβλήματος, διὰ τῆς ἀπορροφήσεως ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλειτέρου ἀριθμοῦ ναυτεργατῶν. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ νομοθεσία τῶν διαφόρων Κρατῶν ἐπιβάλλει ὑποχρεώσεις εἰς τὰ πλοῖα, ἐὰν χρησιμοποιοῦν πληρώματα τῆς ἐθνικότητός των. Εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλήν, ὅταν κατέθεσα τὸν προϋπολογισμόν, ὅτι ἐπὶ δύο πλοίων τελούντων ὑπὸ ἑλληνικὸν ἔλεγχον καὶ εὑρισκομένων εἰς Γερμανικοὺς λιμένας, συνέβησαν τὰ ἑξῆς: Ἀπελύθησαν τὰ Ἑλληνικὰ πληρώματα καὶ προσελήφθησαν πληρώματα Γερμανικά. Τὴν πρώτην τοῦ μηνὸς Αὐγούστου, μετὰ 6 ἡμέρας, θὰ φθάσουν εἰς τὴν Γερμανίαν τὰ ἐμβάσματα τῶν Γερμανῶν ναυτῶν εἰς τὰς οἰκογενείας των καὶ οἱ ἄδηλοι πόροι ἀπὸ τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν, δὲν ἀνήκουν πλέον εἰς τὴν Ἑλληνικήν, ἀλλὰ θὰ περιληφθοῦν, εἰς τὴν Γερμανικὴν οἰκονομίαν. Ἐὰν τὰ πλοῖα, τὰ ὑπὸ ἑλληνικὸν ἔλεγχον τελοῦντα, εὑρίσκοντο ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν, ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ἑλληνικῆς ναυτιλιακῆς νομοθεσίας θὰ ὑπεχρέωνε τοὺς ἐφοπλιστὰς νὰ ἔχουν Ἑλληνικὰ πληρώματα καὶ θὰ εἴχομεν οὕτω αὔξησιν τοῦ εἰσοδήματος τῶν ἀδήλων πόρων καὶ βελτίωσιν τοῦ ἰσοζυγίου τῶν ἐξωτερικῶν μας λογαριασμῶν. Ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία, κύριοι συνάδελφοι, ἔχει πιὰ ἰδιότυπον χαρακτῆρα, ὁ ὁποῖος, ἀτυχῶς, δὲν κατενοήθη. Μᾶς λέγουν: διατὶ φορολογεῖτε τὸ κέρδος ἀπὸ τὴν ναυτιλιακὴν ἐπιχείρησιν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἐνῷ κέρδος ἀπὸ οἱανδήποτε ἄλλην ἐπιχείρησιν εὑρισκομένην ἐν Ἑλλάδι, τὴν φορολογεῖτε ἄλλως; Ἡ ἀπάντησις εἶναι ἁπλουστάτη. Ὅταν ἐπιβάλωμεν φορολογίας, λ.χ. ἐπὶ τῆς καπνοβιομηχανίας, εἰς τὴν χώραν μας 30%, εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἐξασφαλίσωμεν ἴσους ὅρους συναγωνισμοῦ μεταξὺ τῶν διαφόρων ἐργοστασίων. Πάντες οἱ ἐν Ἑλλάδι παράγοντες σιγαρέττα ἢ πάντες οἱ παράγοντες δέρματα ἢ ὑφάσματα, ὑπάγονται εἰς τὴν αὐτὴν φορολογικὴν νομοθεσίαν. Ἀλλὰ τὰ πλοῖα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἔχουν ἑλληνικὴν σημαίαν, οὐδέποτε θὰ ἔλθουν εἰς ἑλληνικοὺς λιμένας, διότι ἐργάζονται μονίμως εἰς μεταφορὰς μεταξὺ Ἰαπωνίας καὶ Ἀμερικῆς, εἰς τὸν Εἰρηνικόν. Ἐπ’ αὐτῶν τῶν πλοίων, δὲν ἔχομεν καμμίαν δύναμιν νὰ ἐξασφαλίσωμεν ἰσότητα ὅρων συναγωνισμοῦ μὲ ἄλλα πλοῖα. Καὶ ἐμφανίζεται μία ἄλλη χώρα, ἡ ὁποία, διὰ νὰ προσελκύσῃ πλοῖα ὑπὸ τὴν σημαίαν της, παρέχει καλλιτέρους ὅρους. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι τοῦτο: ὅτι, ἐνῷ ἔχομεν μίαν ναυτιλίαν, ἡ ὁποία ἱδρύθη χωρὶς καμμίαν βοήθειαν τοῦ Κράτους, μὲ πλήρη ἀδυναμίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ οἰκονομικοῦ ὀργανισμοῦ νὰ παράσχῃ κεφάλαια μὲ τόκον 1% ἢ μὲ κανένα τόκον ἀκόμα, ἢ μὲ ἐπιχορηγήσεις, διότι τὰ τάϊγκερς ἐπιχορηγοῦνται ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν, ἐνῷ, λέγω, ἔχομεν μίαν ναυτιλίαν, ἡ ὁποία ἔγινε μὲ δικά της μέσα, χωρὶς καμμίαν βοήθειαν, ἀπὸ τὸ Κράτος, κατωρθώσαμεν, μὲ τὴν ἰδικήν μας πολιτικήν, διότι πρέπει μετὰ παρρησίας νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν, νὰ... καὶ νὰ δημιουργήσωμεν στόλον ὑπέρτερον ἄλλων δυνάμεων, ὅταν μία Κυβέρνησις ἠμπορῇ νὰ ὁμιλῇ εἰς Διεθνῆ Συνέδρια ὡς τρίτη ναυτιλιακὴ δύναμις τοῦ κόσμου, λαμβάνεται πολὺ περισσότερον ὑπ’ ὄψιν. Σήμερον ἡ δύναμις τῆς Νορβηγίας, δὲν ὀφείλεται εἰς τὸν πληθυσμὸν τὸν ὁποῖον ἔχει, ἀλλ’ εἰς τὴν εὐνοϊκὴν θέσιν τὴν ὁποίαν ἔχει εἰς τὸν κατάλογον τῶν ναυτιλιακῶν δυνάμεων εἰς τὸν κόσμον. Εἶχον τὴν ἐντύπωσιν ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, θὰ ἐπευφημεῖτο ἀπὸ τὴν Βουλήν, διότι εἶναι ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ παράσχῃ κολοσσιαίας ὑπηρεσίας εἰς τὴν Ἑλληνικὴν οἰκονομίαν καὶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἐλέχθη, διότι εἶχον ἀκρόασιν εἰς τὸν Βασιλέα, καὶ δὲν ἠμπόρεσα νὰ εἶμαι ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῆς συνεδριάσεως, ὅτι τὰ ναυτεργατικὰ σωματεῖα.....

§73ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐλέχθη.

§74Γ. ΜΑΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἰδοποίησαν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τηλεγραφημάτων των ὅτι ἐπιδοκιμάζουν ἀπολύτως τὸ νομοσχέδιον, διότι ἀποτελεῖ τὸ μόνον μέσον κατοχυρώσεως τῆς ναυτιλιακῆς ἐργασίας. Νομίζω, ὅτι ἔλαβον καὶ οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων ἀντίγραφον τοῦ ἰδίου τηλεγραφήματος.

§75Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ὄχι.

§76Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Θὰ συνέλθουν αὔριον ὅλαι αἱ ἑνώσεις ὑφαντουργῶν καὶ θὰ σᾶς χειροκροτήσουν.

§77Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἐλέχθη, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ μεταβολὴ αὐτῆς τῆς φορολογίας, σήμερον, σημαίνει ἐλάττωσιν τῶν ἐσόδων τοῦ Δημοσίου. Ἀναντιρρήτως σημαίνει ἐλάττωσιν τῶν ἐσόδων τοῦ Δημοσίου ἀπὸ τὰ 40 πλοῖα τὰ ὁποῖα ἔχομεν σήμερον. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ προσελκύσῃ τὸν ὑπὸ Ἑλληνικὸν ἔλεγχον ἐμπορικὸν στόλον καὶ συνεπῶς δὲν θὰ ὑπάρχῃ τελικῶς πραγματοποίησις τῆς ἐλαττώσεως τῶν ἐσόδων. Ἀλλὰ καὶ ἄνευ αὐτοῦ....... Ὑποθέσωμεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀποτυγχάνει πλήρως καὶ ὅτι οὔτε πιὰ πλοῖον ἐπανέρχεται εἰς τὴν σημαίαν του. Πάλιν, κύριοι συνάδελφοι, κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἐλάττωσις τῶν ἐσόδων τοῦ Δημοσίου, διότι, τὸ ποσοστὸν τὸ ὁποῖον προτείνει τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον φαίνεται ἐλαφρόν, μικρόν, εἰς περιπτώσεις μεγάλων ναύλων καὶ διεθνῶν ἀνωμαλιῶν, καταντᾷ νὰ ἀπορροφᾷ περίπου τὰ 50, 60 καὶ 80% τοῦ κέρδους εἰς ἐποχὰς κρίσεως τῶν μεσαίων ναύλων. Καὶ ἐξηγοῦμαι: διὰ νὰ κρίνῃ κανεὶς τὴν ἀπόδοσιν τῆς φορολογικῆς νομοθεσίας ἐπὶ τῶν πλοίων, ἀπὸ ἀπόψεως προϋπολογισμοῦ, πρέπει νὰ λάβωμεν μίαν 10ετίαν, μίαν 5ετίαν ἢ μεγαλύτερον διάστημα. Ἂς μετρήσωμεν, μὲ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν καὶ μὲ τὰ 100 λίμπερτυ καὶ τὰ 7 τάϊγκερς τὶ εἰσέπραξε τὸ Δημόσιον ἢ τὶ θὰ εἰσέπραττε μὲ τὴν παλαιὰν νομοθεσίαν εἰς τὰ 10 χρόνια καὶ τὶ θὰ εἰσπράξῃ μὲ τὴν νέαν νομοθεσίαν; Θὰ ἴδητε ὅτι τὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου θὰ εἶναι πολὺ μεγαλύτερα. Ὅταν οἱ ναῦλοι μεταξὺ Εὐρώπης καὶ Ἀμερικῆς κυμαίνωνται μεταξὺ 5 δολλαρίων κατὰ τόννον, αὐτοὶ μόλις καλύπτουν τὰς δαπάνας τοῦ πλοίου.

§78ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν τὰς καλύπτουν.

§79Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἄς εἴπωμεν ὅτι μόλις καλύπτουν τὰς δαπάνας κινήσεως τῶν πλοίων καὶ τὰς ἀποσβέσεις, τότε τὸ Δημόσιον θὰ ἔπαιρνε φόρον ἐπὶ τῶν 500 ἢ 600 ἀκόμη Λίμπερτυ, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχαναν ναύλους εἰς ἔτος κρίσεως μεταξὺ Εὐρώπης καὶ Ἀμερικῆς, 1½ ἑκατομ. δολλάρια, δηλαδὴ 20 δισεκατ. δραχ. Τί ἐπήραμεν; Ἀπολύτως τίποτε μὲ τὸ καθεστὼς... διότι τὸ καθεστὼς αὐτὸ... κέρδη. Ἀλλά, κύριοι, θὰ εἶχα νὰ προσθέσω καὶ τοῦτο. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν αὐτὴ ἡ τοποθέτησις, ἡ ἐπένδυσις τῶν κερδῶν τῶν ναυτιλιακῶν ἐπιχειρήσεων, τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος δὲν εἰσπράττει, διότι δὲν ἔχει τὴν δύναμιν νὰ ἐφαρμόσῃ νόμους φορολογικοὺς εἰς τὸν Ἀτλαντικὸν καὶ τὸν Εἰρηνικόν, ἐπὶ πλοίων ξένης σημαίας, ἐὰν τὰ κέρδη αὐτὰ ἐπενδύωνται κανονικῶς ἢ ὄχι. Ὁ Ἕλλην ἐφοπλιστής, ὅταν ἔχῃ περίσσευμα, δὲν κάνει τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ναυπηγῇ πλοῖα. Εἶναι μία παράδοσις ἡ ὁποία ἐζημίωσε κάποτε εἰς τὸ παρελθόν. Σήμερον ναυπηγοῦνται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν 100 πλοῖα διὰ λογαριασμὸν Ἑλλήνων ἐφοπλιστῶν χωρητικότητος 2½ ἑκατ. τόννων. Καμμία ἄλλη χώρα τοῦ κόσμου δὲν ἔχει τόσας παραγγελίας, ὑπὸ ἐκτέλεσιν, εἰς ξένα ναυπηγεῖα. Τὸ Κράτος εἶχεν ἀνησυχήσει ἀδίκως εἰς τὸ παρελθόν, φοβηθὲν μήπως οἱ Ἕλληνες ἐφοπλισταὶ μεταβληθοῦν εἰς ἀγρότας ἢ εἰς βιομηχάνους ξηρᾶς καὶ τὸ 1920 ὑπεχρέωσε τοὺς Ἕλληνας ἐφοπλιστὰς νὰ ἀγοράσουν πλοῖα καὶ τοὺς κατέστρεψε. Διότι, ἐὰν θὰ ἀγοράσουν πλοῖα ἢ ὄχι θὰ τὸ κρίνουν οἱ ἴδιοι, ἐκτιμῶντες τὴν διεθνῆ κατάστασιν τῶν ναύλων. Τὸ 1945 διέπραξε τὸ ἴδιον σφάλμα. Ἐπέβαλε δὲ διὰ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἐξωτερικοῦ, τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τοὺς ἐφοπλιστὰς νὰ ἀγοράζουν πλοῖα εἰς ἀντικατάστασιν τῶν πλοίων τὰ ὁποῖα ἀπωλέσθησαν.

§80Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐπέβαλε παρακράτημα.

§81Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Παρακράτημα ὡς ἐγγύησιν διὰ τὴν ἀγορὰν πλοίων. Ἀποτέλεσμα: δὲν ἠγοράσθησαν ἄλλα πλοῖα. Μόνον 5–6 χιλ. τόννων ὑπὸ ξένην σημαίαν. Διὰ νὰ προχωρήσῃ ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία, χρειάζεται ναυτιλιακὸν κλῖμα. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐμπιστοσύνη. Καὶ ἐπανέρχομαι εἰς τὸ τελευταῖον ἐπιχείρημα. Ἤθελα νὰ εἴπω τοῦτο: Δὲν θὰ εἶχε τὸ Κράτος νὰ κερδίσῃ, ἐὰν ἐπέβαλε φορολογίαν πλοιοκτητικὴν — ὅταν ἠδύνατο νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ τοῦ φόρου πρὸ 20 ἐτῶν, εἶχεν ἀφαιρέσει ὅλα τὰ κέρδη τῶν ἐφοπλιστῶν. Δὲν θὰ ὑπῆρχε κανένα πλοῖον ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν καὶ θὰ εἴχομεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐργασίας ἕνα πρόσθετον πρόβλημα διὰ τὴν ἀπορρόφησιν 70, 80 χιλιάδων ναυτεργατῶν.

§82Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Θεωρῶ βέβαιον ὅτι τὸ σύστημα τὸ φορολογικὸν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔφερεν αὐτὴν τὴν τάσιν τῶν ἑλλήνων ἐφοπλιστῶν νὰ ἀναζητοῦν ξένην σημαίαν. Μήπως ὅμως, παρὰ τὴν μεταβολὴν τῆς φορολογικῆς διαβαθμίσεως ὑπάρξουν λόγοι καὶ ἐξακολουθήσει τὸ αὐτὸ φαινόμενον καὶ εἰς τὸ μέλλον;

§83Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, ἀσφαλῶς ἡ φορολογία δὲν εἶναι μόνον ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος ἀπομακρύνει ἀλλὰ καὶ ὡς μόνος λόγος θὰ ἤρκει διὰ ν’ ἀπομακρύνῃ τὰ πλοῖα καὶ ἰδίως ἡ ἀστάθεια τῆς φορολογίας. Ὅταν ὁ ἐφοπλιστὴς κανονίζῃ τὰς ναυλώσεις του διὰ 4, 5 ἔτη καὶ ἔχει κάθε 3 μήνας νέον φορολογικὸν καθεστώς, αὐτὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διεξαγάγῃ ἐπιτυχῶς ἐμπορικὰς ἐπιχειρήσεις. Ὁ φορολογικὸς λόγος εἶναι ὁ κύριος σήμερον. Ὑπῆρχον μερικὰ θέματα ἀφορῶντα τὰς σχέσεις πλοιοκτητῶν καὶ ναυτεργατῶν, ἀλλὰ ἐλύθησαν πρὸ ὀλίγων μηνῶν κατὰ τρόπον λίαν ἱκανοποιητικὸν καὶ ἴσως διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλληνικῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας ὑπάρχει πλήρης συνεργασία ναυτεργατῶν καὶ ἐφοπλιστῶν εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε αἱ ὀργανώσεις τῶν ναυτεργατῶν, ὄχι μόνον νὰ μὴ διαμαρτύρωνται διὰ τὸ νομοθέτημα, ἀλλὰ νὰ ἀνησυχοῦν μήπως τὸ νομοθέτημα αὐτὸ δὲν ψηφισθῆ ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§84Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἤδη αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὑπάρχουν δύο ἀπόψεις. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ρέντης σᾶς ἠρώτησεν ἐὰν ἡ φορολογικὴ πολιτικὴ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀπομακρύνει τὴν Ἑλληνικὴν Ἐμπορικὴν Ναυτιλίαν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα. Ἀπηντήσατε μάλιστα, εἶναι ὁ κύριος λόγος. Ἴσως ὄχι ὁ μόνος λόγος, ἀλλὰ ὁ κύριος λόγος. Εἰς ἐρώτησιν ἀξιοτίμου Συναδέλφου ἀπηντήσατε πρίν, ναὶ μὲν ἡ σημερινὴ φορολογία ὡς ἐμφανίζεται εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐμφανίζει μίαν μείωσιν, ἀλλ’ αὐτὴ ἡ μείωσις εἶναι πρόσκαιρος, διότι ἐὰν πάρωμεν τὸ περιθώριον μιᾶς δεκαετίας, περιθώριον τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαῖον διὰ τὴν ἐξέτασιν ἑνὸς οἱουδήποτε φορολογικοῦ μέτρου, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἡ φορολογία ἡ ἐπιβληθησομένη διὰ τοῦ νομοσχεδίου σήμερον εἶναι κατὰ πολὺ βαρυτέρα τῆς ὑπαρχούσης φορολογίας.

§85Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὄχι κατὰ πολὺ βαρυτέρα, εἶναι ἡ σημερινή.

§86Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἐρωτᾶται, λοιπόν, τί πρέπει νὰ πιστεύσῃ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ Βουλή, ὅτι ἡ φορολογία ἡ ἐπιβληθησομένη εἶναι πολὺ βαρυτέρα τῆς ὑπαρχούσης, ἢ ὄχι; Καὶ ἐὰν δὲν εἶναι, τότε διατὶ μὲ αὐτὴν τὴν φορολογίαν θὰ ἐπανέλθουν πλοῖα, ἐφόσον μὲ ἰδίαν φορολογίαν φεύγουν ἕως τώρα.

§87Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἀπορῶ διὰ τὸ ἐρώτημα, διότι θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχετε ἀντιληφθῆ ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀντίφασις μεταξὺ τῶν δύο διαπιστώσεων, Ἐκεῖνο ποὺ ἔχει σημασίαν εἰς τὴν φορολογικὴν πολιτικὴν ἐν γένει, δὲν εἶναι μόνον τὸ ποσοστὸν τῶν φόρων εἶναι κυρίως ἡ σταθερότης. Ἔλεγον κάποτε εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν γνωρίζει κανεὶς καὶ σεῖς ὅπως καὶ ἐγὼ πόσα εἶναι τὰ φορολογικὰ τέλη, διότι κάθε ἑβδομάδα ἀλλάζουν, ἐνῷ ἐὰν πᾶτε εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἀπὸ 20)ετίας παραμένουν τὰ αὐτά. Εἶναι 2½ πέννες. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχουν ψηφισθῆ 7 χιλ. φορολογικοὶ νόμοι διὰ τὰ ταχυδρομικὰ τέλη. Αὐτὴ εἶναι ἡ πληγὴ τῆς Ἑλληνικῆς νομοθεσίας. Ἡ ἀπόδοσις θὰ εἶναι μεγαλειτέρα εἴπατε εἰς τὴν δεκαετίαν. Ὁ Ἕλλην πλοιοκτήτης θέλει νὰ γνωρίζῃ πόσος εἶναι ὁ φόρος. Ἔχει 10 σελλίνια ναῦλον θὰ ἀφαιρέσῃ ½ διὰ τὸν μεσίτην, θ’ ἀφαιρέσῃ 2 διὰ τὸν φόρον καὶ θὰ γνωρίζῃ ἐὰν κερδίζῃ ἢ ὄχι. Ἀλλ’ ἐκεῖνο ποὺ δὲν θέλει ὁ Ἕλλην ἐφοπλιστὴς εἶναι νὰ κλείσῃ τὸ ἔτος τὸ ναυτιλιακὸν καὶ ν’ ἀναμένῃ πλέον τὴν τύχην του. Τί θὰ βγάλῃ μετὰ 1½ ἔτος ἡ φορολογία βάσει τῆς ὑφισταμένης νομοθεσίας. Ἀλλὰ ἀκόμη πολὺ περισσότερον ἐὰν ἡ νομοθεσία θὰ τὸν φορολογήσῃ ἀναδρομικῶς.

§88Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἐδῶ μεταβάλλετε τὸν φόρον ἐπιχειρήσεων, ἕνα φόρον ὁ ὁποῖος ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰ κέρδη τῆς ἐπιχειρήσεως, εἰς φόρον χαρτοσήμου, Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ φόρος, τὸν ὁποῖον προτείνετε ἐδῶ εἶναι φόρος χαρτοσήμου, μπαίνει χαρτόσημον 2½% εἰς ὄφελος τοῦ δημοσίου ἐπὶ κάθε ναυλοσυμφώνου ἀντιθέτως πρὸς τὴν βασικὴν ἀρχὴν τῶν ποντοπόρων πλοίων καὶ τῶν ἐν γένει βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων καὶ ὡς ἐκ τούτου θὰ ἀποτύχετε. Καὶ ἐὰν μὲν νομίζετε ὅτι ὡρισμένοι πλοιοκτῆται θὰ ἔλθουν, δὲν θὰ ἔλθουν διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ, θὰ ἔλθουν διὰ νὰ ἐπωφεληθοῦν ἀπὸ τὴν μείωσιν τοῦ φύρου δι’ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα.

§89Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι ὅταν παρεχωρήθησαν ὑπὸ τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως τὰ 100 πλοῖα ὑπέγραψεν ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἰς Οὐασιγκτῶνα σύμβασιν μὲ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι παρέλαβον τὰ πλοῖα, ὅτι ἐπὶ μίαν 5)ετίαν δὲν θὰ γίνῃ ἀλλαγὴ φορολογίας. Ἠμπορεῖτε νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλὴν πόσον χρονικὸν διάστημα παρῆλθε διὰ νὰ ἀλλάξῃ τὴν φορολογίαν ὁ καλὸς ἀλήστου μνήμης Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης; Πῶς θέλετε, λοιπόν, νὰ πιστεύσῃ, ὁ Ἕλλην ἐφοπλιστὴς ὅταν ὑπογράφῃ τὸ ἐπίσημον Κράτος μίαν σύμβασιν μὲ αὐτὸν καὶ τοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ παραλάβῃ 100 πλοῖα ὅτι δὲν θὰ παρέλθῃ ἕνα χρονικὸν διάστημα 3 μηνῶν διὰ ν’ ἀλλάξῃ ἡ φορολογία; Ἀλλὰ μήπως ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε ὑπευθύνως εἰς τὴν Βουλὴν πόσοι Ἕλληνες καθήμενοι εἰς τὰς Ἀθήνας, ἔχοντες τὴν περιουσίαν των εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ φορολογοῦνται ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν φορολογίαν;

§90Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ σᾶς διευκολύνω εἰς τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν θὰ δώσετε εἰς τὸν κ. Κιζάνην, ἤθελον νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι δὲν ἦτο μόνον εἰς τὴν σύμβασιν ἐκείνην ποὺ ὑπεγράφη διὰ τὰ Λίμπερτυ ὁ ὅρος τῆς μὴ μεταβολῆς τοῦ φορολογικοῦ καθεστῶτος, ἦτο συγχρόνως καὶ ἄλλος ὅρος, ὁ ὅρος τῆς εἰσαγωγῆς ὡρισμένης ποσότητος ναυτιλιακοῦ συναλλάγματος εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ μέρους τῶν ἐφοπλιστῶν τῶν Λίμπερτυ. Αὐτὸ χωρὶς νὰ λαμβάνω θέσιν ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, τοὐναντίον εἶμαι ὑπὲρ αὐτοῦ, βασικῶς. Ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι ἐὰν τὸ Κράτος τότε δὲν ἐτήρησε τὴν ὑπόσχεσίν του ἐν σχέσει μὲ τὴν μὴ μεταβολὴν τοῦ φορολογικοῦ καθεστῶτος ἐπὶ μίαν πενταετίαν, εἶναι καὶ διότι οἱ κύριοι ἐφοπλισταὶ δὲν ἐτήρησαν καὶ ἐκεῖνοι τὴν ἀνειλημμένην ὑποχρέωσίν των μὴ εἰσαγαγόντες ἀπὸ τὴν στιγμὴν τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμφωνίας τῶν 100 λίμπερτυ μέχρι τῆς μεταβολῆς τοῦ φορολογικοῦ καθεστῶτος οὐδεμίαν πένναν ναυτιλιακοῦ συναλλάγματος.

§91Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι εἰς τὰ ἐρωτήματα ἐδόθη ἀπάντησις. Ἐν πρώτοις ὑπάρχει μία θεμελιώδης παρεξήγησις. Νομίζομεν, ὅτι ψηφίζομεν φορολογικὸν νομοσχέδιον. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει σκοπὸν νὰ δημιουργήσῃ τὸ ναυτιλιακὸν κλῖμα διὰ τὴν ἐπάνοδον τῶν πλοίων τῶν ὑπὸ Ἑλληνικὸν ἔλεγχον εἰς τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν. Ἔχομεν βαρείας εὐθύνας ὅλοι μας, διότι τὸ Ἑλληνικὸν κεφάλαιον εἰς τὸ ἐξωτερικὸν δημιουργεῖ στόλους ἐν ὀνόματι τῶν ὁποίων ὁμιλοῦν αἱ Κυβερνήσεις τῆς Κεντρικῆς καὶ Νοτίου Ἀμερικῆς.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κιζάνης ἔχει τὸν λόγον.

§93Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Δὲν θὰ ἀπησχόλουν τὴν Βουλήν, κύριοι βουλευταί, ἐὰν δὲν παρενέβαινεν ἡ ὁμιλία τοῦ ἀξιοτίμου κ. καθηγητοῦ καὶ Προέδρου τῆς ΕΛΔ κ. Σβώλου. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι χρέος μου εἶναι νὰ διαδηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν βαθεῖαν, βαθυτάτην ἱκανοποίησίν μου, διότι εἰς τὸ διάστημα τοὐλάχιστον 20 ἐτῶν, ἀφ’ ὅτου εὑρίσκομαι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν εὑρέθη Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καταθέτων τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ τρέχοντος οἰκονομικοῦ ἔτους νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν ὁμιλίαν του καὶ ἐπὶ τῶν θεμάτων τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας. Συνέπεια δὲ τῆς ὁμιλίας του αὐτῆς ὑπῆρξεν ἡ κατάθεσις τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν ποντοπόρων πλοίων, ἐπὶ τοῦ ὁποίου σήμερον γίνεται ἡ συζήτησις εἰς τὴν Βουλήν. Κύριοι βουλευταί, θητεύσας ἐπὶ μακρὸν χρόνον εἰς τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ, κολακεύομαι νὰ πιστεύω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ δώσω κατὰ ἔγκυρόν τινα τρόπον μερικὰς πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν, διότι εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι τὰ θέματα τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, δὲν κατανοοῦνται ἀτυχῶς οὔτε ἀπὸ τὴν κοινὴν γνώμην, οὔτε ἀπὸ τὴν Βουλήν, οὔτε ἀτυχῶς καὶ ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις. Αἱ ναυτιλιακαὶ ἐπιχειρήσεις δὲν εἶναι ἐπιχειρήσεις ἐμπορικαὶ καὶ βιομηχανικαὶ ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας γνωρίζομεν. Ἡ ναυτιλιακὴ ἐπιχείρησις εἶναι ἰδιότυπος καὶ δὲν προσομοιάζει πρὸς οὐδεμίαν ἄλλην. Ἐπιγραμματικῶς εἶπεν ὁ ἀείμνηστος Ζωχιὸς πρὸ 50 ἐτῶν εἰς εἰσήγησιν ἑνὸς νομοσχεδίου εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Ἐμπορικὴ Ναυτιλία τρυγᾷ τοὺς Ὠκεανούς, τὴν οἰκουμένην καὶ τὴν ἀοίκητον καὶ εἰσφέρει εἰς τὴν χώραν πλοῦτον. Ὁ ἰθαγενὴς λέγει, καλαμᾶται, τὰ ἐγχώρια. Ἡ ναυτιλιακὴ ἐπιχείρησις ἀπετέλεσε πάντοτε τὴν μεγαλυτέραν μέριμναν τῶν Κρατῶν, πρῶτον διότι εἰσάγει πλοῦτον εἰς τὴν χώραν, δεύτερον διότι τὸ Κράτος ἀποκτᾷ πολιτικὴν δύναμιν καὶ ὀρθῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔφερεν ὡς παράδειγμα τὴν Νορβηγίαν, ἡ ὁποία δὲν ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ τίποτε ἄλλο ἀπὸ τὰ φιόρδ, ἔχει ὅμως νὰ ἐπιδείξῃ μίαν ἀκμάζουσαν Ἐμπορικὴν Ναυτιλίαν. Ἀκόμη δὲ ἡ Ἐμπορικὴ Ναυτιλία προσφέρει τὰς ὑπηρεσίας της εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Ἡμεῖς γνωρίζομεν, ὅτι εἶναι ἱστορικῶς ἐξηκριβωμένον, ὅτι ὁσάκις παρήκμασεν ἡ Ἐμπορικὴ Ναυτιλία, παρήκμασε καὶ τὸ Κράτος. Τοῦτο εἶναι ἱστορικῶς ἐξηκριβωμένον ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων. Λέγει ὁ Ναύαρχος, ὅτι «ἡ Ἀκρόπολις εἶναι ἔργον τῶν Ὁλκάδων καὶ τῶν Τριήρεων». Ἀκόμη κατὰ τὸν Μεσαίωνα ἡ παρακμὴ τῆς ναυτιλίας τοῦ Βυζαντίου, ἔφερε τὴν πτῶσιν τοῦ Βυζαντίου. Ἀλλά, καὶ εἰς τοὺς καθ’ ἡμᾶς χρόνους, κύριοι βουλευταί, εἶναι γνωστὴ ἡ συμβολὴ τῆς ἀνθούσης προεπαναστατικῆς ναυτιλίας, τῆς ὁποίας τὰ καράβια κατέστησαν καρποφόρους τοὺς ἀγῶνας τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ, ὅπως ἔλεγεν ὁ ἱστορικὸς τοῦ Ἔθνους. Ἀκόμη λέγει, καὶ εἰς τοὺς καθ’ ἡμᾶς χρόνους, εἰς τοὺς ἀγῶνας τοῦ ἐλευθέρου Κράτους, ἡ συμβολὴ ὑπῆρξε μεγίστη. Διεκομίσθη 1½ ἑκατομμύριον προσφύγων ἐκ Μ. Ἀσίας εἰς τὴν Ἑλλάδα, χάρις εἰς τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν.

§94Α. ΣΒΩΛΟΣ. Διεκομίσθησαν χάρις εἰς τὴν ἐπιβατηγὸν ναυτιλίαν καὶ ὄχι εἰς τὴν ποντοπόρον.

§95Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Τὰ ἐπιβατηγὰ πλοῖα ἦσαν πολὺ ὀλίγα καὶ ἐχρησιμοποιήθησαν ὅπως καὶ εἰς τὴν Δουνκέρκην καὶ τὰ κόττερα τῶν Ἄγγλων.

§96Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν ἐφημερίδα «Νέα» ὑπάρχει ἓν δημοσίευμα, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ τῆς ἐκθέσεως τοῦ ναυάρχου Σέρμαν. Ἀναφορικῶς μὲ τὴν μεταφορὰν εἰς τὴν κομμουνιστικὴν Κίναν, πολεμικοῦ ὑλικοῦ, περιλαμβάνονται εἰς τὰς ὑπηρεσίας αὐτάς, τὰς ὁποίας ἀναφέρετε καὶ πλοῖα ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν. Καὶ θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία τόσον συνεκινήθη τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν τὴν ἀπασχολεῖ; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὡμίλησεν, ἐπανειλημμένως, περὶ ναυτιλιακοῦ κλίματος. Δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προσθέσωμεν καὶ περὶ Ἐθνικοῦ ναυτιλιακοῦ κλίματος;

§97Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Αὐτὸ δὲν μὲ ἀφορᾷ καὶ ἡ ἐρώτησίς σας ἔπρεπε ν’ ἀπευθύνεται ὄχι εἰς ἐμέ.

§98Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ λάβωμεν μέτρα, διότι τοῦτο, εἶναι ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους. Πρέπει, προηγουμένως, ὅμως, ὁ λογαριασμὸς αὐτὸς νὰ ἐκκαθαρισθῇ. Ἐπίσης θὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, μήπως ἀπὸ συμβόλαια, τὰ ὁποῖα ὑπέγραψαν μὲ τὸ Κ. Κ. Κίνας οἱ Ἕλληνες ἐφοπλισταί, θὰ εἰσπράττωμεν φορολογίαν; Νομίζω, ὅτι εἶναι ὑποχρέωσις τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὸ ζήτημα αὐτό.

§99Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω τοῦτο: Ὅτι οὐδὲν ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν πλοῖον ὑπάρχει, τὸ ὁποῖον νὰ ἔκαμε λαθρεμπόριον πολεμικοῦ ὑλικοῦ.

§100Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Διαψεύδετε τὸν ναύαρχον Σέρμαν. Πρῶτον, θέλω νὰ ξεύρω, ἐὰν ὑπάρχῃ Ἐθνικὴ ναυτιλία.

§101Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας). Ἐὰν πλοῖον Ἑλληνικῆς ἰδιοκτησίας ἔκαμε λαθρεμπόριον πολεμικόν, αὐτὸ δὲν ὑπάγεται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τὴν ἰδικήν μας.

§102Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ σᾶς φέρω ἔκθεσιν τοῦ ναυάρχου Σέρμαν, ἔκθεσιν τοῦ Κογκρέσσου καὶ σεῖς τὴν διαψεύδετε,

§103Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλὴν περὶ αὐτοῦ. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν προβαίνω εἰς τὴν διάψευσιν τοῦ ναυάρχου Σέρμαν, τοῦ ὁποίου ἀνελάβατε τὴν ἐκπροσώπησιν.

§104Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Θὰ ἤθελον, κύριε συνάδελφε, ἐὰν ἠμπορῆτε, νὰ μοῦ ἀπαντήσητε, ἐὰν τὰ Ἑλληνικὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα τυχὸν μετέφερον πολεμικὸν ὑλικὸν εἰς τὴν Κ. Κίνα, προήρχοντο ἀπὸ κομμουνιστικοὺς λιμένας. Ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ ἀπαντήσητε, ἄν, τέλος, τὰ διακομισθέντα φορτία ἀπὸ ποίους λιμένας προήρχοντο;

§105Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§106Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ χώρα ἡ ἰδική μας εἶναι χώρα γεωργικῶς πτωχή, λόγῳ τῆς ἠλαττωμένης γεωργικῆς παραγωγῆς της. Φρονῶ ἀδιστάκτως, ὅτι ἡ χώρα θὰ ἦτο δυστυχής, ἐὰν δὲν εἶχεν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν. Ἐπὶ πολύμηνον χρονικὸν διάστημα, κύριοι βουλευταί, διηύθυνα τὸ Ὑπουργεῖον Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας καὶ εἶμαι εὐγνώμων πρὸς τὴν Βουλὴν τῆς τετραετίας, διότι μοὶ παρέσχε τὴν ἐμπιστοσύνην της καὶ ἐψηφίσθησαν νόμοι, καὶ εἶμαι ὑπερήφανος, διότι ἀνεγεννήθη μέγα τμῆμα τῆς Ἐμπορικῆς ναυτιλίας κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, διότι ἠσκήθη κοινωνικὴ πρόνοια, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἐξαιρετικὸν δεῖγμα εἰς τὰ ἄλλα Κράτη. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι εὐτυχὴς διότι εἶχε ναυτεργάτας, ὁμοίους τῶν ὁποίων δὲν ἔχει οὐδεμία ἄλλη χώρα νὰ ὑποδείξῃ μὲ τοσαύτην ἐργατικότητα, ναυτικὴν ἐμπειρίαν καὶ τιμιότητα. Εἶναι εὐτυχής, διότι, ἔχει νὰ ὑποδείξῃ τὸ δαιμόνιον τῶν Ἑλλήνων ἐφοπλιστῶν. Δὲν ἔτυχεν οὐδέποτε τῆς ὑποστηρίξεως τοῦ Κράτους. Ἀντιθέτως ἔτυχε τῆς ἀπηνοῦς διώξεως τῶν Ὑπουργῶν τῶν Οἰκονομικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπεζήτησαν νὰ πλουτίσουν τὸν Ἑλληνικὸν μπεζακτᾶ, χωρὶς νὰ προσέξουν, ὅτι ἐξοντώνουν τὴν Ἐθνικὴν ναυτιλίαν. Ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας ἐδυσκολεύθην πολὺ εἰς τὰ ζητήματα αὐτὰ καὶ ἦλθον εἰς ἀντιδικίαν πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Διὰ τοῦτο ὑπῆρξα καὶ εἰσηγητὴς τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ ἡ ἐπιδίωξίς μου πρὸς τὴν Διακομματικὴν Ἐπιτροπὴν παρηρμηνεύθη. Δὲν ἠθέλησα ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ὑποδείξω τοὺς τρόπους τῆς καλῆς θεραπείας τῶν κακῶς κειμένων. Ἤθελον ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας ἢ οἱ ἁρμόδιοι ἄλλοι Ὑπουργοὶ νὰ παρουσιάσουν φορολογικὰ νομοσχέδια τοιαῦτα ἢ ἄλλα ὅμοια μέτρα ὡς αὐτὸ ποὺ ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ νὰ ὑπάρχῃ μία δέσμευσις τῶν κομμάτων εἰς τὴν Διακομματικὴν Ἐπιτροπήν. Κύριοι βουλευταί, δὲν θέλω νὰ ἀπασχολήσω περισσότερον τὴν Βουλήν. Πιστεύω εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ τὸ ὑποστηρίζω μετὰ θέρμης καὶ πίστεως καὶ ἐκφράζω τὴν πλήρη ἱκανοποίησίν μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Πιστεύω ἀπολύτως, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς ἐφοπλισμός, ὁ ὑφιστάμενος τόσον ὀξὺν ἀνταγωνισμὸν εἰς τὸν διεθνῆ στίβον τῶν μεταφορῶν θὰ προσέλθῃ ἀθρόως ὑπὸ τὴν ἐθνικὴν σημαίαν καὶ θὰ διαπιστώσῃ ἀκόμη μίαν φορὰν ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι εἰς τὴν θάλασσαν κρίνεται τὸ ριζικὸ κάθε φυλῆς.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Γρηγοριάδης ἔχει τὸν λόγον.

§108Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Εἰς πολλὰ σημεῖα πρέπει νὰ ἐπαινέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὰς ὀρθὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας, ὡς νέος, παρουσίασεν εἰσηγούμενος τὸν προϋπολογισμὸν καὶ μάλιστα ἐν σχέσει μὲ τὸ παρὸν νομοσχέδιον τῆς προστασίας τῆς Ἑλληνικῆς ναυτιλίας, ἀποβλέπει δέ, ὅπως ἐλέχθη, ὄχι εἰς φορολογικὸν σκοπόν. Καὶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔχουν αἱ ναυτιλιακαὶ ἐπιχειρήσεις ἴσην μεταχείρισιν μὲ τὰς χερσαίας, ἀλλὰ φορολογικῶς πολὺ ἐλαφροτέραν ἐπιβάρυνσιν ἀπὸ τὰς χερσαίας. Δὲν ἐξετάζω, ἂν οἱ πλοιοκτῆται ἔγιναν τοιοῦτοι μὲ τὴν ὑποστήριξιν τοῦ Κράτους. Πρέπει δὲ νὰ τονισθῇ, ὅτι τὸ κίνητρον προσελκύσεως καὶ προόδου ἰδίως εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις δὲν εἶναι καθόλου ἡ φιλοπατρία. Ἀπεδείχθη αὐτὸ διὰ τοὺς πλοιοκτήτας τῶν ὑπὸ ξένην σημαίαν Ἑλληνικῶν πλοίων, ἀλλ’ εἶναι τὸ ὑλικὸν συμφέρον. Καὶ ὑλικὸν συμφέρον, κέρδος, προεβλέπετο ἐν ἀρχῇ, κατὰ τὴν ἀγορὰν τῶν πλοίων ἐτησίως 25.000 δολλάρια κατὰ πλοῖον, ἐπραγματοποίησαν δὲ οἱ ἐφοπλισταὶ κέρδος τῆς ποντοπόρου ναυτιλίας 500.000 δολλαρίων κατ’ ἔτος καὶ πλοῖον. Ἡ προσέλκυσις τῶν ὑπὸ ξένην σημαίαν ἑλληνικῶν πλοίων πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν κάθε ἄλλο, παρὰ ζήτημα οἰκονομικῆς καὶ φορολογικῆς κατευθύνσεως εἶναι. Ὅπως ὅλα τὰ οἰκονομικά μας προβλήματα καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι σήμερον οὔτε οἰκονομικὸν ἁπλῶς, οὔτε ζήτημα οἰκονομολογικόν, ἀλλὰ βασικώτατα, ζήτημα πολιτικῆς κατευθύνσεως τοῦ Κράτους. Δὲν εἶναι μόνον ἡ ἐλάφρυνσις βαρῶν τῆς Ἐμπορικῆς ναυτιλίας μέσον προσελκύσεως τῶν ὑπὸ ξένην σημαίαν πλοίων, ἀλλὰ καὶ τὸ θέμα τῆς ἀσφαλείας τῶν πλοίων. Δηλαδὴ ἡ ἀποτροπὴ τοῦ κινδύνου τῆς ἐξαφανίσεως, τοῦ ἐξολοθρεμοῦ τῆς ναυτιλία μας. Καὶ ὁ κίνδυνος εἶναι μέγιστος εἰς περίπτωσιν πολέμου. Ὅλα τὰ σύμφωνα, πᾶσα πρόσδεσίς μας εἰς τὸ ἅρμα τοῦ Ἀγγλοαμερικανικοῦ συνασπισμοῦ, χωρὶς κανὲν Ἑλληνικὸν συμφέρον, θὰ ὁδηγήσουν εἰς ὄλεθρον τὴν Ἑλληνικὴν ναυτιλίαν. Ἡ Μεσόγειος δὲν θὰ εἶναι πλέον προσιτὴ εἰς τοὺς Ἀγγλοαμερικανοὺς καὶ τοὺς συνοδοιπόρους των, ἀφοῦ ἡ Ἀδριατικὴ εἶναι πλέον ὁλόκληρος τρομερὰ βάσις ὑποβρυχίων ρωσικῶν μὲ κέντρον τὴν ἀπροσπέλαστον νῆσον τοῦ Σάσωνος καὶ ἀλλοίμονον εἰς τὸν Ἑλληνικὸν στόλον καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐὰν συμμαχήσῃ μὲ τοὺς Ἀγγλοαμερικανούς. Πεῖνα, ἀθλιότης, ἐξολοθρεμὸς τοῦ λαοῦ τῆς Ἐμπορικῆς ναυτιλίας τὴν περιμένει μοιραίως. Μόνον, λοιπόν, φάρμακον, ἀληθὴς πανάκεια ὑπὲρ τῆς ναυτιλίας μας, εἶναι ἡ ἀνάληψις καὶ κήρυξις ὡς πολιτικῆς γραμμῆς κατευθύνσεως τῆς Ἑλλάδος, ἡ τῆς πολιτικῆς τῆς οὐδετερότητος. Οὐδετερότητος ἐνόπλου, ἀλλὰ μόνον ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς οἰκονομικῆς ἀντοχῆς μας. Ἡ ἔνοπλος οὐδετερότης εἶναι σεβαστὴ ἀπ’ ὅλους, ὅπως ἀπέδειξεν ἡ Ἑλβετία ἀπὸ τοῦ 1870 ἕως τώρα. Ἡ οὐδετερότης, ὄχι μόνον ἀποτρέπει τὸν τορπιλλισμὸν τῶν σκαφῶν μας, ἀλλὰ καὶ θὰ γίνῃ ἀφορμὴ πλούτου τῆς χώρας, ὅπως ἔγινε μὲ τὴν Σουηδίαν καὶ ἀντικαθιστᾷ καὶ καθιστᾷ περιττὴν κάθε ξένην χρηματικὴν βοήθειαν. Ἀλλὰ πρὸ πάντων ἡ οὐδετερότης καὶ μόνη θὰ φέρῃ ὑπὸ τὴν σημαίαν μας ὄχι μόνον ὅλα τὰ Ἑλληνικὰ ἀλλὰ καὶ πλῆθος ξένων πλοίων. Θεωρῶ ὀρθὴν τὴν γνώμην τῶν ναυτεργατικῶν ὀργανώσεων ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ τὸ ἀληθὲς φάρμακον εἶναι ἡ οὐδετερότης. Εἶναι ἀκατανοήτως ἄστοχος ἡ τάσις ὅλων τῶν Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων νὰ μᾶς πᾶνε μὲ τὸ ζόρι, χωρὶς νὰ μᾶς θέλουν, διὰ ξένα συμφέροντα καθαρῶς καὶ ἀποκλειστικῶς διὰ ξένα, πρὸς τὸν Ἀγγλοαμερικανικὸν συνασπισμόν. Γνωρίζω ὅτι μάτην παριστῶ τὸν μέγαν κίνδυνον εἰς τὴν Βουλὴν αὐτήν, ὅσον ἐπικρατεῖ ἀληθὴς ὑποβολὴ ὑπὲρ τῶν Ἀγγλοαμερικανῶν. Ἀλλὰ καθῆκον μου θεωρῶ νὰ τονίσω, ὅτι συναισθάνομαι ὡς ἀληθῆ σωτηρίαν ὄχι μόνον τῆς Ἑλληνικῆς ναυτιλίας ἀλλὰ καὶ τῆς Ἑλλάδος, τὴν οὐδετερότητα.

§109Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι, θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει τοῦ Σώματος τὰ ἑξῆς: Ὅτι προκειμένου περὶ κερδῶν, τὰ ὁποῖα πραγματοποιοῦνται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ γενικῶς, προκειμένου περὶ ἐπιχειρήσεων, αἱ ὁποῖαι ἔχουν τὴν ἕδραν των εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἡ νομοθεσία μας καὶ ἡ πολιτικὴ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων, λαμβάνει μέτρα πρὸς ἐνθάρρυνσιν αὐτῶν. Προκειμένου λ.χ. περὶ τῆς τελευταίας παραγγελίας ὑφασμάτων, ἐκ 4.000.000 λιρῶν τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰ Ἑλληνικὰ ἐργοστάσια ἐλήφθη μέριμνα ἐπιστροφῆς ὅλων τῶν φόρων, οἱ ὁποῖοι βαρύνουν τὸ ἐμπόρευμα αὐτό, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸς ὁ συναγωνισμὸς τῶν βιομηχανιῶν, αἱ ὁποῖαι παράγουν ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ πρόκειται νὰ πωλήσουν τὰ ἐμπορεύματά των εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐὰν ἡ παραγγελία τῶν 4.000.000 λιρῶν πραγματοποιηθῇ ἐξ ὁλοκλήρου, διότι διὰ 2.000.000 £ ἔχουν ἤδη ὑπογραφῆ συμβόλαια, θὰ ἔχωμεν 100 δισεκατομμύρια εἰς ἡμερομίσθια, δηλαδὴ 4.000.000 ἐργασίμους ἡμέρας, κατὰ μέσον ὅρον, θὰ ἔχῃ ἐπὶ πλέον ἡ Ἑλληνικὴ βιομηχανία ἀπὸ τὰς παραγγελίας αὐτάς. Ὑπεδείχθη καὶ ὑπεστηρίχθη, ἀπὸ ἁρμοδίους κύκλους, τὸ αἴτημα νὰ μειωθοῦν εἰς τὸ ἥμισυ, νὰ ἐλαττωθοῦν καὶ αἱ ἐργοδοτικαὶ εἰσφοραὶ εἰς ἀσφαλιστικοὺς ὀργανισμούς, ὡς πρὸς τὴν ἀξίαν τῶν εἰδῶν αὐτῶν, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ πραγματοποιήσωμεν ὅσον ἠμπορέσωμεν μεγαλυτέρας παραγγελίας εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐάν, λόγῳ τῶν ἐπιβαρύνσεων καὶ διαφόρων φόρων ἢ εἰσφορῶν, δὲν ἠμπορέσῃ ἡ Ἑλληνικὴ βιομηχανία νὰ πωλήσῃ εἰς τὴν Ἀγγλίαν, θὰ πωλήσῃ ἡ βιομηχανία ἄλλης χώρας, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ καὶ τὴν ἐργατικὴν ἀπασχόλησιν, τῆς ὁποίας θὰ στερηθῇ ἡ Ἑλλάς. Συνεπῶς καὶ τὸ νομοθέτημα αὐτό, μέσα εἰς τὸ ἴδιον πνεῦμα κινεῖται.

