1950.06.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 37η

Πέμπτη 15 Ἰουνίου 1950

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 7.15′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ἰ. Μποῦτος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Π. Λιαροῦτσος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§4Π. ΛΙΑΡΟΥΤΣΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ἡ Πανελλήνιος Ὁμοσπονδία Σιδηροδρομικῶν Συνταξιούχων Ἀθηνῶν, ζητεῖ ἄμεσον καταβολὴν συντάξεων, βάσει 80% ἀντιστοίχων μισθῶν ἐργαζομένων, Ἕνωσιν Σιδηροδρομικῶν Ταμείων Ἀσφαλίσεως εἰς ἕνα ὀργανισμὸν κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως, ἐπαναπρόσληψιν ἀπολυθέντων ὡς ἐνεχομένων εἰς ἀντεθνικὰς ἐνεργείας. Τὸ Σωματεῖον Ταξὶ καὶ Ἀγοραίων Αὐτοκινήτων Θεσσαλονίκης, διαμαρτύρεται κατ’ ἀποφάσεως ἀναπληρωτοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Β. Ἑλλάδος, δι’ ἧς ἐπετράπη ἡ κυκλοφορία ἀπὸ 15–20 Μαΐου ἐννέα ἐπιβατικῶν αὐτοκινήτων ἄνευ ἀδείας κυκλοφορίας καὶ μὴ ἐκπληρούντων τὰς ἀπαραιτήτους διὰ τὴν κυκλοφορίαν νομικὰς καὶ φορολογικὰς προϋποθέσεις. Τὸ Σωματεῖον Φορτοεκφορτωτῶν Συσκευαστῶν Καπνοῦ Νομοῦ Καβάλλας, διαμαρτύρεται δι’ ὑφισταμένην ἀντίδρασιν κατὰ ἐφαρμογῆς προγράμματος ἀνασυγκροτήσεως. Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Β. Βύζας καταθέτει ἀναφορὰν Ὑπαλλήλων Δικαστηρίων Κοζάνης ζητούντων ἄμεσον ὑποβολὴν παρὰ Γεν. Δ)νσεως Δημοσίου Λογιστικοῦ ἐκθέσεως δαπάνης ἐκ τοῦ σχεδίου νόμου περὶ ἀποδοχῶν καὶ ἀριθμοῦ ὑπαλλήλων Γραμματείας Δικαστηρίων. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Ἀγγελούσης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Τραγήλου Νιγρίτης ζητοῦντος ἄμεσον ἐπισκευὴν οἰκιῶν χωρίου πρὸς στέγασιν πυροπαθῶν οἰκογενειῶν ὡς καὶ γεώτρησιν δι’ ὕδρευσιν τῶν κατοίκων τοῦ ὑπάρχοντος ὑδραγωγείου καταστραφέντος ὑπὸ τῶν συμμοριτῶν. Ἀνάπηροι καὶ Θύματα Πολέμου Κρεσταίνων καὶ Ζακύνθου διαμαρτύρονται κατὰ μελετωμένης ἀναθεωρήσεως τῶν συντάξεων αὐτῶν καὶ ζητοῦν ἀναδρομικὴν αὔξησιν κατὰ 300%, ἵδρυσιν Ὑπουργείου Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων πολέμου κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Α. Καλατζάκος καταθέτει ἀναφορὰν μεσοδασικῶν ὑπαλλήλων ζητούντων ἄμεσον καταβολὴν τεχνικοῦ ἐπιδόματος. Ὁ βουλευτὴς Κυκλάδων κ. Τ. Πάρρης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Κυκλάδων διαμαρτυρομένου διὰ μελετωμένην ἔνταξιν κοινωνικῶν πόρων ἀσφαλιστικῶν Ταμείων εἰς κρατικὸν προϋπολογισμόν. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Ν. Σπέντζας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Ἠλέκτρας ζητοῦντος ἄμεσον διευθέτησιν τῆς κοίτης τοῦ ποταμοῦ Ἀμφίτου καὶ τῶν παραποτάμων αὐτοῦ. Ὁ βουλευτὴς Χαλκιδικῆς κ. Β. Βασιλικὸς καταθέτει ἀναφορὰν νέων ἰατρῶν Θεσσαλονίκης ζητούντων ἄμεσον ἀκύρωσιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. Α. Ν. 1429)50 περὶ ὑποχρεωτικῆς θητείας ἰατρῶν εἰς τὴν ὕπαιθρον. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Γ. Γεωργιάδης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Κοινοτήτων Κάτω Νευροκοπίου, Ὀχυροῦ, Κάτω Βροντοῦς, Περιθωρίου, Χρυσοκεφάλου καὶ Ἐξοχῆς ζητούντων ἄμεσον ἐκσκαφὴν τῆς κοίτης τοῦ διασχίζοντος τὸ λεκανοπέδιον Κάτω Νευροκοπίου χειμάρρου πρὸς διευθέτησιν τοῦ ροῦ τῶν ὑδάτων. Ὁ βουλευτὴς Ἀργ) Κορινθίας κ. Π. Μουτζουρίδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Σωματείου Φορτοεκφορτωτῶν Ἄργους διαμαρτυρομένου διὰ μελετωμένην κατάργησιν τοῦ νόμου περὶ προστασίας τῶν φορτοεκφορτωτῶν ἐπὶ ζημίᾳ πτωχῶν βιοπαλαιστῶν καὶ ὠφελείᾳ τῶν ταλαντούχων καπνεμπόρων. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Ἀνδρουλακάκης, Π. Πολυχρονίδης, Ε. Κοθρῆς, Μ. Χλουβεράκης, Ε. Μπακλατζῆς, Ε. Παπαδόγιαννης, Κ. Μαρῆς καὶ Ε. Μάντακας δι’ ἀναφορᾶς των ζητοῦν ὅπως τὰ ἐγγειοβελτικὰ ἔργα Μεσσαρᾶς (Ἡρακλείου–Κρήτης) ἐγγραφῶσιν εἰς τὴν πρώτην σειρὰν τοῦ σχεδίου Μάρσαλ διὰ τὸ ἔτος 1950–51 κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Χαλκιδικῆς κ. Λ. Σαραφιανὸς καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Μεγάλης Παναγίας Χαλκιδικῆς ζητούντων ἄμεσον ἀνακατασκευὴν τῶν πυρποληθεισῶν κατοικιῶν των. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Ἀγγελούσης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Συν)σμοῦ Θερμοπηγῆς Σιδηροκάστρου ζητούντων μετακίνησιν καταστραφέντος Συνοικισμοῦ των ἐκ τῆς νῦν θέσεώς του, εἰς παλαιὸν σιδηροδρομικὸν σταθμὸν Σιδηροκάστρου. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Μαυρίδης καὶ Κ. Ἀλεξανδρίδης καταθέτουν ἀναφορὰν δικαστικῶν ὑπαλλήλων Νομοῦ Σερρῶν ζητούντων ἄμεσον ὑποβολὴν παρὰ Γ.Δ.Δ.Λ. ἐκθέσεως δαπάνης νομοσχεδίου περὶ ἀποδοχῶν καὶ ἀριθμὸν ὑπαλλήλων Γραμματείας Δικαστηρίων. Ὁ βουλευτὴς Λακωνίας κ. Π. Σταθόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν δικαστικῶν ὑπαλλήλων Σπάρτης παραπονουμένων διὰ τὴν μὴ εἰσέτι διαβάθμισίν των καὶ ζητούντων τὴν ἔγκρισιν τῆς σχετικῆς πιστώσεως κ.λ.π. Ἀπαντήσεις Ὑπουργείων ἐπὶ ἐρωτήσεων κ. κ. βουλευτῶν: 1) Τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Αἰτ)νίας κ. Σ. Χούτα ἀναφερομένης εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑδροηλεκτρικῶν ἔργων τοῦ Ἀχελώου ποταμοῦ. Ἡ κατασκευὴ τῶν ἔργων Ἀχελώου περιλαμβάνεται εἰς τὸ πρόγραμμα Ἀνασυγκροτήσεως. Ἐκ τῶν διαθεσίμων ὅμως κεφαλαίων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ χρηματοδοτηθῇ ὅλον τὸ πρόγραμμα ἀλλὰ μόνον μέρος αὐτοῦ. Ἐκρίθη σκόπιμον ὅτι ἡ ἀνάπτυξις τοῦ ἠλεκτρισμοῦ δέον ν’ ἀρχίσῃ ταυτοχρόνως καθ’ ἅπασαν τὴν ἐπικράτειαν καὶ πρὸς τοῦτο ἀπεφασίσθη ἡ ἄμεσος κατασκευὴ τοῦ ἐθνικοῦ δικτύου 3 ὑδροηλεκτρικῶν ἐργοστασίων καὶ ἑνὸς θερμικοῦ, διεσπαρμένων εἰς διαφόρους περιοχάς. Ἐὰν διὰ τῶν διαθεσίμων κεφαλαίων προεκρίνετο ἡ ἄμεσος κατασκευὴ τῶν ἔργων Ἀχελώου τοῦτο θὰ εἶχεν μὲν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἀνάπτυξιν τῆς περιοχῆς αὐτῆς, ἀλλὰ δὲν θὰ ὑπῆρχον κεφάλαια διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν λοιπῶν περιοχῶν, ἐνῷ διὰ τῆς προκριθείσης λύσεως ἐπιτυγχάνεται ἡ γενικὴ ἀνάπτυξις τοῦ ἠλεκτρισμοῦ εἰς ὅλην τὴν χώραν, γεννῶνται δὲ καὶ προϋποθέσεις διὰ τὴν μελλοντικὴν ἀπορρόφησιν τῆς παραγωγῆς τοῦ Ἀχελώου. Ἐν συνεχείᾳ μὲ τὰ προκριθέντα ἔργα θὰ ζητηθῇ καὶ ἡ χρηματοδότησις τοῦ ἔργου Κρεμαστῶν τοῦ Ἀχελώου.

Ὁ Ὑπουργὸς

ΕΜΜ. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ

2) Τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 132 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Μπαρμπαλιὰ καὶ Ἀποσκίτη. Ὡς μᾶς ἐπληροφόρησεν ὁ ἐνταῦθα εὑρισκόμενος Διευθυντὴς Ὑγειονομικοῦ Κέντρου Θεσσαλονίκης κ. Παδιώτης σχετικῶς μὲ τὴν ὕπαρξιν ἀποχωρητηρίου εἰς τὸ ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ ἐπὶ τῶν ὁδῶν Γραβιᾶς, Θερμοπυλῶν καὶ Χαλκιδικῆς ἐργοστάσιον κατασκευῆς κορδονίων Ἀδελφῶν Καζάζη, οὗτος προέβη εἰς τὴν ἐπιθεώρησιν τοῦ ὡς ἄνω ἐργοστασίου, διεπίστωσε δὲ ὅτι πρόκειται περὶ πολλῶν ἀποχωρητηρίων εὑρισκομένων εἰς ἀπόστασιν 25 μέτρων ἐκτὸς τοῦ ἐργοστασίου, συνέστησε δὲ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας ὅπως ἀντικαταστήσουν ταῦτα διὰ συγχρόνων τοιούτων καὶ ἐντὸς τοῦ ἐργοστασίου.

Ὁ Ὑπουργὸς

Γ. ΜΠΑΚΑΤΣΕΛΟΣ

Οἱ κ. κ. Θ. Τσάτσος (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης) καὶ Δ. Χατζηγιάννης (Ὑπουργὸς Γεωργίας) καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ προσαρμογῆς τοῦ μισθώματος ἐπὶ συμβάσεων μισθώσεων ἀγροτικῶν ἀκινήτων συνομολογηθεισῶν πρὸ τῆς 11 Νοεμβρίου 1944». Ὁ κ. Ι. Μιχαὴλ (Ὑπουργὸς Ἐργασίας) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ προσθήκης καὶ τροποποιήσεως ὡρισμένων διατάξεων τοῦ Νόμου 751)1948 καὶ τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος 1196)1949». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Ἀνδρουλακάκης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς εὐεργετικῶν μέτρων εἰς αὐθορμήτως προσερχομένους συμμορίτας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Μερκούρης, Γ. Μπουρδάρας, καὶ Ι. Δημητρόπουλος καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τοὺς δυνάμει τοῦ Θʹ Ψηφίσματος ἀπολυθέντας ὑπαλλήλους». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Μερκούρης, Ε. Ἀρβανιτάκης καὶ Γ. Μπουρδάρας καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ ὑπὸ στοιχ. ΜΘʹ Ψηφίσματος «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 516)48 Α. Ν. «περὶ ἐλέγχου τῆς νομιμοφροσύνης τῶν δημοσίων κλπ. ὑπαλλήλων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Σβῶλος, Η. Τσιριμῶκος, Γ. Γεωργιάδης καὶ Α. Πανσέληνος καταθέτουσι τροπολογίας ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων 1) «περὶ παροχῆς εὐεργετημάτων εἰς αὐθορμήτως προσερχομένους συμμορίτας», 2) «περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τοὺς δυνάμει τοῦ Θʹ Ψηφίσματος ἀπολυθέντας ὑπαλλήλους», 3) «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου 3861 «περὶ ἀπονομῆς χάριτος κ.λ.π.» καὶ 4) «περὶ καταργήσεως τοῦ ΟΓʹ Ψηφίσματος κλπ.». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Νικολαΐδης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκλογῆς Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Ἀρχῶν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Μπερδελῆς, Γ. Κοΐνης, Ε. Ἀρβανιτάκης, Δ. Παπασπύρου, Γ. Μπουρδάρας καὶ Ε. Μαλαμίδας καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τοὺς δυνάμει τοῦ Θʹ Ψηφίσματος ἀπολυθέντας ὑπαλλήλους». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Καλπακτσόγλου, Γ. Γρηγορίου κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης καὶ τροποποιήσεως ὡρισμένων διατάξεων τοῦ Νόμου 751) 1948 καὶ τοῦ Ν. Δ. 1196)49». Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Χλουβεράκης καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐγγραφῆς τῶν ἐπιτυχόντων καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ καθορισθέντος ἀριθμοῦ φοιτητῶν Πανεπιστημίων Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης κατὰ τὸ Ἀκαδημαϊκὸν ἔτος 1949–50 κλπ.». Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας καὶ Ἀνοικοδομήσεως κ. Ι. Γκλαβάνης καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τῆς Κρατικῆς μερίμνης πρὸς ἀνοικοδόμησιν λαϊκῶν κατοικιῶν».

