1949.12.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 6η

Τετάρτη 7 Δεκεμβρίου 1949

Προεδρία κ. Π. Γ. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗ

(Ὥρα 6.45′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ε. Ἐμμανουηλίδης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Γραμμ.). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, ὡς διωρθώθησαν.

§4Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Χθὲς παρετηρήθη μία ἀσχημία μετὰ τὸ τέρμα τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος καὶ ἐνῷ προήδρευεν ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος. Ἐζητήσαμεν, ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων καὶ ἡμεῖς, ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἀγόρευσίς μας ἐπὶ τῶν ἀνακοινώσεων τῆς Κυβερνήσεως διὰ σήμερον. Ἔπρεπε διὰ τοῦτο νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ καὶ νὰ ἀποφανθῇ, ἀλλὰ δὲν ἠρωτήθη καὶ τῇ ἐπιμονῇ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, συνεχίσθη ἡ συνεδρίασις, ἀπόντων ἡμῶν. Εἶναι ἀξιέπαινος ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν στοργήν του πρὸς τὴν ἐργασίαν. Ἀλλὰ εἶναι πρωτοφανὲς νὰ ζητῇ ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων καὶ νὰ μὴ δέχεται ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀναβολήν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις, ἐζήτησε νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἀνακοινώσεων τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν.

§6Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι διατεθειμένος νὰ δώσω ἐξηγήσεις, ἐὰν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος, ἀποσύρῃ τὴν λέξιν ἀσχημία. Διότι οὐδεμία ἀσχημία ἔλαβε χώραν κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν. (Χειροκροτήματα).

§7Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ἡ λέξις ἀσχημία δὲν ἀφορᾷ ὑμᾶς, κ. Ἀντιπρόεδρε. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, χρώμενος τῆς παντοδυναμίας του, θέλει νὰ κανονίζῃ τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς. Ἡμεῖς ἀπετάθημεν πρὸς τὸ Προεδρεῖον, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς παρακλήσεώς μας, ἵνα ἀποφανθῇ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις νὰ κανονίζῃ τὴν θέσιν καὶ τὴν στάσιν τῆς ὑπολοίπου ἀντιπολιτεύσεως. Νομίζω, ὅτι εἴχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν μίαν τοιαύτην ἀναβολήν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἠρωτήθη. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου, ὅταν κατόπιν συνεχίσθη ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἀνακοινώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὡμίλησαν οἱ ἄλλοι ἀρχηγοὶ οὐδεμία διαμαρτυρία ἠκούσθη.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχισις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἀνακοινώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων, κ. Σ. Γονατᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§9Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἐχάρην ἀκούσας ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἀναγνώρισιν τῆς συμβολῆς ὅλου τοῦ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ πολιτικοῦ κόσμου καθὼς καὶ τῆς Βουλῆς, εἰς τὴν διαμόρφωσιν τῆς σημερινῆς εὐχαρίστου σχετικῶς καταστάσεως, ἔναντι ἐκείνης τὴν ὁποίαν παρελάβομεν, καταστάσεως τόσον σκοτεινῆς καὶ τόσους ἐγκυμονούσης ζωτικοὺς διὰ τὴν χώραν καὶ τὴν φυλήν μας κινδύνους. Ἡ συνεχὴς ὅμως ἀναβλητικότης, ἢ αἱ ἄστοχοι λύσεις, τὰς ὁποίας ἔδωσε καὶ δίδει ἑκάστοτε ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ ὅλων σχεδὸν τῶν προβλημάτων, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν καὶ πιέζουν τὰς λαϊκὰς μάζας καὶ ἐκ τῶν ὁποίων προκαλεῖται ἡ δυσφορία τῆς κοινῆς γνώμης κατωρθώθη, δὲν γνωρίζω πῶς, ὥστε νὰ στραφῇ ἡ δυσφορία αὕτη, ὅλως ἀδίκως, κατὰ τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, ἥτις οὕτω συνεχῶς βάλλεται καὶ συκοφαντεῖται. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πιστεύουν, ὅτι ἡ Δʹ Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ ἐξεπλήρωσε καὶ ἐκπληροῖ τὸ καθῆκόν της. Αὕτη συνῆλθε κατόπιν 10ετοῦς διακοπῆς τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἡμῶν βίου, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ὁποίας ἐμεσολάβησαν πόλεμοι, ἐχθρικὴ κατοχὴ καὶ ἡ ἄτιμος ἀνταρσία ἥτις ἐδημιούργησε τὴν ἔκρυθμον ἐκείνην κατάστασιν, τὴν ὁποίαν ὅλοι ἐνθυμούμεθα καὶ ὑπὸ τὴν ἐκνευριστικὴν ἐπίδρασιν τῆς ὁποίας συνεδριάζαμεν καὶ τῆς ὁποίας ἐπωφελουμένη ἡ Κυβέρνησις ἐδικαιολόγει ἑκάστοτε τὰς προκαλουμένας παρ’ αὐτῆς συχνὰς διακοπὰς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, αἵτινες καὶ αὗται συνετέλεσαν εἰς τὴν μείωσιν τοῦ γοήτρου της. Παρὰ ταῦτα ἡ Δʹ Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ ἐψήφισε μετὰ σταθερότητος καὶ ὁμοφωνίας νόμους καὶ ἐξέδωκε ψηφίσματα, διὰ τῶν ὁποίων παρέσχεν εἰς τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις τὰ νόμιμα μέσα δι’ ὧν—μαζὶ μὲ τὴν ὑλικὴν βοήθειαν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς, πρὸς ἃς τὸ Ἔθνος θὰ εἶναι πάντοτε εὐγνῶμον— ἐπετεύχθη ἡ συντριβὴ τῆς ἔξωθεν κατευθυνομένης καὶ ἔξωθεν βοηθουμένης προδοτικῆς ἀνταρσίας, χωρὶς νὰ παραστῇ ἀνάγκη νὰ παρεκκλίνωμεν ἐκ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἡμῶν πολιτεύματος. Καὶ μόνον τοῦτο ἀποτελεῖ τίτλον τιμῆς διὰ τὴν σημερινὴν Βουλήν, ἡ ὁποία ἀνταπεκρίθη εἰς τὰς δυσκόλους συνθήκας τὰς ὁποίας ἀντεμετώπισε. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον αὐτῆς, ὁπότε μετὰ τὴν νίκην, θὰ ἐργασθῇ ὑπὸ ὁμαλωτέρους ὅρους, ὅτι θὰ συμπληρώσῃ καὶ θὰ τερματίσῃ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος, ἥτις ἀποτελεῖ καὶ τὴν εἰδικὴν ἀποστολήν της καὶ θὰ ψηφίσῃ ὅ,τι ἄλλο ἤθελεν κριθῆ ὡς ἐπιβαλλόμενον διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας μέτρον ὡς καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται ὅπως διενεργηθῶσιν αἱ ἐπικείμεναι ἐκλογαὶ πρὸς ἀνάδειξιν τῆς διαδόχου Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, κατὰ τρόπον ἀδιάβλητον καὶ ἐγγυόμενον, ὅτι δι’ αὐτῶν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ ἐκδηλώσῃ ἐλευθέρως τὴν γνησίαν θέλησίν του. Ἐὰν ἡ παροῦσα Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ συμπληρώσῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ ἔργον της, θὰ τερματίσῃ φυσιολογικῶς τὸν βίον της, ἔχουσα τὴν συνείδησιν ἤρεμον, ὅτι ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν της, ἐνῷ ἄλλαι προηγηθεῖσαι συνελεύσεις, οὔτε τὸ ἔργον των συνεπλήρωσαν, οὔτε τὸν βίον των ἐτερμάτισαν ὁμαλῶς. Τὰ ἐπιτευχθέντα ἀποτελέσματα κατὰ τὴν ἐφετεινὴν συνέλευσιν τοῦ Ο.Η.Ε. ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ζητήματος, δὲν νομίζω, ὅτι μᾶς παρέχουν τὸ δικαίωμα, ὥστε ἀπὸ Ἑλληνικῆς πλευρᾶς νὰ εἴμεθα εὐχαριστημένοι, ὅσον παρέστησεν ἡ Κυβέρνησις. Δὲν εἴμεθα ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ἀνέμενον ἀποφάσεις ἐκ μέρους τοῦ Ο.Η.Ε. δι’ ὧν θὰ ἐξησφαλίζετο θετικῶς ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ πάσης μελλοντικῆς ἀναιτίου, καὶ πάλιν, ἐπιθέσεως παρὰ τῶν ἔξω τῶν συνόρων μας ἐχθρῶν τῆς Πατρίδος μας καὶ ὅτι διὰ τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν θὰ ἐπεβάλλοντο κυρώσεις κατὰ τὸν παρὰ πάντα διεθνῆ κανόνα, ἐχθροπραξάντων ἐναντίον μας. Τοιαῦται ἀποφάσεις θὰ προέβλεπον ἐπιβολὴν κυρώσεων, αἱ ὁποῖαι ἐφαρμοζόμεναι θὰ ἠδύναντο νὰ ἀγάγουν εἰς ρῆξιν, τὴν ὁποίαν αἱ Δυτικαὶ φίλαι δυνάμεις, ἤθελον καὶ θέλουν νὰ ἀποφύγουν, ἐφ’ ὅσον ἐξαρτᾶται ἀπὸ αὐτάς, καὶ τοῦτο τοὐλάχιστον, μέχρις ὅτου ὁ ἀρξάμενος ἐξοπλισμὸς τῶν συμμετεχόντων εἰς τὸ Ἀτλαντικὸν Σύμφωνον Κρατῶν, δι’ ὃν τόσα δαπανῶνται, ἀποδώσει τὴν παρ’ αὐτοῦ ἀναμενομένην στρατιωτικὴν ἰσχύν. Αἱ δὲ ἀνατολικαὶ δυνάμεις φυσικὸν ἦτο, ὅτι δὲν θὰ ἄφιναν ἀνυπεράσπιστα τὰ μίσθαρνα ὄργανά των ἐν τῇ πολεμικῇ ἀποτυχίᾳ των, ἀλλὰ θὰ ἐζήτουν ὑπὲρ αὐτῶν ἀμνηστίαν καὶ τὸν ἐν ἰσοτιμίᾳ πρὸς τὸ Κράτος συμβιβασμόν. Συνεπῶς εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν αὐτὴν τῶν συμβιβαστικῶν λύσεων, δὲν ἔπρεπε νὰ ἀνεμένοντο ἀποφάσεις διάφοροι ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἐλήφθησαν, δι’ ὧν ἱκανοποιούμεθα μὲν ἠθικῶς, ἀλλ’ ἄνευ οὐσιαστικοῦ περιεχομένου, ὥστε ν’ ἀποτελοῦν αἱ ἀποφάσεις αὗται οἱανδήποτε ὑπὲρ ἡμῶν ἐγγύησιν διὰ τὸ μέλλον. Τόσον δὲ ἄτονοι ὑπῆρξαν αἱ ἀποφάσεις τοῦ Ο.Η.Ε., ὥστε οὔτε κἂν τὴν ἐπιστροφὴν τῶν δεκάδων χιλιάδων Ἑλληνοπαίδων, τῶν βιαίως ἁρπαγέντων ἀπὸ τὰς ἀγκάλας τῶν μητέρων των — πρᾶξις ἡ ὁποία προκαλεῖ τὸν φρικιασμὸν ὁλοκλήρου τῆς πεπολιτισμένης ἀνθρωπότητος — δὲν κατώρθωσαν οὔτε αὐτὴν τὴν ἐπιστροφὴν, νὰ ἐπιβάλουν. Εἶχεν ὅμως τὴν ἀξίωσιν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅπως τὰ δίκαιά του τύχουν κάπως σθεναρωτέρας προασπίσεως, ἐφ’ ὅσον μάλιστα τὰ δίκαιά του αὐτά, κατὰ τὴν ἐφετεινὴν συζήτησιν παρὰ τῷ Ο.Η.Ε., εἶχον πολὺ περισσότερα ἐρείσματα ἀπὸ πέρυσι. Καὶ τὰ ἐρείσματα αὐτὰ ἐβασίζοντο ἐπὶ τῆς θριαμβευτικῆς νίκης τοῦ ἐθνικοῦ μας στρατοῦ καὶ τοῦ ἡρωϊκοῦ μας λαοῦ κατὰ τῶν συμμοριτῶν, ἡ ὁποία διέψευσε τὰ μέχρι πρό τινος διαδιδόμενα ὑπὸ τῆς ἐχθρικῆς προπαγάνδας, ὅτι οἱ κομμουνισταὶ πλειοψηφοῦν ἐν Ἑλλάδι. Ἐβασίζοντο δεύτερον, ἐπὶ τοῦ σεβασμοῦ, τὸν ὁποῖον ἐπέδειξαν τὰ ἡμέτερα στρατεύματα πρὸς τὰ ξένα ἐδάφη, μὴ συνεχίσαντα τὴν δίωξιν τῶν ἡττηθέντων ἀνταρτῶν πέραν τῶν συνόρων, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν ἀσυλίαν, τὴν ἀσφάλειαν καὶ τὴν περίθαλψιν, τὴν ὁποίαν παρέσχον ἐπὶ τοῦ ἐδάφους των οἱ ἀμερόληπτοι, ὡς ἰσχυρίζονται, γείτονές μας, ἄνευ τῶν ὁποίων οὗτοι θὰ παρεδίδοντο ἢ θὰ συνελαμβάνοντο ἢ θὰ ἐξωλοθρεύοντο ὁλοσχερῶς. Τέλος αἱ ἐκθέσεις τῆς Βαλκανικῆς Ἐπιτροπῆς ἦσαν ἐφέτος ἀπολύτως κατηγορηματικαὶ περὶ τοῦ ἐφοδιασμοῦ τῶν ἀνταρτῶν παρὰ τῶν γειτόνων μας, περὶ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν ἐδαφῶν των ὡς ὁρμητηρίων των καὶ τὴν ἀσφαλῆ εἰς αὐτὰ καταφυγὴν των πρὸς ἀνάπαυσιν καὶ ἀνασύνταξίν των καὶ ἐνίοτε πρὸς βολὴν ἐξ αὐτῶν κατὰ τῶν ἡμετέρων. Κατόπιν ὅλων τούτων ὁ λαὸς μας εἶχε τὴν ἀξίωσιν ἡ ὑπεράσπισις τῶν δικαίων του νὰ γίνῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ τολμήσουν οἱ ἐχθροί μας νὰ ὑψώσουν τὴν θρασεῖαν κεφαλήν των καὶ νὰ περιαγάγουν τὴν Ἑλλάδα, τὴν ἀγωνιζομένην καὶ τὴν θυσιαζομένην ὑπὲρ τῶν ἰδεωδῶν τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς διεθνοῦς δικαιοσύνης, ἀπὸ τὴν θέσιν τοῦ κατηγόρου εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἀπολογουμένου, εἰς τὴν ὁποίαν, κατὰ τὰς ἐκεῖθεν πληροφορίας περιέστημεν. Καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν μακρὰν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἡ ἀσυνεννοησία μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ἀλληλοσυγκρουάμεναι δηλώσεις, αἱ διδόμεναι καὶ ἀνακαλούμεναι ὑποσχέσεις, αἱ διαψεύσεις καὶ ἡ ἀλλοίωσις γενομένων ἤδη δηλώσεων, παρουσίασαν φαινόμενον, τὸ ὁποῖον ἐὰν δὲν κατερράκωνε τὴν πίστην τοῦ λαοῦ ἐπὶ τὴν Κυβέρνησίν του, καὶ ἐὰν κάποτε δὲν εἶχον καὶ διεθνῆ ἐπιζήμιον ἀντίκτυπον, τὸ φαινόμενον θὰ ἦτο φαιδρόν. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ὑπομνήσωμεν ὅλας τὰς ἀντιθέσεις, ὁ κατάλογος θὰ ἦτο ἀτέρμων. Ἐν τούτοις κρίνομεν ἀναγκαῖον νὰ ὑπομνήσωμεν τινὰς ἐξ αὐτῶν. Ἡ πορεία τῶν συζητήσεων εἰς Λέϊκ Σαξὲς, ἴσως ἐπέβαλε τὴν ἔκδοσιν ἐνταῦθα ἀνακοινωθέντος, δι’ οὗ ἐτονίζετο, ὅτι «ἐφεξῆς δὲν θὰ ἐκτελοῦνται αἱ εἰς θάνατον καταδικαστικαὶ ἀποφάσεις τῶν Στρατοδικείων πρὶν ἢ ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτῶν τὸ Συμβούλιον Χαρίτων». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διέψευσε τότε μετ’ ἀγανακτήσεως τὴν εἴδησιν ταύτην, τὴν ὁποίαν ὅμως ἔκτοτε ἐφαρμόζει πιστῶς.