§110Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ἐπειδὴ ἔγινε κατὰ κόρον χρῆσις τοῦ ἐπιχειρήματος, ὅτι ἕνας ἀπὸ τοὺς βασικοὺς σκοποὺς τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἶναι νὰ δώσωμεν ἐργασίαν εἰς τοὺς ἐργάτας καὶ ἐπλημμύρισε περίπου ἡ αἴθουσα ἀπὸ ἕνα πόνον πρὸς τοὺς ἀνέργους, τῶν ὁποίων πρέπει νὰ βελτιώσωμεν τὴν θέσιν.

§111Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Δὲν τὸ ἔχετε μονοπώλιον σεῖς.

§112Α. ΣΒΩΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ μονοπωλίου. Ἡμεῖς εἴμεθα ἐναντίον τῶν μονοπωλίων. Δὲν ὠνόμασα οὐδένα. Λέγω μόνον, ὅτι τὸ θέμα τῆς ἐργατικῆς ἀπόψεως καὶ τὰ προτεινόμενα μέτρα, εἶναι τὸ μόνον ποὺ δὲν ἀναφέρεται, οὔτε κἂν εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν λέγω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ μὴ ὑπάρχῃ, ἀλλὰ μοῦ φαίνεται ὅτι εἶναι ἕνα ὑστερογενὲς ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον αὐτὸ καὶ μόνον δὲν ἀλλάζει τὸ σύνολον τοῦ σχήματος, ὑπὸ τὸ ὁποῖον κρίνεται τὸ νομοσχέδιον. Ἐὰν ὄντως πρόκειται νὰ ἔχετε τὴν ἐπιτυχίαν, ποὺ προσδοκᾶτε, τὴν ἐπιστροφὴν ὑπὸ τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν καὶ συνεπῶς ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, τῶν πλοίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα—δὲν σᾶς ἀρέσει ἡ λέξις «ἐλιποτάκτησαν»—τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ὑπὸ ξένην σημαίαν σήμερον, φυσικὸν εἶναι νὰ αὐξηθῇ καὶ ἡ παρεχομένη ἐργασία εἰς Ἑλληνικὰ χέρια. Ἀμφισβητεῖται ἡ δυνατότης τῆς ἐπιτυχίας σας εἰς τὸ θέμα αὐτό, διότι ἐδῶ δὲν ἔχετε οὐδεμίαν ἐγγύησιν, οὔτε ὅτι θὰ ἐπιστρέψουν αὐτὰ τὰ πλοῖα, οὔτε ὅτι ἐπιστρέψαντα, δὲν θὰ διαφύγουν πάλιν πρὸς κάποιον εὐνοϊκώτερον καθεστώς. Ὅσον ἀφορᾶ τὰ αἰτήματα τῶν ὀργανώσεων διὰ τοιαῦτα νομοθετήματα, βεβαίως, δὲν μὲ ἐκπλήσουν καὶ κάθε ἄλλο παρὰ θὰ ἤμην ἀντίθετος. Διότι ἐὰν ὁ ἄλλος πρόκειται νὰ ἐλπίζῃ, ὅτι θὰ εὕρῃ ἐργασίαν, φυσικὸν εἶναι νὰ ὑποστηρίξῃ τὰ συμφέροντα τοῦ ἐργοδότου, διότι ἐλπίζει εἰς βελτίωσιν, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι θὰ εἶναι εἰλικρινὴς πάντοτε ἡ στάσις αὐτή. Πάντως οὔτε ἐδῶ τὰ μνημονεύετε, ἀλλὰ οὔτε ἡμεῖς τοὐλάχιστον ἔχομεν ὑπ’ ὄψει μας αὐτά. Ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ καίριον θέμα.

§113Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, εἶπον καὶ ὅταν κατέθετον τὸν προϋπολογισμόν, ὅτι διὰ νὰ ὑπάρξῃ θέμα ναυτεργατικὸν πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, πρέπει νὰ ὑπάρξουν πλοῖα ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν. Σήμερον τὸ θέμα αὐτό, προκειμένου περὶ πλοίων φερόντων ξένην σημαίαν, δύνασθε νὰ τὸ συζητήσετε μὲ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Παναμᾶ, τῆς Χοντούρας καὶ τῆς Κοσταρίκας, αἱ ὁποῖαι ἀσκοῦν ἐξουσίαν ἐπὶ τῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα φέρουν τὴν σημαίαν των.

§114Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Ἐγὼ θὰ ἤθελον νὰ προσθέσω τοῦτο, ὅτι ἐὰν συνέβαινε νὰ εἶσθε ἐδῶ, θὰ ἐβλέπατε, ὅτι ἐπληροφόρησα τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ σημείου τῆς αὐξήσεως τῆς ἐργασίας διὰ τοὺς Ἕλληνας ναυτεργάτας. Ἡ Ἐμπορικὴ Ναυτιλία, ἡ ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν, σήμερον ἀπασχολεῖ 27.000 ναυτεργάτας. Ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ὅπως πιστεύω ἀκραδάντως, ἐπανέλθει ἡ Ἑλληνικὴ σημαία ἐπὶ τῶν ὑπὸ ξένην σημαίαν τελούντων Ἑλληνικῶν πλοίων, θὰ αὐξηθῇ κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας εἰς 86.000 ναυτεργάτας. Διότι σήμερον δὲν ἔχομεν, παρὰ 1.450.000 τόννους ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν καὶ εἶναι ὑπὸ ξένην σημαίαν 6.000.000 τόννοι.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Μανιαδάκης ἔχει τὸν λόγον.

§116Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπιπολαίως κρινόμενα, παρουσιάζονται, ὅτι ὑποστηρίζουν τὴν οἰκονομικὴν ὀλιγαρχίαν καὶ διὰ τοῦτο βλέπετε τὴν ἀριστεράν, ὅτι προσπαθεῖ νὰ τὸ πάρῃ καὶ νὰ τὸ κάμῃ σημαίαν της.

§117Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἐπιπολαίως τὸ κρίνει ἡ ἀριστερὰ αὐτό;

§118Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Ἀπόλυτα. Καὶ θὰ τὸ ἀποδείξω δι’ ἀριθμῶν. Ἡμεῖς, ἀδιαφοροῦντες διὰ τὰς διαμαρτυρίας ἢ τὰς ἐντυπώσεις, θὰ εἴπωμεν καθαρὰ τὴν γνώμην μας, ὅτι κατ’ ἀρχὴν εἴμεθα ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, διότι τοῦτο ἐπιβάλλει τὸ ἐθνικὸν συμφέρον. Εἰς τὰ 1939, πρῶτον ἔτος πολέμου, ἡ Ἑλληνικὴ Ναυτιλία εἶχε 580 τεμάχια βαπόρια μὲ 1.800.000 τόννους ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν καὶ ὑπὸ ξένην εἶχεν 89 κομμάτια μὲ 300.000 τόννους. Δηλαδὴ εἴχαμεν τὸ ⅙ τοῦ συνόλου τῶν τόννων ὑπὸ ξένην σημαίαν καὶ τὰ ⅚ ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν. Σήμερον ἔχομεν ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν 326 κομμάτια μὲ σύνολον τόννων 1.300.000. Ἐὰν ἀπὸ αὐτὰ ἀφαιρέσωμεν τὰ 100 λίμπερτυ, τὰ ὁποῖα μᾶς ἔδωσεν ἡ Ἀμερική, δηλαδή, ἐὰν δὲν μᾶς τὰ εἶχε δώσει θὰ εἴχαμεν μόνον 226 κομμάτια ἔναντι τῶν 580, τὰ ὁποῖα εἴχαμεν προπολεμικῶς. Ὑπὸ ξένην σημαίαν τί ἔχομεν; 663 βαπόρια μὲ σύνολον τόννων 4.300.000. Ἐὰν δὲ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν πληροφορίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ναυπηγοῦνται ἤδη ἄλλα 186 τεμάχια—καὶ ἀφίνω τὰς λεπτομερείας, διότι ἐδῶ, κύριοι, εἶναι τὸ αὐγὸ τοῦ Κολόμβου, ἀρκεῖ νὰ ἐννοήσητε καὶ ἀρκεῖ νὰ φύγῃ ἀπὸ μέσα σας ἡ χολὴ ἐναντίον παντὸς πλουσίου, τοῦ οἱουδήποτε πλουσίου, λέγω λοιπόν, ὅτι ἔχομεν σήμερον καὶ ὑπὸ ναυπήγησιν 180 κομμάτια μὲ σύνολον 2.500.000 τόννων καὶ αὐτὰ ἀθροιζόμενα μᾶς δίδουν 680.000 τόννους ὑπὸ ξένην σημαίαν, ἔναντι τῶν 300.000 τῶν προπολεμικῶν. Φαντασθῆτε τί θὰ ἦτο ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία καὶ ἡ Ἑλληνικὴ σημαία, ἐὰν εἴχωμεν τὴν τύχην νὰ πεισθοῦν, ὅλα αὐτὰ τὰ Ἑλληνικὰ κεφάλαια, τὰ ἀμέσως ἢ ἐμμέσως τοποθετημένα ὑπὸ ξένην σημαίαν, νὰ ἐπιστρέψουν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν, τί ὠφελήματα θὰ εἴχωμεν, εἰς ναυτιλιακὸν συνάλλαγμα, εἰς ἀπασχόλησιν ναυτεργατῶν καὶ παντοίων ἄλλων δευτερευουσῶν καὶ παρεμφερῶν ἐπιχειρήσεων. Διατί συμβαίνουν ὅλα αὐτὰ κύριοι; Πῶς συνέβαινε προπολεμικῶς νὰ εἶναι τὸ ⅙ ὑπὸ ξένην σημαίαν καὶ μεταπολεμικῶς νὰ εἶναι τὸ ⅙ ὑπὸ Ἑλληνικὴν καὶ τὰ ⅚ ὑπὸ ξένην; Σᾶς εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὅτι τὰ ἀνθρώπινα ἔνστικτα εἶναι ἡ βάσις ὅλων τῶν φαινομένων καὶ ὅλων τῶν γεγονότων καὶ τὸ ἔνστικτον τῆς συλλογῆς ἢ τῆς ἀποθησαυρίσεως, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ ἔνστικτον τῆς αὐτοσυντηρήσεως, δείχνουν εἰς τὸν κάθε ἄνθρωπον, τὸ τί πρέπει νὰ κάμῃ, ἐπὶ σκοπῷ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ δύο αὐτὰ ἔνστικτα· καὶ ὁ ἄνθρωπος σπεύδει νὰ ταχθῇ ὑπὸ τὴν σημαίαν ἐκείνην ὑπὸ τὴν ὁποίαν αἱ πιέσεις, αἱ φορολογίαι καὶ αἱ παντοειδεῖς ἐπιβολαὶ τοῦ Κράτους εἶναι ἐπιεικέστεραι. Ἐάν, συνεπῶς, δὲν κατωρθώσαμεν καὶ ἡμεῖς νὰ δημιουργήσωμεν διὰ τὴν Ἐμπορικήν μας Ναυτιλίαν τοὺς ὅρους, τοῦ πλέον εὐνομουμένου Κράτους—ἂς μεταχειρισθῶ τὴν φρασεολογίαν τὴν διπλωματικὴν—διὰ τὴν Ἐμπορικήν μας Ναυτιλίαν, δὲν θὰ μπορέσωμεν νὰ πείσωμεν τὰ λεπτὰ νὰ τεθοῦν ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν. Πρέπει νὰ κτυπηθῇ τὸ κακοποιὸν πνεῦμα, πρέπει νὰ παύσῃ ὁ κ. Μπουρδάρας νὰ νομίζῃ, ὅτι δύναται νὰ δημοκοπῇ, λέγοντας ἐδῶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνωνται ἀνεκταί, αἱ διδόμεναι παραχωρήσεις καὶ νὰ χαρίζωμεν φόρους εἰς τὴν ναυτιλίαν. Δὲν χαρίζομεν φόρους εἰς τὴν ναυτιλίαν.

§119Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Παρέλειψα εἰς τὴν ὁμιλίαν μου νὰ σᾶς εἴπω καὶ κάτι, τὸ ὁποῖον ἀξίζει νὰ σᾶς τὸ εἴπω. Ἐδῶ καὶ 120 χρόνια, κύριοι συνάδελφοι, ἔγινεν ἡ καταστροφὴ τῶν Ψαρῶν καὶ τότε οἱ ἄλλοι, οἱ Ὑδραῖοι καὶ οἱ Σπετσιῶτες συνεπάθησαν τὴν καταστροφὴν τῶν Ψαριανῶν καὶ τοὺς συνελυποῦντο καὶ ἐξέφραζον τὴν συμπάθειαν καὶ τοὺς ἔλεγον: Τί θὰ κάμετε σεῖς οἱ πτωχοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχετε Πατρίδα; Οἱ Ψαριανοί, τότε, εἶπον κάτι τὸ ἐπιγραμματικόν: «Δὲν ἔχομεν Πατρίδα, ἀλλὰ ἔχομεν Πατρίδα τὰ καταστρώματα τῶν καραβιῶν». Μετὰ 120 χρόνια, κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ἡ χώρα κατελήφθη ἀπὸ τὰς σιδηροφράκτους μηχανάς, ἐλευθέρα Πατρὶς δὲν ἦτο τίποτε ἄλλο, παρὰ τὰ καταστρώματα τῶν πλοίων καὶ μόνον εἰς τὸ ἀκροκέραιον τοῦ πλοίου, τὸ ὑψηλότερον σημεῖον τοῦ πλοίου, ὑψοῦτο ἡ Ἑλληνικὴ σημαία. Ὁ Βασιλεὺς καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐφιλοξενοῦντο εἰς τὰ καταστρώματα τῶν πλοίων. Ἄς προσέξωμεν, ὥστε μὴ τυχὸν ἔλθουν ἄλλαι περιστάσεις, ὥστε νὰ ἔχωμεν περισσότερα καταστρώματα.

§120Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι νὰ ἀντιληφθῶμεν, ὅτι τὰ λεπτὰ οἱ ἐφοπλισταὶ δὲν τὰ κάμουν εἰς βάρος τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου, δὲν τὰ πέρνουν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, εἶναι τὸ μόνον χρῆμα, τὸ ὁποῖον γίνεται ἔξω εἰς βάρος τοῦ διεθνοῦς κοινοῦ καὶ ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ Ἑλληνικοῦ κοινωνικοῦ συνόλου. Ἐὰν αὐτὸ τὸ ἀντιληφθῶμεν θὰ εἴμεθα, πάντοτε ἐν τάξει μὲ τὴν συνείδησίν μας νὰ παρέχωμεν κάθε εὐκολίαν εἰς τὸ ναυτικόν μας, τὸ ἐμπορικόν, νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἐπανέλθῃ ὑπὸ τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν καὶ τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ καὶ τὸν διακαῆ πόθον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἡγοῦνται τῶν μεγάλων ἐμπορικῶν στόλων. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Σβῶλος ἐχαρακτήρισεν ὡς λιποταξίαν τὴν συμπεριφορὰν ὡρισμένων Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι θέτουν ὑπὸ ξένην σημαίαν τὰ πλοῖά των. Ὡς κάλλιον ἐμοῦ γνωρίζει ὁ κ. καθηγητής, λιποτάκτης λέγεται ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει μίαν σημαίαν καὶ τὴν ἐγκαταλείπει π.χ. τὴν γαλανόλευκον καὶ παίρνει τὴν κόκκινην. Δὲν λέγεται λιποτάκτης ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει σημαίαν, δὲν ἔχει Ἑλληνικὴν σημαίαν, δὲν ἐγκαταλείπει τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν, διότι ἐπὶ μίαν 15ετίαν ἀπαγορεύεται ἡ μεταβολὴ τῆς σημαίας, ἄνευ ἀδείας τῆς Κυβερνήσεως, κανένα δὲ πλοῖον, ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν δὲν μετέστη. Ἀλλὰ ἐὰν θὰ ἐπετρέπετο ἡ ἀλλαγὴ τῆς σημαίας, νὰ εἶσθε βέβαιοι, θὰ εἴχομεν, μηδέν, ἐμπορικὸν στόλον.

§121Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ὅλα τὰ πλοῖα δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἀλλάξουν σημαίαν;

§122Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Ὅλα. Εἶναι παγία νομοθεσία. Ἀπαγορεύεται νὰ ἀλλάξουν σημαίαν ἄνευ ἀδείας τῆς Κυβερνήσεως.

§123Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἀπὸ πότε ἐγένετο αὐτό;

§124Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Ἀπὸ τὸ 1937, νομίζω ἰσχύει ἡ νομοθεσία αὐτή, ἡ ὁποία ἔγινεν ἐπὶ τοῦ ἀειμνήστου Μεταξᾶ.

§125Α. ΖΑΚΚΑΣ. Καὶ τότε πῶς γίνεται αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται, ὅτι ἕνα πλῆθος πλοίων ἔχει ξένην σημαίαν;

§126Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Εἶναι νέα κτηθέντα πλοῖα.

§127Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἄ! μάλιστα.

§128Α. ΣΒΩΛΟΣ. Κτηθέντα ὑπὸ Ἑλλήνων.

§129Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Ὑπὸ μικτῶν κεφαλαίων, εἰς τὰ ὁποῖα ἔχουν τὸ προβάδισμα οἱ Ἕλληνες, ὡς ἔχοντες εὐρυτέραν ἀντίληψιν.

§130Α. ΣΒΩΛΟΣ. Ὁ Ἕλλην δὲν ἀπαγορεύεται ἀπὸ οἱανδήποτε διάταξιν νὰ ὑψώσῃ τὴν ἰδικήν του σημαίαν.

§131Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Τὴν ἀπαγορεύετε σεῖς διὰ τῆς νομοθεσίας σας. Τοὺς λέγετε σεῖς: μὴν ἔλθετε ἐδῶ, θὰ σᾶς φάω τὰ λεπτά.

§132Α. ΣΒΩΛΟΣ. Πῶς συμβαίνει νὰ πολλαπλασιάζουν τὰ πλοῖα των;

§133Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Ἴσως καὶ ἐγὼ νὰ εἶχον τὰς ἰδικάς σας ἀντιλήψεις, ἐὰν δὲν εἶχα τὴν εὐκαιρίαν νὰ ζήσω ἐπὶ μίαν ὀκταετίαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, εἰς ἕνα λιμάνι, τὸ ὁποῖον ἦτο τὸ πρῶτον σημαντικὸν λιμάνι τοῦ ἐξωτερικοῦ, εἰς τὸ Μπουένος Ἄϋρες, εἰς τὸ ὁποῖον, οἱ Ἕλληνες ἤρχοντο πρῶτοι, διότι ἐκεῖ ἐφόρτωναν καθημερινῶς 50 βαπόρια καὶ ἐκεῖ εἶδα τὴν τραγωδίαν τῶν ἑλλήνων ἐφοπλιστῶν, οἱ ὁποῖοι μὲ παλαιὰ καράβια, μὲ χίλιες δυὸ δυσκολίες, κατορθώνουν νὰ συναγωνίζωνται τὰς ἄλλας σημαίας, τῶν ὁποίων αἱ περισσότεραι πριμοδοτοῦνται ἀπὸ τὰ Κράτη των, ἡ δὲ ἰδική μας διήπετο ἀπὸ μίαν νομοθεσίαν ἀναρχουμένην, διότι ἡ σύμβασις ἡ συλλογική, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Τσουδερός, μὲ τὴν κομμουνιστικὴν ἐκείνην ὀργάνωσιν ἦτο ἐναντίον τῆς συγκρατήσεως τῶν πλοίων ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν. Ὥστε ἐὰν ἐπετρέπετο τότε νὰ ἀλλάξουν σημαίαν θὰ εἶχον φύγει ὅλοι, διότι ἦτο βάναυσος ἡ συμπεριφορὰ ἔναντι τῶν πλοιοκτητῶν. Ἠρώτησεν ὁ κ. Σακελλαρίου, «εἶσθε βέβαιος ὅτι θὰ ἐπανέλθουν τὰ πλοῖα ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν»; Δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶσθε βέβαιος διὰ τίποτε, διότι ἐκεῖνο ποὺ παρέχεται εἶναι ἐντυπωσιακῶς ὑπὲρ τῶν ἐφοπλιστῶν.

§134Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἡ σταθερότης.

§135Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Ἡ σταθερότης δὲν ἠξεύρω ἂν ἐξασφαλίζεται. Ἴσως νὰ εἶναι εἰς τὴν ψυχήν σας. Ἐὰν αὐτὸ εἶναι τὸ στοιχεῖον, νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς ἐφοπλιστὰς τὴν ἐντύπωσιν ὅτι δὲν θὰ ἀλλάξωμεν κάθε λίγο καὶ λιγάκι, δὲν ἀρκεῖ, νομίζω, μόνον τὸ στοιχεῖον αὐτό. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπεκταθῆτε καὶ εἰς ἄλλα μέτρα.

§136Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ποῖος δίνει τὴν ἐγγύησιν ὅτι αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον δὲν θὰ τροποποιηθῇ αὔριον τὸ πρωΐ; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λέγει τὸ ἐπιχείρημα τῆς σταθερότητος...

§137Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Προσπαθεῖ νὰ σᾶς πείσῃ νὰ ἀναγνωρίσετε τὴν λύσιν, ὥστε νὰ μὴ τὸ μεταβάλετε. Ἐγὼ σᾶς λέγω περαιτέρω, ὑπερθεματίζω, εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τὸ 2½% εἶναι πολύ. Εὔχομαι νὰ τὸ δεχθοῦν οἱ ἐφοπλισταὶ χάριν τῆς σταθερότητος, ἀλλά, νομίζω, ὅτι εἶναι πολύ, διότι, ἐὰν λάβετε ὑπ’ ὄψει τὰ ηὐξημένα ἔξοδα, θὰ ἴδητε ὅτι τοῦ πέρνετε τὰ 50% τῶν κερδῶν.

§138Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Εἶναι καὶ ἀντιεπιστημονικὴ φορολογία.

§139Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὡς ἐπίσης καὶ ὅτι τὸ ποσοστὸν εἶναι ὑψηλόν, ἰδίως ὡς πρὸς τὴν περίπτωσιν ποὺ ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Γρηγοριάδης, ὅταν εἶπεν ὅτι πέρυσι ἔβγαλαν 25.000 δολλάρια καὶ ἐπ’ αὐτῶν, μὲ τὸ προτεινόμενον σχέδιον, θὰ εἰσέπραττε τὸ Κράτος τὰ 55% τοῦ κέρδους. Ἀλλά, ὅπως εἶπον, τὸ πρᾶγμα θὰ κριθῇ ἐντὸς πενταετίας καὶ ὁ μέσος ὅρος δὲν θὰ εἶναι πάντως εἰς βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου. Παραμένει ὑπὲρ τοῦ ἐφοπλιστοῦ ἡ σταθερότης.

§140Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἡ ἀσφάλεια, ἡ ἐλευθερία καὶ ἡ φορολογικὴ σταθερότης, εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπουν τὴν ἀνάπτυξιν τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς ἑνὸς τόπου. Τὸ λέγει καὶ ὁ Θουκιδίδης διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ Κράτους τῶν Ἀθηνῶν εἰς τὴν ἀρχαιότητα καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι αὐτοὶ οἱ συντελεσταὶ ἐπέτρεψαν τὴν ἀνάπτυξιν τῆς Ἀγγλίας. Φοβοῦμαι ὅμως ὅτι θίγομεν μόνον μίαν πτυχὴν τοῦ θέματος, τοῦ ἀφορῶντος τὸν ἐμπορικὸν στόλον τῆς Ἑλλάδος. Δὲν εἶναι μόνον τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας. Φοβοῦμαι ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις, διότι τὸ θέμα δὲν εἶναι τί φορολογία εἰσπράττει ἕνας ἀπὸ τὰ πλοῖα. Τὸ θέμα εἶναι ἄλλο· εἶναι ἐπαναπατρισμὸς κεφαλαίων. Τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν σημαίαν τὴν ξένην τὸ πλοῖον καὶ θὰ πάρῃ τὴν ἑλληνικήν, γίνεται ἐπαναπατρισμὸς κεφαλαίων καί, συνεπῶς, θὰ ἐμπέσῃ τὸ κεφάλαιον αὐτὸ εἰς τὰς διατάξεις τὰς ἄλλας, τὰς συναλλαγματικάς, τοὺς ὅρους καὶ τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας ὁ πλοιοκτήτης ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν θὰ κρατῇ τὰ κεφάλαιά του εἴτε εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἴτε εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἢ θὰ ἔχῃ ὑποχρέωσιν νὰ τὰ φέρῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ θὰ ἐξακολουθήσουν οἱ συντελεσταί, ποὺ ἰσχύουν ὅσον ἀφορᾷ τὰ συναλλαγματικὰ καὶ νομισματικὰ ζητήματα τῆς Ἑλλάδος νὰ ἐπηρεάζουν τοὺς Ἕλληνας ἐφοπλιστὰς νὰ κρατοῦν τὰ κεφάλαιά των εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὑπὸ ξένην σημαίαν. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἤθελα μίαν διευκρίνισιν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ νὰ μποῦμε εἰς τὸ βάθος τοῦ προβλήματος καὶ νὰ τὸ ἀντιμετωπίσωμεν, ὥστε νὰ ἐπιτύχωμεν τὸν ἐπαναπατρισμὸν τῶν κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα ἐμφανίζονται ὑπὸ τὸν τύπον τοῦ ἐμπορικοῦ στόλου εἰς τὸ ἐξωτερικὸν.

§141Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι Βουλευταί, θὰ σᾶς κάμνῃ ἐντύπωσιν διατὶ ἡ Κυβέρνησις μὲ τόσην σπουδήν, αὐτὴν τὴν στιγμήν, φέρει τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ διὰ νὰ λύσῃ ἓν ζήτημα ἐκκρεμὲς ἀπὸ ἐτῶν. Ὁ λόγος εἶναι ὁ ἑξῆς: Θέλομεν νὰ ἐπιτύχωμεν νὰ νηολογηθοῦν παρ’ ἡμῖν, τοὐλάχιστον, κατὰ τὸ μεγαλύτερον μέρος των, 186 πλοῖα, τὰ ὁποῖα ναυπηγοῦνται σήμερον εἰς Ἀγγλικὰ ναυπηγεῖα, τινὰ δ’ ἐξ αὐτῶν καθελκύονται εἰς τὸ λίαν προσεχὲς μέλλον. Τὰ πλοῖα αὐτά, παρέχω τὴν ὑπεύθυνον πληροφορίαν, ὅτι ναυπηγοῦνται μὲ χρήματα ἑλληνικὰ κατὰ μεγάλο ποσοστόν. Ἕνα μεγάλο δεξαμενόπλοιον, ἀξίας δύο ἑκατομμυρίων λιρῶν, ναυπηγεῖται κατὰ τὸ ¼ μὲ χρήματα ἑλληνικὰ καὶ τὰ ὑπόλοιπα τὰ δανείζει μία ξένη Τράπεζα. Διὰ νὰ διευκολυνθῇ ὁ δανεισμός, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἐγγύησις τῆς φορολογικῆς σταθερότητος τῆς σημαίας τοῦ πλοίου. Δηλαδὴ αὐξάνει ἡ πίστις τοῦ σκάφους ὅταν τὸ πλοῖον ἔχῃ σημαίαν χώρας τῆς ὁποίας ἡ νομοθεσία εἶναι σταθερὰ καὶ ἁπλῆ. Αὐτὸ τὸ καθεστὼς προσπαθοῦμεν νὰ δημιουργήσωμεν διὰ τοῦ νόμου καὶ ἐθέσαμεν κατὰ μέρος τὰ φορολογικὰ κριτήρια. Ἐγὼ πρῶτος ἀναγνωρίζω ὅτι τὸ καθιερούμενον σύστημα δὲν εἶναι ἐπιστημονικόν, ἐφόσον δὲν φορολογοῦμεν τὸ κέρδος ἀλλὰ τὸν κύκλον ἐργασιῶν, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις ἐφαρμόζεται. Εἰς τὸν κ. Ρέντην θέλω νὰ εἴπω τοῦτο: Εἰς τὸ παρελθὸν ὑπῆρχον δέκα ἐμπόδια, τὰ ὁποῖα ἐματαίωνον τὴν δημιουργίαν ναυτιλιακοῦ κλίματος. Δύο, τὰ σπουδαιότερα, ἐξ αὐτῶν, ἦσαν ἡ φορολογικὴ μεταχείρησις τοῦ Κράτους πρὸς τὰ πλοῖα καί, τὸ ἕτερον, αἱ λίαν κακαὶ σχέσεις μεταξὺ πληρωμάτων καὶ ἐφοπλιστῶν. Τὸ δεύτερον ἐμπόδιον ἤρθη, σήμερον εὑρίσκονται εἰς καλλίστας σχέσεις τὰ πληρώματα μετὰ τῶν πλοιοκτητῶν. Τὸ φορολογικὸν ἐπιδιώκομεν νὰ τὸ διορθώσωμεν διὰ τοῦ συζητουμένου νομοθετήματος καί, ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ χειροκροτήσῃ ἐντὸς ὀλίγου χρονικοῦ διαστήματος τὴν νηολόγησιν πλοίων ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν. Ἐκ τῶν ὑπὸ ναυπήγησιν πλοίων προβλέπεται ὅτι θὰ νηολογηθῇ ἕνας ἀριθμὸς ἀμέσως. Διὰ τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ξένην σημαίαν—καὶ τὰ ὁποῖα δὲν μετεφέρθησαν ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν εἰς τὴν ξένην, ἀλλ’ ἀπ’ εὐθείας ἠγοράσθησαν ὑπὸ ξένην σημαίαν—δι’ αὐτὰ ἡ μεταφορὰ δὲν εἶναι εὐχερὴς ἀμέσως, διότι εὑρίσκονται ὑπὸ ναυτιλιακὰς δεσμεύσεις καὶ δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ μεταβολὴ τῆς σημαίας ἄνευ συναινέσεως τῶν συμβαλλομένων κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἰσχύος ἑνὸς συμβολαίου. Συνεπῶς, μὲ τὴν ἄρσιν τοῦ φορολογικοῦ ἐμποδίου, ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, μετὰ τὴν ἄρσιν καὶ τοῦ ναυτεργατικοῦ, φεύγουν ἀπὸ τὴν μέσην δύο ἀπὸ τὰ σπουδαιότερα ἐμπόδια, τὰ ὁποῖα ἐματαίωναν, ἐπαναλαμβάνω, τὴν δημιουργίαν παρ’ ἡμῖν εὐνοϊκοῦ ναυτιλιακοῦ κλίματος.

§142Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Εἰς τὴν περίπτωσιν ποὺ ἀναφέρετε, τοῦ δεξαμενοπλοίου ἀξίας δύο ἑκατομμυρίων λιρῶν, ἡ Ἀγγλικὴ Τράπεζα, χρηματοδοτοῦσα τὴν κατασκευὴν τοῦ πλοίου κατὰ 75%, θεωρεῖ κριτήριον μὴ σταθερᾶς φορολογίας φορολογίαν, ἡ ὁποία θὰ ἐπεβάλλετο ἐπὶ τῶν κερδῶν; Διότι εἴπατε, ἡ Ἑλλὰς μὲ τὸ ἰσχῦον σύστημα φορολογίας, δὲν θεωρεῖται ἀπὸ τὴν Ἀγγλικὴν Τράπεζαν ἢ ἄλλους χρηματοδότας εὑρισκομένη ἐντὸς τοῦ κλίματος τῶν κρατῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀσφαλῆ καὶ σταθερὰν φορολογίαν. Ἕν τῶν ἐπιχειρημάτων σας εἶναι, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔχει σταθερὰν φορολογίαν. Σεῖς θέλετε νὰ εἰπῆτε «δὲν ἔχει κατ’ ἀποκοπὴν φορολογίαν» καὶ θέλετε νὰ πείσετε τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ἐν λόγῳ Τράπεζα θεωρεῖ τὸ ἰσχῦον σύστημα ὡς μὴ σταθερὸν καὶ ὡς ἐκ τούτου, δὲν διευκολύνεται νὰ χρηματοδοτήσῃ τὴν κατασκευὴν τοῦ πλοίου ἂν δὲν ἀλλάξῃ τὸ σύστημα.

§143Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἀντιμετωπίζει τὸ φορολογικὸν θέμα, χωρὶς νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς βάσεως τοῦ προβλήματος, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὴν Ἐμπορικὴν Ναυτιλίαν. Τὰ Ἑλληνικὰ κεφάλαια διὰ νὰ ἐπαναπατρισθοῦν, χρειάζονται ὡρισμένας ἐγγυήσεις.

§144Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον, κ. Ρέντη, εἶναι τὸ πρῶτον βῆμα διὰ τὸ ἄνοιγμα τοῦ δρόμου, ὥστε νὰ ἐπανέλθουν, ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει, ὑπὸ τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν πλοῖα 4.300.000 τόννων τὰ ὁποῖα σήμερον πλέουν ὑπὸ ξένας σημαίας. Τὸ νομοσχέδιον ἐπίσης ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ πάρῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα ἐκ τῶν 2½ ἑκατομμυρίων τόννων, ποὺ ναυπηγοῦνται καὶ νὰ τὰ θέσῃ ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν. Τὸ νομοσχέδιον σκοπεῖ, ἐν πάσῃ περιπτώσει, νὰ λύσῃ ἓν πρόβλημα: Πῶς εἴχομεν προπολεμικῶς τὸ ⅙ ὑπὸ ξένην σημαίαν καὶ τὰ ⅚ ὑπὸ Ἑλληνικήν, ἐνῷ σήμερον ἔχομεν τὰ ⅚ ὑπὸ ξένην καὶ τὸ ⅙ ὑπὸ Ἑλληνικήν.

§145Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχομεν οὔτε τὸ 1)20, διότι βάζετε καὶ τὰ Λίμπερτυς.

§146Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Ἐὰν δὲν εἴχομεν καὶ τὰ Λίμπερτυς, θὰ εἴχομεν 226 κομμάτια μὲ 700.000 τόννους.

§147Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Δὲν εἶναι μόνον φορολογικὸν ζήτημα.

§148Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Εἶναι ὅμως βασικόν, διότι δημιουργεῖ πίστιν ναυτιλιακὴν εἰς τὸν ἐφοπλιστήν, νὰ ἀρχίζῃ νὰ λογαριάζῃ τὰ ἔξοδά του καὶ νὰ μὴ ὑπόκειται πλέον ὑπὸ τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην μεταχείρισιν τῆς φοροτεχνικῆς ὑπηρεσίας. Πάρετε ὡς παράδειγμα τὸν ἑαυτόν σας: Θὰ εἶσθε εὐτυχέστερος ἐὰν ἠξεύρατε ὅτι πληρώνετε τόσα ἢ ὅταν θὰ σᾶς παρουσιάζουν νέους φόρους καὶ συντελεστὰς καὶ ἴσως, ἀναδρομικῶς;

§149Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μοῦ ἐπιτρέπετε; Δὲν εἶναι μόνον τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας εἰς τὸ ζήτημα τῆς μεταφορᾶς τῶν πλοίων τῶν ὑπὸ ξένην σημαίαν εἰς τὴν Ἑλληνικήν. Εἶναι κάπου ἀλλοῦ βαθύτερον τὸ αἴτιον. Εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ἐσωτερικοῦ κανονισμοῦ, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἐπιβαρύνσεως, τὴν ὁποίαν ἔχουν τὰ Ἑλληνικὰ πλοῖα.

§150Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ ἡμεῖς, παρασυρόμενοι πολλὲς φορὲς ἀπὸ τὰς μάζας, νομοθετοῦμεν δῆθεν ὑπὲρ τῶν μαζῶν, πράγματι δὲ ἐναντίον των, δι’ αὐτὸ εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ προχωρήσῃ καὶ περαιτέρω ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὴν ρύθμισιν πολλῶν ἄλλων προβλημάτων, ὥστε νὰ μὴ ἀναγκάζεται ὁ Ἕλλην ἐφοπλιστής, ὁ ὁποῖος προτιμᾷ τὸν Ἕλληνα ναυτικόν, λόγῳ ἱκανοτήτων, νὰ ἀναγκάζεται νὰ παίρνῃ Γερμανὸν ἢ Τσεχοσλοβᾶκον ἢ δὲν ἠξεύρω ποιὸν ἄλλον. Κύριε Ρέντη σᾶς προσθέτω ὡς ἐν κεφαλαίῳ καὶ τοῦτο: Θὰ ἠμπορέσωμε νὰ δημιουργήσωμεν ἐμπιστοσύνην σταθερότητος φορολογικῆς εἰς τὸν ἐφοπλιστήν, ὥστε μὲ μόνην τὴν φορολογίαν νὰ γυρίσῃ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν ἢ νὰ τὰ θέσῃ ὑπὸ ξένην σημαίαν; Πολὺ ἀμφιβάλλω καὶ ἐγώ, διότι ὅταν δὲν ἔχωμεν πολιτικὴν σταθερότητα, πῶς θέλετε νὰ ἔχωμεν φορολογικήν; Ἄλλωστε αὔριον πίπτει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἔρχεται ὁ κ. Καρτάλης, ὁ ὁποῖος σκέπτεται ἄλλως καὶ ἀλλάζει τὴν φορολογίαν. Αὐτὸ θέλομεν νὰ κτυπήσωμεν μὲ τὸ νομοσχέδιον καὶ αὐτὸ τὸ πνεῦμα θέλομεν νὰ δημιουργήσωμεν καὶ δι’ αὐτὸ νομίζω ἡ Κυβέρνησις ἀγωνίζεται, νὰ γίνῃ ὑπερκομματικὴ συνείδησις. Νὰ τὸ σκεφθῶμεν. Εἶναι τὸ αὐγὸ τοῦ Κολόμβου, ὅτι ἂν δὲν δώσωμεν τὴν ρήτραν τοῦ πλέον εὐνοουμένου Κράτους εἰς τὴν ναυτιλίαν.

§151Γ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρόθεσις τοῦ νομοσχεδίου.

§152Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Ἐὰν δὲν δημιουργήσωμεν αὐτὴν τὴν ἐμπιστοσύνην δὲν θὰ μπορέσῃ νὰ γυρίσῃ ὑπὸ τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν τὰ 6.800.000 τόννους, ποὺ ἐὰν τὰ εἴχαμεν καὶ αὐτὰ θὰ εἴμεθα ἡ τρίτη ἐμπορικὴ δύναμις τοῦ κόσμου μετὰ τὴν Ἀμερικὴν καὶ τὴν Ἀγγλίαν, θὰ εἴχαμεν ἐν συνόλῳ 7.800.000 τόννους.

§153Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Συμφωνεῖτε συνεπῶς ὅτι δὲν εἶναι ἐπαρκὲς τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ εἶναι μία ἐσπευσμένη ἐνέργεια φορολογικῶν διευκολύνσεων.

§154Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Δὲν συνδέομαι μὲ ἐφοπλιστάς. Δὲν ἔχω σχέσιν μὲ κανένα. Δὲν ἔχω χρηματοδότας καὶ συνεπῶς εἶμαι ἄσχετος μὲ τὰ συμφέροντα αὐτά. Πλὴν ὅμως εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου διότι τὸ θεωρῶ Ἐθνικὸν συμφέρον.

§155Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μοῦ ἐπιτρέπετε καὶ ἐμένα μίαν διακοπήν; Ὅπως ὀρθῶς ἐτονίσατε, τὴν πίστιν, τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν νὰ ἐμπνεύσωμεν εἰς τοὺς ἐφοπλιστάς, διὰ νὰ ἐπανέλθουν τὰ πλοῖα ἐδῶ, δὲν τὴν δημιουργεῖ τὸ νομοσχέδιον καθ’ ἑαυτό, ἀλλὰ τὴν δημιουργεῖ ἡ ἐντύπωσις ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι προϊὸν διακομματικῆς ἐγκρίσεως, ὅτι δηλαδὴ οἱαδήποτε Κυβέρνησις καὶ οἱαδήποτε σύνθεσις τῆς Βουλῆς δὲν θὰ τὸ μεταβάλῃ. Διότι τὸ νομοσχέδιον δὲν κάμει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ρυθμίζῃ κατὰ τὸν Α τρόπον μίαν φορολογίαν. Ἐὰν δὲν ἐμπνεύσωμεν τὴν ἐμπιστοσύνην ὅτι εἶναι προϊὸν τῆς διακομματικῆς ἐγκρίσεως, εἶναι ἄχρηστον ἀπὸ ἀπόψεως πίστεως. Βλέπω λοιπὸν ὅτι ὀρθῶς μὲν ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε τὰς γνώμας τῶν κομμάτων, ἀλλὰ βλέπω ὅτι δὲν εἶναι σύμφωνος καὶ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ καὶ βλέπω ὅτι ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις, αἱ ὁποῖαι μειώνουν τὴν ἀξίαν τῆς διακομματικῆς ἐγκρίσεως, ἡ ὁποία καὶ μόνη ἀποτελεῖ τὴν ὑποβάθρωσιν τῆς πίστεως.

§156Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐπάνω εἰς αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Στεφανόπουλος καὶ τὰ ὁποῖα ἐπιδοκιμάζω ἀπολύτως, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν πραγματικὴν ἀπόδοσιν καὶ ἔναρξιν ἐπαναφορᾶς τῶν ὑπὸ ξένην σημαίαν Ἑλληνικῶν πλοίων, πρέπει τοὐλάχιστον τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ ἑδράζεται ἐπὶ τῆς μεγάλης πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ ὡς Κυβέρνησις δηλῶ, ὅτι ἐάν ἕν ἐκ τῶν μεγάλων κομμάτων ἀντιταχθῇ ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, θὰ τὸ ἀποσύρω διότι θεωρῶ ὅτι θὰ ἦτο μάταιος ὁ κόπος μας. Πρέπει τοὐλάχιστον τὰ μεγάλα κόμματα νὰ ἔχουν αὐτὴν τὴν κοινὴν συνείδησιν καὶ νὰ συμφωνήσουν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ.

§157Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε νομίζω ὅτι ἔχω ἀπαντήσει κατηγορηματικώτατα εἰς τὴν ἐπιστολήν σας καὶ ἐχάραξα καὶ μερικὰ σημεῖα τὰ ὁποῖα θεωρῶ ἀπαραίτητα πρὸς κατοχύρωσιν τῶν ὅσων λέγουν οἱ κ. συνάδελφοι. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Κάντζιας ὁ ὁποῖος θὰ ὁμιλήσῃ θὰ τὰ ἀναπτύξῃ.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ζάκκας ἔχει τὸν λόγον.

§159Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον ποὺ συζητοῦμεν ἔπρεπε νὰ ἀναμένεται μετὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ ναυτικῆς ἐργασίας. Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἔδωσεν ἀρκετὴν ἐλευθερίαν καὶ πολλὰ δικαιώματα εἰς τοὺς ἐφοπλιστὰς εἰς βάρος τῶν ναυτεργατῶν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἔρχεται νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς ἐφοπλιστὰς ὡρισμένων φορολογικῶν βαρῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσία τοῦ νομοσχεδίου, ποὺ συζητοῦμεν. Καὶ βεβαίως προσεπάθησαν οἱ ρήτορες ἐδῶ νὰ τὴν καλύψουν μὲ τὴν ἔκφρασιν προθέσεως πρὸς δημιουργίαν κλίματος σταθερότητος διὰ τὴν Ἐμπορικὴν Ναυτιλίαν, διὰ νὰ ἐπανέλθουν τὰ πλοῖα εἰς τὴν ἐθνικὴν σημαίαν κλπ., κλπ. Ἀλλὰ πρὶν προχωρήσω, θὰ ἤθελον μίαν πληροφορίαν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἔγινε πολλὴ χρῆσις ἐδῶ τῆς χώρας ποὺ λέγεται Νορβηγία καὶ περὶ τῆς δυνάμεώς της, διότι ἔχει μεγάλον ἐμπορικὸν στόλον καὶ βεβαίως ἐκ τοῦ λόγου τούτου πορίζεται καὶ ὠφελήματα εἰς τὴν διεθνῆ πολιτικήν. Θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ, ἡ φορολογία τὴν ὁποίαν δημιουργεῖ ἐδῶ διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου ἐν συγκρίσει μὲ τὴν Νορβηγικὴν φορολογίαν εἰς ποίαν σχέσιν εὑρίσκεται;

§160Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δίδω ἐκ τοῦ προχείρου πληροφορίας περὶ τῆς φορολογίας τῶν ξένων κρατῶν, ἀλλὰ σᾶς πληροφορῶ τοῦτο μόνον, ὅτι εἰς τὴν Νορβηγίαν ὑπάρχει φορολογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπει τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ναυτιλίας. Εἰδικῶς δὲ μόνον περὶ νέων πλοίων ὑπάρχει τελεία ἀσυδοσία. Ἠμπορεῖ κανεὶς ἐπὶ τῶν 2 ἑκατομμ. λιρῶν, νὰ ἀποσβέσῃ 400.000 λίρας ἀμέσως τὸν πρῶτον χρόνον καὶ τὸν δεύτερον ἄλλας τόσας, δηλαδὴ περίπου τὸ ἥμισυ τοῦ σκάφους. Ἐνῷ αἱ νομοθεσίαι τῶν ἄλλων χωρῶν ἀντιμετωπίζουν τὸ ζήτημα διὰ ποικίλων μέτρων καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της ἡ Βουλή, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν ἀπόσβεσιν. Εἰς τὸ διάστημα τῆς ζωῆς τοῦ πλοίου, ἡ ὁποία εἶναι εἰκοσαετής, ὁ φόρος πληρώνεται ἐπὶ τῶν ἀκαθορίστων ἐσόδων, χωρὶς νὰ ἐκπίπτεται οὔτε ἡ μεσιτεία τοῦ ναυλομεσίτου.

§161Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ σᾶς δώσω καὶ ἐγὼ μίαν πληροφορίαν. Εἰς τὰ 1926 ἤμουν ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν διεθνῆ διάσκεψιν τῆς ἐργασίας, ποὺ ἠσχολήθη μὲ ναυτικὰ προβλήματα καὶ εἰς μίαν Ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν μετεῖχον καὶ ἀντιπρόσωποι τῆς Νορβηγίας καὶ τῆς Ὁλλανδίας, ἐγένετο συζήτησις ὅτι περίπου οἱ Ἕλληνες ἐφοπλισταὶ προσομοιάζουν πρὸς πειρατάς, ὑπὸ τοὺς σημερινοὺς ὅρους τῆς διεξαγωγῆς τῆς ἐργασίας. Διότι, ἐλέγετο καὶ πλοῖα παλαιὰ ἔχουν καὶ ἡ ἐνδιαίτησις τῶν ναυτῶν εἰς τὰ πλοῖα δὲν ἦτο ἡ προσήκουσα.

§162Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν ἰσχύει αὐτὸ σήμερον, διότι τὰ πλοῖα τὰ ὁποῖα μᾶς ἔμειναν σήμερον εἶναι τὰ 100 Iyberti, τὰ ὁποῖα εἶναι ναυπηγήσεως τοῦ 1943, 44, 45. Μὲ αὐτὰ ποὺ λέγετε πᾶμε 25 χρόνια πίσω.

§163Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἀφήσατε νὰ κάμω πλήρη τὸν συλλογισμόν μου.

§164Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Μὲ αὐτὰ τὰ πλοῖα τῶν πειρατῶν ἐκάναμεν τὰς μεταφοράς μας τοῦ στρατοῦ τοῦ 1940.

§165Α. ΖΑΚΚΑΣ. Δὲν ἀρνοῦμαι ἐγὼ αὐτὰς τὰς ὑπηρεσίας οὔτε θὰ εἴπω ὅτι οἱ πλοιοκτῆται εἶναι ἀπάτριδες εἰς πᾶσαν στιγμήν. Θὰ ἐπιμερίσωμεν τὰ πράγματα ὅπως πρέπει.

§166Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἡ μισθοδοσία τῶν Ἑλληνικῶν πλοίων δὲν παρατηρεῖται εἰς κανένα πλοῖον τοῦ κόσμου.

§167Α. ΖΑΚΚΑΣ. Θὰ ἔλθωμεν καὶ ἐκεῖ. Ἀπὸ ἐκεῖ ἀρχίζει ἡ Ἐμπορικὴ Ναυτιλία καὶ ἀναπτύσσεται μετὰ τὸν πρῶτον καὶ τὸν δεύτερον παγκόσμιον πόλεμον καὶ βλέπομεν ὅτι ἡ Ἐμπορικὴ Ναυτιλία ἡ Ἑλληνική, ὡς πλοιοκτησία Ἑλλήνων ὑπαγομένη, παρουσιάζει μίαν αὔξησιν 2,8 ἐν σχέσει μὲ τὴν παλαιοτέραν. Ἀλλά, κύριοι, τοιαύτη ἀνάπτυξις τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας κατὰ τὸν πόλεμον τί σημαίνει; Ἡ Ἐμπορικὴ Ναυτιλία παλαιότερον ἀνεπτύσσετο καὶ μὲ τὸν μόχθον τοῦ πλοιοκτήτου καὶ μὲ τὸν προσωπικόν του κίνδυνον. Κατὰ τοὺς πολέμους πῶς ἐπῆλθεν ἡ ἀνάπτυξις τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας; Ὁ κίνδυνος τῆς ζωῆς καὶ ὁ μόχθος τῶν ναυτεργατῶν εἶναι ποὺ ἔδωσε τὴν ἀνάπτυξιν αὐτὴν καὶ νὰ μὴ τὸ παραγνωρίζωμεν αὐτό. Ὁ κ. Μανιαδάκης εἶπεν ὅτι αἱ σχέσεις πλοιοκτητῶν καὶ ναυτεργατῶν κατὰ τὸν πόλεμον ἦσαν φοβεραὶ κλπ. Ἐζήτουν καὶ αὐτοὶ ἕνα ἀντάλλαγμα διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἀσφαλίσουν τὴν ἐπιβίωσιν τῶν οἰκογενειῶν των. Αὐτὸ δὲν ἦτο τίποτε τὸ τρομερὸν ὅταν οἱ ἐφοπλισταί, μακρὰν τῶν κινδύνων τοῦ ἐπαγγέλματος, ἀπεκόμισαν τεράστια κέρδη.

