1951.03.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 56η

Παρασκευὴ 9 Μαρτίου 1951

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 7 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Μποῦτος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεύς κ. Π. Λιαροῦτσος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ. λ. π...

§4Π. ΛΙΑΡΟΥΤΣΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Ἀττ)τίας κ. Δ. Παπασπύρου καταθέτει ἀναφορὰς ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Λεβαδείας καὶ Θηβῶν, διαμαρτυρομένων διὰ μελετωμένην κατάργησιν προστατευτικῶν διατάξεων νόμου 1487)50. Ὁ βουλευτὴς Ἀττ)τίας κ. Δ. Παπασπύρου καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Ἐργατοτεχνιτῶν Λίμνης Κωπαΐδος «ὁ Ἅγιος Νικόλαος», ζητοῦντος ὑπογραφὴν συλλογικῆς συμβάσεως καὶ λῆψιν στοιχειωδῶν προστατευτικῶν μέτρων ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν Κωπαΐδος. Οἱ βουλευταὶ Κερκύρας κ. κ. Θ. Δεσύλλας καὶ Σ. Βελλιανίτης καταθέτουν ἀναφορὰν ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Νομοῦ Κερκύρας διαμαρτυρομένων κατὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Α. Ν. 590)47 περὶ πωλήσεως σιγαρέττων κλπ.». Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Ἀγγελούσης καταθέτει ἀναφορὰν ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ Δυτικῆς Θράκης διαμαρτυρομένων κατὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Α. Ν. 590)47 «περὶ πωλήσεως σιγαρέττων κλπ.». Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τοῦ Συλλόγου Πολυτέκνων Χαλκίδος, διαμαρτυρομένου δι’ ἐπιβολὴν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν εἰς τέκνα πολυτέκνων. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδης, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Προσωπικοῦ ΟΤΕ Χαλκίδος, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μὴ κατάθεσιν εἰς τὴν Βουλὴν νόμων 1049)49 καὶ 1541)50 πρὸς κύρωσιν καὶ κατοχύρωσιν ὑπαλλήλων ὑπεραστικοῦ κλάδου ΟΤΕ. Ὁ βουλευτὴς Αἰτ)νίας κ. Κ. Τσιτσάρας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ ΚΤΕΛ Ἀγρινίου–Θέρμου–Ναυπάκτου –Μεσολογγίου–Πατρῶν καὶ τοῦ Προέδρου τοῦ Συλλόγου ὑπεραστικῶν συγκοινωνιῶν Ἀγρινίου διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ παραχώρησιν τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς γραμμῆς Ἀγρινίου Ἀθηνῶν εἰς τὰ ΚΤΕΛ Αἰτ)νίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἀργ)θίας κ. Κ. Παπακωνσταντίνου καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Πολυτέκνων Νεμέας διαμαρτυρομένων διὰ τὰς διατάξεις εἰς βάρος τῶν πολυτέκνων τοῦ Α. Ν. 1556)50 καὶ ζητοῦντος ἀναστολὴν τῆς ἐφαρμογῆς των. Οἱ βουλευταὶ Τρικκάλων κ. κ. Ν. Ἔξαρχος καὶ Η. Παπαθανασιάδης καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου πολυτέκνων Τρικάλων, διαμαρτυρομένου διὰ τὰς διατάξεις εἰς βάρος τῶν πολυτέκνων τοῦ Α. Ν. 1556)50 καὶ ζητοῦντος ἀναστολὴν τῆς ἐφαρμογῆς των. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Μ. Στεφανίδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Χαλκιδέων ζητοῦντος ἄμεσον λῆψιν μέτρων ἀποτροπῆς κινδύνου διακοπῆς ἠλεκτροφωτισμοῦ πόλεως Χαλκίδος. Ὁ βουλευτὴς Ἡρακλείου Κρήτης κ. Γ. Ἀνδρουλακάκης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου ἀναπήρων Ἀξιωματικῶν Κρήτης (Νόμος 362, 2688 καὶ 5169) ζητοῦντος ἄμεσον ὑπαγωγὴν των εἰς εὐεργετικὰς διατάξεις συνταξιοδοτικοῦ κώδικος. Ὁ βουλευτὴς Ἡρακλείου Κρήτης κ. Γ. Ἀνδρουλακάκης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου ὑπαλλήλων Δήμου Ἡρακλείου ζητοῦντος ὅπως προστεθῇ σχετικὴ διάταξις εἰς τὴν παράγρ. 3 τοῦ ἄρθρου 64 τοῦ κώδικος Δημοτικῶν ὑπαλλήλων δι’ ἧς νὰ ληφθῇ μέριμνα διὰ τοὺς νῦν ὑπηρετοῦντας Δημοτικοὺς ὑπαλλήλους, ὥστε οὗτοι κατόπιν γνωμοδοτήσεως τῶν οἰκείων ὑπηρεσιακῶν Συμβουλίων νὰ καταλάβουν τοὺς ἀντιστοίχους βαθμοὺς τοὺς ὁποίους θὰ καταλάβουν οἱ νῦν εἰσερχόμενοι Δημοτικοὶ ὑπάλληλοι ἀναλόγως τῶν ἐτῶν ὑπηρεσίας κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Ἀττ)τίας κ. Ν. Μπουραντᾶς καταθέτει ἀναφορὰν ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Θηβῶν διαμαρτυρομένων κατὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Α. Ν. 590)47 «περὶ πωλήσεως σιγαρέττων κ.λ.π.». Ὁ βουλευτὴς Ἀττικ)τίας κ. Δ. Βουρδουμπᾶς καταθέτει ἀναφορὰς τοῦ Ἀναγκαστικοῦ Ἀμπελουργικοῦ Συνεταιρισμοῦ Μεγάρων καὶ Πελλήνης διαμαρτυρομένων διὰ μελετωμένην χορήγησιν δανείου 600.000 δολλαρίων εἰς Φίξ. Ὁ βουλευτὴς Ἀρκαδίας κ. Ι. Μαρινᾶκος καταθέτει ἀναφορὰν ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Ἀρκαδίας διαμαρτυρομένων κατὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Α. Ν. 590)47 «περὶ πωλήσεως σιγαρέττων». Ὁ βουλευτὴς Σάμου κ. Γ. Τσαντήρης, καταθέτει ἀναφορὰς τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος καὶ τοῦ Γεωργικοῦ Συν)σμοῦ Ἁγίου Κηρύκου ζητούντων ἄμεσον ἀποπεράτωσιν τεχνικῶν ἔργων ἐθνικῆς ὁδοῦ ἐπὶ χειμάρρου διερχομένου ἀνατολικῶς τῆς πόλεως Ἁγίου Κηρύκου πρὸς ἀποσόβησιν ζημιῶν ἐκ τῶν θυελλῶν κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Πρεβέζης καὶ Ἄρτης κ. Χ. Ρῖζος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δασικοῦ Προσωπικοῦ τοῦ Δασαρχείου Ἄρτης ζητοῦντος ἄμεσον διαβάθμισιν τοῦ Δασικοῦ Προσωπικοῦ. Ὁ βουλευτὴς Ἀργολιδοκορινθίας κ. Κ. Παπακωνσταντίνου καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ ἐμπορικοῦ Συλλόγου Κιάτου ζητοῦντος ἄμεσον χορήγησιν καλλιεργητικοῦ δανείου, λιπασμάτων καὶ γεωργικῶν φαρμάκων εἰς ἐμπόρους κτηματίας κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Γ. Ζάρας καταθέτει ἀναφορὰν αὐτοκινητιστῶν μικρῶν αὐτοκινήτων Τριφυλλίας ζητούντων ἀντικατάστασιν τῶν μικρῶν αὐτοκινήτων τῶν διὰ λεωφορείων κλπ. Ὁ βουλευτὴς Θεσ)νίκης κ. Α. Κωστόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν ἀποστράτων ὁπλιτῶν Χωρ)κῆς Ἑλλάδος ζητούντων ἐπαναφορὰν των εἰς τὸ Σῶμα Χωρ)κῆς καὶ ὅπως θεωρηθῇ ὁ ἐκτὸς ὑπηρεσίας χρόνος ὡς τοιοῦτος πραγματικῆς ἐν τῷ σώματι ὑπηρεσίας κλπ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς καὶ Νήσων κ. Δ. Ντάγκας καταθέτει ἀναφορὰν αὐτοκινητιστῶν μικρῶν αὐτοκινήτων Τριφυλλίας ζητούντων ἀντικατάστασιν τῶν μικρῶν αὐτοκινήτων των διὰ λεωφορείων κ.λπ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς καὶ Νήσων κ. Δ. Ντάγκας καταθέτει ἀναφορὰν Συν)σμοῦ ἐκμεταλλεύσεως αὐτοκινήτων μισθωτῶν αὐτοκινητιστῶν Πειραιῶς, ζητούντων ἄμεσον χορήγησιν εἰς τὸν ἐν λόγῳ Συν)σμὸν 50 ἀδειῶν λειτουργίας ἀστικῶν καὶ ὑπεραστικῶν λεωφορείων πρὸς χρῆσιν τῶν μελῶν του. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Θ. Τσάτσος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Ἰδιοκτητῶν Φορτηγίδων, Μοτοσυκλεττῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, ζητοῦντος ἄμεσον ψήφισιν νόμου δι’ οὗ νὰ ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ κατόχους τρικύκλων φορτηγῶν αὐτοκινήτων ἡ ἐλευθέρα κυκλοφορία καὶ ἡ διενέργεια μεταφορῶν ἐπί κομίστρῳ, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τοῦ ἐφοδιασμοῦ αὐτῶν δι’ ἀδείας κυκλοφορίας δημοσίας χρήσεως παρὰ τοῦ Ὑπουργείου Μεταφορῶν κλπ. Ἀπαντήσεις τῶν διαφόρων Ὑπουργείων ἐπὶ ἐρωτήσεων κ. κ. βουλευτῶν. Ι. Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 122 ἐρωτήματος τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Ἀνδρουλακάκη λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι. Λόγῳ τῆς καταστροφῆς ἣν ὑπέστη ἡ Νῆσος Κρήτη κατὰ τὴν κατοχὴν καὶ προσφάτως ἐκ τοῦ ἀνταρτοπολέμου διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 37044)23.2.51 ἐγγράφου του πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπρότεινε τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν ὀφειλετῶν τῶν περιφερειῶν τῶν Οἰκονομικῶν Ἐφορειῶν: 1) Αʹ Ἡρακλείου, 2) Βʹ Ἡρακλείου, 3) Αʹ Χανίων 4) Β Χανίων, 5) Ἱεραπέτρας, 6) Κισσάμου, 7) Μεραμβέλου, 8) Μεσσαρᾶς, 9) Μυλοποτάμου, 10) Λασηθίου, 11) Ρεθύμνης, 12) Σητείας, 13) Σφακίων, ἐκ τῶν προσαυξήσεων ἐκπροθέσμου καταβολῆς φόρων. α) Οἰκοδομῶν, β) γαιῶν, γ) Ἐπιτηδεύματος, δ) οἴνου τῶν οἰκονομικῶν ἐτῶν 1947–1948 καὶ 1948–1949 ἔστω καὶ ἐὰν οὗτοι ἐβεβαιώθησαν εἰς μετέπειτα τῶν ἐτῶν 1947–1948 καὶ 1948–1949 οἰκονομικὰ ἔτη. Πρὸς τούτοις γνωρίζομεν ὅτι χορήγησις ὁμαδικῶν διευκολύνσεων, τμηματικῆς καταβολῆς χρεῶν ἢ ἀναστολῆς εἰσπράξεως τούτων δὲν προβλέπεται ὑπὸ τῆς κειμένης νομοθεσίας. Ἐὰν ὅμως ὀφειλέτης τις εὑρίσκεται εἰς πραγματικὴν ἀδυναμίαν καταβολῆς τοῦ πρὸς τὸ Δημόσιον χρέους του δύναται νὰ ὑποβάλῃ μέσῳ τοῦ ταμείου αἴτησιν ἐπὶ τῆς ὁποίας ἁρμοδία ἵνα ἀποφανθῇ τυγχάνει ἡ παρ’ ἡμῖν Ἐπιτροπὴ τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ νόμου 5940.

Ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς

Α. ΚΑΡΑΚΑΤΣΑΝΗΣ.

ΙΙ. Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Α) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 342 (Η.Δ.Ε. τῆς 12.2.51 ἀριθ. βιβλ. ἐρωτ. 129)5.2.51) ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Κουτσοπετάλου. Ἐν συνεχείᾳ τοῦ ἀπαλλοτριωθέντος χώρου τοῦ Ἀεροδρομίου Ἐλευσῖνος ἐγένετο δυνάμει τῆς ὑπ’ ἀριθ. 75661)8085 τῆς 16.12.50 ἀποφάσεως Ὑπουργοῦ Ἀεροπορίας προτάσει τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Ἀεροπορίας ἐπίταξις χώρου 220 στρέμμ. περίπου διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ διαδρόμου προσγειώσεως. Εἰς τὰ συνταγέντα πρωτόκολλα ἐπιτάξεως ἀνεγράφησαν ἅπαντα τὰ ὑπάρχοντα κτίσματα, ἐγκαταστάσεις, δένδρα καὶ φυτεῖαι ἑκάστης ἰδιοκτησίας. Τὰ πρωτόκολλα ἐπιτάξεως διεβιβάσθησαν συμφώνως τῷ κώδικι περὶ ἐπιτάξεων εἰς τὸ Διοικητικὸν Δικαστήριον Ἀεροπορικῶν ἐπιτάξεων, ἵνα προβῇ εἰς τὸν καθορισμὸν τῆς καταβλητέας ἀποζημιώσεως. Συνεστήθη εἰς τὸν Πρόεδρον τοῦ Διοικητικοῦ Δικαστηρίου νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἔκδοσιν τῶν σχετικῶν ἀποφάσεων ἐπὶ τῷ τέλει τῆς ταχυτέρας καταβολῆς τῆς ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας. Καθ’ ἃς πληροφορίας ἔχομεν δὲν ὑφίσταται ζήτημα στεγάσεως δι’ οὐδένα τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν ἐπιταχθέντων κτισμάτων, καθ’ ὅσον ἅπαντες ἔχουσι τὰς κατοικίας των εἰς τὰς πλησίον πόλεις Ἐλευσῖνα, Ἀσπρόπυργον, Μάνδραν κλπ. Δι’ ἕνα μόνον ἰδιοκτήτην ὑφίσταται ζήτημα στεγάσεως παρ’ αὐτοῦ τῶν ἐν τῷ κτήματι ἀγελάδων καὶ διὰ τοῦτο δὲν διετάχθη εἰσέτι παρὰ τῆς ὑπηρεσίας ἐκκένωσις τοῦ οἰκήματος ἐν τῷ ὁποίῳ στεγάζονται αἱ ἀγελάδες.

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Δ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ

Β) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 181 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Ζάρα. 1) Δυνάμει τοῦ ἄρθρου 7. τοῦ Α. Ν. 971)49 «περὶ ἀπονομῆς ἠθικῶν ἀμοιβῶν εἰς τὰς Ἐθνικὰς Ἀνταρτικὰς Ὁμάδας καὶ Ἐθνικὰς Ὀργανώσεις Ἐσωτερικῆς Ἀντιστάσεως» ὡς οὗτος ἐκυρώθη διὰ τοῦ Ν.Δ. 1104)49 ὑπέβαλον αἰτήσεις μετὰ τῶν προβλεπομένων ὑπὸ τοῦ νόμου τούτου δικαιολογητικῶν διὰ τὴν ἀναγνώρισιν τῶν ἐθνικῶν ἀνταρτικῶν ὁμάδων Πελοποννήσου «Ἑλληνικὸς Στρατὸς» καὶ αὐτῶν ὡς Ἀρχηγῶν τοῦ Ε.Σ. ὁ ὑποστράτηγος ἐ.ἀ. Γιαννακόπουλος Ἀθαν. καὶ ὁ ταξίαρχος Τσαρούχης Ἰωάννης. 2. Ἡ κατὰ τὸν νόμον Ἐπιτροπὴ ἐξετάσασα τὰς ὡς ἄνω αἰτήσεις δὲν ἀνεγνώρισε τούτους ὡς Ἀρχηγοὺς διὰ τοὺς κάτωθι λόγους: α) Τὸν μὲν ταξίαρχον Τσαρούχην Ἰωάννην διότι δὲν ἦτο οὗτος Ἀρχηγὸς τοῦ Ε.Σ. ἀλλ’ ὁ ὑποστράτηγος ἐ.ἀ. Γιαννακόπουλος Ἀθαν. β) Τὸν δὲ ὑποστράτηγον ἐ.ἀ. Γιαννακόπουλον Ἀθαν. διότι δὲν συνέχισε τὸν ἀγῶνα ἐθνικῶς μέχρι τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς χώρας ὡς ὁ νόμος ὁρίζει (ἐδάφ. α καὶ β τῆς παραγράφου 2 τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ἐν λόγῳ Α. Ν.).

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Δ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ.

γ) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 47)Η.Δ.Ε. τῆς 26 Φεβρουαρίου 1951 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Β. Βύζα. Ὁ ἐν τῇ ἐρωτήσει τοῦ ἀξιοτίμου κ. βουλευτοῦ διαλαμβανόμενος ἀνώτερος ὑπάλληλος τῆς Κρατικῆς Ὑπηρεσίας Πολιτικῆς Ἀεροπορίας παρευρίσκετο πράγματι τυχαίως, οὐχὶ εἰς μυστικῶς λειτουργοῦσαν χαρτοπαικτικὴν λέσχην, ἀλλ’ εἰς φιλικὴν οἰκογενειακὴν συγκέντρωσιν ἐν τῇ οἰκίᾳ γνωστοῦ μέλους τῆς Ἀθηναϊκῆς Κοινωνίας ἔνθα ἔλαβε χώραν καὶ μικρὰ χαρτοπαιξία. Κατὰ τῆς δικαστικῆς ἀποφάσεως διὰ τῆς ὁποίας ἐπεβλήθη εἰς τὸν ἐν λόγῳ ἐφέσιμος, τῇ αἰτήσει του, ποινή, ἠσκήθη ἔφεσις μὴ ἐκδικασθεῖσα εἰσέτι. Ὁ ἀνωτέρω οὐδεμίαν ἁρμοδιότητα οἰκονομικῆς διαχειρίσεως ἔχει, τυγχάνει δὲ παλαιός, γνωστότατος, δεδοκιμασμένης ἀξίας, καὶ ἐντιμότητος δημόσιος ὑπάλληλος καὶ ἀξιωματικὸς παρασχὼν ἐξαιρετικὰς ὑπηρεσίας εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτικὴν Ἀεροπορίαν.

