1951.05.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 78η

Τετάρτη 16 Μαΐου 1951

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 6.50′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Μποῦτος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ (Γραμματεύς). — (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Π. Λιαροῦτσος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφοράς, κλπ.

§4Π. ΛΙΑΡΟΥΤΣΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Ἡρακλείου κ. Κ. Μαρῆς καταθέτει ἀναφορὰν ἐφέδρων Κρήτης, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν δι’ Ἀναγκαστικοῦ Νόμου ἐπίλυσιν τῶν ζητημάτων Ταμείου Ἐφέδρων Κρήτης. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν, κ. Φ. Χατζήμπεης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Διοικούσης Ἐπιτροπῆς τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως Οἰκογενειῶν πολιτικῶν ἐξορίστων φυλακισμένων Ἀθηνῶν, ζητούσης ἀπόλυσιν τῆς συλληφθείσης παρὰ τῆς Γεν. Ἀσφαλείας Πειραιῶς γραμματέως τοῦ ὡς ἄνω συλλόγου Μαρίας Μουρατίδου–Σταματιάδου μετὰ τῆς ἀδελφῆς της Ὀλυμπίας. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Σερπᾶνος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Καπνεργατῶν Ἀγρινίου, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μὴ συμμετοχὴν τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Ὁμοσπονδίας των εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν μελέτης τοῦ Καπνικοῦ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Σερπᾶνος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Καπνεργατῶν Ἀγρινίου, ζητοῦντος ἐξασφάλισιν τῶν ἀσφαλιστικῶν ἐπαγγελματικῶν δικαιωμάτων τῶν Καπνεργατῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Σερπᾶνος καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Γεωργικῆς Ἑνώσεως Ἀγρινίου, ζητούσης ἄμεσον ἀγορὰν παρὰ Καπνοβιομηχάνων πεντακοσίων χιλιάδων (500.000) ὀκάδων καπνῶν τσεμπελίων ἐσοδείας 1949 καὶ παλαιοτέρων. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Β. Στεφανόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας Ἀρτεργατῶν Ἑλλάδος, διαμαρτυρομένης δι’ αὐθαίρετον ἀπόφασιν περικοπῆς τῶν πόρων τοῦ Ἀσφαλιστικοῦ Ὀργανισμοῦ καὶ τῆς συγχωνεύσεως αὐτοῦ εἰς Ι.Κ.Α. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Α. Καραθόδωρος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου καὶ τῶν Προέδρων Συν)σμῶν καὶ Κοινοτήτων Λήμνου, διαμαρτυρομένων δι’ ἐγκατάλειψιν τοῦ Σώματος Ἀγροφυλακῆς καὶ ζητούντων ἐνίσχυσιν τοῦ Ταμείου Ἀγροφυλακῆς, συνταξιοδότησιν, βαθμολογικὴν ἐξέλιξιν, παροχὴν ἱματισμοῦ κλπ. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Κ. Καλλίας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συν)σμοῦ Ἀμπελοκτημόνων Χαλκίδος, διαμαρτυρομένου διὰ μελετωμένην εἰσαγωγὴν χαρουπίων καὶ μελάσσης πρὸς οἰνοπνευματοποίησιν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Ν. Σπεντζάρης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ ἐν Ἀμαλιάδι Σωματείου πεταλωτῶν καὶ σαγματοποιῶν, ζητοῦντος λῆψιν ἐπιβαλλομένων μέτρων πρὸς ἀνακούφισιν τῆς δεινοπαθούσης τάξεώς των. Ὁ βουλευτὴς Αἰτ)νίας κ. Γ. Μπουρδάρας καταθέτει ἀναφορὰς ἁλιευτικῶν Συν)σμῶν Μεσολογγίου διαμαρτυρομένων δι’ ἀνάθεσιν ἐκμεταλλεύσεως ἰχθυοτροφείων εἰς ἰδιώτας, καταστρατηγουμένων κεκτημένων δικαιωμάτων Συνεταιρισμῶν διὰ νόμου 1168. Ὁ βουλευτὴς Ἡρακλείου Κρήτης κ. Γ. Φουντουλάκη καταθέτει ἀναφορὰν λεμβούχων Ἑλλάδος, ζητούντων τὴν μὴ τροποποίησιν τῆς περὶ ἀποζημιώσεως τῶν ἀχρηστευθέντων λεμβούχων κλπ. κειμένης νομοθεσίας. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Β. Στεφανόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐθνικοῦ Συνδέσμου Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων πολέμου Βισαλτίας 1912–41, διαμαρτυρομένου διὰ καθυστέρησιν κρατικῆς ἐπιχορηγήσεως εἰς τὸ Ταμεῖον Ἀρωγῆς Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων πολέμου, προβλεπομένης ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 76 ἐδάφιον 2 τοῦ νόμου 1487)1950. Ὁ βουλευτὴς Ἀργ)θίας κ. Κ. Παπακωνσταντίνου καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Γυθείου, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μὴ χορήγησιν εἰσέτι τοῦ ὑπὸ τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς δανείου εἰς πληγέντας ἐπαγγελματίας καὶ βιοτέχνας. Ὁ βουλευτὴς Ἡρακλείου Κρήτης κ. Γ. Ἀνδρουλακάκης καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Συν)σμῶν Ἡρακλείου Κρήτης, διαμαρτυρομένης διὰ μελετωμένην εἰσαγωγὴν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ σπορελαίων. Ὁ κ. Ἠλ. Λαγάκος (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ χορηγήσεως ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς τροποποίησιν τοῦ ἰσχύοντος ἐνοικιοστασίου».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχεια τῆς συζητήσεως καὶ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς Κυβερνήσεως περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Κ. Καραμανλῆς ἔχει τὸν λόγον.

§6Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, φοβοῦμαι ὅτι ἡ κατάστασις τὴν ὁποίαν ἀντιμετωπίζομεν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξηγηθῇ λογικῶς, ὅπως δὲν ἐξηγοῦνται λογικῶς καὶ ὅλα ὅσα περίπου συμβαίνουν εἰς τὴν δημοσίαν ζωήν μας. Συμβαίνουν εἰς τὴν χώραν αὐτὴν τόσον ἀπίθανα πράγματα, ὥστε σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι, παρὰ τὴν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν κατέβαλον δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ συλλάβω τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον λειτουργεῖ ἡ πολιτική μας ζωή. Ἐὰν δεχθῶμεν, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἡ κακοδαιμονία τοῦ λαοῦ αὐτοῦ ὀφείλεται κυρίως εἰς τὸ γεγονός, ὅτι λειτουργεῖ ἀτελῶς ἡ δημοσία μας ζωή, δυνάμεθα εὐκόλως νὰ ἀντιληφθῶμεν τὸ μέγεθος τῆς ζημίας, τὴν ὁποίαν προξενοῦμεν εἰς τὴν χώραν αὐτὴν ὅταν ἀρνούμεθα νὰ τῆς δώσωμεν σταθερὰν καὶ σοβαρὰν πολιτικὴν κατάστασιν. Δὲν θὰ μνημονεύσω πολλὰ περιστατικά, τὰ ὁποῖα ἀποδεικνύουν τὴν ἔκτασιν τῆς ζημίας αὐτῆς, τὴν ὁποίαν προξενοῦμεν εἰς τὴν χώραν μας, ὅταν δὲν ἐπιδεικνύωμεν προθυμίαν νὰ τῆς δημιουργήσωμεν σταθερὰν πολιτικὴν ζωήν. Θὰ μνημονεύσω μόνον δύο περιστατικὰ καὶ ταῦτα διότι εἶναι χαρακτηριστικά. Ἔχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι οἱ Ἕλληνες τῆς Ἀμερικῆς ἔχουν ἐπενδύσει εἰς ἐθνικὰ Ἀμερικανικὰ δάνεια 2.000.000.000 περίπου δολλαρίων, καὶ ὅτι ἡ περιουσία τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλλήνων ὑπερβαίνει τὰ 3.000.000 λιρῶν. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ Ἕλληνες τοῦ ἐξωτερικοῦ μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν εἶχον τὴν ἔντονον ἐπιθυμίαν καὶ τάσιν νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ ἐπαναφέρουν τὰς περιουσίας καὶ νὰ ζήσουν μὲ αὐτὰς ἀναπτύσσοντες ἐδῶ προοδευτικὸν πνεῦμα ἐπιχειρήσεων. Ἡ τάσις ὅμως αὐτὴ τῶν Ἑλλήνων τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀνεστάλη, διότι μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν ἐξειλίχθη ἡ δημοσία ζωή μας τοιουτοτρόπως, ὥστε κανεὶς νὰ μὴν ἔχῃ ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Ἀντιλαμβάνεται πᾶς τις τὴν ζημίαν τὴν ὁποίαν ὑφίστατο ἡ χώρα μας, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάρχει τόση στενότης κεφαλαίων, ἀπὸ τὸ γεγονὸς τῆς ἀναστολῆς τῆς τάσεως τῶν Ἑλλήνων τοῦ ἐξωτερικοῦ. Θὰ μνημονεύσω καὶ ἕνα ἄλλο περιστατικόν, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει τὴν τεραστίαν ἠθικὴν ζημίαν τὴν ὁποίαν προξενοῦμεν εἰς τὴν χώραν μας ὅταν διατηρῶμεν αὐτὴν τὴν πολιτικὴν κατάστασιν. Κάποτε ἠρώτησα διακεκριμένον Ἄγγλον πολιτικόν, ποῖα εἶναι τὰ κριτήρια τοῦ ἐκπολιτισμοῦ μιᾶς χώρας, καὶ μοῦ ἀπήντησεν, ὅτι εἶναι κυρίως ἡ καλὴ λειτουργία τῆς πολιτικῆς ζωῆς τοῦ τόπου. Δὲν γνωρίζω, κ. συνάδελφοι, ἐὰν θὰ εἶναι ὑπερβολὴ νὰ εἴπω, ὅτι ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ὅταν ὁ κόσμος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ μορφώνῃ γνώμην περὶ τῆς ἀξίας τοῦ πολιτισμοῦ καὶ τῆς ζωῆς τοῦ Ἔθνους μας ἀπὸ τὴν πολιτικήν μας ζωήν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴν ἀδικήσῃ τὸ Ἔθνος αὐτό. Λυποῦμαι, κ. συνάδελφοι, διότι εἶπον κάπως δυσάρεστα πράγματα, ἀλλὰ σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι καταλαμβάνομαι ἀπὸ ἀγανάκτησιν, ὅταν ἀναλογίζωμαι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ λαοῦ αὐτοῦ θὰ ἦτο καλυτέρα, ἐὰν εἴχομεν τὴν διάθεσιν ἡμεῖς οἱ πολιτικοὶ νὰ τὸν βοηθήσωμεν δίδοντες εἰς τὸν τόπον σταθερὰν Κυβέρνησιν. Εἶναι περιττὸν νὰ εἴπω, ὅτι ἡ πολιτικὴ ἀστάθεια κατέστη χρόνιον ἀθεράπευτον νόσημα εἰς τὴν χώραν μας καὶ ὅτι, βεβαίως, οὐδεὶς ἄλλος εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν ἀστάθειαν, ἐκτὸς τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Εἶναι θέμα τοῦτο τῆς ἀποκλειστικῆς ἡμῶν ἁρμοδιότητος. Τὸ γεγονός, ὅτι συγκροτοῦμεν Κόμματα καὶ ἀπευθυνόμεθα εἰς τὸν λαὸν καὶ ζητοῦμεν τὴν ἐμπιστοσύνην του, μὲ πρόθεσιν νὰ τοῦ δώσωμεν μίαν σταθερὰν Κυβέρνησιν καὶ μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἀρνούμεθα κατὰ τρόπον ἐπίμονον νὰ τὸν κυβερνήσωμεν, εἶναι κάτι τὸ ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ ἐξηγήσω. Διὰ νὰ μὴ θεωρηθῶ ἄδικος ἢ ὑπερβολικός, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὰς ἐξελίξεις τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς αἱ ὁποῖαι ἐσημειώθησαν ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐντεῦθεν. Ἐπὶ 14 μῆνας, κ. συνάδελφοι, βασανίζομεν τὸν τόπον καὶ ἀρνούμεθα νὰ τοῦ δώσωμεν σταθερὰν Κυβέρνησιν. Εἶναι φανερόν, ὅτι μετὰ τὰς ἐκλογὰς παρίστατο ἀνάγκη, ἀλλὰ καὶ ὑπῆρχε καὶ δυνατότης σχηματισμοῦ οὐχὶ ἁπλῶς βιωσίμου Κυβερνήσεως ἀλλὰ Κυβερνήσεως μακρᾶς διαρκείας, δηλαδὴ Κυβερνήσεως τοιαύτης τὴν ὁποίαν ἐπέβαλλον αἱ ἐσωτερικαὶ καὶ ἐξωτερικαὶ περιστάσεις. Ἀνέμενε μὲ ἀγωνίαν ὁ λαὸς ὅταν ἐκλήθη εἰς τὰς κάλπας νὰ ἴδῃ τὴν ἐπαύριον τῶν ἐκλογῶν σχηματιζομένην μίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θὰ καθίστατο ἱκανὴ νὰ καλύψῃ ὅλον αὐτὸ τὸ χρονικὸν διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ διήρκει ἡ διεθνὴς κρίσις, ἀλλὰ καὶ ταὐτοχρόνως θὰ καθίστατο ἱκανὴ νὰ ἀξιοποιήσῃ τὸ ὑπόλοιπον τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Καὶ εἶναι φυσικὸν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ αἰσθάνεται βαθεῖαν ἀπογοήτευσιν, διότι ὄχι μόνον δὲν κατέστη δυνατὸν ἐπὶ 14 μῆνας νὰ δώσωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ἡ ὁποία θὰ καθίστατο ἱκανὴ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ θέμα τοῦτο, ἀλλὰ καὶ διότι, ἄνευ λόγου καὶ ἐναντίον τῆς θελήσεώς μας, τὸν ὁδηγοῦμεν πρὸς νέας ἐκλογάς. Εἶμαι βέβαιος, κύριοι βουλευταί, ὅτι οὐδεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην πιστεύει ὅτι αἱ ἐκλογαὶ εἶναι ὠφέλιμοι, ὡς ἐπίσης ὅτι οὐδεὶς πιστεύει, ὅτι αὗται εἶναι καὶ ἀναγκαῖαι. Εἶναι φυσικὸν νὰ διερωτᾶται κανείς, πῶς ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς ἄγεται ὁ τόπος εἰς ἐκλογάς. Φοβοῦμαι, ὅτι ἐπικρατεῖ εἰς τὴν χώραν μας μία νοσηρὰ πολιτικὴ ἀτμόσφαιρα, ἡ ὁποία καθιστᾷ ἀδύνατον τὴν ρεαλιστικὴν καὶ λογικὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ πολιτικοῦ μας θέματος. Ἐὰν εἴχομεν τὸ θάρρος κατὰ τρόπον εἰλικρινῆ νὰ καθορίζωμεν τὴν θέσιν μας ἐπὶ τῶν διαφόρων πολιτικῶν προβλημάτων, τὰ ὁποῖα ἀντιμετωπίζει ἡ χώρα καὶ εἰδικώτερον ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ προβλήματος, θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ θέσις ἑκάστου κόμματος, γενομένη σημεῖον προσανατολισμοῦ τῶν ἄλλων κομμάτων, νὰ δίδῃ σαφεῖς καταστάσεις καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν αὐτὴ ἡ τακτικὴ νὰ ἀποτρέψῃ μίαν ἐξέλιξιν τοῦ πολιτικοῦ μας βίου, ἡ ὁποία περίπου, κατ’ ἐμέ, δὲν ἐλέγχεται ἀπὸ κανένα. Φοβοῦμαι, κύριοι συνάδελφοι, καὶ εἰλικρινῶς τὸ πιστεύω αὐτό, ὅτι ἡ πολιτικὴ ζωὴ τοῦ τόπου αὐτοῦ, ἀπὸ τὴν καλὴν ἢ κακὴν λειτουργίαν τῆς ὁποίας ἐξαρτᾶται ἡ εὐτυχία ἢ ἡ δυστυχία τοῦ Ἔθνους, δὲν ἐλέγχεται ἀπὸ κανένα. Καὶ δὲν ἐλέγχεται ἀπὸ κανένα, διὰ τὸν λόγον τὸν ὁποῖον ἀνέφερα προηγουμένως. Δὲν ἠξεύρω διατὶ δὲν ἔχομεν τὸ θάρρος νὰ τοποθετῶμεν τὰ ζητήματα καὶ νὰ τοποθετῶμεν ἑαυτοὺς κατὰ τρόπον τόσον σαφῆ καὶ ὁριστικόν, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν κατὰ τρόπον φανερὸν νὰ γνωρίζῃ ὁ εἷς πῶς σκέπτεται ὁ ἄλλος. Φοβοῦμαι, λοιπόν, ὅτι ἡ δημιουργία αὐτῆς τῆς ἀτμοσφαίρας καθιστᾷ ἀδύνατον, καθιστᾷ προβληματικὴν τὴν γόνιμον, τὴν δημιουργικὴν λειτουργίαν τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς. Ἀνεφέρθην εἰς τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐσημειώθησαν ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐντεῦθεν καὶ ὅτι ἡ περίοδος αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ περισσότερον χαρακτηριστικὴ περίοδος τῆς πολιτικῆς μας ἀσταθείας, ἀλλὰ ὑπῆρξε καὶ ἡ μόνη περίοδος ἡ ὁποία δὲν ἐπέτρεπεν αὐτὰς τὰς ἐξελίξεις. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι τόσον ἀληθὲς ὅτι ἐξειλίχθη κακῶς ἡ πολιτική μας ζωὴ ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐντεῦθεν, ὥστε οὐδεὶς νομίζω ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ θὰ ἦτο δυνατόν, τὴν ἀλήθειαν αὐτὴν νὰ ἀρνηθῇ. Ἀλλὰ καὶ οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν δέχεται, ὅτι εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν ἐξέλιξιν ταύτην. Παρὰ ταῦτα, οἱ ὑπεύθυνοι εὑρίσκονται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐξέλεξε τοὺς ἀντιπροσώπους του μὲ τὴν ρητὴν ἐντολὴν καὶ προσδοκίαν νὰ σχηματίσῃ Κυβέρνησιν. Ἐάν, λοιπόν, ἡ πολιτική μας ζωὴ μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἔσχεν οἵαν ἔσχεν ἐξέλιξιν, αὐτὸ εἶναι κάτι τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ εὐθύνας δι’ ἡμᾶς. Λέγω, λοιπόν, ὅτι, μολονότι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἀρνεῖται ὅτι κακῶς ἐξελίχθη ἡ πολιτική μας ζωὴ ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐντεῦθεν, οὐδεὶς δέχεται ὅτι εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ἐνῷ ἠδυνάμεθα καὶ ὠφείλαμεν, εὐθὺς μετὰ τὰς ἐκλογάς, νὰ σχηματίσωμεν βιώσιμον Κυβέρνησιν καὶ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν δραματικὴν αὐτὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ζῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἐδημιουργήσαμεν ἐξελίξεις τοιαύτας ὥστε, ἐπαναλαμβάνω, χωρὶς κἂν νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ σχηματίσωμεν οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον χρόνον μίαν σταθερὰν Κυβέρνησιν, νὰ ἀγώμεθα παρὰ τὴν θέλησίν μας εἰς ἐκλογάς. Μετεπέσαμεν ὡς κόμματα ἀπὸ θέσεως εἰς θέσιν κατὰ τρόπον τόσον ἀσυνεπῆ καὶ τόσον ἀνακόλουθον ὥστε, ὄχι μόνον νὰ γίνωμεν ἐπιζήμιοι εἰς τὴν χώραν, ἀλλά, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, καὶ ἐλαφρῶς ἀνυπόληπτοι. Δὲν ἠμπορεῖ τίποτε εἰς τὴν ζωήν, καὶ εἰδικῶς εἰς τὴν πολιτικήν, νὰ γίνῃ χωρὶς αἰτίαν καὶ χωρὶς σκοπόν. Ὅλα ὅσα ἔγιναν κατὰ τὸ τελευταῖον 4μηνον ὑπῆρξαν ἄνευ αἰτίας καὶ σκοποῦ. Εἶναι φυσικὸν ὄχι μόνον νὰ ἀγανακτῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅταν δημιουργῇ πολιτικὰς ἐξελίξεις αὐτοῦ τοῦ εἴδους ἄνευ λόγου καὶ ἄνευ σκοποῦ, ἀλλ’ εἶναι φυσικὸν νὰ μορφώνῃ καὶ μίαν γνώμην δι’ ἡμᾶς ὄχι κολακευτικήν. Κύριοι συνάδελφοι, εἶπον προηγουμένως, ὅτι διὰ τὴν κατάστασιν αὐτὴν ὑπάρχουν ὑπεύθυνοι καὶ ἀναμφισβητήτως ὑπεύθυνοι εὑρίσκονται εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Χωρὶς νὰ ἐπηρεάζωμαι ἀπὸ τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν κατέχω εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην καὶ χωρὶς νὰ ἐπηρεάζωμαι ἀπὸ τὸ ὅτι δὲν εὑρίσκομαι πλησίον τῶν κυβερνητικῶν κομμάτων, εἶμαι ὑποχρεωμένος, καταλογίζων εὐθύνας, νὰ εἴπω, ὅτι κύριοι ὑπεύθυνοι, διὰ τὴν κακὴν αὐτὴν ἐξέλιξιν τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς μετὰ τὰς ἐκλογάς, εἶναι τὰ κυβερνητικὰ κόμματα. Τὰ κυβερνητικὰ κόμματα, μὲ τὴν πρωτοβουλίαν τῶν ὁποίων ἐσημειώθησαν, διεμορφώθησαν αὐταὶ αἱ καταστάσεις, εἶχον ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῶν ἐκλογῶν μίαν ὑποχρέωσιν, ἀφοῦ ἐκτιμήσουν κατὰ τρόπον σοβαρὸν τὰς δυνατότητας τῆς παρούσης Βουλῆς, νὰ σχηματίσουν μίαν Κυβέρνησιν διαρκείας πιστεύοντα, ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ ἦτο δυνατὸν νὰ καλύψῃ ὅλο τὸ διάστημα διὰ τὸ ὁποῖον ἐξελέγη, ἢ ἐὰν διαπιστώσουν τὸ ἀντίθετον, νὰ ζητήσουν ἐκκαθάρισιν τοῦ πολιτικοῦ θέματος δι’ ἐκλογῶν. Παρὰ ταῦτα τοῦτο δὲν ἐγένετο. Καί ἐσημειώθησαν, ἐπαναλαμβάνω, ὅλαι ἐκεῖναι αἱ ἐξελίξεις αἱ ὁποῖαι, ὄχι μόνον ἐζημίωσαν τὴν χώραν, ἀλλὰ τὴν ὡδήγησαν καὶ εἰς τὸ παρὸν πλῆρες πολιτικὸν ἀδιέξοδον. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῶν σφαλμάτων τὰ ὁποῖα ἐγένοντο κατὰ τὸ παρελθόν, ἡ Κυβέρνησις σήμερον διαπράττει ἕνα βαρύτατον σφᾶλμα, διότι ἐπιμένει νὰ παρατείνῃ τὴν κατάστασιν αὐτήν, ἀρνουμένη νὰ διευκρινίσῃ τὴν θέσιν της. Κύριοι συνάδελφοι, ἓν ἐκ τῶν δύο θὰ ἔπρεπε κανεὶς νὰ δεχθῇ, ὅτι θὰ ὤφειλε νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις, διότι δὲν ὑπάρχει τρίτη λύσις, ἐκτὸς ἀπὸ αὐτὰς τὰς ὁποίας θὰ μνημονεύσω. Ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ ἔκαμε τὴν αὐθαίρετον διαπίστωσιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκ τῆς παρούσης Βουλῆς νὰ σχηματισθῇ βιώσιμος Κυβέρνησις, ἐδήλωσε κατὰ τρόπον ἀόριστον, ὅτι θὰ ὁδηγήσῃ τὴν χώραν εἰς ἐκλογάς. Θὰ ἤθελα εἰλικρινῶς, διὰ νὰ βοηθήσω τὴν ὑπόθεσίν μας, νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν ἐὰν πιστεύῃ, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ εἶναι ὠφέλιμοι εἰς τὴν χώραν ἢ ἁπλῶς, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖαι. Προσωπικῶς ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ὄχι μόνον δὲν εἶναι ὠφέλιμοι, ὄχι μόνον δὲν εἶναι ἀναγκαῖαι, ἀλλ’ εἶναι ἐνδεχόμενον ἐκ τῶν ἐκλογῶν νὰ προκύψῃ μία κατάστασις ἡ ὁποία θὰ εἶναι ἀπείρως χειροτέρα τῆς σημερινῆς. Ἐφ’ ὅσον δεχόμεθα, καὶ ὀφείλομεν νὰ δεχθῶμεν, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ ὄχι μόνον δὲν παρέχουν τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ βελτιώσουν τὴν κατάστασιν, ἀλλ’ ἀντιθέτως παρέχουν τὸν φόβον, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ τὴν ἐπιδεινώσουν, δὲν ἀντιλαμβάνομαι διατὶ ἀγόμεθα εἰς ἐκλογάς. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ἀλλὰ καὶ τὴν πληροφορίαν, ὅτι οὐδεὶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἢ ἴσως, ἐλάχιστοι, πιστεύουν ὅτι ἡ χώρα πρέπει νὰ ὁδηγηθῇ εἰς ἐκλογάς. Μολονότι δέ, δὲν θέλομεν τὰς ἐκλογὰς καὶ μολονότι πιστεύομεν, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ εἶναι ἀσύμφοροι εἰς τὸν τόπον, παρὰ ταῦτα ἀγόμεθα εἰς αὐτάς. Προσωπικῶς ἔχω τὴν γνώμην, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὄχι μόνον δὲν εἶναι ὠφέλιμοι αἱ ἐκλογαί, ὄχι μόνον δὲν εἶναι ἀναγκαῖαι, ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν τὰ ἀποδειχθοῦν καὶ ἐπιζήμιοι εἰς τὸν τόπον. Πιστεύω εἰλικρινῶς, ὅτι θὰ εἶναι βαρύτατον πολιτικὸν σφάλμα ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχῃ ἡ δυνατότης—καὶ κατ’ ἐμὲ ὑπάρχει—νὰ διατηρηθῇ εἰς τὸν βίον της ἡ παροῦσα Βουλὴ σχηματιζομένης μιᾶς σταθερᾶς Κυβερνήσεως, πιστεύω εἰλικρινῶς, ὅτι θὰ εἶναι βαρύτατον πολιτικὸν σφάλμα νὰ ἀκολουθήσωμεν τόν δρόμον εἰς τὸν ὁποῖον ἀθελήτως παρεσύρθημεν καὶ τελικῶς νὰ φθάσωμεν εἰς ἐκλογάς. Εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ φθάσωμεν εἰς τὰς ἐκλογὰς παρὰ τὴν θέλησίν μας. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ δεχθῇ, ὅτι λειτουργεῖ ὁμαλῶς ἡ πολιτικὴ ζωὴ τοῦ τόπου αὐτοῦ, ὅταν ἕνα γεγονός, ὅπως τὸ γεγονὸς τῆς διαλύσεως μιᾶς Βουλῆς καὶ τῆς προκηρύξεως τῶν ἐκλογῶν, σημειοῦται κατὰ τρόπον ὥστε νὰ εἶναι ἐκτὸς τοῦ ἐλέγχου μας; Ἐπανέρχομαι εἰς τὴν σκέψιν τὴν ὁποίαν διετύπωσα προηγουμένως, ὅτι δηλαδὴ εἶχον πολλάκις τὸν φόβον, ὅτι ἡ πολιτικὴ ζωὴ τοῦ τόπου αὐτοῦ δὲν ἐλέγχεται ἀπὸ κανένα καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι τὸ ὅτι, παρὰ τὴν θέλησίν μας ἀγόμεθα πρὸς ἐκλογάς. Κύριε Πρόεδρε, πιστεύω, ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ ἔχει ἀρίστην σύνθεσιν, θὰ εἶναι δύσκολον νὰ ἐπιτύχετε Βουλὴν μὲ τοιαύτην σύνθεσιν. Ἡ παροῦσα Βουλὴ δύναται νὰ δώσῃ Κυβέρνησιν τριετίας. Εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον ἐξαρτᾶται ἀπολύτως ἀπὸ τὰ κυβερνητικὰ κόμματα. Καὶ διότι, κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ἤθελον νὰ ἔχω τὸ αἴσθημα, ὅτι συνεργῶ καὶ ἐγὼ ὁ μικρός, ὁ ἀσήμαντος εἰς τὴν τοιαύτην ἐξέλιξιν τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς, θὰ ἤθελον εἰλικρινῶς, μιμούμενος τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, νὰ προσπαθήσω νὰ διευκρινήσω τὴν κατάστασιν. Καὶ ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν πιστεύῃ, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ εἶναι ὠφέλιμοι ἢ ἀναγκαῖαι εἰς τὸν τόπον καὶ ἐὰν πιστεύῃ εἰς τὸ δεύτερον, διατὶ αἱ ἐκλογαὶ εἶναι ἀναγκαῖαι; Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ δικαιολογηθῶμεν ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, ὅταν τὸν ὁδηγῶμεν εἰς μίαν περιπέτειαν, τὰς συνεπείας τῆς ὁποίας εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκτιμήσωμεν, ἐὰν δὲν τοῦ ἐξηγήσωμεν ἐπαρκῶς, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πράξωμεν ἄλλως. Θὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματός μου αὐτοῦ, διότι πιστεύω, ὅτι μόνον ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως ἡ σαφής, ἡ συγκεκριμένη, ἡ ὁριστικὴ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διαλύσῃ αὐτὴν τὴν νοσηρὰν ἀτμόσφαιραν, ἡ ὁποία ἐκνευρίζει τὸν λαὸν καὶ ἡ ὁποία δημιουργεῖ μίαν ἀβεβαιότητα διὰ τὸ μέλλον. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσιζε τὴν στιγμὴν αὐτὴν νὰ κάμνῃ κατὰ τρόπον σαφῆ, κατὰ τρόπον ὁριστικὸν τὴν θέσιν της ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, τοῦ ἐὰν πρέπει νὰ τερματίσωμεν πᾶσαν συζήτησιν περὶ ἐκλογῶν καὶ νὰ σχηματίσωμεν μίαν Κυβέρνησιν, ἢ ἐὰν πρέπει νὰ πᾶμε εἰς ἐκλογάς, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσιζε νὰ καθορίσῃ κατὰ τρόπον σαφῆ, κατὰ τρόπον γενναῖον τὴν θέσιν της, εἶναι πλέον ἢ βέβαιον, ὅτι ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἐγένετο σημεῖον προσανατολισμοῦ ὅλου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν καταλογίζω βαρυτάτην εὐθύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὄχι διότι δίδει αὐτὴν ἢ ἐκείνην τὴν κατεύθυνσιν εἰς τὴν πολιτικήν μας ζωήν, ἀλλὰ διότι δὲν δίδει οὐδεμίαν κατεύθυνσιν.

§7Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Καὶ αἱ ἐκλογαὶ εἶναι πολιτικὴ κατεύθυνσις.

§8Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Δὲν εἴπατε, ὅτι θὰ κάμετε ἐκλογάς· εἴπατε, ὅτι θὰ παρασκευάσετε ἐκλογὰς μέχρι τοῦ τέλους Σεπτεμβρίου. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω κάτι. Ἴσως νὰ μὴν ἔχω τὴν πεῖραν τὴν ἰδικήν σας εἰς τὸ ζήτημα τοῦ χειρισμοῦ τῶν πολιτικῶν θεμάτων, ἀλλ’ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι πολλάκις λέγομεν διάφορα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πράγματι σκεπτόμεθα. Φοβοῦμαι, ὅτι τὸ δρᾶμα τοῦ τόπου αὐτοῦ ἔγκειται εἰς τοῦτο, ὅτι πολλάκις λέγομεν πράγματα διάφορα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πιστεύομεν. Καὶ λέγω, ὅτι δὲν θὰ ἤθελον νὰ ἔχω τὸ αἴσθημα, ὅτι ἐν τῷ συνόλῳ του ὁ πολιτικὸς κόσμος τοῦ ὁποίου μετέχω καὶ ἐγώ, ὅτι ἀκολουθεῖ μίαν κατεύθυνσιν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ὀρθὴ καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἦτο δυνατὸν καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ 14μηνον διάστημα νὰ σχηματισθοῦν Κυβερνήσεις, ἢ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ προελάμβανε τὴν ἐξέλιξιν αὐτὴν καὶ θὰ ἀπήλλασσε τὸ Ἔθνος ἀπὸ τὴν περιπέτειαν, εἰς τὴν ὁποίαν τὸ ὁδηγοῦμεν. Ἀλλὰ θὰ εἴπω καὶ κάτι περισσότερον μετὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, ἐὰν καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τὸ 14μηνον δὲν ἐσχηματίσαμεν ὅπως, ἐπαναλαμβάνω, ὠφείλαμεν καὶ ἠδυνάμεθα νὰ σχηματίσωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐπέβαλλον αἱ περιστάσεις μετὰ τὰς Δημοτικὰς ἐκλογάς. Εἴχομεν τὴν ὑποχρέωσιν, ἀλλὰ καὶ τὴν εὐχέρειαν νὰ τὴν σχηματίσωμεν. Διότι αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαί, κ. συνάδελφοι, ἐὰν δὲν ἀπέδειξαν τίποτε ἄλλο ἀπέδειξαν, τοὐλάχιστον, ὅτι ἡ παροῦσα Βουλή, μὲ τὴν σύνθεσιν ποὺ ἔχει, δὲν εὑρίσκεται εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὸ λαϊκὸν αἴσθημα, διότι πρὸ τῶν Δημοτικῶν ἐκλογῶν ὑπῆρχε μία συγκεχυμένη κατάστασις ὀφειλομένη εἰς τὸ γεγονός, ὅτι διάφοροι ὑπεστηρίχθησαν ἀπόψεις ὡς πρὸς τὸ ἐὰν ἡ παροῦσα Βουλὴ μὲ τὴν σύνθεσιν ποὺ ἔχει, διερμηνεύῃ, ἢ ὄχι, τὴν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὑπῆρχεν ἡ ἐντύπωσις, ὅτι αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ θὰ ἔδιδον ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐγένετο σημεῖον προσανατολισμοῦ τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς. Ἔγιναν αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ καὶ ἐνῷ, ὅπως ἐγὼ προσωπικῶς πιστεύω, δὲν ἀπέδειξαν πλήρη τὴν πολιτικὴν πραγματικότητα τῆς χώρας, πάντως ἀπέδειξαν ὅτι δὲν ὑπάρχει σοβαρὰ μετατόπισις πολιτικῶν δυνάμεων, δικαιολογοῦσα τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς. Συνεπῶς ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, εἶχεν ὄχι μόνον τὴν δυνατότητα, ἀλλὰ καὶ τὴν εὐχέρειαν νὰ κάμῃ τὴν θαρραλέαν δήλωσιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει θέμα ἐκλογῶν, ὑπάρχει θέμα σχηματισμοῦ βιωσίμου Κυβερνήσεως καὶ τὸ θέμα αὐτὸ ἦτο τῆς ἀποκλειστικῆς ἁρμοδιότητός της, τῆς ἀποκλειστικῆς της δυνατότητος. Παρὰ ταῦτα, ἀντὶ μετὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς εὐκαιρίας διὰ νὰ δημιουργήσωμεν συνθήκας σταθερότητος πολιτικῆς, ἠνοίξαμεν μίαν, οὔτε καὶ ἐγὼ γνωρίζω πῶς, μίαν συζήτησιν περὶ ἐκλογῶν. Δὲν γνωρίζω δέ, ποῖον ὑπῆρξε τὸ γεγονὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησε τὴν ἀνάγκην αὐτῆς τῆς συζητήσεως. Πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι κατὰ τρόπον ἀθέμιτον εἰσήλθομεν εἰς αὐτὴν τὴν συζήτησιν καὶ ὅτι ἡ συζήτησις αὐτὴ δημιουργεῖ πλέον ἀδικαιολόγητον ἀτμόσφαιραν ἐκλογῶν. Ἀγόμεθα, ἐπαναλαμβάνω, πρὸς ἐκλογὰς χωρὶς νὰ τὸ θέλωμεν. Ἀλλά, κύριε Πρόεδρε, δὲν γνωρίζω ποίαν ἐκ τῶν δύο λύσεων θὰ προκρίνετε. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δύο λύσεις ὑπῆρχον καὶ δύο λύσεις ὑπάρχουν, ἢ νὰ σχηματίσωμεν βιώσιμον Κυβέρνησιν ἐκ τῆς παρούσης Βουλῆς, καὶ τοῦτο εἶναι δυνατόν, ἢ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἄμεσον διάλυσιν τῆς Βουλῆς καὶ νὰ προκηρύξωμεν ἐκλογάς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀσυγχώρητον, εἶναι ἡ παράτασις τῆς παρούσης καταστάσεως, ἡ ὁποία φθείρει τὸν τόπον, ἀλλὰ φθείρει συγχρόνως καὶ τὸν πολιτικὸν κόσμον. Θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω πρὸ παντός, ὅτι ἡ παράτασις τῆς καταστάσεως φθείρει τὰ πολιτικὰ κόμματα τὰ μετέχοντα τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ παράτασις αὐτὴ φθείρει τὸν τόπον καὶ δημιουργεῖ μίαν ἀτμόσφαιραν ἀγωνίας διὰ τὸν λαόν. Εἶναι φυσικὸν ὁ λαὸς νὰ δυσφορῇ καὶ νὰ στρέφεται ἐναντίον ἐκείνων, τοὺς ὁποίους θεωρεῖ ὑπευθύνους δι’ αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Ὄχι μόνον θὰ ἐπέλθῃ ζημία εἰς τὸν τόπον, ἀλλὰ θὰ φθαρῇ ἐν τῷ συνόλῳ του ὁ πολιτικὸς κόσμος. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἔχῃ παρὰ ν’ ἀποφασίσῃ μεταξὺ τῶν 2, ἔχω εἰλικρινῶς τὴν ἄποψιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει τρίτη λύσις, Θὰ ἠμποροῦσεν ἡ Κυβέρνησις κατὰ τρόπον θαρραλέον ν’ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην, ἢ τῆς μιᾶς, ἢ τῆς ἄλλης λύσεως. Ἐὰν παρὰ ταῦτα ἡ Κυβέρνησις ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἄποψιν τῶν ἐκλογῶν, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ προκηρύξῃ ἀμέσως ἐκλογάς, διότι ἐφ’ ὅσον ἐπὶ 14 μῆνας ταλαιπωρεῖται ὁ τόπος, εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ πᾶς τις πόσον περισσότερον ἔντονος θὰ εἶναι ἡ ἀγωνία τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ τοῦ λαοῦ μας, ἀλλὰ καὶ πόσον σοβαρωτέρα θὰ εἶναι ἡ ζημία διὰ τὸν τόπον κατὰ τὸ διάστημα τῶν 4–5 προεκλογικῶν μηνῶν. Ἀντιλαμβάνεσθε, ἐπαναλαμβάνω, ποίας συνεπείας θὰ ἔχῃ ἡ παράτασις αὐτῆς τῆς καταστάσεως ἐφόσον, ἀπὸ σήμερον θὰ δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι βαίνομεν πρὸς ἐκλογάς. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπίσης δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω εἶναι διατὶ ἡ Κυβέρνησις, ἐφ’ ὅσον πιστεύει, κακῶς κατ’ ἐμέ, ὅτι ἡ παροῦσα Βουλή, δὲν δύναται νὰ δώσῃ Κυβέρνησιν καὶ συνεπῶς, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ὁδηγήσῃ τὴν χώραν εἰς ἐκλογάς, διατὶ ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει εἰς τὴν ἄποψιν τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐδέχετο τὴν πρώτην λύσιν, ἐδέχετο τ.ἔ. ὅτι δὲν συντρέχει περίπτωσις διαλύσεως τῆς Βουλῆς καὶ προσφυγῆς εἰς ἐκλογάς, ἴσως θὰ εἶχε κάποιον λόγον νὰ ζητήσῃ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Ἀλλ’ ὅταν ἡ Κυβέρνησις δέχεται ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄλλη λύσις ἀπὸ τὴν λύσιν τῶν ἐκλογῶν νομίζω, ὅτι δὲν ἔχει κανὲν ἐπιχείρημα διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἄποψίν της περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Ἀντιθέτως, ὄχι μόνον δὲν ὑπάρχει ἐπιχείρημα ἱκανὸν νὰ μᾶς πείσῃ ὅτι συντρέχει λόγος νὰ διακόψῃ τὸ Σῶμα τὰς ἐργασίας του, ἀλλ’ ἀντιθέτως ἡ ἀνάγκη τοῦ νὰ ἐπισπεύσωμεν τὰς ἐκλογάς, ἡ ἀνάγκη τοῦ νὰ ψηφίσωμεν τὸν ἐκλογικὸν νόμον ἐπιβάλλει ὅπως τὸ Σῶμα λειτουργήσῃ. Καὶ ἂν ἀκόμη ἡ Βουλὴ καὶ ἂν ἀκόμη ἡ Ἀντιπολίτευσις, κ. Πρόεδρε, ἦτο ἀπρόθυμος νὰ λειτουργήσῃ, τὸ Σῶμα, ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην τῶν ἐκλογῶν, εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιμείνῃ ὅπως λειτουργήσῃ τὸ Σῶμα, διὰ νὰ φέρῃ ἐνώπιον ἡμῶν τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πρὸ ἑνὸς ἔτους περίπου ἔκαμε τὴν δήλωσιν, ὀρθὴν δήλωσιν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη, ὅπως ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς χώρας γνωρίζῃ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ἀπὸ μακρᾶς ἀποστάσεως. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καί, συνεπῶς, ἡ Κυβέρνησις, ὅταν δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἐντύπωσις ὅτι θὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς ἐκλογάς, ἐπίστευε—καὶ ὀρθῶς ἐπίστευεν—ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἐγκαίρως νὰ ὑπάρξῃ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Ἀλλὰ σήμερον, ὁπότε ἡ Κυβέρνησις δηλοῖ ὅτι θὰ ὁδηγήσῃ τὴν χώραν εἰς ἐκλογάς, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβάλῃ τὸν πολιτικὸν κόσμον καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἰς τὸ μαρτύριον αὐτό, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ ἡ ἄγνοια τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος; Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν πρόκειται νὰ κάμωμεν ἐκλογὰς καὶ ἂν πρόκειται ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς αὐτὰς νὰ προσδοκῶμεν ἀγαθὸν ἀποτέλεσμα, εἶναι ἀνάγκη ἐγκαίρως νὰ δημιουργήσωμεν τὰς προϋποθέσεις ἐκείνας, αἵτινες θὰ ἐπιτρέψουν εἰς τὰς πολιτικὰς δυνάμεις τῆς χώρας νὰ προσανατολισθοῦν ἐγκαίρως πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θεωροῦν συμφέρον εἰς τὸν τόπον. Καὶ ἂν πρόκειται νὰ κάμωμεν τὰς ἐκλογὰς τὸν Σεπτέμβριον, εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρξῃ ἀπὸ σήμερον τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, διότι ἄλλως, θὰ δημιουργήσητε τοιαύτην σύγχυσιν, ὥστε νὰ εἶναι βέβαιον ἐκ τῶν προτέρων ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν, ὄχι μόνον δὲν θὰ ἔχῃ βελτιώσει τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου, ἀλλ’ ἀντιθέτως θὰ τὴν ἐπιδεινώσῃ. Νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνει βαρυτάτας εὐθύνας. Ἐὰν εἰλικρινῶς πιστεύῃ καὶ ἐπιθυμῇ νὰ λύσῃ τὸ πολιτικόν μας πρόβλημα διὰ τῶν ἐκλογῶν, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀναθεωρήσῃ τὴν σκέψίν της περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, ὄχι μόνον δὲν ὑπάρχει ἐπιχείρημα ἱκανὸν νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἄποψιν αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἀντιθέτως ὑπάρχουν σοβαρὰ ἐπιχειρήματα ἐπιβάλλοντα τὴν λειτουργίαν τοῦ Σώματος. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναπτύξω τάς συνεπείας, αἵτινες θὰ προκύψουν καὶ διὰ τὴν χώραν καὶ δι’ ἡμᾶς ὅλους ἀπὸ τὴν ἐκκρεμότητα αὐτήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐπιμένει ἡ Κυβέρνησις. Φαντασθῆτε ποία θὰ εἶναι ἡ κατάστασις ἐὰν ἔχωμεν τὴν προοπτικὴν ἐκλογῶν διὰ τὸν Σεπτέμβριον, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν καὶ ὡς ἄτομα, καὶ ὡς Κόμματα, ἐπὶ τῇ βάσει ποίου συστήματος θὰ διεξαχθῶσιν αἱ ἐκλογαὶ αὐταί. Ἡ ἐκκρεμότης αὐτὴ θὰ βλάψῃ βαρύτατα τὸν τόπον διότι θὰ ἀποσυνθέσῃ τὰ πάντα, θὰ ἀναστείλῃ κάθε προσπάθειαν δημιουργικὴν καὶ θὰ δημιουργήσῃ μίαν ἀγωνιώδη κατάστασιν εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον, ὁ ὁποῖος καὶ ὑπὸ ὁμαλὰς συνθήκας γνωρίζετε πόσας δυσχερείας ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ προκειμένου νὰ καθορίσῃ τὴν θέσιν του ἐν ὄψει ἐκλογῶν. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἔχομεν δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μὴ παρατείνῃ τὸ μαρτύριον αὐτὸ τῆς χώρας καὶ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Καὶ τοῦτο θὰ ἠδύνατο νὰ τὸ πράξῃ ἐάν, ἐπαναλαμβάνω, ἀπεφάσιζε τὴν στιγμὴν αὐτὴν νὰ ἀναθεωρήσῃ τὴν σκέψιν της περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος καί, ἐπισπεύδουσα τὰς ἐκλογάς, νὰ φέρῃ ἐγκαίρως ἐνώπιον τοῦ Σώματος τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Ἀλλά, κ. συνάδελφοι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δι’ οἱονδήποτε λόγον δὲν θέλει νὰ κατανοήσῃ τὴν ἀνάγκην αὐτήν, θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν ὅπως, ἐκτιμῶσα τὰς συνεπείας, αἵτινες θὰ προκύψουν ἀπὸ τὴν ἐπιμονὴν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν διατήρησιν τῆς καταστάσεως αὐτῆς, θὰ ἤθελον, λέγω, νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν ὅπως ἀρνηθῇ νὰ συγκατατεθῇ εἰς τὴν ἄποψιν τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Ἕκαστος ἐξ ἡμῶν τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἀναλαμβάνει εὐθύνας διὰ τὴν περαιτέρω ἐξέλιξιν τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς. Ἐὰν δεχθῶμεν, ὅπως δεχώμεθα ὅλοι μας, ὅτι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον τὴν στιγμὴν αὐτὴν κατευθύνομεν τὸ πολιτικὸν θέμα τῆς χώρας εἶναι ἀτυχής, ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἀντιταχθῶμεν.— Πιστεύσατέ με, κ. συνάδελφοι, ὅτι εἶναι μάταιον νὰ ἀσχολούμεθα μὲ τὴν ἐπίλυσιν τῶν καθ’ ἕκαστον προβλημάτων, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν τὸν λαόν μας, ἐὰν δὲν λύσωμεν τὸ πρωταρχικόν μας πρόβλημα, δηλαδὴ τὸ πολιτικὸν πρόβλημα. Δὲν θὰ ἤθελον, διότι ἴσως θὰ εὑρεθῶ ἐκτὸς θέματος, νὰ εἴπω τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν δημιουργεῖ τόσον εἰς τὴν προσπάθειαν τὴν δημιουργικὴν τοῦ Ἔθνους, ὅσον καὶ εἰς τὰ ἤθη του καὶ τὴν ψυχολογίαν του, ἡ διατήρησις καταστάσεων πολιτικῆς ἀσταθείας, ὅπως συμβαίνῃ εἰς τὸν τόπον μας. Ἀλλ’ ἐὰν οἱ λόγοι αὐτοὶ καὶ ἐὰν ἡ πεῖρα τοῦ παρελθόντος ἔχουν πείσει ὅλους ἡμᾶς ὅτι ἡ διατήρησις παρομοίων καταστάσεων, ὄχι μόνον εἶναι ἀσύμφορος εἰς τὸν τόπον μας, ἀλλὰ πολλάκις ἀποβαίνει καὶ ἐπικίνδυνος, ἐάν, λέγω, ἡ πεῖρα τοῦ παρελθόντος μᾶς πείθει περὶ τούτου, ἔχομεν ὑποχρέωσιν ὅπως μὴ ἐπιτρέψωμεν τὴν παράτασιν αὐτῆς τῆς καταστάσεως τοὐλάχιστον ἀπὸ τώρα καὶ ἐφεξῆς. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι αὐτὸ θὰ τὸ ἐπιτύχωμεν ἐάν, ὡς Βουλή, εἴπωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν: «Δὲν πιστεύεις ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι ἱκανὴ νὰ ὁλοκληρώσῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ πιστεύεις ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ διαλυθῇ καὶ νὰ προσφύγωμεν εἰς ἐκλογάς; Δὲν ἔχεις τότε παρὰ νὰ ἐπισπεύσῃς τὰς ἐκλογάς. Καὶ ἂν θέλῃς εἰλικρινῶς νὰ ἐπισπεύσῃς τὰς ἐκλογάς, δὲν ἔχεις παρὰ νὰ ἀποστῇς τῆς ἀπόψεως περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος καὶ νὰ φέρῃς ἐγκαίρως ἐνώπιόν μας τὸν ἐκλογικὸν νόμον». Κύριε Πρόεδρε, ὡς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἀρχηγὸς τοῦ μεγαλυτέρου Κόμματος, εἶναι φυσικὸν νὰ φέρετε τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν εὐθυνῶν διὰ τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην ἐξέλιξιν τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς. Νομίζω, ὅτι θὰ προσφέρετε ὑψίστην ὑπηρεσίαν καὶ εἰς τὴν χώραν καὶ εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον καὶ εἰς ὑμᾶς ἐὰν ἀπεφασίζατε νὰ ἀναθεωρήσετε τὴν ἄποψίν σας, νὰ ἐπιτρέψητε εἰς τὸ Σῶμα νὰ λειτουργήσῃ καὶ νὰ φέρετε ἐγκαίρως τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Ἀνεξαρτήτως τῶν σφαλμάτων, τὰ ὁποῖα διεπράχθησαν ἀπὸ ὅλας τὰς πλευράς, αὐτὴ ἡ πρᾶξις σας θὰ ἦτο πρᾶξις θετικῆς ὑπηρεσίας πρὸς τὴν χώραν. (Χειροκροτήματα).