§10Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Στρατιωτικῶν). Διέψευσα, ὅτι εἶχε γίνει ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἀναστολὴ τῶν ἐκτελέσεων. Καὶ θὰ ἐνθυμῆσθε κάλλιστα, ὅτι ἡ ἀναστολὴ ἐγένετο μετὰ 15θήμερον. Θὰ ἦτο δὲ παράδοξον νὰ μὴ διαψεύσω δημοσιευθεῖσαν ἐσφαλμένως πληροφορίαν, ὅτι ἀπὸ ἐκείνην τὴν στιγμὴν θὰ διεκόπτοντο αἱ ἐκτελέσεις, ἀφοῦ κατὰ τὸ 15θήμερον ἐκεῖνο ἐγένοντο ἐκτελέσεις ἄνευ παραπομπῆς εἰς τὸ Συμβούλιον Χαρίτων.

§11Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἐπίσης, ἀνεγράφη, συνεπείᾳ ἡμιεπισήμων πληροφοριῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ὅτι μετὰ τὴν συντριβὴν τῆς ἀνταρσίας εἰς Βίτσι καὶ Γράμμον, θὰ ἠδύνατο νὰ μειωθῇ ἡ δύναμις τοῦ Στρατοῦ μας διὰ νὰ περισσεύσουν περισσότερα χρήματα διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τότε δι’ ἐντόνων δηλώσεών του ἐβεβαίου, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, διότι ὁ Ἑλληνικὸς Στρατὸς ἀποτελεῖ τὴν ἀσφάλειαν τῶν Βαλκανίων καὶ ὅμως ἤρχισεν ὁ ἴδιος μετὰ τινας ἡμέρας τὰς ἀπολύσεις στρατιωτικῶν πρὸς μείωσιν τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ κατὰ 50.000.

§12Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Στρατιωτικῶν). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε καὶ πάλιν νὰ διατυπώσω μίαν παρατήρησιν. Ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς ἐφημερίδας πληροφορία, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Στρατὸς, θὰ μειωθῇ κατὰ 100.000 καὶ εἶπα ἐπὶ λέξει, ἀπαντῶν εἰς τοὺς δημοσιογράφους, ὅτι οὐδέποτε θὰ γίνῃ μείωσις εἰς τοιαύτην ἔκτασιν.

§13Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἄς ἀφίσωμεν τὰς δηλώσεις περὶ τοῦ χρόνου τῶν ἐκλογῶν, περὶ πλειοψηφικοῦ καὶ περὶ μικτοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, περὶ συμφωνίας καὶ διαφωνίας μὲ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους περὶ ὑποσχέσεως καὶ μὴ ὑποσχέσεως τῆς αὐξήσεως τῶν συντάξεων, περὶ ἐκδόσεως ἢ μὴ ἐκδόσεως ἐπ’ αὐτοῦ ἢ ἐκείνου τοῦ ἀντικειμένου Α. νόμων, περὶ ἀποδοχῆς καὶ ἀπορρίψεως τῶν ἐργατικῶν αἰτημάτων καὶ τόσα ἄλλα. Μέσα εἰς τὸν αὐτὸν τὸν κυκεῶνα τῶν ἀντιφατικῶν κυβερνητικῶν δηλώσεων, λυποῦμαι εἰλικρινῶς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιχειροῦντα νὰ συμβιβάσῃ τὰ ἀσυμβίβαστα καὶ περιπλεκόμενον καὶ αὐτὸν εἰς ἀσυνεπείας, μειούσας τὴν ἐγνωσμένην σοβαρότητά του. Συνέπεια τῆς τοιαύτης ἀσταθείας τῆς Κυβερνήσεως, περὶ τὰς ἀποφάσεις της ἐπὶ οἱουδήποτε ζητήματος, εἶναι αἱ ἐκδηλωθεῖσαι καὶ ἐπεκτεινόμεναι ἀπεργίαι τῶν διαφόρων ὑπαλληλικῶν καὶ ἐργατικῶν κλάδων, μὲ τὰς ὀλεθρίας συνεπείας των, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις παρακολουθεῖ ἀπαθῶς καὶ μοιρολατρικῶς, ἀδιαφοροῦσα διὰ τὰς καταστρεπτικὰς οἰκονομικὰς συνεπείας αὐτῶν, εἰς περίοδον μάλιστα περισυλλογῆς καὶ ἀνασυγκροτήσεως. Μόλις σήμερον ἐσκέφθη ἡ Κυβέρνησις, ὡς προκύπτει ἐκ τῶν ἀναγνωσθεισῶν χθὲς κυβερνητικῶν δηλώσεων, νὰ ἐρευνήσῃ δι’ ἐπιτροπῶν, τὰς ὁποίας θὰ καταρτίσῃ τὰ θέματα τῆς βιομηχανίας, τῶν ἡμερομισθίων καὶ τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς, ἐνῷ ἦτο καθῆκόν της νὰ ἔχῃ πρὸ πολλοῦ συγκεντρώσει ὅλα αὐτὰ τὰ στοιχεῖα καὶ νὰ τὰ παρακολουθῇ, διὰ νὰ ρυθμίζῃ τὰ ζητήματα ἑκάστοτε. Δὲν θὰ προέβαινε δὲ οὔτε καὶ σήμερον εἰς τὴν στοιχειώδη αὐτὴν πρᾶξιν, ἐὰν δὲν ἐπιέζετο ὑπὸ τῶν ἀπεργιῶν. Δὲν θὰ ἀρνηθῶμεν τὸ δύσκολον καὶ πολυδάπανον ἔργον τοῦ ἐπαναπατρισμοῦ τῶν ἀπομακρυνθέντων ἀπὸ τὰς ἑστίας των χιλιάδων κατοίκων. Ἔχομεν ὅμως πολλά, πάρα πολλὰ παραδείγματα, τὰ ὁποῖα μᾶς πείθουν, ὅτι ὁ συντονισμὸς διὰ τὸν ὁποῖον καυχᾶται ἡ Κυβέρνησις, εὑρίσκεται μόνον εἰς τὰ χαρτιά, ἐνῷ ἐν τῇ πραγματικότητι παρατηρεῖται, ὄχι μόνον ἀσυνεννοησία, ἀλλὰ καὶ ἀντίθετοι διαταγαὶ προερχόμεναι ἀπὸ διαφόρους ὑπηρεσίας. Ἀλλὰ καὶ αἱ κατὰ τόπους στρατιωτικαὶ ἀρχαὶ παρὰ τὰς εὐκολίας τὰς ὁποίας πράγματι παρέχουν εἰς τὸν ἐπαναπατρισμὸν διὰ τῶν μεταφορικῶν των μέσων, ἐν τούτοις πολλάκις ἐκδίδουν διαταγὰς ἀντιτιθεμένας πρὸς ἄλλας ὑπηρεσίας, ἐνῷ ἐπεβάλλετο μία προηγουμένη προσυνεννόησις. Συχνὰ δὲ διατάσσεται ὁ ἐπαναπατρισμὸς καὶ δὴ εἰς ὀρεινὰ σχολεῖα, χωρὶς νὰ προηγηθῇ, οὔτε ἡ ἐλαχίστη προετοιμασία πρὸς τοῦτο. Ἡ Κυβέρνησις μᾶς ὡμίλησε περὶ ἐπανόδου τῆς πίστεως, τῆς ἀπολύτως ἀπαραιτήτου πρὸς ἐπαύξησιν τῆς ἀποταμιεύσεως, ἥτις πάλιν ἀποταμίευσις θὰ ἀποτελέσῃ τὴν καλυτέραν πηγὴν διὰ τὴν οἰκονομικήν μας ἀναζωογόνησιν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον καὶ ἡμεῖς ὑπεδείξαμεν ἄλλοτε, ὅταν ὡμιλήσαμεν ἐπὶ προηγουμένων προγραμματικῶν δηλώσεων, ἀλλὰ δὲν μᾶς εἶπε τίποτε περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ λάβῃ πρὸς ἀναστήλωσιν τῆς πίστεως. Ἀντιστρόφως μάλιστα πολλὰ ἀπὸ τὰ λαμβανόμενα μέτρα κλονίζουσιν αὐτήν. Τὸ θέμα εἶναι μακρὸν καὶ ἡ κατὰ παρεμπίπτοντα τρόπον ἀνάπτυξις δὲν θὰ ἦτο ἐπίκαιρος. Ἡ Κυβέρνησις μᾶς ὡμίλησε καὶ πάλιν, ὅπως καὶ πρὸ δύο ἐτῶν, ὅτε τὸ πρῶτον συνεκροτήθη, ὅτι πρόκειται νὰ ἐπιρρίψῃ τὰ φορολογικὰ βάρη ἐπὶ τῶν ἰσχυροτέρων οἰκονομικῶς ὤμων, διὰ νὰ ἐλαφρώσῃ τὰς ὑπὸ τὸ βάρος αὐτῶν στεναζούσας μάζας, ἀλλ’ οὐδεὶς πείθεται πλέον περὶ τῶν τοιούτων προθέσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις οὐδέποτε ἐτήρησε τὰς τοιαύτας πρὸς τὸν λαὸν ὑποσχέσεις της. Κατὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ὡπλίσαμεν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τριῶν ἐπιτροπῶν. Τὴν Συνταγματικήν, τὴν τῆς κυρώσεως τῶν μέχρι τότε ἐκδοθέντων Ἀν. Νόμων καὶ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως. Τὴν τελευταίαν ὅμως στιγμὴν ἐζήτησε καὶ ἐπέτυχεν ἐξουσιοδότησιν πρὸς ἔκδοσιν Ἀν. Νόμων ἐπὶ ἐπειγουσῶν περιπτώσεων, σχέσιν ἐχουσῶν μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ σχεδίου Μάρσαλ. Ἐγὼ καὶ τότε εἶχα τοὺς φόβους, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠδύνατο νὰ δώσῃ πολὺ μεγάλην εὐρύτητα εἰς τὴν ἑρμηνείαν τῆς τελευταίας αὐτῆς περιπτώσεως, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ εἶναι εἰς ἄκρον φειδωλὴ ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ὁμολογῶ ὅμως, ὅτι οὐδέποτε ἐφανταζόμην, ὅτι θὰ ἐγίνετο τοιαύτη κατάχρησις ἐκδόσεως Ἀν. Νόμων καὶ μάλιστα νόμων οὐδεμίαν ἐχόντων σχέσιν μὲ τὸ σχέδιον Μάρσαλ, οἱ ὁποῖοι κατ’ ἐμὲ εἶναι ὅλοι ἄκυροι, ὡς ἐκδοθέντες πέραν τῆς ἐντολῆς τῆς ἐξουσιοδοτήσεως καὶ δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἐδημοσιεύθησαν τοιοῦτοι νόμοι καὶ μετὰ τὴν παρουσίαν τῆς Βουλῆς, ἐκδιδόμενοι καὶ δημοσιευόμενοι μὲ χρονολογίαν πρὸ τῆς 1ης Λεκεμβρίου καθ’ ἣν ἐπανελήφθησαν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς. Τοιοῦτον νόμον θεωρῶ τὸν περὶ ρυθμίσεως τῶν ἐπὶ κατοχῆς ἀγοραπωλησιῶν ἀκινήτων, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς δηλώσεις της ὡς ἄϋλον της καὶ διὰ τὸν ὁποῖον ἄλλοτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ρητῶς εἶχεν ὑποσχεθῆ λόγῳ τῆς σπουδαιότητός του, ὅτι θὰ εἰσήγετο εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὅμως τὸν ἐξέδωσεν, οὔτε κἂν κατόπιν συμφώνου γνώμης τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, πρὸς τὴν ὁποίαν τὸν παρέπεμψεν, ἀλλ’ ὡς ἀναγκ. νόμον δύο ἡμέρας πρὸ τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ἀποτελέσῃ συνέχειαν τῆς 114 Συντ. Πράξεως, ἡ ὁποία ἐξεδόθη ἐπίσης δύο ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1946.

