1950.11.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 8η

Δευτέρα 13 Νοεμβρίου 1950

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 6.30′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλῶ τὸν κ. Γραμματέα νὰ ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Κύριοι βουλευταί, μετὰ βαθυτάτης θλίψεως ἀναγγέλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν θάνατον τοῦ Μεγάλου Ἕλληνος Ἀλεξάνδρου Διομήδη. Ὁ ἐκλιπὼν διετέλεσε βουλευτής, ὑπουργός, Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως καὶ τελευταίως Πρωθυπουργός. Ὑπῆρξε μέγας οἰκονομολόγος, διαπρεπὴς ἱστοριογράφος καὶ ἐξέχων ἐπιστήμων, ἠνάλωσε δὲ ὁλόκληρον τὸν βίον του ἐργαζόμενος ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος. Παρακαλῶ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅπως μὲ ἐξουσιοδοτήσῃ καὶ διαβιβάσω τὰ συλλυπητήρια τοῦ Σώματος πρὸς τὴν οἰκογένειαν τοῦ μεταστάντος. Ἐπίσης διὰ νὰ σεβασθῶμεν τὴν θέλησιν τοῦ ἐκλιπόντος, ὁ ὁποῖος ἐξέφρασε τὴν ἐπιθυμίαν, ὅπως μὴ ἐκφωνηθοῦν λόγοι καὶ μὴ κατατεθοῦν στέφανοι ἐπὶ τῷ θανάτῳ του, παρακαλῶ, ὅπως μὴ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ. Αἰωνία του ἡ μνήμη.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Αἰωνία του ἡ μνήμη.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§6Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔχει τὴν τιμὴν νὰ ἐμφανίζεται σήμερον ἐνώπιον ὑμῶν, ἀποτελεῖ προγραμματικῶς συνέχειαν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως... Εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ ποίας συνθήκας προέκυψεν ἡ διαφωνία, ἡ ὁποία ὡδήγησεν εἰς τὸν σχηματισμὸν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Ἡ συγκίνησις τὴν ὁποίαν εὐλόγως προεκάλεσεν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην ἡ παρὰ τῶν ἁρμοδίων Δικαστικῶν Ἀρχῶν διαπίστωσις μεγάλης ἐκτάσεως καταχρήσεων, ἐδημιούργησε μεταξὺ τῶν τριῶν Κομμάτων, τῶν ἀποτελούντων τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν, μίαν διαφωνίαν, ἐπὶ ζητήματος ἀρχῆς, οὐδεμίαν ἔχοντος σχέσιν μὲ προσωπικὰ ζητήματα, οὐδὲ τείνοντος νὰ δημιουργήσῃ τὴν ἐλαχίστην προκατάληψιν ἢ αἰχμὴν ἐναντίον οἱουδήποτε ἐκ τῶν Κομμάτων τούτων. Ἡ διαφωνία αὕτη, ἡ ὁποία, ἐπαναλαμβάνομεν, ἐδημιουργήθη ἀποκλειστικῶς ἐπὶ ζητήματος ἀρχῆς, δύναται νὰ συνοψισθῇ ὡς ἑξῆς. Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὑπεστήριξε τὴν ἄποψιν ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη μεταβολῆς εἰς τὴν σύνθεσιν τῆς τότε Κυβερνήσεως, διότι οὔτε ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἐπροτίθετο νὰ ἀσκήσῃ ἐπιρροὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, οὔτε ἡ Ἑλληνικὴ Δικαιοσύνη ὑφίσταται Κυβερνητικοὺς ἐπηρεασμούς. Πρὸς τὴν ἄποψιν ταύτην καὶ ἡμεῖς εἴμεθα σύμφωνοι. Εἴχομεν ὅμως ἐπιπροσθέτως τὴν γνώμην ὅτι ἡ ἀπομάκρυνσις ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν εἰς περιπτώσεις δικαστικοῦ ἀγῶνος συγκινοῦντος τὴν κοινὴν γνώμην εἶναι ἐνδεδειγμένη, καὶ παρέχει εἰς τὸν δημόσιον ἄνδρα περισσοτέραν ἄνεσιν ἀμύνης κατὰ τῶν ἐπιθέσεων. Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ διαφωνία μας μὲ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, συνεπεία τῆς ὁποίας παρητήθη ἡ προκάτοχος καὶ ἐσχηματίσθη ἡ νέα Κυβέρνησις. Ἐμφανιζόμενοι σήμερον ἐνώπιον ὑμῶν, κύριοι βουλευταί, δὲν προτιθέμεθα νὰ ἐκθέσωμεν πρόγραμμα διάφορον ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἔτυχε τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης σας κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς τῆς 15ης Σεπτεμβρίου. Τὸ πρόγραμμα καὶ ἡ γενικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, παραμένουν πάντοτε ἀμετάβλητοι. Ἕνας σύντομος ἀπολογισμὸς τοῦ μέχρι σήμερον Κυβερνητικοῦ ἔργου εἶναι ἀπαραίτητος διὰ πολλοὺς λόγους. Κυρίως ὅμως διὰ νὰ χαραχθοῦν τὰ ὅρια μεταξὺ τῆς ἐξαιρετικῶς γονίμου ἀποδόσεως τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως καὶ τῶν ὅσων ἀπομένουν ἀκόμη νὰ πραγματοποιηθοῦν. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο θεωροῦμεν χρέος μας νὰ μνημονεύσωμεν τὴν ἀτμόσφαιραν ἐγκαρδίου συνεργασίας, ἐντὸς τῆς ὁποίας ἐκινήθη ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη καὶ χάρις εἰς τὴν ὁποίαν, ὄχι μόνον ἐξουδετερώθησαν αἱ γνωσταὶ ὀργανικαὶ ἀδυναμίαι τῶν Κυβερνήσεων συνασπισμοῦ πολλῶν Κομμάτων, ἀλλὰ καὶ ἐπετεύχθη ἕνα ἀξιόλογον πράγματι ἐνεργητικόν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἐχρειάσθη νὰ ἀντιμετωπίσῃ εἰς τὰ πρῶτα της ἀκόμη βήματα τὸ πελώριον πρόβλημα τῆς περικοπῆς τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, ἡ ὁποία περικοπή, ἔχει πλέον ἔκτοτε σαφῶς διευκρινισθῆ κατὰ τὸν πλέον ἔγκυρον τρόπον, ὅτι κατ’ οὐδὲν βαρύνει οὔτε ἦτο λογικῶς δυνατὸν νὰ βαρύνῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην. Ἀντιθέτως ἀνήκει εἰς τὸ ἐνεργητικὸν τῆς Κυβερνήσεως ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίσθη τὸ τοιουτοτρόπως δημιουργηθὲν πρόβλημα. Διότι ἀντὶ οἱασδήποτε στείρας διαμαρτυρίας ἢ παθητικῆς μοιρολατρείας, ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη μὲ ρεαλισμὸν ἀντάξιον τῶν περιστάσεων, ἐχώρησε πρὸς τὴν ἄμεσον κινητοποίησιν ὅλων τῶν Ἑλληνικῶν δυνάμεων καὶ δυνατοτήτων, εἰς τρόπον ὥστε ὄχι μόνον νὰ ἀναπληρωθῇ ὅσον ἦτο δυνατὸν τὸ ἐκ τῆς περικοπῆς ταύτης δημιουργηθὲν κενόν, ἀλλὰ καὶ συγχρόνως νὰ ἑδραιωθῇ ἡ πεποίθησις εἰς τοὺς μεγάλους μας φίλους καὶ συμμάχους, ὅτι δημιουργοῦνται σταθερῶς αἱ ἀπαραίτητοι, προϋποθέσεις διὰ τὴν ὑπὸ νέον πρῖσμα ἐπανεξέτασιν παρ’ αὐτῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ προβλήματος. Τοιουτοτρόπως σωρεία μέτρων τόσον διοικητικῶν ὅσον καὶ νομοθετικῶν, τὰ ὁποῖα ἀπὸ μακροῦ ἐχρόνιζον καὶ διὰ τὴν ἄμεσον λῆψιν τῶν ὁποίων πολλάκις εἶχον δοθῆ ρηταὶ ὑποσχέσεις καὶ κατὰ τὸ ἀπώτερον καὶ κατὰ τὸ πρόσφατον παρελθόν, ἐτέθησαν εἰς ἐφαρμογὴν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐντὸς ἑνὸς περίπου μηνός. Πρὸς τοῦτο ἡ Κυβέρνησις εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προβῇ εἰς τὴν ἔκδοσιν μιᾶς σειρᾶς Ἀν. Νόμων, τοὺς ὁποίους προτίθεται νὰ καταθέσῃ τὸ συντομώτερον εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν. Ἁπλῆ μνεία τοῦ περιεχομένου τῶν ἀναγκαστικῶν τούτων νόμων, ἀρκεῖ διὰ νὰ πείσῃ καὶ περὶ τῆς σκοπιμότητος καὶ περὶ τοῦ κατεπείγοντος καὶ περὶ τῆς ἐν γένει ἀναγκαιότητος αὐτῶν. Μεταξὺ τῶν κυριωτέρων ἐξ αὐτῶν εἶναι ὁ Α.Ν. «περὶ ἱδρύσεως Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ ἐν γένει ὀργάνωσις τοῦ Τουρισμοῦ τίθεται ἐπὶ νέων βάσεων, εἰς τρόπον ὥστε ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν χρηματοδότησιν τοῦ ἱδρυομένου τοιουτοτρόπως Ὀργανισμοῦ παρὰ τοῦ σχεδίου Ἀνασυγκροτήσεως, νὰ δικαιούμεθα νὰ ἀναμένωμεν σοβαρὰν αὔξησιν τῶν εἰς ξένον συνάλλαγμα πόρων μας. Ὁμοίως ὁ Α.Ν. «περὶ Ὀργανισμοῦ Λιμένος Πειραιῶς», βάσει τοῦ ὁποίου ἐλπίζεται ὅτι παραλλήλως πρὸς τὴν ἐνεργουμένην ἐξυγίανσιν τοῦ κυριωτέρου Λιμένος τῆς χώρας, ἡ νέα ὀργάνωσις αὐτοῦ θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀνάπτυξίν του, κατὰ τὸ πρότυπον τῶν μεγάλων διεθνῶν λιμένων. Ἐπίσης ὁ Α.Ν. διὰ τοῦ ὁποίου ἐκυρώθη ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἑταιρείας «ΕΜΠΑΣΚΟ», εἰς τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀνατεθῆ ὑπὸ προκατόχου Κυβερνήσεως ἡ μελέτη καὶ ἐπίβλεψις τῶν ὑπὸ ἐκτέλεσιν μεγάλων ὑδροηλεκτρικῶν ἔργων καὶ θερμικῶν ἐγκαταστάσεων. Ἡ ἐπίσπευσις τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων τούτων ἀποτελεῖ τὸν θεμέλιον λίθον τοῦ ὅλου προγράμματος βιομηχανικῆς ἀναπτύξεως τῆς χώρας, πρὸς τὸ ὁποῖον βαδίζει πάντοτε σταθερῶς ἡ Κυβέρνησις παρ’ ὅλας τὰς ἐμφανιζομένας δυσχερείας. Ἕτερα σημαντικὰ νομοθετικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐθέσπισεν ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὁ Α.Ν. «περὶ Ὀργανισμοῦ Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους», διὰ τοῦ ὁποίου συντονίζονται αἱ εἰς τὰ διάφορα ὑπουργεῖα ἐγκατεσπαρμέναι ἀνεξάρτητοι στατιστικαὶ ὑπηρεσίαι, ὁ Α.Ν. «περὶ λειτουργίας Κτηνιατρικῆς Σχολῆς παρὰ τῷ Πανεπιστημίῳ Θεσσαλονίκης», ὁ Α.Ν. «περὶ προστασίας τῆς καταναλώσεως τῶν ἐγχωρίων λιγνιτῶν» καὶ ἄλλοι. Ὅσον ἀφορᾷ εἰδικώτερον τὴν δημοσιονομικὴν πολιτικὴν διὰ σειρᾶς νομοθετικῶν μέτρων, ἐρρυθμίσθησαν διάφορα κατεπείγοντα ζητήματα σχετιζόμενα τόσον μὲ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅσον καὶ μὲ τὴν ἐξυγίανσιν τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας καὶ τῆς ἐν γένει διοικήσεως. Τοιουτοτρόπως συνεχωνεύθησαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὅλοι οἱ ἐκτὸς αὐτοῦ εὑρισκόμενοι εἰδικοὶ λογαριασμοί, ἐνῷ συγχρόνως διεκόπη ἡ χορήγησις ἀποδοχῶν ἐνεργείας ἐπὶ μίαν τριετίαν εἰς τοὺς ἀποστρατευομένους ἀξιωματικούς. Τέλος ἀπελύθησαν 2.500 ἔκτακτοι ὑπάλληλοι τῶν Κέντρων Προνοίας καὶ τῶν ὑπουργείων Στρατιωτικῶν καὶ Ἀεροπορίας. Ἐὰν τὰ μέτρα ταῦτα ἐφηρμόζοντο εὐθὺς ἅμα τῇ καταθέσει τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὡς ἐπεβάλετο, ἡ ἐξ αὐτῶν ἐτησία ὠφέλεια τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ ἀνήρχετο εἰς 63 δισεκατομμύρια δραχμῶν, λόγῳ τῆς μεσολαβησάσης καθυστερήσεως, ἡ ὠφέλεια θὰ εἶναι κατ’ ἀναλογίαν μικροτέρα, ἀλλὰ πάντως σημαντική. Ἐξ ἄλλου ἐρρυθμίσθησαν τὰ ζητήματα τὰ σχετικὰ μὲ τὸ μισθολόγιον τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων, καθὼς καὶ τῶν Ὑπαλλήλων Νομικῶν Προσώπων Δημοσίου Δικαίου. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι κατὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑπὸ τῆς τότε Κυβερνήσεως εἶχε προβλεφθῆ σημαντικὸν κονδύλιον διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν μισθολογίων τούτων καὶ εἶχε γίνει ἀνάλογος προεργασία διὰ τὴν κατανομὴν αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἡ τελικὴ ἀπόφασις ἐπὶ τοῦ τόσον ἀκανθώδους τούτου ζητήματος ἀνήκει εἰς τὸ ἐνεργητικὸν τῆς Κυβερνήσεως τῶν δύο τελευταίων μηνῶν, ἡ ὁποία ἐπέλυσε συγχρόνως τὰ ζητήματα τῆς βελτιώσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων, τῶν τεχνικῶν καὶ τῶν στρατιωτικῶν, διὰ τὰ ὁποῖα οὐδεμία εἶχε γίνει ἀρχικῶς πρόβλεψις. Εἰς τὸ ἐνεργητικὸν τῆς ἰδίας Κυβερνήσεως ἀνήκει ἐπίσης καὶ ἡ τόσον ἱκανοποιητικὴ ἐπίλυσις τοῦ ἑτέρου ἀκανθώδους ζητήματος τῆς βελτιώσεως τῶν συντάξεων, διὰ τὴν ὁποίαν μάλιστα οὐδὲν εἶχε προβλεφθῆ κατὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑπὸ τῆς τότε Κυβερνήσεως, ἐνῷ ἀντιθέτως εἶχε δοθῆ ρητὴ ὑπόσχεσις πραγματοποιήσεώς της ἐντὸς τεσσάρων μηνῶν. Πρόκειται περὶ πραγματικοῦ ἄθλου, διὰ τὸν ὁποῖον δικαιοῦται νὰ εἶναι ὑπερήφανος ἡ ἐπιτελέσασα αὐτὸν Κυβέρνησις. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι πρὸς τοῦτο ἐχρειάσθη νὰ γίνουν ὡρισμέναι διαρρυθμίσεις τοῦ ὅλου συνταξιοδοτικοῦ συστήματος. Ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης βέβαιον ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ οἰκονομία ὑπὸ τὴν σημερινήν της μορφὴν καὶ ἐφ’ ὅσον διατηρεῖ τὴν ἰσορροπίαν της χάρις εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν βοήθειαν, δὲν εἶναι εἰς θέσιν πρὸς τὸ παρὸν τοὐλάχιστον νὰ χορηγῇ συντάξεις ἐχούσας χαρακτῆρα μέτρων κοινωνικῆς προνοίας ἢ νὰ διατηρῇ διαφόρους ἄλλας εὐεργετικὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι κατὰ καιροὺς εἰσεχώρησαν εἰς τὴν νομοθεσίαν μας. Τὸν τόνον, ἄλλως τε, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀπαιτουμένας εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο θυσίας ἔδωσε πρῶτος ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς Χώρας, ὁ ὁποῖος ἐδέχθη ἀγογγύστως τὴν κατάργησιν τῶν βαρυνουσῶν τὸν Προϋπολογισμὸν συντάξεων τῶν τέως Βουλευτῶν καὶ Γερουσιαστῶν. Ἄξια ἰδιαιτέρας μνείας εἶναι ἐπίσης τὰ διάφορα νομοθετικὰ μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων ἐθεσπίσθησαν οὐσιώδεις τροποποιήσεις εἰς τὸ ἐν γένει φορολογικόν μας σύστημα. Εἰς τὴν φορολογίαν τῶν καθαρῶν προσόδων εἰσήχθησαν διατάξεις σημαντικαὶ διευκολύνουσαι ὄχι μόνον τὴν καλυτέραν ἀπόδοσιν τῆς φορολογίας, ἀλλὰ καὶ τοὺς φορολογουμένους κατηργήθησαν διάφοροι μικροὶ βαρύνοντες τὴν παραγωγὴν ἢ τὴν κατανάλωσιν καὶ δημιουργοῦντες ἀπασχόλησιν τῶν ὑπηρεσιῶν δυσανάλογον πρὸς τὴν ἀπόδοσίν των καὶ ἐθεσπίσθησαν αὐστηραὶ διατάξεις διὰ τὴν ἀποτελεσματικὴν πάταξιν τοῦ ἀσυστόλως ἐνεργουμένου λαθρεμπορίου. Ἀλλ’ ἡ πλέον σημαντικὴ καινοτομία ὅσον ἀφορᾷ τὸ φορολογικόν μας σύστημα ἐν γένει, εἶναι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ μέτρου τῆς ὀνομαστικοποιήσεως τῶν μετοχῶν τῶν Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ υἱοθετήσασα τὸ μέτρον τοῦτο Κυβέρνησις, ἐστάθμισεν ἐπὶ μακρὸν ὅλας τὰς εὐνοϊκὰς ὅσον καὶ τὰς δυσμενεῖς συνεπείας τοῦ μέτρου τούτου ἐπὶ τῆς ἐν γένει Ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Καὶ δὲν παρεῖδεν οὐδὲ ἐπὶ στιγμὴν τὸν ἐνδεχόμενον δυσμενῆ ἀντίκτυπον δι’ ὡρισμένην μεταβατικὴν περίοδον χρόνου ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς χρηματαγορᾶς καὶ ἐπὶ τῆς ἐξελίξεως τοῦ θεσμοῦ τῶν Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν, λόγῳ τοῦ καινοφανοῦς διὰ τὴν Ἑλλάδα χαρακτῆρος τοῦ μέτρου τούτου. Δὲν ἦτο ὅμως ἐξ ἄλλου δυνατὸν νὰ ἀγνοήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ γεγονός, ὅτι ἡ ὀνομαστικοποίησις τῶν μετοχῶν τῶν Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν ἀποτελεῖ θεσμὸν καθιερωθέντα ἀπὸ μακροῦ καὶ λειτουργοῦντα ὁμαλῶς εἰς τὰς χώρας ἐκείνας, ἀπὸ τὰς ὁποίας εἰσαγάγομεν τὸν ὅλον θεσμὸν τῶν Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν. Καὶ δὲν ἦτο τέλος δυνατὸν νὰ παρίδῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ γεγονός, ὅτι ἡ ἀνωνυμία τῶν Μετοχῶν ἰδίᾳ προκειμένου περὶ τῶν οἰκογενειακῶν Ἀνων. Ἑταιρειῶν εἶχεν ἐξελιχθῆ ἐν Ἑλλάδι εἰς μέσον φοροδιαφυγῆς, τόσον ἐκ τῆς φορολογίας Καθαρῶν Προσόδων, ὅσον καὶ τοῦ φόρου Κληρονομιῶν. Εἰς ἐποχὴν δὲ κατὰ τὴν ὁποίαν ζητοῦνται τόσαι θυσίαι ἀπὸ τὰς μεγάλας λαϊκὰς μάζας ἔκρινε τελικῶς ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἀπετέλει στοιχειώδη ὑποχρέωσιν φορολογικῆς ἀλλὰ καὶ γενικωτέρας κοινωνικῆς δικαιοσύνης, ἡ καθιέρωσις ἑνὸς μέτρου διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐξαναγκασθοῦν οἱ οἰκονομικῶς ἰσχυρότεροι νὰ ἐκπληρώσουν εἰς τὸ ἀκέραιον τὰς φορολογικάς των ὑποχρεώσεις. Ἀλλὰ πλὴν τῶν νομοθετικῶν τούτων μέτρων ἐλήφθησαν καὶ διάφορα διοικητικὰ μέτρα. Θὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν μνείαν τῶν κυριωτέρων ἐξ αὐτῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι καὶ τὰ πλέον ἐνδεικτικὰ τῆς ἐν γένει πολιτικῆς, ἡ ὁποία ἐφηρμόσθη κατὰ τὸ τελευταῖον δίμηνον. Τοιουτοτρόπως ηὐξήθησαν αἱ ὧραι ἐργασίας τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, περιωρίσθησαν αἱ ἡμέραι ἀργίας, τόσον τῶν δημοσίων καταστημάτων ὅσον, καὶ τῶν ἰδιωτικῶν ἐπιχειρήσεων καὶ συνεκροτήθησαν τρεῖς Ἐπιτροπαὶ ἵνα γνωματεύσουν ἐπὶ βασικῶν σημείων τῆς κρατικῆς διαρθρώσεως καὶ ὀργανώσεως. Εἰς τὴν μίαν ἐκ τῶν Ἐπιτροπῶν τούτων, ἀνετέθη ἡ μελέτη τῆς συγχωνεύσεως διαφόρων ὑπηρεσιῶν καὶ Ὑπουργείων βάσει τῶν ἀρχῶν τῆς ὀρθολογιστικῆς ὀργανώσεως. Εἰς τὴν ἑτέραν τῶν Ἐπιτροπῶν ἀνετέθη ἡ μελέτη περὶ τοῦ καλυτέρου τρόπου ἐπιτεύξεως αὐστηρῶν οἰκονομιῶν, τόσον εἰς τὰς κρατικὰς ὑπηρεσίας, ὅσον καὶ εἰς τὰς ὑπηρεσίας τῶν Νομικῶν Προσώπων Δημοσίου Δικαίου, ἰδιαιτέρως μάλιστα ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐπιδοτοῦνται ὑπὸ τοῦ Κρατικοῦ Προϋπολογισμοῦ. Τέλος, ἡ τρίτη Ἐπιτροπὴ ἀσχολεῖται μὲ τὸ θέμα τῶν φορολογικῶν ἀπαλλαγῶν καὶ δασμολογικῶν ἀτελειῶν, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν λόγῳ τῶν πάσης φύσεως ἀνωμαλιῶν ἐπληθύνθησαν κατὰ τρόπον ἀνησυχαστικόν. Τὰς ἐργασίας, τῶν Ἐπιτροπῶν τούτων, παρακολουθεῖ μὲ ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον ἡ Κυβέρνησις καὶ εἶναι ἀποφασισμένη νὰ υἱοθετήσῃ καὶ ἐφαρμόσῃ τὸ συντομώτερον τὰς σχετικὰς εἰσηγήσεις των. Θὰ ἀπετέλει ὅμως ἀσυγχώρητον παράλειψιν, ἐὰν εἰς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου, τῶν δύο τελευταίων μηνῶν, δὲν ἐμνημονεύετο καὶ μάλιστα κατὰ τὸν πλέον ἐμφαντικὸν τρόπον καὶ ἡ ἐπιτευχθεῖσα ἐμπορικὴ συμφωνία μεταξὺ Ἑλλάδος ἀφ’ ἑνὸς καὶ Δυτικῆς Γερμανίας ἀφ’ ἑτέρου, διὰ τῆς ὁποίας ἀνοίγεται ἐπὶ τέλους καὶ πάλιν εἰς τὰ Ἑλληνικὰ καπνὰ ἡ τόσον γνώριμος εἰς αὐτὰ Γερμανικὴ ἀγορά. Ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκει ἡ τιμὴ τῆς ἐπιτυχίας ταύτης, θὰ σᾶς ἐκθέσῃ μετ’ ὀλίγον λεπτομερῶς τὸ ὅλον ζήτημα. Περιοριζόμεθα πρὸς τὸ παρὸν εἰς τὸ νὰ ἐπισημάνωμεν τὴν ἐπιτυχίαν ταύτην, ἡ ὁποία ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν πραγματοποιηθεῖσαν διανομὴν τῆς κρατικῆς ἐπιδοτήσεως, πρὸς τοὺς πωλήσαντας τὰ καπνά των παραγωγοὺς καὶ τὴν ἀποφασισθεῖσαν καὶ μέλλουσαν τὴν προσεχῆ Πέμπτην νὰ ἐφαρμοσθῇ συγκέντρωσιν, διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους, τῶν εἰς χεῖρας τῶν παραγωγῶν εὑρισκομένων ἀκόμη ποσοτήτων καπνοῦ, θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τοὺς τόσον χειμαζομένους πληθυσμοὺς τῆς Βορείου Ἑλλάδος νὰ ἴδουν προσεχῶς καλυτέρας ἡμέρας. Ἀλλὰ εἰς τὸν τομέα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν συμμοριοπλήκτων ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ἡ Κυβέρνησις ἀξιόλογον δρᾶσιν. Ἐντείνασα εἰς τὸ ἔπακρον τὴν προσπάθειαν τῆς στεγάσεως αὐτῶν, εὑρίσκεται εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ δηλώσῃ, πρὸς τὴν Ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, ὅτι μὲ τὸν τηρούμενον ρυθμὸν ἐντὸς τοῦ Νοεμβρίου θὰ ἔχῃ συντελεσθῆ τὸ 70% τοῦ τεραστίου αὐτοῦ ἔργου ὀφειλομένου ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν εὐσυνείδητον προσπάθειαν τῶν Ἑλληνικῶν Τεχνικῶν Ὑπηρεσιῶν, καὶ μέχρι τέλους τοῦ ἔτους ἐλπίζομεν ὅτι θὰ ἔχῃ πραγματοποιηθῆ πλήρως τὸ καθορισθὲν τοῦ ἑξαμήνου πρόγραμμα. Ὡσαύτως ἡ Κυβέρνησις διησφάλισε τὴν ἀπαραίτητον περίθαλψιν, τόσον διὰ τοῦ ἐφοδιασμοῦ, εἰς γεωργικὰ ἐργαλεῖα ὅσον καὶ εἰς εἴδη διατροφῆς καὶ ὑγειονομικῆς περιθάλψεως, τῶν τραγικῶν αὐτῶν θυμάτων τοῦ ξενοδούλου συμμοριτισμοῦ. Ὁ ἀπολογισμὸς τῆς Κυβερνητικῆς δραστηριότητος, τῶν δύο τελευταίων μηνῶν ἀποδεικνύει κυρίως τὴν καταβληθεῖσαν προσπάθειαν διὰ τὴν προώθησιν τῆς Οἰκονομικῆς Ἀνασυγκροτήσεως τῆς Χώρας. Μᾶς ἐδόθη καὶ ἄλλοτε ἀφορμὴ νὰ τονίσωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἕνα ἐκ τῶν κυριωτέρων κεφαλαίων κάθε Κυβερνητικοῦ Προγράμματος, εἶναι ἡ οἰκονομική μας ἀνασυγκρότησις, ἀπὸ τὴν πραγματοποίησιν τῆς ὁποίας ἐξαρτᾶται ἡ ἐπιβίωσις τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Παρ’ ὅλην τὴν ἱκανοποίησιν τὴν ὁποίαν δοκιμάζομεν διὰ τὰ ἐπιτευχθέντα, κατὰ τοὺς δύο τελευταίους μῆνας, εἶναι προφανές, ὅτι ἀπομένουν ἀκόμη νὰ γίνουν πάρα πολλὰ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν. Ἡ περικοπὴ τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, ἀντὶ νὰ μᾶς ἀποθαρρύνῃ, ἐπιβάλλει ἀντιθέτως νὰ ἐντείνωμεν τὰς προσπαθείας μας, νὰ κινητοποιήσωμεν ὅλους τοὺς ἑλληνικοὺς πόρους καὶ νὰ ρίψωμεν εἰς τὴν πλάστιγγα, ὅλην τὴν ἑλληνικὴν δραστηριότητα. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ προχωρήσῃ σταθερῶς πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν, διότι πιστεύει, ὅτι μόνον τοιουτοτρόπως εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπληρωθῇ τὸ προκῦψαν ἐκ τῆς περικοπῆς κενὸν καὶ συγχρόνως νὰ δημιουργηθοῦν νέαι συνθῆκαι καλλιτέρας ἐκτιμήσεως τῆς καταβαλλομένης ἑλληνικῆς προσπαθείας. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἐπιθυμοῦμεν νὰ εἴμεθα ἰδιαιτέρως σαφεῖς ἔναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἡ προδοτικὴ ἀνταρσία, συνετέλεσεν ὥστε νὰ χαθῇ πολύτιμος χρόνος καὶ νὰ καθυστερήσῃ σοβαρῶς τὸ ἔργον τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Οὐδεὶς ἐξ ἄλλου εἶναι εἰς θέσιν νὰ προἴδῃ ποία θὰ εἶναι ἡ ἐξέλιξις τοῦ σχεδίου Μάρσαλ, μὲ τὴν προϊοῦσαν ἔντασιν τῆς Διεθνοῦς καταστάσεως. Δὲν πρέπει ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ ἀφίσωμεν νὰ χαθῇ ἔστω καὶ μία ἐπὶ πλέον ἡμέρα χωρὶς νὰ ἀξιοποιήσωμεν καταλλήλως τὴν Ἀμερικανικὴν Βοήθειαν, ἐξασφαλίζοντες τοιουτοτρόπως τὸ μέλλον τῆς Χώρας. Εἰς τὴν ἐπιβαλλομένην τοιουτοτρόπως ἔντασιν τῶν προσπαθειῶν ζητοῦμεν τὴν συμπαράστασιν ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ ἰδίως τῶν εὐπορωτέρων τάξεων, ἀπὸ τὰς ὁποίας θὰ ζητηθοῦν καὶ αἱ μεγαλύτεραι θυσίαι. Βασικὸν κεφάλαιον τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος, εἶναι ἡ Ἐθνική μας ἀσφάλεια. Δὲν θὰ εἰσέλθωμεν εἰς λεπτομερείας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐσωτερικὴν πολιτικήν. Παρ’ ὅλας τὰς Κυβερνητικὰς μεταβολάς, τῶν τελευταίων ἐτῶν, ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος ἔχει ἀπὸ μακροῦ σταθεροποιηθῆ τόσον ἔναντι τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ὅσον καὶ ἔναντι τῶν μεγάλων καὶ συμμάχων δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι παντοιοτρόπως μᾶς ἐνίσχυσαν εἰς τὴν διατήρησιν τῆς ἐλευθερίας καὶ ἀνεξαρτησίας μας. Ἐνδεικτικὸν τῆς τοιαύτης σταθερᾶς τοποθετήσεώς μας, εἶναι καὶ ἡ τελευταία πρόσκλησις τῆς Ἑλλάδος, ὅπως ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῆς Τουρκίας μετάσχῃ τοῦ Διασυμμαχικοῦ Ἐπιτελείου Ἀμύνης τῆς Μεσογείου. Ἡ πρόσκλησις αὕτη ἀποδεικνύει σαφῶς τοὺς συνδέοντας τὴν Ἑλλάδα δεσμοὺς μετὰ τῶν ἄλλων Δυνάμεων, τῶν μετεχουσῶν τῆς Ἀμύνης τῆς Μεσογείου, ἐνῷ παραλλήλως θέλει συντελέσει εἰς τὴν περαιτέρω σύσφιγξιν τῶν δεσμῶν μας, μετὰ τῆς παλαιᾶς μας φίλης καὶ συμμάχου Τουρκίας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐσωτερικήν μας ἀσφάλειαν, ἡ Κυβέρνησις, συνεπὴς πρὸς παλαιοτέρας της δηλώσεις, προέβη ἤδη εἰς τὴν λῆψιν ὡρισμένων μέτρων διευκολυνόντων τὴν ἀποκατάστασιν ὡρισμένων ἀδικιῶν τοῦ παρελθόντος, διὰ τῆς ἐκδόσεως τῶν ἀναγκαστικῶν νόμων «περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν ἀποφάσεων Στρατοδικείων, περὶ εὐεργετημάτων εἰς τοὺς αὐθορμήτως παρουσιαζομένους ἀντάρτας καὶ περὶ αὐξήσεως τῶν Συμβουλίων χαρίτων». Οἱ ἀναγκαστικοὶ οὗτοι νόμοι εἶχον ἤδη ἀποφασισθῆ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς Κυβερνήσεως Πλαστήρα καὶ ἡ μεσολαβήσασα Κυβερνητικὴ μεταβολὴ δὲν ἐματαίωσε τὴν ἐφαρμογήν των. Ἀντιθέτως μάλιστα, εἰς τὰ ὡς ἄνω μέτρα ἐπιεικείας, προσετέθη καὶ ἀναγκαστικὸς νόμος, καθιερῶν διαδικασίαν ἐπαναφορᾶς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὡρισμένων ὑπαλλήλων ἀπομακρυνθέντων βάσει τοῦ Ψηφίσματος περὶ ἐξυγιάνσεως, οἱ ὁποῖοι ὅμως διεκρίθησαν ἔκτοτε ὡς εὐδοκίμως ὑπηρετήσαντες εἰς τὸ στράτευμα... Ἀλλ’ ἡ θέσπισις τῶν μέτρων τούτων δὲν προδικάζει οἱανδήποτε παρέκκλισιν τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος ἀπὸ τὴν σαφῆ γραμμήν, τὴν ὁποίαν πάντοτε ἐχάραξεν ἔναντι ὅσων ἐξακολουθοῦν νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἐχθρῶν τῆς Πατρίδος. Ἡ Κυβέρνησις, εἶναι ἀποφασισμένη νὰ λάβῃ ἔναντι αὐτῶν ὅλα τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα, καθὼς καὶ νὰ πατάξῃ ἀμειλίκτως οἱανδήποτε νέαν ἐπιβουλὴν κατὰ τῆς ἐλευθερίας καὶ ἀνεξαρτησίας μας. Εὐτυχῶς, ὁ Ἐθνικός μας στρατός, ὑπὸ τὴν ἀξίαν ἡγεσίαν τοῦ Ἀρχιστρατήγου Παπάγου, παραμένει ἀκοίμητος φρουρὸς τῶν συνόρων καὶ τῆς ἐσωτερικῆς μας ἀσφαλείας. Εἰς τὴν ὕπαιθρον καὶ εἰς τὰς πόλεις, ἡ δημοσία τάξις ἤρθη εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς της κατὰ τρόπον τιμῶντα τὰ Σώματα Ἀσφαλείας. Κύριοι βουλευταί, ἡ παρὰ τῶν ἁρμοδίων Δικαστικῶν Ἀρχῶν διαπίστωσις ἑνὸς κύματος καταχρήσεων καὶ διοικητικῶν ἀτασθαλιῶν εἰς διαφόρους κλάδους τῆς Διοικήσεως, ἐπιβάλλει τὴν ἄμεσον λῆψιν ὡρισμένων μέτρων. Βεβαίως, ἡ Ἑλληνικὴ Δικαιοσύνη, ἐλευθέρα καὶ ἀνεπηρέαστος ὅπως πάντοτε καὶ συνεπὴς πρὸς τὰς ὑψηλάς της παραδόσεις, θὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον της βάσει τῶν κειμένων νόμων ὁποιοιδήποτε καὶ ἂν εἶναι οἱ ἔνοχοι καὶ ὁσονδήποτε ὑψηλὰ καὶ ἂν ἵστανται οὗτοι. Ἀλλ’ ἡ ἔκτασις τῶν καταχρήσεων καὶ ἀτασθαλιῶν καθιστᾷ προφανὲς ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ ἐπικινδύνων συμπτωμάτων διαβρώσεως, τὰ ὁποῖα δὲν εἶχε βεβαίως ὑπ’ ὄψιν ὁ νομοθέτης, ὅταν ἐθέσπιζε τὰς κειμένας διατάξεις. Ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θὰ σᾶς εἰσηγηθῇ ἐντὸς ὀλίγου τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα σκέπτεται νὰ λάβῃ ἀμέσως ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ παταχθῇ ριζικῶς τὸ κακόν. Ἕν ἐκ τῶν μέτρων τούτων, εἶναι ἡ θέσπισις τῆς ποινῆς τοῦ θανάτου ἐναντίον τῶν καταχραστῶν τοῦ δημοσίου χρήματος. Ἡ θέσπισίς της ὅμως κατὰ τὰς κρισίμους αὐτὰς στιγμὰς καὶ ἡ σταθερὰ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως νὰ προχωρήσῃ ἀδιστάκτως πρὸς τὸν κολασμὸν παντὸς ἐνόχου καὶ τὸν πλήρη καθαρμὸν τῆς κρατικῆς μηχανῆς, ἐλπίζομεν ὅτι θὰ σημάνῃ τὸ τέρμα ἑνὸς κακοῦ παρελθόντος καὶ τὴν ἀρχὴν ἑνὸς καλυτέρου μέλλοντος. Κύριοι βουλευταί, αἱ περιστάσεις εἶναι κρίσιμοι. Ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐμφανίζεται ἐνώπιον ὑμῶν, ἔχει τὴν ἀπόφασιν νὰ τεθῇ μὲ ὅλας της τὰς δυνάμεις εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ Λαοῦ. Καὶ δὲν ζητεῖ μόνον τὴν ψῆφον τῶν Κομμάτων, τὰ ὁποῖα τὴν ἀπαρτίζουν, ἀλλ’ εὐρυτέραν ἐμπιστοσύνην, εἰς τρόπον ὥστε νὰ δυνηθῇ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ κρίσιμα Ἐθνικὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ὀρθοῦνται ἐνώπιον ὅλων ἡμῶν, μὲ τὴν συμπαράστασιν καὶ τὴν συνεργασίαν ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§8Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, ὀφείλω ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἀπολογισμὸν τῆς ἀποστολῆς μου εἰς τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν, ὅπου μετέβην πρὸς σύναψιν ἐμπορικῆς συμφωνίας. Καὶ ἐπιτελῶ εὐχαρίστως αὐτὸ τὸ καθῆκον μου. Γνωρίζει ἡ Βουλή, πόσον μεγάλη εἶναι ἡ σημασία τῆς τοποθετήσεως τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν εἰς τὰς ἀγορὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ. Τὸ ζήτημα εἶναι τόσον μέγα, ὥστε δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὀνομασθῇ μόνον οἰκονομικὸν καὶ κοινωνικὸν καὶ πολιτικόν. Εἶναι θέμα, κατ’ ἐξοχὴν Ἐθνικόν. Ὑπῆρξε δυστύχημα, ὅτι ἡ παρεμβολὴ τοῦ πολέμου διέκοψε τὴν τοποθέτησιν τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν εἰς τὰς μεγαλυτέρας ἀγορὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ, εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ εἰς τὴν Ἀμερικήν. Πρὸ τοῦ πολέμου, εἰς τὴν Γερμανίαν, ἐξήγετο περίπου τὸ ἥμισυ τῆς Ἑλληνικῆς παραγωγῆς, 20–25 χιλ. τόννοι. Εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἐξήγοντο περίπου 10 χιλ. τόννοι. Μετὰ τὸν πόλεμον, ἐπῆλθεν ἡ κρίσις. Εἰς τὴν Ἀμερικήν, ἐνῷ ἐδιπλασιάσθη ἡ κατανάλωσις, ἐμειώθη εἰς τὸ ἥμισυ ἡ ἐξαγωγὴ Ἑλληνικῶν καπνῶν. Ἔπεσεν εἰς 5 περίπου χιλιάδας τόννους. Καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν, ἀπὸ τὰς 25 χιλ. τόννους, ἐφθάσαμεν εἰς τὰς πέντε χιλιάδας. Ἡ κρίσις ἦτο βαρυτάτη. Ὁ Τόπος ἤγετο εἰς μέγαν κίνδυνον μὲ τὴν ἐξαθλίωσιν τοῦ Λαοῦ μας. Αἱ προγενέστεραι Κυβερνήσεις, ἐπανειλημμένως συνέστησαν ἐπιτροπάς, πρὸς μελέτην τοῦ θέματος καὶ τὰ πορίσματα τῶν Ἐπιτροπῶν ὑπῆρξαν ὁμόφωνα. Συνεπέραιναν λοιπὸν αἱ Ἐπιτροπαί, ὅτι ἐχρειάζοντο καὶ οἰκονομικὰ καὶ πολιτικὰ μέσα πρὸς ἐπανάκτησιν τῶν ξένων ἀγορῶν. Τὰ οἰκονομικὰ μέσα κατανέμονται εἰς δύο κατηγορίας. Εἰς τὰ ἄμεσα καὶ τὰ πάγια. Ἄμεσα μέτρα ἦσαν ἡ πριμοδότησις καὶ ἡ συγκέντρωσις. Ἀμφότερα σήμερον ἰσχύουν. Ἡ συγκέντρωσις ἀρχίζει ἀπὸ τῆς προσεχοῦς Πέμπτης. Πάγια μέτρα ἦσαν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ ἀποβλέψουν εἰς τὴν αὔξησιν τῆς συναγωνιστικῆς ἱκανότητος τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν εἰς τὴν διεθνῆ ἀγοράν. Καὶ ἠμποροῦν νὰ διαιρεθοῦν εἰς τρεῖς κατηγορίας: Πρῶτον, βελτίωσις τῆς ποιότητος. Δεύτερον, ἐλάττωσις τοῦ κόστους. Καί, τρίτον, σταθεροποίησις τῶν τιμῶν. Θὰ ἔπρεπεν, ἐπίσης, νὰ ὑπάρξῃ ὄργανον κατάλληλον, ἁρμόδιον, παρακολουθήσεως τῶν ξένων ἀγορῶν πρὸς διαφώτισιν τῶν ξένων ἀγοραστῶν τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν καὶ συμβουλευτικὸν ἐπίσης τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Καὶ τὸ ὄργανον αὐτὸ ὑπάρχει εἰς τὸν πυρῆνα του. Εἶναι ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς τοῦ Καπνοῦ, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ λάβῃ πολὺ εὐρυτέραν ἀνάπτυξιν διὰ νὰ ἐπιτελέσῃ τὸν προορισμόν του. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπετέλει ἀκόμη μεγαλείτερον κίνδυνον, δὲν ἦτο μόνον ἡ ἐλάττωσις τῶν ποσῶν τὰ ὁποῖα ἐξήγοντο εἰς τὰς παλαιὰς ἀγοράς. Ἦτο ὁ ρυθμὸς τῆς ἐλαττώσεως, διότι δὲν ἐβαίνομεν πρὸς αὔξησιν, ἐβαίνομεν πρὸς ἐλάττωσιν. Ἰδοὺ οἱ ἀριθμοὶ τῆς ἀμερικανικῆς ἀγορᾶς: «Κατὰ τὸ ἔτος:

Καὶ τί συνέβη κατὰ τὸ πρῶτον τετράμηνον τοῦ τρέχοντος οἰκονομικοῦ ἔτους; Μεθ’ ὅλας τὰς προσπαθείας, αἱ ὁποῖαι εἶχαν καταβληθῆ, ἀκούσατε τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους μοῦ ἀνέφερεν ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς τοῦ Καπνοῦ. Μέχρι σήμερον, ἐξήχθησαν 663 τόννοι καὶ ἔγιναν πράξεις διὰ 1,400, ἤτοι σύνολον 2.000 τόννοι. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀμερικανικὴ ἀγορὰ μέχρι σήμερον, μετὰ πάροδον τετραμήνου ἀπὸ τοῦ νέου οἰκονομικοῦ ἔτους. Καὶ ὁ Ὀργανισμὸς Καπνοῦ ἀναφέρει, ὅτι «δὲν ὑπάρχει μέχρι τῆς στιγμῆς ἄλλη τις συγκεκριμένη ἐκδήλωσις περὶ τῶν προθέσεων τῶν Ἀμερικανικῶν Ἑταιρειῶν, ὡς πρὸς τὸ ὁλικὸν ποσὸν τὸ ὁποῖον θ’ ἀγοράσουν κατὰ τὸ ἀρξάμενον οἰκονομικὸν ἔτος». Τὸ ἴδιον συνέβαινε, καὶ εἰς κλίμακα περισσότερον δεινήν, καὶ μὲ τὴν Γερμανικὴν ἀγοράν. Αὐτὴ ὑπῆρξε, κ. βουλευταί, ἡ διαπίστωσις τῆς πραγματικῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία μᾶς ἤγαγεν εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς μεταβάσεως εἰς τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν. Ἀνεγνωρίζαμεν τὰς δυσχερείας καὶ δὲν τὰς ἀπεκρύψαμεν ἀπὸ τὸν ἑλληνικὸν λαόν, πρὸ τῆς ἀναχωρήσεώς μας. Ἐγνωρίζαμεν ἐπίσης πόσον εἰς τὸν ἑλληνικὸν πολιτικὸν βίον εἶναι ἀκριβαὶ αἱ συνέπειαι μιᾶς ἀποτυχίας καὶ πόσον ἀντιθέτως εἶναι εὐθηναὶ αἱ συνέπειαι τῆς ἐπιτυχίας. Ἀλλὰ παρεβλέψαμεν τὸν κίνδυνον, διότι ᾐσθάνθημεν ὅτι ἀπετέλει μέγα καθῆκον, ἀσχέτως πρὸς τὰς οἱασδήποτε συνεπείας, νὰ ἐξαντλήσωμεν τὰς προσπαθείας μας, διὰ νὰ ὑπηρετήσωμεν τὸν Λαόν. Τοιουτοτρόπως, τὴν 6ην Ὀκτωβρίου, ἐπὶ κεφαλῆς ἀντιπροσωπείας, ἀπὸ ἐκλεκτοὺς ἀνωτέρους ὑπαλλήλους, ἀνεχωρήσαμεν διὰ τὴν Γερμανίαν. Ὅταν ἐφθάσαμεν εἰ τὴν Φραγκφούρτην τὴν ἑπομένην, αἱ πληροφορίαι ἦσαν ἀπείρως δεινότεραι ἀπὸ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἔλθει εἰς τὰς Ἀθήνας. Ἐνθυμοῦνται τὰ μέλη τῆς Ἑλληνικῆς ἀντιπροσωπείας τὴν πένθιμον νύκτα, τὴν ὁποίαν διήλθομεν. Ὅλοι κατείχοντο ἀπὸ αἴσθημα ἀπογνώσεως. Ὁ κ. Ἀνδρεάδης, διακεκριμένος ἀνώτερος ὑπάλληλος καὶ σύμβουλος ἐπὶ τῶν καπνῶν τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ ὁποῖος εἶχε συνοδεύσει καὶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Ε.Π.Ε.Κ. εἰς τὴν Ἀμερικήν, εἶχε σταλῆ ἀπὸ ἡμᾶς πρὶν ἀπὸ ὀλίγας ἡμέρας διὰ νὰ ἀναγνωρίσῃ τὸ ἔδαφος καὶ νὰ μᾶς ἀναφέρῃ ἅμα τῇ ἀφίξει μας. Καὶ μόλις ἐφθάσαμεν μᾶς ὑπέβαλε τὴν ἀκόλουθον ἀναφοράν: «Συνεπὴς πρὸς τὴν προφορικήν σας ἐντολὴν ἣν μοῦ ἐδόσατε πρὸ τῆς ἀναχωρήσεώς μου ἐξ Ἀθηνῶν, μετέβην ἅμα τῇ ἀφίξει μου εἰς Ἀμβοῦργον, ἵνα ἔλθω εἰς ἐπαφὴν μὲ τοὺς ἐκεῖ καπνοβιομηχάνους καὶ συλλέξω πληροφορίας ἀναγκαιούσας εἰς ἡμᾶς κατὰ τὴν ἄφιξίν σας καὶ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἡ ἐντύπωσίς μου ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν ἐπαφῶν εἶναι ἀπογοητευτική. Πλὴν τοῦ κ. Κυριαζῆ, ὅλοι οἱ ἄλλοι, ἀνεξαιρέτως, μοῦ ἐδήλωσαν ρητῶς καὶ ἀπεριφράστως, ὅτι πρέπει ἄνευ χρονοτριβῆς νὰ ἐπιδοθῶμεν εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τῆς καλλιεργείας τῶν καπνῶν Βιρτζίνια, ἰδιαιτέρως δὲ εἰς τὰς περιοχὰς Θεσσαλίας καὶ Ἄργους. Ἀνέφεραν βεβαίως ὅτι, δὲν εἶναι ἀντίπαλοι τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν, ἀλλὰ ὑπέστησαν ἤδη μεγάλας ζημίας ἐκ τῆς προσπαθείας των νὰ ἐπαναφέρουν τὸ ἀνατολικὸν σιγαρέττον, ὥστε δὲν ἠμποροῦν πλέον νὰ κάμουν πειράματα εἰς βάρος αὐτῆς ταύτης τῆς ὑποστάσεώς των, ὅταν εὑρίσκωνται ἐνώπιον τοῦ γεγονότος τῆς ὁριστικῆς μετατροπῆς τοῦ γούστου τῶν Γερμανῶν καπνιστῶν ὑπὲρ τοῦ Ἀμερικανικοῦ τύπου σιγαρέττων καὶ εἰς βάρος τοῦ ἀνατολικοῦ τοῦ ὁποίου ἡ κατανάλωσις κατῆλθε κατὰ μὲν τὸν κ. Σέριγκ εἰς τὸ 5% τῆς ὅλης καταναλώσεως σιγαρέττων, κατὰ δὲ τὸν κ. Ρέεμτσμα εἰς 3%. Ἀξιοσημείωτον εἶναι, ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ κ. Κυριαζῆς, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀκραιφνὴς πατριώτης καὶ ἔχει τὰ συμφέροντά του συνδεδεμένα μὲ τὸ ἀνατολικὸν κυρίως σιγαρέττον, ἐχαρακτήρισε τὴν κατάστασιν ἀπελπιστικήν, ὑπογραμμίσας, ὅτι ἐρχόμεθα πολὺ ἀργά, καὶ ὅτι ὠφείλαμεν πρὸ ἐτῶν νὰ εἴχομεν προβλέψει τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ἀναφέρω ὑμῖν ταῦτα, κ. Πρόεδρε, διὰ νὰ μὴ τελοῦμεν ὑπὸ τὴν ἐπικίνδυνον ἐντύπωσιν, ἡ ὁποία εἶχεν ἐπικρατήσει μεταξὺ κύκλων τινῶν πρὸ τῆς ἀναχωρήσεώς μου ἐξ Ἀθηνῶν, ὅτι ἡ Γερμανικὴ καπνοβιομηχανία θὰ μᾶς βοηθήσῃ. Ὅλως ἀντιθέτως ἡ Γερμανικὴ καπνοβιομηχανία θὰ ἀποβλέψῃ, καὶ δικαίως, εἰς τὰ ἰδιαίτερα συμφέροντά της, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀντίθετα πρὸς τὰ ἰδικά μας. Ἰσχυρίζονται, ὅτι τὰ ἀποθέματα ἀνατολικῶν καπνῶν εἶναι ἀρκετὰ δι’ 1½ ἔτος καὶ ὅτι σήμερον κατ’ ἀκολουθίαν αἱ ἀνάγκαι των εἰς ἑλληνικὰ καπνὰ εἶναι ἀσήμαντοι, τὸ πολὺ γύρω τῶν 2–3 χιλιάδων τόννων». Τὴν ἑπομένην ὁ Ἕλλην Πρόξενος τοῦ Ἀμβούργου κ. Καμπαλούρης μοῦ ὑπέβαλε τὴν ἰδικήν του ἔκθεσιν ἐπὶ τῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἀφ’ ἧς διεκόπησαν κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούνιον αἱ διαπραγματεύσεις διὰ τὴν ὑπογραφὴν ἐμπορικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς ἀντιπροσωπείας καὶ τῶν Γερμανικῶν ἀρχῶν ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἀρνήσεως τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως προβῇ εἰς ἀγορὰς ηὐξημένων ποσοτήτων Ἑλληνικῶν καπνῶν, τὸ ὅλον θέμα οὐδεμίαν ἐσημείωσε πρόοδον, ἡ δὲ διαμορφωθεῖσα ὑπὸ τὰς γνωστὰς ἀνωμάλους συνθήκας προνομιοῦχος κατάστασις διὰ τὰ καπνὰ τύπου Βιρτζίνια τείνει εἰς τὸ νὰ παγιωθῇ καὶ νὰ ἐπεκταθῇ μὲ ρυθμὸν διαρκῶς σταθερώτερον. Κατὰ τὴν διάρκειαν προσφάτου ἀκόμη συνομιλίας μου μετὰ τοῦ καπνοβιομηχάνου Ρέεμτσμα, μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ διαπιστώσω, ὅτι ὁ ἄλλοτε «γίγας» τοῦ ἀνατολικοῦ σιγαρέττου εἶχεν ὁριστικῶς μεταστραφῆ ὑπὲρ τοῦ σιγαρέττου τύπου Βιρτζίνια τὸ ὁποῖον προώρισται κατὰ τὴν γνώμην του νὰ κατακτήσῃ ὁλόκληρον τὴν Εὐρώπην». Καὶ ἡ ἔκθεσις καταλήγει: «Οἱ συνομιληταί μου καπνοβιομήχανοι τοῦ Ἀμβούργου μοῦ ἐτόνισαν, ὅτι ἐγνώριζον ἄριστα, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐπεκαλεῖτο γενικωτέρους πολιτικοὺς λόγους συνδεομένους μὲ τὴν ἐσωτερικὴν πολιτικὴν σταθερότητα τῆς Χώρας καὶ τῶν Βορείων Ἐπαρχιῶν της διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ὑπὸ τῆς Γερμανίας ἀγορὰν τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν. Προσέθεσαν ὅμως, ὅτι ἐπιχειρήσεις ὡς αἱ ἰδικαί των εἶναι ἠναγκασμέναι νὰ παραμείνουν ἀδιάφοροι διὰ τὰς τυχὸν πολιτικοοικονομικὰς ἐξελίξεις εἰς τὴν Ἑλλάδα». Καὶ τότε, ὑπὸ τὸ κράτος τῶν πρώτων αὐτῶν πληροφοριῶν, ἀπεστείλαμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὸ ἀκόλουθον τηλεγράφημα: «Ἀφιχθέντες Φραγκφούρτην μεσονύκτιον Σαββάτου ἔσχομεν ἀνεπισήμους ἐπαφὰς χθὲς καὶ σήμερον. Ἅπαντα μέλη Ἀντιπροσωπείας ἔχουν ἐντύπωσιν ὅτι κατάστασις εἶναι ἀπελπιστική. Ἀπὸ γερμανικὴν ἀγορὰν ἐξετοπίσθησαν ὁλοσχερῶς ἑλληνικὰ καπνά. Καπνοβιομήχανος Ρέεμτσμα, ὅστις εἰς τὸ παρελθὸν ἠγόραζε μόνος πλέον τοῦ ἡμίσεως τῆς Ἑλληνικῆς εἰσαγωγῆς καπνοῦ, θεωρεῖ λήξασαν ὁριστικῶς περίοδον ἀνατολικῶν καπνῶν. Ἐπὶ μῆνας λιμνάζουν ἄνευ ἀποτελέσματος παραμένοντες ἐνταῦθα Τοῦρκοι ἀντιπρόσωποι. Ἐν τούτοις ἀπώλειαν γερμανικῆς ἀγορᾶς ἀρνούμεθα νὰ δεχθῶμεν ὡς ὁριστικήν, ἐὰν δὲν δώσωμεν τελευταίαν ἀποφασιστικὴν μάχην». Καὶ ἠρχίσαμεν ἀπὸ τῆς ἑπομένης τὴν μάχην. Ἐπεσκέφθημεν, πρῶτον, τοὺς ἐκπροσώπους τῶν Ἡν. Πολιτειῶν εἰς τὴν Φραγκφούρτην. Ἦσαν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀποστολῆς Ἀμερικανικῆς Βοηθείας, ὁ κ. Hanes, καὶ ὁ πολιτικὸς σύμβουλος τοῦ Ἀμερικανοῦ ἁρμοστοῦ Μὰκ Λόϋ, ὁ κ. Ρίμπερ. Εἰς τὸν κ. Hanes ἐπεδώσαμεν μίαν φιλικὴν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Πόρτερ. Ἀπηυθύναμεν εἰς τὸν κ. Hanes τὸ ἐρώτημα, ἐὰν εἶναι ἀκριβὴς ἡ πληροφορία τὴν ὁποίαν εἴχομεν ἐξ Ἀθηνῶν, ὅτι τὰ δολλάρια τῆς βοηθείας τὰ προοριζόμενα διὰ τὴν ἀγορὰν ἀμερικανικῶν καπνῶν περιωρίσθησαν εἰς 12 ἑκατομμύρια. Καὶ μᾶς ἔδωσε τὴν ἀπάντησιν ὅτι ἡ πληροφορία δὲν ἦτο ἀκριβής, διότι ἐπὶ τοῦ θέματος δὲν εἶχε ληφθῆ ἀπόφασις. Ἀνεπτύξαμεν τὰς ἑλληνικὰς ἀπόψεις καὶ ἀπεκομίσαμεν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι συνηντήσαμεν κατανόησιν. Ἐπεσκέφθημεν κατόπιν τὸν κ. Ρίμπερ, τὸν πολιτικὸν σύμβουλον τοῦ Ἀμερικανοῦ ἁρμοστοῦ, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐπίσης ἀπεκομίσαμεν ἀρίστην ἐντύπωσιν. Καὶ κατόπιν μετέβημεν εἰς τὴν Μπόν, εἰς τὴν πρωτεύουσαν. Ἐκεῖ ἐξηκολουθήσαμεν τὴν ἐπαφήν μας μὲ τοὺς Ἀμερικανοὺς ἡγέτας. Οἱ τρεῖς ἁρμοσταὶ τῶν Συμμάχων δυνάμεων, οἱ ὁποῖοι διαμένουν εἰς τὸ Πέτερσμπεργ, τὸν ἱστορικὸν λόφον ὅπου εἶχε συναντηθῆ ὁ Χίτλερ μὲ τὸν Τσάμπερλαιν, μοῦ ἔκαναν τὴν τιμὴν νὰ μοῦ παραθέσουν ἐκεῖ γεῦμα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐδόθη ἡ εὐκαιρία σχετικῶν συνομιλιῶν. Συνωμίλησα ἐπὶ μακρὸν ἰδιαιτέρως μὲ τὸν Ἀμερικανὸν ἁρμοστήν, τὸν κ. Μὰκ Λόϋ, μίαν ἀληθῶς ἀνωτέραν προσωπικότητα. Μοῦ παρέσχε τὴν βεβαίωσιν, ὅτι θὰ δώσῃ τὰς φιλικωτέρας συστάσεις εἰς τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν. Καὶ τὴν ἑπομένην ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας τῶν ὑπουργείων ἔλαβον γνῶσιν τῆς ἀνακοινώσεως εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ὁ κ. Μὰκ Λόϋ. Τὸ κείμενον ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ὁ κ. Μὰκ Λόϋ ἐνδιαφέρεται ζωηρῶς διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῶν Ἑλληνογερμανικῶν διαπραγματεύσεων καὶ παρακαλεῖ σχετικῶς τὸν κ. Ἔρχαρτ. Ἡ ἐπιτυχία τῶν διαπραγματεύσεων εἶναι τοσούτῳ μᾶλλον ἐνδιαφέρουσα, διότι θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν ἐν Βερολίνῳ βιομηχανιῶν. Ὁ κ. Hanes προέβη εἰς διάβημα ἐν Οὐασιγκτῶνι διὰ τὴν μείωσιν τῶν πρὸς ἀγορὰν καπνῶν διατιθεμένων δολλαρίων E.C.A. Σχετικῶς συνωμίλησεν ὁ κ. Hanes μὲ τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ἐδήλωσε πρὸς αὐτὸν ὁ κ. Hanes, ὅτι βαρύνουσα ἐν προκειμένῳ εἶναι ἡ ἀπόφασις τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως». Ἐπὶ τῆς περικοπῆς αὐτῆς ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Δὲν ὑπῆρχεν ἡ διαταγὴ τῆς Οὐάσιγκτων πρὸς ἐλάττωσιν. Αἱ ἀμερικανικαὶ ἀρχαὶ τῆς Δυτικῆς Γερμανίας τηλεγραφοῦν συνιστῶσαι ἐλάττωσιν. Ἐπαναλαμβάνω τὴν περικοπήν: «Ὁ κ. Hanes προέβη εἰς διάβημα ἐν Οὐασιγκτῶνι διὰ τὴν μείωσιν τῶν πρὸς ἀγορὰν καπνῶν διατιθεμένων δολλαρίων...». Τοιουτοτρόπως ἐξήντλησα τὰς ἐπαφάς μου μὲ τοὺς ἡγέτας τῶν συμμάχων, ἰδίως μὲ τοὺς Ἀμερικανοὺς ἐκπροσώπους. Διατυποῦται συνήθως ἡ ἐπίκρισις, ὅτι ἐνῷ ἡ σύλληψις τοῦ σχεδίου Μάρσαλ εἶναι μεγαλοφυὴς καὶ γενναιόψυχος, ἐν τούτοις ἡ ἐκτέλεσις ἐνίοτε καθίσταται μικρολόγος καὶ στενόκαρδος. Τὰ πράγματα ὅμως δίδουν τὴν ἀπάντησιν. Καὶ ἡ ἐκτέλεσις ἀποδεικνύεται πεφωτισμένη καὶ γενναιόψυχος, ὅσον μεγαλοφυὴς καὶ ἡρωϊκὴ εἶναι ἡ σύλληψις τοῦ σχεδίου. Ἀπευθύνω ἀπὸ τοῦ ἐθνικοῦ τούτου βήματος τὰς θερμάς μου εὐχαριστίας καὶ πρὸς τὸν κ. Μὰκ Λόϋ καὶ πρὸς τὸν κ. Χέϊνς καὶ πρὸς τὸν ἰδικόν μας τὸν κ. Πόρτερ, ὁ ὁποῖος μὲ ἐβοήθησε μὲ τὰς συστάσεις του. (Χειροκροτήματα). Ἡ πρώτη πρᾶξις εἶχε λήξει. Ἡ συμπαράστασις τῶν Ἀμερικανῶν ἦτο δεδομένη, ἀλλὰ ἐχρειάζετο ἡ συγκατάθεσις τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἤρχισα τὴν ἐπικοινωνίαν. Ἐπεκοινώνησα μὲ τὸν Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας, τὸν καθηγητὴν Χόϊς. Ἐπεκοινώνησα μὲ τὸν Καγκελάριον Δόκτορα Ἀντενάουερ. Ἐπεκοινώνησα ἐπίσης μὲ τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν κ. Μπλύχερ, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἀνέκαθεν τὴν γνώμην ὑπὲρ τῶν ἀνατολικῶν καπνῶν καὶ εἰς ἐπανειλημμένας εὐκαιρίας τὴν εἶχε διατυπώσει. Εἶναι ἐμποτισμένος ἀπὸ εὐρωπαϊκὸν πνεῦμα. Ἀλλὰ καθὼς μοῦ εἶπεν, ἡ γνώμη του ἦτο μεμονωμένη καὶ δὲν εἶχεν ἕως τότε ἀποτέλεσμα. Ἀνέπτυξα εἰς τὸν ἰσχυρὸν ἄνδρα, ὁ ὁποῖος προΐσταται σήμερον τῆς Δημοκρατικῆς Γερμανίας, τὸν Δόκτορα Ἀντενάουερ, τὰς ἀπόψεις μας καὶ τοῦ ἐπέδωκα ὑπόμνημα, τοῦ ὁποίου ἀντίγραφον ἐκοινοποίησα καὶ εἰς τὰ ἄλλα μέλη τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ὑπόμνημά μου ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ὡς ἀπεσταλμένος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Λαοῦ τῆς Ἑλλάδος ἔρχομαι εἰς τὴν Γερμανίαν, ὅπως μὲ τὴν συγκατάθεσιν τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως ἑνώσωμεν καὶ πάλιν ὀργανικῶς τὰς οἰκονομίας τῶν δύο χωρῶν μας, καθὼς ἦσαν πρότερον συνδεδεμέναι. Πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν, προτίθεται ἡ Ἑλλὰς νὰ δώσῃ εἰς τὴν Γερμανικὴν βιομηχανίαν παραγγελίας διὰ μέγα μέρος τῆς ἀνασυγκροτήσεώς της μὲ τὴν βοήθειαν Μάρσαλ, καθὼς καὶ διὰ τὰς παγίας εἰσαγωγικάς της ἀνάγκας, ἐφ’ ὅσον αὗται θὰ δύνανται νὰ καλυφθοῦν ἐν Γερμανίᾳ. Ἀντιστοίχως, ἐπιθυμεῖ ἡ Ἑλλάς, ὅπως τοποθετῇ εἰς τὴν Γερμανίαν σημαντικὸν μέρος τῶν καπνῶν της τὰ ὁποῖα καὶ ἀποτελοῦν τὴν κυρίαν της παραγωγὴν ἐκ τῆς ὁποίας ἡ Γερμανία ἠγόραζεν ἐπὶ δεκαετηρίδας πλέον τοῦ ἡμίσεος. Τοῦτο σήμερον καθίσταται εὐκολώτερον, ἐπειδὴ μεταξὺ τῶν τιμῶν σχεδὸν δὲν ὑπάρχει διαφορὰ τῶν καπνῶν Βιρτζίνια καὶ τῶν Ἑλληνικῶν. Δὲν θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀφήσω ἀμνημόνευτον, ὅτι, ὅταν ὡς Πρωθυπουργὸς τῆς ἀπελευθερώσεως ἔφθασα εἰς τὴν Ἑλλάδα, εὗρον ἕνα σωρὸν καπνιζόντων ἐρειπίων. Μόλις εἴχομεν ἀρχίσει τὴν ἀνοικοδόμησιν ἐνεφανίσθη καὶ πάλιν ἡ κατάρα τοῦ κομμουνισμοῦ. Ὑπῆρξεν ἀγὼν τοῦ κομμουνιστικοῦ πανσλαυϊσμοῦ ἐναντίον τοῦ προκεχωρημένου, αἰωνίου φυλακίου τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς ἀνθρωπίνης ἀξιοπρεπείας, ὁ ὁποῖος διεξήχθη ἐπὶ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους καὶ ὁ ὁποῖος ἔπειτα ἀπὸ θυσίας Ἑλληνικοῦ αἵματος, ἔληξε μὲ τὴν νίκην τῆς Ἑλλάδος. Ἐν τούτοις, ἡ Ἑλλὰς κινδυνεύει καὶ πάλιν νὰ ἀπωλέσῃ τοὺς καρποὺς τῆς νίκης της, ἐὰν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὑποστῇ ἐξαθλίωσιν, τῆς ὁποίας, ὡς γνωστόν, ὁ κομμουνισμὸς εἶναι γενικὸς εἰσπράκτωρ. Καὶ θὰ πρέπῃ νὰ τονισθῇ, ὅτι αἱ Ἑλληνικαὶ Ἐπαρχίαι—ἡ Μακεδονία καὶ ἡ Θρᾴκη—αἱ ὁποῖαι ἔχουν τὸν καπνὸν ὡς μοναδικὸν προϊόν, συνορεύουν μὲ τοὺς δορυφόρους τοῦ Κρεμλίνου καὶ εἶναι διὰ τοῦτο ἐκτεθειμέναι εἰς μεγαλύτερον κίνδυνον. Εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ἡ νέα Δημοκρατικὴ Γερμανία, ἡ ὁποία μὲ ταχὺ βῆμα ἀνέρχεται εἰς τὴν ἱστορικήν της ἀποστολὴν τῆς εὐθύνης διὰ τὴν Εὐρώπην, ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ γεγονότος, δὲν δύναται νὰ μείνῃ ἀδιάφορος.

