1949.07.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 81η

Τετάρτη 20 Ἰουλίου 1949

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 7.45′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ε. Γαλενιανός, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Ε. ΓΑΛΕΝΙΑΝΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ε. Ἐμμανουηλίδης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βολὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 44645) 11.7.49 ἐγγράφου του ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 2434 ἐ. ἔ. ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Θεσ)νίκης μετὰ τῆς ἐν αὐτῇ ἀναφερομένης ποινικῆς δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ Σερρῶν κ. Ἀθανασίου Μπουκουβάλα μηνυθέντος ὑπὸ τοῦ Ἠλία Τσικνίδη, Ἐπάρχου Σιδηροκάστρου ἐπὶ χαρακτηρισμῷ αὐτοῦ ὡς κομμουνιστοῦ καὶ ζητεῖ τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς αὐτοῦ ἀσυλίας, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 48821) 12.7.49 ἐγγράφου του ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 2795 ἐ.ἔ. ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Θεσ)νίκης μετὰ τῆς ἐν αὐτῇ ἀναφερομένης ποινικῆς δικογραφίας κατὰ τοῦ βουλευτοῦ Βασιλείου Μουράτογλου κατηγορουμένου ἐπὶ τραύμασιν ἐξ ἀμελείας κλπ. καὶ ζητεῖ τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς αὐτοῦ ἀσυλίας, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 63 τοῦ Συντάγματος. (Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν). Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Πολυζώης Οἰκονομίδης, ἀναφέρει εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι μολονότι διεπιστώθη ἡ καταστροφὴ τῶν σταφιδαμπέλων τῶν Λουσικῶν Πατρῶν καὶ ἄλλων Κοινοτήτων ἀπὸ τοὺς παγετῶνας ὑπὸ ἀλλεπαλλήλων Ἐπιτροπῶν μεταβασῶν ἐπὶ τόπου καὶ συνετάγησαν καὶ οἱ κατάλογοι τῶν ζημιωθέντων, ἀτυχῶς οὐδεμία μέχρι σήμερον ἀποζημίωσις ἐδόθη. Ἐπίσης, ἀναφέρει, ὅτι οἱ συμμοριόπληκτοι Λουσικῶν καὶ ἄλλων Κοινοτήτων, δὲν ἐπρόφθασαν νὰ ἐπιστρέψουν εἰς τὰ χωρία των, τελείως κατεστραμμένοι ἀπὸ τὸν συμμοριτισμόν, καὶ ἀντιμετωπίζουν τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, σπεύδουσαν νὰ εἰσπράξῃ τὰ χρέη τῶν ἀγροτῶν, διὰ καταναγκαστικῶν μέτρων καὶ διὰ προσωπικῆς κρατήσεως. Συνιστᾶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅπως λάβωσι μέτρα ἱκανοποιήσεως καὶ προστασίας τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Ἀπαντήσεις Ὑπουργείων, ἐπὶ συναφῶν ἐρωτήσεων κ.κ. βουλευτῶν: Ι. Τοῦ Ὑπουργείου Κοινων. Προνοίας. α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως ὑπ’ ἀριθ. 110 τοῦ βουλευτοῦ Λαρίσης κ. Α. Μουστρούφη, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας ἀπαντᾶ, ὅτι, τὰ διὰ λογαριασμὸν τοῦ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργείου παραγγελθέντα, μέσῳ τῆς Ὑπηρεσίας Κρατικῶν Προμηθειῶν, κλινοσκεπάσματα εἰς τὴν βιομηχανίαν «Λαναρᾶ– Κύρτση», προοριζόμενα διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν συμμοριοπλήκτων προσφύγων, παρήχθησαν καὶ παρελήφθησαν πρὸ τῶν γεγονότων τῆς Ναούσης, ἀνῆλθον δὲ ταῦτα εἰς 6.200 τεμάχια. β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 72, τῶν βουλευτῶν κ.κ. Π. Γαρουφαλιᾶ καὶ Λ. Κουτσοπετάλου, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, ἀπαντᾶ, ὅτι κατὰ τὴν εἰς Ἤπειρον περιοδείαν μας, τὸν μῆνα Σεπτέμβριον ἐ.ἔ., διετάξαμεν τὴν περίθαλψιν τῶν εἰς τὴν περιφέρειαν ταύτην εὑρισκομένων συμμοριοπλήκτων προσφύγων, κατ’ ἐξαίρεσιν τῶν κειμένων διατάξεων περὶ περιθάλψεως συμμοριοπλήκτων, συνεπείᾳ τῶν δημιουργηθεισῶν εἰδικῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ ταύτῃ συνθηκῶν ὡς καὶ τὴν καταβολὴν τῶν σχετικῶν βοηθημάτων. Διὰ τὴν καταβολὴν τῶν βοηθημάτων τούτων, κατὰ τοὺς μῆνας Σεπτέμβριον καὶ Ὀκτώβριον, ἀπεστάλη σχετικὴ πίστωσις ἐπαρκής, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι κατὰ τὸν μῆνα Σεπτέμβριον ἡ τεθεῖσα εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργείου σχετικὴ πίστωσις ἦτο κατὰ τὸ ἥμισυ τῆς πρὸς τοῦτο ἀναγκαιούσης μειωμένη. Διὰ δὲ τὸν μῆνα Νοέμβριον, ἀποστέλλεται ἐπίσης ἐπαρκὴς πίστωσις. γ) Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 76 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Κουτσοπετάλου, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, ἀπαντᾶ ὅτι ἐκ τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Ζιρικίου Βοιωτίας, κριθέντες συμμοριόπληκτοι, περιθάλπονται ἀνελλιπῶς. Ὅσοι ἐκ τούτων δὲν ἐκρίθησαν συμμοριόπληκτοι καὶ ὑπέβαλον σχετικὴν πρὸς τοῦτο αἴτησιν, πρόκειται νὰ κριθοῦν ἐκ νέου, ἕνας ἕκαστος, κατόπιν διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου Κοινωνικῆς Προνοίας, πρὸς ἄρσιν τυχὸν γενομένης ἀδικίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως ὑπ’ ἀριθ. 89, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας, ἀπαντᾶ, ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς ὡς ἄνω Κοινότητος δὲν ἐχαρακτηρίσθησαν ἅπαντες συμμοριόπληκτοι, διότι αἱ τοπικαὶ στρατιωτικαὶ ἀρχαί, δὲν παρέχουν αὐτοῖς τὰς προβλεπομένας βεβαιώσεις, ὡς μὴ ἔχοντες τὴν ἰδιότητα τοῦ συμμοριοπλήκτου. Ὅσοι ἐκ τούτων, συμφώνως ταῖς κειμέναις