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§10Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι Βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν Βουλὴν τεσσαρακονθήμερον ἀναβολὴν τῶν ἐργασιῶν της. Οἱ ρήτορες τῆς ἀντιπολιτεύσεως δὲν ἠρκέσθησαν μόνον εἰς ἐπίκρισιν αὐτῆς τῆς προτάσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ προέβησαν εἰς βαρυτάτους χαρακτηρισμούς. Ἐλέχθη ὅτι οἱ θεσμοὶ κινδυνεύουν, ὅτι ἡ πρότασις παραβιάζει τὸ Σύνταγμα, ὅτι ἀποτελεῖ κατάργησιν τῆς Βουλῆς κλπ. Ἐλέχθη ἐπίσης ὅτι ἡ πρότασις ἀποτελεῖ ἠθικὴν περιπέτειαν. Ὁμολογῶ ὅτι ἤκουσα ξενιζόμενος αὐτοὺς τοὺς βαρεῖς χαρακτηρισμοὺς ἀπὸ τοὺς ἰδίους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι συνέβη νὰ ἔχουν πράξει τὰ ἴδια καὶ περισσότερα ὀλίγον προηγουμένως. Ἄλλην μίαν φορὰν ἐπεβεβαιώθη ὁ μῦθος, ὅτι «ἕκαστος τῶν ἀνθρώπων δύο πήρας φέρει». Φαίνεται ὅτι συμβαίνει τὸ ἴδιον καὶ μὲ τὰ κόμματα. «Ἕκαστον τῶν κομμάτων δύο πήρας φέρει». Μίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ μίαν εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν.........

§11Π. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Δὲν ἕπεται, ὅτι τὰ σφάλματα πρέπει νὰ ἐπαναλαμβάνωνται.

§12Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Τὸ σφάλμα τὸ ὁποῖον ἐπαναλαμβάνεται, εἶναι ἡ ἐπίκρισις ὑποτιθεμένων σφαλμάτων καὶ εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν σύστασίν σας πρὸς τοὺς διαπράττοντας αὐτὸ τὸ σφάλμα. Κύριοι βουλευταί, τὸ Σύνταγμά μας ὁρίζει ὅτι 3 μῆνες πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ εἶναι ἡ διάρκεια τῆς τακτικῆς συνόδου τῆς Βουλῆς. Οἱ τρεῖς μῆνες εἶναι ἀπαραίτητοι. Ὅταν ὅμως ἤκουε κανεὶς τὰς ἐπικρίσεις, αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν, ἀπεκόμιζε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι τὸ Σύνταγμα ὁρίζει συνεχῆ ἐργασίαν τῆς Βουλῆς καὶ ὅτι ἑπομένως ἡ πρότασις διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν ἐπὶ τεσσαρακονθήμερον ἀποτελεῖ παραβίασιν τοῦ Συντάγματος. Ὅταν ὅμως τὸ Σύνταγμα ὁρίζῃ, ὅτι οἱ τρεῖς μῆνες εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ τὴν τακτικὴν σύνοδον, αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ἐπιτρέπει διὰ τοὺς ἄλλους μῆνας καὶ τὴν ἐργασίαν καὶ τὴν διακοπήν. Ἐὰν ἑπομένως συμβῇ διακοπή, δὲν εἶναι οὔτε πραξικόπημα οὔτε ἀντισυνταγματικότης οὔτε κίνδυνος τῶν θεσμῶν. Ἰδοὺ διατὶ αἱ κραυγαί, ἡ νευρικότης, ἡ ἀγωνία, εἶναι ἐντελῶς ἀδικαιολόγητοι. Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν πέραν τοῦ 3μήνου εἶναι θέμα μόνον πολιτικόν. Δὲν εἶναι θέμα οὔτε συνταγματικὸν οὔτε κοινοβουλευτικόν, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἐνδεχομένως παραβιάζεται τὸ Σύνταγμα ἢ τὰ κοινοβουλευτικὰ ἤθη τῆς χώρας. Εἶναι μόνον θέμα πολιτικόν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου βεβαίως ἡ Ἀντιπολίτευσις δύναται νὰ ἔχῃ τὰς πολιτικὰς ἀντιρρήσεις της. Καὶ κριτήριον τῶν προτεινομένων διακοπῶν πρέπει νὰ εἶναι αἱ ἑκάστοτε περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι ἠμπορεῖ ἄλλοτε νὰ ἐπιτρέπουν καὶ ἄλλοτε νὰ μὴ ἐπιτρέπουν τὰς διακοπάς. Ἰδοὺ διατὶ ἡ ἀναγωγὴ τῆς προτάσεως διακοπῆς εἰς θέμα ἀρχῆς, εἰς διαφωνίαν δογματικήν, εἰς κίνδυνον τῶν θεσμῶν ἀποτελεῖ λάθος. Βεβαίως εἶναι δικαίωμα τῶν κομμάτων τῆς ἀντιπολιτεύσεως νὰ ἀρνηθοῦν τὴν ἀποδοχὴν τῆς Κυβερνητικῆς προτάσεως ἀπὸ ἔλλειψιν ἐμπιστοσύνης. Νομίζω ὅμως, ὅτι θὰ συνέβαινεν ἡ ἰδία ἐκδήλωσις ἐλλείψεως ἐμπιστοσύνης, καὶ ἂν ἀπεφασίζαμεν νὰ συνεχίσωμεν τὰς συναντήσεις μας καὶ κατὰ τὰς 40 αὐτὰς ἡμέρας.... Ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον ἀποβλέπομεν εἶναι ὅπως ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις στηρίζεται, συνεχίσῃ τὴν ἐκδήλωσιν τῆς ἐμπιστοσύνης της καὶ περιλάβῃ εἰς τὴν περιοχὴν τῆς ἐμπιστοσύνης της τὴν ἔγκρισιν καὶ αὐτῆς τῆς κυβερνητικῆς προτάσεως. Εὐτυχεῖς θὰ εἴμεθα ἐὰν καὶ ἡ ἀντιπολίτευσις προσετίθετο. Δὲν εἴχομεν ὅμως κανένα λόγον νὰ τὸ ἐλπίζωμεν καὶ οἱ χθεσινοὶ λόγοι μᾶς ἐβεβαίωσαν ὅτι δικαίως δὲ τὸ ἠλπίζαμεν. Πέραν αὐτῆς τῆς προτάσεως τῆς 45θημέρου διακοπῆς ἀνέκυψε καὶ τὸ θέμα τῆς ἐκδόσεως τῶν ἀναγκαστικῶν νόμων. Καὶ ἐπίσης ἠκούσθησαν λόγοι ὀργῆς καὶ ἀγανακτήσεως διὰ τὴν ἔκδοσιν ἀναγκαστικῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι ἐν τούτοις ἀποτελοῦν κοινοβουλευτικὴν περίοδον διὰ τὴν περίοδον τῶν διακοπῶν. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἀποτελεῖ περιφρόνησιν πρὸς τὴν Βουλὴν ἡ ἔκδοσις ἀναγκαστικῶν νόμων. Ὅπως καὶ ἡ λέξις τὸ προσδιορίζει, ἀποτελεῖ «ἀνάγκην». Ἐπανειλημμένως κατὰ τὸ στάδιον τῶν ἐργασιῶν μας ἐνώπιον τῆς τελευταίας Συνελεύσεως ἐτονίσθη, καὶ ἀποτελεῖ κοινὴν συνείδησιν, ὅτι ἐὰν ἡ Βουλὴ ἠμπορῇ νὰ λειτουργῇ ἄριστα ὡς πολιτικὸν Σῶμα, ὅμως λειτουργεῖ δυσχερῶς ὡς νομοθετικὸν Σῶμα. Διότι καὶ ἡ ἀνάγκη πολλῶν νόμων ὑφίσταται σήμερον, καὶ ἡ φύσις τῶν συγχρόνων νόμων εἶναι τεχνικὴ καὶ περίπλοκος. Καὶ ἐνθυμοῦνται ὅλοι ὅτι εἰς τὴν προηγουμένην Συνέλευσιν ἀνεζητοῦντο τρόποι οἱ ὁποῖοι νὰ ἐπιτρέπουν τὴν περισσότερον γόνιμον, ἄνετον καὶ ἀσφαλῆ παρασκευὴν τῶν νόμων. Ἰδοὺ διατί, ἀντὶ νὰ ἀρνούμεθα τὴν ἀρχὴν τῶν Ἀναγκαστικῶν Νόμων, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν ἀνάγκην, τὸ καλλίτερον εἶναι νὰ σκεφθῶμεν κατὰ ποῖον τρόπον θὰ προχωρήσωμεν εἰς μίαν ἀναθεώρησιν τοῦ ἰσχύοντος Συντάγματος, ἡ ὁποία νὰ ἐπιτρέψῃ ἕνα συνταγματικὸν καὶ πλέον ὁμαλὸν τρόπον ψηφίσεως τῶν νόμων. Διότι βεβαίως τὸ νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι εἰς τὰς τακτικὰς Συνόδους τῆς Βουλῆς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίζεται τὸ σύνολον τῶν νομοθετικῶν ἀναγκῶν τῆς συγχρόνου ζωῆς, εἶναι ὑπέρμετρος προσδοκία. Δυστυχῶς δὲν ἔχομεν σήμερον μὲ τὴν διατήρησιν τοῦ παλαιοῦ Συντάγματος ἐν ἰσχύϊ, τὴν δυνατότητα τῶν Ἐπιτροπῶν Ἐξουσιοδοτήσεως. Μία ἑπομένως εἶναι ἡ λύσις: Πρὸς τὸ μέλλον, ὄχι πρὸς τὸ παρελθόν. Δὲν εἶναι ἡ στεῖρα ἄρνησις αὐτῆς τῆς ἀνάγκης, εἶναι ἡ γόνιμος ἀναζήτησις θετικῶν λύσεων εἰς τὸ μέλλον. Ἡ Κυβέρνησις ἐβεβαίωσεν, ὅτι ἐὰν ἔχῃ τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς εἰς τὴν πρότασίν της, θὰ κάμῃ χρῆσιν μετὰ μεγάλης φειδοῦς τῆς ἐκδόσεως Ἀναγκαστικῶν Νόμων, καὶ μόνον διὰ τὴν περίπτωσιν ἐξαιρετικῆς ἀνάγκης. Καὶ ἐπαναλαμβάνει καὶ δι’ ἐμοῦ, αὐτὴν τὴν ὑπόσχεσιν πρὸς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ πέραν τοῦ θέματος τῆς ἀναβολῆς τῶν ἐργασιῶν μας διὰ 40 ἡμέρας καὶ τῆς ἐκδόσεως τῶν Ἀναγκαστικῶν Νόμων, ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς προκαταρκτικῶς καὶ τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Εἶναι προφανές, ὅτι τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος δὲν ἀποτελεῖ ἄμεσον θέμα αὐτῆς τῆς συνεδριάσεως, διότι τὸ κύριον θέμα σήμερον εἶναι ἡ πρότασις τῆς διακοπῆς. Διότι ὅμως ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, διότι συνεζητήθη καὶ εἰς τὸν τύπον, διότι λειτουργεῖ Διακομματικὴ Ἐπιτροπή, ὅπου οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν κομμάτων ἐκφράζουν τὰς γνώμας των, θεωρῶ καὶ ἐγώ, ὡς ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, καθῆκον νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν γνώμην τοῦ Κόμματός μας. Κύριοι βουλευταί, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ Δημοκρατικὸν Σοσιαλιστικὸν Κόμμα ἐμμένει εἰς τὰς πεποιθήσεις, τὰς ὁποίας ἀνέκαθεν διεκήρυξε καὶ ἐνώπιον τοῦ Σώματος καὶ ἐνώπιον τοῦ λαοῦ. Τὴν 9ην Σεπτεμβρίου τοῦ 1950, ὁμιλῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, εἶχον εἴπει: —«Ὑπεστηρίξαμεν πάντοτε καὶ ἐξακολουθοῦμεν νὰ ἔχωμεν τὴν γνώμην, ὅτι ἡ ἀναλογικὴ εἶναι τὸ καλύτερον ἐκλογικὸν σύστημα. Καὶ νομίζω, ὅτι αἱ ἀποδείξεις τὰς ὁποίας ἔδωκεν εἰς τὰς προσφάτους ἐκλογάς, ἔπρεπε νὰ εἶχον πείσῃ, ὅτι δὲν ἐξυπηρετεῖ τὰ μικρὰ κόμματα, ὅπως γενικῶς νομίζετε, ἀλλὰ τὰ ἐξοντώνει. Μὲ μίαν συνεπῆ καὶ συνεχῆ ἐφαρμογήν της θὰ ὡδήγει ἀσφαλῶς εἰς τὴν διαμόρφωσιν 3 ἢ 4 ἰσχυρῶν πολιτικῶν ὀργανισμῶν τῆς χώρας, ἀποτέλεσμα χρήσιμον διὰ τὴν πολιτικήν μας ζωήν. Ἀλλ’ ὑπέστη καὶ ἡ ἀναλογικὴ τὸ ἀτύχημα, νὰ εἶναι θῦμα ἀλλοτρίων εὐθυνῶν. Τὴν ἔχει καταδικάσει ἡ κοινὴ βοὴ καὶ εἰς αὐτὴν ὑποκύπτει. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐξήγησις, διατί ἐνέδωκα εἰς τὴν ἐπίμονον καὶ παλαιὰν γνώμην τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος». Τὴν ἰδίαν γνώμην τὸ Δημοκρατικὸν Σοσιαλιστικὸν Κόμμα ἔχει καὶ σήμερον, τὴν ὁποίαν καὶ ἐπαναλαμβάνει ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Ὑποστηρίζομεν τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, ὅπως ἰσχύει. Εἰς περίπτωσιν ὅμως, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκλέξωμεν μεταξὺ τῆς πριμοδοτημένης ἀναλογικῆς καὶ τοῦ πλειοψηφικοῦ θεωροῦμεν μὴ χεῖρον τὸ πλειοψηφικόν. Ἐλέχθη, ὅτι ἡ διάφορος γνώμη ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος ἀποτελεῖ διαφωνίαν, θίγουσαν τὴν συνεργασίαν τῶν Κυβερνητικῶν Κομμάτων. Ὁ ἰσχυρισμὸς εἶναι ἀβάσιμος. Τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ἀποτελεῖ γνώμην ἑκάστου κόμματος καὶ ἡ Βουλὴ τελικῶς ἀποφασίζει. Ἑπομένως οὐδὲν σκιάζει τὴν Κυβερνητικὴν συνεργασίαν τῶν δύο κομμάτων καὶ εἰς μάτην ἐλπίζουν οἱ ἄσπονδοι φίλοι μας. (Χειροκροτήματα). Πέραν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐτέθη ἐπίσης καὶ τὸ θέμα τῶν ἐκλογῶν. Ἠκούσαμεν καὶ προηγουμένως ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι τὰ Κυβερνητικὰ Κόμματα εἶναι ὑπεύθυνα διότι ὁ τόπος ἄγεται εἰς ἐκλογάς. Μοῦ συνέβη νὰ εἶμαι στοιχεῖον τῆς συνεχείας εἰς ὅλας τὰς μετεκλογικὰς Κυβερνήσεις. Ὑπῆρξα ἔκτοτε καὶ διαρκῶς ὡς Ἀντιπρόεδρος. Νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι ἡ ἐπίκρισις ὑπῆρξεν ἄδικος διότι κατεβλήθη συνεχὴς προσπάθεια σχηματισμοῦ κυβερνητικῆς πλειοψηφίας. Ἔγινε πρῶτον ὁ συνασπισμὸς τοῦ Κέντρου. Ἐξ ἀπροβλέπτων λόγων ἐπῆλθεν ἡ διάλυσις ἐκείνης τῆς Κυβερνήσεως. Ἔγινε κατόπιν ἡ συνεργασία μὲ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Ἐξ ἀπροβλέπτων ἐπίσης λόγων καὶ μὴ προερχομένων ἐκ τῆς ἰδικῆς μας θελήσεως ἐπῆλθεν ἡ διάσπασις καὶ ἐκείνης τῆς Κυβερνήσεως. Δύσκολον ἑπομένως εἶναι νὰ καταλογισθοῦν εὐθῦναι εἰς τὰ δύο Κυβερνητικὰ Κόμματα, τὰ ὁποῖα ἀνέκαθεν μετέχουν καὶ τῶν δύο αὐτῶν Κυβερνητικῶν συνασπισμῶν. Ἀλλά, ἀφοῦ προεκλήθημεν, εἰς φιλικώτατον τόνον, θὰ ἐπεθύμουν νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι παράγων διασπάσεως καὶ ὄχι ἑνότητος ὑπῆρξεν ἡ παράταξις, ἀπὸ τὴν ὁποίαν προέρχεται ὁ προσφάτως κατελθὼν τοῦ βήματος. Διότι πρῶτον ἐδημιούργησαν διχασμὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ὁ διχασμὸς δὲν εἶναι παράγων ἑνότητος, εἶναι παράγων διαιρέσεως. Ὅταν λοιπὸν δημιουργοῦν διχασμὸν ἑνὸς μεγάλου κόμματος μὲ τὸ ὁποῖον προφανῶς δυσχεραίνεται κατόπιν ἡ κυβερνητικὴ συνεργασία των, ὅταν ἐπίσης πρὸς ἄλλην κατεύθυνσιν τῆς Βουλῆς ἐξετόξευσαν χαρακτηρισμοὺς ὁδηγοῦντας εἰς ἀδυναμίαν συμπράξεως, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πῶς εἶναι δυνατὸν οἱ δημιουργοὶ τῆς ἀδυναμίας τῶν συνεργασιῶν καὶ πρὸς τὰς δύο κατευθύνσεις νὰ ἐπιρρίπτουν εὐθύνας πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν καταβάλλουν προσπάθειαν συνεργασίας; (Χειροκροτήματα). Ἰδοὺ διατὶ ὁ καταλογισμὸς αὐτῶν τῶν εὐθυνῶν ὑπῆρξεν ἀβάσιμος.

§13Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Ἀπεμακρύνθημεν ἀπὸ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα........ (δὲν ἠκούσθη).

§14Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν ἠκούσατε. Ἀπαντᾶτε εἰς θέμα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶπον. Εἶπον ὅτι τὰ δύο κυβερνητικὰ κόμματα συνειργάσθησαν καὶ μὲ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ ἐξ ἀπροβλέπτων λόγων ἡ συνεργασία αὐτὴ διεσπάσθη. Καὶ ὑπέμνησα, ὅτι ἐνῷ τὰ κυβερνητικὰ κόμματα πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν κατέβαλλον προσπάθειαν συνεργασίας, ἐν τούτοις σεῖς, οἱ ἐπικριταί μας, πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν ἐδημιουργήσατε δυσχέρειαν συνεργασίας. Καὶ δὲν εἶναι δίκαιον, ὅσοι ἐπαυξάνουν τὰς δυσχερείας, νὰ καταλογίζουν εὐθύνας εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν κατέβαλλον προσπαθείας συνεργασίας. Ἰδοὺ διατί, ἀξιότιμοι κ, συνάδελφοι, ἡ ἐπίκρισις εἶναι ἀβάσιμος. Ἐδημιουργήθησαν εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν μετὰ τὰς ἐκλογάς, πέραν τῶν σταθμητῶν δεδομένων τῶν ἀριθμῶν, ἐδημιουργήθησαν ἀστάθμητοι παράγοντες, οἱ ὁποῖοι ἐδυσχέραινον τὴν κυβερνητικὴν συνεργασίαν. Ὁ συγκεκριμένος προσδιορισμός των δὲν εἶναι ἀπαραίτητος. Βέβαιον ὅμως εἶναι, ὅτι ἐδημιουργήθησαν, καὶ ἡ καλὴ πίστις ἐπιβάλλει αὐτὴν τὴν ἀναγνώρισιν. Δὲν εἶναι ἑπομένως ἡ κακὴ θέλησις τῶν κυβερνητικῶν κομμάτων τὰ ὁποῖα πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν ἐξεδήλωσαν τὴν προθυμίαν τῆς συνεργασίας. Εἶναι ἡ ἀντικειμενικὴ παρεμπόδισις τῆς καλῆς των θελήσεως ἐκ τῆς ὑπάρξεως αὐτῶν τῶν ἀσταθμήτων παραγόντων. Ἐὰν σήμερον ἐδημιουργήθη τὸ θέμα τῶν ἐκλογῶν, παρέχεται ἡ ἐντύπωσις ἀπὸ τοὺς λόγους τῶν ἐπικριτῶν μας, ὅτι ἐδημιουργήθη ἐκ τῆς πρωτοβουλίας καὶ τῆς θελήσεως τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς μερίδα τῆς κοινῆς γνώμης σχηματίζεται αὐτὴ ἡ ἐντύπωσις. Ἀλλ’ εἶναι ἀβάσιμος. Εἴμεθα μία Κυβέρνησις πλειοψηφίας, ἀλλὰ ὄχι αὐτοδυνάμου πλειοψηφίας. Καὶ εἶναι προφανές, ὅτι ὅταν τὸ κόμμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηριζόμεθα φρονεῖ, ὅτι ἡ ὑποστήριξίς του εἶναι δυνατὴ μέχρις ἑνὸς χρονικοῦ σημείου, πέραν τοῦ ὁποίου θεωρεῖ ἀπαραιτήτους τὰς ἐκλογάς, ἄλλη δὲ συνεργασία δὲν κατέστη δυνατή, εἶναι προφανές, ὅτι ἀντικειμενικῶς δημιουργεῖται ἡ ἀνάγκη, ὄχι ὑποκειμενικῶς, ὄχι ἐκ προθέσεως τῶν κυβερνητικῶν κομμάτων. Ἑπομένως εἶναι ἄτοπον νὰ ἀποδίδωνται εὐθῦναι ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχουν. Ἐτέθη ἐπίσης τὸ ἐρώτημα, ἐφ’ ὅσον ἐκ τῆς συνθέσεως τῆς Βουλῆς προκύπτει αὐτὴ ἡ ἀνάγκη, διατὶ τότε δὲν βαδίζομεν ἀμέσως; Ἀλλ’ αὐτὴ ἡ νευρικότης ἡ ὁποία κατέχει τοὺς ἐπικριτάς μας, δὲν κατέχει τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι κοινοβουλευτικὴ Κυβέρνησις, στηριζομένη εἰς πλειοψηφίαν. Δὲν ἔχει κανένα λόγον νευρικότητος, δὲν ὑπάρχουν κίνδυνοι οἱ ὁποῖοι νὰ ὑπαγορεύσουν τὴν σπουδήν, ἡ παράτασις δὲν ἀποτελεῖ κανένα κίνδυνον τῆς χώρας. Τοὐναντίον, εὑρισκόμεθα ἐνώπιον τοῦ παλαιοῦ καὶ εἰς τὰς παραμονὰς τοῦ νέου οἰκονομικοῦ ἔτους. Καὶ ὑπάρχει ἀπόλυτος ἀνάγκη ἠρεμίας αὐτῶν τοὐλάχιστον τῶν δύο μηνῶν, διὰ νὰ ὑπάρξῃ προετοιμασία τοῦ νέου προϋπολογισμοῦ καὶ γενικώτερον τῆς οἰκονομικῆς μας ζωῆς καὶ τῆς Ἀνασυγκροτήσεως. Ἐφ’ ὅσον ἔχομεν τὴν δυνατότητα τῆς ἐκλογῆς τοῦ Ἰουνίου ἢ Σεπτεμβρίου, ἀσφαλῶς θὰ ἐσφάλλομεν, ἐὰν ἐσπεύδαμεν πρὸς τὸν Ἰούνιον, ἀντὶ νὰ ἀναμείνωμεν τὸν Σεπτέμβριον ὁπότε θὰ ὑπάρξῃ ἐπίσης καὶ ἡ ἄνεσις τοῦ λαοῦ μετὰ τὰς ἐσοδείας του. Ἡ ἐπίκρισις εἶναι ἄδικος. Ἡ σπουδή, ἡ νευρικότης, θὰ ἀπετέλει, λάθος. Μᾶς ἀπευθύνεται ἡ ἐπίκρισις, ὅτι δημιουργοῦμεν μίαν ἀγωνίαν εἰς τὸν λαὸν λόγῳ τῆς προεκλογικῆς περιόδου, ἀλλὰ οἱ ἴδιοι ἐπιβεβαιώνουν, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ εἶναι ἀνεπιθύμητοι. Ἡ νευρικότης ἑπομένως εἶναι ἀντίθετος. Δημιουργεῖται μία νευρικότης ὄχι διότι δὲν γίνονται ἀμέσως, ἀλλὰ διότι πρόκειται νὰ γίνουν. Ἡ διαπίστωσις εἶναι, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ὑπάρχει ἐκλογικὸς πυρετὸς ἀπὸ τὴν παρεμβολὴν τῶν δύο αὐτῶν μηνῶν, ἀλλ’ ὅτι δὲν ὑπάρχει κἄν οὔτε ἡ συνήθης πολιτικὴ θερμοκρασία. Ὑπάρχει ὑποτονία, ἡ ὁποία δὲν δικαιολογεῖ τὴν ἀγωνίαν τῶν ἐπικριτῶν μας. Ἠμποροῦν νὰ εἶναι ἀπολύτως ἤρεμοι, ὅτι ἡ παρεμβολὴ αὐτῶν τῶν 40 ἡμερῶν, δὲν πρόκειται νὰ βλάψῃ τὴν χώραν. Τοὐναντίον, ἡ καλὴ θέλησις τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ἀνταποκρίνεται εἰς μίαν προσεκτικὴν μελέτην τῶν κομμάτων καὶ τῆς κοινῆς γνώμης, ἐκδηλοῦται μὲ τὴν διάθεσιν αὐτοῦ τοῦ χρόνου πρὸς λειτουργίαν τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Θὰ ἦτο εὐτυχές, ἐὰν αἱ περιστάσεις εἶχον ἐπιτρέψει, ὅπως τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ἔχῃ ἐγκαιρότερον καθορισθῆ, ὥστε ἀπὸ μακροῦ χρόνου νὰ ἔχῃ προσαρμοσθῆ ὁ πολιτικὸς βίος. Δὲν συνέβη. Ἀλλ’ ἡ χρησιμοποίησις τῶν ὀλίγων αὐτῶν ἑβδομάδων διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι χρῆσις τοῦ χρόνου σκόπιμος, διότι ὁδηγεῖ πράγματι εἰς μίαν ὥριμον, συνειδητὴν λῆψιν, ἀποφάσεως ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Δὲν παρέρχεται, εἰς μάτην ὁ χρόνος. Ἰδού, διατὶ καὶ αὐτὴ ἡ ἐπίκρισις εἶναι ἄτοπος. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι ἡ πολιτικὴ συζήτησις, ὅπως ἤρχισε σήμερον διεξαγομένη, ἀνήκει εἰς τὴν 25 Ἰουνίου. Τότε εἶναι ἡ ὥρα καὶ τῆς ἀποφάσεως ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ τῆς γενικωτέρας πολιτικῆς συζητήσεως. Ἀνήκει πάντοτε τὸ δικαίωμα εἰς τὰ κόμματα τῆς ἀντιπολιτεύσεως νὰ δώσουν εἰς τὴν συζήτησιν τὸν χαρακτῆρα, τὸν ὁποῖον ἐπιθυμοῦν. Ἀλλ’ ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι τὸ σημερινὸν κύριον θέμα, εἶναι τὸ θέμα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἐξηγήσαμεν εἰς ποίους λόγους ὀφείλεται καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία μᾶς τιμᾷ μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην της, θὰ ἐπείσθη, ὅτι ἡ διακοπὴ εἶναι σκόπιμος καὶ πρόκειται νὰ ὑπηρετήσῃ πράγματι τὴν προπαρασκευὴν τοῦ προσεχοῦς πολιτικοῦ μέλλοντος τῆς χώρας. Κύριοι βουλευταί, εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι αἱ ἐπικρίσεις τὰς ὁποίας διετύπωσαν οἱ ρήτορες τῆς ἀντιπολιτεύσεως, δὲν θὰ εὕρουν ἀπήχησιν εἰς τὴν πλειοψηφίαν, ἡ ὁποία θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ μᾶς περιβάλῃ μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην της καὶ νέον δεῖγμα αὐτῆς τῆς ἐμπιστοσύνης, θὰ εἶναι ἡ ἔγκρισις τῆς Κυβερνητικῆς προτάσεως. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§15Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν σᾶς διέκοψα κατὰ τὴν ὁμιλίαν σας, ἤθελον ὅμως νὰ ὑποβάλω ἕνα ἁπλοῦν ἐρώτημα. Ἐβασίσθητε, κατὰ τὴν ὁμιλίαν σας, ἐπὶ τῆς πλειοψηφίας, τὴν ὁποίαν διαθέτετε ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἀναφέρεται τοῦτο, ὅπως καὶ τὸ εἴπατε ἄλλως τε καὶ εἰς τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε κατὰ τὴν ὁμιλίαν του ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Π.Ε.Κ. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε ὅμως, ὅτι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Π.Ε.Κ., χθὲς εἰς μίαν διακοπήν, ἀναγνωρίζει, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν διακοπῶν νὰ ἔχῃ ὅλα αὐτὰ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις κατ’ οὐσίαν χωρὶς νὰ καθορίζῃ τοὐλάχιστον ἕνα πλαίσιον. Ὁ δὲ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Π.Ε.Κ. ἐδήλωσε σαφῶς, ὅτι σκόπιμον θὰ ἦτο νὰ δημιουργηθῇ ἕνα ὄργανον, μία Διακομματικὴ Ἐπιτροπὴ ἐλέγχου τῆς νομοθετικῆς δράσεως τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ πρότασις αὕτη εἶναι πλήρως ἀποδεικτικὴ καὶ τῶν διαθέσεων τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Π.Ε.Κ. καὶ τῆς ἀντιλήψεώς του περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς παρακολουθήσεως τοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν, νομίζει, μὲν ὅτι πρέπει νὰ ὑποστηρίξῃ, ἀλλὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἤθελε νὰ ἀφήσῃ ἐλευθέραν ἐν τῇ ἀσκήσει τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Συνεπῶς, ἡ πλειοψηφία περὶ τῆς ὁποίας ὡμιλήσατε καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐβασίσθητε, ἔχει ὑποστῆ τραυματισμὸν ἀπὸ τὴν δήλωσιν ταύτην τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Π.Ε.Κ., ὁ ὁποῖος ἔκαμε μίαν πρότασιν τονίζουσαν τὴν ἀνάγκην νὰ ὑπάρχῃ ἕνας περιορισμὸς εἰς τὴν ἔκδοσιν τῶν Α. Νόμων, τοὺς ὁποίους θὰ ἤθελε νὰ ἐλέγχῃ.

§16Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Θὰ ἤθελα νὰ ὑποβοηθήσω τὴν μνήμην σας. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Π.Ε.Κ. συνέστησε πράγματι χθὲς μίαν δυνατότητα συνεργασίας κατὰ τὸ στάδιον τῶν 40 ἡμερῶν καὶ ὄχι τῶν δύο μηνῶν, προσέθεσεν ὅμως, ὅτι καὶ ἄνευ αὐτῆς ἡ ἐμπιστοσύνη ὑπάρχει πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἰδοὺ διατὶ ἡ μνήμη σας ἔχει σφάλει.

§17Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ συζήτησις δὲν διεξάγεται ἐρήμην τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Π.Ε.Κ., ὁ ὁποῖος ὑπὲρ πάντα ἄλλον δύναται νὰ διευκρινήσῃ τὰς ἀντιλήψεις του.

§18Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Αὐτὸ ἀκριβῶς εἶπεν. Ὅπως λέγει ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§19Ν. ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. Ἔτσι ἀκριβῶς εἶπον.

§20Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ἂν τὸ εἴχατε εἴπει οὕτω, δὲν στερεῖται σημασίας ἡ πρότασίς σας. Πράγματι, εἴτε τὸ εἴπατε ὑπὸ τὴν μίαν μορφήν, εἴτε ἐκάματε ἐπιφύλαξιν, εἴτε δὲν ἐκάματε, ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπροσθέσατε ἀποδεικνύει, ὅτι ἔχετε τὸ συναίσθημα τῆς ἀνάγκης τῆς παρακολουθήσεως τοῦ νομοθετικοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ δίμηνον αὐτό. Λέγετε, ὅτι καὶ παρὰ ταῦτα θὰ δώσητε ψῆφον ἐμπιστοσύνης. Δὲν ἐξετάζω ποῖοι λόγοι ὑπηγόρευσαν τὴν σκέψιν περὶ ἐπιτροπῆς, ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως τὴν δυσπιστίαν αὐτὴν ἐξεφράσατε. Παλινωδεῖτε δὲ μόνον διὰ νὰ ἐξακολουθήσητε, ὅπως εἶσθε βέβαιος ὅτι θὰ γίνῃ, τὴν ἐκ τῶν παρασκηνίων καθοδήγησιν τῆς Κυβερνήσεως.

§21Ν. ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. Ἐγὼ τὸ εἶπον διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ καμμία ἀμφιβολία εἰς τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα ἀμφιβάλλουν. (Γέλωτες — χειροκροτήματα).

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ἀντωνόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§23Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τοὺς ὡραίους λόγους, τοὺς ὁποίους ἠκούσατε, κ. συνάδελφοι, ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μὲ ἀκούσῃ μετά τινος ἐπιεικείας. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἀπεπειράθη νὰ εἰσαγάγῃ πρωτοτύπους θεσμοὺς εἰς τὸν Κοινοβουλευτισμὸν τῆς χώρας. Ἀπὸ πολλῶν ἡμερῶν ἐξεδήλωσε τὴν ἐπιθυμίαν της νὰ θεωρηθῇ λήξασα ἡ Σύνοδος διὰ Β.Δ., νὰ παραμείνῃ κυβερνῶσα τὴν χώραν ἐπὶ πολὺ χρονικὸν διάστημα καὶ μετὰ μῆνας ἀρκετούς, τοὺς ὁποίους αὐτὴ καὶ μόνη ἡ Κυβέρνησις θὰ καθώριζε, θὰ προκηρύξῃ τὰς ἐκλογὰς καὶ θὰ διαλύσῃ τὴν Βουλήν. Δηλαδή, ἀπὸ ἡμερῶν ἡ Κυβέρνησις ἀπεπειράθη ἐμμέσως καὶ οὐσιαστικῶς νὰ καταργήσῃ τὴν Βουλήν. Τοσοῦτον δὲ ζωηρὰ ἦτο ἡ ἐπιθυμία τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε ἐφωράθη ἀγνοοῦσα θεμελιώδεις διατάξεις τοῦ Καταστατικοῦ ἡμῶν Χάρτου. Ἡ ἄγνοια αὐτὴ δίδει τὴν ἐντύπωσιν εἰς τὸν λαόν, ὅτι προχείρως ἡ Κυβέρνησις ἐπιλαμβάνεται σοβαρωτάτων θεμάτων. Εὐτυχῶς ἡ ἀπόπειρα τῆς Κυβερνήσεως ἀπέτυχε καὶ τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν σθεναρὰν στάσιν τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τὴν ὁμόθυμον πολεμικήν, τὴν ὁποίαν ἔδειξεν ὁλόκληρος ὁ τύπος. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐξάρωμεν τὸ ἔργον τοῦ Ἑλληνικοῦ τύπου, ὁ ὁποῖος ὡς εἷς ἄνθρωπος ἠγωνίσθη καὶ κατώρθωσε νὰ ματαιώσῃ τὸ δυνάμενον εὐχερῶς νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς κοινοβουλευτικὸν πραξικόπημα. Αὐτὸ οὐδεὶς δύναται νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ, τὸ δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει νὰ ἐκθέσῃ ἐνώπιον τοῦ Σώματος τοὺς λόγους οἵτινες ἐπιβάλλουν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, τώρα μάλιστα ποὺ ἔχομεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν σοβαρώτατα ζητήματα. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ φέρῃ πρὸς κύρωσιν εἰς τὸ Σῶμα τοὺς διαφόρους Α. Ν. μαζὶ μὲ τὰς τροποποιήσεις τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν. Πρέπει νὰ γνωρίζητε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὰ θύματα τῶν Καλαβρύτων καὶ τοῦ Διστόμου σκιρτοῦν ἀπὸ ἀγανάκτησιν ὅταν πληροφοροῦνται, ὅτι αἱ σύζυγοι καὶ τὰ τέκνα των στεροῦνται τοῦ ἐπιουσίου, διότι διὰ τοῦ Α. Ν. τοῦ πρώην Ὑφυπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐστερήθησαν τὰ πρόσωπα αὐτὰ συντάξεων. Ἐπιβάλλεται ὅπως ἔλθῃ τὸ ταχύτερον πρὸς κύρωσιν ὁ Α. Ν. περὶ συντάξεων, πρὸς ἄρσιν τῶν γενομένων ἀδικιῶν. Προφασίζεται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τὸν χρόνον τῶν διακοπῶν θὰ τὸν διαθέσῃ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀκριβῶς ὅμως καὶ εἰς τὸ στάδιον αὐτὸ χρειάζεται ἡ συνδρομὴ τῆς Βουλῆς. Χρειάζεται δὲ διὰ τὴν προπαρασκευὴν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡ Βουλή, τώρα ποὺ θὰ γίνῃ τροποποίησις τοῦ φοροτεχνικοῦ μας συστήματος, θέμα τὸ ὁποῖον συζητεῖται ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν. Συζητεῖται ἀπὸ ἐτῶν τὸ ζήτημα τῶν Τραπεζιτικῶν πιστώσεων, ἤτοι ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον ἔχει μεγάλην ἐπιρροὴν εἰς τὴν οἰκονομικὴν ζωὴν τῆς χώρας, ἦλθον ἐμπειρογνώμονες, ἐξέθεσαν τὰς γνώμας των καὶ ἐν τούτοις οὐδεμία πρόνοια ἐλήφθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐνῷ δὲν κατετέθη σχετικὸν νομοθέτημα θρυλεῖται, ὅτι πρόκειται νὰ γίνῃ εἰδικὴ Τράπεζα. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἐπίσης ὑποχρέωσιν νὰ φέρῃ τὸ ζήτημα τῶν πολεμιστῶν τοῦ νόμου 751, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔπρεπε ἤδη νὰ ἔχῃ κάμει. Ἀκούομεν τὴν αὐτοκινητιστικὴν τάξιν, νὰ εὑρίσκεται ἐν ἀγανακτήσει, διότι πιστεύει, ὅτι διὰ τῶν παρασκευαζομένων σχετικῶν νομοθετημάτων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Συγκοινωνιῶν, πρόκειται νὰ δημευθοῦν αἱ περιουσίαι των. Ἀκούομεν ἐπίσης ὅτι πρόκειται νὰ γίνῃ ἕνωσις τῶν Ἀσφαλιστικῶν Ταμείων μὲ τὸ Ι.Κ.Α., θέμα δηλαδὴ σοβαρώτατον, τὸ ὁποῖον ὅμως ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ τὸ φέρῃ ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Κύριοι, ἔχει καὶ μίαν ἄλλην ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ φέρῃ τὸ ταχύτερον ἐνώπιον ἡμῶν νομοσχέδιον δι’ οὗ νὰ καθιεροῦται τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα. Νομίζω, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ σᾶς ἀπασχολήσω κατὰ τὴν συνεδρίασιν αὐτὴν καὶ νὰ σᾶς ἐκθέσω τὴν γνώμην μου διὰ ποῖον λόγον προτιμῶ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα ἀπὸ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα ἢ ἀπὸ τὰ συστήματα τὰ ἀλχημιστικὰ τοῦ ἀξιοτίμου καὶ φίλου κ. Ζαΐμη. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἡ στιγμὴ κατάλληλος. Τὸ θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου βασίζομαι εἶναι, ὅτι ἔχει ἱερὰν ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ ἐνώπιον ἡμῶν τὴν θέσπισιν τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος, τὴν τοποθετῶ δὲ ἐπὶ τῆς ὑποσχέσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὴν ὁποίαν ἔδωσε διὰ τῶν προγραμματικῶν του δηλώσεων. Κύριοι βουλευταί, ἀποδίδω μεγάλην σημασίαν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῶν Κυβερνήσεων. Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις μιᾶς Κυβερνήσεως, ἀποτελοῦν ἐπίσημον ὑπόσχεσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐνώπιον τοῦ λαοῦ περὶ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα θὰ λάβῃ αὕτη καὶ βάσει τῶν ὑποσχέσεων αὐτῶν δίδεται ψῆφος ἐμπιστοσύνης. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις ὑπεσχέθη διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ γνωρίζω, οὔτε ἔχω δικαίωμα νὰ γνωρίζω, νὰ φέρῃ ἐνώπιον ἡμῶν πρὸς ψήφισιν τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα.