Ὁ Ὑφυπουργὸς

Δ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ

III. Ὑπουργείου Συντονισμοῦ. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 150 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Στρατοῦ σχετικῶς μὲ τὰ μεγάλα ἁλίπεδα περιφερείας Μεσολογγίου. Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι εἰς τὸ καταρτισθὲν τριετὲς πρόγραμμα ἀνασυγκροτήσεως ἔχουν προβλεφθῆ αἱ ἀναγκαῖαι πιστώσεις διὰ τὴν ἀξιοποίησιν μεγάλων ἁλιπέδων τῆς χώρας. Ἐν τῷ μεταξὺ εἰς τὸ ἐγκεκριμένον πρόγραμμα ἀπὸ 1 Ἰουλίου 1950 μέχρι 30 Ἰουνίου 1951 ἔχουν περιληφθῆ ποσά: Δολ. 200.000 καί Δραχμ. 2.000.000.000 διὰ τὴν ἵδρυσιν εἰς τὴν περιφέρειαν Μεσολογγίου μεγάλης ἁλυκῆς δυναμένης ν’ ἀποδώσῃ ἐτησίως 150.000 τόννους ἅλατος δι’ ἐξαγωγήν. Τὴν σχετικὴν μελέτην ἔχει ἀναλάβει ὁ Ἀμερικανικὸς Οἶκος TERCUSON οὗτινος ἀναμένεται λίαν προσεχῶς ἡ ἔκθεσις. Μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς ὡς ἄνω μελέτης, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀπὸ συμφώνου μετὰ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς θὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν πραγματοποίησιν τοῦ ἔργου τούτου τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως

καὶ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ

Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ

IV. Ὑπουργείου Γεωργίας. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 153 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ταλιαδούρου. Τὸ ζήτημα τῆς ἱδρύσεως καταστήματος τῆς ΑΤΕ. εἰς τὴν κωμόπολιν τῶν Σοφάδων (Καρδίτσης) θέλομεν θέσει ὑπ’ ὄψει τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Τραπέζης, κατὰ τὴν ὑπ’ αὐτοῦ προσεχῆ συζήτησιν περὶ τῆς ἐνδεικνυομένης διαρθρώσεως τοῦ πλέγματος τῶν Περιφερειακῶν Ὑπηρεσιῶν μας, εἰς ἐκτέλεσιν ληφθείσης ἤδη σχετικῆς ἀποφάσεώς του. Πρὸς πληρεστέραν ἐν τῷ μεταξὺ ἐξυπηρέτησιν τοῦ ἐκεῖ Γεωργικοῦ πληθυσμοῦ ἐδώσαμεν ἐντολὴν εἰς τὸ Ὑπ)μα Καρδίτσης, ἵνα μεριμνᾷ καὶ ἔρχηται εἰς στενωτέραν ἐπαφὴν μετὰ τῆς ἐν ὄψει περιφερείας, διὰ κινητοῦ ἐξ ὑπαλλήλων τοῦ συνεργείου κατὰ τὰς περιόδους τῶν χορηγήσεων καὶ ἱδρύσαμεν ἐκ παραλλήλου εἰς Σοφάδες Κέντρον διαθέσεως Γεωργικῶν Ἐφοδίων. Μετὰ τιμῆς

Ὁ Ὑποδιοικητὴς

Σ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

Ὁ κ. Σ. Βενιζέλος (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Ἀμύνης) ἀποσύρει τὸ κατατεθὲν σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ διὰ τοῦ Ν. Δ. 1104)49 κυρωθέντος Α. Ν. 971)49 «περὶ ἀπονομῆς ἠθικῶν ἀμοιβῶν εἰς τὰς Ἐθνικὰς Ἀνταρτικὰς Ὁμάδας καὶ Ἐθνικὰς Ὀργανώσεις Ἐσωτερικῆς Ἀντιστάσεως». Ὁ κ. Η. Λαγάκος (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τρόπου ρυθμίσεως ἀτάκτων τινῶν δικαιοπραξιῶν ἐν Δωδεκανήσῳ καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Μουτζουρίδης καὶ Κ. Παπακωνσταντίνου, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως Εἰρηνοδικείου Ἁγίου Βλασίου Τριχωνίδος». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ζορμπᾶς, καταθέτει τροπολογίας ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων 1) «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων τινῶν ἀφορώντων εἰς τὰς Παιδαγωγικὰς Ἀκαδημίας καὶ τὴν Στοιχειώδη Ἐκπαίδευσιν» καὶ 2) «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως τῶν Ὑπουργῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐμπορίου ὅπως διὰ κοινῶν ἀποφάσεών των καθορίζωσι μηνιαίας παγίας ἐπὶ χορηγήσεις, διὰ τὰς δαπάνας λειτουργίας τῶν περιφερειακῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορίου, ὡς καὶ ἀγορὰς εἰδῶν δειγματοληψίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Παπασπύρου, Γ. Ἀνδρουλακάκης, Γ. Μπουρδάρας, Δ. Μπαρμπαλιᾶς, Γ. Γρηγορίου κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Α.Ν. ὑπ’ ἀριθ. 1557)50 «περὶ ἀπονομῆς πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν συντάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Σακελλαρίου καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἑνοποιήσεως τῶν Ταμείων Ἀλληλοβοηθείας Ἀξιωματικῶν καὶ Ὑπαξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ καὶ Λιμενικοῦ Σώματος κλπ.».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Στρᾶτος ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§6Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἔχῃ τίποτε διὰ τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως τῶν συμμοριοπλήκτων νὰ μᾶς τὸ ἀνακοινώσῃ. Καθὼς ἠξεύρετε, κ. Πρόεδρε, τὴν περασμένην φορὰν ποὺ ἐφέραμε τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, μᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ κάμῃ μία σύσκεψιν μὲ τοὺς ἁρμοδίους καὶ θὰ μᾶς ἀπαντήσῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ μέχρι σήμερον δὲν εἴχομεν καμμίαν ἀπάντησιν καὶ παρακαλῶ νὰ ἠξεύρωμε μήπως χρειάζεται νὰ ξανασυζητηθῇ τὸ ζήτημα.

§7Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρόεδρ. Κυβερνήσεως). Σύμφωνα μὲ τὴν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν ἔδωκα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, συνεκάλεσα μίαν σύσκεψιν μὲ τοὺς ἁρμοδίους τόσον ἀπὸ Ἑλληνικῆς πλευρᾶς ὅσον καὶ ἀπὸ Ἀμερικανικῆς, καὶ κατὰ τὴν σύσκεψιν αὐτὴν ἀπεφασίσθη ὅπως τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν τὸν τρόπον τῆς χρηματοδοτήσεως, πρὸς συνέχισιν τῆς στεγάσεως τῶν συμμοριοπλήκτων. Ἐναπόκειται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Συντονισμοῦ νὰ προέλθῃ εἰς τὰς καταλλήλους ἐνεργείας καὶ συνεννοήσεις μετὰ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, διὰ τὴν ἐξεύρεσιν τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον θὰ διατεθῇ πρὸς συνέχισιν τῆς στεγάσεως. Κατὰ συνέπειαν νομίζω ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ εἶναι ὁ μόνος ἁρμόδιος διὰ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τὶ ἐγένετο ἔκτοτε, διότι ἡ σύσκεψις ἔλαβε χώρα ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι τὴν περασμένην Τρίτην.

§8Ε. ΚΑΛΑΝΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει κατόπιν τῆς τοιαύτης δηλώσεως τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα καὶ νὰ παρακληθῇ εἰδοποιούμενος ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ παρίσταται πλέον ὡς ἁρμόδιος ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ κατὰ τὴν ἡμέραν τὴν τακτὴν διὰ διὰ νὰ πληροφορήσῃ τὸ Σῶμα.

§9Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὴν Δευτέραν δὲν εἶναι ἡμέρα συνεδριάσεως. Νὰ ὁρίσωμεν τὴν Τετάρτην καί νὰ παρακληθῇ ὅπως ἐπειγόντως ἔλθῃ.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

§11Α. ΖΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχον ζητήσει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. (Θόρυβος κωδωνοκρουσίαι).

§12Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσήλθομεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Σεῖς τὸ γνωρίζετε αὐτό. Ὁ κ. Σοφιανόπουλος ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθμ. 25 ἐρωτήσεως.

§14Δ. ΧΡΙΣΤΑΚΟΣ. Μετεβλήθη εἰς ἐπερώτησιν ἡ ἐρώτησις 25 διότι δὲν ὑπεβλήθησαν τὰ ἔγγραφα.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μπαρμπαλιᾶς ἐπὶ ἐρωτήσεώς του ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν Ὑπουργὸν Ἐθ. Ἀμύνης καὶ Οἰκονομικῶν σχετικῶς μὲ τὴν ἐπίταξιν τῶν ζώων καὶ τῶν ἀνδρῶν ἐπὶ μῆνας διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις Πελοποννήσου.

§16Δ. ΜΠΑΡΜΠΑΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὰς ἐκκαθαριστικὰς ἐπιχειρήσεις αἱ Ἐθνικαὶ Στρατιωτικαὶ Δυνάμεις ἐν Πελοποννήσῳ ἐπέταξαν ζῶα καὶ ἀνθρώπους διὰ τὰς ἀνάγκας αὐτῶν. Παρῆλθον 2 ἔτη ἀπὸ τότε καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ὑπέβαλον δικαιολογητικὰς καταστάσεις καὶ ἀποδείξεις καὶ δὲν ἀπεζημιώθησαν. Συγκεκριμένως διὰ τὰ τάγματα 75ον καὶ 61ον καὶ ἰδίᾳ εἰς τὴν περιοχὴν Γορτυνίας τὰς ἀποδείξεις παρέδωσα ὁ ἴδιος εἰς τὴν περιοχὴν Διοικήσεως Πελοποννήσου. Ἔκτοτε ὄχι μόνον δὲν ἀπεζημιώθησαν, ἀλλ’ ἐδόθη ἡ ἀπάντησις, ὅτι ὅσων παρουσιάσθησαν αἱ ἀποδείξεις ἐπληρώθησαν. Κύριε Πρόεδρε, τοῦτο δὲν εἶναι σωστόν, διότι ἔχομε μίαν πληροφορίαν, ὅτι παρουσιάσθησαν αἱ ἀποδείξεις καὶ τὰς παρέπεμψαν εἰς ἀνάκρισιν διὰ νὰ διαπιστωθῇ ἡ ἀλήθεια τῆς ἐπιτάξεως. Καὶ φαντασθεῖτε τὴν ταλαιπωρίαν τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν οἱ Λαγκαδιανοί. Συγκεκριμένως κ. Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐν Γερακίῳ, ἐνῷ ἠργάσθησαν περὶ τοὺς 15 ἐργάτας καταγόμενοι ἐκ Λαγκαδίου (καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ Λαγκαδιανοὶ περιέρχονται διαφόρους χώρας πρὸς ἐξεύρεσιν ἐργασίας), ἐκεῖ τοὺς εὑρῆκε τὸ τάγμα τὸ ὁποῖον τοὺς ἐπέταξεν. Ἡ Στρατιωτικὴ ὑπηρεσία εἰς ἀπάντησιν ὅλων αὐτῶν ἰσχυρίζεται ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν ἀνθρώπων ἦτο ἐθελουσία. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἐγκαταλείπουν τὰ σπίτια των καὶ λείπουν 2 μῆνες, εἶναι δυνατὸν νὰ προσφερθοῦν νὰ ἐργασθοῦν ἄνευ ἀποζημιώσεως; Ἀλλά, κ. Πρόεδρε, ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης λέγει ὅτι πρέπει νὰ ὑποβάλλουν αἰτήσεις καὶ δικαιολογητικά. Ἔκτοτε καὶ μέχρι τοῦ 1950 ἐξακολουθοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ ζητοῦν. Καὶ εἰς μίαν ἀπάντησιν τῆς Στρατιωτικῆς Ἀρχῆς λέγει:..... (ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος)... ὅτι ὑπέστησαν ζημίας.

§17Δ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφ. Ἐθν. Ἀμ.). Κύριε συνάδελφε, εὐθὺς ὡς ἐλήφθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἡ ἐρώτησίς σας, διετάξαμεν τὴν ἐνέργειαν ἀνακρίσεων. Ὁ ἐνεργήσας τὴν ἀνάκρισιν Ἀντισυνταγματάρχης ἐκθέτει ὅσα ἐν τῇ μακρᾷ ἀπαντήσει ἀναγράφονται Ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ δύναμαι νὰ τὴν ἐπαναλάβω ἐνταῦθα, ἂν καὶ νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι περιττόν.

§18ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν χρειάζεται κ. Ὑπουργέ.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μπαρμπαλιᾶς ἐπὶ ἐρωτήσεώς του ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν Ὑπουργὸν Προνοίας σχετικῶς μὲ αἴτησιν τῶν κατοίκων τῆς κοινότητος Ἐκκλησούλας Μεγαλουπόλεως αἰτουμένων τὴν λῆψιν τῶν ἀναγκαίων μέτρων πρὸς ἀποτροπὴν τῆς ἐκ τῆς ἀπειλουμένης καθιζήσεως τοῦ ἐδάφους καταστροφῆς τῶν οἰκιῶν τῆς κοινότητός των.

§20Δ. ΜΠΑΡΜΠΑΛΙΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, πρὸ ἐτῶν καὶ δὴ κατὰ τὴν κατοχὴν ἐσημειώθη ἡ πρώτη καθίζησις παρὰ τὴν Κοινότητα Ἐκκλησούλας Μεγαλουπόλεως μὲ ζημίας τῶν οἰκιῶν κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον σοβαρὰς. Κατὰ τὸ παρελθὸν ὅμως ἔτος ἐσημειώθη νέα καθίζησις μὲ κατάρρευσιν δέκα περίπου οἰκιῶν καὶ ζημίας πολλῶν ἄλλων ἐκ ρωγμῶν. Πλεῖστοι τῶν παθόντων ἐγκατέλειψαν τὸ χωρίον οἱ δὲ κάτοικοι δι’ ὑπομνήματός των πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ἀπὸ τῆς 1.7.50 ᾐτήσαντο τὴν λῆψιν τῶν ἐνδεικνυομένων μέτρων ἀλλὰ παρὰ ταῦτα οὐδεμιᾶς ἔτυχον ἀπαντήσεως. Καὶ διερωτῶμαι κύριε Ὑπουργέ, ἐὰν εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν δὲν ἐνεφανίσθη ἄμεσος καὶ ραγδαία ἡ κρατικὴ μέριμνα καὶ στοργή, πῶς πρέπει νὰ χαρακτηρισθῇ ἡ σιωπὴ τῶν κρατικῶν ὑπηρεσιῶν ἐπὶ τόσους μῆνας πρὸς τὸν κόσμον αὐτὸν ὅστις πιστεύω ὅτι ἀξίζει πάσης προσοχῆς καὶ προστασίας; Παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργέ, ὅπως διατάξητε τὴν ἄμεσον ἀποστολὴν γεωλόγου διὰ τὴν ἐξέτασιν τοῦ ἐδάφους καί τὴν παραμονὴν ἢ μὴ τῶν κατοίκων ἄνευ κινδύνου εἰς τὸ χωρίον ἄλλως νὰ ληφθῇ ἄμεσος πρόνοια διὰ τὴν ἐγκατάστασιν αὐτῶν εἰς ἀσφαλὲς πλησίον ἔδαφος καὶ τὴν ἐνίσχυσίν των διὰ μακροπροθέσμων δανείων καὶ παροχῆς οἰκοδομικῶν ὑλικῶν καὶ φορολογικῶν διευκολύνσεων.

§21Φ. ΖΑΪΜΗΣ. (Ὑπ. Προνοίας). Τὸ φαινόμενον, κύριοι συνάδελφοι, ὀλισθήσεων εἶναι συχνὸν ἐν Ἑλλάδι καὶ κατ’ ἔτος παρουσιάζονται πλεῖσται ὅσαι τοιαῦται περιπτώσεις. Δυστυχῶς εἰς τὸ σχετικὸν κεφάλαιον καὶ ἄρθρον τοῦ Προϋπολογισμοῦ δὲν ἔχει ἀναγραφῆ καμμία πίστωσις, παρ’ ὅλον ὅτι θὰ ἔπρεπε ὁπωσδήποτε νὰ ὑπάρχῃ ἔστω καὶ ἓν μικρὸν κονδύλιον τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνανεοῦται ἑκάστοτε ὁσάκις παρουσιάζεται περίπτωσις. Νομίζω ὅτι θὰ πρέπει, ἐὰν οἱ κ. συνάδελφοι εἶναι σύμφωνοι, νὰ ἐκφρασθῇ ἡ εὐχὴ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, ὅπως ἐπιληφθῇ τοῦ θέματος καὶ εὐαρεστηθῇ νὰ ἀναγράψῃ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν μίαν σχετικὴν πίστωσιν. Πέραν τούτου, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἀνοικοδομήσεως εἶναι ἀνίσχυρος νὰ ἐνεργήσῃ.

§22Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, μέλος τῆς ὁποίας ἀποτελεῖ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Γρηγορίου, ἐπὶ ἐρωτήσεώς του, ἀπευθυνομένης πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Συντονισμοῦ, σχετικῶς μὲ τὴν χορήγησιν ἐπαγγελματικῶν δανείων καὶ πιστώσεων εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Σάμου.

§24Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας ὅτι ἡ νῆσος Σάμος ἰδιαιτέρως ἔχει δοκιμασθῆ καὶ ἔχει ὑποστῆ οἰκονομικὴν καταστροφὴν μεγαλυτέραν πάσης ἄλλης περιφερείας τῆς χώρας. Πρέπει νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Σάμος παρήγαγεν ἄλλοτε 1½ ἑκατομ. ὀκάδας καπνοῦ καὶ ἤδη παράγει 200 χιλ. περίπου ὀκάδας μόνον. Ἄλλοτε ἐξῆγε τὰ κρασιά της εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ τώρα ἔχει νὰ ἐξαγάγῃ κρασιὰ ἀπὸ τὸ 1947, ἐξαιρέσει ὡρισμένων περιπτώσεων. Οἱ παραγωγοὶ ἀμείβονται διὰ τὸ ἑκατόλιτρον μὲ δραχμ. 8000 ὡς πρώτην δόσιν καὶ μὲ δραχμ. 25000 ὡς δευτέραν δόσιν διὰ τὸν παραδοθέντα οἶνον εἰς τὸν συνεταιρισμὸν ἐσοδείας 1947. Ἄλλοτε, προπολεμικῶς, ὑπῆρχον 45 βυρσοδεψεῖα τὰ ὁποῖα ἔκλεισαν καὶ ὑπάρχουν σήμερον μόνον 18 διότι πρό ἡμερῶν ἔκλεισαν ἕτερα τρία. Ὅλοι οἱ ἐπαγγελματίαι τῆς νήσου ἐπερίμεναν ὅτι θὰ τοὺς ἐδίδοντο ἐπαγγελματικὰ δάνεια. Παραδόξως ὅμως ἀπηγορεύθη ἀπὸ τὴν Νομισματικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἡ χορήγησις πιστώσεων ἐκ μέρους τῶν Τραπεζῶν. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ἐπεδείξατε ἐνδιαφέρον διὰ τὴν Σάμον, σᾶς γνωίζω ὅτι ἡ χορήγησις τῶν τραπεζιτικῶν πιστώσεων καὶ τῶν ἐπαγγελματικῶν δανείων δὲν εἶναι μόνον ζήτημα ποὺ ἐνδιαφέρει τὴν νῆσον οἰκονομικῶς, ἀλλὰ καὶ κοινωνικῶς Ἡ Σάμος ἐδοκιμάσθη σκληρῶς ἀπὸ τὸν κομμουνισμόν. Ἐπὶ 16 χιλ. ψήφων εἴχομεν 9 χιλ. ἀποχὰς περίπου τὸ 1946. Ὁ κόσμος αὐτὸς ἐπανῆλθεν εἰς τὴν ἀγκάλην τῆς Πατρίδος καὶ δὲν ἐπιτρέπεται μὲ τὴν δημιουργίαν τῆς ἀνεργίας νὰ τὸν στρέψωμε πάλιν πρὸς τὰ ἐκεῖ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τὸν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ σοβαρωτάτου τούτου θέματος καὶ νὰ δώσῃ μίαν λύσιν.

§25Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ (Ὑφ. Οἰκον.). Τὸ θέμα τῶν ἐπαγγελματικῶν δανείων μελετᾶται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἑνιαίως δι’ ὁλόκληρον τὴν χώραν. Εἶναι ἕνα θέμα τοῦ ὁποίου τὴν σημασίαν ὄντως ἀναγνωρίζομεν· ἐλπίζω δὲ ὅτι συντόμως θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἐξαγγείλωμεν σχετικὰς ἀποφάσεις. Φυσικὰ κατὰ τὴν λῆψιν τῶν ἀποφάσεων θὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν αἱ περιφέρειαι αἱ ὁποῖαι ἰδιαιτέρως ἔχουν δοκιμασθῆ.

§26Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα εἶναι γενικόν. Φέρω τὸ ἑξῆς παράδειγμα ὅτι προχθὲς ἀκόμη εἰς πολλοὺς Νομοὺς ἐδόθησαν ἐξαιρετικῶς δάνεια εἰς τοὺς ἐπαγγελματίας καὶ βιοτέχνας. Πρὸ 8 ἡμερῶν ἐδόθησαν ὡρισμένα δάνεια εἰς ὡρισμένας περιφερείας τῆς Θράκης καὶ Ἰαράπετρας (Θόρυβος κωδωνοκρουσίαι)..... Πάντως ἔχομεν ἀπόλυτον τὴν πεποίθησιν ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ δοθῇ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἐνδεδειγμένη λύσις. Δὲν εἶναι δυνατὸν κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐπ’ ἄπειρον νὰ ἀγωνιζώμεθα καὶ νὰ ἀναμένωμεν.