διατάξεσι, τυγχάνουν συμμοριόπληκτοι, οὗτοι περιθάλπονται. ΙΙ. Τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς. α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως ὑπ’ ἀριθ. 1 τοῦ βουλευτοῦ Λαρίσης κ. Α. Μουστρούφη, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς ἀπαντᾶ, ὅτι, συνεπείᾳ τοῦ πολέμου, τῆς κατοχῆς καὶ τῶν λεηλασιῶν τοῦ Δεκεμβριανοῦ κινήματος, ἅπαντα τὰ Νοσηλευτικὰ Ἱδρύματα τῆς Χώρας περιῆλθον εἰς πλήρη ἀδυναμίαν λειτουργίας ἢ εἰς κατάστασιν πλημμελεστάτης παροχῆς νοσηλείας, εἰς τοὺς ἀπόρους. Κατόπιν τούτου, τὸ ἡμέτερον Ὑπουργεῖον, ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῆς Οὔνρρα, ἠσχολήθη μὲ τὴν κατὰ τὸ δυνατὸν ταχυτέραν συμπλήρωσιν τῶν ἐλλείψεων τῶν Νοσηλευτικῶν Ἱδρυμάτων, ἵνα ταῦτα καταστῶσιν ἱκανὰ καὶ ἀντιμετωπίσωσι τὰς ἀνάγκας τοῦ ἀπόρου πληθυσμοῦ τῆς Χώρας. Τὸ ἡμέτερον Ὑπουργεῖον, διαπιστῶσαν τὴν παντελῆ ἀδυναμίαν τῶν Ἱδρυμάτων νὰ καταβάλωσι τὴν ἀξίαν τῶν χορηγηθέντων ἐφοδίων, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 22723)2120)6. 4.1948 ἐγγράφου του, ὅπερ ἀπηύθυνε πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, συναπέστειλε κατάστασιν τῶν Νοσηλευτικῶν Ἱδρυμάτων καὶ Ὑπηρεσιῶν ἵνα προκληθῇ κοινὴ ἀπόφασις τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν, ἀπαλλάσσουσα ταῦτα τῆς ὑποχρεώσεως τῆς καταβολῆς τῆς πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφειλῆς των, προερχομένης ἐξ ἐφοδίων ἰατρικῶν, χορηγηθέντων αὐτοῖς. Ὄντως ἐξεδόθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. 38187)1968)18.5.1948 κοινὴ ἀπόφασις τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν, Συντονισμοῦ, Οἰκονομικῶν καὶ Ἐφοδιασμοῦ, καὶ ἀπήλλαξε ταῦτα τῆς ὑποχρεώσεως τῆς καταβολῆς τῆς ἐξ ἐφοδίων ὀφειλῶν αὐτῶν πρὸς τὸ Δημόσιον, διὰ τὰ μέχρι τῆς 30ῆς Ἰουνίου 1948 χορηγηθέντα ἐφόδια. Εἰς τὴν ἐν λόγῳ ὅμως ἀπόφασιν, δὲν συμπεριελήφθησαν, ἀτυχῶς, τὸ Δημοτικὸν Νοσοκομεῖον Ἀθηνῶν καὶ τὸ Δημοτικὸν Νοσοκομεῖον Πειραιῶς. Κατόπιν τούτου, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 41290)8534)3866) 22.6.1948 ἡμετέρου ἐγγράφου πρὸς τὴν Γενικὴν Διεύθυνσιν Δημοσίου Λογιστικοῦ, ᾐτησάμεθα, ὅπως συμπεριληφθῶσι καὶ τὰ ἐν λόγῳ Ἱδρύματα εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 38187) 1968 κοινὴν ἀπόφασιν. Ἡ Γενικὴ Διεύθυνσις Δημοσίου Λογιστικοῦ, ἀπήντησεν ἐπ’ αὐτοῦ διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 161950)10.7.1948 ἐγγράφου της, ὅτι δέον ν’ ἀπευθυνθῶμεν εἰς τὴν Διεύθυνσιν Προϋπολογισμοῦ καὶ ζητήσωμεν τὴν ἐπιχορήγησιν τῶν Νοσοκομείων τούτων, διὰ ποσόν, ἴσον τοῦ ἐξ ἐφοδίων χρέους των. Ἤδη, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 52861)11359)5428)3387) 25.8.1948 ἡμετέρου ἐγγράφου, ᾐτησάμεθα τὴν ἐπιχορήγησιν τῶν Ἱδρυμάτων τούτων, διὰ ποσὸν ἴσον τῆς χρεώσεώς των, διὰ τὰ μέχρι τῆς 30ῆς Ἰουνίου 1948 χορηγηθέντα εἰς ταῦτα ἐφόδια. Τελικῶς, κατόπιν τῶν ὡς ἄνω ἐγγράφων ἐνεργειῶν ἡμῶν, ὡς καὶ προφορικῶν τοιούτων, μεταγενεστέρως γενομένων, ἐξεδόθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. Πρωτ. Ε. 71791)3072)ἐ.ἔ. κοινὴ ἀπόφασις, διὰ τῆς ὁποίας ἐνεκρίθη, ὅπως τὰ μέχρι 30.6.1948 διατεθέντα ἰατρικὰ ἐν γένει ἐφόδια ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς εἰς τὸ Δημοτικὸν Νοσοκομεῖον «Ἡ Ἐλπὶς» Ἀθηνῶν, θεωρηθῶσιν ὡς διατεθέντα ἄνευ ὑποχρεώσεως καταβολῆς τῆς ἀξίας αὐτῶν, μὴ ἐπιστρεφομένων ὅμως τῶν τυχὸν καταβληθέντων διὰ τὴν ἀνωτέρω αἰτίαν. β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Κοζάνης κ. Χ. Πιπιλιάγκα, ὑπ’ ἀριθ. 119, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς ἀπαντᾶ, ὅτι τὸ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργεῖον οὐδεμίαν σύμβασιν ἔχει συνάψει μετὰ βουλευτῶν. ΙΙΙ. Τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορ. Ναυτιλίας. α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Εὐβοίας κ. Ι. Μπουρνιᾶ, ὑπ’ ἀριθ. 232, ὁ κ. Ὑπουργὸς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας ἀπαντᾶ, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον οὐδεμίαν ἔχει ἀνάμιξιν ἢ ἁρμοδιότητα εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. β) Ἐπὶ ἑτέρας ἐρωτήσεως τοῦ αὐτοῦ βουλευτοῦ Εὐβοίας κ. Ι. Μπουρνιᾶ, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀπαντᾶ, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον, ἐν τῇ μερίμνῃ του, ὅπως ἀνακουφίσῃ τοὺς συνταξιούχους τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου, λαμβάνον ὑπ’ ὄψιν καὶ τοὺς πόρους τούτου, τρὶς ηὔξησε τὰς συντάξεις τῶν συνταξιούχων τοῦ Ταμείου τούτου, καθορίσαν τὸν συντελεστὴν τῶν συντάξεων ὡς ἀκολούθως: α) Τὸ ἔτος 1947, ἀπὸ 625 εἰς 1000, μὲ κατώτατον ὅριον συντάξεως δραχ. 40.000. β) Τὸν Ἰανουάριον 1948, ἀπὸ 1000 εἰς 2000, μὲ κατώτατον ὅριον δραχ. 80.000 καὶ γ) Τὸν Νοέμβριον 1948, ἀπὸ 2000 εἰς 2500 μὲ κατώτατον ὅριον δραχ. 100.000. Πλὴν τῶν ἀνωτέρω αὐξήσεων, ἐχορήγησεν εἰς τοὺς ἔχοντας ὑπηρεσίαν ἄνω τῶν 25 ἐτῶν προσαύξησιν 4% δι’ ἕκαστον ἔτος ὑπὲρ τὴν 25ετίαν καὶ μέχρι συμπληρώσεως τοῦ 60οῦ ἔτους τῆς ἡλικίας των. 2. Τὰ ὑποβληθέντα ἡμῖν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ὑπομνήματα τῶν συνταξιούχων Ν.Α.Τ., διεβίβασα ἤδη εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Ν.