§14Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κ. Πρόεδρε, νὰ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι τὸ νὰ φέρωμεν τὸ ζήτημα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ αὕτη νὰ λύσῃ τοῦτο, ἦτο ἡ εἰλικρινής μας πρόθεσις. Ἀλλὰ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπεξεργασθεῖσα πολλὰ ἄρθρα αὐτοῦ, δὲν ἐπρόκειτο νὰ περατώσῃ τὸ ἔργον αὐτὸ καὶ δι’ αὐτὸ ἐξεδόθη ὁ Ἀν. Νόμος δι’ οὗ ρυθμίζεται τὸ ζήτημα τοῦτο.

§15Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Τὶ ἐξεδόθη μὲ τὸν νόμον αὐτόν; Τὶ ἐπεδίωξεν δι’ αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις; Διατὶ ἀπέφυγε νὰ τὸν φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν;

§16Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ὁ νόμος αὐτὸς συνεζητήθη ἐξονυχιστικῶς.

§17Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἀξιώσῃ ὅπως εἶναι ὁ πρῶτος ἀναγκαστικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἔλθῃ ἐνώπιόν της πρὸς κύρωσιν, πρὶν ἀρχίσουν ἐφαρμοζόμενα τὰ παρ’ αὐτοῦ προβλεπόμενα δαπανηρὰ καὶ περίπλοκα ἔνδικα μέσα. Ἀλλ’ ἐὰν ὁπωσδήποτε προβλέπεται βραδύτης περὶ τὴν κύρωσιν, εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ νόμος ἀναστέλλων τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ μέχρι τῆς κυρώσεώς του. Ἀλλὰ καὶ τὸν Ἀν. Νόμον, τὸν καθ’ ὅμοιον τρόπον ἐκδοθέντα καὶ ρυθμίζοντα τὰ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καθ’ ὑπέρβασιν τῆς ἐντολῆς ἐξουσιοδοτήσεως, ὡς μὴ ἔχοντα οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὸ σχέδιον Μάρσαλ, θεωρῶ ἄκυρον. Καὶ εἶναι πολὺ περίεργον, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἐνῷ εἶχε καταλήξει εἰς σύνταξιν σχεδίου νόμου, πρὸς τὸν ὁποῖον ἦσαν σύμφωνοι καὶ οἱ λειτουργοὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως καὶ ἔκαμε καὶ εἰσήγησιν πρὸς τὸ Κυβερνητικὸν Συντονιστικὸν Συμβούλιον, δι’ ἧς συνίστα τὴν ἀποδοχὴν του «ἐφ’ ὅσον, ὡς ἔγραφεν, ὑποδεικνύονται οἱ ἀπαραίτητοι πόροι καὶ δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ δημόσιος προϋπολογισμός», εἶναι περίεργον, λέγω, πῶς μετὰ τοῦτο καὶ παρὰ τὴν συμφωνίαν ἐξέδωσε τὸν περὶ οὗ πρόκειται ἀναγκ. νόμον μὲ ἀποτέλεσμα νὰ σταματήσῃ ἡ λειτουργία τῶν Γυμνασίων.

§18Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς αὐτὸ τὸ θέμα, νὰ ἐκδοθῇ κἄποια ἀπόφασις καὶ νὰ ἐκτελεσθῇ, διότι τὸ Κράτος μὲ κλειστὰ τὰ σχολεῖα παρουσιάζει μορφὴν ἀποσυνθέσεως.

§19Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπ. Παιδείας). Ἐὰν θέλετε τακτὴν ἡμέραν συζητήσεως, εἶμαι πρόθυμος νὰ δεχθῶ, ὅπως ὁρισθῇ τοιαύτη καὶ νὰ συζητήσωμεν τὸ θέμα.

§20Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Τὸ θέμα εἶναι τόσο σοβαρόν, ὥστε ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ συζήτησις αὔριον.

§21Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Μὲ τὰς διακοπὰς τῶν ἑορτῶν τὰ σχολεῖα θὰ μείνουν κλειστὰ ἐπὶ δύο μῆνας.

§22Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἠρώτησα, κ. Ὑπουργέ, ἐὰν ἐκάματε τὴν εἰσήγησίν σας εἰς τὸ Συντονιστικὸν Συμβούλιον.

§23Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπ. Παιδείας). Εἶναι ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου.

§24Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Καὶ διερωτήθην τὶ σᾶς ἔκαμε νὰ μεταβάλετε τόσον ἀποτόμως ἀπόψεις καὶ νὰ φέρετε νομοσχέδιον ἐπὶ ἄλλης βάσεως.

§25Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπ. Παιδείας). Βάσει αὐτοῦ τοῦ σχεδίου ἐγένοντο μακρόταται συζητήσεις καὶ μὲ τὰ μέλη τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς καὶ μὲ ὅλους τοὺς ἁρμοδίους.

§26Ι. ΠΑΠΑΡΤΕΜΙΟΥ. Σεῖς κυβερνᾶτε καὶ ἂν δὲν ἔχετε τὴν δύναμιν νὰ κυβερνήσητε ὀφείλετε νὰ παραιτηθῆτε.

§27Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, ἡ κριτικὴ εἶναι εὐχερής, ἀλλὰ ὅλοι γνωρίζετε ἐν μέσῳ ποίων συμπληγάδων λίθων δέον νὰ διέλθῃ ὁ τόπος. Ὅλα τὰ κόμματα τῆς Βουλῆς μετέσχον τῆς κυβερνητικῆς ἐξουσίας καὶ ἀντελήφθησαν ὑπὸ ποίας δυσκόλους συνθήκας ἀσκεῖται ἡ διακυβέρνησις τῆς Χώρας. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμὴ τῆς συζητήσεώς του, ὁπότε ἡ Κυβέρνησις θὰ δώσῃ τὰς ἐξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ζητηθοῦν. Παρακαλῶ ὅπως τερματισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ παρεμπεσόντος θέματος, ὁρισθῇ δὲ ἡμέρα συζητήσεως ἡ πρώτη ἡμέρα κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου.

§28Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἐγὼ ἐν τῇ ἀγορεύσει μου δὲν ἔθιξα ζήτημα Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς. Ἀλλὰ καὶ ἄλλοι νόμοι οὐσιώδους σημασίας κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον ἐξεδόθησαν. Καὶ τέλος, ὁ κῶδιξ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ὁ καταστατικὸς αὐτὸς νόμος σχεδὸν ἴσος πρὸς τὸ Σύνταγμα, διὰ τὸν ὁποῖον εἰργάσθησαν ἐπὶ ἔτη τόσαι ἐπιτροπαί, ἐξεδόθη καὶ αὐτὸς ὡς ἀναγκ. νόμος, τὴν τελευταίαν ἡμέραν. Τοιαύτη ἀντίληψις περὶ συνταγματικῶν ὑποχρεώσεων ἐκ μέρους τῶν κ.κ. Ὑπουργῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοιαύτη περιφρόνησις πρὸς τὴν Βουλὴν εἶναι πρωτοφανής. Καὶ θὰ ἔπρεπε ἡ Βουλὴ νὰ φανῇ αὐστηροτέρα εἰς τὴν περιφρόνησιν τῶν δικαιωμάτων της. Ἠκούσαμεν τὰς σκέψεις καὶ τὴν αἰσιοδοξίαν τῆς Κυβερνήσεως σχετικῶς μὲ τὴν ἐκ τοῦ σχεδίου Μάρσαλ βοήθειαν καὶ εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι ἄνευ αὐτῆς θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἀνορθωθῶμεν, καθὼς εἴμεθα σύμφωνοι ἐν ταῖς γενικαῖς γραμμαῖς εἰς τὴν χρησιμοποίησίν της. Ὁμολογῶ ὅμως, ὅτι μὲ κατέχει κάποια ἀνησυχία μήπως, μὲ τὸν τρόπον καὶ τὰς διατυπώσεις καὶ τὰς ἑκάστοτε ἀλλαγὰς κατευθύνσεων μὲ τὰς ὁποίας ἐργάζεται ἡ Κυβέρνησις μήπως, λέγω, δὲν δυνηθῶμεν νὰ ἐξαντλήσωμεν τὰς πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι μᾶς διετέθησαν ἐκ τοῦ ἐφετεινοῦ προγράμματος τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας καὶ οὕτω ἀφ’ ἑνὸς μὲν θὰ μειώσωμεν τὸ ὠφέλιμον διὰ τὴν Χώραν μας ἔργον, ὡς ἐκ τῆς μὴ χρησιμοποιήσεως τῶν πιστώσεων ἐκείνων καὶ ἀφ’ ἑτέρου θὰ δώσωμεν δικαιολογημένην ἀφορμὴν νὰ μᾶς μειώσουν, ἐκεῖνοι πλέον, τὰς διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος προοριζομένας πιστώσεις, ἐφ’ ὅσον θὰ ἀπεδεικνυόμεθα ἀνίκανοι νὰ τὰς ἀπορροφήσωμεν καὶ νὰ τὰς χρησιμοποιήσωμεν. Δὲν θέλω νὰ ἐνδιατρίψω ἐπὶ τοῦ ἐὰν αἱ διατεθεῖσαι πιστώσεις, διετέθησαν κατὰ τὸν προσφορώτερον ἢ μὴ τρόπον, διότι προτιμῶ νὰ χρησιμοποιηθῶσιν, ἔστω καὶ εἰς οὐχὶ πρώτης ἀνάγκης καὶ οὐχὶ μεγάλης ἀποδοτικότητος σκοποὺς παρὰ νὰ μὴ χρησιμοποιηθῶσιν καθόλου. Αὐτὸ συνέβη καὶ μὲ τὴν πίστωσιν τῶν 25 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, ἥτις μᾶς ἠνοίχθη κατὰ τὸ 1946, ἐν Ἀμερικῇ, πρὸς ἀγορὰν ὑλικῶν καὶ μηχανημάτων καὶ ἡ ὁποία μὲ τὰς μακρὰς συζητήσεις μεταξὺ τῶν Ὑπουργείων καὶ τῆς ἐν Ἀμερικῇ Ἐπιτροπῆς παραλαβῆς, περὶ τῶν πλέον χρησίμων καὶ πλέον ἐπειγόντων μηχανημάτων πρὸς ἀγοράν, ἀπωλέσθη κατὰ τὸ ἥμισυ, τοὐλάχιστον, καὶ ἐξετέθημεν εἰς τὰ ὄμματα τῶν Ἀμερικανῶν διὰ τὴν ἀσυνεννοησίαν μας. Ἐπίσης ἀπωλέσαμεν καὶ μέρος τῶν περυσινῶν πιστώσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχον καλυφθῆ μέχρι τέλους τῆς χρήσεως καὶ αἵτινες δὲν μεταβιβάζονται κατὰ τὸ Ἀμερικανικὸν σύστημα εἰς τὴν ἑπομένην χρῆσιν. Θὰ εἶναι ἡ ἐσχάτη πλάνη, χεῖρον τῆς πρώτης, ἐὰν πάθωμεν καὶ ἐφέτος τὰ ἴδια καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀκόμη καιρός, διότι παρῆλθεν ἤδη σχεδὸν τὸ ἥμισυ τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ χρόνου τῶν ἐκλογῶν, εὔχομαι ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπαληθεύσῃ εἰς τὰς προβλέψεις της. Ὄλοι ἐπιθυμοῦμεν τὴν ταχυτέραν διενέργειάν των. Ἀλλ’ ἡμεῖς, παρὰ τὴν αἰσιοδοξίαν τῶν ἄλλων, οἵτινες πρὸ ἔτους εἶχον ἀρχίσει νὰ ὁμιλοῦν περὶ ἐκλογῶν, ἐτονίζαμεν τὴν ἐκ τῶν πραγμάτων ἀδυναμίαν τῆς ἐπισπεύσεως. Ὡς πρὸς τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον πρόκειτα νὰ διενεργηθοῦν αἱ μέλλουσαι βουλευτικαὶ ἐκλογαί, καίτοι φρονοῦμεν, ὅτι τοῦτο δὲν θὰ πρέπει νὰ μεταβάλλεται ἑκάστοτε καὶ νὰ ρυθμίζεται ἀναλόγως τῶν συμφερόντων τῶν κρατούντων, ἐν τούτοις, λόγῳ τῶν σημερινῶν συνθηκῶν, ἴσως ἐπιβάλλεται ἡ ἔστω καὶ προσωρινὴ ρύθμισίς του. Κατ’ ἀρχὴν συμφωνοῦμεν μὲ τὴν πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως παραμείνῃ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα. Ὡς πρὸς τὰς προταθησομένας τροποποιήσεις, θὰ τὰς ἴδωμεν πρῶτον διατυπουμένας ἐν σχεδίῳ νόμου καὶ θὰ τὰς συζητήσωμεν. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον θεωροῦμεν ἀναγκαῖον, εἶναι νὰ παρασχεθῇ εἰς τοὺς ἐκλογεῖς ἕνα περιθώριον ἐπιλογῆς μεταξὺ τῶν ὑποψηφίων, ὅλων τῶν παρατάξεων. Εἶναι μία λογικὴ καὶ δικαία ἀξίωσις τῶν ἐκλογέων, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἱκανοποιήσωμεν. Εὐχόμεθα τέλος, ὅπως ἡ Κυβέρνησις συνερχομένη, ἔστω καὶ σήμερον, ἐπιληφθῇ ἐνεργῶς καὶ ἀποτελεσματικῶς τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀναταράσσουν αὐτὴν τὴν στιγμήν, τὴν Χώραν καὶ ἀφίνουσα τὴν μακαριότητά της καὶ τὰς κομματικάς της ἀπασχολήσεις, νὰ δώσῃ ἢ καὶ νὰ ἐπιβάλῃ τὰς λύσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐξυπηρετήσουν τὰ γενικὰ συμφέροντα τοῦ τόπου, πρὶν ἢ ἐκτραχυνθῇ ἐπικινδύνως ἡ κατάστασις. (Χειροκροτήματα).