§5Ι. ΓΚΛΑΒΑΝΗΣ (Ὑπουργ. Κοινων. Προνοίας καὶ Ἀνοικοδ.). Κύριοι Βουλευταί, εἶναι γνωστόν, ὅτι ὅλας τὰς Κυβερνήσεις εἰς τὸ παρελθὸν τὰς ἀπησχόλησε τὸ ζήτημα τῆς λαϊκῆς κατοικίας. Καταθέτω σχετικὸν νομοσχέδιον, εἰς τὸ ὁποῖον χειρίζομαι τὸ ζήτημα εἰς τὰς γενικάς του γραμμὰς καὶ τὸ ὁποῖον σχέδιον θὰ ὑποστῇ ἀσφαλῶς πολλὰς τροποποιήσεις. Θὰ ἀποτελέσῃ βάσιν συζητήσεως καὶ ἐπεξεργασίας, διότι, ἀσφαλῶς, εἶναι πολλὰ τὰ ἀτελῆ σημεῖα τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Προβλέπω ὡρισμένους πόρους καὶ μὲ τὴν βοήθειαν τῶν κ. κ. συναδέλφων ἐλπίζω νὰ ἠμπορέσω νὰ τοῦ δώσω τὴν τελικήν του μορφήν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βασιλειάδης ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§7Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, σήμερον εἶναι ἡ 15η ἡμέρα, ἀφ’ ἧς, κατόπιν ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς καὶ δυνάμει τοῦ Νόμου ΠΦΣΤ, συνεστήθη Ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπὴ διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῶν ὑγρῶν καυσίμων. Ὑπολείπονται εἰσέτι πέντε ἡμέραι διὰ τὴν ἐκπνοὴν τῆς προθεσμίας, τὴν ὁποίαν ἔθεσεν ἡ Βουλὴ πρὸς περαίωσιν τοῦ ἔργου τῆς Ἐπιτροπῆς. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ καταβάλλει πᾶσαν προσπάθειαν, ἵνα τὸ ταχύτερον φέρῃ εἰς πέρας τὸ ἀνατεθὲν εἰς αὐτὴν ἔργον. Ὡς Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μοῦ δώσῃ μίαν μικρὰν παράτασιν, τοὐλάχιστον 15 ἡμερῶν, διότι τὸ σύστημα τῆς ἐξετάσεως τῶν μαρτύρων εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ ἀπαιτῇ κάπως μακρὸν χρόνον. Ἔχομεν δηλαδὴ μικρὸν μὲν ἀριθμὸν μαρτύρων, ἀλλὰ μεγάλον ἀριθμὸν ἀνακριτῶν, διότι ἕκαστον μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς ἔχει δικαίωμα νὰ θέτῃ ἐρωτήματα εἰς τὸν ἐμφανιζόμενον μάρτυρα. Παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ, ὅτι ἡ Ἐπιτροπή μας ἐργάζεται καθημερινῶς, μὲ ἐργασίμους ὥρας 5½ κατὰ μέσον ὅρον ἡμερησίως καὶ ὡς ἀντιλαμβάνεσθε εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐργασθῶμεν περισσότερον. Παρακαλῶ, ὅθεν, τὴν Βουλὴν, ὅπως ἐγκρίνῃ τὴν αἰτουμένην δεκαπενθήμερον παράτασιν τῆς τεθείσης προθεσμίας καὶ δηλῶ, ὅτι ἡμεῖς θὰ προσπαθήσωμεν νὰ συντομεύσωμεν τὸ ἔργον μας.

§8Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὴν ἔννοιαν τῆς παρατάσεως τὴν ἔχομεν συζητήσει καὶ ὅταν ἐδόθη ἡ προθεσμία τῶν 20 ἡμερῶν. Εἶχα τότε ἐκφράσει τὴν γνώμην ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀπόλυτος ἀνάγκη παρατάσεως, βεβαίως ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἔθετε κώλυμα εἰς τοῦτο. Ἐκεῖνο ποὺ ἐνδιαφέρει τὸν πολιτικὸν κόσμον καὶ τὴν Βουλὴν εἶναι νὰ τερματισθῇ τὸ ταχύτερον ἡ ὑπόθεσις αὐτή. Δὲν ξεύρω μήπως, διὰ τῆς παρατάσεως αὐτῆς τὴν ὁποίαν ζητεῖτε, εἰσέλθωμεν εἰς τὰς διακοπὰς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Καὶ τοῦτο εἶναι ἀπαράδεκτον δι’ ἡμᾶς, ἐλπίζω δὲ καὶ διὰ τὴν Βουλήν. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία πραγματικῶς, ὡς μᾶς εἶπεν ὁ Πρόεδρός της κ. Βασιλειάδης, ἐργάζεται ἐπιμελέστατα, ἐὰν ἦτο δυνατὸν ἡ παράτασις τὴν ὁποίαν ζητεῖ τῶν 15 ἡμερῶν, νὰ περιορισθῇ εἰς 10 ἡμέρας, ἐντὸς τῶν ὁποίων νὰ φροντίσῃ νὰ τερματισθῇ τὸ ἔργον της. Διότι, ἐὰν μὲν πρόκειται αἱ ἐργασίαι τοῦ Κοινοβουλίου νὰ παραταθοῦν καὶ πέραν τῆς 1ης Ἰουλίου καὶ ἐντὸς τοῦ Ἰουλίου, οὐδεμία ἀντίρρησις ὑπάρχει νὰ δοθοῦν αἱ 15 ἡμέραι, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς δὲν θὰ διακοποῦν πρὸ τῆς 15ης Ἰουλίου, ὥστε νὰ ἔχῃ τὸ περιθώριον ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ περατώσῃ τὸ ἔργον της.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ τελειώσῃ τὸ ἔργον της ἐντὸς 10 ἡμερῶν.

§10Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Παρακαλῶ, ἐν πάσῃ περιπτώσει, νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἶναι αἴτημα ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς, τὸ πόρισμα τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν της.

§11Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Αὐτὴν τὴν προσπάθειαν θὰ τὴν καταβάλωμεν. Θὰ παρακαλέσω, μάλιστα, νὰ συστήσητε εἰς τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς τὰ ἀνήκοντα εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, νὰ ὑποβοηθήσουν τὸ ἔργον της.

§12Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἠθέλησα νὰ κάμω καμμίαν παρέμβασιν εἰς τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς.

§13Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ὀφείλω νὰ βεβαιώσω, ὅτι καταβάλλεται πᾶσα προσπάθεια ἀπὸ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ταχυτέραν λῆξιν τοῦ ἔργου της, θὰ προσπαθήσωμεν δὲ περαιτέρω νὰ αὐξήσωμεν τὰς ἐργασίμους ὥρας, νὰ τὰς κάμωμεν δηλαδὴ 7 ἡμερησίως.

§14Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν ὅσων εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς, ἠμποροῦμεν νὰ δώσωμεν τὴν παράτασιν τῶν 15 ἡμερῶν, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι τὸ πόρισμα θὰ ἔλθῃ πρὸ τῶν διακοπῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§15Δ. ΧΡΙΣΤΑΚΟΣ. Ὅταν περατώσῃ τὸ ἀνακριτικόν της ἔργον ἡ Ἐπιτροπή, δὲν ἔχει ὑπ’ ὄψει της νὰ καλέσῃ τὸν ὑπὸ κατηγορίαν τέως Ὑπουργόν, νὰ θέσῃ ὑπ’ ὄψει του τὴν δικογραφίαν, νὰ ἀναμείνῃ τυχὸν ὑπόμνημά του, ὑπόδειξιν μαρτύρων, τοὺς ὁποίους θὰ ἀναγκασθῆτε νὰ ἐξετάσητε; Νομίζετε ὅτι θὰ σᾶς ἐπαρκέσῃ τὸ 15θήμερον δι’ ὅλα αὐτά; Διότι ἐγὼ ἔχω ἐνδοιασμούς.

§16Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐλπίζω, κύριε συνάδελφε.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐγκρίνει τὴν παράτασιν τῶν 15 ἡμερῶν;

§18ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅθεν ἐγκρίνεται ἡ παράτασις τῆς σχετικῆς προθεσμίας τῆς προανακριτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Νόμου ΦΠΣΤʹ πρὸς περάτωσιν τοῦ ἔργου της ἐπὶ 15θήμερον, ἀρχομένης ἀπὸ τῆς 21ης Ἰουνίου, δεδομένου ὅτι ἡ προηγουμένη 20ήμερος προθεσμία λήγει τὴν 20ὴν Ἰουνίου. Ὁ κ. Χριστᾶκος ἔχει τὸν λόγον.

§20Δ. ΧΡΙΣΤΑΚΟΣ. Μὲ ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα, ἀξιότιμοι κύριοι Βουλευταί, μία ἀναφορά, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησεν ἀπό τινων ἡμερῶν ἀναστάτωσιν εἰς τὸν Πειραιᾶ κατὰ πρῶτον λόγον, καὶ ἐν συνεχείᾳ καὶ κάπως καὶ ἐν Ἀθήναις μεταξὺ τοῦ δικηγορικοῦ κόσμου. Δηλαδὴ ἐκλεκτὸς δικηγόρος ἐν Πειραιεῖ, ὁ κ. Α. Παπαναστασίου, ἀνήκων εἰς τὸν Δικηγορικὸν Σύλλογον Πειραιῶς καὶ πρὸς ἄρσιν πάσης παρεξηγήσεως μηδὲ κατ’ ἀπόκλεισιν συνδεόμενος πρὸς τὴν μερίδα μὲ τὴν ὁποίαν συνεργάζομαι, ἐγένετο θῦμα ἑνὸς προπυλακισμοῦ πρωτοφανοῦς παρὰ Δημοσίων Ὑπαλλήλων. Δηλαδή, μεταβὰς πρὸ ἡμερῶν εἰς τὸ Λιμεναρχεῖον, διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ πελάτας του λεμβούχους διὰ ζήτημα ὑπηρεσιακόν, δὲν ἐγένετο δεκτός, ἐδέχθη ὕβρεις καὶ ἀπεπέμφθη διότι ἦτο δικηγόρος. Ὅταν δὲ ἐπέμεινε, χρώμενος βέβαια τοῦ δικαιώματος τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐκ τοῦ Νόμου τῆς ὑπερασπίσεως τῶν πελατῶν του, ἐκλείσθη εἰς τὸ κρατητήριον καὶ ἐκρατήθη 1½ ἡμέραν, ἐδημιουργήθη δὲ καὶ δικογραφία ἐναντίον του ἐπὶ δῆθεν ἀντιστάσει κατὰ τῆς Ἀρχῆς. Εἰς τὴν μήνυσιν δὲν ἀνεφέρθησαν μάρτυρες. Εἰσήχθη εἰς δίκην καὶ ὑπέστη περιπετείας πρωτοφανεῖς, αἱ ὁποῖαι εὐλόγως φέρουν καὶ τὸν Δικηγορικὸν Σύλλογον Πειραιῶς καὶ κατ’ ἀντανάκλασιν καὶ τὸν ἐν Ἀθήναις εἰς μίαν κατάστασιν ἀναστατώσεως μεγάλης.

§21Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐβγῆκε ζωντανὸς ἀπὸ τὸ κρατητήριον;

§22Δ. ΧΡΙΣΤΑΚΟΣ. Ἐβγῆκε καὶ τὸ αὐτόφωρον Δικαστήριον ἀνέβαλε τὴν δίκην του, εἰπὸν ὅτι, λόγῳ τῆς εἰδικῆς δοσιδικίας, ἧς ἀπολαύουν οἱ δικηγόροι, ἁρμόδιον εἶναι τὸ Ἐφετεῖον, διὰ νὰ παραπεμφθῇ εἰς αὐτὸ ἡ ὑπόθεσίς του. Τὸ ζήτημα ὅμως εἶναι ὁ προπυλακισμός, ὁ ὁποῖος ἐγένετο κατὰ ἑνὸς δικηγόρου ὑπὸ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ πρόκειται περὶ τῶν ἀκολούθων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀξιωματικοὶ τοῦ Λιμεναρχείου Πειραιῶς. Φαίνεται ὅτι τὸ πνεῦμα τοῦ κ. Μπακοπούλου κυριαρχεῖ ἀκόμη ἐκεῖ, διότι πρόκειται περὶ ἀξιωματικῶν λιμενικῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπάγονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας.

§23Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Ἀποδίδετε μομφὴν καὶ λέγετε ὅτι εἶναι συνεργάται τοῦ Μπακοπούλου;

§24Δ. ΧΡΙΣΤΑΚΟΣ. Ὄχι, λέγω ὅτι τὸ πνεῦμα τῆς φαυλότητος, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη, ὑπάρχει πρόδηλον ἐκεῖ πέρα. Ἀναφέρω τὰ ὀνόματά τους:............... ......................................

§25Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, τὸ ἐπιχείρημά σας εἶναι ἀτυχὲς καὶ ἡ παρομοίωσίς σας ἀτυχεστάτη.

§26ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νομίζω, ὅτι προτοῦ ἀνέλθητε εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ ἀναφέρητε γεγονότα, ποὺ ἀφοροῦν τοὺς δικηγόρους Πειραιῶς, θὰ εἴχατε ὑποχρέωσιν νὰ ἀποτανθῆτε εἰς τὸν Δικηγορικὸν Σύλλογον Πειραιῶς, ὁ ὁποῖος εἶναι ἁρμοδιώτερος ὅλων νὰ κάμῃ ἀναφορὰς καὶ παραστάσεις.

§27Δ. ΧΡΙΣΤΑΚΟΣ. Νὰ μὴ συζητῆτε περὶ ἁρμοδιοτήτων, διότι ἐν πλήρει ἁρμοδιότητι ἐνεργῶ καὶ ἀφῆστέ με νὰ τελειώσω. Ἀναφέρω, λοιπόν, τὰ ὀνόματά τους. Εἶναι: Ἰωάννης Παπαδόπουλος (ὑποπλοίαρχος λιμενικός), Α. Ἀναγνωστόπουλος (Διοικητὴς Ἀσφαλείας τοῦ Κεντρικοῦ Λιμεναρχείου), Π. Θεοχάρης (Ὑπολιμενάρχης Πειραιῶς). Ὅλοι αὐτοὶ ὑπάγονται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας. Διὰ τὴν προπέτειαν, λοιπόν, αὐτὴν καὶ τὴν ἀσέβειαν καὶ τὸν προπηλακισμόν, τὸν ὁποῖον ὑπέστη Δικηγόρος, πρέπει νὰ ἐνεργηθοῦν αὐστηραὶ ἀνακρίσεις καὶ νὰ ληφθοῦν τὰ ἐπιβαλλόμενα μέτρα. Ἐὰν ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Πειραιῶς δὲν ἔκαμε ὅ,τι ἐνεργείας ἔπρεπε νὰ κάμῃ, εἶναι ἄλλο ζήτημα. Πάντως, οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ πρέπει νὰ κολασθοῦν. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς ἀναφορᾶς μου.