Α.Τ. πρὸς ἐξέτασιν, λῆψιν καὶ ὑποβολὴν ἡμῖν τῶν σχετικῶν ἀποφάσεων. IV. Τοῦ Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν. ια) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Εὐβοίας κ. Ι. Μπουρνιᾶ, ὑπ’ ἀριθ. 206, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀπαντᾶ, ὅτι: 1) Διὰ τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἐξεδόθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. ΓΓ)Ι)Φ.71051)5)153)8.6.1949 διαταγὴ Γ.Ε.Σ. πρὸς τὴν Α.Σ.Δ.Σ.Ε. ἵνα αὕτη, ὡς ἁρμοδία, ἐξετάσῃ τὰς ἀναφερομένας περιπτώσεις καὶ προβῇ εἰς τὴν ἐπανόρθωσιν τυχὸν γενομένων ὑπὸ τῶν ὀργάνων της ἀδικιῶν. Ὁμοίως διετάχθη νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἀπόλυσιν τῶν ἀναφερομένων ἰδιωτῶν μετὰ τῶν κτηνῶν των, καὶ ἀντικαταστήσῃ τούτους δι’ ἑτέρων, ἐντὸς τοῦ συντομωτέρου χρονικοῦ διαστήματος, τοῦ ἐπιτρεπομένου ὑπὸ τῶν ἐπιχειρήσεων. β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Ἀργολιδοκορινθίας κ. Δ. Παπαδημητρίου, ὑπ’ ἀριθ. 190, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπαντᾶ ὅτι: Διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. Α. Π. 196009)0)3)20.1.1949 ἐγγράφου μας, εἴχομεν προτείνει ὅπως, ἐὰν τὸ μηνιαῖον εἰσόδημα τῶν δικαιούχων μελῶν τῆς οἰκογενείας περιλαμβάνεται καὶ ἡ σύνταξις, τότε τὸ ὅριον τοῦ μηνιαίου εἰσοδήματος νὰ ὑπολογίζεται κατὰ 100.000 δραχ. μηνιαίως ἐπὶ πλέον, διὰ τὴν ἀπόληψιν τοῦ ἀντιστοίχου ποσοῦ τοῦ μηνιαίου οἰκογενειακοῦ ἐπιδόματος. Ἡ πρότασίς μας αὕτη δὲν συμπεριελήφθη εἰς τὴν ἐπακολουθήσασαν ὑπ’ ἀριθ. 220)1.4.1949 πρᾶξιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ σχετικὴν ὑμετέραν ἀπόφασιν. Δὲν θὰ εἴχομεν ἀντίρρησιν, νὰ ἐπανεξετασθῇ τὸ ὑπ’ ὄψιν ζήτημα. γʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Κοζάνης κ. Χ. Πιπιλιάγκα, ὑπ’ ἀριθ. 200, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀπαντᾶ ὅτι: 1) Δὲν ἀπεστάλη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν Ἐπιτροπὴ εἰς Βέλγιον, διὰ τὴν παραλαβὴν τοῦ ἐργοστασίου Ζʹ. 2) Τὸ ἐργοστάσιον Ζʹ, κατὰ τὰς πληροφορίας μας, παρελήφθη ὑπὸ ἀντιπροσώπων τῆς τότε Ὑπηρεσίας Πλεονάζοντος Συμμαχικοῦ Ὑλικοῦ (Γενικὴ Διεύθυνσις Δημοσίου Λογιστικοῦ) καὶ κατόπιν Ο.ΔΙ.Σ.Υ. 3) Τὸ Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν, λαβὸν γνῶσιν τῆς ἀγορᾶς καὶ ἀφίξεως τοῦ ἐργοστασίου τούτου ἐνταῦθα, ἐζήτησε ἀπὸ τὸν Ο.ΔΙ.Σ.Υ. καὶ ἐπέτυχε τὴν παραχώρησίν του ἡμῖν, διὰ τὰς στρατιωτικὰς ἀνάγκας. δ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Εὐβοίας κ. Ι. Μπουρνιᾶ, ὑπ’ ἀριθ. 198, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀπαντᾷ ὅτι 1) Τὸ Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν δὲν ἔχει ἄμεσον ἁρμοδιότητα εἰς τὰ ζητήματα τῆς δωρεὰν χορηγήσεως λιπασμάτων εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν μαχομένων. Παρακολουθεῖ ὅμως καὶ μεριμνᾷ δι’ ὅλα τὰ ζητήματα τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν. 2) Διὰ τὸ συγκεκριμένον ζήτημα τῆς χορηγήσεως δωρεὰν λιπασμάτων εἰς τὰς οἰκογενείας μαχομένων Κύμης, γνωρίζομεν ὑμῖν, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἐζήτησεν ἀμέσως πληροφορίας ἐκ Χαλκίδος καὶ ἔδωσε σχετικὰς ὁδηγίας. ε) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Κοζάνης κ. Χ. Πιπιλιάγκα, ὑπ’ ἀριθ. 198, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπαντᾷ, ὅτι ἐστρατεύθη τὴν 1.4.1945, προσελήφθη κατόπιν ἐξετάσεων ὡς ἰδιώτης διερμηνεύς. Διὰ τοῦ ἀπὸ 21.6.1945 Ν. Δ)τος, δημοσιευθέντος εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 143 (25,45 Φ.Ε.Κ.) τῷ ἀπενεμήθη ὁ βαθμὸς τοῦ ἐφέδρου Ἀνθ)ρχου Ἀρχειοφύλακος–Διερμηνέως. Ἀπελύθη τῶν τάξεων τοῦ Στρατοῦ τὴν 9.10.1946. Ἐνεκρίθη ἡ ἀποδημία, δυνάμει τῶν διατάξεων τοῦ Α. Ν. 869)1946 ἄρθρον 5, συμφώνως πρὸς τὸ ὁποῖον ἐπετρέπετο ἡ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μετάβασις διὰ σπουδὰς στρατευσίμων τῶν κλάσεων 1940–47, ἐφ’ ὅσον θὰ ὑπέβαλον δικαιολογητικὰ ὅτι εἶναι τοὐλάχιστον τελειόφοιτοι Γυμνασίου καὶ ἔχουσιν ἄδειαν Πανεπιστημίου καὶ ἄλλων Σχολῶν Ἐξωτερικοῦ πρὸς φοίτησιν παρ’ αὐταῖς, ὡς καὶ ἔγκρισιν τῆς ἐν Ἀθήναις ἁρμοδίας Προξενικῆς ἢ Πρεσβευτικῆς Ἀρχῆς. Ταὐτοχρόνως μὲ τὴν ἀποδημίαν, διετάσσετο καὶ ἡ ἀπόλυσις, κατὰ ληφθὲν μέτρον διὰ τοὺς ὑπηρετοῦντας, δεδομένου ὅτι ὁ ἀνωτέρω νόμος δὲν ἀπέκλειε τοὺς ὑπηρετοῦντας, κατὰ τὸ αὐτὸ δὲ χρονικὸν διάστημα ἀπελύοντο τῶν τάξεων τοῦ Στρατοῦ καὶ οἱ σπουδασταὶ καὶ φοιτηταὶ τῶν Σχολῶν Ἐσωτερικοῦ, δυνάμει τῶν ὑπ’ ἀριθ. 850)1945, 360 καὶ 479)1946 Ε.Δ.Υ.Σ. Δυνάμει τοῦ ὡς εἴρηται νόμου καὶ ἄλλοι ἀπελύθησαν καὶ ἀπεδήμησαν εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, διὰ σπουδάς. Βραδύτερον, λόγῳ τῆς ἐπιδεινώσεως τῆς καταστάσεως τῆς χώρας, ἐλήφθησαν μέτρα περιοριστικά, τὰ ὁποῖα τελικῶς κατέληξαν εἰς τὴν τελείαν ἀναστολὴν τῶν εὐεργετικῶν διατάξεων περὶ ἀποδημίας σπουδαστῶν ἐξωτερικοῦ. Λογίζεται ἔφεδρος ὡς συμπληρώσας συνολικὴν πραγματικὴν ὑπηρεσίαν 18 μηνῶν καὶ 7 ἡμερῶν, δεδομένου ὅτι ἅπασα ἡ ὑπηρεσία τούτου ἀπὸ τῆς 2.4.1945, ἀφ’ ἧς προσελήφθη ὡς διερμηνεὺς τῆς Στρατιωτικῆς Ὑπηρεσίας, μέχρι τῆς 9.10.1946 λογίζεται ὡς χρόνος θητείας, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 1, ἐδάφιον 3 τοῦ νόμου 741)1948 (Ε.Δ.