§24Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Πότε κύριε συνάδελφε;

§25Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ 8 μηνῶν.

§26Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἔκτοτε ἔγιναν ἀκόμη δύο Κυβερνήσεις. Ἑπομένως αἱ τελευταῖαι προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς τελευταίας Κυβερνήσεως εἶναι ἐκεῖναι ποὺ ἀφοροῦν τὴν Βουλὴν καὶ ἡ ὁποία Βουλὴ ἔδωσε τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης.

§27Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ τελευταῖαι προγραμματικαὶ δηλώσεις δὲν ἀναφέρουν διὰ τὸ ζήτημα αὐτό, ἀλλ’ εἶναι εὐνόητον, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὑμεῖς ὁ ἴδιος εἶσθε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξακολουθεῖ νὰ ἰσχύῃ ἡ ὑπόσχεσις τὴν ὁποίαν ἐδώσατε διὰ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα.

§28Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριε συνάδελφε, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐπηγγέλθη, ὅτι θὰ φέρῃ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα κατεψηφίσθη καὶ ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ ἐξαγάγῃ τὸ συμπέρασμα, ὅτι δι’ αὐτὸν τὸν λόγον κατεψηφίσθη. Πῶς θὰ ἀναφερθῶμεν εἰς προγραμματικὰς δηλώσεις πρὸ 2 Κυβερνήσεων; Θὰ ἀναφερθῶμεν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς τελευταίας Κυβερνήσεως.

§29Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον εἰς τὰς τελευταίας προγραμματικὰς δηλώσεις, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἀνῃρέσατε τὴν δήλωσίν σας, σχετικῶς μὲ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, μοῦ ἐδώσατε τὸ δικαίωμα νὰ πιστεύω, ὅτι πρεσβεύετε ἀκόμη τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα. Καὶ ἐρωτῶ, λοιπόν, ποῖος λόγος συνετέλεσεν ἐντὸς ἐλαχίστων μηνῶν νὰ ἀλλάξῃ γνώμην ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ἔχωμεν τὸ φαινόμενον τῆς χθεσινῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ὡμίλει εὐνοϊκώτατα ὑπὲρ τῆς ἀναλογικῆς; Κύριοι, ἐν παρόδῳ, τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα ἀποτελεῖ ἀξίωσιν τοῦ λαοῦ. Ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος πολλὰ ἔπαθεν ἐκ τῆς ἀκυβερνησίας, ἡ ὁποία προέκυψεν ἀπὸ τὴν ἀναλογικήν, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀξιοῖ νὰ ψηφισθῇ τὸ ταχύτερον τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σημειώσω, ὅτι ἐὰν δὲν ἐφαρμοσθῇ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, ὁ ἴδιος ὁ λαὸς θὰ τὸ ἐφαρμόσῃ διὰ τῆς ψήφου του. Τὴν μικρὰν αὐτὴν γνώμην νὰ τὴν σημειώσητε. Ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διὰ τὸν ὁποῖον ἀποτελεῖ ἀπαίτησιν ἐθνικὴν ἡ ψήφισις τοῦ πλειοψηφικοῦ, ἐὰν δὲν τὸ πράξετε τοῦτο, βεβαιωθῆτε, ὅτι ὁ λαὸς θὰ τὸ πράξῃ μόνος του διὰ τῆς ψήφου του. Καὶ ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν: τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρει ὅτι πρόσκεινται πρὸς ἐπίλυσιν ἐνώπιον αὐτῆς καὶ ἄλλα θέματα, τὰ ὁποῖα τυχὸν δὲν ἀναφέρει καὶ τὰ ὁποῖα θέλουν καὶ ἀπαιτοῦν ἀμέσους λύσεις, κατὰ ποῖον τρόπον καὶ διὰ ποίου μέσου ἡ Κυβέρνησις θὰ τὰ ἐπιλύσῃ; Μήπως δι’ Ἀναγκαστικῶν νόμων; Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο περιττόν, καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀπουσιάζων κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἔχω σοβαρὰς διαφωνίας, ὅτι εἶναι δυνατόν, λέγω, νὰ εἴπωμεν, ὅτι οἱ Α.Ν. εἶναι ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ Συντάγματος. Οἱ Α.Ν., κύριοι, εἶναι καθαρῶς ἀντισυνταγματικοί, δὲν ἔχουν καμμίαν βάσιν Συνταγματικήν. Αὐτὸ ἐκτὸς τοῦ ὅτι εἶναι εὐκολώτατον θέμα, νομικῶς, ἀπεφάνθη ἐπανειλημμένως καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, τὸ ὁποῖον Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ἀπὸ μίαν ἐπιεικῆ ἀντίληψιν καὶ δεδικαιολογημένην, κατὰ τὴν γνώμην μου, δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἀκυρώσῃ ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο, ἐδέχθη, ὅτι οἱ Α.Ν. θὰ εἶναι ἐπιτρεπτοὶ μόνον ἐὰν πρόκειται νὰ ἀποσοβηθῇ ἐπικινδύνως ἐθνικὸς κίνδυνος, ἢ ἐὰν πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθοῦν μέτρα γύρω ἀπὸ τὸ σχέδιον Μάρσαλ. Μόνον εἰς τὰς δύο αὐτὰς περιπτώσεις τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἐπέτρεψε τὴν θέσπισιν Α.Ν. Καὶ ἔρχεσθε σεῖς καὶ ἰσχυρίζεσθε, ὅπως ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οἱ Α.Ν. ἀποτελοῦν μίαν παράδοσιν. Δὲν ἀποτελοῦν καμμίαν παράδοσιν, διότι πρὸ τῶν Α.Ν. ὑπῆρχεν Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως βάσει τοῦ ἰσχύοντος Συντάγματος.

§30Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Διεμαρτυρήθητε, κύριε συνάδελφε, ὅταν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 31–3–46 ἐψήφισεν σωρείαν Α.Ν. πρὶν ἢ συνέλθῃ ἡ Βουλή;

§31Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλὰ γνωρίζετε, ὅτι εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ 1946 ἐπεβάλλετο νὰ γίνουν Α.Ν. καίτοι δὲν ἐγένετο ἀπολύτως κανένας. Εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ μόνον, ἔγινεν ἕνα νομοθετικὸν διάταγμα περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον ἀμέσως μετὰ ταῦτα, τὸ νομοθετικὸν αὐτὸ Διάταγμα, εἰσήχθη πρὸς κύρωσιν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας.

§32Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ ὁποία ἦτο καὶ Ἀναθεωρητικὴ Βουλή.

§33Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). 120 Α.Ν. ἐψηφίσθησαν.

§34Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ ταῦτα ἦλθαν αἱ περιπέτειαι αἱ Ἐθνικαὶ εἰς οἷον σημεῖον σεῖς πολὺ καλὰ γνωρίζετε καὶ τότε ὅταν ἡ Ἑλλὰς κατείχετο ἀπὸ τὴν ἀνταρσίαν δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ληφθοῦν καὶ ὡρισμένα ἔκτακτα μέτρα.

§35Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Ἡμεῖς εἴμεθα ἡ ἐπιτροπὴ τῆς ἐπικυρώσεως τῶν Α.Ν. Ἀπὸ τοῦ 1944 μᾶς ἔφεραν 120 Α.Ν.

§36Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πιστεύω ἐν συνειδήσει, ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν ἀπολύτως σχέσιν ἡ ἔκδοσις τῶν Α.Ν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ πιστεύω, ὅτι τὸ θέμα τῶν παραβάσεων τοῦ Συντάγματος εἶναι θέμα περιεχομένου τρομακτικοῦ, εἶναι θέμα διδαχῆς τοῦ λαοῦ, πιστεύω ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς ὅτι θὰ ἔπρεπε καὶ θὰ εἶχε ὑποχρέωσιν νὰ τὸ προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις. Κύριοι, προσέξατε τὸ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα, βάλλεται ἔξωθεν καὶ ἔσωθεν, ἀλλὰ πολὺ καλὰ γνωρίζετε καὶ πρέπει νὰ τὸ γνωρίζετε, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ποὺ ὁμιλοῦμεν ἡμεῖς περὶ πολιτεύματος, αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὰ τέκνα τῆς Ἑλλάδος πολεμοῦν εἰς τὴν Κορέαν καὶ πολεμοῦν, κύριε Πρόεδρε, διὰ τὰς ἐλευθερίας των καὶ τὰς δημοκρατίας των, τὰς ὁποίας ὑμεῖς, χωρὶς νὰ θέλετε, ἐπαναλαμβάνω, δίδετε ἀφορμὴν νὰ πιστευθῇ ἀπὸ ἄλλους, ὅτι δὲν ἔχομεν, δίδετε τὰ ὅπλα εἰς τοὺς ἐχθροὺς νὰ εἴπουν, ὅτι νά καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν σέβεται τὸ Σύνταγμα καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔχει κλείσει τὰς θύρας τοῦ Συντάγματος. Ἀπ’ αὐτῆς τῆς πλευρᾶς θὰ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ σκεφθῇ τὸ θέμα, μὲ περιεχόμενον ἀνώτερον, διότι εἶναι λυπηρὸν καὶ ἀξιολύπητον τὸ φαινόμενον. Θὰ σᾶς φέρω παράδειγμα τὴν τάξιν τῶν αὐτοκινητιστῶν, ἡ ὁποία αὐτὰς τὰς ἡμέρας ἀσχολεῖται μὲ κάποιο ζήτημα, μὲ κάποιο νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὸ ἔργον τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἄγνωστον δι’ ἡμᾶς. Ἐνῷ λοιπὸν ἡ τάξις αὐτή, ἡ καλὴ αὐτὴ τάξις, ἀποτείνεται εἰς ὅλους τοὺς παράγοντας τοὺς ἐξωκοινοβουλευτικούς, τοὺς ἀναρμοδίους παράγοντας, πρὸς ἐπίλυσιν τοῦ θέματός της, δὲν ἀποτείνεται εἰς τὴν Βουλήν, διότι ἡ Βουλὴ ἔχει κλείσει τὰς θύρας της, διότι ἡ Βουλὴ ἡ ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ὁ δέκτης ὅλων τῶν αἰτήσεων τοῦ λαοῦ, ἡ Βουλὴ ἡ ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ λύσῃ ὅλα τὰ ζητήματα τοῦ λαοῦ, ἔχει κλείσει τὰς θύρας της. Κατόπιν αὐτοῦ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει μίαν καὶ μόνην ὑποχρέωσιν. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ συνεργασθῇ μὲ τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν συνδρομὴν αὐτῆς. Ἡ Κυβέρνησις παραμένουσα εἰς τὴν ἀρχὴν δὲν ἔχει κανένα δικαίωμα νὰ ὁμιλῇ περὶ διαλύσεως τῆς Βουλῆς καὶ περὶ προκηρύξεως ἐκλογῶν. Κύριοι βουλευταί, ἡ διάλυσις τῆς Βουλῆς ἀνήκει εἰς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα καὶ γίνεται ὅταν ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων πεισθῇ, ὅτι δὲν ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ λαοῦ καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἡ δέουσα ἁρμονία, ὅπως ἔλεγεν ὁ ἀείμνηστος πατὴρ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ Ἐλευθ. Βενιζέλος. Μόνον ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἁρμονία καὶ διαγνώσῃ ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἁρμονία μεταξὺ λαοῦ καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας δηλαδὴ ὅταν ἡ Βουλὴ ἐκπέσῃ εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν, τότε ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διαλύσῃ τὴν Βουλήν. Καὶ ἐδῶ ἔχομεν τὸ φαινόμενον Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία συμμερίζεται καὶ δέχεται τὴν ἐμπιστοσύνην μιᾶς Βουλῆς, τὴν ὁποίαν θεωρεῖ ὑπὸ διάλυσιν, τὴν ὁποίαν θεωρεῖ ὡς ἐκπεσοῦσαν, ὡς μὴ ἔχουσαν δηλαδὴ τὴν ἁρμονίαν μὲ τὸν λαόν της. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἀποτελεῖ μίαν παραφωνίαν ἡ Κυβέρνησις, δηλαδὴ νὰ ὁμιλῇ περὶ διαλύσεως τῆς Βουλῆς, νὰ πιστεύῃ ὅτι ἡ Βουλὴ ἐξέπεσε τῆς κοινῆς ἐκτιμήσεως καὶ νὰ στηρίζεται εἰς τὴν ἐκπεσοῦσαν αὐτὴν Βουλὴν καὶ νὰ ζητῇ τὴν ψῆφον της.

§37Ε. ΛΟΥΛΑΚΑΚΗΣ. Ὅταν διαπιστωθῇ ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ δώσῃ βιώσιμον Κυβέρνησιν κατὰ τὸ συνταγματικὸν δίκαιον καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν ὁ Βασιλεὺς δύναται νὰ διαλύσῃ τὴν Βουλήν.

§38Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὸ εἴπω καὶ αὐτό. Ἐγὼ εἶπα τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν παραμένουσα ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ ζητοῦσα τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητῇ τὴν διάλυσιν αὐτῆς, διότι τοῦτο θὰ ἐθεωρεῖτο μία ἀντίφασις. Ἔχει ὅμως τὴν ὑποχρέωσιν, ἐὰν νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ τὸ κάμῃ, νὰ παραιτηθῇ καὶ ὅταν θὰ παραιτηθῇ ἔχει βεβαίως τότε τὸ δικαίωμα νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα οἱανδήποτε λύσιν καθὼς καὶ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς. Αὐτή, κύριοι, εἶναι ἡ συνταγματική, ἡ κανονική, ἡ κοινοβουλευτικὴ ὁδὸς τὴν ὁποίαν ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ κυβέρνησις νὰ τηρήσῃ, διότι ἄλλως θὰ πέσωμεν εἰς μίαν προεκλογικὴν ἀβεβαιότητα, ἡ ὁποία θὰ δημιουργήσῃ σοβαρωτάτας ζημίας εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Τὸ δικαίωμα λοιπὸν τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς δὲν ἀνήκει εἰς κανένα ἄλλον, παρὰ εἰς τὸν Ἀνώτατον ρυθμιστὴν τοῦ πολιτεύματος. Νομίζω, ὅτι ἀρκετὰ σᾶς ἐκούρασα· θὰ τελειώσω τὸν λόγον μου μὲ μίαν εὐχήν, μὲ μίαν ἔκκλησιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν ὁποῖον ἐξαιρετικῶς σέβομαι καὶ ἐκτιμῶ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι καὶ τὴν τελευταίαν στιγμὴν θὰ ἀναλογισθῆτε τὰς εὐθύνας σας ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους, θὰ ἀναλογισθῆτε τὰς εὐθύνας σας ἀπέναντι τοῦ πολιτεύματος, θὰ ἀναλογισθῆτε τὰς εὐθύνας σας ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, τοῦ λαοῦ, Κύριε Πρόεδρε, ὁ ὁποῖος ἀγωνίζεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν διὰ τὴν ἐλευθερίαν μας εἰς τὴν Κορέαν, τοῦ λαοῦ ὁ ὁποῖος αὐτὴν τὴν στιγμήν, ποὺ ἡμεῖς συζητοῦμεν ταῦτα, πένεται καὶ εὑρίσκεται εἰς οἰκονομικὴν ἀπαθλίωσιν χάρις εἰς τὰ ἄστοχα οἰκονομικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεώς σας. Ἐπικαλοῦμαι λοιπόν, ἐν ὀνόματι ὅλων αὐτῶν, τὴν ἰδικήν σας σύνεσιν καὶ παρακαλῶ νὰ ἀποσύρητε τὴν πρότασιν περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. (Χειροκροτήματα).

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Θεοχαρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§40Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις τῆς μειοψηφίας ἐζήτησε διὰ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅπως ἡ Βουλὴ τῆς παράσχῃ νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν κατὰ τὸ διάστημα τῶν διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Ἡ Κυβέρνησις τῆς μειοψηφίας φοβεῖται τὴν Βουλήν, φοβεῖται τὸν ἔλεγχον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐφόσον δὲν κατώρθωσε μέχρι τῆς στιγμῆς νὰ ἀντιμετωπίσῃ ζωτικὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ εὑρίσκει τὴν νόθον λύσιν τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, εἰς τρόπον ὥστε νὰ συνεχισθῇ τὸ ὄργιον τῶν ἀναγκαστικῶν νόμων καὶ τῆς κομματικῆς συναλλαγῆς. Εἶναι λυπηρόν, ὅτι εἰς μίαν περίοδον τόσον κρίσιμον ἡ Κυβέρνησις τῆς μειοψηφίας ἐννοεῖ νὰ κατατυραννῇ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἴσως ὑπῆρξεν ἀτυχὴς ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ διάστημα τῶν τελευταίων 15 μηνῶν, διότι ἀπὸ τοῦ Μαρτίου καὶ ἐντεῦθεν ὑπάρχει συνέχεια τῆς Κυβερνήσεως μὲ μίαν παρεμβολὴν δύο μηνῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν μετέσχε καὶ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Προεκλογικῶς ἔδωσε τὴν μάχην τοῦ σίτου καὶ μετεκλογικῶς τὴν ἔχασε. Προεκλογικῶς ἀπηλλοτρίωσε τὰς γαίας, μετεκλογικῶς ἀφῄρεσε τὰς γαίας ἀπὸ τοὺς ἀγρότας, ὅπως συνέβη μὲ τὴν περίπτωσιν τοῦ Λιτοχώρου τῆς Κατερίνης ὅπου ὁ Ὑπουργὸς Βορείου Ἑλλάδος ἀφῄρεσε γαίας ἀπὸ τοὺς ἀγρότας, ὅπως συνέβη μὲ τὴν περίπτωσιν τῶν Γιαννιτσῶν ὅπου προχθὲς ἀκόμη ὁ ἴδιος ὁ Ὑπουργὸς ἀφῄρεσε 2.500 στρέμματα γαίας ἀνηκούσας εἰς τὸν δῆμον Κουφαλίων καὶ 800 στρέμματα τῆς κοινότητος Λιτοχώρου καὶ τὰς ἔδωσεν εἰς τοὺς συμπατριώτας του.

§41Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Βορ. Ἑλλάδος). Μάλιστα, κύριε, εἰς τοὺς συμπατριώτας μου δίδω πάντοτε διότι εἶναι νέοι καὶ ἄξιοι ὑποστηρίξεως.

§42Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Χαίρω διὰ τὸ θάρρος τῶν συμπατριωτῶν σας. Λυποῦμαι διὰ τὴν ἔλλειψιν θάρρους ἀπὸ μέρους σας. Ἐὰν εἴχετε θάρρος, θὰ ἐκάμνατε νομοθέτημα τὸ ὁποῖον θὰ ἐθέτατε ὑπ’ ὄψει τῆς ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ δὲν θὰ ἐνηργούσατε ἐρήμην τῆς Βουλῆς.

§43Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Βορείου Ἑλλάδος). Φέρω ἀπόλυτον τὴν εὐθύνην πάσης διαχειρίσεως, ὡς Ὑπουργὸς Βορ. Ἑλλάδος.

§44Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ὑπῆρξεν ἀτυχὴς καὶ εἰς τὴν γενικὴν κατάστασιν τῆς χώρας. Παρέλαβε μίαν οἰκονομίαν τοῦ τόπου δυσχερῆ βεβαίως, ἀλλ’ ὀφειλομένην εἰς τὸ μεγάλο γεγονὸς ὅτι εἴχαμε περάσει μίαν περίοδον πολέμου, κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ὁποίου ὁ προϋπολογισμὸς ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ δαπανήσῃ τὸ μέγιστον μέρος τούτου, εἴτε εἰς τὴν διεξαγωγὴν τοῦ πολέμου, εἴτε καὶ τὴν στέγασιν τῶν συμμοριοπλήκτων. Εὐτυχῶς ἀπὸ τοῦ 1949, καὶ ἐντεῦθεν ὑπάρχει εἰρήνη εἰς τὴν Ἑλλάδα. Παρὰ ταῦτα ὅμως ἡ Κυβέρνησις κατώρθωσε τὸ σκάφος τοῦ τόπου νὰ τὸ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν καταστροφήν. Διατὶ θέλετε νὰ ὁμιλήσωμεν; Θέλετε νὰ ὁμιλήσωμεν διὰ τὸ κόστος τοῦ βίου; Θέλετε νὰ ὁμιλήσωμεν διὰ τὴν ἔλλειψιν τῶν εἰδῶν συντηρήσεως τοῦ λαοῦ; Θέλετε νὰ ὁμιλήσωμεν διὰ τὴν ἐξευτελιστικὴν ἀμοιβὴν τῆς μισθωτῆς ἐργασίας, εἴτε δημοσίας εἴτε ἰδιωτικῆς; Καὶ ποῦ θέλετε νὰ σταματήσωμεν; Εἰς τὴν φορομπηχτικὴν πολιτικὴν ἡ ὁποία ἀκολουθεῖται ἀπὸ τὸν Ἰούνιον καὶ ἐντεῦθεν; Συρροὴ γεγονότων συνετέλεσεν ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ στέκῃ εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ. Καὶ ἀντὶ ἡ Κυβέρνησις εὐθαρσῶς νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν κρίσιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, διέρχεται τὸ σκαλοπάτι τὸ ὁποῖον ὁδηγεῖ εἰς τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ σώματος. Ὄχι, κ. βουλευταί, πρὸς Θεοῦ, μὴ δώσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Θὰ εἴμεθα ὑπεύθυνοι καὶ ἔναντι τῶν ψηφοφόρων μας καὶ ἔναντι τοῦ Ἔθνους καὶ ἔναντι τῆς ἱστορίας. Λύσις πέραν τῶν ἐκλογῶν δὲν ὑπάρχει. Εἴτε θέλομεν, εἴτε δὲν θέλομεν, ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ Κυβέρνησιν ἀνταξίαν τῆς στιγμῆς καὶ τῶν περιστάσεων. Ἐφόσον δύο μεγάλα πολιτικὰ συγκροτήματα δὲν συμπράττουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ στηρίζεται εἰς τὰ ξυλοπόδαρα τὰ ὁποῖα τῆς παρέχει ἡ ΕΠΕΚ. Ἄς μὴ λησμονῶμεν, ἄλλωστε, ὅτι καὶ ὅταν ὑπῆρχε τὸ συγκεκροτημένον σχῆμα τοῦ Κέντρου, ἕνα ἐκ τῶν μετεχόντων κομμάτων, ὅταν διηυθέτησε κατάλληλον τὴν εὐκαιρίαν, ἔρριξεν ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην. Τί δεσμεύει τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς ΕΠΕΚ ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ ρίξῃ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν; Μήπως ἡ δήλωσίς του, ὅτι θὰ παρακολουθῇ, ἔστω καὶ ἀόρατα, τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ διάστημα τῆς διακοπῆς τῶν 40 ἡμερῶν; Δὲν εἶναι τοῦτο ὑπαινιγμὸς ὅτι δὲν ἔχει ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κ. βουλευταί, δὲν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω καὶ διὰ ποῖον ἀκόμη λόγον δὲν ἠμπορῶ νὰ συμφωνήσω μὲ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως. Μέχρι τῆς στιγμῆς, ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς, ἔχει λύσει τὰ σοβαρώτερα προβλήματα τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Τὸ θέμα τῶν συντάξεων δὲν ἦλθεν ἀκόμη πρὸς συζήτησιν καὶ πρὸς κύρωσιν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Τὸ θέμα τῶν ἀσφαλιστικῶν ταμείων ἐπίσης. Καὶ ὑπάρχει ὁ φόβος μὴ τυχὸν θελήσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ λύσῃ μὲ ἀναγκαστικὸν νόμον, διότι ἀνατρέπει τὴν ἀσφαλιστικὴν βάσιν καὶ δημιουργεῖ κινδύνους, τοὺς ὁποίους, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, καμμία Κυβέρνησις, ἔστω καὶ πλειοψηφίας, δὲν δύναται νὰ ἀναλάβῃ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι ἀπαράδεκτον, κ. βουλευταί, νόμοι ἀπορριπτόμενοι ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ὑπὸ τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐπιτροπῶν, νὰ σερβίρωνται ὡς ἀναγκαστικοὶ νόμοι καὶ νὰ δημιουργοῦν καθεστὼς τυραννίας εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι δὲν συμφωνῶ νὰ δεχθῶμεν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, διότι τὸ κομματικὸν ὄργιον τῆς Κυβερνήσεως ἔχει ξεπεράσει κάθε προηγούμενον. Εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα πρωτοφανὴς ἀσκεῖται τυραννία.

§45Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Βορ. Ἑλλάδος). Εἶμαι ὑπερήφανος Ὑπουργὸς Βορείου Ἑλλάδος....

§46Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Πᾶς μὴ φίλος ἢ συμπατριώτης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Βορείου Ἑλλάδος, εἶναι βάρβαρος. Οἱ ἀνώτατοι δημόσιοι ὑπάλληλοι, οἱ ἀνώτεροι δημόσιοι ὑπάλληλοι τρέμουν εἰς...

§47Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Βορ. Ἑλλάδος). Εἶμαι ὑπερήφανος Ὑπουργὸς τῆς Βορ. Ἑλλάδος.

§48Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Ἐγελοιοποιήθη ὁ θεσμὸς τοῦ Ὑπουργοῦ Βορ. Ἑλλάδος. Εἴτε μὲ κωμικὰς ἐκδηλώσεις, εἴτε μὲ ἄλλου εἴδους κακοτοπιές, ἔχει ἐξευτελισθῆ τὸ ἀξίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ Βορ. Ἑλλάδος καὶ ἔχει καταρρακωθῆ ἡ ἔννοια τοῦ Κράτους.

§49Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Βορ. Ἑλλάδος). Εἶμαι ὑπερήφανος.

§50Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἔχετε τὴν δυνατότητα νὰ ὁμιλήσητε, μὴ μὲ διακόπτετε. Κύριοι Βουλευταί, χθὲς ἤκουσα ἀπὸ ἕνα ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν κόμματος σοβαροῦ, ὅτι ἢ νὰ κάμωμεν ἐκλογὰς μὲ πλειοψηφικὸν ἢ νὰ μὴ κάμωμεν ἐκλογάς. Ἄς μοῦ συγχωρήσῃ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος νὰ τοῦ εἴπω ὅτι ὁπωσδήποτε πρέπει νὰ πᾶμε εἰς ἐκλογάς, εἴτε μὲ πλειοψηφικόν, εἴτε μὲ ἀναλογικόν, μὲ συμμετοχὴν εἰς τὴν Βʹ κατανομὴν κομμάτων ἅτινα θὰ συγκεντρώσουν τὸ 20 ἢ 25%, διότι μόνον αἱ ἐκλογαὶ θὰ λύσουν τὸ πολιτικὸν πρόβλημα. Ἐκεῖ ὁ λαὸς θὰ μᾶς ἐπιβραβεύσῃ διὰ τὴν οἰκονομικήν μας πολιτικήν, διὰ τὴν ἀγροτικὴν πολιτικήν, διὰ τὸ ζήτημα τοῦ σίτου. Ἐκεῖ ὁ λαὸς θὰ μᾶς κρίνῃ διὰ τὴν λιποταξίαν, ἡ ὁποία ἐπιχειρεῖται. Ἐκεῖ θὰ μᾶς κρίνῃ διὰ τὴν προδοσίαν τῆς λαϊκῆς ἐντολῆς καὶ τὴν μετάταξίν μας εἰς ἄλλα κόμματα καὶ ἐκεῖ ὁ λαὸς θὰ μᾶς ἀναβαπτίσῃ εἰς τὴν λαϊκὴν κολυμβήθραν τῆς ὁποίας ἔχει ἀνάγκην ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία. Ὁ λαὸς θέλει ἐκλογάς, ὁ λαὸς ἀπέδειξε διὰ τῆς ψήφου του κατὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς ὅτι θέλει καὶ βουλευτικάς. Κύριοι βουλευταί, μὴ πλανώμεθα. Ἄλλη λύσις πέραν τῶν ἐκλογῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ. Ἐκλογὰς φοβοῦνται ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἡμάρτησαν καὶ ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ζάκκας ἔχει τὸν λόγον.

§52ΖΑΚΚΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἰς τὸ βῆμα μὲ φέρει ἡ πρότασις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ ἡ ρητῶς δηλωθεῖσα διάθεσις, ὅπως ὁ τόπος ὁδηγηθῆ εἰς ἐκλογάς. Νομίζω, ὅτι τὸ αἴτημα τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἡ Βουλὴ διακόψῃ τὰς ἐργασίας της, δὲν εὐσταθεῖ ἀπὸ ἀπόψεως συνταγματικῆς, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας, ἀπὸ ἀπόψεως δηλαδὴ σεβασμοῦ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἀπὸ ἀπόψεως καθήκοντος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας νὰ συμμετέχῃ εἰς τὸν καταρτισμὸν τῶν νόμων καὶ νὰ ἀσκῇ τὸν ἔλεγχον, ποὺ ὀφείλει νὰ ἀσκῇ ἐπὶ τῶν κυβερνητικῶν πράξεων. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πρὸ ὀλίγου ὁμιλήσας ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, μὲ τὴν χαρακτηρίζουσαν αὐτὸν καλλιέπειαν, ἡ ὁποία, ἰδίως, ἀναπτύσσεται εἰς πολὺ μεγάλον βαθμόν, ὅταν πρόκειται νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ὑπεράσπισιν ἀβασίμων ὑποθέσεων, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, λέγω, ἰσχυρίσθη, ὅτι τὸ Σύνταγμα ἀπαιτεῖ τρεῖς μῆνας μόνον νὰ ἐργάζεται ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Συνόδου καὶ ὁ πέραν τοῦ τριμήνου χρόνος δύναται νὰ εἶναι ἢ χρόνος ἐργασίας ἢ χρόνος διακοπῆς. Δὲν θὰ εἶχε κανεὶς πολλὴν δυσκολίαν νὰ συμφωνήσῃ μὲ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν δὲν θὰ ὑπῆρχε νομοθετικὴ ἐργασία πρὸ τῆς Βουλῆς, ὅταν δὲν θὰ ὑπῆρχον θέματα πρὸς ἄσκησιν Κοινοβουλευτικοῦ Ἐλέγχου. Ὅπως ὅμως ὅλοι γνωρίζωμεν, καὶ Νομοσχέδια σοβαρὰ εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς καὶ ἄλλα πρὸς ἐπεξεργασίαν εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς καὶ ἀκόμη καὶ ζητήματα πρὸς ἄσκησιν ἐλέγχου ὑπάρχουν ἄφθονα. Ἑπομένως, λογικῶς, τὸ ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ὁριζόμενον τρίμηνον διαρκείας τῆς Συνόδου, πρέπει νὰ εἶναι ἐλάχιστον ὅριον, κατὰ τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ λειτουργῇ ἡ Ἐθνικὴ Ἀνντιπροσωπεία πρὸς νομοθετικὴν ἐργασίαν, ἐὰν ὑπάρχῃ, ἢ πρὸς ἔλεγχον ἐπὶ τῆς ἀσκήσεως τῆς διοικήσεως ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἢ πρὸς ἀμφοτέρους τοὺς σκοποὺς τούτους. Ὅταν ὅμως ὑπάρχῃ τόση ἐργασία καὶ τόσα ζητήματα ποὺ ἐπιβάλλουν τὸν ἔλεγχον, ἀναμφισβητήτως τὸ ἐν λόγῳ ἐλάχιστον ὅριον τοῦ τριμήνου ἠμπορεῖ κάλλιστα καὶ πρέπει νὰ παρατείνεται ὅσον εἶναι ἀναγκαῖον, διὰ νὰ δύναται νὰ ἀσκῇ πλήρως τὰ καθήκοντά της ἡ Βουλή. Δὲν εὐσταθεῖ ἑπομένως ὁ τόσον καλλιεπὴς ἰσχυρισμὸς τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ τρίμηνον διάστημα εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ σέβεται ἡ Κυβέρνησις ὡς πρὸς τὴν καθ’ ἑκάστην σύνοδον διάρκειαν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς εἶπεν, ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς θὰ κάμῃ χρῆσιν Ἀναγκαστικῶν Νόμων ἀλλὰ μετὰ φειδοῦς. Καὶ τὴν διαβεβαίωσιν αὐτὴν μᾶς τὴν ἐπανέλαβε καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι βουλευταί, οὐδεμία διάταξις τοῦ Συντάγματος συγχωρεῖ τὴν ἔκδοσιν Ἀναγκαστικῶν Νόμων. Βεβαίως, ἔγινε κατάχρησις τῶν νόμων αὐτοῦ τοῦ εἴδους καὶ κατὰ τὴν διαλυθεῖσαν Βουλὴν τῆς 31 Μαρτίου 1946. Ἀλλὰ τότε καὶ ψηφίσματα ἦτο εὔκολον νὰ ἐκδίδωνται λόγῳ τοῦ χαρακτῆρος τῆς τότε Βουλῆς ὡς Ἀναθεωρητικῆς, καθὼς καὶ Ἐπιτροπαὶ Ἐξουσιοδοτήσεως ἠδύναντο νὰ συσταθοῦν. Κακῶς ὅμως ἐγένετο τὸ πρᾶγμα αὐτό, διότι πλεῖστα ὅσα ψηφίσματα Ν.Δ. καὶ Α.Ν. ἐξεδόθησαν μὲ τὴν ψῆφον 15 μόνον προσώπων ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ καὶ σήμερον, παρὰ τὴν ἀλλαγὴν τῶν διαθέσεων καὶ σκέψεων τῆς πλειονότητος τοῦ Λαοῦ, τυραννεῖται οὗτος πραγματικῶς ἀπὸ τὴν θέλησιν τῶν ἐν λόγῳ 15 προσώπων, οἱ ὁποῖοι μετεῖχον εἰς τὰς διαφόρους σχετικὰς ἐπιτροπάς. Συνταγματικῶς ὅμως δὲν δικαιολογεῖται. Τὰ ἔργα, αἱ ἐμπνεύσεις τῶν ἐν λόγῳ 15 προσώπων, τὰ ὀφειλόμενα κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς τὰ πάθη των ἢ εἰς τὰς ἰδίας αὐτῶν κακίας ἢ καὶ εἰς ὡρισμένας ἐκτάκτους περιστάσεις νὰ νομοθετοῦν μὲ Ψηφίσματα καὶ μὲ Νόμους Ἀναγκαστικοὺς καὶ Νομ. Διατάγματα, καὶ ὅλα αὐτὰ νὰ ἐξακολουθοῦν νὰ ἰσχύουν ἀκόμη καὶ νὰ καθιστοῦν σήμερον τὸν πολιτικὸν βίον τῆς χώρας παρὰ πολὺ δύσκολον καὶ ἀνελεύθερον. Καὶ τοῦτο θὰ τὸ ἰδῆτε εἰς τὰς μελλοντικὰς ἐκλογάς. Ἀλλ’ ἂς ἀφίσωμεν τὸ Συνταγματικὸν μέρος, ὅτι δηλαδὴ δὲν ἐπιτρέπεται ἀπὸ τὸ Σύνταγμα ἡ ἔκδοσις Ἀναγκαστικῶν Νόμων. Καὶ ἂς ἐξετάσωμεν τὰ ἀπὸ τῆς 5ης Μαρτίου 1950 λαβόντα χώραν. Μόλις ἦλθεν, κύριοι συνάδελφοι, ἡ παροῦσα Βουλὴ ἐνθυμεῖσθε ὅλοι, ὅτι ὁ νῦν κ. Πρωθυπουργὸς ἐσχημάτισε Κυβέρνησιν μειοψηφίας. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἔσπευσε νὰ τραυματίσῃ τὸ κῦρος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας μὲ τὴν ἔκδοσιν τοῦ γνωστοῦ Ἀναγκαστικοῦ Νόμου περὶ «Ἐθνικῆς Ἀμύνης», τὸν ὁποῖον, παρὰ τὰς ὑποσχέσεις του, δὲν ἔφερεν ἀκόμη πρὸς κύρωσιν. Ὅταν ἀνέλαβεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ στρατηγοῦ Πλαστήρα ἐσταμάτησεν ἡ ἔκδοσις Ἀναγκαστικῶν Νόμων. Καὶ τοῦτο, ἀσφαλῶς, διὰ νὰ μὴ ἔχῃ αὕτη τὴν εὐχέρειαν νὰ νομοθετήσῃ κατὰ τὸν ἀντισυνταγματικὸν αὐτὸν τρόπον. Μετὰ τὴν παραίτησιν ὅμως τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης ἤρχισε πάλιν ἡ ἔκδοσις τοιούτων νόμων. Καὶ γνωρίζετε ὅλοι, ὅτι οἱ Ἀναγκ. Νόμοι, ποὺ μᾶς ἦλθον ἐδῶ, δὲν ἦσαν καὶ δὲν εἶναι νόμοι μὲ τεχνικὸν περιεχόμενον ὅπως εἶπεν, προσπαθῶν νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἔκδοσίν των, ὁ κ. Ἀντιρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἦσαν νόμοι, οἱ ὁποῖοι ἀπέβλεπον, κατὰ τὸ πλεῖστον, νὰ ἱκανοποιήσουν κομματικὰ συμφέροντα καὶ νὰ τραυματίσουν ἢ ν’ ἀναδείξουν ὑπερμέτρους τοὺς Ὀργανισμοὺς διαφόρων Ὑπουργείων. Ἑπομένως, τίποτε δὲν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ συγχωρήσῃ τὴν συνέχισιν τῆς ἐκδόσεως τῶν Ἀναγκαστικῶν Νόμων κατὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Κατὰ μείζονα δὲ λόγον δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνῃ αὐτό, ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ δηλώσει, ὅτι σκοπεύει νὰ ὁδηγήσῃ τὴν χώραν πρὸς ἐκλογάς. Πῶς εἶναι ἀνεκτόν, κ. συνάδελφοι, νὰ δεχθῶμεν νὰ στέρξωμεν εἰς τὸν στραγγαλισμὸν τοῦ Συντάγματος πρὸς ὄφελος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία βαδίζει πρὸς ἐκλογάς; Καὶ ἐκπλήσσομαι πράγματι, κύριοι βουλευταί, διὰ τὴν γενναιοδωρίαν τοῦ Κόμματος τῆς Ε.Π.Ε.Κ. πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ὅταν μετεῖχε καὶ αὐτὴ τῆς Κυβερνήσεως, μύρια ἐμπόδια παρενεβάλλοντο, διὰ νὰ μὴ κατορθώσῃ νὰ ἐκπληρώσῃ τίποτε ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶχεν ὑποσχεθῆ εἰς τὸν λαόν. Τώρα ποὺ εὑρίσκεται ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως παρέχει τὴν ὑποστήριξιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὄχι μόνον διὰ νὰ κυβερνᾷ ὡς Κυβέρνησις μειοψηφίας, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ ἐκδίδῃ ὡς τοιαύτη καὶ Ἀναγκαστικοὺς Νόμους. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ θὰ ἤθελον νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἀτυχῶς δὲν παρίσταται, ὅτι ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν γνώμην του οἱ Ἀναγκ. Νόμοι δὲν εἶναι οἱ νόμοι, τοὺς ὁποίους ἐπιβάλλει ἡ ἀνάγκη, ἀλλ’ οἱ νόμοι οἱ ὁποῖοι προέρχονται ἀπὸ τὴν Κυβερνητικὴν θέλησιν μόνον, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἡ σύμπραξις καὶ συγκατάθεσις τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια κυρίως τοῦ ὅρου «Ἀναγκαστικὸς Νόμος» καὶ αὐτοὺς δὲν θέλει καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἐκδοθοῦν. Ἰσχυρίσθη ἡ Κυβέρνησις ὅτι, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ διάφορα ζητήματα τῆς οἰκονομικῆς της πολιτικῆς, οἱ Ἀναγ. Νόμοι ἐμφανίζονται ἀπαραίτητοι. Ἡ πρόσφατος ὅμως πεῖρα ἔχει ἀποδείξει, ὅτι ὁσάκις ἠθέλησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον ἐπεῖγον, ἓν μέτρον πραγματικῶς ἀναγκαῖον, καὶ αἱ Ἐπιτροπαὶ ἀμέσως τὸ ἐπεξεργάσθησαν καὶ ἡ Βουλὴ ἀμέσως τὸ ἐψήφισεν, μάλιστα δὲ κατὰ τρόπον πολὺ ἐσπευσμένον ποὺ ἴσως δὲν θὰ ἔπρεπεν· τίποτε ἑπομένως δὲν συγχωρεῖ τὴν ἔκδοσιν Ἀναγκαστικοῦ Νόμου. Ἐν προκειμένῳ πρέπει νὰ προσθέσω, ὅτι ἀσυγχώρητος εἶναι ἡ ἔναντι τῶν τοιούτων νόμων μέχρι τοῦδε στάσις καὶ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Ἔχει τοῦτο βαρεῖαν εὐθύνην διὰ τὴν ἀπώλειάν του, καθ’ ἣν οἱ ἐν λόγῳ νόμοι ἰσχύουν μέχρις ὅτου καταργηθοῦν, τὸ ὁποῖον σημαίνει, ὅτι εἶναι ἄρτιοι νόμοι, παρὰ τὸν ἀτελῆ ἢ τὸν ἀντισυνταγματικὸν τρόπον τῆς καταρτίσεώς των. Τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας μίαν ἡμέραν θὰ κληθῇ νὰ δώσῃ λόγον διὰ τὴν στάσιν του αὐτήν, διότι καθῆκον ἐπιτακτικὸν εἶχε νὰ θεωρῇ ὡς ἀντισυνταγματικὸν πάντα νόμον μὴ ἔχοντα τὰ ἐξωτερικὰ γνωρίσματα, ποὺ καθορίζει τὸ Σύνταγμα. Διότι τὸ πρῶτον καθῆκον κάθε δικαστηρίου εἶναι νὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν ὁ νόμος τὸν ὁποῖον καλεῖται νὰ ἐφαρμόσῃ ἔχει τὰ ἐξωτερικὰ γνωρίσματα τοῦ νόμου. Καὶ οἱ ἀναγκαστικοὶ νόμοι δὲν ἔχουν τὰ γνωρίσματα αὐτά.