§28Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Ποίαν ἐνέργειαν ἔκαμεν ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Πειραιῶς;

§29Δ. ΧΡΙΣΤΑΚΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἁρμοδιότης τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου. Ἐγὼ δὲν ἐκπροσωπῶ τὸν Δικηγορικὸν Σύλλογον Πειραιῶς, ἀλλὰ ἐκπροσωπῶ τὸν πληγέντα πολίτην καὶ ἐπιστήμονα καὶ ζητῶ τὸν κολασμὸν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι προπετῶς ἐφέρθησαν ἐναντίον ἑνὸς δικηγόρου.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κιζάνης ἔχει τὸν λόγον.

§31Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς μάτην ἀπὸ τεσσάρων ἐτῶν διαμαρτύρονται οἱ ἀπόστρατοι ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπαξιωματικοὶ τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ διὰ νὰ εἰσπράξουν τὸ ἐφ’ ἅπαξ βοήθημα ἀπὸ τὸ Ταμεῖον Ἀλληλοβοηθείας. Παρ’ ὅλας τὰς διαμαρτυρίας των καὶ τὰ παράπονά των, δὲν ἔτυχον ποτὲ συμπαθείας ἀπὸ τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Διαρκῶς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἰσχυρίζεται, ὅτι ἐξηνεμίσθησαν τὰ κεφάλαια τοῦ Ταμείου Ἀλληλοβοηθείας ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ. Τοῦτο ὅμως δὲν εὐσταθεῖ, διότι ἡ πληροφορία εἶναι, ὅτι τὰ κεφάλαια αὐτὰ ἀνέρχονται εἰς 3½ δισεκ. δραχ., ἀλλὰ δὲν εὐσταθεῖ καὶ ἀπὸ μίαν ἄλλην πλευρὰν ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος, δὲν εὐσταθεῖ διότι τὰ συγγενῆ αὐτοῦ Ταμεῖα τοῦ Στρατοῦ καὶ τῆς Ἀεροπορίας εἶναι ἱκανὰ νὰ καταβάλωσι πρὸς τοὺς ἀποστρατευομένους τὰ ποσὰ αὐτὰ τοῦ Ταμείου Ἀλληλοβοηθείας. Ἐπιθυμῶ καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ ὑμᾶς ἰδιαιτέρως, κύριε Πρόεδρε, ὅπως συστηθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς εἰς τὸν ἁρμόδιον ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἀξιότιμον Ὑπουργόν, ἵνα λάβῃ πρόνοιαν διὰ τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς ἀποστρατευθέντας, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ οἱ ὑπαξιωματικοὶ τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ ἠναλώθησαν εἰς τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους καὶ κατέβαλον ὅλας τὰς εἰσφορὰς των ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ταμείου αὐτοῦ.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου Νόμου «περὶ ἑρμηνείας διατάξεών τινων τοῦ ἀπὸ 17 Ἰουλίου 1923 Ν. Δ. «περὶ σχεδίου πόλεων κλπ.».

§33Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχουν ὡρισμέναι τροπολογίαι εἰς τὸ Νομοσχέδιον αὐτό, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἀναγνωσθοῦν, συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνεγνώσθησαν εἰς τὴν προηγουμένην Συνεδρίασιν καὶ ἐγένοντο δεκταί.

§35Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ ἀκούσωμεν ποῖαι τροπολογίαι ἔγιναν δεκταί.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Ἀναγινώσκει τὰς γενομένας δεκτὰς τροπολογίας).

§37Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὸν καὶ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι πρόκειται περὶ ζητημάτων ἐξαιρέσεως ἀπὸ φόρων.

§38Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Διὰ νὰ μὴ παρατηρηθῇ εἰς τὸ μέλλον τὸ φαινόμενον αὐτό, πρέπει νὰ τεθῇ μία διάταξις, ὥστε ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἀνοικοδομήσεως νὰ ἱδρύσῃ ἀστυνομίαν οἰκοδομικήν.

§39Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ἐγένοντο, κύριε Πρόεδρε, τροπολογίαι δὲν δύναται τὸ Νομοσχέδιον νὰ ψηφισθῇ σήμερον εἰς τὸ σύνολον.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ τροπολογίαι ἔχουν γίνει πρὸ πέντε ἡμερῶν. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν, ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἑρμηνείας διατάξεών τινων τοῦ ἀπὸ 17 Ἰουλίου 1923 Ν. Δ. «περὶ σχεδίου πόλεων κλπ.». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Ἀρχῶν».

§41Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Νομοσχεδίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἐπειδὴ σήμερον τὴν μεσημβρίαν διενεμήθησαν αἱ τροπολογίαι τῆς Ἐπιτροπῆς, αἱ ὁποῖαι, ὡς βλέπω, εἶναι οὐσιωδέσταται καὶ δὲν ὑπῆρξε καιρὸς ἵνα μελετηθοῦν, δὲν νομίζω δὲ ὅτι θὰ πρέπῃ νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑψίστης σημασίας, χωρὶς νὰ ἔχωμεν πλήρη γνῶσιν τῶν τροπολογιῶν καὶ γενικῶς τῆς ἐργασίας, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ὅπως ἡ συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου τούτου ἀναβληθῇ διὰ τὴν προσεχῆ ἡμέραν νομοθετικῆς ἐργασίας τοῦ Σώματος. Δὲν νομίζω, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ καθυστέρησιν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ Νομοσχεδίου.

§42Φ. ΖΑΪΜΗΣ. Αἱ εἰσηγήσεις ἠμποροῦν νὰ γίνουν σήμερον.

§43Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Νὰ ἀκούσωμεν τὰς εἰσηγήσεις καὶ τὴν προσεχῆ Τρίτην προχωροῦμεν.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ι. Γιαννόπουλος.