Υ.Σ. 278)1948).

Ἤδη, εὑρίσκεται νομίμως ἐκτὸς στρατεύματος καὶ δὲν ὑποχρεοῦται πρὸς κατάταξιν, κατὰ τὴν διὰ τῆς 402)48 Ε.Δ.Υ.Σ. διαταχθεῖσαν πρόσκλησιν, δεδομένου ὅτι διὰ ταύτης ἐκλήθησαν μόνον στρατεύσιμοι ὁπλῖται, οὐχὶ δὲ καὶ ἔφεδροι τοιοῦτοι. στ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Ἠλείας κ. Δ. Παπαδημητρίου, ὑπ’ ἀριθ. 191, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀπαντᾷ ὅτι: Ὡς γνωστὸν τὸ Μέγαρον τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου Στρατοῦ, εἶχεν καταληφθῆ ὑπὸ τῶν ἄλλοτε Ἀρχῶν κατοχῆς. Μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, εἰς τὸ ρηθὲν κτίριον ἐστεγάσθησαν Συμμαχικαὶ Ὑπηρεσίαι. Κατ’ ἀρχὰς Βρεταννικαί, εἶτα δὲ καὶ Ἀμερικανικαί. Δυνάμει τοῦ ἄρθρου 46, τοῦ ἰσχύοντος περὶ ἐνοικιοστασίου Διατάγματος τῆς 4.10.1947, ἀστικὰ ἀκίνητα καταληφθέντα ὑπὸ τῶν ἄλλοτε Ἀρχῶν Κατοχῆς, ἐν οἷς εἶναι ἐγκατεστημέναι Δημόσιαι ἢ Συμμαχικαὶ Ὑπηρεσίαι, θεωροῦνται τελοῦντα ὑπὸ ἐπίταξιν, διεπομένην ὑπὸ τῶν διατάξεων τοῦ Διατάγματος τούτου. Ἤτοι, αἱ Συμμαχικαὶ Ὑπηρεσίαι θεωροῦνται ἀναγκαστικοὶ μισθωταί. ζ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Αἰτωλοακαρνανίας κ. Γ. Παπαϊωάννου, ὑπ’ ἀριθ. 183, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπαντᾷ ὅτι: 1) Ὁ στρατὸς εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ χρησιμοποιῇ καὶ ἰδιωτικὰ κτήνη διὰ τὰς μεταφορὰς ἐφοδίων καὶ ὑλικῶν, ὁσάκις αἱ ἐπιχειρήσεις διεξάγονται ἐπὶ ὀρεινοῦ ἐδάφους, εἰς μεγάλας ἀποστάσεις ἀπὸ τῶν βατῶν εἰς αὐτοκίνητα ὁδῶν. 2) Εἰς τὰς περιπτώσεις ταύτας, αἵτινες εἶναι συνήθεις, λόγῳ τῆς φύσεως τοῦ διεξαγομένου ἀγῶνος, τὰ ὀργανικὰ κτήνη στρατοῦ εἶναι ἀνεπαρκῆ καὶ κατ’ ἀνάγκην ἐνισχύονται δι’ ἰδιωτικῶν ἐξ ἀναγκαστικῆς μισθώσεως. Τὸ καταβαλλόμενον μίσθωμα εἶναι 25.000 δραχ. ἡμερησίως, περιλαμβανομένης καὶ τῆς ἀμοιβῆς τοῦ ὁδηγοῦ. 3) Ὁσάκις αἱ μονάδες εὑρίσκονται εἰς χώρους πεδινούς, ἐλευθερώνουσι τὰ ἰδιωτικὰ κτήνη. Διὰ τοῦτο ἡ συνολικὴ δύναμις τῶν ἐκ μισθώσεων κτηνῶν, κυμαίνεται μεταξὺ 2.000 καὶ 4.000. 4) Διαταγαὶ ἔχουσι δοθῆ πρὸς τὰς μονάδας νὰ ποιῶνται χρῆσιν τοῦ μέτρου τούτου ἐν ἀπολύτῳ ἀνάγκῃ. Ὁ ἀνωτέρω μέγιστος ἀριθμὸς τῶν 4.000 δεικνύει ὅτι δὲν γίνεται κατάχρησις τοῦ μέτρου, ἂν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὴν ἔκτασιν τοῦ ὀρεινοῦ ἀγῶνος καὶ ποία ἐκτεταμένη ἐπίταξις κτηνῶν ἔχει γίνει κατὰ τὸν πόλεμον 1940–41. 5) Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ παύσῃ ἡ χρῆσις ἰδιωτικῶν κτηνῶν, ἂν ὁ στρατὸς ἐφοδιάζετο μονίμως διὰ 4.000 τοὐλάχιστον ἀκόμη φορτηγῶν κτηνῶν. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἔχει σχέσιν μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν βοήθειαν, τόσον ἀπὸ ἀπόψεως προμηθειῶν κτηνῶν, ὅσον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως προμηθειῶν νομῆς. Δὲν κατέστη μέχρι τοῦδε δυνατὸν νὰ ληφθῶσιν ἀποφάσεις ἐπ’ αὐτοῦ. η) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Κουτσοπετάλου, ὑπ’ ἀριθ. 156, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπαντᾷ, ὅτι τὸ Δημοσυντήρητον Τάγμα Ἐθνοφυλακῆς Ἀμύνης Βοιωτίας συνεκροτήθη ὑπὸ τοῦ Γ.Κ.Σ. τῇ αἰτήσει τῶν τοπικῶν ὀργανώσεων καὶ τῶν κατοίκων, μὲ τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι ἡ συντήρησίς του θὰ ἐξησφαλίζετο δι’ εἰσφορῶν τῶν ἰδίων. 2) Ὁ καθορισμὸς τῶν πόρων καὶ τοῦ πόθεν θὰ ἐξευρίσκοντο οὗτοι, διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ Τάγματος, ἐγένετο ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν καὶ τῆς τοπικῆς Νομαρχιακῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Γ.Ε.Σ., μὴ ἔχοντος ἀνάμιξιν εἰς τοῦτο. 3) Ἡ κατάστασις, ἀπὸ ἀπόψεως ἀσφαλείας, εἰς τὴν Βοιωτίαν, δὲν ἐπιτρέπει διάλυσιν τοῦ Τάγματος πρὸς τὸ παρόν. Οὔτε εἶναι δυνατὸν τὸ Γ.Ε.Σ. ν’ ἀντικαταστήσῃ τοῦτο πρὸς τὸ παρόν, διὰ τακτικοῦ στρατοῦ. 4) Μελετᾶται ὑπὸ τοῦ Γ.Ε.