§27Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρ. Κυβερν.). Θὰ ἤθελον, κύριοι βουλευταί, νὰ ἀπαντήσω διότι νομίζω, ὅτι αἱ πληροφορίαι τοῦ κ. Καλκάνη εἶναι ἐσφαλμέναι. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐδόθησαν δάνεια εἰς ὡρισμένας πόλεις τῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης, ἀλλὰ τοῦτο ἐγένετο πρὸ ἀρκετῶν μηνῶν. Σᾶς γνωρίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὰ δάνεια αὐτὰ δὲν δίδονται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἀλλὰ ἀπὸ τὴν Νομισματικὴν Ἐπιτροπὴν εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ πλήρης ὁμοφωνία νὰ δοθοῦν. Ἐὰν καὶ ἕνα μέλος τῆς νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς δὲν συμφωνήσῃ, τὸ δάνειον δὲν δίδεται. Μὴν λησμονεῖτε κύριοι, ὅτι ἐπεράσαμε κατὰ τὸ τέλος τοῦ Δεκεμβρίου καὶ τὰς ἀρχὰς Ἰανουαρίου τρομακτικὴν κρίσιν πληθωρισμοῦ φαινομένου, τὸ ὁποῖον ὑπῆρξεν ἀνησυχαστικὸν διὰ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπὴ ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ περιορίσῃ ὅλας τὰς πιστώσεις. Μὴ ξεχνᾶτε ὅτι παρετηρήθη, μία ἀθρόα ζήτησις λιρῶν μὲ ἀνησυχαστικὴν τάσιν. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν ὤφειλε νὰ ἀντιμετωπίσῃ κατὰ πρῶτον λόγον αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Οὐδέποτε ἡ Κυβέρνησις ἀπέβαλεν τὴν σκέψιν νὰ δοθοῦν τὰ δάνεια, ἀλλὰ αὐτὰ θὰ δοθοῦν ἐφ’ ὅσον τὰ φαινόμενα ταῦτα θὰ ἐκλείψουν.

§28Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ προτιμηθοῦν αἱ περισσότερον δοκιμασθεῖσαι περιφέρειαι, μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι καὶ ἡ Λευκάς.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας τῶν ἀναφορῶν