§53Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Ἔχει δικαίωμα τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας νὰ εἰσέρχεται εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ἐσωτερικοῦ τῶν νόμων; Διότι συνήθως αὐτὸ γίνεται.

§54Α. ΖΑΚΚΑΣ. Δὲν γνωρίζω ἐὰν θέλετε νὰ ἐνισχύσητε, ἢ νὰ ἐξασθενίσητε τὸν ἰσχυρισμόν μου. Ἐγὼ πάντως βασίζομαι εἰς τὸ ἑξῆς: τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ὀφείλει νὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν ὑπάρχῃ ἐκεῖνο τὸ «ψηφισάμενοι ὁμοφώνως μετὰ τῆς Βουλῆς...». Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ αὐτὸ τὸ ἐφαρμοστέον κείμενον δὲν εἶναι νόμοι.

§55Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Ἀκριβῶς ἤθελα νὰ σᾶς ἐνισχύσω εἰς τὴν ἄποψίν σας, διότι ὑπάρχουν ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, αἱ ὁποῖαι κρίνουν τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ἐνομοθέτησεν.

§56Α. ΜΠΙΚΑΚΗΣ. Τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἐπιλαμβάνεται καὶ κρίνει καὶ ἀποφασίζει, ἐὰν τὸ περιεχόμενον τῶν νόμων εἶναι ὀρθὸν ἢ ὄχι. Ἤθελα νὰ γνωρίζω, ἐὰν αὐτὸ εἶναι δικαίωμα τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας ἢ ὄχι. Διότι ἐὰν ἔχῃ δικαίωμα, τότε εἶναι ἀνώτερον ἀπὸ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν.

§57Α. ΖΑΚΚΑΣ. Λέγω τοῦτο, ὅτι τὸ Σύνταγμά μας δὲν ἐπιτρέπει νὰ θεωροῦνται νόμοι συνταγματικοί, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὰ ἐξωτερικὰ γνωρίσματα τοῦ νόμου. Κατὰ μείζονα λόγον δὲν ἐπιτρέπεται ν’ ἀναγνωρίζεται ἡ θεωρία, τὴν ὁποίαν διέπλασε τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας περὶ τῶν καθηκόντων του, κατὰ τὴν ὁποίαν δύναται νὰ λέγῃ αὐτὸν τὸν ἀναγκαστικὸν νόμον ποὺ ἐξέδωκεν ἡ Κυβέρνησις, καλῶς τὸν ἐξέδωκε, ἐνῷ τὸν ἄλλον δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ τὸν ἐκδώσῃ καὶ δὲν τὸν ἐγκρίνει. Ποῦ ἀνεκάλυψε τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας ὅτι ἔχει αὐτὸ τὸ δικαίωμα; Ἐὰν πρόκειται νὰ ἐξετάσῃ τὴν οὐσίαν τοῦ νόμου, θὰ τὴν ἐξετάσῃ ἐὰν εἶναι συνταγματικῶς ὀρθὴ ἢ ὄχι. Ἀλλὰ αὐτὸ προϋποθέτει ὅτι θὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του συνταγματικῶς καταρτισθέντα νόμον, ὄχι Ἀναγκαστικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος συνταγματικῶς δὲν εἶναι νόμος.

§58Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Τὸ ἕνα πρᾶγμα εἶναι συνηρτημένον μὲ τὸ ἄλλο καὶ δὲν εἶναι ἄπορον νὰ εἰσέρχεται τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας εἰς τὴν ἐξέτασιν περὶ τῆς ἀναγκαιότητος ἐκδόσεως ἢ μὴ Α. Ν. Διότι ἐὰν ἡ ἐξέτασις περιωρίζετο μόνον εἰς τὰ ἐξωτερικὰ γνωρίσματα, δὲν θὰ ὑπῆρχε ποτὲ περίπτωσις ἐκδόσεως Α. Ν.

§59Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ποῦ εὑρίκατε σεῖς τὸ δικαίωμα, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἐκδίδωνται Ἀναγκαστικοὶ Νόμοι, βάσει τοῦ ἰσχύοντος Συντάγματος;

§60Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἡ ἀνάγκη τῆς πολιτικῆς καὶ κοινωνικῆς ζωῆς, ἡ παράδοσις ἡ Κοινοβουλευτικὴ ἔφερε μέχρι τῆς καθιερώσεως εἰς τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927 σχετικῶς μὲ τὴν ἔκδοσιν Α.Ν. παραγράφου.

§61Α. ΣΒΩΛΟΣ. Εἶναι βλασφημία τὸ νὰ λέγεται, ὅτι ἀποτελεῖ παράδοσιν τοῦ πολιτεύματος ἡ ἔκδοσις Α.Ν. κατὰ τὰς διακοπὰς τῆς Βουλῆς. Διαμαρτύρομαι καὶ ὡς βουλευτὴς καὶ ὡς ἐπιστήμων. Ὑπῆρξε παράδοσις ἡ ἔκδοσις νομοθετικῶν διαταγμάτων κατόπιν συμφώνου γνώμης ἐπιτροπῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Αὐτὸ μάλιστα. Παράδοσις, κύριοι συνάδελφοι, ἐκδόσεως Α.Ν. ἄνευ ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Βουλῆς καὶ παρὰ τὸ Σύνταγμα δὲν ὑπῆρξε καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ. Ἀλλὰ θὰ μοῦ εἴπητε, ὅτι πρὸ τῆς ἀνάγκης καὶ δυνάμει τοῦ ἀξιώματος sabus populi supprema ber esto, τί νὰ κάνωμεν, ἂς παραβῶμε τὸ Σύνταγμα· παράδοσιν ὅμως αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ. Αὐτὸ ἀποτελεῖ κάτι ἀνάλογον μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζει ἡ ἐκκλησία εἰς ὡρισμένας σχέσεις τῆς κατ’ οἰκονομίαν.

§62Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἐπειδὴ εἰσήλθατε εἰς μίαν θεωρίαν, ἐὰν ἔχῃ δικαίωμα τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας νὰ ἐλέγξῃ ἢ ὄχι τὸ οὐσιαστικὸν περιεχόμενον ἑνὸς νόμου, θέλω νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Ἐν τῷ Συντάγματι δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον δικαίωμα διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἐκδόσεως Α.Ν. Ἡ ἐπιστήμη ὅμως ἔχει παραδεχθῆ, ὅτι εἰς ὑπερτάτην ἀνάγκην, ὅπως εἶπεν καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Σβῶλος, ὅταν δηλαδὴ ὑπάρχῃ τοιαύτη ἀνάγκη ὥστε τὸ Κράτος νὰ κλυδωνίζεται, δικαιοῦται νὰ ἐκδίδῃ Α.Ν. Ἐνθυμοῦμαι ἀκόμη τὴν φράσιν τοῦ καθηγητοῦ μου κ. Ἀγγελοπούλου εἰς τὸ διοικητικὸν δίκαιον «δὲν εἶναι τόσον ἀμείλικτον..... (ἀναγινώσκει).....». Ὑπάρχει βεβαίως δικαίωμα ἐκδόσεως Α.Ν., ἀλλὰ πότε; ὅταν τὸ Κράτος, ἐὰν δὲν ἐκδώσῃ Α.Ν. καταστρέφεται, ὅταν τὸ Κράτος κλυδωνίζεται, ὅταν πρόκειται νὰ τὸ ἀφήσωμεν ἔκθετον, ὅταν ὑπάρχῃ δηλαδὴ ἐξαιρετικῶς κατεπείγουσα ἀνάγκη. Συνεπῶς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ὅταν τίθεται ὑπ’ ὄψει του Α.Ν. ἐκεῖνο μόνο ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ, ὄχι βέβαια ἐὰν φέρῃ τὰ ἐξωτερικὰ γνωρίσματα, ἀλλὰ ἐὰν ὑπάρχῃ ἀναπότρεπτος καὶ κατεπείγουσα ἀνάγκη. Τὸ εἶπε δὲ ὅταν ἦλθεν ὁ νόμος περὶ ἀγοραπωλησιῶν, ναὶ μὲν δικαιοῦται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκδώσῃ Α.Ν. καίτοι δὲν ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ δὲν ἐκυρώθη ἀπὸ τὸν Βασιλέα κατόπιν τῆς διαδικασίας τῆς Συνταγματικῆς, ἀλλὰ νὰ ὑπάρχῃ ἐξαιρετικῶς κατεπείγουσα ἀνάγκη. Ὁ Ἄρειος Πάγος εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν εἶχεν ἀντίθετον γνώμην.

§63Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, μείζων ἀνάγκη ἐπιτακτικὴ ὑπὸ τὴν κήρυξιν στρατιωτικοῦ νόμου, ἐν περιπτώσει ἐπιστρατεύσεως ὑπάρχει; Τί λέγει τὸ Σύνταγμα; Κηρύσσει ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ Διατάγματος τὸν στρατιωτικὸν νόμον, δεσμεύει τὰς ἐλευθερίας τῶν πολιτῶν, μεταθέτει τὰς δικαιοδοσίας ἀπὸ τὰ τακτικὰ δικαστήρια εἰς τὰ στρατιωτικά, ἀλλὰ συγκαλεῖ ἀμέσως τὴν Βουλήν. Δὲν ἐπιτρέπεται τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας νὰ θεωρῇ ἔγκυρον οἱονδήποτε Ἀναγκαστικὸν νόμον καὶ ἰδίως ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἐκδίδεται τὰς παραμονὰς τῆς συγκλήσεως τῆς Βουλῆς καὶ διὰ θέματα τελείως δευτερεύοντα, λόγου χάριν διὰ νὰ γίνουν δύο–τρεῖς ἐπιθεωρηταὶ ἢ διευθυνταὶ εἰς τὸ Α ἢ Β. Ὑπουργεῖον. Τὸ καλλίτερον ἀπὸ ὅλα εἶναι νὰ σταθῶμεν εἰς τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος καὶ νὰ ἀξιώσωμεν τὴν πιστὴν τῶν ὁρισμῶν του ἐφαρμογήν. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐκδίδωνται Ἀναγκαστικοὶ νόμοι, διότι ἄλλως εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀποτραποῦν ἢ νὰ σταματήσουν αἱ καταχρήσεις. Ἀκούω, ὅτι πρόκειται νὰ ἐκδοθῇ Α.Ν. περὶ τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων, διὰ τοῦ ὁποίου, ἐκτὸς ἄλλων περιέργων κομματικῶν δὲ κατὰ τὸ πλεῖστον ἐπιδιώξεων, πρόκειται ἀναιτίως νὰ θιγῇ καὶ ἡ Γεν. Διεύθυνσις τοῦ Ἱδρύματος τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων.

§64Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἀκούω, ὅτι πρόκειται νὰ ἐκδοθῇ Α.Ν. τροποποιῶν τὸ ἐκλογικὸν σύστημα ὄχι μόνον γενικῶς, ἀλλὰ καὶ τὰς περιφερείας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν τολμῶ νὰ πιστεύσω ὅτι θὰ γίνῃ εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν.

§65Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κάμνω ἔκκλησιν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ ἔχει τεράστιον ἔργον νὰ ἐπιτελέσῃ. Καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει, ἤθελε διὰ τῆς πλειοψηφίας, ἡ ὁποία τόσον περιέργως ἐδημιουργήθη, ἐπιτύχει τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἐξορκίζω τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ μὴ ἐπιτρέψουν τὴν περαιτέρω ἔκδοσιν Α.Ν. Ἀλλά, ἐν πάσῃ περιπτώσει ὀφείλομεν νὰ σκεφθῶμεν ὅτι ἐπὶ τοῦ εἴδους αὐτοῦ τῶν ἀπαγορεύσεων πρέπει νὰ ἀποφανθῇ, διὰ τῆς ψήφου του, ἕκαστος ἐξ ἡμῶν, διὰ ν’ ἀναλάβῃ τὰς σχετικὰς εὐθύνας του. Ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν ἀποφασισθῇ πρέπει νὰ ἀποφασισθῇ διὰ ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἵνα ἕκαστος τῶν Βουλευτῶν, ἐμφανισθῇ πρὸ τῶν ἐκλογέων του εἴτε ὡς θέλων νὰ μείνῃ πιστὸς πρὸς τὸν ὅρκον του, τὸν δοθέντα πρὸς τὸν Σύνταγμα, ἢ ὡς ἐπιλήσμων τοῦ ὅρκου του εἴτε ὡς θέλων νὰ ἀσκήσῃ τὰ καθήκοντά του εἴτε ὡς ἀδιαφορῶν δι’ αὐτά. Ἂς ἔλθωμεν τώρα κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ ἄλλο σκέλος τῶν κυβερνητικῶν ἐπιδιώξεων. Εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ὁδηγήσεως τῆς χώρας εἰς ἐκλογάς. Ἀπό τινων ἑβδομάδων ἔχει, βέβαια, αὕτη ὑπ’ ὄψει τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι βαίνομεν εἰς ἐκλογάς, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ σαφῶς καὶ τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν νὰ διενεργηθοῦν αὗται. Ἐγώ, διὰ νὰ ἄρω οἱανδήποτε παρεξήγησιν, δηλῶ ὅτι ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις, ἀσφαλιζούσας τὴν ἐλευθέραν ἔκφρασιν τοῦ φρονήματος τοῦ Λαοῦ, θεωρῶ χρησίμους τὰς ἐκλογὰς καὶ τὰς θέλω διὰ νὰ τακτοποιηθῇ καὶ γνωστόν σας προσωπικόν μου ζήτημα. Ἀλλὰ ἐὰν πρόκειται νὰ γίνουν αἱ ἐκλογαί, θὰ ἤθελον νὰ κάμω μίαν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς ΕΠΕΚ, τὸν ἐπισπεύδοντα τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Γενικῶς εἶνε γνωστὸν ὅτι αἱ ἐκλογαί, ἐμφανίζονται ὄχι ὡς ἀναγκαῖαι ἀλλὰ ὡς κάποια παραχώρησις πρὸς τὴν ΕΠΕΚ, πρὸς τὸν Ἀρχηγόν της ἐν κυριολεξίᾳ. Καὶ ὅτι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΠΕΚ, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ αὐτὴν τὴν παραχώρησιν, ἀφίνει ὅλην τὴν γνωστὴν ἄνεσιν, πρὸς τὴν Κυβέρνησιν μέχρι σημείου μάλιστα ὥστε καὶ ὡς Κυβέρνησις νὰ ἐκδίδῃ καὶ Ἀναγ. Νόμους. Θὰ ἤθελα λοιπὸν νὰ τὸν παρακαλέσω, ὅπως, παρέχων τὰ ὅσα πολλὰ παρέχει πρὸς τὴν Κυβέρνησιν μὴ ἀρκεσθῇ εἰς τὸ νὰ ὁδηγηθῇ ἡ χώρα τὸν Σεπτέμβριον εἰς ἐκλογάς, ἀλλὰ, νὰ ἀξιώσῃ καὶ νὰ ἐπιτύχῃ, ὅπως δημιουργηθοῦν αἱ προϋποθέσεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ ἐπιτρέψουν τὴν ἐλευθέραν ἐκδήλωσιν τῆς θελήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Νὰ ἀξιώσῃ δηλαδὴ τὴν κατάργησιν ὅλων τῶν ἐκτάκτων μέτρων, ἐν οἷς καὶ ὁ Α. Ν. 509 καὶ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ἐλευθεροτυπίας δι’ ὅλα τὰ κόμματα διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ ἐπικοινωνήσουν μὲ τὸν Λαόν, διὰ νὰ τοῦ ἐκθέσουν ἐλεύθερα τὰς ἰδέας καὶ τὰ προγράμματά των.

§66ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπάρχει ἀπαγόρευσις ἐπ’ αὐτοῦ, κ. Συνάδελφε;

§67Α. ΖΑΚΚΑΣ. Σεῖς φαίνεται ὅτι εἶσθε ἐκτὸς αὐτῆς τῆς ἀπαγορεύσεως. Εἶσθε ἀπὸ τοὺς προνομιούχους ἐρωτήσατε ὅμως καὶ τοὺς ἄλλους. Θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἀρχηγὸν τῆς ΕΠΕΚ νὰ ἀξιώσῃ, ὅπως γίνουν ὅλα αὐτὰ καὶ συγχρόνως, ὅπως ἐφαρμοσθῇ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, χωρὶς τεχνάσματα, τὸ τίμιον καὶ δίκαιον ἀναλογικόν, τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ τὴν πραγματικὴν φυσιογνωμίαν τῆς θελήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Αἱ πριμοδοτήσεις δὲν συγχωροῦνται προκειμένου περὶ ἐκλογῶν, διότι ἡ ἐκδήλωσις τοῦ φρονήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δὲν εἶναι ἐμπόρευμα, οὔτε ἐπιτρέπεται νὰ ἀλλοιωθῇ καὶ νοθευθῇ μὲ ταχυδακτυλουργίας. Καὶ πρέπει ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ γνησίου ἀναλογικοῦ νὰ γίνῃ δικαία, διὰ τοῦ καθορισμοῦ τοῦ αὐτοῦ ἀριθμοῦ ψήφων δι’ ὅλας τὰς βουλευτικὰς ἕδρας.

§68Δ. ΜΠΑΡΜΠΑΛΙΑΣ. Τί τὶς θέλει τὶς ἐκλογὲς τότε;

§69Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ἂς σᾶς ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἐὰν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς ΕΠΕΚ ἀσχοληθῇ διὰ νὰ ἐξεύρῃ πόσον στοιχίζουν αἱ ἕδραι του, τὰς ὁποίας κατέχει, θὰ ἴδῃ ὅτι ἑκάστη τῶν ἰδικῶν του στοιχίζει 8.000 ψήφων, τῆς Δημ. Παρατάξεως 9.000 καὶ τῶν ἄλλων κομμάτων ἀπὸ 6.500 ἕως 5.000 ψήφων ἑκάστη ἕδρα. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐπαναληφθῇ τοῦτο, οὔτε συγχωρεῖται αἱ ἕδραι τῶν Ἀθηνῶν νὰ στοιχίζουν 9.000 ψήφους ἑκάστη καὶ ἄλλων περιφερειῶν 5.000, 4.000 καὶ 3.500. Ἐπὶ πλέον πρέπει νὰ τεθῇ τέρμα εἰς ἐκείνας τὰς περιφήμους ἐφευρέσεις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ διαγραφῆς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν κατοικοῦν εἰς τὰς Ἀθήνας, Θεσσαλονίκην καὶ Πειραιᾶ, ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως τοῦ Βασιλείου. Παντοῦ οἱ πολῖται ψηφίζουν ἐκεῖ ὅπου εἶναι ἐγκατεστημένοι, ἀρκεῖ νὰ μὴ εἶναι περαστικοὶ ἀπὸ τὸν τόπον εἰς τὸν ὁποῖον ἀσκοῦν τὸ ἐκλογικόν των δικαίωμα. Λοιπὸν ὅλα τὰ ἄτοπα πρέπει νὰ ἐκλείψουν. Καὶ θὰ εἶναι βαρεῖα ἡ εὐθύνη τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΠΕΚ, ὁ ὁποῖος σύρει τὴν Κυβέρνησιν πρὸς τὰς ἐκλογάς, ἐὰν δὲν ἐπιτύχῃ τὴν κατάργησιν αὐτοῦ τοῦ εἴδους τῆς προεκλογικῆς νοθείας. Ἡ πολιτικὴ νοθεία δὲν διαπράττεται μόνον τὴν ἡμέραν τῶν ἐκλογῶν διὰ τῆς τρομοκρατήσεως ἢ τοῦ ἀποκλεισμοῦ τῶν ἀνεπιθυμήτων ψηφοφόρων. Ἡ μεγαλυτέρα νοθεία συντελεῖται μὲ αὐτοῦ τοῦ εἴδους τοὺς χειρισμούς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μείνουν ἐν ἰσχύϊ. Καὶ τὰ ἄτοπα αὐτὰ ἠμποροῦν νὰ ἐκλείψουν ὅλα, ἂν τὸ ἐπιδιώξῃ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Π.Ε.Κ. Καὶ ὀφείλει νὰ τὸ ἐπιδιώξῃ καὶ διὰ τὸ γενικὸν καλὸν καὶ διὰ νὰ εἶναι ἀδιάβλητος ἡ σπουδή του διὰ τὰς ἐκλογάς. (Χειροκροτήματα).

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μπουρδάρας ἔχει τὸν λόγον.

§71Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν ἀντιτίθεμαι εἰς τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ἡ Κυβέρνησις, ἵνα ἀφεθῇ ἀπερίσπαστος διὰ τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τὴν κατάρτισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἵνα ὁδηγήσῃ τὴν χώραν εἰς ἐκλογάς. Ἔχω ὅμως δισταγμοὺς καὶ ἀμφιβολίας, κ. βουλευταί, ὅσον ἀφορᾷ τὴν παροχὴν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκδόσεως Α.Ν., διότι τὸ παράδειγμα τῶν παρελθουσῶν διακοπῶν τῆς Βουλῆς μᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ δυσπιστῶμεν καὶ νὰ διαμαρτυρώμεθα καθ’ ὡρισμένων Α.Ν., οἵτινες ἀποτελοῦν καὶ περιφρόνησιν πρὸς αὐτὴν ταύτην τὴν Βουλήν. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Κατετέθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ συνεζητήθη ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Συγκοινωνιῶν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐξαγοράζεται ὁ σιδηρόδρομος Πύργου–Κατακώλου, χαριζομένων 25 δισεκατομμ. δραχ. εἰς τὸν Δῆμον Λετρίνων, ἰδιαιτέραν ἐκλογικὴν περιφέρειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Συγκοινωνιῶν. Καὶ ἐνῷ τὸ Κράτος δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ χορηγήσῃ οὔτε ἓν ἑκατομμ., οὔτε μίαν δραχμὴν διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀνταρτοπλήκτων, καὶ διὰ τὴν ἀποπληρωμὴν τῶν ἀνειλημμένων ὑποχρεώσεών του ἀπὸ πέρυσι διὰ τὴν στέγασιν, δὲν ἐδίστασεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Συγκοινωνιῶν νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ ἐπιτύχῃ Α.Ν., διὰ τοῦ ὁποίου ἐχαρίζοντο εἰς τὸν Δῆμον ἐκεῖνον 25 δισεκ. δρχ., νόμον, τὸν ὁποῖον ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Συγκοινωνιῶν τρὶς κατεψήφισε παμψηφεὶ πλὴν μιᾶς ψήφου. Δὲν εἶναι δυνατὸν κ. Βουλευταί, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀσκεῖται τοιαύτη περιφρόνησις πρὸς τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς, νὰ ἐκδίδωνται ὡς Α.Ν. νομοσχέδια, τὸ ὁποῖα ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ἀπέρριψε σύσσωμος. Ἐπίσης, κ. βουλευταί, κατὰ τὴν αὐτὴν διακοπήν, τὴν μηνιαίαν τῆς Βουλῆς ἐξεδόθη Α.Ν. ρυθμίζων τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν, νόμος, ὁ ὁποῖος μᾶς θίγει καιρίως, διότι καταγόμεθα ἀπὸ περιφερείας κτηνοτροφικὰς καὶ διὰ τοῦ ὁποίου θεσπίζονται διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων καταργοῦνται δικαιώματα τῶν μικρῶν κτηνοτρόφων. Ὑπῆρχεν ἡ διάταξις εἰς τὸν νόμον τῆς ἀναγκαστικῆς μισθώσεως τῶν μοναστηριακῶν κτημάτων, διὰ τῆς ὁποίας ἐξηροῦντο ταύτης μοναστηριακὰ κτήματα ἐνοικιασμένα ἀπὸ μικροὺς κτηνοτρόφους προστατευομένους οὕτω κατὰ πάσης αὐθαιρεσίας. Ἐπειδὴ ὅμως, ἡ διάταξις αὐτοῦ τοῦ νόμου παρημπόδιζε τὸν κ. Γεν. Γραμματέα τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας νὰ ἐκμισθώσῃ ἀναγκαστικῶς τμῆμα κτηνοτροφικοῦ κτήματος τῆς περιφερείας Λεβαδείας 1.000 στρεμμάτων, διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸν πολιτευόμενον εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην πατέρα του, περιέλαβεν εἰς τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας καταργεῖται ἡ προστατεύουσα τοὺς μικροὺς κτηνοτρόφους διάταξις.

§72ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγετε ἐρήμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ αὐτὰ τὰ πράγματα.

§73Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Κύριε Συνάδελφε, κατήργησε τὴν διάταξιν αὐτὴν ὁ κ. Γεν. Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, διὰ νὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὸ πειθήνιόν του συμβούλιον ἐποικισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας νὰ ἐκδώσῃ σήμερον ἀπόφασιν, διὰ τῆς ὁποίας 1000 στρέμματα τοῦ κτηνοτροφικοῦ κτήματος Τζαμὰλ Λεβαδείας ἀφαιροῦνται ἀπὸ τοὺς κτηνοτρόφους καὶ δίδονται εἰς κομματικοὺς φίλους τοῦ πατρός του. Ἀφαιρουμένων τῶν στρεμμάτων αὐτῶν, κύριε Πρόεδρε, τὸ κτηνοτροφικὸν κτῆμα διαλύεται, διότι ἀφαιροῦνται τὰ γεννολείβαδα, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ διαφυλαχθῇ τοῦτο ὡς κόρη ὀφθαλμοῦ γιὰ νὰ χρησιμοποιηθῇ ὡς πρότυπον κτηνοτροφικὸν κτῆμα. Ἐὰν ὁ κ. συνάδελφος δὲν τὰ γνωρίζῃ αὐτά, λυποῦμαι πολύ, διότι εἶναι Εὐρυτάν.

§74Γ. ΣΕΡΠΑΝΟΣ. Εἶναι ἄλλη περιφέρεια καὶ εἶναι καὶ ἀπὼν ὁ κ. Ὑπουργός.

§75Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως νὰ ζητήσω, τὴν διόρθωσιν τῆς διαπραχθείσης παρανομίας, ἵνα μὴ βαρύτερον ἐκφέρω χαρακτηρισμὸν διὰ νὰ διδαχθῇ ὁ κ. Γεν. Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν πρὸς κομματικὸν ὄφελος τοῦ πατρός του, πολιτευομένου ἐν τῇ περιφερείᾳ Λεβαδείας, νὰ καταδικάσῃ εἰς θάνατον 150 οἰκογενείας κτηνοτροφικάς, αἵτινες ἀπὸ τοῦ 1866 παραχειμάζουν εἰς τὸ κτῆμα Τζαμάλ, τῆς περιφερείας αὐτῆς καὶ διὰ τὸ ὁποῖον κτῆμα ἔχει ἀποφανθῆ τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας πρό τινων ἐτῶν καὶ καθώρισεν 4.000 στρέμματα νὰ δοθοῦν εἰς τοὺς γεωργούς, τὸ δὲ ὑπόλοιπον νὰ μείνῃ κτηνοτροφικόν, διὰ νὰ ἀποκατασταθοῦν οἱ κτηνοτρόφοι. Ἀναφέρων τὰ δύο αὐτὰ παραδείγματα, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, εἰς τὸ νὰ καταστήσῃ τὴν ἔκδοσιν τῶν Ἀναγκαστικῶν νόμων λίαν περιωρισμένην, καὶ δὴ εἰς θέματα καθαρῶς ἀφορῶντα τὴν ἀνασυγκρότησιν καὶ τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας καὶ εἰς τὸ νὰ συγκροτηθῇ μία διακομματικὴ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ ὑποδεικνύῃ οἱονεὶ τὰς τυχὸν ὑπαρχούσας παρανομίας ἢ διατάξεις προσωπικάς, εἰς τοὺς Ἀναγκαστικοὺς Νόμους, χωρὶς νὰ ἔχῃ νομοθετικὴν ἐξουσίαν, ἀλλ’ ἁπλῶς συμβουλευτικήν, ὑποδεικτικήν, καθ’ ἕνα οἱονδήποτε τρόπον, διότι ἐὰν ὑπῆρχε μία τοιαύτη ἐπιτροπή, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, οὔτε ὁ Ἀναγκαστικὸς νόμος τῆς ἐξαγορᾶς τοῦ σιδηροδρόμου Πύργου–Κατακώλου, οὔτε τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν θὰ εἶχον δημοσιευθῆ. Δὲν εἶχον κανένα ἄλλον λόγον κ. συνάδελφοι νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα, ἢ μὴ μόνον, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου τῆς ἐκδόσεως μετὰ μεγάλης φειδοῦς ἀναγκαστικῶν νόμων. Ἡ Κυβέρνησις θὰ τύχῃ τῆς ἀναστολῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΠΕΚ, καὶ νὰ συγκροτήσῃ μίαν Διακομματικὴν Ἐπιτροπήν, καθὼς συνεκρότησε τὴν εἰδικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ἡ ὁποία ἐργάζεται καὶ λειτουργεῖ, καὶ ἡ ὁποία καὶ αὐτὴ νὰ ἔχῃ τὴν ἰδίαν ἀποστολὴν νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν τῶν συντασσομένων Ἀναγκαστικῶν νόμων καὶ νὰ ὑποδεικνύῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ τυχὸν σφάλματα τῶν νομοθετουμένων διατάξεων. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ λεχθέντα καὶ νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ Ἀναγκαστικοῦ νόμου τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν, νὰ μὴ ἀφαιρεθοῦν τὰ 1.000 στρέμματα, δυνάμει τῆς παρεισφρυσάσης διατάξεως τοῦ Γεν. Γραμματέως τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας καὶ νὰ λάβῃ μέτρα καὶ διὰ τὸν Ἀναγκαστικὸν νόμον τῆς ἐξαγορᾶς τοῦ σιδηροδρόμου Πύργου–Κατακώλου, διότι ὁ νόμος οὗτος ἀποτελεῖ περιφρόνησιν πρὸς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία τρὶς διὰ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, τὸν ἀπέρριψε καὶ ἐπικαλοῦμαι πρὸς τοῦτο τὴν μαρτυρίαν τοῦ Προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς κ. Ψαρροῦ. (Χειροκροτήματα).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Δημάκης ἔχει τὸν λόγον.

§77Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Δὲν ὑπῆρξε, κ. συνάδελφοι, μόνον ἡ ἔκπληξις τοῦ κοινοῦ, ὄχι ἡμῶν, περισσότερον ὅλων λέγω, τοῦ λαοῦ, ὅστις μετ’ ἐκπλήξεως, ἀλλὰ καὶ μετ’ ἀγανακτήσεως ἤκουσεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ διὰ πραξικοπήματος νὰ ἀναστείλῃ τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος, διὰ νὰ μὴ εἴπω τὴν βαρυτάτην φράσιν, νὰ καταργήσῃ αὐτὸ τοῦτο τὸ Σῶμα. Καὶ ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξε ρητὴ καὶ κατηγορηματική. Δι’ ἀποφάσεως, διὰ διατάγματος, νὰ θεωρήσῃ λήξασαν τὴν παροῦσαν σύνοδον. Διατί; Διότι ἐξήντλησε τὸ τρίμηνον αὐτὸ διάστημα, ὅπερ ἀπαιτεῖ τὸ ἄρθρον 54 τοῦ Συντάγματος. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, κύριοι, πρὸς τί ἡ Κυβέρνησις εἰς τοιοῦτον βαθμὸν ἐβιάσθη νὰ ἀποστείλῃ τὸ Σῶμα εἰς τὴν οἰκίαν του, ἐνῷ τοῦτο τὸ Σῶμα δὲν τὸ ἐζήτησεν. Ἀλλ’ ἀντιθέτως, ἡ Κυβέρνησις ἔχει τοῦτο τὸ προηγούμενον, ὅτι τὸ Σῶμα, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ καταργήσῃ εἰργάσθη τόσον φιλοτίμως, οὕτως ὥστε, ὅπως γνωρίζετε, κ. συνάδελφοι, μέχρι τῆς 4ης πρωϊνῆς πολλὰς φορὰς ἐκαθήσαμεν διὰ νὰ ψηφίσωμεν νόμους, τοὺς ὁποίους, ἡ Κυβέρνησις μᾶς εἶπεν, ὅτι ἦσαν ἀπαραίτητοι καὶ ἀναγκαῖοι. Ναί, λέγω, καὶ τὸ ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλά. Ὅταν ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις, ἡ Ἀντιπολίτευσις τὴν συνέτρεξε περισσότερον παντὸς ἄλλου εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν νομοσχεδίων. Καὶ θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι, ὅταν ἐψηφίσθη ὁ νόμος ἐκεῖνος, τοῦ μὴ ψηφίζειν, τῶν μὴ ἐγγεγραμμένων, ἡ Ἀντιπολίτευσις ὑπῆρξεν ἐκείνη, ἡ ὁποία συνέτρεξεν ἔτι περισσότερον, οὕτως ὥστε νὰ μὴ νοθευθῇ τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ. Μάλιστα, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ἀνεγνώρισε καὶ ὅταν εἶδεν, ὅτι τὰ ἑδώλια τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἦσαν πλήρη, ἐνῷ τὰ Κυβερνητικὰ ἦσαν κενά, ἔστειλε καὶ ἐκάλεσε τοὺς βουλευτὰς τῆς Συμπολιτεύσεως, διὰ νὰ ψηφίσουν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο. Πρὸς τί λοιπὸν ἡ κατάργησις, κ. συνάδελφοι, ἡμῶν; Ἐκουράσθημεν; Ἐὰν ἐκουράσθημεν, νὰ τὸ δηλώσωμεν καὶ νὰ εἴπωμεν: Βεβαίως ἐκουράσθημεν. Ἄς μᾶς εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις, βάσει τίνος διαμαρτυρίας θέλει νὰ μᾶς στείλῃ πάλιν εἰς τὰ σπίτια μας, νὰ μᾶς δώσῃ μίαν ἄδειαν. Ἀρκετὴ νομίζω, ὅτι ἦτο ἡ διακοπὴ τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἡ δικαιολογία νὰ μᾶς δώσητε καὶ ἄλλην διακοπήν. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις λέγει τοῦτο, κύριοι: Ὅτι τὴν Βουλὴν θὰ τὴν ὑποκαταστήσω ἐγώ, κατὰ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος καὶ μέχρι τῆς 25ης Ἰουνίου, θὰ μοῦ δώσητε τὸ δικαίωμα τῆς ἐκδόσεως Ἀναγκαστικῶν νόμων. Κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ δεινὴν ὕβριν πρὸς αὐτὸ τοῦτο τὸ Σῶμα καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο νὰ καταλογίσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδέποτε ἐνδιεφέρθη διὰ τὴν ἐξύψωσιν τοῦ ἀξιώματος ἡμῶν, οὐδέποτε ἐνδιεφέρθη νὰ προστατεύσῃ αὐτὸ τοῦτο τὸ Σῶμα. Κύριοι βουλευταί, εὐχαριστῶ πάρα πολὺ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Λ.Ε.Κ. κ. Κανελλόπουλον, διὰ τὴν ὑπεράσπισιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε προχθὲς εἰς τὴν Βουλήν, ἐν τῇ ἀγορεύσει του, τοῦ Σώματος ἡμῶν. Ἀνέμενον, κ. βουλευταί, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐν τῇ ὑποχρεώσει, τὴν ὁποίαν εἶχεν, ὅταν τύπος καὶ ἄνθρωποι ἔβαλλον συκοφαντικῶς κατὰ τῶν βουλευτῶν, ὅτι θὰ ἐσήκωνε τὸ ἀνάστημά της, θὰ ὑπεραμύνετο τοῦ Σώματος ἡμῶν. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἀφῆκε ἀκάλυπτον τὸ Σῶμα. Εἰς τοὺς διαδρόμους, κ. συνάδελφοι, εἰς τὸν τύπον καθημερινῶς ἀκούεται, ὅτι οἱ βουλευταὶ δὲν κάμνουν τίποτε ἄλλο ἀπὸ τοῦ νὰ ἀμείβωνται μὲ τεραστίους μισθοὺς καὶ νὰ κατατρώγουν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Κηφῆνας μᾶς ἀποκαλοῦν. Καὶ ὅταν, κύριοι βουλευταί, ἐδόθη καὶ ἕνα πασχαλινὸ ἐπίδομα καὶ διὰ τὸ ἐπίδομα αὐτὸ ἡ μερὶς τοῦ τύπου ἤρχισε νὰ βάλλῃ καὶ νὰ μᾶς συκοφαντῇ, ἀπουσίαζεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ὑπεράσπισιν ἡμῶν. Κύριοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εὐχαριστήσω τὸ Σῶμα διὰ τὴν τιμήν, μετὰ τῆς ὁποίας μὲ περιέβαλε, ὅταν μοῦ ἔδωσε τὴν τιμὴν νὰ ἐκπροσωπήσω τὸ Σῶμα, μετ’ ἄλλων ἐπιλέκτων συναδέλφων, διὰ τὰ συμφέροντα αὐτὰ τῶν βουλευτῶν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, κύριοι, νὰ τονίσω, ὅτι εἰς τὴν κοινὴν γνώμην ἐπικρατεῖ καὶ ἐπεκράτει ἡ ἀντίληψις, ὅτι οἱ βουλευταὶ ἀποζημιώνονται λαμβάνοντες πλέον τῶν 10 ἑκατομμ., ὅτι οἱ βουλευταὶ ἐκτὸς τῆς ἀποζημιώσεως, τὴν ὁποίαν λαμβάνουν, τῶν 3 ἑκατομμυρίων, λαμβάνουν καὶ ἀποζημιώσεις μεγάλας εἰς τὰς ἐπιτροπάς. Ἐγώ, ὅταν, κύριοι, εἰς κύκλους, κατ’ ἐπανάληψιν ἀντέκρουσα τοῦτο, ἐμειδίων καὶ δὲν ἐπίστευον, διότι δὲν ἐπίστευον ποία εἶναι ἡ θέσις ἡμῶν. Κύριοι βουλευταί, ὁ βουλευτὴς εἶναι ὁ ἐπίλεκτος τοῦ λαοῦ κατ’ ἀξίωμα νομικόν, ὅπως λέγομεν ἡμεῖς οἱ νομικοί, βουλευτὴς ἐπιλέγεται, θεωρεῖται ὅτι εἶναι ὁ ἐκλεκτὸς ὄχι μόνον τῆς περιφερείας του, ἀλλὰ τοῦ συνόλου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ δὲ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει μίαν ἀξίωσιν ὅταν ἐκλέγῃ τὸν βουλευτήν, τὸν θέλει νὰ ἔχῃ τὴν ἐμφάνισίν του, τὴν ἐμφάνισιν τὴν ἀξιοπρεπῆ. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ εἴπω, καίτοι ἔχει ὑπὲρ ἑαυτῆς ψήφισμα, τὸ Θʹ τῆς 4ης Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἠθέλησε ποτὲ νὰ τὸ χρησιμοποιήσῃ, ἀλλ’ ἀφῆκε τοὺς βουλευτὰς ἀκαλύπτους ὥστε οἱ βουλευταὶ νὰ ἐκλιπαροῦν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν αὐτῆς ταύτης τῆς ὑπολήψεώς των. Πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λ.Ε.Κ., ὅτι ἡ θέσις τῶν βουλευτῶν κατέστη τραγικὴ καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριοι συνάδελφοι, εἴμεθα εἰς τὴν αἴθουσαν αὑτὴν 150 δικηγόροι ἐκ τῶν 250 καὶ θὰ φθάσω εἰς τοὺς ἄλλους καὶ ἐρωτῶ: Οἱ δικηγόροι οἵτινες ἐξελέγησαν ὡς βουλευταὶ ὑποτίθεται, ὅτι εὐδοκίμως εἰργάζοντο; Ἀσφαλῶς, ναί. Διότι ὁ δικηγόρος, μόνος του δημιουργεῖ τὸν ἑαυτόν του εἰς τὴν περιφέρειάν του καὶ ἐκ τῆς δημιουργίας αὐτῆς ἀποκτᾷ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ κοινοῦ, καὶ ἐκλέγεται βουλευτής. Διὰ νὰ ἐκλέγεται, θὰ ἕπεται ὅτι εἶχε γραφεῖον ἄριστον, εἶχεν εὐδοκιμήσει εἰς τὸ ἐπάγγελμά του. Καὶ ὅμως, ὅταν ἐξελέγη βουλευτής, κύριοι, καὶ ὅλοι ποὺ εἴμεθα ἐδῶ, οἱ δικηγόροι, ποῖος ἀπὸ τὸ γραφεῖον του; Δὲν θέλω νὰ εἴπω διὰ τὸν ἑαυτόν μου· ὅλοι μας τὰ ἐκλείσαμε καὶ ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκλέγεται βουλευτής, ὁ δικηγόρος, διαλύει τὸ γραφεῖον του. Ἀλλὰ ἐρωτῶ τὸν ἰατρόν: ποῖος ἰατρὸς δὲν ἔχασε τὸ ἐπάγγελμά του καὶ τὴν πελατείαν του; Ποῖος ἰατρὸς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ πάῃ εἰς τὴν ἐπαρχίαν του νὰ ἀσκήσῃ τὸ ἐπάγγελμα καὶ θὰ πάρῃ μία δεκάρα ἀπὸ τὸν πελάτην του, ποὺ εἶναι καὶ ὁ ἐκλογεύς του; Καὶ ποῖος μηχανικὸς εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀσκεῖ τὸ ἐπάγγελμά του, ὅταν εὑρίσκεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἢ οἱονδήποτε ἄλλο ἐπάγγελμα; Καὶ ἐνῷ ὁ βουλευτὴς ἔφθασε εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ πένεται κυριολεκτικῶς, νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ ζήσῃ, νὰ μὴ ἠμπορῇ μὲ τὸ γλίσχρον ἐπίδομα τὸ ὁποῖον τοῦ χορηγεῖ ἡ ἀποζημίωσις τοῦ Κράτους, ὅμως, λέγω, ἡ Κυβέρνησις ἀφῆκεν ἀκάλυπτον τὸν βουλευτήν, χωρὶς νὰ τὸν ὑπερασπίσῃ ἐναντίον τῶν ἐκτοξεύσεων, τῶν συκοφαντιῶν ἐκείνων τοῦ τύπου, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἡ κοινὴ γνώμη διεβλήθη. Διότι ἀγωνιᾷ, κύριοι βουλευταί, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ πρέπει νὰ τὸ μάθῃ καὶ παρακαλῶ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ τύπου νὰ ἀναγράψουν αὐτὰ τὰ ὁποῖα θὰ εἴπω αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅτι ἡ ἀποζημίωσις τῶν βουλευτῶν ἤδη ἐξισώθη μὲ τὴν τοῦ Ἀρεοπαγίτου, ἐνῷ προπολεμικῶς, εἰς τὰς ἄλλας Βουλάς, ἡ ἀποζημίωσις τοῦ βουλευτοῦ ἦτο μεγαλυτέρα. Ἤδη ὅμως, κύριοι, ἡ ἀποζημίωσις εἶναι πενιχρωτάτη καὶ οἱ βουλευταὶ ἀποτελοῦν ἥρωας, διότι, νομίζω, ὅτι κανεὶς ἐξ ὑμῶν δὲν εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις δὲν ἐθυσίασε τὴν ἰδίαν του περιουσίαν καὶ δὲν ἠξεύρω ἐὰν αὔριο τὸ πρωΐ δὲν εὑρεθῶμεν εἰς τὸν δρόμον. Τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν τιμὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου. Τὸ εἶπον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον καὶ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν εἶχον τὴν τιμήν, κατ’ ἐντολὴν ὑμῶν, νὰ τοὺς ἐπισκεφθῶ μὲ τὰ ἐκλεκτὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς. Τοὺς εἶπον, μία ὁδὸς εἶναι—καίτοι δὲν εἶναι συνταγματικὴ ὁδὸς—νὰ φέρετε νόμον εἰς τὴν Βουλήν, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ λέγετε, ὅτι ἀπαγορεύεται νὰ πολιτεύεται πᾶς τις, ὅστις δὲν εἶναι πλούσιος. Θὰ μοῦ εἴπητε, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ ἀξίωμα τοῦ βουλευτοῦ εἶναι τιμητικόν. Καὶ θὰ μοῦ εἴπητε, ποῖος σᾶς εἶπε νὰ ἐκθέσητε κάλπην, νὰ πολιτευθῆτε καὶ νὰ ἐγκαταλείψητε τὸ γραφεῖον σας, τὸν πακτωλόν σας; Ἀλλὰ ἐὰν ἡμεῖς, τοὺς ὁποίους ἔστειλε καὶ τοὺς ὁποίους καλεῖ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἐκπροσωπήσωμεν εἰς τὸ Κοινοβούλιον, δὲν δεχθῶμεν, τότε θὰ καταντήσωμεν Περσία.—Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ κατάντημα τῆς Περσικῆς Βουλῆς.—Πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ κληρονομικότητα καὶ μάλιστα ἐκεῖ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἔχῃς ἐπάνω ἀπὸ 30 χωριά. Ἐκεῖ, λοιπόν, κ. βουλευταί, θὰ καταντήσωμεν; Δι’ αὐτὸ κατηγορῶ τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἀφῆκεν ἔκθετον τὸ Σῶμα εἰς τὰς ἐπικρίσεις καὶ τὰς συκοφαντίας, αἵτινες ἐκτοξεύονται ἐναντίον αὐτοῦ κακοβούλως. Καὶ συνεχίζω, κύριοι. Ἐὰν τὸ Σῶμα γενικῶς ἀπέδειξε τοιοῦτον ἀλτρουϊσμόν, ἐὰν ἀπέδειξεν ὅτι τὰ πάντα ἐθυσίασε χάριν τῆς πατρίδος, ἐν τίνι δικαιώματι ἡ Κυβέρνησις τολμᾷ σήμερον νὰ τὸ καταργήσῃ; Ποῖος εἶναι ὁ δημοκρατικὸς θεσμὸς ποὺ τῆς δίδει αὐτὸ τὸ δικαίωμα νὰ καταργήσῃ αὐτὸ τοῦτο τὸ Σύνταγμα καὶ νὰ στείλῃ τοὺς βουλευτὰς εἰς τὰ σπίτια των; Κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἐκδώσητε, κύριοι, σεῖς Ἀναγκαστικοὺς Νόμους τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει Βουλή; Μόνον μία περίπτωσις ὑπάρχει, κύριοι, ἂν θελήσετε νὰ ἀναστείλετε τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος, νὰ ἐπιτύχητε τὴν διακοπήν: Νὰ παραιτηθῆτε, ὅπως σᾶς εἶπον, καὶ κατόπιν, καλούμενοι ἀπὸ τὸν ἀνεύθυνον Ἄρχοντα, τὸν Βασιλέα, νὰ εἰσηγηθῆτε τὴν ἄμεσον διάλυσιν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν προκήρυξιν ἐκλογῶν. Εἰς τί θὰ χρησιμεύσῃ, κύριοι, τὸ ἐνδιάμεσον διάστημα τῶν τριῶν μηνῶν, τὸ ὁποῖον ζητεῖτε; Ἕνα σκοπὸν ἔχετε: Εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ νὰ προπαρασκευάσετε τὰς ἐκλογὰς διὰ τὸ Κόμμα ὑμῶν! Δὲν ἠμπορεῖτε, λοιπόν, σήμερον νὰ ἔρχεσθε καὶ νὰ ζητῆτε τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν μας καὶ νὰ σᾶς δώσῃ τὸ δικαίωμα ἡ Βουλή, διότι τὸ δικαίωμα αὐτὸ τὸ ἔχετε πλέον σιωπηρῶς, τῆς ἐκδόσεως Ἀναγκ. Νόμων. Ἀναγκ. Νόμοι, κύριοι, δὲν χρειάζονται, διότι, ἀπαντῶ καὶ εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ὑπηνίχθη ὅτι καὶ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα εἶχεν ἐκδώσει σωρείαν τοιούτων νόμων, ὅτι ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις, κύριοι, ἀπὸ τοῦ 1944, αἵτινες δὲν εἶχον Βουλάς, ὡς ἡ τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Π.Ε.Κ., τοῦ Βούλγαρη, τοῦ Σοφούλη, ἐν συνεχείᾳ ἡ συμμαχικὴ Κυβέρνησις Σοφούλη– Λαϊκῶν, ἡ ἄλλη συμμαχικὴ κυβέρνησις Φιλελευθέρων– Παπανδρέου κλπ., ὅλαι αὐταὶ αἱ κυβερνήσεις ἐξέδωσαν Ἀναγκαστικοὺς Νόμους, οἵτινες ἐν συνόλῳ ἀπὸ τοῦ 1944 μέχρι τοῦ 1950, ὅτε διελύθη ἡ Δʹ Ἀναθεωρητικὴ Βουλή, ἀνῆλθον εἰς τὸν ἀριθμὸν 120. Καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οἱ Α. Ν. αὐτοὶ ἐξεδόθησαν εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ἐκλυδωνίζετο καὶ εἶχον ἀνάγκην αἱ Κυβερνήσεις ἐκεῖναι νὰ μείνουν ἀπερίσπαστοι. Καὶ ὅταν, κύριοι, μέσα εἰς τὴν λαίλαπα καὶ τὴν καταιγίδα ἐκείνην, τὸ Κράτος εὑρίσκετο εἰς τὸ χεῖλος τοῦ κρημνοῦ, ἐξεδόθησαν ἀπὸ τοῦ 1944–1950, ἐπὶ ἕξ ὁλόκληρα ἔτη, 120 Α. Ν., δικαιολογεῖται ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, ἐντὸς μηνός, ὅπως παρετήρησεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λ.Ε.Κ., κατὰ τὸ διάστημα τῶν διακοπῶν τοῦ Πάσχα, νὰ ἔχῃ ἐκδώσῃ 25 Ἀναγκ. Νόμους; Κύριοι, γνωρίζετε καὶ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ἀλλὰ καὶ τὸ ὅτι δὲν εἶναι συνταγματικὴ ἡ ἔκδοσις τῶν Ἀναγκαστικῶν Νόμων. Ἐπεκράτησεν ὅμως νὰ ἐκδίδωνται λόγῳ ἐξαιρετικῆς ἀνάγκης. Τότε ἡ Κυβέρνησις ἐκδίδει ὑπ’ εὐθύνην της Ἀναγκ. Νόμους, τοὺς ὁποίους εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρὸς κύρωσιν. Καὶ ἐδέχθημεν, κύριοι, νὰ ἐκδίδωνται Ἀναγκ. Νόμοι μόνον διὰ τὴν Ἀνασυγκρότησιν, διὰ τὸ σχέδιον Μάρσαλ. Κατὰ ποίαν λογικὴν θὰ ἐκδίδωνται καὶ ἄλλοι Ἀναγκ. Νόμοι, χαριστικοί, ὅπως αὐτοὶ ποὺ ἀνέφερε προηγουμένως ὁ συνάδελφος κ. Μπουρδάρας; Ἡ Κυβέρνησις ὅμως εἶχε καὶ μίαν ἄλλην ὑποχρέωσιν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχε δώσει τὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι θὰ ἔφερε εἰς τὴν Βουλὴν τὸν Α. Ν. 1323 «περὶ ἀγοραπωλησιῶν τῆς Κατοχῆς». Διατί νὰ μὴν ἔλθῃ ὁ νόμος αὐτὸς εἰς τὴν Βουλήν, κύριοι; Γνωρίζετε, κ. συνάδελφοι, ὅτι πλεῖστοι ὅσοι μικροαγορασταὶ κατεστράφησαν. Καὶ ὅμως καμμία δικαιοσύνη δὲν ἀπεδόθη εἰς αὐτούς, διότι ὁ νόμος δὲν ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ δώσωμεν ἡμεῖς τὴν λύσιν. Δὲν ἠμπορεῖ, κύριοι, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ ἀπεμπολῆται ἡ ἰδιοκτησία. Ὁ Α.Ν. αὐτὸς εἶναι ἀντισυνταγματικός, διότι ἀντιτίθεται εἰς τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ὁρίζει ρητῶς, ὅτι «οὐδεὶς ἄκων στερεῖται τῆς ἰδιοκτησίας του εἰμὴ διὰ δημοσίαν ὠφέλειαν δεόντως ἀποδεδειγμένην». Καὶ ὅμως ἤλθομεν ἡμεῖς νὰ δώσωμεν πίσω περιουσίας καὶ νὰ προκαλέσωμεν τόσας ἀδικίας, ἐνῷ ἠδύναντο κάλλιστα οἱ ζημιωθέντες νὰ καταφύγουν εἰς τὰ δικαστήρια καὶ διὰ τῶν διατάξεων περὶ ὑπερόγκου βλάβης νὰ διεκδικήσουν, ὅ,τι ἀξιώσεις εἶχον ἐναντίον τῶν ἀγοραστῶν.