Μπόν, 11 Ὀκτωβρίου 1950

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ»

Ποία ὑπῆρξεν ἡ ἀπήχησις διαπιστώνεται ἀπὸ τὸ ἀνακοινωθέν, τὸ ὁποῖον τὴν ἑπομένην ἐδόθη εἰς τὸν Τύπον. Λέγει ἡ ἀνακοίνωσις τοῦ ἐπισήμου γραφείου τοῦ Τύπου: «Ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως Γεώργιος Παπανδρέου ἐτόνισε κατὰ τὴν συνομιλίαν του μὲ τὸν Πρωθυπουργὸν Δόκτορα Ἀντενάουερ, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις χαιρετίζει τὴν ἐνδυνάμωσιν τῆς Ὁμοσπονδιακῆς Δημοκρατίας, ἐπειδὴ βλέπει εἰς αὐτὴν μίαν ἐγγύησιν ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ. Οἱ διπλωματικοὶ κύκλοι τῆς Μπὸν ἐτόνιζαν τὴν σημασίαν αὐτῆς τῆς συνομιλίας. Ἡ Ἑλλὰς προτίθεται, ὅπως λαμβάνει ἀπὸ τὴν Γερμανίαν μέγα μέρος τῶν εἰσαγωγῶν της, καὶ ὑπολογίζει ὅτι ἡ τοποθέτησις τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν εἰς τὴν Γερμανικὴν ἀγορὰν θὰ δυνηθῇ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ προπολεμικὸν ὕψος. Αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Γ. Παπανδρέου ἔγιναν δεκταὶ ἀπὸ Γερμανικῆς πλευρᾶς μὲ μεγάλην ἱκανοποίησιν, ἐπειδὴ καὶ ἡ Ὁμοσπονδιακὴ Κυβέρνησις ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ἀποκατάστασιν στενῶν Γερμανοελληνικῶν σχέσεων». Ἡ προπαρασκευὴ εἶχε συντελεσθῆ. Ὑπελείπετο ἡ συνάντησις μὲ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὸν κ. Ἔρχαρτ, ὁ ὁποῖος ἐπρόκειτο νὰ ὑπογράψῃ τὴν συμφωνίαν. Καὶ τὴν ἑπομένην συνηντήθην μὲ τὸν κ. Ἔρχαρτ, μὲ τὸν ὁποῖον συνέπεσε νὰ ἔχωμεν κοινὰς Ἀκαδημαϊκὰς ἀναμνήσεις. Ὁ κ. Ἔρχαρτ εὑρέθη πρόθυμος εἰς ἀνταπόκρισιν, ἀλλὰ μοῦ εἶπεν, ὅτι ἡ καπνοβιομηχανία εἰς τὴν Γερμανίαν εἶναι ἐλευθέρα, ὑπάρχει ἐλευθέρα οἰκονομία, δὲν ὑπάρχει Κρατικὸν μονοπώλιον, ὥστε τὸ Κράτος νὰ ἀγοράζῃ τὸ ποσὸν τῶν καπνῶν ποὺ θὰ ἤθελε. Θὰ ἔπρεπεν ἑπομένως νὰ πεισθῇ ἡ Γερμανικὴ βιομηχανία· καὶ τοῦτο ἦτο δύσκολον, λόγῳ τῶν μεγάλων συμφερόντων τὰ ὁποῖα εἶχον τοποθετηθῆ ἀπὸ τὴν Γερμανικὴν βιομηχανίαν εἰς τὰ καπνὰ Βιρτζίνια. Μοῦ ἐπρότεινε τότε νὰ ἀποδεχθῶ τὴν λύσιν τοῦ τριγωνικοῦ ἐμπορίου, τὸ ὁποῖον σημαίνει νὰ ἀγοράζῃ ἡ Γερμανία Ἑλληνικὰ καπνὰ καὶ τὸ ½ νὰ τὸ ἐξαγάγῃ εἰς τὴν Ἀμερικήν, εἰς τρόπον ὥστε δι’ ἐκείνων νὰ εἰσαγάγῃ καπνὰ Βιρτζίνια. Τοῦ ἀπήντησα, ὅτι ἡ πρότασις εἶναι ἀπαράδεκτος, διότι θὰ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐκτόπισιν τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν ἀπὸ τὴν Γερμανίαν καὶ τὸν ἐξευτελισμόν των εἰς τὴν Ἀμερικήν. Καὶ ἡ πρότασις ἀπερρίφθη. Μοῦ εἶπε τότε, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ μία σύσκεψις τῶν δύο ἀντιπροσωπειῶν καὶ νὰ κληθοῦν καὶ οἱ Γερμανοὶ βιομήχανοι νὰ παραστοῦν εἰς τὴν σύσκεψιν καὶ μὲ παρεκάλεσε, ἐὰν ἐδεχόμην, νὰ παραστῶ καὶ ἐγὼ προσωπικῶς. Τοῦ ὑπεσχέθην, ἀλλὰ τὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τὴν Φρακφούρτην εἶχεν ὁρισθῆ ἡ συνάντησις δὲν παρέστησαν οἱ ἡγέται τῶν τεσσάρων μεγάλων Γερμανικῶν βιομηχανιῶν, ἦλθον οἱ ἀντιπρόσωποί των καὶ δὲν ἐθεώρησα πρέπον νὰ μετάσχω αὐτοπροσώπως. Ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς τοῦ ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ κ. Ράϊνχαρτ, πρὸς τὸν ὁποῖον ὀφείλω ἀπείρους εὐχαριστίας, συνήντησε πρῶτος ἐκ μέρους τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως τοὺς καπνοβιομηχάνους. Ποία ἦτο ἡ πίεσις τὴν ὁποίαν ἤσκησε, διεπιστώθη κατόπιν ἐνώπιον τῆς δημοσίας συνεδριάσεως τῶν δύο ἀντιπροσωπειῶν. Οἱ ἐκπρόσωποι τῆς Γερμανικῆς βιομηχανίας διεμαρτυρήθησαν σφοδρῶς διὰ τὴν «ἀφόρητον πίεσιν» τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως. Ἐπὶ τέλους, εἶπεν εἷς ἐξ αὐτῶν, «μᾶς ἐβάλατε τὸ μαχαίρι εἰς τὸν λαιμόν». Καὶ τότε ἔθεσαν ὡς ὅρον, ὅτι μόνον, ἐὰν ἀπεφασίζετο ἡ ἐλάττωσις τῆς φορολογίας, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔλθουν εἰς συζήτησιν. Οἱ ἐκπρόσωποί μας τοὺς ἐδήλωσαν, ὅτι ἀνήκει εἰς τὴν ἰδικήν των ἁρμοδιότητα νὰ φροντίσουν διὰ τὴν ἐλάττωσιν τῆς φορολογίας. Ἐπέμειναν οἱ ἐκπρόσωποι τῆς Γερμανικῆς βιομηχανίας, ὅπως ἐγὼ προσωπικῶς προβῶ εἰς τὸ διάβημα πρὸς τὸν ὑπουργὸν των τῶν Οἰκονομικῶν. Καὶ ἦλθον, ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Γερμανικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὁ ἰδικός μας κ. Τριανταφύλλης καὶ ὁ ἐκπρόσωπος τῶν Γερμανῶν καπνοβιομηχάνων, διὰ νὰ μοῦ διαβιβάσουν κοινὴν παράκλησιν, ὅπως ἐπισκεφθῶ τὸν Γερμανὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἠρνήθην καὶ τοὺς ἐδήλωσα, ὅτι θεωρῶ ἄτοπον αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν. Μετέβην εἰς τὴν Γερμανίαν διὰ νὰ τιμήσω τὴν Κυβέρνησίν των καὶ ὄχι διὰ νὰ κάμω ἀτόπους ἐπεμβάσεις. Καὶ διότι ἐπέμενον, τοὺς εἶπα ὅτι θὰ ἐδεχόμην νὰ ἐπισκεφθῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν ὁ Πρωθυπουργὸς κ. Ἀντενάουερ μοῦ συστήσῃ αὐτὴν τὴν συνάντησιν. Καὶ ἔπειτα ἀπὸ ὀλίγας ὥρας ἐλάμβανον εἰδοποίησιν ἀπὸ τὸ γραφεῖον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ὁ κ. Σέφερ, Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μὲ ἀναμένει. Συνηντήθημεν. Δὲν μοῦ παρέσχε ὁριστικὴν ὑπόσχεσιν, ἀλλὰ μεγάλας ἐλπίδας. Ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὴν σημασίαν αὐτοῦ τοῦ φόρου. Σήμερον ὁ Γερμανικὸς προϋπολογισμὸς εἰσπράττει ἀπὸ τὴν φορολογίαν τῶν σιγαρέττων δύο δισεκατομμύρια μάρκα. Ἡ ἐλάττωσις κατὰ τὸ ἥμισυ ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν τοῦ ἑνὸς δισεκατομμυρίου μάρκων, τὸ ὁποῖον σημαίνει 4,5 τρισεκατομμύρια δραχμῶν, ὅσος περίπου εἶναι ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς προϋπολογισμός. Ἐν τούτοις, ὅσοι ὑπεστήριζον τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου, ἐπεκαλοῦντο τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ἡ ἐλάττωσις τῶν εἰσπράξεων θὰ εἶναι προσωρινή, διότι ἡ αὔξησις τῆς καταναλώσεως θὰ προσφέρῃ ἀκόμη περισσότερα εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ἔπειτα ἀπὸ αὐτὴν τὴν συνάντησιν μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, παρίστατο πλέον ἡ ἀνάγκη μιᾶς νέας τελικῆς συναντήσεως μὲ τοὺς Γερμανοὺς καπνοβιομηχάνους. Εἰς αὐτὴν τὴν συνάντησιν, ἦλθον οἱ ἡγέται τῆς Γερμανικῆς καπνοβιομηχανίας καὶ μετέβην καὶ ἐγὼ προσωπικῶς. Ἡ συνάντησις ἦτο δύσκολος. Ὁ Πρόεδρος τῶν Γερμανῶν καπνοβιομηχάνων ἀνέπτυξε διὰ μακρῶν τὰς ἀπόψεις των, καὶ εἶπεν, ὅτι μία βιομηχανία, ὡς ἡ ἰδική των, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνδίδῃ εἰς πολιτικὰς ἀπόψεις. Ὑπεστήριξεν, ὅτι θὰ ἐπρόδιδον τοὺς μικροὺς ἐπαγγελματίας, τοὺς ὁποίους ἐξεπροσώπουν, ἐὰν ἀπεδέχοντο λύσιν, ἡ ὁποία θὰ τοὺς ὡδήγει εἰς τὴν καταστροφήν. Τότε εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην μιᾶς μακρᾶς καὶ σφοδρᾶς συζητήσεως. Εἶπα τότε ἀπευθυνόμενος πρὸς τοὺς Γερμανοὺς καπνοβιομηχάνους: «Νομίζω, ὅτι εὑρίσκεσθε εἰς βασικὴν πλάνην ἐπικαλούμενοι οἰκονομικὰ κριτήρια διὰ νὰ ἀποκρούσητε τὰς ἀπόψεις μας. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μοῦ εἴπητε, αὐτὸς ὁ μικρὸς ἐπαγγελματίας, τὸν ὁποῖον ὑποστηρίζητε, πόθεν ἀντλεῖ τὰ μέσα καὶ τῆς ἐπιβιώσεως καὶ τῆς ἀναπτύξεώς του; Εἶναι ἡ αὐτόματος λειτουργία τῶν οἰκονομικῶν νόμων, εἶναι ὁ νόμος τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως, ὁ ὁποῖος σᾶς συντηρεῖ καὶ συντελεῖ εἰς τὴν ἀνάπτυξίν σας; Ἀλλὰ συμβαίνει ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον. Εἶναι ἡ περισσότερον ἀντιοικονομικὴ πρᾶξις τῆς ἱστορίας, εἶναι τὸ Σχέδιον Μάρσαλλ, εἶναι μία πρᾶξις διεθνοῦς πολιτικῆς, ἡ ὁποία σᾶς δίδει τὰ μέσα τῆς ζωῆς. Καὶ εἶναι βεβαίως πολιτικὴ πρᾶξις, ὅταν μία μεγάλη χώρα προσφέρει εἰς τὴν Εὐρώπην δωρεὰν 30 δισεκατομμύρια δολλάρια, διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῶν ἐρειπίων. Ὅταν, λοιπόν, ἡ ὕπαρξίς σας ὀφείλεται εἰς πολιτικὴν βοήθειαν, διατί προδίδετε τὰς πηγὰς ἀπὸ τὰς ὁποίας ἀντλεῖτε τὴν ὕπαρξίν σας; Μόνον ἡ ἀνταπόκρισις ὑπὸ τὸ αὐτὸ πνεῦμα, μόνον ἡ ἔννοια τῆς Εὐρωπαϊκῆς ἀλληλεγγύης ἠμπορεῖ νὰ ὁλοκληρώσῃ τὰς ἀρχὰς τῆς παγκοσμίου ἀλληλεγγύης, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς τὸ Σχέδιον Μάρσαλλ». Καὶ ἀπεκόμισα τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα ὑπῆρξε πειστικόν. Καὶ εἰσήλθομεν τότε εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ποσῶν. Ἡ ἰδική μου πρότασις, ἦτο τριετία καὶ τοὐλάχιστον 35 χιλιάδες τόννοι διὰ τὰ τρία ἔτη. Μὲ ἠρώτησαν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προσδιορίσωμεν τὸ μέλλον μὲ τόσον ἀκριβεῖς ἀριθμούς. Διὰ νὰ δώσω μίαν ἐξάτμισιν εἰς τὸ βάρος τῆς ἀτμοσφαίρας, τοὺς εἶπα ὅτι, τὸ πρᾶγμα δι’ ἐμὲ εἶναι εὐκολώτερον, διότι συμβαίνει νὰ ἔρχωμαι ἀπὸ τὴν Πατρίδα τῶν Μαντείων... Ἀλλά, προσέθεσα, καθ’ ὅσον μὲ ἀφορᾷ, ἐγὼ δὲν ἐνδιαφέρομαι διὰ τοὺς ἀριθμούς, διότι ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησίς σας σταματήσει τὴν χορήγησιν δολλαρίων καὶ ἰδιωτικῶν ἀνταλλαγῶν ἡ ἀγορὰ τῶν ἀνατολικῶν καπνῶν καθίσταται ἀναπόφευκτος. Ἐὰν ἐπέμενα, θὰ ἦτο ὡς νὰ ἐζήτουν ἀπὸ τὸ Ἀστεροσκοπεῖον πιστοποιητικὸν ὅτι ὁ ἥλιος αὔριον τὴν πρωΐαν θὰ ἀνατείλῃ. Καὶ χωρὶς πιστοποιητικὸν τοῦ Ἀστεροσκοπείου ὁ ἥλιος θὰ ἀνατείλῃ..... Ἂν ἐζήτησα προσδιορισμόν, προσέθεσα, εἶναι, πρῶτον, διὰ τὸ συμφέρον τῆς Γερμανικῆς Καπνοβιομηχανίας, καὶ δεύτερον διὰ τὸ γενικώτερον συμφέρον τῆς Γερμανικῆς Βιομηχανίας. Τὸ συμφέρον τῆς Γερμανικῆς Καπνοβιομηχανίας ἔγκειται εἰς τὴν ἐξασφάλισιν ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ ὀλιγόμηνος, ἀλλὰ μακροχρόνιος καπνικὴ πολιτικὴ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως, ὥστε νὰ δυνηθῆτε ἀκινδύνως νὰ προσαρμοσθῆτε. Καὶ ὁ δεύτερος λόγος εἶναι ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν ἕνα ηὐξημένον ἀριθμὸν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου καὶ θὰ παραγγείλωμεν τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Γερμανικὴν βιομηχανίαν. Ἰδοὺ διατὶ ἐξ ὀνόματος τῆς ἀλληλεγγύης τῶν κοινωνικῶν τάξεων τῆς Γερμανίας ὁ μέγιστος δυνατὸς ἀριθμὸς εἶναι ἀπαραίτητος». Τότε ἀπεκόμισα τὴν ἐντύπωσιν ὅτι οἱ συνομιληταί μου ἀπεδέχθησαν τὰς ἀπόψεις μου. Ἐζήτησαν νὰ ἀποσυρθοῦν. Καὶ ἔπειτα ἀπὸ συνομιλίας μὲ τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν τοῦ ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀπήντησαν ὅτι ἀποδέχονται τὰς προτάσεις μας. Ὁμολογῶ ὅτι αὐτὴ ὑπῆρξε στιγμὴ μεγάλης χαρᾶς τὴν ὁποίαν ὅλοι ἐπανηγυρίσαμεν καὶ μετέβημεν μαζὶ μὲ τοὺς Γερμανοὺς καπνοβιομηχάνους καὶ τὰς δύο ἀντιπροσωπείας εἰς γεῦμα, διὰ νὰ ἑορτάσωμεν τὴν συμφωνίαν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἄξιον παρατηρήσεως εἶναι ὁ πρόλογος τοῦ νέου κειμένου τῶν καπνοβιομηχάνων, ὁ ὁποῖος ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἡ Βιομηχανία σιγαρέττων κατανοεῖ τὰς ὑποδείξεις τῆς Κυβερνήσεως, σχετικῶς πρὸς τὴν ἐθνικὴν σημασίαν τῶν ἐξαγωγῶν τῆς Γερμανικῆς οἰκονομίας πρὸς τὴν Ἑλλάδα, καθὼς ἐπίσης κατανοεῖ καὶ τὰ γενικὰ πολιτικὰ συμφέροντα τοῦ Δυτικοῦ κόσμου, ὅπως προφυλάξῃ τὴν Ἑλλάδα, ἀπὸ εἰσβολὴν τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ πιστεύει ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ μίαν πρότασιν, ἡ ὁποία φθάνει μέχρι τοῦ ἐσχάτου ὁρίου τῶν δυνατοτήτων της». Καὶ μεταξὺ τοῦ πλήθους τῶν ἐνθουσιασμῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξεδηλώθησαν κατόπιν τῆς συμφωνίας, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἀναγνώσω δύο περικοπὰς ἀπὸ μίαν ἐπιστολὴν τοῦ μεγάλου Ἕλληνος καπνοβιομηχάνου κ. Κυριαζῆ, τοῦ ἁρμοδιωτέρου πάντων νὰ ἔχῃ γνώμην ἐπὶ τοῦ θέματος. Μοῦ ἔγραψε τὴν ἰδίαν ἡμέραν. «... Αὐτὴν τὴν στιγμὴν μανθάνω τηλεφωνικῶς ἀπὸ τὸν διευθυντὴν μου Ρίτερ, ὅτι ἐπῆλθεν ἡ συμφωνία διὰ τὰ καπνά. Καὶ ὡς βιομήχανος ἐν Γερμανίᾳ, ἀλλὰ ἰδίως ὡς Ἕλλην, σᾶς συγχαίρω μὲ ὅλη μου τὴν καρδιὰ διὰ τὸ ἀνέλπιστον ἀποτέλεσμα τῶν διαπραγματεύσεών σας. .... Νομίζω, ὅτι ἕνεκα τῆς μακροχρονίου πείρας μου ἐδῶ εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ τῆς ἀπολύτου γνώσεως τῶν διαφόρων ἐπικρατουσῶν τάσεων εἶμαι εἰς θέσιν καλλίτερον παντὸς ἄλλου νὰ καταλάβω τὸ μέγεθος τῆς ἐπιτυχίας σας. Μόλις πρὸ ἑνὸς μηνὸς οὔτε ὡς ὄνειρον δὲν θὰ ἠμποροῦσα νὰ φαντασθῶ τοιοῦτον ἀποτέλεσμα....». Καὶ θὰ πρέπῃ, κύριοι βουλευταί, νὰ σημειώσω ὅτι πέραν τοῦ μεγέθους τοῦ συνολικοῦ ποσοῦ διὰ τὰ τρία ἔτη τὸ ὁποῖον ἐδέχθησαν οἱ Γερμανοὶ καπνοβιομήχανοι, τὸ μέγα δυσχερὲς θέμα ἦτο ἡ ἄμεσος ἀγορά. Διότι συνήντησα εἰς τὸν δρόμον μου τὸ πρόσκομμα τῶν μεγάλων ἀποθεμάτων. Διεπιστώθη ὅτι ὑπῆρχον ἀποθέματα 16 χιλιάδων τόννων ἀνατολικοῦ καπνοῦ καὶ ὅταν ἐπιέζοντο ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀγοράσουν καὶ ἄλλα, ἐντὸς τοῦ πρώτου ἔτους, διεμαρτύροντο λέγοντες ὅτι ἔπρεπεν ἐπὶ τέλους νὰ εἶναι τυχοδιῶκται διὰ νὰ ἀγοράζουν ἐνῷ ἔχουν τόσα ἀποθέματα. Καὶ ὑπῆρχον μεγάλα ἀποθέματα, διότι εἶχον παύσει νὰ χρησιμοποιοῦν ἀνατολικὰ καπνά. Ἔπειτα ἀπὸ τὴν συνεννόησιν μὲ τοὺς Γερμανοὺς καπνοβιομηχάνους ὑπελείπετο πλέον ἡ ἀνταλλαγὴ τῶν ἐπιστολῶν μὲ τὸν Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Μοῦ ἔγινε τότε ἡ τιμή, ὅπως παρατεθῇ γεῦμα εἰς τὸ Προεδρικὸν μέγαρον κατὰ τὸ ὁποῖον νὰ γίνῃ ἡ ἀνταλλαγὴ ἐπιστολῶν. Δὲν ὑπῆρχεν ἀνάλογον προηγούμενον. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τώρα τὰς δύο ἐπιστολὰς αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τὸ πόρισμα τῶν συνεννοήσεων. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ κειμένου τῆς ἐπιστολῆς τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τοῦ κ. Ἔρχαρτ. Ὄχι μόνον οἱ ἀριθμοὶ ἐνδιαφέρουν· ἐνδιαφέρει ἀκόμη περισσότερον τὸ γενικώτερον πνεῦμα τῆς ἐπιστολῆς. Εἶναι τόσον στοργικὸν τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἐκδηλοῦται εἰς τὴν ἐπιστολήν, ὥστε περίπου νὰ ἀποκομίζῃ κανεὶς τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἀναγινώσκει δηλώσεις Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ἰδοὺ τὸ κείμενον: Μπὸν 26 Ὀκτωβρίου 1950 44629)50 Πρὸς τὴν Α. Ε. Κύριον Γεώργιον Παπανδρέου Ἀντιπρόεδρον τῆς Βασ. Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως προσωρινῶς ἐν Μπόν. Ἐξοχώτατε. Μετὰ μεγάλου ἐνδιαφέροντος ἔλαβον γνῶσιν τοῦ περιεχομένου τοῦ ὑπομνήματος, τὸ ὁποῖον ἐνεχειρίσατε τὴν 11ην τρέχ. εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Πιστεύσατε, ἐξοχώτατε, ὅτι ἐκ Γερμανικῆς πλευρᾶς συμμεριζόμεθα πλήρως τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ὅπως συνδεθῶσι πάλιν, ὅπως ἄλλοτε, αἱ οἰκονομίαι τῶν δύο Λαῶν μας διὰ στενῶν καὶ γονίμων ἐμπορικῶν σχέσεων. Ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις ἔχει τὴν ἐπίγνωσιν ὅτι ὁ σκοπὸς οὗτος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἄξιος νὰ ἐπιδιωχθῇ καὶ δι’ ἄλλους λόγους, δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ μόνον ἐὰν δημιουργηθοῦν εἰς πρέπουσαν ἔκτασιν δυνατότητες ἐξαγωγῆς εἰς τὴν Ὁμοσπονδιακὴν Δημοκρατίαν, τοῦ ἑλληνικοῦ καπνοῦ, τοῦ ὁποίου ἡ κυρία ἐκ παραδόσεως περιοχὴ καταναλώσεως ἦτο ἀνέκαθεν ὁ μεσευρωπαϊκὸς χῶρος. Γνωρίζει ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις ὅτι ἡ ἐξασφάλισις τῆς διαθέσεως τοῦ καπνοῦ εἶναι ζήτημα ὑπάρξεως διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ ὅτι παρουσιάζει σήμερον ἰδιαζόντως κρίσιμον πρόβλημα διὰ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ ὁποίου ἐνδείκνυνται ἄμεσα ἀποτελεσματικὰ μέτρα. Ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ χρησιμοποιήσῃ ὅλα τὰ εἰς τὴν διάθεσίν της μέσα πρὸς ἐπίτευξιν αὐτοῦ τοῦ σκοποῦ. Διὰ τοῦτο συνέστησεν εἰς τὴν Γερμανικὴν βιομηχανίαν σιγαρέττων νὰ συνάψῃ μὲ τοὺς Ἕλληνας πωλητὰς καπνῶν ἄνευ ἀναβολῆς ὁριστικὰς καὶ μακροπροθέσμους συμφωνίας διὰ τὴν ἀγορὰν μεγάλων ποσοτήτων καπνοῦ. Χαίρω, Ἐξοχώτατε, ὅτι εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς ἀνακοινώσω ὅτι ἡ Γερμανικὴ βιομηχανία σιγαρέττων, παρὰ τὰ ὑφιστάμενα μεγάλα ἀποθέματα ἀνατολικῶν καπνῶν, ἐξεδήλωσε κατὰ βάσιν τὴν προθυμίαν της νὰ ἀνταποκριθῇ πρὸς τὰς Ἑλληνικὰς ἐπιθυμίας. Εἶναι σύμφωνος ὅπως ἀπὸ τοῦδε καθορίσῃ τὴν ἔκτασιν τῶν ὑπ’ αὐτῆς ἀναληφθησομένων ὑποχρεώσεων εἰς τοὐλάχιστον 35.000 τόννους διὰ τὸ χρονικὸν διάστημα ἀπὸ 1ης Νοεμβρίου 1950 μέχρι 30ῆς Ἰουνίου 1953 καὶ προϋποθέτει ὅτι ἐντὸς τοῦ προσεχοῦς χρόνου, θὰ ἐπιτευχθῇ ἡ μελετηθεῖσα μείωσις τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν σιγαρέττων, τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ θεωρῶ ἀναγκαίαν, καὶ ἐκ τῆς ὁποίας ἡ βιομηχανία ἀναμένει σημαντικὴν αὔξησιν τῆς καταναλώσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἰσχύει ὡς συμφωνημένον ὅτι κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα ἀπὸ 1ης Νοεμβρίου 1950 μέχρι 31 Δεκεμβρίου 1951 θὰ ἀγορασθῶσι 10 χιλιάδες τόννοι Ἑλληνικοῦ καπνοῦ ἐσοδείας 1949 καὶ παλαιοτέρων. Αἱ λεπτομερέστεραι συνεννοήσεις αἱ ἀφορῶσαι τὸν διακανονισμὸν τῶν ἀγορῶν καπνῶν, τῶν χρονικῶν καὶ ποσοτικῶν ὅρων παραδόσεως, θέλουν ἐπὶ τὸ σκοπιμώτερον διεξαχθῆ ἀπ’ εὐθείας μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς πλευρᾶς καὶ τῆς Γερμανικῆς βιομηχανίας ἢ ἄλλων ἐνδιαφερομένων. Ἔλαβον γνῶσιν ἐκ τοῦ ὑπομνήματός σας ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ προγράμματος τῆς βιομηχανικῆς ἀνασυγκροτήσεως προτίθεται νὰ τοποθετήσῃ μεγάλας παραγγελίας εἰς τὴν Γερμανικὴν βιομηχανίαν καὶ ἀπεκδέχομαι ὅτι συμφωνεῖτε μετ’ ἐμοῦ ὅτι ἐκ τῶν προσθέτων τούτων συμφωνιῶν κεφαλαιουχικῶν ἀγαθῶν δὲν πρέπει νὰ παρεμποδισθῇ ἡ κανονικὴ Γερμανικὴ ἐξαγωγὴ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἰς τὰς οἰκονομικὰς ἀντιπροσωπείας Ἑλλάδος καὶ Γερμανίας, αἱ ὁποῖαι ἤδη διαπραγματεύονται τὰ τῆς περαιτέρω ρυθμίσεως τοῦ ἀμοιβαίου ἐμπορίου, ἀπόκειται νὰ προβοῦν εἰς τὸν λεπτομερῆ διακανονισμὸν τῶν περὶ ὧν πρόκειται προμηθειῶν καπνοῦ. Πέραν τούτου αἱ οἰκονομικαὶ ἀντιπροσωπεῖαι τῶν δύο χωρῶν, ἢ αἱ παρ’ αὐτῶν ὁρισθησόμεναι μικταὶ Ἑλληνογερμανικαὶ ἐπιτροπαί, ὀφείλουν νὰ παρακολουθοῦν τὴν κατανάλωσιν τῶν ἀνατολικῶν καπνῶν ἐν Γερμανίᾳ ἐν συσχετισμῷ μὲ τὸ ζήτημα τῆς μειώσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν σιγαρέττων. Αὗται θὰ καταρτίσουν ἐν δεδομένῃ περιπτώσει συμφωνίας συμπληρωματικὰς τῆς ἀνωτέρω ἐκτεθείσης περὶ τοῦ καπνοῦ. Θὰ ἤμην ὑπόχρεως δι’ ἀπάντησίν σας. Δεχθῆτε, Ἐξοχώτατε, τὴν ἔκφρασιν τῆς ἐξαιρέτου ὑπολήψεώς μου. Ὑπογρ. Δρ. ERHARD Ἡ ἰδική μου ἀπάντησις ἔχει ὡς ἑξῆς: «Μπὸν 29 Ὀκτωβρίου 1950 Κύριον Καθηγ. Δρ. Λουδοβῖκον HRHARD Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Μπὸν Κύριε Ὑπουργέ, Ἔλαβον μεθ’ ἱκανοποιήσεως γνῶσιν τοῦ περιεχομένου τῆς σημερινῆς ἐπιστολῆς σας; καί, ἐκτιμῶν τὰς ἰδιαιτέρας προσπαθείας τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Γερμανικῆς βιομηχανίας σιγαρέττων, σᾶς δηλῶ, ὅτι εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν διακανονισμὸν τὸν ὁποῖον προτείνετε. Ἀναφερόμενος εἰς τὸ ὑπόμνημα τὸ ὁποῖον τὴν 11ην τρέχ. ἐνεχείρισα εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἐπαναλαμβάνω καὶ πρὸς Ὑμᾶς τὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἡ ὁποία τώρα ἐπιδίδεται εἰς τὴν βιομηχανικὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς Ἑλλάδος, θὰ δώσῃ ἐντὸς συντόμου χρόνου εἰς τὴν Γερμανικὴν βιομηχανίαν παραγγελίας ἀξίας τοὐλάχιστον ἴσης πρὸς τὴν τοῦ καπνοῦ ὁ ὁποῖος θὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Γερμανίαν ἐντὸς τῶν προσεχῶν 3 ἐτῶν, ἤτοι μέχρι 30 Ἰουνίου 1953. Θὰ ἐπεθύμουν ἰδιαιτέρως νὰ σημειώσω ὅτι ἀμέσως μετὰ τὴν ἀνταλλαγὴν τῶν ἐπιστολῶν μας, θὰ δοθῇ εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ κατὰ προτίμησιν εἰς τοὺς Δυτικοὺς τομεῖς τοῦ Βερολίνου παραγγελία προμηθείας ἑνὸς θερμοηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου, τοῦ ὁποίου ἡ ἀξία ὑπερβαίνει τὴν τοῦ καπνοῦ τοῦ εἰσαχθησομένου εἰς Γερμανίαν μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1951. Δέξασθε, παρακαλῶ, Κύριε Ὑπουργέ, τὴν ἔκφρασιν τῆς ἐξαιρέτου ὑπολήψεώς μου.

Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ

Ἀντιπρόεδρος τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Καὶ εἰς τὸ πρόγευμα τὸ ὁποῖον παρετέθη, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Ἔρχαρτ προσεφώνησεν ὡς ἑξῆς: «Εἶμαι ἐξαιρετικῶς εὐτυχὴς διὰ τὸ αἴσιον πέρας τῶν διαπραγματεύσεών μας, κατόπιν τοῦ ὁποίου εἶμαι εἰς θέσιν σήμερον νὰ σᾶς ἐπιδώσω ὑπογεγραμμένην τὴν ἐπιστολήν, ἡ ὁποία περιέχει τὰς ἀναλαμβανομένας ὑπὸ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως ὑποχρεώσεις ἔναντι τῆς Ἑλλάδος. Πιστεύω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπανασυνδέσεως τῶν ἐμπορικῶν καὶ οἰκονομικῶν σχέσεων τῶν δύο Χωρῶν μας, δεδομένου ὅτι αἱ οἰκονομίαι των, ἀλληλοσυμπληροῦνται καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι διὰ τῆς παρούσης συμφωνίας, ἡ ὁποία δὲν ἔχει μόνον οἰκονομικὴν σημασίαν, τίθενται ὁριστικῶς αἱ βάσεις διὰ τὴν μελλοντικὴν σύσφιγξιν τῶν σχέσεων τῶν δύο Χωρῶν μας. Χαίρω διότι θὰ δοθῇ εἰς τὴν Γερμανίαν εὐκαιρία ὅπως μετάσχῃ τῆς ἀνοικοδομήσεως τῆς Ἑλλάδος. Ὡς πρὸς τὸ ὑλικὸν μέρος τῆς συμφωνίας παρακαλῶ νὰ μὴ ἔχητε ἀμφιβολίαν ὅτι θὰ ἐκπληρωθῇ εἰς τὸ ἀκέραιον. Λογίζομαι εὐτυχὴς διότι μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ συνάψω μεθ’ ὑμῶν προσωπικὴν γνωριμίαν καὶ ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ἐκφράσω τὴν βαθεῖαν πρὸς τὴν προσωπικότητά σας ἐκτίμησίν μας». Ἀπήντησα ὡς ἑξῆς: «Εἶμαι βαθύτατα συγκεκινημένος ἀπὸ τοὺς λόγους σας. Ἐκφράζω πρὸς Ὑμᾶς, κ. Πρόεδρε τῆς Δημοκρατίας, τὰς ἐγκαρδίους εὐχαριστίας μου διὰ τὴν μεγάλην τιμήν, τὴν ὁποίαν ἠθελήσατε νὰ μοῦ ἀποδώσητε. Εὐχαριστῶ ἐπίσης Ὑμᾶς κ. Ὑπουργέ, τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καθὼς καὶ τοὺς λοιποὺς συναδέλφους σας διὰ τὴν τόσον πρόθυμον καὶ ἀνεπιφύλακτον ἀνταπόκρισιν εἰς τὰ αἰτήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἐρχόμενος ἐδῶ ἀπέδιδον μεγάλην σημασίαν εἰς τὴν εὐκαιρίαν ποὺ θὰ μοῦ ἐδίδετο ὅπως γνωρίσω τοὺς ἡγέτας τῆς νέας Δημοκρατικῆς Γερμανίας. Ἐνώπιον τῆς νέας μοίρας τοῦ Κόσμου, ἡ Γερμανία εἶναι κεκλημένη νὰ ἐπιτελέσῃ μεγάλην καὶ ἱστορικὴν ἀποστολήν, νὰ γίνῃ ἐγγύησις τῆς εἰρήνης καὶ τῆς ἐλευθερίας τῆς Εὐρώπης. Ὁμοίαν ἀποστολὴν ἐκπληρώνει μὲ σκληροτάτας θυσίας εἰς μίαν ἄλλην ἄκραν τῆς Εὐρώπης ἡ Ἑλλάς, ἡ αἰωνία προφυλακὴ τοῦ πολιτισμοῦ. Εἶμαι εὐτυχὴς διὰ τὴν σημερινὴν ἡμέραν καὶ σᾶς παρακαλῶ καὶ πάλιν, Κύριε Πρόεδρε τῆς Δημοκρατίας καὶ Κύριοι Ὑπουργοί, ὅπως δεχθῆτε τὰς θερμὰς εὐχαριστίας μου». Καὶ κατόπιν ἐξεδόθη ἐπίσημον ἀνακοινωθὲν ἀπὸ τὸ Προεδρικὸν Μέγαρον τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας ἐδέχθη σήμερον εἰς γεῦμα εἰς τὸ Προεδρικὸν Μέγαρον τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως κ. Παπανδρέου. Εἰς τὸ γεῦμα παρεκάθησαν ἀπὸ Ἑλληνικῆς πλευρᾶς ὁ πρώην Ὑπουργὸς κ. Γαρουφαλιᾶς καὶ ὁ ἐπιτετραμμένος κ. Νικολαρέτζης, καὶ ἀπὸ Γερμανικῆς πλευρᾶς μεταξὺ ἄλλων ὁ Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. ERHARD καὶ ὁ Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν κ. SCHAFFER. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ἔλαβε χώραν ἐντὸς φιλικῆς ἀτμοσφαίρας ἀνταλλαγὴ σκέψεων διὰ τὰς γερμανοελληνικὰς οἰκονομικάς, πολιτικὰς καὶ πνευματικὰς σχέσεις. Μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. ERHARD καὶ τοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἀντηλλάγησαν ἐπιστολαί, εἰς τὰς ὁποίας ἐτέθησαν αἱ βάσεις ηὐξημένων εἰσαγωγῶν ἑλληνικοῦ καπνοῦ εἰς τὴν Ὁμοσπονδιακὴν Δημοκρατίαν». Ἐπιθυμῶ νὰ προσθέσω, ὅτι κατὰ τὰς συνομιλίας, αἱ ὁποῖαι ἐπηκολούθησαν εἰς τὸ Προεδρικὸν Μέγαρον, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Σέφερ παρέσχε τὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι ὁ φόρος τῶν σιγαρέττων θὰ ἐλαττωθῇ ἀπὸ τοῦ προσεχοῦς οἰκον. ἔτους. Τοιουτοτρόπως εἶχε λήξει τὸ ἔργον μου. Καὶ ὀφείλω εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τῆς ἐξιστορήσεως νὰ ἐκφράσω τὴν μεγάλην μου ἱκανοποίησιν ἀπὸ ὅλα τὰ μέλη τῆς Ἑλληνικῆς ἀντιπροσωπείας. Ὑπῆρξαν ἁρμοδιώτατα καὶ ὑπῆρξεν ἐπίσης ἀπόλυτος ἡ ἑνότης καὶ ἡ ἀφοσίωσις εἰς τὸ ἔργον. Ὑπῆρξαν πολύτιμοι συνεργάται μου καὶ συνέβαλον εἰς τὴν εὐόδωσιν τῶν προσπαθειῶν μου. Τοὺς ἀπευθύνω ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ χαιρετισμοὺς καὶ εὐχαριστίας. Καὶ τώρα, κύριοι βουλευταί, θὰ σᾶς δώσω τὴν ἐξήγησιν τοῦ ἐπιτευχθέντος ἀποτελέσματος. Βεβαίως ὑπῆρξε καὶ τὸ οἰκονομικὸν ἐπιχείρημα τῶν παραγγελιῶν εἰς τὴν Γερμανικὴν βιομηχανίαν, ἀλλὰ θὰ πρέπῃ νὰ σημειώσω ὅτι δὲν ὑπῆρξε τοῦτο τὸ κυριώτερον ἐπιχείρημά μου. Ἡ Γερμανία ἀνέρχεται. Ἡ σημερινὴ βιομηχανική της παραγωγὴ εἶναι 113 ἀπέναντι 100 τοῦ 1938. Θὰ πρέπῃ ἐπίσης νὰ σημειώσω, ὅτι ὑπάρχουν παραγγελίαι διὰ πολλὰ ἔτη καὶ δὲν διέκρινα καμμίαν σπουδὴν ἀποδοχῆς παραγγελιῶν. Ἀπέδιδαν περισσοτέραν σημασίαν εἰς τὴν ἀνάκτησιν ἑνὸς παλαιοῦ πελάτου μὲ προοπτικὴν μέλλοντος. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον οὐσιαστικῶς ἐπέφερε τὸ ἀποτέλεσμα δὲν ἦτο τὸ οἰκονομικόν, ἦτο τὸ πολιτικὸν ἐπιχείρημα. Ἦτο τὸ ἐπιχείρημα τῆς ἀλληλεγγύης τῆς Εὐρώπης εἰς τὸν ἀγῶνα ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ, ἦτο ἡ πολιτικὴ τοποθέτησις τοῦ ζητήματος. Καὶ εἰς αὐτὴν τὴν πολιτικὴν τοποθέτησιν ἐπεδόθην ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν. Τὴν ἑπομένην τῆς ἀφίξεώς μου εἶχον προβῆ εἰς τὰς ἀκολούθους δηλώσεις: «Μολονότι τὰ σημεῖα ἐκκινήσεως Ἑλλάδος καὶ Γερμανίας ὑπῆρξαν διάφορα, ὅμως διὰ τὸ μέλλον ἡ πορεία εἶναι κοινή. Κατὰ τὸ παρελθὸν ὑπῆρχεν εἰς τὰς σχέσεις μας ἀντίφασις. Εἴχομεν οἰκονομικὴν συνεργασίαν καὶ πολιτικὴν ἀντίθεσιν. Ὅσον στενώτεραι ἐγένοντο αἱ οἰκονομικαὶ σχέσεις μας τόσον μεγαλυτέρα ἐγίνετο ἡ πολιτική μας ἀνησυχία. Τώρα συμβαίνει τὸ ἀντίστροφον. Ἔχομεν ἕνα κοινὸν πολιτικὸν σκοπόν, ἀλλὰ ὄχι οἰκονομικὴν συνεργασίαν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἔχει σημάνει ἡ ὥρα τῆς κοινῆς πολιτικῆς μοίρας μας, ἀποτελεῖ καθῆκον μας νὰ ἀνοικοδομήσωμεν τὰς οἰκονομικάς μας σχέσεις. Ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ Γερμανία εὑρισκόμεναι εἰς δύο ἄκρα τῆς Εὐρώπης, ἀπειλοῦνται ἀπὸ τὸν ἴδιον κίνδυνον. Θὰ εἶναι συμβολικὸν ἐὰν δώσωμεν τὰς χεῖρας πρὸς ἀμοιβαίαν ἀνάρρωσιν καὶ ἐνίσχυσιν διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῶν κοινῶν ἰδεωδῶν τῆς Ἐλευθερίας καὶ τῆς Δημοκρατίας». «...Διαπιστώνω τὴν ἄνοδον τῆς Γερμανίας, ἡ ὁποία ἀποδεικνύει πάλιν, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ θεωρήσῃ καὶ ἰδικήν της τὴν Ἑλληνικὴν παράδοσιν τοῦ φοίνικος ἀναγενομένου ἐκ τῆς τέφρας του. Ὅσον ἰσχυροτέρα ἐγένετο ἡ Γερμανία πρὸ τοῦ πολέμου, τόσον περισσότερον μᾶς ἀνησύχει, διότι τότε ἡ Γερμανία ἐσήμαινεν ἐπίθεσιν. Τώρα ὅσον περισσότερον ἐνισχύεται, τόσον περισσότερον μᾶς ἐπαναπαύει, διότι σημαίνει ἄμυναν. Κοινὴ μοῖρα μᾶς ἑνώνει πλέον διὰ τὸ μέλλον. Ὅσον ταχύτερον καταστῇ κοινὴ συνείδησις ἡ ἀλήθεια αὐτή, τόσον τὸ καλύτερον θὰ εἶναι διὰ τὴν Εὐρώπην καὶ τὸν κόσμον ὁλόκληρον. Χωρὶς τὴν Εὐρώπην δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀποτελεσματικὴ ἄμυνα τοῦ κόσμου καὶ χωρὶς τὴν προσθήκην τῆς Γερμανίας δὲν ὑπάρχει ἀποτελεσματικὴ ἄμυνα τῆς Εὐρώπης. Ἡ Γερμανία εἰς τὴν ἄμυναν ἐναντίον τοῦ πανσλαβιστικοῦ κομμουνισμοῦ εἶναι ὁ θώραξ τῆς Εὐρώπης καὶ ἡ Εὐρώπη ὁ θώραξ τῆς ἀνθρωπότητος». Ἀπὸ τὸ ἴδιον πνεῦμα ἐνεπνεύσθη καὶ ἡ ραδιοφωνικὴ ὁμιλία μου πρὸς τὸν Γερμανικὸν λαὸν ἀπὸ τὴν Μπόν. Εἶπα πρὸς τὸν Γερμανικὸν λαόν: «Ἦλθον εἰς τὴν Γερμανίαν, διὰ νὰ γνωρίσω τὴν νέαν Ὁμοσπονδιακὴν Δημοκρατίαν καὶ τοὺς ἡγέτας της καὶ ἰδίως τοὺς δημιουργοὺς τῆς σημερινῆς Γερμανίας, ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ὁποίων εὑρίσκονται ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας καθηγητὴς Χόϋς καὶ ὁ Πρωθυπουργὸς Ἀντενάουερ. Κατὰ δεύτερον λόγον, ἔχω ὡς ἀποστολήν, νὰ συνδέσω, μὲ τὴν Γερμανικὴν συγκατάθεσιν, τὰς φυσικῶς ἀλληλοσυμπληρουμένας οἰκονομίας τῶν δύο χωρῶν μας, ὅπως τοῦτο συνέβαινε πρὸ τοῦ πολέμου. Θεωρῶ τὸν ἑαυτόν μου εὐτυχῆ, διότι ἐγνώρισα προσωπικῶς αὐτοὺς τοὺς ἄνδρας. Αἱ συνομιλίαι μας διεξήχθησαν εἰς μίαν ἀτμόσφαιραν πνευματικῆς καὶ ψυχικῆς ἐξάρσεως ἀπὸ τὴν ὁποίαν διατηρῶ βαθεῖαν συγκίνησιν. Ἡ νέα μοῖρα τοῦ κόσμου συνδέει τοὺς λαούς μας πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν ὑπερτάτων ἠθικῶν ἀξιῶν τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς ἀνθρωπίνης ἀξιοπρεπείας. Ἡ Ἑλλάς, ἡ αἰωνία προφυλακὴ τοῦ πολιτισμοῦ, ἔχει καὶ πάλιν ἐσχάτως μὲ σκληροτάτας θυσίας ἐπιτελέσει αὐτὸ τὸ καθῆκον. Ἡ νέα Γερμανία ἀνέρχεται εἰς τὸ ὕψος τῆς ἱστορικῆς της εὐθύνης, ὡς ἐγγύησις μιᾶς εἰρηνικῆς καὶ ἐλευθέρας Εὐρώπης». Ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, μίαν ἐξήγησιν. Δὲν ἀποτελοῦν λόγους τῶν περιστάσεων ὅσα εἶπον. Ἀποτελοῦν παλαιὰς καὶ βαθείας πεποιθήσεις μου. Ἀκόμη, ἀπὸ τὸν Ἰούλιον τοῦ 1943, ὅταν ἡ Χιτλερικὴ τυραννία κατεῖχε τὴν Εὐρώπην, ἔγραφα εἰς μίαν ἔκθεσίν μου πρὸς τὴν Βρεττανικὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν τοῦ ἐξωτερικοῦ: «Σήμερον σχηματίζεται νέα μορφὴ τοῦ παγκοσμίου ἀνταγωνισμοῦ. Δύο παγκόσμια μέτωπα διαμορφοῦνται: Ὁ Κομμουνιστικὸς Πανσλαβισμὸς καὶ ὁ Φιλελεύθερος Ἀγγλοσαξωνισμός. Καὶ ἐνῷ τὸ περιεχόμενον τῆς ἀντιθέσεως τῶν κοινωνικῶν των καθεστώτων ὁσημέραι θὰ ἐλαττοῦται, θὰ παραμένῃ ὡς κύριον καὶ βαθμιαίως, ὡς ἀποκλειστικὸν περιεχόμενον τῆς ἀντιθέσεως, τὸ μέγα θέμα τῆς Ἐλευθερίας, ἀτομικῆς, πολιτικῆς, ἐθνικῆς. Ἡ Γερμανία, ὡς παγκόσμιος ἀπειλή, ἔπαυσε πλέον ὑφισταμένη. Φαίνεται ἀκόμη εἰς τὸν ὁρίζοντα, ὅπως τὸ εἴδωλον τοῦ ἡλίου μετὰ τὴν δύσιν. Καὶ εἰς τὴν νέαν αὐτὴν φάσιν τῆς παγκοσμίου ἱστορίας, τὴν πάλην τοῦ Φιλελευθέρου Ἀγγλοσαξονισμοῦ πρὸς τὸν Κομμουνιστικὸν Πανσλαβισμόν, ὁλόκληρος βεβαίως ἡ Εὐρώπη—μὲ τὴν συμμετοχὴν καὶ τῶν σημερινῶν ἐχθρῶν, ἔπειτα ἀπὸ τὴν ἐκρίζωσιν τοῦ Ἰταλικοῦ Φασισμοῦ, καθὼς καὶ τοῦ Πανγερμανισμοῦ, τοῦ ὁποίου ἡ πλέον ἔξαλλος ἐκδήλωσις ὑπῆρξεν ὁ Χιτλερισμὸς—θὰ εἶναι φυσικὸς σύμμαχος τῆς Ἀγγλίας, διὰ νὰ ὑπερασπίσῃ τὴν ἐθνικήν της ἀνεξαρτησίαν καὶ τὰς πολιτικάς της ἐλευθερίας». Καὶ ἡ πρόβλεψις ἔχει ἐπαληθεύσει εἰς ἀκέραιον. Εἰς τὴν Πρὲς Κόνφερενς, ἡ ὁποία τὴν ἑπομένην ἐπηκολούθησεν εἰς τὴν Φραγκφούρτην, εἷς