§168Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Οἱ ἐφοπλισταὶ ἐξεμεταλλεύοντο Ἕλληνας ναυτεργάτας;

§169Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ὅσους ἠμποροῦσαν Ἕλληνας. Ἔτσι ἀπεκτήθη αὐτὴ ἡ ἱκανότης τῆς Ἐμπορικῆς ναυτιλίας καὶ δὲν πρέπει νὰ μᾶς ξενίζῃ, ἐὰν ὑπάρχουν ζητήματα προερχόμενα καὶ ἀπὸ ἀξιώσεις τῶν ναυτεργατῶν καὶ ἀπὸ ἀξιώσεις τῆς ὁλότητος, ὅπως ὁ κλάδος αὐτὸς εἰσφέρῃ εἰς τὰς σημερινὰς δυσκόλους στιγμὰς τῆς χώρας μας. Πρέπει ὅμως νὰ λεχθῇ ὅτι ἡ σημερινὴ παράδοξη κατάστασις, εἰς ἣν εὑρίσκεται τὸ Κράτος, ὑπόχρεον νὰ ὑποχωρῇ πάντοτε πρὸ τῶν ἐφοπλιστῶν, ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ἡ κατὰ τὸν πόλεμον Κυβέρνησις, δὲν ἔλαβε τὰ μέτρα της ὥστε τὰ κέρδη τὰ ὁποῖα ἀπεκόμιζον οἱ πλοιοκτῆται καὶ αἱ ἀσφάλειαι, αἱ ὁποῖαι τοὺς ἐδίδοντο ἐν περιπτώσει ἀπωλειῶν καὶ αἱ ὁποῖαι κατετίθεντο τότε εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἀγγλίας, ὄχι μόνον νὰ τοποθετηθοῦν ὑποχρεωτικῶς κατὰ τὰ ⅔ τοὐλάχιστον εἰς ἀγορὰν πλοίων, ἀλλὰ καὶ τὰ νέα πλοῖα νὰ τελοῦν ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν. Διότι ἔλλειψεν αὐτὴ ἡ στοιχειώδης ἐθνικὴ μέριμνα, δι’ αὐτὸ εὑρισκόμεθα σήμερον εἰς τὴν θέσιν αὐτήν: τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα τότε κατὰ τὰ ⅚ ἦσαν μὲ Ἑλληνικὴν σημαίαν, ὅλα αὐτὰ ἐχάθησαν καὶ ἀπέμειναν ὀλίγα, τὰ ὁποῖα βαρύνει ἀκόμη ἡ ὑποχρέωσις νὰ ἔχουν τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν. Ἐνῷ ὅλα τὰ κεφάλαια ποὺ ἀπεκτήθησαν ἀπὸ τὸν κίνδυνον καὶ τὸν μόχθον τῶν ναυτεργατῶν, ἀφέθησαν κατὰ τὸ πλεῖστον ἐλεύθερα, καὶ ὅσα ἐτοποθετήθησαν εἰς νέα πλοῖα, δὲν ὑπεχρεώθησαν νὰ ἔχουν τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν. Καὶ ἐὰν ἡ νομοθεσία μας, ἡ ἐργατική, ἡ φορολογική, εἶναι βαρυτέρα, ἐγκαταλείπουν τὴν σημαίαν μας ὑπὲρ τῆς σημαίας τῆς χώρας ἐκείνης ποὺ τοὺς παρέχει πλεονεκτήματα.

§170Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἔχομεν τὸ παρακράτημα.

§171Α. ΖΑΚΚΑΣ. Τότε πῶς σᾶς ἔφυγαν τόσα πλοῖα; Ποῦ τὸ βρῆκαν τὸ ἐλεύθερον συνάλλαγμα;

§172Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Τὸ 30% ἦτο μπλοκέ.

§173Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἑπομένως ἦτο χαριστικὴ ἡ πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης ποὺ τοὺς ἐκράτησεν αὐτὸ τὸ 30% καὶ τοὺς ἄφησε τὸ 70%, ἐνῷ τὸ Ἐθνικὸν συμφέρον καὶ τὸ δίκαιον ἐπέβαλον τὸ ἀντίθετον.

§174Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐμπορ. Ναυτιλίας). Τὸ παρακράτημα τὸ ὁποῖον γίνεται, παραμένει πάντοτε μπλοκέ, δι’ ἀγορὰν πλοίων ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν.

§175Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Θὰ ἠθέλατε ἀπὸ τὸ 30%, ποὺ ἔχασε τὴ μισή του ἀξία, θὰ ἠθέλατε νὰ χαθῇ ὁλόκληρος ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία; Ὅλα αὐτά, ποὺ λέγετε, δὲν στέκονται. Ἠξεύρετε, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις χρηματοδοτεῖ τοὺς ἐφοπλιστὰς μὲ τόκον μόνον 2% καὶ ἐπὶ πενταετίαν δὲν πληρώνουν φόρον; Ἐὰν δέ, διορθώσωμεν, ὡρισμένα πράγματα ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας, ὅλα αὐτὰ τὰ πλοῖα οἱ Ἕλληνες ἐφοπλισταὶ θὰ τὰ φέρουν πάλιν ἐδῶ.

§176Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ὅταν μία βιομηχανία ἀντικαθίσταται καὶ πολλαπλασιάζεται, μὲ τὸν μόχθον τῶν ναυτεργατῶν, ποὺ κινδυνεύουν καὶ πνίγονται, αὐτὴ ἡ βιομηχανία ὀφείλει νὰ ἐπιβιώσῃ. Δὲν ζητῶ τὴν δήμευσίν της, ἀλλὰ ζητῶ ἀναγεννωμένη καὶ τονουμένη νὰ μείνῃ ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν.

§177Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Χρειάζεται καὶ ὁ ἐφοπλιστὴς καὶ ὁ ναυτεργάτης.

§178Α. ΖΑΚΚΑΣ. Δὲν εἶναι ἀπολύτως ἔτσι τὰ πράγματα.

§179Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Ὁ κ. Ζάκκας βεβαίως τραβάει ἐπάνω εἰς τὸ μοτίβο τῆς γραμμῆς ποὺ μεταχειριζόμεθα διεθνῶς διὰ τὸν ἐργαζόμενον κόσμον, ἐπάνω εἰς τὴν γραμμὴν τῆς ὑπεραξίας, ποὺ δημιουργεῖ ὁ ἐργάτης καὶ νομίζει, ὅτι πρέπει ἐμεῖς οἱ Ἕλληνες νὰ ἔχωμεν τὸ προβάδισμα εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι τέλος πάντων δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐκμετάλλευσις ἐκ μέρους τῶν πλοιοκτητῶν, τῶν βιομηχάνων κ.λ.π. καὶ ἑπομένως ἐφ’ ὅσον γίνεται ἡ ἐκμετάλλευσις αὐτή, ἐκ μέρους τῶν πλοιοκτητῶν, καὶ δημιουργεῖ τὸ κεφάλαιον εἰς βάρος τῶν ἐργαζομένων, ἂς ἐξαφανίσωμεν τὰ πλοῖα μας. Ἐλάβατε τὴν γραμμὴν αὐτὴν τὴν γενικὴν τῆς ὑπεραξίας ποῦ δημιουργεῖ ὁ ἐργάτης. Δὲν γνωρίζει ἐὰν τὴν δημιουργῇ, διότι ἀμφισβητεῖται αὐτὸ ἀπὸ πολλοὺς σοφοὺς καὶ οἰκονομολόγους.

§180Α. ΖΑΚΚΑΣ. Πλανᾶσθε καθ’ ὁλοκληρίαν, διότι δὲν εἶπα αὐτό. Ἐγὼ εἶπα τοῦτο: αὐτὴ ἡ βιομηχανία θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ὑπὸ τὴν κυριαρχίαν τῶν κυρίων ἐφοπλιστῶν, ἀλλ’ ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ ὁ ἐξευτελισμὸς αὐτὸς τοῦ νὰ κάνωμεν νομοσχέδιον καὶ νὰ εὑρίσκωμεν διάφορα ἐπιχειρήματα παράδοξα, περίεργα καὶ ἀσύστατα, διὰ νὰ εἴπωμεν, ὅτι αὐτὸ χρειάζεται, διὰ νὰ γυρίσῃ ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν.

§181Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Νὰ μὴ γίνεται σύγχυσις μεταξὺ ἐφοπλιστῶν καὶ πλοίων. Ἡμᾶς ἐνδιαφέρει τὸ πλοῖον, δὲν μᾶς ἐνδιαφέρουν οἱ ἐφοπλισταί, τὸ πλοῖον ἐνδιαφέρει.

§182Α. ΖΑΚΚΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον βεβαίως θὰ ψηφισθῇ, ὅπως βλέπω. Λόγῳ τῆς μειώσεως τῆς φορολογίας ποὺ προβλέπει, εἶναι δυνανὸν νὰ ἐπανέλθουν μερικὰ ἀπὸ τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἀναμένει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ στολισθοῦν μὲ τὴν ἑλληνικὴν σημαίαν, ἐφ’ ὅσον, ἐννοεῖται, δὲν ἤθελεν ἐμφανισθῆ νομοθεσία ἄλλης χώρας, ἡ ὁποία νὰ εἶναι ὀλιγώτερον ἐπαχθής. Διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οἱ ἐφοπλισταὶ ὠθούμενοι ἀπὸ τὴν ἐπιδίωξίν των, τὸ κέρδος, θὰ θέλουν τὰ πλοῖα των ὑπὸ τὴν σημαίαν της. Ἑπομένως, καλὸν εἶναι διὰ τὸ μέλλον, νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι μία χώρα ἡ ὁποία ἀντιλαμβάνεται τὰ ὠφέλη ἐκ τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, δὲν πρέπει νὰ ἀφίνῃ τὰ κεφάλαιά της, τὰ ὁποῖα ἐδημιουργήθησαν ὑπὸ ἀνωμάλους συνθήκας, νὰ διατίθενται ὅπως θέλουν οἱ ἐφοπλισταί, ἀλλὰ νὰ τὰ ἀφίνῃ βεβαίως εἰς τὴν κυριότητά των, μὲ τὴν ὑποχρέωσιν ὅμως νὰ τὰ τοποθετοῦν εἰς πλοῖα τελοῦντα πάντοτε ὑπὸ τὴν σημαίαν της.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κάντζιας ἔχει τὸν λόγον.

§184Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, οἱ προλαλήσαντες κύριοι συνάδελφοι, ἔθεσαν τὸ θέμα ἀπὸ ὅλας τὰς πλευρὰς καὶ ἐλπίζω νὰ μὴ σᾶς κουράσω πολύ. Μία ἐκδήλωσις, ὅμως, μὲ ἄφησε νὰ ἀντιληφθῶ, ὅτι ἀπὸ πολλοὺς τῶν κυρίων συναδέλφων, τὸ θέμα δὲν ἐγένετο ἀντιληπτόν, ἀπὸ τὴν πραγματικήν του βάσιν. Ἤκουσα νὰ ὁμιλοῦν περὶ προστασίας τῆς ναυτιλίας, ἤκουσα νὰ ὁμιλοῦν περὶ παραχωρήσεων πρὸς τὴν ναυτιλίαν, τοὺς ἐφοπλιστάς, ἐνῷ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ τοῦ θέματος. Οἱ ἐφοπλισταὶ δὲν ζητοῦν καμμίαν παραχώρησιν, δὲν ἠνόχλησαν ποτὲ οὔτε τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, οὔτε τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν. Ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ σκεφθοῦν ὡς ὑπεύθυνα ὄργανα ποὺ εἶναι τὸ θέμα τῆς Ἐμπορικῆς ναυτιλίας, ὅπερ εἶναι πολύπλευρον καὶ νὰ τὸ ρυθμίσουν. Τὸ ζήτημα, εἶναι ζήτημα ἐθνικῆς ὑπερηφανείας, ὅπως εἶπεν ὁ συνάδελφος κ. Κιζάνης. Ἡ ἀπειλὴ τῆς ναυτιλίας, τῆς Ἑλληνικῆς, συνεβάδιζε πάντοτε μὲ τὴν ἀπειλὴν τοῦ Ἔθνους. Σήμερον εὑρισκόμεθα εἰς μίαν ἰδιότυπον κατάστασιν. Τὸ Ἔθνος μας πράγματι ἐξῆλθεν ἀπὸ ἕναν ἐμφύλιον πόλεμον. Ἡ ἐμπορική μας ναυτιλία ὅμως, εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀκμὴν ἐκείνην τὴν ὁποίαν οὐδέποτε ἐγνώρισε. Ἀλλὰ ἡ ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν ναυτιλία εὑρίσκεται εἰς μίαν παρακμὴν πρωτοφανῆ. Λόγῳ τῆς προελεύσεώς μου, ὡς βουλευτὴς Πειραιῶς, εἶμαι πάντοτε ὑποχρεωμένος νὰ παρακολουθῶ τὰ ναυτιλιακὰ ζητήματα, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν ἰδιότητά μου ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, τὰ ἐμελέτησα καὶ διεπίστωσα, ὅτι ἐὰν συνεχισθῇ τὸ σημερινὸν καθεστώς, ἐντὸς 3–5 ἐτῶν δὲν θὰ ὑπάρχῃ πλοῖον Ἕλληνος ἐφοπλιστοῦ ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν. Ὅλα τὰ ὑπάρχοντα ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν πλοῖα καθημερινῶς ζητοῦν τὴν εὐκαιρίαν, εἴτε νὰ ἀλλάξουν σημαίαν, εἴτε νὰ εὕρουν τρόπον νὰ τοὺς ἐπιτραπῇ ἡ πώλησις μὲ τὴν προϋπόθεσιν νὰ ἀλλάξουν σημαίαν εἰς τὸ νέον πλοῖον. Μοιραίως τὸ τονὰζ τῶν ἑλληνικῶν πλοίων ἐλαττοῦται ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἀπὸ μῆνα εἰς μῆνα, διότι πότε μία σύγκρουσις, εἴτε ἄλλο ζήτημα, δίδουν τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας νὰ δώσῃ τὴν ἄδεια πωλήσεως ἢ ἀλλαγῆς τῆς σημαίας ἑνὸς πλοίου. Ἐὰν παρακολουθήσετε τὰς ναυτιλιακὰς ἐφημερίδας θὰ τὸ ἴδητε αὐτὸ καθημερινῶς καὶ σταθερῶς. Ἦτο ὑποχρεωμένη λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἀπὸ αὐτῆς τῆς πλευρᾶς τὸ μέγα τοῦτο θέμα, δηλ. νὰ ζητήσῃ νὰ ἴδῃ κατὰ ποῖον τρόπον θὰ κατορθώσῃ νὰ συγκρατήσῃ τὸν μέγαν αὐτὸν κλάδον, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ οἰκονομικὴν καὶ ἐθνικὴν καὶ πολιτικὴν σημασίαν. Οἱ ἐφοπλισταὶ ποτὲ δὲν ἐζήτησαν νὰ ληφθοῦν μέτρα ὑπὲρ αὐτῶν. Τί ὁμιλοῦμεν ἑπομένως περὶ ἐφοπλιστῶν; Δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον θέμα. Αἱ πιέσεις πρὸς τοὺς ἐφοπλιστάς, τοὺς Ἕλληνας, τοὺς διαμένοντας εἰς τὸ ἐξωτερικόν, οἱ ὁποῖοι ἐξειλίχθησαν εἰς μεγάλας ἐπιχειρήσεις, ἐγένοντο ἀπὸ τοὺς πρεσβευτὰς ἐνδεχομένως. Βεβαίως ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ρέντης, τὸ θέμα δὲν εἶναι μόνον φορολογικόν. Ἀπαιτεῖται μία ὁλόκληρος σειρὰ μέτρων νὰ ληφθῇ, διὰ νὰ ἴδωμεν τὰς ἀπαραιτήτους καλὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἐπιζήσῃ καὶ πάλιν ἡ ἑλληνικὴ ναυτιλία. Ὅταν ἀνέλαβον ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, εἶχον ὑπ’ ὄψει μου τὸ θέμα καὶ ἡ πρώτη προσπάθειά μου ἦτο νὰ ἀποκαταστήσω τὰς σχέσεις μεταξὺ ναυτεργατῶν καὶ ἐφοπλιστῶν, διότι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ πολέμου εἶχον καταλλήλως δημιουργηθῆ ὑπὸ ἐπιτηδείων, τοιοῦτοι ὅροι, διὰ τοὺς ναυτεργάτας—διότι εὑρισκόμεθα εἰς μίαν περίοδον ὅπου ὁ ἐργάτης ἐκινδύνευε κάθε στιγμὴν—ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ψυχρότης μεταξὺ ναυτεργάτου καὶ ἐφοπλιστοῦ. Μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ πολέμου, θὰ ἔπρεπε τὰ μέτρα ἐκεῖνα, ἐφ’ ὅσον οἱ κίνδυνοι ἐξέλιπον, νὰ ἀναθεωρηθοῦν, δὲν ἐλήφθη ὅμως οὐδὲν μέτρον σοβαρὸν διὰ νὰ τακτοποιηθῇ τὸ ζήτημα αὐτό. Μὲ πολὺν κόπον κατώρθωσα νὰ φέρω εἰς ἐπαφὴν αὐτοὺς τοὺς δύο παράγοντας, νὰ τοὺς πείσω νὰ συνεργασθοῦν, καὶ συνεργασθέντες κατέληξαν εἰς τὸ σχέδιον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπεγράφη μεταξὺ ναυτεργατῶν καὶ ἐφοπλιστῶν. Μετὰ τοῦτο, ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν μέτρα φορολογικὰ καὶ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ ἐρρύθμιζον τὸ συναλλαγματικὸν θέμα, διότι ἕνας μέγας παράγων, ὁ ὁποῖος ἠμπόδισε τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν, εἶναι ἡ μεταχείρησις τῶν κεφαλαίων καὶ ἐν γένει τῶν ἐκ τῆς ναυτιλίας προερχομένων κεφαλαίων. Παρετηρήθη ἡ περίπτωσις, ἡ καταπληκτική, ὅτι ἄνευ λόγου ἐδιώχθησαν πολλοὶ ἐφοπλισταὶ διὰ παράβασιν τοῦ νόμου περὶ συναλλάγματος. Ἐὰν ἐζητεῖτο ἡ ἐπισκευὴ ἑνὸς πλοίου, δι’ ὡρισμένας ζημίας, τὰς ὁποίας ἔπαθε τὸ πλοῖον μεταβαῖνον εἰς Μασσαλίαν π.χ. ἔπρεπε νὰ ζητηθῇ ἡ ἄδεια τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν χορήγησιν τοῦ ἀναγκαίου συναλλάγματος. Μέχρις ὅτου ἔλθῃ ἡ ἄδεια, ἀπῃτοῦντο τοὐλάχιστον 15 ἡμέραι, ἐνῷ διὰ τὴν ὅλην ἐπισκευὴν δὲν ἀπῃτοῦντο, εἰμὴ μόνον δύο ἡμέραι. Διὰ νὰ ἀποφύγουν τὴν χρονοτριβὴν ταύτην οἱ Ἕλληνες ἐφοπλισταί, ἠναγκάζοντο νὰ δώσουν ἐντολὴν εἰς τὸν πλοίαρχόν των ἀπὸ καταθέσεις των εἰς τὴν Ἀγγλίαν νὰ γίνουν αἱ ἐπισκευαί. Αὐτὸ ἐθεωρήθη συναλλαγματικὴ παράβασις, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν ἐπιβολὴν κυρώσεων. Ὑπῆρξε καὶ αὐτὸ μία ἀφορμὴ νὰ ἀναγκάσῃ πολλοὺς Ἕλληνες ἐφοπλιστάς, νὰ μεταφέρουν τὰ ναυτικά των γραφεῖα εἰς Νέαν Ὑόρκην. Πρέπει καὶ τὸ θέμα τοῦτο, τοῦ συναλλάγματος, νὰ τακτοποιηθῇ κατὰ τρόπον ὁριστικόν. Ἐπίσης πρέπει νὰ δημιουργηθῇ ἓν πνεῦμα μονιμότητος ἐπὶ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα θὰ λαμβάνῃ ἡ Κυβέρνησις. Δυστυχῶς μεταπολεμικῶς, ἀλλὰ καὶ προπολεμικῶς, αἱ διάφοροι διατάξεις τῶν νόμων μεταβάλλονται μὲ τόσην εὐκολίαν, ὥστε τὸ μεγαλύτερον ποσοστὸν τῶν πολιτῶν, νὰ μὴ γνωρίζουν ποῖαι διατάξεις ἰσχύουν. Ὅταν δὲ πρόκειται περὶ τούτου, εἶναι φυσικὸν νὰ δημιουργῇ δυσχερείας ἔτι μεγαλυτέρας καὶ φόβους τοιούτους, ὥστε νὰ τὸν ἀναγκάζῃ νὰ μεταφέρῃ τὴν ἐπιχείρησιν ὑπὸ ξένην ὑπηκοότητα. Ἡ δημιουργία λοιπόν, ἑνὸς πνεύματος σταθερότητος ἦτο ἀπαραίτητος. Θὰ ἤθελα ἤδη νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ζάκκαν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ ποὺ ἐξευρέθησαν τὰ μεγάλα αὐτὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα οἱ Ἕλληνες ἐφοπλισταὶ ἐχρησιμοποίησαν διὰ νὰ ἀναπτύξουν τόσον πολὺ τὴν Ἑλληνικὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν, ἔστω καὶ ὑπὸ ξένην σημαίαν, διότι ἡ Ἑλληνικὴ ἐμπορικὴ ναυτικὴ ἐπιχείρησις εἶναι σήμερον μεταξὺ τῶν πρώτων τοῦ κόσμου, φθάνει δὲ εἰς ἕνα ὕψος τοννὰζ ποὺ θὰ ἐγγίζῃ τὰ 7½ ἑκατομ. τόννων, ἐκ τῶν ὁποίων 1.300.000 τόννοι ὑπὸ Ἑλληνικὴν καὶ οἱ ὑπόλοιποι 6.200.000 τόννοι ὑπὸ ξένην σημαίαν. Ἐκ τῶν 1.300.000 τόννων οἱ 800.000 εἶναι ποντοπόρα πλοῖα, τὰ ὑπόλοιπα δὲ ἐπιβατικὰ πλοῖα. Ποῦ ἐξευρέθησαν τὰ κεφάλαια; Ἐξευρέθησαν ὄχι ἀπὸ κέρδη ἐκ τοῦ πολέμου, ὡς ἰσχυρίζονται μερικοί, οἱ ὁποῖοι ἀγνοοῦν τὸ θέμα. Τὰ κέρδη τοῦ πολέμου δὲν ἦσαν τόσον μεγάλα, ὅσον πιστεύεται. Οἱ ναῦλοι ἦσαν διατετιμημένοι, διότι ὅλα τὰ πλοῖα εὑρίσκοντο ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ Ἀγγλικοῦ Ναυαρχείου καὶ τὰ κέρδη ἦσαν γενικὰ καὶ πολὺ περιωρισμένα. Μόνον μερικὰ πλοῖα Ἑλληνικῶν ἐπιχειρήσεων, τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν ὑπὸ Σουηδικὴν σημαίαν καὶ ἠμποροῦσαν νὰ κινοῦνται ἄνευ ἐλέγχου καὶ ἐλάχιστα ὑπὸ Παναμαϊκὴν σημαίαν, κατώρθωσαν νὰ δημιουργήσουν ὑψηλὰ κέρδη. Ὁ μεγάλος ὄγκος, δὲν ἐπραγματοποίησε κέρδη μεγάλα. Ἀλλὰ μὲ τὸ δαιμόνιον τοῦ ὁ Ἕλλην ναυτικὸς καὶ τὸ θάρρος του, κατώρθωσε νὰ δημιουργήσῃ στόλον ἀπὸ τὸ καθεστὼς ποὺ ἐδημιουργήθη μεταπολεμικῶς ἀπὸ τὰ μεγάλα Κράτη, ὅπως ἡ Ἀμερική, ὁ Καναδᾶς, ἡ Ἀγγλία, τὰ ὁποῖα εἶχον προβῆ εἰς ναυπηγήσεις εἰς μεγάλην ἔκτασιν, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν τὰς ἀνάγκας τοῦ πολέμου. Μεταπολεμικῶς τὰ Κράτη αὐτὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διατηρήσουν τὰ πλοῖα αὐτὰ καὶ ἤρχισαν νὰ τὰ πωλοῦν εἰς πλειστηριασμούς. Οἱ ξένοι ἐπιχειρηματίαι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ὀλιγώτερον γνῶσται τῆς θαλάσσης, δὲν μετέσχον εἰς τὴν ἀγορὰν αὐτῶν τῶν πλοίων, εἰς οἵαν ἔκτασιν μετέσχον οἱ Ἕλληνες ἐφοπλισταί, οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν νὰ ἀγοράσουν ἕνα μεγάλο μέρος ἐξ αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἐπωλήθησαν μὲ μεγάλας διευκολύνσεις εἰς τὸν Καναδᾶν· μάλιστα ἐδόθησαν ἐξαιρετικαὶ εὔνοιαι ὑπὲρ τῶν Ἑλλήνων ἐφοπλιστῶν μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ τοὺς πείσουν νὰ ἐγκατασταθοῦν εἰς τὸν Καναδᾶν. Κατώρθωσαν λοιπὸν μὲ ἐλάχιστα κεφάλαια ἢ καὶ ἄνευ κεφαλαίων ἀκόμη, νὰ δημιουργήσουν φορτηγὸν ἐμπορικὸν στόλον πολὺ ἰσχυρότερον ἀπὸ τὰς παλαιὰς ναυτικὰς ἐπιχειρήσεις. Τοῦτο τὸ ἀντελήφθην προσωπικῶς ἀπὸ κάποιο ταξίδι ποὺ ἔκαμα εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν Ἤπειρον πρὸ διετίας. Τὸ τελευταῖον ἔτος, τὸ ὁποῖον διήρρευσε καὶ τὸ ὁποῖον παρουσίασεν αὐτὴν τὴν ζωηρότητα εἰς τὴν ναυλαγοράν, λόγῳ τοῦ πολέμου τῆς Κορέας, ἦλθε νὰ τονώσῃ τὴν ναυτικὴν Ἑλληνικὴν ἐπιχείρησιν. Νέαι, λοιπόν, ναυπηγήσεις, νέαι παραγγελίαι ἐκ μέρους τῶν Ἑλλήνων ἐφοπλιστῶν, ποὺ κατέπληξαν ὅλους τοὺς ξένους ναυτικοὺς κύκλους. Ἔτσι ἔχει τὸ θέμα τῆς Ἑλληνικῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Ποῖαι εἶναι τώρα αἱ ὑποχρεώσεις τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ τομέως αὐτοῦ; Ὑποχρέωσιν ἔχει ἡ Κυβέρνησις νὰ μελετήσῃ πρῶτον ποὺ ὀφείλεται ἡ πτῶσις τῆς ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν ναυτιλίας καὶ ποῖα μέτρα θὰ ἠμπορέσῃ νὰ λάβῃ, διὰ νὰ δώσῃ τὴν δυνατότητα νὰ ἀνθίσῃ καὶ πάλιν ὁ κλάδος αὐτός. Δι’ ἐμὲ θὰ ἔπρεπε μὲ ἕνα εὐρύτερον πνεῦμα νὰ δημιουργηθῇ ἕνα κλῖμα, ὑπὸ τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιτρέπεται νὰ κινηθῇ πλέον ἐλευθέρως τὸ Ἑλληνικὸν πλοῖον. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν φορολογίαν, θὰ ἔπρεπε αἱ παραχωρήσεις νὰ φθάνουν μέχρις ἀσυδοσίας φορολογικῆς, διότι δὲν ἔχετε νὰ φορολογίσετε τίποτε. Οἱ ἐφοπλισταὶ δὲν ζητοῦν τίποτε. Τὸ Ἔθνος ζητεῖ ἀπὸ τοὺς ἐφοπλιστὰς νὰ φέρουν τὰ πλοῖα ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν. Σεῖς εὑρίσκεσθε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τοὺς παρακαλέσετε διὰ τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους. Καὶ ἂν κάμουν ὡρισμένας συζητήσεις τὰς κάμουν κατόπιν πιέσεως. Σημειωτέον ὅτι μὲ πολλὴν δυσκολίαν θὰ πεισθοῦν νὰ φέρουν τὰ πλοῖα των ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν. Ἐκτὸς τῶν μέτρων αὐτῶν ἂν δημιουργήσωμεν καὶ κάποιαν κίνησιν εἰς τοὺς ναυτικοὺς ναύλους, ἂν τοὺς κεντήσωμεν τὸ φιλότιμον, θὰ τοὺς ἀναγκάσωμεν νὰ τεθοῦν ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν, διότι ὁ Ἕλλην πάντοτε, ὁσονδήποτε μακριὰ καὶ ἂν ζῇ, ἔχει ἀνεπτυγμένον τὸ ἠθικὸν πνεῦμα μέσα του. Αἱ συνθῆκαι δὲ ὑπὸ τὰς ὁποίας θὰ ἀναπτυχθῇ ἡ ναυτιλία μας θὰ πρέπει νὰ εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ ἠμπορῇ νὰ συναγωνισθῇ οἱανδήποτε ἄλλην σημαίαν. Ἑπομένως, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὸ νομοσχέδιον. Ἐγὼ μάλιστα, πλειοδοτῶν, νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε καὶ τὰ ποσοστὰ νὰ τὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ὕψος αὐτό, διότι τὸ θεωρῶ ὑψηλό, προκειμένου νὰ ἐξυπηρετήσωμεν ἕναν τοιοῦτον μεγάλον σκοπόν. Θὰ πρέπει, πέραν αὐτῶν, νὰ δημιουργήσωμεν τὸ πνεῦμα τῆς σταθερότητος, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος αὐτὸς δὲν τὸ δημιουργεῖ, διότι μία ἄλλη Κυβέρνησις θὰ ἠμπορῇ νὰ μεταβάλῃ τὸν νόμον αὐτόν. Καὶ τὸ πνεῦμα τῆς σταθερότητος, τῆς διαρκείας, εἶναι ἀπαραίτητον διὰ τὴν ἐπίτευξιν τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ. Ἐσκέφθην, κ. Πρόεδρε, νὰ ἀναλάβετε πρωτοβουλίαν νὰ γίνῃ ἕνα εἶδος πρωτοκόλλου μεταξὺ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, οἱ ὁποῖοι νὰ ἀναλάβουν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ τροποποιηθῇ διὰ μίαν δεκαετίαν ὁ νόμος.

§185Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Νὰ τὸ βάλλωμεν εἰς τὸ Σύνταγμα, κ. συνάδελφε.

§186Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Εἶσθε χερσαῖος καὶ δὲν ἀντιλαμβάνεσθε τὰ θέματα τοῦ ναυτικοῦ.

§187Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Δὲν δύνασθε νὰ λέγετε ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ὅτι δὲν ἀντιλαμβάνομαι. Αἱ ἀντιρρήσεις μου προέρχονται ἀπὸ τὸν πόνον τὸν ὁποῖον αἰσθάνομαι.

§188Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Θὰ ἤθελα λοιπόν, κ. Πρόεδρε, νὰ ληφθῇ καὶ ἕνα ἄλλο μέτρον. Ἄν εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσωμεν ἕνα θεσμόν, ὁ ὁποῖος νὰ ἀποτελέσῃ τὸ γνωμοδοτικὸν ὄργανον τῶν διαφόρων Κυβερνήσεων ἐπὶ τῶν ναυτικῶν θεμάτων. Ἐάν ἦτο δυνατὸν νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον ὅτι.................. (ἀναγινώσκει).......».

§189Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ (Ὑπουργὸς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας). Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εἰσάγεται, ἀφορᾶ καθαρῶς οἰκονομικὰ θέματα. Καὶ αὐτὸ εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀφορᾶ τὸ Ὑπουργεῖον μου. Καὶ μποροῦμε νὰ τὸ βάλωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων.....».

§190Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Θὰ παρεκάλουν τότε νὰ εἰσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὁπότε κατὰ ἕνα τρόπον συμπληροῦται ἡ προσπάθεια καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν τακτοποίησιν τοῦ μεγάλου αὐτοῦ θέματος τῆς Ἐμπορικῆς μας Ναυτιλίας.

§191Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Δὲν νομίζετε, ὅτι αὐτὸ τὸ κατεπεῖγον τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ δημιουργεῖ ὑπονοίας, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν;

§192Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ κόμματος ἀπέστειλε ἐπιστολὴν εἰς ἐρώτημα τεθὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν συμφωνεῖ μὲ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου;

§193Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Τὸ μέτρον εἶναι μελετημένον καὶ ὄχι πρόχειρον καὶ ἦλθε πολὺ καθυστερημένον. Μάλιστα, εὑρίσκω ὅτι αἱ παροχαὶ εἶναι πολὺ ὀλίγαι. Τὸ ἤθελα γενναιότερον.

§194Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Τὸ μέτρον ἐφαρμόζεται ἐπὶ πλοίων τὰ ὁποῖα θὰ ἀποκτήσουν τώρα τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν. Διὰ τὰ πλοῖα τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν θὰ ἰσχύσῃ μετὰ ἕνα χρόνον, δηλαδὴ τὸ 1952–53. Αὐτὸ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐπεῖγον τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Ἀγγελούσης.

§195Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Διατὶ νὰ ἀφήσωμεν νὰ δημιουργηθοῦν ὅλαι αὐταὶ αἱ ὑπόνοιαι, ἀφοῦ ἔχομεν ὅλον τὸν καιρὸν νὰ τακτοποιήσωμεν τὸ θέμα.

§196Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Πρὸ ἑνὸς ἔτους ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε καὶ ἐσχημάτισε Διακομματικὴν Ἐπιτροπὴν δι’ ὅλα αὐτὰ τὰ θέματα τὰ ὁποῖα περιλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Κανελλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§198Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ΛΕΚ κατ’ ἀρχὴν συμφωνεῖ μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Βεβαίως ἔχομεν καὶ ἡμεῖς πολλὰς ἐπιφυλάξεις. Δὲν συμμεριζόμεθα τὴν κάποιαν μεγαλυτέραν τοῦ δέοντος αἰσιοδοξίαν, τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ἡ Κυβέρνησις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξασφαλιζομένην διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ παλιννόστησιν τῶν Ἑλληνικῶν πλοίων, ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικότητος εἰς τὴν πατρίδα των, δηλαδὴ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν. Δὲν συμμεριζόμεθα τὴν αἰσιοδοξίαν αὐτήν, ἀλλὰ παρὰ ταῦτα, νομίζομεν ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ τὸ πρῶτον βῆμα πρὸς λύσιν τοῦ μεγάλου αὐτοῦ θέματος, τῆς ποντοπόρου ναυτιλίας, ἡ ὁποία ἔχει ἐγκαταλειφθῆ μέχρι τοῦδε ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἐξ ἄλλου πρέπει βεβαίως νὰ τονίσωμεν, ὅτι καὶ οἱ Ἕλληνες ἐφοπλισταὶ δὲν ἐπέδειξαν τὴν δυστυχῶς ὄχι καὶ τόσον αὐτονόητον ἔντονον ἐθνικὴν βούλησιν, ἡ ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ τοὺς κινῇ. Ὅπως ὅμως ὀρθῶς παρετήρησε ὁ προλαλήσας συνάδελφος, τὰ πλοῖα δὲν μᾶς ἀνήκουν καὶ πρέπει νὰ πράξωμεν πᾶν τὸ δυνατὸν διὰ νὰ τὰ ἐπαναφέρωμεν ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν. Δὲν θέλω νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ μακρόν. Ἄλλωστε οἱ περισσότεροι ἔχομεν ἐσχηματισμένας πεποιθήσεις καὶ δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ κάμω γενικωτέραν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος. Θὰ ἤθελα μόνον νὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν ἔχω τὴν αἰσιοδοξίαν ἐκείνην ἡ ὁποία διέπει τὴν Κυβέρνησιν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἐπαναπατρισμόν.

§199Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐγὼ δὲν εἶπα τίποτε.

§200Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν διεπιστώσατε τόσον ἔντονον αἰσιοδοξίαν. Κάπως μεγαλυτέρα ὑπῆρξε ἡ αἰσιοδοξία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ὑπὸ ναυπήγησιν πλοῖα, ἔχω σοβαρὰς ἀμφιβολίας, ἐὰν θὰ ἔλθουν τὰ περισσότερα νὰ ζητήσουν τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν. Ἐλάχιστα θὰ ζητήσουν καὶ τοῦτο ὄχι διότι δὲν θέλουν οἱ ἐφοπλισταὶ—ἴσως θὰ ἦσαν διατεθειμένοι νὰ τὸ κάμουν, ψυχικῶς θὰ ἔρρεπον πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν—ἀλλὰ ἐμποδίζονται ἀπὸ ὡρισμένας ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἔχουν, διότι τὰ πλοῖα τὰ ναυπηγοῦν ὄχι τόσον ἐπὶ τῇ βάσει κεφαλαίων ἰδικῶν των, τὰ ναυπηγοῦν ἐπὶ τῇ βάσει δανείων τὰ ὁποῖα ἔλαβον ἢ ἐπιδοτήσεων, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν πραγματικότητα, τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ νόμου νὰ μεταβάλλωμεν.

§201Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ποῖος εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον γίνεται ἡ χρηματοδότησις αὐτῶν τῶν ἐπιχειρήσεων; Διατὶ δίδουν διὰ τὰ Παναμαϊκά, διὰ τὰ πλοῖα τῆς Χοντούρας καὶ δὲν δίδουν διὰ τὰ Ἑλληνικά; Κάτι συμβαίνει.

§202Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§203Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐὰν ἐμπνεύσωμεν καὶ ἡμεῖς τὴν ἐμπιστοσύνην ὅτι κρατοῦμεν μίαν σταθερὰν πολιτικὴν ἔναντι τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ μὴ δώσουν δάνεια καὶ καὶ εἰς τὰ ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν πλοῖα.

§204Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ συλλογισμὸς τὸν ὁποῖον κάμνετε κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἀπολύτως ὀρθός. Εἶναι συλλογισμὸς μετρημένος. Δὲν ἐπιτρέπει βέβαια μεγάλην αἰσιοδοξίαν, ἀλλὰ δὲν ἀποκλείει ὁ συλλογισμὸς αὐτὸς καὶ τὴν ἔναρξιν ἑνὸς ἐπαναπατρισμοῦ, μιᾶς παλινοστήσεως τῶν πλοίων εἰς τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν, ἤ, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐπιτρέπει εἰς τὰ ναυπηγημένα αὐτὴν τὴν στιγμήν, κατὰ τι ποσοστόν ἔστω καὶ μικρόν, ἐκ τῶν 186 ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἐξ αὐτῶν ἔστω καὶ 5,6,8 νὰ ἔλθουν καὶ νὰ ζητήσουν τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν. Καὶ αὐτὸ ἔχει κάποιαν σημασίαν. Εἶναι μία ἀρχή, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ τὴν συνέχειάν της. Διότι ἄλλωστε, καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ ἁπλῶς μίαν ἀρχήν, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ τὴν συνέχειάν της. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὸ μέτρον αὐτό, τὸ ὁποῖον λαμβάνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς τεθέντος. Πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα τὰ ὁποῖα νὰ περιλάβουν συναλλαγματικὰς εὐκολίας, πρέπει νὰ ληφθοῦν πολλὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα νὰ δημιουργήσουν — διὰ νὰ μεταχειρισθῶ τὴν λέξιν ἡ ὁποία ἐχρησιμοποιήθη ἐπανειλημμένως ἀπὸ τοὺς ἄλλους ἀγορητὰς—τὸ κλῖμα τὸ κατάλληλον, τὸ ὁποῖον θὰ τονώσῃ τὰς σχέσεις τῶν Ἑλλήνων ἐφοπλιστῶν πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν πατρίδα. Πάντως ἀποδίδω καὶ ἐγὼ μεγίστην σημασίαν εἰς τὴν ἀνάγκην ὅπως τονωθοῦν αἱ σχέσεις αὐταί. Τὸ γεγονὸς ἄλλως τε, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ὅτι καὶ οἱ ναυτεργάται, οἱ ὁποῖοι ἄλλως τε προσφάτως ἔλυσαν τὰς μεγάλας ἐπὶ πολλὰ ἔτη παραταθείσας διαφορὰς πρὸς τὸν ἐφοπλιστικὸν κόσμον, καὶ κατέληξαν εἰς μίαν ὁριστικὴν συμφωνίαν μετὰ τῶν ἐφοπλιστῶν, τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ ναυτεργάται ἐντόνως καὶ ἐπιμόνως ζητοῦν ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, καθιστᾷ ἀκόμη ὀλιγώτερον ὕποπτον—ἀπαντῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ὁ ὁποῖος ἐνόμισεν ὕποπτον τὸν ἐπείγοντα χαρακτῆρα.

§205Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Ὄχι, εἶπον μήπως δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις αὐτή.

§206Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔστω· καθιστᾷ ἀκόμη μικρότερον τὸν φόβον, ὅτι ἡ σπουδή, μεθ’ ἧς εἰσήχθη τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὕποπτος. Οἱ ναυτεργάται οἱ ἴδιοι διὰ τηλεγραφημάτων, αἱ ὀργανώσεις των, αἱ ὁποῖαι ἀντιπροσωπεύουν κατὰ τρόπον ἀπολύτως σαφῆ καὶ ἀπολύτως ὑπεύθυνον τὴν γνώμην τῆς μεγάλης οἰκογενείας τῶν ναυτεργατῶν, οἰκογενείας ἡ ὁποία φθάνει εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν 70–80 χιλ. ἀνθρώπων, αἱ ναυτεργατικαὶ ὀργανώσεις ζητοῦν: τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, καὶ σημαίνει τοῦτο ὅτι συμφέρει εἰς τοὺς ναυτεργάτας μας, συμφέρει εἰς τὰς Ἑλληνικὰς χώρας, αἱ ὁποῖαι εἶναι συνδεδεμέναι μὲ τὴν ποντοπόρον Ἑλληνικὴν ναυτιλίαν, Νομίζω, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ καὶ ὡρισμένα τρωτά, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν χωρὶς γνῶσιν τῶν λεπτομερειῶν νὰ τὰ διαπιστώσωμεν, κατ’ ἀρχὴν πρέπει νὰ τὸ ἀποδεχθῶμεν. Νὰ ἴδωμεν βέβαια μήπως πρέπει νὰ τύχῃ ὡρισμένων τροποποιήσεων. Αὐτὸ εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον καὶ σήμερον ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἐξεταζομένων ὡρισμένων ἄρθρων εἰδικῶς, ἢ καὶ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν καὶ δημοσίευσιν τοῦ νομοσχεδίου ἐν τῇ πράξει, ἠμπορεῖ μετὰ ταῦτα νὰ ἐξακριβώσωμεν μήπως χρειάζεται τὸ νομοσχέδιον ὡρισμένας τροποποιήσεις. Δὲν ἔχω, βεβαίως τὴν δυνατότητα, ἐπὶ τῇ βάσει εἰκασιῶν νὰ γνωρίζω διότι εἰκασίαι εἶναι καὶ ἐκεῖναι τὰς ὁποίας διετύπωσεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν ἡ ἀπόδοσις τῆς νέας φορολογίας πρὸς ὄφελος τοῦ Δημοσίου θησαυροῦ πρὸς ὄφελος τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ εἶναι ἡ αὐτή, οἵα ἦτο καὶ μέχρι τοῦδε. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἠμπορῶ νὰ βεβαιώσω εἶναι, ὅτι ἐὰν δὲν προβῶμεν εἰς ὡρισμένας διευκολύνσεις, αὔριον ἢ μεθαύριον, ἀσφαλῶς ἡ ἀπόδοσις ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κειμένης φορολογικῆς νομοθεσίας θὰ ἐμειοῦτο τόσον, ὥστε δὲν θὰ ἦτο δικαιολογημένη ἡ ἐμμονή μας εἰς μίαν φορολογίαν, φορολογικὴν τεχνικὴν μᾶλλον, ἡ ὁποία δὲν συνᾴδει ἀπολύτως πρὸς τὸ ἰδιότυπον καὶ ἐὰν θέλετε ὀλίγον τυχοδιωκτικόν, μὲ τὴν καλὴν ἔννοιαν τοῦ ὅρου, ἐπάγγελμα τῶν ἐφοπλιστῶν.

§207Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Πειρατικόν.

§208Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελα νὰ μὴ μεταχειρισθῶ τὴν λέξιν αὐτήν, ἂν καὶ οὔτε αὐτὸ εἶναι κακόν, διότι ἡ πειρατία ὑπῆρξεν ἡ πηγὴ τῆς Ἐμπορικῆς ναυτιλίας, ἡ πηγὴ τοῦ πλούτου τῶν Ἐθνῶν. Καὶ ἑπομένως ἐὰν ὁ Ἕλλην ἐφοπλιστὴς ἔχει ἀκόμη μέσα του κάτι ἀπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ πειρατοῦ, αὐτὸ σημαίνει ὅτι εἶναι πειὸ κοντὰ εἰς τὴν πηγὴν αὐτήν, ἀπὸ ὅ,τι ἐνδεχομένως εἶναι οἱ ἐφοπλισταὶ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν ἢ τῶν Σκανδιναυϊκῶν Χωρῶν. Ἔχει μέσα του τὸ δαιμόνιον. Διότι ὁ πειρατὴς ἔχει δαιμόνιον, ἐνῷ ὁ ἐπιχειρηματίας δὲν ἔχει τόσον δαιμόνιον. Ὁ ἐπιχειρηματίας, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐγκατεστημένος πλήρως καὶ ἀπολύτως μονιμοποιημένος εἰς τὴν ἕδραν του δὲν ἔχει τὸ δαιμόνιον τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ πειρατικῶς σκεπτόμενος καὶ δρῶν. Νομίζω λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ δεκτόν. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀπόκειται νὰ δώσῃ, εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν παροῦσαν, ἢ εἰς ἐκείνην ἡ ὁποία θὰ τὴν διαδεχθῇ, νὰ δώσῃ εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ μίαν οὐσιαστικωτέραν σημασίαν. Δὲν φθάνει νὰ δημοσιευθῇ τὸ νομοσχέδιον. Χρειάζεται νὰ προετοιμασθῇ ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως, ἡ λῆψις μέτρων ἄλλων, τὰ ὁποῖα θὰ συμπληρώσουν τὴν εἰκόνα τὴν ὁποίαν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δίδει περὶ τῆς προσπαθείας τοῦ Κράτους ὅπως ἐνισχύσῃ τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν. Ἡ εἰκὼν τὴν ὁποίαν παρέχει τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι πράγματι εἰκὼν στοργῆς ἀπέναντι τῆς Ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Ἀλλὰ δὲν φθάνει ἡ εἰκὼν αὐτή, πρέπει νὰ ὁλοκληρωθῇ. Θὰ ἐθεωροῦσα ἀναγκαῖον ἐπίσης ὅπως ἡ συμφωνία τῶν κομμάτων ἀποτελέσῃ μίαν, ἠθικῶς πράγματι, δεσμευτικὴν πρᾶξιν, διότι, ἐὰν πρόκειται αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰ νομοθετήματα νὰ μεταβάλλωνται ἀναλόγως τῶν καιρῶν καὶ τῶν διαθέσεων—ἐκτὸς ἐὰν ἡ πραγματικότης διαψεύσῃ τὴν πρόθεσιν τοῦ νομοθέτου, ὁπότε βεβαίως εἶναι δικαιολογημένη ἡ μεταβολὴ—ἐὰν πρόκειται νὰ μεταβάλλωμεν προθέσεις ὅταν ἴδωμεν αὔριον ὅτι προσορμίζονται μερικὰ πλοῖα καὶ ζητοῦν τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν, ἐὰν πρόκειται τότε νὰ εἴπωμεν, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τῆς στιγμῆς ἐκείνης, ἂς ἐπωφεληθῶμεν τῆς εὐκαιρίας διὰ νὰ αὐξήσωμεν τὸν φόρον, τότε ναυαγεῖ ὅλη ἡ ὑπόθεσις. Δι’ αὐτὸ ἔχει μεγίστην σημασίαν ἡ συμφωνία τῶν κομμάτων, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ τὸ Λ.Ε.Κ. προσχωρεῖ, νὰ προσλάβῃ μίαν θετικὴν μορφήν, νὰ ἀποτελέσῃ δεσμευτικὴν πρᾶξιν. (Χειροκροτήματα).

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γεωργιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§210Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ὀρθῶς, κύριοι συνάδελφοι, ἐτονίσθη ὅτι ἡ Ἐμπορικὴ ναυτιλία δὲν ἀποτελεῖ μόνον πηγὴ πλούτου, ἀλλὰ καὶ πηγὴ δυνάμεως καὶ ἐθνικῆς αἴγλης, ὡς ἀπέδειξε καὶ ἡ μακραίων ἐθνικὴ ναυτικὴ παράδοσις. Τὴν λαμπρὰν αὐτὴν παράδοσιν ἡ ὁποία ἑδραιώθη κατὰ τὸ 1821 καὶ σέβονται πάντες οἱ ἕλληνες, δυστυχῶς δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι σέβεται σήμερον ἡ Ἐμπορικὴ ναυτιλία ἡ ἀντιπροσωπευομένη ἐκ τῶν ἐφοπλιστῶν. Ὅταν ζῇ κανεὶς εἰς τὴν ξένην, ἀντιλαμβάνεσθε πόσην χαρὰν αἰσθάνεται, ὅταν βλέπῃ νὰ προσορμίζωνται τοὺς λιμένας πλοῖα ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν. Καὶ ὅμως τὴν χαρὰν αὐτὴν τῶν ξενητεμένων ἑλλήνων ἠθέλησαν σὺν τοῖς ἄλλοις νὰ στερήσουν οἱ σημερινοὶ ἕλληνες ἐφοπλισταί, κινούμενοι εἰς τὸν ὑπολογισμὸν τῆς φοροδιαφυγῆς. Ἐτονίσθη ἀπὸ ὅλους ἐνταῦθα ὅτι τὸ τετραπλάσιον περίπου τῶν ἑλληνικῶν πλοίων φέρουν ξένας σημαίας. Τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι οἱ σημερινοὶ ἕλληνες ἐφοπλισταί, οἱ ὁποῖοι καυχῶνται ὅτι ἐκπροσωποῦν τὸ ἐθνικιστικὸν πνεῦμα, δὲν ἐμφοροῦνται πράγματι ἀπὸ ἐθνικιστικὸν πνεῦμα, ἀλλὰ ἀπὸ πνεῦμα ἐξαιρέτως πλουτοκρατικὸν καὶ ἀτομικιστικόν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Κάντζιας εἶπεν, ὅτι οἱ ἐφοπλισταὶ δὲν ζητοῦν τίποτε ἀπὸ ἡμᾶς, ἀλλὰ ἡμεῖς ζητοῦμεν ἀπὸ τοὺς ἐφοπλιστάς, ἐννοῶ ὅτι ζητοῦμεν ἡμεῖς τὴν ἔπαρσιν τῆς ἑλληνικῆς σημαίας ἐπὶ τῶν πλοίων, αὐτοὶ δὲ δύνανται νὰ ἀρνηθῶσι. Πλανᾶται ὁ κ. συνάδελφος, διότι ἡ Ἑλληνικὴ πατρὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ ἀπὸ ὅλα τὰ τέκνα της νὰ προσφέρουν πᾶν ὅ,τι ἔχουν, εἴτε τοῦτο λέγεται πνευματικόν, εἴτε ἠθικὸν κεφάλαιον, εἴτε ὑλικὸν ἀγαθόν. Ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Ἑλληνικὴ πατρὶς νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας ἐφοπλιστάς, τὰ τέκνα της, νὰ ὑψώσουν τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν εἰς τὰ πλοῖα τὰ ὁποῖα ἀποκτοῦν, πρᾶγμα ποὺ δὲν κάμνουν οἱ Ἕλληνες ἐφοπλισταί, ἐμπνεόμενοι ἀπὸ πνεῦμα πλουτοκρατικόν, καὶ διὰ τὴν ἀποφυγὴν τῆς βαρείας θεωρουμένης φορολογίας. Τὸ κράτος διὰ νὰ προσελκύσῃ τὰ ἑλληνικὰ πλοῖα, τελεῖ μετὰ τῶν ἐφοπλιστῶν ἕνα συμβιβασμόν, ὁ ὁποῖος δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι δὲν εἶναι ἠθικός. Ἀλλ’ ἡ πολιτεία τὴν ὁποίαν διέπουν ἠθικαὶ ἀρχαί, δὲν πρέπει νὰ κάμνῃ συμβιβασμοὺς μὲ ἐκείνους οἵτινες ἀπαρνοῦντες τὴν ἑλληνικήν των ἰδιότητα καὶ διὰ τῶν πράξεων καὶ τῶν κερδοσκοπικῶν αὐτῶν ἐπιχειρήσεων, θέτουν αὐτοὶ ἑαυτοὺς ἐκτὸς νόμου καὶ τῆς ἑλληνικῆς πατρίδος. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου παρέχεται φορολογικὸς κουφισμὸς εἰς μίαν οἰκονομικῶς ἰσχυρὰν τάξιν.

§211ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν παρέχεται τίποτε.

§212Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἀποτελεῖ συμβιβασμὸν κυρούμενον διὰ νόμου καὶ ἐρωτᾶται: διατὶ δὲν γίνεται τὸ αὐτὸ καὶ μὲ τοὺς ἐπαγγελματίας, ἀγρότας, ἐμπόρους, ἀλλὰ μόνον μὲ τοὺς ἐφοπλιστάς; Κάθε συμβιβασμός, ὅστις ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὰς ἠθικὰς βάσεις καὶ τοὺς θεμελιώδεις νόμους, εἶναι ἀπαράδεκτος. Ἐὰν ὑπετίθετο ὅτι εἶχε κάποιαν ἠθικὴν βάσιν, θὰ ἐκηρυσσόμην ὑπὲρ αὐτοῦ. Ἐὰν ἐπρόκειτο διὰ τοῦ συμβιβασμοῦ αὐτοῦ νὰ ὠφεληθῇ ἡ Ἐμπορικὴ ναυτιλία, διότι ὑπὸ τὰς παρούσας φορολογικὰς συνθήκας κάμπτεται, μὴ δυναμένη νὰ φέρῃ ἰσοζύγιον ἐσόδων καὶ ἐξόδων, θὰ ἐκηρυσσόμην ὑπὲρ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ τοιοῦτόν τι δὲν συμβαίνει. Οἱ ἐφοπλισταί, διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῆς φορολογίας, ἐπιδιώκουν αὔξησιν κερδῶν. Διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ φορολογικοῦ συντελεστοῦ, δὲν ἐξασθενεῖται ἡ Ἐμπορικὴ ναυτιλία καὶ διὰ τοῦτο τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἐκτὸς τῶν ἄλλων, τὸ νομοσχέδιον ἔχει, εἰς τὸ ἄρθρον 17, διάταξιν, ὅτι τὰ χρησιμοποιούμενα, διὰ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ ἔγγραφα, συντάσσονται ἐφ’ ἁπλοῦ. Ὅταν, κύριοι, καὶ ὁ πτωχότερος Ἕλλην φορολογῆται, δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ ἔγγραφα καὶ αἱ ἐνώπιον τῶν Προξενικῶν ἀρχῶν πράξεις νὰ εἶναι ἀτελεῖς.

§213Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Πρόκειται περὶ τῶν ἀτελειῶν τῆς διαδικασίας ἡ ὁποία προβλέπεται ἀπὸ τὸν κείμενον νόμον.

§214Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἶναι διάταξις ἰσχύουσα, ὅτι ὅλα τὰ ἔγγραφα καὶ τὰ φορολογικὰ δικαστήρια εἶναι ἀτελῆ.

§215Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἐὰν αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια, τότε ἦτο περιττὴ ἡ διάταξις. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ νομοσχέδιον δὲν ὑπάγεται εἰς τὰς σχέσεις μεταξὺ ναυτεργατῶν καὶ ἐφοπλιστῶν, καὶ δὲν λύει καὶ τὰ προβλήματα ἐφοπλιστῶν καὶ ναυτεργατῶν. Ἡ συναίνεσις ἄρα τῶν ναυτεργατῶν, διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ἄνευ σημασίας, καθόσον οἱ ναυτεργάται, λόγῳ τῆς ἀνεργίας, δύνανται νὰ εἴπουν: δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει ἐὰν θὰ παραχωρηθῇ ἢ ὄχι φορολογικὸς κουφισμὸς εἰς τοὺς ἐφοπλιστάς. Ἔχομεν ἡμεῖς ἀντίρρησιν ὡς πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς φορολογικῆς ἰσότητος καὶ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ Κράτους ἔναντι ἰσχυρῶν καὶ ἀδυνάτων. Ἐπανειλημμένως εἰσήχθησαν ἐδῶ νομοσχέδια δίδοντα ἀνακούφισιν οἰκονομικῶν βαρῶν, εἰς τάξεις ἰσχυράς, κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς ὅ,τι συμβαίνει εἰς τὰς πενεστέρας τάξεις. Ἡ εὔνοια πρὸς τὰς ἰσχυρὰς οἰκονομικὰς τάξεις, εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὴν ἔννοιαν καὶ τὸ αἴσθημα τοῦ δικαίου τῆς φορολογικῆς ἰσότητος. Εἶναι καὶ ἀντισυνταγματική, ἐφ’ ὅσον κατὰ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ Συντάγματος οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἀπέναντι τοῦ νόμου καὶ φέρουν ἐξ ἴσου τὰ δημόσια βάρη, ἀναλόγως τῶν δυνάμεων αὐτῶν. Ἡ προσέλκυσις κεφαλαίων καὶ πλοίων, ἀποκτᾶται διὰ κράτους ἐπιβολῆς, ἀλλὰ κράτος ἐπιβολῆς εἶναι ἀνύπαρκτον ἄνευ κυβερνητικῆς σταθερότητος, πολιτικῆς ὁμαλότητος καὶ οἰκονομικῆς ἀνθήσεως.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Παπαδόγιαννης ἔχει τὸν λόγον.

§217Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι χερσαῖος καὶ τὸ θεωρῶ ὑπερηφάνειάν μου διότι ἐγεννήθην εἰς τὰ βουνὰ τῆς Κρήτης. Ἔχω τὴν εἰλικρίνειαν νὰ εἴπω, ὅτι δὲν εἶμαι ἐστερημένος προλήψεων καὶ προκαταλήψεων, ἔναντι τῶν ἐφοπλιστῶν, ἀλλὰ μόλα ταῦτα θὰ ψηφίσω, ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν ἔχω σχέσιν μὲ τοὺς ἐφοπλιστάς, οὔτε ἔχω κανένα λόγον νὰ ἐνδιαφέρωμαι δι’ αὐτάς, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἔρευναν ποὺ ἔγινε εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, τῆς ὁποίας εἶμαι μέλος, ἐπείσθην, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐξυπηρετεῖ γενικώτερα συμφέροντα τοῦ τόπου. Ὀφείλω νὰ ἐξάρω τὴν ὁμογνωμίαν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἐπὶ ἑνὸς τόσον σοβαροῦ θέματος. Πρέπει νὰ τονίσω ἐπίσης, ὅτι δὲν εἶναι σωστὸ νὰ εἴμεθα δέσμιοι προλήψεων καὶ προκαταλήψεων ἀλλὰ νὰ ἐξετάζωμεν, ἀντικειμενικῶς τὰ πράγματα καὶ μὲ κύριον πρῖσμα τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ γενικωτέρου συμφέροντος. Ἐγώ, εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν αἱ παραχωρήσεις νὰ γίνουν κλιμακωταὶ καὶ προοδευτικαὶ δηλαδὴ νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὰς εὐκολίας τὰς δίδομεν εἰς ἐκείνους ποὺ φέρνουν τὰ πλοῖα τους ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν. Θὰ ἔπρεπε νὰ εὕρωμεν τρόπον νὰ ὑπάρξῃ μία νομικὴ ὑποχρέωσις, νὰ ὑπάρξῃ καὶ ἀσφάλεια, ὅτι αὐτὰ θὰ τεθοῦν ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν, ὥστε νὰ ἀποφευχθῇ ὁ κίνδυνος νὰ ἐπωφεληθῶσι τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ἐφοπλισταὶ ἔχοντες πλοῖα ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν, χωρὶς νὰ θέσωσιν ὑπ’ αὐτὴν τὰ ὑπὸ ξένην σημαίαν πλοῖα των. Ἀτυχῶς δὲν ἔχω ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν πατριωτισμὸν τοῦ κεφαλαίου καὶ ἕνεκα τούτου, θὰ ἔπρεπε νὰ δημιουργηθῇ μία νομικὴ ἐξασφάλισις τοῦ Κράτους, ὅτι τὰ ὑπὸ ξένην σημαίαν Ἑλληνικὰ καράβια, θὰ ἠμποροῦσαν νὰ ἐπανέλθουν ἐδῶ. Πρὸς τοῦτο προτείνω νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐὰν ἦτο δυνατόν, δίδομε μεγαλυτέραν ἀσυδοσίαν εἰς ἐκεῖνα τὰ πλοῖα ποὺ θὰ ἐπανέλθουν. Δυστυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς εἶπε, ὅτι δὲν ἠμποροῦμε νὰ κάμωμε τοιαύτην διάκρισιν, διὰ διαφόρους λόγους. Ἐγώ, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἐπείσθην ἀπολύτως ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Εἶναι βεβαίως ζητήματα τεχνικὰ ποὺ ἐγὼ δὲν ἔχω ἁρμοδιότητα νὰ τὰ κρίνω, ἀλλὰ ἡ ἰδική μου γνώμη θὰ ἦτο, νὰ δώσωμε περισσότερα πλεονεκτήματα, εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπαναφέρουν τὰ καράβια των, ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν, διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἐλπὶς, ὅτι θὰ ἐπανέλθουν τὰ καράβια ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὅμως μὲ ἔπεισεν ἀπολύτως νὰ ταχθῶ ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τοῦτο: ὅτι θὰ δώσωμε ψωμί, θὰ δώσωμεν ἐργασίαν εἰς ἕνα κόσμον, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει σήμερον ἐργασίαν. Εἶναι αὐτὸ ἕνα γεγονὸς ἀναμφισβήτητον. Τὸ θέλουν ὅλοι, οἱ ναυτεργάται, ὅλα τὰ ναυτεργατικὰ σωματεῖα καὶ σήμερον ἠξεύρομε πόσον μεγάλη ἀνεργία ὑπάρχει εἰς τὸν τόπον μας. Ἑπομένως νομίζομεν, ὅτι πρέπει νὰ δώσωμεν ἐργασίαν. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἕνας ἄλλος λόγος ποὺ μὲ ἔπεισε πρὸς τοῦτο. Ὑπάρχει ἕνα γεγονὸς ἀκόμη. Ἠρώτησα νὰ μάθω πρὸ τοῦ πολέμου ὑπῆρχε φορολογία ἐπὶ τῶν πλοίων; Μὲ ἐπληροφόρησαν οἱ ἁρμόδιοι, ὅτι διὰ πρώτην φορὰν ἐπεβλήθη φορολογία τὸ 1939. Πρωτήτερα δὲν εἶχε ἐπιβληθῆ φορολογία εἰς Ἑλληνικὰ καράβια. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ συνείδησις, ἡ Ἑλληνική, ἡ ὁποία διάκειται εὐμενῶς πρὸς τοὺς ναυτικοὺς καὶ πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν καράβι, τὸ ὁποῖον συνετέλεσεν εἰς τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Ἑλλάδος, ἐπιβάλλει αὐτὴν τὴν ἀσυδοσίαν, διὰ νὰ δημιουργήσωμεν ἕνα εὐμενὲς κλῖμα, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιστρέψῃ ὁ Ἑλληνικὸς ἐμπορικὸς στόλος εἰς τὴν Ἑλλάδα. Αὐτὸ εἶναι ἕνα βαρυσήμαντον γεγονός, τὸ ὁποῖον μὲ ὑπεχρέωσε νὰ τὸ σημειώσω καὶ νὰ κάμω τὰς διακοπὰς ποὺ ἔκαμον καὶ νὰ εἴπω, ὅτι πρέπει νὰ παρασχεθοῦν αἱ παραχωρήσεις αὐταὶ πρὸς τὰ καράβια, διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἐπιστροφὴ τῆς ὑπαρχούσης δυνάμεως τοῦ ἐμπορικοῦ μας στόλου, διὰ τῆς δημιουργίας μιᾶς νέας καταστάσεως ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου διὰ τοῦ πατριωτισμοῦ τῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰ καράβια των ὑπὸ ξένην σημαίαν, ἢ οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ τὰ βάλουν ὑπὸ ξένην σημαίαν, ὥστε νὰ αὐξηθῇ ὁ Ἐμπορικός μας στόλος. Βεβαίως αὐτοὶ ποὺ δὲν θὰ φέρουν τὰ καράβια των ὑπὸ τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν, κατόπιν τῶν μεγάλων παραχωρήσεων, τὰς ὁποίας τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος κάμνει πρὸς αὐτούς, θὰ ἔχουν μεγάλην εὐθύνην ἀπέναντι τῆς Ἑλληνικῆς πατρίδος, δοθέντος, ὅτι διὰ τούτου ἀρνοῦνται τρόπον τινὰ νὰ προσφέρουν μίαν ὑπηρεσίαν πρὸς τὴν πατρίδα, ἡ ὁποία καὶ ὑπὸ τὰς δυσχερεῖς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκεται σήμερον, προβαίνει εἰς αὐτὰς τὰς παραχωρήσεις. Οἱ λόγοι, λοιπόν, ποὺ μὲ ὤθησαν εἰς τὸ νὰ ταχθῶ ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι, ἀφ’ ἑνὸς μέν, ὅτι πρὸ τοῦ 1939 δὲν ὑπῆρχε φορολογία διὰ τὰ πλοῖα καὶ ἀφ’ ἑτέρου, ὅτι πρόκειται νὰ δώσωμε ψωμὶ καὶ ἐργασίαν εἰς τοὺς ναυτεργάτας, δηλ. εἰς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν ἐργασίαν καὶ δὲν εὑρίσκουν. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι παρὰ τοὺς ἀνωτέρω φόβους μου, αἱ προλήψεις καὶ αἱ προκαταλήψεις, δὲν ἔχουν θέσιν διὰ τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν σκέπτονται κακοβούλως, διότι ὑπάρχουν, ὁμολογῶ, καὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ κακοβουλίαν δὲν θέλουν νὰ συμβῇ αὐτό, δηλ. τὸ νὰ ἔχῃ ὁ κόσμος δουλειά, διὰ νὰ ὑπάρχῃ μία δυστυχία, τὴν ὁποίαν νὰ ἐκμεταλλεύωνται καταλλήλως, διότι ἔχουν συμφέρον νὰ τὸ κάμουν αὐτό. Ἐν πάσῃ περιπτώσει κηρύσσομαι ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ρέντης ἔχει τὸν λόγον.

§219Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Δὲν θὰ ἤθελον νὰ παρεξηγηθῶ μὲ ὅσα εἶπον μὲ μία, δύο διακοπὰς ποὺ ἔκαμον. Θεωρῶ, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ἀποβλέπομε διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐπαναφέρωμε τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ὑπὸ ξένην σημαίαν, νὰ τὰ ἐπαναφέρωμεν ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν, τὸ ἐπιχείρημα εἶναι πολὺ μεγάλο καὶ πολὺ ἰσχυρόν. Τὸ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου, δῆθεν, ἐπιδιώκεται ἡ ἐπαναφορὰ αὐτοῦ τοῦ κεφαλαίου, τοῦ ἐπενδεδυμένου εἰς τὸν ἐμπορικὸν στόλον.... Νομίζω, κύριοι, ὅτι γενικῶς εἰς τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα, ἔχομεν ἀποτύχει ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες καὶ δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἐφαρμόζωμε θεωρίας ἐπιστημονικὰς ἐφαρμοζομένας εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἢ ἐὰν ἀντιγράφομε μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνονται εἰς ἄλλα Κράτη. Τὸ γεγονός, εἶναι, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ λάβωμε ὑπ’ ὄψει μας τὸν ἰδιάζοντα χαρακτῆρα τοῦ Ἕλληνος καὶ τὰς ἰδιαζούσας συνθήκας, αἱ ὁποῖαι ἐπικρατοῦν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὥστε καὶ μὲ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ λάβωμε, νὰ ἐξασφαλίζωνται τὰ κεφάλαια αὐτὰ εἰς τὸν τόπον μας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ κεφάλαιον τὸ ἐπενδεδυμένον εἰς τὸν ἐμπορικόν μας στόλον, τὸ ὁποῖον παραμένει εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Καὶ ἄλλα κεφάλαια ποὺ εὑρίσκονται εἰς τὸ ἐξωτερικόν, δὲν ἔρχονται εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ καὶ κεφάλαια εὑρισκόμενα ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος εἰς ρευστὰ, εἶναι νεκρά. Καὶ εἶναι πολλὰ τὰ κεφάλαια αὐτά. Ἑκατομμύρια χρυσῶν λιρῶν εὑρίσκονται νεκρά, μὲ ἀποτέλεσμα.... Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι δὲν ἀκολουθοῦμε ὀρθὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν εἰς τὸν τόπον μας. Θέλομε τώρα νὰ κάμωμε τὰ ὑπὸ ξένην σημαίαν πλοῖα, νὰ ἐπανέλθουν ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν. Καὶ ἐρωτῶ: τὸ θέμα εἶναι μόνον θέμα φορολογικόν; Ἐδῶ, ὄχι μόνον τὰ πλοῖα ἔφυγον καὶ ἔβαλον ξένην σημαίαν, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐφοπλισταὶ μὲ τὰς οἰκογενείας των δὲν μένουν κἂν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἄρα κάτι βαθύτερον ὑπάρχει. Τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἄλλοτε εἶχον ληφθῆ, ἔφερον τὰ ἀντίθετα ἀποτελέσματα ἀπὸ τὰ ἐπιδιωκόμενα. Τὸ θέμα εἶναι μεγάλο καὶ ἀσφαλῶς πρέπει νὰ γίνῃ μία προσπάθεια καὶ μία συνεννόησις μεταξὺ τῶν κομμάτων, ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ νὰ μελετηθοῦν τὰ ζητήματα ὑπὸ τὴν γενικήν των μορφήν, ἀπὸ μίαν οἱανδήποτε Κυβέρνησιν, ἢ ἀπὸ μίαν Βουλὴν καὶ νὰ ληφθῇ σειρὰ μέτρων, ἀλλὰ πρέπει τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ ληφθοῦν, νὰ ἴδωμε πῶς θὰ ἠμπορέσουν νὰ κατεβάσουν τὸν τόκον κάτω τοῦ 40% καὶ νὰ ἴδωμε πῶς θὰ παύσουν νὰ εἶναι νεκρὰ τὰ ὑπάρχοντα εἰς τὴν Ἑλλάδα ποσά, διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἐπανέλθουν καὶ τὰ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν κεφάλαια. Διὰ τὰ διάφορα ἐπαγγέλματα κύριοι, ὑπάρχουν πολλὰ πλεονεκτήματα. Ἕνας παντοπώλης, δικαιοῦται νὰ πωλήσῃ τὸ παντοπωλεῖον του καὶ νὰ ἱδρύσῃ ἕνα κτηνοτροφεῖον. Ἕνας ἐφοπλιστὴς ὅμως, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ κεφάλαιόν του εἰς κάτι ἄλλο. Καὶ ὑποτεθείσθω, ὅτι φέρουν τὰ πλοῖα των οἱ ἐφοπλισταὶ ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν. Σᾶς ἐρωτῶ: ποίας ἐγγυήσεις τοὺς παρέχει τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τώρα; Σήμερον βεβαίως εἶναι ἡ φορολογία καὶ ὁ συνθετικὸς φόρος. Ἀλλὰ τὸ θέμα εἶναι πολὺ εὐρύτερον καὶ ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ μελετήσωμεν βαθύτερον.

§220Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὡμιλήσατε περὶ ὑποψιῶν αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦνται κατὰ τὴν τακτοποίησιν ἐκκρεμῶν ὑποθέσεων. Περὶ αὐτοῦ δὲν ἐγεννήθη κανένα ζήτημα, διότι ὅσον ἀφορᾷ τὰ πλοῖα, τὰ τελοῦντα ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν, τὸ νομοσχέδιον θὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὸ οἰκονομικὸν ἔτος 1952–53 ἐπὶ τῶν κερδῶν τὰ ὁποῖα θὰ πραγματοποιηθοῦν μετὰ ἕναν χρόνο, δηλαδὴ δὲν ἀφορᾷ τὸ τρέχον ἔτος. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ νέα πλοῖα τὰ ὁποῖα τὸ πρῶτον θὰ ἔλθουν, αὐτὰ θὰ ἀπολαύσουν ἀμέσως τὰ εὐεργετήματα τοῦ νόμου.

§221Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ὁ νόμος εἶναι πενιχρὸς καὶ ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ μελετηθῇ βαθύτερον τὸ πρόβλημα, ἐὰν θέλωμε τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ στόλου ὑπὸ τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ προσαρμόσωμεν τὴν νομοθεσίαν μας, σύμφωνα μὲ τὰς προϋποθέσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας θὰ ἔλθῃ. Ἐπειδὴ ἀπεδείχθη, ὅτι δὲν ἔφερε κανένα καὶ δὲν θὰ φέρῃ οὔτε τὸν Ἐμπορικὸν στόλον, οὔτε τὸ ρευστὸν κεφάλαιον, οὔτε τὸ κεφάλαιον ποὺ εἶναι εἰς τὸ ἐξωτερικόν, θὰ πρέπει νὰ μεταβάλωμε τὰς ἀπόψεις μας καὶ ν’ ἀφήσωμεν τὰς θεωρίας τὰς διδασκομένας εἰς τὰ ξένα Πανεπιστήμια καὶ νὰ ἴδωμε τὴν Ἑλληνικὴν πραγματικότητα καὶ νὰ ἴδωμε πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαναφέρωμε τὸ κεφάλαιον εἰς τὴν Ἑλλάδα, διὰ νὰ ἔχωμε μικρότερον τόκον καὶ διὰ νὰ εὑρίσκουν περισσότεροι Ἕλληνες ἐργασίαν.

§222Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Νομίζω, ὅτι λόγῳ τῆς παρουσίας μικροῦ ἀριθμοῦ βουλευτῶν καὶ λόγῳ τῆς ἀνάγκης διευκρινήσεως τῶν ἀπόψεων τῶν Ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ἀπόφασις κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν. Νὰ ἐξαντληθοῦν οἱ ρήτορες μόνον. Προϋπόθεσις αὐτοῦ τοῦ μέτρου εἶναι, ὅτι θὰ γίνῃ δεκτὸν ἀπὸ ὅλα τὰ μεγάλα τοὐλάχιστον κόμματα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ὅτι ἐὰν ἕνα κόμμα διαφωνήσῃ, θὰ τὸ ἀποσύρῃ ἀμέσως. Παρακαλῶ νὰ μὴ ληφθῇ ἀπόφασις, δὲν ὑπάρχει ἄλλωστε καὶ ἐπαρκὴς ἀριθμὸς βουλευτῶν.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§224Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν διακομματικὴν ἐπιτροπὴν τῆς Ναυτιλίας ἐγὼ ἤμην ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως τῆς πλήρους ἀσυδοσίας τῶν Ἑλληνικῶν πλοίων. Παρὰ τὰς προσωπικάς μου πεποιθήσεις καὶ παρὰ τὰς πεποιθήσεις τοῦ κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, διότι πιστεύω ὅτι τὸ ναυτιλιακὸν κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον συγκεντρώνεται ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη τῆς ὑφηλίου καὶ συγκροτεῖ μίαν δύναμιν τεραστίαν, πρέπει ἡ δύναμις αὐτὴ ὁπωσδήποτε καὶ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον νὰ καλύπτεται ὑπὸ τὴν Ἐθνικὴν σημαίαν. Πρέπει λοιπόν, ἡ Ἑλλὰς νὰ μὴ εἶναι εἰς κατωτέραν μοῖραν ἀπὸ τὸν Παναμᾶν, ἀλλὰ νὰ γίνῃ καὶ αὐτὴ εὐφυής, ὅπως εἶναι εὐφυὴς καὶ ὁ Παναμᾶς καὶ νὰ παραχωρήσῃ τὰ πλεονεκτήματα καὶ τὰς παραχωρήσεις ἐκείνας τὰς ὁποίας δίδει ὁ Παναμᾶς εἰς τὴν Ναυτιλίαν του διὰ ν’ ἀποκτήσῃ καὶ ἡ Ἑλλὰς τὴν Ναυτιλίαν τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ Παναμᾶς, χωρὶς νὰ διαθέτῃ κεφάλαια ἰδικά του. Συνεπῶς τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ποὺ δὲν παρέχει τὰς παραχωρήσεις ἐκείνας τὰς ὁποίας ἐγὼ ἤθελον διὰ τὴν Ναυτιλίαν, δηλαδὴ τὴν πλήρη ἀσυδοσίαν δὲν μὲ εὑρίσκετε σύμφωνον, δέχομαι ὅμως νὰ τὸ ψηφίσω, διότι ἀποτελεῖ ἕνα πρῶτον βῆμα διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Ναυτιλίας ἀπὸ τὰς δεσμεύσεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ἐπεβάλοντο ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ ἐδημιούργουν τὸ δυσμενὲς κλῖμα νὰ μὴ ἠμποροῦν νὰ ἐπανέλθουν τὰ πλοῖα μας εἰς τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν. Δὲν θὰ πρέπει νὰ μᾶς διαφεύγῃ ποτὲ ἡ ἱστορικὴ ἀλήθεια ὅτι τὰ Κράτη εὐημεροῦν καὶ νικοῦν πάντοτε, ὅταν στηρίζωνται ἐπὶ τῆς θαλασσίας δυνάμεως, μέγα τὸ τῆς θαλάσσης Κράτος. Καὶ ἀπὸ τὴν ἀρχὴν αὐτὴν καὶ ἐπάνω εἰς αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ἐστηρίχθη τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος ἐπὶ 2 καὶ 3 χιλιάδες χρόνια καὶ ὁσάκις ἐστηρίχθη ἐπὶ τῆς ναυτικῆς του δυνάμεως πάντοτε ἐθριάμβευσε. Σήμερον τὸ Ἐμπορικὸν Ναυτικὸν μαζὶ μὲ τὸ Πολεμικὸν συνεργάζονται στενώτατα διὰ τὴν κατίσχυσιν τοῦ Ἔθνους εἰς τὰς δυσμενεῖς περιστάσεις καὶ τοὺς πολέμους. Συνεπῶς εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ὡς ναυτικὴ χώρα νὰ λάβωμεν πάντα τὰ μέτρα ποὺ θὰ δυναμώσουν τὴν Ναυτιλίαν καὶ θὰ τὴν καταστήσουν ἱκανὴν ν’ ἀντιμετωπίσῃ τοὺς κινδύνους. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς λοιπὸν τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἔχω ἀντιρρήσεις, θὰ τὸ ἤθελον ὅμως ἀκόμη γενναιότερον πρὸς τοὺς ἐφοπλιστάς. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἐπὶ τριῶν τροπολογιῶν τὰς ὁποίας εἶχον ὑποβάλει ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 12, μειοῦται ἡ φορολογικὴ κλῖμαξ τῶν πετρελαιοκινήτων. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου τὸ παρεδέχθη καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ νομίζω καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἑπομένως δὲν θὰ συζητήσω. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 14 παράγραφος 1 ἐπαναλαμβάνει τὴν παράγραφον 1 τοῦ ἄρθρου τοῦ ἰσχύοντος νόμου τοῦ 1411. Τὸ ἄρθρον 6 λέγει, ὅτι «ἐν περιπτώσει (ἀναγινώσκει) .». Τὸ σχέδιον νόμου ηὔξησε τὰς 10 ἡμέρας εἰς ἕνα μῆνα. Αὐτὸ καθιστᾷ δυσχερῆ τὴν θέσιν τῶν πετρελαιοκινήτων καὶ ἐπειδὴ εἶναι γνωστόν, ὅτι τὰ πετρελαιοκίνητα ἀπήργησαν λόγῳ κρίσεως, διότι τὰ συναγωνίζονται τὰ ἀτμόπλοια καὶ οἱ σιδηρόδρομοι καὶ τ’ αὐτοκίνητα καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ μεταφέρουν καὶ ἐπειδὴ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἶναι νὰ βοηθήσῃ καὶ νὰ παράσχῃ κάποιαν ἐνίσχυσιν εἰς ὅλην τὴν Ναυτιλίαν, πρέπει ν’ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὴν μικρὰν Ναυτιλίαν τῶν πετρελαιοφόρων, ἡ ὁποία μᾶς εἶναι ἀπολύτως ἀπαραίτητος διὰ τὸ Ἔθνος. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὰς μεταφορὰς τοῦ πολέμου 1940–41 τὰς ἔκαμαν τὰ πετρελαιοκίνητα, δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι τὸν Μάϊον 1941 πετρελαιοκίνητα Ἑλληνικὰ ἐπιταχθέντα, μετέφερον εἰς τὴν Κρήτην Γερμανοὺς καὶ οἱ πλοίαρχοί των ἐπήγαιναν καὶ τὰ ἔρριχναν εἰς τοὺς βράχους καὶ ἐβύθιζον καὶ τὰ πλοῖα καὶ τοὺς Γερμανούς.

§225Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Θὰ ἠδυνάμην νὰ δεχθῶ ἀντὶ 10, 20 καὶ ὁ λόγος εἶναι ὁ ἑξῆς: διότι ἐὰν ἐξ οἱασδήποτε αἰτίας τὸ πλοῖον ἀργῇ ἐπὶ 10 ἡμέρας, εἶναι συνήθης χρόνος ἀναμονῆς φορτίου. Ἐὰν βάλωμεν 20 ἡμέρας πιθανολογεῖται ἕνα ἐμπόδιον καὶ δὲν εἶναι λογικὸν νὰ ὑποβάλλεται εἰς τὴν φορολογίαν αὐτήν.

§226Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Τὸ πετρελαιοκίνητον πρόκειται νὰ ἐξαφανισθῇ. Οἱαδήποτε παραχώρησιν κάμωμεν εἰς αὐτὸ δὲν εἶναι ἀρκετή, εἶναι τραγικὴ ἡ θέσις του.

§227Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Εἶναι ἄνευ ἀντικειμένου, διότι ἔχει μειωθῆ πάρα πολὺ ὁ φόρος.

§228Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δημιμουργεῖται μία σειρὰ προβλημάτων. Προκειμένου περὶ ἑνὸς μεγάλου πλοίου, γνωρίζομεν καὶ τὰ δευτερόλεπτα ἀκόμη ποῦ εὑρίσκεται, ἐὰν τὸ Κράτος θέλῃ νὰ ἐλέγξῃ ἐὰν ἡ καθυστέρησις ὀφείλεται εἰς δικαιολογημένην αἰτίαν. Ἐνῷ διὰ τὰ μικρὰ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν τὸ στοιχεῖον αὐτό. Πάντως δὲν δέχομαι δέκα ἡμέρας, δέχομαι ἀντὶ τῶν 10, 20.

§229Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Τὸ ἄρθρον 3, παράγρ. 2, κ. Ὑπουργέ, λέγει τὰ ἑξῆς: «Ὁ φόρος ὁ προκύπτων........ (ἀναγινώσκει)...............». Ἐπὶ τῆς παραγράφου ταύτης προτείνω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν, ἐπειδὴ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν ἄποψιν τῶν μικρῶν πλοίων τῶν κάτω τῶν 1.000 κόρων, τὰ ὁποῖα ἀντιμετωπίζουν περισσοτέρας δυσχερείας εἰς τὴν ἄσκησιν τῆς ἐργασίας: «κατὰ 20%.... (ἀναγινώσκει)...».

§230Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ὑποστηρίζομεν καὶ ἡμεῖς, κ. Ὑπουργέ, τὴν πρότασιν αὐτήν.

§231Γ. ΜΑΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν ἠμπορῶ νὰ δεχθῶ αὐτὴν τὴν τροπολογίαν. Τὸ νομοσχέδιον τὸ συνετάξαμεν μὲ ὅλους τοὺς ἁρμοδίους παράγοντας, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ ἔχουν γνώμην ἐπ’ αὐτοῦ καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ προβῶ εἰς ἀποδοχὴν τοιούτων τροπολογιῶν. Παρακαλῶ, τὸ νομοσχέδιον, νὰ ἐγγραφῇ τὴν ἐρχομένην Πέμπτην εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπάρχοντος ἑτέρου ὁμιλητοῦ, κηρύσσεται περαιωμένη ἡ μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τῶν πλοίων», ἀναβαλλομένης τῆς λήψεως ὁριστικῆς ἀποφάσεως κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς προσεχοῦς Πέμπτης. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 6.30′ μ. μ. τῆς σήμερον. (Ὥρα 2.30′ μ.μ.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 7.30′ μ. μ.).

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Π. Λιαροῦτσος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς κατατεθειμένας ἐκθέσεις Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν.

§234Π. ΛΙΑΡΟΥΤΣΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγνωρίσεως γάμων στρατιωτικῶν τῆς χωροφυλακῆς». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ τὰ πρὸ τοῦ 1950)51 οἰκονομικὰ ἔτη πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν καὶ τῆς ἐγγραφῆς τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου, οἰκονομικοῦ ἔτους 1950–51». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1764)51 Α. Ν. «περὶ συμπληρώσεως, τροποποιήσεως καὶ καταργήσεως διατάξεως φορολογικῶν τινων νόμων». 3) «Περὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ Νομικοῦ Συμβουλίου τοῦ Κράτους κειμένων διατάξεων». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐργασίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Α.Ν. 1777)51 «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ Ν. 28)44 καὶ τοῦ ἄρθρου μόνου τοῦ Α. Ν. 866)46». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Α. Ν. 1804)51 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Α.Ν. 16]20–11–1935 «περὶ ρυθμίσεως συλλογικῶν διαφορῶν ἐργασίας». 3) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1834)51 Α. Ν. «περὶ κωδικοποιήσεως τῆς ἰσχυούσης ἐργατικῆς νομοθεσίας». Ἡ ἐπὶ τῶν Συγκοινωνιῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῆς νομοθεσίας «περὶ προστασίας ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου».

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων τινῶν ἀφορώντων τὴν Ἐκκλησίαν». Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§236Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου ὁρίζει, ὅτι ἡ πλήρωσις τινὸς τῶν ἐν αὐτῷ μνημονευομένων 7 Μητροπόλεων, γίνεται διὰ καταστάσεως εἰς αὐτὰς ἐκ τῶν λοιπῶν ἐν ἐνεργείᾳ Μητροπολιτῶν, ὅλων δὲ τῶν λοιπῶν ἐπαρχιῶν ἡ πλήρωσις γίνεται ἢ διὰ καταστάσεως ἢ διὰ χειροτονίας. Εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν πρώτων 7 Μητροπόλεων ἀναφέρονται καὶ αἱ Μητροπόλεις Δημητριάδος καὶ Φθιώτιδος. Δὲν συναριθμεῖται ὅμως καὶ ἡ Μητρόπολις Λαρίσης. Ἀντιλαμβάνομαι, ὅτι τὸ θέμα στερεῖται ἄλλης σημασίας καὶ εἶναι μόνον ζήτημα γοήτρου. Ἀλλὰ συμβαίνει νὰ ἐνασχολοῦμαι εἰς τὰς ἱστορικὰς μελέτας καὶ γνωρίζω, ὅτι ἡ Μητρόπολις Λαρίσης διὰ μέσου τῶν αἰώνων ὑπῆρξε μία τῶν ἐπιφανεστέρων Μητροπόλεων τῆς Βυζαντινῆς καὶ μετέπειτα τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας ἔχουσα ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν αὐτῆς 11 Ἐπισκοπὰς μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ αἱ Ἐπισκοπαὶ Δημητριάδος καὶ Λαμίας. Ἔφθανεν ἡ δικαιοδοσία τῆς Μητροπόλεως Λαρίσης μέχρι Σκοπέλου καὶ Λιδωρικίου. Θὰ ἦτο λοιπὸν ἱστορικῶς ἄτοπον αἱ τέως Ἐπισκοπαὶ Δημητριάδος καὶ Φθιώτιδος, αἵτινες ἦσαν ὑπὸ τὴν Μητρόπολιν Λαρίσης νὰ κατατάσσωνται εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν τῶν προεχουσῶν τῇ τάξει Μητροπόλεων, ἡ δὲ ἱστορικὴ Μητρόπολις Λαρίσης νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν δευτερευουσῶν Μητροπόλεων.

§237Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Θρησκ. καὶ Ἐθν. Παιδείας). Θέλετε νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ἡ Μητρόπολις Λαρίσης εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν;

§238Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα. Καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα.

§239Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Θρησκ. καὶ Ἐθν. Παιδείας). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν καὶ τὸ ἀποδέχομαι.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὸ σχέδιον νόμου ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§241ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων τινῶν, ἀφορώντων τὴν Ἐκκλησίαν», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Μόνη συζήτησις κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1343) 49 Ἀναγκαστικοῦ νόμου «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων ἀφορώντων τὰς ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ προαγωγὰς ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ ξηρᾶς», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§243ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1343)49 Ἀναγκαστικοῦ νόμου «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων ἀφορώντων τὰς ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ προαγωγὰς ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ ξηρᾶς», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Μόνη συζήτησις, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τοῦ σχεδίου νόμου, «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 439)47 Ν. Δ. «περὶ ἀποζημιώσεως χειριστῶν καὶ μηχανικῶν ἀεροπλάνων ἀσχολουμένων εἰς τὴν καταπολέμησιν τῆς ἑλονοσίας κλπ.».

§245ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 439)47 Ν. Δ. «περὶ ἀποζημιώσεως χειριστῶν καὶ μηχανικῶν ἀεροπλάνων ἀσχολουμένων εἰς τὴν καταπολέμησιν τῆς ἑλονοσίας κλπ.». Αʹ συζήτησις κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 798)22–8–50 Πράξεως Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τῶν ὑπ’ ἀριθ. 17031)48, 130121)48, 93745)49 κοινῶν ἀποφάσεων Ὑπουργοῦ Ἐφοδιασμοῦ–Διανομῶν, Οἰκονομικῶν καὶ Ἐργασίας».

§247ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 798)22–8–50 Πράξεως Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τῶν ὑπ’ ἀριθ. 17031)48, 130121)48, 93745)49 κοινῶν ἀποφάσεων Ὑπουργοῦ Ἐφοδιασμοῦ–Διανομῶν, Οἰκονομικῶν καὶ Ἐργασίας». Αʹ συζήτησις κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταβολῆς ἐπιδόματος ἀνεργίας εἰς ἠσφαλισμένους ἀνέργους ἀρτεργάτας».

§249ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ καταβολῆς ἐπιδόματος ἀνεργίας εἰς ἠσφαλισμένους ἀνέργους ἀρτεργάτας». Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 5493) 1932 «περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν». Ἄρθρον 1ον. Ὁ κ. Α. Στρᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§251Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος: Εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν εἶχε γίνει δεκτὴ μία τροπολογία, βάσει τῆς ὁποίας τὸ ἐκλογικὸν μέτρον, ἐν περιπτώσει Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς ἀπὸ 25 χιλ. γίνεται 24 χιλ.

§252Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἔγινε δεκτή.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1 ἄρθρον γίνεται δεκτόν;

§254Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Δὲν ἔχει διανεμηθῆ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐτροποποιήθη εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διενεμήθη εἰς ὅλους.

§256Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, μία τροπολογία τὴν ὁποίαν εἶχα ὑποβάλει, μήπως δύναται, νὰ προστεθῇ ὡς τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 1; Πρόκειται διὰ τὴν νῆσον Κάσσον καὶ προχθὲς συνεφώνησε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§257Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν θὰ δεχθῶ καμμίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία μεταβάλλει τὰς ἐκλογικὰς περιφερείας.

§258ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὀρθῶς, ὀρθῶς.

§259Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Προχθές, εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἀνέπτυξα εἰδικῶς διὰ τὴν νῆσον Κάσσον μίαν ἔκκλησιν, ἡ ὁποία εἶχε γίνει καὶ εἰς τὴν προηγουμένην Βουλὴν ὑπὸ τοῦ Δημάρχου τῆς Κάσσου, ὅπως ἐπὶ τρεῖς βουλευτικὰς περιόδους, εἰς ἀναγνώρισιν, πρῶτον μέν, τῶν ἀγώνων τῶν Κασσίων κατὰ τὸν ὑπὲρ τῆς ἀνεξαρτησίας μας πόλεμον, οἱ ὁποῖοι διέθεσαν τὸν στόλον των, ὑπὲρ τοῦ κοινοῦ ἀγῶνος, καὶ οἱ ὁποῖοι κατεστράφησαν καὶ μετὰ 20 μόνον ἡμέρας ἠκολούθησεν ἡ ἡρωϊκὴ καταστροφὴ τῶν Ψαρῶν καὶ ἐτέθη εἰς δευτέραν μοῖραν ἡ νῆσος Κάσσος, λέγω, ὅπως, ἡ νῆσος Κάσσος ἐπὶ τρεῖς βουλευτικὰς περιόδους νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα, νὰ ἐκλέγῃ ἕνα βουλευτὴν ἐπὶ πλέον, τῶν ἤδη κανονισθέντων καὶ θὰ ἦτο καὶ τοῦτο μία συμβολικὴ ἀναγνώρισις τῆς ἐπὶ 636 χρόνια ἐθνικῆς ἀκεραιότητος καὶ διατηρήσεως τῆς ἐθνικῆς ὑποστάσεως τῆς Δωδεκανήσου. Αὐτὴν τὴν πρότασιν ἔκαμον καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν ἀπεδέχθη.

§260Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἀπεδέχθη τὴν πρότασιν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνεγνώρισε τὴν συμβολὴν τῆς νήσου Κάσσου εἰς τοὺς ἐθνικοὺς ἀγῶνας. Τὴν συμβολὴν αὐτὴν ὀφείλει καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ τὴν ἀναγνωρίσῃ καὶ πάλιν σήμερον. Λυποῦμαι, ὅμως, διότι δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, διότι τὸ ἀπαγορεύει τὸ Σύνταγμα. Τὸ Σύνταγμα εἰς τὸ ἄρθρον 68 ὁρίζει ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν κανονίζεται δι’ ἑκάστην ἐκλογικὴν περιφέρειαν, ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ της. Συνεπῶς, μόνον ὡς διάταξις τοῦ Συντάγματος δύναται νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου. Παρομοία διάταξις εἶχε περιληφθῆ εἰς τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927 ἀναφορικῶς μὲ τὰς νήσους, Ὕδραν, Σπέτσας, καὶ Ψαρά, ἀλλ’ ἐκείνη ἦτο συνταγματικὴ διάταξις. Συνεπῶς, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον μᾶς διέπει, δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. συναδέλφου, τῆς ὁποίας τὴν ὀρθότητα, ὁμολογῶ, ὅτι ἀναγνωρίζω.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπερρίφθη ἡ τροπολογία.