§78Ι. ΧΑΒΟΥΤΗΣ. Ἀγαπητέ μου κύριε, πῶς θέλεις νὰ ἔλθῃ ὁ νόμος αὐτὸς εἰς τὴν Βουλήν; Οἱ Ὑπουργοὶ εἶναι ὅλοι πωληταὶ καὶ δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα δὲν ἦλθεν εἰς τὴν Βουλήν, νὰ περάσῃ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Παρακαλῶ δὲ τὰ ὅσα εἶπον νὰ καταχωρηθοῦν καὶ εἰς τὰ πρακτικά.

§79Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀκριβῶς ἔχετε ἀπόλυτον δίκαιον εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Ἐπαναλαμβάνω δέ, καὶ τονίζω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δικαιοπραξίαι συναφθεῖσαι ἐπὶ κατοχῆς καὶ ἐντὸς τῶν συνταγματικῶν ὁρίων δὲν εἶναι ἄκυροι, οὔτε δύνανται νὰ ἀκυρωθοῦν. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἰσχύῃ ἡ 114 Συντ. Πρᾶξις. Ἐὰν καταργήσωμεν τὸ Σύνταγμα, τότε εἰσερχόμεθα εἰς τὴν αὐθαιρεσίαν. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη ἀδικία, κύριοι, ἡ ὁποία προσγίγνεται εἰς τοὺς μικροκαταθέτας. Ἠμποροῦσε διὰ τῶν τροπολογιῶν τοῦ νόμου περὶ τῶν ἀγοραπωλησιῶν, τὸ ποσοστὸν τῆς φορολογίας τῶν ἀγοραστῶν νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν πλήρη ἀποζημίωσιν τῶν μικροκαταθετῶν. Ἡ ὑπηρέτρια, ὁ μικροϋπάλληλος, εἶχον εἰς τὸ Ταμιευτήριον 200 ἢ 150.000 δραχμὰς διὰ νὰ ἀγοράσουν ἕνα ἀκίνητον ἢ νὰ ὑπανδρεύσουν τὸ κορίτσι των. Ὅλα αὐτὰ ἐξηνεμίσθησαν. Καὶ ἐνῷ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν ὑποσχεθῆ, ὅτι θὰ ἔφερε τὸ ζήτημα τῶν μικροκαταθετῶν εἰς τὴν Βουλήν, δὲν τὸ ἔφερε καὶ αὐτό, κύριοι. Καὶ εἰς τὰς στιγμὰς αὐτὰς κατὰ τὰς ὁποίας ἀντιμετωπίζομεν τὴν διάλυσιν αὐτοῦ τοῦ Σώματος, ἀναφέρω καὶ τὸν κώδικα τῶν συντάξεων κ. βουλευταί. Ἐπροκάλεσα τότε τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑφυπουργὸν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν συντάξεων. Εἶναι τρομερόν, κ. βουλευταί, εἶναι ἐξωφρενικόν, διὰ τὰ ἀτυχῆ αὐτὰ θύματα τὰ ὁποῖα ἔχασαν, ὅ,τι πολύτιμον εἶχον κατὰ τὸν βρωμερὸν ἀνταρτοπόλεμον ἐκ μέρους αὐτῶν τῶν κτηνανθρώπων. Ἔχασαν τὸν πατέρα, τὸν σύζυγον, τὸν ἀδελφὸν καὶ ἔμειναν ἀπροστάτευτα τὰ ἀνήλικα, ἔμειναν ἀπροστάτευτες αἱ χῆρες, ὁ δύστυχος πατέρας. Καὶ ἔρχεται τὸ Κράτος καὶ τοὺς λέγει δὲν δικαιοῦσαι σύνταξιν. Δὲν πάει νὰ εἶσαι πτωχὸς καὶ ἄπορος, ἐὰν δὲν ἔχῃς συμπληρώσει τὸ 65ον ἔτος τῆς ἡλικίας, δὲν δικαιοῦσαι. Ποῦ εἶναι, ὁ νόμος; Εἴχατε ὑποχρέωσιν νὰ φέρετε καὶ τὸν νόμον αὐτὸν εἰς τὴν Βουλήν. Αὐτὸ εἶναι τὸ σπουδαῖον κοινωνικὸν πρόβλημα. Βλέπετε εἰς τοὺς δρόμους νὰ πεθαίνουν ἀπὸ τὴν πεῖνα. Καὶ κατόπιν τούτου λέγεις τί κάνουμε; Δὲν ἠξεύρω τί λέγει ὁ κ. Πρόεδρος. Αἱ ἐφημερίδες ὅμως ἔγραψαν, ὅτι τρεῖς συνάδελφοι τοῦ κόμματος τῆς ΕΠΕΚ ἐπεσκέφθησαν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ ἠξίωσαν τὴν ἀναστολὴν τῶν μέτρων ἐπιεικείας τῶν ἐθνικοφρόνων.

§80Π. ΚΑΛΠΑΚΤΣΟΓΛΟΥ. Ἀναληθές.

§81Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, θὰ ἀπαντήσω καὶ θὰ σᾶς εἴπω. Λέγω τοῦτο, ὅτι ὁ νόμος 1504, ὁ Ἀναγκαστικὸς αὐτὸς Νόμος, εἴτε ἀνασταλῆ εἴτε δὲν ἀνασταλῆ, ἐφαρμόζεται. Διότι εἶναι νόμος ἀναγκαστικὸς καὶ Α.Ν. ἐφαρμόζεται ὑπὲρ τῆς πλευρᾶς ἐκείνης, ἥτις ἔλαβε τὰ ὅπλα κατὰ τῆς Πατρίδος, ὑπὲρ τῆς πλευρᾶς ἐκείνης, ἥτις ἐθυσίασε τὰ πάντα ἐναντίον τῆς Πατρίδος. Καὶ ὅμως ἡ τάξις ἐκείνη, ἥτις ἐθυσιάσθη εἰς τὸν βωμὸν τῆς Πατρίδος, ἡ τάξις ἐκείνη ἡ ὁποία ἔδωσε τὸ αἷμα της εὑρίσκεται,—εὑρίσκομαι εἰς τὴν λυπηρὰν θέσιν νὰ τὸ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν— εὑρίσκεται εἰς τὰς φυλακάς. Ναί, κύριοι, διὰ μηνύσεων τῆς ἀριστερᾶς. Διεπίστωσα ἐγὼ εἰς τὴν περιφέρειάν μου, ὅτι ὅλοι διώκονται καὶ πλεῖστοι εἶναι εἰς τὰς φυλακὰς ἀναμένοντες τὴν δημοσίευσιν τοῦ ἐν λόγῳ νόμου περὶ τῶν μέτρων ἐπιεικείας τῶν Ἐθνικοφρόνων. Καὶ ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως: Διατὶ ἀνεστείλατε αὐτὰ τὰ μέτρα ἐπιεικείας; Διατὶ δὲν δίδετε ἴσην μεταχείρισιν καὶ εἰς τοὺς μὲν καὶ εἰς τοὺς δέ, ἀφοῦ ἐδημοσιεύσατε τὸν Α.Ν., ὁ ὁποῖος ἰσχύει; Ὅταν ὅλοι ἐξῆλθον τῶν φυλακῶν, καὶ ὅταν ἀνεγνωρίσαμε, καὶ ἀνεγνώρισεν ἡ Βουλὴ καὶ ἀπέρριψεν τροπολογίαν μου, καίτοι τὸ ἐδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης τὴν ἀπέρριψεν ἀναγνωρίσας τὴν ἠθικὴν βάσιν τῆς τροπολογίας μας, νὰ ἐξαιρεθοῦν οἱ Ἀρχηγοὶ τῆς συνωμοσίας καὶ τῆς καταστροφῆς. Νὰ ἐξαιρεθῇ ὁ Κανταλώνης καὶ οἱ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι ἐθυσίασαν καὶ ἐφόνευσαν χιλιάδας ἀνθρώπων. Καὶ ὅμως, ὁ μὲν Ἀρχηγὸς τῆς Πελοποννήσου εἶναι ἐλεύθερος, οἱ δὲ ἐθνικόφρονες οἵτινες ἔχυσαν τὸ αἷμα των καὶ τὸ χύνουν ἀκόμη καὶ τώρα εἰς τὰ Τ.Ε.Α., εὑρίσκονται μὲ τὸ ὅπλον εἰς τὰς χεῖρας, καὶ εὑρίσκονται εἰς τὰς φυλακὰς κατόπιν τῶν μηνύσεων αὐτῶν τῶν κτηνανθρώπων.

§82Π. ΚΑΛΠΑΚΤΣΟΓΛΟΥ. Κύριε Δημάκη, πρὶν ἀναφέρατε ὅτι τρεῖς βουλευταὶ τῆς Ε.Π.Ε.Κ. παρουσιάσθησαν εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἠξίωσαν νὰ μὴ δημοσιευθῇ ὁ νόμος αὐτός. Σᾶς λέγω ὅτι εἶναι ἀναληθέστατον.

§83Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Διατί δὲν τὸ διεψεύσατε;

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διεψεύσθη αὐτό.

§85Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Τὸ διέψευσαν χθές, κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς.

§86Π. ΚΑΛΠΑΚΤΣΟΓΛΟΥ. Πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς ἀληθείας καὶ μόνον λέγω τοῦτο. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ παρουσιασθῶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐξουσιοδοτημένος ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Π.Ε.Κ., διὰ νὰ τοῦ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ἐπὶ τοῦ νόμου αὐτοῦ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι ὁλόκληρος ὁ νόμος θὰ ἐδημοσιεύετο πλὴν τοῦ ἄρθρου 5, εἰς τὸ ὁποῖον, νομίζω, ὅτι ὑπάρχει χαριστικὴ διάταξις. Ἑπομένως ἡ Ε.Π.Ε.Κ. δὲν ἔλαβε θέσιν ἀντίθετον πρὸς τὸν νόμον τῶν μέτρων ἐπιεικείας τῶν ἐθνικοφρόνων καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐτύχαμεν τῆς διαβεβαιώσεως τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ νόμος θὰ δημοσιευθῇ.

§87Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐν συνεχείᾳ τῶν ὅσων ἐλέχθησαν, ἤκουσα καὶ μίαν δικαιολογίαν Κυβερνητικήν, ὅτι παρεισέφρυσαν διατάξεις χαριστικαὶ κατὰ τὴν πρωϊνὴν ἐπιψήφισιν τῶν μέτρων ἐπιεικείας. Παρεισέφρυσαν διατάξεις ὑπὲρ τῶν δοσιλόγων, καὶ τὸ τονίζω, κύριοι. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, κ. βουλευταί, δοσίλογοι, ποῖοι; Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν καταδόται τοῦ ἐχθροῦ, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι παρέδωσαν Ἕλληνας πολίτας εἰς τὸν κατακτητήν, ἐτιμήθησαν καὶ τιμοῦνται περισσότερον. Ἀλλά, κύριοι, ἐτιμήθησαν ἐκεῖνοι οἵτινες συνετέλεσαν διὰ τοῦ τιμίου αἵματος αὐτῶν εἰς τὸν ἀγῶνα ὑπὲρ τῆς Πατρίδος; Ἐκεῖνοι ἐξῆλθον τῶν φυλακῶν, ἐκτίσαντες ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα εἰς τὰς φυλακάς. Αἱ συνέπειαι αἱ ἀτιμωτικαὶ παρέμειναν. Δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα, τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς νὰ στερήσωμεν τῆς τιμῆς. Ὅταν ἕνας Κατσιμῆτρος ἀγωνίζεται καὶ συντρίβει τὸν ὄγκον τῶν Ἰταλικῶν ἁρμάτων καὶ μηχανοκινήτων καὶ λοιπῶν ὁμάδων, δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ κρίνωμεν ἄτιμον τὸν Κατσιμῆτρον, δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα τόσους καὶ τόσους ἄλλους ἐντίμους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν εἰς..... Θὰ ὁμιλήσῃ ἡ ἱστορία, κύριοι, καὶ διὰ τὸν Ράλλην, ὁ ὁποῖος ἐδικάσθη. Ἀλλ’ ὁ Ράλλης ἔσωσεν κόσμον καὶ κοσμάκη, καὶ εἶναι πάγκοινον, ὅτι ὁ Ράλλης ἐξέδωκε χαρτονομίσματα διὰ νὰ παίρνουν οἱ Ἕλληνες. Αὐτὸς ἦτο ὁ ἄνθρωπος. Ἢ ὁ Τσολάκογλου ὅστις ἔσωσε τὰς 300.000 τῶν αἰχμαλώτων; Καὶ ὅμως, δὲν εὑρέθη κανεὶς ἀκόμη ὄχι νὰ ζητήσῃ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν τιμίων αὐτῶν ἀνθρώπων, ἔστω καὶ μετὰ τὸν θάνατον, καὶ δὲν εὑρέθη κανεὶς ἄλλος νὰ ζητήσῃ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς τιμῆς τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, καὶ ὅμως εἶναι εἰς τὰς φυλακάς. Ὄχι δι’ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι παρέδωσαν εἰς τὸν ἐχθρὸν, ἀλλὰ δι’ ἀνθρώπους τῶν Ταγμάτων Ἀσφαλείας. Καὶ ὅταν ὁμιλοῦμεν διὰ Τάγματα Ἀσφαλείας πρέπει νὰ ἀποκαλυπτώμεθα. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχον αὐτά, δὲν θὰ ὑπῆρχεν Ἑλλάς, κύριοι. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους ὅτι εἰς τὰ Τάγματα αὐτὰ στηρίζεται ἡ σωτηρία τῆς Ἑλλάδος. Ἡ ἀντίστασις τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, ἔδωσε τὸ κτύπημα τὸ τελειωτικὸ καὶ τὰ Δεκεμβριανά. Διότι ἐκεῖνοι ὠργανωμένοι πλέον, καίτοι ἐν μέρει ἀφωπλίσθησαν, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ἀντιδράσουν. Ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Κυβερνήσεως Πλαστήρα οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, τὰ Τάγματα τῶν Εὐζώνων ὡπλίσθησαν, καὶ δι’ αὐτὸ κατεστάλη καὶ χάρις εἰς τὴν βοήθειαν τῶν φίλων μας τῶν Ἄγγλων. Ὁμιλῶ ἐπὶ τῆς πραγματικότητος διότι δὲν γνωρίζω ποῖαι καὶ πόσαι εἶναι αἱ μηνύσεις. Ἀλλ’ ὅ,τι εἶναι εἰς τὴν περιφέρειάν μου, εἶναι γενικὸν εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Πῶς ἀναστέλλονται τὰ μέτρα τῆς ἐπιεικείας ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἡμεῖς ἐψηφίσαμεν τὴν ἀμνηστείαν τοῦ Κονταλώνη; Διατὶ νὰ ἀναστέλλωνται τὰ μέτρα ἐπιεικείας μόνον δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ἐθυσίασαν τὰ πάντα διὰ τὴν Πατρίδα; Κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο: ὅτι ἔχομεν ὑποχρέωσιν διὰ τὸ κῦρος ἡμῶν, διὰ τὸ γόητρον ἡμῶν, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ δηλώσωμεν, ὅτι εἴμεθα ἀνίκανοι, ὅτι ἐξεπέσαμεν εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ καὶ ὅτι πρέπει νὰ πᾶμε εἰς τὰ σπίτια μας, διότι ὁ λαὸς μᾶς ἔδωσεν ἐντολὴν καὶ τὴν ἐντολὴν ἐκείνην ἡμεῖς δὲν τὴν ἐξεπληρώσαμεν. Εἴδατε τί λέγει τὸ ἄρθρον 99 τοῦ ποινικοῦ νόμου; Ὅτι ὅπου ἡ βοήθεια τῆς ἀρχῆς εἶναι ἀποῦσα, δι’ ἰδίας δυνάμεως ἡ ἄμυνα ἐπιτρέπεται, διότι ἡμεῖς θὰ ἀμυνθῶμεν ἐναντίον τῆς κατηγορίας αὐτῆς καὶ θὰ εἴπωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν ἔχεις κανένα δικαίωμα νὰ λέγῃς ὅτι δὲν ἐπιτελοῦμεν τὴν ἐντολὴν ποὺ μᾶς ἔδωσεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ὅσους νόμους μᾶς ἔφερες κατεπειγόντως τοὺς ἐψηφίσαμεν· ἐν τίνι δικαιώματι ἔρχεσαι νὰ μᾶς εἴπῃς σήμερον, ὅτι θὰ μᾶς διώξῃς; Οὐδεμία δικαιολογία ὑπάρχει, ὅτι θέλει νὰ προετοιμάσῃ τὸν προϋπολογισμὸν ἡ Κυβέρνησις. Πῶς προϋπολογισμοὶ μεγαλύτεροι, μάλιστα εἰς κρισίμους στιγμάς, ἠτοιμάζοντο παρούσης τῆς Βουλῆς καὶ σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπειδὴ θὰ ἀπασχοληθῇ μὲ τὸν προϋπολογισμόν, τὸν ἐνοχλεῖ ἡ Βουλὴ καὶ μάλιστα ἐκδίδει διαταγήν, ὅτι ἐπὶ ἕνα μῆνα δὲν θὰ δεχθῇ οὐδένα; Δὲν ἐπιτρέπεται διὰ τὸ κῦρος καὶ τὸ γόητρον ἡμῶν νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς διακοπῆς μέχρι τῆς 25ης Ἰουνίου. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ προχωρήσῃ εἰς τὰς ἐκλογάς, νὰ μᾶς τὸ εἴπῃ εὐθέως. Ἡμεῖς τὰς θέλομεν τὰς ἐκλογάς, ἀλλὰ τὰς θέλομεν μὲ ἕνα σύστημα τίμιον, τὸ πλειοψηφικόν, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζομεν ὅλοι μας καὶ πιστεύω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ Ἕλλην ὁ ὁποῖος δὲν θέλει τὸ πλειοψηφικόν. Τὸ πλειοψηφικὸν εἶναι ὁ καθρέπτης τῆς ἐκλογῆς. Ὁ ἐκλογεὺς θὰ βουτήξῃ μέσα εἰς τὸν πίνακα τῶν ὑποψηφίων τοὺς ἐπιλέκτους ἐκείνους ποὺ θέλει αὐτός, τοὺς ἀρίστους. Διότι ἡ ἀναλογικὴ τί εἶναι; τί εἶναι αὐτὸ τὸ αἰσχρὸν κατασκεύασμα; Παίρνετε ἕνα ψηφοδέλτιον τοῦ Κόμματος, περιορίζεται ὁ ἐκλογεὺς ἐπὶ 200 ὑποψηφίων π.χ. καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ διαλέξῃ ἀπὸ τοὺς 200, ἀλλ’ εἶναι ὑποχρεωμένος μέσα εἰς τὸ ψηφοδέλτιον τῶν 8 ἢ 10 ἢ 20 νὰ δώσῃ τὴν προτίμησίν του καὶ νὰ παραγνωρίσῃ ἀξίας, νὰ μὴ δύναται νὰ ἐκτιμήσῃ ἀξίας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἠδύναντο νὰ ἀποδώσουν τόσον πολλὰ εἰς τὴν Βουλήν, θὰ ἠδύναντο νὰ ἱκανοποιήσουν τὸ λαϊκὸν αἴσθημα καὶ νὰ σώσουν τὴν Πατρίδα. Νομίζω, ὅτι εἶναι πλάνη καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ φέρῃ ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην, ἐπιμένουσα εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀναλογικῆς, ἢ τῆς βελτιωμένης ἀναλογικῆς μὲ τὰς παραφυάδας της. Ὄχι, κύριοι, μέση λύσις δὲν χωρεῖ. Πλειοψηφικόν.... Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ τὰς ἐκλογὰς νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς τώρα, νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα, ἤδη τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς καὶ νὰ κατέλθωμεν εἰς τὰς ἐκλογὰς μὲ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ δώσῃ εἰς τὸν λαὸν καὶ εἰς τὸ Κράτος Κυβέρνησιν ἀνταποκρινομένην εἰς τὰς περιστάσεις. Δὲν εἶναι δικαιολογία, κύριοι, ὅτι εἶναι δυνατόν, ὡς ὑπεστήριξεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν κατάστασιν τῶν δύο Κομμάτων, τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ὄχι, κύριοι, ἦτο μία ἀνώμαλος κατάστασις τὸ 1917–1920, ὅταν ἡ ὀξύτης τῶν παθῶν εἶχε φθάσει εἰς τὸ κατακόρυφον καὶ διῃρέθη τὸ Κράτος εἰς δύο μερίδας, τὴν πλευρὰν τῶν Λαϊκῶν καὶ τὴν πλευρὰν τῶν Φιλελευθέρων. Σήμερον δὲν ὑπάρχει αὐτὴ ἡ περίπτωσις. Σήμερον ἡ ἀμβλύτης εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἀποδεικνύεται καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἀπεδείχθη εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, ἀπεδείχθη παντοῦ, ὅτι δὲν ὑπάρχει ὁ κίνδυνος, τὸν ὁποῖον ἐπικαλοῦνται, τῶν ταραχῶν καὶ τῶν ἐκδικήσεων. Λοιπὸν δὲν ἔχει τίποτε ὑπὲρ αὑτῆς ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις ἐὰν θέλῃ τὰς ἐκλογάς, ὀφείλει νὰ παραιτηθῇ καὶ ἀφοῦ παραιτηθῇ καλουμένη ἐκ μέρους τοῦ Ἀνωτάτου καὶ Ἀνευθύνου Ἄρχοντος νὰ δηλώσῃ καὶ νὰ εἴπῃ εὐθαρσῶς, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ ἐνεργήσῃ τὰς ἐκλογὰς μὲ πλειοψηφικὸν σύστημα, ἵνα δοθῇ πλέον εἰς τὸν λαὸν καὶ τὸ Κράτος πραγματικὴ καὶ σταθερὰ ἐκπροσώπησις. Πέραν αὐτοῦ τὰ ἄλλα εἶναι μάταια καὶ δι’ αὐτὸ ὀφείλομεν ἡμεῖς οἱ βουλευταὶ ἀμυνόμενοι τοῦ κύρους ἡμῶν, τῆς ὑποστάσεως καὶ τοῦ γοήτρου ἡμῶν, νὰ ἀπορρίψωμεν τὴν πρότασιν αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι οἱ Ἕλληνες βουλευταὶ εἴμεθα ἱκανοὶ νὰ ἐκπροσωπήσωμεν τὸ Κράτος καὶ ὄχι νὰ ὑποκατασταθῶμεν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Χατζήμπεης ἔχει τὸν λόγον.

§89Φ. ΧΑΤΖΗΜΠΕΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἶναι πολὺ μεγάλη ἡ ἀγανάκτησις ποὺ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀνεξαρτήτως πολιτικῆς τοποθετήσεως, αἰσθάνεται, διὰ τὴν ἀντικοινοβουλευτικὴν καὶ ἀντισυνταγματικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἔχει δίκαιον ὁ Ἑλληνικὸς λαός, νὰ ἀγανακτῇ μὲ τὴν Βουλήν, τὴν Κυβέρνησιν καὶ μὲ τοὺς λεγομένους πολιτικοὺς ἡγέτας του, ἀφοῦ πρὶν ἀκόμη καλὰ καλὰ ξανασυνέλθωμεν, ἔπειτα ἀπὸ 40 ἡμέρες ἀναγκαστικῆς διακοπῆς, πρόκειται νὰ κλείσῃ καὶ πάλιν ἡ Βουλή, δι’ ἄλλες τόσες ἡμέρες. Ἡ τοιαύτη ὅμως βαθυτάτη περιφρόνησις τῆς Κυβερνήσεως, ἔναντι τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἡ ὁποία καὶ ἀντανακλᾶ εἰς ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ μείνῃ ἀναπάντητος ἀπὸ ἡμᾶς τοὺς ἰδίους, ἐὰν θέλωμεν βέβαια νὰ λέγωμεν, ὅτι ἐξακολουθοῦμεν νὰ ἔχωμεν καὶ τὴν ἐλαχίστην, ἔστω, ἐπαφὴν μὲ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἡ συμπεριφορὰ αὐτὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἀπέναντι τοῦ Σώματος, τὴν ἀναδεικνύει ὡς τὸν χειρότερον ἐχθρὸν τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν τῆς χώρας, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ ὡσὰν τὸν μεγαλύτερον ὑπονομευτὴν τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Λαοῦ, πρὸς τὴν Βουλὴν καί τὴν χρησιμότητά της. Διότι διερωτᾶται ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διατὶ ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ ἐπιτελέσῃ δύο μόνο ἀπὸ τὰ πολλὰ καθήκοντά της, δηλαδὴ διὰ νὰ καταρτίσῃ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, καὶ νὰ ἐπεξεργασθῇ τὸν ἐκλογικὸν νόμον χρειάζεται νὰ κλείσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τρεῖς μῆνας συνεχῶς; Ὅταν μάλιστα, καὶ διὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν προκαταρκτικὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὑπάρχουν καὶ ἐργάζονται δύο εἰδικοὶ ὀργανισμοί; Πουθενὰ καὶ σὲ κανένα μέρος τῆς γῆς δὲν γίνεται αὐτό, νὰ καταρτίζουν Προϋπολογισμόν, ἢ νὰ ἐπεξεργάζωνται οἱονδήποτε ἐκλογικὸν σύστημα καὶ νὰ κλείουν διὰ μῆνες τὴν Βουλήν. Αὐτὰ τὰ συστήματα μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐμφανίζονται. Ἀναλογίζεται κατόπιν τούτου, μὲ θλίψη του βαθεῖα, ὁ ὁποιοσδήποτε Ἕλλην ψηφοφόρος, ὅτι κατήντησε ἡ Βουλὴ ἕνα μῆνα νὰ ἐργάζεται καὶ τρεῖς νὰ κλείῃ. Ὅλ’ αὐτὰ φυσικὰ δὲν νομίζω, ὅτι θὰ φαντάζεται ἡ Κυβέρνησις πὼς συντελοῦν καὶ τόσο στὴν ἀναστήλωσιν καὶ συντήρησιν τοῦ γοήτρου, ὄχι βεβαίως τοῦ δικοῦ της, ἀλλὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου. Ἡ εὐθύνη ὅμως τῆς τοιαύτης καταρρακώσεως τοῦ γοήτρου τῆς Βουλῆς καὶ τῆς ἐξαφανίσεως ἀπὸ αὐτὴν κάθε ἐμπιστοσύνης τοῦ λαοῦ, ἀνήκει οὐσιαστικῶς, εἰς ὅλα τὰ μέχρι σήμερον, παρελάσαντα ἐκ τῆς ἐξουσίας ἀντιδραστικὰ πολιτικὰ Κόμματα καὶ ἰδίως εἰς τὰ σημερινὰ Κυβερνητικά, τὰ ὁποῖα, ὑπὸ διαφόρους παραλλαγάς, εὑρίσκονται εἰς τὴν ἐξουσίαν ἀπὸ τῆς 5ης Μαρτίου τοῦ 1950. Διότι ὅλα τὰ Κόμματα ποὺ μέχρι σήμερον ἔχουν περάσει ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν, οὐσιαστικῶς κατήργησαν τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Σωρεία Ἀναγκαστικῶν Νόμων ἐξεδόθη ἀπὸ ὅλας τὰς Κυβερνήσεις, παρατηρηθέντος μάλιστα καὶ τοῦ θλιβερωτάτου φαινομένου, εἰς τὰς παραμονὰς ἑορτῶν ἢ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, νὰ συνέρχεται ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία καὶ συλλογικῶς νὰ ἐγκρίνῃ εἰς μίαν καὶ μόνην συνεδρίασιν 30 νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα καίτοι οἱ βουλευταὶ δὲν εἶχον προλάβει οὔτε κἂν νὰ ἀναγνώσωσι τὰ ἐψήφιζον πιεζόμενοι ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, πὼς καὶ αὐτὴ μὲ τὴν σειράν της, ἐπιμόνως ἐπιέζετο ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν! Ἐκεῖνο ὅμως διὰ τὸ ὁποῖον ἔχει ἐξαντληθῆ καὶ τὸ τελευταῖον ὅριον ἀνοχῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἶναι κατὰ τὴν γνώμην μου, ἡ συνέχισις, καὶ ἡ παγίωσις τῆς τρομοκρατικῆς καταστάσεως ποὺ ἐκληρονόμησε καὶ εἰς τὴν παροῦσαν Βουλὴν ἡ προηγουμένη καταστροφικὴ τετραετία. Διότι παρ’ ὅλον, ὅτι πέρασαν 2 ὁλόκληρα χρόνια ἀπὸ τὸν ὁριστικὸν τερματισμὸν τοῦ ἐμφυλίου πολέμου, δὲν κατωρθώθη ἀκόμη νὰ ἀποκατασταθοῦν αἱ πολιτικαὶ καὶ συνδικαλιστικαὶ ἐλευθερίαι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Κανεὶς ἐξόριστος, ἄνδρας ἢ γυναῖκα, δὲν ἐπανῆλθεν ἀπὸ τὴν ἐξορίαν, ὅπου ἅπαντες ἀπολύτως παρανόμως κρατοῦνται καὶ βασανίζονται μέχρι τώρα, καίτοι εἶναι γνωστόν, ὅτι ἀπὸ χρόνια ἔχει λήξει τὸ προκαθωρισμένον διετὲς καὶ τριετὲς ὅριον. Μεταξὺ δὲ τῶν ἐξορίστων, κύριοι συνάδελφοι, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι εὑρίσκονται φυματικοί, κατάκεινται γυναῖκες, ἀνάπηροι, ἀκόμη καὶ τυφλοί.

§90Γ. ΖΑΡΑΣ. Τὸ ἔχομε μάθει αὐτὸ τὸ μάθημα.

§91Φ. ΧΑΤΖΗΜΠΕΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν πάντοτε, ὅτι μόνον ἡ χορήγησις τῆς γενικῆς πολιτικῆς ἀμνηστείας εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιλύσῃ ὁριστικῶς τὸ μεταπολεμικὸν Ἑλληνικὸν πρόβλημα. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως, ἀρνεῖται ἐπιμόνως νὰ δεχθῇ τὴν ἄποψίν μας. Δὲν νομίζω ὅμως, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ συζητοῦμεν σοβαρῶς δι’ ἐκλογὰς καὶ ἐκλογικοὺς νόμους, ὅταν ἀκόμη δὲν ἔχει ἀποκατασταθῆ στοιχειωδῶς ἡ Δημοκρατία εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὅταν, χωρὶς κανένα ἄλλον λόγον, πλὴν τῆς κατατρομοκρατήσεως τῶν δημοκρατικῶν πολιτῶν ἐξακολουθοῦν καὶ σήμερον νὰ λειτουργοῦν, χωρὶς νὰ ἔχουμε πόλεμο ἢ ἐπιστράτευσιν, ἔκτακτα στρατοδικεῖα καὶ νόμοι ἀναγκαστικοί, ὡς ὁ ἀντισυνταγματικὸς 509. Καὶ ὅταν, ἐπὶ πλέον, ἐπανῆλθεν τὸ τὸ περὶ τύπου Γʹ Ψήφισμα. Κύριοι συνάδελφοι, ἔγιναν καὶ δημοτικὲς ἐκλογές. Σὲ πολλὰς ὅμως περιφερείας, συνελήφθησαν πολλοὶ ὑποψήφιοι δημοτικοὶ σύμβουλοι τῆς ἀριστερᾶς, οἱ ὁποῖοι καὶ δὲν ἠδυνήθησαν τελικῶς νὰ λάβουν μέρος ὄχι μόνον εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, ἀλλὰ καὶ δὲν ἀπηλευθερώθησαν εἰσέτι.

§92Γ. ΣΕΡΠΑΝΟΣ. Τὴ χασούρα σας ἔτσι τὴν δικαιολογεῖτε;

§93Φ. ΧΑΤΖΗΜΠΕΗΣ. Ἡμεῖς δὲν χάσαμε, κύριε συνάδελφε, καὶ αὐτὸ τὸ γνωρίζετε σεῖς καλλίτερον, καλλίτερον παντὸς ἄλλου, ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἐκλογῶν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν σας πατρίδα.

§94Γ. ΣΕΡΠΑΝΟΣ. Εἰς τὸ Ἀγρίνιον ἐκάματε ἀποχὴν καὶ ἐδώσατε τὴν διαταγὴν στὶς 11 τὸ βράδυ.

§95Φ. ΧΑΤΖΗΜΠΕΗΣ. Δι’ ἡμᾶς, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀπαράδεκτον τὸ κλείσιμο τῆς Βουλῆς, ἔστω καὶ διὰ μίαν μόνον ἡμέραν. Δὲν νομίζομεν ὅμως, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ συζητήσωμεν δι’ ἐκλογικὸν σύστημα σήμερον, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἀποκαταστήσει, ἐπαναλαμβάνω, τὶς ἐλευθερίες τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, εἴμεθα βέβαια ὑπὲρ τοῦ ἰσχύοντος ἀναλογικοῦ τροποποιουμένου, ὥστε νὰ μὴν ξαναγίνουν, αἱ νοθεῖαι τῶν περασμένων ἐκλογῶν καὶ ὁριζομένου κοινοῦ ἐκλογικοῦ μέτρου δι’ ὁλόκληρον τὴν χώραν, ὥστε καὶ αἱ ἕδραι νὰ μοιράζωνται ὅλαι εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν καὶ σύμφωνα καὶ μὲ τὸ σχέδιο ποὺ εἰσηγήθημεν εἰς τὴν Διακομματικὴν Ἐπιτροπήν. Δὲν νομίζομεν ἐπίσης, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ παραμείνῃ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἀσχολουμένη ἀσφαλῶς, ἐφ’ ὅσον εὑρισκόμεθα εἰς προεκλογικὴν περίοδον, διὰ τὴν σταθεροποίησιν τῆς θέσεως τῶν κομμάτων ποὺ τὴν ἀποτελοῦν. Ἐμεῖς ζητοῦμεν, ἀφοῦ ἀποκατασταθοῦν αἱ ἐλευθερίαι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ καταργηθοῦν τὰ ἔκτακτα στρατοδικεῖα, ὁ Α.Ν. 509, τὸ Δʹ ψήφισμα, καὶ δοθῇ γενικὴ ἀμνηστεία, νὰ ἐπανεγγραφοῦν ὅλοι οἱ παρανόμως διαγραφέντες ἐκ τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων πολῖται, ἐγγραφομένων καὶ ὅλων ὅσοι ἀπὸ 2ετίας μονίμως μετώκησαν καὶ κατοικοῦν εἰς ἄλλας πόλεις. Διότι, σὲ κανένι μέρος τῆς γῆς δὲν χρειάζονται 11 ὁλόκληρα χρόνια μονίμου διαμονῆς εἰς ἄλλην πόλιν διὰ νὰ δύναται ὁ πολίτης νὰ ψηφίσῃ. Αὐτὸ εἶναι ἐντελῶς πρωτοφανές. Τότε μόνον νὰ διαλυθῇ ἡ Βουλὴ καὶ νὰ προκηρυχθοῦν αἱ ἐκλογαὶ μὲ ἀμιγῆ ἀναλογικήν, ὅταν πραγματοποιηθοῦν αἱ ἀνωτέρω βασικαὶ προϋποθέσεις. Τότε εἶναι δυνατὸν αἱ ἐκλογαὶ νὰ διενεργηθοῦν ἐλεύθερα. Καὶ τότε θὰ δοθῇ ἡ δυνατότης εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, νὰ ἀποδείξῃ ἀβιάστως, ποῖα εἶναι τὰ κόμματα ποὺ θεωρεῖ ἐξυπηρετικὰ τῶν καλῶς ἐννοουμένων συμφερόντων του, καὶ ποίων τὴν πολιτικὴν ἐγκρίνει καὶ θέλει ν’ ἀκολουθήσῃ, εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς, ἐσωτερικοὺς καὶ ἐξωτερικούς. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Γεωργιάδης ἔχει τὸ λόγον.