Σ. καὶ τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, ὅπως ἀπὸ τοῦ νέου οἰκονομικοῦ ἔτους (Ἰούλιος 1949), ἡ συντήρησις τοῦ Τάγματος τούτου βαρύνῃ τὸν Κρατικὸν προϋπολογισμόν. Μέχρι τῆς στιγμῆς ὅμως, δὲν ἐρρυθμίσθη τὸ ζήτημα, διότι συναντᾶ δυσχερείας. θ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Εὐβοίας κ. Ι. Μπουρνιᾶ, ὑπ’ ἀριθ. 175, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπαντᾷ ὅτι: 1) Δὲν ἔχει ἐκδοθῆ διαταγὴ τοῦ Γ.Ε.Σ. καθορίζουσα νὰ ἐκλεγῶσιν 140 Μ.Ε.Α. ἐν Εὐβοίᾳ, εἰς οὓς νὰ δίδεται ἐπίδομα, ἀλλὰ μόνον εἰς 50. 2) Τὸ διατιθέμενον ἐν συνόλῳ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν ποσὸν δι’ ἐπιδόματα εἰς τὰς Μ.Ε.Α. ὁλοκλήρου τῆς Χώρας εἶναι πολὺ περιωρισμένον καὶ δὲν ἐπαρκεῖ διὰ τὴν ἐπιδότησιν, οὐδὲ τοῦ 1)15 τῆς συνολικῆς δυνάμεως αὐτῶν. 3) Ὁ καθορισμὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐπιδοτηθησομένων ἀνδρῶν Μ.Ε.Α. γίνεται βάσει τῆς δραστηριότητος τῶν ἐπιχειρήσεων καὶ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν Μ.Ε.Α. ἐν τόπῳ καὶ χρόνῳ. 4) Διὰ τοὺς ἀνωτέρω λόγους, δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐπιδοτηθησομένων ἀνδρῶν Μ.Ε.Α. Εὐβοίας. ι) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Κοζάνης κ. Χ. Πιπιλιάγκα, ὑπ’ ἀριθ. 144, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπαντᾷ ὅτι τὸ Γ.Ε.Σ., ὅπως καὶ κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη, θὰ λάβῃ ὅλα τὰ δυνατὰ μέτρα διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς συγκομιδῆς τοῦ σίτου, κατὰ τὴν ἐφετεινὴν περίοδον. ια) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Εὐβοίας κ. Χ. Θηβαίου, ὑπ’ ἀριθ. 81, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπαντᾷ, ὅτι κατ’ ἀρχὴν οἱ τραυματίαι τοποθετοῦνται εἰς ὑπηρεσίας μετόπισθεν. Οἱ τραυματίαι ὅμως ἀνερχόμενοι ἤδη εἰς τὰς 10 χιλιάδας καὶ πλέον, ὑπερβαίνουν εἰς τὸ τριπλάσιον τοὺς εἰς τοὺς μὴ μαχίμους ὑπηρεσίας ἀσχολουμένους. Τὸ σύνολον τῶν τραυματιῶν σχεδόν, πλὴν μικροῦ ποσοστοῦ, ἀνήκει εἰς τὸ πεζικόν, ἡ δὲ δύναμις τῶν μὴ μαχίμων ὑπηρεσιῶν τοῦ Πεζικοῦ δὲν ὑπερβαίνει ἐν τῷ συνόλῳ τὰς 4.000. Κατ’ ἀκολουθίαν, ἀριθμὸς τραυματιῶν, σημαντικὸς ὁπωσδήποτε θὰ ἐπανέλθῃ εἰς μονάδας μαχίμους. Τὸ Κ.Β. Ἐκπαιδεύσεως καὶ αἱ Σχολαὶ ἐκπαιδεύσεως, τὰ ὁποῖα εἶναι μὴ μάχιμα σώματα τοῦ Πεζικοῦ, ἔχουν κατὰ τὸ πλεῖστον ἀνανεωθῆ διὰ τραυματιῶν, τῶν μὴ ὑπηρετησάντων εἰς τὸ μέτωπον, τοποθετηθέντων εἰς μονάδας τοῦ μετώπου καὶ ἤδη ἡ τοποθέτησις τῶν τραυματιῶν θὰ γίνεται καὶ εἰς τὰ Κ.Β.Ε., ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν μὴ ὑπηρετήσαντες εἰς μέτωπον ὁπλῖται, καὶ εἰς τὰ Τάγματα Ἐθνοφρουρᾶς, τῶν ὁποίων ἡ ἀποστολὴ εἶναι σχετικῶς μικροτέρα. Ἐπείγουσαι τακτικαὶ ἀνάγκαι, ἐπιβάλλουν πολλάκις καὶ τὴν προώθησιν τραυματιῶν, πλήρως ἰαθέντων καὶ καθ’ ὅλα ἱκανῶν ὁπλιτῶν. ιβ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Δαπέργολα, ὑπ’ ἀριθ. 162, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπαντᾷ ὅτι: 1) Τάγματα Ἐθνοφρουρᾶς συνεκροτήθησαν μόνον εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, εἰς ἃς αἱ συνθῆκαι ἀσφαλείας, λόγῳ τῆς δράσεως τῶν κομμουνιστοσυμμοριτῶν ἦσαν τοιαῦται, ὥστε ἐκρίθη ἀπαραίτητον διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῶν ἐπαρχιῶν τούτων νὰ συγκροτηθοῦν ἓν ἢ δύο Τάγματα Ἐθνοφρουρᾶς. 2) Μεγάλης ἡλικίας, ὡς τοῦ Ἕβρου, ἐκλήθησαν καὶ εἰς Θεσσαλίαν, Ἤπειρον, Μακεδονίαν, Σάμον καί τινας περιοχὰς τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος, ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Ταγμάτων Ἐθνοφρουρᾶς, ἅτινα συνεκροτήθησαν διὰ τὴν ἀσφάλειαν ἑκάστης ἐπαρχίας. Ἀπὸ τοῦ Ἰουνίου 1948 μέχρι σήμερον, συμφώνως πρὸς τὰς ἀνάγκας τῶν ἐπιχειρήσεων καὶ ἀναλόγως τῶν ὑπαρχουσῶν ἑκάστοτε δυνατοτήτων ἀντικαταστάσεως, ἀπελύθησαν ἅπαντες οἱ Ἐθνοφρουροὶ Πελοποννήσου, Στερεᾶς Ἑλλάδος (πλὴν τῶν κλάσεων 1938 καὶ 1939 τῆς τέως Διοικήσεως Πρωτευούσης), Θεσσαλίας, Ἠπείρου, Δυτικῆς Μακεδονίας καὶ οἱ τῶν παλαιῶν κλάσεων τῆς Θράκης, τῆς Ἀνατολικῆς καὶ Κεντρικῆς Μακεδονίας, μέχρι δὲ τέλους τρέχοντος μηνὸς θ’ ἀπολυθῶσιν ἅπαντες οἱ τῶν κλάσεων 1936 καὶ παλαιοτέρων τῆς περιοχῆς τοῦ Γʹ Σ. Στρατοῦ, παραμένουν πρὸς ἀπόλυσιν οἱ τῶν κλάσεων 1937, 1938 καὶ 1939 τῆς περιοχῆς Σώματος τούτου, εὐθὺς δὲ ὡς αἱ ἀνάγκαι τὸ ἐπιτρέψωσι θέλουσιν ἀπολυθῆ καὶ οὗτοι. ιγ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Χαλκιδικῆς κ. Ι. Λαμπροπούλου, ὑπ’ ἀριθ. 66, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀπαντᾷ ὅτι: 1) Κατ’ ἀρχὴν Τάγματα Ἐθνοφρουρᾶς συνεκροτήθησαν ἐκεῖ, ὅπου διεσαλεύθη ἡ τάξις παρὰ τῶν ἀναρχοκομμουνιστῶν. Τοιαῦτα δὲ τελικῶς συνεκροτήθησαν εἰς ἅπαντας τοὺς Νομοὺς τοῦ Κράτους, πλὴν ἐλαχίστων Νήσων, Νομοῦ Δράμας κλπ., εἰς πολλοὺς δὲ Νομοὺς καὶ δύο ἢ καὶ περισσότερα Τάγματα Ἐθνοφρουρᾶς. 2) Κλάσεις Ἐθνοφρουρῶν ἀπελύθησαν εἰς Πελοπόννησον, Στερεὰν Ἑλλάδα (ἐξαιρουμένων τῶν 55 καὶ 78 Τ. Ε. Ἀθηνῶν), Θεσσαλίαν καὶ Ἤπειρον, τελευταίως δὲ διὰ διαταγῆς μου, διετάχθη ἡ ἀπόλυσις τῶν εἰς τὰ Τάγματα Ἐθνοφρουρᾶς Χαλκιδικῆς ὑπηρετούντων ἐφέδρων Ἐθνοφρουρῶν, τῶν κλάσεων 1935–1936. Ἐπίσης ἀπελύθησαν καὶ οἱ Ἐθνοφρουροὶ Κρήτης. 3) Ἡ ἀκολουθητέα σειρὰ προτεραιότητος εἰς τὴν ἀνανέωσιν τῶν Ταγμάτων Ἐθνοφρουρᾶς ὑπηγορεύθη, ὡς κατ’ ἐπανάληψιν ἐτονίσθη, οὐχὶ ἐκ λόγων πολιτικῶν, ἀλλὰ ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον ἀπὸ τὰς ἀνάγκας τῶν ἐπιχειρήσεων. Τοῦτο δὲ καταφαίνεται ἐκ τοῦ ὅτι τὸ σύνολον τῆς δυνάμεως τοῦ τακτικοῦ Στρατοῦ, ἀνεξαρτήτου τόπου καταγωγῆς, διετέθη εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, εἰς τὰ πλέον στρατηγικὰ καὶ εὐπαθῆ σημεῖα τῆς ἀμύνης ὁλοκλήρου τῆς χώρας, πρᾶγμα, ὅπερ δὲν πρέπει νὰ ἀγνοῇ ὁ ἐρωτῶν κ. βουλευτής, ἐκτὸς ἐάν, διαμένων συνεχῶς εἰς Ἀθήνας, διαφεύγῃ τούτου ἡ πραγματικὴ κατάστασις τῆς Βορείου Ἑλλάδος. 4) Ἐπίσης πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. βουλευτής, ὅτι ἐκεῖ ὅπου ἀνενεώθησαν τὸ πρῶτον Τάγματα Ἐθνοφρουρᾶς (ὡς λ. χ. ἡ Πελοπόννησος), δὲν ὑπῆρχον τμήματα τακτικοῦ στρατοῦ ἢ ὑπῆρχον ἐλάχιστα. Ἐπίσης, πρέπει νὰ ἠξεύρῃ ὁ κ. βουλευτής, ὅτι εἰς τὰ Τάγματα Ἐθνοφρουρᾶς Χαλκιδικῆς, ὑπὲρ ὧν τόσον ἐνδιαφέρον δεικνύει, ὑπηρετοῦν τῶν κλάσεων 1935 καὶ νεωτέρων, ἐνῷ εἰς ἄλλας περιοχὰς γειτονικὰς (ὡς λ.χ. ἡ Θράκη καὶ ἡ Δυτικὴ Μακεδονία), μάχονται ἀγογγύστως Ἐθνοφρουροὶ τῶν κλάσεων 1930 καὶ 1932. 5) Καλὸν θὰ ἦτο, ὁ κ. βουλευτὴς νὰ μὴ ἀσχολῆται τόσον μὲ ζητήματα στρατιωτικά, ὅσον μὲ ζητήματα διαφωτίσεως, καθοδηγήσεως καὶ ἐξυψώσεως τοῦ ἠθικοῦ τῶν κατοίκων τῆς ὑπαίθρου καὶ νὰ εἶναι βέβαιος, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ ἡγεσία πράττει τὸ καθῆκόν της ἀμερολήπτως, περιοριζομένη μόνον καὶ πολλάκις μὴ κάμνουσα ὅ,τι θὰ ἔπρεπε, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τῶν ἀναγκαιούντων ἐφοδίων καὶ μέσων ἅτινα πάντοτε εἰς ἕνα ἀγῶνα ἀποτελοῦν τὸν βασικὸν παράγοντα τῆς νίκης. ιδ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Κυκλάδων κ. Ε. Ἀλιπράντη, ὑπ’ ἀριθ. 148, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπαντᾷ ὅτι: 1) Συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 3 παράγραφος 3 τοῦ Ν. 751)1948, τὸ δυνάμει τοῦ νόμου τούτου προσλαμβανόμενον προσωπικὸν τοποθετεῖται καὶ χρησιμοποιεῖται ἀναλόγως τῶν σωματικῶν αὐτοῦ ἱκανοτήτων, γραμματικῶν ἢ τεχνικῶν γνώσεων ἢ λοιπῶν προσόντων αὐτοῦ, κατὰ τὰς ἀνάγκας καὶ τὴν κρίσιν τοῦ Προϊσταμένου τῆς ὑπηρεσίας ἢ ἐργοδότου εἰς τὸ Κεντρικὸν Κατάστημα ἢ κλπ. 2) Ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ νόμου (ἄρθρον 8 παράγρ. 