§262Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ στατιστικὸν πόνημα, τὸ ὁποῖον μᾶς διενεμήθη καὶ τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν τῆς 5ης Μαρτίου, μοῦ εἶχε δώσει ἀφορμὴν νὰ ὑποβάλω μίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ καὶ ἀφορᾷ τὴν τροποποίησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων ἐκείνων, γίνεται φανερόν, ὅτι εἰς πολλὰς περιφερείας τὸ ἐκλογικὸν μέτρον εἶναι τόσον χαμηλόν, ἐνῷ εἰς ἄλλας εἶναι τόσον ὑψηλόν, ὥστε ἀρχίζει κανεὶς νὰ διερωτᾶται, ὅτι ἀνεβίωσε προνόμιον ἐκλογικὸν δι’ ὡρισμένας περιφερείας, ἐνῷ, ὅπως ἠξεύρετε ὅλοι σας, τὸ προνόμιον αὐτὸ εἶχεν ἐξασφαλισθῆ διὰ συνταγματικῆς διατάξεως ὑπὲρ τῶν τριῶν νήσων καὶ κατόπιν κατηργήθη μετὰ παρέλευσιν ὡρισμένου χρόνου. Δὲν δικαιολογεῖται, ἑπομένως, σήμερον ἀλλοῦ 3.300, 3.500, 4.000 ἢ 4.500 πολῖται νὰ ἐκλέγουν ἕνα βουλευτήν, ἐνῷ εἰς ἄλλας ἐκλογικὰς περιφερείας εἷς βουλευτὴς νὰ ἐκλέγεται ἀπὸ 6.800, 7.000, 8.000 ἢ 9.000 ἐκλογεῖς. Ἀντιπαρετηρήθη ἤδη, ὅτι ἡ τροπολογία ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ καταστήσωμεν ἰσοδυνάμους τὰς ψήφους ὅλων τῶν πολιτῶν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπικρατήσῃ διότι θὰ φέρῃ κάποιαν ἀναταραχὴν σοβαρὰν καὶ ἀφ’ ἑτέρου, διότι θὰ πρέπει νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει καὶ ὁ μόνιμος πληθυσμὸς τῆς χώρας εἰς τὸν προσδιορισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν εἰς κάθε ἐκλογικὴν περιφέρειαν. Εἶχε γίνει δεκτὸν ὅμως, κατὰ μίαν διασκευὴν τῆς τροπολογίας μου, γενομένην ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ κόμματος, ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἡ Βουλὴ νὰ δεχθῇ, ὥστε εἰς κάθε περιφέρειαν, ὅπου τὸ ἐκλογικὸν μέτρον ἀποδεικνύεται ὑπερβαῖνον τὸ γενικὸν ἐκλογικὸν μέτρον, ἐκεῖ νὰ προστίθενται ἐπὶ πλέον ἕδραι καὶ νὰ ἀφεθοῦν αἱ ἄλλαι περιφέρειαι, ποὺ ἔχουν χαμηλὸν ἐκλογικὸν μέτρον, νὰ ἔχουν τοὺς βουλευτὰς ποὺ τοὺς δίδει ὁ νόμιμος πληθυσμός, ποὺ συνάγεται ἀπὸ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ὁ νόμιμος πληθυσμὸς πρέπει νὰ ἀποτελῇ τὴν βάσιν διὰ τὸν καθορισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν εἰς ἑκάστην περιφέρειαν. Αὐτὸ ὅμως προϋποθέτει συχνὴν ἐπανάληψιν τῶν ἀπογραφῶν τοῦ πληθυσμοῦ καὶ συγχρόνως, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ χώρα νὰ ἔχῃ περάσει ἀπὸ τόσον συνταρακτικὰς περιστάσεις, ὡς αὐταὶ τὰς ὁποίας ἐπέρασε τελευταίως ἡ Ἑλλὰς. Δὲν ὑπάρχει, λέγω, ἀμφιβολία, ὅτι θὰ πρέπει νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψει τὸν νόμιμον πληθυσμόν, ὄχι ὅμως ἁπλῶς καὶ μόνον, διότι γράφεται εἰς τὰ χαρτιά, ὅταν τὰ ἀποτελέσματα εἶναι τόσον κτυπητά, ὅπως τὸ ἀποτέλεσμα τῶν Ἀθηνῶν εἰς τὴν τελευταίαν ἐκλογήν, μὲ 9.000 ψήφους περίπου διὰ μίαν ἕδραν, ἐνῷ εἰς τὴν Ζάκυνθον μία ἕδρα ἐστοίχισε 3.300 ψήφους. Θὰ πρέπει, λοιπόν, νὰ εὑρεθῇ ἕνας συγκερασμός, ὁ ὁποῖος νὰ τακτοποιῇ τὴν κατάστασιν καὶ ν’ ἀποτρέπῃ τὰς τόσον μεγάλας διαφορὰς ἀπὸ τῆς μιᾶς εἰς τὴν ἄλλην περιφέρειαν. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Παπανδρέου εἶναι μία πρότασις, ἡ ὁποία ὁπωσδήποτε ἠμπορεῖ νὰ θεραπεύσῃ κάπως τὰς ἐκλογικὰς αὐτὰς ἀδικίας. Τὴν πρότασιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἠμποροῦσε νὰ τὴν συστήσῃ ἡ Κυβέρνησις, τὴν παρεπέμψαμεν πρὸς ἐπεξεργασίαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν παρ’ εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ἡ συντελεσθεῖσα ἐπεξεργασία δὲν τοποθετεῖ τὴν σχετικὴν διάταξιν εἰς τὴν πρέπουσαν θέσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀφοῦ ὅλην τὴν μέριμνάν μας πρὸς ἄρσιν τῶν ἐν λόγῳ ἀδικιῶν τὴν μεταφέρει, διὰ διατάξεως εἰδικῆς, εἰς τὸ ἄρθρον 17, ὅπου δὲν εἶναι ἡ θέσις της. Ἡ θέσις της εἶναι εἰς τὸ ἄρθρον 1ον ὅπου γίνεται λόγος περὶ τοῦ προσδιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν τῆς κάθε περιφερείας. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ ὑποβάλω μίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, ἡ ὁποία, νομίζω, διενεμήθη καὶ ἡ ὁποία συνίσταται εἰς τοῦτο: ὁ προσδιορισμὸς τῶν ἑδρῶν τῆς κάθε περιφερείας θὰ γίνεται, βέβαια, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ, ἀλλ’ εἰς ὅσας περιφερείας παρατηρεῖται ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος, ὅτι τὸ ἐκλογικὸν μέτρον εἶναι ἀνώτερον τοῦ γενικοῦ ἐκλογικοῦ μέτρου, εἰς τὰς περιφερείας αὐτάς, κατὰ τὴν ἰδικήν μου πρότασιν, θὰ προστίθενται τόσαι ἕδραι, ὅσαι ἀπαιτοῦνται ἵνα τὸ ἐκλογικὸν αὐτῶν μέτρον τῆς αʹ κατανομῆς ἀπέχῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον, τοῦ γενικοῦ ἐκλογικοῦ μέτρου, ἐπαυξανομένου, φυσικά, τοιουτοτρόπως τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν τῆς χώρας. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ προστεθοῦν 9 ἢ 10 βουλευταὶ εἰς τοὺς 250, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, μία σοβαρὰ ἀδικία, ἡ ὁποία γίνεται εἰς βάρος τῶν μεγάλων κέντρων, θὰ θεραπευθῇ ὁπωσδήποτε, χωρὶς συγχρόνως αἱ ἄλλαι περιφέρειαι, ποὺ ἔχουν κατώτερον τὸ ἐκλογικὸν μέτρον, νὰ ἰδοῦν μεταβαλλομένην τὴν κατάστασιν εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὸν προσδιορισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν των. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπίσης ἔχει σημασίαν καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἐπιμένω, εἶναι τοῦτο: τὸ νὰ τεθῇ ἡ τροπολογία αὐτὴ εἰς τὸ ἄρθρον 1. Διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου, θὰ εἶναι αὐτονόητον, ὅτι αἱ ἕδραι αὐταὶ θὰ εἶναι ἕδραι πληρωτέαι καὶ διὰ τῆς αʹ κατανομῆς. Ἐὰν ἡ αʹ κατανομὴ δὲν πληρώσῃ τὰς ἕδρας αὐτάς, βεβαίως ὅσαι ὑπολείπονται, θὰ ἔχουν τὴν τύχην τῶν ἑδρῶν τῆς βʹ κατανομῆς. Νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι ἡ Βουλή, ἀποδεχομένη αὐτὴν τὴν τροπολογίαν, θὰ θεραπεύσῃ ἓν σοβαρὸν ἄτοπον. Διότι δὲν συγχωρεῖται, νὰ ἔρχεται τὸ Κράτος καὶ νὰ λέγῃ: Βεβαίως θέλω τὴν νόμιμον ἀπογραφὴν τοῦ πληθυσμοῦ, ὡς βάσιν τοῦ καθορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν, ἀλλὰ διότι τῆς ἀπογραφῆς τὰ ἀποτελέσματα θὰ τὰ ἔχω μετὰ τρεῖς μῆνας, δι’ αὐτὸ καθορίζω τὰς ἕδρας μὲ βάσιν τὴν προπολεμικὴν ἀπογραφήν!! Ἡ τόση ἀνισότης τῶν ἐκλογικῶν μέτρων, τῶν διαφόρων περιφερειῶν, δικαιολογεῖ τὸ αἴτημα νὰ ἀναβληθοῦν αἱ ἐκλογαὶ ἐπὶ τρίμηνον διὰ νὰ ἔχωμεν τὸν νόμιμον πληθυσμὸν καὶ θὰ ὁρίσωμεν μὲ ἀκρίβειαν τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν ἑκάστης περιφερείας.

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἂν δέχεται τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ζάκκα.

§264Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὡς πρὸς τὸ θέμα, κ. Πρόεδρε, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. συνάδελφος, ὑπάρχει ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 17 καὶ ἐκεῖ θὰ συζητηθῇ τὸ θέμα.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς τὸ ἄρθρον 1 γίνεται δεκτὸν ὡς ἔχει.

§266ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§267Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν παράγραφον 3 ὁρίζεται, ὅτι προκειμένου περὶ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, ἐκλογικὸν μέτρον καθορίζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν 24.000 δημοτῶν, προστιθεμένης μιᾶς ἕδρας, ὁσάκις τὸ ὑπόλοιπον ὑπερβαίνει τὰς 10.000. Διατὶ 10.000 καὶ ὄχι 12;

§268ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἔγινε δεκτόν.

§269Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Κύριοι, γίνεται βʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον καὶ ἐδῶ ὑπάρχει μία ἀνακολουθία. Ἐνῷ εἰς τὴν βʹ παράγραφον λαμβάνεται ὁ ἀριθμὸς τῶν 30.000 δημοτῶν, προστιθεμένης μιᾶς ἕδρας ὁσάκις τὸ ὑπόλοιπον ὑπερβαίνει τὰς 15.000, ἐδῶ ἐνῷ βάζομεν 24.000, προστίθεται μία ἕδρα ὁσάκις τὸ ὑπόλοιπον ὑπερβαίνει τὰς 10.000. Εἶναι ἕνα πρᾶγμα ἀνακόλουθον καὶ πρέπει νὰ διορθωθῇ.

§270Ε. ΛΟΥΛΑΚΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς.

§271Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Ἐὰν τὸ εὑρίσκῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὀρθόν.

§272Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἐδέχθη ἡ Βουλή.

§273ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 ὡς ἔχει.

§274Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ἰσχύοντος ἐκλογικοῦ νόμου.

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§276Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου εἶχον ἀναφέρει, ὅτι εἶχον καταθέσει μίαν τροπολογίαν, δυνάμει τῆς ὁποίας θὰ παρέχεται τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου καὶ εἰς τὰς γυναῖκας κατὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς. Νομίζω ὅτι ἦλθεν ἡ στιγμὴ νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ τροπολογία αὐτὴ καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ ἐπ’ αὐτῆς. Γνωρίζετε ὅλοι σας ὅτι δὲν ὑπάρχει σήμερον Κράτος πολιτισμένον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ὑπάρχῃ διαφορὰ μεταξὺ ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιτέλεσιν τοῦ ἐκλογικοῦ δικαιώματος. Εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον ἡ Ἑλλάς, δυστυχῶς, ἔχει ὑστερήσει. Ἐφθάσαμεν ἤδη μέχρι τοῦ σημείου νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν καὶ κατόπιν τοῦ ἐκλέγεσθαι εἰς τὰς γυναῖκας κατὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς. Δὲν νομίζω ὅτι ἐπιτρέπεται τὸ δικαίωμα τοὐλάχιστον τοῦ ἐκλέγειν νὰ ἐξακολουθήσωμεν νὰ τὸ ἀπαγορεύωμεν εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος. Τοὐλάχιστον κατὰ τὰς παρελθούσας δημοτικὰς ἐκλογὰς δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι αἱ γυναῖκες ἐψήφισαν ἴσως καλλίτερον τῶν ἀνδρῶν, καὶ ἀπέδειξαν ὡριμότητα πλήρη. Συνεπῶς εἰς τὸ 1951, ὅπου ζῶμεν, φρονῶ ὅτι πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ παρασχεθῇ αὐτὸ τὸ δικαίωμα. Καὶ τὸ δικαίωμα τοῦτο, κατὰ τὴν γνώμην μου, δύναται νὰ παρασχεθῇ δι’ ἁπλῆς τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ἰσχύοντος ἐκλογικοῦ νόμου—ὑπάρχει δὲ σχετικὴ τροπολογία ἰδική μου, τυπωμένη καὶ κατατεθειμένη. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τῆς τροπολογίας μου.

§277Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Στράτου.

§278Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἡμεῖς εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Στράτου.

§279Δ. ΤΣΟΥΜΠΑΣ. Νὰ δοθῇ τὸ ἐκλογικὸν δικαίωμα εἰς ὅλας τὰς γυναίκας, ὄχι μόνον εἰς τὰς ἐγγεγραμμένας εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους.

§280Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δέν εἶναι πρόσφορος ἡ σημερινὴ συνεδρίασις διὰ νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα αὐτό. Ἡ μέλλουσα Βουλὴ θὰ εἶναι Ἀναθεωρητικὴ καὶ αὐτὴ θὰ λύσῃ τὸ ἐπίμαχον αὐτὸ θέμα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ δεχθῶ διὰ τὰς ἐπικειμένας ἐκλογὰς νὰ ψηφίσουν καὶ αἱ γυναῖκες.

§281Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αἱ ἐξετάσεις ποὺ ἔδωσαν αἱ γυναῖκες εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, ἀπέδειξαν ὅτι δικαιολογοῦν τὴν γενίκευσιν αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος.

§282Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν χρειάζεται Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ διὰ νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα. Μὲ μίαν ἁπλῆν τροποποίησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου τὸ ζήτημα ρυθμίζεται.

§283Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τῆς προσθήκης ἑνὸς ἄρθρου λύεται τὸ ζήτημα.

§284Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ἡμεῖς συμφωνοῦμεν μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Στράτου.

§285Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Ὅπως ἦτο καὶ εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς πρέπει νὰ δοθῇ εἰς τὰς γυναῖκας, ὄχι μόνον τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἐκλέγεσθαι.

§286ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ δέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Στράτου; Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι ἐκ τῶν κ. κ. βουλευτῶν).

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἡ πρότασις τοῦ κ. Στράτου ἀπερρίφθη. Ἄρθρον 2ον. Δεκτόν;

§288ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν.

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 2 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἔχει. Ἄρθρον 3ον. Δεκτόν;

§290Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Λόγῳ τῶν μεταβολῶν τῆς γραμματείας τοῦ Ἀρείου Πάγου νὰ προστεθῇ..... «.....(ἀναγινώσκει).....».

§291Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δέχομαι τὴν προσθήκην τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου, διότι εἶναι ὀρθή.

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς τὸ ἄρθρον 3 γίνεται δεκτόν, ὡς ἐτροπολογήθη. Ἄρθρον 4ον. Δεκτόν;

§293ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν.

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 4 δεκτόν, ὡς ἔχει. Ἄρθρον 5ον. Δεκτόν;

§295ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν.

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 5 δεκτόν, ὡς ἔχει. Ἄρθρον 6ον. Δεκτόν;

§297Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ ἡ παράγραφος 3.

§298Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δέχομαι νὰ διαγραφῇ ἡ παράγραφος 3.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρα ἡ παράγραφος 3 τοῦ ἄρθρου 6 διαγράφεται καὶ τὸ ἄρθρον 6 γίνεται δεκτόν, ὡς ἐτροπολογήθη. Ἄρθρον 7ον. Δεκτόν;

§300Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐρωτῶ: τὸ δικαίωμα τῶν περισσοτέρων ὑποψηφίων θὰ εἶναι καὶ διὰ τὴν Ἀναθεωρητικὴν Βουλήν;

§301Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὄχι. Εἶναι σαφὴς ἡ διάταξις.

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 7 δεκτόν, ὡς ἔχει. Ἄρθρον 8ον, Δεκτόν;

§303Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 8, παράγραφος 2. ἀναφέρει: «...(ἀναγινώσκει)...». Ἐρωτῶ τώρα, ἐὰν ἡ σειρὰ τῆς παραγράφου 2 θὰ τηρῆται καὶ διὰ τὴν ἐκτύπωσιν τῶν ψηφοδελτίων.

§304Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Βεβαίως. Αὐτὸ ἄλλωστε ἦτο πάντα.

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 8 δεκτόν, ὡς ἔχει. Ἄρθρον 9ον. Δεκτόν;

§306ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν.

§307ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 9 δεκτόν, ὡς ἔχει. Ἄρθρον 10ον. Δεκτόν;

§308ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν.

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 10 δεκτόν, ὡς ἔχει. Ἄρθρον 11ον. Δεκτόν;

§310ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§311ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 11 δεκτόν, ὡς ἔχει. Ἄρθρον 12ον. Δεκτόν;

§312Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐδῶ ὑπάρχει μία τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἀποδέχομαι.

§313ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τὴν ἀκούσωμεν.

§314ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 12 τροπολογία τῶν κ. κ. Κ. Μαρῆ, Ε. Παπαδόγιαννη, Γ. Ταρμπάζη, Π. Εὐριπαίου, Α. Γεροκωστοπούλου, Χ. Ψαρροῦ καὶ Α. Στράτου, ἀφορᾷ, ὅπως ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος θεωρῆται ὅτι ἔλαβε σταυροὺς προτιμήσεως τὸ σύνολον τῶν ψηφοδελτίων.

§315ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§316Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ μόνος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐδικαιολογεῖτο ἡ ἐξαίρεσις τοῦ Ἀρχηγοῦ κόμματος ἦτο ἡ μονοσταυρία. Ἡ διάταξις ἀπετέλει δευτέραν παράγραφον τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ κατὰ τὴν ὁποίαν καθιεροῦτο εἷς σταυρός. Καὶ ἐλέχθη ὀρθῶς ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ κόμματος, ὅτι εἰς τοιαύτην περίπτωσιν θὰ ἔπρεπε ἐνδεχομένως νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία αὐτή, διότι θὰ εὑρίσκετο ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος ἐν οἱονεὶ ἀντιδικίᾳ πρὸς τὸν ὀπαδόν του. Ἐδῶ καθιερωθείσης τῆς πολυσταυρίας ἡ διάταξις δὲν ἔχει ἀπολύτως οὐδένα λόγον ὑπάρξεως, δι’ ἕνα ἁπλούστατον λόγον, διότι ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει εὐχέρεια ἀπὸ τὸν ἐκλογέα νὰ ψηφίσῃ περισσοτέρους τοῦ ἑνὸς ὑποψηφίους, δὲν ἠμπορεῖ οὐδεὶς λόγος νὰ ὑπάρχῃ ἐξαιρέσεως ὑπὲρ οὐδενός. Σημειωτέον, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἰς οὐδὲν ἐκλογικὸν σύστημα, ποτὲ καὶ πουθενά, καθιεροῦται αὐτοῦ τοῦ εἴδους ἡ ἐξαίρεσις. Ὑποτίθεται ὅτι πᾶς ὑποψήφιος τίθεται ὑπὸ τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ καὶ ἑπομένως καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος, διότι εἶναι ὀλίγον σόλοικο νὰ φαντασθῇ κανεὶς ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς κόμματος δὲν ψηφίζεται καὶ ψηφίζεται ὁ ὀπαδός του. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὑπαρχούσης τῆς πολυσταυρίας, λύεται τὸ θέμα τῆς ἀντιδικίας Ἀρχηγοῦ πρὸς ὀπαδοὺς καὶ ἑπομένως δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος νὰ καθιερωθῇ ἡ ἐξαίρεσις.

§317Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι γνωστόν, ὅτι εἰς τὰς ἄλλας χώρας, ὅπου ὑπάρχουν πραγματικῶς ὠργανωμένα κόμματα, ἡ σειρὰ τῶν ἐκλογισίμων καταρτίζεται ἀπὸ τὸ κόμμα. Εἶναι λοιπὸν πολὺ φυσικὸν ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς ἑνὸς Κόμματος, ὁ ὁποῖος ὑποτίθεται ὅτι ἐκπροσωπεῖ τὸ κόμμα καὶ τυγχάνει τῆς ἐμπιστοσύνης του, θὰ θεωρῆται ὡς λαμβάνων τὸ σύνολον τῶν ψήφων, διότι ἐὰν ὑποβληθῇ ἡ τροπολογία τῆς μονοσταυρίας δι’ ὡρισμένας περιφερείας καὶ ψηφισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλήν, δὲν ἠμπορεῖ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος νὰ τρέχῃ νὰ μαζεύῃ σταυρούς. Νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ γίνῃ ἀποδεκτόν.

§318ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§319Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Προτείνω νὰ λυθῇ πρῶτον τὸ θέμα τῆς μονοσταυρίας καὶ μετὰ νὰ ἀποφασίσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ.

§320Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί, ὅπως ἐνθυμεῖσθε εἰς τὴν συνεδρίασιν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, συνεζητήθη τροπολογία τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀφ’ ἑνὸς μὲν καθιεροῦτο τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλογέως νὰ ἀναγράψῃ περισσοτέρους ὑποψηφίους εἰς τὸ ψηφοδέλτιον καὶ ἀφ’ ἑτέρου, ὅτι εἰς τοὺς συνδυασμοὺς εἰς τοὺς ὁποίους μετέχει καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος θεωρεῖται, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς λαμβάνει ὅλους τοὺς σταυροὺς προτιμήσεως. Ἡ ψηφοφορία διεξήχθη προχθὲς ἐπὶ τῆς πρώτης περιόδου τῆς τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς. Τὸ θέμα τὸ ὁποῖον μᾶς ἀφορᾷ σήμερον, τὸ ἀφορῶν τοὺς Ἀρχηγούς, δὲν ἔφερεν ἀντίρρησιν προχθές, ἑπομένως εἰς πρώτην συζήτησιν ἐγένετο δεκτὸν καὶ ὀρθῶς ἐπανέρχεται πρὸς συζήτησιν σήμερον. Βεβαίως ἐλέχθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ κόμματος καὶ ἄλλους συναδέλφους, ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ συνδέεται μὲ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλογέως νὰ θέτῃ ἕνα ἢ πλείονας σταυροὺς εἰς τὸ ψηφοδέλτιον. Ὑπάρχει πρότασις συναδέλφων κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς περιφερείας κατὰ τὰς ὁποίας ἐκλέγονται μέχρι καὶ 7 βουλευταί, θὰ τίθεται ἕνας σταυρὸς καὶ πέραν τούτου πλείονες σταυροί. Νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὴ ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Τσιριμώκου νὰ λυθῇ πρῶτον τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἐν συνεχείᾳ τὸ ζήτημα τῆς θέσεως τῶν Ἀρχηγῶν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἰδικήν μου σκέψιν, ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὴ ἡ πρότασις περὶ ἐξαιρέσεως τῶν Ἀρχηγῶν. Κατὰ τὸ σύστημα τὸ ἀναλογικόν, ὁ ἐκλογεὺς ψηφίζει δύο πράγματα συγχρόνως. Πρῶτον, τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἐμπιστεύεται τὴν διακυβέρνησιν τοῦ τόπου, καὶ διὰ τοῦτο ὁ νόμος τοῦ ἀπαγορεύει τὴν νόθευσιν τοῦ ψηφοδελτίου, δὲν ἐπιτρέπεται στὸ ψηφοδέλτιον αὐτὸ νὰ ἐγγραφοῦν ὑποψήφιοι μὴ ἀνήκοντες εἰς τὸ κόμμα. Καὶ δεύτερον, ψηφίζει συγχρόνως, ἐκτὸς τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον θέλει νὰ ἐμπιστευθῇ τὴν διακυβέρνησιν τοῦ τόπου, ποιοὺς θέλει νὰ ἔχῃ βουλευτὰς ἀνήκοντας στὸ κόμμα. Νομίζω, ὅτι εἶναι λογικῶς καὶ πολιτικῶς ἀκατανόητον νὰ λέγῃ ὁ ἐκλογεὺς ἀνήκω στὸ Α κόμμα ἀλλὰ δὲν θέλω τὸν Ἀρχηγόν του. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ νὰ συζητηθῇ πρῶτον ἡ πρότασις τῆς μονοσταυρίας εἰς ὡρισμένας περιφερείας καὶ κατόπιν νὰ συζητηθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἐξαιρέσεως τῶν Ἀρχηγῶν.

§321Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀνάπτυξις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ ὁποία ἐβασίσθη ἐπὶ τῆς σκέψεως, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς διετύπωσεν, ὅτι εἰς ἄλλας χώρας ἡ σειρὰ ὁρίζεται ὑπὸ τῶν κομμάτων, ἡ ἀνάπτυξις αὐτὴ ἔχει βεβαίως τὴν θεωρητικὴν της βάσιν, δὲν ἔχει ὅμως τὴν ἠθικήν της δικαιολογίαν διὰ τὴν Ἑλλάδα εἰδικῶς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συνθηκῶν, αἱ ὁποῖαι κρατοῦν ἐδῶ. Νομίζω ὅτι καὶ μόνον τὸ γεγονὸς ὅτι εἰς περίπτωσιν μονοσταυρίας θὰ ψηφίζετε ὅπως βλέπω — ἐγὼ διαφωνῶ πρὸς τὴν ἄποψιν αὐτὴν—θὰ χωρίσετε τὴν ἐξαίρεσιν τοῦ Ἀρχηγοῦ καὶ μόνον αὐτὸ τὸ γεγονὸς ἐπιβάλλει νὰ ἐμμείνωμεν ὅλοι εἰς τὴν πολυσταυρίαν. Διότι εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ἐπιτρέπεται διὰ πολλοὺς λόγους νὰ θεσπισθῇ ἡ διάκρισις ἡ βασικὴ καὶ ριζικὴ μεταξὺ Ἀρχηγοῦ καὶ τῶν ἄλλων βουλευτῶν. Δὲν νομίζω ὅτι διὰ λόγους ψυχολογικοὺς θὰ ἦτο δικαιολογημένη ἡ τοιαύτη διάκρισις, διότι θὰ ἀντέδρα ὁ ἴδιος ὁ λαός. Ἐγὼ τοὐλάχιστον ὡς Ἀρχηγὸς κόμματος, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἔχω τοιαύτην διάκρισιν, διότι γνωρίζω ὅτι καὶ εἰς τὴν ἰδίαν μου ἐπαρχίαν ἡ περὶ οὗ διάκρισις θὰ ἐπροκάλει τὴν ἀντίδρασιν τῶν φίλων μου. Εἶνε περίεργος ἡ νοοτροπία τῶν ἑλλήνων καὶ δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ συντελεσθῇ τοῦτο λόγῳ τῶν εἰδικῶν προλήψεων, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν. Νομίζω λοιπὸν κατ’ ἀρχήν, ὅτι οἱ Ἀρχηγοὶ δὲν πρέπει νὰ ἐξαιροῦνται. Ἐγὼ θὰ ἐδεχόμην νὰ θεσπίσωμεν τὴν διάταξιν μεταξὺ τοῦ ἑνὸς καὶ τῶν πολλῶν σταυρῶν, ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι δὲν θὰ ἐξαιρεθοῦν οἱ Ἀρχηγοί. Ἐὰν πρόκειται νὰ ἐξαιρεθοῦν οἱ Ἀρχηγοί, τότε θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλὴν νὰ ἀπορρίψῃ τὴν πρότασιν περὶ ἀντιδιαστολῆς μεταξὺ μικρῶν καὶ μεγάλων περιφερειῶν. Ἑπομένως περὶ ἀντιδιαστολῆς μεταξὺ μονοσταυρίας καὶ πολυσταυρίας καὶ νὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν πολυσταυρίαν, ἡ ὁποία βεβαίως ἀπαιτεῖ τὸ ἀντίθετον, δὲν ἀπαιτεῖ τὴν ἐξαίρεσιν τοῦ Ἀρχηγοῦ, θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλὴν νὰ σκεφθῇ τὸ θέμα ὑπὸ τὴν ἰδιότυπον αὐτὴν ἔννοιαν τὴν συνδεομένην μὲ τὴν ψυχολογίαν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα).

§322Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον ἐὰν δὲν εἶχα κάμει τὴν τροπολογίαν εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν, ποὺ ἐπίστευα ὅτι ἔπρεπε νὰ θεσπισθῇ ὁ ἕνας σταυρὸς καὶ νομίζω ὅτι δὲν εἶνε δυνατὸν ὁ Ἀρχηγὸς νὰ μὴ ἐξαιρεῖται, διότι πιστεύω ὅτι ἡ ἀναλογικὴ εἶνε κυρίως κομματικὴ ἐκλογὴ καὶ συνεπῶς δὲν εἶνε δυνατὸν παρὰ τὰ ψηφοδέλτια ποὺ θὰ εἶνε μέσα εἰς τὴν κάλπην, νὰ ἀνήκουν καὶ εἰς τὸν Ἀρχηγόν. Ἡ τροπολογία τῶν συναδέλφων νομίζω ὅτι ἔχει κάποιο νόημα. Ὅταν θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ζήτημα τῶν σταυρῶν, δηλαδὴ εἰς τὸ 13ον ἄρθρον, θὰ ὑπάρχουν διάφοροι τροπολογίαι. Ἄλλοι λέγουν ὅτι μέχρι ἑπτὰ ἕδραι θὰ ὑπάρχῃ μονοσταυρία, ἄνω τῶν 7 ἑδρῶν θὰ ὑπάρχῃ πολυσταυρία κλπ. Συνεπῶς νομίζω ὅτι ὀρθῶς ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ λάβῃ ἀπόφασιν τώρα, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιστρέψωμεν πάλιν. Διότι θὰ εἶνε πολὺ ἄδικον ἐὰν ἕνας Ἀρχηγὸς ἀνήκει εἰς μίαν περιφέρειαν, ποὺ εἶνε κάτω τῶν 7 βουλευτῶν καὶ ὑπάρχει ἕνας σταυρὸς νὰ μὴ ἐξαιρῆται, καθὼς ἐπίσης θὰ ὑπάρχουν περιφέρειαι ὅπου θὰ ὑπάρχουν δύο σταυροί, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ζητήσετε τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς διὰ νὰ ἐγκριθῇ αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις τῶν Ἀρχηγῶν.

§323Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι ἡ ἄποψις, τὴν ὁποίαν ὑποστήριξεν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Ἑνωτικοῦ κόμματος, εἶναι μία ἄποψις φυσικὰ ἀπορρέουσα ἐκ τῆς φιλοτιμίας Ἀρχηγοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν θέλει νὰ συστήσῃ τὴν ψήφισιν διατάξεως, ἡ ὁποία εὐνοεῖ τὸν Ἀρχηγὸν κόμματος, οἷος εἶναι καὶ αὐτός. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ κριτήριον διὰ τὴν Βουλὴν πρέπει νὰ εἶναι ἄλλο. Εἰς τὴν πολιτικήν μας ζωὴν τὸ κόμμα ἔχει ἀποβῆ συντελεστὴς τῆς λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος. Ἡ καλὴ λειτουργία τῶν κομμάτων εἶναι στοιχεῖον ἀπαραίτητον διὰ νὰ λειτουργήσῃ τὸ δημοκρατικόν μας πολίτευμα καὶ εἰς τὸ κόμμα εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ φυσιολογικὴ λειτουργία ἐὰν ὁ Ἀρχηγός, εἴτε ὑπάρχει πολυσταυρία εἴτε μονοσταυρία, ἀνταγωνίζεται μὲ τοὺς ὀπαδοὺς τοῦ κόμματος. Δὲν εἶνε δὲ ἀληθὲς ὅτι τὸ εἶδος αὐτὸ εἶναι πρωτότυπον, ὄχι διότι ἐπηρεάζομαι ἀπὸ τὸ τὶ συμβαίνει. Κάθε τόπος ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τὴν ἰδιοτυπίαν του καὶ νὰ ἔχῃ θεσμοὺς ἀναλόγους πρὸς τὴν φύσιν καὶ τὸν χαρακτῆρα του, ἀλλὰ διότι ἐλέχθη ὅτι οὐδαμοῦ ἀλλοῦ ὑπάρχει ἀνάλογος θεσμός, μνημονεύω ὅτι συχνότατα εἰς τὰ ἀναλογικὰ συστήματα τὴν τάξιν τῆς ἐπιτυχίας καθορίζει ἡ σειρὰ τῆς ἀναγραφῆς, δηλαδὴ τὸ κόμμα ὁρίζει ποῖοι κατὰ σειρὰν θὰ ἐπιτύχουν. Ἐὰν τοῦτο δύναται νὰ γίνῃ δεκτόν, πόσῳ μᾶλλον εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὸν μόνον προκειμένου περὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ.

§324Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἐγείρει ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν, ἔχει πολλὴν σημασίαν, ἀνάγεται εἰς τὸ ἑξῆς κατ’ οὐσίαν. Ὡρισμένους βουλευτὰς ἐν τῇ Βουλῇ θὰ τοὺς ἐκλέξῃ ὁ λαός, ἢ ὁ κανονισμὸς τῆς Βουλῆς θὰ τοὺς ὁρίζῃ; Ἐδῶ εἶναι τὸ ζήτημα. Δὲν νομίζω ὅτι συγχωρεῖται νὰ ἔρχεται οἱοσδήποτε εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην χωρὶς νὰ ἔχῃ τύχει τῆς ψήφου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν ἠμπορεῖ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀναγνωρίσει οἱονδήποτε Ἀρχηγὸν κόμματος, νὰ ἀναπληρώσῃ τὴν λαϊκὴν ψῆφον. Θὰ μοῦ εἴπητε ὅτι ἅμα εἶναι Ἀρχηγὸς κόμματος ὁ οἱοσδήποτε καὶ ἐφ’ ὅσον ψηφίζεται τὸ ψηφοδέλτιόν του, αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι ψηφίζεται αὐτός; Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνέφερεν, ὅτι ἔξω εἰς τὰ κόμματα τὰ ὡργανωμένα ἡ σειρὰ τῶν ἐπιτυχόντων καθορίζεται μὲ τὴν σειρὰν ἀναγραφῆς τῶν ὀνομάτων καὶ ἐκεῖ βεβαίως ἀναγράφεται ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος, ἀλλὰ παραγνωρίζεται ἕνα πολὺ οὐσιῶδες, ὅτι ὅπου ὑπάρχουν κόμματα ὡργανωμένα, ἐκεῖ ὑπάρχει ἐσωτερικὴ ζωὴ τοῦ κάθε κόμματος. Συνέρχονται τὰ συνέδρια τῶν κομμάτων, εἰς τὰ ὁποῖα ἐκπροσωποῦνται ὅλοι οἱ μετέχοντες εἰς τὸ κόμμα διὰ τῶν διαφόρων ἐντολῶν, τὰς ὁποίας δίδουν, ἐμφανίζονται εἰς τὰ συνέδρια ἐκπροσωποῦντες 200, 300, 1000 ψήφους καὶ ἐκεῖ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος δίδει μάχην πολλὲς φορὲς καὶ ἐκεῖ ἢ λαμβάνει τὴν πλειοψηφίαν ἢ πέφτει ἀπὸ Ἀρχηγός. Ἑπομένως ἔχει γίνει προκριματικὴ ἐκλογὴ δι’ αὐτόν, ἔχει τύχει τῆς ἐκλογῆς τοῦ λαοῦ καὶ μετὰ καταρτίζει τὸν κατάλογον τοῦ ψηφοδελτίου, δικαιοῦται νὰ βάλῃ τὸ ὄνομά του πρῶτον καὶ ὑπάρχει τὸ μεγάλο τεκμήριον τὸ ὅτι ἐκέρδισε τὴν μάχην εἰς τὰς συζητήσεις τοῦ κόμματος. Ἐδῶ ποῖον κόμμα ἔχει κάμει συνέδριον ἰδικόν του, ὅπως γίνεται ἔξω, μὲ συμμετοχὴν τῶν ἀντιπροσώπων δεόντως ἐξουσιοδοτημένων ἀπὸ τοὺς διαφόρους ἐκλογικοὺς συλλόγους; Κανένα κόμμα. Διότι ὁ οἱοσδήποτε μὲ διαφόρους ἑλιγμοὺς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ποὺ ἀπέκτησε 10–12 βουλευτὰς καὶ ἀνεγνωρίσθη ὡς Ἀρχηγὸς κόμματος, πῶς θέλετε νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ θεωρῆται Ἀρχηγός; Ἄλλωστε, κύριοι, ἐὰν θέλετε νὰ διαφυλάξετε τὸ κῦρος τῶν Ἀρχηγῶν τῶν διαφόρων κομμάτων, ὀφείλετε νὰ τοὺς θέσετε ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τοῦ λαοῦ. Φαντασθεῖτε τοῦ οἱουδήποτε Ἀρχηγοῦ τὴν θέσιν, ἐὰν ἐπικρατήσῃ ἡ γνώμη ἡ ἰδική σας καὶ ἔλθῃ ἐδῶ χωρὶς νὰ ψηφισθῇ καὶ ὑπάρχει δίπλα του ἕνας ἄλλος ὁ ὁποῖος ἐξελέγει μὲ πολλοὺς σταυρούς. Ἀσφαλῶς θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ τοῦ εἴπῃ, κύριε εἶσαι χάρτινος σὲ ἔκαμε ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς. Διὰ νὰ ἀποφύγετε ὅλα αὐτὰ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δεχθεῖτε τὴν τροπολογίαν ἡ ὁποία σᾶς ὑπεβλήθη, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ νόθευσιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ παραβίασιν τοῦ Συντάγματος.

§325Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Εἰς τὸ παρελθὸν Κονδύλης, Παπαναστασίου, Σοφιανόπουλος, ὡς Ἀρχηγοὶ ἀπέτυχον, θέλω νὰ εἴπω ὅτι ὁ ψηφίζων ἕνα κόμμα, δὲν θὰ εἰπῇ ὅτι ψηφίζει καὶ τὸν Ἀρχηγόν του.

§326Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἐὰν εἶναι πολλοὶ Ἀρχηγοί, συναρχηγοὶ τί θὰ γίνει θὰ ἰσχύσῃ δι’ ὅλους;

§327Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μέχρι δύο ἠμπορεῖ νὰ εἶναι.

§328Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Νὰ καθορισθῇ μεταξύ των ποῖος θὰ λογίζεται ὡς Ἀρχηγός, εἷς μόνον, ἄλλως φθάνομεν εἰς τὸ ἀπροχώρητον.

§329Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τῆς τροπολογίας, διότι ὅταν ψηφίζεται ἕνα κόμμα ὁ λαὸς ἐγκρίνει τὸν Ἀρχηγόν, διότι αὐτὸς εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος κατήρτισε τὸ πρόγραμμα τοῦ κόμματος. Ὅταν ψηφίζεται τὸ κόμμα του, ψηφίζεται αὐτὸς οὗτος ὁ Ἀρχηγός, ἑπομένως πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία.

§330Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Ἡ ὑπὸ συζήτησιν τροπολογία εἰσάγει δύο διακρίσεις ἀπαραδέκτους κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου. Πρώτη διάκρισις, μεταξὺ Ἀρχηγῶν καὶ στελεχῶν ὑποψηφίων Βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι τίθενται ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ λαοῦ καὶ δεύτερη μεταξὺ Ἀρχηγῶν ἀνεγνωρισμένων ὑπὸ τοῦ κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς καὶ μή. Νομίζω ὅτι δὲν ἔχει οὐδὲν ἠθικὸν ἔρεισμα, ἡ τροπολογία. Ἢ οἱ ἀρχηγοὶ ἀπολαμβάνουν τῆς ἐκτιμήσεως τοῦ συνόλου καὶ σταυρώνονται, ἐφ’ ὅσον ἰσχύει ἡ πολυσταυρία, ἢ ὑπάρχει διάθεσις τῶν ψηφοφόρων νὰ μὴ ψηφίσουν τὸν Ἀρχηγὸν καὶ εἶναι τὸ ὀλιγώτερον ἄτοπον νὰ ἔρχεται ὁ κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ἢ ὁ νόμος καὶ νὰ ἀντικαθιστᾷ τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ. Τὸ ζήτημα τοῦ Ἀρχηγοῦ εἶναι ζήτημα ἐσωτερικὸν τοῦ κόμματος, ἡ δὲ τροπολογία εἶναι καθ’ ἡμᾶς ἀπαράδεκτος ὡς ἀντιβαίνουσα πρὸς πᾶσαν ἀρχὴν ἰσότητος καὶ δημοκρατίας.

§331Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Ἐφ’ ὅσον παραμένει ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα τοῦ ἑνὸς ἢ τῶν πολλῶν σταυρῶν, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λυθῇ πρῶτον αὐτὸ καὶ ἐν συνεχείᾳ νὰ συζητηθῇ ἡ περίπτωσις τῆς ἐξαιρέσεως ἐκ τῶν σταυρῶν τῶν Ἀρχηγῶν. Μόνον ἐὰν καθιερωθῇ ἕνας σταυρός, δύναται νὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις ἐξαιρέσεως τῶν Ἀρχηγῶν ἀπὸ τοὺς σταυρούς, ἑπομένως παρακαλῶ νὰ προηγηθῇ ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν σταυρῶν.

§332Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Φρονῶ ὅτι οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει τὸ ζήτημα τοῦ ἑνὸς ἢ τῶν πολλῶν σταυρῶν μὲ τὴν ὑπ’ ὄψει τροπολογίαν. Βεβαίως οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβουν τὸν λόγον ἐπὶ ζητήματος προσωπικοῦ,—καὶ ἴσως εἶχε δίκαιον ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λ.Ε.Κ. ὁ ὁποῖος ἀπὸ εὐθιξίαν ἔλαβεν θέσιν ἀντίθετον — δὲν εἶναι δυνατὸν ὅμως ὁ Ἀρχηγὸς νὰ θεωρεῖται ὑποδεέστερος τοῦ ὀπαδοῦ του, τοῦ ὁποίου ἡ συμμετοχὴ εἰς τὸν συνδυασμὸν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν βούλησίν του.

§333Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. (Ὑπουργὸς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας). Ἡ ἔννοια τῶν Ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων εἶναι, ὅτι εἶναι ἀνώτεροι ἀπὸ τοὺς ὀπαδοὺς καὶ ὅτι τυγχάνουν τῆς ὁμοθύμου ἐπιδοκιμασίας τοῦ κόμματος.

§334Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Βουλὴ εἰς μίαν μακρὰν συνεδρίασιν ὁλονύκτιον συνεζήτησε τὸ ἄρθρον 13 τῆς Ἐπιτροπῆς. Τοῦτο ἔχει δύο παραγράφους. Ἡ πρώτη καθιέρει τὴν μονοσταυρίαν καὶ ἡ δευτέρα ὡμίλει περὶ ἐξαιρέσεως τῶν Ἀρχηγῶν ἐκ τοῦ σταυροῦ. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας ἦτο ἡ ἀπόρριψις τῆς μονοσταυρίας καὶ κατόπιν κατ’ εἰσήγησιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Δ. Σ. κόμματος, καθιερώθη ἡ πολυσταυρία, διότι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δ.Σ.Κ. πρὸ τῆς ψηφοφορίας ἐξήγησεν ὅτι, δύο εἶναι τὰ ζητήματα: ἢ ἡ μονοσταυρία ἢ ἡ πολυσταυρία. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια ἐν συνεχείᾳ καὶ ἐφ’ ὅσον ἀπερρίψαμε τὴν μονοσταυρίαν, φυσικά, ἀπερρίφθη καὶ ἡ διάταξις περὶ ἐξαιρέσεως τοῦ σταυροῦ τῶν ἀρχηγῶν. Νομίζω ὅτι κατόπιν αὐτοῦ τοῦ γεγονότος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Δὲν ὑπάρχει ἐκκρεμότης, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ ἑνὸς σταυροῦ. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἐκκρεμότης, ὑπάρχει ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν πέραν τοῦ ἑνὸς σταυροῦ. Ἀλλά, καὶ ἐὰν ἀκόμη ἤθελε δεχθῆ ἡ Βουλὴ τὴν τροπολογίαν, ὅτι ὑπάρχει ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα τοῦ ἑνὸς σταυροῦ, δι’ ὡρισμένας περιφερείας, μόνον δι’ αὐτὰς τὰς περιφερείας θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ λόγος ἐξαιρέσεως τῶν ἀρχηγῶν τοῦ ἑνὸς σταυροῦ. Ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ ζητήματος θὰ ἤθελον νὰ εἴπω δύο λέξεις· ὅτι τὰ κόμματα ἐν Ἑλλάδι εἶναι προσωπικά. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται σύγκρισις μεταξὺ τῶν ἑλληνικῶν κομμάτων καὶ τῶν ἄλλων κομμάτων τῆς Εὐρώπης. Καὶ εἰς αὐτὰ τὰ κόμματα τὰ προσωπικὰ πρέπει καὶ οἱ Ἀρχηγοὶ νὰ τίθενται ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ λαοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τῆς Δημοκρατίας.

§335Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Νομίζω ὅτι θὰ πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία, διότι κατὰ τὰς ἐκλογάς, εἰς τὰς διαφόρους περιφερείας, γίνονται διαπληκτισμοὶ καὶ ἀγῶνες, μεταξὺ τῶν ὑποψηφίων, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μετέχῃ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος, ὁ ὁποῖος κατευθύνει τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα εἰς ὁλόκληρον τὴν χώραν. Καὶ πιστεύω ὅτι οἱ συνυποψήφιοι ἠμποροῦν νὰ συγκεντρώσουν περισσοτέρας ψήφους ἀπὸ τὸν Ἀρχηγόν, διότι ἔχουν τοὺς κομματάρχας των, κάμνουν τὴν προπαγάνδαν των καὶ χρησιμοποιοῦν καὶ διάφορα ἄλλα μέσα. Ἀλλά, ἐρωτᾶται: εἰς ἣν περίπτωσιν ὁ Ἀρχηγὸς δὲν ἐκλεγεῖ καὶ τὸν ἀποκηρύξουν, αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τῆς ψήφου; Δὲν νομίζω. Ὁ ψηφίζων τὸν συνδυασμόν, ψηφίζει καὶ τὸν Ἀρχηγόν. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία. Εἶμαι δὲ βέβαιος, ἀπολύτως, ὅτι οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν ἀπόρριψιν τῆς τροπολογίας, ἐὰν οἱ Ἀρχηγοὶ των ἀναγνωρίζωνται ὡς Ἀρχηγοί, δυνάμει τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, δὲν θὰ ὑπεστήριζον τὴν ἀπόρριψιν τῆς τροπολογίας.

§336Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἡ διάταξις αὐτή, ἐπὶ τῆς ὁποίας γίνεται ἡ συζήτησις, δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν σταυρῶν προτιμήσεως, εἴτε ἕνας σταυρὸς προτιμήσεως θὰ δοθῇ εἰς τὴν ψηφοφορίαν, εἴτε πολλοί. Τὸ πρᾶγμα εἶναι διάφορον. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος, σύμφωνα μὲ τὸν ἰσχύοντα ἐκλογικὸν νόμον καὶ μὲ τὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι συμπληρώνουν αὐτὸν καὶ μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου τοῦ συζητουμένου, ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ καταρτίσῃ τὸν συνδυασμόν, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ καταρτίσῃ τὸ πρόγραμμα αὐτοῦ, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κατευθύνῃ τὴν πολιτικὴν προπαγάνδαν, τὴν ὀργάνωσιν καὶ τὴν κάθοδον ὅλου τοῦ κόμματος εἰς τὰς ἐκλογάς.

§337Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Τὸ μόνο δικαίωμα, ποὺ δὲν ἔχει, εἶναι νὰ διορίσῃ τὸν ἑαυτόν του βουλευτήν.

§338Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Εἰς ἄλλα Κράτη ὁ Ἀρχηγὸς δύναται νὰ ὁρίσῃ καὶ τὴν σειρὰν τῶν ὑποψηφίων. Ὅταν λοιπὸν εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ κόμματος ὁ ἰσχύων ἐκλογικὸς νόμος ἀναγνωρίζῃ τόσα δικαιώματα, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι καθόλου παράξενον νὰ ἀναγνωρισθῇ εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ κόμματος καὶ τὸ δικαίωμα νὰ μὴ συναγωνίζεται τοὺς ὑποψηφίους εἰς τὰς περιφερείας. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει τίποτε ἁπλούστερον καὶ δικαιότερον αὐτοῦ.

§339Ι. ΠΡΟΚΟΠΑΚΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ τόση συζήτησις ἐπὶ τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ τοῦ Ἀρχηγοῦ κόμματος, ὁ ὁποῖος καταρτίζει τοὺς συνδυασμούς. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀντιρρήσεις, νομίζω ὅτι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς Ἀρχηγούς των. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νὰ τεθῇ τὸ θέμα εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ φανῇ ποῖοι δὲν ἔχουν ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς Ἀρχηγούς των.

§340ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, δέχεται τὴν τροπολογίαν αὐτήν; Οἱ παραδεχόμενοι, παρακαλῶ, νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι ἐκ τῶν κ. κ. βουλευτῶν). Ἑπομένως τὸ ἄρθρον 12 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη. Ἄρθρον 13ον. «Εἰς τὸ τέλος τῆς παραγράφου.... ..... (ἀναγινώσκει).....». Ἔχομεν καὶ πρότασιν ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας διὰ τὸ 13. «Οἱ κάτωθι ὑπογεγραμμένοι........... ..... (ἀναγινώσκει).....».

§341Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἡμεῖς ἔχομεν ἀντιρρήσεις, νὰ κατατίθεται ἡ πρότασις τῆς ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας μετὰ τὴν διαπίστωσιν ὅτι ἔγινε δεκτὴ ἡ τροπολογία.

§342ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν παρηκολουθήσατε, εἶναι ἄλλον θέμα. «Εἰς συνδυασμοὺς............. ..... (ἀναγινώσκει).....».

§343Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὑπάρχει ἀπωτέρα τροπολογία.