§29Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπ. Παιδείας). Εὔλογος εἶναι ἡ ἀνησυχία τῆς Βουλῆς, διὰ τὴν ἀπεργίαν τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ θίξω τὸ θέμα ἵνα γνωρίσῃ ἡ Βουλή, τὶ ἀκριβῶς συμβαίνει καὶ μὴ συζητῇ βάσει ἀνευθύνων πληροφοριῶν. Ὄταν ἀνέλαβα τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, κατέβαλα ἀμέσως ἔντονον προσπάθειαν πρὸς βελτίωσιν τῆς θέσεως τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, τῶν ὁποίων τὰ παράπονα ἦσαν πράγματι εὔλογα. Ἐπρότεινα κατ’ ἀρχὴν τὸν μῆνα Μάρτιον 1949, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ δι’ ὑπερωριῶν αὔξησις τῶν ἀποδοχῶν των κατὰ 300.000 μηνιαίως περίπου. Ἡ πρότασίς μου αὐτή, εὗρε κατὰ πρῶτον λόγον ἄρνησιν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον δὲν ἠδύνατο νὰ ὁρισθῇ πέραν τῶν 200.000 δραχμῶν καὶ ἐξ ἄλλου προσέκρουσεν εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἐπέκειτο αὔξησις τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων κατὰ 30%. Ἐσκέφθην τότε νὰ ἀναμείνω τὴν πραγματοποίησιν τῆς αὐξήσεως τοῦ 30% διὰ νὰ ἐπιδιώξω ὕστερον ἐν συνεχείᾳ τὴν καθ’ ὑπερωρίαν ἀμοιβήν, ἐπὶ πλέον. Ὄταν ἡ Ὁμοσπονδία ἠθέλησε νὰ προχωρήσῃ περισσότερον, ἀμέσως ἐξεδήλωσα τὴν διάθεσίν μου, ὅπως τὴν βοηθήσω μὲ ὅλην μου τὴν δύναμιν. Ἐσκέφθην κατ’ ἀρχὴν ὅπως ἀποχωρίσω τὴν τάξιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν ἐκ τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων, ἵνα δυνηθοῦν καὶ ἐνισχυθοῦν εὐκολώτερον. Διαρκούσης τῆς προσπαθείας αὐτῆς συνέταξα τὸ σχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον οὐδέποτε ὑπεβλήθη εἰς τὸ Συντονιστικόν, ἀλλὰ ἐστάλη εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, ἵνα συζητηθῇ καὶ μετὰ τῶν ἐκεῖ ἐξ ἴσου ἁρμοδίων. Αἱ συζητήσεις ὑπῆρξαν μακραὶ καὶ ἐπίπονοι, καὶ κατ’ αὐτὰς δὲν ἐπετεύχθη ἡ ἰδανικὴ λύσις, ἀλλ’ ἐπετεύχθη ἡ ἐξομοίωσις τῶν ἐκπαιδευτικῶν πρὸς τοὺς οἰκονομικοὺς περιφερειακούς, τοὺς θεωρουμένους, ὡς τοὺς πλέον εὐνουμένους ὑπαλλήλους. Καὶ ἐὰν οἱ ἐπὶ ἔτη οὐδὲν λαβόντες ἐκπαιδευτικοὶ οὐδέποτε ὡς σήμερον ἀπήργησαν, ἤδη ποὺ λαμβάνουν αὔξησιν 40–60% ἀπεργοῦν καὶ λέγουν, ὅτι ἡ Πολιτεία εἶναι ἄστοργος ἔναντί των. Ἡ Κυβέρνησις σύσσωμος ἠγωνίσθη διὰ νὰ ἐπιτύχῃ αὐτὸ τὸ ἅλμα ἀπὸ τὸ χαμηλὸν ἐπίπεδον εἰς ὃ εὑρίσκοντο οἱ ἐκπαιδευτικοί.

§30Γ. ΑΣΤΕΡΙΟΥ. Τοὺς ἐζητήσατε τὰς παραιτήσεις.

§31Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπ. Παιδείας). Ὄχι.

§32Γ. ΑΣΤΕΡΙΟΥ. Τὰς ἐζητήσατε, τὰς ἐλάβατε καὶ τοὺς ὠθήσατε εἰς ἀπεργίαν.

§33Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπ. Παιδείας). Ὄχι, τὸ διαψεύδω ἀπολύτως. Ἐπερίμενεν ἡ Κυβέρνησις, τὴν ἑσπέραν ποὺ θὰ ἀνεκοινοῦτο ἡ τοιαύτη αὔξησις ἀπολαυῶν, ὄχι ἀπεργίαν, ἀλλ’ ὅτι θὰ ἐδέχετο ἐκφράσεις εὐγνωμοσύνης.

§34Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Τὸ πρῶτον νομοσχέδιον δὲν εἶναι ἰδικῆς σας ἐμπνεύσεως;

§35Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Σᾶς ὑπέδειξαν τοὺς πόρους, τοὺς εἰσεπράξατε καὶ τοὺς διεθέσατε ἀλλοῦ.

§36Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὸ πνεῦμα τῆς συζητήσεως μὲ τὰς ὑποβαλλομένας ἐρωτήσεις. Ἆρα γε οἱ Ὑπουργοὶ εἶναι ἐχθροὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν; Καὶ ἀποτελεῖ μειονέκτημα, ὅτι τοὺς ἐκάλεσεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας διὰ νὰ συζητήσουν μαζὶ του; Μὴ σᾶς διαφεύγῃ, κύριοι, ὅτι ἐδῶ γίνεται μία προσπάθεια διαρκὴς καὶ ὅ,τι ἀποφασίζεται, ἀποφασίζεται κατόπιν μελέτης καὶ προσοχῆς. Δὲν γίνονται στὸ πόδι οἱ νόμοι. Ὁ κάθε Ὑπουργὸς ἐν τῇ ἁρμοδιότητί του, προσπαθεῖ νὰ ἐπιτύχῃ τὸ μεῖζον, πολὺ δὲ περισσότερον διὰ τοὺς ἐκπαιδευτικούς. Νομίζω, ὅτι διατυποῦνται περίεργοι ἀντιλήψεις περὶ τοῦ τρόπου ἀσκήσεως τῆς ἐξουσίας. Ἡ Κυβέρνησις ἀσκεῖ τὴν ἐξουσίαν κατὰ δημοκρατικώτατον τρόπον.

§37Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἀδίκως ἐκνευρίζεται, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι τὸ ζήτημα ἀπασχολεῖ τοὺς γονεῖς, τοὺς κηδεμόνας καὶ ὁλόκληρον τὴν κοινὴν γνώμην καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐκνευρίζεται ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, διότι ἡ Βουλὴ τὸ συζητεῖ. Λέγει ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐνδιεφέρθη νὰ πάρῃ τὸ μεῖζον. Οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λέγουν, ὅτι ἐν συνεννοήσει μὲ αὐτοὺς ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον περὶ διαβαθμίσεως, καὶ ἀντ’ αὐτοῦ ἔρχεται ἄλλο.

§38Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Χίλιοι Γυμνασιάρχαι καὶ Καθηγηταὶ τὴν παρελθοῦσαν Παρασκευὴν μόλις ἤκουσαν ὑπαινιγμοὺς κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ἐχειροκρότησαν. Ὀφείλετε νὰ παραιτηθῆτε.

§39Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπ. Παιδείας). Ἡ διακοπή σας μὲ ἐνισχύει νὰ παραμείνω εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας.

§40Γ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ. Οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοὶ εἰς τὰς κρισίμους στιγμὰς ἐνεψύχωσαν τὸν λαόν, καὶ οὐδέποτε ἐζήτησαν τίποτε. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἐδώσατε ὑπόσχεσιν κακῶς δὲν ἐδημοσιεύθη ὁ νόμος.

§41Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπ. Παιδείας). Οἱ ἐκπαιδευτικοὶ ἔλαβον γνῶσιν διαφόρων στοιχείων, ἔλαβον γνῶσιν ὅλων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ γίνουν διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ τὸ μέγιστον δυνατόν. Καὶ ἀντὶ νὰ ἀναγνωρίζουν τὰς κυβερνητικὰς προσπαθείας, ἤδη μεταχειρίζονται ὅ,τι στοιχεῖα ἐπληροφορήθησαν ὡς ἐπιχειρήματα ἐναντίον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν ὑπὲρ αὐτῶν. Τὸ συμπέρασμα εἶναι, ὅτι ἡ μομφὴ κακῶς ἀπευθύνεται κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀντὶ νὰ ἀπευθύνεται κατ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐπιμένουν εἰς τὴν ἀπεργίαν των.

§42Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ τῆς Παιδείας, νὰ δώσητε σαφεῖς πληροφορίας ὡς πρὸς τὸ θέμα τῶν πόρων.