§97Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ. Ἡ ἐξαγγελία ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῆς διενεργείας ἐκλογῶν καὶ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς ἀναντιρρήτως ἐπροξένησεν ἀλγεινὴν ἐντύπωσιν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διότι ἀποδεικνύει οὔτε ὀλίγον, οὔτε πολύ, ὅτι ὁ πολιτικὸς κόσμος εὑρίσκεται εἰς πλήρη ἀστάθειαν. Τὸ ἀσταθὲς τῆς πολιτικῆς, ἢ τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, ἐκδηλοῦται ἔτι περισσότερον μὲ τὴν ἐκ τῶν προτέρων ἐξαγγελίαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς, διότι διὰ τῆς ἐξαγγελίας αὐτῆς, ἡ Κυβέρνησις ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν ἔχει θετικὰ πολιτικὰ ἐρείσματα καὶ ἰδεολογικὰς βάσεις, οὔτε τὴν ἀπαιτουμένην εὐθιξίαν ἔναντι τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος. Ὡς γνωστὸν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ προτείνῃ εἰς τὸν Ἄνακτα τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ δὲν δύναται ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει, καὶ ἐὰν ἀκόμη ὑπάρχουν αἱ οὐσιαστικαὶ προϋποθέσεις, νὰ ὁμιλῇ περὶ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς πρὸ τῆς σχετικῆς ἐνημερώσεως τοῦ ρυθμιστοῦ τοῦ πολιτεύματος, καὶ ὀφείλει νὰ ἔχῃ τὴν ἀπαιτουμένην λεπτότητα καὶ εὐαισθησίαν ἔναντι τοῦ ρυθμιστοῦ, ὅταν πρόκειται περὶ Κυβερνητικῶν ζητημάτων ἀναγομένων μάλιστα εἰς τὰς βασιλικὰς προνομίας. Ὄχι μόνον ἠσέβησε πρὸς τὰ κοινοβουλευτικὰ θέσμια, ἀλλὰ καὶ πρὸς αὐτὰ τὰ δικαιώματα τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος. Ἐν συνεχείᾳ παραπαίουσα ἡ Κυβέρνησις, διέπραξε καὶ ἑτέραν ἀσέβειαν πρὸς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία ἔγκειται εἰς τὸ ὅτι, ἐπιζητεῖ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς. Ὅταν, κύριοι συνάδελφοι, ἐπιζητῆται ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἐπιζητεῖται ν’ ἀχρηστευθῇ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, νὰ ἀρθῇ ἐκ θεμελίων ἡ ὑφισταμένη ἀκόμη ἐμπιστοσύνη τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πρὸς τοὺς κοινοβουλευτικοὺς θεσμούς. Ὅταν μία Κυβέρνησις ἰσχυρίζεται, ὅτι εἶναι δημοκρατικὴ καὶ ἔρχεται καὶ προτείνει τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἄνευ σοβαρᾶς αἰτίας, τότε ὅλος ἐκεῖνος ὁ ἀγών, ὁ ὁποῖος ἔγινεν ἐναντίον τοῦ Λαϊκοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος, διότι πρὸ μηνῶν ἐξέφρασε μίαν ἀντικοινοβουλευτικὴν γνώμην καὶ τάσιν, ἀποδεικνύεται ὅτι ἀπέβλεπεν εἰς μίαν σκοπιμότητα κομματικὴν καὶ ὄχι ὅτι εἶχε μίαν θεμελιώδη ἰδεολογικὴν βάσιν. Περιφρόνησιν τοιαύτην, κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι δὲν δύνασθε ν’ ἀνεχθῆτε, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα ν’ ἀνεχθῆτε. Ὅταν περιεβλήθημεν δι’ ἑνὸς ἀξιώματος ὀφείλομεν νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι ἐπωμιζόμεθα καθήκοντα καὶ ὑποχρεώσεις ἔναντι τοῦ συνόλου καὶ δὲν πρέπει νὰ θεωρῶμεν καὶ ταυτίζωμεν τοῦτο πρὸς ἀτομικήν μας ὑπόθεσιν. Τὸ ἀξίωμα, τὸ ὁποῖον περιεβλήθημεν διὰ τῆς ψήφου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἶναι ὑψηλὸν καὶ βαρὺ δι’ αὐτὸ εἰς πᾶσαν ἐκδήλωσιν, πᾶσαν ἐνέργειαν, ἡ ὁποία τείνει εἰς τὴν περιφρόνησιν τοῦ ἀξιώματος αὐτοῦ, ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἀμυνθῶμεν. Ἀμυνόμενοι, ἀμυνόμεθα ὑπὲρ τοῦ λαοῦ καὶ τῶν δημοκρατικῶν δεσμῶν. Εἶναι ἄκρως περίεργον, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς ΕΠΕΚ στρατηγὸς κ. Πλαστήρας ἀποδέχεται τὴν πρότασιν αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως ἀποδεικνύων οὕτως ἀσυναισθήτως, ὅτι δὲν ἔχει ἐπαρκῆ εὐλάβειαν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ἐν συνεχείᾳ, κ. συνάδελφοι, τῆς προτάσεως περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ εὐσταθεῖ, ἐξήγγειλεν ἡ Κυβέρνησις τὴν διενέργειαν ἐκλογῶν, Δὲν εἶχεν, τοὐλάχιστον, τὴν εὐθιξίαν νὰ θέση τὸ ζήτημα ἐνώπιον τοῦ Βασιλέως, δικαιουμένου νὰ προβῇ εἰς τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ἐνεργηθοῦν αἱ ἐκλογαὶ ἐντὸς τῶν συνταγματικῶν προθεσμιῶν. Ἐξήγγειλεν, πρὸ πέντε ὁλοκλήρων μηνῶν, τὰς ἐκλογάς, διὰ νὰ παραμείνῃ μέχρι τότε εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ ἐκτελέσῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα νομίζει, ὅτι εἶναι συμφέροντα εἰς ἑαυτὴν καὶ εἰς τὴν κομματικὴν παράταξιν εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει. Ἀλλὰ διαπράττεται καὶ ἕνα ἐπὶ πλέον σφάλμα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Θέλει νὰ μεταρρυθμίσῃ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Ἕν ἐκλογικὸν σύστημα δὲν εἶναι εἷς τυχαῖος νόμος. Εἶναι τὸ μέσον διὰ τοῦ ὁποίου ἐκπροσωπεῖται ὁ λαὸς εἰς τὸ νομοθετικὸν Σῶμα. Δὲν ἔχει ἄλλην ἐξουσίαν ὁ λαὸς παρὰ μόνον τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν. Ὅταν λοιπόν, τὸ δικαίωμα αὐτὸ θέλωμε νὰ τροποποιήσωμεν ἐπ’ εὐκαιρίᾳ, ἀναλόγως τῶν κομματικῶν συμφερόντων τῶν ἀπαρτιζόντων τὴν Κυβέρνησιν κομμάτων τότε διαπράττομεν μίαν ἀκατανόμαστον ἀσέβειαν καὶ δεικνύομεν βαθεῖαν περιφρόνησιν πρὸς τὸν λαόν. Τί ἐπιδιώκεται διὰ τῶν ἐκλογῶν; Ἐπιδιώκεται ἡ καθολικὴ ἔκφρασις τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Ὅταν τὴν ἔκφρασιν αὐτὴν τῆς λαϊκῆς βουλήσεως θέλομεν διὰ διαφόρων ἀμφιβόλου χρηστότητος καὶ χρησιμότητος ἐκλογικῶν συστημάτων νὰ νοθεύσωμεν, ἀσεβοῦμεν πρὸς τὸν κυρίαρχον Λαόν. Βάσις τῶν ἐκλογῶν καὶ σκοπὸς αὐτῶν εἶναι ἡ ἐκπροσώπησις τοῦ λαοῦ καὶ ἡ ἐκδήλωσις τῶν τάσεων αὐτοῦ, καὶ ὅμως ἐνίοτε παρεμβάλλεται καὶ ἄλλη βάσις, ἡ βάσις τῆς σκοπιμότητος πρὸς ἀνάδειξιν ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως. Δὲν ὑπάρχει, νομίζω, κανεὶς ἐντὸς τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος νὰ μὴν πιστεύῃ ὅτι τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἐκπροσωπήσεως ὅλων τῶν τάσεων τοῦ λαοῦ, κατὰ τὸν λόγον τῆς ἐντάσεως αὐτῶν εἶναι τὸ δικαιότερον. Ἐπίσης ὅτι τὸ ἀναλογικὸν σύστημα συντελεῖ εἰς τὴν ἄμβλυνσιν τῶν παθῶν, τῆς ὁποίας ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην ἡ χώρα, καὶ εἰς τὴν ἐναρμόνησιν, διὰ τῆς συνεργασίας τῶν ὑφισταμένων παρὰ τῷ λαῷ ἰδεολογικῶν τάσεων. Τὸ πλειοψηφικὸν εἶναι βεβαίως δυνατόν, κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον, νὰ δώσῃ ἕν ἰσχυρὸν κόμμα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἀποκλείεται νὰ συμβῇ καὶ ἐκ τῆς ἀναλογικῆς. Ἀλλ’ ἐὰν ἐμφανισθοῦν εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα 3–4 κόμματα ἰσχυρὰ καί, ἀναδειχθῇ ἕν κόμμα πλειοψηφοῦν ἀλλὰ μὲ ποσοστὸν 30–35% τοῦθ’ ὅπερ ἀποκλείεται, τὶ θὰ συμβῇ; Θὰ συμβῇ ἕν κόμμα μειοψηφεῖσαν ἐν σχέσει πρὸς τὴν συνολικὴν δύναμιν τῶν ἄλλων κομμάτων νὰ κυβερνᾷ τὴν Ἑλλάδα. Ἕν κόμμα ἔχει ἆρα γε ὅλην τὴν δύναμιν τὴν ψυχικήν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἱκανότητα καὶ τὴν τεχνικὴν ἀρτιότητα, θὰ ἔλεγον, διὰ νὰ λύσῃ ὅλα τὰ μεγάλα καὶ πολύπλοκα προβλήματα τῆς χώρας; Φρονῶ ὅτι οὐδὲν κόμμα σήμερον εἰς τὴν Βουλήν, ἔχει τόσα πρόσωπα ἱκανά, ὥστε νὰ ἐπωμισθοῦν τό βάρος ὅλων τῶν Ὑπουργείων, ἐπαξίως καὶ τῆς λύσεως τῶν προβλημάτων ἐπιτυχῶς. Διὰ τοὺς λόγους τούτους ἡ σύμπραξις τῶν διαφόρων κομμάτων ἐνδείκνυται. Διότι μέσα εἰς πολλὰ κόμματα θὰ εὑρεθοῦν οἱ κατάλληλοι καὶ οἱ ἱκανοί, ἐνῷ εἰς τὸ ἕνα κόμμα τὸ ὁποῖον θὰ δώσῃ τὸ πλειοψηφικὸν θὰ ἔχωμεν ἔλλειψιν ἱκανῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν. Ἐπιβάλλεται νὰ προκύψῃ ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς ἡ ἀλλαγὴ τῆς πολιτικῆς γραμμῆς καὶ τῶν κατευθύνσεων τὰς ὁποίας δίδει ἡ πολιτικὴ ἡγεσία. Ὡς κατεύθυνσιν τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας δὲν ἐννοῶ ἁπλῶς τὴν χάραξιν τῶν προγραμμάτων, τὰ ὁποῖα, ἄλλωστε, εἶναι γνωστά. Ἐννοῶ τὴν ἠθικὴν γραμμὴν τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ ἀκολουθῇ ἡ πολιτικὴ ἡγεσία, ἡ ὁποία γραμμὴ νὰ κεῖται ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῶν συμφερόντων τῶν ἐθνικῶν καὶ τοῦ λαοῦ καὶ ὄχι τῶν κομματικῶν συμφερόντων καὶ ἐπιδιώξεων. Ὡς γνωστὸν πολλάκις ἐξερράγησαν κυβερνητικαὶ κρίσεις ὀφειλόμεναι εἰς φιλοδοξίας διὰ τὸ ἀξίωμα τοῦ Πρωθυπουργοῦ ἢ διὰ τὴν κατοχὴν περισσοτέρων Ὑπουργείων ἢ διὰ τὴν σημασίαν τῶν Ὑπουργείων. Ὅταν τοιαῦται φιλοδοξίαι ἐμπλέκονται εἰς τὴν σκέψιν τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, οἱονδήποτε σύστημα καὶ ἂν ἀκολουθήσητε, ποτὲ δὲν θὰ κατορθώσητε νὰ ὀρθοποδήσῃ ἡ χώρα. Ἡ ἠθικὴ βελτίωσις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ ἀνυψώσῃ τὸ πολιτικὸν ἐπίπεδον καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ βελτιώσῃ τὴν ὑφισταμένην κατάστασιν καὶ οὐχὶ ἡ ἐνίσχυσις ἢ ἡ ἐξασθένησις διὰ 10 ἢ 15 ἑδρῶν τῶν ἀντιμαχομένων κομμάτων. Ὅταν, τέλος, ἔχωμεν ἓν κόμμα τὸ ὁποῖον θὰ κυβερνᾷ αὐτοδυνάμως, ὑπὸ τὰς συγχρόνους κομματικὰς ἀντιλήψεις χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ὁ φόβος τῆς ἀντιπολιτεύσεως δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι τὸ κόμμα αὐτὸ δὲν θὰ διαπράξῃ ἀτασθαλίας καὶ ὑπερβασίας. Εἶναι ἀληθὲς τὸ ρηθὲν ὑπὸ τοῦ Ἀριστοτέλους διὰ τὰ ἄτομα, τὸ ὁποῖον ἰσχύει καὶ διὰ τὰς Κυβερνήσεις «ἡ δὲ ἐξουσία τοῦ πράττειν ὅ,τι ἂν ἐθέλῃ τις, οὐ δύναται φυλάττειν τὸ ἐν ἑκάστῳ τῶν ἀνθρώπων φαῦλον». (Χειροκροτήματα).

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν διὰ τὸν περιορισμὸν τοῦ χρόνου τῶν ἀγορεύσεων εἰς 15′ τῆς ὥρας. Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν;

§99ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἐγένετο δεκτὴ καὶ ὁ χρόνος τῶν ἀγορεύσεων περιορίζεται εἰς τὸ τέταρτον τῆς ὥρας. Ὁ κ. Χ. Θυμιογιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§101Χ. ΘΥΜΙΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡμεῖς δὲν ἀπησχολήσαμεν τὸ Βῆμα τοῦτο καὶ δὲν ἐζητήσαμεν τὸν λόγον, παρὰ μόνον ὅταν ἐνομίζαμεν ὅτι μποροῦμε νὰ συνεισφέρουμε κάτι εἰς τὰς συζητήσεις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Τὴν φορὰν αὐτὴν ἐζητήσαμεν τὸν λόγον, διότι ἐθεωρήσαμε χρέος μας, ὡς Ἕλληνες βουλευταί, νὰ διαμαρτυρηθῶμεν ἐναντίον τῆς μομφῆς ἡ ὁποία ἐπιρρίπτεται ἐφ’ ὁλοκλήρου τοῦ Σώματος διὰ τῆς προτάσεως τῆς Κυβερνήσεως περὶ ἀναβολῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον σημαίνει ἐκχώρησιν τῶν δικαιωμάτων αὐτῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ νομοθετῇ αὕτη κατὰ τὸ δοκοῦν. Τοῦτο ἀποτελεῖ πρόκλησιν πρὸς τὸ Σῶμα, διότι ἡ Βουλὴ δὲν εἰργάσθη τόσον, ὥστε νὰ θεωρηθῇ ὅτι κουράσθηκε διὰ νὰ τὴν ὑποκαταστήσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ ἐγκαταστήσῃ ἕνα κυβερνητικὸν διευθυντήριον. Προσεπάθησα ἀπὸ τοὺς λόγους τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀνεύρω τὴν δικαιολογίαν τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἠμπόρεσα νὰ τὴν εὕρω, τὴν ὑποπτεύθηκα βέβαια. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀντελήφθη τὸ κενὸν τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη καὶ ἔσπευσε νὰ διατυπώσῃ μίαν καινότυπον θεωρίαν. Ὑπεστήριξεν, δηλονότι, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἱκανὴ νὰ ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὸ νομοθετικόν της ἔργον καὶ τὰ σύγχρονα προβλήματα εἶναι τόσα, ὥστε χρειάζεται νὰ συμπληροῦται εἰς τὴν ἄσκησιν τοῦ νομοθετικοῦ της ἔργου ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ ἐντελῶς καινότυπος αὕτη θεωρία ἄγει εἰς ἄτοπα συμπεράσματα. Ἡ Βουλὴ ἔτσι θὰ μετεβάλλετο εἰς ἕνα διακοσμητικὸν Σῶμα καὶ δὲν θὰ ἐρχόμεθα ἐδῶ παρὰ διὰ νὰ συμμετέχωμεν εἰς τελετὰς καὶ ἁπλῶς νὰ ἐπιδεικνύωμεν ρητορικὰς ἱκανότητας, ἐγκαταλείποντες τὸ κύριον ἔργον μας τοῦ νομοθετεῖν. Εἶμαι, ἑπομένως, ὑποχρεωμένος νὰ ἀποκρούσω τὴν ἄποψιν τῆς Κυβερνήσεως αὐτὴν καὶ νὰ τὴν καταγγείλω, διότι ὁδηγεῖ εἰς ἀνατροπὴν τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμίων καὶ ἐπιτρέπει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προπαρασκευάσῃ τὸ ἔδαφος διὰ μίαν ἄνετον ἐκλογικὴν μάχην. Πέραν αὐτῶν, κ. βουλευταί, εἰς τὴν προκειμένην συζήτησιν ἀνεμίχθη καὶ τὸ θέμα τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Καὶ διετυπώθησαν παράδοξες γνῶμες, ὅπως ἐκείνη κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ καθιερωθῇ σύστημα, σύμφωνα μὲ τὸ ὁποῖον θὰ ἰσχύσῃ ἡ πριμοδότησις. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει σύστημα περισσότερον ἀποκρουστέον. Ἀποτελεῖ καθαρὰν κλοπὴν ξένης ἐκλογικῆς δυνάμεως. Ἀναφέρομαι εἰς ἓν παράδειγμα ἐκ τῶν προηγουμένων ἐκλογῶν. Τὸ κόμμα π.χ. τοῦ κ. Παπανδρέου ἐνῷ εἰς τὴν πρώτην κατανομὴν εἶχε συγκεντρώσει 12–13 βουλευτάς, εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν, μὲ τὰ ὑπόλοιπα τῶν ψήφων τὰς ὁποίας ἔλαβε, ἔφθασε τοὺς 45 βουλευτάς. Φαντασθῆτε τί θὰ ἐγίνετο ἐὰν τὸ κόμμα τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀπεκλείετο τῆς βʹ κατανομῆς διὰ νὰ περιέλθουν αἱ ἐπὶ πλέον ψῆφοι—αἱ ὁποῖαι εἶναι καὶ αἱ περισσότεραι— εἰς τὸ κόμμα ποὺ θὰ συνεκέντρωνε τὸ 20%. Δὲν ἀποτελεῖ τοῦτο καθαρὰν κλοπὴν ξένης ἐκλογικῆς δυνάμεως; Ἀλλὰ καὶ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα δὲν δύναται νὰ ἐκφράσῃ τὴν θέλησιν τῶν ἐκλογέων. Τὸ μόνον σωστόν, συνεπῶς καὶ λογικὸν σύστημα εἶναι τῆς ἀναλογικῆς, διότι ἐκεῖνο ἀνιχνεύει καὶ ἐκφράζει τὴν πραγματικὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ. Καὶ ἐὰν τὰ κόμματα εἶναι ἀνίκανα νὰ ἑρμηνεύσουν τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν καὶ νὰ κάμουν τοὺς ἀναγκαίους ἐκείνους συνδυασμοὺς ποὺ ἐπιτάσσει ἡ λαϊκὴ θέλησις, δὲν πταίει τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, ἀλλ’ ἡ πολιτικὴ ἡγεσία, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν λαϊκὴν ἐπιταγήν. Ἀλλ’ ἤθελα νὰ ἀνιχνεύσω τὰς προθέσεις ἐκείνων οἱ ὁποῖοι προτείνουν τὸ πλειοψηφικὸν ἐκλογικὸν σύστημα. Μήπως ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ ΛΕΚ ὑποστηρίζει τὸ πλειοψηφικὸν διότι πιστεύει ὅτι μὲ τὸ σύστημα τοῦτο θὰ ἀποκτήσῃ τὸ κόμμα του τὰς δυνάμεις ἐκείνας ποὺ θὰ τὸ ἐμφανίσουν τόσον ἰσχυρόν, ὥστε νὰ κυβερνήσῃ τὴν χώραν. Αἱ ἐνεργηθεῖσαι δημοτικαὶ ἐκλογαὶ δὲν ἐπιτρέπουν τοιοῦτον συμπέρασμα. Μοιραίως λοιπόν, πρέπει νὰ πιστεύσωμεν ὅτι ἄλλα εἶναι τὰ ἐλατήρια. Εἰς τὴν πρότασιν αὐτὴν ἐγὼ διαβλέπω ὄχι πρόθεσιν νὰ ἀχθῶμεν εἰς ἐκλογάς, ἀλλ’ ἀντιθέτως πρόθεσιν τορπιλισμοῦ τῶν ἐκλογῶν. Ἔπειτα θέλω νὰ εἴπω ὅτι εἰς τὴν πραγματικότητα καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπιθυμεῖ τὰς ἐκλογάς. Τὰς ἐκλογὰς θέλει μόνον ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διότι ἐπιθυμεῖ νὰ ἀνανεώσῃ τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία ἐπέδειξεν ἀνικανότητα νὰ δώσῃ βιώσιμον Κυβέρνησιν καὶ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸ ἔργον της. Δι’ αὐτὸ ἀσχολήθηκα μὲ τὸ θέμα τοῦτο τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι ἐδημιουργήσατε τὴν ψευδαίσθησιν ὅτι θέλετε τὰς ἐκλογὰς ἐνῷ τὰς φοβεῖσθε. Ἡμεῖς ὅμως ἡ ἀριστερὰ πτέρυξ δὲν φοβούμεθα τὰς ἐκλογὰς καὶ τὰς ἐπιδιώκομεν διότι ἔχωμεν συναίσθησιν ὅτι εἶναι σύμφωνη μὲ τὸ λαϊκὸν αἴσθημα. Ἀλλὰ κύριοι, θέλω νὰ τονίσω ὅτι ἐὰν θέλετε νὰ ὑπάρξῃ ἡ πραγματικὴ ἐκδήλωσις τοῦ λαϊκοῦ πνεύματος καὶ ἡ ἀποτύπωσις ἐκείνου τὸ ὁποῖον θέλει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πρέπει ἐν πρώτοις νὰ ἐξασφαλίσουν ἀνέτους συνθήκας διὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν διὰ νὰ ἠμπορέσουν αἱ ἐκλογαὶ νὰ ἐκδηλώσουν κατὰ τρόπον σαφῆ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ καὶ νὰ παρουσιασθοῦν σχηματισμοί, οἱ ὁποῖοι θὰ διακυβερνήσουν τὴν χώραν μας. Ἐπίσης ἕνα σοβαρὸν θέμα τὸ ὁποῖον ἐτονίσθη καὶ θὰ πρέπει νὰ προσέξῃ ἡ Βουλὴ εἶναι ὁ ἐκλογικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος χωλαίνει βασικῶς κατὰ τοῦτο, ὅτι ἐνῷ δίνει τὴν δυνατότητα εἰς ὡρισμένας περιφερείας νὰ ἐκλέγεται εἷς βουλευτὴς μὲ 2.500 ἕως 3.000 ψήφους, ὑπάρχουν πολλαὶ περιφέρειαι, ὅπως ἡ Θεσσαλονίκη, εἰς τὰς ὁποίας διὰ νὰ ἐκλεγῇ εἷς βουλευτὴς χρειάζεται 8.000 ψηφοφόρους. Μὲ ἕναν τέτοιο ἐκλογικὸ νόμο δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ γνησία ἀκριβὴς ἐκδήλωσις τῆς λαϊκῆς θελήσεως.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Λαζανᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§103Γ. ΛΑΖΑΝΑΣ. Ἔλαβον τὸν λόγον, κ. συνάδελφοι, διότι ἐπιθυμῶ νὰ θίξω θέματα συνδεόμενα μὲ τὴν προτεινομένην ἀναβολὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς διὰ τὸ ὁποῖον θέμα αἰσθάνομαι μέγιστον τὸ καθῆκον μου νὰ ὁμιλήσω. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς προτάσεώς της περὶ ἀναβολῆς τῶν ἐργασιῶν, μᾶς ἔπεισεν ἀπολύτως, ὅτι ἡ πρότασίς της αὐτὴ οὐσιαστικῶς δὲν εἶναι παρὰ πρότασις διαλύσεως τοῦ Κοινοβουλίου καὶ θέλει τὴν διάλυσίν του διὰ τῆς ψήφου αὐτῆς. Ἤκουσα μετὰ προσοχῆς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅστις ἠθέλησε νὰ δικαιολογήσῃ τὴν τοιαύτην πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως ἀποδώσας μάλιστα εἰς τὰς ἀντιρρήσεις ἡμῶν νευρικότητα τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ σύγχυσιν. Ἡ ψύχραιμος ἐξέτασις εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ δικαιώσῃ μίαν ἁπλῆ πρότασιν συνήθη εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα, εἰς τὰς κοινοβουλευτικὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως περὶ ἀναβολῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Δὲν εἶναι μία ἁπλῆ ἀναβολὴ ζητουμένη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισεν ἐκλογάς. Μετὰ τὸ ταξείδιον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἰς τὴν Δωδεκάνησον πρὸ 15 ἡμερῶν, ὅταν ἐπανῆλθεν εἰς τὰς Ἀθήνας ἀνεγνώσαμεν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις τὰς ἐκλογὰς εἰς ὡρισμένην ἡμερομηνίαν δηλαδὴ τὴν 15 Σεπτεμβρίου. Ἀπεφάσισεν ἀκόμη διὰ διατάγματος νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς ἐπ’ ἀόριστον. Ἐκινήθη ὁλόκληρος ὁ τύπος. Ἐξεδηλώθη ἡ ἀντίθεσις τῆς δημοσίας γνώμης. Ἀλλὰ συνεκινήθη καὶ ὁ πολιτικὸς κόσμος καὶ ἡ ἀντιπολίτευσις καὶ συμπολίτευσις ἀνήκουσαι εἰς τὸ Κοινοβούλιον ὄχι εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ πρὸ τῆς ἀντιδράσεως αὐτῆς τῆς ἐκδηλώσεως αὐτῆς, τῆς διαμαρτυρίας πανταχόθεν ἠναγκάσθη ἡ Κυβέρνησις νὰ εὕρῃ ἄλλον τρόπον τεχνάσματος διὰ νὰ καλύψῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀποφασίσει, τὴν διάλυσιν δηλαδὴ τοῦ Κοινοβουλίου. Ἀναβάλλονται αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς ἐπὶ 40 ἡμέρας καὶ τὴν 25ην Ἰουνίου θὰ συνέλθῃ καὶ πάλιν διὰ νὰ ψηφίσῃ τὸν ἐκλογικὸν νόμον. Συγχρόνως ἔχομεν δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ εἶναι περιτταὶ ἐὰν πρόκειται νὰ ψηφισθῇ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα καὶ δήλωσιν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐὰν φθάσῃ ὁ ἐκλογικὸς νόμος εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν ἄλλο σύστημα ἐκλογικὸν παρὰ μόνον τὸ ἀναλογικόν. Πῶς ἀποφασίζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὶς ἐκλογὲς εἰς ὡρισμένην ἡμερομηνίαν ὅταν θεωρῇ ταλαιπωρίαν καὶ καταπόνησιν τὴν διενέργειαν αὐτῶν μὲ ἀναλογικήν; Διατί δὲν φέρει προηγουμένως ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου τὸν νόμον διὰ νὰ κρίνῃ τοῦτο ἐὰν συμφέρῃ εἰς τὸν τόπον καὶ ἐὰν πρέπει νὰ γίνουν ἐκλογαὶ ἢ ὄχι; Ποῖος ἔχει τὴν νευρικότητα καὶ τὴν σύγχυσιν; Ἡμεῖς ἡ ἀντιπολίτευσις ἢ ἡ Κυβέρνησις; Ἀλλὰ τοῦτο ζητοῦσα ἡ Κυβέρνησις, ἐζήτησε τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς μέχρι τῆς 25ης Ἰουνίου, προτείνει πρᾶξιν, ἐνέργειαν ἀντισυνταγματικήν. Οὐδαμῶς ἐπείσθην ἐκ τῶν λεχθέντων τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ Σύνταγμα λέγει, κύριοι, ὅτι διαλυομένης τῆς Βουλῆς ἐντὸς 45 ἡμερῶν πρέπει νὰ γίνουν ἐκλογαί. Ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν εἶναι τυπική, δὲν εἶναι μία προθεσμία ἡ ὁποία τίθεται ἁπλῶς καὶ μόνον διὰ νὰ γίνουν ἐκλογαί, ἀλλὰ εἶναι μία προθεσμία, ἡ ὁποία ἔχει Κοινοβουλευτικὴν βάσιν καὶ κατ’ ἐξοχὴν δημοκρατικὴν τὴν βάσιν της. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ Κυβέρνησις πέραν τῶν 45 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς διαλύσεως τοῦ Κοινοβουλίου ἄνευ ἐκλογῶν, διότι αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπροσωπῇ τὸν λαόν. Καὶ διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς, τὴν ὁποίαν μεταχειρίζεται σήμερον ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ κυβερνᾷ παρὰ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Ἀπούσης τῆς Βουλῆς καὶ μὲ ἀναγγελίαν διενεργείας τῶν ἐκλογῶν τὴν 15 Σεπτεμβρίου. Ἐρωτῶ, κ. συνάδελφοι, οἱονδήποτε ἔχοντα στοιχεῖα Κοινοβουλευτικῆς ἀντιλήψεως, εἶναι ἡ πρότασις αὐτὴ ἡ συνήθης, ἡ ἁπλῆ τῶν ὁμαλῶν περιπτώσεων τῶν διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Κοινοβουλίου, λόγῳ τοῦ θέρους ἢ εἶναι κατάχρησις κυβερνητικῆς ἐξουσίας καὶ παραβίασις σαφοῦς καὶ ρητῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος; Ἡ Κυβέρνησις ἐὰν εἶχεν εὐθιξίαν καὶ φιλότιμον, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ προσέλθῃ ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου καὶ νὰ ζητήσῃ ὅ,τι ἐζήτησε μὲ τὴν δήλωσιν μάλιστα τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Π.Ε.Κ. στρατηγοῦ Πλαστήρα ὅτι δέχεται τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ μὲ τὴν δικαιολογίαν, ὅτι ἐκ τῆς τοιαύτης δηλώσεως ἔχει τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Κοινοβουλίου, ἐὰν ἔχῃ τὴν φιλοτιμίαν, ἐπαναλαμβάνω, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀσκῇ κυβερνητικὸν ἔργον, ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅπως αὐτοκαλῆται, ὅτι εἶναι Κυβέρνησις μειοψηφίας. Τὸ ὅτι δίδει ἓν κόμμα τοῦ στρατηγοῦ Πλαστήρα τὴν ἐμπιστοσύνην του εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τοῦτο σημαίνει ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ Κοινοβούλιον; Ὅταν καταργῆται τὸ Κοινοβούλιον, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ κυβερνήσητε καὶ νὰ ἐκδίδητε Ἀναγκαστικοὺς Νόμους; Ἀλλὰ πῶς θὰ ἐκδώσητε Ἀναγκαστικοὺς Νόμους ἀπούσης τῆς Βουλῆς, μειοψηφούντων ἡμῶν, μὴ ἐργαζομένου τοῦ Κοινοβουλίου; Εἶναι τοῦτο γνώμη σας, μὲ βάσιν Κοινοβουλευτικήν; Ἐκφράζετε τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Λαοῦ; Μόνον νόμοι Κυβερνήσεως ψηφιζόμενοι ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς καὶ ὄχι ὑπὸ ἑνὸς κόμματος, τὸ ὁποῖον σᾶς ὑποστηρίζει, δύνανται νὰ ἔχουν τὴν βάσιν τὴν Κοινοβουλευτικήν. Δὲν δύνασθε νὰ ἔχετε λοιπόν, τὴν ἀξίωσιν ἀπούσης τῆς Βουλῆς, χωρὶς νὰ ἔχετε τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Κοινοβουλίου νὰ ἐκδώσητε Νόμους Ἀναγκαστικοὺς «μετὰ φειδοῦς». Εἶναι τοῦτο εἰρωνεία πρὸς τὸ Κοινοβούλιον, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ποίας φειδοῦς; Τί σημαίνουν αἱ λέξεις ἐκδίδω Α. Ν. μετὰ φειδοῦς; Ποῖα εἶναι τὰ ὅρια, οἱ περιορισμοὶ τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῆς λέξεως φειδοῦς; Ἀπόκειται εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τῆς Κυβερνήσεως τὸ ἐκδίδειν οἱονδήποτε νόμον χαρακτηρίζουσα αὐτὸν ὡς ἐκδοθέντα μετὰ φειδοῦς. Κάτι ἄλλο ὅμως ἔπρεπεν ἀπὸ χθὲς νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ καὶ τὸ ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, κάτι ἄλλο συνέβη ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τοῦτο ἔφυγεν ἀπαρατήρητον, ἐδικαιολογήθη μὲ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον δικαιολογεῖ ἡ Κυβέρνησις τὰς ἀντισυνταγματικάς, τὰς ἀντιδημοκρατικάς της πράξεις. Ἀπὸ τοῦ Βήματος τούτου ὁ στρατηγὸς Πλαστήρας, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεσθε, λόγῳ τῆς ἐμπιστοσύνης, τὴν ὁποίαν παρέσχε πρὸ μηνῶν, ἐδήλωσεν ὅτι: Συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ γίνωνται οἱ Α. Ν. μὲ μίαν ἐπιτροπὴν διακομματικήν. Εἶπε τοῦτο ὁ στρατηγὸς Πλαστήρας καὶ τὸ ἐδικαιολόγησεν. Ἐγὼ δὲν ἀντελήφθην τὴν δικαιολογίαν του. Τὸ εἶπεν διὰ νὰ λείψῃ ἡ ἀμφιβολία ἐκείνων ποὺ ἀμφιβάλλουν. Ἐγὼ ἀμφιβάλλω ἐπὶ τῆς ἐννοίας τῆς ἀμφιβολίας τῶν ἀμφιβαλλόντων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ δήλωσις ἐκείνη τοῦ στρατηγοῦ Πλαστήρα ἦρε παρ’ ἡμῶν τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς ἐκδόσεως Α.Ν. Δὲν δύνασθε νὰ ἐκδώσητε Α.Ν., διότι εἰς τὸ Κοινοβούλιον ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος σᾶς ἔδωσε τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης σᾶς εἶπεν, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ γνωρίζῃ τὸ Κοινοβούλιον τοὺς Α.Ν., ἀσχέτως ἐὰν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ στρατηγὸς Πλαστήρας εἶναι νόμιμον, ἀσχέτως ἐὰν ἐκδίδωνται Α.Ν. μὲ παραβίασιν θεμελιωδῶν συνταγματικῶν διατάξεων. Ἠθέλησεν ἐκλογὰς ἡ Κυβέρνησις. Δὲν θέλω νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸ ἐὰν τὴν ἀνάγκην, ἥτις ἐπιβάλλει τὰς ἐκλογάς, τὴν ἐδημιούργησε καὶ τὴν δημιουργεῖ ἡ Κυβέρνησις. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἔλεγχος κοινοβουλευτικός. Εἶναι ἔλεγχος τὸν ὁποῖον θὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐκεῖνο ὅμως διὰ τὸ ὁποῖον ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ διαμαρτυρηθῶ, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶναι, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἀπεφασίσατε ἐκλογάς, πρώτιστον ὑμῶν καθῆκον εἴχατε νὰ λύσητε τὸ ζήτημα τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ τότε νὰ ἐξαγγείλητε τὰς ἐκλογάς, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον, ὁ μὲν κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δηλώνει, ὅτι εἶναι ματαιοπονία νὰ γίνουν ἐκλογαὶ μὲ τὴν ἀναλογικήν, ὁ δὲ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λέγει, ὅτι ἀπὸ τὴν Βουλὴν αὐτὴν εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀπορρεύσῃ ἄλλος νόμος παρὰ ἡ ἀναλογική. Πρὸς τί λοιπὸν αἱ ἐκλογαί; Πρὸς τί ὁ σάλος αὐτός; Μοῦ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ εἴπω δύο λέξεις καὶ ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος διὰ νὰ ἀπαντήσω καὶ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πρεσβεύουν τὴν ἀναλογικήν, ὅτι οἱ μὲν πλανῶνται, οἱ δὲ ἄλλοι ἐπιβουλεύονται αὐτὸ τοῦτο τὸ ἔθνος. Ἡ Ἑλλὰς ἔζησεν, κύριοι, ἐπὶ ἕνα αἰῶνα ἐλεύθερον βίον μὲ τὸ πλειοψηφικόν, αἱ δὲ πρόοδοι αὐτῆς εἶναι πραγματικῶς πρόοδοι πολιτισμοῦ. Ἔχει τὴν πρωτοπορίαν, εἰς τὰ Βαλκάνια ἡ Ἑλλὰς μὲ τὸ πλειοψηφικόν. Ἀφ’ ἧς ἐπετράπη τὸ ἀναλογικόν, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἐπῆλθε ἡ σύγχυσις, ἡ ἀναρχία, ἡ ἀρρυθμία. Ἐὰν θέλετε νὰ συνεχισθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις καθιερώσατε τὴν ἀναλογικήν. Ἐγὼ ὁ ὁποῖος σᾶς ὁμιλῶ, εἶπον ταῦτα καὶ εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ μετέχω ἐγώ, ὁ ὁποῖος σᾶς ὁμιλῶ, ἔχω δικαίωμα παντὸς ἄλλου νὰ ὑποστηρίζω τὴν γνώμην αὐτήν, τὴν ὁποίαν δὲν ὑποστηρίζω σήμερον μόνον, τὴν ὑποστηρίζω ἀφ’ ἧς ὑπάρχει ἡ ἀναλογική, ἐγὼ ὁ ὁποῖος δὲν δύναμαι νὰ εἶμαι βουλευτὴς μὲ πλειοψηφικὸν σύστημα.

§104Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἐὰν τὸ 1920 δὲν ἦτο τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, δὲν θὰ ἔπιπτεν ἡ Μεγάλη Ἑλλάς, ἀντιθέτως ἐὰν ὑπῆρχε τὸ ἀναλογικὸν θὰ ἐσώζετο ἡ Μεγάλη Ἑλλάς. Αὐτὰ λέγους οἱ ἀριθμοὶ τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1920.