ἀπὸ τοὺς νέους δημοσιογράφους μοῦ ἀπηύθυνε τὸ ἐρώτημα: «Καὶ δὲν φοβεῖσθε μίαν ἀναζωπύρωσιν τοῦ Γερμανικοῦ νασιοναλισμοῦ; Διατὶ ἐκδηλώνετε τόσον ἀμέριστον ἐμπιστοσύνην;». Ἀπήντησα: «Δὲν εἶναι ἡ ἐμπιστοσύνη μου πρὸς τὰς ὑποκειμενικάς σας προθέσεις. Εἶναι ἡ ἐμπιστοσύνη μου πρὸς τὴν ἀντικειμενικὴν πραγματικότητα, πρὸς τὴν νέαν συσχέτισιν τῶν δυνάμεων, ὅπως διεμορφώθησαν πλέον εἰς τὴν Εὐρώπην, ἔπειτα ἀπὸ τὸν τελευταῖον πόλεμον». Καὶ προέβην εἰς μίαν σύντομον ἱστορικὴν ἀνασκόπησιν. Ἕως τὸ 1870 ἡ ἡγεμονικὴ φιλοδοξία τῆς Εὐρώπης ἀνῆκεν εἰς τὴν Γαλλίαν τῶν Ναπολεόντων. Ἦλθεν ὁ πόλεμος τοῦ 1870. Ἡ Γαλλία ἡττᾶται. Ἀλλὰ τότε δὲν συνέβη μόνον ἧττα εἰς τὴν Γαλλίαν. Συνέβη ἧττα καὶ ταυτοχρόνως ἐκτόπισις ἀπὸ τὴν ἡγεμονικὴν φιλοδοξίαν. Διότι εἰς τὴν σκηνὴν τῆς Εὐρώπης εἰσῆλθεν ἄλλη μεγαλυτέρα πλέον δύναμις, ἡ ὁποία ἀνέλαβε τὸν ρόλον τῆς ἐπιθέσεως: Ἡ Γερμανία τοῦ Βίσμαρκ, καὶ κατόπιν τοῦ Κάϊζερ. Καὶ ἀπὸ τὸ 1870 ἡ Γαλλία τάσσεται ἀπὸ τὴν ἱστορίαν, ὄχι ἀπὸ τὰς προθέσεις της, ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἀμυντικοῦ μετώπου τῆς Εὐρώπης. Ἔρχεται ὁ πόλεμος 1914–1918. Ἡ Γερμανία ἡττᾶται εἰς τὰ 1918, ἀλλὰ δὲν ἐκτοπίζεται ἀπὸ τὴν ἡγεμονικὴν φιλοδοξίαν, διότι ἐξακολουθεῖ δυναμικῶς νὰ εἶναι ἡ ἰσχυροτέρα εἰς τὴν Εὐρώπην. Καὶ ἀνέμενε τὴν ὥραν της. Καὶ ἐδοκίμασε τὴν ὥραν της εἰς τὰ 1939. Εἰς τὰ 1945 ὅμως συμβαίνει μὲ τὴν Γερμανίαν ὅ,τι εἶχε συμβῆ μὲ τὴν Γαλλίαν τοῦ 1870: Καὶ ἡττᾶται καὶ ἐκτοπίζεται. Διότι εἰς τὴν εὐρωπαϊκὴν σκηνὴν εἰσέρχεται ἄλλη πολὺ μεγαλυτέρα δύναμις, ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωσις, ἡ ὁποία ἀναλαμβάνει τὴν ἐπίθεσιν. Καὶ ἡ Γερμανία τοιουτοτρόπως, τοποθετεῖται ἀπὸ τὴν ἱστορικὴν μοῖραν της ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἀμυντικοῦ μετώπου τῆς Εὐρώπης. «Δὲν ἐμπιστευόμεθα, τοὺς εἶπον, εἰς σᾶς, εἰς τὰς προθέσεις σας, ἐμπιστευόμεθα εἰς τὴν ἱστορίαν ἡ ὁποία σᾶς ἐπιφορτίζει μὲ τὴν ἀποστολὴν τῆς ἀμύνης. Διὰ τοῦτο σᾶς ἐμπιστευόμεθα....... (Χειροκροτήματα). Βεβαίως τὸ γνωρίζομεν, τοὺς εἶπον, ὅτι ἔπειτα ἀπὸ ἕνα σκληρότατον πόλεμον, ὅπως ἦτο ὁ πόλεμος τῶν πέντε ἐτῶν, ἐχρειάζετο μακρὸς χρόνος διὰ νὰ συντελεσθῇ ἑκατέρωθεν ψυχολογικὴ ὡρίμανσις πρὸς διαμόρφωσιν τῶν νέων μετώπων. Ὅταν ὁμιλοῦμεν διὰ μίαν ἑνότητα μετώπου μὲ τοὺς χθεσινοὺς κατακτητὰς τῆς Εὐρώπης, αἰσθανόμεθα μίαν ψυχικὴν δυσχέρειαν, ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ ἱστορία καὶ πάλιν δὲν μᾶς δίδει τὴν ἄνεσιν τῆς ἀναμονῆς. Διότι τὸν χρόνον δὲν τὸν προσδιορίζει ἡ ἄμυνα, τὸν προσδιορίζει ἡ ἐπίθεσις. Τὸν ἔχει πλέον προσδιορίσει. Ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν. Ἰδοὺ διατὶ δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀναμένωμεν τὴν ἄνεσιν τῆς χρονικῆς ψυχολογικῆς ὡριμάνσεως τῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν χθεσινῶν ἀντιπάλων. Ὀφείλομεν νὰ ἐπισπεύσωμεν τὰ ψυχολογικὰ στάδια διὰ νὰ σχηματισθῇ εἰς τὸν ταχύτερον χρόνον τὸ ἑνιαῖον μέτωπον. Μόνον ὅταν ὑπάρξῃ μέτωπον ἑνιαῖον τῆς Εὐρώπης θὰ εἶναι ὄχι μόνον ἀσφαλεστέρα ἡ νίκη, μετὰ ἐνδεχόμενον πόλεμον. Ἀλλὰ θὰ εἶναι ἀσφαλεστέρα ἡ εἰρήνη, διότι θὰ εἶναι δύσκολος πλέον ἡ ἀποτόλμησις τῆς ἐπιθέσεως. Ἐὰν διὰ τοὺς ἁπλοῦς ἀνθρώπους τοῦ λαοῦ αἱ ψυχολογικαὶ ὑπερνικήσεις εἶναι δυσχερεῖς, ὅμως ἀποτελοῦν καθῆκον τῶν ἡγετῶν. Οἱ ἁπλοὶ ἄνθρωποι ἐμπνέονται ἀπὸ τὸ αἴσθημα καὶ διὰ τοῦτο κυβερνῶνται ἀπὸ τὴν μνήμην, ἀπὸ τὸ παρελθόν. Καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον ὑπάρχει ἡ διαφορὰ τῶν ἡγετῶν ἀπὸ τοὺς ἁπλοῦς ἀνθρώπους, ἀπὸ τοὺς ὀπαδούς των. Οἱ Ἡγέται ὀφείλουν νὰ ἐμπνέωνται ἀπὸ τὴν κρίσιν, ἀπὸ τὴν πρόβλεψιν, ἀπὸ τὸ μέλλον, ὄχι νὰ ἐπιστρέφουν εἰς τὸ παρελθόν, διὰ νὰ θυσιάζουν τὸ μέλλον. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἡ Γερμανία καλεῖται πράγματι εἰς αὐτὴν τὴν νέαν ἀποστολήν. Ἀνέρχεται οἰκονομικῶς. Καὶ ἔχει καὶ ἓν ἄλλο προσόν: Πολιτικὴν σταθερότητα. Ὀφείλω νὰ ἐξομολογηθῶ ὅτι ἐζήλευσα ἓν ἄρθρον τοῦ νέου των Συντάγματος, τὸ ἄρθρον 67. Διατηρεῖ πλήρη τὰ δικαιώματα τοῦ Κοινοβουλίου καὶ συγχρόνως ἐξασφαλίζει σταθερότητα Κυβερνήσεων. Θὰ ηὐχόμην νὰ ἦτο καὶ ἰδικόν μας, νὰ ἦτο καὶ ὅλων τῶν κοινοβουλευτικῶν χωρῶν τῆς Εὐρώπης. Τὸ ἄρθρον 67 λέγει: Ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας ἐκλέγει τὸν ἄνδρα εἰς τὸν ὁποῖον ἀναθέτει τὴν Πρωθυπουργίαν. Ἐμφανίζεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ὅταν λάβῃ τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν σχηματίζει Κυβέρνησιν. Τοῦ λοιποῦ ὅμως δὲν ὑπάρχει ψῆφος ἐμπιστοσύνης διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Ὁσάκις ἡ ἀντιπολίτευσις ἐπιδιώκει ἀνατροπὴν τῆς Κυβερνήσεως ὀφείλει νὰ προτείνῃ νέον Πρωθυπουργόν, τὸ πρόσωπον τοῦ ὁποίου θὰ τεθῇ ὑπὸ κρίσιν. Καὶ μόνον, ἐὰν ἐξασφαλίσῃ ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, τότε ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας ὀφείλει νὰ τὸν καλέσῃ καὶ νὰ τοῦ ἀναθέσῃ τὴν Κυβέρνησιν. Πρῶτον ὑπάρχει ἡ διαδοχή, καὶ κατόπιν ἐπακολουθεῖ ἡ πτῶσις τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα). Ἐπιθυμῶ ἐπίσης νὰ ἐκφράσω τὰς εὐχαριστίας μου καὶ πρὸς τὸν Γερμανικὸν Τύπον, ὁ ὁποῖος παρηκολούθησε μὲ μεγάλην συμπάθειαν τὸν ἀγῶνα μου. Ἔπειτα ἀπὸ τὴν ἐπίτευξιν τῆς συμφωνίας, ἡ Φραγκφοῦρτερ Τσάϊτουγκ ἔγραψε: «Ὁ Ἑλληνικὸς καπνὸς ἔρχεται πάλιν». Καὶ ἡ Νόϊε Πρέσε δημοσιεύει τὰ ἀκόλουθα, διὰ νὰ ἀναφέρω μόνον μίαν ἐφημερίδα: «Ὁ Γεώργιος Παπανδρέου, Ἀντιπρόεδρος τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, πρὸ τῆς ἀναχωρήσεώς του δι’ Ἀθήνας, ἀπεχαιρέτησεν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Προξενεῖον τῆς Φραγκφούρτης τὸν τύπον μὲ λέξεις ἐγκαρδίου ἀναγνωρίσεως διὰ τὴν πλήρη κατανοήσεως ἀνταπόκρισιν, τὴν ὁποίαν εὗρεν εἰς Μπὸν ἐκ μέρους τοῦ Προέδρου, τοῦ Καγκελαρίου καὶ τῶν ὑπουργῶν τῆς Γερμανικῆς Ὁμοσπονδίας. Ἡ ἀποστολή του συνίστατο εἰς τὴν ἀναβίωσιν τῆς Ἑλληνο–Γερμανικῆς Ἐμπορικῆς Συμφωνίας καὶ πρὸ παντὸς εἰς τὴν πώλησιν ἑνὸς ἀξιολόγου μέρους τῆς Ἑλληνικῆς καπνοπαραγωγῆς εἰς τὴν Δυτικὴν Γερμανίαν, ἐπ’ ἀνταλλαγῇ ἀγαθῶν ἀναγκαιούντων εἰς τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς Ἑλλάδος. Τοῦτο ἐπετεύχθη ὑπ’ αὐτοῦ κατὰ τρόπον ἔξοχον. Ἡ Ὁμοσπονδιακὴ Δημοκρατία ἐφάνη πρόθυμος νὰ προμηθευθῇ ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα κατὰ τὰ προσεχῆ τρία ἔτη ἐν τῷ συνόλῳ 35.000 τόννους καπνοῦ ἀξίας περίπου 50.000.000 δολλαρίων, ἐκ τῶν ὁποίων 10.000 τόννους μέχρι τέλους τοῦ 1951. Ὁ Ἕλλην ἀντιπρόσωπος ἠδυνήθη ἐπίσης νὰ θέσῃ τὰς βάσεις διὰ μίαν νέαν Γερμανοελληνικὴν Ἐμπορικὴν Σύμβασιν. Πρέπει νὰ παρατηρηθῇ ὅτι ἡ ἐνδιαφέρουσα αὕτη σύμβασις ἀπὸ καθαρῶς ἐμποροπολιτική, λαμβάνει ἔκτασιν διεθνοῦς πολιτικῆς σημασίας. Ἡ Ἑλλὰς ὡς μία τῶν ἐπάλξεων τοῦ διεθνοῦς μετώπου εἰς τὴν Μεσόγειον, ἐξησθενημένη ὅπως εἶναι, λόγῳ ἑνὸς δεκαετοῦς πολέμου καὶ τῆς ἐσωτερικῆς ἀναταραχῆς, ἔχει ἀνάγκην ἐπειγόντως τῆς ὑλικῆς καὶ ἐμπορικῆς ὑποστηρίξεως τοῦ Δυτικοῦ συστήματος τῆς Οἰκονομικῆς βοηθείας. Ἡ Ἀμερικὴ θὰ παράσχῃ πρὸς τοῦτο διὰ τῶν ηὐξημένων χρημάτων τοῦ σχεδίου Μάρσαλ τὴν συνδρομήν της, τῆς δὲ Δυτικῆς Γερμανίας ἡ συμβολὴ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν συνίσταται ἐν τούτῳ, ὅτι ἀγοράζει ἀπὸ τὴν βαρέως δοκιμασθεῖσαν χώραν ἓν ἐκ τῶν κυρίων προϊόντων της, τὸν καπνόν, εἰς ηὐξημένην ποσότητα. Ταυτοχρόνως ὅμως δὲν κάμνει δυσμενὲς ἐμπόριον δι’ ἑαυτήν, καθόσον εὐρύνει τὴν ἐξαγωγικήν της ἀγορὰν εἰς μίαν χώραν μὲ τὴν ὁποίαν ἀνέκαθεν τὴν συνέδεον στενὰ ὑλικὰ καὶ ἐκπολιτιστικὰ συμφέροντα. Πρὸς τοῦτο βεβαίως θὰ ζητηθῇ ἡ «θυσία» ἀπὸ τὸν Γερμανὸν καπνιστὴν νὰ μεταβάλλῃ πάλιν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον τὸ γοῦστο του. Μὲ τὴν μεγαλυτέραν κατανάλωσιν Ἑλληνικοῦ καπνοῦ τὸ ἄρωμα τῶν ἐλαφρῶν καὶ βαρέων Ἀνατολικῶν σιγαρέττων ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸν γλυκοβαρῆ καπνὸν Βιρτζίνια, μέλλει νὰ γίνῃ πάλιν περισσότερον αἰσθητόν. Αἱ μέχρι τοῦδε ὑφιστάμεναι διαφοραὶ τιμῆς, αἵτινες ηὐνόουν τὸν καπνὸν Βιρτζίνια ἔχουν σχεδὸν ἐξισωθῆ. Τὸ καπνικὸν γοῦστο ἀλλάσσει μὲ τὴν πολιτικὴν ἀτμόσφαιραν, ὑπεστήριξεν ὁ κ. Παπανδρέου μετὰ πεποιθήσεως καὶ οἱ Γερμανοὶ θὰ ἐσυνήθιζον ἀσφαλῶς πάλιν εὐχαρίστως εἰς τὸ σιγαρέττον τοῦ «γούστου εἰρήνης» τὸ ὁποῖον πρότερον τόσον ἐπροτίμων». Ἡ ἐφημερὶς ὑπαινίσσεται μίαν σχετικὴν συνομιλίαν μου μὲ τὸν Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας, τὴν ὁποίαν ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Πρὲς Κόνφερενς, ὅτι, ὑπὸ τὸ Κράτος ἐνθουσιασμοῦ ἀπὸ τὴν ἀναδρομὴν εἰς τὰς κλασσικὰς πηγάς, ὁ καθηγητὴς Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας Χόϋς, θέλων νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν ἐπιστροφὴν τῶν Ἑλληνικῶν καπνῶν, μοῦ εἶπεν, ὅτι ἡ ἀγορά μας ἔχει κυριαρχηθῆ ἀπὸ τὸ γοῦστο τοῦ πολέμου, ἀπὸ τὴν Βιρτζίνια καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ εὕρωμεν ἕνα σύνθημα μὲ τὸ ὁποῖον νὰ ἀνακτήσωμεν τὸν λαόν. Τοῦ ἐπρότεινα τότε νὰ λέγωμεν: «Γοῦστο τοῦ πολέμου—καπνὸς Βιρτζίνια. Γοῦστο τῆς εἰρήνης—καπνὸς Ἑλληνικός». Καὶ ἔμεινε σύμφωνος... (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, ἐξήντλησα τὴν ἐξιστόρησιν τοῦ θέματος. Ὅπως διεπιστώσατε, δὲν ὑπῆρξε μόνον προσπάθεια τοποθετήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ καπνοῦ. Ἡ μετάβασίς μου καὶ αἱ συνομιλίαι μου εἰς τὴν Γερμανίαν εἶχον εὐρύτερον περιεχόμενον. Ἐδημιούργησαν μίαν εὐρυτέραν δυνατότητα διὰ τὴν οἰκονομικήν μας συνεργασίαν, ἐνεπνεύσθησαν ἐπίσης ἀπὸ ἕνα ἀνώτερον πνεῦμα διεθνοῦς καὶ εὐρωπαϊκῆς ἑνότητος. Τὸ γενικώτερον αὐτὸ πνεῦμα ἐκφράζεται κατὰ εὐτυχῆ τρόπον εἰς τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἠθέλησε νὰ μοῦ στείλῃ εἰς τὰς Ἀθήνας, μετὰ τὴν ἐπιστροφήν μου, ὁ Πρωθυπουργὸς Ἀντενάουερ. Μοῦ τηλεγραφεῖ ὁ Καγγελάριος τῆς Ὁμοσπονδιακῆς Δημοκρατίας: «Εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ἡ ἐπίσκεψίς σας, ἡ ὁποία ἐσήμανε δι’ ἐμὲ μίαν προσωπικὴν χαράν, προσέφερε πολυτίμους ὑπηρεσίας διὰ τὴν ἀμοιβαίαν κατανόησιν, καθὼς καὶ διὰ τὰ συμφέροντα τῶν δύο χωρῶν μας». Κύριοι βουλευταί, αὐτὸς εἶναι ὁ ἀπολογισμὸς τῆς ἀποστολῆς μου. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐξ ὅλης τῆς αἰθούσης).

§9Σ. ΓΟΥΔΕΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, προτείνω, ὅπως ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ, ἐκτυπωθῇ εἰς ἴδιον τεῦχος καὶ διανεμηθῇ εἰς τὰς καπνοπαραγωγικὰς περιφερείας.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως, ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ, ἐκτυπωθῇ εἰς ἴδιον τεῦχος;

§11ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει τὸν λόγον.

§13Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Κύριοι βουλευταί, ἠκούσατε κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, τὸ τμῆμα τὸ ἀφορῶν τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ κύματος τῶν καταχρήσεων τοῦ δημοσίου πλούτου. Εἰς ἄμεσον ἐκτέλεσιν τῆς ἐπαγγελίας αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὸ Σῶμα σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιβάλλεται ἡ ποινὴ τοῦ θανάτου ἐναντίον τῶν ἐκμεταλλευομένων τὴν δυστυχίαν καὶ τὸ αἷμα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα). Παρόμοιαι πρὸς τὰς σημερινὰς συνθήκας παρουσιάσθησαν ὡς γνωστὸν μετὰ τὸ τέρμα τοῦ πρώτου παγκοσμίου πολέμου. Ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης κατήρτισε ψήφισμα διὰ τοῦ ὁποίου τὰ ἀδικήματα τὰ στρεφόμενα κατὰ τοῦ δημοσίου πλούτου, ὑπήχθησαν ἔκτοτε εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν πενταμελῶν Ἐφετείων. Διὰ τοῦ ψηφίσματος ἐκείνου ἐπήρχετο καὶ ἐπίτασίς τις τῶν ποινῶν, ἀλλὰ ἀτυχῶς τὸ φαινόμενον ἐπανελήφθη ἐντονώτερον μετὰ τὸν δεύτερον παγκόσμιον πόλεμον καὶ ἐπανελήφθη τὴν φορὰν αὐτὴν ὑπὸ εὐρυτέραν καὶ μᾶλλον ἀποτροπαίαν μορφήν. Εἶναι γνήσια καὶ πρόσφατα τὰ γεγονότα. Ἡ ἔκτασις τούτων προκαλεῖ ἀπογοήτευσιν καὶ ἀγανάκτησιν. Προδίδει βαθείαν ἠθικὴν καὶ κοινωνικὴν κρίσιν. Ἀποδεικνύεται ὁσημέραι ὅτι αἱ ποιναὶ τοῦ παλαιοῦ ποινικοῦ νόμου εἶναι ἀλυσιτελεῖς ἵνα ἐπιφέρουν ἀνάσχεσιν τοῦ κακοῦ. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις, ἐν ἐπιγνώσει τῶν εὐθυνῶν της, ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ἐσχάτην τῶν ποινῶν. Τὸ μέτρον εἶναι αὐστηρόν, εἶναι ὅμως δίκαιον. Εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τόσα ἐρείπια, τόσα αἵματα, τόσαι θυσίαι ἔχουν συσσωρευθῆ ἐπὶ τοῦ μαρτυρικοῦ λαοῦ μας ἀγωνιζομένου ὑπὲρ τῶν μεγάλων τοῦ Ἰδεωδῶν, τῆς Ἐλευθερίας, τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς ἀνεξαρτησίας του, εἶναι ἀδύνατον νὰ κατηγορηθῇ τὸ μέτρον τοῦτο. Διότι εἶναι μέτρα ἀμύνης, εἶναι μέτρα Δικαιοσύνης. Ὑπῆρχε τὸ ψήφισμα τὸ παλαιόν, τὸ ὁποῖον ἐπέβαλε ποινὰς μέχρι καὶ προσκαίρων δεσμῶν. Αἱ ποιναὶ αὗται διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἐπιτείνονται καθ’ ὡρισμένην κλίμακα. Ὅταν αἱ περιστάσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐξετελέσθησαν τὰ ἀδικήματα εἶναι ἰδιαζόντως βαρεῖαι, ὅταν ἡ ἐκτέλεσίς των διήρκεσεν ἐπὶ μακρὸν ἢ ὅταν διεπράχθησαν διὰ τεχνασμάτων ἢ διὰ καταχρήσεως ἐμπιστοσύνης, ὅπως κατὰ τὸν τελευταῖον καιρὸν, εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τὸ πενταμελὲς Ἐφετεῖον νὰ ἐπιβάλῃ καὶ τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου. Παραδίδομεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἓν ὄργανον ἀμύνης. Δὲν εἶναι μόνον οἱ ἐχθροί, οἱ ὁποῖοι ἐπεβουλεύθησαν τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν μας, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐπικίνδυνοι, εἶναι καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς ἐθνικοφροσύνης καπηλεύονται τὸ Ἔθνος καὶ τὸ πολίτευμά του καὶ ἐπιδιώκουν νὰ κλονίσουν τὰς αἰωνοβίους παραδόσεις μας τῆς Ἐγκρατείας καὶ Ἀρετῆς. Κατ’ αὐτῶν θὰ ἐπιπέσῃ εἰς τὸ μέλλον ἀμείλικτος τιμωρὸς ἡ χεὶρ τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης. (Χειροκροτήματα).

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν Ἔκθεσιν τῆς ἐπὶ τῆς Διεθνοῦς Συνεργασίας Ἐπιτροπῆς, ἐπὶ τῶν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Συμβουλίου τῆς Εὐρώπης ἀποσταλεισῶν συστάσεων τῆς Συμβουλευτικῆς Συνελεύσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Εὐρώπης, ἔχουσαν οὕτω: Πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων. Ἡ ἐπὶ τῆς Διεθνοῦς Συνεργασίας Ἐπιτροπὴ συνελθοῦσα ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ Ἀντιπροέδρου κ. Λ. Εὐταξία καὶ ἀκούσασα τοῦ Εἰσηγητοῦ αὐτῆς κ. Στ. Ἀλαμανῆ ὑποβάλλει ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς τὸ ἀκόλουθον σχέδιον ἀποφάσεως, τοῦ ὁποίου συνιστᾷ τὴν ἀποδοχὴν κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν. Ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων: Λαβοῦσα γνῶσιν τῶν διαβιβασθεισῶν αὐτῇ συστάσεων τὴς Συμβουλευτικῆς Συνελεύσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Εὐρώπης. 1) Διὰ τὴν ἵδρυσιν Εὐρωπαϊκοῦ Στρατοῦ. 2) Διὰ τὸν καθορισμὸν τῆς Γενικῆς Πολιτικῆς τοῦ Συμβουλίου τῆς Εὐρώπης ἀναφερομένης εἰς τὴν σύστασιν εἰδικῶν ὑπερεθνικῶν ἐξουσιῶν, εἰς τὸ πλαίσιον τοῦ Συμβουλίου τῆς Εὐρώπης καὶ τὴν πολιτικὴν ἐνίσχυσιν αὐτοῦ. 3) Διὰ τὴν ἵδρυσιν μιᾶς ὑπερεθνικῆς ἐξουσίας, διὰ τὸν γαιάνθρακα καὶ χάλυβα. 4) Διὰ τὴν δημιουργίαν ἑνὸς Εὐρωπαϊκοῦ Κώδικος Κοινωνικῆς Ἀσφαλίσεως. 5) Διὰ τὸ ζήτημα τῆς πλήρους ἀπασχολήσεως. 6) Διὰ τὴν σύμβασιν πρὸς προστασίαν τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου καὶ τῶν θεμελιωδῶν ἐλευθεριῶν καὶ θεωρήσασα τὰς συστάσεις ταύτας μεγάλης σημασίας καὶ σπουδαιότητος διὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἑνώσεως, ἐπ’ ἀγαθῷ τῶν μελῶν αὐτῆς καὶ τῆς εἰρήνης, συνιστᾷ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ρυθμίσῃ τὴν πολιτικὴν αὐτῆς συμφώνως μὲ τὰς ὡς ἄνω συστάσεις καὶ ἀποφασίσῃ ὅπως ἡ παροῦσα ἀπόφασις κοινοποιηθῇ εἰς τὴν Γραμματείαν τῆς Συμβουλευτικῆς Συνελεύσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Εὐρώπης. Ἐν Ἀθήναις τῇ 13 Νοεμβρίου 1950

Ὁ Πρόεδρος

Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ

Ὁ Εἰσηγητὴς

ΣΤ. ΑΛΑΜΑΝΗΣ

Ἐπίσης ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος ὑπάρχει ἔκθεσις μειοψηφίας, ἔχουσα ὡς ἑξῆς: Πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων. Συμφωνῶν μὲ τὴν ἐπὶ τῆς Διεθνοῦς Συνεργασίας Ἐπιτροπὴν, ὅτι δέον νὰ γίνῃ σύστασις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν ρύθμισιν τῆς πολιτικῆς της τὰς συστάσεις τῆς Συμβουλευτικῆς Συνελεύσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Εὐρώπης, ἐκφράζω, ἐν τούτοις, ἐπιφύλαξιν ὡς πρὸς τὸ θέμα τῆς ἱδρύσεως Εὐρωπαϊκοῦ στρατοῦ. Ἀληθῶς πιστεύω, ὅτι ἡ ὕπαρξις ἑνιαίου στρατοῦ προϋποθέτει τὴν ὕπαρξιν ἑνιαίας πολιτικῆς ἐξουσίας, ὑπευθύνου διὰ τοὺς σκοποὺς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ὁποίων τάσσεται ὁ ἑνιαῖος στρατός. Ἡ σχετική, ἄρα πρότασις, εἶναι προθύστερος καὶ τῷ λόγῳ τούτῳ δημιουργεῖ ζητήματα καλοῦντα εἰς πολλὴν περίσκεψιν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 13 Νοεμβρίου 1950 Ὁ μειοψηφῶν Ἠλίας Τσιριμῶκος

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἔχει τὸν λόγον:

§16Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶμαι εὐτυχής, διότι ἔφθασε μέχρι τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς ἡ πρότασις τοῦ Προέδρου τῆς Συνελεύσεως τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Συμβουλίου. Ὅταν πρὸ μηνῶν εὑρισκόμην εἰς Στρασβοῦργον ἐκπροσωπῶν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς ἓν τμῆμα τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ λαοῦ, εἶχον τὴν τιμὴν εἰς μίαν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλα τότε εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Εὐρωπαϊκῶν ὑποθέσεων, νὰ εἰσηγηθῶ λύσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔφερον ἀκριβῶς εἰς ἐπαφὴν τὸ Εὐρωπαϊκὸν Κοινοβούλιον μὲ τὰ καθέκαστα κοινοβούλια τῶν Κρατῶν τῶν ἀποτελούντων τὴν ἕνωσιν τῆς Εὐρώπης. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ὅταν συνεζήτησα σχετικῶς ἐπὶ τῆς θέσεως αὐτῆς μὲ τὸν Πρόεδρον τῆς Συνελεύσεως κ. Σπάακ, συνήντησα ἐν ἀρχῇ σοβαρὰν ἀντίδρασιν. Εἶμαι εὐτυχής, ὅτι κατὰ τὰς μετέπειτα συνεδριάσεις τῆς Συνελεύσεως καὶ μετὰ τὰς σχετικὰς ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐλήφθησαν, ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν εἶχον τότε ὑποβάλει ἐν σχέσει ἀκριβῶς μὲ τὸν Εὐρωπαϊκὸν στρατόν, ἔγινε τελικῶς δεκτή. Ἡ ἐπαφὴ τοῦ ὑπερεθνικοῦ κοινοβουλίου τῆς Εὐρώπης πρὸς τὰ κοινοβούλια τῶν κατ’ ἰδίαν Κρατῶν, ἀποκαθίσταται διὰ τῆς ἀποδοχῆς τῆς προτάσεως ταύτης. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ δημιουργηθῇ ἡ ἀναγκαία ἐπαφή, ἡ ὁποία θὰ φθάσῃ μέχρι τῆς πραγματώσεως τῶν γενικῶν αὐτῶν ἀρχῶν, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ ἡ ἀπόφασις, καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπεκταθοῦν ἐπὶ ὅλων τῶν πεδίων. Ὅπως θὰ ἐνθυμῆσθε καὶ θὰ πρέπῃ νὰ τὸ ἀναφέρω, ἐπὶ ἄλλης προτάσεως τότε ἰδικῆς μας συνεζητήθη γενικώτερον ἡ ἄποψις τῆς ἐξετάσεως τῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία θὰ ὤφειλε νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐν Εὐρώπῃ σχετικῶς μὲ τὰ γεωργικὰ προϊόντα καὶ ἰδίᾳ τὰ βασικὰ προϊόντα μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ καπνός. Κατ’ ἀρχὴν ἀπεφασίσθη τότε καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, νὰ συσταθῇ Ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ἀπὸ τοὺς Ὑπουργοὺς τῆς Γεωργίας τῶν κατ’ ἰδίαν Κρατῶν καὶ ἀντιπροσώπων τῶν Συνδικάτων τῶν ἀγροτικῶν, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ ἀκριβῶς ἡ Ἐπιτροπή, ἐνεργοῦσα κατ’ ἕνα τρόπον ἀνάλογον πρὸς ἐκεῖνον τῆς Ἐπιτροπῆς, ἥτις θὰ δημιουργηθῇ διὰ τὴν περίπτωσιν τοῦ ἄνθρακος καὶ τοῦ χάλυβος νὰ θέση τὰς βάσεις τῆς γενικῆς πολιτικῆς τῆς Εὐρώπης ἀπὸ ἀπόψεως αὐτοεξυπηρετήσεως καὶ οὐχὶ ἐξυπηρετήσεως ἐκ τῶν ἔξω πρὸς τὰ ἔσω. Καὶ ἡ πρότασις αὐτὴ ἔτυχε τῆς σχετικῆς ἐγκρίσεως καὶ τῆς Ἀγγλικῆς ἀντιπροσωπείας, ἡ ὁποία ὑπέβαλε καὶ τροπολογίαν σχετικήν, ἀφορῶσαν τὴν συμμετοχὴν καὶ τοῦ Common Welth, τῆς ἀγγλικῆς συμπολιτείας. Εἶμαι εὐτυχής, διότι ὅλαι αὐταὶ αἱ προτάσεις περιλαμβάνονται εἰς τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσατε καὶ τὸ ὁποῖον νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὸν ἀπὸ τὸ σύνολον τῆς Βουλῆς ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀντιρρήσεως. Λυποῦμαι διότι ὁ συνάδελφος κ. Τσιριμῶκος, ὡς εἴπατε, διετύπωσεν ὡρισμένας ἀντιρρήσεις ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Στρατοῦ. Εὔχομαι καὶ ἐλπίζω ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς νὰ εἶναι κατὰ τὰ λοιπὰ ὁμόθυμος καὶ θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἐὰν ὁ συνάδελφος κ. Τσιριμῶκος δὲν ἐπιμείνῃ ἐπὶ τῆς ἰδικῆς του προτάσεως.

§17Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν σχέσει μὲ τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Διεθνοῦς Συνεργασίας, ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι εἰς τὸ Στρασβοῦργον παρουσιάσθησαν διαφοραὶ ἀπόψεων μεταξὺ ἀκόμη καὶ ἀντιπροσώπων τοῦ αὐτοῦ Κράτους. Ἐφ’ ὅσον ὅμως πρόκειται περὶ προτάσεως περιεχούσης ἁπλῆν σύστασιν, νομίζω, ὅτι ἡ σύστασις αὐτὴ τῆς πλειοψηφίας θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ ὡς σύστασις, χωρὶς νὰ εἰσέλθωμεν εἰς λεπτομερείας, πρὸς περαιτέρω προαγωγὴν τῆς ὅλης αὐτῆς κινήσεως.

§18Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ θέμα εἶναι ἐξόχως σοβαρόν, ἀλλ’ ἀκριβῶς, λόγῳ τῆς σοβαρότητος τοῦ θέματος, θὰ ἐπρότεινον εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως μὴ ἐπιμείνῃ, ἐξ ὑφαρπαγῆς νὰ ψηφισθῇ ἡ πρότασις ἔστω καὶ μετὰ τῆς ἐπιφυλάξεως τοῦ κ. Τσιριμώκου, ἀλλὰ νὰ ὁρισθῇ τὸ συντομώτερον, εἰ δυνατόν, μία ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ γίνῃ εὐρυτάτη συζήτησις, οὕτως ὥστε ἐν πλήρει γνώσει τῆς σοβαρότητος τοῦ θέματος νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή, ἐὰν θὰ προσυπογράψῃ τὴν σύστασιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἢ ὄχι.