§43Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. (Ὑπ. Παιδείας). Οὐδέποτε συνεζητήθησαν οἱ πόροι. Οὗτοι συνεζητήθησαν μὲ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ὡς προϋπόθεσις πάσης νομοθετικῆς ρυθμίσεως. Οἱ ἐκπαιδευτικοὶ νομίζουν, ὅτι τὰ χρήματα ἅτινα εἰσπράττονται ἀπὸ τοὺς εὐπόρους μαθητὰς Γυμνασίου τοὺς τὰ ἠρπάσαμεν διότι ἀνήκουν εἰς αὐτούς. Τὰ χρήματα αὐτὰ ἀνήκουν εἰς τὸν λαὸν καὶ ἐδικαιοῦτο τὸ Κράτος νὰ τὰ διαθέσῃ ὑπὲρ τῶν ἀπόρων μαθητῶν καὶ τῶν Γυμνασίων καὶ τῶν Δημοτικῶν Σχολείων.

§44Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον δύο λέξεις νὰ εἴπω. Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα εἶναι σοβαρὸν ἀλλὰ ἦλθε κατὰ παρεμπίπτοντα τρόπον καὶ διὰ τοῦτο θὰ εἶμαι σύντομος. Ὑπάρχουν δύο θέματα. Τὸ θέμα τῆς πολιτικῆς εὐθύνης τοῦ ὑπουργοῦ Παιδείας καὶ τὸ θέμα τῆς οὐσίας τῶν αἰτημάτων. Ὀρθὸν εἶναι νὰ τὰ διακρίνωμεν. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ πρῶτον θὰ ἔλθῃ ἡ ἡμέρα τοῦ ἐλέγχου. Καθόσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν αἰτημάτων ἐπιλαμβάνομαι τῆς εὐκαιρίας νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅτι ἀποδέχομαι τὸ πρῶτον του σχέδιον, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ γίνῃ σύμμαχός μας καὶ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ὑπεράσπισιν ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως τοῦ πρώτου σχεδίου, διότι οἱ ἐκπαιδευτικοὶ ζητοῦντες τὴν ἱκανοποίησιν τῶν αἰτημάτων των, ἔχουν δίκαιον, καὶ πρέπει νὰ ἱκανοποιηθοῦν, διότι εἶναι ἄξιοι αὐτῆς τῆς ἱκανοποιήσεως.

§45Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ τῆς Παιδείας, τὴν 3 Ἰουνίου 1949 ἡ Ὁμοσπονδία Μέσης Ἐκπαιδεύσεως σᾶς ὑπέβαλεν ὑπόμνημα ὑποδεικνῦον τοὺς πόρους διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν Ἐκπαιδευτικῶν. Εἶναι αὐτὸ ἀκριβὲς ναὶ ἢ ὄχι;

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος Ἑλλάδος κ. Ν. Ζέρβας, ἔχει τὸν λόγον.

§47Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Μετὰ πολύμηνον ἀναγκαστικὸν ἀποχωρισμόν, κ. συνάδελφοι, ἐπανήλθομεν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, εἶχε καὶ τὰ καλά της. Κατέστησε αἰσθητὴν τὴν παρουσίαν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπῆρξαν περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐκάλυπτε μερικὰς ἐκτροπὰς τῶν συναδέλφων του, τὰς ὁποίας θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ μὴ ἀναφέρω ἵνα μὴ ἔχωμεν καὶ πάλιν ἀντεγκλήσεις. Δυνάμεθα νὰ εὐχαριστήσωμεν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι εἶχε τὸ θάρρος ν’ ἀναλώσῃ μίαν καὶ πλέον ὥραν διὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ὅμως νὰ εἴπω, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὰς δυσμὰς τοῦ βίου τῆς Βουλῆς, καὶ τοιαῦται δηλώσεις, τόσον μακραὶ θὰ παρεῖλκον. Θὰ ἦτο προτιμότερον, νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, καὶ νὰ ἀποδείξωμεν, ὅτι κύριον θέμα μας δὲν εἶναι αἱ συζητήσεις, ἀλλὰ ἡ ἐπίλυσις τῶν διαφόρων σοβαρῶν προβλημάτων τὰ ὁποῖα πρέπει ν’ ἀντιμετωπίσωμεν. Καὶ θὰ μοὶ εἴπητε. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιλυθοῦν τόσον σοβαρὰ προβλήματα; Νομίζω, ὅτι τινὰ ἐξ αὐτῶν, δύνανται νὰ ἐπιλυθοῦν. Καὶ θὰ τ’ ἀναφέρω ἐν τῷ λόγῳ μου. Καὶ τώρα, ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῆς ἐκπροσωπήσεώς μας εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἡ Ἐθνική μας Ἀντιπροσωπεία εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἔχομεν τὴν γνώμην, ὅτι κατέβαλε ποιάν τινα προσπάθειαν, ἀλλὰ δὲν ἦτο ἀρκετή. Ἐνῷ ἐδώσαμεν τὴν Νίκην ἡ ἐκπροσώπησίς μας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἔδειξεν ἀδιαφορίαν. Δὲν ἦτο ἀνταξία τῶν προσδοκιῶν τοῦ λαοῦ μας. Καὶ μετέβη ἐκεῖ ὄχι διὰ νὰ ἀπαιτήσῃ, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπαιτήσῃ. Ὁ λαός, ἀνέμενε καλυτέραν ἐκπροσώπησιν. Ἀπέμεινεν ὅμως ἔκθετος. Δὲν πρεσβεύομεν, ὅτι εἴμεθα αὐτοτελεῖς, ἀλλὰ δὲν εἴμεθα καὶ φόρου ὑποτελεῖς εἰς τοὺς Μεγάλους τῆς γῆς. Βεβαίως, κατεβλήθη προσπάθεια ἐκ μέρους τῆς ἀντιπροσωπείας μας, ἀλλὰ ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα; Καὶ σήμερον ἀκόμη ἀδικούμεθα ὑπὸ τῶν Μεγάλων, ὡς ἐὰν νὰ μὴ εἴμεθα ἡμεῖς οἱ ἀδικηθέντες. Συγχαίρομεν, καὶ ἀποτίομεν φόρον τιμῆς καὶ εὐγνωμοσύνης πρὸς τὸν ὑπέροχον καὶ ἀδάμαστον Ἑλληνικὸν λαόν, ὡς καὶ εἰς τὸ ἔνοπλον τμῆμα αὐτοῦ τὸν Ἐθνικόν μας Στρατόν, ὅστις ἔφθασεν εἰς τὸ ὕψος ἐκεῖνο ποὺ δὲν εἶχε φθάσει ποτὲ ἄλλοτε. Ἀξιωματικοὶ καὶ στρατιῶται, ἁμιλλῶνται εἰς προσφορὰν θυσιῶν. Καὶ ὁ Ἐθνικός μας Στρατὸς προσέφερε πολλὰς θυσίας. Ἀποτίομεν ἐπίσης, φόρον τιμῆς καὶ εὐγνωμοσύνης καὶ πρὸς τὰ ἄλλα τμήματα τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, πρὸς τὸ Ναυτικὸν καὶ τὴν Ἀεροπορίαν, χωρὶς νὰ παραλείψωμεν νὰ ἐκφράσωμεν τὴν ἐμπιστοσύνην μας καὶ πρὸς τὰ Σώματα Ἀσφαλείας, τὰ ὁποῖα, προσέφεραν ἐπίσης πολλὰς ὑπηρεσίας, θὰ ἔλθῃ δὲ ἡ ἡμέρα, ποὺ τὸ Ἔθνος, εὐγνωμονοῦν αὐτά, θὰ δώσῃ τὸν δίκαιον ἔπαινον. Ἀλλὰ τὸ ἔργον αὐτό, οὐδεὶς δικαιοῦται νὰ τὸ καρπωθῇ. Θὰ ἦτο ἀπὸ μέρους οἱουδήποτε ὅστις ἤθελεν καταβάλει προσπάθειαν νὰ καρπωθῇ τὸ ἔργον τοῦτο βλασφημία, πολὺ δὲ περισσότερον ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Διαστέλλω τοὺς κυβερνῶντας, διότι μόλις στὸ τέρμα τοῦ 1949 ἐπετύχαμεν τὴν νίκην. Καὶ τοῦτο, διότι θεωρῶ αὐτοὺς ὡς ὑπευθύνους διὰ τὴν παράτασιν τοῦ δράματος τοῦ Ἔθνους. Τοῦ δράματος, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὀλέθρια ἀποτελέσματα, καὶ ἐδημιούργησε παρὰ τῷ λαῷ τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ὁ πολιτικὸς κόσμος δὲν ἵσταται εἰς τὸ ὕψος του. Ἐδημιουργήθη ἡ ἀντίληψις αὐτή, διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶχε προβλέψει τὸν τρόπον τῆς ἀντιμετωπίσεως τῆς ἀνταρσίας, ἡ δὲ δυσαρέσκεια τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, δὲν ἐστρέφετο κατὰ τῶν κυβερνώντων, ἀλλὰ κατὰ τοῦ Κράτους. Πιστεύει ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅτι δὲν ὑπάρχει Κράτος. Καὶ θὰ χρειασθῇ μεγάλη προσπάθεια, ὅπως ἐπιτύχωμεν τὴν ἀπόσβεσιν τῆς κακῆς αὐτῆς ἀλλὰ δικαίως σχηματισθείσης ἀντιλήψεως παρὰ τῷ λαῷ. Ἀλλ’ ἐὰν ἦτο μόνον τὸ θέμα τῆς Δημοσίας Τάξεως, θὰ ἐλέγαμεν, ὅτι κάποτε θὰ ἀναζητηθοῦν οἱ ὑπεύθυνοι καὶ θὰ δώσουν λόγον δι’ αὐτό. Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Εἶναι τόσα καὶ τόσα ἄλλα. Καὶ πρῶτον καὶ μέγιστον πάντων, τὸ θέμα τῶν συμμοριοπλήκτων. Ἡ Κυβέρνησις, ἐδημιούργησε τὸν συμμοριοπληκτισμὸν καὶ εὐθύνεται διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν τῶν χωρίων καὶ σπιτιῶν ἑνὸς ἑκατομμυρίου πολιτῶν. Θὰ ἔλθῃ ἡ ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι οἱ κυβερνῶντες ἐξώθησαν εἰς τὴν συμμοριοπληξίαν. Καὶ ἡμεῖς, ἐκάμαμεν ἔκκλησιν πρὸς αὐτήν, διὰ νὰ ἴδῃ τὴν ἀλήθειαν καὶ νὰ μὴ ἐγκαταλειφθῇ ἡ ὕπαιθρος. Ἀλλὰ αὕτη ἐκώφευε καὶ μᾶς ἄφινε τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἠσχολεῖτο, μὲ ἄλλα φοβερὰ πράγματα. Ὑπεδείξαμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ὁ ἐπαναπατρισμὸς τῶν συμμοριοπλήκτων, πρέπει νὰ γίνῃ κατὰ τρόπον στοιχειωδῶς ἄνετον καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔδωκε προσοχήν. Ἐχρειάσθη νὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν ὕπαιθρον καὶ νὰ προκαλέσωμεν συλλαλητήρια τῶν συμμοριοπλήκτων νὰ ὑποβληθοῦν δὲ πορίσματα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ μόνον παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, νὰ εὕρωμεν κατανόησιν. Ἀλλὰ καὶ οὗτος κατόπιν μετέβαλε γνώμην. Καὶ οὕτω, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα νὰ ἀποστέλλωνται οἱ συμμοριόπληκτοι εἰς τὰ χωριά των ἄνευ ἐφοδίων. Ἔρχονται οἱ ὑπουργοὶ καὶ μᾶς λέγουν, ὅτι οἱ συμμοριόπληκτοι ἐπανεπατρίσθησαν. Ἀλλὰ πῶς ἐπανεπατρίσθησαν; Εἶναι ἱκανοποιημένοι, οἱ κύριοι ὑπουργοί; Ἔρχονται καὶ μᾶς λέγουν, ὅτι ἐγένετο ἀνοικοδόμησις. Ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς τοὺς λέγομεν, ὅτι δὲν ἐγένετο τίποτε. Διότι τὰ σπίτια τὰ ὁποῖα ἐκτίσθησαν δὲν εἶναι κατάλληλα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατοικηθοῦν. Τὰ σπίτια, πέφτουν, γκρεμίζονται. Τὸ ζήτημα τῶν συμμοριοπλήκτων ἐνέχει τεραστίαν κοινωνικὴν σημασίαν. Μόνον ἐκεῖνοι ποὺ ἀνῆλθον ἀνωμάλως εἰς τὰ ἀνώτατα ἀξιώματα τῆς Πολιτείας δὲν δύνανται νὰ κατανοήσουν τὸ δρᾶμα τῶν συμμοριοπλήκτων. Ποιοῦμαι ἔκκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ θέμα μὲ περισσοτέραν στοργήν. Εἶδον μεθ’ ἱκανοποιήσεως νὰ ἀσχολῆται ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις ἐπὶ μακρῶν μὲ τὸ ἐργατικὸν ζήτημα. Ἐρωτᾶται ὅμως τί ἔκαμεν ἐπὶ μίαν τετραετίαν ἡ Κυβέρνησις καὶ πῶς ἀντιμετώπισε τὸ θέμα τῶν ἐργατῶν μας; Μᾶς ἀνεκοίνωσεν, ὅτι συνεστήθη ἤδη μία Ἐπιτροπὴ μὲ τὸν σκοπὸν νὰ μελετήσῃ τὸ θέμα καὶ ὑποδείξῃ τὰς ἐπιβαλλομένας λύσεις. Ἔπρεπεν ὅμως νὰ παρέλθῃ μία ὁλόκληρος τετραετία διὰ νὰ ἀντιληφθῇ ἐπὶ τέλους ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὤφειλε νὰ προβῇ εἰς τὴν σύστασιν τῆς Ἐπιτροπῆς; Ἀπευθυνόμενος πρὸς τοὺς Ἕλληνας ἐργάτας συνιστῶ εἰς αὐτοὺς νὰ ἐξακολουθήσουν τοὺς ἀγῶνας των ἐντὸς τοῦ ἐθνικοῦ πλαισίου, ὡς μέχρι σήμερον ἔπραξαν πρὸς τιμήν των. Ἀλλ’ ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις πιεσθεῖσα προφανῶς ἐχρησιμοποίησε πολλὰς λέξεις εἰς τὰς ἀνακοινώσεις της διὰ τοὺς ἐργάτας, οὐδὲ λέξιν εἶπεν εἰς αὐτὰς διὰ τὸ δρᾶμα τῶν ἀγροτῶν τῆς ὑπαίθρου, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὸν ἀκρογωνιαῖον λίθον τῆς ἐθνικῆς μας ὑποστάσεως καὶ οἵτινες ὑπέστησαν τὰ πάντα ὑπὸ τῶν συμμοριτῶν. Αἱ ἀπαιτήσεις ἄλλωστε τῶν ἐργατῶν καὶ ἀγροτῶν εἶναι τόσον ἐλάχισται, ὥστε ὀλίγη κατανόησις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἤρκει πρὸς ἐπίλυσιν τῶν ἀπασχολούντων αὐτοὺς θεμάτων. Ἀλλὰ μήπως ἡ Κυβέρνησις ἀντιμετώπισε μὲ ἀποτελεσματικότητα τὸ θέμα τῶν δημοσίων λειτουργῶν; Ὁσάκις ἠναγκάσθη ἐκ τῶν πραγμάτων νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους ἔδωσε πάντοτε ἐμπειρικὴν καὶ ἐμβαλωματικὴν λύσιν εἰς τ’ ἀπασχολοῦντα αὐτοὺς θέματα καὶ μόνον ὁσάκις ἐν τῇ ἀπογνώσει των οὗτοι κατήρχοντο εἰς ἀπεργιακὸν ἀγῶνα πιεζομένη πλέον ἐκ τῶν πραγμάτων τοὺς ἐπέτα ἕνα ξεροκόμματον μὲ τὸν ἰσχυρισμόν, ὅτι τὸ Κράτος εἶναι πτωχὸν καὶ δὲν δύναται νὰ διαθέσῃ περισσότερα διὰ τοὺς λειτουργούς του. Καὶ ταῦτα, ἐνῷ κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους εἰσέρρευσεν ἄφθονον χρῆμα ἐκ τῆς συμμαχικῆς βοηθείας. Ἐὰν ὑπῆρχε κατανόησις, στοιχειώδης νοημοσύνη, πόνος καὶ στοργὴ πρὸς αὐτοὺς ἐκ μέρους τοῦ Κράτους θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἶχε λυθῆ ὁριστικῶς τὸ θέμα τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Τὴν Κυβέρνησιν ὅμως εἰς τὸ θέμα τοῦτο ἐχαρακτήρισεν ἔλλειψις προγράμματος καὶ συστήματος. Καὶ εἴδατε τὸ κατάντημά μας. Εἴδατε τὸ ἁγνότερον τμῆμα τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, τοὺς ἐκπαιδευτικούς μας λειτουργούς, αὐτοὺς εἰς τοὺς ὁποίους ὅλοι μας, ὅσοι ὁμιλοῦμεν, ὅσοι ἱστάμεθα εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ὀφείλομεν τὸ εἶναι μας, εἴδατε τοὺς ἐκπαιδευτικούς μας λειτουργοὺς νὰ φθάνουν εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς ἀπεργίας.