§45Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, τὸ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχέδιον εἰσάγει ἕνα νέον τρόπον ἐκλογῆς δημάρχων. Ὡς τοιοῦτον, λοιπόν, ἦτο φυσικὸν νὰ διεγείρῃ καὶ τὴν κοινὴν περιέργειαν, ἀλλὰ καὶ συζητήσεις μακρὰς τοῦ κοινοβουλευτικοῦ κόσμου. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, νὰ ὑποβάλω τὴν θερμὴν παράκλησιν εἰς τὸ Σῶμα, ὅπως, κατὰ τὸ διάστημα τῆς εἰσηγήσεώς μου, ἀποφύγῃ τὰς πολυλόγους διακοπὰς διὰ διατύπωσιν ἀντιρρήσεων. Ὄχι διότι δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ ἀκούσω ἀντιρρήσεις, ἀλλὰ διότι εἶναι ἐνδεχόμενον τὰς ἀντιρρήσεις αὐτάς, τὰς ὁποίας καθένας ἔχει ὑπ’ ὄψει του, νὰ τὰς ἔχω καὶ ἐγὼ ὑπ’ ὄψει μου καὶ νὰ τὰς συζητήσωμεν καὶ νὰ τὰς ἀκούσωμεν προκαταβολικῶς, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ χάνωμεν ἀδικαιολογήτως χρόνον. Θὰ εἶμαι ὅμως εὐχαρίστως διατεθειμένος νὰ ἀκούσω οἱανδήποτε ὀλιγόλογον διακοπήν, ἀναφερομένην εἰς τὴν διευκρίνησιν σκοτεινοῦ τινος σημείου. Ἡ οὐσία, κύριοι Βουλευταί, τοῦ Νομοσχεδίου εἶναι, ὅτι εἰσάγεται ὁ ἔμμεσος τρόπος ἐκλογῆς δημάρχων, ἀντὶ τοῦ μέχρι τοῦδε γνωστοῦ τρόπου ἀμέσου ἐκλογῆς. Δηλαδὴ δημιουργεῖται ἓν νέον σύστημα ἐκλογῆς δημάρχων, τὸ ἔμμεσον, ἀντὶ τοῦ μέχρι τοῦδε ἐπικρατήσαντος ἀμέσου συστήματος ἐκλογῆς ὑπὸ τοῦ λαοῦ, δηλαδὴ δημιουργεῖται ἓν ἀκόμη σύστημα ἐκλογῆς, ἀνάλογον πρὸς τὸ σύστημα τῆς ἐκλογῆς τῶν Προέδρων τῶν Κοινοτήτων, οἵτινες ἐκλέγονται ἐμμέσως ὑπὸ τῶν συμβούλων. Τὸ σημεῖον, κύριοι Βουλευταί, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω ἀνάγκην κυρίως τῆς προσοχῆς σας εἶναι τὸ δεύτερον μέρος, τῆς ἐκλογῆς τῶν συμβούλων. Πῶς θὰ γίνεται ἡ ἐκλογὴ τῶν συμβούλων. Τὸ Νομοσχέδιον καθιερώνει ὑποχρεωτικὴν τὴν συγκρότησιν τῶν ὑποψηφίων συμβούλων εἰς συνδυασμούς. Τοῦτο βέβαια δὲν σημαίνει, ὅτι ὁ συνδυασμὸς πρέπει νὰ εἶναι πλήρης. Δὲν ἀπαιτεῖ τοῦτο τὸ Νομοσχέδιον. Ἐν τούτοις, ὅμως, δέον νὰ σημειώσητε, ὅτι τὸ ἐκλογικὸν συμφέρον τῶν ὑποψηφίων, ὅπως θὰ ἴδωμεν περαιτέρω, εἶναι νὰ εἶναι πλήρης ὁ συνδυασμός. Εἰς τὴν ἔννοιαν ὅμως τῆς λέξεως «συνδυασμὸς» ἀνταποκρίνεται ἡ ἐξήγησις, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι πλέον τῶν δύο ὑποψηφίων, διὰ νὰ καταρτισθῇ συνδυασμός. Κατόπιν ἔχομεν τὴν ἀναλογικὴν ἐκλογήν, κατὰ τὸ σύστημα τὸ γνωστὸν τῆς ἐκλογῆς τῶν βουλευτῶν, ἀλλὰ μὲ μίαν οὐσιωδεστάτην τροποποίησιν. Εἰσάγεται ἡ ἐλευθέρα ἐκλογὴ τῶν ὑποψηφίων, δηλαδὴ ἕκαστος ἐκλογεὺς ἔχει τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ ψηφοδελτίου τοῦ συνδυασμοῦ νὰ διαγράψῃ ὅσους ἐκ τῶν συμβούλων βούλεται καὶ νὰ προσθέσῃ ὅσους θέλει ἢ καὶ νὰ μὴ προσθέσῃ. Ὡς ἐπίσης παρέχεται τὸ δικαίωμα διὰ τοῦ Νομοσχεδίου, ὁ ἐκλογεύς, ἀντὶ ψηφοδελτίου συνδυασμοῦ, νὰ χρησιμοποιήσῃ γενικὸν ψηφοδέλτιον καὶ νὰ ἀναγράψῃ ἐν τούτῳ ὑποψηφίους μέχρι τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐκλεγομένων. Πῶς ἐξευρίσκεται τώρα, κατὰ τὸ Νομοσχέδιον, ἡ ἐκλογικὴ δύναμις τῶν συνδυασμῶν; Ἐνῷ μὲ τὸ γνωστὸν σύστημα τῆς ἀναλογικῆς, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπονται αἱ διαγραφαί, ἡ ἐκλογικὴ δύναμις τοῦ συνδυασμοῦ ἐξευρίσκεται διὰ τῆς ἀθροίσεως τῶν ψηφοδελτίων τῶν διδομένων εἰς ἕνα ὡρισμένον συνδυασμόν, κατὰ τὸ Νομοσχέδιον, ἡ ἐκλογικὴ δύναμις τοῦ συνδυασμοῦ ἐξευρίσκεται διὰ τῆς ἀθροίσεως τῶν ψήφων ἑνὸς ἑκάστου ὑποψηφίου καὶ διὰ τῆς ἀθροίσεως, μετὰ ταῦτα, τῶν ψήφων ὅλων τῶν ὑποψηφίων τοῦ ἑνὸς συνδυασμοῦ. Ἐὰν ὑπάρχουν 5 χιλιάδες ἐκλογεῖς, θὰ ριφθοῦν 5 χιλιάδες ψηφοδέλτια εἰς τὴν ψηφοδόχον. Τὸ αʹ πρόσωπον, τὸ ἀνῆκον εἰς τὸν πρῶτον συνδυασμόν, θὰ θεωρηθῇ ὡς λαβὸν ψήφους τόσας, ὅσαι αἱ ἐγγραφαί του εἰς τὰ 5 χιλιάδες ψηφοδέλτια. Κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον θὰ ἀθροισθῶσιν αἱ ψῆφοι καὶ τοῦ δευτέρου, τρίτου κλπ. ὑποψηφίων τοῦ ἰδίου συνδυασμοῦ. Τὸ ἄθροισμα ὅλων αὐτῶν τῶν ψήφων τῶν ὑποψηφίων τῶν ἀνηκόντων εἰς τὸν ἴδιον συνδυασμόν, διαιρούμενον διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑποψηφίων, δίδει τὴν ἐκλογικὴν δύναμιν τοῦ συνδυασμοῦ, κατὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν Κυβερνητικὸν Νομοσχέδιον. Ἀντὶ τῆς ἀθροίσεως τῶν ψηφοδελτίων ἀθροίζονται αἱ ψῆφοι καὶ τὸ σύνολον τῶν ψήφων τούτων διαιρεῖται διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν καὶ τὸ πηλίκον ἐκπροσωπεῖ τὴν ἐκλογικὴν δύναμιν τοῦ συνδυασμοῦ. Δηλαδὴ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ τὸ αὐτὸ πρᾶγμα καὶ διὰ σφαιριδίου, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ὁ ψηφοφόρος εἶναι περιωρισμένος νὰ ψηφίσῃ μόνον ἀριθμὸν ἴσον πρὸς τοὺς ἐκλεγομένους, ἐνῷ μὲ τὸ σφαιρίδιον τῆς παλαιᾶς ἐκλογῆς ἐψήφιζεν ἀπεριόριστον ἀριθμὸν συμβούλων. Ψῆφοι, λοιπόν, θεωροῦνται αἱ ἐγγραφαὶ ἑνὸς ἑκάστου ὑποψηφίου εἰς τὸ ψηφοδέλτιον. Ὅταν οἱ ὑποψήφιοι τοῦ συνδυασμοῦ συλλέξουν 50 χιλιάδας καὶ εἶναι 10 τὸν ἀριθμόν, 5.000 εἶναι ἡ δύναμις τοῦ ἐκλογικοῦ συνδυασμοῦ. Τὸ μέτρον αὐτό, κύριοι Βουλευταί, τὸ ἐκλογικὸν ἀνευρίσκεται διὰ τῆς διαιρέσεως τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν ἐγκύρων ψηφοδελτίων διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν ηὐξημένων κατὰ 1. Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας τὸ σύνολον τῶν παρατηρήσεων αὐτῶν διὰ νὰ κρίνητε τὴν τροπολογίαν, ἥτις ἐγένετο ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς. Τὸ ἐκλογικὸν μέτρον ἀνευρίσκεται, ὡς εἴπομεν, διὰ τῆς διαιρέσεως τῶν ὅλων ψηφοδελτίων, τῶν ἐγκύρων, διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν, τῇ προσθήκῃ μιᾶς μονάδος. Δηλαδή, ἐὰν τὸ σύνολον τῶν ψηφοδελτίων εἶναι 5.000, οἱ ἐκλεγόμενοι εἶναι 10, προστίθεται καὶ ὁ ἀριθμὸς 1 καὶ διαιρεῖται ὁ 5.000 διὰ τοῦ 11 καὶ τὸ προκῦπτον εἶναι τὸ πηλίκον, τὸ ὁποῖον δίδει τὸ ἐκλογικὸν μέτρον, μὲ τὸ ὁποῖον ὑπολογίζονται αἱ ἕδραι, αἵτινες δίδονται εἰς ἕκαστον συνδυασμόν, κατὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον γίνεται καὶ μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Τὰς περαιτέρω λεπτομερείας φρονῶ ὅτι εἶναι ἄσκοπον νὰ τὰς ἐξετάσωμεν, τὰς ἔχετε πρὸ ὑμῶν καὶ εἶναι λίαν εὐνόητοι. Καθορίζεται καὶ δευτέρα κατανομή, εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ μέτρον τὸ ἐκλογικὸν ἀφήνει ἕδρας τινὰς κενὰς καὶ κατὰ τὸ Νομοσχέδιον, αἱ ἕδραι αὐταὶ κατανέμονται εἰς τοὺς δύο συνδυασμούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν κατὰ σειρὰν τὴν μεγαλυτέραν ἐκλογικὴν δύναμιν. Ἤδη, κύριοι Βουλευταί, εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς ἀξίας τοῦ Νομοσχεδίου. Νομίζω ὅτι ἕνα παρόμοιον ἐκλογικὸν νομοσχέδιον θὰ κριθῇ κυρίως ἐκ τῶν σκοπῶν, εἰς τοὺς ὁποίους ἀποβλέπει, δεύτερον, ἐκ τῶν μέσων καὶ τοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον καθιερώνει διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῶν σκοπῶν καὶ ἐκ τοῦ ἐὰν τὰ μέσα τὰ ὁποῖα καθιερώνονται εἶναι μέσα δημοκρατικὰ καὶ φιλελεύθερα, σύμφωνα δηλαδὴ μὲ τὸ φιλελεύθερον δημοκρατικὸν πνεῦμα τοῦ Πολιτεύματός μας. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς σκοπούς, θέλω νὰ πιστεύω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι θὰ παραδεχθῆτε, ὅτι οἱ σκοποὶ ἑνὸς παρομοίου νομοσχεδίου πρέπει νὰ ἐξαπλοῦνται μέσα εἰς ἕνα ἐπίπεδον εὐρυτέρας φιλοδοξίας, δηλαδή, πρέπει νὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν πρόοδον καὶ εἰς τὴν προκοπὴν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Αὐτοὶ πρέπει κυρίως νὰ εἶναι οἱ σκοποὶ τοῦ Νομοσχεδίου. Καί, ἤδη, ἐρωτᾶται: Οἱ σκοποὶ αὐτοί, κύριοι, τῆς προόδου καὶ τῆς προκοπῆς τῆς αὐτοδιοικήσεως ἐπετυγχάνοντο διὰ τοῦ μέχρι σήμερον γνωστοῦ συστήματος τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς Δημάρχου ὑπὸ τοῦ Λαοῦ; Ἐὰν ἡ ἀπάντησις εἰς τὸ ἐρώτημα αὐτὸ εἶναι καταφατική, τότε νομίζω, ὅτι θὰ ἀπετέλει τυχοδιωκτισμόν, νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν ἐξεύρεσιν ἄλλου συστήματος, ἐφ’ ὅσον μὲ τὸ προϋπάρχον σύστημα εἴμεθα ἱκανοποιημένοι, ἐφ’ ὅσον δηλαδὴ οἱ σκοποὶ τῆς προόδου τῆς αὐτοδιοικήσεως ἐπετυγχάνοντο διὰ τοῦ παρόντος συστήματος. Τὸ σύστημα τὸ ἰσχῦον, κύριοι Βουλευταί, τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς ἐπηρεάζεται ἀπὸ δύο κυρίως παράγοντας, εἴτε μεμονωμένως δρῶντας, εἴτε ἀπὸ κοινοῦ. Οἱ δύο αὐτοὶ παράγοντες εἶναι, πρῶτον, τὸ Κόμμα καί, δεύτερον, ἡ δημοφιλία τῶν ὑποψηφίων. Φρονῶ ὅτι δὲν ὑπάρχουν περιπτώσεις δημαρχιακῶν ἐκλογῶν, τοὐλάχιστον γνωσταὶ εἰς ἐμέ, κατὰ τὰς ὁποίας θὰ ἠδύνατο κανεὶς νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι τὸ Κόμμα δὲν ἔπαιξε πρωτεύοντα ρόλον εἰς τὴν ἐκλογὴν ἢ τὸ πολιτικὸν Κόμμα ἢ τὸ προσωπικὸν Κόμμα, ὅτι τὸ Κόμμα δὲν ἐχρωμάτισε πάντοτε τὴν δημοτικὴν ἐκλογήν. Καὶ ἐρωτᾶται: Ἀπέβαινε πρὸς ὄφελος τῆς διοικήσεως ἢ πρὸς βλάβην αὐτῆς ὁ πολιτικὸς αὐτὸς χρωματισμός. Κύριοι, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε μίαν θεωρητικὴν παρατήρησιν. Ἐὰν δεχθῶμεν, ὅπως ὅλος ὁ κόσμος παραδέχεται, ὅτι ἡ ἀνάμιξις τῆς πολιτικῆς εἰς τὴν διοίκησιν ἀποβαίνει ἐπὶ βλάβῃ τῆς διοικήσεως, τότε κατὰ μείζονα λόγον πρέπει νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ἡ ἀνάμιξις τῆς πολιτικῆς εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν, ἡ ὁποία ἔχει καὶ οἰκονομικὴν διαχείρισιν, κατὰ μείζονα λόγον πρέπει νὰ ἀποβαίνῃ ἐπιβλαβεστέρα. Αὐτά, βέβαια, λέγει ἡ θεωρητικὴ ἀρχή, ἀλλὰ ἀνεξαρτήτως αὐτῆς τῆς θεωρητικῆς παρατηρήσεως, ἐκ τῶν καθ’ ἡμέραν παραδειγμάτων δὲν πειθόμεθα, ὅτι ἡ ἐπέμβασις τοῦ Κόμματος, ὁ ἐπηρεασμὸς ὁ πολιτικὸς τῆς ἐκλογῆς ἔχει δυσάρεστα ἀποτελέσματα διὰ τὴν διοίκησιν τῶν Δήμων; Εἶναι τόσον συνυφασμέναι αὐταὶ αἱ δύο ὑποχρεώσεις, κύριοι Βουλευταί, ὥστε, ὁσονδήποτε καὶ ἂν θέλῃ κανεὶς νὰ κάμῃ τὴν ἀφαίρεσιν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἐπιτύχῃ. Εἶναι φυσικὸν πρᾶγμα, τὸ Κόμμα τὸ ὁποῖον ἐπηρεάζει τὴν ἐκλογὴν καὶ τὸ ὁποῖον συντελεῖ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου, νὰ ἔχῃ μετὰ ταῦτα τοὺς ὀπαδούς του, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰς ἀπαιτήσεις των καὶ εἶναι φυσικὸν ὁ Δήμαρχος νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῶν ὀπαδῶν αὐτῶν καὶ εἰς τὰς ἀξιώσεις τοῦ Κόμματος, ἀπὸ τὸ ὁποῖον αὔριον θὰ ζητήσῃ ἐκ νέου τὴν ὑποστήριξιν, διότι τὸ Κόμμα τὸν ὑποδεικνύει, τὸ Κόμμα τὸν διατηρεῖ καὶ τὸ Κόμμα θὰ τὸν ὑποδείξῃ ἐκ νέου. Καὶ τοῦτο ἀπετέλεσε πεποίθησιν ὄχι μόνον τοῦ λαοῦ, ἀλλά, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι εἰς τὰς ἑκάστοτε δημοτικὰς ἐκλογὰς ὑπεστηρίχθη ἡ ἰδέα σθεναρῶς ἀπὸ τοὺς Ἀρχηγοὺς μάλιστα τῶν Κομμάτων, ἡ ἰδέα ὅτι θὰ ἔπρεπε αἱ δημοτικαὶ ἐκλογαὶ νὰ ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ τοῦ Κομματικοῦ χαρακτῆρος. Διάσημοι πολιτικοὶ ἄνδρες τῆς Ἑλλάδος ὑπεστήριξαν τὴν ἐκδοχὴν αὐτήν, ἀλλὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀγαθὴ αὐτὴ πρόθεσις τῶν πολιτικῶν Κομμάτων, περὶ μὴ ἐπεμβάσεως εἰς τὰς ἐκλογάς. Καὶ ἐὰν ὑποθέσωμεν ἀκόμη, ὅτι τὸ Κόμμα, ὡς εὐρύτερον πολιτικὸν Κόμμα, δὲν ἐπεμβαίνει κατ’ ἀρχὴν εἰς τὰς ἐκλογάς, οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Κόμματος μοιραίως ἀναμιγνύονται εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ οὕτω καταλήγει εἰς τὸ νὰ δοθῇ ὁ Κομματικὸς χρωματισμὸς εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν Δημάρχων μὲ τὰς τόσας θλιβερὰς συνεπείας. Καὶ θὰ ἐρωτηθῇ: Τὰ μέχρι σήμερον παραδείγματα μᾶς πείθουν ὅτι ἡ διοίκησις τῶν Δημάρχων ὑπῆρξε κακή; Ἡ πεποίθησίς μου, κύριοι Βουλευταί, εἶναι ὅτι κατ’ ἀρχὴν ὑπῆρξεν οὐχὶ ἁρμόζουσα. Ὑπάρχουν, βέβαια, καὶ ὡρισμέναι ἐξαιρέσεις, ἀλλὰ αἱ ἐξαιρέσεις αὐταὶ σημειοῦνται ὅταν γίνῃ συγκριτικὴ παρατήρησις, δηλαδὴ ἐὰν παραβάλωμεν τὸν Δήμαρχον τῆς αʹ πόλεως πρὸς τὸν Δήμαρχον τῆς βʹ πόλεως. Ἀπολύτως κρινόμενοι, ὅμως, οἱ Δήμαρχοι, δὲν σημαίνει ὅτι ἐσημείωσαν καὶ τὴν ἀρίστην διοίκησιν. Ἐὰν εἴπω, ὅτι εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ αʹ Δημάρχου διετέθη ἕνα ποσὸν χρημάτων, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ τὸ βεβαιώσω, ὅπως πιστεύω καὶ κανεὶς ἐξ ὑμῶν, ὅτι ἕνα μεγάλο ποσοστὸν τοῦ κεφαλαίου τούτου δὲν διετέθη καὶ διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν μελῶν τοῦ Κόμματος, διὰ διαφόρων χαριστικῶν ἐνεργειῶν. Παρετηρήθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν κατὰ τὴν συζήτησιν ἀπὸ ἀξιότιμον συνάδελφον τοῦτο, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἀκόμη καὶ ὅταν οἱ Δήμαρχοι εἶναι ἐκ τῶν ἀρίστων ἀνθρώπων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαλλαγοῦν τοῦ θεσμοῦ τῶν δῆθεν ὑποστηρικτῶν των, οἱ ὁποῖοι περιβάλλουν τὸ πρόσωπον τοῦ Δημάρχου καὶ ἀναμένουν ἀπὸ τὴν ὑποστήριξιν τοῦ Δημάρχου τὰς ὠφελείας των. Αὐτὸ εἶναι τὸ φαινόμενον τὸ συνήθως παρατηρούμενον. Εἶναι, λοιπόν, δυνατὸν ὡρισμένοι Δήμαρχοι νὰ ἀπέδωσαν περισσότερον τῶν ἄλλων, ἀλλὰ δὲν σημαίνει ὅτι ἐν τῷ συνόλῳ οἱ Δήμαρχοι αὐτοὶ ἀπεδείχθησαν ἀντάξιοι τοῦ προορισμοῦ των καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅπως θὰ ἀπεδεικνύοντο οἱ ἴδιοι ἴσως Δήμαρχοι ἂν ἦσαν ἀπηλλαγμένοι τοῦ Κομματικοῦ χρωματισμοῦ καὶ τῶν Κομματικῶν ὑποχρεώσεων.

§46Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τοῦτο δὲν θὰ ἐπιτευχθῇ οὔτε τώρα.