§344ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ τὴν ἀναγνώσωμεν. «Ὁ ἐκλογεὺς... ..... (ἀναγινώσκει).....». Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 13 ὑπεβλήθη τροπολογία περὶ καθιερώσεως τῆς μονοσταυρίας εἰς περιφρείας ἐκλεγούσας μέχρις 7 βουλευτῶν καὶ τῆς πολυσταυρίας εἰς περιφερείας ἐκλεγούσας ἄνω τῶν 7 βουλευτῶν καὶ ζητεῖται ὅπως ἐπ’ αὐτῆς ἡ Βουλὴ ἀποφανθῇ διὰ ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. (Ἀναγινώσκονται τὰ ὀνόματα τῶν ὑποβαλόντων τὴν πρότασιν κ. κ. βουλευτῶν, οἵτινες εὑρίσκονται παρόντες). Ὁ κ. Π. Κανελλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§345Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι ἐπανερχόμεθα εἰς ζήτημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς πολυσταυρίας. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ θέμα. Βεβαίως ἀπὸ ἀπόψεως Κανονισμοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, παρὰ νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ ζήτημα, ἐφ’ ὅσον ὑπεβλήθη τροπολογία. Ἀλλά, ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας ἐξετάζω τὸ πρᾶγμα καὶ παρακαλῶ τοὺς κυρίους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὰς τροπολογίας αὐτάς, νὰ σκεφθοῦν ὅτι ἡ τροπολογία αὐτὴ καὶ πρὸς τὴν ἀπόφασιν τὴν ἤδη ληφθεῖσαν ἀντίκειται, ἀλλὰ ἀντίκειται καὶ πρὸς μίαν ἄλλην ἀρχήν, τὴν ὁποίαν ἐπιτρέψατέ μου δι’ ὀλίγων νὰ ἀναπτύξω. Δὲν νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχουν δύο συστήματα, βάσει τῶν ὁποίων νὰ ψηφίζῃ καὶ νὰ ἐκλέγῃ ὁ Ἕλλην πολίτης. Δὲν νομίζω ὅτι τὸ τυχαῖον γεγονὸς—καὶ εἶναι πράγματι πολλὰ τὰ τυχαῖα κριτήρια μέσα εἰς τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον συζητοῦμεν καὶ ψηφίζομεν—ὅτι μία περιφέρεια θὰ ἔχῃ 8 βουλευτὰς ἀντὶ 7 πρέπει αἰφνιδίως νὰ μεταβάλῃ τὴν τοποθέτησιν τῆς συνειδήσεως τοῦ ἐκλογέως, ὁ ὁποῖος ἐὰν ἦτο εἰς περιφέρειαν 7 βουλευτῶν, θὰ ἦτο περιωρισμένος ἀπὸ ἀπόψεως δικαιώματος ἐκλογῆς προσώπων καὶ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δώσῃ παρὰ μόνον 1 σταυρόν, ἐνῷ ἐὰν ἦτο εἰς περιφέρειαν ἀνωτέραν τῶν 7 βουλευτῶν, θὰ ἐδικαιοῦτο αἰφνιδίως νὰ προβαίνῃ εἰς τὴν ἄσκησιν τοῦ δικαιώματος προσωπικῆς ἐπιλογῆς ἀπεριορίστως, τοποθετῶν εἰς τὸ ψηφοδέλτιον ὁσουσδήποτε σταυρούς. Νομίζω ὅτι ψηφίζομεν μίαν ἀνισότητα, ἡ ὁποία καὶ νομικῶς καὶ ἠθικῶς δὲν εὐσταθεῖ. Ἡ ἀνισότης αὐτὴ ἀντίκειται ἠθικῶς, δηλαδὴ ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας, εἰς τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον περιέχεται εἰς τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου. Τὸ δικαίωμα τῆς ψήφου πρέπει νὰ εἶναι ἑνιαῖον εἰς τὸν τρόπον τῆς ἀσκήσεώς του καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ἐὰν θεσπίσωμεν τὴν διάκρισιν μεταξὺ τῶν δύο κατηγοριῶν περιφερειῶν, ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ἔχουν κατώτερον ἀριθμὸν τῶν 7 βουλευτῶν, καὶ ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ἔχουν μεγαλύτερον ἀριθμόν, τότε θεσπίζομεν δύο κριτήρια διάφορα βάσει τῶν ὁποίων ὁ Ἕλλην πολίτης θὰ προβῇ εἰς τήν ἄσκησιν τοῦ ὑψίστου δικαιώματος, τὸ ὁποῖον λέγεται δικαίωμα τοῦ ἐκλογέως. Μὴ λησμονῆτε, κ. συνάδελφοι, ὅτι τοῦ Ἕλληνος ἡ συνείδησις εἶναι συνυφασμένη πολὺ περισσότερον μὲ τὴν ἀτομικὴν ἐπιλογήν, παρὰ μὲ τὴν προσκόλλησιν εἰς κόμμα καὶ ἀνήκων ὁ Ἕλλην εἰς κόμμα, ἔχει καὶ θέλει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιλογῆς τῶν προσώπων. Ἐὰν τὸ δικαίωμα αὐτὸ τὸ περιορίσωμεν μόνον εἰς τὰς περιφερείας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχουν κάτω τῶν 7 βουλευτῶν, τότε δὲν δικαιολογεῖται ὁ ἀπεριόριστος ἀριθμὸς τῶν σταυρῶν εἰς τὰς περιφερείας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχουν ἄνω τῶν 7 βουλευτῶν. Νομίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ διάκρισις δημιουργεῖ μίαν διάφορον μεταχείρισιν τοῦ Ἕλληνος πολίτου, μεταχείρισιν, βασιζομένην ἐπὶ ἑνὸς τελείως τυχαίου περιστατικοῦ. Οἱ ἀριθμοὶ 7 καὶ 17 δὲν εἶναι παρὰ τυχαῖοι. Καὶ ὁ νόμος αὐτὸς βρίθει τοιούτων διατάξεων καὶ θὰ παρεκάλουν νὰ μὴ προσθέσωμεν καὶ αὐτὴν τὴν τυχαίαν διάταξιν. Εἶναι αὐθαίρετος πλέον ἐπέμβασις εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ ἐκλογέως, ὁ ὁποῖος καθίσταται δέσμιος διατάξεων πολλαπλῶν, διατάξεων, αἱ ὁποῖαι δὲν τοῦ δίδουν τὸ δικαίωμα τῆς πραγματικῆς ἀσκήσεως τοῦ ἔργου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον τοῦ ἀναθέτει τὸ Σύνταγμα, ὅταν τὸν ὁρίζῃ ὡς ἐκλογέα. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἀποδεχθῇ τὴν διάταξιν αὐτήν. Δὲν ἔχω καμμίαν θεωρητικήν, οὔτε ἄλλην πρακτικὴν ἀντίθεσιν πρὸς τὴν διάταξιν. Καθαρῶς ἠθικῶς, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ θεσπισθῇ ἡ διαφορὰ αὐτῆς τῆς μεταχειρίσεως μεταξὺ τῶν διαφόρων ἐκλογέων ἐν Ἑλλάδι. Ὅλοι οἱ Ἕλληνες, θὰ πρέπει νὰ δίδουν προτίμησιν εἰς ἕνα μεταξὺ 7.

§346Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν συμπεριλαμβάνεται ὁ 7, εἶναι μέχρι καὶ 6.

§347Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔστω! Καὶ αὐτὸ ἀκόμη νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἢ θὰ πρέπει, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀνακαλέσωμεν καὶ νὰ ἀναθεωρήσωμεν τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν πρὸ ἡμερῶν καὶ νὰ θεσπίσωμεν γενικῶς δι’ ὅλας τὰς περιφερείας τὴν μονοσταυρίαν ἢ θὰ πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν πολυσταυρίαν δι’ ὅλους τοὺς Νομούς. Μὴ κάμωμεν τὴν διάκρισιν μεταξὺ Νομῶν, ἡ ὁποία νομίζω, ὅτι δημιουργεῖ δύο εἰδῶν πολίτας. Πολίτας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ δικαίωμα τῆς χρησιμοποιήσεως κατὰ τρόπον ἀπόλυτον τῆς ψήφου των καὶ πολίτας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα τῆς χρησιμοποιήσεως τῆς ψήφου των κατὰ τρόπον ἀπόλυτον. Πάντως εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ θεωρήσῃ ἀναγκαῖον νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν πολυσταυρίαν—καὶ τὰ δύο συστήματα ἔχουν μειονεκτήματα καὶ πλεονεκτήματα— τότε, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀναθεωρήσῃ τὴν πρὸ ὀλίγου ληφθεῖσαν ἀπόφασιν, περὶ ἐξαιρέσεως τῶν Ἀρχηγῶν. Ἔχομεν, ἄλλως τε, πρόσφατον τὴν πρᾶξιν τοῦ παρελθόντος. Ἡ ἐξαίρεσις τῶν Ἀρχηγῶν, εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς πολυσταυρίας, εἶναι τελείως περιττή, διότι ὅλοι οἱ ὑποψήφιοι ἔχουν ἠθικὸν συμφέρον νὰ συνιστοῦν τὸ «σταύρωμα» τοῦ Ἀρχηγοῦ. Ἑπομένως, δὲν δημιουργεῖται ζήτημα ἀντιθέσεως μεταξὺ Ἀρχηγῶν καὶ λοιπῶν ὑποψηφίων. Δὲν νομίζω, λοιπόν, ὅτι θὰ πρέπει νὰ δημιουργήσωμεν αὐτὴν τὴν μειωμένην θέσιν τῶν Ἀρχηγῶν, διότι σεῖς μὲν πηγαίνετε νὰ δώσητε ηὐξημένην θέσιν εἰς τοὺς Ἀρχηγούς, ὅταν μποῦν ὅμως εἰς τὴν Βουλήν, θὰ εἶναι εἰς μειωμένην θέσιν, διότι θὰ θεωροῦνται προερχόμενοι ἐκ τῆς «τετάρτης» κατανομῆς, διότι δέν θὰ ἔχουν ψηφισθῆ ἀτομικῶς.

§348Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ἐκ τῶν ὑπογραψάντων τὴν τροπολογίαν καὶ δικαιοῦμαι νὰ ὁμιλήσω.

§349ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Χαβίνης.

§350Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὅταν τὸ πρῶτον ἐψηφίσθη ἡ ἀναλογικὴ τὸ 1926, ὁ ἐκλογικὸς νόμος ἐθέσπιζε τὴν κλιμάκωσιν τῶν σταυρῶν καὶ νομίζω ὅτι ὥριζε μέχρις 8 δύο καὶ ἀπ’ ἐκεῖ καὶ πέρα 3. Αὐτὸ δὲ εἶναι ἀληθέστατον.

§351Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Τὸ 26 ἦσαν δύο σταυροὶ εἰς ὅλην τὴν Ἐπικράτειαν.

§352Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὄχι. Ὥριζε 2 καὶ 3. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι βουλευταί, εἶναι λογικὸν εἰς τὰς μικρὰς περιφερείας νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τῆς προτιμήσεως ὁ ἐκλογεὺς. (Φωναί, διαμαρτυρίαι, κωδωνοκρουσίαι). Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάκρισιν τῶν πολιτῶν, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Λ.Ε.Κ., ἡ διάκρισις αὐτὴ ὑπάρχει εἰς ὅλους τοὺς νόμους. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: διὰ ποῖον λόγον ὁ ἐκλογεὺς εἰς τὰς Ἀθήνας νὰ ψηφίζῃ 21 βουλευτὰς καὶ ὁ ἐκλογεὺς τῆς Γορτυνίας 1 βουλευτήν; Ὅταν λοιπὸν ὑπάρχῃ μία ἐκλογικὴ ἀνισότης, ὅπως αὐτή, τότε δὲν ἠξεύρω εἰς τί βλάπτει ἡ εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον παράγραφος ποὺ ἀνέφερεν ὁ κ. Κανελλόπουλος.

§353Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μὰ εἰς τὴν Γορτυνίαν ὑπάρχουν 200 ψηφοφόροι, ἐνῷ εἰς τὰς Ἀθήνας ὑπάρχουν 200.000.

§354Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὁ λαὸς τῶν μικρῶν περιφερειῶν αἰσθάνεται, ὅτι μὲ τὸ δικαίωμα ποὺ τοῦ δίδομεν νὰ θέτῃ σταυροὺς προτιμήσεως πλείονας τοῦ ἑνός, αἰσθάνεται ὅτι τρέφομεν ἀπέναντί του μίαν περιφρόνησιν, ὅτι τὸν ἐμπαίζομεν. Πολλοὶ συμπολῖται μου μὲ ἠρώτησαν: «Γιατὶ νὰ βάλω τρεῖς σταυροὺς κὺρ–Θόδωρε»; Κύριοι, μὲ τὸ νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὸν λαὸν νὰ βάλῃ τρεῖς σταυρούς, τοῦ διαφθείρομεν τὸ ἐκλογικόν του αἴσθημα καὶ τὴν συνείδησίν του. Ἠξεύρετε ὅλοι πολὺ καλά, πόσον εὔκολα ἠμπορεῖ ν’ ἀπατηθῇ ὁ ἐκλογεὺς καὶ νὰ δώσῃ τὸν δεύτερον σταυρόν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ τῆς τροπολογίας, μέχρι τῶν 6–7. Ἐὰν δὲ οἱ κ. συνάδελφοι νομίζουν, ὅτι πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ τὸ μέτρον, ἂς κάμωμεν καὶ ἄλλην μίαν ψηφοφορίαν.

§355Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς ἣν περίπτωσιν ἡ περιφέρεια βγάζει πλέον τῶν 7 ἢ τῶν 8, θὰ ἔχῃ δικαίωμα ὁ ἐκλογεὺς νὰ βάζῃ 2 σταυρούς;

§356ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕξ, συμπεριλαμβανομένου τοῦ ἀριθμοῦ ἕξ.

§357Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Μέχρις 7, μὴ συμπεριλαμβανομένου. (Κωδωνοκρουσίαι, θόρυβος).

§358Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μά, κύριε Πρόεδρε, αὐτὸ εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ σοβαρώτερα ζητήματα.

§359Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Ὁ Κανονισμὸς λέγει ὅτι ὁμιλεῖ ἕνας ὑπὲρ καὶ ἕνας κατά, ὅταν πρόκειται περὶ ἁπλῆς προτάσεως καὶ ὄχι περὶ τροπολογίας. Ὁμολογῶ, ὅτι μοῦ κάμνει κατάπληξιν ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον θέλετε νὰ περιορισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς τροπολογίας. Προχθὲς λησμονοῦμεν ὅτι συνεζητήθη ἄλλη τροπολογία, ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον νύκτα, χωρὶς οὐδεμία νὰ γεννηθῇ ἀμφιβολία περὶ τοῦ ἐὰν ἐδικαιοῦντο νὰ ὁμιλήσουν ὅλοι οἱ ἐγγεγραμμένοι. Δὲν ἠξεύρω τώρα, διατὶ πρέπει νὰ περιορισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς. Ἡ ἔννοια τοῦ Κανονισμοῦ, κύριοι, εἶναι σαφής. Ὁ Κανονισμὸς ὁμιλεῖ περὶ προτάσεως καὶ ὄχι περὶ τροπολογίας νομοσχεδίου. Ποῦ ἠκούσθη, κύριοι, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐκφέρωμεν τὴν γνώμην μας ἐπὶ μιᾶς τροπολογίας ποὺ εἰσάγεται; Εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωνται αὐτὰ τὰ πράγματα σοβαρῶς εἰς τὴν Βουλήν; Εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθῇ ὁ λόγος; Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἰς ἕνα τόσον σοβαρὸν νομοθέτημα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ συζήτησις.

§360ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακλατζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§361Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ Βουλὴ ἔλαβε μίαν ἀπόφασιν. Ἐτάχθη κατὰ πλειοψηφίαν ὑπὲρ τῆς πολυσταυρίας. Ἦτο ρητὴ καὶ κατηγορηματικὴ ἡ θέλησις καὶ ἡ ἀπόφασίς της. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἐλήφθη ἀπόφασις τοιαύτη, νομίζομεν ὅτι ἐξερχόμεθα τῆς ἁρμοδιότητός μας, ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι ἡ πρότασις, ὡς ὑπεβλήθη, εἶναι ἀντισυνταγματικὴ καὶ κακῶς τίθεται, διότι τὸ Σύνταγμα λέγει ὅτι ὅλοι οἱ πολῖται εἶναι ἴσοι ἀπέναντι τῶν νόμων. Πῶς λοιπὸν ἐρχόμεθα καὶ λέγομεν, ὅτι οἱ μισοὶ ἐκφράζουν τὴν προτίμησίν των ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς σταυροῦ καὶ οἱ ἄλλοι ὑπὲρ τῶν πολλῶν. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἡ πρότασις εἶναι ἀντισυνταγματικὴ καὶ ὅτι ὡς τοιαύτη δὲν δύναται νὰ τροποποιηθῇ. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ ἀπορριφθῇ ἡ τροπολογία καὶ νὰ καθιερωθῇ ἡ πολυσταυρία καθ’ ὅλην τὴν περιφέρειαν.

§362ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μερκούρης ἔχει τὸν λόγον.

§363Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητηθῇ ὅτι εἰς τὴν ἀναλογικήν, δύο εἶναι τὰ συστήματα, ἡ μονοσταυρία καὶ ἡ πολυσταυρία. Ἡ Βουλὴ διὰ τῆς προχθεσινῆς ψήφου της ἀπέρριψεν τὴν μονοσταυρίαν. Σήμερον διὰ νέας τροπολογίας ἐπιδιώκεται ἡ κλιμάκωσις. Μέχρις 7 ἢ 6 θὰ ὑπάρχει μονοσταυρία κατόπιν θὰ ὑπάρχουν δύο σταυροὶ καὶ τέλος θὰ ὑπάρξῃ πολυσταυρία. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ὅτι οἱ συνδυασμοὶ οἱ ἔχοντες μέχρις 7 ὑποψηφίους ἀποτελοῦν πλειονότητα. Τρεῖς μόνον περιφέρειαι ἐξαιροῦνται, μόνον ἐὰν ὁμιλήσωμεν περὶ 10, δηλαδὴ αἱ περιφέρεια Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Θεσσαλονίκης. Συνεπῶς θὰ ἦτο ἄτοπον ἐὰν διὰ μιᾶς τροπολογίας, κατόπιν τῆς ἀποφάσεως ἡ ὁποία ἐλήφθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς προχθές, καθιεροῦτο ἡ κλιμάκωσις.

§364Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ἐδέχθημεν συνασπισμὸν ὁμάδων καὶ αἱ ἕδραι εἶναι 7, αὐτοὶ οἱ συνασπισμοὶ θὰ διαλυθοῦν. Ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου ἐπιβάλλεται ἡ πολυσταυρία.

§365Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς πρὸ δύο ἡμερῶν διὰ τῆς ὁποίας ἀπερρίφθη ἡ μονοσταυρία, δὲν ἀπομένει τίποτε ἄλλο παρὰ ἡ καθιέρωσις τῆς πολυσταυρίας.

§366ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Τσιριμῶκος ἔχει τὸν λόγον.

§367Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ κοινοβουλευτική μου πεῖρα εἶναι μικρά, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐξ ἀφορμῆς αὐτοῦ τοῦ νόμου ἐπλουτίσθη ραγδαίως. Παραδείγματος χάριν, λαμβάνω γνῶσιν διὰ πρώτην φοράν, ὅτι ὑπάρχουν τροπολογίαι παρηγορίας ἢ τροπολογίαι ἀνταποδόσεως, διότι πράγματι ἡ τροπολογία αὐτὴ ἢ εἶναι τροπολογία παρηγορίας ἢ τροπολογία ἀνταποδόσεως. Φαντάζομαι, ὅτι δὲν ὑπάρχει κώλυμα νὰ ὑπάρξῃ καὶ τρίτη τροπολογία ἀπορριπτική. Θὰ ἔπρεπε ὅμως νὰ εἶχε γίνει εἰσήγησις ἐπ’ αὐτοῦ. Ἡμεῖς ἔχομεν προτείνει ἑκατὸ πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν ἐγένοντο δεκτά. Ἐδῶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχασαν τὸ ζήτημα τῆς μονοσταυρίας ἐθεωρήθη, ὅτι ἦτο καλὸν νὰ παρηγορηθοῦν. Ἐχάθη τὸ θέμα τῆς μονοσταυρίας ἐκερδήθη ἡ πολυσταυρία. Καλῶς ἢ κακῶς, ἔγινε. Τώρα πᾶνε νὰ εἰσαγάγωμεν μίαν τροπολογίαν διὰ τῆς ὁποίας τὰ ⅔ τῶν περιφερειῶν θὰ ἔχουν, ὅπως εἶπεν ὁ κ, Μερκούρης. ἄλλο σύστημα ἀπὸ τὰς ὑπολοίπους περιφερείας. Ἐμένα δὲν μὲ ἐνδιαφέρει. Νομίζω, ὅτι εἶναι καλυτέρα ἡ πολυσταυρία, διότι πολλοὶ ἠμποροῦν νὰ εἴπουν, ὅτι εἶναι κομματάρχαι. Οἱ ὑπόλοιποι βγαίνουν μὲ τὴν ἐκτίμησιν, ἀπὸ δῶ ἢ ἀπὸ κεῖ. Ὁ κομματάρχης, τὸν ὁποῖον χτυπάει ἡ πολυσταυρία, ὑπάρχει ἰδίως εἰς τὰς μικρὰς περιφερείας. Εἶμαι σύμφωνος, ὅτι ὅταν κανένας εἶναι ὑπὲρ τῆς μονοσταυρίας, δὲν θὰ βάλῃ καὶ αὐτόν. Ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου ἐδέχθημεν τὴν πολυσταυρίαν. Θὰ εἶναι συνεπὲς καὶ εἰς τὰς μικρὰς ἰδίως περιφερείας νὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν μονοσταυρίαν. Ἔλεγε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Χαβίνης, ὅτι ἐμποδίζομεν τὸν κόσμον εἰς τὰς μικρὰς περιφερείας, ὅταν τοῦ λέγωμεν νὰ ψηφίζῃ μὲ ἀπέραντον ἀριθμὸν σταυρῶν. Ἀλλὰ ἕνα πρᾶγμα δὲν ἐξήγησε, διὰ ποῖον λόγον θεωρεῖ, ὅτι ὑποχρεώνομεν τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς νὰ ψηφίζουν μὲ πολλοὺς σταυρούς.

§368Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν εἶπα, ὅτι τοὺς ὑποχρεώνομεν, ἀλλὰ εἶναι κακόμοιρον νὰ τοῦ λέγῃς βάλε πολλοὺς σταυρούς. Εἴπατε πρὸ ὀλίγου, ὅτι συμφέρει στὶς μικρὲς περιφέρειες ἡ πολυσταυρία. Ἡ πολυσταυρία δὲν συμφέρει παρὰ μόνον εἰς τοὺς ἀδυνάτους. Εἰς τοὺς ἐντίμους ἀνθρώπους δὲν συμφέρει ἡ πολυσταυρία. Ξέρουμε ὅλοι μας πῶς γίνονται οἱ συνδυασμοὶ καὶ ὅποιος εἶναι πιὸ ἀπατεώνας, γελάει τοὺς ἄλλους.

§369Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀγορεύετε καὶ πάλιν ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς σταυροῦ καὶ κατὰ τῆς πολυσταυρίας. Ἐγὼ θεωρῶ τὸ ζήτημα λυθέν.

§370Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκαμε μίαν πρότασιν καὶ ὑπὸ τὴν αἵρεσιν τῆς προτάσεως αὐτῆς ἔγινε ἡ ψηφοφορία, μέχρις ὡρισμένου ἀριθμοῦ ἕνας σταυρός, ἀπὸ κεῖ καὶ ἄνω πολλοὶ σταυροί. Τὴν ἰδίαν πρότασιν ὑπεστήριξε καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος.

§371Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θεωρῶ λυθὲν δι’ ἐμὲ τὸ ζήτημα. Ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ἐψήφισεν ὑπὲρ τῆς πολυσταυρίας.

§372Α. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, μίαν διακοπήν.

§373Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Λέγω, κύριε συνάδελφε, ἁπλούστατα πράγματα. Δὲν εἶναι φιλοσοφία, ὥστε νὰ θέλωμεν ἐπεξηγήσεις. Ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ ἐψήφισε τοὺς πολλοὺς σταυρούς, δι’ ἐμέ, — σεῖς κρίνατε ἄλλως — ἐλύθη τὸ ζήτημα λογικῶς καὶ ἠθικῶς. Καὶ δὲν δικαιοῦται κανεὶς ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν ὑπὲρ τῶν πολλῶν σταυρῶν νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς σταυροῦ διὰ τὰς μικρὰς περιφερείας, διότι διὰ τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, διὰ τὴν μικρὰν περιφέρειαν ἰσχύουν τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὑπὲρ τῆς πολυσταυρίας. Μία ἄποψις εἶναι αὐτή, ἐὰν διαφωνῆτε, ἐλᾶτε στὸ βῆμα καὶ πέστε τὴν δική σας.

§374Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὅταν ἐψηφίσθη ἡ πρότασις καὶ ἠρωτήθη ἡ Βουλὴ ἐὰν δέχεται τὴν τροπολογίαν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἵνα εἰς ὅλην τὴν Ἐπικράτειαν ἔχωμεν τὴν πολυσταυρίαν, ὑπῆρχε κατατεθειμένη πρότασις, ἡ ὁποία ὥριζε, ἐπὶ τόσου ἀριθμοῦ, ἕνας σταυρὸς κ.λ.π. Ἐπὶ τῇ προόψει, ὅτι θὰ ἐτίθετο εἰς ψηφοφορίαν καὶ ἡ πρότασις αὐτή, εἴπομεν ὄχι εἰς τὴν πρώτην. Τὸ μέγα μειονέκτημα, κατὰ τὴν γνώμην μου, τῆς πολυσταυρίας εἶναι, ὅτι ὁ ἀπατεών, ὁ ὁποῖος ἐξαπατᾷ τὸν ἄλλον ἔρχεται κερδισμένος. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐφέρθη τιμίως, ἔρχεται χαμένος.

§375Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ διεσαφηνίσθη προχθὲς εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ πρότασις περὶ ἑνὸς σταυροῦ εἰς τὰς μικρὰς περιφερείας θὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Ἑπομένως κανονικῶς ἔρχεται.

§376Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν συζητῶ τὸν τύπον, συζητῶ τὴν οὐσίαν καὶ λέγω, ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὁ κ. Καλκάνης ἰσχυρίζεται, ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ὀρθόν. Ἐγὼ ὅμως τοῦ λέγω καὶ τοῦ ἰδίου, θὰ εἶστε καὶ ὑμεῖς ἀνακόλουθος ἐάν, ψηφίζων ἅπαξ τὴν πολυσταυρίαν διὰ τὰς μεγάλας περιφερείας, ψηφίσητε ἕνα σταυρὸν διὰ τὰς μικράς. Εἰς τὰς μικρὰς περιφερείας εἶναι χρησιμοτάτη ἡ πολυσταυρία. Καὶ ἐμφανίζετε παράλογα πράγματα ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ἁπλοῦ γεγονότος, ὅτι ἡ πολυσταυρία δὲν εἶναι ὑποχρεωτική. Ἔχετε περιφέρειαν μὲ τρεῖς. Ἂς ψηφίσουν ἕνα. Ὁ νόμος παρέχει κατ’ ἀρχὴν τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίζῃ κανεὶς ψηφοδέλτιον, χωρὶς νὰ βάζῃ σταυρόν. Ὥστε λύει καὶ τὴν δυσχέρειαν τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος δὲν γνωρίζει ποῖον νὰ ἐκλέξῃ, ἢ δὲν θέλει κανένα, παρὰ θέλει τὸ κόμμα.

§377ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ πολυσταυρία δημιουργεῖ συμμορίας μέσα εἰς τοὺς συνδυασμούς.

§378Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θεωρῶ, ὅτι θὰ εἶναι ἀνακόλουθος καθένας ὁ ὁποῖος ἐψήφισεν ὑπὲρ τῆς πολυσταυρίας, ἐὰν ψηφίσῃ ὑπὲρ τῆς μονοσταυρίας εἰς τὶς μικρὲς περιφέρειες. Καὶ θεωρῶ, ὅτι καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν ὑπὲρ τῆς πολυσταυρίας προχθές, δὲν θὰ ἔκαναν πρᾶξιν λογικήν, ἀλλὰ πρᾶξιν ἁπλῆς ἀνταποδόσεως ἢ παρηγορίας ἐὰν ἐψήφιζον σήμερον τὸν ἕνα σταυρὸν γιὰ τὶς μικρὲς περιφέρειες. Θεωρῶ, ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα τουλάχιστον συνεπεῖς μεταξύ μας. Ἡ πλειοψηφία ἀπεφάσισε τὴν πολυσταυρίαν. Εἶναι καλὸν νὰ ὑπάρξῃ δι’ ὅλην τὴν χώραν. Διότι συμμερίζομαι ἀπολύτως καὶ τὸ ἐπιχείρημα τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ ΛΕΚ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατανοήσῃ ὁ ἐκλογεὺς καμμιᾶς περιφερείας διὰ ποῖον λόγον οἱ ἐκλογεῖς τῶν μεγάλων περιφερειῶν ἔχουν περισσότερα δικαιώματα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχει αὐτός. Δὲν τὸν ἐνοχλεῖ ἐὰν ἔχῃ περισσότερα δικαιώματα ὁ Ἀθηναῖος, τὸν ἐνοχλεῖ νὰ ἔχῃ διαφορετικὸν δικαίωμα. Δὲν τὸ καταλαβαίνει ποία εἶναι ἡ εἰδοποιὸς διαφορὰ μεταξὺ τοῦ κατοίκου μιᾶς μικρᾶς περιφερείας, ἀπὸ τὸν κάτοικον μιᾶς μεγάλης. Τὸ ὅτι ἐνδεχομένως καὶ σήμερον εἰς τὸν νόμον ὑπάρχουν διαφοραὶ ἢ ἀδικίαι μεταξὺ τῶν μικρῶν καὶ τῶν μεγάλων περιφερειῶν, δὲν δικαιολογεῖ καθόλου τὴν πρόσθετον αὐτήν. Διὰ τοῦ ἐπιχειρήματος αὐτοῦ, αὐτὸ τὸ ἤδη περίεργον ἐκλογικὸν σύστημα θὰ τὸ καταστήσωμεν ἀπολύτως ἀκατανόητον καὶ λογικῶς καὶ ἠθικῶς καὶ πολιτικῶς, μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ μὴ δύνανται οὔτε οἱ πατέρες του νὰ ἀναγνωρίζουν τὴν ἐπίδρασιν τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ἐπὶ τῆς πολιτικῆς ζωῆς τῆς χώρας. (Χειροκροτήματα).

§379ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ἀριστείδου ἔχει τὸν λόγον.

§380Γ. ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ προτάσεως παρεμφεροῦς τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Κρήτης κ. Μαρῆ παρετήρησα ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑπάρχῃ διάκρισις μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν καὶ συγκεκριμένως ὅτι ἢ μονοσταυρία θὰ ὑπάρχῃ καθ’ ὅλην τὴν Ἐπικράτειαν ἢ πολυσταυρία. Τὴν ἄποψίν μου αὐτὴν ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ ΛΕΚ διὰ μακρῶν. Εἶπε μάλιστα ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Δ.Σ.Κ. κ. Παπανδρέου ὅτι ἢ πολυσταυρία θὰ ὑπάρχῃ ἢ μονοσταυρία. Οὕτως ἐτέθη τὸ ἐρώτημα καὶ οὕτως ἀπεφάνθη ἡ Βουλή. Συνεπῶς πιστεύω ὅτι ὑπάρχει ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ὅτι ἀπερρίφθη ἡ μονοσταυρία καὶ ὅτι παραμένει ἡ πολυσταυρία. Εἶναι λυπηρὸν ὅτι, διὰ πολλῶν τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐμφανισθοῦν, θέλει παρατηρηθῆ διάκρισις μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν, ὅτι εἰς μίαν περιφέρειαν ὅπου ἐκλέγονται 5 βουλευταί, περιορίζεται ὁ ἐκλογεὺς διὰ τοῦ νόμου νὰ ἐκλέξῃ μόνον ἕνα. Νομίζω ὅτι ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἀπέναντι τοῦ νόμου, αὐτὸ καθορίζει καὶ τὸ Σύνταγμα καὶ δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ διάκρισις. Δὲν ὑπάρχουν εἰς ὡρισμένας περιφερείας ζουάβοι καὶ εἰς ἄλλας περιφερείας ἀριστοκράτες. Ὅλοι ἔχομεν ἴδια δικαιώματα. Ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἐπανέλθῃ ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος τῆς μονοσταυρίας, δικαιοῦται νὰ ἐπανέλθῃ, θὰ πρέπει ὅμως νὰ ἐρωτηθῇ ἐὰν προτιμᾶ τὴν πολυσταυρίαν ἢ μονοσταυρίαν δι’ ὅλην τὴν Ἐπικράτειαν καὶ ὄχι τὸ ἓν σύστημα διὰ μίαν περιφέρειαν καὶ τὸ ἄλλο δι’ ἄλλην.

§381ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ζάκκας ἔχει τὸν λόγον.

§382Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα τῆς μονοσταυρίας νομίζω ὅτι ἐλύθη, ὑπάρχει μία ἀπόφασις ἡ ὁποία ἀπέρριψεν αὐτὸ τὸ σύστημα. Καὶ τώρα, βέβαια, συζητῶμεν ἐὰν θὰ πρέπει νὰ περιωρίσωμεν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐκλογέως εἰς τὸ ἐκλέγειν τοὺς ὑποψηφίους. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ὁ ἐκλογεὺς πρέπει νὰ εἶναι ἀπολύτως ἐλεύθερος εἰς τὸ νὰ ἐκφράζῃ τὴν προτίμησίν του ἐπὶ τοῦ καταλόγου ὁ ὁποῖος ὑποβάλλεται κατὰ τὰς ἐκλογάς. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀντιληφθῶ διὰ ποῖον λόγον πρέπει νὰ ὑποστῇ δέσμευσιν καὶ περιορισμὸν αὐτὸ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλογέως. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λ.Ε.Κ. ὀρθῶς εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν νὰ δημιουργήσωμεν ἀνισότητας. Ἐπὶ τῶν λεχθέντων θὰ ἠμποροῦσε κανεὶς νὰ παρατηρήσῃ ὅτι ἡ ἀνισότης αὐτὴ δὲν εἶναι ἀπόλυτος. Λέγω ὅτι ἡ ἀνισότης αὐτὴ τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. Κανελλόπουλος δὲν εἶναι ἀπόλυτος, διότι ὑπάρχουν περιφέρειαι εἰς τὰς ὁποίας τὰ δικαιώματα εἶναι ἴσα, ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι περιφέρειαι ὅπου ἡ ἀνισότης εἶναι πολὺ κτυπητή. Πάντως ὀρθὸν εἶναι ἡ ἐκλογὴ νὰ εἶναι ἐλευθέρα, νὰ δίδῃ τὴν προτίμησίν του ὁ ἐκλογεὺς ὅπου αὐτὸς νομίζει. Ἐὰν θέλωμεν νὰ θέσωμεν ἕναν περιορισμὸν ἐκ τῆς λογικῆς ἐπιβαλόμενον, θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι ὁ ἐκλογεὺς δύναται νὰ θέσῃ σταυροὺς τόσους, ὅσοι εἶναι οἱ ἡμίσεις βουλευταὶ ἑνὸς συνδυασμοῦ. Ἀντιλαμβάνομαι τὴν μάχην ἡ ὁποία δίδεται μεταξὺ μονοσταυρίας καὶ πολυσταυρίας. Εἶναι ἡ μάχη τῶν παλαιῶν πολιτευομένων οἱ ὁποῖοι ἔχουν δημιουργήσει ἕνα ἐκλογικὸν κεφάλαιον, καὶ τῶν ἄλλων οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν δημιουργήσει ἐκλογικὸν κεφάλαιον. Ἔχουν προσωπικὴν ἐκτίμησιν καὶ ὑπολογίζουν ὅτι ὅταν ὑπάρχῃ πολυσταυρία καὶ ὁ κομματάρχης θὰ ψηφισθῇ ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ τὸν ψηφίσουν ἀλλὰ συγχρόνως δὲν θ’ ἀπαγορευθῇ εἰς τὸν ἴδιον ἐκλογέα νὰ εἴπῃ ψηφίζω τὸν Α διότι ἔχω ὑποχρεώσεις, ἀλλὰ ἔχω συγχρόνως τὴν ἐλευθερίαν νὰ ψηφίσω καὶ τὸν τρίτον τὸν ὁποῖον ἐκτιμῶ καὶ ναὶ μὲν δὲν ἔχω προσωπικὰς σχέσεις, ἀλλὰ τὸν ὁποῖον ἡ κοινὴ γνώμη φέρει ὡς ἕνα ἄξιον ὑποψήφιον. Ἐὰν δεχθῶμεν ὁ ἐκλογεὺς νὰ ἐκλέγῃ τοὺς ἡμίσεις τῶν ὑποψηφίων, νομίζω ὅτι καὶ τὴν ἐλευθερίαν τῶν ἐκλογέων σεβόμεθα καὶ συγχρόνως θὰ περιορίσωμεν ἐκεῖ ποὺ εἶναι τὸ λογικὸν ὅριον νὰ φθάσῃ ἡ προτίμησις τῶν ἐκλογέων ἑκάστου συνδυασμοῦ.

§383Γ. ΡΟΥΧΩΤΑΣ. Ἐὰν συμβῇ μία περιφέρεια νὰ ἔχῃ τρεῖς ὑποψηφίους καὶ συμφωνήσουν οἱ δύο ἀσθενέστεροι ἐναντίον τοῦ τρίτου ἰσχυροτέρου, χωρὶς αὐτὸς νὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν ν’ ἀντιδράσῃ καθόλου, δὲν νομίζετε ὅτι εἶναι ἄδικον νὰ χάσῃ ὁ ἰσχυρότερος;

§384Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἡ πλάνη εἶναι ἡ ἑξῆς: Ποῖον θεωροῦμεν ἰσχυρόν· τὸν ἔχοντα ἐκλογικὸν κεφάλαιον διὰ τῶν μεθόδων τῶν γνωστῶν, ἢ θὰ πάρωμεν ὡς ἰσχυρὸν ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος .... (δὲν ἠκούσθη)... καὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ πραγματοποιήσῃ.

§385Γ. ΡΟΥΧΩΤΑΣ. Αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἔχει περισσοτέρας πιθανότητας προτιμήσεως αὐτὸν νοοῦμεν ἰσχυρόν. Αὐτὸς εἶναι δυνατὸν ἐκ τῆς συνεννοήσεως τῶν δύο ἀσθενεστέρων νὰ καταπέσῃ χωρὶς νὰ ἔχῃ τὸν τρόπον ν’ ἀντιδράσῃ. Ἐνῷ ἀντιθέτως εἰς συνδυασμοὺς πολλῶν ὑποψηφίων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτό, διότι ἔχει καὶ αὐτὸς τὸν τρόπον ν’ ἀντιδράσῃ.

§386Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἐὰν ὁ ἰσχυρὸς ἔχει γενικωτέραν ἀκτινοβολίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πέσῃ, δὲν τὸν ρίχνει κανενὸς εἴδους ἀθέμιτος συνεννόησις.

§387Γ. ΡΟΥΧΩΤΑΣ. Εἰς μικρὰς περιφερείας εἶναι δυναταὶ αἱ τοιούτου εἴδους ἀνήθικαι συναλλαγαί, ἐνῷ δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς μεγάλας περιφερείας. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἰς μὲν τὰς μεγάλας περιφερείας πρέπει νὰ ὑπάρξῃ πολυσταυρία, εἰς δὲ τὰς μικρὰς νὰ ὑπάρξῃ μονοσταυρία.

§388Α. ΖΑΚΚΑΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται αὐταὶ αἱ ἀνήθικαι συναλλαγαὶ ἀλλὰ ἐπίσης διὰ τῆς μονοσταυρίας γίνεται μία ἄλλη ἀνηθικότης νὰ.......... .... (δὲν ἠκούσθη)......... ὡρισμένοι κομματάρχαι. Ἂς δώσωμεν τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὸν πολίτην μέχρι τοῦ ἡμίσεος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν καὶ νομίζω, ὅτι θὰ κάμωμεν ὀρθὸν ἔργον.

§389ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§390Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκεται νὰ τροποποιηθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς. Ἡ Βουλὴ ἠρωτήθη σαφῶς διὰ τὴν πολυσταυρίαν καὶ ἀπεφασίσθη, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ ἡ πολυσταυρία εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ἐρωτῶ τοὺς συναδέλφους μὲ ποῖον δικαίωμα, ποῖος τοὺς ἔδωσε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιχειρήσουν τοιοῦτόν τι; Μὲ ποῖον δικαίωμα φρονεῖτε σεῖς, ὅτι εἰς τὴν μίαν περιοχὴν πρέπει νὰ ψηφίζουν οἱ πολῖται κατὰ τρόπον ὡρισμένον καὶ οἱ πολῖται τῆς ἄλλης περιφερείας νὰ ψηφίζουν κατὰ τρόπον διαφορετικόν; Διατί ὁ Ἀθηναῖος νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα μεταξὺ τῶν 20 νὰ διαλέξῃ τοὺς 5 καὶ ὁ ψηφοφόρος τῆς Ἄρτας, νὰ μὴ δύναται νὰ κάμῃ αὐτό, ἐπειδὴ ὁ κ. Χαβίνης εὐνοεῖται; Ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς εἶναι σαφὴς καὶ οὔτε ὀρθόν, οὔτε σοβαρὸν εἶναι νὰ ἐπανέλθωμεν. Ἢ θὰ ἐπανέλθῃ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἐρωτήματος, δηλαδὴ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐκ νέου ἂν πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ ἡ πολυσταυρία εἰς ὅλην τὴν χώραν ἢ ἡ μονοσταυρία ἢ τὰ τεχνάσματα αὐτὰ πρέπει νὰ λείψουν. Δὲν εἶναι ἄξιον οὔτε τῆς Βουλῆς οὔτε τῶν περιστάσεων, διὰ νὰ μετερχώμεθα τοιαῦτα τεχνάσματα. Πρέπει νὰ ἀποφασίσωμεν ἢ τὴν πολυσταυρίαν εἰς ὅλην τὴν χώραν ἢ τὴν μονοσταυρίαν εἰς ὅλην τὴν χώραν. Ἡμεῖς, οἱ προερχόμενοι ἀπὸ μικρὰς περιοχάς, θεωροῦμεν ἀπαράδεκτον τὴν διάκρισιν αὐτὴν καὶ ὑποτιμητικήν.

§391ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Βουδούρης ἔχει τὸν λόγον.

§392Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν ἐξέθεσα διὰ μακρῶν τὰς ἀπόψεις μου καὶ ἐτόνισα τὰ μειονεκτήματα τῆς πολυσταυρίας, ὅπως καὶ τὴν νόθευσιν τοῦ ἐκλογικοῦ φρονήματος, τὴν ὁποίαν δημιουργεῖ. Ὅπως, ὅμως, ἐκ τῶν ὑστέρων ἀπεδείχθη, τὰ ἐπιχειρήματά μου ἐκεῖνα ἦσαν τελείως ἄτοπα καὶ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ἐτάχθη ὑπὲρ τῆς πολυσταυρίας. Σέβομαι, παρὰ τὴν πλήρη διαφωνίαν μου, τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Δὲν εἶναι ὅμως δυνατόν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ κρύψω, τὸ ὀλιγώτερον, τὴν κατάπληξίν μου, διὰ νὰ μὴ μεταχειρισθῶ τὴν ἁρμόζουσαν φράσιν, πρὸ τῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν δημιουργεῖ ἡ ὑπὸ συζήτησιν τροπολογία, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς ἐκλογικὰς περιφερείας ποὺ ἐκλέγονται μέχρι ἑπτά, ἰσχύει ἡ μονοσταυρία καὶ πέραν αὐτῶν ἰσχύει ἡ πολυσταυρία. Καὶ ἡ κατάπληξίς μου εἶναι δεδικαιολογημένη, νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ἐάν, ἐπαναλαμβάνω, θέλωμεν νὰ συζητήσωμεν καί, μερικὲς φορές, ἀλήθειες ποὺ...

§393Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Σεῖς ὁ ἴδιος, ποὺ κατηγορεῖτε αὐτά, ἐψηφίσατε τὸ 1924 τὸν νόμον, κατὰ τὸν ὁποῖον μέχρι 5 βουλευτῶν ἦτο ἕνας σταυρὸς καὶ ἄνω τῶν 5 δύο.

§394Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὸ 1924 ἐψηφίσθη;

§395Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μάλιστα.

§396Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἔχω τόσον ζωηρὰν τὴν μνήμην νὰ ἐνθυμοῦμαι τὶ ἐψήφισα, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης μέχρι σήμερα, ἐπέρασαν τόσα χρόνια καὶ ἔχω ἀλλάξει τόσες ἰδέες καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ κάμω πράγματα, τὰ ὁποῖα ἠμποροῦσα νὰ κάμω πρὸ 24 ἐτῶν, ὥστε δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μὲ νικήσητε διὰ τοῦ ἐπιχειρήματος αὐτοῦ. Ὑπεστήριξα, κύριοι βουλευταί, τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ τῆς μονοσταυρίας, διὰ νὰ μὴ ἐμφανίζῃ ὁ πολιτικὸς κόσμος τὸ θλιβερὸν καὶ τραγικὸν φαινόμενον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει τόσον κατὰ τὸ προεκλογικὸν στάδιον, ὅσον καὶ κατὰ τὸ μετεκλογικὸν καὶ ὑπεστήριξα, ἐπίσης, εἰς ἀντίθεσιν ἄλλων κοπτομένων ὑπὲρ τῶν γενικωτέρων ἰδεῶν, ὅτι τὸ ὑποστηριζόμενον, ὅτι ἡ πολυσταυρία εὐνοεῖ τοὺς νέους ἄνδρας καὶ τὸ νέον αἷμα, εἶναι ἕνα ψεῦδος, τὸ ὁποῖον γνωρίζομεν ὅλοι. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐτάχθη ἐναντίον τῆς ἀπόψεώς μου, ἐρωτῶ ὅμως: Πῶς εἶναι δυνατόν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ λέγωμεν, ὅτι ἡ πολυσταυρία ἔχει βέβαια μειονεκτήματα, δημιουργεῖ μάλιστα τοὺς κινδύνους, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα, νὰ τοὺς δημιουργῇ μέχρι τῶν 7 βουλευτῶν καὶ ἀπὸ τοὺς 7 καὶ πάνω, διὰ μαγικοῦ τρόπου, τὰ μειονεκτήματα νὰ γίνωνται πλεονεκτήματα καὶ οἱ βρωμιὲς νὰ γίνωνται δενδρολίβανον. Κύριοι βουλευταί, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ἂς μὴ θέλωμεν νὰ καλύπτωμεν ὡρισμένα ἀποσυντεθειμένα πράγματα, μὲ φράσεις ὁσονδήποτε πομπώδεις, διότι τόσον ἡμεῖς οἱ ἴδιοι, ὅσον καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μᾶς ἀκοῦνε καὶ τῶν ὁποίων τὴν κρίσιν θὰ ἀντιμετωπίσωμεν αὔριον, γελᾶνε μὲ αὐτὰ ποὺ λέμε. Εἶναι ἀνάγκη νὰ σοβαρευθῶμεν καὶ νὰ σκεφθῶμεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λαμβάνωνται τοιαῦται ἀποφάσεις. Διατί; Διότι, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἡ αἴθουσα αὐτὴ δὲν θὰ ἦτο ἡ αἴθουσα, ὅπου ἀκούεται ἡ φωνὴ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἀλλὰ θὰ ἔμοιαζε μὲ ἕνα ραφτάδικο, τὸ ὁποῖον κόβει καὶ ράβει κοστούμια σύμφωνα μὲ τὰ μέτρα καὶ τὸ ἀνάστημα τῶν καλῶν καὶ καλοπληρωνόντων πελατῶν. (Χειροκροτήματα). Νομίζω, λοιπόν, ὅτι πρέπει νὰ σταματήσωμεν, ἔστω καὶ τὴν τελευταίαν ὥραν, καὶ θέλω νὰ ἐπαναλάβω ἐκεῖνο ποὺ ἔκαμνον οἱ μελλοθάνατοι, οἱ ὁποῖοι προσπαθοῦσαν νὰ ἐξαγνισθοῦν τὴν τελευταίαν ὥραν, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, θὰ ἦτο καλλίτερον, κ. Πρόεδρε καὶ κ. κ. Ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, οἱ δυναμικοὶ παράγοντες τῆς Βουλῆς νὰ βάλουν ὁ καθένας τους ἀπὸ μίαν διάταξιν ὅπως τοὺς συμφέρει, διότι αὐτὸ θὰ ἦτο τιμιώτερον. Τὰ ἄλλα δὲν στέκονται, ὄχι εἰς σοβαρὰν συζήτησιν, ἀλλ’ οὔτε εἰς ἐμπορικὸν κατάστημα διαφόρων εἰδῶν. Ἢ ἔχει ἐλαττώματα ἡ πολυσταυρία, τὰ ὁποῖα ἐμφανίζονται εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις, ἢ δὲν ἔχει. Ἐκεῖ ποὺ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ καὶ ἀνωδύνως καὶ ἀζημίως, ἠμπορεῖ νὰ πῇ κανεὶς παρεκτροπή, ἦτο εἰς τὰς τρεῖς πόλεις, Ἀθήνας–Πειραιᾶ–Θεσσαλονίκην, ὄχι διὰ τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι ἐλέχθησαν, οὔτε δι’ ὅσα ὑπεστήριξεν ὁ φίλος μου κ. Χαβίνης, ἀλλὰ διότι εἰς τὰς πόλεις αὐτὰς εἶναι ἐντελῶς διαφορετικὴ ἡ σύνθεσις τῶν κομμάτων καί, συνεπῶς, τὰ μειονεκτήματα τῆς πολυσταυρίας, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα καὶ τὰ ὁποῖα ἐγώ, τοὐλάχιστον, πιστεύω, δὲν ἔχουν εὐρύτερα περιθώρια ἐφαρμογῆς καὶ μονίμου κακοποιοῦ δράσεως. (Χειροκροτήματα).