καὶ τῶν ἐρωτήσεων εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τῆς ἀφορώσης τὴν ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν ὁ κ. Χατζηγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§30Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπικροτῶ, κύριοι βουλευταί, τὸν τόνον ποὺ ἔδωκαν εἰς τὴν συζήτησιν οἱ προλαλήσαντες τόσον ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Λ.Δ. κ. Σβῶλος, ὅσον καὶ οἱ ἐξ Ἀττικοβιωτίας συνάδελφοι κ. κ. Παπασπύρου καὶ Βουρδουμπᾶς. Καὶ συμμερίζομαι τὸν παλμὸν μὲ τὸν ὁποῖον ὁ κ. Παπασπύρου διηρμήνευσε πρὸς τὴν Βουλὴν τὸν τόνον τῶν ἐνδιαφερομένων πληθυσμῶν τῆς ὑπαίθρου. Χωρὶς νὰ σᾶς κουράσω, θὰ προσπαθήσω καὶ ἐγὼ νὰ παραμείνω ἀντικειμενικός. Ἀλλ’ ἡ συζήτησις ὀφείλει νὰ ἀπολήξῃ εἰς πολιτικὰ συμπεράσματα. Οὔτε εἶναι δυνατὸν εἰς τόσον κεφαλαιῶδες θέμα, ἡ συζήτησις νὰ παραμείνῃ ἁπλῶς ἀκαδημαϊκή. Καὶ τὰ πολιτικὰ κόμματα τῆς Χώρας ὀφείλουν νὰ πάρουν θέσιν καὶ ἀπέναντι τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου καὶ ἀπέναντι τῶν ἰδικῶν των εὐθυνῶν. Θὰ ἔλεγα ὅτι ἡ ἐπερώτησις αὐτὴ δὲν στρέφεται μόνον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, στρέφεται ἐξ ἴσου καὶ κατὰ τῆς Βουλῆς. Ἄν ὑπάρχῃ θέμα ποὺ κατ’ ἐξοχὴν συγκινεῖ τὴν ἀγροτικὴν ψυχήν, εἶναι ὁ ἀγὼν διὰ τὴν ἀπόκτησιν γῆς ὑπὸ τῶν καλλιεργητῶν της. Καὶ ὑπῆρξεν ὁ ἀγὼν αὐτὸς τριῶν ὅλων χιλιετηρίδων. Ἀξίζει, κύριοι βουλευταί, νὰ ὑπομνησθῇ, διὰ νὰ γίνῃ ἡ σύγκρισις τῶν ἐποχῶν, ὅτι ἀπὸ τὰς Εὐρωπαϊκὰς Χώρας ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἡ πρώτη, εἰς τὴν ὁποίαν, εἰς χρόνους ἀρχαιοτάτους, ἀνεφάνη τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα. Ἤδη εἰς τὸ ἔτος 1050 π. Χ. οἱ Θεσπρωτοὶ ἢ Θεσσαλοὶ τῆς Ἠπείρου εἰσέβαλον εἰς τὴν γειτονικὴν Χώραν, ποὺ ἐκαλεῖτο τότε Πελασγικὸν Ἄργος, καὶ μετὰ δεκαετῆ πρὸς τοὺς κατοίκους της πόλεμον ἐπεκράτησαν. Ἔδωσαν εἰς τὴν Χώραν τὸ ὄνομα Θεσσαλία. Καὶ ἐκ τῶν Κατοίκων της ἕνα τμῆμα μετηνάστευσεν εἰς τὸν Ὀρχομενὸν τῆς Βοιωτίας. Ἕνα ἄλλο ἀπῆλθεν πρὸς τὴν Τρωάδα καὶ τὸ τρίτον τμῆμα ἔμεινεν εἰς τὴν Χώραν καὶ συνωμολόγησε συνθήκην μὲ τοὺς νικητὰς. Εἶναι ἡ περίφημος συνθήκη τῆς Ἄρνης «ἐφ’ ᾧ (οἱ νικηταὶ) οὔτε ἐξάξουσιν αὐτοὺς (τοὺς ἐναπομείναντας) ἐκ τῆς Χώρας, οὔτε ἀποκτενοῦσιν. Αὐτοὶ δὲ τὴν γῆν γεωργοῦντες τὰς συντάξεις ἀποδώσουσιν. Οὗτοι οὖν οἱ καταμείναντες καὶ παραδόντες ἑαυτοὺς, ἐκλήθησαν τότε μὲν μενέσται, νῦν δὲ πενέσται. Καὶ πολλοὶ τῶν κυρίων ἑαυτῶν εὐπορώτεροι εἰσί». Ἀναφέρω τὸ ἱστορικὸν γεγονός διότι μαρτυρεῖ, ὅτι εἰς τὴν παναρχαίαν ἐκείνην ἐποχὴν οἱ καλλιεργηταὶ τῆς γῆς εἶχαν καὶ ἀσφάλειαν ζωῆς καὶ βεβαιότητα κατοικίας καὶ καλλιεργείας, καὶ, μάλιστα ὑπῆρξαν πενέσται εὐπορώτεροι τῶν κυρίων των. Ἡ πενεστεία καὶ ἡ δουλεία τῶν εἰλώτων τῆς Λακεδαίμονος διήρκεσε καθ’ ὅλην τὴν Ἑλληνικὴν καὶ Ρωμαϊκὴν ἀρχαιότητα. Εἰς τὰς Ἀθήνας ὁ Σόλων ἀντιμετώπισε μόνον τὸ ζήτημα τῆς ἀφέσεως τῶν χρεῶν, καὶ εἰς τὴν Ρώμην οἱ ἀδελφοὶ Γράκχοι ἀντιμετώπισαν μόνον τὸ θέμα τῆς διανομῆς γαιῶν εἰς τοὺς ἀκτήμονας καλλιεργητὰς. Ἡ ἀρχαία Σπάρτη διὰ τῶν Βασιλέων της Ἄγιδος τοῦ Γʹ καὶ τοῦ Κλεομένη. (244 235 π. Χ.) ἀντιμετώπισε καὶ τὴν ἄφεσιν τῶν χρεῶν καὶ τὴν διανομὴν τῆς γῆς. Εἰς τὴν ἐκκλησίαν τοῦ Λαοῦ ὁ Ἄγις καταθέτει εἰς τὸ μέσον τὴν ἰδίαν του περιουσίαν, ἡ ὁποία ἦτο πολὺ εἰς γεωργησίμους γαίας καὶ εἰς βοσκὰς καὶ προσέτι 600 τάλλαντα νομίσματος. Καὶ προέτεινεν, ὅπως οἱ ὀφείλοντες θεωρηθοῦν ἀπηλλαγμένοι τῶν χρεῶν των, νὰ γίνῃ δὲ νέα τῆς γῆς διανομὴ εἰς 19. 500 κλήρους. Καὶ συναγάγοντες —λέγει ὁ ἀρχαῖος ἱστορικὸς—εἰς τὴν ἀγορὰν τὰ χρεωστικὰ γραμμάτια, τὰ ὁποῖα καλοῦν κλάρια καὶ συσσωρεύσαντες ὅλα μαζί, τὰ ἔκαυσαν. Ὡς δὲ ὑψώθη ἡ φλόγα, οἱ μὲν πλούσιοι καὶ δανεισταὶ βαθέως λυπούμενοι ἀπῆλθον, εἷς δὲ ἐκ τῶν ὀφειλετῶν εἶπεν ὅτι δὲν εἶδε ποτὲ φῶς ἐκείνου λαμπρότερον, οὐδὲ πῦρ καθαρώτερον. Ἀπὸ τὴν κοινωνικὴν ἀντίδρασιν τῆς ἐποχῆς του καὶ ὁ Ἄγις καὶ ἡ μητέρα του Ἀγησιστράτα ὡδηγήθησαν εἰς τὴν ἀγχόνην. Ὑπῆρξαν τὰ πρῶτα ἑλληνικὰ θύματα τοῦ ἀγροτισμοῦ. Εἰς τὸν ἀγῶνα των τοὺς ἠκολούθησαν εἰς τὴν Ρώμην οἱ ἀδελφοί Τιβέριος καὶ Γάϊος Γράκχος (133 π. Χ.). Ἀξίζει νὰ μεταφέρωμεν εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους πρὸς τὸν Ρωμαϊκὸν Λαὸν τοῦ Τιβερίου Γράκχου, ὅταν ἔλεγε «τὰ μὲν θηρία ποὺ ζοῦν εἰς τὴν Ἰταλίαν, καὶ φωλεὰν εἶχαν καὶ σπήλαια μέσα εἰς τὴν γῆν, εἰς τὰ ὁποῖα τὸ καθένα κοιμᾶται, οἱ δὲ μαχόμενοι ὑπὲρ τῆς Ἰταλίας, ἔχουν μόνον ἀέρα καὶ φῶς, ἄλλο οὐδὲν καὶ ἄοικοι καὶ ἄστεγοι πλανῶνται μετὰ τέκνων γυναικῶν. Οἱ δὲ Στρατηγοὶ ψεύδονται, παρακαλοῦντες τοὺς στρατιώτας εἰς τὰς μάχας νὰ ἀνθίστανται πρὸς τοὺς ἐχθροὺς ὑπὲρ τῶν τάφων, διότι οὐδὲν τῶν τοσούτων Ρωμαίων ἔχει οὐδὲ πατρῶον βωμόν, οὐδὲ προγονικὸν τάφον, ἀλλὰ δι’ ἄλλων τροφὴν πολεμοῦσι καὶ θνήσκουν, κύριοι μὲν τῆς οἰκουμένης λεγόμενοι, μίαν δὲ ἰδικὴν των γῆν βῶλον μὴ ἔχοντες». Καὶ τῶν Γράκχων ἡ μοῖρα δὲν ὑπῆρξε καλυτέρα. Τὸ Βυζάντιον ἐπροστάτευσε τὴν τάξιν τῶν ἐλευθέρων γεωργῶν (μικροϊδιοκτητῶν). Ὅταν κατὰ τὸ ἔτος 927–928 μ. Χ. ἕνας φοβερὸς λιμὸς εἶχε συγκλονίσει τὴν Βυζαντινὴν Ἐπικράτειαν καὶ οἱ χωρικοὶ πρὸς ἐξοικονόμησιν ἄρτου ἠναγκάσθησαν νὰ πωλήσουν ἀντὶ πινακίου φακῆς τὰ κτήματά των εἰς τοὺς δυνατοὺς τῆς ἐποχῆς, ὁ Αὐτοκράτωρ τοῦ Βυζαντίου Ρωμανὸς ὁ Λεκαπηνὸς ἠκύρωσεν ὅλας αὐτὰς τὰς ἀγοραπωλησίας καὶ ἀπέδωκε τὰ κτήματα εἰς τοὺς καλλιεργητὰς των. Καὶ ἔλεγεν εἰς μίαν τῶν νεαρῶν του: «Οὐ μίσει καὶ φθόνω τῶν ἰσχυροτέρων ταῦτα θεσμοθετοῦμεν, ἀλλ’ εὐνοίᾳ καὶ προστασίᾳ τῶν πενήτων καὶ κοινῇ σωτηρίᾳ τοῦτο διοριζόμεθα.... ἡ γὰρ τῶν πολλῶν κατοίκησις πολλὴν δείκνυσι τῆς χρείας τὴν ὠφέλειαν, τὴν τῶν δημοσίων συνεισφοράν, τὴν τῶν στρατιωτικῶν λειτουργημάτων συντέλειαν ἃ πάντως ἀποκλείψει τοῦ πλήθους ἐκλελειπότος. Καὶ δικαίως παρατηρεῖ ὁ ἱστορικός μας Κ. Παπαρρηγόπουλος, ὅτι εἰς τὰς νεαράς του ὁ Ἕλλην Αὐτοκράτωρ ἐκήρυξε δόγματα, τὰ ὁποῖα ἤθελον τιμήσει τὸν μᾶλλον φιλελεύθερον ἡγεμόνα τῶν καθ’ ἡμᾶς χρόνων. Ἐπηκολούθησεν ἡ Φραγκοκρατία εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ καθιέρωσε τὸ Φεουδαρχικὸν σύστημα. Τὸ ἐφήρμοσε καὶ ἡ Τουρκοκρατία, μάλιστα κατὰ τὴν Ὀθωμανικὴν περὶ γαιῶν νομοθεσίαν, ὅλη ἡ γῆ ἐθεωρήθη ἰδιοκτησία τοῦ Σουλτάνου. Καὶ ὅσα κεφαλοχώρια εἶχαν ἐπιπλεύσει τὰ διήρπασε βραδύτερον ὁ Ἀλῆ Πασᾶς τῶν Ἰωαννίνων. Ἡ συνθήκη περὶ προσαρτήσεως τῆς Θεσσαλίας μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας τοῦ 1881 ἐσεβάσθη τὸ καθεστὼς τῶν τσιφλικίων, καὶ διὰ λόγους σκοπιμότητος ἡ πολιτικὴ τῶν τότε Κυβερνήσεων ὑπῆρξε περισσότερον εὐμενὴς πρὸς τοὺς Ὀθωμανοὺς γαιοκτήμονας. Καὶ αὐτὴ ἀκόμη ἡ σχέσις τῆς ἐπιμόρτου καλλιεργείας, μὲ διηνεκῆ, πάντως ἰδιάζοντα δικαιώματα τῶν κολλήγων ἐθεωρήθη ἁπλῆ σχέσις μισθώσεως τοῦ Ρωμαϊκοῦ Δικαίου, καὶ αἱ ἐξώσεις τῶν κολλήγων ἦσαν εἰς τὴν ἀπόλυτον διάθεσιν τῶν τσιφλικούχων, ἐκ τῶν ὁποίων, οἱ Χριστιανοὶ ἀγορασταὶ ὑπῆρξαν ἀπείρως χειρότεροι τῶν τέως Μουσουλμάνων ἰδιοκτητῶν. Κάθε 15ην Αὐγούστου, ἡμέραν λήξεως τοῦ κολληγικοῦ ἔτους, οἱ ἐξωνόμενοι ἐφόρτωναν ἐπάνω εἰς τὰ κάρρα των τὰ μέλη τῆς οἰκογενείας των, τὶς ὀλίγες κότες των καὶ τὰ πενιχρὰ πράγματα τοῦ σπιτιοῦ των καὶ ὥδευον ἀπὸ χωρίου εἰς χωρίον ἵνα εὕρουν ἀλλοῦ στέγην καὶ νέαν καλλιέργειαν. Ἐπῆλθε τὴν 6ην Μαρτίου 1910 ἡ ἐξέγερσις τῶν ἀγροτῶν τῆς Λαρίσης καὶ παράλληλα ἡ ἐξέγερσις τῶν ἀγροτῶν τῆς Καρδίτσης. Εἰς τὸ Κιλιλὲρ τῆς Λαρίσης ἔπιπτον 6 νεκροὶ χωρικοὶ καὶ ἄλλοι 14 ἐτραυματίζοντο καὶ συγχρόνως ἐρρίπτοντο εἰς τὰς φυλακὰς 30 ἐπιστήμονες καὶ δήμαρχοι καὶ πρόκριτοι, μεταξὺ αὐτῶν καὶ ἐγὼ φοιτητὴς τότε, τοῦ κάμπου τῆς Λαρίσης καὶ ἄλλοι τόσοι τοῦ κάμπου τῆς Καρδίτσης εἰς τὰς ἐκεῖ φυλακὰς. Αἱ δίκαι των διεξήχθησαν συγχρόνως εἰς τὰ Κακουργιοδικεῖα τῆς Λαμίας διὰ τοὺς Λαρισαίους καὶ τῆς Χαλκίδος διὰ τοὺς ἀγρότας Καρδίτσης καὶ μετὰ πενθήμερον διαδικασίαν αἱ ἐτυμηγορίαι τῶν ἐνόρκων ἦσαν ἀπαλλακτικαὶ καὶ διεδήλουν τὴν ἀλληλεγγύην τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ πρὸς τὴν ὑπόθεσιν τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν τῆς Θεσσαλίας. Ἐπηκολούθησε μὲ Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τὸν Ν. Δημητρακόπουλον ὁ νόμος ΓΩΝΣΤʹ τοῦ 1911, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκηρύσσοντο ἁρμόδια νὰ ἐκδικάσουν ἐξώσεις κατὰ τῶν κολλήγων τὰ κατὰ τόπους Πρωτοδικεῖα καὶ ὄχι ὁ Πρόεδρος Πρωτοδικῶν. Ἐπηκολούθησεν ἡ διανομὴ τῶν Ζαππείων κτημάτων καὶ ἡ ἐξαγορὰ τῶν κτημάτων Μουφτῆ περιφερείας Καρδίτσης καὶ τοῦ Πυργετοῦ Λαρίσης ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Κατὰ τὴν ἀνεθεώρησιν τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911 ἐγένετο δεκτὴ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἡ ἑξῆς ἑρμηνευτικὴ δήλωσις: «Ἡ διπλῆ Βουλὴ μετὰ τὰς μακρὰς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος συζητήσεις, καὶ ἰδίᾳ μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀποφαίνεται ὅτι ἐκ τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος οὐδὲν ὑπάρχει συνταγματικὸν κώλυμα κατὰ τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως Θεσσαλικῶν τσιφλικίων πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν εἰς μικροϊδιοκτήτας». Ἐπηκολούθησαν οἱ ἀπελευθερωτικοὶ πόλεμοι τοῦ 1912– 13. Καὶ ἐνῷ τὰ παιδιὰ τῶν κολλήγων ἔδιδαν ὡς στρατιῶται τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Ἤπειρον καὶ τὴν Δυτικὴν Θράκην καὶ τὰς Νήσους, αἱ οἰκογένειαί των ἐξώνοντο ἀπὸ τὰ χωρία των καὶ κατέφευγον εἰς τὰ κελλιὰ τῶν ἐκκλησιῶν καὶ συνέβαινεν οἱ ἐξώνοντες τσιφλικοῦχοι νὰ προέρχωνται ἀπὸ ἐπαρχίας τότε ἀπελευθερουμένας. Καὶ μὲ τὴν ἀλληλεγγύην τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Ἀθηνῶν, ὅπερ μᾶς ὑπεδέχετο μὲ Ἐπιτροπὴν ἀγροτῶν τῆς Θεσσαλίας εἰς εἰδικὴν συνεδρίασιν καὶ εἰς ψήφισμά του διεκήρυσσεν ὅτι υἱοθετεῖ τὰ αἰτήματα τῶν ἀγροτῶν τῆς Θεσσαλίας, καὶ μὲ ἀγῶνας ἀπὸ τοῦ ἰδίου τούτου βήματος ἐπετυγχάνομεν μὲ Πρωθυπουργὸν τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον καὶ Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας τὸν Ἀνδρέαν Μιχαλακόπουλον καὶ μὲ Εἰσηγητήν, νεώτατον τότε, τὸν ἔχοντα τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ, τὴν ψήφισιν τοῦ πρώτου ἀγροτικοῦ νόμου, τοῦ νόμου 138 τοῦ 1911 Ἀπηγόρευσεν οὗτος μέχρι τῆς 31 Αὐγούστου τοῦ 1915 τὴν ἔξωσιν τῶν ἀκτημόνων ἀπὸ τὰ τσιφλίκια καὶ τὰς κατασχέσεις τῶν ἐσοδειῶν των καὶ τὴν μεταβολὴν τῆς ὑφισταμένης εἰς τὰ τσιφλίκια πραγματικῆς καταστάσεως. Καὶ ἐνῷ ὁ νόμος εἶχε διάρκειαν μόνον δύο ἐτῶν, ὀρθῶς τότε βουλευτὴς Λακωνίας, ὁ κ. Λ. Πετροπουλάκης παρετήρει, ὅτι τὰ δικαιώματα, ἅτινα ἀπέκτων οἱ χωρικοὶ ἐκ τοῦ νόμου αὐτοῦ, δὲν ἔμελλον ποτὲ νὰ στερηθοῦν ἕως οὗ ἀποκαθίσταντο εἰς μικροϊδιοκτήτας. Καὶ πράγματι, ὅταν ἔληγεν ἡ προθεσμία τοῦ νόμου 138, παρετείνετο αὕτη διὰ τοῦ νόμου 670 τοῦ 1915 μὲ τὸν ἴδιον Εἰσηγητήν. Καὶ τότε ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ἀπαντῶν εἰς μεμψιμοιρίας φίλων του βουλευτῶν γαιοκτημόνων, ἔλεγεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς: «Διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας τσιφλικούχους, ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην ὅτι ἡ ἰδιοκτησία των δὲν ἔχει τὴν ἱερότητα τῶν ἄλλων ἰδιοκτησιῶν, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν περιουσίαν ἐξ ἰδίας προσωπικῆς ἐργασίας. Οἱ τσιφλικοῦχοι εὑρέθη νὰ κατέχουν καὶ νὰ νέμωνται κτήματα ἀνήκοντα ἀπὸ ἑκατοντάδων ἐτῶν εἰς τοὺς ἀποτελοῦντας αὐτὰ ταῦτα τὰ τσιφλίκια, χωρικούς, οἱ ὁποῖοι καὶ δουλεύουσιν εἰς αὐτά. (Χειροκροτήματα). Τοῦτο πρέπει νὰ γνωρίζωσι καὶ νὰ ἀντιλαμβάνωνται οἱ ἴδιοι ὥστε νὰ μὴ δυσφοροῦν ἐὰν ἡ Πολιτεία αἰσθάνεται τὸ καθῆκον νὰ φανῇ πρὸς τοὺς δουλεύοντας κολλήγους προστατευτική. Βεβαίως, ἀναγνωρίζω ὅτι καὶ ἡ ἰδιοκτησία τῶν τσιφλικούχων εἶναι πάντως μία ἰδιοκτησία, ἀλλὰ δὲν θὰ αἰσθανθῶ ποτὲ πρὸς αὐτὴν τὴν ἱερότητα καὶ τὸν σεβασμὸν τὸν ὁποῖον αἰσθάνομαι διὰ πᾶσαν ἄλλην ἰδιοκτησίαν. (Χειροκροτήματα). Ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις Θεσσαλονίκης ἐξέδιδε τὸ 1917 τὰ ὑπ’ ἀριθ. 2466–2470 Διατάγματα διὰ τὴν ἀγροτικὴν μεταρρύθμισιν. Καὶ μετὰ τὴν ἑνοποίησιν τοῦ Κράτους τὰ Διατάγματα ταῦτα ἐκυροῦντο διὰ τοῦ νόμου 1072 μὲ τὴν ἰδίαν Κυβέρνησιν τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Ἐπηκολούθει ὁ Ἀγροτικὸς νόμος 2052 τοῦ 1920 μὲ Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας τὸν Γεώργιον Καφαντάρην καὶ μὲ Εἰσηγητὴν τῆς Βουλῆς τὸν ἔχοντα τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ. Ὑπῆρξεν ὁ νόμος αὐτὸς ριζοσπαστικώτατος καὶ ἐσημείωσε σταθμὸν εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ ἀγροτισμοῦ. Ἀπηλοτρίωνεν ὅλα τὰ μεγάλα κτήματα καὶ ἐξῄρει τῆς ἀπαλλοτριώσεως μόνον 1000 στρέμματα δι’ ἕκαστον κτῆμα, οἱοσδήποτε καὶ ἂν ἦτο ὁ ἀριθμὸς τῶν διαιρετῶν κτηματομεριδίων ποὺ ἀπήρτιζαν τὸ ἀπαλλοτριούμενον χωρίον. Ἦλθεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Δημητρίου Γούναρη καὶ διὰ τοῦ νόμου της 2922 τοῦ 1922 ἐτροποποίησε τὸν νόμον 2055 ἐπὶ τὸ συντηρητικώτερον. Ἀλλὰ καὶ ὁ νόμος 2922 διετήρησε τὸ αὐτὸ σύστημα πληρωμῆς τῆς ἀξίας τῶν ἀπαλλοτριουμένων ἀγροκτημάτων, οἷον καὶ ὁ νόμος 2052, τουτέστιν τὸ ¼ τῆς ἀξίας νὰ προκαταβάλληται εἰς μετρητὰ καὶ τὰ ¾ αὐτῆς εἰς ὁμολογίας. Μάλιστα ἐπηκολούθησε καὶ ὁ νόμος 2950 τοῦ 1922, ὅστις ἐκύρωσε σύμβασιν μεταξὺ Κράτους καὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ἀνελάμβανεν ἡ Τράπεζα νὰ καταβάλῃ τὰς ἀποζημιώσεις τῶν ἀπαλλοτριουμένων κτημάτων εἰς μετρητὰ καὶ εἰς ὁμολογίας μέχρι ποσοῦ 100 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ὑπενθυμίζω, ὅτι ἀμφότεροι οἱ νόμοι οὗτοι 2052 καὶ 2922 ἐθεσπίσθησαν ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ ἤδη ἰσχύοντος Συντάγματος τοῦ 1911, ὅπερ ἐπιβάλλει τὴν προκαταβολὴν τῆς ἀποζημιώσεως πρὸ πάσης καταλήψεως τοῦ κτήματος. Δὲν ἔχω δισταγμὸν νὰ παρατηρήσω, ὅτι, ἂν ἡ ἀγροτική μας νομοθεσία παρέμενε τότε ὑπὸ τὸ κράτος τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρ. 17 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911, ἡ γεωργική μας μεταρρύθμισις δέν ἤθελε συντελεσθῆ, οὔτε εἰς χρόνον, οὔτε εἰς ἔκτασιν, ὅπως συνετελέσθη. Διότι καὶ εἰς τοὺς χωρικοὺς καὶ εἰς τὸ Κράτος θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἀντιμετωπίσουν τὴν προκαταβολὴν τῶν ἀποζημιώσεων διὰ τὰς ἀπαλλοτριώσεις. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς πρέπει νὰ ἐξαρθῇ ἡ ἀπὸ 14 Φεβρουαρίου 1923 ἀπόφασις τῆς Ἐπαναστάσεως, φέρουσα τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Στρατηγοῦ Νικ. Πλαστήρα καθ’ ἣν «ἐπὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως ἀκινήτων πρὸς γεωργικὴν ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν ἢ πρὸς ἐγκατάστασιν ἐν γένει προσφύγων, ὁμογενῶν καὶ μή, ἐπιτρέπεται, ἡ κατάληψις τῶν ἀκινήτων τούτων καὶ πρὸ τῆς καταβολῆς ἀποζημιώσεως». Τὴν ἀπόφασιν ταύτην τῆς Ἐπαναστάσεως περιέλαβε καὶ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927 ἐν ἄρθρῳ 119 αὐτοῦ, καθ’ ὃ «πρὸς ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν, μικρῶν κτηνοτρόφων καὶ προσφύγων ἀγροτῶν ἢ ἀστῶν, χωρεῖ ἐπὶ μίαν πενταετίαν παρέκκλισις ἀπὸ τοῦ ἄρθρου 19, ὡς ἑκάστοτε ὁρίζει ὁ νόμος, ὑπὸ τοὺς ἑπομένους περιορισμούς». Ἐδῶ εἶναι δίκαιον νὰ ἐνθυμηθῶ τοὺς ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν ἀγῶνας καὶ τοῦ Ἀλεξάνδρου Παπαναστασίου. Ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἀποφάσεως τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1922 ἐξεδόθη τὸ Ν. Δ)γμα τῆς 15 Φεβρουαρίου 1923 «περὶ ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων καλλιεργητῶν» μὲ Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας τὸν Γεώργιον Σίδερην. Διὰ τὴν ἱστορίαν ἀναφέρω, ὅτι τοῦτο, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν ριζοσπαστικότητα τῆς ἀποφάσεως τῆς Ἐπαναστάσεως, ἦτο συντηρητικώτερον τοῦ νόμου 2052 τοῦ 1920. Ἀπηλλοτρίωνε μὲν τὰς δημοσίας καὶ τὰς ἐπὶ μορτῇ ἢ ἀντισπόρῳ καλλιεργουμένας ἰδιωτικὰς ἐκτάσεις ἐξ ὁλοκλήρου, ἀλλ’ ἐξῄρει τῆς ἀπαλλοτριώσεως τὰς ἄλλας ἐκτάσεις. Οὕτω ηὐνοοῦντο ὅλοι οἱ σκληροὶ ἰδιοκτῆται, ὅσοι εἶχον ἀποβάλλει τοὺς κολήγους ἀπὸ τὰ τσιφλίκια των, διότι αἱ γαῖαι ποὺ ἔπαυσαν νὰ καλλιεργοῦνται κολληγικῶς καὶ ἐκαλλιεργοῦντο εἴτε ὑπὸ τῶν γαιοκτημόνων ὑπὸ ἰδίαν των εὐθύνην εἴτε ἔμεναν χέρσοι, ἐξηροῦντο τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Καὶ ἐδέησε νὰ διεξαγάγωμεν ὀξὺν καὶ συνεχῆ ἀγῶνα, ὅπως ἐπιτύχωμεν τροποποιήσεις τοῦ νομοθετικοῦ τούτου διατάγματος τῆς 15 Φεβρουαρίου 1934 δι’ ἀλεπαλλήλων ἄλλων Ν. Διαταγμάτων καὶ νόμων, διὰ τῶν ὁποίων ἐθεσπίσθη ἡ ἐπέκτασις τῶν ἀπαλλοτριώσεων καὶ εἰς αὐτοκαλλιεργουμένας ὑπ’ εὐθύνην τῶν γαιοκτημόνων ἐκτάσεις ἐφόσον οἱ ἀκτήμονες καλλιεργηταὶ τῶν συνεχομένων κτημάτων, ἦτα ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ ἀποκατασταθοῦν γεωργικῶς εἰς ἄλλας ὁμόρους γαίας. Πάντως εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τοιούτων αὐτοκαλλιεργειῶν δὲν ἠδύνατο νὰ ἀφεθῇ ἔκτασις μικροτέρα τῶν 1000 στρεμμάτων συνεχομένων. Θὰ ἀρκεσθῶ εἰς τὴν μνείαν τῶν τριῶν τούτων νόμων (2052 τοῦ 1920, 2922 τοῦ 1922 καὶ Ν. Δ. τῆς 15 Φεβρουαρίου 1923, ὡς ἐτροποποιήθη), διότι ἀπετέλεσαν οὗτοι τρεῖς κατευθυντηρίους γραμμὰς εἰς τὴν νομοθεσίαν τῆς γεωργικῆς μεταρρυθμίσεως. Ἡ ἐξαγορὰ τῆς κυριότητος ἐμφυτευτικῶν κτημάτων ἐρρυθμίσθη ὑπὸ τοῦ νόμου 2189 τοῦ 1920, ὡς ἐτροποποιήθη καὶ συνεπληρώθη ὑπὸ τῶν νόμων 2926, 2927 καὶ τοῦ Ν. Δ. τῆς 13ης Αὐγούστου 1923, ἐπίσης ὑπὸ τῶν ἄρθρων 17,287, 288, 289–298 (ἐμφυτεύσεις Κρήτης) καὶ 299 (Σκυλοῦντος Ὀλυμπίας) τοῦ Ἀγροτικοῦ Κώδικος 2880. Τὶ ἐπετελέσθη διὰ τῆς γεωργικῆς ταύτης μεταρρυθμίσεως; Δυνάμει μὲν τῆς νομοθεσίας τοῦ «Θεσσαλικοῦ Γεωργικοῦ Ταμείου» (Νόμοι ΓΣΒʹ, ΔΙΘʹ, ΔΜΘʹ κλπ.) ἀποκατεστάθησαν 4.500 οἰκογένειαι γηγενῶν καὶ 2.600 οἰκογένειαι προσφύγων ἐξ Ἀνατολικῆς Ρωμυλίας. Κατὰ δὲ τὰς διατάξεις τῶν μνησθέντων ἀγροτικῶν νόμων, ἀπηλλοτριώθησαν 1724 ἀγροκτήματα συνολικῆς ἐκτάσεως 12.000.000 περίπου στρεμμάτων, ἐξ ὧν τὰ 6.730.000 καλλιεργήσιμα καὶ 5.270.000 στρέμματα βοσκήσιμα, καὶ ἀποκατεστάθησαν εἰς αὐτὰ 130.000 γηγενῶν οἰκογενειῶν, καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ἐπηκολούθησεν ἡ Μικρασιατικὴ καταστροφὴ καὶ ἀποκατεστάθησαν εἰς ἄλλα 8.500.000 στρέμματα γαιῶν, ἀπὸ κτήματα ἀνταλλάξιμα καὶ ἄλλα ἀπαλλοτριωθέντα, 146.000 οἰκογένειαι προσφύγων ἀγροτῶν καὶ ἀνηγέρθησαν εἰς αὐτὰ 2.037 συνοικισμοί. Ἐπίσης ἀποκατεστάθησαν ἄλλαι 28.000 οἰκογενειῶν εἰς 485.000 στρέμματα ἀποστραγγισθεισῶν γαιῶν τῆς Μακεδονίας. Ἡ ἔκτασις τοῦ χορηγηθέντος κλήρου εἰς τοὺς γηγενεῖς κληρούχους ἐκυμάνθη εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα ἀπὸ 25– 60 στρέμματα, εἰς τὴν Μακεδονίαν ἀπὸ 50–150, εἰς τὴν Θεσσαλίαν ἀπὸ 50–180, εἰς τὴν Ἤπειρον ἀπὸ 30–50 καὶ εἰς τὴν Θράκην εἰς 25 στρέμματα. Ὁ Γεωργικὸς κλῆρος τῶν προσφύγων ἐκυμάνθη ἀπὸ 9 στρέμματα εἰς τοὺς καπνοπαραγωγικοὺς συνοικισμοὺς μέχρι 40 στρέμματα εἴς τινας σιτοπαραγωγούς. Ὁ μέσος ὅρος τοῦ γεωργικοῦ κλήρου τῶν προσφύγων δὲν ὑπερέβη τὰ 25 στρέμματα. Ἤδη παρῆλθε μία γενεὰ καὶ τῶν κλήρων τούτων ἔγινε νέα κατάτμησις ὑπὸ τῶν κληρονόμων καὶ εἰς τοὺς γηγενεῖς καὶ εἰς τοὺς πρόσφυγας. Ἡ θνησιμότης εἰς τὰ ἀποκατασταθέντα χωριὰ ἠλαττώθη σημαντικῶς, διότι τὴν καλύβην τοῦ κολλήγου, τὴν ἄνευ παραθύρων καὶ μέσα εἰς τὴν ὁποίαν ἐπὶ τοῦ χώματος ἐκοιμῶντο αἱ οἰκογένειαι καὶ τὰ ζῶα τοῦ χωρικοῦ, ἀντικατέστησαν τώρα ὑγιεινὰ σπιτάκια μὲ μεγάλα παράθυρα καὶ πατώματα ἀπὸ σανίδια καὶ μὲ κῆπον. Ἀπὸ οἰκονομικῆς καὶ γεωργικῆς ἀπόψεως εἶναι χαρακτηριστικοὶ οἱ ἀριθμοὶ μεταξὺ τοῦ μέσου ἐτησίου ὅρου τῆς 5ετίας 1920–24 καὶ τῆς πενταετίας 1935 ἕως 1939. Αἱ καλλιεργηθεῖσαι ἐκτάσεις μόνον μὲ σῖτον ἀνῆλθον ἀπὸ 4.300.000 στρέμματα εἰς 8.660.000 στρέμμα. Ἡ ἀπόδοσις κατὰ στρέμμα ἀπὸ 60 εἰς 92 χιλιόγραμμα, ἡ συνολικὴ παραγωγὴ σίτου ἀπὸ 256.000 τόννους εἰς 800.000 τόννους, διὰ νὰ φθάσουν τὸ 1950 εἰς 850.000 τόννους, ἡ δὲ ἀναλογία παραγωγῆς ἐπὶ ἀναγκῶν τῆς Χώρας εἰς σῖτον ἀπὸ 30% εἰς 64% περίπου. Τὶ ὑπολείπεται νὰ ἐπιτελεσθῇ; Σᾶς δίδω τὰς στατιστικὰς τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας. Αὗται ἀναφέρουν ὅτι τὰ ὑποκείμενα εἰς ἀπαλλοτρίωσιν στρέμματα ἀνέρχονται εἰς 1.500.000 καλλιεργήσιμα, εἰς 65000 στρέμματα φυτείας, εἰς 1.241.000 δασώδη ἐπιδεκτικὰ καλλιεργείας καὶ εἰς 4.675.000 στρέμματα βοσκότοποι. Ἀπὸ τὰς ἐκτάσεις αὐτὰς ἐπῆλθε μία διαφυγὴ διὰ τῶν κατατμήσεων εἰς πραγματικὰς ἢ καὶ εἰκονικὰς πωλήσεις, συνεπείᾳ ἀδειῶν τὰς ὁποίας ἐχορήγησε τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας κατὰ τὴν τετραετίαν 1946–50. Εἰς τοὺς ἀριθμοὺς τῶν Στατιστικῶν τοῦ Ὑπουργείου περιλαμβάνονται καὶ τὰ δημόσια καὶ τὰ ἐκκλησιαστικὰ καὶ τὰ ἰδιωτικὰ κτήματα καὶ ἡ ἔκτασις τῆς Κωπαΐδος. Γνωρίζει ἡ Βουλὴ πῶς εἶναι κατανεμημένη ἡ ἰδιοκτησία γῆς εἰς τὴν Ἑλλάδα; Κατὰ τὴν γεωργικὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1939, ἐπὶ 954.000 γεωργικῶν ἐκμεταλλεύσεων ἦσαν 768.899 ἰδιοκτῆται τῆς ὑπ’ αὐτῶν καλλιεργουμένης γῆς, 55.830 ἐνοικιασταί, 31.501 κολλῆγοι, 12.131 ἐμφυτευταὶ καὶ 51.751 ἄνευ προσδιορισμοῦ. Βάσει τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἀπογραφῆς ταύτης ἐκ τῶν Ἑλλήνων ἀγροτῶν: 39,96% εἶχαν ἀνεπαρκῆ ἰδιοκτησίαν 1–10 στρέμματα. 35,09% εἶχαν πολὺ μικρὰν ἰδιοκτησίαν 10–30 στρέμμ. 23,45% εἶχαν μικρὰν ἰδιοκτησίαν 30–100 στρέμματα. 3,87% εἶχαν μέσην ἰδιοκτησίαν 100–1.000 στρέμ. 0,15% εἶχαν μεγάλην ἰδιοκτησίαν ἄνω τῶν χιλίων στρ. Δίδομεν καὶ τοὺς κατωτέρω ἀριθμούς. Ἔχουν ἰδιοκτησίαν:

καὶ περαιτέρω ὅσον αὐξάνει ἡ ἔκτασις στρεμμάτων, τόσον ἐλαττοῦται ὁ ἀριθμὸς τῶν ἰδιοκτητῶν. Ἀλλ’ εἶναι χαρακτηριστικοὶ καὶ οἱ ἀριθμοί, οἱ ὁποῖοι ἐμφανίζουν τὴν ἀναλογίαν ἰδιοκτησίας εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Οὕτω τὰ 23,1% τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἔχουν ἰδιοκτησίαν 0–2 στρέμματα ἀμπέλων, τὰ 31,5% ἀπὸ 2– 5 στρέμματα, τὰ 24,6% ἀπὸ 5–10 στρέμματα καὶ μόνον τὰ 20,8% ἔχουν ἰδιοκτησίαν ἕκαστος ἄνω τῶν 10 στρεμμάτων. Εἰς τοὺς ἀριθμοὺς αὐτοὺς προσθέσατε ὅτι 250 περίπου χιλιάδες ἀγρόται δικαιούμενοι εἰς ἀποκατάστασιν παραμένουν τώρα χωρὶς κλῆρον. Εἰς μίαν νῆσον τοῦ Αἰγαίου, ὅπου εἶναι ὀξύτατον τὸ δημογραφικὸν πρόβλημα καὶ τῆς ἀκτημοσύνης, ὑπάρχουν ἐν τούτοις ἰδιοκτῆται ποὺ ἔχει ἕκαστος ἰδιοκτησίαν 3.000–16. 000 ἐλαιοδένδρων κατὰ προσέγγισιν. Διὰ τὸ Κωπαϊδικὸν ζήτημα σᾶς ὡμίλησαν ἐν ἐκτάσει οἱ συνάδελφοι Ἀττικοβοιωτίας κ.κ. Παπασπύρου καὶ Βουρδουμπᾶς. Περιττεύει νὰ διατρίψω καὶ ἐγὼ ἐπ’ αὐτοῦ. Θὰ εἶχα ὅμως νὰ προσθέσω ὅτι ἤμην ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ὅταν ἐψηφίσθη ἡ τόσον ἀτυχὴς διαιτησία. Τὸ ζήτημα μὲ ἀπησχόλησε τότε διὰ τοῦ τύπου εἰς δριμεῖαν ἐπίκρισιν κατὰ τῶν συνεπειῶν τῆς διαιτησίας. Τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1932 ὁμιλῶν εἰς τὸ Βαμβακοπαραγωγικὸν Συνέδριον τῆς Λεβαδείας, ὅπου παρίστατο καὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, συνίστων εἰς τὴν Κυβέρνησιν, προτοῦ ἐκπνεύσῃ τὴν 2 Ἰουνίου 1932 ἡ προθεσμία τῆς ἰσχύος τοῦ ἄρθρου 119 τοῦ τότε ἰσχύοντος Συντάγματος τοῦ 1927, κηρύξει ἀπαλλοτριωτέαν τὴν ἔκτασιν πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων ἵνα μὴ χάσῃ τὰ ἐκ τοῦ Ἀγροτικοῦ νόμου δικαιώματά της καὶ ἀκολούθως νὰ διαπραγματευθῇ τὴν ἐξαγορὰν τῆς Κωπαΐδος μὲ τοὺς ἐκπροσώπους τῆς Ἑταιρείας. Δὲν εἰσηκούσθην. Εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1933–35 εἰς πρότασίν μου συνίστων τὴν σύστασιν Ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπῆς καὶ διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῆς Κωπαΐδος, ὄχι διὰ νὰ ζητήσω εὐθύνας ποινικάς, αἱ ὁποῖαι εἶχαν παραγραφῆ ἀλλὰ διὰ νὰ κινήσω τὸ ἐνδιαφέρον καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ Κωπαϊδικοῦ ζητήματος, ἵνα φθάσωμεν εἰς μίαν λύσιν του. Εἰς τὴν Ἀναθεωρητικὴν Βουλὴν τοῦ 1946 καὶ τὸ Κωπαϊδικὸν θέμα καὶ τὸ ὅλον ζήτημα τῆς ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ μικρῶν κτηνοτρόφων κατὰ παρέκκλισιν ἀπὸ τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος, μὲ ἀπησχόλησε πλειστάκις, καὶ ἐνώπιον τοῦ Σώματος καὶ εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς Ἐξουσιοδοτήσεως. Μία τῶν ἀπασχολήσεων τούτων ὑπῆρξε καὶ ἡ ἔκθεσίς μου, ὡς Εἰσηγητοῦ τῆς μειοψηφίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς Ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος, ἐφ’ ἧς ἐκθέσεως προεκλήθη καὶ τὸ πρὸς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Κ. Τσαλδάρην ἔγγραφον τῆς Βρεταννικῆς Πρεσβείας, ἀνακοίνωσιν τοῦ ὁποίου πρὸς τὴν Βουλὴν ἔκαμεν ὁ συνάδελφος κ. Παπασπύρου εἰς τὴν προχθεσινήν του ἀγόρευσιν. Εἰς μίαν ἀπὸ τὰς τελευταίας συνεδριάσεις τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Κ. Τσαλδάρης, συζητουμένου τοῦ ἄρθρου «περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ μικρῶν κτηνοτρόφων», ἐπρότεινε μίαν τροπολογίαν, ὅπως ἀπὸ τὴν διάταξιν ἐξαιρεθοῦν γαῖαι, περὶ ὧν ὑπέχει συμβατικὰς ὑποχρεώσεις τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον. Καὶ τότε, ὡς μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς ἀνέπτυξα τὰ ἐκ τῆς διαιτησίας τῆς Κωπαΐδος προκύψαντα γεγονότα, ἅτινα καθιστοῦν τὰς συμβατικὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Δημοσίου ἐσαεί, εἰς τὸ διηνεκές, καὶ ἔλεγα ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ κατοχυρωθῇ διὰ Συνταγματικῆς διατάξεως μία τόσον ἀτυχὴς διαιτησία, καὶ προσέθεσα ὅτι ἀσφαλῶς Ἕλλην Ὑπουργὸς θὰ διαπραγματευθῇ μίαν ἡμέραν μὲ τὴν Ἑταιρείαν τὴν λύσιν τοῦ Κωπαϊδικοῦ ζητήματος, ἀλλὰ δὲν ἦτο ἀπαραίτητον τὰ χέρια τοῦ διαπραγματευομένου Ὑπουργοῦ νὰ εἶναι δεμένα καὶ μὲ συνταγματικὴν κατοχύρωσιν τῆς ἀτυχοῦς διαιτησίας. Τὴν λέγω ἀτυχῆ, διότι ἐπὶ τέλους ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία, ἐκτὸς ὡρισμένης ἐκτάσεως, ἐπὶ τῶν ἄλλων στρεμμάτων τῆς Κωπαΐδος μόνον δικαίωμα καρπώσεως εἶχεν ἐπὶ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα, καὶ θὰ ἤρχετο κάποτε ἡμέρα, ὁπότε αἱ γαῖαι αὐταὶ καὶ τὰ ὕδατα καὶ αἱ ἐγκαταστάσεις θὰ περιήρχοντο ἄνευ ἀποζημιώσεως εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Ἐὰν ἡ διαιτησία ἠθέλησε νὰ ἐπισπευθῇ ἡ ἐξαγορὰ τῶν δικαιωμάτων ἐπικαρπίας τῆς Ἑταιρείας, πρὸς τί νὰ θέσῃ ἀνατρεπτικὰς βραχείας προθεσμίας, μὲ τὴν συνέπειαν, ἅμα παρέλθουν αἱ προθεσμίαι, ἡ Ἑταιρεία νὰ ἀποκτᾷ τὴν κυριότητα ὅλων τῶν γαιῶν καὶ ὅλων τῶν ὑδάτων καὶ ὅλων τῶν ἐγκαταστάσεων, καὶ νὰ παραμένῃ πλέον ἐκεῖ ἐσαεὶ μὲ ἀκτήμονας τοὺς καλλιεργητάς; Πρὸς τιμὴν τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ἀναφέρω ὅτι ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ δὲν ἀπεδέχθη τὴν τροπολογίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὁ κ. Κ. Τσαλδάρης ἔσπευσε νὰ τὴν ἀποσύρῃ.

§31Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Κύριε Χατζηγιάννη, λυποῦμαι, ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς διακόψω διότι δὲν θέλω νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ μονομερὴς αὕτη ἐξέτασις τῆς στάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὸ 1947, στάσις ἔναντι τοῦ ξένου κεφαλαίου τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος. Καὶ πρέπει νὰ ἐπαναλάβω ὅ,τι καὶ προχθὲς κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος εἶπον, ὅτι ἅπασαι αἱ Κυβερνήσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ κάθε Ἀρχηγὸς κόμματος ὁ ὁποῖος κατελάμβανεν ὑπεύθυνον ἐν τῇ Κυβερνήσει τῆς Χώρας θέσιν, τὴν αὐτὴν ἐτήρει στάσιν ἔναντι τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος. Ὑπενθυμίζω καὶ πάλιν τὰς ἀγορεύσεις τὰς ὁποίας ἀνέγνωσα τῶν ἀειμνήστων Μιχαλακοπούλου ἐν τῇ Βουλῇ τοῦ 1924 καὶ Ἐλ. Βενιζέλου εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1930. Καὶ ἐκεῖνοι τότε ἐπὶ πραγματικῶν καὶ οὐσιαστικῶν μάλιστα θεμάτων ἀφορώντων τὴν Κωπαΐδα καὶ ἐν ταῖς Βουλαῖς ταύταις Ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων ὑπευθύνως διαχειριζόμενοι τὸ θέμα, τὴν ἰδίαν μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τοῦ 1947 στάσιν ἐτήρησαν.

§32Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Αὐτὸ εἶναι τὸ μεγαλύτερον ἔγκλημα τοῦ αἰῶνός μας. Φαντασθῆτε τὴν στενότητα τῆς γῆς ποὺ ὑπάρχει, ὥστε δι’ ἀέρα, διὰ κάθε στρέμμα γῆς ἀναγκάζεται νὰ πληρώνῃ δραχμὰς 1.000.000.

§33Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Σᾶς εἶπα ὅτι θὰ εἶμαι ἀντικειμενικός. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ κάμω πολιτικήν. Ἀλλ’ ἀναφέρω τὸ γεγονός, ἵνα δειχθῇ ὅτι ἡ Βουλὴ ὑπῆρξεν ἀκατατόπιστος ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἔπειτα τὸ πρᾶγμα ἔχει σημασίαν διότι τότε ἐψηφίζετο νέον Σύνταγμα καὶ ἐζητεῖτο, ὅπως ὁ Νομοθέτης ἀποκτήσῃ μεγαλυτέραν εὐχέρειαν εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ ὅλου ζητήματος, εὐχέρειαν ἥτις θὰ ἔλιπεν, ἂν ἐγένετο δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἡ Ἐκκλησιαστικὴ περιουσία μᾶς ἀπησχόλησεν εἰς ἐπανειλημμένας συνεδριάσεις εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν. Χαίρω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ νόμου «περὶ ἀναγκαστικῆς μισθώσεως» εἰς τὰ Ἐκκλησιαστικὰ κτήματα, ἔχει καταρτισθῇ Ἐπιτροπὴ ἐξ ἀντιπροσώπων τῆς Ἐκκλησίας καὶ ἀντιπροσώπων τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, ἥτις νὰ ὑποδείξῃ τὶ ἐκ τῆς Ἐκκλησιαστικῆς περιουσίας θὰ διατηρηθῇ ὑπὲρ τῶν ἱστορικῶν Μονῶν καὶ τί θὰ διατηρηθῇ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων ἀγροτῶν. Εὔχομαι καὶ περιμένω νὰ προκύψῃ συνεννόησις Ἐκκλησίας καὶ τοῦ Κράτους, ὥστε νὰ συνεχισθῇ ἡ ἁρμονία σχέσεων Πολιτείας, Ἐκκλησίας καὶ Κοινωνίας, ἐνῷ παράλληλα μέγας ἀριθμὸς ἀκτημόνων ἀγροτῶν θὰ συνδεθῇ στενώτερον μὲ τὴν Ἑλληνικὴν γῆν. Εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπὴν παράλληλοι ὑπῆρξαν καὶ οἱ ἀγῶνες τῶν ἀγαπητῶν συναδέλφων καὶ μελῶν τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ κόμματος κ. κ. Θ. Τσάτσου καὶ Η. Λαγάκου, οἵτινες καὶ ἐξεπόνησαν καὶ εἰδικὴν εἰσήγησιν ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος «περὶ ἰδιοκτησίας». Καὶ ἐδέησε μετ’ ἀγῶνας 4 ἐτῶν ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ νὰ περιλάβῃ εἰς τὸ ἄρθρον 110 τοῦ ἀρχικοῦ τῆς σχεδίου καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 104 τοῦ δευτέρου της σχεδίου Συντάγματος τὴν διάταξιν, ὅτι πρὸς ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ ἀκτημόνων μικρῶν κτηνοτρόφων ἐπιτρέπεται ἐπὶ μίαν τριετίαν ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις ἀγροτικῶν κτημάτων κατὰ παρέκκλισιν τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος, ὡς ὁ νόμος θέλει ὁρίσει καὶ ὑπὸ ὡρισμένους περιορισμούς. Τὸ δεύτερον σχέδιον τοῦ Συντάγματος, ὑπῆρξα ὁ μόνος βουλευτὴς μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅστις δὲν τὸ ὑπέγραψα καὶ ἔκαμα περὶ τούτου δήλωσιν ἐνώπιον τοῦ Σώματος τῆς Βουλῆς εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 23 Δεκεμβρίου 1949, διότι διεφώνησα πρὸς τεθέντας εἰδικοὺς περιορισμούς, δυναμένους νὰ ἀχρηστεύσουν τὴν ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως. Τὸ σχέδιον Συντάγματος ἐπρόκειτο νὰ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἅμα τῇ ἐπαναλήψει τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς ἐντὸς τοῦ Ἰανουαρίου τοῦ 1950. Ἀλλ’ ἐπῆλθεν ἡ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις Ἰωάνν. Θεοτόκη. Ἡ διάλυσις ὑπ’ αὐτῆς τῆς Βουλῆς προτοῦ ἐπιψηφίσῃ τὸ Σύνταγμα, ὑπῆρξεν ἄφρων πολιτικὴ πρᾶξις μιᾶς Ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως ἐγκρίτων, ἀλλ’ ἀνευθύνων κυρίων. Τὸ πρᾶγμα δύναται νὰ δώσῃ διδάγματα περὶ τῆς χρησιμότητος τῶν Ὑπηρεσιακῶν Κυβερνήσεων. Τὰ πρόσωπα, ποὺ ἀπετέλουν τὴν Ὑπηρεσιακὴν ἐκείνην Κυβέρνησιν, ἐλησμονήθησαν, ἀλλ’ αἱ συνέπειαι τῆς πράξεώς των παραμένουν. Καὶ διερωτῶμαι: Πῶς εἰς ἔργον συντακτικὸν ἢ ἀναθεωρητικόν, ὅπερ εἶναι τῆς ἀποκλειστικῆς ἁρμοδιότητος τῶν Ἀναθεωρητικῶν Βουλῶν, χωρὶς νὰ μετέχῃ εἰς τὸ ἔργον τῆς ἀναθεωρήσεως ὁ Βασιλεύς, πῶς Κυβέρνησις ὑπηρεσιακή, διαλύσασα προώρως τὴν Ἀναθεωρητικὴν Βουλὴν ἐματαίωσε τὸ ἀναθεωρητικὸν ἔργον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ; Καὶ διὰ τοῦτο πιστεύω ὅτι εἴτε εἰς τὸ Διάταγμα τῶν ἐκλογῶν ἐκαλεῖτο ὁ Λαὸς δι’ ἐκλογὴν Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς ἢ καὶ Ἁπλῆς Βουλῆς, ἐφόσον τὸ ἀναθεωρητικὸν ἔργον δὲν ἐτερματίσθη, ἡ παροῦσα Βουλὴ αὐτοδικαίως ἦτο Βουλὴ Ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος. Δὲν ἦτο ὑποχρεωμένη ἡ παροῦσα Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ τὸ σχέδιον Συντάγματος τῆς διαλυθείσης Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἀνῆκεν εἰς τὴν ἐξουσίαν αὐτῆς, εἴτε νὰ τὸ ψηφίσῃ καὶ νὰ διακηρύξῃ, ὅτι εὑρίσκει ἐπαρκὲς τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911, ἀλλὰ ποτὲ νὰ μὴ δεχθῇ ὅτι μία Κυβέρνησις Ὑπηρεσιακὴ ἀνευθύνων κυρίων, ἠδύνατο ν’ ἀνατρέψῃ τὸ ἀναθεωρητικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν καὶ διὰ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς διατάξεως, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων ἀγροτῶν, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Θ. Τσάτσος, εἰς τὴν Κυβέρνησιν Πλαστήρα κατήρτισε σχέδιον ψηφίσματος περὶ ἐπιψηφίσεως, ὡς Κώδικος τοῦ σχεδίου Συντάγματος τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ 1949. Τὸ σχέδιον τοῦτο τοῦ κ. Τσάτσου ἐνεκρίθη ἀπὸ τὸ τότε Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καί, ἵνα ἀποκτήσῃ μεγαλύτερον κῦρος τὸ ψηφιζόμενον Σύνταγμα, ἐγένετο συνεννόησις καὶ μὲ τὴν ἀντιπολίτευσιν, ὅπως καὶ αὕτη προσυπογράψῃ τὸ σχέδιον ψηφίσματος. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ συμφωνία ἦτο νὰ ὑπογραφῇ πρῶτον ἀπὸ 120 βουλευτὰς τοῦ Κυβερνητικοῦ Συνασπισμοῦ. Ἐπειδὴ ὅμως τοῦτο συνεκέντρωσε μόνον 115 ὑπογραφὰς Κυβερνητικῶν βουλευτῶν, τὸ σχέδιον Ψηφίσματος Τσάτσου δὲν ὑπεγράφη ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ τὸ θέμα παρέμεινεν ἐκκρεμές.

§34Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τότε ἔλεγον: Μετέχω καὶ ἐγὼ τῆς ὑπογραφῆς ἐὰν ὑπογράψουν καὶ τὰ κυβερνητικὰ κόμματα, τῶν ὁποίων ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν ἀνήρχετο νομίζω εἰς τοὺς 140. Αἱ ὑπογραφαὶ ὅμως ἀνῆλθον εἰς 115 μόνον.

§35Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ αὐτοανακήρυξις τῆς παρελθούσης Βουλῆς εἰς Ἀναθεωρητικὴν εἶναι αὐτὴ αὕτη ἀντισυνταγματική. Τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911, προβλέπει διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος δύο Βουλάς. Ἑτοιμάζονται αἱ ἀναθεωρητέαι διατάξεις ἀπὸ τὴν μίαν Βουλὴν καὶ ψηφίζονται ἀπὸ τὴν ἑπομένην.

§36Α. ΖΑΚΚΑΣ. Ἡ προσπάθεια ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος ὑπὸ τῆς παρούσης Βουλῆς ἀπέβλεπεν εἰς τὸ νὰ καταστοῦν συνταγματικαὶ διατάξεις διάφορα ψηφίσματα τῆς παρελθούσης Βουλῆς.

§37Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Τὸ Σύνταγμα ἦτο δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ ἀπὸ τὴν παρελθοῦσαν Βουλήν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητῆται ψήφισις τοῦ Συντάγματος ἀπὸ τὴν παροῦσαν Βουλήν, διότι εἰς τὴν Βουλὴν αὐτὴν εἰσῆλθον καὶ νέοι βουλευταί, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθοῦν τὴν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἀλλὰ καὶ ἡ προσπάθεια τῆς κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος ἐσταμάτησε, διότι τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας ἔκρινεν ὡς ἔγκυρα τὰ Ψηφίσματα τῆς προηγουμένης Βουλῆς.

§38Ε. ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ. Τὸ Διάταγμα τῆς προκηρύξεως τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1946 ὡμίλει περὶ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς.