§47Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὸ συζητήσωμεν. Ὁ δεύτερος παράγων, κύριοι Βουλευταί, ὁ ὁποῖος ἔπαιξε ρόλον εἰς τὴν ἐκλογὴν αὐτὴν τοῦ Δημάρχου εἶναι ἡ δημοφιλία. Εἶναι αἱ προβαλλόμεναι προσωπικότητες, ὅπως λέγεται. Εἶναι ἡ προσωπικὴ προβολὴ τοῦ ὑποψηφίου. Βέβαια, κ. βουλευταί, διὰ τὰ μεγάλα κέντρα, ὅπως εἶναι αἱ Ἀθῆναι, ἡ Θεσσαλονίκη καὶ ὁ Πειραιεύς, ὑπάρχει περίπτωσις προβολῆς προσωπικοτήτων τὰς ὁποίας διακρίνουν πράγματι προσόντα διοικητικά, ἀρεταί, δηλαδὴ τοιαῦται, αἱ ὁποῖαι προσαρμόζονται πρὸς τὴν ἰδέαν τῆς καλλιτέρας ἐκτελέσεως τῶν διοικητικῶν καθηκόντων τῶν δημάρχων. Ἡ αʹ προσωπικότης τῶν Ἀθηνῶν π. χ. εἶναι ἄριστος ἄνθρωπος καὶ δραστήριος, ἄκαμπτος χαρακτήρ. Διὰ τὰς μεγάλας πόλεις ὑπάρχει αὐτὴ ἡ προσωπικὴ προβολή, διὰ τὰ μικρὰ ὅμως ἀστικὰ κέντρα, διὰ τὰ ὁποῖα κυρίως πρόκειται, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι τοιαύτη προσωπικὴ προβολὴ δὲν ὑπάρχει. Ὑπάρχει μία δημοφιλία, ἡ ὁποία ὀφείλεται, ὄχι εἰς τὰς ἀρετάς, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ κοσμοῦν τὸν Δήμαρχον, δηλ. τὴν δραστηριότητα, τὴν ἀκαμψίαν, τὴν εὐσυνειδησίαν, τὴν φειδωλότητα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαχείρισιν τοῦ κοινοῦ χρήματος, ἀλλὰ ἀφορᾷ ἄλλα κοινωνικὰ προσόντα, οὕτω εἶναι φιλεύσπλαχνοι, φιλότιμοι, καταδεκτικοί, ἔχουν δηλαδὴ προσόντα ἀκριβῶς ἀντίθετα ἐκείνων τὰ ὁποῖα χρειάζεται ὁ κατάλληλος Δήμαρχος καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ κοινωνικὴ προβολὴ διὰ τὰς μικρὰς πόλεις, ὄχι, ἐπαναλαμβάνω, τὰς μεγαλουπόλεις, συντελεῖ εἰς τὸ νὰ ἐμφανίζῃ ἐπὶ τῆς δημαρχιακῆς σκηνῆς τὸν μᾶλλον ἀκατάλληλον ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος παραδίδεται πλέον εἰς τὰ κοινωνικά του αἰσθήματα καὶ ὄχι εἰς τὴν ἀντίληψιν περὶ ὑποχρεώσεώς του ἀπέναντι τῶν διοικητικῶν ζητημάτων. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον πιστεύω ὅτι καὶ μόνον αὐτὸς ὁ δεύτερος παράγων τῆς δημοφιλίας ἂν ἐπέδρα, χωρὶς τὴν κομματικὴν ἐπιροοήν, δὲν θὰ μᾶς ἔδιδε τοὺς ἀρίστους Δημάρχους, ἐὰν μάλιστα ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ὅτι αὐτὴ ἡ δημοφιλία ἐν τέλει καταλήγει καὶ εἰς τὴν δημιουργίαν προσωπικοῦ κόμματος, διότι ἔχει συμφέρον ὁ Δήμαρχος τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς, νὰ δημιουργήσῃ καὶ τὸ κόμμα του, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμοποιήσῃ ὡς βάθρον διὰ τὴν ἐξόρμησίν του καὶ τοὺς μέλλοντας ἐκλογικούς του ἀγῶνας. Θὰ ἤθελα, πρὸς τούτοις, νὰ εἴπω καὶ τὸ ἑξῆς: Ἐὰν ὁ πολιτικὸς κομματισμὸς κατὰ τὸ παρελθὸν ἔπαιζε ἕνα τόσον ἐπιβλαβῆ, κατὰ τὴν γνώμην μου, ρόλον εἰς τὴν θέσιν τῶν Δημάρχων, εἰς ἐποχὴν δηλαδὴ κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ διαφοραὶ τῶν πολιτικῶν κομμάτων ἦσαν μᾶλλον προσωπικοῦ χαρακτῆρος καὶ ἡ διάκρισις τῶν κομμάτων ἐγένετο ἀπὸ τὰ πρόσωπα καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν ἰδεολογίαν, φαντασθῆτε τὴν σπουδαιότητα καὶ τὸν ρόλον ποὺ θὰ εἶχε νὰ παίξῃ σήμερον, ὅταν ὑπάρχουν κόμματα τῶν ὁποίων αἱ κοσμοθεωρίαι ἐξέρχονται πολὺ πέραν καὶ τῶν ἐθνικῶν ὁρίων. Φαντασθῆτε, δηλαδή, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μεταβληθοῦν οἱ Δῆμοι εἰς πρακτορεῖα προπαγάνδας μεγάλων ἐπιτυχῶν ἢ ἀτυχῶν καὶ ἀντεθνικῶν δι’ ἐμὲ κοσμοθεωριῶν. Οὕτω μεταβάλλεται ἄρδην ἡ ἀποστολὴ τοῦ Δήμου. Ἀντὶ νὰ δημιουργήσωμεν Δήμους διὰ τὴν μέριμναν τῶν συμφερόντων τῆς κοινωνίας θὰ δημιουργήσωμεν ἴσως–ἴσως, ποῦ καὶ ποῦ, καὶ Δήμους τῶν ὁποίων ἡ φροντὶς θὰ στρέφεται εἰς τὴν διάδοσιν τῶν κοσμοθεωριῶν αὐτῶν. Σκεφθῆτε, κ. συνάδελφοι, τὸν μέγιστον κίνδυνον τὸν ὁποῖον ἐνέχει αὐτὴ ἡ ἐκτροπή.

§48Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ἀποφεύγεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτό;

§49Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντιρρήσεις ἐπὶ τῶν σκέψεών μου δὲν δέχομαι τώρα. Ἐπιφυλαχθῆτε, εἰς τὸ τέλος. Εἶμαι διατεθειμένος εἰς ὅλα νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Παρεκάλεσα, ἤδη, τὴν Βουλήν, διὰ τὴν τακτικωτέραν διεξαγωγὴν τῆς συζητήσεως νὰ μοὶ ἀπευθύνῃ ἐρωτήσεις αἱ ὁποῖαι ἀποβλέπουν εἰς τὴν διευκρίνησιν ὡρισμένων σημείων. Ἀντιρρήσεις βασικὰς ἐπιφυλαχθῆτε εἰς τὸ τέλος νὰ διατυπώσητε.

§50Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Λέγετε ὅτι διὰ τῆς καταργήσεως τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς....

§51Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό, εἶπον ὅτι διὰ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ νὰ δημιουργήσωμεν Δήμους, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι πρακτορεῖα προπαγάνδας ἐπικινδύνων ἀντεθνικῶν κοσμοθεωριῶν.

§52Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Μήπως διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου μπαίνουν μέσα πυρῆνες ἐκείνων τοὺς ὁποίους θέλετε νὰ ἀποφύγητε;

§53Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὸ ἐξετάσωμεν. Αὐτὴ εἶναι, κ. βουλευταί, ἡ κριτικὴ τοῦ συστήματος τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων, ἡ ὁποία μὲ ἤγαγεν εἰς τὴν ἀντίληψιν ὅτι δὲν εἶναι ἡ καλλιτέρα. Ἐρωτᾶται, ἤδη, τὸ νομοσχέδιον ἐγγυᾶται τὴν ἀποφυγὴν τῶν ἐλαττωμάτων; Ἐδῶ εἶναι τὸ κρίσιμον σημεῖον. Καί, πρῶτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐξήτασα ἦτο ἡ πολιτικὴ ἐπιρροὴ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου. Θὰ παύσῃ ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἐπιρροή; Δὲν ἠξεύρω, κ. βουλευταί, ἐὰν θὰ παύσῃ κατὰ τὸ ὅλον, ἀλλὰ θὰ εἶναι τοιαύτη ἡ μείωσίς της, ὥστε θὰ εἶναι πλέον ἀνυπολόγιστος καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω ἀμέσως τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον πιστεύω ὅτι θὰ συμβῇ τοῦτο. Ὅπως εἴδατε κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἡ ἐκλογικὴ δύναμις τοῦ συνδυασμοῦ ἐξαρτᾶται ἐκ τῶν ἀτομικῶν ψήφων ποὺ λαμβάνει ἕκαστος τῶν ὑποψηφίων. Παρέχεται τὸ δικαίωμα, κύριοι βουλευταί, τῆς διαγραφῆς καὶ τῆς προσθήκης καὶ ἐπὶ πλέον τῆς χρησιμοποιήσεως λευκοῦ ψηφοδελτίου ἀκομματίστου. Τὸ συμφέρον λοιπὸν ἑκάστου συνδυασμοῦ ἔγκειται εἰς τὸ νὰ ἐπιλέγῃ πρόσωπα τοιαῦτα διὰ τὸν συνδυασμόν, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ τοῦ ἀνήκουν μόνον κομματικῶς, ἀλλὰ θὰ εἶναι εὐρυτέρας κοινωνικῆς ἐπιβολῆς, ὥστε τὸ μὲν νὰ μὴ διαγραφοῦν ἀπὸ τὸν συνδυασμόν, τὸ δὲ νὰ ἐπιτύχουν ἐγγραφὰς τόσον εἰς τὰ ψηφοδέλτια τῶν ἄλλων συνδυασμῶν ὅσον καὶ εἰς τὰ λευκὰ τοιαῦτα τὰ διδόμενα ὑπὸ τῶν ἀνεξαρτήτων. Ἰδοὺ λοιπὸν ὁ ἰσχυρὸς λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐπιβάλλεται εἰς τὸν συνδυασμὸν νὰ κάμῃ ἀρίστην ἐπιλογὴν μεταξὺ τῶν κοινωνικῶν ἀνθρώπων καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος τῆς μειώσεως τῆς κομματικῆς ἐπιβολῆς. Ποῖος τώρα ἐκ τῶν ὑποψηφίων τοῦ συνδυασμοῦ θὰ λάβῃ τοὺς περισσοτέρους ψήφους; Ἀσφαλῶς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐκτιμᾶται ἀπὸ τοὺς ἀντιπάλους του. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὴν ἐκλογήν των οἱ σύμβουλοι δὲν θὰ τὴν ὀφείλουν εἰς τὸ Κόμμα των ἀλλὰ θὰ τὴν ὀφείλουν εἰς τὴν προτίμησιν τὴν ὁποίαν θὰ ἔχουν ἀπὸ ψηφίσαντας ἕτερα κόμματα. Ἰδοὺ ὁ δεύτερος λόγος ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἐξουδετεροῦται ἡ κομματικὴ ἐπιβολή. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτοὶ οἱ λόγοι μόνον. Ὑπάρχει καὶ τρίτος λόγος. Ἔχομεν ἀναλογικὴν ἐκλογήν. Ἕκαστος συνδυασμὸς θὰ λαμβάνῃ ὡρισμένας ἕδρας, συνεπῶς ἐὰν δὲν πρόκειται περὶ μιᾶς μεγάλης προσωπικότητος, ἡ ὁποία νὰ συγκεντρώνῃ τὴν ἐκτίμησιν ἀνεξαρτήτως Κόμματος, ὅπερ δὲν συμβαίνει εἰς τὰς πλείστας πόλεις, τότε ἕκαστος συνδυασμὸς θὰ ἐπιτυγχάνῃ ἕνα ὡρισμένον ἀριθμὸν συμβούλων. Οὐδὲν ἐκ τῶν κομμάτων θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ δώσῃ τὸν Δήμαρχον μόνον του, κατὰ συνέπειαν ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ ἠμποροῦν νὰ ἐκλέξουν τὸν κομματικὸν ὑποψήφιον θὰ σκεφθοῦν κατὰ τίνα τρόπον θὰ εἶναι δυνατὸν ἕνα ἐκ τῶν συμβούλων, τὸν ἄριστον ὅλων νὰ τὸν ἐκλέξουν Δήμαρχον. Ποῦ θὰ ὀφείλῃ, λοιπόν, τὴν ἐκλογήν του ὁ Δήμαρχος; Ὄχι εἰς τὸ Κόμμα, ἀλλὰ εἰς τὴν σύμπτωσιν τῆς ἐκλογῆς τῶν διαφόρων ἐκλεκτῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν ἀκομμάτιστα. Καὶ τότε κατὰ φυσικὸν λόγον ὁ οὕτω ἐκλεγόμενος Δήμαρχος θὰ ἀπέβλεπεν ὄχι πῶς νὰ ἱκανοποιήσῃ τὸ κόμμα καὶ πῶς νὰ δημιουργήσῃ προσωπικὸν κόμμα, ἀλλὰ πῶς νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν ἠθικὴν ἀριστοκρατίαν ἑνὸς τόπου, ὥστε καὶ μελλοντικῶς νὰ ἔχῃ ἐπιβληθῆ τὸ ὄνομά του διὰ νὰ ἀναδειχθῇ διὰ δευτέραν φορὰν Δήμαρχος ὑπὸ τῶν ἐκλεκτῶν τοῦ λαοῦ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον σκεπτόμενος καταλήγω εἰς τὸ θετικὸν συμπέρασμα, ὅτι θὰ λείψῃ καὶ ὁ κομματικὸς ἐπηρεασμὸς καὶ ὁ προσωπικὸς φατριασμός. Λέγω, λοιπόν, ὅτι οἱ ἐκλεγόμενοι αὐτοὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἡ ἠθικὴ ἀφρόκρεμα τῆς κοινωνίας, ὡς ἐκ τοῦ τρόπου τῆς ἐκλογῆς των συνερχόμενοι εἰς μίαν αἴθουσαν διὰ νὰ ἐκλέξουν τὸν Δήμαρχον, πιστεύετε σεῖς, κύριοι, ὅτι θὰ ἐκλέξουν τὸν χειρότερον; Δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτό.