2 καὶ ἄρθρου 7) προβλέπονται κυρώσεις, διὰ τοὺς παραβαίνοντας τὰς διατάξεις τούτου, οἵτινες εἰσάγονται εἰς δίκην δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως. ιε) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Κοζάνης κ. Χ. Πιπιλιάγκα, ὑπ’ ἀριθ. 130, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπαντᾷ ὅτι: α) Ὁ περὶ οὗ πρόκειται ἔφεδρος ἀνθυπολοχαγὸς Πεζικοῦ, κλάσεως 1937, Νικολαΐδης Νικόλαος τοῦ Ἡρακλέους, κατετάγη εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ τὴν 23.12.1944 (κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ κινήματος) κατόπιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 153239)15.12.1944 Γεν. Διαταγῆς Υ. Σ. β) Οὗτος, ἀπὸ τῆς κατατάξεώς του λόγῳ τῆς Ἀγγλομαθείας του, ἐχρησιμοποιήθη ὡς διερμηνεύς, εἰδικότητα τὴν ὁποίαν ἐτήρησε μέχρι τῆς ἀπολύσεώς του. γ) Ἀπὸ τῆς κατατάξεώς του καὶ μέχρι τῆς 3.8.1946, ὑπηρέτησεν εἰς τὴν Διεύθυνσιν Πληροφοριῶν Γ.Ε.Σ., μετὰ ταῦτα δὲ μετέβη εἰς Σχολὴν Ἐπιτελῶν. δ) Τῇ αἰτήσει τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίας Τάξεως, ἀπεσπάσθη οὗτος τὴν 6.9.46 παρὰ τῷ ἄνω Ὑπουργείῳ, πρὸς ἐκτέλεσιν παρ’ αὐτῷ ὑπηρεσίας διερμηνέως. ε) Οὗτος παρέμεινε παρὰ τῷ ἐν λόγῳ Ὑπουργείῳ μέχρι τῆς 15.9.1948, καθ’ ἣν διετάχθη ἡ ἀπόλυσίς του, κατόπιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 432505)42011)28.8.1948 διαταγῆς Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν (Γ.Ε.Σ.). Περὶ τοῦ εἴδους τῆς ὑπηρεσίας, ἣν ἐξετέλει κατὰ τὸν χρόνον τῆς παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ Δημ. Τάξεως ἀποσπάσεώς του, ἁρμόδιον νὰ ἀπαντήσῃ εἶναι τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο. ιστ) Ἐπὶ ἑτέρας ἐρωτήσεως τοῦ αὐτοῦ βουλευτοῦ, ὑπ’ ἀριθ. 119, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀπαντᾷ, ὅτι οὐδεμία σύμβασις μετὰ βουλευτοῦ τινὸς ἔχει συναφθῆ. ιζ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Πρεβέζης κ. Π. Γαρουφαλιᾶ, ὑπ’ ἀριθ. 15, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπαντᾷ, ὅτι διὰ τὴν κατάρτισιν καὶ ἐφαρμογὴν προγράμματος ἐκτελεστέων ἀποστραγγιστικῶν κλπ. ἔργων, καὶ κατὰ συνέπειαν καὶ διὰ τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν ἁρμοδιότητα ἔχει τὸ Ὑπουργεῖον Δημ. Ἔργων, τὸ ὁποῖον, ὡς μᾶς ἐγνώρισε, παρέσχεν ἤδη σχετικὰς πληροφορίας. V. Τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Τρικάλων κ. Α. Βαμβέτσου, ὑπ’ ἀριθ. 112, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπαντᾷ, ὅτι: ἡ Κοινότης Ριγγλάδων Κερκύρας, κατὰ τὸ ἔτος 1937, ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν τῆς δωρεὰν στεγάσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου Λευκίμης (Κερκύρας) εἰς ἀνεγερθησόμενον δαπάναις της κτίριον. Μέχρι τῆς οἰκοδομήσεως ὑπὸ τῆς Κοινότητος ἰδιοκτήτου οἰκήματος, ἡ Κοινότης προσέφερε πρὸς τὸ Δημόσιον, διὰ τὴν στέγασιν τῆς ὡς ἄνω ὑπηρεσίας, οἴκημα τοῦ Γεωργίου Βούλγαρη, ὅστις διέθεσε τοῦτο εἰς τὴν Κοινότητα διὰ τὸν ἄνω σκοπόν, δυνάμει τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1440)12.5.1937 συμβολαίου τοῦ Συμβολαιογραφοῦντος Εἰρηνοδίκου Λευκίμης Ἰωάννου Κωνσταντίνου, δωρεὰν ἐπὶ μίαν πενταετίαν, τῆς Κοινότητος ἀναλαβούσης τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παραχωρήσῃ τὸ αὐτὸ οἴκημα δωρεὰν πρὸς στέγασιν τοῦ Εἰρηνοδικείου καὶ πέραν τῆς πενταετίας. Ἡ κατὰ τ’ ἀνωτέρω συμφωνηθεῖσα πενταετὴς χρῆσις, ἔληξε τὴν 12.5.1942, χωρὶς μέχρι τότε νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ οἰκοδόμησις ὑπὸ τῆς κοινότητος οἰκήματος. Κατ’ Ἰανουάριον 1944, ὁ ἰδιοκτήτης Γεώργιος Βούλγαρης, ἠξίωσε τὴν παρὰ τῆς κοινότητος Ριγγλάδων καταβολὴν τοῦ ὀφειλομένου αὐτῷ, ἀπὸ τῆς 12.5.1942 καὶ ἐντεῦθεν μισθώματος, ἐπειδὴ ἡ κοινότης, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 44)27.1.1944 ἀναφορᾶς της, ἐδήλωσεν ἡμῖν οἰκονομικὴν ἀδυναμίαν, τὸ Δημόσιον προέβη εἰς τὴν νομιμοποίησιν τῆς χρήσεως οἰκήματος ἀπὸ 12.5.1942 διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. Σ. 7851)3559 ἀπὸ 1.11.1945 ἐπιτάξεως τοῦ οἰκήματος καὶ εἰς τὴν καταβολὴν τοῦ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην ὀφειλομένου μισθώματος διὰ τὸν χρόνον συμφώνως ταῖς κειμέναις διατάξεσιν. Δέον νὰ σημειωθῇ, ὅτι κατὰ τὸν χρόνον ἐνεργείας τῆς ἐπιτάξεως ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, τὸ ἐν λόγῳ οἴκημα εἶχε ἱκανὰς φθοράς, ἀναγραφομένας ἐν τῷ ἀπὸ 4.2.1946 πρωτοκόλλῳ παραλαβῆς του, ὑπογεγραμμένῳ καὶ παρὰ τοῦ ἰδιοκτήτου, καὶ αἵτινες ἦσαν αἱ ἑξῆς: 1) Αἱ δύο πρὸς μεσημβρίαν θύραι τοῦ οἰκήματος, ἦσαν σεσαθρωμέναι, χρῄζουσαι ριζικῆς ἀνακαινίσεως. 