§39Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπενθυμίζω ὅτι τὸ Σύνταγμα τοῦ 1864 ἀπῄτει δύο ἀλλεπαλλήλους Βουλὰς καὶ ὡρισμένην πλειοψηφίαν ἵνα κινηθῇ ὁ μηχανισμὸς τῆς ἀναθεωρήσεως. Καὶ ὅμως ἡ Ἀναθεωρητικὴ Βουλή, ἡ ὁποία ἔδωκε τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911, προῆλθε χωρὶς νὰ τηρηθοῦν αἱ διατυπώσεις τοῦ Συντάγματος τοῦ 1864. Καὶ οὐδεὶς ἠμφισβήτησε τὸ κῦρος τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911. Τώρα ἐπηκολούθησαν μία δικτακτορία, ἕνας δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος, ἡ κόλασις τῆς κατοχῆς καὶ τὸ ὁλοκαύτωμα τοῦ ἀγῶνος ἐναντίον τοῦ συμμοριτισμοῦ. Δὲν ἔμεινε τίποτε ὄρθιον εἰς τὸν τόπον αὐτὸν καὶ εἰς τὸ πολίτευμά του καὶ νὰ ὁμιλῆτε ὅτι ἡ Βουλὴ τοῦ 1946 δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ ἔχῃ ἀναθεωρητικὰ καθήκοντα, ἀποτελεῖ καὶ νομικὸν καὶ πολιτικὸν σφάλμα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ ἀνάγκη νὰ ἀποκτήσουν γῆν οἱ ἀκτήμονες ἀγρόται. Πρέπει παράλληλα νὰ διασφαλισθῇ καὶ ἡ διάθεσις τῆς παραγωγῆς των καὶ ἡ προστασία τῶν τιμῶν τοῦ προϊόντος τοῦ μόχθου των. Καίτοι διὰ τὰ εὐγενῆ μας γεωργικὰ προϊόντα τὸ θέμα εἶναι ἡ ἀνάκτησις τῶν ἀγορῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι δύναται νὰ εὑρεθῇ καὶ εἰς τὸν τομέα αὐτὸν λύσις καὶ προστασία τῶν εὐγενῶν μας προϊόντων. Ἀλλ’ ὑπάρχει ὁ βάμβαξ, ὑπάρχει καὶ ὁ σῖτος, τῶν ὁποίων ἡ κατανάλωσις ἀπορροφᾶται εἰς τὸ ἐσωτερικὸν, καὶ τμῆμα αὐτῆς τῆς πολιτικῆς τῆς προστασίας τῆς γεωργικῆς μας παραγωγῆς ἀπετέλεσεν ἡ προστασία τοῦ σίτου τῆς παραγωγῆς 1950. Ἡ προστασία αὐτὴ ὑπῆρξε κατ’ ἐξοχὴν εὐτυχὴς καὶ ὡς σύστημα καὶ ὡς ἐκτέλεσις καὶ ἔδωσεν τὰ καλύτερα ἀποτελέσματα. Δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ ἐπὶ τοῦ θέματος, διότι ὑπῆρξα ὁ Εἰσηγητὴς τῆς πολιτικῆς αὐτῆς, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας τότε, καὶ δὲν εἶναι εὐχάριστον νὰ γίνω ἐγὼ ἐπαινέτης τοῦ ἔργου μου. Ἀλλ’ ὑπάρχει μία ἐπερώτησις πρὸς τὸν Ὑπουργὸν Ἐφοδιασμοῦ διὰ τὴν ἔλλειψιν τοῦ ξένου σίτου, ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τοῦ συναδέλφου Πειραιῶς κ. Κάντζια καὶ ἐπιθυμῶ νὰ τοῦ δώσω καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας ὡρισμένα στοιχεῖα. Ἡ πολιτική μας δὲν ὑπῆρξε πολιτικὴ ἀποθηκεύσεως ἐγχωρίου σίτου, ἀλλὰ μόνον προστασίας τιμῶν. Καὶ εἰς τὰς Κυβερνητικὰς δηλώσεις πρὸς τὴν Βουλὴν τῆς 21 Ἰουνίου 1950 ἐλέγομεν, ὅτι: «Διὰ τὴν συγκέντρωσιν, διὰ σύστημα ἀγορᾶς ὑπὸ τοῦ Κράτους τῶν πλεονασμάτων σίτου ἡ Κυβέρνησις δηλοῖ, ὅτι ἀποβλέπει εἰς αὐτήν, ὄχι ὡς σκοπόν, ἀλλ’ ὡς μέσον ἐφαρμογῆς τῶν προστατευτικῶν αὐτῆς μέτρων. Δίδω ἀκόμη τὴν πληροφορίαν ὅτι ἡ ρευστοποίησις ἀπαιτήσεων τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἐκ τῆς συγκεντρώσεως σιτηρῶν ἐσοδείας 1950, μὲ τιμὴν σίτου 3.000 δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν ἀνῆλθεν εἰς 120 δισεκατομμύρια περίπου δραχμῶν. Καὶ ἐξ αὐτῶν τὰ 57 δισεκατομμύρια ἀφοροῦν ἀξίαν εἰσκομισθέντων σιτηρῶν, 28 δισεκατομμύρια ἀφοροῦν τὸ ἐξ 700 δραχμ. κατ’ ὀκᾶν εὐεργέτημα, καὶ 35 περίπου δισεκατομμύρια δραχμῶν ἀναλογοῦνται εἰς 11½ περίπου ἑκατομμύρια ὀκάδων σίτου ἀφοροῦν καταβολὰς εἰς μετρητά. Τουτέστι δὲν ἐζητήσαμεν ἀπὸ τοὺς παραγωγοὺς νὰ προσκομίσουν αὐτούσιον τὸν σῖτον εἰς τὴν συγκέντρωσιν ἀλλ’ ἐδέχθημεν νὰ πληρωθοῦν καὶ οὗτοι τὸ εὐεργέτημα 700 δραχμ. κατ’ ὀκᾶν εἰκαζομένην, ἐφόσον θὰ ἐξώφλουν δι’ οἱουδήποτε ἄλλου μέσου τὰ πρὸς τὴν Τράπεζαν χρέη των. Καὶ ἀπὸ τὰ 11½ αὐτὰ ἑκατομμύρια ὀκάδων σίτου δὲν παρεδόθη οὔτε μία ὀκᾶ. Παρέχω ἀκόμη τὰ στοιχεῖα ὅτι εἰς τὴν ἐπίσημον εἰσήγησιν τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας τῆς 31ης Μαΐου 1950 διὰ τὰ ληπτέα μέτρα προεβλέπομεν ὅτι ἡ παραγωγὴ σίτου θὰ περιστραφῇ γύρω τῶν 900 χιλιαδ. τόννων καὶ ρητῶς ἐπίσης προεβλέπομεν ὅτι ἡ Χώρα διὰ τὴν διατροφήν της θὰ χρειασθῇ νὰ εἰσαγάγῃ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀπὸ 1ης Ἰουλίου 1950 μέχρι 30 Ἰουνίου 1951, ὄχι μόνον τοὺς 428.000 τόννους σίτου τῆς Διεθνοῦς Συμβάσεως, ἀλλὰ πέραν τοῦ περιθωρίου τῆς διεθνοῦς Συμβάσεως ἑτέρους 72.00 τόννους ἤτοι ἐν ὅλῳ 500.000 τόννους σίτου. Καὶ ἡ μὲν παραγωγὴ τοῦ ἐγχωρίου σίτου κατὰ τοὺς ἐπισήμους πίνακας τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας ἀνῆλθεν εἰς 857.758 τόννους σίτου, ἤτοι γύρω τῶν 900.000 τόννων, ὅπερ ἐπροβλέφθη. Διὰ τὸ γεγονὸς δὲ ὅτι ἐπὶ 4 μῆνας Σεπτέμβριον, Ὀκτώβριον, Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον τοῦ 1950, τὸ Ὑπουργεῖον Ἐφοδιασμοῦ, εἰς τὸν ἀποκλειστικὸν τομέα τοῦ ὁποίου ὑπάγεται τὸ θέμα, δὲν εἰσήγαγε σῖτον τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ ἐπροκάλεσε τὰς γνωστὰς συνεπείας, μαζὶ μὲ τὸν ἐπερωτῶντα συνάδελφον, ἀναμένομεν καὶ ἡμεῖς τὴν ἀπάντησιν Ὅ,τι ἐνδιαφέρει τὴν ὕπαιθρον χώραν εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς ζωῆς εἶναι πρὸ παντὸς ἡ ἀπόκτησις γῆς ὑπὲρ τῶν καλιεργητῶν καὶ ἡ προστασία τοῦ προϊόντος τοῦ μόχθου των. Καὶ πρέπει ἡ ἱστορία ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν νὰ ἐπικαλῆται τὸ πνεῦμα τῶν πολιτισμῶν, ποὺ ἀπέθανον διὰ νὰ μᾶς βοηθῇ νὰ διορθώνωμεν τὰ μειονεκτήματα τῶν πολιτισμῶν, ποὺ ζοῦν. Καὶ τὸ πνεῦμα αὐτὸ μᾶς ὑπενθυμίζει, ὅτι αἱ ἀνθρώπινες κοινωνίες δὲν εἶναι στατικές, ἐξελίσσονται καὶ μεταμορφώνονται. Εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς ἀνθρωπότητος ὑπῆρξαν πολλὰ τὰ ἄνθη τὰ ὁποῖα, ἀφοῦ ἐγοήτευσαν τὶς γενεὲς ποὺ πέρασαν ἔχουν πιὰ μαρανθῆ καὶ τὸ μέλλον δὲν τὰ περιμένει νὰ τὰ ἐπανίδῃ ἀνθοῦντα. Κλασσικόν των παράδειγμα εἶναι ἡ δουλεία καὶ ἡ δουλοπαροικία. — εἰς τὴν Παγκόσμιον ἱστορίαν του, κρίνων τὰ αἴτια τῆς πτώσεως τῆς Ρώμης λέγει ὅτι τρία ὑπῆρξαν τὰ συμπτώματα τῆς γενικῆς ἀποθαρρύνσεως. Τὸ πρῶτον ὑπῆρξεν ἡ ἐξαιρετικὴ ἀπάθεια τῶν πληθυσμῶν ἐνώπιον τῶν μεγάλων πολιτικῶν γεγονότων. Ἡ ζωὴ τοῦ Κράτους εἶχε παύσει νὰ τοὺς ἐνδιαφέρῃ· κάθε ἐλπίδα εἶχεν ἀποθάνει. Ὅταν τὸ κῦμα τῶν βαρβάρων ἤρχισε νὰ ἐκσπᾷ ἐπὶ τῆς Αὐτοκρατορίας, δὲν εἶχε τίποτε νὰ τοῦ ἀντιτάξουν, ἐκτός τῶν λεγεώνων. Ὁ εἰσβολεὺς δὲν εἶχε νὰ φοβηθῇ καμμίαν λαϊκὴν ἐξέγερσιν. Ἐὰν ὁ Λαὸς εἶχε θελήσει νὰ ἀντιστῇ, εἶναι βέβαιον ὅτι οἱ βάρβαροι θὰ εἶχον ὑποκύψει, κάτω ἀπὸ τὸν ἀριθμόν, ἀλλ’ ὁ λαὸς δὲν ἀντέστη. Εἶναι φανερὸν ὅτι εἰς τὰ μάτια τῆς μάζης τῶν κατοίκων της ἡ Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία δὲν ἄξιζε τὸν κόπον νὰ ἀγωνισθοῦν δι’ αὐτήν». Ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ποὺ ἔδωσε τὸ θαῦμα τῆς Ἀντιστάσεως καὶ τοῦ ὁλοκαυτώματος καὶ εἰς τόν πόλεμον καὶ εἰς τὴν κατοχὴν καὶ εἰς τόν συμμοριτισμόν, δὲν θὰ ἀντλήσῃ διδάγματα ἀπό τὰς μάζας τῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας διὰ νὰ δώσῃ τὴν πίστιν του καὶ τὰς θυσίας του εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι τὸ Κράτος καὶ οἱ ἐκπρόσωποί του πρέπει νὰ μένουν ἀδιάφοροι εἰς τὴν φωνὴν τῆς ὑπαίθρου. Ἐὰν ἡ Χώρα διέφυγε τὸν κίνδυνον νὰ ἀναρπαγῇ εἰς τὸν χῶρον τοῦ παραπετάσματος, ἕνα μεγάλο ποσοστὸν ὀφείλεται εἰς τὸ πνεῦμα ἀντιστάσεως καὶ θυσιῶν τοῦ ἀγροτικοῦ μας κόσμου. Καὶ εἰς τὴν ἀντίστασιν αὐτὴν εἰς ἕνα μεγάλο ποσοστὸν ἔδωκε τὴν δύναμίν της ἡ ἀγάπη τοῦ χωρικοῦ πρὸς τὴν γῆν, ποὺ ἀπέκτησε. Δι’ αὐτὸ πιστεύω, ὅτι ὅσοι εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἔχουν ἀγωνισθῆ εἰς τὸν ἀγῶνα ὑπὲρ τῆς γεωργικῆς μεταρρυθμίσεως προσέφεραν ἀνεκτίμητον ὑπηρεσίαν, ὄχι μόνον εἰς τὸν γεωργικόν μας κόσμον, ὄχι μόνον εἰς τὴν ἐξύψωσιν τοῦ κοινωνικοῦ καὶ οἰκονομικοῦ ἐπιπέδου τοῦ λαοῦ μας, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἄμυναν διὰ τὴν ὕπαρξιν τῆς Ἑλλάδος Κάμετε μίαν σύγκρισιν μὲ τὰς χώρας τῆς Μέσης Εὐρώπης. Ἡμεῖς προηγήθημεν αὐτῶν εἰς τὸ ἔργον τῆς γεωργικῆς μεταρρυθμίσεως, προηγήθημεν ὄχι μόνον κατὰ χρόνον, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν ἔκτασιν τῶν μεταρρυθμίσεων. Ὕστερα ἀπὸ τὸν πρῶτον παγκόσμιον πόλεμον καὶ ἡ Πολωνία καὶ ἡ Τσεχοσλοβακία καὶ ἡ Οὐγγαρία καὶ ἡ Γιουγκοσλαυΐα καὶ ἡ Ρουμανία ἐπεχείρησαν νὰ ἐφαρμόσουν πολιτικὴν ἀγροτικῶν μεταρρυθμίσεων, ἀλλὰ τὴν ἐφήρμοσαν μὲ φειδὼ καὶ αἱ οἰκογένειαι τῶν μεγάλων γαιοκτημόνων Ἐστερχάζυ καὶ Καρολὺ δὲν ἔπαυσαν νὰ κατέχουν γαίας ἑκατοντάδων χιλιάδων στρεμμάτων. Ἀλλ’ ἦλθεν ὁ δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος καὶ αἱ χῶραι αὐταὶ ἀπερροφήθησαν εἰς τὸ σιδηροῦν παραπέτασμα. Καὶ ὅλαι αἱ γαῖαι ἐδημεύθησαν χωρὶς ἀποζημίωσιν καὶ οἱ γαιοκτήμονες δὲν ἔχασαν μόνον τὰς ἰδιοκτησίας των, ἔχασαν καὶ τὴν ἐλευθερίαν των μαζὶ μὲ τὴν ἐλευθερίαν τῶν πατρίδων των. Καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ διατήρησις τῶν μεγάλων τσιφλικίων ποὺ διέφυγαν τὴν ἀπαλλοτρίωσιν καὶ μὲ τὸ πρόσχημα τῶν ὑποδειγματικῶν αὐτοκαλλιεργειῶν, ἀποτελεῖ πρόκλησιν πρὸς τὸν ἀκτήμονα μαχητὴν τοῦ Γράμμου καὶ τοῦ Βίτσι, χάρις τὸ αἷμα καὶ εἰς τοὺς ἀγῶνας τοῦ ὁποίου οἱ γεοκτήμονες ἐπανεῦρον τὰ κτήματά των. Ἡ ἐν Ἑλλάδι γεωργικὴ μεταρρύθμισις ὑπῆρξε τὸ σημαντικώτερον κοινωνικὸν γεγονὸς τῆς σημερινῆς Ἑλλάδος. Αἱ προηγούμεναι Βουλαί, ποὺ ἔδωκαν τὴν μεταρρύθμισιν αὐτήν, προηγήθησαν τῆς ἐποχῆς των. Ἡ σημερινὴ Βουλὴ δὲν δικαιοῦται νὰ εἶναι καθυστερημένη ἀπὸ τὸ κίνημα τοῦ Ἅγιδος, ἀπὸ τὸ κίνημα τῶν Γράκχων, ἀπὸ τὴν Βυζαντινὴν νομοθεσίαν, ἀπὸ τὸ ἔργον τῶν προηγουμένων Βουλῶν. Καὶ ὀφείλει, ψηφίζουσα τὸ Σύνταγμα νὰ λύσῃ τὰ χέρια τοῦ νομοθέτου ἵνα συνεχίσῃ τὴν γεωργικὴν μεταρρύθμισιν.

§40Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀπαλλοτρίωσις τῶν κτημάτων τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος, ἔγινεν ὑπὸ τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, βάσει τῶν νόμων ποὺ ἐξεδόθησαν δυνάμει τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911.

§41Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλήν, καὶ τὸ λέγω πρὸς τιμήν σας, ἐπροτείνατε μὲ 5 ἄλλους βουλευτὰς νὰ ψηφισθῇ τὸ σχέδιον ψηφίσματος Βαμβέτσου περὶ ἀπαλλοτριώσεως γαιῶν.