§48Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τῆς παραιτήσεως.

§49Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ποῖοι λόγοι τοὺς ἤγαγον εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τῆς ὑστάτης προσπαθείας των; Τιμῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ θὰ ἤθελον νὰ μὴ εὑρίσκωμαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπικρίνω τοῦτον ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαχείρισιν τοῦ ὑψίστης σημασίας θέματος τῶν ἐκπαιδευτικῶν μας λειτουργῶν. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ παρίδω τὸ γεγονός, ὅτι ἂν ἐπιτρέπεται ἀκόμη καὶ ὁ στρατὸς νὰ ἀπεργήσῃ ἀκόμη καὶ ἡ Χωροφυλακὴ καὶ τὰ Σώματα Ἀσφαλείας νὰ ἀπεργήσουν, νὰ παραιτηθοῦν καὶ νὰ φύγουν, ἕνα μόνον δὲν ἐπιτρέπεται, νὰ φύγουν ἀπὸ τὰς τάξεις τους οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοί. Εἶναι ὁ θεμέλιος λίθος ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἵσταται κάθε Κράτος εὐνομούμενον καὶ πολιτισμένον. Τί ἔλειψεν ἀπὸ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργούς; Ἔλειψε πατριωτισμός; Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ὅσον ὑψηλὰ καὶ ἂν ἵσταται θὰ ἤθελε νὰ καταλογίσῃ ἔλλειψιν πατριωτισμοῦ εἰς τοὺς ἐξαιρετικοὺς αὐτοὺς ἄνδρας τοῦ γένους μας εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως δὲν θὰ εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ βλάσφημος καὶ ἀσελγής. Εἶναι ἡ κυρία πηγὴ ἀντλήσεως ἐθνικοῦ φρονήματος οἱ καθηγηταὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἔλλειψις πατριωτισμοῦ. Ἀλλ’ εἶναι ἡ πλήρης ἀθέτησις στοιχειωδῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Ἔθνους καὶ στοιχειωδῶν ὑποσχέσεων αὐτοῦ πρὸς τοὺς ἐκλεκτοὺς τούτους τῆς χώρας λειτουργούς. Ζητῶ καὶ πάλιν ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ ἀναθεωρήσῃ τὰς σκέψεις του καὶ τὰς ἀποφάσεις του. Ἔφερεν ἕνα νόμον τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ἐθεωρήσαμεν ὡς θεραπεύοντα κατὰ τὸ μέτρον τοῦ δυνατοῦ τὰς ἀνάγκας τῶν ἐκπαιδευτικῶν μας λειτουργῶν. Διατὶ ἀπέσυρε τοῦτον; Παρακαλῶ καὶ πάλιν τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ φέρῃ ἐνώπιον τοῦ Σώματος κατὰ τὴν τακτὴν ἡμέραν συζητήσεως τοῦ θέματος τούτου τὸν νόμον τὸν ὁποῖον ἀπέσυρε.

§50Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος τῆς Ἑλλάδος, νὰ παρατηρήσω, ὅτι πρῶτον ἡ εὐθύνη διὰ τὸν νόμον βαρύνει ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὄχι μόνον τὸν ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Δεύτερον, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κατέβαλε πᾶσαν δυνατὴν προσπάθειαν διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὸ ὅλον τῶν αἰτημάτων. Τὸ ὅτι δὲν κατέστη τοῦτο δυνατὸν ἐν τῷ πλαισίῳ τῶν σημερινῶν οἰκονομικῶν καὶ δημοσιονομικῶν δεδομένων, τὸ ὅτι δὲν κατέστη δυνατὴ ἡ ἱκανοποίησις τοῦ ὅλου, αὐτὸ δὲν σημαίνει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ ἱκανοποιήσῃ τὸ μέρος. Νομίζω δέ, ὅτι κατὰ τὰς κρισίμους αὐτὰς στιγμὰς κατὰ τὰς ὁποίας βλέπετε δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ δὴ ἐκπαιδευτικοὺς ἀπεργοῦντας, θὰ ἦτο πολὺ ὀρθότερον νὰ ἀπηυθύνατε πρὸς αὐτοὺς τὴν ἔντονον προτροπήν, ὅπως ἐπανέλθουν εἰς τὰς θέσεις των διότι οἱ ἐκπαιδευτικοὶ οὐδέποτε καὶ ὑφ’ οἱασδήποτε συνθήκας δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἀπεργοῦν. Οἱ ἐκπαιδευτικοὶ δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ δίδουν εἰς τοὺς μαθητὰς τὸ παράδειγμα τῆς ἀποσυνθέσεως καὶ τῆς ἀπεργίας. Νομίζω, ὅτι καὶ σεῖς καὶ ἅπαντες οἱ κ. Ἀρχηγοὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως —βεβαιωθῆτε δέ, ὅτι καὶ ἐγὼ ἂν εὑρισκόμην ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει τὸ αὐτὸ θὰ ἔπραττον— θὰ ἔπρεπε νὰ συστήσετε πρὸς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ εἰδικώτερον πρὸς τοὺς ἐκπαιδευτικούς, ὅτι χρέος στοιχειῶδες ἔχουν, ὅπως ἐπανέλθουν εἰς τὰ σχολεῖα των καὶ ὄχι διὰ τῆς ὑπερασπίσεως τῆς στάσεώς των αὐτῆς τῆς παρανόμου, νὰ προβαίνητε εἰς ἐνίσχυσιν τῆς ἀπεργίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος).

§51Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὅταν φθάσῃ κανεὶς εἰς τὰ ἄκρα δὲν εἶναι ἐκεῖνος ὁ ἔνοχος.

§52Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Δὲν ὑπάρχουν ἄκρα. Ἀνεμέναμεν ἀπὸ τὴν Βουλὴν ὁλόκληρον νὰ ἀπαντήσῃ αὐτὴ εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, ὅτι πρέπει νὰ πράξουν τὸ καθῆκον τους.

§53Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀλλὰ ὅλον τὸ Ἔθνος ἀπαιτεῖ... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§54Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Προτιμήσατε ἀντὶ τῆς δημαγωγίας τὴν στερέωσιν τοῦ Κράτους.

§55Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νὰ μὴ δημαγωγῆτε σεῖς.

§56Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. ..... (Ὁμιλεῖ ἐν μέσῳ θορύβου μὴ ἀκουόμενος).

§57Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. ..... (Ὁμιλεῖ ἐν μέσῳ θορύβου μὴ ἀκουόμενος).

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγκασθῶ νὰ διακόψω τὴν συνεδρίασιν.

§59Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν δύνασθε νὰ διακόψητε, ὀφείλομεν νὰ ἀπαντήσωμεν τώρα.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ αὐτὸν τὸν θόρυβον δὲν δύναται νὰ συνεχισθῇ ἡ συνεδρίασις.

§61Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλῶ νὰ ὑπάρξῃ ὀλίγη τάξις διὰ νὰ ἀκούσωμεν.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις πρέπει νὰ γίνεται μὲ ὅλην τὴν τάξιν καὶ τὴν εὐπρέπειαν. Ὁ κ. Ζέρβας ἦτο εἰς θέσιν νὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ κατόπιν καθεὶς ἔχει ὅλο τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ καὶ νὰ λάβῃ τὸν λόγον μὲ τὴν σειράν του καὶ νὰ εἴπῃ ὅ,τι θέλει. Αὐτὸ τὸ α! α! α! ποὺ γίνεται δὲν ἁρμόζει. Διότι τότε θὰ ἀναγκασθῶ νὰ διακόπτω διαρκῶς τὴν συνεδρίασιν. (Χειροκροτήματα).

§63Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρὸ παντὸς δὲν πρέπει νὰ κάμετε σεῖς διαρκῶς α! α! κ. Πρόεδρε.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζέρβας παρακαλεῖται νὰ συνεχίσῃ.

§65Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ ἀπαντήσωμεν, ὁ μαλλιαρισμὸς εἶναι προδοσία.

§66Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ὁμολογῶ, κύριοι συνάδελφοι, καὶ θὰ συνομολογήσητε καὶ ὑμεῖς μετ’ ἐμοῦ, ὅτι δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν, ὁ κατὰ τὰ ἄλλα λίαν συμπαθὴς ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργός, ἐκφράζεται κατὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον τὸν ἀκούσατε ἀπόψε ἐκφραζόμενον.

§67Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Κατὰ ποῖον τρόπον;

§68Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ἀφίσατέ με νὰ τελειώσω. Σᾶς ἀφῆκα καὶ ὡμιλήσατε. Ὁμιλῶ μετὰ πάσης λεπτότητος.

§69Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. .. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος)...

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν δύνασθε νὰ διακόπτετε.