§105Γ. ΛΑΖΑΝΑΣ. Ἐγὼ λέγω τὸ ἀντίθετον. Ἐὰν εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ, ἀπὸ λόγους πραγματικῶς εἰλικρινεῖς νὰ μάθῃ τὴν γνώμην, ἀφοῦ ζητεῖ τὴν ψῆφον τοῦ Κοινοβουλίου, μοῦ θέτει πολιτικὸν ζήτημα, διότι οὐσιαστικῶς θέτει πολιτικὰ ζητήματα. Ἄς θελήσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἂς δηλώσουν οἱ Ἀρχηγοί, ἂς δηλώσῃ καὶ ὁ κ. Πλαστήρας, ὅτι ἡ ψῆφος ἑνὸς ἑκάστου μέλους τοῦ Κοινοβουλίου δὲν θὰ ἔχῃ τὴν ἔννοιαν πολιτικοῦ ζητήματος καὶ θὰ ἔχετε τὰς ψήφους—ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν— θὰ ἔχετε ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς μόνον τὰς ψήφους τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως. Ὁλόκληρον τὸ Κοινοβούλιον κατὰ συνείδησιν διαμαρτύρεται κατὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς, ἀλλὰ θέτετε οὐσιαστικῶς ζήτημα πολιτικόν. Προβαίνετε εἰς ἐνεργείας ἀντισυνταγματικάς. Θὰ κυβερνήσετε ἐπὶ 45 ἡμέρας, παρὰ τὸ Σύνταγμα, τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Καὶ διὰ τὸ διάστημα αὐτὸ ἔχετε ἐξαγγείλει μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ λάβετε ἀπούσης τῆς Βουλῆς, μέτρα σπουδαῖα, σοβαρὰ διὰ τὸν τόπον, τὸν ὁποῖον ἐκπροσωπεῖτε. Πρόκειται νὰ μονοπωλήσετε τὴν παραγωγὴν τῶν ἐλαιοκτημάτων. Ἐπιέσθητε ἀπὸ διαφόρους ἐπιδιώκοντας μὲ ἰδιοτέλειαν, τὴν μονοπώλησιν τοῦ εἴδους τούτου, νὰ κάμετε συγκέντρωσιν 40 ἑκατομ. ἐλαιολάδου καὶ νὰ φέρετε 15 χιλ. τόννους σπορελαίου διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Καὶ ἐξαγγέλλετε, ὅτι τὸ θέλουν οἱ Ἀμερικανοί. Δὲν τὸ πιστεύω. Ἐὰν τὸ θέλουν οἱ Ἀμερικανοὶ νὰ τοὺς εἴπητε ἐὰν τοιοῦτον μέτρον συγκεντρώσεως ἐγγείου προσόδου θελήσῃ τις νὰ ὑποστηρίξῃ ἐν Ἀμερικῇ, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν Ἀμερικὴν οὐδ’ ἐπὶ στιγμήν. Τὰ μέτρα αὐτά, εἶναι μέτρα κρατῶν ὁλοκληρωτικῶν, τὰ μέτρα αὐτά, εἶναι ἡ δουλειὰ τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ, τοῦ ἀγρότου, εἶναι ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ ἱδρῶτος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι σοφίζονται τὰ τοιαῦτα μέτρα. Προσέξατε, ἐὰν θέλετε νὰ ἀποφύγετε τὴν πλεκτάνην, τὴν ὁποίαν ἔχει στήσει εἰς τὴν Κυβέρνησιν μία ὁμὰς ἀνθρώπων ἐπιδιωκόντων ἴδια ὀφέλη. Θὰ ἤθελα ὅμως, διὰ τοῦτο ἔλαβα τὸν λόγον, νὰ εἶναι παροῦσα ἡ Βουλή, ὥστε νὰ μὴ λαμβάνωνται τοιαῦτα μέτρα, μαζὶ μὲ τόσα ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἐξαγγέλλονται, χωρὶς ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Β. Παπαρρηγόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§107Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ θέμα ἔχει νομίζω ἐντελῶς ἐξαντληθῆ, ὥστε, ἴσως, θὰ ἐπερίττευε καὶ νὰ ἀνέλθω ἐπὶ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Παρὰ ταῦτα θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ δύο μόνον λέξεις. Ὁμολογῶ ὅτι ἐβασάνισα τὸν ἑαυτόν μου διὰ νὰ πεισθῶ, ἀπὸ ὅσα ἀνέπτυξεν ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν πράγματι ὑπάρχῃ λόγος ὁ ὁποῖος δικαιολογεῖ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ὡς μόνην δικαιολογίαν, ἡ Κυβέρνησις, ἐπικαλεῖται διὰ τοῦ στόματος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, πρᾶγμα ὅπερ ἐπεβεβαίωσε καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ διάστημα αὐτὸ τῆς ἀναβολῆς νὰ τὸ χρησιμοποιήσῃ τόσον πρὸς καταρτισμὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅσο καὶ διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐρωτήσω πρῶτα πρῶτα, τί σχέσιν ἔχει ἡ προπαρασκευὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ὁ καταρτισμὸς ἑνὸς νόμου, τοῦ ἐκλογικοῦ, μὲ τὰ ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Καὶ ποῦ ἠκούσθη, ὅτι διὰ νὰ προπαρασκευασθῇ καὶ νὰ καταρτισθῇ ἕνα νομοσχέδιον, πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ σταματήσῃ τὰς ἐργασίας της; Κατὰ τί δηλαδὴ ἡ παράλληλος συνέχισις τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἐμποδίζει τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταρτίσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἢ τὸν προϋπολογισμόν; Αὐτὸ ὁμολογῶ δὲν συνέβη ποτὲ ἄλλοτε, τὸ δὲ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἐπικαλεῖται ἡ Κυβέρνησις, εἶναι τόσον πτωχόν, ὥστε δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ ἐπικαλεσθῇ. Βεβαίως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠρκέσθη νὰ ἐπικαλεσθῇ τὴν πτωχοτάτην αὐτὴν δικαιολογίαν διὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία εἶναι ἐντελῶς ἀκατανόητος, διότι τὸ ἐπιχείρημα εἶναι ἐντελῶς ἕωλον. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠθέλησε νὰ ἀντικρούσῃ καὶ νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι αὐτὴ ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς δὲν ἀποτελεῖ τί τὸ ἀντισυνταγματικόν. Νομίζω, ὅτι καὶ τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ δὲν εἶναι τόσον σοβαρόν. Βεβαίως, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ αὐστηροῦ γράμματος τοῦ ἄρθρου 54 τοῦ Συντάγματος, ἐφ’ ὅσον συνεπληρώθη τρίμηνον, δύναται νὰ κηρυχθῇ ἡ λῆξις τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ καὶ τὴν οὐσίαν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Ἐὰν ἐπρόκειτο ἁπλῶς καὶ μόνον νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, χωρὶς ταὐτοχρόνως ἡ Κυβέρνησις νὰ νομοθετῇ, βεβαίως τὸ γεγονὸς δὲν θὰ εἶχε σημασίαν, διότι θὰ μᾶς ἔλεγεν ἡ Κυβέρνησις τότε, ὅτι συνεπλήρωσεν ἡ Βουλὴ τρίμηνον ἐργασίας, ὅτι δὲν ὑπάρχει νομοθετικὴ ἐργασία, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ ἑπομένως δύνανται νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι αὐτῆς. Ἀλλὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔρχεται ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι ὑπάρχει καὶ θὰ ὑπάρχῃ, ἀσφαλῶς, ἐκκρεμὴς νομοθετικὴ ἐργασία, ἡ ὁποία πρέπει νὰ συνεχισθῇ κατὰ τὸ διάστημα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν, νὰ μᾶς λέγῃ, ὅτι δὲν εἶναι τοῦτο ἀντισυνταγματικόν, εἶναι κάτι τι τὸ ἀκατανόητον, διότι ἐὰν αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, εἶναι ἐντὸς τῶν Συνταγματικῶν ὁρίων, ἡ ἔκδοσις τῶν Ἀναγκ. Νόμων εἶναι τελείως ἀντισυνταγματική. Μὲ ἐκπλήσσει δὲ τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ λειτουργήσῃ παρὰ μόνον ὡς Πολιτικὸν Σῶμα καὶ ὄχι ὡς Νομοθετικόν. Ἡ θεωρία αὐτὴ μὲ ἐκπλήσσει. Δὲν θέλω νὰ συζητήσω κατὰ πόσον αὐτὴ ἡ θεωρία ἔχει βάσιν τινά, ἀλλὰ τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι ἔχομεν σήμερον ἕνα σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζομεν καὶ πρέπει νὰ τὸ σεβασθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις. Καὶ τὸ σύστημα αὐτὸ κυρίως προέχουσαν παράλληλον, ἂν μὴ προέχουσαν θέσιν, δίδει εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τὸ Νομοθετικὸν ἔργον. Καὶ ἔρχεται σήμερον ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐξαγγέλλει ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ ὡς Νομοθετικὸν Σῶμα. Αὐτὸ εἶναι ἀπαράδεκτον καὶ ἀκατανόητον. Βεβαίως, τοῦτο θὰ εἶχε θέσιν εἰς μίαν συζήτησιν περὶ τῶν ἀναθεωρητικῶν διατάξεων, τὴν ὁποίαν ἐγκατελείψαμεν τελείως, νὰ ἐξαγγελθῇ ὡς πρόγραμμα τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, ὅτι πρέπει τὸ ἀναθεωρητικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς νὰ περιορισθῇ, ἀλλὰ τό γε νῦν ἔχον, μὲ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, νὰ καταργήσωμεν τὴν Βουλὴν ὡς Νομοθετικὸν Σῶμα, ὁμολογῶ, ὅτι εἶναι κἄτι, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται—ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω—νὰ ἐξαγγέλλεται ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου βήματος τῆς Βουλῆς. Ἐπίσης ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι λίαν ἀτυχὲς τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι, ἐπειδὴ ἔλαβε χώραν μία ἀντισυνταγματικὴ πρᾶξις καὶ παράβασις τοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, ὅτι πρέπει νὰ συνεχισθῇ ἤδη ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Νομίζω, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἰσχυρισθῶμεν σοβαρῶς, ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι εἰς προηγουμένην περίπτωσιν ἐγένετο παράβασις τοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, ἐδημιουργήθη Συνταγματικὸν ἔθιμον, ἐπιτρέπον τὴν παγίαν ἔκδοσιν Ἀναγκαστικῶν Νόμων. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ ἤθελον νὰ μνημονεύσω ἕνα ἄλλο γεγονός. Θὰ ἤθελον νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι τὸν Ἰούνιον τοῦ 1949, ἦλθε πρὸς κύρωσιν ὡρισμένη σειρὰ Ἀναγκαστικῶν Νόμων, τοὺς ὁποίους εἶχεν ἐκδώσει ἡ τότε Κυβέρνησις Λαϊκῶν–Φιλελευθέρων. Τότε, τόσον ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ ὁλόκληρον τὸ Σοσιαλιστικὸν Κόμμα, ἐξηγέρθη καὶ ἐπέκρινε τὴν Κυβέρνησιν δριμύτατα καὶ διὰ βαρυτάτων φράσεων ἐνήργησε μίαν σφοδροτάτην ἐπίθεσιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ὄχι ἁπλῶς διότι ἐξέδωκεν Ἀναγκαστικοὺς Νόμους, κατὰ παράβασιν τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ διότι ἔφερε τοὺς νόμους αὐτοὺς πρὸς κύρωσιν κατὰ τρόπον ἐπίσης ἀντισυνταγματικόν, ὡς ἰσχυρίζετο. Ἐνῷ λοιπὸν τότε τὸ Σοσιαλιστικὸν Δημοκρατικὸν Κόμμα ἤσκησε μίαν τόσον δριμεῖαν ἐπίθεσιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἔφθασε νὰ ἀπειλήσῃ κατ’ αὐτὴν καὶ τὴν λειτουργίαν τοῦ νόμου, περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν, διὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν Ἀναγκαστικῶν Νόμων, οἱ ὁποῖοι ἐξεδόθησαν ὑπὸ ἐντελῶς ἐξαιρετικὰς καὶ ἀνωμάλους συνθήκας, αἱ ὁποῖαι ἐπέβαλον τότε τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, πῶς σήμερον εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογῆται ἡ τόσον Ὀλύμπιος ἐξαγγελία πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ἀσκήσῃ τὸ νομοθετικόν της ἔργον καὶ ὅτι καλῶς πράττομεν διακόπτοντες τὰς ἐργασίας αὐτῆς; Καὶ εἰς τὸ ἑξῆς θὰ νομοθετῇ ἡ Κυβέρνησις, καταργουμένων οὕτω τελείως τῶν θεμελιωδῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος. Χάριτας πρέπει νὰ μᾶς ὀφείλῃ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ θεμελιωδεστέρα διάταξις τοῦ Συντάγματος εἶναι ἡ ἀφορῶσα τὴν λειτουργίαν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωνται αὐτὰ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου; Ὁμολογῶ, ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι τοσούτῳ μᾶλλον σοβαρώτερον, καθ’ ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μᾶς εἶπεν, ὅτι θὰ ἐκδώσῃ Ἀναγκαστικοὺς Νόμους, ἀλλ’ εἰς περιπτώσεις ἀνάγκης. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ τονίσω, ὅτι ἡ πεῖρα τῆς ἀσκήσεως τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἀπέδειξεν, ὅτι οἱ Ἀναγκαστικοὶ Νόμοι δὲν ἐξεδόθησαν εἰς περιπτώσεις ἀνάγκης, ἀλλὰ τοὐναντίον εἰς περιπτώσεις μὴ ἐπειγούσης ἀνάγκης, αἱ δὲ περιπτώσεις ἐπειγούσης ἀνάγκης ἐγκατελείφθησαν εἰς τὴν τύχην των. Θὰ σᾶς ἀναφέρω μίαν μεμονωμένην περίπτωσιν. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον συγκινεῖ μίαν μεγάλην μερίδα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Πρόκειται περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν καὶ ἔχυσαν τὸ αἷμα των καὶ χάρις εἰς τοὺς ὁποίους σήμερον ἔχομεν τὴν εὐχέρειαν νὰ συζητῶμεν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Εἶναι τὸ θέμα τῶν πολεμιστῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν ἀπὸ τοῦ 1941 μέχρι σήμερον καὶ δὴ τῶν τραυματιῶν πολέμου. Ὑπάρχει ὁ νόμος 751, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ ἐντελῶς ἀτελὴς καὶ λειτουργεῖ κακὰ καὶ ψυχρά. Ἔφθασαν εἰς τὸ σημεῖον οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, μὲ πληγὰς εἰς τὸ στῆθος καὶ μὲ ἕνα πόδι νὰ περιφέρωνται εἰς τοὺς διαδρόμους τῶν διαφόρων Ὑπουργείων, διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν μίαν θέσιν καὶ ἕνα κομμάτι ψωμὶ καὶ ἡ Κυβέρνησις παραμένει ἀνάλγητος ἀπέναντι τῆς δυστυχίας τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Ἐὰν ἀναδιφήσωμεν τὸ 3ον τεῦχος τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἴδητε σωρείαν διορισμῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὰ προσόντα τοῦ νόμου 751. Αἱ Τράπεζαι προσλαμβάνουν μεγάλον ἀριθμὸν προσώπων, χωρὶς νὰ προσλαμβάνουν τοὺς πολεμιστάς, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἔσωσαν κυριολεκτικῶς. Θὰ ἴδητε, ὅτι διορίζονται ἑκατοντάδες δεσποιναρίων καὶ περιφέρονται οἱ ἄνθρωποι μὲ τὰ κομμένα πόδια. Ἐγένετο θόρυβος καὶ ἠναγκάσθη ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν. Συνεζητήθη ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ὅπου ἐγένετο μία ἐξαιρετικὴ ἐργασία. Συνεπληρώθη τὸ νομοσχέδιον καὶ δὲν ἀπομένει τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ κυρωθῇ τυπικῶς ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ἐφ’ ὅσον λοιπόν, ἡ Κυβέρνησις ἐξέδωκε περὶ τοὺς 25 νόμους, ὡς ἀνεκοίνωσεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λ.Ε.Κ., νομίζω, ὅτι ἐὰν ὑπῆρχεν ἕνα νομοσχέδιον λίαν ἐπεῖγον, ἦτο τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν ἐξεδόθη ὡς Ἀναγκαστικὸς νόμος. Καὶ ὅμως, αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐδημοσιεύθη ὡς Ἀναγκ. νόμος, ἀντιθέτως δὲ δημοσιεύονται ἄλλα νομοσχέδια δευτερευούσης σημασίας τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν πολλάκις τὴν δημιουργίαν νέων θέσεων κ.τ.λ. Θὰ ἀναφέρω μόνον τὴν ἀναβάπτισιν τῆς Υ.Ε.Κ.Α.......

§108Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Αὐτό, εἶναι μικρὸν θέμα;

§109Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι μεγάλο τὸ θέμα, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπεῖγον, λέγω, ὅτι δι’ Ἀναγκαστικοῦ νόμου ρυθμίζεται τὸ θέμα αὐτὸ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἐπεῖγον καὶ τὸ θέμα τῶν πολεμιστῶν μας δὲν ρυθμίζεται δι’ Ἀναγκαστικοῦ Νόμου, ἐνῷ ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι ἕτοιμος καὶ ἐπεξειργασμένος ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία ὁμοψήφως ἀπεδέχθη τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου αὐτοῦ. Ἕν ἄλλο θέμα, σοβαρώτατον, τὸ ὁποῖον ἐθίγη ἀπόψε, εἶναι τὸ θέμα τῶν συντάξεων τὸ ὁποῖον ἔχει συγκλονίσει ὅλον τὸν κόσμον τῶν συνταξιούχων. Ἴσως ὁ νόμος αὐτὸς νὰ ἔχῃ πολλὰ τὰ ὀρθὰ ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης, ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἔχει σειρὰν διατάξεων αἱ ὁποῖαι ἔπληξαν περιπτώσεις λίαν δικαίας. Θὰ ἠδυνάμην νὰ μνημονεύσω τὸ μέγα ζήτημα τῶν θυμάτων τοῦ ἀμάχου πληθυσμοῦ, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ καὶ ἰδιαιτέρως τὴν περιφέρειάν μου. Μὲ μία μονοκονδυλιά, ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ λέγει, ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ θύματα τὰ στερεῖ ἑνός, ἀναξίου ἄλλως τε, βοηθήματος καὶ μένουν εἰς τὸν δρόμον καὶ δὲν ἔρχεται, τοὐλάχιστον, νὰ ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα ποῖα ἐξ αὐτῶν δικαιοῦνται νὰ λαμβάνουν. Δὲν ἔρχεται νὰ τὸ ρυθμίσῃ αὐτὸ τὸ θέμα καὶ τὸ ἀφήνει ἐκκρεμὲς καὶ ὅμως ἐκδίδει Ἀναγκαστικοὺς νόμους διὰ πράγματα δευτερεύοντα. Ἤκουσα νὰ λέγουν περὶ θεσπίσεως τοῦ Ἰατρικοῦ Κώδικος δι’ Ἀναγκαστικοῦ νόμου καὶ παρέστη ἀνάγκη νὰ γίνουν διαμαρτυρίαι δι’ αὐτό. Ποῖος δύναται νὰ μᾶς ἐγγυηθῇ, ὅτι ἡ ἄσκησις τῆς περιέργου αὐτῆς νομοθετικῆς λειτουργίας θὰ γίνῃ δι’ ἐπείγοντα θέματα; Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω καὶ ἐγώ, ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ ἱστορία τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν καὶ ὅλος αὐτὸς ὁ θόρυβος καὶ ὁ σάλος, ὁ ὁποῖος ἐδημιουργήθη, εἶναι ἀπόρροια μιᾶς κακῆς κατευθύνσεως τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ἡ Κυβέρνησις ἤδη καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν τῶν δημοτικῶν, ἀλλ’ ἰδίως μετὰ τὰς ἐκλογὰς τὰς δημοτικάς, εἰς τὴν ὅλην ζωὴν τῆς χώρας. Ἡ Κυβέρνησις περιέπεσεν ἀπὸ σφάλματος εἰς σφάλμα καὶ ἤχθη εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ μίαν συνέχειαν τῶν σφαλμάτων καὶ δὲν ἔχει κανένα ἄλλον προορισμὸν παρὰ νὰ ἐντείνῃ τὸν σάλον τὸν πολιτικόν, ὁ ὁποῖος ἐδημιουργήθη καὶ νὰ σταματήσῃ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας δι’ ἕνα χρονικὸν διάστημα. Εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει παρὰ νὰ ἀσχολῆται εἰς τὴν προπαρασκευὴν τῆς ἐκλογικῆς της ἐπικρατήσεως, ἐνῷ ὁ τόπος θὰ ταλαιπωρῆται. Θὰ παρεκάλουν καὶ ἐγὼ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀναθεωρήσῃ τὰς σκέψεις της περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ νὰ χωρήσῃ εὐθέως εἰς τὴν λύσιν ἐκείνην ἡ ὁποία θὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν λύσιν τοῦ ἀδιεξόδου, διὰ τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπεύθυνος ἡ ἰδία. Καί, εἴτε νὰ χωρήσῃ ἀμέσως εἰς τὰς ἐκλογὰς μὲ τὸ σύστημα ποὺ θὰ δώσῃ ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν, ἢ νὰ σταματήσῃ πᾶσα συζήτησις περὶ ἐκλογῶν καὶ νὰ προχωρήσῃ ἡ ζωὴ τοῦ τόπου.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Μαντᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§111Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ πρότασις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἡ γενομένη πρὸς τὴν Βουλήν, περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, εἶναι συνέχεια ὅλων ἐκείνων τῶν πράξεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τῆς ἀναλήψεως ὑπ’ αὐτοῦ τῆς ἀρχῆς, ὁ ὁποῖος πάντοτε, ὁσάκις ἐπρόκειτο περὶ Κυβερνητικῆς μεταβολῆς, ἔλεγε πρὸς τὸ Σῶμα τῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄλλο σχῆμα Κυβερνητικὸν καὶ διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ κατώρθωνε νὰ παραμένῃ εἰς τὴν ἀρχὴν μὲ τὸ φάσμα τῆς διαλύσεως τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἡ τακτικὴ αὐτή, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μοῦ ἐνθυμίζει ἕνα μῦθον τοῦ Αἰσώπου, τοῦ βοσκοῦ, ὁ ὁποῖος, ἀστειζόμενος, ἔλεγε πρὸς τοὺς ἄλλους βοσκούς, ὅτι ἔρχονται λύκοι, ἔτρεχον δὲ οἱ βοσκοὶ διὰ νὰ σώσουν τὸν βοσκὸν ἀπὸ τὴν ἐπιδρομὴν τῶν λύκων, ἐπήγαιναν ἐκεῖ καὶ δὲν εὕρισκον τίποτε. Ὁ κ. Πρόεδρος ἀκολουθῶν τὴν τακτικὴν αὐτὴν τοῦ βοσκοῦ, ἐνόμισε καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην, ὅτι προβάλλων τὸ φάσμα τῶν ἐκλογῶν, θὰ ἐπτόει τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ θὰ ἔλεγεν εἰς αὐτόν, ὅτι θὰ τοῦ δώσῃ ψῆφον ἐμπιστοσύνης διὰ νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν ἀρχήν. Ἠπατήθη ὅμως εἰς τὰς προβλέψεις του καὶ εὑρέθη σήμερον πρὸ τοῦ ἀδιεξόδου εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται, διότι πραγματικῶς τὰ Κυβερνητικὰ κόμματα δὲν θέλουν τὰς ἐκλογάς. Καὶ ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ μᾶς εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς ἐπὶ 45 ἡμέρας διὰ νὰ δυνηθῇ, κατὰ τὸ χρονικὸν ἐκεῖνο διάστημα νὰ ἐπιλύσῃ τὸ ζήτημα τὸ φορολογικὸν διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ καὶ συγχρόνως τῆς μελέτης τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Κύριοι, πολλοὶ ἐξ ὑμῶν, ἐπὶ πολλὰ ἔτη εἶσθε βουλευταὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ γνωρίζετε, ὅτι οὐδέποτε εὑρέθη Κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ ζητῇ τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος διὰ νὰ κάμῃ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Εἰργάζετο ἡ Βουλή, εἰργάζοντο οἱ Ὑπουργοὶ καὶ ἔκαμνον τὸν Προϋπολογισμόν. Ὅλα αὐτά, εἶναι δικαιολογίαι διότι ἡ Κυβέρνησις φοβεῖται τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς. Ὅταν ἐγένετο κατὰ τὰς τελευταίας συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς ὁ δριμύτατος ἔλεγχος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν ἐξεγερθῆ καὶ ἀπὸ τῆς θέσεώς του εἶπεν: Ἐντὸς ὀλίγου δὲν θὰ ξαναδῆτε Βουλήν. Αὐτὸς εἶναι ὁ σεβασμὸς τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις τρέφει πρὸς τὸ Κοινοβούλιον. Καὶ ἦλθε σήμερον καὶ μᾶς εἶπεν, ὅτι θὰ κάμῃ ἐκλογάς, Μὴ πιστεύετε εἰς αὐτά. Νομίζει, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ ἠδύνατο ἐπὶ τετράμηνον νὰ κυβερνᾷ ἄνευ Ἀντιπροσωπείας. Καί εὑρέθημεν πρὸ τῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία εἶναι γνωστὴ εἰς πάντας, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὁμιλῇ περὶ ἐκλογῶν καὶ περὶ ἐκλογικοῦ συστήματος, ὁ δὲ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ διαφωνῇ καὶ νὰ ὁμιλῇ περὶ τεχνασμάτων. Ἀλλά, κύριοι, εἶναι δυνατὸν νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς; Εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς ἐκλογὰς ἐφ’ ὅσον ἐκλογικὸς νόμος δὲν ἔρχεται προηγουμένως εἰς τὴν Βουλήν; Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Κοινοβούλιον καὶ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ἡ ὁποία νὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἀναβολῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις λέγει, ὅτι «ἐγὼ θὰ πάω εἰς ἐκλογάς»; Καὶ ἐρωτᾶται, εἰς ποίας ἐκλογὰς θὰ πάῃ ὁ τόπος αὐτὸς ὅταν οἱ ἐκπρόσωποι τοῦ Ἔθνους δὲν γνωρίζουν αὐτὸ τοῦτο τὸ ἐκλογικὸν σύστημα; Ἀλλ’ ἡ πρότασις αὐτὴ περὶ ἐκλογῶν ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἐπὶ μακρὸν χρόνον ἵνα δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀκολασταίνῃ εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Μᾶς εἶπεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ θὰ ἐκδώσῃ Ἀναγκαστικοὺς νόμους, ἀλλὰ θὰ εἶναι περιωρισμένου ἀριθμοῦ. Μοῦ ἐδόθη εὐκαιρία, κύριοι, κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα τῶν 50 ἡμερῶν ποὺ ἤμην Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας νὰ ἴδω τὸ θέαμα, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Κάθε Ὑπουργὸς προσήρχετο, ἔφερεν ἓν νομοσχέδιον καὶ ἔλεγεν ὅτι εἶναι ἐπεῖγον, χωρὶς κἂν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ ἔχῃ ἐγκριθῆ ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Ὑπουργοῦ. Καὶ ἐνθυμοῦμαι τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προσέρχεται μὲ σωρείαν Ἀναγκ. νόμων καὶ νὰ λέγῃ «εἶναι ἐπείγοντα νομοσχέδια». Οὐδεὶς ἐγνώριζε τί ἦσαν τὰ νομοσχέδια αὐτά!

§112ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί δὲν παραιτεῖσθε τότε;

§113Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Περιμένετε, κύριε. Ἦλθε, λοιπόν, ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἀνεκάλυψε τὸ αὐγὸ τοῦ Κολόμβου διὰ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συντάξεων». Δίπλα μου παρεκάθητο ὁ κ. Λαζανᾶς. Τὸν ἠρώτησα «πῶς σοῦ φαίνεται αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον;» — Μοῦ φαίνεται, λέγει, ὅτι εἶναι ἀλχημεία! Καὶ μετὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ κ. Λαζανᾶς ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, εἶπεν ὅτι «μοῦ φαίνεται αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἔχει μεγάλην δόσιν ἀλχημείας». Ἐξηγέρθη ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων ἀπεδείχθη, ὅτι πραγματικῶς ὑπῆρξεν ἀλχημεία ὁ νόμος αὐτός, ὁ ὁποῖος ἐστέρησεν τῶν συντάξεών των τὰ ὀρφανὰ καὶ τὰ θύματα τοῦ ἀμάχου πληθυσμοῦ— καὶ τὸν ὁποῖον δὲν ἐτόλμησεν ἀκόμη νὰ φέρῃ ἡ Κυβέρνησις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρὸς κύρωσιν. Ἔχομεν κατόπιν τὸ παράδειγμα τοῦ «Κώδικος περὶ δικηγόρων», ὁ ὁποῖος ἀπεσύρετο μετὰ τὴν ἐξέγερσιν ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς. Καί, ὅμως ὁ Κῶδιξ αὐτὸς κατὰ τὸ διάστημα τῶν διακοπῶν τῆς Βουλῆς ἐψηφίσθη ὡς Ἀναγκ. νόμος καὶ ἐστέρησε κάθε δικηγόρον, ὁ ὁποῖος ἐξέρχεται ἀπὸ τὸ Πανεπιστήμιον, τοῦ δικαιώματος νὰ ἐγγράφεται εἰς τοὺς Δικηγορικοὺς Συλλόγους, διότι οἱ Δικηγορικοὶ Σύλλογοι ἐμείωσαν τὸν ἀριθμὸν τῶν δικηγόρων ἑκάστης περιφερείας. Καὶ ὕστερα διερωτώμεθα, διατί τὰ παιδιὰ τοῦ λαοῦ στρέφονται πρὸς τὸν κομμουνισμόν; Φορεὺς τοῦ κομμουνισμοῦ εἶναι αὐτὸ τοῦτο τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ κορεσμοῦ τῶν διαφόρων ἐπαγγελμάτων ἔφερεν, εἰς τὸ κατάντημα ποὺ εὑρίσκεται σήμερον ἡ χώρα.

§114Η. ΛΑΓΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὁ τελευταίως δημοσιευθεὶς νόμος ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον ἐπεδίωξε καὶ τὸ ἐπέτυχε.

§115Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὁ τελευταῖος Ἀναγκ. νόμος δὲν λέγει αὐτό. Ἔχει περιορισμοὺς ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐγγραφὴν εἰς τοὺς Δικηγορικοὺς Συλλόγους. Καὶ σᾶς φέρω τὸ προσωπικόν μου παράδειγμα. Εἶχον τὴν ἀντίληψιν, ὅτι οἱ βουλευταὶ δὲν ἔπρεπε νὰ δικηγοροῦν καὶ παρῃτήθην. Εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν δικηγορίαν πρὸ τριῶν ἐτῶν. Δὲν ἠδυνάμην νὰ διορισθῶ εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον τῶν Ἀθηνῶν, εἰς τὸ ὁποῖον ἐπὶ μίαν 25ετίαν ἐδικηγόρουν.

§116Η. ΛΑΓΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Σᾶς λέγω, ὅτι διωρθώθη αὐτό. Δὲν τὸ ἐδιαβάσατε.

§117Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἔχετε κορεσμόν, κ. Ὑπουργέ, ἢ ὄχι εἰς τοὺς διαφόρους Συλλόγους;

§118Η. ΛΑΓΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὡρίσαμεν ἕνα πλασματικὸν ἀριθμὸν 20 δικηγόρων ἐπὶ πλέον.

§119Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἡ ἐλευθερία τοῦ ἐπαγγέλματος ἔπρεπε νὰ εἶναι ἀπόλυτος παντοῦ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ στερήσετε διὰ νόμου τοὺς φοιτητάς, τοὺς μέλλοντας δικηγόρους, ἀπὸ τοῦ δικαιώματος νὰ ἐγγράφωνται ἐλευθέρως εἰς τοὺς Δικηγορικοὺς Συλλόγους. Καὶ ἠναγκάσθην ἐγώ, κ. συνάδελφοι νὰ διορισθῶ εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Καλαμῶν καὶ νὰ πληρώσω 2.000.000 δραχμῶν εἰς τὸ Ταμεῖον Προνοίας διὰ νὰ μετατεθῶ εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Ἀθηνῶν. Φαντασθῆτε, κύριοι, εἰς ποίαν κατάστασιν ἔχει περιέλθει τὸ Κράτος ἡμῶν! Καὶ ποῦ, κύριοι, δὲν ὑπάρχει κορεσμός; Λέγομεν, ὅτι 100 φοιτηταὶ π.χ. θὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν Αʹ Σχολὴν τοῦ Πανεπιστημίου. Καὶ ἐρωτῶ: ὅλοι οἱ μαθηταί, ποὺ ἐξέρχονται ἀπὸ τὰ Γυμνάσια, δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐγγράφωνται εἰς τὸ Πανεπιστήμιον; Ἦτο κακὸς ὁ παλαιὸς νόμος, ὅταν ἡμεῖς ἐνεγραφώμεθα εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἄνευ οὐδενὸς περιορισμοῦ; Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας τὸ Κοινοβούλιον νὰ ἀπεμπολήσῃ τὰ δικαιώματα αὐτοῦ καὶ νὰ δώσῃ εἰς μίαν Κυβέρνησιν μειοψηφίας τὸ δικαίωμα τῆς ἐκδόσεως Ἀναγκ. νόμων; Ἀλλὰ καὶ πάλιν ὁπωσδήποτε, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφύγῃ τὰς ἐκλογάς. Ἀσφαλῶς δὲν τὰς ἠθέλησεν, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ πλέον νὰ τὰς ἀποφύγῃ. Καὶ θὰ δοθῇ ἔτσι ἡ εὐκαιρία εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ κρίνῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ἡ ὁποία κατέστησεν ἀγνώριστον τὴν Ἑλλάδα, διότι πραγματικῶς τὴν κατέστησεν ἀγνώριστον. Ὁ τιμάριθμος ἀνῆλθεν εἰς τὰ ὕψη. Ὁ ἄρτος τοῦ ὁποίου τόσην μεγάλην ἀνάγκην ἔχει ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀνῆλθε στὰ ὕψη τῶν 5.000–6.000 δραχ. Ἡ ζάχαρις ἀνῆλθεν εἰς τὰς 20.000. Διὰ τοῦτο ἡμεῖς εἴμεθα ὑπὲρ τῆς ταχείας διενεργείας τῶν ἐκλογῶν Ἀλλ’ ἐκλογαὶ δὲν δύνανται νὰ γίνουν ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν. Κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ἀσφαλῶς ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ θὰ ἀποχωρήσῃ καὶ θὰ ἔλθῃ ἄλλη Κυβέρνησις ἡ ὁποία θὰ κάμῃ τὰς ἐκλογάς. Παρ’ ὅλας τὰς δυσκολίας τὰς ὁποίας θὰ παρεμβάλῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν διενέργειαν τῶν ἐκλογῶν, νὰ εἶναι βεβαία, ὅτι θὰ γίνουν αἱ ἐκλογαί, ὁ δὲ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ ἀποστείλῃ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι κατὰ τοσοῦτον τρόπον μετεχειρίσθησαν καὶ τὸ Κοινοβούλιον καὶ αὐτόν, θὰ τοὺς ἀποστείλῃ εἰς τὰς οἰκίας των ἄνευ τῆς ἰδιότητος, τὴν ὁποίαν ἔχουν σήμερον.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθ. Παπαθανάσης ἔχει τὸν λόγον.

§121ΑΘ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἶναι τοσοῦτον ἐξηντλημένον κ. βουλευταὶ τὸ θέμα, ὥστε οἱοιδήποτε καὶ ὁσοιδήποτε ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ λάβουν ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον, ἀσφαλῶς δὲν ἤθελον προσθέσει τίποτε εἰς τὰ ἀναπτυχθέντα μετὰ τόσης πειστικότητος, ἀλλὰ καὶ τόσης σοβαρότητος ἐπιχειρήματα. Ἐὰν ἔλαβον τὸν λόγον, πράττω τοῦτο διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν θέσιν μου. Διότι, κύριοι, ἀμφιβάλλω ἐάν ποτε ὁ πολιτικὸς κόσμος καὶ ἡ Κυβέρνησις εὑρέθη εἰς τοσαύτην ἀντίθεσιν πρὸς τὸ λαϊκὸν αἴσθημα, ὅσην εὑρίσκεται ἡ Βουλὴ συζητοῦσα αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαός, κύριοι ἀνέμενε τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς διὰ νὰ ἀκούσῃ συζητούμενα καὶ ἀναπτυσσόμενα τὰ σοβαρὰ ἐκεῖνα θέματα, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν αὐτόν. Δυστυχῶς τὰ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, τεθέντα πρὸς συζήτησιν θέματα, τὸ θέμα τῆς ἀναβολῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, τῆς ἐκδόσεως Α. νόμων καὶ τὸ ἐκλογικόν, εὑρίσκονται τόσον ξένα, τόσον ἄσχετα πρὸς τὸν πόνον καὶ πρὸς τὴν δυστυχίαν τὴν μαστίζουσαν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὥστε κύριοι, πάντες ἡμεῖς νὰ αἰσθανώμεθα ὅτι εὑρισκόμεθα τὴν στιγμὴν αὐτὴν εἰς δυσχερῆ θέσιν, ὅπως ἀντιμετωπίσωμεν τούς ἐκλέξαντας ἡμᾶς πολίτας. Εἶναι τόση ἡ δυστυχία ἡ μαστίζουσα τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ μάλιστα ὅλας τὰς τάξεις αὐτῶν, ὥστε ἀπορῶ πῶς ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται τόσον ξένη πρὸς τὴν τοιαύτην κατάστασιν τοῦ τόπου. Ὅταν ἔμποροι ἀντιμετωπίζουν τοιαύτην κρίσιν, ὥστε κατὰ σωρείαν τὰ γραμμάτια αὐτῶν νὰ ἀποστέλλωνται εἰς τὰ συμβολαιογραφεῖα πρὸς διαμαρτύρησιν, ὅταν οἱ Ἕλληνες παντὸς ἐπαγγέλματος εὑρίσκωνται εἰς δεινοτάτην οἰκονομικὴν θέσιν, ὅταν ἰδιαιτέρως, ὁ ἀγροτικὸς κόσμος καὶ ὁ κόσμος τῆς ὑπαίθρου ἀντιμετωπίζει ὄχι δυστυχίαν ἁπλῶς, ἀλλὰ πεῖναν. Κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν τῶν καλλιεργειῶν ἔχει τὰ προϊόντα τῆς προηγουμένης παραγωγῆς ἀδιάθετα, ὅταν εὑρίσκωνται ἐν τελείᾳ ἀπογνώσει αἱ καπνοπαραγωγικαὶ τάξεις αἵτινες ἀποτελοῦν τὴν σπονδυλικὴν στήλην τοῦ οἰκονομικοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ τόπου, πάσχουσαι ἀπὸ δεινὴν κρίσιν. Ἐνῷ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐλέγομεν ὅτι ἔχομεν κρίσιν καπνικὴν καίτοι εἴχομεν καπνὰ ἀδιάθετα προηγουμένων ἐσοδειῶν, ἀνερχόμενα εἰς 12 ἑκατομ. κιλά, σήμερον ἔχομεν 36 ἑκατομ. κιλὰ καπνοῦ παλαιῶν ἐσοδειῶν καὶ ἄλλα 35 ἑκατομ. κιλὰ τῆς νέας ἐσοδείας, δηλαδὴ ἔχομεν ἀπόθεμα 70 ἑκατομ. Ὅταν ὅλα αὐτὰ τὰ τόσα κακὰ ταλαιπωροῦν καὶ κατατρέχουν ὅλας τὰς κοινωνικὰς τάξεις τῆς χώρας, ἀπορῶ πῶς ἡ Κυβέρνησις παραβλέπει καὶ μένει ἀδιάφορος καὶ ἀσυγκίνητος. Καὶ ὄχι μόνον τὰ παραβλέπει, ἀλλὰ πράττει τι τὸ ὁποῖον ἐπιτείνει τὴν δυσφορίαν καὶ τὴν ἀγανάκτησιν αὐτῶν. Διότι συζητεῖ ἀπὸ μηνὸς περὶ νέας αὐξήσεως τῆς τιμῆς τῶν σιγαρέττων, καὶ δίδει νέαν αὔξησιν τῆς τιμῆς τῶν σιγαρέττων, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ πρώτη ὕλη, ὁ καπνός, ἀπὸ 20–25 χιλιάδας δραχ. τὴν ὀκᾶν ποὺ ἐπωλεῖτο πέρυσι, ἐφέτος πωλεῖται πρὸς 6–9 χιλ. δραχ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν οἱ καπνέμποροι καὶ οἱ καπνοβιομήχανοι ἀντὶ νὰ προσέλθουν εἰς ἀγορὰς καπνῶν, εἴτε παλαιῶν εἴτε νέων, ἀναμένουν τὶς ἐκ τῶν παραγωγῶν θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην, εἴτε διότι ἀσθενεῖ ἡ γυναῖκα του εἴτε δι’ οἱονδήποτε ἄλλην ἀνάγκην, νὰ προσφέρῃ τὸ προϊόν του εἰς αὐτούς, διὰ νὰ τὸ ἀγοράσουν πρὸς 6.000 δραχ. ἢ καὶ πρὸς 7.000 δραχ. Καὶ ὅμως, εἰς αὐτὴν τὴν στιγμὴν τοῦ τοιούτου ἐξευτελισμοῦ τῶν τιμῶν, ἡ Κυβέρνησις δίδει αὔξησιν εἰς τοὺς καπνοβιομηχάνους καὶ τοὺς πλουτίζει. Καὶ δὲν φέρει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ζήτημα αὐτό, καίτοι ἀπὸ τοῦ Μαρτίου ἔχω καταθέσει ἐπερώτησιν, ἵνα διαφωτισθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ἀκούσῃ τὴν γνώμην ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι καὶ τὸ καπνικὸν γνωρίζουν, ἀλλὰ καὶ εὑρίσκονται εἰς ἄμεσον ἐπαφὴν μὲ τὸν κόσμον τὸν καπνοπαραγωγικόν. Αὐτῶν τῶν ζητημάτων τὴν ἀνάπτυξιν καὶ τὴν διαφώτισιν τῆς Κυβερνήσεως, αὐτῶν τῶν ζητημάτων τὴν συζήτησιν ἀνέμενεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπὸ τὴν συνερχομένην Βουλήν, καὶ ὄχι ζητήματα τῶν ἐκλογῶν καὶ Α. Νόμων, τὰ ὁποῖα εἶναι ξένα πρὸς τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ τῆς σήμερον. Μᾶς εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἢ Κυβέρνησις ἔχει ἀνάγκην ἀνέσεως διὰ νὰ παρασκευάσῃ καὶ θεμελιώσῃ τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα, τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Ἀλλά, κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἔχετε αὐτὴν τὴν ἀνάγκην, ἕνας λόγος περισσότερον νὰ κρατήσετε τὴν Βουλήν, ἵνα σᾶς ψηφίσῃ τὸν οἰκονομικὸν νόμον, ἐνῷ ἀντὶ τούτου σεῖς ἐξηγγείλατε τὸν τερματισμὸν τῆς τακτικῆς Συνόδου τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ τότε δὲν θὰ σᾶς παρείχετο τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ Συντάγματος νὰ παρασκευάσετε αὐτὴν τὴν οἰκονομικὴν θεμελίωσιν τῶν οἰκονομικῶν ζητημάτων τοῦ τόπου, διότι εἰς ἔκτακτον σύνοδον, κατὰ τὸ Σύνταγμα, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμός. Ἀλλ’ ἐλέχθη καὶ τοῦτο. Ὅτι εἶναι μία παράδοσις ἡ ἔκδοσις Α. Ν. Ἀναμφισβητήτως, κύριοι, ἀφ’ ἧς στιγμῆς τὸ Κράτος ἐπεμβαίνει εἰς ὅλας τὰς ἐκδηλώσεις τῆς κοινωνικῆς καὶ οἰκονομικῆς ζωῆς τοῦ λαοῦ, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν εὐχέρειαν τῆς ρυθμίσεως τῶν ἀνακυπτόντων ἑκάστοτε ζητημάτων ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἐὰν τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἶναι δικαιολογημένον ἔστω καὶ παρὰ τὸ Σύνταγμα, ὅταν ἡ Βουλὴ εὑρίσκεται ἐν ἀργίᾳ εἶναι δικαιολογημένον νὰ ἀποσταλῇ εἰς ἀργίαν ἡ Βουλὴ διὰ νὰ ἐκδίδωνται τοιοῦτοι νόμοι; Αὐτὸ εἶναι οὐ μόνον καταπληκτικὸν ἀλλὰ καὶ πρωτάκουστον. Αὐτὸ εἶναι, κύριοι, τὸ ζήτημα τῶν ἀναγκαστικῶν νόμων καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐπικρίνομεν ἡμεῖς τὴν Κυβέρνησιν, ὄχι διὰ τὴν ἔκδοσιν Ἀναγκαστικῶν νόμων, καίτοι ἐγὼ προσωπικῶς εἶμαι ἀντίθετος πρὸς τὴν ἔκδοσιν Ἀναγκαστικῶν νόμων καὶ διὰ τοῦτον τὸν λόγον 3½ ἔτη διατελέσας Ὑπουργὸς δὲν ἐξέδωσα οὔτε ἕναν Ἀναγκαστικὸν νόμον πλὴν δύο, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐπειγούσης ἀνάγκης καὶ ἐρύθμιζον μόνον ὡρισμένας προθεσμίας καὶ οἱ ὁποῖοι ὑπεβλήθησαν ἀμέσως πρὸς κύρωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§122Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ὑπογράψατε ὅμως ὅλους τοὺς ἄλλους.

§123Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Διότι, ὅπως τὸ γνωρίζετε, οἱ Ὑπουργοὶ δὲν ἐρευνοῦν τὰς ἁρμοδιότητας καὶ τὰς ἀνάγκας τὰς νομοθετικὰς τῶν ἄλλων Ὑπουργῶν.

§124Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι ἐπιχείρημα αὐτὸ ποὺ λέγετε.

§125Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἔχω πολὺ ἑδραιοτέραν τὴν συνείδησιν τοῦ σεβασμοῦ τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ τόπου.

§126Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν σᾶς κατηγορῶ, ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ λέγετε ὅτι δὲν ὑπεγράψατε ἄλλους Ἀναγκαστικοὺς νόμους.

§127Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐὰν σεῖς ἐνοχλῆσθε ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου, σημαίνει ὅτι ἔχετε ἀφορμὰς διὰ νὰ ἐνοχλῆσθε. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, κ. βουλευταί, εἶχεν ἢ ἔχῃ ἕτοιμα ζητήματα ἔχοντα ἀνάγκην ρυθμίσεως νομοθετικῶς, τὶς ὁ λόγος νὰ πέμψῃ εἰς ἀργίαν τὴν Βουλήν; Ἐὰν δὲν ἔχῃ ἕτοιμα τοιαῦτα ζητήματα, τότε διὰ μείζονα λόγον ἔχει ἀνάγκην τῆς παρουσίας τῆς Βουλῆς, διότι οἱ βουλευταί, ἐρχόμενοι εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ἀντιλαμβανόμενοι τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ, θὰ λάβουν ἀφορμὴν ἐκ τῶν συζητήσεων ἐν τῇ Βουλῇ νὰ διαφωτίσουν τὴν Κυβέρνησιν περὶ τῶν ληπτέων νομοθετικῶν μέτρων. Καὶ διὰ τὸν ἕνα καὶ διὰ τὸν ἄλλον ἑπομένως λόγον, ἀνεξαρτήτως τῆς συνταγματικῆς τάξεως, αὐτὴ αὕτη ἡ ρύθμισις σπουδαιοτάτων ζητημάτων ἐπέβαλε καὶ ἐπιβάλλει τὴν παρουσίαν τῆς Βουλῆς. Εἶναι λοιπὸν τελείως ἀδικαιολόγητος καὶ ἐστερημένης εἰς λόγον δικαιολογίας ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἡ πρότασις αὐτὴ περιέχει διαφανῆ τὴν διάθεσιν καὶ τὴν πρόθεσιν τῆς νομοθετήσεως ἐπὶ σοβαρωτάτων ζητημάτων, μὲ μόνην τὴν αὐταρχικὴν καὶ αὐθαίρετον θέλησιν τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν. Εἶναι διαφανὴς ἡ τοιαύτη πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἀπορῶ πῶς αὕτη δὲν ἐπείσθη περὶ τοῦ κινδύνου, τὸν ὁποῖον ἐνέχει ἡ τοιαύτη κατ’ ἐμὲ ὀλεθρία σκέψις καὶ τὸ ὀλεθριώτερον αὐτὸ μέτρον εἰς σπουδαιότατα ζητήματα κοινωνικά, ζητήματα οἰκονομικά, νὰ ρυθμίζωνται δι’ ἀναγκαστικῶν νόμων. Ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἀντιληφθῆ ἡ Κυβέρνησις τὸν σάλον, ὁ ὁποῖος ἐδημιουργήθη καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τῆς Ἑλληνικῆς γῆς καὶ μέχρι τοῦ τελευταίου χωρίου ἀπὸ ἕνα Ἀναγκ. νόμον, ἀπὸ τὸν νόμον περὶ συντάξεων. Ὁ νόμος αὐτός, κύριοι, προεκάλεσε τοιαύτην ἀναταραχήν, ὥστε ἐδημιούργησε καὶ εἰς τὸ τελευταῖον ἀκόμη χωρίον ἕνα πυρῆνα ἀναφλέξεως τῆς δυσαρεσκείας καὶ τῆς δυσφορίας τῆς λαϊκῆς ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν δὲν τὸ ἀντελήφθη ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις, θὰ τὸ ἀντιληφθῇ καὶ θὰ τὸ ἀντιληφθῇ ταχέως. Θὰ ἀντιληφθῇ τοῦτο, ὅταν εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀπομακρυνθῇ τῆς ἀρχῆς καὶ νὰ ἀπομακρυνθῇ τοῦ περιβάλλοντος ἐκείνου τῶν κακῶν συμβούλων καὶ τότε εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ ἰδία, ἀντιμετωπίζουσα τὸν κακὸν αὐτὸν τρόπον τῆς ρυθμίσεως τοῦ ζητήματος ἄνευ τῆς Βουλῆς, θὰ εὔχεται νὰ ἔλθῃ μία Κυβέρνησις νὰ τὸν ἀντικαταστήσῃ, ἢ νὰ τὸν καταστήσῃ δικαιότερον καὶ νὰ ἄρῃ τὰς ἀντιθέσεις καὶ τὰς δυσαρεσκείας ὁλοκλήρου αὐτοῦ τοῦ κόσμου τῶν συνταξιούχων, τῶν μαρτύρων αὐτῶν, ὁ ὁποῖος ἐξαρτᾷ τὴν ζωήν του σήμερον ἀπὸ τὴν πρόνοιαν τοῦ Κράτους. Θὰ εὔχεται ἡ ἰδία νὰ εὑρεθῇ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ ἀντικαταστήσῃ τὸ ἐξαμβλωματικὸν καὶ ἀντικοινωνικὸν αὐτὸ κατασκεύασμα. Ἔχει πρόσφατον τὴν εἰκόνα ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις τοῦ σάλου τὸν ὁποῖον ἐδημιούργησεν ἕνα ἄλλο νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον φέρεται εἰς δημοσιότητα καὶ ἐξαγγέλλεται ὡς νέα ἔκδοσις Ἀναγκ. Νόμου, τὸ νομοθέτημα τῆς ρυθμίσεως τῶν δι’ αὐτοκινήτων συγκοινωνιῶν, σάλον ὁ ὁποῖος εἰς μίαν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε διὰ παντὸς τρόπου......