§42Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Παπασπύρου διὰ τὴν ὑπόμνησιν. Ἀλλ’ εἰς τὸν κ. Σοφιανόπουλον ἀπαντῶ ὅ,τι ἤδη ἐτόνισα ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς ἀγορεύσεώς μου ὅτι θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ τερματισθῇ καὶ κατὰ χρόνον καὶ κατ’ ἔκτασιν τὸ ἔργον τῆς μεγάλης γεωργικῆς μεταρρυθμίσεως ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911, ἂν δὲν εἶχεν ἐπακολουθήσει ἡ ἀπόφασις τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1922 καὶ τὸ ἄρθρον 119 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927, ποὺ ἐπέτρεψε τὴν κατάληψιν τῶν ἀγροκτημάτων καὶ πρὸ τῆς καταβολῆς ἀποζημιώσεως. Ἰδοὺ διατὶ θεωρῶ ὅτι ἡ παροῦσα ἐπερώτησις δὲν στρέφεται μόνον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι ἐπερωτημένη καὶ αὐτὴ ἡ Βουλή. Ὀφείλει ἡ Βουλή, δίδουσα τὸ νέον Σύνταγμα εἰς τὴν Χώραν, νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν νομοθέτην νὰ συνεχίσῃ τὴν γεωργικήν του μεταρρύθμισιν. Ἡ θυσία τῆς μεγάλης ἰδιοκτησίας δὲν θὰ ἀφήσῃ νὰ διανοιγῇ χάσμα μεταξὺ τοῦ Λαοῦ μας καὶ τοῦ Κράτους. Τὸ χάσμα αὐτὸ ζητεῖ ὁ κομμουνισμὸς διὰ νὰ περάσῃ καὶ νὰ ἀνατρέψῃ τὴν κοινωνίαν, τὴν πολιτείαν καὶ μαζὶ μὲ αὐτὰς καὶ τὴν Ἑλλάδα. Δὲν θὰ τὸ ἐπιτρέψωμεν. Μαζὺ μὲ τὴν τύχην τοῦ Ἔθνους ἡ Βουλὴ αὐτὴ γράφει καὶ τὴν ἰδικήν της ἱστορίαν. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Μαντᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§44Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἔχομεν τὰς δύο ἐπερωτήσεις, τὴν πρώτην, ἡ ὁποία ἐπεβλήθη ἐκ μέρους τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Λ.Δ. καὶ τὴν ἑτέραν, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ἐκ μέρους τοῦ βουλευτοῦ Λεβαδείας. Θὰ διαχωρήσω τὴν δευτέραν ταύτην ἐπερώτησιν καὶ βεβαίως δὲν θὰ ἀνατρέξω εἰς τὸν π.Χ. χρόνον ποὺ ἀνέτρεξεν ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Χατζηγιάννης. Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἀπασχολήσῃ ὅλους ἡμᾶς εἶναι ἐὰν καὶ κατὰ πόσον τὸ Κράτος ἐμερίμνησε διὰ τὴν πραγματικὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀγροτῶν, ὡς ἐφηρμόσθησαν οἱ ἀγροτικοὶ Νόμοι καὶ ἐὰν ἔλαβον ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀποκατεστάθη θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ ἀνταποκριθῇ πρὸς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας του. Ὅταν ἐγένοντο αἱ ἀπαλλοτριώσεις 1750 κτημάτων, ἐδημιουργήθη πληθώρα Συνεταιρισμῶν καὶ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀγροτῶν ἐδόθη εἰς αὐτοὺς μία ἐσφαλμένη κατεύθυνσις ὅτι ἠδύναντο τὰ κτήματα αὐτὰ νὰ ἀπαλλοτριωθοῦν, κατόπιν προηγουμένης ἀποζημιώσεως διὰ τῆς Δικαστικῆς ὁδοῦ. Τοῦτο ὑπῆρξεν ἓν μέτρον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπῆλθεν ἕνας κλονισμὸς τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀγροτῶν καὶ μία δαπανηρὰ κατάστασις, λόγῳ τῆς ὁποίας ἦσαν ὑποχρεωμένοι οἱ ἀγρόται νὰ προσφύγουν εἰς τοὺς διαφόρους Δικηγόρους τοὺς ὁποίους οἱ διάφοροι Συναιτερισμοὶ εἶχον ἐκλέξει. Μοῦ ἐδόθη καὶ ἄλλοτε, εἰς ἄλλην Βουλὴν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἡ εὐκαιρία νὰ ἐκθέσω τὰς ἀπόψεις μου ὡς εἶναι, καὶ ἀπέδειξα τότε εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι οἱ χωρικοὶ θὰ ἠδύναντο νὰ ἐξαγοράσουν μόνοι των τὰ κτήματα αὐτὰ, διὰ τῶν χρημάτων ποὺ εἶχον δώσει εἰς τοὺς διαφόρους δικηγόρους. Καὶ βλέπετε εἰς τοὺς διαφόρους Συνεταιρισμοὺς νὰ δικαιολογοῦνται κονδύλια 200–300.000 δραχμ. προπολεμικῶν δι’ ἔξοδα ξενίας διαφόρων ὑπαλλήλων ποὺ ἐπήγαιναν εἰς τὰ χωριὰ των. Οἱ Συνεταιρισμοὶ κύριοι, εἶναι σήμερον ἐν Ἑλλάδι περὶ τὰς 7.000 περίπου. Ἕν ἐκ τῶν μελημάτων ποὺ ἔπρεπε νὰ ἔχουν οἱ διάφοροι Ὑπουργοὶ ποὺ παρήλασαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἦτο νὰ ἐξετάσουν, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν ἐν Ἑλλάδι τόσοι Συνεταιρισμοί. Καὶ ἐὰν εἶχον τὴν καλωσύνην νὰ κάμουν ἔλεγχον τῶν Συνεταιρισμῶν αὐτῶν θὰ ἔβλεπον εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἐν Ἑλλάδι ὁ ἀγρότης, τὸν ὁποῖον εἴπομεν ὅτι ἀποκατεστήσαμεν. Ἐκτὸς τῶν Συνεταιρισμῶν ἐδημιουργήθησαν αἱ Ἑνώσεις τῶν Συνεταιρισμῶν. Ὑπάρχουν κύριοι 112 Ἑνώσεις. Ὑπάρχει καὶ ἡ Πανελλήνιος Ἕνωσις Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν, ἡ ὁποία συντηρεῖται ἀπὸ εἰσφορὰς τῶν ἀγροτῶν. Αἱ 112 αὐταὶ Ἑνώσεις δίδουν εἰς τὴν Πανελλήνιον Ἕνωσιν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν ἑκάστη κατὰ μέσον ὅρον περὶ τὰ 14–15 ἑκατομ. κατ’ ἔτος. Δηλαδὴ ἔχομεν χίλια πεντακόσια ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα εἰσφέρουν αἱ Ἑνώσεις εἰς τὴν Πανελλήνιον Ἕνωσιν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν ἐκ τοῦ ὑστερήματος τοῦ ἀγρότου. Καὶ ἐρωτᾶται: Δὲν ἐδόθη ἡ εὐκαιρία, εἰς τοὺς παρελάσαντας ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας Ὑπουργοὺς νὰ ἐρωτήσουν ποῦ διατίθεται; Οὐδεὶς εἶχε τὴν ἀπορίαν νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο; Ἀλλ’ ὑπάρχει μόνον αὐτό; Ὁ ἀγρότης εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ δίδῃ 1% ἀπὸ τὰ δάνεια τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης εἰς τὸν Συνεταιρισμόν. Εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ ἀγρότης νὰ δίδῃ ἀκόμη 1% εἰς τὰς Ἑνώσεις τῶν Συνεταιρισμῶν ἐκτὸς αὐτῶν δίδει ¼% διὰ τὴν ἐποπτείαν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, δηλ. ὁ χωρικὸς διὰ νὰ πάρῃ ἓν δάνειον ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, πληρώνει διὰ τὰς Ἑνώσεις καὶ τοὺς Συνεταιρισμοὺς 2¼ ἐπὶ τοῖς ἑκατόν. Καὶ ἐρωτᾶται: εἶναι ἀγροτικὴ πολιτικὴ αὐτὴ ποὺ ἀκολουθεῖ τὸ Κράτος, ὅταν οὐδεμίαν πρόνοιαν λαμβάνῃ ἵνα ἀπαλλαγῇ οὗτος τῶν εἰσφορῶν πρὸς τὰς Ἑνώσεις καὶ τὴν Πανελλήνιον Ἕνωσιν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν; Εἶναι Γεωργικὴ πολιτικὴ ἡ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους ἀσκουμένη, ὅταν δανείζῃ μέσῳ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν πρὸς 2,5% ὑποχρεωμένης τῆς Τραπέζης νὰ ἐπιβαρύνῃ τὰ δάνεια τῶν ἀγροτῶν ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἐπιβαρύνσεων καὶ μὲ τὸν τόκον 2,5%; Καὶ οὕτω πως ἔρχεται 7% ὁ τόκος τῆς Τραπέζης 2,5% δι’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα παίρνουν οἱ συνεταιρισμοὶ καὶ ἡ Πανελλήνιος Ἕνωσις Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν ἐκτὸς τοῦ 1%, ἐκτὸς τῶν 14 ἑκατομ. τὰ ὁποῖα κατὰ μέσον ὅρον πληρώνουν αἱ ἑνώσεις εἰς τὴν Πανελλήνιον Ἕνωσιν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν. Τολμῶμεν δὲ νὰ λέγωμεν ὅτι ὑποστηρίζομεν τὸν ἀγρότην καὶ ὅτι τοῦ παρέχομεν τὰ μέσα πρὸς διευκόλυνσιν τῆς ἀγροτικῆς αὐτοῦ ἀποκαταστάσεως.

§45Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἡ ΚΥΔΕΠ ἔχει προϋπολογισμὸν 6. δισεκατομ.

§46Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Τὰ 6 δισεκατομ. αὐτά, κύριε συνάδελφε, καὶ σᾶς εὐχαριστῶ διότι μοῦ ἐκάματε τὴν διακοπὴν αὐτήν, ὅλα αὐτὰ προέρχονται ἀπὸ τὸν ἀγρότην. Διότι ὅταν κάμῃ τὴν συγκέντρωσιν τοῦ σίτου, ὅταν μεταφέρῃ ὁ χωρικός, τοῦ λέγει, ὅτι τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς εἶναι τόσα. Δηλαδὴ ὑφίστανται οἱ χωρικοὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑφίστανται οἱ δουλοπάροικοι τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος. Διότι τί περισσότερον κάμνουν σήμερον αἱ ἑνώσεις τῶν συνεταιρισμῶν καὶ οἱ συνεταιρισμοί; Ἀντὶ τὴν ἐργασίαν αὐτὴν νὰ τὴν κάμῃ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα τὴν ἔχει παραδώσει εἰς τοὺς μεσάζοντας, τὰς ἑνώσεις καὶ τοὺς Συνεταιρισμοὺς αἱ ὁποῖαι ἑνώσεις χρεώνουν τοὺς χωρικοὺς μὲ μεταφορικὰ ὑπέρογκα ἀνεξελέγκτως καθορίζοντες ταῦτα. Ἐκτὸς αὐτῶν δαπανῶνται ἑκατομμύρια ὁλόκληρα λόγῳ πλήρους ἀσυδοσίας. Ἐκτὸς τῶν ἀνωτέρω ἐκτεθέντων ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον τὸ καταπληκτικόν, κατὰ τὰς παρελθούσας ἐκλογάς, ὅταν παρῃτήθησαν οἱ ὑπάλληλοι τῆς ΚΥΔΕΠ, διὰ νὰ πολιτευθοῦν, κατὰ καταστρατήγησιν τῶν καταστατικῶν διατάξεων, ἀπέλυσαν αὐτοὺς καὶ λόγῳ τῆς ἀπολύσεως ἀπεζημίωσαν αὐτοὺς μὲ 50 ἑκατομ. ἕκαστον, δηλαδὴ ἔδωσαν εἰς αὐτοὺς τὰ ἔξοδα τῆς ἐκλογῆς των.

§47Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Μήπως κατετέθη καμμιὰ ἐπερώτησις;

§48Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἐγένοντο μηνύσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο τῇ ἰδική μου πρωτοβουλίᾳ, καὶ διεβιβάσθησαν εἰς τὸ Ὑπ. Γεωργίας. Ὁ πρώην Ὑπουργὸς κ. Χατζηγιάννης μᾶς διεβεβαίωσε προχθὲς ὅτι διεβιβάσθησαν εἰς τὴν εἰσαγγελίαν. Ἀλλά, κύριοι, ἕν ἕτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον οἱ ἑκάστοτε ὑπουργοὶ τῆς Γεωργίας ἀφῆκαν τελείως ἀπαρατήρητον εἶναι ἡ ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῆς Γεωργίας ὑφισταμένη κατάστασις. Ὑπάρχει μία Γεωργικὴ ὑπηρεσία καὶ μία ὑπηρεσία Δασῶν. Αἱ δύο αὐταὶ ὑπηρεσίαι εὑρίσκονται ἐν πλήρει ἀντιθέσει. Καὶ εὑρισκόμεθα πρὸ τοῦ φαινομένου, ἡ Γεωργικὴ ὑπηρεσία νὰ λέγῃ ὅτι ἕνα κτῆμα εἶναι ἐπιδεκτικὸν καλλιεργείας καὶ ἡ ὑπηρεσία τῶν Δασῶν νὰ λέγῃ ὅτι δὲν εἶναι ἐπιδεκτικὸν καλλιεργείας. Καὶ ἐπικρατεῖ ἡ ὑπηρεσία τῶν Δασῶν, διότι παραγνωρίζομεν τὰς ἀνάγκας τοῦ χωρικοῦ καὶ ἐνδιαφερόμεθα μόνον διὰ τὸ πράσινον. Ἐνθυμούμεθα παλαιότερον εἰς μίαν διάταξιν ἑνὸς γεωργικοῦ νόμου ὅταν ἤμην Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης εἶχον θέσει διάταξιν ἡ ὁποία ἐψηφίσθηκε καὶ ἡ ὁποία ἔλεγε: εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἕνα κτῆμα θεωρηθὲν ἐπιδεκτικὸν καλλιεργείας αὐτὸ παραχωρεῖται εἰς τοὺς ἀκτήμονας καλλιεργητάς. Κατὰ τὴν ἀπουσίαν μου εἰς Θράκην ἡ ὑπηρεσία Δασῶν εἰς ἕνα νομοσχέδιον Δασικὸν ἔθεσεν ἕνα ἄρθρον καὶ ἀπέλειψε τὴν διάταξιν αὐτὴν καὶ μετὰ ταῦτα κτῆμα ὁλόκληρον τὸ ὁποῖον εἶχεν παραχωρηθῆ εἰς οἰκογενείας γεωργικάς, διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς ἀφηρέθη ἀκυρωθείσης τῆς ἀπαλλοτριώσεως, διότι ἡ Δασικὴ ὑπηρεσία εἶπεν ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀναδασωτέον. Ἀλλὰ μὲ τὸ σύστημα τῶν ἀναδασώσεων κύριοι, κτήματα καλλιεργούμενα ἀπὸ ἑκατονταετίας καὶ πλέον καταλαμβάνονται διὰ ἀναδάσωσιν καὶ ὄχι μόνον τοῦτο ἀλλὰ καταλαμβάνονται ἀκόμη καὶ περιφράσσονται διὰ συρματοπλεγμάτων ἀκόμη καὶ τὰ μέρη ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα πηγαίνουν πρὸς ποτισμὸν οἱ ποιμένες. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, κύριοι, ἡ ὑπηρεσία τῶν ἀναδασώσεων προέβη εἰς τὴν περίφραξιν ἑνὸς κτήματος τῶν Ν. Λιοσίων καὶ εἶπεν, ὅτι ἀπαγορεύει εἰς ὅλους σας νὰ ποτίζετε τὰ πρόβατά σας. Ἔχω ἐδῶ τέσσαρας κλήσεις τοῦ ἰδίου ὁ ὁποῖος ἐπῆγε νὰ ποτίσῃ τὰ πρόβατά του καὶ τὸν ἐμήνυσαν καὶ τοῦ λέγουν ὅτι ἔκαμε ζημίαν πλέον τῶν 2 χιλ. δρχ. Καταλαμβάνετε δέ, ὅτι, ὅταν πάῃ στὸ Πλημμελιοδικεῖον καὶ δικασθῇ σήμερον, ὁ δυστυχὴς αὐτός, πρέπει νὰ πωλήσῃ τὰ πρόβατά του διὰ νὰ πληρώσῃ τὸ πρόστιμον καὶ τὰ ἔξοδα. Αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτικὴ ποὺ ἀκολουθοῦμεν ἔναντι τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου. Ἀλλὰ ἔχομε καὶ τὸ ἄλλο σύστημα τῶν διακατεχομένων γαιῶν. Κτήματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀπὸ ἑκατονταετίας ἀγορασθῆ ἐπὶ Τουρκοκρατίας ἀπὸ τοὺς χωρικοὺς καταλαμβάνονται. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸ κτῆμα τὸ ὁποῖον ἠγοράσθη ἀπὸ τοὺς χωρικοὺς τὸ 1803 καὶ μετὰ παρέλευσιν 125 ἐτῶν ἦλθεν τὸ Συμβούλιον τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας καὶ εἶπεν ὅτι εἶναι διακατεχόμενον. Ὑπάρχουν κύριοι καὶ ἄλλα ζητήματα τὰ ὁποῖα πρέπει ἀσφαλῶς νὰ ἀπασχολοῦν τὴν Βουλὴν διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ ἀγροτικῆς πολιτικῆς καὶ περὶ ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων ὅταν καταδυναστύωμεν ἐκείνους τοὺς ὁποίους εἴπομεν ὅτι ἀπεκαταστήσαμεν. Τὸ Κράτος εἶναι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὄχι Κράτος δικαίου ὅπως λέγει ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος, ἀλλὰ Κράτος ἀδικίας, διότι ὅταν καταλαμβάνῃ ὡρισμένας ἐκτάσεις ἄνευ ἀποζημιώσεως ἐφαρμόζον τὸ σύστημα τῶν ἐπιτάξεων, διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὴν καταβολὴν ἀποζημιώσεως, διότι ὅπως γνωρίζετε ὅταν τὸ Κράτος κάμνῃ ἀπαλλοτριώσεις εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ καταβάλῃ τὴν ἀποζημίωσιν εἰς τὸ Ταμεῖον Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων καὶ εἰς περίπτωσιν ἀκόμη κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν γνωρίζει ποῖοι εἶναι οἱ ἰδιοκτῆται, εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ καταθέσῃ τὴν ἀποζημίωσιν εἰς τὸ Ταμεῖον Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων. Τὸ Κράτος διὰ νὰ ἀποφύγῃ αὐτὴν τὴν διαδικασίαν προβαίνει εἰς τὴν ἐπίταξιν. Κατὰ τὴν ἐπίταξιν, κύριοι βουλευταί, δὲν ἔχει ὑποχρέωσιν τὸ Κράτος νὰ καταβάλῃ ἀποζημίωσιν, ἀλλὰ τὸ καταλαμβάνει αὐθαιρέτως. Καὶ εὑρέθημεν πρὸ τοῦ θεάματος κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, εἰς τὴν Ἐλευσίνα νὰ καταλαμβάνωνται ὁλόκληροι ἐλαιῶνες νὰ καταστρέφωνται περιβόλια νὰ καταστρέφωνται καὶ οἰκήματα. Ὅλα αὐτὰ μὲ τὸ σύστημα τῆς ἐπιτάξεως. Τὸ Κράτος δὲν συνεκινήθη καὶ οὔτε θὰ συγκινηθῇ, καὶ τοῦτο διότι ὁ χωρικὸς δὲν εἶναι ὠργανωμένος δι’ ἐπαναστάσεις, δὲν ἔφθασεν ἀκόμη εἰς τὸ σημεῖον ὥστε νὰ ἐπιβάλῃ τὴν θέλησίν του ἐναντίον τῶν ἀδικούντων αὐτό. Ὅλας αὐτὰς τὰς ἀδικίας τὰς κάμνει τὸ Κράτος, πρᾶγμα ποὺ θὰ ὁδηγήσῃ βεβαίως τὸν χωρικὸν εἰς ἄλλας σκέψεις, ἐὰν τὸ Κράτος δὲν παύσῃ νὰ ἀδικῇ. Αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του τὸ Κράτος διὰ νὰ μὴ εὑρεθῇ μίαν ἡμέραν εἰς κατάστασιν τοιαύτην, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ ἐπιβάλλῃ τὴν τάξιν. Ἀλλὰ μήπως, κύριοι, δὲν ὑπάρχουν ἀπέραντοι γαῖαι, δὲν ὑπάρχουν εἰς τὴν παραμεθόριον γραμμὴν ὁλόκληροι ἐκτάσεις ἀκατοίκητοι; Ἀντὶ νὰ λέγωμεν ὅτι δὲν ἔχομεν γαίας, πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι δὲν ἔχομεν σύστημα, ὅτι δὲν ἔχομεν πρόγραμμα. Ὡς Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης παρεχώρησα εἰς ἀκτήμονας τῆς Θράκης βοσκησίμους ἐκτάσεις καὶ τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν Κοινοτήτων βάσει τῶν ὑφισταμένων νόμων, μὲ 5 καὶ μὲ 10 δραχμὰς κατὰ στρέμμα. Ὑπάρχουν λοιπὸν γαῖαι, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει πρόγραμμα ἀποκαταστάσεως τῶν ἀγροτῶν.

§49Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Ἔχουν καὶ τὰ μοναστήρια πολλὰς ἐκτάσεις αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ διανεμηθοῦν.

§50Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Μὲ προλάβατε κ. συνάδελφε. Ὑπάρχει ὁ νόμος 1222 ὁ ὁποῖος λέγει τὸ ἑξῆς «............ ............ (ἀναγινώσκει) ............». Δύνανται νὰ ἀποκατασταθοῦν οἱ ἀγρόται εἰς ὅμορα κτήματα μοναστηριακά.

§51ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πρόκειται περὶ νόμου ριζοσπαστικοῦ ὁ ὁποῖος ἐγένετο ἐπὶ Κυβερνήσεως Γούναρη.

§52Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Δὲν ἰσχύει σήμερον ὁ νόμος αὐτός.

§53Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν, ἡ ὁποία ἤρχισε πρὸ 25ετίας καὶ πλέον μέχρι σήμερον δὲν ἔχει ὁλοκληρωθῆ καὶ οἱ κληροῦχοι δὲν ἔχουν πάρει τὰ παραχωρητήρια. Καὶ γνωρίζετε ὅτι ὅταν κανεὶς δὲν ἔχῃ τίτλον εἰς τὰ χέρια του δὲν εἶναι βέβαιος ὅτι τὸ κτῆμα εἶναι δικό του καὶ χάνει τὸ αἴσθημα τοῦ ἰδιοκτήτου.

§54Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Ἡ ὑπαιτιότης ἀνήκει εἰς τοὺς κληρούχους ἐκ τῶν ὁποίων 55 χιλ. δὲν ἔχουν ἔλθει νὰ πάρουν παραχωρητήρια.

§55Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Θέλετε νὰ μάθετε τὸν λόγον; Διότι τὸ Κράτος ζητεῖ νὰ πληρώνουν 100 χιλ. δραχμάς.