§71Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν εἶναι δυστυχῶς ἡ πρώτη φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ὑπουργὸς παρουσιάζει θέαμα, οἷον τὸ ἀποψινόν. Βεβαίως, εὑρίσκεται ἔν τινι μέτρῳ δικαιολογημένος, διότι ὑπερασπίζει συνάδελφόν του ὑπὸ τὴν διπλῆν ἔννοιαν. Συνάδελφόν του ἐν τῇ Κυβερνήσει, ἀλλὰ καὶ συνάδελφόν του ἐν τῷ ἐπαγγέλματι. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ἠδίκησε ἑαυτόν, ἀλλὰ ἠδίκησε πρὸ παντὸς τὸν συνάδελφόν του, ὁ ὁποῖος νομίζω, ὅτι εἶναι ἱκανός, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἱκανώτερος τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐξ ἴσου ὅμως ἱκανός, νὰ ὑπερασπίσῃ ἑαυτὸν καὶ τὸ ἔργον του. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον ὑπερέβη πᾶν ὅριον κατὰ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν εἶναι τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς ἔχει πλειστάκις ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ στόματος λεχθῆ. Κατηγορεῖ πάντα ἀντιτιθέμενον εἰς τὰς οἱασδήποτε πράξεις τῆς Κυβερνήσεως ὡς δημοκόπον. Εἶναι ἀπαράδεκος καθ’ ἡμᾶς ἡ τοιαύτη κατηγορία καὶ ζητοῦμεν νὰ ἀνακαλέσῃ ἀμέσως τὴν φράσιν του ταύτην, διότι ἄλλως δὲν θὰ συνεχίσωμεν τὸν λόγον καὶ θὰ ἀπέλθωμεν, θεωροῦντες ὑβρισθέντας καὶ ἡμᾶς καὶ τὴν Βουλήν. Ἀναμένω ἀνάκλησιν τῆς κατηγορίας, διότι, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ὕβρις διὰ τὸ Σῶμα.

§72Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ δώσω ἀμέσως τὴν ἀπάντησιν. Δὲν ὑποχρεοῦμαι νὰ ἀνακαλέσω λέξιν, ἡ ὁποία δὲν ἀποτελεῖ ὕβριν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος νὰ σκεφθῇ περισσότερον τὴν ἔννοιαν τῆς λέξεως, τὴν ὁποίαν μετεχειρίσθην. Ἡ ἔννοια τῆς δημαγωγίας εἶναι ἔννοια πολιτική, εἶναι τακτικὴ ἀγῶνος πολιτικοῦ, δὲν εἶναι ὕβρις. Πιστεύω δέ, ὅτι εἰς τὴν κριτικήν, τὴν ὁποίαν ἀσκεῖτε κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἅπαντες οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, χρησιμοποιεῖτε ἀκόμη βαρυτέρας λέξεις ἐναντίον της, ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐχρησιμοποίησα ἐγώ. Ἐὰν ἀπαριθμήσω τὰς λέξεις τὰς ὁποίας ἐχρησιμοποιήσατε ὁμιλοῦντες περὶ ἀστοργίας τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, περὶ πλήρους ἀδιαφορίας, περὶ ἀναλγησίας κλπ., ἐὰν λέγω ἀπαριθμήσω ὅλας αὐτὰς τὰς λέξεις, θὰ ἰδῆτε, ὅτι εἰς τὴν πλάστιγγα βαρύνουσι περισσότερον, ἀπὸ τὴν μίαν καὶ μόνην λέξιν τὴν ὁποίαν ἐχρησιμοποίησα, τὴν λέξιν δημαγωγία. Καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅ,τι ἐπίστευα καὶ πιστεύω, ὅτι κατὰ τὴν κρίσιμον αὐτὴν στιγμὴν τῶν ἀλληλοδιαδόχων ἀπεργιῶν, θὰ ἐδικαιούμην νὰ ἀναμείνω ἀπὸ ἕν Σῶμα πολιτικόν, τὸ ὁποῖον θὰ πρέπει νὰ δίδῃ τὸ παράδειγμα εἰς τὸ Ἔθνος, νὰ ἐγερθῇ ὁλόκληρον χωρὶς διάκρισιν μεταξὺ συμπολιτευομένων καὶ ἀντιπολιτευομένων καὶ ν’ ἀντιπαραταχθῇ εἰς τὸ κῦμα τῶν ἀπεργιῶν, διότι πρωτίστως ὑπὲρ τοῦ Κράτους πρέπει νὰ ἀγωνίζεται ἡ Βουλὴ καὶ μόνον ἐν ὀνόματι τοῦ Κράτους θὰ σωθῇ ἡ ἰδία. (Χειροκροτήματα).

§73Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι βουλευταί, μᾶς ἐδίδαξεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὴν ἑρμηνείαν τῆς λέξεως δημαγωγία. Ἀφίνω εἰς αὐτὸν τὴν σοφὴν διατύπωσιν. Εἶναι ἄλλωστε καὶ τέως καθηγητὴς Ἀνωτάτου Ἐκπαιδευτικοῦ Ἱδρύματος καὶ ἀποτείνομαι πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ Προεδρεῖον διὰ νὰ κρίνῃ, ἐὰν εὑρίσκεται ἐν τάξει ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, λέγων ὅτι, ἡ δημαγωγία εἶναι μία κοινὴ λέξις, ὁμοία μὲ ἐκείνας τὰς ὁποίας ἐχρησιμοποιήσαμεν ἡμεῖς ἐν τῇ κριτικῇ τοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς περιωρίζετο εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν, ἔκαμε δηλαδὴ ἔκκλησιν εἰς τὸ Σῶμα καὶ δὲν ἐχαρακτήριζε τοὺς ἐκφραζομένους, ὡς ἐξεφράσθησαν, ὡς δημαγωγοῦντας, δὲν θὰ εἶχον τὴν ἀπαίτησιν νὰ ἀναιρέσῃ τὰ ὅσα ἐναντίον ἡμῶν εἶπεν. Ἐπιμένομεν, κ. Πρόεδρε, εἰς τὴν ἄποψίν μας καὶ θέτομεν τὸ ζήτημα ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Ἢ ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατωτικῶν θὰ ἀνακαλέσῃ τὸν καθ’ ἡμῶν χαρακτηρισμὸν ὡς δημαγωγῶν ἢ ἄλλως ἐγκαταλείπω τὸ βῆμα τοῦτο καὶ ἀφίνω εἰς τὸ Σῶμα νὰ κρίνῃ καὶ ἐμὲ καὶ τὸν ὑπουργόν.

§74Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε...

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος κατῆλθε τοῦ βήματος καὶ περιμένει ἀπάντησιν.

§76Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δύο λέξεις, κ. Πρόεδρε, κύριοι βουλευταί, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔκαμεν ἕνα μεγάλο λάθος, εἶπεν, ὅτι ἡ λέξις «δημαγωγία» δὲν ἀποτελεῖ ὕβριν. Ὑποθέτω, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὁ ὁποῖος νὰ συμμερίζεται τὴν γνώμην αὐτὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἡ λέξις «δημαγωγία» καὶ ἡ λέξις «καταδημαγώγησις», ἀποτελοῦν ἀσφαλῶς μίαν κοινὴν ὕβριν. Ἑπομένως, ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπεκφύγῃ τῆς εὐθύνης διὰ τὴν λέξιν, τὴν ὁποίαν ἐξέφερεν, ἐκτὸς ἐὰν αὐτὸ ἔχῃ τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἀνακαλεῖ ὁ κ. ὑπουργὸς τὴν φράσιν, ὁπότε ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος θὰ συνεχίσῃ τὴν ὁμιλίαν του. Προσωπικῶς, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, σᾶς ἔχω ἀπεριόριστον ἐκτίμησιν, ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι ἐπειδὴ δὲν εἶσθε εἰθισμένος εἰς τὰς αἰθούσας αὐτάς, σᾶς ἐκφεύγουν ἐνίοτε φράσεις τοιαῦται. Ἡμεῖς ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς ἐλέγξωμεν, ἀλλὰ σεῖς δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἐλέγξητε τὴν Βουλήν. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐλέγξῃ τὴν Βουλήν, εἶναι ὁ Ἑλληνικὸς λαός. (Χεροκροτήματα). Καὶ ἀπορῶ, πῶς ἀπὸ ὑμᾶς ἐξέφυγε μία τοιαύτη βαρεῖα φράσις. Καὶ δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ συμβαίνει τοῦτο. Μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὡμίλησεν ἐπὶ τοῦ θέματος μὲ πολλὴν σεμνότητα καὶ ἐλάβομεν μίαν ἀπόφασιν, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν ἐκπαιδευτικῶν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ ἰδιαιτέρως. Τὸ ἐνδιαφέρον μας αὐτὸ τὸ εἰλικρινὲς καὶ ἁγνὸν σεῖς τὸ ἐξελάβατε, ὅτι ἀπέβλεπεν εἰς τὴν καταδημαγώγησιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, εὑρίσκεσθε ἐν ἀπολύτῳ ἀταξίᾳ. Καὶ εἶσθε, συνεπῶς, ὑποχρεωμένος νὰ κάμετε ὅ,τι ἐζήτησεν ὁ κ. Ζέρβας. Νὰ ζητήσητε συγγνώμην ἀπὸ τὴν Βουλήν, διότι τὴν ὑβρίσατε. Ἡμεῖς ἔχομεν καταλήξει εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ συζητήσωμεν εἰς ἡμέραν τακτὴν τὸ θέμα. Σεῖς ἀπουσιάζοντες κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, ἤλθατε ἐδῶ ἀναμμένος καὶ ἀπευθύνατε μίαν τόσον βαρεῖαν ὕβριν ἐναντίον τῆς Βουλῆς. Ἐπαναλαμβάνω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἐλέγχεται. Ἡ Βουλὴ ἐλέγχει καὶ δίδει λόγον ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ὑφίσταται τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς. Καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἔχει δώσει τοιαύτας καὶ τοσαύτας ἀφορμάς, ὥστε ὁ ἔλεγχος τὸν ὁποῖον ὑφίσταται νὰ εἶναι πάρα πολὺ ἐπιεικής.

§77Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Πρὶν ἢ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον καὶ ἀγαπητὸν εἰς ἐμὲ Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος τῆς Ἑλλάδος, ὀφείλω νὰ προβῶ εἰς ὡρισμένας παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν σκέψεων, τὰς ὁποίας διετύπωσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Τουρκοβασίλης. Εἶπεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ὑφίσταται τὸν ἔλεγχον καὶ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαντᾷ.

§78Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ὄχι νὰ ἀπαντᾷ, νὰ ὑβρίζῃ.

§79Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ νὰ μὴ γίνωνται διακοπαί, κύριοι συνάδελφοι. Ὁ κ. Τουρκοβασίλης, κατ’ οὐσίαν ἰσχυρίσθη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ὑφίσταται τὸν ἔλεγχον χωρὶς ν’ ἀπαντᾷ.

§80Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ὄχι.

§81Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Ἀφήσατέ με νὰ τελειώσω. Χρησιμοποιῶ καὶ ἐγὼ τὸν συλλογισμόν μου. Ἀφήσατέ με νὰ τὸν συμπληρώσω. Ἡ ἀπάντησις τῆς Κυβερνήσεως, ἐν περιπτώσει ἐπιθέσεως καὶ μάλιστα τόσον δριμείας ἐπιθέσεως, ὡς εἶναι ἡ ἐπίθεσις τὴν ὁποίαν ἔκαμε κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἡ Ἀντιπολίτευσις, τὴν ὁποίαν συνήθως κάμνει ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ τὴν ὁποίαν μόνον ἐγὼ δὲν ἔκαμα ὅταν εὑρισκόμην εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν κατὰ τὸ 1948, ἡ ἀπάντησις τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιορίζηται μόνον καὶ μόνον εἰς θετικὰς φράσεις. Εἶναι μοιραῖον, εἶναι ἀναγκαῖον λογικῶς, εἶναι ἀναγκαῖον ἠθικῶς νὰ σημειώνῃ ἀντεπίθεσιν. Ποῦ ἠκούσατε, κ. Τουρκοβασίλη, ὅτι ὁ ἀντεπιτιθέμενος ὑπουργὸς δὲν δικαιοῦται νὰ χρησιμοποιῇ καὶ ἐκεῖνος δριμείας φράσεις; Πόθεν ἠρύσθητε αὐτὴν τὴν θεωρίαν, τὴν ὁποίαν ἀνεπτύξατε ἐδῶ;

§82Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Σᾶς λέγω, ὅτι ὁ παλαιὸς κοινοβουλευτικὸς βίος διεκρίνετο διὰ τὴν ἀπόλυτον εὐπρέπειάν του. Ἐγένοντο ὀξεῖς ἀγῶνες, ἀλλὰ αἱ φράσεις ἦσαν μετρημέναι. Δὲν ἐλέγετο ἐκ μέρους τῶν ὑπουργῶν, ὅτι ἡ Βουλὴ δημαγωγεῖ διὰ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργούς.