§54Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι θὰ παζαρεύσουν τὸν Δήμαρχον;

§55Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Τί παζάρευμα νὰ γίνῃ; Ὁ Δήμαρχος, ἐκλεγόμενος ἅπαξ, εἶναι Δήμαρχος ἐπὶ μίαν τετραετίαν. Τί εἴδους παζάρευμα νὰ κάμουν;

§56Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Τί θὰ δώσῃ εἰς τὸν σύμβουλον;

§57Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ, ἀγαπητὲ κ. συνάδελφε, ἀδικεῖτε πολὺ τὴν κοινωνίαν τὴν Ἑλληνικήν, ἐκείνην ποὺ ὀνομάζομεν διακεκριμένην κοινωνίαν, ἐκείνην ποὺ ὀνομάζομεν ἠθικὴν ἀριστοκρατίαν. Σεῖς εἶσθε δικηγόρος, κ. συνάδελφε, καὶ ἀσκήσατε τὸ ἐπάγγελμα ἐπιτυχῶς εἰς τὴν ἐπαρχίαν μας. Ἔχετε, ἑπομένως, ὑπ’ ὄψει τὸν θεσμὸν τῶν ἐνόρκων. Εἰσέρχονται οὐχὶ οἱ ἐκλεγόμενοι ἀπὸ τὴν κοινωνίαν ἀλλὰ κατὰ τρόπον τυχαῖον, δηλαδὴ κληρούμενοι ἀπὸ τὰς ἐπαγγελματικὰς τάξεις, καὶ δικάζουν δίκας, κ. συνάδελφε, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται εἰς συμφέροντα παμμέγιστα. Καὶ καταβάλλονται προσπάθειαι καὶ δωροδοκίας καὶ ἄλλων πιέσεων, ἐγὼ δὲ τοὐλάχιστον εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ὅτι κατὰ τὴν μακρὰν δικηγορικήν μου θητείαν δὲν ἐσημείωσα οὔτε μίαν περίπτωσιν ποὺ νὰ ἐκάμφθη ἐξ ὑπόπτου λόγου ἡ ψυχὴ τῶν ἐνόρκων προκειμένου νὰ ἀποδώσουν τὸ δίκαιον.

§58Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ὁρκωτοῦ συστήματος καὶ αὐτῶν ποὺ μᾶς λέγετε.

§59Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἓν οὐσιαστικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν αὐτοδιοίκησιν τῆς Ἑλλάδος. Θὰ λάβετε, ἑπομένως, τὸν λόγον, κ. συνάδελφε. Διατί ἐξαντλεῖτε τὰ ἐπιχειρήματά σας ἀπὸ τώρα καὶ δὲν τὰ ἀφήνετε νὰ τὰ χρησιμοποιήσητε κατόπιν ἐν καιρῷ, διὰ νὰ κάμητε καὶ περισσοτέραν ἐντύπωσιν. Ἐγὼ σᾶς εἶπα νὰ ζητήσητε μόνον διευκρινήσεις, ἐὰν θέλετε. Καὶ τώρα, κ. βουλευταί, ἂς ἔλθωμεν εἰς τὰς διατυπωθείσας ἀντιρρήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἠκούσθησαν πολλαὶ ἀντιρρήσεις. Θὰ σᾶς ἀναπτύξω μίαν ἑκάστην. Ἡ πρώτη ἀντίρρησις εἶναι, ὅτι ἀπιστοῦμεν πρὸς μίαν παράδοσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ ἐκλέγῃ ἀπ’ εὐθείας τὸν Δήμαρχόν του! Τὸ παράδοξον δὲ εἶναι, κ. βουλευταί, ἐὰν κρίνω ἀπὸ τὰς συζητήσεις τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι τὴν ὑπεράσπισιν αὐτῆς τῆς παραδόσεως τὴν ἀνέλαβεν ἡ πτέρυξ ἐκείνη, ἡ ὁποία ἰδεολογικῶς ἀνήκει εἰς τὴν κοσμοθεωρίαν τῆς ἐξελίξεως. Εἶναι παράδοξον τὸ πρᾶγμα, ἀλλ’ ἐξηγεῖ κατὰ τίνα τρόπον ἡ παράταξις ἐκείνη κατορθώνει τὴν θεωρίαν νὰ συμβιβάζῃ ἑκάστοτε καὶ μὲ τὸ πολιτικὸν συμφέρον, ὥστε, ὅπου τοῦτο ἐπιβάλλει νὰ ἐμφανίζεται ἐξελικτική, παρουσιάζεται ἐξελικτικὴ καὶ ὅπου τοῦτο ἐπιβάλλει τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς παραδόσεως μένουν πιστοὶ εἰς αὐτὰς — ἀδιάφορον ἐὰν περιεφρόνησαν μέχρι τοῦδε τόσας παραδόσεις καί, μάλιστα, πολυτίμους καὶ ἱερὰς διὰ τὴν Ἑλλάδα. Λοιπόν, ὑπεραμύνεται τῆς παραδόσεως. Καὶ ἀπαντῶ: Ἡ παράδοσις ποία εἶναι; Ἡ παράδοσις εἶναι ὁ τρόπος τῆς ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου ἢ εἶναι ἡ ὕπαρξις ἑνὸς Δημάρχου; Φρονῶ περισσότερον ὅτι εἶναι ἡ ὕπαρξις ἑνὸς Δημάρχου καὶ ὄχι ὁ τρόπος τῆς ἐκλογῆς του.

§60Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Καὶ τὸ ἓν καὶ τὸ ἄλλο.

§61Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ἔχομεν καὶ τὴν ἀντίθετον παράδοσιν. Εἰς τὰς ἐκλογὰς τῶν ἐπαγγελματικῶν σωματείων, τῶν συνεταιρισμῶν οἱ Πρόεδροι αὐτῶν, ὅπως καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸν πρῶτον βαθμὸν τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἐκλέγονται δι’ ἐμμέσου ψηφοφορίας, διὰ τῶν συμβούλων. Οἱ Πρόεδροι τῶν Ἐπιμελητηρίων ἐκλέγονται δι’ ἐμμέσου ἐκλογῆς. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐκλέγεται δι’ ἐμμέσου ἐκλογῆς. Ἡ Κυβέρνησις ἐπίσης. Δὲν εἶναι παράδοσις, λοιπόν, ὁ τρόπος αὐτός; Ἢ μήπως δὲν εἶναι δημοκρατικός; Δὲν ἔχει λαϊκὸν κῦρος ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐκλέγεται ἐμμέσως ὑπὸ τοῦ λαοῦ διὰ μέσου τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας; Ἡ δευτέρα ἀντίρρησις εἶναι ὅτι ὁ Δήμαρχος, ἐκλεγόμενος κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, στερεῖται τοῦ κύρους, τὸ ὁποῖον τοῦ προσδίδει ἡ ἄμεσος ἐκλογή. Ὑποστηρίζεται ὅτι ἔχει κῦρος ὅταν προέρχεται κατ’ εὐθεῖαν ἀπὸ τὸν λαὸν καὶ ἐνσαρκώνει τὴν λαϊκὴν δύναμιν, ἐνῷ ὁ ἐκλεκτὸς τῶν ἐκλεκτῶν τοῦ λαοῦ στερεῖται τοῦ κύρους. Νομίζω, κύριοι, ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀβάσιμος ἡ σκέψις αὐτή. Ἐγὼ ἔχω τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ὁ ἐκλεκτὸς τῶν ἐκλεκτῶν ἔχει κῦρος. Ἀλλὰ τὸ κῦρος ἑνὸς ἄρχοντος δὲν κρίνεται ἀπὸ τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς του. Τὸ κῦρος τοῦ ἄρχοντος κρίνεται, κ. βουλευταί, ἀπὸ τὰ δικαιώματα, τὰ νόμιμα, τὰ ὁποῖα τοῦ παρέχονται. Ὅσον εὐρύτερα δικαιώματα παράσχομεν εἰς τὸν Δήμαρχον ἐπὶ τοσοῦτον ἐκεῖνος θὰ ἔχῃ ἐξησφαλισμένον μεγαλύτερον κῦρος. Ἐξ ἄλλου, κ. βουλευταί, τὸ κῦρος κρίνεται ἀπὸ τὸ ἠθικὸν τῆς προσωπικότητος, τὸ ὁποῖον προϋπάρχει τῆς ἐκλογῆς ἐν τῇ συνειδήσει τῆς κοινωνίας. Αὐτὰ εἶναι τὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων δημιουργεῖ τὸ κῦρος του ἕνας δήμαρχος. Πόσον σόλοικον θὰ ἦτο νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς στερεῖται κύρους, διότι δὲν ἐκλέγεται κατ’ εὐθεῖαν ἀπὸ τὸν λαόν, ἀλλ’ ἀπὸ τοὺς ἐκλεκτοὺς τοῦ λαοῦ! Καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἐπίσης, διότι δὲν ἐκλέγεται κατ’ εὐθεῖαν ἀπὸ τὸν λαόν, ἀλλ’ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν;

§62Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὑπεστηρίχθη καὶ αὐτὸ κάποτε.

§63Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει ὑποστηριχθῆ διότι ἴσως δὲν εἶναι ἐπιτυχέστερος ὁ τρόπος, ὄχι ὅτι στερεῖται κύρους ἡ Κυβέρνησις. Δὲν νομίζω, λοιπόν, ὅτι εἶναι βάσιμος αὐτὸς ὁ ἰσχυρισμός. Ἐλέχθη ἀκόμη ἀπὸ ἀξιότιμον καὶ εὐφυέστατον συνάδελφον, ὅτι ὁ Δήμαρχος ἠμπορεῖ νὰ ἀντιτάξῃ ἐνδεχομένως κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τὸ πλῆθος τῶν ὀπαδῶν του καὶ νὰ εἴπῃ: «Ἐγὼ ἐκπροσωπῶ τόσας ψήφους» καί, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νὰ ἐκβιάσῃ τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν μοῦ φαίνεται, κ. βουλευταί, ὅτι ἀποβλέπομεν εἰς τὴν δημιουργίαν Δημάρχων ἱκανῶν νὰ κάμουν ἐμφύλιον πόλεμον! Ἑτέρα ἀντίρρησις, κ. συνάδελφοι, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ μεγάλην ἀπήχησιν καὶ εἰς τὰ ἑδώλια αὐτά, ἀλλὰ καὶ ἔξω, εἰς τὴν εὐρυτέραν κοινωνίαν, εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὅτι θὰ ὑπάρχῃ ἔλλειψις ὁμονοίας καὶ συνεργασίας Δημάρχου καὶ δημοτικῶν συμβούλων. Διότι ἔτσι ἐκ πρώτης ὄψεως ἐμφανίζεται τὸ πρᾶγμα, ἐφόσον τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον θὰ ἀποτελῆται ἐκ μελῶν δύο, τριῶν καὶ τεσσάρων συνδυασμῶν ἀντιτιθεμένων μεταξύ των. Ἐλλείψει ὁμοφωνίας ὁ Δήμαρχος θὰ ἀναφέρεται εἰς τὴν πλειοψηφίαν. Μὴ ὑπαρχούσης ἀπολύτου πλειοψηφίας θὰ ἀναφέρεται εἰς τὴν μειοψηφίαν, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ ἐκπροσωπῇ τὴν θέλησιν τῶν περισσοτέρων συμβούλων. Δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀγαστὴ συνεργασία μεταξὺ Δημάρχου καὶ Συμβούλων. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἄν συμβαίνει φαντάζεσθε ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ θὰ ἐπιδιώκουν νὰ παρεμβάλλουν προσκόμματα εἰς τὸ ἔργον τοῦ Δημάρχου; Μήπως πρόκειται περὶ Βουλῆς ὅπου ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀγωνίζεται νὰ ἀνατρέψῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν; Δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ ἀντιπολίτευσις τοῦ Δημάρχου, πρὸς βλάβην τῶν δημοτικῶν πραγμάτων. Συνεπῶς τὸ πρόσωπον τοῦ Δημάρχου δὲν πρόκειται νὰ παίξῃ τόσον σπουδαῖον ρόλον. Ἀλλὰ τί θὰ γίνῃ μὲ τὸν Δήμαρχον, ὁ ὁποῖος ἐνδέχεται νὰ μὴ εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς πλειοψηφίας τῶν συμβούλων; Θὰ γίνῃ τότε —καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος —κάτι καλύτερον ἐκείνου τὸ ὁποῖον σήμερον συμβαίνει. Σήμερον ὁ Δήμαρχος ἔχει τοὺς φίλους του συμβούλους μὲ τοὺς ὁποίους ἀποφασίζει. Ἐνῷ μὲ τὸ σχῆμα αὐτὸ θὰ ὑπάρχῃ μία συναίσθησις τῶν καθηκόντων των καὶ διότι δὲν θὰ τοὺς συνδέουν κομματικοὶ δεσμοὶ μὲ τὸν Δήμαρχον, θὰ ἀσκοῦν τίμιον ἔλεγχον ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν δημοτικῶν πραγμάτων. Συνεπῶς καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἐπωφελές. Ὡς ἕνα τέταρτον μειονέκτημα ἀναφέρεται τὸ ὅτι ἀντιστρατεύεται πρὸς τὴν κοινωνικὴν προβολήν. Τὸ νομοσχέδιον δὲν παρεμποδίζει τοῦτο, διότι ἡ μεγάλη κοινωνικὴ προσωπικότης θὰ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν νὰ συγκεντρώσῃ εἰς τὸν συνδυασμόν της τὰ μᾶλλον ἐπίλεκτα κοινωνικὰ μέλη καὶ ὑποψηφίους νὰ ἐπιτύχῃ οὕτω τὴν πλειοψηφίαν τῶν συμβούλων, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐπιβληθῇ ἡ προσωπικότης ὡς Δήμαρχος. Ἠκούσθη καὶ τὸ τελευταῖον ἐπιχείρημα κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι τοῦτο παρουσιάζει μίαν περιπλοκήν. Ἀλλὰ ποῦ ἡ περιπλοκή; Ποῦ ἠμπορεῖ νὰ παρουσιασθῇ ἡ περιπλοκή, μήπως εἰς τὴν διαλογὴν τῶν ψηφοδελτίων; Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τοῦ κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου ἔχω καὶ ἐγὼ μίαν βασικὴν ἀντίρρησιν. Διακρίνω εἰς τοῦτο ἕνα μεγάλο μειονέκτημα καὶ ἐφιστῶ ἐπ’ αὐτοῦ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τὴν ἐκτίμησιν τῆς ἐκλογικῆς δυνάμεως. Ὁ ἐκλογεὺς ἀποφαίνεται διττῶς. Τὸ μὲν ἐκλέγει ἕνα ψηφοδέλτιον, διότι ἡ συγκέντρωσις τῶν ψηφοδελτίων ὡς συνδυασμὸς εἶναι.......