§397ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Μαντᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§398Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, μετὰ δυσφορίας καὶ ἀπογοητεύσεως παρηκολούθησα τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς ἀπόψε, τὰς συζητήσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἄρθρου καὶ τὰς παλινῳδίας μὲ τὰς ὁποίας οἱ διάφοροι συνάδελφοι ὑποβάλλουν τὰς διαφόρους τροπολογίας ἐπὶ τοῦ συζητουμένου ἄρθρου. Παρηκολούθησα τὴν συζήτησιν σχετικῶς μὲ τὴν μὴ σταύρωσιν τῶν ἀρχηγῶν. Ἐπερίμενα δι’ αὐτοὺς τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, νὰ μὴ ἀποδεχθοῦν τὴν τροπολογίαν ἐκείνην διὰ τῆς ὁποίας ἐξαιροῦνται τῆς προτιμήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Διότι νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπεν ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει νὰ ἀποδεχθοῦν νὰ μὴ τίθενται ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ λαοῦ. Ἔχομεν παραδείγματα κατὰ τὸ παρελθὸν ὅπου ἀπέτυχον, μὲ τὸ ὑφιστάμενον ἀναλογικὸν σύστημα, διάφοροι Ἀρχηγοὶ κομμάτων. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἀπέτυχεν εἰς τὸν Νομὸν Σερρῶν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Ἀριστερῶν, κ. Σοφιανόπουλος. Ἀπέτυχεν ὁ μακαρίτης Παπαναστασίου. Ἀπέτυχε καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Ριζοσπαστικοῦ κόμματος Κονδύλης, εἰς τὴν ἰδιαιτέραν του ἐπαρχίαν. Καὶ ἐρχόμεθα σήμερον, κύριοι καὶ λέγομεν, ὅτι θέτομεν τοὺς Ἀρχηγοὺς ἐκτὸς τῆς κρίσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Κατεψήφισα τὴν πρότασιν ταύτην καὶ ἐξακολουθῶ νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν ἔπρεπε νὰ τεθῇ εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον, διότι καὶ οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων εἶναι πολῖται καὶ προσερχόμενοι ἐνώπιον τοῦ λαοῦ πρέπει νὰ εἶναι ἴσοι ἀπέναντι ὅλων. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι, κ. βουλευταί, ἀκόμη νὰ ἐννοήσω τὴν ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία περιορίζει τὸν ἀριθμὸν τῶν σταυρῶν ἀναλόγως τῶν περιφερειῶν. Ἐθέσαμεν ἕνα ὅριον καὶ εἴπομεν μέχρις ἑπτὰ βουλευτῶν νὰ εἶναι ἕνας σταυρός. Καὶ ἐρωτῶ. Διατί μέχρις ἑπτὰ καὶ ὄχι μέχρι δέκα ἢ δώδεκα; Ἀλλ’ αἱ διάφοροι τροπολογίαι ποὺ ὑποβάλλονται, κύριοι, δὲν εἶναι ὑπὲρ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Ἔχουν ὡς ἀντικειμενικὸν σκοπὸν μόνον τὴν ὑποστήριξιν τῶν ἐκλογικῶν συμφερόντων τῶν ὑπαβαλόντων αὐτάς. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ λέγωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβάλωμεν τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ὡς κριτήριον τὸ κομματικὸν συμφέρον ἑκάστου βουλευτοῦ. Οἱ νόμοι πρέπει νὰ εἶναι ἴσοι δι’ ὅλους καὶ ὁ πολίτης προσερχόμενος εἰς τὴν κάλπην θὰ πρέπει νὰ κάμῃ τὴν ἐπιλογήν του ἐπὶ τῇ βάσει συστήματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἰσχύῃ εἰς ὅλην τὴν Ἐπικράτειαν. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας νά λέγωμεν ὅτι τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα λειτουργεῖ, ὡς ἔπρεπεν ἐφ’ ὅσον αἱ ὑποβαλλόμεναι τροπολογίαι ἐξυπηρετοῦν, ἐπαναλαμβάνω, μόνον τὸ κομματικὸν συμφέρον ἑκάστου ἐκ τῶν ὑποστηριζόντων αὐτάς. Διὰ τοῦτο, κ. συνάδελφοι, νομίζω ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ μόλις κατελθὼν τοῦ βήματος, ὅτι θὰ ἐδικαιολογεῖτο εἰς μίαν περιφέρειαν μὲ 20–22 βουλευτὰς νὰ ὑπάρχῃ ἡ πολυσταυρία. Ἂν καὶ ἔπρεπε τὰ συστήματα νὰ εἶναι ἢ πολυσταυρία ἢ μονοσταυρία. Ὅπως ὅμως προτείνεται σήμερον, νὰ ἔχωμεν διάκρισιν τῶν διαφόρων περιφερειῶν, τοῦτο δὲν εἶναι οὔτε φρόνιμον, οὔτε ἐποικοδομητικὸν διὰ τὸ κοινοβουλευτικόν μας πολίτευμα. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἄλλως πρέπει νὰ διατυπωθῇ. Νὰ εἴπωμεν ὅτι εἰς τὰς τρεῖς μεγάλας πόλεις θὰ ὑφίσταται ἡ πολυσταυρία, ὄχι ὅμως ἡ μία περιφέρεια νὰ ψηφίσῃ μὲ μονοσταυρίαν καὶ ἡ ἄλλη μὲ πολυσταυρίαν. Μόνον μὲ τὰς προϋποθέσεις αὐτὰς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδεχθῶμεν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἐξαιρεῖ τὰς μεγάλας πόλεις. Ἐὰν θέλωμεν μονοσταυρίαν θὰ τὴν καθορίσωμεν δι’ ὅλας τὰς περιφερείας, ἄλλως νὰ παραμείνῃ ἡ πολυσταυρία. (Χειροκροτήματα).

§399ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Λαντζούνης ἔχει τὸν λόγον.

§400Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, καί εἰς τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν ἐξήγησα τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι μὲ ἀναγκάζουν νὰ ὑποστηρίξω τὸ σύστημα τῆς μονοσταυρίας καὶ εἶπον ὅτι ἡ διαπίστωσις τῆς δυνάμεως τοῦ πολιτευομένου ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, ἡ πειθαρχία τοῦ κόμματος καὶ ἡ εἰλικρίνεια ἐπιβάλλουν τὴν καθιέρωσιν τῆς μονοσταυρίας. Τοιουτοτρόπως ὁ πολιτευόμενος ἐμφανίζει τὴν πραγματικὴν ἐκτίμησιν τῆς ὁποίας ἀπολαμβάνει ἀπὸ τοὺς ἐκλογεῖς του. Ἀντιθέτως τὸ σύστημα τῆς πολισταυρίας ὑποβοηθεῖ, ὡς ἐτόνισα καὶ προχθές, τὴν δημιουργίαν συγκροτημάτων ἐντὸς τῶν συνδυασμῶν, ὑποβοηθεῖ τοὺς ὑποσυνδυασμοὺς καὶ τὴν ἀλληλοϋπονόμευσιν τῶν συνυποψηφίων, ἀποτέλεσμα τῆς ὁποίας εἶναι ἡ δημιουργία μίσους καὶ ἐμπαθείας μεταξὺ τῶν ὑποψηφίων τοῦ ἰδίου συνδυασμοῦ. Τὸ σύστημα τῆς πολυσταυρίας θὰ ἠδύνατο νὰ καθιερωθῇ μόνον διὰ τὰ τρεῖς μεγάλας πόλεις (Ἀθῆναι, Πειραιεύς, Θεσσαλονίκη) καὶ νὰ παραμείνῃ ἡ μονοσταυρία διὰ τὴν Ἐπαρχίαν, λόγῳ τῆς στενῆς περιφερείας, λόγῳ τῆς ἰδιορρυθμίας τῆς Ἐπαρχίας καὶ τῶν εἰς τὴν Ἐπαρχίαν πολιτευομένων. Διότι εἰς τὴν Ἐπαρχίαν, κ. συνάδελφοι, ὁ ἐκλογεὺς ἀνήκει βεβαίως κατ’ ἕνα ποσοστὸν εἰς τὸ κόμμα ἀλλὰ κατὰ μεγαλύτερον ποσοστὸν ἀνήκει προσωπικῶς εἰς τὸν πολιτευόμενον. Τοῦτο ὅμως δὲν συμβαίνει εἰς τὰς μεγάλας πόλεις.

§401Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Ὑποστηρίζετε τὴν ἄποψίν σας μὲ τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ συμφωνῶ ἀλλὰ μὴ ἐκτίθεσθε εἰς περιφερείας τὰς ὁποίας ἀγνοεῖτε.

§402Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Θὰ ἀναπτύξετε τὰς ἀπόψεις σας, κ. συνάδελφε, ὅταν θὰ λάβετε τὸν λόγον. Ἔχω καὶ ἐγὼ μίαν μικρὰν πεῖραν, παρ’ ὅλον ὅτι δὲν ἀνήκω εἰς τὰς μεγάλας περιφερείας.

§403Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Ἐκτιθέμενος, ὡς ἐκτίθεσθε, περιπίπτετε εἰς σφάλματα.

§404Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Νὰ τὰ εἴπετε εἰς τὴν ὁμιλίαν σας. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ δεχθῶμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξαν, ὁ κ. Βουδούρης καὶ ὁ κ. Μαντᾶς, ἢ μᾶλλον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὅταν ἡ Βουλὴ ἀντεμάχετο, ἐὰν πρέπει νὰ καθιερωθῇ πολυσταυρία ἢ μονοσταυρία καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἐπρότεινε μίαν λύσιν, διὰ νὰ συμβιβάσῃ τὰ διεστῶτα, δηλαδὴ νὰ καθορισθῇ ἡ μονοσταυρία εἰς τὰς περιφερείας ποὺ ἐκλέγουν καὶ 10 βουλευτὰς καὶ πέραν αὐτῶν νὰ ὑπάρχῃ ἡ πολυσταυρία. Ἐὰν ὅμως ὑπάρχῃ πάλιν διχογνωμία, ἔχω καταθέσει καὶ πρὸ ἡμερῶν μίαν σχετικὴν τροπολογίαν, νὰ ἐπανέλθῃ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον καθωρίζετο διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1926, δηλαδὴ νὰ θεσπισθοῦν δύο σταυροί, ἵνα ἐπιτυγχάνεται καὶ ἡ δύναμις, ἀλλὰ καὶ νὰ δίδεται μικρά τις εὐχέρεια εἰς τὸν ἐκλογέα.

§405ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Τσιτσάρας ἔχει τὸν λόγον.

§406Κ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁμολογῶ, ὅτι μένω κατάπληκτος μὲ τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ παρόντος θέματος καὶ ἀκόμη μὲ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐπιχειρεῖται ἔπειτα ἀπὸ τόσους στραγγαλισμούς, οἱ ὁποῖοι ἔγιναν εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό, νὰ ἐπιχειρῆται καὶ ὁ στραγγαλισμὸς τῶν ἀποφάσεων τῆς Βουλῆς. Ὅταν τὸ νομοσχέδιον ἀρχικῶς κατετέθη ὡς πρότασις νόμου, οὐδαμοῦ ἀνεφέρετο περίπτωσις τοῦ ἑνὸς ἢ τῶν πολλῶν σταυρῶν. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ εἰς τὸ ἄρθρον 13 ὑπέβαλε μίαν τροπολογίαν διὰ τῆς ὁποίας ἐδέχθη τὴν καθιέρωσιν τοῦ ἑνὸς σταυροῦ καθ’ ὅλην τὴν ἐπικράτειαν. Οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων καὶ εἰς δηλώσεις εἰς τὰς ὁποίας ἔκαμαν καὶ εἰς τὸν τύπον, ἀλλὰ καὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς εἶπον, ὅτι ἀφήνουν τοὺς βουλευτάς των ἐλευθέρους νὰ ψηφίσουν κατὰ βούλησιν. Ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς καὶ ἡ παροῦσα Βουλὴ μόλις προχθὲς ἀκόμη δι’ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας ἔλαβε μίαν ἀπόφασιν διὰ τῆς ὁποίας ἀπηγόρευσε τὴν καθιέρωσιν τοῦ ἑνὸς σταυροῦ καθ’ ὅλην τὴν ἐπικράτειαν. Καὶ ὅμως μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἐρχόμεθα διὰ μέσων ταχυδακτυλουργικῶν νὰ καταστρατηγήσωμεν καὶ αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς. Αἱ ἐκλογικαὶ περιφέρειαι εἰς τὴν Ἑλλάδα, κύριοι βουλευταί, εἶναι 39. Διαιροῦνται εἰς 8 κατηγορίας, ἐκ τῶν ὁποίων αἱ δύο ἐκλέγουν 2 βουλευτάς, αἱ 6 τρεῖς, αἱ 4, τέσσαρας, αἱ 7, πέντε, αἱ 6, ἕξ......... «...... (ἀναγινώσκει)......». Καὶ ὑπάρχουν καὶ ἑπτὰ περιφέρειαι, αἱ ὁποῖαι ἐκλέγουν ἀνὰ 9 βουλευτὰς καὶ ἄνω. Κατὰ ποίαν λογικὴν καὶ κατὰ ποῖον δίκαιον εἶναι δυνατὸν εἰς μίαν περιφέρειαν νὰ ἐφαρμοσθῇ σύστημα διάφορον τῆς ἄλλης; Ἐλέχθησαν τόσα πολλὰ εἰς τὴν παροῦσαν συζήτησιν, ὥστε δὲν νομίζω, ὅτι χρειάζεται μεγαλυτέρα ἀνάπτυξις τοῦ ζητήματος. Ἡ καθιέρωσις τοῦ ἑνὸς σταυροῦ ἔχομεν τὴν γνώμην, ὅτι ἀποτελεῖ δέσμευσιν εἰς τὴν ἐκδήλωσιν τῆς διαθέσεως τοῦ ψηφοφόρου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέφερον πολλοί, ὅτι εἰς τὰς μικρὰς περιφερείας πρέπει νὰ τεθῇ εἷς σταυρός, διότι ἐκλέγονται εἷς ἢ δύο ὑποψήφιοι, δὲν νομίζω ὅτι εὐσταθεῖ, διότι μέσα εἰς τοὺς πολλοὺς σταυροὺς ὑπάρχει καὶ ὁ εἷς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἐπειδὴ τὸ θέμα εἶναι τελείως ἐξηντλημένον, ἤθελα νὰ εἴπω, νὰ μὴ παραπονῆται ἡ Βουλὴ ὅταν δυσφημίζεται καὶ ὅταν ὁ κόσμος ἀσχάλλῃ εἰς βάρος της, ὅταν τὴν μίαν ἡμέραν λαμβάνῃ μίαν ἀπόφασιν καὶ τὴν ἑπομένην ἡμέραν, διότι τὰ παρασκήνια δὲν εὗρον ἱκανοποιητικὴν λύσιν, θέλει νὰ τὴν μεταβάλῃ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον προτείνω τὴν ἀπόρριψιν τῆς τροπολογίας αὐτῆς.

§407ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθ. Παπαθανάσης ἔχει τὸν λόγον.

§408ΑΘ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, διότι ἐξηντλήθη τὸ θέμα. Ἡμεῖς ἔχομεν διάφορον γνώμην. Συμφωνοῦμεν ὅμως ἐπὶ τοῦ γεγονότος ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπανέρχεται ἡ Βουλὴ ἐπὶ ἑνὸς τοιούτου θέματος ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀμφιβάλλω, κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάλογον παράδειγμα εἰς τὴν μακρὰν ἱστορίαν τοῦ τόπου μας, ἐπὶ τοιούτου κεφαλαιώδους ζητήματος, τὸ ὁποῖον συνδέεται μὲ τὴν ἐκλογὴν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους, νὰ ζητῶμεν νὰ ἐπανέλθωμεν δι’ οἱονδήποτε λόγον καὶ νὰ ἀναιρῶμεν τὰς προηγουμένας ἀποφάσεις. Αὐτὸ καὶ μόνον νομίζω, ὅτι ἀποτελεῖ τὸ μεγαλείτερον ἐπιχείρημα διὰ τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει οὔτε εἰς ψηφοφορίαν νὰ τεθῇ κἂν ἡ τοιαύτη πρότασις.

§409ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Χλουβεράκης ἔχει τὸν λόγον.

§410Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι ἑνὸς κακοῦ δοθέντος μύρια ἕπονται. Ἐφ’ ὅσον συνεφώνησαν τὰ τρία μεγάλα κόμματα διὰ τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικὴν καὶ δὲν ἔλαβον θέσιν οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν τριῶν κομμάτων καὶ ἐπὶ ἑνὸς τοιούτου θεμελιώδους σημασίας ζητήματος τῶν σταυρῶν, νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἡ Βουλὴ νὰ εἶχε καὶ τὴν εὐχέρειαν νὰ καταψηφίσῃ τὴν ἐνισχυμένην ἀναλογικήν, διότι θὰ ἔπρεπεν οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, ἐφ’ ὅσον ἐτέθη διάταξις λέγουσα, ὅτι θὰ πριμοδοτοῦνται τὰ κόμματα τὰ ὁποῖα θὰ λάβουν τὸ 17%, θὰ ἔπρεπε πραγματικὰ νὰ ἀποφασίσουν καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν σταυρῶν, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι, ἐφ’ ὅσον τὸ ζήτημα τῆς πολυσταυρίας ἐπαφίεται εἰς τὴν κρίσιν τῶν βουλευτῶν καὶ ἐφ’ ὅσον εἶναι ὑποχρεωτικὸν δι’ ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι εὑρισκόμεθα ἤδη ἐν ἐνεργείᾳ καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ θεωρηθοῦμε ὡς ἀρχηγεύοντες τῶν διαφόρων συνδυασμῶν, εἰς τὰς διαφόρους ἐπαρχίας, εἶναι εὔλογον χάριν τῆς τύχης ἡμῶν αὐτῶν νὰ λαμβάνωμεν πάντοτε εἰς τὸν συνδυασμὸν τοὺς ὑποψηφίους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ εἶναι ἱκανοὶ καὶ δὲν θὰ ἔχουν καὶ καμμίαν προσωπικὴν μεγάλην ἀξίαν, ἐπιρροὴν καὶ ἐκτίμησιν ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν καὶ ἐπιπλεύσωμεν εἰς τὸν συνδυασμόν. Ἑπομένως, ἦτο καθῆκον τῶν Ἀρχηγῶν νὰ ἐπιβάλουν τὴν μονοσταυρίαν, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ δυνηθοῦν πραγματικὰ νὰ ἐκλεγοῦν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀξιώτεροι εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν μεγαλυτέραν δύναμιν ψήφων, διότι δὲν εἶναι νοητὸν πῶς οἱ Ἀρχηγοὶ ἐνῷ λέγουν, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ τὸ 17% εἰς τὴν πριμοδότησιν, ἐν τούτοις δὲν ἐνδιαφέρονται διὰ τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ μποῦν εἰς τὸν συνδυασμόν, διὰ νὰ συγκεντρώσουν τὴν ἀξίαν καὶ τὴν δύναμιν τῶν ψήφων. Διότι θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον, ἐφ’ ὅσον ἡμεῖς θὰ ἐνδιαφερώμεθα διὰ τὴν προσωπικήν μας καὶ μόνον ἐπιτυχίαν—καὶ δι’ αὐτὸ γίνεται ὁ ἀγὼν τῆς πολυσταυρίας — τὸ ἀτομικόν μας συμφέρον νὰ καθορίσῃ τὴν στάσιν ποὺ θὰ τηρήσωμεν. Ἀναμφισβητήτως, πηγαίνοντες εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ ἀναλαμβάνοντες τὸν καταρτισμὸν τῶν συνδυασμῶν, δὲν νομίζω, ὅτι θὰ πάρωμεν ἕνα πρόσωπον ἄξιον καὶ τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς ὑπερτερῇ εἰς δύναμιν ψήφων. Θὰ κάνωμεν ὅλους τοὺς μαθηματικοὺς ὑπολογισμούς, διὰ νὰ εἴμεθα ἡμεῖς βέβαιοι, ὅτι θὰ ἐπιτύχωμεν καὶ θὰ κάμωμεν μέγα κακὸν εἰς τὸ κόμμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκομεν, διότι ὑπάρχει ἡ πιθανότης, παραμερίζοντες χάριν τῆς ἀτομικῆς ἐπιτυχίας πρόσωπα ἱκανά, νὰ μὴ συγκεντρώσῃ τὸ κόμμα εἰς ὃ ἀνήκομεν τοὺς ἀπαιτουμένους ψήφους καὶ νὰ χάσῃ τὴν δευτέραν κατανομήν.

§411Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Συμφωνῶ ἀπολύτως καὶ ὑπερθεματίζω μὲ ὅσα λέγετε, ἀλλὰ μὴ λησμονῆτε ὅτι ἔγινε ἕνα κάτι χειρότερον, τὰ ἀποτελέσματα τοῦ ὁποίου ἀφήνω εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, ὅτι οἱ περισσότεροι ἐκ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων δὲν ἔκαμαν αὐτὸ ποὺ λέγετε, ἀλλὰ δὲν ἐτόλμησαν νὰ εἴπουν τὴν γνώμην των, δι’ ἕνα τοιοῦτον σοβαρὸν ζήτημα καὶ τοῦτο εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους, διὰ πολλοὺς λόγους ἔγινε διὰ νὰ μὴ δυσαρεστήσουν κανένα. Αὐτὸ εἶναι τὸ θλιβερὸν καὶ τὸ ἀπογοητευτικόν.

§412Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐδόθη ἐλευθερία ἐκ μέρους τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, εἰς τὸ σοβαρὸν αὐτὸ ζήτημα τῶν σταυρῶν καὶ δέν ἐδόθη δυστυχῶς ἡ ἐλευθερία εἰς τοὺς Βουλευτάς, ἐὰν πρέπει νὰ ἀπορρίψωμεν τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀκατανόητον ἑλληνικώτατον κατασκεύασμα, παρόμοιον τοῦ ὁποίου δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν ἱστορίαν τὴν πολιτικὴν ὅλων τῶν χωρῶν, δηλαδὴ τὸ σημερινὸν σύστημα τῆς ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς.

§413Π. ΠΕΝΝΑΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν εἶνε ἀνάγκη νὰ παίρνωμεν ἀντίγραφα.

§414Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Εἶναι πρωτότυπα. Θὰ ἴδητε μετὰ τὰς ἐκλογὰς τότε τὴν πρωτοτυπίαν αὐτήν. Ὁ κ. Κανελλόπουλος εἶπε προχθές, ὅτι στήνεται παγὶς εἰς τὸ Ἔθνος καὶ ἐκεῖ ἔπρεπε νὰ σταματήσῃ ὁ κ. Κανελλόπουλος, τὴν ὁποίαν παγίδα μετεκλογικῶς θὰ τὴν ἴδωμεν καὶ συμφωνῶ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα τοῦ ἑνὸς σταυροῦ ἢ τῶν πολλῶν σταυρῶν πρέπει πραγματικὰ νὰ τεθῇ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῶν κομμάτων καὶ τῆς πλευρᾶς τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσέλθουν εἰς τοὺς συνδυασμούς, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ πολυσταυρία εἶναι ἡ ἐπαιτεία καὶ τῶν συνυποψηφίων καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τέλος πάντων θὰ κάμουν τοὺς συνδυασμούς. Διότι θά πάῃ ὁ ὑποψήφιος καὶ θὰ εἰπῇ, σὲ παρακαλῶ βάλε καὶ ἕνα σταυρὸν ἀκόμη καὶ θὰ περιφέρουν τὸν δίσκον τῆς ἐπαιτείας καὶ θὰ ἀποτύχῃ ἀναμφιβόλως ὁ ἐκλεκτὸς τοῦ λαοῦ. Νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, καίτοι οἱ ἀρχηγοὶ δὲν ἔλαβον καμμίαν θέσιν ἐπὶ τοῦ σοβαρωτάτου αὐτοῦ θέματος τῶν σταυρῶν, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλή, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν προχθὲς ἀπερρίψαμεν τὴν μονοσταυρίαν νομίζω, ὅτι θὰ δύναται νὰ ἀποφανθῇ ἐκ νέου ὑπὲρ τῆς μονοσταυρίας χάριν τῶν ὅσων ἐξέθεσα. Νομίζω, ὅτι πρέπει μέχρι 10 βουλευτῶν νὰ ὑπάρχῃ ἡ μονοσταυρία χάριν τῶν προσωπικοτήτων τῶν ἐπαρχιῶν καὶ τῆς ὑπαρχούσης προτιμήσεως, εἰς δὲ τὰς μεγάλας πόλεις, ποὺ ἔχουν ἄνω τῶν 10 βουλευτῶν, νὰ ὑπάρχῃ ἡ πολυσταυρία.

§415ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Ρῖζος ἔχει τὸν λόγον.

§416Χ. ΡΙΖΟΣ. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ μακρὸν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον φρονῶ, ὅτι ἐξηντλήθη ὑπὸ τῶν προηγουμένων ρητόρων. Θέλω μόνον νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει σας μίαν ὡρισμένην ἄποψιν, ἡ ὁποία κατ’ ἐμὲ εἶναι ἀρκετὰ σοβαρά. Τὸ ζήτημα τῆς ἀνισότητος εἶναι ἀναμφισβήτητον, τὸ ζήτημα τῆς ἀνακολουθίας πρὸς τὴν προηγουμένην ἀπόφασιν ἐπίσης. Καὶ δὲν χρειάζεται νὰ προσθέσω τίποτε. Κύριοι, καὶ ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ, ἀλλὰ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θέλει τὸ σύστημα αὐτό. Θέλει νὰ κάμῃ ἐπιλογὴν προσώπων. Διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς, κύριοι, δεσμεύομεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην του ἐπὶ τῶν προσώπων τοῦ συνδυασμοῦ. Κύριοι, ἡ τροπολογία αὐτὴ εἶναι ἀντιπαθὴς εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ προσθέτω τοῦτο, ὅτι Βουλὴ ἐκλεγομένη ὑπὸ σύστημα ἀντιπαθὲς διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, δὲν δύναται νὰ εἶναι βιώσιμος. Μὴ θελήσωμεν κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῆς Βουλῆς νὰ καταστήσωμεν καὶ τὴν μέλλουσαν Βουλὴν βραχυχρόνιον πρὸς μεγάλην ζημίαν τῶν συμφερόντων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα).

§417Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς ἀκριβεῖς ἀριθμοὺς τῶν βουλευτικῶν περιφερειῶν, αἱ ὁποῖαι ἐκλέγουν ἄνω τῶν ἑπτὰ καὶ ἄνω τῶν 10 βουλευτῶν, διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν ἀναγκαίων συμπερασμάτων, κατόπιν τῆς ἀπορρίψεως κατ’ ἀρχὴν τῆς μονοσταυρίας κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐκ τοῦ καταλόγου αὐτοῦ ἐμφαίνεται, ὅτι αἱ περιφέρειαι, αἱ ὁποῖαι ἐκλέγουν ἄνω τῶν ἑπτὰ βουλευτῶν, ἐκλέγουν ἐν τῷ συνόλῳ 105 μόνον βουλευτάς. Ἑπομένως 145 βουλευταί, δηλαδὴ τὸ μεγαλύτερον τμῆμα τῶν βουλευτῶν, ἐκλέγεται ἀπὸ περιφερείας κάτω τῶν 7. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς περιφερείας τὰς ἐχούσας ἄνω τῶν 10 βουλευτῶν ἔχουν 71 μόνον βουλευτάς. Καί ἐρωτᾶται: πῶς εἶναι δυνατόν, ὅταν ἡ Βουλὴ ἀπέρριψε τὴν μονοσταυρίαν, σήμερον νὰ τὴν ἐπαναφέρῃ διὰ τῆς ἐμμέσου αὐτῆς μεθόδου εἰς τὸ μεγαλύτερον τμῆμα τῆς Ἐπικρατείας; Νομίζω, ὅτι στερεῖται πλέον σοβαρότητος ἡ συνέχισις τῆς συζητήσεως αὐτῆς.

§418Π. ΜΠΕΡΤΣΕΚΑΣ. Ὕστερα ἀπὸ τὴν κακοποίησιν ποὺ ὑπέστη τὸ ἀληθὲς νόημα τῆς δημοκρατίας μὲ τὸν νόμον περὶ ἐνισχυμένης ἀναλογικῆς, ἔρχεται νὰ προστεθῇ μία τροπολογία, ἡ ὁποία ὑποχρεώνει τὸν ἐκλογέα εἰς ἕνα μόνον πρόσωπον καὶ ἐγὼ ἑνώνω τὴν φωνήν μου μὲ τοὺς ἄλλους συναδέλφους, ὕστερα ἀπὸ τὴν νωπὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἐνῷ ἀπεφάνθη ὅτι καθ’ ἅπασαν τὴν Ἐπικράτειαν ὁ ἕνας σταυρὸς καταργεῖται, ἐρχόμεθα τώρα νὰ ἀποφασίσωμεν τὸ ἀντίθετον.

§419ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Μανιαδάκης ἔχει τὸν λόγον.

§420Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, πρὸ τριῶν ἡμερῶν ἐλάβομεν μίαν ἀπόφασιν νὰ ἰσχύῃ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἡ πολυσταυρία. Ἤδη διὰ τῆς νέας προτάσεως ἐπανερχόμεθα καὶ προσπαθοῦμεν δι’ ἐμμέσων ἑλιγμῶν νὰ ἀκυρώσωμεν τὴν προηγουμένην ἀπόφασιν καὶ πρόκειται περὶ ἀκυρώσεως δεδομένου, ὅτι ἐκ τῶν 39 ἐκλογικῶν περιφερειῶν, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Ἑλλάς, αἱ 26 εἶναι μέχρι ἓξ βουλευτῶν. Συνεπῶς πᾶμε νὰ καταργήσωμεν εἰς τὰς 26 περιφερείας ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπεφασίσαμεν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν. Ἄσχετα συνεπῶς μὲ τὰς θεωρίας καὶ τὰς δοξασίας περὶ ἴσων δικαιωμάτων, περὶ ἴσης μεταχειρίσεως κ.λ.π., προβάλλεται αὐτὸ τὸ ἐρώτημα. Θὰ ἀκυρώσωμεν τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν διὰ 26 περιφερείας καὶ θὰ τὴν ἀφήσωμεν μόνον εἰς τὰς 13; Τότε διατί ἔγιναν αὐταὶ αἱ πολύωροι συνεδριάσεις, συζητήσεις, ἀγορεύσεις καὶ ἡ ψηφοφορία; Νομίζω, ὅτι οἱ ἀτομικοὶ ὑπολογισμοὶ τῶν ὀρεγομένων τὴν μονοσταυρίαν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ εἶναι τύποι κοτζαμπάσηδων, ἐναντίον τῶν ὁποίων ὀφείλομεν νὰ βάλωμεν. (Χειροκροτήματα). Εἶναι ἀνάγκη, κύριοι, νὰ διευκολύνωμεν τὴν εἴσοδον νέων στοιχείων. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι διαρκῶς μέσα εἰς τὴν Βουλὴν αὐτὴν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θὰ λέγουν, πρὸ 50 ἐτῶν εἴχατε, κύριε συνάδελφε, ψηφίσει αὐτὸ τὸ ἄρθρον. Διότι ὅσον γερὸς κομματάρχης εἶναι τόσον μεγαλυτέραν κομματικὴν συναλλαγὴν ἔχει εἰς βάρος τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου.

§421ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὑπεβλήθησαν αἱ ἑξῆς προτάσεις. Πρώτη πρότασις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ ἀριθμοῦ βουλευτῶν, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται ὅπως θεσπισθῇ ἡ μονοσταυρία μέχρι τοῦ ἀριθμοῦ 10 βουλευτῶν. Δευτέρα πρότασις διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται ἡ μονοσταυρία μέχρι τοῦ ἀριθμοῦ 6 βουλευτῶν συμπεριλαμβανομένων. Ἐκτὸς αὐτῶν, ὑπεβλήθη καὶ τρίτη πρότασις ἡ ἑξῆς: «Οἱ ὑπογεγραμμένοι βουλευταὶ παρακαλοῦν νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ...... (ἀναγινώσκει)......».

§422Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀσφαλῶς ἐλήφθη μία ἀπόφασις εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν. Ὅταν συζητῆται ἕνα νομοσχέδιον εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, συζητοῦνται τὰ ἄρθρα του. Εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν γίνεται ἀνασυζήτησις τῶν ἄρθρων. Δὲν δυνάμεθα νὰ λέγωμεν ἑπομένως, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐπανέλθωμεν.

§423Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι πᾶσα περαιτέρω συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν σταυρῶν καὶ πᾶσα περαιτέρω ὑποβολὴ προτάσεων, ἐκθέτει τὸ κῦρος τοῦ Κοινοβουλίου ἀνεπανορθώτως. Σήμερον εἶναι ἀδύνατον νὰ πείσωμεν καὶ τὸν τελευταῖον Ἕλληνα πολίτην, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἀσχολεῖται μὲ συμφέροντα ἐνδιαφέροντα τὸν λαὸν καὶ τὸ Ἔθνος. Εἶναι ἀδύνατον νὰ πεισθῇ καὶ ὁ τελευταῖος πολίτης ἐπὶ τρεῖς ὁλοκλήρους συνεδριάσεις καὶ ἐπὶ τόσας ὥρας νὰ συζητῶμεν μόνον καὶ μόνον ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν προσωπικῶς ἕνα ἕκαστον ἐξ ἡμῶν καὶ ἐπὶ θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς ἀτομικὰ συμφέροντά μας. Δὲν νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ συζητῶμεν ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας. Νομίζω, ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ πρέπει νὰ θεωρηθῇ λῆξαν καὶ ἡ Βουλὴ νὰ σεβασθῇ προγενεστέραν της ἀπόφασιν καὶ νὰ συνεχίσῃ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν ὑπολοίπων ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἄλλως ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ ἐπανάληψις τῶν συζητήσεων αὐτῶν, ἐκθέτει πράγματι τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς.

§424Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὴν ἐξέλιξιν τῆς συζητήσεως. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συζήτησιν, κύριε Πρόεδρε, σεῖς ὁ ἴδιος μετὰ τὴν γενομένην ἐπανάληψιν τῶν ἰδίων πραγμάτων ποῦ ἠκούσθησαν, εἴπατε ὅτι κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν θὰ τεθοῦν εἰς ψηφοφορίαν αἱ προτάσεις τῶν κ. βουλευτῶν, ἀνεξαρτήτως ἐὰν ἐπιψηφισθοῦν ἢ ἐὰν καταψηφισθοῦν. Τὸ ζήτημα εἶναι νὰ τεθοῦν αἱ προτάσεις αὐταὶ εἰς ψηφοφορίαν. Ἡ Κυβέρνησις, ἡμεῖς, ἡ Ε.Π.Ε.Κ., σεῖς κύριε Πρόεδρε, εἴπατε ὅτι θὰ θέσετε ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, τὰς τροπολογίας αὐτὰς ἔστω καὶ ἐὰν ἀπορριφθοῦν. Ἔχει λοιπὸν τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ἀναλάβει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ θέσῃ εἰς ψηφοφορίαν αὐτὴν τὴν πρότασιν. Νὰ τὴν θέσετε καὶ ἂς ἀπορριφθῇ. Διατί νὰ κάμωμεν μακρὰς συζητήσεις; ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι, δύο ἕως τρεῖς προτάσεις νὰ ἀπορριφθοῦν καὶ νὰ τελειώσῃ τὸ θέμα.

§425ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς δευτέρας προτάσεως, θέλετε νὰ γίνῃ ψηφοφορία ἢ ἐπὶ τῆς πρώτης;

§426Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ γίνῃ ἐπὶ τῆς ἀπωτέρας.

§427Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παραμένουν δύο μέθοδοι διὰ νὰ λύσωμεν τὸ πρόβλημα. Ἢ θὰ ἀκολουθήσωμεν τὸν κανονισμὸν ἢ θὰ πρέπῃ νὰ γίνῃ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ἀπωτέρας προτάσεως, ἄλλως θὰ πρέπῃ νὰ γίνῃ μία ψηφοφορία μέχρι 6 βουλευτῶν, μετὰ ταῦτα ἄλλη μέχρι 7 καὶ ἄλλη μέχρι 8. Αὐτὸ ἀποτελεῖ διακωμῴδησιν τῆς Βουλῆς.

§428Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἀποτελεῖ καμμίαν διακωμῴδησιν τῆς Βουλῆς τὸ νὰ τίθενται εἰς ψηφοφορίαν αἱ ὑποβαλλόμεναι προτάσεις. Τώρα δύο προτάσεις ὑπάρχουν. Μία, ἡ ὁποία ζητεῖ νὰ καθιερωθῇ ἕνας σταυρὸς μέχρι καὶ 10 βουλευτῶν καὶ μία μέχρι καὶ 6. Ἡ τρίτη πρότασις, ἡ ὁποία ζητεῖ νὰ καθιερωθῇ πολυσταυρία εἰς ὅλον τὸ Κράτος, δὲν εἶναι πρότασις. Ὁ ἰσχύων νόμος ἔχει θεσπίσει τὴν πολυσταυρίαν. Κατεβλήθη κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τῶν ἄρθρων πρότασις νὰ ἀντικατασταθῇ ἡ πολυσταυρία διὰ τῆς μονοσταυρίας καὶ ἀπερρίφθη. Ἑπομένως, ἐὰν δὲν μεταβληθῇ ὁ ἰσχύων νόμος ἰσχύει ἡ πολυσταυρία. Εἶναι ἀκατανόητον νὰ τίθεται σήμερον ὑπὸ ψήφισιν πρότασις, ἐὰν θὰ ἰσχύσῃ ἢ ὄχι ἡ πολυσταυρία. Κατόπιν αὐτῶν παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις μέχρι 10 καὶ νὰ ἀπορριφθῇ ἡ μέχρις 7.

§429Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τῶν κ. κ. βουλευτῶν μέχρι καὶ 6.

§430Α. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ πρότασις μέχρις 7. Ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ὑπέγραψα καὶ ἐγὼ ἔλεγε μέχρις 7, ἐκτὸς ἐὰν ἐπλαστογραφήθη.

§431Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ πρότασις λέγει μέχρις 7, μὴ συμπεριλαμβανομένου τοῦ 7.

§432Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν ὑπεβλήθη μία τροπολογία ὡρισμένων συναδέλφων, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὰ χαρτιά σας καὶ ἐδόθη καὶ μέσα διὰ νὰ πολυγραφηθῇ, εἰς τὴν ὁποίαν ἀναγράφεται νὰ τίθεται ἕνας σταυρὸς ὅταν οἱ ὑποψήφιοι εἶναι μέχρις 6. Αὐτὰ προκειμένου περὶ ἁπλῆς Βουλῆς. Ὁρίζει ἐπὶ πλέον τὸν σταυρὸν τῶν βουλευτῶν ἐπὶ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Αὐτὴ ἡ τροπολογία, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπῃ νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν.

§433ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῦ εἶναι ἡ τροπολογία αὐτή;

§434Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἔχει δοθῆ πρὸς πολυγράφησιν.

§435Γ. ΧΑΤΖΗΣΤΑΥΡΗΣ. Διατί νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἕνα σύστημα ἑνιαῖον δι’ ὅλον τὸ Κράτος;

§436Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, πρὸς μείζονα σαφήνειαν ἤθελα νὰ παρακαλέσω.......... (Θόρυβος)

§437ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. Οἱ παραδεχόμενοι λέγωσι «Ναί», οἱ μὴ παραδεχόμενοι... (θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§438Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν συνέστησα νὰ τυπωθῇ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Στράτου καὶ τῶν ἄλλων καὶ...

§439ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπερρίφθη ἡ τροπολογία αὐτή.

§440Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἔχει γίνει μία σύγχυσις. Ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ὑποβάλλομεν ἡμεῖς εἶναι 1 ἕως 7, δηλαδὴ συμπεριλαμβάνεται καὶ τὸ 7.

§441Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἀπεσύραμεν τὴν τροπολογίαν ἡ ὁποία λέγει 6.

§442Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐπειδὴ ὑπάρχει διχογνωμία μεγάλη πρέπει νὰ τηρηθοῦν τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα. Νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ ἀπωτέρα πρότασις. Καὶ ἀπωτέρα λέγεται ἐκείνη ἡ πρότασις ἡ ὁποία ψηφιζομένη δὲν ἐμποδίζει νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν καὶ ἡ ἄλλη πρότασις. Ἐὰν ψηφισθῇ τῶν 6–7 δὲν ἐμποδίζει τίποτε νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν καὶ ἡ πρότασις τῶν 10....... (Θόρυβος κωδωνοκρουσίαι).

§443ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ 5′. (Ὥρα 10.40′ μ. μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 11.25′ μ. μ.).

§444ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§445Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρεκάλουν νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις, διότι, ἐνῷ ἡ διακοπὴ ἐγένετο διὰ 5′, ἀνεμέναμεν ἐπὶ ¾ τῆς ὥρας.

§446ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§447ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν διὰ νὰ τελειώνωμεν. Ὑπάρχει πρότασις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν, ὅπως διεξαχθῇ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ἑξῆς προτάσεως: «Οἱ κάτωθι ὑπογεγραμμένοι βουλευταὶ προτείνουν ὅπως γίνῃ ὀνομαστικὴ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως κατὰ τὴν ὁποίαν, δύναται ὁ ἐκλογεὺς νὰ ἐκφράσῃ τὴν προτίμησίν του ὑπὲρ ἑνὸς τῶν ὑποψηφίων τοῦ συνδυασμοῦ, σημειῶν ἕνα σταυρὸν παραπλεύρως τοῦ προτιμωμένου ὑποψηφίου, εἰς ἃς περιφερείας ἐκλέγονται μέχρι καὶ 10 βουλευτῶν δι’ ἁπλῆν Βουλήν. Οἱ προτείνοντες βουλευταὶ 1) Γ. Σερπᾶνος, 2) Γ. Ταρμπάζης, 3) Α. Κοκκέβης, 4) Φ. Μανουηλίδης, 5) Μ. Στεφανίδης, 6) Γ. Βασιλειάδης, 7) Θ. Χαβίνης, 8) Δ. Λαντζούνης, 9) Α. Δερδεμέζης, 10) Κ. Σπηλιόπουλος, 11) Ι. Μποῦτος, 12) Μ. Χλουβεράκης, 13) Κ. Ταλιαδούρης, 14) Ν. Δεληβοριᾶς, 15) Δ. Παπασπύρου, 16) Ἀχ. Γεροκωστόπουλος, 17) Π. Κατσώτας, 18) Γ. Ἀναγνωστόπουλος, 19) Ν. Ἔξαρχος, 20) Ι. Γιαννόπουλος, 21) Κ. Γκότσης, 22) Π. Λιαροῦτσος».

§448Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀποφανθῇ ἀρνητικῶς τί θὰ γίνῃ;

§449ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἔλθῃ ἡ ἄλλη πρότασις.

§450Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀποφανθῇ ἀρνητικῶς, τὸ ὄχι θὰ εἶναι μικτόν. Ἄλλοι μὲν θὰ ἔχουν εἰπῆ ὄχι διότι εἶναι γενικῶς ἐναντίον τῆς μονοσταυρίας, ἄλλοι ὅμως θὰ ψηφίσουν ὄχι, διότι εἶναι ἐναντίον τῆς μονοσταυρίας εἰς τόσον μεγάλην περιφέρειαν. Τὸ ὄχι δὲν σημαίνει ὅτι ἀποκλείεται ἡ μονοσταυρία εἰς περιφερείας τῶν τριῶν λ.χ. βουλευτῶν.

§451ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει μία πρότασις θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν καὶ ἀναλόγως τοῦ ἀποτελέσματος θὰ ἴδωμεν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν λέγουσι ΝΑΙ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι αὐτὴν λέγουσιν ΟΧΙ. Παρακαλῶ ὅπως προσέλθουν ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Β. Μουράτογλου καὶ Ν. Δεληβοριᾶς. (Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν ἄρχεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, τῶν κ.κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως εἰς τὸ τεθὲν ἐρώτημα:

Διεξαχθείσης ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς ἀνακοινοῦται τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα:)

§452ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 148. Ὑπὲρ τῆς προτάσεως 63. Κατὰ τῆς προτάσεως 83 καὶ ἠρνήθησαν ψῆφον 2. Ἑπομένως ἡ πρότασις ὅπως εἰς τὰς περιφερείας ὅπου ἐκλέγονται μέχρι καὶ 10 βουλευταὶ καθιερωθῇ εἷς σταυρὸς προτιμήσεως, ἀπερρίφθη. Ὑπεβλήθη καὶ ἄλλη πρότασις, ὑπογεγραμμένη παρὰ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν, ψηφοφορίας, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, περὶ καθιερώσεως ἑνὸς σταυροῦ προτιμήσεως εἰς περιφερείας ἐκλεγούσας ἀπὸ 1 μέχρι καὶ 6 βουλευτῶν.

§453Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἐφόσον ἡ Βουλὴ διὰ δύο ψηφοφοριῶν ἔχει ἀποφανθῆ ὑπὲρ τῆς πολυσταυρίας χάριν τοῦ κύρους τοῦ Σώματος, ἐπιβάλλεται νὰ μείνωμεν εἰς τὴν πολυσταυρίαν, μὲ τὴν ὁποίαν ἄλλωστε διενηργήθησαν καὶ αἱ δύο τελευταῖαι ἐκλογαί. Θὰ ἐπρότεινον ὅπως οἱ ὑποβαλόντες τὴν νέαν πρότασιν κ. κ. συνάδελφοι, ἀποσύρουν τὰς ὑπογραφάς των, ἵνα οὕτω τερματισθῇ τὸ ζήτημα. (Μεθ’ ὃ, πολλοὶ ἐκ τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν βουλευταί, ἀποσύρουν τὰς ὑπογραφάς των καὶ ἡ πρότασις θεωρεῖται μὴ γενομένη).

§454ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως τὸ ἄρθρον 13 γίνεται δεκτὸν ὡς ἔχει. Ἄρθρον 14ον. Δεκτόν;

§455ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν.

§456ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γὸ ἄρθρον 14 ἐγένετο δεκτόν. Ἄρθρον 15ον.

§457Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Διὰ νὰ μὴ δίδωμεν ἀφορμὴν εἰς παραξηγήσεις, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ εἰς τὴν παράγρ. 8 τοῦ ἄρθρου 15 μετὰ τὰς λέξεις «αἱ εἰς ἑκάστην» ἡ λέξις «ἐκλογικήν».

§458Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα.

§459ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 15 ὑπάρχει καὶ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου, ὁ ὁποῖος παρακαλεῖται νὰ τὴν ἀναπτύξῃ.

§460Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἡ διατύπωσις τοῦ σχεδίου τῶν τριῶν κομμάτων δὲν εἶναι ἐπιτυχής. Διότι ἀφοῦ ἐκκινῶμεν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν ὅτι αἱ ἕδραι τῆς βʹ κατανομῆς θὰ διατεθοῦν εἰς τὰ τρία πρῶτα κόμματα, ἀναλόγως τοῦ ποσοστοῦ τῶν ψήφων, τὸ ὁποῖον συνεκέντρωσαν εἰς ὁλόκληρον τὴν ἐπικράτειαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαρτίσωμεν τὴν διάθεσιν τῶν ἑδρῶν αὐτῶν ἐκ τῶν ὑπολοίπων. Τὸ ὑπόλοιπον εἶναι κάτι τὸ ἐντελῶς τυχαῖον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βασίζεται ἡ διάθεσις τῶν ἑδρῶν. Ἔπρεπε λοιπὸν τὸ σχέδιον τοῦ νόμου νὰ προκρίνῃ μεταξὺ δύο ἀρχῶν: Τῆς ἀρχῆς, ὅτι κάθε κόμμα εἰς τὴν βʹ κατανομὴν θὰ λάβῃ εἰς κάθε Ἐφετεῖον ἕδρας ἀναλόγως τοῦ ποσοστοῦ, τὸ ὁποῖον συγκεντρώνει εἰς ὅλην τὴν ἐπικράτειαν καὶ τῆς ἀρχῆς ὅτι κάθε κόμμα πρέπει νὰ πάρῃ ἕδρας ἀναλόγως τῆς δυνάμεως τὴν ὁποίαν ἔχει συγκεντρώσει εἰς τὸ Ἐφετεῖον καὶ εἰς τὴν περιφέρειαν. Κατὰ τὰς δύο ἀπόψεις εἰς τὸ σύνολον τῆς Ἐπικρατείας τὸ κόμμα θὰ λάβῃ τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν ἑδρῶν, ἀλλὰ σημασίαν ἔχει πόσας ἕδρας θὰ πάρῃ εἰς κάθε περιφέρειαν. Κατὰ τὴν τροπολογίαν μου, τὸ μετέχον εἰς τὴν βʹ κατανομὴν κόμμα θὰ πάρῃ ἕδρας περισσοτέρας ἐκεῖ ὅπου ἔχει μεγαλυτέραν δύναμιν ψήφων καὶ ὀλιγωτέρας ὅπου ἔχει μικροτέραν δύναμιν. Εἰς τὸ σύνολον ὅμως ὅλα τὰ κόμματα τὰ μετέχοντα εἰς τὴν βʹ κατανομὴν θὰ πάρουν ἀριθμὸν ἑδρῶν ἀναλόγως πρὸς τὸ ποσοστὸν τῶν ψήφων εἰς ὅλην τὴν Ἐπικράτειαν.

§461Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο δὲν ἔχει πρακτικὴν σημασίαν, διότι εἰς τὸ ἴδιον ἀποτέλεσμα θὰ ἀχθῶμεν.

§462Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Καὶ κατὰ τοὺς δύο τρόπους εἰς τὸ σύνολον τῆς Ἐπικρατείας, τὸ κάθε κόμμα θὰ λάβῃ τὸν ἴδιον ἀριθμὸν ἑδρῶν. Τὸ σχέδιον τῶν τριῶν κομμάτων δὲν ἀκολουθεῖ καμμίαν ἀπὸ τὰς δύο αὐτὰς ἀρχάς. Ἐνῷ ξεκινᾷ ἀπὸ τὴν ἀρχὴν ὅτι κάθε κόμμα εἰς τὸ σύνολον τῆς Ἐπικρατείας θὰ λάβῃ ἕδρας ἀναλόγως τοῦ ποσοστοῦ τῶν ψήφων, τοὺς ὁποίους θὰ συγκεντρώσῃ εἰς ὅλην τὴν Ἐπικράτειαν, προσπαθεῖ νὰ κάμῃ κατόπιν τὴν κατανομὴν εἰς τὰ Ἐφετεῖα καὶ τὰς περιφερείας ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑπολοίπων, δηλαδὴ βάσει στοιχείου ἐντελῶς ξένου πρὸς τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου.