§56ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. 250 χιλ. στοιχίζει τὸ κάθε παραχωρητήριον.

§57Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Πληρώνει 90.000 κατὰ τὴν λῆψιν τοῦ Παραχωρητηρίου. Ἀλλὰ πρέπει νὰ τὸ μεταγράψῃ καὶ νὰ ἔλθῃ καὶ πάλιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, διὰ νὰ παραλάβῃ τὸ Παραχωρητήριον καὶ τὰ ἔξοδα αὐτὰ ἀνέρχονται εἰς 250.000 ὀκάδας. Πῶς εἶναι δυνατὸν ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας νὰ ὁμιλῶμεν περὶ ὑποστηρίξεως τῶν ἀγροτῶν καὶ περὶ λήψεως μέτρων ὑπὲρ αὐτῶν;

§58ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐὰν πρόκειται ὁ κληροῦχος νὰ μεταβιβάσῃ τὰ στρέμματα πρέπει νὰ πληρώσῃ 10% ἐπὶ τοῦ τιμήματος τὸ ὁποῖον θὰ εἰσπράξῃ.

§59Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Γεωργίας). Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον κατέθεσα εἰς τὴν Βουλὴν θεραπεύονται πολλὰ πράγματα τὰ ὁποῖα ὑπέπεσαν εἰς τὴν ἀντίληψίν μου θὰ ἴδητε ὅτι θὰ γίνουν πολλά.

§60Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ὑπάρχουν νόμοι δυνάμει τῶν ὁποίων ὁ χωρικός, ὁ ἀγρότης, εἴτε ὁ Συνεταιρισμός, ὅταν ἔχουν ἕνα μῆλον, εἶναι ὑποχρεωμένοι τὰ 50% νὰ τὰ καταβάλουν εἰς τὸ Κράτος. Καὶ ἐρωτῶ, πρόκειται περὶ προστασίας ἢ καταδυναστεύσεως τοῦ ἀγρότου; Ὁμιλοῦμεν περὶ ἀποκαταστάσεως ἐνῷ τίποτε δὲν ἔχομεν κάμει ἀπέναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τόσας ὑπηρεσίας παρέχουν καὶ εἰς αἷμα καὶ εἰς χρῆμα, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὰ 75% τοῦ πληθυσμοῦ καὶ εἶναι οἱ δημιουργοὶ καὶ οἱ στυλοβάται τοῦ Κράτους. Ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν ἀπαιτεῖται ἡ λῆψις ριζικῶν μέτρων καὶ ἡ ἑνιαία ἀντιμετώπισις τῶν ζητημάτων των ἀπὸ ἑνιαίαν ὑπηρεσίαν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ Γεωργίας καὶ οὐχὶ ἀπὸ πολλὰς Διευθύνσεις ἀντικρουμένων ἁρμοδιοτήτων. Καθημερινῶς ἀπὸ μέρους τῆς Ὑπηρεσίας Ἀναδασώσεων ἀφαιροῦνται ἀπὸ τοὺς χωρικοὺς ἐκτάσεις τὰς ὁποίας καλλιεργοῦν 100 χρόνια τώρα. Καὶ ἔρχονται καὶ τοὺς ζητοῦν χαρτιά. Τὸ Κράτος εἰς τὴν περίπτωσιν Μενιδίου ἔκαμε κάτι τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἔκαμνε καὶ ὁ πλέον στρεψόδικος δικηγόρος. Μετὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν 2½ χιλ. στρεμμάτων ἐκάμαμεν προσωρινὰ μέτρα ἐνώπιον τοῦ Εἰσαγγελέως διὰ νὰ ἀποβληθῇ τὸ Δημόσιον διότι δὲν εἶχεν τηρήσει τὰς διατάξεις τοῦ νόμου καὶ τοῦ Συντάγματος. Διότι ἔπρεπε προηγουμένως νὰ καταβάλῃ τὴν ἀποζημίωσιν. Καὶ μίαν ἡμέραν πρὸ τῆς ἐκδικάσεως τῆς αἰτήσεως περὶ προσωρινῶν μέτρων τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης προέβη εἰς τὴν ἐπίταξιν τοῦ ἐπιδίκου μέρους. Ὁ Εἰσαγγελεὺς κατάπληκτος πρὸ τῆς τοιαύτης ἐνεργείας τοῦ Κράτους συνεβούλευσε δὲ νὰ ἀποσυρθῇ ἡ αἴτησις, διότι ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ εἰσπράξῃ ταύτην. Καὶ ἤρχισαν ἔκτοτε τὸν δίκαιον ἀγῶνα ὑπὲρ τῆς ἰδιοκτησίας των οἱ χωρικοὶ τοῦ Μενιδίου, καὶ ἐξακολουθοῦν αὐτὸν καὶ δὲν γνωρίζω ποῦ θὰ φθάσῃ αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις. Καὶ τώρα, κύριοι βουλευταί, θὰ εἰσέλθω εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν τῆς Κωπαΐδος. Ἐλέχθησαν πάρα πολλὰ ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Λεβαδείας καθὼς καὶ ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Βουρδουμπᾶ. Κύριοι αἱ εὐθῦναι τῶν Κυβερνήσεων, αἱ ὁποῖαι διεχειρίσθησαν τὸ ζήτημα τῆς Κωπαΐδος εἶναι μεγάλαι. Ἡ εὐθύνη δὲ ἡ μεγαλυτέρα εἶναι τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἡ ὁποία προέβη εἰς τὴν διαιτησίαν. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τότε παρηκολούθησαν τὸ ζήτημα τῆς διαιτησίας, πῶς ὁ διαιτητὴς αὐτὸς οὗτος ἀνέλαβε τὴν ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ; Μήπως ἦλθεν ἀπρόσκλητος καὶ ἐζήτησε νὰ ἀναλάβῃ τὴν διαιτησίαν, ὅπως ἄλλοτε ἐζήτησεν ἀπρόσκλητος νὰ γίνῃ κατήγορος εἰς τὴν δίκην τῶν ἓξ πολιτικῶν; Μήπως ἐζήτησε μόνος του νὰ γίνῃ διαιτητὴς; Ἐρωτῶ πῶς δὲν παρηκολούθησαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον συμφέρον καὶ ὑποχρέωσιν νὰ παρακολουθήσουν τὴν διαιτησίαν αὐτήν; Εὑρέθημεν, κύριοι, πρὸ τῆς καταστάσεως νὰ παραχωρηθῇ κατὰ πλήρη κυριότητα ἡ ἔκτασις τῆς Κωπαΐδος εἰς τὴν ἑταιρείαν, ἄνευ οὐδεμιᾶς διαμαρτυρίας τῆς τότε Κυβερνήσεως. Ἐκτὸς αὐτοῦ ὅμως, κ. βουλευταί, ὑπῆρξεν ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ μετοχαὶ τῆς Κωπαΐδος ἐπωλοῦντο εἰς τὸ ἐλάχιστον ποσὸν, καὶ προσεφέροντο ἀντὶ πινακίου φακῆς, ἀλλὰ τὸ Κράτος δὲν ἐπωφελήθη τῆς εὐκαιρίας αὐτῆς, ὥστε νὰ πάρῃ τὰς Μετοχὰς αὐτῆς καὶ σήμερον νὰ εἶναι κύριος τῆς Κωπαΐδος. Ἀλλὰ κ. βουλευταί, καὶ τελευταίως ἀκόμη ἡ κατάστασις τῆς ἑταιρείας ὑπῆρξεν τοιαύτη, λόγῳ τῶν δαπανῶν ὥστε οἱ Μέτοχοί της εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ στείλουν δύο ἐπιθεωρητάς, διότι εἶδον ὅτι τὰ ἔσοδα τῆς ἑταιρείας δὲν ἀνταπεκρίνοντο πρὸς τὰ ἔξοδα, καὶ ἦλθον ἐδῶ, καὶ ἔκαμον ἔλεγχον καὶ εἶδον ὅτι ἡ κατάστασις τῆς ἑταιρείας δὲν ἐπήγαινε καλά. Ἀλλὰ μήπως καὶ τὸ ἐξεμεταλλεύθη τὸ Κράτος; Καὶ σήμερον ἀκόμη κύριοι, ἐὰν θέλῃ τὸ Κράτος δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπ’ εὐθείας συνεννόησιν μετὰ τῶν Μετόχων διότι ἡ κατάστασις τῆς ἑταιρείας δὲν εἶναι τόσον ἀνθηρά. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἕνα ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἠθέλησε ποτὲ νὰ ἐξετάσῃ τὸ Κράτος, τὸ ὅτι ἡ ἑταιρεία ὅταν ἔχῃ κέρδη πῶς τὰ ἐξάγει εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει δέσμευσις τοῦ συναλλάγματος.

§61Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Διὰ νὰ ἴδητε πόσην ἀξίαν ἔχουν αἱ ἀπόψεις περὶ τῆς ἀπ’ εὐθείας συνεννοήσεως καὶ διαπραγματεύσεως δὲν ἔχω παρὰ νὰ σᾶς ὑπομνήσω τὴν περίπτωσιν Καναγκίνη. Ὅταν ἐγένετο συνεννόησις ἡ ἑταιρεία ἐζήτησε διὰ 160.000 στρέμματα 1.150.000 λίρες. Καὶ ὅταν ἐπῆγεν ὁ κ. Καναγκίνης περιώρισε τὰς ἀξιώσεις της εἰς τὸ ποσὸν τῶν 900.000 λιρῶν. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι, ἐὰν ἐγένετο συνεννόησις ἀπ’ εὐθείας μὲ τοὺς μετόχους τῆς ἑταιρείας, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὸ Λονδῖνον θὰ εἴχομεν κάποιο ἀποτέλεσμα.

§62Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Τὸ Κράτος πρέπει νὰ καταβάλῃ κάθε προσπάθεια διὰ νὰ ἐξαγοράσῃ τὴν Κωπαΐδα, τηρουμένης τῆς ἀπ’ εὐθείας συνεννοήσεως μὲ τοὺς Μετόχους.

§63Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Νομίζω, ὅτι μιὰ ποὺ προβάλλεται ὡς δικαιολογία, ἡ διαιτησία ἔγινεν ἐκβιαστικῶς, καὶ οἱ ἀγρόται τῆς Βοιωτίας καὶ Λοκρίδος ὑπέστησαν τόσας θυσίας διὰ τὸ προσφυγικὸν δάνειον ὥστε πρέπει τὸ Κράτος νὰ κάμῃ μίαν θυσίαν καὶ δι’ αὐτούς, καὶ νὰ τοὺς ἀπελευθερώσῃ ἀπὸ τὸν ζυγόν, ἀποδίδοντας εἰς αὐτοὺς τὴν γῆν, τὴν ὁποίαν οἱ πατέρες των καὶ οἱ πάπποι των ἠξιοποίησαν.

§64Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριοι βουλευταὶ σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Λεβαδείας, διὰ τὰ ποτιστικὰ ὕδατα ὑπάρχει νόμος ὁ ὁποῖος καθορίζει τὰ τῶν ὑδάτων. Ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται νόμος, ὁ νόμος καθορίζει τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ γίνεται ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν ὑδάτων. Καὶ θὰ ἠδύνατο ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἀλλ’ ὄχι μόνον ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἀλλὰ καὶ τὸ Κράτος διὰ νόμου νὰ εἴπῃ: κύριε, δὲν ἔχεις τὸ δικαίωμα νὰ παίρνῃς ἀπὸ ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον τοῦ δίδεις τὸ ὕδωρ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἐσὺ νομίζεις. Εἶναι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ἠδύνατο τὸ Κράτος, ὄχι νὰ τὸν ἐκβιάσῃ, ἀλλὰ νὰ τὸν ὑποχρεώσῃ νὰ ἐργασθῇ ἐντὸς τῶν κειμένων νόμων, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου νὰ ἀπομυζᾷ τὸν ἱδρῶτα τῶν ἀγροτῶν. Ἔχει τὴν δύναμιν τὸ κράτος διὰ τῶν νόμων νὰ καταστήσῃ τὴν ἑταιρείαν αὐτὴν ἀνίσχυρον, νὰ πείσῃ τούς μετόχους ὅτι δὲν θὰ εἶχον πλέον ἐλπίδας μερίσματος. Ἔχει τὴν δύναμιν διὰ νόμου ὅπως καθορίσῃ τὸ θεμιτὸν μίσθωμα εἰς ὅλα τὰ ζητήματα, ὅπως καθώρισε τὸ μίσθωμα εἰς τὰ ἀστικὰ κτήματα, ὅπως καθώρισε τὸ μίσθωμα εἰς τὰ ἀγροτικὰ κτήματα, οὕτω νὰ καθορίσῃ τὸ μίσθωμα εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ὁπότε οὔτε ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἦτο δυνατὸν οὔτε οὐδεὶς ἄλλος θὰ εἶχε τὴν δύναμιν καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ἔλθῃ νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐγὼ θὰ παίρνω 30%, διότι θὰ τοῦ εἴπῃ ὅτι δὲν σοῦ ἐπιτρέπω, κύριε, ἐσὺ νὰ εἶσαι λῃστρικὴ ἐπιχείρησις,. Ἔχω δὲ τὴν γνώμην, ἐὰν οὕτω πως τεθοῦν εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν τὰ ζητήματα καὶ ἐὰν τοὺς εἴπωμεν, ἐδῶ μᾶς ἔχετε μίαν ἑταιρείαν ἡ ὁποία δὲν ἀπέχει ἀπὸ λῃστρικὴν ἐπιχείρησιν, ὅταν ἀπὸ τὸν δυστυχῆ αὐτὸν ἀγρότην, ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας ἐργάζεται τοῦ παίρνεις τὰ 50%, ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ καὶ τὸν ὑποχρεώνεις ὅταν παραλαμβάνῃ τοὺς διαφόρους δημητριακοὺς καρποὺς νὰ τοὺς μεταφέρῃ εἰς τὰς ἀποθήκας καὶ νὰ πληρώνῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν τὰ μεταφορικά, δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ εὕρουν εὐνοϊκὴν ἀπήχησιν. Κατὰ τὸ πάλαι ποτε ὅταν ὑπῆρχον τὰ τσιφλίκια, οἱ τσιφλικάδες οἱ ὁποῖοι εἶχον τοὺς ἐπιμόρτους καλλιεργητὰς ἔπαιρναν τὴν μορτὴν ἀπὸ τὸ ἁλώνι, χωρὶς ὁ χωρικὸς νὰ πληρώνῃ τίποτε. Διατί, κύριοι, νὰ μὴν ἐφαρμόσωμεν αὐτὴν τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἐπὶ τόσα ἔτη εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ κράτος. Διὰ ποῖον λόγον ἀφίεται ἀσύδοτος αὐτὴ ἡ ἑταιρεία ν’ ἀπομυζᾷ τὸν ἱδρῶτα καὶ τὸ αἷμα τοῦ ἀγρότου; Λοιπόν, χρειάζεται θάρρος ἔναντι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶχον μίαν ὑποχρέωσιν ἀπέναντι τοῦ κράτους, τούτου, τὸ ὁποῖον τόσον ἐσεβάσθη τὰ δικαιώματά των, ἐνῷ ἀντιθέτως ἡ ἑταιρεία, οὐδὲν δικαίωμα τοῦ ἀγρότου ἐσεβάσθη. Καὶ ἔχει ὑποχρέωσιν τὸ Κράτος νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Πρέπει τὸ κράτος νὰ ψηφίσῃ καὶ νόμον περὶ τοῦ θεμιτοῦ μισθώματος, οὕτω μόνον θὰ λήξῃ ἡ ὅλη ὑπόθεσις. Διότι οἱ μέτοχοι δὲν θὰ ἔχουν ἐδῶ ἕναν ἑσμὸν ἀνθρώπων τοὺς ὁποίους θὰ πληρώνουν εἰς τὸ διηνεκὲς χωρὶς αὐτοὶ ν’ ἀπολαμβάνουν τίποτε καὶ τὰ εἰσοδήματα θὰ μειωθοῦν εἰς τὸ ἐλάχιστον καὶ τότε εἶμαι βέβαιος ὅτι οἱ μέτοχοι θὰ προβοῦν ὅλοι εἰς προτάσεις ἐξαγορᾶς τῆς Κωπαΐδος. Ἡ εὐθύνη, κύριοι, διὰ τὴν ἐν γένει τοιαύτην πολιτικήν, δὲν ἀνήκει μόνον εἰς ἕνα κόμμα, ἀνήκει εἰς ὅλα τὰ κόμματα. Δὲν θὰ κάμω ἐγὼ διάκρισιν οὐδενὸς κόμματος, ἀλλὰ θὰ εἴπω ὅτι εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ πρωταρχικὸν πρέπει νὰ συμφωνίσουν ὅλα τὰ κόμματα νὰ ζητήσουν ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἑκάστοτε ἐπεμβαίνουν εἰς τὰς λύσεις τὰς δικαίας ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν καὶ νὰ εἴπουν εἰς αὐτοὺς, ὅτι εἰς τὸν αἰῶνα αὐτὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν δουλοπάροικοι κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Θηβῶν, τῆς ἐπαρχίας Λεβαδείας καὶ Λοκρίδος.

§65Δ. ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ. Κάμνω ἕναν συλλογισμόν, ἐὰν ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἐλάμβανε ἕνα νομοθετικὸν μέτρον διὰ τὴν προστασίαν τῶν Ἄγγλων ἀγροτῶν, ἐπήγαινε ὁ Ἕλλην Πρεσβευτὴς καὶ ἔλεγε νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ τὸ μέτρον αὐτὸ, βλάπτει μίαν Ἑλληνικὴν ἑταιρείαν, μοῦ λέγετε κατὰ ποῖον τρόπον ὁ Ἕλλην Πρεσβευτὴς θὰ ἔβλεπε τὶς σκάλες τοῦ FOREIGN OFFICE;

§66Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ἐὰν τεθῇ τὸ ζήτημα αὐτὸ, ὅπως σᾶς εἶπον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Κυβέρνησις οἱουδήποτε κράτους, καὶ εἰδικῶς εἰς τὴν Ἀγγλίαν —διότι ὅταν μάθῃ ὁ Ἄγγλος πολίτης ὅτι ὑπάρχει εἰς τὴν Ἑλλάδα μία ἑταιρεία, ἡ ὁποία κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καταδυναστεύει τοὺς ἀγρότας ἀσφαλῶς, θ’ ἀγανακτήσῃ—δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ν’ ἀντιταχθῇ εἰς τὴν δικαίαν αὐτὴν ἄποψιν, διότι ἔχει ν’ ἀντιπαλαίσῃ καὶ ἐναντίον τῆς κοινῆς γνώμης καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικόν, ἀλλὰ καὶ ἐναντίον τῆς κοινῆς γνώμης εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§67Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Ἐπειδὴ ὡμιλήσατε περὶ εὐθύνης, ἠγνοήθη ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία ἐπεκύρωσε τὴν διαιτησίαν.............. ..... (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος)......

§68Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὅσα ἀνέπτυξα εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἀνέπτυξα ἐν πλήρῃ ἐπιγνώσει ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον δὲν ἀπέχουν ποσῶς τῆς ἀληθείας. Ἀλλὰ ἐὰν θέλωμεν νὰ προστατεύσωμεν τὸν ἀγροτικὸν κόσμον ἂς ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ἕνας σοφὸς, ὅτι αἱ πόλεις εὐημεροῦν ἐκεῖ ὅπου ὁ χωρικὸς δὲν ἐγένετο ἀντικείμενον πιέσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως. Ἡ εὐημερία τοῦ χωρικοῦ συνεπιφέρει τὴν εὐημερίαν τῶν πόλεων, ἡ εὐημερία τοῦ χωρικοῦ εἶναι ἡ ἄνθησις τῶν πόλεων, ἡ δυστυχία τοῦ χωρικοῦ εἶναι ὁ μαρασμὸς τῶν πόλεων, τοῦτο ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν ἂς βαδίσωμεν ὅλοι εἰς μίαν γραμμὴν, ἡ ὁποία νὰ δώσῃ μίαν νέαν ζωὴν εἰς τὸν χωρικὸν καὶ τὴν ὕπαιθρον (χειροκροτήματα).

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ θέλετε νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν διὰ τὴν προσεχῆ Πέμπτην;

§70ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Πέμπτην καὶ ὥραν 6 μ. μ. μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως ἐπερωτήσεις. (Ὥρα 10.20 μ. μ.)