§19Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εὑρίσκω ὅτι ἡ ἀπόφασις περὶ συστάσεως τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ λάβῃ ἡ Βουλὴ εἶναι ἀτελής. Εἶναι ἀτελὴς ἀπέναντι καὶ τῆς Συμβουλευτικῆς Συνελεύσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Εὐρώπης καὶ καθ’ ἑαυτήν, διότι πρόκειται νὰ ληφθῇ, ἄνευ οὐδεμιᾶς σχεδὸν συζητήσεως, καὶ τοῦτο, διότι μετὰ πολὺ ὀλίγας ἡμέρας συνέρχεται ἡ Συνέλευσις εἰς δευτέραν σύνοδον καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή, νομίζω, ὅτι εἶναι μέχρι τῆς στιγμῆς ἡ μόνη, ἡ ὁποία δὲν ἔχει ἀπαντήσει ἢ μᾶλλον δὲν ἔχει ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν παράκλησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Συμβουλευτικῆς Συνελεύσεως. Τί πρέπει νὰ γίνῃ ἐν προκειμένῳ; Νομίζω, ὅτι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔχει ἀνταποκριθῇ ἀκόμη, εἶναι τὴν φορὰν αὐτὴν συμπτωματικὸς χωρὶς νὰ πιστεύω, ὅτι δὲν ὑπάρχει καὶ ἕνας ὀργανικώτερος λόγος, τοὐτέστιν ἡ ἔλλειψις ἐπαρκοῦς ἀπασχολήσεως τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς μὲ τὰ διεθνῆ προβλήματα, οὕτως ὥστε σήμερον νὰ εὑρίσκεται πρὸ αὐτῆς τῆς ἀνάγκης νὰ ἀποφασίζῃ ἐπὶ διεθνῶν προβλημάτων ἄνευ πληροφοριῶν. Ἐν τούτοις, νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ ἡ σύστασις τὴν ὁποίαν προτείνει πρὸς τὴν Βουλὴν ἡ Ἐπιτροπή. Ὑπὸ ποίαν ἔννοιαν; Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἀποτελεῖ σύστασιν τῆς Βουλῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει της τὰς ἀποφάσεις ἢ μᾶλλον τὰς συστάσεις ποὺ ἀπευθύνει ἡ Συμβουλευτικὴ Συνέλευσις τοῦ Στρασβούργου, πρὸς τὸ Συμβούλιον τῶν ὑπουργῶν. Διότι ἡ Βουλὴ νομίζω, ὅτι εἶναι σκόπιμον νὰ συζητήσῃ ἐπὶ αὐτῶν τῶν ζητημάτων, ἐπὶ ὑπευθύνων εἰσηγήσεων τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἐξωτερικήν της πολιτικήν, ἐνῷ ἡ σύστασις, τὴν ὁποίαν κάμνει εἶναι καὶ μία ἐκδήλωσις τιμῆς πρὸς τὰς ἀποφάσεις τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἡ Συμβουλευτικὴ Συνέλευσις τοῦ Στρασβούργου, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ μία ἐκδήλωσις ἰδική μας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της ἐπὶ τῆς κινήσεως αὐτῆς τῆς Εὐρωπαϊκῆς καὶ τῆς συστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν κατέληξεν ἡ Συνέλευσις. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι εἶναι ἀκίνδυνον, ἀπὸ ἀπόψεως Ἑλληνικῆς Βουλῆς, νὰ γίνῃ ἡ σύστασις αὐτή, διότι δὲν σημαίνει ἀπόφασιν ἐπὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ὅπως καὶ δὲν δεσμεύει τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ ἀπόψεως ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Νά μοῦ ἐπιτρέψητε ὅμως, κύριε Πρόεδρε, ἀφοῦ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἀνεφέρθη εἰς τὴν ἐπιφύλαξιν, τὴν ὁποίαν ρητῶς διετύπωσα, νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ἐπιφύλαξις αὐτὴ δὲν σημαίνει ἄρνησιν ψήφου εἰς τὴν σύστασιν, νὰ λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει της ἡ Κυβέρνησις τὴν σύστασιν τῆς Εὐρωπαϊκῆς Συνελεύσεως, ἀλλὰ σημαίνει τὴν ἐμμονήν μου εἰς ἕνα θέμα ἀρχῆς, τὸ ὁποῖον ἄλλωστε καὶ ἔθεσα ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως τοῦ Στρασβούργου. Ὄχι ὅμως μόνον ἐγώ, διότι εὐτυχῶς εἰς τὴν ἐπιφύλαξιν αὐτὴν ἦσαν σύμφωνοι, ἢ ἐγὼ ἤμην σύμφωνος, καὶ μὲ τοὺς Ἄγγλους ἐργατικοὺς καὶ τοὺς Σουηδοὺς σοσιαλιστὰς καὶ ὅλους τοὺς Σκανδιναβοὺς καὶ μὲ τοὺς Γερμανοὺς σοσιαλιστάς. Ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι καὶ μόνος ἐὰν ἤμην τὴν ἐπιφύλαξιν αὐτὴν θὰ τὴν διετύπωνα. Ποῖον εἶναι τὸ νόημα τῆς ἐπιφυλάξεως; Καὶ λέγω τοῦτο διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ οὐδεμία παρεξήγησις ἀπὸ τὴν Βουλὴν ὡς πρὸς τὴν ἔννοιαν αὐτήν. Νομίζω, ὅτι ἡ ὕπαρξις Εὐρωπαϊκοῦ στρατοῦ προϋποθέτει ὕπαρξιν ἑνιαίας πολιτικῆς ἐξουσίας, ὑπευθύνου διὰ τὴν πολιτικὴν καὶ τοὺς σκοπούς, τοὺς ὁποίους ἕνας στρατὸς ἑνιαῖος θὰ ἐξυπηρετήσῃ. Σήμερον δὲν ὑπάρχει ἑνιαία πολιτικὴ ἐξουσία. Σήμερον συνέρχονται οἱ ὑπουργοὶ τῶν Ἐξωτερικῶν διαφόρων Κρατῶν καὶ συμφωνοῦν ἢ διαφωνοῦν ἐπὶ ὡρισμένων θεμάτων ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀσκοῦν κοινὴν πολιτικήν. Ὁ κάθε ὑπουργός, ὑπεύθυνος ἀπέναντι τοῦ Ἐθνικοῦ Κοινοβουλίου τῆς χώρας του, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ λάβῃ τὴν ἀπόφασίν του, ἐν σχέσει μὲ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχουν οἱ ἄλλοι, διότι εἰς τὴν Συνέλευσιν, εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν ὑπουργῶν, ἰσχύει τὸ δικαίωμα τοῦ βέτο καὶ οὐδεμία ἀπόφασις δύναται νὰ ὑποχρεώσῃ ἐκεῖνον ποὺ διαφωνεῖ. Ἐρωτῶ, λοιπόν, ἀπέναντι μιᾶς τοιαύτης συνεργασίας τί ἀντιστοιχεῖ; Ἀντιστοιχεῖ ἐνδεχομένως συμμαχικὸς στρατός, ἐφ’ ὅσον τὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα μετέχουν αὐτῆς τῆς συνεργασίας ἀποφασίσουν νὰ ἔχουν στρατὸν συμμαχικόν. Λέγω δὲ ἐν προκειμένῳ, ὅτι δὲν εἶναι τοῦτο ἐφικτόν, διότι ὑπάρχει ἡ συμμαχία τῆς Μπενελοὺξ καὶ τὸ Ἀτλαντικὸν σύμφωνον, ἀλλὰ ὑπάρχουν Κράτη ποὺ δὲν ἀνήκουν οὔτε εἰς τὴν μίαν, οὔτε εἰς τὸ ἄλλον. Ἀπέναντι τούτου ἀντιστοιχεῖ ἕνας στρατός, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι σῶμα, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ὑπάρχουν χωριστὰ τμήματα ἐθνικά, ἀλλὰ ὅλα τὰ ἐθνικὰ τμήματα θὰ ἀποτελοῦν ἕνα ἑνιαῖον στρατόν, τοποθετούμενον, κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Τσῶρτσιλ, ὑπὸ ἕνα ἀρχιστράτηγον καὶ ὑπὸ ἕνα ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τῆς Εὐρώπης ὑπαγόμενον, κατὰ τὴν ἀόριστον διατύπωσιν τῆς προτάσεως, ὑπὸ δημοκρατικὸν Εὐρωπαϊκὸν ἔλεγχον. Αὐτὸς ὁ στρατός, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπολύτως ξεκρέμαστος καὶ οὐδεὶς γνωρίζει τὶ εὐθύνας ἀναλαμβάνει, διότι δημοκρατικὸς ἔλεγχος Εὐρωπαϊκὸς δὲν ὑπάρχει. Ἡ ἔννοια τοῦ δημοκρατικοῦ ἐλέγχου σημαίνει ἀναζήτησιν εὐθυνῶν καὶ δυνατότητα κυρώσεων, ὅπως εἶναι ἐκ μέρους τῶν Ἐθνικῶν Κοινοβουλίων, ἔναντι τῶν Ἐθνικῶν Κυβερνήσεων. Τοιοῦτον πρᾶγμα ὅμως δὲν ὑπάρχει. Ἡ Συμβουλευτικὴ Συνέλευσις τοῦ Στρασβούργου εἶναι ἁπλῶς συμβουλευτικὴ καὶ οὐδένα ὑποχρεώνει, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι οὔτε ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν ὑπουργῶν ἀποτελεῖ ὑπερεθνικὴν Κυβέρνησιν, οὔτε τὸ Κοινοβούλιον ἀποτελεῖ ἐθνικὸν Κοινοβούλιον. Μέχρι τῆς στιγμῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ πολιτικὴ ἐξουσία ἑνιαία, ἑνιαῖος Εὐρωπαϊκὸς στρατὸς δὲν θὰ πρέπῃ νὰ ὑπάρχῃ, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ. Ἡ ἐπιφύλαξίς μου ἀφορᾷ εἰς τὸ πρωθύστερον τῆς δημιουργίας τοιούτου στρατοῦ, ἄνευ ἑνιαίας πολιτικῆς ἐξουσίας καὶ εἰς ἄπειρα ἄλλα θέματα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶχον σχέσιν μὲ τὴν ἐθνικὴν πολιτικὴν τῆς Ἑλλάδος. Δὲν ἔχει τὸ νόημα, ὅτι δὲν εἶμαι σύμφωνος, εἰς τὸ νὰ γίνῃ σύστασις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει της σοβαρῶς τὴν σύστασιν τῆς Συμβουλευτικῆς Ἑνώσεως τοῦ Στρασβούργου καὶ νὰ ρυθμίσῃ ἀναλόγως τὴν πολιτικήν της. Ἐπιφυλάσσομαι δὲ ἐπὶ τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἐνδεχομένως αὔριον θὰ τεθοῦν ἐξ ἀφορμῆς τῶν διεθνῶν αὐτῶν ζητημάτων, νὰ ἐκθέσω καὶ ἐγὼ τὰς ἀπόψεις μου ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς τοποθετήσεως τῆς Ἑλλάδος ἐντὸς τῶν Εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν.

§20Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Νομίζω ὅτι ἐπείγει ἡ λῆψις ἀποφάσεως, δεδομένου ὅτι, ἀρχίζουν αἱ ἐργασίαι τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Κοινοβουλίου καὶ ἡ Βουλὴ εὑρίσκεται ἐν καθυστερήσει. Εἶναι πρᾶξις ἁβρότητος καὶ φιλοφροσύνης, τὴν ὁποίαν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐπιτελέσωμεν. Εἶναι ὅμως καὶ πολιτικὴ πρᾶξις ἀπολύτως σκόπιμος. Βεβαίως, ἐπὶ τῆς οὐσίας εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθοῦν πολλά. Εἰς ὅσα ἐξέθεσεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Τσιριμῶκος, ἔχω νὰ ἀπαντήσω, ὅτι ὅλαι αἱ ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι λαμβάνονται ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν τοῦ Στρασβούργου δὲν εἶναι ὑποχρεωτικαί. Εἶναι ἁπλαῖ συστάσεις, αἱ ὁποῖαι διέρχονται διὰ τοῦ Συμβουλίου τῶν Ὑπουργῶν τῶν Ἐξωτερικῶν καί, ἐφ’ ὅσον τὸ Συμβούλιον τῶν Ὑπουργῶν τῶν Ἐξωτερικῶν τῶν μετεχόντων εἰς τὸ Συμβούλιον Εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν ἀποδεχθῇ τὰς συστάσεις, τότε καὶ μόνον οἱ ἀποφάσεις αὐταὶ δεσμεύουν τὰς Κυβερνήσεις. Ἡ Βουλὴ δύναται, νομίζω, ἀδιστάκτως νὰ κάμῃ τὴν σύστασιν αὐτῶν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ διὰ τὸν εὐρωπαϊκὸν ἀκόμη στρατόν, διὰ τὸν ὁποῖον πάρα πολλὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθοῦν εἰς ἀντίκρουσιν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Τσιριμώκου. Ἔργον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, περαιτέρω, νὰ ἀναλάβῃ τὰς εὐθύνας της καὶ νὰ λάβῃ τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην θέσιν, ἀλλὰ θὰ ἐνόμιζα, καὶ εἰς τοῦτο συμφωνῶ μὲ τὸν κ. ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὅτι θὰ ἦτο εὐκταῖον, ὅπως ἡ ἀπόφασις, ἡ ὁποία θὰ ἐξενεχθῇ ἀπόψε εἶναι ὁμόθυμος ἐκ μέρους τοῦ Σώματος, διότι ὀφείλω νὰ τονίσω, ἀπὸ τὴν παρακολούθησιν τῶν γεγονότων ποὺ ἐκάμομεν ὅλοι οἱ ἀντιπρόσωποι εἰς τὸ Στρασβοῦργον, ὅτι ἐκ τῶν συζητήσεων καὶ τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν ἡ Ἑλλὰς μόνον κέρδος ἔχει νὰ ἀποκομίσῃ. (Χειροκροτήματα).

§21Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅπως ἐτόνισαν καὶ οἱ συνάδελφοι, εἶναι γνωστὸν ὅτι τὴν 18ην συνέρχεται ἡ δευτέρα Συνέλευσις τῆς νέας Συνόδου τῆς Συνελεύσεως τοῦ Στρασβούργου, ὀφείλομεν δὲ νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι καθυστερήσαμεν εἰς τὴν τυπικὴν ἀπάντησιν τῆς λήψεως τῆς ἐπιστολῆς τοῦ Προέδρου τῆς Συνελεύσεως. Νομίζω, συνεπῶς, ὅτι ὅπως καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι συνάδελφοι ὡμίλησαν, εἶναι ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη νὰ ληφθῇ ἀπόφασις ὁμόφωνος ἐκ μέρους τοῦ Σώματος, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ἡ Ἐπιτροπή. Ὀφείλω ὅμως, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ, νὰ δώσω καὶ μερικὰς πληροφορίας περὶ τῶν ἐργασιῶν τῶν Ἐπιτροπῶν τῆς Συνελεύσεως, αἱ ὁποῖαι συνῆλθον συγχρόνως μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν ὑπουργῶν εἰς τὴν Ρώμην. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Τσῶρτσιλ καὶ ἡ ἀποδοχὴ τῆς προτάσεως αὐτῆς, ὑπὸ τῆς μεγίστης πλειοψηφίας τῆς Συνελεύσεως, ἐγένετο ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν τῶν διεθνῶν γεγονότων καὶ τῆς ἀνάγκης τὴν ὁποίαν αἰσθάνονται ὅλοι οἱ Εὐρωπαϊκοὶ λαοί, νὰ ὀργανώσουν τὴν ἄμυνάν των ἐναντίον τοῦ κινδύνου, ὁ ὁποῖος εἶναι γνωστόν, ὅτι προέρχεται ἐξ Ἀνατολῶν. Ἡ σύστασις εἶναι μία ἁπλῆ σύστασις πρὸς τὸ Συμβούλιον τῶν ὑπουργῶν τῶν Ἐξωτερικῶν. Τὸ Συμβούλιον τῶν ὑπουργῶν εἶχεν ὅλα τὰ μέσα νὰ διακόψῃ τὴν περαιτέρω συζήτησιν τῆς συστάσεως, διότι κατὰ τὸν Καταστατικὸν Χάρτην τῆς Συνελεύσεως τοῦ Στρασβούργου, δὲν ἐπιτρέπονται συζητήσεις ἐπὶ ζητημάτων ἀσφαλείας καὶ ἀμύνης. Ἡ ἀποδοχὴ ὅμως ἐκ μέρους τοῦ Συμβουλίου τῶν ὑπουργῶν, ὅτι τὸ θέμα ὑπάρχει καὶ ἡ ἀπάντησις τοῦ Συμβουλίου τῶν ὑπουργῶν πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Διαρκείας, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις θὰ ἀσχοληθοῦν συντόμως διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῆς ἀμύνης, καθὼς καὶ οἱ Ὀργανισμοὶ οἱ ἁρμόδιοι—ἁρμόδιοι δὲ Ὀργανισμοὶ δὲν ὑπάρχουν παρὰ τὸ Ἀτλαντικὸν Σύμφωνον καὶ τὸ στενώτερον σύμφωνον τῶν Κρατῶν τῆς Μπενελοὺξ μετὰ τῆς Ἀγγλίας καὶ Γαλλίας—ἡ συζήτησις, λέγω, περὶ στρατοῦ θὰ ἐξακολουθήσῃ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν εἰς τὴν συνέλευσιν τοῦ Στρασβούργου. Θεωρῶ, λοιπόν, καθῆκον ἡμῶν, ὅπως ἐλέχθη, ὁμοφώνως νὰ λάβωμεν μίαν ἀπόφασιν ἐπὶ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμε σήμερον ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ ἔχομεν ὅλον τὸν καιρόν, αἱ Κυβερνήσεις καὶ αἱ Βουλαί, νὰ ἐξετάσουν ὅσον τὸ δυνατὸν βαθύτερον τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα θὰ προκύψουν.

§22Σ. ΧΑΤΖΗΜΠΕΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ψήφισιν τῆς προτάσεως.

§23Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Αἱ συστάσεις τῆς Εὐρωπαϊκῆς Συνελεύσεως εἶναι πράγματι ἄξιαι πολλῆς προσοχῆς καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἀκριβῶς θὰ ἔπρεπε εὐρύτερον νὰ συζητηθοῦν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, πρὸ τῆς λήψεως ἀποφάσεως. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἔχομεν καθυστερήσει ἤδη, καὶ παρίσταται ἀνάγκη μέχρι τοῦ προσεχοῦς Σαββάτου νὰ δοθῇ μία ἀπάντησις, βεβαίως ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ λάβῃ ἀπόψε τὴν ἀπόφασίν της, νὰ διατηρήσῃ ὅμως τὸ δικαίωμα, εἰς μίαν πλήρη συζήτησιν τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν, νὰ ἐπιφέρῃ συγκεκριμένας παρατηρήσεις, διότι δὲν εἶναι μόνον τὸ ζήτημα τῆς συστάσεως Εὐρωπαϊκοῦ στρατοῦ. Διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο παρουσιάζονται κυρίως δικονομικαὶ ἀντιρρήσεις, ἀλλὰ κατ’ οὐσίαν ἔχει κερδίσει τὴν συνείδησιν ὅλων τῶν ἐλευθέρων λαῶν ἡ πρότασις τοῦ κ. Τσῶρτσιλ, λόγῳ τοῦ ἀμέσου ἐπικρεμαμένου κινδύνου. Ὑπάρχουν ὅμως καὶ ἄλλα θέματα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐνδεχομένως θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ διατυπωθοῦν παρατηρήσεις. Διὰ τοῦτο συμφωνῶ, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ἀπόψε ἀπόφασις, κατ’ ἀρχὴν ὅμως, νὰ ὁρισθῇ δὲ ἡμέρα εἰδικωτέρας συζητήσεως, ὥστε ἡ Βουλὴ νὰ διατυπώσῃ συγκεκριμένας παρατηρήσεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καί, ἐμμέσως, πρὸς τὸ Εὐρωπαϊκὸν Κοινοβούλιον.

§24Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ θέμα ἔχει ἐξαντληθῆ. Δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις περισσότερον. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῶμεν τὴν πρότασιν ποὺ ἔγινεν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν—ἐφ’ ὅσον μάλιστα εἴμεθα τὸ τελευταῖον Κοινοβούλιον ποὺ ἔχει καθυστερήσει καὶ ἔχομεν διὰ τοῦτο ὑποχρέωσιν νὰ δεχθῶμεν τὴν πρότασιν προτοῦ μεταβοῦν ἐκεῖ οἱ ἀντιπρόσωποί μας.

§25Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἐπεθύμουν, κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι εἰσηγητής, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Ἀντιπροσωπείας ἐπὶ τῆς τελευταίας ἀποφάσεως, ὑπ’ ἀριθ. 6, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ πραγματικὸν σταθμὸν εἰς τὴν κίνησιν αὐτὴν τῆς Εὐρωπαϊκῆς Συνελεύσεως, διότι ἀποτελεῖ τὸν πρῶτον Εὐρωπαϊκὸν νόμον. Ἡ ἀπόφασις αὐτὴ τῆς Συνελεύσεως ἐκυρώθη ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῶν ὑπουργῶν καὶ ἀποτελεῖ, ἐπαναλαμβάνω, τὸν πρῶτον Εὐρωπαϊκὸν νόμον, ὁ ὁποῖος προστατεύει τὸ δικαίωμα τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ πολίτου. Ἐπειδὴ ἔμεινεν ἡ ἐντύπωσις, ὅτι αἱ ἐργασίαι τῆς Συνελεύσεως αὐτῆς ἔχουν καθαρῶς θεωρητικὸν χαρακτῆρα, ἐθεώρησα ὑποχρέωσιν νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι αἱ ἐργασίαι αὐτῆς φθάνουν καὶ εἰς πρακτικὰ ἀποτελέσματα, ὅπως ἐν προκειμένῳ.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ δεχόμενοι τὸ σχέδιον ἀποφάσεως, τὸ καταρτισθὲν ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπὶ τῆς Διεθνοῦς Συνεργασίας Ἐπιτροπῆς, ὡς τοῦτο ἀνεγνώσθη, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἐγείρεται).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως.

§28Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἡ συνέχισις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως εἶναι σκόπιμον νὰ ἀρχίσῃ αὔριον τὸ ἀπόγευμα. Δὲν ἠξεύρω ποία εἶναι ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἤδη εἶναι 9 ἡ ὥρα καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν κατόπιν τῶν γενομένων συζητήσεων...

§29ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν δι’ αὔριον, κύριε Πρόεδρε.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§31ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6ην μ.μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως, συζήτησιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. (Ὥρα 9.15′ μ.μ.).