§463Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι μὲ τὸ σύστημα αὐτὸ θὰ δημιουργήσῃ σφαίραν ἐπιρροῆς.

§464Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Δὲν δημιουργοῦνται σφαῖραι ἐπιρροῆς, ἀλλ’ εἶναι ἀποτέλεσμα ἀκριβῶς τῆς τοποθετήσεως τῶν ψηφοφόρων. Τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον εἰς τὴν περιφέρειαν ἔχει περισσοτέρας ψήφους, πρέπει νὰ ἀναδείξῃ καὶ περισσοτέρους βουλευτάς. Καὶ τὸ κόμμα τὸ ὁποῖον ἔχει ὀλιγωτέρους ψήφους, πρέπει νὰ ἀναδείξῃ ὀλιγωτέρους βουλευτάς. Δὲν εἶναι τίποτε τὸ παράδοξον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§465Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, αὐτὸ εἶναι ὀρθὸν καὶ ὀρθολογιστικόν, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὀρθολογιστικὴ βάσις τοῦ νομοσχεδίου ὅλου.

§466Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἤθελα νὰ προσθέσω καὶ τὸ ἑξῆς: Ἐφ’ ὅσον ἡ κατανομὴ τῶν ἑδρῶν, τῶν ἀδιαθέτων ἐκ τῆς πρώτης κατανομῆς, θὰ γίνῃ εἰς τὸ Ἐφετεῖον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς δυνάμεως, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ τὸ κόμμα εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτὴν καὶ θὰ ἐξασφαλισθῇ ὥστε ἐξ ἑκάστης περιφερείας, εἴτε ἁπλῆς, εἴτε μείζονος, νὰ ἀναδεικνύωνται βουλευταὶ καὶ δι’ ὅλα τὰ κόμματα τὰ μετέχοντα τῆς δευτέρας κατανομῆς, ἀνάλογα πρὸς τὰς ψήφους τὰς ὁποίας ἔχει τὸ κόμμα, ὁ βουλευτὴς ἑκάστου κόμματος μετέχοντος εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν εἰς κάθε Ἐφετεῖον, θὰ στοιχίζῃ τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν ψηφοδελτίων δι’ ὅλα τὰ κόμματα. Ἐνῷ, ἐὰν καθιερώσωμεν τὴν ἀντίθετον ἄποψιν, δηλαδὴ ἡ διάθεσις τῶν ἑδρῶν εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν νὰ γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κρατικοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψήφων, τότε, εἰς ἕνα Ἐφετεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ἕνα κόμμα ἔχει πάρει ὀλιγωτέρας ψήφους, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συνολικοῦ, τοῦ κρατικοῦ συντελεστοῦ τῶν ψήφων, ἠμπορεῖ νὰ πάρῃ πλείονας ἕδρας ἀπὸ τὸ κόμμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει περισσοτέρας ψήφους καὶ ἀντιστρόφως. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δι’ ἕναν βουλευτὴν τοῦ Α κόμματος θὰ χρειάζωνται 1.000 ψῆφοι καὶ διὰ τὸν ἄλλον βουλευτὴν 3.000 ψῆφοι. Αὐτὸ τὸ παράδοξον τὸ ἀποφεύγει ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ἔχω ὑποβάλλει καὶ τὴν ὁποίαν ἀναπτύσσω.

§467Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Νομίζω ὅτι ἡ τροπολογία τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου εἶναι περισσότερον ὀρθὴ καὶ ἀνταποκρίνεται περισσότερον εἰς τὰ πράγματα. Διότι τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα θὰ λάβουν μέρος εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, θὰ ἔχουν ἐκπροσώπησιν εἰς ὅλα τὰ Ἐφετεῖα. Εἶναι φυσικὸν ὅμως, εἰς τὸ Ἐφετεῖον ποὺ ἔχουν ὀλιγωτέραν δύναμιν, νὰ ἔχουν ὀλιγωτέρους ἀντιπροσώπους καὶ ἐκεῖ ποὺ ἔχουν μεγαλειτέραν δύναμιν νὰ ἔχουν περισσοτέρους. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἄλλης πλευρᾶς εἶναι δικαιοτάτη ἡ τροπολογία. Ἐὰν πάρωμεν τὰ ποσοστὰ τὰ ὁποῖα κάθε κόμμα ἐπῆρε καὶ τὰ ποσοστὰ τὰ ἐφαρμόσωμεν εἰς ἑκάστην περιφέρειαν, εἰς ἕκαστον Ἐφετεῖον, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ προκύψῃ, πρόσωπον τὸ ὁποῖον ἐβγῆκε μὲ τὴν πρώτην κατανομήν, νὰ εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ.... εἰς ἄλλον κόμμα. Νομίζω ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου πρέπει νὰ γίνῃ ἀποδεκτή, διότι εἶναι λογικωτάτη καὶ ἐξασφαλίζει καλλιτέραν καὶ δικαιοτέραν τὴν δευτέραν κατανομήν.

§468ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Παπαδόγιαννης ἔχει τὸν λόγον.

§469Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀντιτίθεμαι εἰς τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ συνάδελφος κ. Παπακωνσταντίνου καὶ ὀφείλω νὰ ἐκδηλώσω τὴν λύπην μου, διότι ἡ βιομηχανία τῶν τροπολογιῶν συνεχίζεται καὶ ἡ ἀποψινὴ ἑσπέρα δὲν ὑπῆρξε καὶ τόσον ἀποδοτική, διότι ἔγιναν πολλαὶ συζητήσεις ἄσκοποι. Νομίζω ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς εἶχε μίαν σκοπιμότητα. Ἠθέλησε νὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διὰ τῆς πρώτης κατανομῆς νὰ φέρῃ τοὺς ἀριστεῖς, κατὰ τεκμήριον τοὐλάχιστον ἀριστεῖς καὶ διὰ τῆς δευτέρας κατανομῆς νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν μίαν σταθερωτέραν Κυβέρνησιν ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ἡ ἁπλῆ ἀναλογική. Κατ’ ἐπιταγὴν τοῦ νόμου θεσπίζονται διάφοροι διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἐὰν ἐρευνηθοῦν αὐταὶ καθ’ ἑαυτάς, πλεῖσται τοὐλάχιστον δὲν ἔχουν τὸ στοιχεῖον τῆς δικαιοσύνης. Κατ’ ἐμὲ κανένα ἀπολύτως ἐκλογικὸν σύστημα, οὔτε τὸ πλειοψηφικόν, οὔτε τὸ ἀναλογικόν, εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ τις, ὅτι δὲν περιλαμβάνουν διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ ἀπόψεως δικαιοσύνης, εἶναι ἐλαττωματικαί. Ἕνεκα τούτου, νομίζω ὅτι αὐτὸ τὸ στοιχεῖον τῆς δικαιοσύνης, τὸ ὁποῖον ἐπικαλεῖται ὁ κ. Παπακωνσταντίνου καὶ τὸ ὁποῖον δέχονται, ὅπως ἀντιλαμβάνομαι καὶ τὰ τρία κόμματα, δὲν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθῇ καὶ μόνον ὑπ’ ὄψιν ὥστε νὰ γίνῃ ἡ δευτέρα κατανομή, ὅπως διὰ τῆς τροπολογίας προτείνεται. Νομίζω, ὅτι διὰ τῆς τροπολογίας ἐνισχύονται αἱ ἐπαρχίαι καὶ τὰ κομματικὰ φέουδα. Εἶμαι ἐντελῶς ἀντίθετος πρὸς τὴν διάταξιν αὐτήν, διότι πιστεύω ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καταπιέζονται, καταδυναστεύονται καὶ κατατυρρανοῦνται αἱ μειοψηφίαι κατὰ τρόπον ἀνελεύθερον καὶ ἀντιδημοκρατικόν. Ἐνῷ, ἐὰν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σχέδιον τῶν τριῶν κομμάτων, ὅπως ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, μὲ κάποιαν διασαφήνισιν κατὰ ἕνα ἄλλον τρόπον, θὰ ἐρρυθμίζοντο τὰ ζητήματα, ὥστε αὐτὸ τὸ ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται, θὰ ἠμβλύνετο κάπως. Κύριοι βουλευταί, ὅταν οἱ βουλευταὶ ἐκπροσωποῦν τὸ Ἔθνος, νομίζω ὅτι κατὰ μείζονα λόγον, τὰ κόμματα πρέπει νὰ ἐκπροσωποῦν τὸ Ἔθνος καὶ κατὰ μείζονα λόγον τὰ κόμματα πρέπει νὰ μὴ περιορίζουν τὴν προστασίαν των, ὑπὲρ ὡρισμένων περιφερειῶν, ἀλλὰ νὰ ἀποβλέπουν εἰς τὴν ἐξ ἴσου ἐξυπηρέτησιν ὅλων τῶν περιφερειῶν τῆς χώρας. Διότι, ὅπως πᾶμε, ἐὰν ψηφισθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις, θὰ ἐνισχυθοῦν καὶ πάλιν αἱ τοπικαὶ πλειοψηφίαι ὑπερτροφικῶς καὶ κατὰ τρόπον ποὺ θὰ ζημιώσῃ τὰς ἄλλας περιφερείας, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι κυβερνήσῃ τὸ ἕνα κόμμα καὶ τὰ ἄλλα κόμματα θὰ εὑρίσκωνται ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει.

§470ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐμφύλιον πόλεμον θὰ ἔχωμεν.

§471Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι θὰ φθάσωμεν ὡς ἐκεῖ.

§472Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ κάμωμεν καὶ δευτέρας ἐκλογὰς μὲ τὸ ἴδιο σύστημα, τότε θὰ εἶναι πανηγῦρι.

§473Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ πιστεύω τὸ ἀντίθετον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔχει μίαν σκοπιμότητα καὶ δέχομαι, ἐὰν θέλετε, ὅτι ἔχει ὡρισμένας διατάξεις αἱ ὁποῖαι ἠμπορεῖ νὰ εἶναι δίκαιοι ἢ ἄδικοι. Ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὅλα τὰ ἐκλογικὰ συστήματα ἔχουν ἀδικίας. Μὲ τὴν ἁπλῆν ἀναλογικὴν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς, ἕνα κόμμα πῆρε 10 χιλ. ψήφους καὶ δὲν ἔχει ἐκπρόσωπον ἐν τῇ Βουλῇ, διότι δὲν συνεκέντρωσε εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν τὴν βάσιν. Δὲν εἶναι αὐτὸ ἀδικία; Ὅπως, δὲν εἶναι ἄδικον, ἂν ἐφαρμοσθῇ τὸ πλειοψηφικόν, νὰ πάρῃ τὸ ἕνα κόμμα τὸ 48% καὶ τὸ ἄλλο τὸ 51% καὶ ἐν τούτοις νὰ πλειοψηφίσῃ εἰς ἀριθμὸν βουλευτῶν τὸ κόμμα τὸ ὁποῖον ἔλαβε τὸ 48%; Μὴ ἐρευνᾶτε, λοιπόν, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς τὸ θέμα.

§474Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἡ ἀδικία, ὅμως, ἐκεῖ θὰ εἶναι κατανεμημένη κάπως.

§475Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ πιστεύω εἰς τὴν ἄποψιν, ὅτι μὲ τὴν πρώτην κατανομὴν ἐκλέγονται οἱ κατὰ τεκμήριον τοὐλάχιστον ἀριστεῖς καὶ ἐπὶ πλέον, δίδεται ἡ εὐκαιρία εἰς τὸν λαὸν νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ὡς βουλευτάς ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐκπροσωποῦν τὰς τάξεις καὶ τὰς ροπὰς αἱ ὁποῖαι ἐμφανίζονται εἰς τὴν κοινωνίαν καί, μὲ τὴν δευτέραν κατανομήν, ἐνισχύονται τὰ μεγάλα κόμματα διὰ νὰ κάμουν μίαν σταθερὰν Κυβέρνησιν. Ὥστε, δὲν εὑρίσκω τόσον μεγάλα τὰ ἐλαττώματα τοῦ συστήματος.

§476Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, συζητεῖτε;

§477Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ ἀπαντῶ εἰς μίαν διακοπὴν τὴν ὁποίαν, ἴσως, δὲν παρηκολουθήσατε, κύριε Πρόεδρε.

§478Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Τὸ εἴπατε τρεῖς φοράς.

§479Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἀπήντησα εἰς μίαν διακοπὴν τὴν ὁποίαν μοῦ ἔκαμαν, ὅτι τὸ σύστημα εἶναι ἄδικον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐγὼ θὰ καταψηφίσω τὴν πρότασιν αὐτήν, ἡ ὁποία εὑρίσκω ὅτι δὲν ἐξυπηρετεῖ τὸ γενικώτερον συμφέρον, διότι ἐπαναλαμβάνω, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ τῆς κατανομῆς ἐνισχύονται αἱ ἐπαρχίαι καὶ τὰ κομματικὰ φέουδα.

§480Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Πῶς θέλετε νὰ γίνῃ ἡ κατατομή;

§481Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Μὲ τὸ σύστημα ποῦ καθορίζει τὸ νομοσχέδιον τῶν τριῶν κομμάτων διασαφηνιζόμενον.

§482Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Διὰ νὰ ἐπιτύχητε, τί;

§483Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἐρώτησίς σας ἄγει εἰς τὸ νὰ μοῦ ἀποδείξητε ὅτι εἶναι ἄδικος ἡ κατανομή, ὅπως τὴν καθορίζει τὸ Κυβερνητικὸν σχέδιον.

§484Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Τί ἐπιδιώκομεν διὰ τῆς δευτέρας κατανομῆς;

§485Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπιδιώκομεν νὰ ἐνισχύσωμεν τὰ μεγάλα κόμματα, διὰ νά ἀποκτήσῃ ὁ τόπος μίαν σταθερὰν Κυβέρνησιν.

§486Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Θέλετε, ἑπομένως, καὶ εἰς τὰ Ἐφετεῖα καὶ εἰς τὰς περιφερείας, τὰ κόμματα τὰ μετέχοντα εἰς δευτέραν κατανομὴν νὰ λάβωσιν ἕδρας ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ποσοστοῦ τῶν ψήφων, τὰς ὁποίας συνεκέντρωσαν εἰς ὅλην τὴν Ἐπικράτειαν. Διατυπώσατε μίαν πρότασιν, ἡ ὁποία νὰ ἐξυπηρετῇ τὸν σκοπὸν αὐτόν. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ νομοσχεδίου τῶν τριῶν κομμάτων εἰς τὴν παράγραφον 9, δὲν ἐξυπηρετεῖ τὸν σκοπὸν ποὺ θέλετε ἐσεῖς. Ἡ ἀντίληψίς σας εἶναι σεβαστή, πάντως, δι’ ἐμέ.

§487Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Διευκρίνησιν θέλει ὁ νόμος, τὴν ὁποίαν δὲν θέλετε νὰ κάμητε, διότι ἐπιδιώκετε ὑπερτροφικὴν ἐνίσχυσιν τῆς τοπικῆς σας κομματικῆς πλειοψηφίας, ἀδιαφοροῦντες, ἂν οἱ ὁμόφρονές σας ἄλλων περιφερειῶν θὰ καταδυναστεύωνται ἀπὸ τὰς τοπικὰς πλειοψηφίας τῶν ἄλλων κομμάτων.

§488Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ὄχι νὰ λέγωμεν ὅτι ἔτσι μᾶς ἀρέσει τὸ ἕνα καὶ ἔτσι μᾶς ἀρέσει τὸ ἄλλο.

§489Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Ἐπειδὴ δὲν ἀντελήφθην καλὰ ὅτι μὲ τὴν τροπολογίαν εὐνοοῦνται αἱ τοπαρχίαι, πῶς συμβαίνει αὐτό; Παρακαλῶ νὰ τὸ διευκρινίσητε.

§490ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βουρδουμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§491Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, μίαν μόνον σκέψιν ἢ μᾶλλον ἕνα λογαριασμὸν θέλω νὰ κάμω πρὸς ὑποστήριξιν τῆς τροπολογίας. Κατὰ τὸ σχέδιον τοῦ νόμου, διὰ νὰ συμμετάσχῃ ἕνα κόμμα εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, πρέπει νὰ συγκεντρώσῃ ὡρισμένον ἀριθμὸν ψήφων ποσοστοῦ ἐπὶ τοῦ 17%. Ὑποτεθείσθω ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς εἶναι 400.000 καὶ ὅτι αἱ 400.000 αὐταὶ ψῆφοι, δίδουν εἰς τὰ κόμματα 40 ἕδρας εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Τί ρόλον παίζουν, εἰς τὴν ἐπικύρωσιν τῶν 40 ἑδρῶν εἰς τὰ κόμματα, τὰ ὑπόλοιπα; Οὐδένα ρόλον. Ρόλον παίζουν οἱ ἀριθμοί, τὰ ποσὰ ποὺ δίδει ἑκάστη περιφέρεια. Τί μοῦ ἔδωσεν ἡ περιφέρεια τοῦ Ἐφετείου Α; 100.000 ψήφων. Τί θὰ πάρῃ ἀπὸ τὰς 40; Τὸ ¼ τοῦ 40, τὰς 10. Τί μοῦ ἔδωσεν ἡ περιφέρεια Β; 12.000. Θὰ πάρῃ τὸ ἓν τεσσαρακοστόν, μίαν ἕδραν. Αὐτὰ τὰ ποσοστὰ θὰ πάρουν ἐκ τῶν 40 ἑδρῶν. Τὰ ὑπόλοιπα, δὲν ἔχουν καμμίαν θέσιν, διότι τὰ ὑπόλοιπα δύνανται νὰ μᾶς ἀγάγουν εἰς τὸ περίεργον φαινόμενον, ἡ περιφέρεια τῶν 40.000 ψήφων νὰ πάρῃ 10 βουλευτὰς καὶ ἡ περιφέρεια τῶν 10.000 ψήφων νὰ πάρῃ...

§492Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἔχει τοῦτο τὸ τρωτὸν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου. Τὸ τρωτὸν εἶναι ὅτι αἱ ψῆφοι αἱ ὁποῖαι ἐλήφθησαν διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν βουλευτῶν τῆς πρώτης κατανομῆς, ὑπολογίζονται πολὺ διὰ τὴν δευτέραν κατανομήν.

§493Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Αὐτὸ εἶναι εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου.

§494Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Αὐτὸ τὸ ἐλάττωμα, θὰ διορθωθῇ ὑπὸ τῆς ἄλλης διατάξεως τοῦ νόμου, ποὺ λέγει ὅτι ἑκάστη περιφέρεια θὰ ἐκλέγῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν, διότι ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἡ διάταξις αὐτή, ὁ Νομὸς Μεσσηνίας ἀντὶ νὰ βγάλῃ 10 θὰ ἔβγαζε 12 καὶ ὁ Νομὸς Λακωνίας, ἀντὶ νὰ βγάλῃ 3, θὰ ἔβγαζεν 6. Ἔρχεται λοιπόν, ἡ ἄλλη διάταξις ἡ ὁποία τὸ διορθώνει. Ἄλλως, θὰ ἦτο σφάλμα νὰ ὑπολογίζωνται αἱ ψῆφοι τῆς πρώτης κατανομῆς, διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν βουλευτῶν τῆς δευτέρας κατανομῆς. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου, ἁπλουστεύει τὴν ὅλην δικονομίαν, ἀλλ’ ἔχει αὐτὸ τὸ ἐλάττωμα. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐλάττωμα τῆς τροπολογίας αὐτῆς, τὸ ὁποῖον διορθώνεται διὰ τῆς ἄλλης διατάξεως τοῦ νόμου, ὅτι ἑκάστη περιφέρεια ἐκλέγει τὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν. Ἀλλά, θὰ συμβοῦν πολὺ περίεργα πράγματα, οἱανδήποτε διάταξιν καὶ ἂν θέσωμεν. Ἡ τροπολογία, ἁπλουστεύει τὴν δικονομίαν.

§495Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Θεωρητικὴ ἡ συζήτησις κ. Χαβίνη· ἐν τούτοις ὅμως δὲν ἔχετε δίκαιον εἰς τὴν βάσιν τὴν ὁποίαν ἐθέσατε. Πράγματι, ὑπολογίζονται ἐκ νέου αἱ ψῆφοι, διότι τὸ σύστημα τὸ παρέχον δευτέραν κατανομὴν εἰς τὰ κόμματα, μόνον ὡρισμένον ποσοστόν, εἶναι ἐκεῖνο ποὺ δίδει ὡρισμένας ἕδρας...

§496Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Σᾶς εἶπα τὸ ἐλάττωμα τὸ ὁποῖον...

§497Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Ἀφήσατέ με νὰ τελειώσω. Ἀσχέτως αὐτοῦ, ἐδῶ πρέπει νὰ καθορισθῇ ποῖος θὰ τὰς πάρῃ ἀπὸ τὸ Ἐφετεῖον Α καὶ ποῖος ἀπὸ τὸ Ἐφετεῖον Β. Καὶ αὐτό, νομίζω, τὸ καθορίζει ἀκριβέστερον ἡ τροπολογία, μὲ τὴν ὁποίαν εἶμαι σύμφωνος.

§498Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Χωρὶς νὰ θέλω νὰ κριτικάρω τὸν νόμον, διότι τὸν ἐψήφισα, σᾶς λέγω τοῦτο. Αὐτὴ ἡ διαφωνία ὑπάρχει, ὅτι ἡ μὲν τροπολογία τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου εἶναι συγκινητική, διότι στηρίζεται εἰς τοὺς νόμους τῆς ἰσότητος καὶ τῆς δικαιοσύνης, ἐνῷ τὸ ἄλλο νομοσχέδιον —δὲν τὸ κατακρίνω, ἀποφεύγω νὰ τὸ κριτικάρω—στηρίζεται εἰς τὸν νόμον τῆς σκοπιμότητος. Ἐρωτᾶται: τώρα πῶς χωρίζει αὐτὴ ἡ δουλειά; Τὸ ὅλον σκοπιμότης, τὸ μέρος ἰσότης καὶ δικαιοσύνη. Πάντως εἶμαι εὐτυχὴς διότι δὲν θὰ ξαναγίνουν ἐκλογὲς μὲ τέτοιο σύστημα.

§499Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Μίαν ἁπλῆν ἐρώτησιν ἤθελα νὰ κάμω: Ἐὰν εἰς μίαν μείζονα περιφέρειαν ἔχωμεν σχέσιν κομμάτων 5 μὲ 35 καὶ ἔχετε βουλευτικὰς ἕδρας πρὸς κατανομήν, πῶς θὰ τὸ κάμητε; Θὰ σᾶς μείνουν ὑπόλοιπα, τὰ ὁποῖα ἀθροιζόμενα εἰς τὰς μείζονας περιφερείας, θὰ δημιουργήσουν 5, 6, 10 ἀναλόγως—τὸ παιχνίδι τῶν ἀριθμῶν. Πῶς θὰ κατανείμετε αὐτάς, τῆς γʹ κατανομῆς, τὰς ἕδρας;

§500Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Εἰς τὴν προηγουμένην συζήτησιν, ὅταν ἀνέπτυξα διὰ πρώτην φορὰν τὴν τροπολογίαν, ἐτόνισα ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον εἰς τὸ σύνολον τῆς Ἐπικρατείας νὰ ὑπάρξῃ μία διαφορὰ εἰς βάρος ἢ ὑπὲρ οἱουδήποτε κόμματος, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκ τῶν προτέρων νὰ εἶναι γνωστόν, ἀλλ’ αὐτὴ ἡ διαφορὰ δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι παραπάνω ἀπὸ 2–3 ἕδρες.

§501Ι. ΖΙΓΔΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ὅσες εἶναι οἱ μείζονες ἐκλογικὲς περιφέρειες, κατὰ τὰ στοιχειώδη μαθηματικά, ἢ μᾶλλον, νὰ σᾶς εἴπω: θὰ εἶναι 6 + 1.

§502Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἄς παραδεχθῶμεν ὅτι ἕνα κόμμα τῆς βʹ κατανομῆς θὰ πάρῃ 7 ἕδρες παραπάνω, τὸ ἀποδεχόμεθα διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἀποφύγωμεν.

§503ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ ἐὰν δέχεται τὸ ἄρθρον 15, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου, Πέννα καὶ Βύζα.

§504ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§505Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Τὰ ἄρθρα 15 καὶ 16 ἔχουν ἐνσωματωθῆ εἰς τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Παπακωνσταντίνου.

§506ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως τὰ ἄρθρα 15 καὶ 16 ἐγένοντο δεκτὰ ὡς ἐτροπολογήθησαν. Ἄρθρον 17ον.

§507Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει μία τροπολογία ἐπ’ αὐτοῦ, τοῦ κ. Παπανδρέου.

§508Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ἄρθρον 17, εἰς τὴν παράγραφον 3, ἔχει κατατεθῆ μία τροπολογία: «Ἑκάστη τῶν ἑδρῶν τούτων......... ....... (ἀναγινώσκει)........» Τὴν τροπολογίαν αὐτήν, νομίζω, ἔχει ὑπογράψει ὁ κ. Παπανδρέου, κατ’ αὐτὴν δὲ ἡ παραχώρησις τῶν ἑδρῶν αὐτῶν ἐγίνετο ἀντιθέτως εἰς τὴν αʹ κατανομήν, ὄχι δηλαδὴ μόνον εἰς τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα μετεῖχον τῆς βʹ κατανομῆς ἀλλὰ ἀπὸ τῆς πρώτης ἤδη κατανομῆς ἐδίδετο εἰς τὰ κόμματα, τῆς αʹ κατανομῆς ἡ συμπλήρωσις τῶν ἑδρῶν. Ἄν δὲν ἀπατῶμαι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν ἀποφανθῆ ὅτι ἡ τροπολογία ἦτο δικαία καὶ ὅτι, κατὰ κάποιαν τροποποίησιν, τὴν υἱοθέτει. Δὲν γνωρίζω ἂν ἐμμένῃ εἰς τὴν ἄποψιν αὐτήν, ἀλλ’ εἶναι ἐντελῶς δικαία ἐφόσον σκοπὸς τῆς συμπληρώσεως εἶναι οἷος ἐκ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως δείκνυται, νὰ συμπληροῦνται καὶ εἰς τὴν αʹ κατανομήν.

§509Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Εἰς τὴν πρώτην, ὄχι καὶ εἰς τὴν πρώτην. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Κυβέρνησις, ἂν δέχεται τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Παπανδρέου.

§510Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἡμεῖς ἐπειδὴ ὑπάρχει ἀμφισβήτησις, ἐὰν εἶναι συνταγματικὴ αὐτὴ ἡ πρότασις, ἡ ὁποία γίνεται ἐντὸς τοῦ νομοσχεδίου, εἴπομεν νὰ ἐγκαταλειφθῇ τελείως, διότι ἐὰν γίνῃ προσφυγὴ καὶ ἀποδειχθῇ ἡ ἀντισυνταγματικότης, θὰ μᾶς ἀνατρέψῃ καὶ τὴν αʹ καὶ τὴν βʹ κατανομὴν καὶ θὰ γίνῃ ἕνα ἀνακάτωμα, ποὺ δὲν ἠξεύρομε τί θὰ βγῇ. Ἡ ἀπόφασις ποὺ ἐλάβομεν σήμερον τὸ ἀπόγευμα εἶναι νὰ ἐγκαταλείψωμεν αὐτὴν τὴν τροπολογίαν καὶ νὰ μὴ προστεθοῦν ἕδραι εἰς τὰς περιφερείας ποὺ ἔχουν μεγαλύτερον ὑπόλοιπον.

§511Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Θὰ παρεκάλουν, ἐὰν εἶναι δυνατόν, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ εὐηρεστεῖτο νὰ εἶναι παρών, ἐφ’ ὅσον ἐδήλωσεν ὅτι ἐγκαταλείπει τὴν τροπολογίαν ἡ Κυβέρνησις. Κύριοι, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ γίνῃ σαφῶς ἀντιληπτόν, εἶναι ὅτι διὰ τῆς τροπολογίας, ἡ ὁποία ὑπεγράφη ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ κόμματος καί τινας ἀκόμη συναδέλφους, δὲν πρόκειται ποσῶς νὰ μειωθοῦν αἱ ἕδραι τῶν ἐπαρχιῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν μικρὸν ἀριθμὸν ἑδρῶν. Ἁπλούστατα πρόκειται κατὰ τὸ δυνατὸν νὰ ἀρθῇ μία ὀφθαλμοφανὴς ἀδικία, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὰς μεγάλας περιφερείας, εἰς τὰς ὁποίας, ὡς εἶναι πασίγνωστον, τὸ ἐκλογικὸν μέτρον ἐνίοτε φθάνει νὰ εἶναι τριπλάσιον τοῦ ἐκλογικοῦ μέτρου ἄλλων μικροτέρων περιφερειῶν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ὀφθαλμοφανές, εἶναι ὅτι, ἐφ’ ὅσον μάλιστα ἐπικαλούμεθα τὸ Σύνταγμα, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς μίαν γενικωτέραν ἀρχήν, τὴν ἀρχὴν τῆς ἰσότητος. Εἶναι ἐντελῶς ἀκατανόητον μία ἐκλογικὴ περιφέρεια, ὡς τῶν Ἀθηνῶν, νὰ ἔχῃ ἓν ἐκλογικὸν μέτρον 9.000 ψήφων καθ’ ἣν στιγμὴν ἀλλοῦ ὑπάρχει ἐκλογικὸν μέτρον 3 ἢ 3½ χιλιάδων ψήφων καὶ ἑπομένως, ἕνας βουλευτὴς νὰ στοιχίζῃ 9.000 ψήφους καὶ ἕνας ἄλλος νὰ στοιχίζῃ 3 ἢ 3½ χιλιάδας. Τοῦτο εἶναι ἀκατανόητον, ἀπαράδεκτον καὶ τελείως ἀντισυνταγματικόν, διότι ἀντιτίθεται εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς ἰσότητος τῆς ἀξίας οἱασδήποτε ψήφου, διδομένης ἀπὸ οἱονδήποτε Ἕλληνα ἐκλογέα. Τούτου δοθέντος καὶ ἐφ’ ὅσον διὰ τῆς τροπολογίας ἡ ὁποία ὑπεβλήθη καὶ ἡ ὁποία ἐδῶ ὑπεστηρίχθη, δὲν πρόκειται κατ’ οὐδένα λόγον νὰ μειωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἑδρῶν, τῶν μικροτέρων περιφερειῶν, νομίζω, ἀξιότιμε κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ ἔπρεπε, φειδωλὸς ὅπως εἶσθε τοῦ Συντάγματος, νὰ φεισθῆτε τῆς ἰσότητος ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐν τῇ ἀξίᾳ «ἰσότης ψήφων». Δὲν εἶναι δυνατὸν μία ψῆφος νὰ ἔχῃ διπλασίαν ἀξίαν τῆς ἄλλης, δεδομένου ὅτι εἰς τὰς Ἀθήνας μία ψῆφος ἐκλέγει ἕνα βουλευτὴν καὶ διδομένη εἰς ἑτέραν περιφέρειαν νὰ ἐκλέγῃ τρεῖς βουλευτάς. Μὲ τοῦτο γίνεται ἡ ἀδικία καὶ ὁ παραλογισμὸς καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ ἀντισυνταγματικόν. Δὲν βλέπω τί τὸ ἀντισυνταγματικὸν θὰ εἶχεν ἀντὶ 250 βουλευτῶν διὰ τοῦ ὑπολογισμοῦ αὐτοῦ οἱ βουλευταὶ νὰ ἐγένοντο 260 διὰ νὰ ἀρθῇ μία τόσον ὀφθαλμοφανὴς ἀδικία. Κάμνω μίαν τελευταίαν ἔκκλησιν εἰς τὸ αἴσθημα τῆς δικαιοσύνης τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ παραδεχθῇ τὴν ἄρσιν αὐτῆς τῆς ἀδικίας.

§512Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἤθελον νὰ προσθέσω, εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Μακκᾶς, ὅτι τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει διατυπωθῆ εἶναι τὸ τοῦ σχεδίου καὶ συζητοῦμεν τὴν τροπολογίαν ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ἐκ μέρους τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ κόμματος. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ τροπολογία ὑπάρχει ὅμως τὸ ἄρθρον. Εἶναι πράγματι ἰσχυρὸς ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον καὶ ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅπως ὑπεστήριξε καὶ ὁ κ. Μακκᾶς, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ δικαιοσύνη. Νομίζω ὅμως ὅτι, ἐὰν ἡ τροπολογία περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἀποδεκτή, τότε πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει.

§513Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Εἴπατε, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ ἄρθρον εἶναι ἀντισυνταγματικὸν ἢ ἡ τροπολογία;

§514Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε συνάδελφε, μὴ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἀντισυνταγματικότητα ἢ συνταγματικότητα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐξετασθῇ καὶ μετεκλογικῶς ἀπὸ κανένα δικαστήριον, διότι ἐδῶ ὑπεστηρίχθη, στὴν Βουλή, ὅτι καὶ αὐτὴ αὕτη ἡ ἀναλογικὴ κατὰ βάσιν εἶναι ἀντισυνταγματική. Λοιπὸν δὲν πρόκειται ἀπόψε νὰ εἰσέλθωμεν εἰς συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ καὶ τὴν βάσιν του, ἡ ὁποία ἔγινε δεκτὴ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ὡς ὀρθὴ διὰ τὰς μεγάλας πόλεις. Νομίζω ὅτι ἡ τροπολογία δυσχεραίνει τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ καὶ ἴσως τότε εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀποσύρωμεν τελείως τὸ ἄρθρον, διότι ἡ τροπολογία ἀνατρέπει καὶ τὴν πρώτην κατανομὴν καὶ τὴν δευτέραν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀνεκτόν.

§515Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, εἴτε ὑπάρχει ἀδικία, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ἀδικία εἶναι ἀπὸ τὴν ρίζαν της, ἀπὸ τὴν βάσιν της, δηλαδὴ ἐν τῇ πρώτῃ κατανομῇ, καὶ ἀπὸ τὴν πρώτην κατανομὴν πρέπει νὰ ἀρθῇ ἡ ἀδικία, εἴτε δὲν ὑπάρχει ἀδικία καὶ τότε εἶναι περιττὸν καὶ τὸ ἄρθρον αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὸ νομοσχέδιον. Διότι ἡ ἀδικία εἶναι ἀναμφισβήτητος. Ἀπὸ τὴν ρίζαν εἶναι τὸ κακόν.

§516Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν, ὅτι ἡ τροπολογία αὐτή, ἡ ὁποία παρουσιάζεται ὑπὸ τοῦ κ. Παπανδρέου καὶ ἡ ὁποία δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν εἶχον ὑποβάλλει ἐγὼ ἐπὶ τοῦ 1 ἄρθρου.

§517Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Εἶπον, ὅτι λέγεται, ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικὴ καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἀνατραπῇ ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας.

§518Α. ΖΑΚΚΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ἐὰν ὑπάρχῃ κάτι τὸ ἀντισυνταγματικόν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ὅλον τὸ νομοσχέδιον. Ὅταν θέλετε νὰ ὁρίσητε τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑδρῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νομίμου πληθυσμοῦ τῆς χώρας καὶ ὅταν ἔχῃ γίνει ἀπογραφὴ καὶ δὲν ἔχετε τὴν ὑπομονὴν νὰ περιμένετε τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν νὰ καθορίσητε τὰς ἕδρας, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παραβαίνετε τὸ Σύνταγμα.

§519Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀφοῦ δὲν εἶναι γνωστὸς ὁ νόμιμος πληθυσμός;

§520Α. ΖΑΚΚΑΣ. Περιμένετε νὰ ἐξαχθοῦν τὰ ἀποτελέσματα. Ὅταν ἔχετε δὲ προσφάτους ἐκλογὰς τῆς 5ης Μαρτίου 1950, αἱ ὁποῖαι σᾶς λέγουν, ὅτι ὁ νόμιμος πληθυσμὸς τὸν ὁποῖον ἐπήρατε εἰς τὰ 1950 σᾶς ἔφερε τόσα ἄτοπα ἀποτελέσματα, ὥστε νὰ ἀναβιοῦν τὰ προνόμια ὡρισμένων περιφερειῶν καὶ μὲ 3300 ψήφους ἡ μία περιφέρεια νὰ ἐκλέγῃ βουλευτὴν καὶ ἡ ἄλλη περιφέρεια νὰ θέλῃ 9000 ψήφους δι’ ἕνα βουλευτήν, ὅταν ἔχετε αὐτὰ τὰ ἄτοπα....

§521Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Οἱ ὑποψήφιοι τῶν ἐπαρχιῶν βγαίνουν κατ’ ἄλλον τρόπον, μὲ προσωπικὰς ψήφους, ἐνῷ οἱ ὑποψήφιοι τῶν Ἀθηνῶν βγαίνουν μὲ τὰ ρεύματα ποὺ δημιουργοῦνται. Εἴσασθε οἱ ἀφεντάδες τῆς Βουλῆς. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§522Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μᾶς ἐνδιαφέρῃ εἶναι τὸ πῶς θὰ γίνῃ χρῆσις τῆς ψήφου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ κατὰ ἕνα τρόπον περίπου ἰσοδύναμον, εἴτε εἰς τὴν μίαν περιφέρειαν εἴτε εἰς τὴν ἄλλην ψηφίσουν οἱ πολῖται. Ἡ ἀντισυνταγματικότης ἐὰν ὑπάρχῃ κάπου, ὑπάρχει εἰς τὸ ὅτι παραγνωρίζεται ἡ διενεργηθεῖσα ἀπογραφή, τῆς ὁποίας δὲν ἔχομεν τὴν ὑπομονὴν νὰ περιμένωμεν τὰ ἀποτελέσματα καὶ νὰ κάνωμεν ἐκλογὲς σωστές. Καὶ ἐρχόμεθα νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1940, ἡ ὁποία κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1950 ἔδωσε τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἔχετε ἐνώπιόν σας, διότι ἡ ἀπογραφὴ αὐτὴ ἦτο πεπαλαιωμένη καὶ παρὰ τοῦτο ἐπιμένετε νὰ τὴν λάβητε ὡς βάσιν καὶ διὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Τώρα δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀντιληφθῶ, ἀφοῦ ἐδέχθητε, τὰ ὅσα ἐδέχθητε, διατί ἡ τροπολογία ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Παπανδρέου εἶναι ἀντισυνταγματική. Ποῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπῆρχεν ἀντισυνταγματικότης; Ἐὰν ὑπάρχῃ κάπου, σᾶς εἶπα, ὅτι ὑπάρχει στὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν θὰ πέσῃ τὸ νομοσχέδιον θὰ πέσῃ ἐξ ἄλλου λόγου. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀδικία πρέπει νὰ τὴν θεραπεύσωμεν. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι ἐὰν ἀποκαταστήσωμεν κάποιαν ἰσοδυναμίαν τῆς ψήφου τῶν πολιτῶν, τῶν διαφόρων ἐκλογικῶν περιφερειῶν, διὰ νὰ ἔχωμεν περισσότερον προσεγγίζον τὸ ἐκλογικὸν μέτρον, τῆς μιᾶς πρὸς τὸ τῆς ἄλλης, δὲν νομίζω, λέγω, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἀντισυνταγματικότης. Καὶ ὑπάρχει ἀντισυνταγματικότης, ὅταν αἱ κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν προστεθησόμεναι ἕδραι θὰ πληροῦνται, ὡς προβλέπει ἡ τροπολογία μου διὰ τῆς πρώτης κατανομῆς, καὶ δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντισυνταγματικότης ἐὰν αἱ προστεθησόμεναι ἕδραι θὰ πληροῦνται ἐκ τῆς δευτέρας κατανομῆς, ὅπως προβλέπῃ τὸ νομοσχέδιον;

§523Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐάν, εἰς τὴν πρώτην κατανομήν, τὸ Ἐκλογοδικεῖον ἀποφανθῇ ὅτι ἦτο ἀντισυνταγματικὸν τὸ μέτρον, ἡ τροπολογία ὁρίζει ὅτι πρέπει νὰ καθορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν. Λέγομεν ὅτι ἐὰν τὸ ἐκλογικὸν μέτρον τοῦ Κράτους χωρεῖ περισσοτέρας φορὰς εἰς μίαν περιφέρειαν, τότε αὐτὴ ἡ περιφέρεια ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ περισσοτέρας θέσεις εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀντισυνταγματικὸν διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν προσδιορίζεται διὰ τοῦ διατάγματος τῆς προκηρύξεως τῶν ἐκλογῶν. Ἐὰν τοῦτο συμβῇ τότε πίπτει ὁλόκληρον τὸ σύστημα εἰς τὴν πρώτην κατανομήν. Ἐὰν αὐτὸ γίνῃ εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν τότε θὰ πέσουν μονάχα αἱ θέσεις τῆς δευτέρας κατανομῆς.

§524Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, μὲ συγχωρεῖτε, δὲν εἶσθε νομικὸς καὶ βέβαια ὁ χαρακτηρισμὸς τὸν ὁποῖον θὰ δώσω δὲν σᾶς ἀφορᾶ, ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι νομικὸν σόφισμα καὶ δὲν εὐσταθεῖ. Ὅταν διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου, ὁρίζετε τὰς ἕδρας κατὰ τρόπον ἀντισυνταγματικόν, δηλαδὴ ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς ἀπογραφῆς πεπαλαιωμένης ἀπολύτως, ἡ ὁποία σᾶς ἔδωσε τόσον ἄδικα ἐκλογικὰ ἀποτελέσματα ὡς τὰ τῆς 5ης Μαρτίου 1950, εἶναι φαρισαϊσμὸς νὰ ἐρχώμεθα καὶ νὰ λέγωμεν, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἔλθῃ τὸ Ἐκλογοδικεῖον καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ πρώτη κατανομὴ εἶναι ἀντισυνταγματικὴ διότι δι’ αὐτῆς ἐπληρώθησαν δύο θέσεις ἀκόμη αἱ προστεθησόμεναι. Ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ διορθώσωμεν κἄπως τὴν ἀδικίαν αὐτὴν τῶν ἐκλογῶν τῆς 5ης Μαρτίου. Τὰ περὶ ἀντισυνταγματικότητος τῆς προσθήκης ἑδρῶν, ὡς τὴν προβλέπομεν, δὲν εὐσταθοῦν καὶ δὲν ἐπιτρέπονται νὰ προβάλλωνται ἐπὶ τόσον σοβαροῦ θέματος. Ἔχετε καθῆκον νὰ δεχθῆτε τὴν αἰτουμένην προσθήκην ἑδρῶν διὰ ν’ ἀποκατασταθῇ σχετικὴ δικαιοσύνη καὶ ἰσότης μεταξὺ τῶν ψηφοφόρων τῶν διαφόρων ἐκλογικῶν περιφερειῶν. Ὅταν τόσον αὐθαιρέτως ὁρίζωνται αἱ ἕδραι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1940, αὐτὸ εἶναι τὸ οὐσιαστικῶς ἀντισυνταγματικὸν καὶ ἀπαράδεκτον.

§525Γ. ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ. Ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1940 εἶναι γνωστή.

§526Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἡ ἀπογραφὴ τοῦ 1940 εἴδατε τί ἀποτελέσματα σᾶς ἔδωσε; Εἰς τὴν περιφέρειάν σας, κύριε Ἀριστείδου, 3.500 πολῖται ἐκλέγουν ἕνα βουλευτήν. Τὰ γνωρίζομεν αὐτὰ τὰ ἄτοπα, καὶ αὐτῶν τὴν σημασίαν καὶ ἔκτασιν θέλομεν νὰ μειώσωμεν, ἐπιδιώκοντες, ὅπως μὲ τὸ διάταγμα τοῦ καθορισμοῦ τῶν ἑδρῶν δημιουργηθῇ δικαιοτέρα κατάστασις, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς οὐδεμίαν περιφέρειαν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἑδρῶν θὰ εἶναι ὡρισμένος μὲ ἐκλογικὸν μέτρον ἀνώτερον τοῦ μέσου γενικοῦ ἐκλογικοῦ μέτρου. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐνῷ ὑπάρχει ἀπογραφὴ τοῦ 1951 τῆς ὁποίας ἔπρεπε νὰ εἶχε ἐπιταχυνθῆ ἡ ἐπεξεργασία διὰ νὰ βασισθῶμεν ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων της καὶ νὰ μὴ στηριζώμεθα εἰς τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἄλλης τοῦ 1940, δὲν ἔγινεν, ὅ,τι σχετικὸν ἔπρεπε νὰ γίνῃ, διότι φαίνεται τοῦτο δὲν συμφέρει ἀπὸ κομματικῶν ἀπόψεων. Ἐὰν ἐπιδιώξωμεν νὰ ἐπιφέρωμεν μίαν διόρθωσιν μὲ βάσιν τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν τοῦ Μαρτίου τοῦ 1950 ἢ μὲ βάσιν τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1951 ἢ τὰ ἀποτελέσματα τῶν προσεχῶν ἐκλογῶν, εἶναι αὐθαίρετον καὶ ἀντισυνταγματικὸν τοῦτο;

§527Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἠμπορεῖ νὰ εἶναι αὐθαίρετον καὶ ὄχι ἀντισυνταγματικόν. Σεῖς μοῦ λέγετε, ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικόν. Ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ τὸ ψηφίζει πῶς εἶναι ἀντισυνταγματικόν;

§528Α. ΖΑΚΚΑΣ. Τὸ Σύνταγμα δὲν γίνεται διὰ μιᾶς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Ἐδῶ θέλομεν ἑνὸς μηνὸς προθεσμίαν διὰ νὰ ψηφίσωμεν τὰς ἀναθεωρητέας διατάξεις. Ἐδῶ δὲν κάμνομεν Σύνταγμα. Δι’ αὐτὸ ἐπιμένω καὶ λέγω, ὅτι περίφημα δύναται νὰ γίνῃ μία σχετικὴ διόρθωσις. Δὲν ζητοῦμεν νὰ διορθώσωμεν τὰς ἀδικίας εἰς ὅλας τὰς περιφερείας, ἀλλὰ εἰς ὡρισμένας περιφερείας ὑπεραδικουμένας. Ἐπιμένω, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐπιστήσετε τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ καὶ μὴ παρασύρεσθε ἀπὸ φαρισαϊκοὺς νομικισμούς. Ἐδῶ ἔρχεσθε νὰ ρυθμίσετε τὴν ψῆφον τῶν μεγάλων πόλεων. Δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε εἰς τοὺς πολίτας των, ὅτι αὐτοὶ εἶναι εἰς μειονεκτικὴν θέσιν ἔναντι τῶν πολιτῶν τῶν ἄλλων περιφερειῶν. Ὅταν δέχεσθε τὸ ὅλον κακόν, δὲν νομίζω, ὅτι ἡ διόρθωσις ἑνὸς κακοῦ εἰς ὡρισμένον σημεῖον ἀποτελεῖ ἀδικίαν.

§529ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§530Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἄρθρον 68 τοῦ Συντάγματος λέγει ὅτι: «Ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν ἑκάστης περιφερείας..... (ἀναγινώσκει)...». Δηλαδὴ ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ αὐτῆς καὶ ὄχι ἀναλόγως τῶν ψηφοφόρων αὐτῆς. Συνεπῶς, ἡ διάταξις αὐτὴ τοῦ νόμου εἶναι ἐντελῶς ἀντισυνταγματικὴ καὶ εἶμαι βεβαιότατος, ὅτι ὄχι μόνον τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας, ἀλλὰ καὶ ἡ Ἀνωτάτη Ἐφορευτικὴ Ἐπιτροπή, δὲν θὰ τὴν λάβῃ διόλου ὑπ’ ὄψει της. Ἀλλ’ ἐάν, παρ’ ἐλπίδα, ἡ Βουλὴ ἐδέχετο νὰ ψηφισθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις, τότε θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ συμπεριληφθῇ οὔτε εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, νὰ γίνῃ μία τρίτη κατανομή, ὥστε νὰ μὴ ἀνατρέψῃ καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῆς δευτέρας κατανομῆς. Ὁ κ. Ζάκκας εἶπεν, ὅτι ἀδικοῦνται οἱ πολῖται τῶν Ἀθηνῶν, διότι ἕνας πολίτης ἐκλογεὺς τῆς ἐπαρχίας ἰσοδυναμεῖ μὲ τρεῖς Ἀθηναίους. Κύριε Ζάκκα, ἔχει δώσει τὸ Κράτος τόσα πλεονεκτήματα εἰς τοὺς πολίτας τῶν Ἀθηνῶν, ὥστε θὰ ἔπρεπεν ἀσφαλῶς νὰ ἔχῃ μεγαλυτέραν ἰσχὺν ἡ ψῆφος τῶν ἐπαρχιωτῶν. Ὁ πολίτης τῶν Ἀθηνῶν ἔχει τὴν ἀσφάλειάν του, τὸν φωτισμόν του, τὰ θεάματά του, τὴν ἄσφαλτόν του, ἔχει ὅτι θέλει, ἐνῷ ὁ δυστυχὴς ὁ ἐπαρχιώτης δὲν ἔχει τίποτε. Ἀφήσατέ τον καὶ αὐτὸν νὰ ἔχῃ μίαν ψῆφον.