§64Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἄρα ὑπάρχει τὸ Κόμμα.

§65Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἐπηρεασμὸς τοῦ Κόμματος δὲν εἶναι ἀποφασιστικὸς ὅπως εἰς τὴν ἄμεσον ἐκλογὴν τοῦ Δημάρχου. Ἡ ἔνταξις ὑποψηφίων εἰς συνδυασμοὺς εἶναι ὑποχρεωτική. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ εἶναι ὑποχρεωτικόν, εἶναι νὰ εἶναι πλήρης ὁ συνδυασμός. Ἀλλὰ τὸ ἐκλογικὸν συμφέρον τῶν ὑποψηφίων καὶ τῶν συνδυασμῶν ἀποκλείει τὸν χωλὸν συνδυασμὸν καὶ τὸν ἀποκλείει διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Διότι ἡ ἐκλογικὴ δύναμις κατὰ τὸ νομοσχέδιον εὑρίσκεται διαιρουμένου τοῦ ἀθροίσματος τοῦ συνόλου τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψήφων ὅλων τῶν ὑποψηφίων διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἑδρῶν. Συνεπῶς τὸ ἐκλογικὸν συμφέρον ἐπιβάλλει τὴν πληρεστέραν σύνθεσιν τοῦ συνδυασμοῦ καὶ ἀποκλείει τὰς μεμονωμένας ὑποψηφιότητας.

§66Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Αὐτὰ κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργοῦ.

§67Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Ἀπαγορεύεται εἰς τὸ ἄτομον νὰ πολιτευθῇ. Πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ μπῇ εἰς συνδυασμόν.

§68Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τὸ σύστημα τέτοιο ποὺ ἐπιβάλλει τὴν ἔνταξιν τῶν ὑποψηφίων εἰς συνδυασμόν.

§69Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ψηφοδέλτιον τοῦ συνδυασμοῦ πρέπει νὰ ἔχῃ ὡρισμένους ἀριθμοὺς ὑποψηφίων;

§70Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§71Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄρα ἠμποροῦν νὰ ὑπάρχουν ἀνεξάρτητοι συνδυασμοί.

§72Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ μεμονωμένος ὑποψήφιος, μεμονωμένος ἢ μᾶλλον ἀνεξάρτητος συνδυασμὸς ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ.

§73Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Δὲν ὑπάρχει περίπτωσις εἰς καμμίαν πόλιν νὰ βγῇ ἕνας ἀνεξάρτητος σύμβουλος;

§74Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει δυνατότης ἐὰν συγκεντρώσῃ ἀνάλογον ἀριθμὸν ἀτομικῶν ψήφων ἢ ἀνάλογον ἀριθμὸν ψηφοδελτίων μὲ μόνον τὸ ὄνομά του.

§75Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Καὶ ὅμως μὲ τὴν ἀναλογικὴν ἐὰν πάρῃ καὶ τὴν βάσιν βγαίνει βουλευτής.

§76Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν ἰδικήν μου ἀντίρρησιν περὶ ἧς ὡμίλησα. Ὁ ψηφοφόρος τὸ μὲν ἐκλέγει τὸ ψηφοδέλτιον συνδυασμοῦ, τὸ δὲ τὸ πρόσωπον. Ἀλλὰ ὅταν λέγωμεν συνδυασμὸν τί ἐννοοῦμεν; Ἐννοοῦμεν ἕνα ἑνιαῖον πρόγραμμα, μίαν ἑνότητα κατευθύνσεως. Ὁ ψηφοφόρος ψηφίζει πρῶτον τὸν συνδυασμὸν καὶ κατόπιν κάμνει καὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον παρορᾶται ἡ σπουδαιοτέρα ἐκλογὴ τοῦ ψηφοφόρου, δηλαδὴ ἡ προτίμησις τοῦ ψηφοδελτίου συνδυασμοῦ. Τὸ νομοσχέδιον δηλαδὴ δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψει τὴν προτίμησιν τοῦ ἐκλογέως διὰ τὸν συνδυασμόν, παρὰ ἀποβλέπει μόνον εἰς τὰς ἀτομικὰς ψήφους ἃς λαμβάνουν οἱ ὑποψήφιοι. Αὐτὸ μοῦ φαίνεται δὲν εἶναι καθόλου δημοκρατικόν, οὔτε ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς ψήφου. Δὲν πρόκειται δὲ περὶ θεωρητικῆς ἁπλῶς ἀταξίας, ἀλλὰ περὶ ἀνωμαλίας ἡ ὁποία ἐπιδρᾷ ἐπιβλαβέστατα ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων, ἅτινα δύνανται νὰ ἀποβοῦν ἐντελῶς διάφορα τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Καὶ διὰ νὰ ὁμιλήσωμεν ἀπροκαλύπτως, ὑποθέσατε, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἰς ἕνα Δῆμον 3 χιλ. ἐκλογέων αἱ 2 χιλιάδες ἀνήκουν εἰς τὴν ἀστικὴν παράταξιν καὶ οἱ ὑπόλοιποι 1.000 ἀνήκουν εἰς τὴν σοσιαλιστικὴν παράταξιν. Οἱ 2.000 τῆς ἀστικῆς παρατάξεως διαιροῦνται εἰς δύο συνδυασμούς. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑποψηφίων εἶναι 10. Οἱ 2.000 αὐτοὶ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίσουν ἀπὸ 10 ἕκαστος ἐκλογεύς, δηλαδὴ ἀριθμὸς ψήφων 20.000. Οἱ χίλιοι σοσιαλισταὶ ἀπὸ 10 ἕκαστος ἐκλογεὺς δίδουν 10.000 ψήφους. Ἀλλ’ ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι οἱ ἐκλογεῖς τοῦ ἄλφα συνδυασμοῦ διαγράψουν τοὺς 5 καὶ δὲν τοὺς ἀναπληρώσουν μὲ 5 τοῦ ἄλλου συνδυασμοῦ, διότι π. χ. εἶναι ἐχθρικῶς διατεθειμένοι πρὸς αὐτοὺς καὶ συμβῇ τὸ ἴδιον καὶ μὲ τοὺς ἐκλογεῖς τοῦ ἄλλου συνδυασμοῦ, θὰ καταλήξωμεν οἱ 2.000 νὰ μὴ ψηφίσουν 10 ἕκαστος ἐκλογεύς, ἀλλὰ 5 καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ ἔχωμεν μόνον 10.000 ψήφους εἰς τὸ σύνολον. Ἀλλὰ 10.000 θὰ πάρουν καὶ οἱ σοσιαλισταί. Καταλήγομεν, δηλαδή, εἰς μίαν νόθευσιν τοῦ ἀποτελέσματος. Θὰ πάρουν ἴσους συμβούλους ἡ ἀστικὴ παράταξις μὲ τοὺς 2.000 ἐκλογεῖς, ἀδιαφιλονεικήτους ὁμόφρονας ἐκλογεῖς καὶ ἡ σοσιαλιστικὴ παράταξις μὲ τοὺς 1.000 ἐκλογεῖς. Εἶναι, λοιπόν, ἕνα μειονέκτημα τοῦτο, τοῦ ὁποίου ἡ ἔκτασις εἶναι ἀπροσδιόριστος, διότι ἠμπορεῖ νὰ ὁδηγήσῃ καὶ εἰς χειρότερα ἀποτελέσματα. Ἠμπορεῖ τὴν μειοψηφίαν τοῦ 26% π. χ. νὰ τὴν κάμῃ πλειοψηφίαν. Θὰ μοῦ εἰπῆτε: Εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ συμβῇ αὐτό; Δὲν ἀποκλείεται ὅμως νὰ συμβῇ καὶ πάντως εἶναι ἐπὶ ζημίᾳ τῆς δημοκρατικῆς ἰδέας, ἐπὶ ζημίᾳ τῆς ἐκφράσεως τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ.

§77Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν ἐπιτρέπεται ἡ διαγραφή, ἀλλ’ ἡ ἀντικατάστασις. Τὸ ἄρθρον 5 λέγει τὰ ἑξῆς: «.... .... (Ἀναγινώσκει) ....».

§78Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν τὸ λέγῃ τὸ νομοσχέδιον ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ συμπλήρωσις. Μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν διορθώνεται. Ἢ πρέπει νὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν ἀναλογικὴν ἄνευ διαγραφῶν καὶ θὰ κρίνεται ἀπὸ τὰ ψηφοδέλτια πλέον ἡ ἐκλογικὴ δύναμις, ὁπότε ἀντιστρατευόμεθα εἰς τὸ αἴσθημα τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος θέλει ἐπιλογὴν προσώπων, ἢ πρέπει νὰ διορθώσωμεν ἄλλως τὸν Νόμον. Ὑπέδειξα, κύριοι Βουλευταί, μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο ἀποδεκτὴ καὶ ἡ ὁποία καὶ θεωρητικῶς εἶναι ὀρθὴ καὶ οὔτε περιπλοκὴν παρουσιάζει καμμίαν, ἀλλὰ συγχρόνως ἀνταποκρίνεται καὶ εἰς τὸ δημοκρατικὸν πνεῦμα καὶ εἰς τὸ πνεῦμα τῆς ἰσοπολιτείας καὶ μᾶς ἀπαλλάσσει καὶ ἀπὸ τὸν σπουδαιότατον κίνδυνον, τὸν ὁποῖον ἀνέφερα. Τί προτείνω; Νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ ψηφοδέλτια τῶν συνδυασμῶν καὶ αἱ ἀτομικαὶ ψῆφοι καὶ τὰ δύο μαζὶ νὰ δημιουργοῦν τὴν ἐκλογικὴν δύναμιν.

§79Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Γεννᾶται ἡ ἑξῆς ἀπορία: Παρουσιάζονται πρὸ τῶν ἐκλογέων 9–10 πρόσωπα ἀποτελοῦντα τὸν συνδυασμὸν καὶ ἀναπτύσσουν ἕνα πρόγραμμα. Ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ ἐκλογεὺς νὰ προκρίνῃ τὸ πρόγραμμα καὶ νὰ διαγράψῃ ἐκ τῶν 10 τοὺς 9;

§80Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ εἰς τὴν πρᾶξιν. Ἐὰν αὐτὸ συμβῇ, ὁ ψηφοφόρος θὰ ὑποστῇ τὰς συνεπείας τῆς μωρίας του, διότι ἡ ψῆφος τῶν ἄλλων θὰ χαθῇ.

§81Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁ ἐκλογεὺς ψηφίζει οὐσιαστικῶς δύο συνδυασμούς.

§82Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ ψηφίσῃ δύο συνδυασμούς. Ἡ ἔννοια τῆς ψήφου εἶναι διπλῆ. Ἀφ’ ἑνὸς εἶναι ὁ συνδυασμὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὰ πρόσωπα. Εἰς τὴν πρώτην περίπτωσιν ψηφίζει συνδυασμὸν καὶ εἰς τὴν ἄλλην τὰ πρόσωπα. Ὁ ψηφοφόρος, ὑποθέσωμεν, ὅταν ἐψήφισε τὸν συνδυασμὸν αʹ μὲ 12 ψήφους, ὅσοι εἶναι οἱ ὑποψήφιοι τοῦ συνδυασμοῦ, ξεύρετε πόσας ψήφους δίδει; 12+12 = 24. Αἱ 12 ἀντιστοιχοῦν εἰς τὸν συνδυασμόν, δηλαδὴ τὸ ψηφοδέλτιον, καὶ αἱ ἄλλαι 12 ἀντιστοιχοῦν εἰς τοὺς ὑποψηφίους. Εἰς τὸ σύνολον δίδει 24.

§83Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Φαντάζεσθε ὅτι εἰς τὰς ἐκλογὰς δημοτικῶν ἢ κοινοτικῶν Ἀρχῶν θὰ ὑπάρξουν προγράμματα; Θὰ ὑπάρξῃ συνδυασμὸς Κομμάτων.

§84Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μοῦ κάνει ἐντύπωσιν, ὅτι θέλετε νὰ προκαλῆτε ἀντιρρήσεις ἐκεῖ ποὺ δὲν ἔχετε καμμίαν βάσιν. Ἐγὼ λέγω, ὅτι θὰ ἑνωθοῦν 5–10 ἄνθρωποι, τοὺς ὁποίους ἑνώνει κάποια κοινὴ σκέψις, κάποιο κοινὸ πνεῦμα, κάποια κοινὴ κατεύθυνσις καὶ κάποια κοινὴ αἰσθηματολογία. Ὑπὲρ τῆς ἑνώσεως αὐτῆς ἐκφράζεται ὁ ἐκλογεὺς διὰ τοῦ ψηφοδελτίου.

§85ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐὰν σβύσῃ τοὺς 9 καὶ ἀφήσῃ τὸν ἕνα;

§86Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ψηφοδέλτιον θὰ ἀνήκῃ εἰς τὸ σῶμα. Αὐτὴ ἡ περίπτωσις εἰς τὴν πραγματικότητα δὲν θὰ ὑπάρξῃ. Ἐὰν εὑρεθοῦν τοιοῦτοι ἄνθρωποι, θὰ εἶναι οἱ παράδοξοι καὶ τὸ ποσοστὸν των ἑπομένως θὰ εἶναι ἐλάχιστον. Μὲ τοῦτο ὅμως δὲν ἀντικρούεται τὸ τεράστιον, τὸ βασικὸν ἐπιχείρημα, ποὺ εἶπον προηγουμένως, ὅτι ἐὰν κάμωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγει τὸ Νομοσχέδιον εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ παραδεχθῶμεν καὶ τὴν μειοψηφίαν. Ἐγὼ εὑρῆκα ἕνα τρόπον διορθώσεως.

§87Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμιλεῖτε πρῶτον περὶ ἀριθμῶν τῶν ψηφοδελτίων, κατόπιν ὁμιλεῖτε περὶ τῶν ψήφων ποὺ λαμβάνει ἕκαστος ὑποψήφιος, ἀλλὰ κατόπιν ταὐτίζετε μόνον τὰς ψήφους ποὺ λαμβάνουν οἱ ὑποψήφιοι. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, πρέπει νὰ εἴπητε, ὅτι τὸ ψηφοδέλτιον ἰσχύει δι’ ὅλους.

§88Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ πρόκειται νὰ εὕρωμεν τὴν ἐκλογικὴν δύναμιν τῶν συνδυασμῶν.