§128Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Νὰ ὁμιλήσετε συγκεκριμένως.

§129Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, χθὲς ἐρχόμενος ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν περιεκυκλώθην εἰς τὴν Κόρινθον ἀπὸ ἕνα πλῆθος αὐτοκινητιστῶν διότι τοὺς εἶπαν, ὅτι εἶμαι καὶ ἰδιαίτερος φίλος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Μεταφορῶν. Εἶναι αἱ περιστάσεις τὰς ὁποίας διερχόμεθα τοιαῦται, ὥστε νὰ ἐπιβάλλουν νὰ θεραπεύωμεν τὰς πληγὰς τὰς λαϊκὰς καὶ ὄχι νὰ δίδωμεν ἀφορμὴν εἰς ἀπεργίας, εἰς ἐξεγέρσεις καὶ εἰς διαμαρτυρίας. Ἔχει ὀγκωθῆ εἰς τοιοῦτον σημεῖον ἡ δυσφορία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, λόγῳ τῶν δυστυχιῶν καὶ λόγῳ τῆς ἐξαντλήσεως τῆς ὑπομονῆς του ἐκ τοῦ παρελθόντος, ὥστε δὲν ὁμιλῶ μόνον διὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ δι’ ὁλόκληρον τὸν πολιτικὸν κόσμον, ἐὰν εὑρεθῶμεν, κύριοι, πρὸ ἐκλογῶν καὶ θὰ εὑρεθῶμεν, νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι θὰ ἀντιμετωπίσετε ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι, ἂν καὶ ἦσαν φιλικῶς, ἴσως, προσκείμενοι πρὸς σᾶς, θὰ σᾶς ἀντιτάξουν τοιαύτας ἐπικρίσεις, πρὸ τῶν ὁποίων θὰ εὑρίσκεσθε ἄναυδοι, θὰ βλέπετε ζωντανὴ τὴν εἰκόνα τῆς δυστυχίας των καὶ δὲν θὰ ἠμπορῆτε νὰ ἀπαντήσετε εἰς τίποτε. Ὅταν αἱ κυβερνήσεις εὑρίσκουν ἀναγκαίαν τὴν ἀναβάπτισιν τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας εἰς τὴν λαϊκὴν κολυμβήθραν, φροντίζουν ἡ κολυμβήθρα αὐτὴ νὰ παρέχῃ ἤπιον καὶ θερμὸν ὕδωρ, ὄχι ζέον καὶ βράζον. Εἰς τοιαύτην κολυμβήθραν, κύριοι, θὰ ἐπιχειρήσετε τὴν ἀνανέωσιν τῆς λαϊκῆς ἐντολῆς, τὴν ἀναβάπτισιν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Σώματος. Πρέπει ν’ ἀναμένετε τιμωρὸν τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω περισσότερον τὴν Βουλὴν διότι ὁ χρόνος δὲν εἶναι ἀρκετός. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, νομίζω ὅτι τέλειον ἐκλογικὸν σύστημα εἴτε πλειοψηφικόν, εἴτε ἀναλογικόν, τέλειον ἀναμφισβητήτως δὲν ὑπάρχει. Πάντα ἔχουν τὰ πλεονεκτήματα ἀλλὰ καὶ τὰ ἐλαττώματά των. Τὰ ἐκλογικὰ συστήματα κρίνονται ἀναλόγως τῶν πλεονεκτημάτων ἢ μειονεκτημάτων των ἐν σχέσει πρὸς τὰς συνθήκας, αἱ ὁποῖαι διέπουν τὴν χώραν ἑκάστοτε. Τὸ ἀναλογικὸν ἐκλογικὸν σύστημα σήμερον εὑρίσκεται εἰς ὀξυτάτην ἀντίθεσιν πρὸς τὸ λαϊκὸν αἴσθημα, διότι ἡ λαϊκὴ ψυχολογία ἀποδίδει ὅλα τὰ συνθλίβοντα καὶ τὰ ταλαιπωροῦντα τὸν λαὸν προβλήματα εἰς τὴν Κυβερνητικὴν ἀστάθειαν καὶ τὴν Κυβερνητικὴν ἀνωμαλίαν, αὐτὴν ἀποδίδει εἰς τὸ ἀναλογικὸν σύστημα καὶ δι’ αὐτὸ εἶναι τεταγμένος ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος, ἀνεξαρτήτως ἐὰν καὶ αὐτὸ ἔχῃ ἐλαττώματα, διότι νομίζει ὅτι ἐφ’ ὅσον τὸ ἄλλο σύστημα ἠχρηστεύθη, νομίζει ὅτι μόνον αὐτὸ θὰ δώσῃ εἰς τὴν χώραν μίαν ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν, ἱκανὴν νὰ ἀντιμετωπίσῃ μετ’ ἀποφασιστικότητος καὶ μετὰ συνέσεως καὶ ἠρεμίας τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν αὐτόν.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Παπαδόγιαννης ἔχει τὸν λόγον.

§131Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίζει ἡ Κυβέρνησις τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἀποδεικνύει ὅτι ἀντιλαμβάνεται τὴν κατάστασιν, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησεν καὶ ὅτι ἔχει συνείδησιν τῶν εὐθυνῶν της καὶ δι’ αὐτὸ ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι θέλει ν’ ἀποφύγῃ ἐπί τι χρονικὸν διάστημα τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς. Πιστεύω ἀπολύτως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπέστη ἕναν αὐτοτραυματισμὸν ἐκ τῶν πρώτων δηλώσεων τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ Πρόεδρός της, ἐπανελθὼν ἐκ Δωδεκανήσου μετὰ τὸ Πάσχα, καὶ τὰς ὁποίας εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀνακαλέσῃ. Καὶ τὰ σφάλματα ταῦτα ἔγιναν, εἴτε διότι δὲν εἶχε σφυγμομετρήσει τὴν λαϊκὴν ψυχὴν καὶ τὴν κοινὴν γνώμην, εἴτε διότι δὲν εἶχεν ἔλθει εἰς συνεννόησιν μὲ τὸν ρυθμιστὴν τοῦ πολιτεύματος.

§132Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Μήπως ἀπετελέσατε καὶ σεῖς μέλος τῆς Κυβερνήσεως Σοφούλη–Τσαλδάρη τῆς μιᾶς ψήφου, ἡ ὁποία ἐκήρυξε τὴν λῆξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς;

§133Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἤμην μέλος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, σήμερον.

§134Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Διατί δὲν διεμαρτυρήθητε τότε;

§135Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Αἱ σημεριναὶ περιστάσεις δὲν ὁμοιάζουν μὲ τὰς δυσκόλους ἐκείνας περιστάσεις τοῦ τέλους τοῦ 1948. Καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἐπειδὴ γνωρίζετε ὅτι ἐγὼ δὲν εἶμαι πολὺ ἐριστικὸς καὶ μάλιστα ἀπέναντί σας, νὰ ἀκούσετε αὐτά, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκθέσω ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἡ ἀντίληψίς μου εἶναι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μὲ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐπολιτεύθητε ἀνελάβατε εὐθύνας καὶ ὅτι ἔχετε συναίσθησιν καὶ συνείδησιν τῶν εὐθυνῶν αὐτῶν. Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς νομίζω, ὅτι θέλετε νὰ ἀποφύγητε τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ δι’ αὐτὸ ζητεῖτε τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐργασιῶν της. Καὶ νομίζω ὅτι εἶναι πρὸς τιμήν σας, νὰ ἔχετε συνείδησιν τῶν εὐθυνῶν, τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνετε ἀπέναντι τοῦ τόπου. Καὶ ὀρθῶς ἐματαιώσατε τὰς ἀρχικάς σας προθέσεις, ἀλλὰ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ δημιουργήσητε ζήτημα διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς: Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι, ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν κατευθύνσεων αὐτῶν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὑπέστη ἕναν αὐτοτραυματισμὸν καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἔπληξε τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἡ ὁποία κατ’ ἐμὲ ἐκ γενετῆς πάσχει ἐξ ἀνικανότητος, ἀλλ’ ἤδη κατέστη πλέον ἕνας ὀργανισμὸς τῆς Πολιτείας, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται ν’ ἀποδώσῃ πολλὰ πράγματα διὰ τὸν τόπον αὐτὸν καὶ νομίζω ὅτι κατ’ ἀνάγκην καὶ ἀναποφεύκτως, θὰ καταλήξωμεν εἰς τὰς ἐκλογάς, ἐνῷ κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην θὰ ἦτο δυνατὸν ἄλλως πῶς πολιτευομένη ἡ Κυβέρνησις νὰ χρησιμοποιήσῃ τὴν παροῦσαν Βουλήν, παρὰ τὴν ὀργανικήν της πάθησιν, διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν προορισμόν της, τῆς ὁποίας δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ἔληγεν ὁ βίος τόσον ταχέως, ὅσον λήγει τώρα, διότι ἐκ τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν Νόμων δημιουργεῖται ἕνα τεκμήριον περὶ τοῦ τετραετοῦς βίου αὐτῆς. Θὰ ἔπρεπε νὰ καταβληθῇ μία προσπάθεια νὰ μὴ τερματισθῇ ὁ βίος της. Ὁπωσδήποτε εὑρισκόμεθα ἐνώπιον ἑνὸς τετελεσμένου γεγονότος καὶ δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ καταφύγωμεν εἰς τὰς ἐκλογάς. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω, ὅσον ἀφορᾷ τὸ κύριον θέμα. Καὶ δηλῶ ὅτι μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, εἰς τὰς τάξεις τοῦ ὁποίου ἀνήκω, δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα τοῦτο. Εἰς τὸ βῆμα τοῦτο μὲ ἔφερε κυρίως ἕνα τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἔλαβον τὴν 3ην ἀπογευματινὴν σήμερον ἀπὸ τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει σχέσιν μὲ τὸ συζητούμενον θέμα, καθόσον ἐμμέσως ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ ἕνα εἶδος ἐξουσιοδοτήσεως διὰ τὴν ἔκδοσιν Ἀναγκαστικῶν Νόμων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ὀρθόν, δὲν εἶναι Συνταγματικόν. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ Κυβέρνησις γενικῶς, θὰ εἴπῃ, ὅτι αὐτὸ συμβαίνει πάντοτε καὶ ἴσως θὰ ἐπικαλεσθῇ τοὺς Ἀναγκαστικοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι ἐξεδίδοντο εἰς τὸ παρελθόν. Ἀλλὰ πρῶτα, πρῶτα κατὰ τὴν λήξασαν τετραετίαν, ὑπῆρχον αἱ ἐπιτροπαὶ ἐξουσιοδοτήσεως, αἱ ὁποῖαι ἐκάλυπτον τὰς τότε Κυβερνήσεις κατὰ τὸ πλεῖστον καὶ ἀφ’ ἑτέρου αἱ τότε περιστάσεις ἦσαν πολὺ διάφοροι ἀπὸ τὰ σημερινάς. Ἕνεκα τούτου νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καί ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ προβαίνωσιν εἰς τὴν ἔκδοσιν Ἀναγκαστικῶν νόμων, παρὰ μόνον εἰς ἐξαιρετικὰς καὶ ἀπροβλέπτους περιστάσεις. Μόνον ἀνάγκαι μεγάλαι καὶ ἐπιτακτικαὶ συγχωροῦν τὴν ἔκδοσιν τοιούτων Ἀναγκαστικῶν νόμων. Καὶ λέγω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι μὲ ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα ἕνα τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἦλθε τὰς ἀπογευματινὰς ὥρας καὶ τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς θὰ ἔχῃ λάβει καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι πρὸς ἐκεῖνον ἀπηυθύνετο, διότι κατὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς χωρὶς καμμίαν ἐπείγουσαν ἀνάγκην, μετετράπη εἰς Ἀναγκαστικὸν νόμον ὁ ὁποῖος ἀφορᾷ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου «περὶ ἐφεδρικῶν ταμείων τῆς Κρήτης». Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ περὶ τῆς ἱστορίας τοῦ νομοθετήματος. Τὰ ἐφεδρικὰ ταμεῖα Κρήτης εἶχον συσταθῆ δυνάμει νόμου ὁ ὁποῖος ἰσχύει πρὸ 25 καὶ πλέον ἐτῶν. Κατηργήθησαν αἱ Μοναὶ τῆς Κρήτης καὶ τὰ ⅗ τῆς περιουσίας αὐτῶν ἐδόθησαν διὰ τὴν σύστασιν ἐφεδρικῶν ταμείων τῆς Κρήτης, τὰ ὁποῖα ἔχουν ὡς σκοπὸν τὴν ἀνακούφισιν τῶν ἐφέδρων, τῶν δύο τελευταίων πολέμων καὶ τὰ ⅖ ἐδόθησαν διὰ τὴν σύστασιν καὶ συντήρησιν τῶν Ἐπισκοπικῶν γραφείων καὶ Ἐπισκόπων. Δυστυχῶς ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ὁ νόμος «περὶ ἐφέδρων πολεμιστῶν» ἀπέτυχε τοῦ σκοποῦ του καὶ ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀπὸ τὸ 1947 εἰσηγήθη τὴν κατάργησιν τῶν ἐφεδρικῶν ταμείων Κρήτης, διότι αἱ ἐφεδρικαὶ περιουσίαι φθείρονται καὶ καταστρέφονται καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποδοθοῦν διὰ δημοπρασιῶν εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τῆς Κρήτης καὶ διὰ νὰ καταστοῦν ἀποδοτικαὶ καὶ διὰ νὰ παύσῃ αὐτὸ τὸ ὄργιον, τὸ ὁποῖον γίνεται ἀπὸ τοὺς ἑκάστοτε διοικοῦντας. Λέγω τοῦτο διὰ νὰ μὴ νομισθῇ, ὅτι εἶμαι ἀντίθετος μὲ τὴν διάλυσιν τῶν ἐφεδρικῶν ταμείων. Ἀλλὰ δυστυχῶς τὸ νομοθέτημα τὸ ὁποῖον ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἔφερε τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ παρὰ τῷ Πρωθυπουργῷ κ. Κοθρῆ καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας κ. Λαμπροπούλου περιέργως. Ἐνῷ ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου τὰ Ἐφεδρικὰ Ταμεῖα ἐλειτούργουν ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, αὐτὴν τὴν φορὰν ὁ κ. Ὑφυπουργὸς παρὰ τῷ Πρωθυπουργῷ, ἠθέλησε νὰ ρυθμίσῃ αὐτοβούλως τὸ θέμα, ὅπως αὐτὸς ἠθέλησε. Καὶ ἀπηυθύνθην πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας κ. Λαμπρόπουλον καὶ ἀπηυθύνθην πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τὸν κ. Χατζηγιάννην, ὁ ὁποῖος καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι εἶχεν ὁρίσει ὡς εἰσηγητὴν τὸν κ. Λουλακάκην καὶ ἐνῷ ἤλπιζον ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς Γεωργίας θὰ ἐπελαμβάνετο τοῦ θέματος καὶ θὰ ἔδιδε λύσεις, σύμφωνα μὲ τὰς ἀπόψεις τῶν καλλιεργητῶν τῆς γῆς καὶ τοῦ ἐφεδρικοῦ κόσμου τῆς Κρήτης, αἴφνης μίαν ἡμέραν εἰδοποιήθην ἀπὸ τὸν διακεκριμένον συνάδελφον ἐκ Χανίων κ. Πολυχρονίδην νὰ μετάσχω μιᾶς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία εἶχε συσταθῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον παρὰ τῷ Πρωθυπουργῷ, διότι ὁ κ. Πολυχρονίδης ἐγνώριζεν ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ μὲ εἶχεν ἀπασχολήσει πολλάκις καὶ μὲ παρεκάλεσε νὰ συμβάλω, δι’ ὅσων ἐγνώριζα, διὰ τὴν καλὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Ἐπῆγα, ἀλλὰ δὲν παρίστατο παρὰ μόνον ὁ κ. Ἀλαμανῆς, ὁ κ. Πολυχρονίδης καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἦλθον ὁ κ. Μητσοτάκης καὶ κατόπιν ὁ κ. Κοθρῆς καὶ ἐγένετο μία πρόχειρος συζήτησις, ὁπότε διελύθη ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ οὐδεμία συζήτησις ἐγένετο ἐκ μέρους τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Γεωργίας, ἐνῷ, ἐπαναλαμβάνω, τὸ μόνον ἁρμόδιον τὸ ὁποῖον ἐπὶ 30 ἔτη ρυθμίζει τὰ ζητήματα αὐτά, εἶναι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ μόνον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, διότι πρόκειται περὶ κτημάτων τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὸν γεωργικὸν κόσμον. Ἐφανταζόμην, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν θὰ ἐγένετο Α.Ν. πρᾶγμα ὅπερ, δυστυχῶς, ἐγένετο. Τὴν 3ην ἀπογευματινὴν σήμερον ἔλαβον τὸ ἀκόλουθον τηλεγράφημα ἀπευθυνόμενον καὶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἄλλους συναδέλφους, διὰ τοῦ ὁποίου διαπιστοῦται τὸ πραξικόπημα τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ τηλεγράφημα ἔχει οὕτω:

ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑ

Χανίων 1868 160 15 1945 ΑΝΤ. 15 945 ΚΕ Ἐχρτ]θη Π 19 Πρόεδρον Κυβερνήσεως, Ὑπουργὸν Γεωργίας, Πρόεδρον Βουλῆς, Πλαστήραν, Τσουδερόν, Βουλευτὰς Κρήτης, Βολουδάκην, Πολυχρονίδην, Μητσοτάκην, Μπακλατζῆν, Παπανδρέου, Παπαδόγιαννην, Δασκαλάκην, Τσουδερόν, Μαρῆν, Πετρακογιώργην. Φουντουλάκην, Ἀνδρουλάκην, Χλουβεράκην, Κοθρῆν. Ἀθήνας Ἐφεδρικὸς κόσμος κατάπληκτος πληροφορεῖται κατατεθὲν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ ἀναδιοργανώσεως ταμείων ἐφεδρικῶν πολεμιστῶν Κρήτης, ἐγένετο νῦν Ἀναγκ. νόμος ἐν ἀγνοίᾳ βουλευτῶν Κρήτης καὶ ἐφεδρικοῦ κόσμου στόπ. Ἀδικαιολόγητος σπουδὴ μετατροπῆς νομοσχεδίου εἰς Ἀναγκαστικὸν νόμον δύναται μόνον ἐκ πληθώρας χαριστικῶν διατάξεων νομοσχεδίου αἵτινες ὁδηγήσουν ἐξανεμισμὸν ἐφεδρικῆς περιουσίας ὑπὲρ ὡρισμένων εὐνοουμένων καὶ εἰς βάρος ὁλότητος ἐφεδρικοῦ κόσμου στόπ. Διαμαρτυρόμενοι ἐντόνως διὰ τοιαύτην τακτικὴν ἐκδοσάντων ἀνωτέρω Ἀναγκαστικὸν νόμον παρακαλοῦμεν ὑμᾶς ὅπως ἐν ὀνόματι πράγματι ἐξυπηρετήσεως ἐφεδρικοῦ κόσμου Κρήτης ἀναστείλετε ἰσχὺν Ἀναγκαστικοῦ νόμου καὶ προβῆτε τροποποίησίν του μετὰ μελέτην ἐκ μέρους βουλευτῶν Κρήτης καὶ ἐκπροσώπων ἐφέδρων Κρήτης στὸπ ἐπίσης παρακαλοῦμεν διαταχθῇ Γενικὴ Διοίκησις Κρήτης ἀπόσχῃ ἀρξαμένης ὑπ’ αὐτῆς ἐπίσης ἐν σπουδῇ καὶ ἄνευ γνώμης ἐφέδρων ἐφαρμογῆς Ἀναγκαστικοῦ τούτου νόμου. Ἀντών. Μαρκουλάκης, Πρόεδρος Ἐφέδρων Παλ. Πολεμιστῶν, Γεωργ. Μιράκης Πρόεδρος Ἐφ. Ἀξιωματικῶν, Γεωργ. Σαρηκάκης Πρόεδρος Ἀναπήρων Θυμάτων Πολέμου Ν. Χανίων.

(Τ.Σ.)

Προκύπτει ἐξ αὐτοῦ ὅτι τὰ πάντα παραδίδονται εἰς τὸ κόμμα ἐν ὄψει τῶν ἐκλογῶν. Διὰ τοῦ πραξικοπηματικοῦ Α. Ν. ἡ περιουσία τῶν ἐφεδρικῶν ταμείων Κρήτης ἐξανεμίζεται καὶ δὲν ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ γίνῃ ἐκτέλεσις κοινωφελῶν ἔργων καὶ ἡ διανομὴ γίνεται κατὰ τρόπον οὐχὶ ὁμαλόν. Ἡ βάσις τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ εἶναι ἡ ἑξῆς: Τὰ ὑπάρχοντα διοικητικὰ συμβούλια καταργοῦνται καὶ ἀνατίθεται εἰς τὴν Γεν. Διοίκησιν νὰ διορίσῃ ἄλλα, τὸ δὲ χείριστον, ὅτι ἀπομακρύνονται οἱ ἐκπρόσωποι τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς καὶ διὰ προσωπικῶν διατάξεων μετέχουν αὐτῶν κομματικὰ στελέχη τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ δευτέρα βάσις εἶναι, ὅτι ἡ ἐκποίησις καὶ ἡ διάθεσις ἀνατίθεται εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητήν. Αἱ ἀποφάσεις καὶ τῶν πλημμελῶς ὀργανουμένων διοικητικῶν συμβουλίων μηδαμινὴν θὰ ἔχουν ἀξίαν. Τὰ πάντα παραδίδονται εἰς τὸν ἑκάστοτε Γενικὸν Διοικητήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀποκεντρώσεως, ὅταν παρετήρησα εἰς αὐτὸν ὅτι ἡ διατήρησις τῶν γενικῶν διοικήσεων δημιουργεῖ σύγχυσιν, ἐφόσον τὰ δικαιώματά του δίδονται εἰς τοὺς Νομάρχας, ἔλεγεν ὅτι θὰ καταργηθοῦν αἱ Γενικαὶ Διοικήσεις, ἀλλὰ μ’ ὅλα ταῦτα οἱ Γενικοὶ Διοικηταὶ διατηροῦνται καὶ διὰ τοῦ Α.Ν. αὐτοῦ οἱ Γενικοὶ Διοικηταὶ γίνονται ὄργανα κομματικά. Νομίζω, ὅτι ὑπῆρχεν ὑποχρέωσις νὰ ἐκτελεσθῇ ὁ νόμος περὶ καταργήσεως τῶν Γενικῶν Διοικήσεων. Καταλήγων λέγω, ὅτι ἡ περιουσία τῶν Ἐφεδρικῶν Ταμείων Κρήτης μὲ τὸν πραξικοπηματικὸν αὐτὸν νόμον γίνεται κομματικὸν φέουδον καὶ διαμαρτύρομαι ἐντονώτατα δι’ αὐτό.

§136Ε. ΚΟΘΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς παρὰ τῷ Πρωθυπουργῷ). Νὰ μᾶς διαβάσητε μίαν διάταξιν βάσει τῆς ὁποίας γίνεται κομματικὸν φέουδον.

§137Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα. Πρέπει ἐν τῷ μεταξὺ ν’ ἀνασταλῇ ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου αὐτοῦ. Δὲν πρόκειται περὶ παρονυχίδος, ἀλλὰ περὶ περιουσίας 300 δισεκατομμυρίων. Τί λέγει ὁ νόμος αὐτός; «........... (Ἀναγινώσκει)....».

§138Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι ὁ νέος νόμος δὲν μεταβάλλει τὸ παλαιὸν καθεστὼς καὶ σεῖς ἔτσι τὸν ἐφηρμόσατε ὅταν εἶσθε Γενικὸς Διοικητής.

§139Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ νέον νομοθέτημα δὲν εἶναι εὐπρεπές. Ἀπολύετε ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους, δημιουργεῖτε νέας θέσεις, ὁ κ. Κοθρῆς μεταφέρει τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ ἀνυπάρκτου ταμείου Σητείας εἰς τὰ ἄλλα ταμεῖα τῆς Κρήτης. Μεταβάλλετε τὰ Διοικητικὰ Συμβούλια. Ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους γέμει προσωπικῶν διατάξεων καὶ ἡ περιουσία τῶν ἐφεδρ. ταμείων διατίθεται ἄνευ ἐλευθέρων δημοπρασιῶν. Αὐτὰ ὅλα εἶναι πράγματα ποὺ δὲν στέκουν. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ διατάξητε τὴν ἀναστολὴν τοῦ νόμου αὐτοῦ, μέχρις ὅτου συνέλθῃ ἐκ νέου ἡ Βουλή, ὅπερ ἐζήτησα καὶ ἀπὸ τοὺς κ. κ. Κοθρῆν καὶ Μητσοτάκην. Διατὶ νὰ μεταβληθῇ δι’ Α.Ν. ἕνας νόμος ποὺ ἰσχύει 30 ὁλόκληρα χρόνια; Εἶναι ζήτημα ἀξιοπρεπείας διὰ τὸ Σῶμα. Δὲν πρέπει νὰ γίνεται χρῆσις τοῦ Α.Ν. κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Κάμνω ἔκκλησιν καὶ πάλιν πρὸς ὑμᾶς κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀναστείλητε τὴν ἰσχὺν τοῦ Α.Ν. αὐτοῦ ὅστις πρόκειται νὰ δημιουργήσῃ τόσας καὶ τόσας ἀνωμαλίας δεδομένου, ὅτι πρόκειται περὶ κολοσσιαίας περιουσίας, ἀφοῦ ἡ προπολεμικὴ ἀξία τῆς ἐφεδρικῆς περιουσίας ὑπερβαίνει τὰ 100 ἑκατομμύρια καὶ ἡ σημερινὴ ἀνέρχεται τὰ τριακόσια δισεκατομμύρια (300.000.000.000). Νομίζω, ὅτι ἕνα τόσεν ζωτικὸν ζήτημα δὲν ἔπρεπε καὶ δὲν πρέπει νὰ λυθῇ πραξικοπηματικῶς, ὡς ἐπιχειρεῖται, χωρὶς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ γνώμη τοῦ ἐφεδρικοῦ κόσμου καὶ χωρὶς νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ γνῶμαι τῶν Κρητῶν Βουλευτῶν. Νομίζω ὅτι οἱ κ. κ. Μητσοτάκης καὶ Κοθρῆς, ἀλλὰ καὶ ὑμεῖς κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε, ὅτι καθ’ ὅλην τὴν τετραετίαν ὅλα τὰ μεγάλα ζητήματα τῆς Κρήτης ἐλύοντο κατόπιν συσκέψεως τῶν Κρητῶν βουλευτῶν. Καὶ ἐνθυμεῖσθε τὸν νόμον «περὶ ἀμνηστίας», τὰ ζητήματα τοῦ ἐλαίου, τῆς σταφίδος καὶ τόσα ἄλλα ζητήματα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἤκουε πάντοτε τὰς γνώμας τῶν Κρητῶν Βουλευτῶν. Διατὶ τώρα μᾶς ἀγνοεῖτε; Δι’ ἐμὲ αἱ αὐθαιρεσίαι σας εἶναι ἀπαράδεκτοι. Καὶ ὀφείλετε καὶ τὴν γνώμην τοῦ ἐφεδρικοῦ κόσμου καὶ τὰς ἀπόψεις τῶν Κρητῶν Βουλευτῶν νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει, διότι ἡ ἐφεδρικὴ περιουσία δὲν δύναται νὰ γίνῃ, ἐπαναλαμβάνω, κομματικόν σας φέουδον, καὶ μάλιστα εἰς τὰς παραμονὰς ἐκλογῶν.

§140Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀπευθύνεσθε ἐπανειλημμένως πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἀναστολὴν τοῦ Α.Ν. καὶ αὐτὸς δὲν σᾶς ἀπαντᾷ, ὅπερ σημαίνει, ὅτι καλύπτει τὸν ἀναγκαστικὸν αὐτὸν νόμον. Κατ’ ἀκολουθίαν δὲν πρέπει νὰ ἐπιμένετε.

§141Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Σταματῶ κ. Πρόεδρε, καὶ δι’ ὅσων εἶπον σκοπὸν εἶχον νὰ δικαιολογήσω τὴν ἀντίθεσίν μου διὰ τὴν ζητουμένην διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις κακῶς ποιεῖται χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκδόσεως ἀναγκαστικῶν νόμων, ἐκδίδουσα τοιούτους καὶ ὅταν δὲν συντρέχουσι, ἐπειγούσης ἀνάγκης καὶ σπουδαιότητος περιπτώσεις.

§142Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΔΗΣ. Διατυπώνω τὴν ἑξῆς παράκλησιν. Νὰ γίνῃ μιὰ ἐπανεξέτασις τοῦ θέματος ἀπὸ τοὺς Κρῆτας βουλευτάς.

§143Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν εἶναι θέμα αὐτὸ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ ἀπόψε.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Λαντζούνης ἔχει τὸν λόγον.

§145Δ. ΛΑΝΤΖΟΥΝΗΣ. Ἡ πρότασις τῆς Κυβερνήσεως περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος μέχρι 25 Ἰουνίου εἶναι αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἀντισυνταγματικὴ καὶ συνεπῶς συμφωνῶ μὲ ἐκείνους οἵτινες ὑπεστήριξαν τὴν ἀντισυνταγματικότητα τῆς προτάσεως τῆς Κυβερνήσεως. Συγχρόνως ἡ πρότασις αὕτη εἶναι Κοινοβουλευτικῶς καὶ πολιτικῶς ἀπαράδεκτος. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναβολὴν ἢ διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ δικαίωμα τῆς Βουλῆς νὰ ἀποφασίσῃ, πλὴν ὅμως πολιτικῶς ἡ πρότασις εἶναι ἀπαράδεκτος, διότι δὲν ὑπάρχει σοβαρὰ δικαιολογία ποὺ νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν καὶ ἐμένα, διότι ὁμολογῶ ὅτι ἐκ τῶν ἀγορεύσεων τῶν κ.κ. Προέδρου καὶ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἠδυνήθην νὰ πεισθῶ, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Τοὐναντίον ὑπάρχουν πολλὰ ἐπιχειρήματα ποὺ μὲ πείθουν, ὅτι πρέπει νὰ ἀντιταχθῶ εἰς τὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν ὑπάρχει λόγος ποὺ νὰ δικαιολογῇ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογηθῶμεν εἰς τὸν λαὸν διὰ τὰς 2 διακοπὰς τῶν 40 ἡμερῶν ἑκάστη. Ἦτο ἀντισυνταγματικὴ ἡ ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως τῆς 3 Μαΐου, ἀλλ’ εὐτυχῶς ποὺ διεῖδε τὸ σφάλμα της καὶ ἀνέκρουσε πρύμναν, δηλαδὴ νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος διὰ διατάγματος. Ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς εἶναι ὀρθή, ἡ ἀπόπειρα ὅμως τῆς 3ης Μαΐου ἦτο ἀντισυνταγματική. Ἰδιαιτέρως τὴν ἐποχὴν αὐτὴν ἐπιβάλλεται ἡ ὕπαρξις τῆς Βουλῆς, ὁπότε θὰ ἐπεκταθῇ στὸ Ι.Κ.Α. καὶ εἰς τοὺς ἀγρότας καὶ πρέπει νὰ ἐκδοθοῦν διάφοροι γενικοὶ νόμοι θίγοντες σοβαρὰ θέματα. Ὅλα αὐτὰ τὰ θέματα πρέπει νὰ ἔλθουν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ αὐτὴ νὰ ἀποφανθῇ ἀκριβῶς καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ προτεινομένη διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ συνεχίσῃ τὰς ἐργασίας της καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἡ Κυβέρνησις νὰ καταρτίσῃ τὸν προϋπολογισμόν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, μὲ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς ἐκλογάς, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι τὸ πλειοψηφικὸν ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἐγὼ προσωπικῶς ἀνέκαθεν εἶμαι τεταγμένος. Καὶ ἄλλοτε, τὸ 1946, πρὸ τῶν ἐκλογῶν εἶχον δηλώσει καὶ εἶχα δημοσιεύσει τὰς ἀντιλήψεις μου, ὅτι μόνον διὰ τοῦ πλειοψηφικοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἰσχυρὰς Κυβερνήσεις. Ἔτι μᾶλλον ὑπὸ τὰς σημερινὰς δυσκόλους περιστάσεις τὰς ὁποίας διέρχεται ἡ Πατρίς. Ὁ διεθνὴς ὁρίζων εἶναι σκοτεινὸς καὶ ἐπιβάλλεται νὰ ὑπάρξῃ κυβερνητικὴ σταθερότης, τὴν ὁποίαν οὐδέποτε εἴχομεν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Καὶ τὴν κυβερνητικὴν αὐτὴν σταθερότητα θὰ μᾶς δώσῃ μόνον τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Καλαντζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§147Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Ἐὰν ἐζήτησα νὰ ὁμιλήσω, δὲν τὸ ἔπραξα διὰ νὰ ἀπασχολήσω τὸ Σῶμα, ὁμιλῶν ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς Κυβερνήσεως, περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Πολλῷ μᾶλλον διότι τὰς ἀπόψεις ἡμῶν διηρμήνευσεν ὁ Ἀρχηγός μας κ. Κανελλόπουλος. Θὰ μᾶς ἐπιτραπῇ ὅμως, διὰ τὸ ἐνδεχόμενον τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος—μολονότι ἐλπίζομεν, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ υἱοθετήσῃ τὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως—νὰ φέρωμεν ἐνώπιον τοῦ Σώματος τὸ γνωστὸν θέμα τῆς διακοπῆς τῆς στεγάσεως τῶν συμμοριοπλήκτων. Ὑποχρεοῦμαι ἀπόψε νὰ κάμω τὴν παρέκβασιν αὐτὴν καὶ νὰ ὑποβάλω τὴν παράκλησιν, πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, ἐάν, τὰ ὅσα ἐξήγγειλε πρὸ μηνὸς περὶ ἐξασφαλίσεως ἐκ τῆς προσθέτου Ἀμερικανικῆς Βοηθείας σημαντικοῦ ποσοῦ διὰ τὴν συνέχισιν τῆς στεγάσεως, τῆς διακοπείσης πρὸ ἑξαμήνου, θὰ πραγματοποιηθοῦν. Ὁ κόσμος αὐτὸς εὑρίσκεται εἰς κατάστασιν συνεχοῦς ἀγωνίας καὶ στρέφομαι πρὸς ὑμᾶς κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ δώσητε πληροφορίας ἐπὶ τοῦ κρισίμου τούτου προβλήματος.

§148Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Τὸ θέμα πράγματι εἶναι σοβαρώτατον καὶ ἀπησχόλησε ἐπανειλημμένως τὴν Βουλήν. Εἶναι γνωστὸν πόσην προσπάθειαν κατέβαλεν ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος διὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὰ θύματα τοῦ συμμοριτισμοῦ, ὑπερβᾶσα, μάλιστα καὶ τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα προεβλέποντο ἐκ τοῦ προγράμματος τῆς βοηθείας. Συνέπεια τούτου ὑπῆρξε καὶ ἡ καθυστέρησις. Σᾶς ἀναγγέλλω ἤδη ὅτι ἐζητήθησαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ 45 δισεκατομμύρια πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ ἐγκριθοῦν ἐντὸς τῶν προσεχῶν ἡμερῶν, ὁπότε θὰ συνεχισθῇ μὲ ταχὺν ρυθμὸν τὸ ἔργον τῆς στεγάσεως τῶν συμμοριοπλήκτων.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Παπαδόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§150Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, κατὰ κόρον διετυπώθησαν ἀπὸ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων καὶ ἀπὸ ὅλους τοὺς ὁμιλήσαντας συναδέλφους, διάφοροι ἀπόψεις σχετικῶς μὲ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ θὰ διακόψωμεν, εἴτε τὸ θέλομεν, εἴτε ὄχι, ἀφοῦ πρόκειται περὶ εἰλημμένης ἀποφάσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία διαθέτει τὴν πλειοψηφίαν ὑποστηριζομένη καὶ ὑπὸ τῆς ΕΠΕΚ. Διακόπτομεν ὅμως χωρὶς οἱ οὐσιαστικώτεροι νόμοι νὰ ἔχουν ψηφισθῆ. Δὲν ἔχομεν ἀσχοληθῆ οὔτε μὲ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων, οὔτε μὲ τὴν προστασίαν τῶν πολεμιστῶν. Τὰ καπνὰ τῶν παραγωγῶν δὲν ἀγοράζονται καὶ ἡ πριμοδότησις ἐσταμάτησε καὶ τὸ ἐθνικὸν τοῦτο προϊὸν κινδυνεύει. Κάθε ἀνάγκη θεραπεύεται ἀπὸ τὸ Σχέδιον Μάρσαλ καὶ μόνον διὰ τὴν ὕπαιθρον δὲν ἔγινε τίποτε, διὰ τὴν ὕπαιθρον ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς ἀθλίαν κατάστασιν ἀπὸ πάσης ἀπόψεως. Ἐλέχθη ὅτι καταργοῦνται αἱ Γενικαὶ Διοικήσεις, ἀλλὰ δὲν κατηργήθησαν. Ἀλλὰ ἀπὸ τῆς 28 Φεβρουαρίου καὶ ἐντεῦθεν δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ Ὑπουργὸς Βορείου Ἑλλάδος διότι δὲν ὡρκίσθη μὲ τὸ κλιμάκιον τῶν νέων Ὑπουργῶν. Κατ’ ἐμὲ ὁ Ὑπουργὸς Βορείου Ἑλλάδος δὲν εἶναι Ὑπουργός, ἀλλὰ τέως Ὑπουργός, καὶ αἱ πράξεις καὶ ἀποφάσεις του δὲν εἶναι νόμιμοι καὶ ἔγκυροι καὶ ἀπορῶ πῶς οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖ καὶ ὁ λαὸς πειθαρχοῦν εἰς τὰς ἀποφάσεις του. Νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἐὰν ἔχουν καταργηθῆ αἱ Γενικαὶ Διοικήσεις ἢ ὄχι. Ἐὰν εἴμεθα χώρα Κάφρων νὰ τὸ γνωρίζομεν. Οἱ Γενικοὶ Διοικηταὶ ὅ,τι θέλουν κάμουν καὶ ὅ,τι θέλουν ἀποφασίζουν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς Βορείου Ἑλλάδος εἶναι Ὑπουργός....

§151Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Βορ. Ἑλλάδος). Καὶ θὰ εἶμαι.

§152Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ τὸ «ζόρι» ἠμπορεῖτε νὰ εἶσθε. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει εἴπει ὅτι θὰ πέσῃ ὑπὸ τὰ ἐρείπια τῆς Βορείου Ἑλλάδος. Φαίνεται ὅτι θὰ τὸ κατορθώσῃ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν ὁποῖον ἐκτιμῶ, νὰ θέση ἕνα τέρμα εἰς τὸ δρᾶμα τοῦ λαοῦ τῆς Βορείου Ἑλλάδος.

§153Α. ΜΠΙΚΑΚΗΣ. Θὰ ἤθελα, κ. Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον καταλήγει τὸ ζήτημα εἰς νομοθέτησιν δι’ Α. Ν., εἰ δυνατόν, νὰ ἀπεκλείετο τῆς περιοχῆς τῶν Α. Ν. ἕνας νόμος ὁ ὁποῖος ἀπειλεῖται νὰ ἐκδοθῇ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Μεταφορῶν καὶ ὁ ὁποῖος ἔχει συνταράξει ὁλόκληρον τὴν κοινὴν γνώμην καὶ τὸν αὐτοκινητιστικὸν κόσμον. Ὁ νόμος δὲν εἶναι καθόλου δίκαιος. Προβλέπει τὴν καταστροφὴν τῶν συγκοινωνιῶν καὶ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν δικαιωμάτων τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ μακρὰ ἔτη ἀγωνίζονται σκληρῶς. Θὰ παρεκάλουν νὰ εἶχον μίαν ἀπάντησιν ἐπὶ τούτου, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν σκέπτεσθε καὶ τοῦτον τὸν νόμον νὰ τὸν ἐκδώσητε ὡς Ἀναγκαστικόν.

§154Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐδήλωσα πρὸς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν ὁμιλίαν μου, ὅτι θὰ κάμω χρῆσιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ μετὰ μεγάλης φειδοῦς καὶ μόνον εἰς περιπτώσεις ἐπειγούσης ἀνάγκης.

§155Α. ΜΠΙΚΑΚΗΣ. Περιλαμβάνεται καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὰς περιπτώσεις ἐπειγούσης ἀνάγκης;

§156Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς τὸ εἴπω αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, κατετέθη ἡ ἑξῆς δήλωσις ἐκ μέρους τοῦ βουλευτοῦ Κυκλάδων κ. Τιμ. Πάρρη:

ΔΗΛΩΣΙΣ

Ἐπειδὴ μεταξὺ τῶν νομοθετημάτων, ἐπιψήφισιν τῶν ὁποίων ἐπεδίωξεν ἡ Κυβέρνησις εἰς ἐπανειλημμένας συνεδριάσεις τοῦ Σώματος, πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν αὐτοῦ κατ’ Ἀπρίλιον ἐ. ἔ., θεωρήσασα αὐτὰ ὡς δῆθεν κατεπείγοντα περιλαμβάνεται καὶ τὸ σχέδιον νόμου «περὶ συστάσεως Ἐφετείου Ἀρχιπελάγους», τὸ ὁποῖον καὶ πάλιν ἐνεγράφη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ὡρίμων πρὸς συζήτησιν, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 15ης τρέχοντος, νομοσχεδίων, θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ὑπομνήσω ὅτι ἔχει κατατεθῆ εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς δήλωσις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ πεντήκοντα συναδέλφων δηλούντων ὅτι ἀντιτάσσονται εἰς τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου ὡς κατεπείγοντος καὶ ὅτι κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι ἐπιτρεπτὸν νὰ ἐπιχειρηθῇ ἐνδεχομένως ἡ συνεπαγομένη κατάργησιν τοῦ Ἐφετείου Αἰγαίου σύστασις Ἐφετείου Ἀρχιπελάγους κατὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς δι’ Ἀναγκαστικοῦ νόμου.

ΤΙΜ. ΠΑΡΡΗΣ

Βουλευτὴς Κυκλάδων Ἐξαντληθέντος τοῦ καταλόγου τῶν ἐγγεγραμμένων νὰ ὁμιλήσουν, ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς Κυβερνήσεως, περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, μέχρι τῆς 25ης Ἰουνίου θεωρεῖται περαιωμένη. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ ὥρα εἶναι ἀρκετὰ προκεχωρημένη, θέλετε νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν διὰ σήμερον τὸ ἀπόγευμα ὁπότε νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία;

§158ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 6ην μ. μ. τῆς σήμερον μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως, ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς Κυβερνήσεως, περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. (Ὥρα 1.10′ πρωϊνή).