§83Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Νομίζω ὅτι, κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἡ μνήμη σας δὲν σᾶς βοηθεῖ ἐπαρκῶς, ἢ δὲν τῆς ἐπιτρέπετε σεῖς ὁ ἴδιος νὰ σᾶς βοηθήσῃ, διότι δριμύταται ἦσαν αἱ ἀντεπιθέσεις τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἦτο φυσικὸν αὐτό, διότι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ὑπεραμυνθῇ δι’ ὅλων τῶν μέσων καὶ δι’ ὅλων τῶν ἐπιχειρημάτων τῆς πολιτικῆς, κατὰ τῆς ὁποίας στρέφεται ἡ Ἀντιπολίτευσις. Ὀφείλει νὰ ἀσκήσῃ ἔλεγχον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως λογικόν, ὀφείλει, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως, ὀφείλει νὰ ἄρῃ τὴν βάσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἐπιτιθεμένη κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὸ ἀποτελεῖ καθῆκον στοιχειῶδες. Ἄνευ τοῦ καθήκοντος αὐτοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ κοινοβουλευτισμὸς καὶ θὰ ἦτο παράδοξον, ἂν εἰς τὰς φράσεις αὐτὰς τὰς ὁποίας χρησιμοποιεῖ ἡ Ἀντιπολίτευσις, περὶ ἀναισθησίας, περὶ ἀδιαφορίας κλπ., ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαντήσῃ. Ἑπομένως, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὑπάρχει κάποιο λάθος εἰς τοὺς συλλογισμούς σας, κ. Τουρκοβασίλη.

§84Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἡ διαφορά μας εἶναι, ὅτι ἐπετέθητε ἐναντίον τῆς Βουλῆς, ἐναντίον ἑνὸς βουλευτοῦ, Ὑποχρεοῦσθε ν’ ἀπαντήσητε. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐλέγχητε τὴν Βουλήν, καὶ νὰ τὴν κατηγορῆτε, ὅτι καταδημαγωγεῖ τοὺς ἐκπαιδευτικούς.

§85Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Δὲν εἶπα τοιοῦτον τι. Εἶπα, ὅτι ἀνέμενον ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ ἐξεγερθῇ ὁλόκληρος. Νὰ μὴ ἐξεγερθῇ μόνον μερικῶς, διότι τὸ τμῆμα ἐκεῖνο τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον συμπαρίσταται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, αὐτὸ νομίζω καὶ πιστεύω, ὅτι εὑρίσκεται καὶ ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τοῦτο πλησίον τῆς Κυβερνήσεως, εἶπα, ὅτι ἀνέμενον, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλή, δηλαδὴ καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις, αὐτὸ ἦτο τὸ νόημα τῆς φράσεώς μου, ὅτι καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις θὰ ἐξηγείρετο καὶ θὰ ἐπεδείκνυεν αὐτὴν τὴν ἠθικήν, κατὰ τὴν κρίσιμον αὐτὴν ὥραν ἀνιδιοτέλειαν. Διότι χρειάζεται, διὰ νὰ σωθῇ ὁ τόπος, ἠθικὴ ἀνιδιοτέλεια. Καὶ τὴν ἀνιδιοτέλειαν αὐτὴν πρέπει κατ’ ἐξοχὴν νὰ τὴν ἐπιδεικνύουν καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως. Πρέπει νὰ ἔχουν τὴν δύναμιν τοῦ χαρακτῆρος διὰ νὰ ἀντιτάσσωνται, κατὰ τὰς ἠθικῶς κρισίμους στιγμάς, εἰς τὸν πειρασμὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ νὰ βοηθοῦν τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν εἶδον μέχρι τῆς στιγμῆς, οὔτε ἕνα μεταξὺ ὑμῶν νὰ πράξῃ τοῦτο. Πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος δὲν προέβη εἰς ἄμεσον προσπάθειαν, ὅπως ἀξιοποιήσῃ ὑπὲρ ἑαυτοῦ καὶ τοῦ Κόμματός του, τὸ ζήτημα τῆς ἀπεργίας τῶν ἐκπαιδευτικῶν. Νομίζω, ὅμως, ὡρισμέναι φράσεις, τὰς ὁποίας εἶπεν ὁ τόσον ἀγαπώμενος ὑπ’ ἐμοῦ καὶ τόσον βαθέως τιμώμενος ὑπὸ τοῦ λαοῦ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος τῆς Ἑλλάδος, ὡρισμέναι φράσεις τὰς ὁποίας εἶπεν, ἦτο δυνατὸν νὰ θεωρηθοῦν ὡς φράσεις ἀποβλέπουσαι εἰς τὴν τόνωσιν τοῦ κύματος τῆς ἀπεργίας. Εἶχα καθῆκον νὰ εἴπω τὰ ὅσα εἶπον, ἐφ’ ὅσον οὕτω ἡρμήνευσα τὰς φράσεις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος. Καὶ ὑπὸ τὴν ἐπίδρασιν κἄποιας ταραχῆς, ἡ ὁποία ἐπεκράτησεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εἰς τὸ τέλος τῆς διακοπῆς μου, εἶπα καὶ τὴν λέξιν ἐκείνην, ἡ ὁποία σᾶς ἐξένισεν. Κύριοι βουλευταί, ἡ λέξις αὕτη, τὴν ὁποίαν ἡ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ δημιουργηθεῖσα ταραχὴ προεκάλεσεν, ἡ λέξις αὕτη δὲν ἀποτελεῖ, καὶ ἐπιμένω εἰς τοῦτο, ὕβριν. Ἀποτελεῖ χαρακτηρισμόν, ἀποτελεῖ κατηγορίαν, ἂν θέλετε, ὅπως εἶναι κατηγορία ἡ ἀναισθησία τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν συχνὰ τινὲς ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διατυπώνουν. Δὲν νομίζω, ὅτι «ἀναισθησία» καὶ «ἀναλγησία ἔναντι τοῦ πάσχοντος λαοῦ», εἶναι κατηγορίαι μικρότεραι ἀπὸ τὴν κατηγορίαν τὴν ὁποίαν συνιστᾷ ἡ λέξις «δημαγωγία». Ἀσφαλῶς ὄχι. Εἶναι βαρύτερον νὰ ὀνομάζετε τινὰ ἀναίσθητον ἀπέναντι τοῦ πάσχοντος, παρὰ δημαγωγόν. Παρὰ ταῦτα, κύριοι συνάδελφοι, παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ λέξις «δημαγωγία» δὲν ἀποτελεῖ ὕβριν καὶ ἀποτελεῖ ἁπλῆν κατηγορίαν, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ παραδεχθῶ, ὅτι δὲν θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἰσχύσῃ ἡ λέξις αὕτη, ὅπως τὴν εἶπα, καθ’ ἣν ὥραν τὴν διετύπωσα. Δὲν θὰ ἐπεθύμουν, διότι τὴν διετύπωσα εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ θόρυβος, ὁ ὁποῖος ἐπεκράτει ἐν τῇ Βουλῇ, αἱ κραυγαί, αἱ ὁποῖαι ἠκούοντο πανταχόθεν, προεκάλεσαν εἰς ἐμὲ ἀντίδρασιν ψυχικήν, ἡ ὁποία συνεπυκνώθη εἰς τὴν λέξιν «δημαγωγία». Δὲν θὰ ἐπεθύμουν νὰ διατυπώσω τὴν κατηγορίαν αὐτήν, καθ’ ἣν ἔννοιαν τὴν ἐξέλαβον τινὲς τῶν κυρίων βουλευτῶν. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος τῆς Ἑλλάδος θὰ θεωρήσῃ τὰς φράσεις, τὰς ὁποίας διετύπωσα, ὡς ἐπαρκεῖς.

§86Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ὀφείλω, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐκφράσω τὴν πλήρη ἱκανοποίησίν μου καὶ νὰ ἐπαινέσω τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τὴν πράγματι ἀξιοπρεπῆ ἐν κατακλεῖδι πρᾶξιν του. Μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνισχύσωμεν ἠθικῶς τὸ Κοινοβουλευτικόν μας Πολίτευμα καὶ νὰ δημιουργήσωμεν καὶ διὰ τοὺς ἐπιγενομένους, αἰτίας θαυμασμοῦ πρὸς αὐτό. Ὁφείλω ἐπίσης νὰ δηλώσω, ὅτι ὁ τρόπος καθ’ ὃν ἀντιμετωπίσαμεν τὸ θέμα τῆς ἀπεργίας τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν, δὲν ἀπέβλεπεν εἰς τὴν δημιουργίαν προχείρων δι’ ἡμᾶς πολιτικῶν ὠφελημάτων. Ἁπλῶς, προσπαθοῦμεν νὰ πείσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀνεύρῃ τὸν καλύτερον δυνατὸν τρόπον ἀντιμετωπίσεως τοῦ θέματος τούτου. Εἴδομεν μεθ’ ἱκανοποιήσεως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατὰ κἄποιον τρόπον ἐπέλυσε τὸ θέμα τῶν λειτουργῶν τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως καὶ τοῦ κλήρου. Βεβαίως, τὴν δοθεῖσαν λύσιν κάθε ἄλλο παρὰ ἐπαρκῆ θεωροῦμεν. Ὀφείλομεν νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι ὁ παπᾶς καὶ ὁ δάσκαλος ἀποτελοῦν τὸν ἀκρογωνιαῖον λίθον, ἐφ’ οὗ στηρίζεται τὸ Κράτος. Μὴ ἀναμένοντες περισσότερα ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εἰς τὰ πλεῖστα τῶν ἀπασχολούντων αὐτὴν θεμάτων, ἐπέδειξε κλασσικὴν ἀνικανότητα, θέλομεν νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι ἡ μέλλουσα νὰ προέλθῃ ἀπὸ τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς Κυβέρνησις, θὰ ἐπιληφθῇ καὶ θὰ ἐπιλύσῃ πληρέστερον τὸ θέμα τοῦ κλήρου καὶ τῶν λειτουργῶν τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως. Δὲν δυνάμεθα ἐπίσης νὰ μὴ διαμαρτυρηθῶμεν διὰ τὴν ἀστοργίαν ἣν ἐπεδείξατο ἡ Κυβέρνησις, πρὸς τὴν τάξιν τῶν συνταξιούχων καὶ τῶν ἀποστράτων. Ἡ τάξις αὕτη ὑπῆρξεν ἐκείνη, ἐφ’ ἧς ἐστηρίχθη τὸ Ἐθνικὸν ἡμῶν οἰκοδόμημα. Ἐν τούτοις ὅμως, ὑπέρ τῆς τάξεως ταύτης, οὔτε στοργήν, οὔτε ἐνδιαφέρον ἐπεδείξατο ἡ Κυβέρνησις. Διότι ἀτυχῶς ἡ τάξις αὕτη δὲν διαθέτει τὸ μέσον νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἐπιδιώξεών της, δι’ αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις ἐπέδειξε πλήρη πρὸς αὐτὴν ἀστοργίαν, ἐνῷ ἐπεβάλετο καὶ ἐκ λόγων ἠθικῆς τάξεως ὁμοῦ μετὰ τῆς αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων νὰ ἐπήρχετο καὶ ἡ ἀνάλογος αὔξησις τῶν συντάξεων. Καὶ ἤδη ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα τῶν ἐκλογῶν, διὰ τὸ ὁποῖον ὡμίλησαν ὅλοι οἱ προλαλήσαντες. Ἡμεῖς ζητοῦμεν τὴν ἐνέργειαν ἐκλογῶν ἀδιαβλήτων, ὥστε νὰ μὴ δοθῇ τὸ δικαίωμα εἰς οὐδένα, οὔτε εἰς τὸ ἐσωτερικόν, οὔτε εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, νὰ ἐπιτιμήσῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἡμᾶς, ὅτι ἐπιδιώκομεν τὴν ἀλλοίωσιν τῶν ἀποτελεσμάτων. Ἡμεῖς ἀδιαφοροῦμεν διὰ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα καὶ δὲν ζητοῦμεν παρὰ τὴν δημιουργίαν τῶν προϋποθέσεων ἐκείνων διὰ τῶν ὁποίων θὰ ὑπάρξῃ σαφὴς ἀντίληψις, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ θὰ εἶναι τελείως ἀδιάβλητοι. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι γνωρίζω τὶ ἑτοιμάζεται ἐδῶ καὶ εἰς τὸ Ἐξωτερικόν. Τελευτῶν ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι εὑρισκόμεθα περὶ τὰς δυσμὰς τοῦ βίου τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι καὶ μετὰ τὴν ἐτυμηγορίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, θὰ ὑπάρξῃ πολιτικὸς κόσμος εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων, διὰ νὰ δώσῃ τὴν μάχην τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§88ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6. μ.μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως, συνέχισιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἀνακοινώσεων τῆς Κυβερνήσεως. (Ὥρα 9.50′ μ.μ.)