§89Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί, ἀλλὰ μετὰ τὸ πηλίκον δὲν τὸ εὑρίσκετε βάσει τῆς ἐκλογικῆς δυνάμεως τῶν συνδυασμῶν.

§90Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τῆς ἐκλογικῆς δυνάμεως ὅλων τῶν συνδυασμῶν. Δὲν τὸ εὑρίσκω ἐγὼ τὸ ἐκλογικὸν μέτρον ὅπως τὸ εὑρίσκει τὸ Νομοσχέδιον, εἶναι τὸ ἄθροισμα τῶν ἐκλογικῶν δυνάμεων ὅλων τῶν συνδυασμῶν. Εἶναι ὁλόκληρον σύστημα καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι ἔχει λογικὴν συνέπειαν. Δευτέραν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔκρινεν ἀξίαν ἀποδοχῆς ἡ Ἐπιτροπή, εἶναι ἐκείνη, κατὰ τὴν ὁποίαν παρέχεται ἡ εὐχέρεια εἰς τὸν ἐκλογέα νὰ ψηφίσῃ τὸ ⅓ πλέον τῶν ἐκλεγομένων. Δηλαδή, εἰς τὸν Δῆμον Ἀθηναίων εὑρίσκονται 30, ἔχει τὴν εὐχέρειαν νὰ ψηφίσῃ 40. Κατ’ οὐδένα μεταβάλλει τὰ πράγματα αὐτὴ ἡ προσθήκη, ἀλλὰ ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἐπιτυγχάνεται ὁ σκοπός, τὸν ὁποῖον προηγουμένως εἶπον, ὅτι οἱ σύμβουλοι αὐτοὶ εἶναι περισσότερον ἀποτέλεσμα τῆς ἐκτιμήσεως τῆς κοινῆς γνώμης καὶ ὄχι τοῦ Κόμματος, δηλαδή, ἀφοῦ ὁ ἐκλογεὺς ψηφίσῃ τὰ πρόσωπα τοῦ Κόμματός του, ἐὰν ὑπάρχουν καὶ μερικαὶ διακεκριμέναι προσωπικότητες ἐκτὸς τοῦ συνδυασμοῦ, δύναται νὰ τὰς προσθέσῃ.

§91Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Θὰ ψηφίσῃ ἄλλους δέκα τοῦ Κόμματός του.

§92Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ συνδυασμὸς αʹ ἔχει 30 ὑποψηφίους, ὁ ὀπαδὸς τοῦ συνδυασμοῦ αʹ ψηφίζει τοὺς 30 ὑποψηφίους, ἔχει ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ ψηφίσῃ ἄλλους 10 καὶ αὐτοὺς τοὺς ἄλλους 10 θὰ τοὺς ἀναζητήσῃ πέραν τοῦ ψηφοδελτίου.

§93Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Θὰ ἔχῃ δύο ψηφοδέλτια ἀπὸ 30 καὶ 30.

§94Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ χωρίσῃ τὰ ψηφοδέλτια. Αὐτὸ δὲν τὸν συμφέρει. Πρῶτος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Ἐπιτροπὴ ἐδέχθη τὴν τροπολογίαν αὐτήν, εἶναι νὰ παρασχεθῇ μεγαλυτέρα εὐχέρεια εἰς τὸν ἐκλογέα νὰ ψηφίσῃ καὶ ἀνθρώπους ὄχι πλέον τῆς προτιμήσεώς του τῆς κομματικῆς, ἀλλὰ τῆς κοινωνικῆς, Νὰ μὴ χρησιμοποιήσῃ μόνον τοὺς 30 πρώτους ὑποψηφίους τοῦ συνδυασμοῦ μὲ κριτήριον κομματικόν, ἀλλὰ νὰ χρησιμοποιήσῃ καὶ πάντα ἄλλον ὑποψήφιον μὲ κριτήριον κοινωνικόν. Ἀλλά, κύριοι Βουλευταί, συντελεῖ καὶ εἰς κάτι ἄλλο, νὰ φέρῃ εἰς σειρὰν ἐπιτυχίας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπολαύουν τῆς ἰδιαιτέρας αὐτῆς ἐκτιμήσεως, ἡ ὁποία θὰ ἐκφρασθῇ διὰ τῶν ἐπὶ πλέον ψήφων. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπός, κυρίως, τῆς τροπολογίας. Ἀλλὰ μὲ τὸν σκοπὸν αὐτῆς τῆς τροπολογίας δὲν συμφωνεῖ καθόλου ἡ διάταξις τοῦ Νομοσχεδίου, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπεται καὶ ἡ θέσις σταυρῶν. Νομίζω, ὅτι οἱ σταυροὶ δὲν θὰ πρέπῃ νὰ τίθενται, διότι δημιουργοῦν μίαν ἀδικίαν. Ἡ θέσις τῶν σταυρῶν προτιμήσεως καταργεῖ τὸν σκοπόν, ὁ ὁποῖος ἐπιδιώκεται διὰ τῶν ἐπὶ πλέον ψήφων, ἀλλὰ δημιουργεῖ καὶ μίαν ἀδικίαν καὶ θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Ὑποθέσωμεν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι εἰς ἕνα συνδυασμὸν λαμβάνοντα 2.000 ψηφοδέλτια, ὁ Α παίρνει ὡς κομματικῶς ἐκτιμώμενος 2.000 σταυρούς, ὁ ἄλλος, ὁ δεύτερος, δὲν διαγράφεται, λαμβάνει ὅμως 200 σταυρούς, διότι δὲν εἶναι ὁ εὐνοούμενος ἀπὸ τοὺς ὀπαδοὺς τοῦ Κόμματος, ἐκτιμᾶται ὅμως, διότι ἂν δὲν ἐξετιμᾶτο θὰ διεγράφετο. Ὁ δεύτερος ὑποψήφιος παίρνει ψήφους προτιμήσεως εἰς τὰ ἄλλα ψηφοδέλτια ἄλλου συνδυασμοῦ 800, ἐνῶ ὁ πρῶτος παίρνει εἰς τὰ ἄλλα ψηφοδέλτια 100. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὁ πρῶτος θὰ λαμβάνῃ 2.000 αἱ ψῆφοι 2.000 αἱ προτιμήσεις 4.000 καὶ 200 αἱ ἐκλεκτικαὶ ψῆφοι, 4.200. Ὁ ἄλλος, ὁ ὁποῖος ἐπῆρε 800 ἐκλεκτικὰς ψήφους, θὰ ἔχῃ πολὺ ὀλιγωτέρας, ἀπὸ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἐπῆρε 200.

§95Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κινδυνεύει κατὰ σειρὰν ἐπιτυχίας ὁ συνδυασμός.

§96Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰς σειρὰς τῶν συνδυασμῶν δὲν τὰς κανονίζουν μόνον αἱ ἐγγραφαὶ εἰς τὰ ξένα ψηφοδέλτια, ἀλλὰ καὶ αἱ διαγραφαὶ εἰς τὰ οἰκεῖα ψηφοδέλτια. Δεύτερον, λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας τὸ ἑξῆς, ὅτι ἡ ἀντίπαλος παράταξις δὲν ἔχει συμφέρον νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τοὺς ὀπαδούς της τοὺς ἀφοσιωμένους νὰ δώσουν ἐκλεκτικὸς ψήφους, διότι αὐτὸ συνεπάγεται καὶ αὔξησιν τῆς ἐκλογικῆς δυνάμεως τῶν ἄλλων, συνεπῶς ἀπώλειαν ψήφων. Δι’ αὐτό, λοιπόν, παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν τῶν σταυρῶν πρὸς ἀποφυγὴν καὶ μιᾶς ἀδικίας, ἀλλὰ καὶ ὑπονομεύσεως τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον θεωρεῖ ὡς τὸν σπουδαιότερον τοῦ Νομοσχεδίου. Ἐπὶ πλέον ἡ ὕπαρξις τῶν σταυρῶν δημιουργεῖ ἀναμφισβητήτως μίαν περιπλοκὴν εἰς τὸ Νομοσχέδιον. Εἶναι μία περιπλοκή, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐκλείψῃ διὰ τὴν διευκόλυνσιν τοῦ ψηφοφόρου. Ἐπὶ πλέον, κύριοι Βουλευταί, ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπεδέχθη καὶ μίαν ἄλλην τροπολογίαν καὶ μάλιστα νομίζω καὶ παμψηφεί, καθ’ ἣν εἰς τὴν κατανομὴν θὰ λαμβάνουν μέρος μόνον οἱ συνδυασμοί, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τοὐλάχιστον τὸ 1)15 τῶν ψηφοδελτίων καὶ αὐτὸ χρησιμεύει ὡς ἀπάντησις εἰς τὸν ἀξιότιμον κύριον συνάδελφον, ὁ ὁποῖος εἶπε προηγουμένως, ὅτι θὰ γίνωνται δύο συνδυασμοὶ τοῦ ἰδίου Κόμματος. Τότε θὰ ὑπάρχῃ ὁ κίνδυνος νὰ μὴ λαμβάνωνται καθόλου ὑπ’ ὄψιν, ὅταν δὲν συγκεντρώσουν τὸ 1)15 τῶν ψηφοδελτίων. Αὐτὴ εἶναι μία διάταξις χρήσιμος, διότι ἀποτρέπει τὴν διασπορὰν τῶν ψήφων.

§97Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Θὰ ἔπρεπε νὰ τεθῇ ὡς βάσις τὸ ἐκλογικὸν μέτρον ὡς ἐλάχιστον ὅριον.

§98Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕνας ἄλλος λόγος, κύριοι συνάδελφοι, ποὺ θὰ ἐμποδίσῃ τὸν σχηματισμὸν δευτέρου συνδυασμοῦ, διὰ τὴν λῆψιν τῶν ἐπὶ πλέον ψήφων, εἶναι μία ἄλλη διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν μετέχουν οἱ δύο πρῶτοι, οἱ λαμβάνοντες τὰ περισσότερα ψηφοδέλτια, ὥστε ὁ συνδυασμὸς ὁ ὁποῖος θὰ ἀποφασίσῃ, διὰ νὰ πάρῃ ἐκεῖνο τὸ ¼, νὰ κάνῃ δεύτερον συνδυασμόν, θὰ σκεφθῇ πολύ, διότι διὰ τῆς διαιρέσεως τῆς ἐκλογικῆς δυνάμεώς του εἰς δύο συνδυασμοὺς θὰ κινδυνεύσῃ, οὐδεὶς τῶν συνδυασμῶν του νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν δευτέραν κατανομήν. Τοῦτο θὰ ἐμποδίσῃ τὴν δημιουργίαν δύο συνδυασμῶν ὑπὸ ἑνὸς Κόμματος. Τέλος, κύριοι Βουλευταί, ἑτέρα τροπολογία εἶναι ἐκείνη διὰ τῆς ὁποίας καθιεροῦται ἀντὶ τῆς διετίας, τὴν ὁποίαν ἔχει προτείνει τὸ Κυβερνητικὸν νομοσχέδιον, ἡ τετραετία. Ἐπ’ αὐτοῦ δὲν νομίζω, ὅτι χρειάζεται νὰ ἐκθέσω τὰς ἀντιλήψεις μου, διότι πιστεύω, ὅτι ἀποτελεῖ κοινὴν γνώμην, τοὐλάχιστον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὁμόφωνος εἶναι ἡ ἀντίληψις, ὅτι δὲν πρέπει νὰ καθιερώσωμεν τὴν διετίαν, διότι τότε διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ καταστήσωμεν τὸν Δήμαρχον ὑποχείριον τῶν ἀξιώσεων τῶν συμβούλων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἠμποροῦν νὰ τὸν ἀπειλοῦν, ὅτι εἰς τὴν δευτέραν διετίαν δὲν θὰ τύχῃ τῆς ἐγκρίσεώς των. Πρέπει, λοιπόν, τὸν Δήμαρχον νὰ τὸν καταστήσωμεν Δήμαρχον ἐπὶ τετραετίαν, μὲ ὅλον τὸ κῦρος καὶ τὰ δικαιώματα. Τέλος, κύριοι Βουλευταί, ὑπάρχει ἡ τροπολογία, ἡ ὁποία ἐγένετο δεκτὴ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν, διὰ μικρᾶς πλειοψηφίας, καθ’ ἣν ἡ ἀντικατάστασις τῶν Δημάρχων καὶ ὁ διορισμός, δὲν θὰ γίνεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς τὸ νομοσχέδιον ὁρίζει, ἀλλὰ ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, μετὰ πρότασιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Δὲν γνωρίζω ποίαν θέσιν θὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Ἡ ἰδική μου γνώμη εἶναι, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ δεικνύεται τοιαύτη δυσπιστία εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Δι’ αὐτὸ φρονῶ, ὅτι ἡ διάταξις ὅπως ἔχει, εἶναι καλλιτέρα καὶ ἡ τροπολογία δὲν πρέπει νὰ γίνῃ ἀποδεκτή. Αὐτό, κύριοι Βουλευταί, εἶναι τὸ Νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον παραδίδεται εἰς τὴν εὐσυνείδητον καὶ ἀντικειμενικήν σας κρίσιν. Προσεπάθησα νὰ σᾶς τὸ ἀναπτύξω ὅσον ἠδυνάμην λεπτομερέστερον. Ἐλπίζω ὅτι ὑπέδειξα, ὅτι αἱ περισσότεραι τοὐλάχιστον τῶν ἀντιρρήσεων ἦσαν ἀβάσιμοι καὶ σᾶς ὁμολογῶ ὅτι θὰ εἶμαι εὐτυχὴς εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἐπεδοκίμαζε διὰ τῆς ψήφου της τὴν ἀκλόνητον πεποίθησίν μου, ὅτι υἱοθετοῦντες τὸ Νομοσχέδιον αὐτό, ὅπως διεμορφώθη ἀπὸ μέρους τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, παρέχομεν μίαν πολύτιμον ὑπηρεσίαν εἰς τὴν αὐτοδιοίκησίν μας καὶ τὴν παραδίδομεν εἰς χεῖρας ἱκανῶν, εὐσυνειδήτων καὶ ἀφατριάστων προσώπων. (Χειροκροτήματα).

§99ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ. μ., μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως, ἀπάντησιν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ, συζήτησιν ἐπὶ τῶν Ἑλληνογιουγκοσλαυϊκῶν σχέσεων καὶ κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. (Ὥρα 9.45′ μ. μ.)