2) Ὁμοίως, ἡ πρὸς ἀνατολὰς θύρα τοῦ γραφείου τοῦ Γραμματέως τοῦ Εἰρηνοδικείου. 3) Δώδεκα ὑαλοπίνακες τοῦ οἰκήματος ἦσαν τεθραυσμέναι. 4) Τμῆμα τῆς ὀροφῆς τῆς αἰθούσης τοῦ ἀκροατηρίου εἶχε καταπέσει καὶ 5) Τὸ ὅλον οἴκημα εἶχεν ἀνάγκην ὑδροχρωματισμοῦ. Κατὰ μῆνα Αὔγουστον 1947 τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διεβίβασεν ἡμῖν ἀναφορὰν τοῦ εἰσαγγελέως πρωτοδικῶν Κερκύρας, κρίνουσαν τὸ ἐν λόγῳ οἴκημα ὡς ἀκατάλληλον, διὰ δὲ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. Δ. 8618)5733 τῆς 18.9.47 διετάξαμεν τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον Κερκύρας νὰ ἐξετάσῃ ἂν εἶναι δυνατὴ ἡ ἐξεύρεσις καταλλήλου οἰκήματος, ταυτοχρόνως δὲ ὑποβάλει καὶ προϋπολογισμὸν δαπάνης ἐπισκευῶν. Ὁ οἰκονομικὸς Ἔφορος ὑπέβαλε προϋπολογισμὸν δαπάνης δραχμῶν 3.000.000 (ἐξ ὧν ποσὸν 1.000.000 προεβλέπετο δι’ ἐλαιοχρωματισμοὺς) λόγῳ ὅμως ἐξαντλήσεως τῶν πιστώσεων δὲν κατέστη δυνατὴ ἡ χορήγησις ταύτης. Ταυτοχρόνως ὁ οἰκονομικὸς Ἔφορος ὑπέδειξεν ἕτερον ἀκίνητον πρὸς μίσθωσιν, ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἔχρῃζεν ἐπισκευῶν δαπάνης δραχμῶν 3.000.000 ἡ δὲ μίσθωσις τούτου ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας δὲν ἦτο δυνατὴ κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν. Κατὰ τὸ ἑπόμενον οἰκον. ἔτος ἐχορηγήσαμεν πίστωσιν δραχμῶν 1.170.000 ἥτις ὅμως δὲν ἐδαπανήθη καθόσον ὁ Νομομηχανικὸς ἀνέφερεν ὅτι δὲν ἐπαρκεῖ λόγῳ τῆς ἐν τῷ μεταξὺ ἐπελθούσης ἀνατιμήσεως. Κατὰ Νοέμβριον 1948 τοῦ οἰκήματος εὑρεθέντος ἀκαταλλήλου καὶ αὖθις ὑπὸ τοῦ ἐνεργήσαντος νέαν ἐπιθεώρησιν ἁρμοδίου Εἰσαγγελέως, οὐχὶ μόνον ἔχρῃζεν ἐπισκευῶν, ἀλλὰ καὶ λόγῳ κατασκευῆς καὶ διαρρυθμίσεως (ἦτο παλαιὸν κινηματοθέατρον), καὶ λόγῳ θέσεως (ἀπομεμακρυσμένον) μὴ παρέχον ἀσφάλειαν, τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 604633 π.ἔ. ἐγγράφου του ἐζήτησε καὶ αὖθις τὴν κατάλληλον στέγασιν τοῦ ἐν λόγῳ Εἰρηνοδικείου. Κατόπιν τούτου διετάξαμεν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. Δ. 10345 ἀπὸ 23.12.1948 διαταγῆς ἡμῶν καὶ αὖθις τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον Κερκύρας ὅπως ἐξεύρῃ ἕτερον κατάλληλον οἴκημα πρὸς μίσθωσιν, διὰ τὴν μεταστέγασιν τοῦ Εἰρηνοδικείου Λευκίμης ἐκ τοῦ οἰκήματος Γεωργίου Βούλγαρη. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω σαφῶς προκύπτει: 1) Ὅτι ὁ ἰδιοκτήτης παρέσχε δωρεὰν τὴν χρῆσιν μέχρι τοῦ ἔτους 1942 εἰς τὴν Κοινότητα καὶ οὐχὶ εἰς τὸ Δημόσιον, ἥτις Κοινότης εἶχε ἀναλάβει ὑποχρέωσιν ἔναντι τοῦ Δημοσίου νὰ στεγάσῃ τὸ Εἰρηνοδικεῖον δωρεὰν εἰς ἰδιόκτητον οἴκημά της. 2) Ὅτι ἡ ἐπίταξις ἐνηργήθη ἐν ἔτει 1945 μὲ ἀναδρομικὴν ἰσχὺν ἀφ’ ἧς ἐγένετο χρῆσις, ἵνα καταστῇ δυνατὴ ἡ καταβολὴ μισθώματος εἰς τὸν ἰδιοκτήτην διὰ τὸν χρόνον, ἀφοῦ ἡ Κοινότης ἔπαυσε νὰ καταβάλῃ. 3) Ὅτι δὲν ἐτέθη εἰσέτι ζήτημα ἀποκαταστάσεως τῶν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου τυχὸν προξενηθεισῶν φθορῶν. Τὸ ζήτημα τοῦτο θὰ ἐξετασθῇ ἂν ἀποφασισθῇ ἡ λύσις τῆς ἐπιτάξεως, καὶ παράδοσις τοῦ οἰκήματος εἰς τὸν ἰδιοκτήτην, διὰ πρωτοκόλλου ὡς ὁρίζει ὁ νόμος, ἐν τῷ ὁποίῳ πρωτοκόλλῳ θὰ καθωρισθῶσιν αἱ ὑπαιτιότητι τοῦ Δημοσίου προξενηθεῖσαι φθοραὶ αἵτινες καὶ θὰ ἀποκατασταθῶσιν. 4) Ὅτι ἂν δὲν εὑρεθῇ καταλληλότερον οἴκημα, τὸ Δημόσιον θὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν χρῆσιν τοῦ αὐτοῦ οἰκήματος, ὁπότε θὰ ἐνεργήσῃ καὶ πάλιν τὰς ἀπαιτουμένας ἐπισκευὰς διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς ὑπηρεσίας του καὶ τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ κτιρίου. βʹ) Ἐπὶ ἑτέρων ἐρωτήσεων τοῦ αὐτοῦ βουλευτοῦ ὑπ’ ἀριθ. 132 καὶ 133 ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπαντᾷ ὅτι, βάσει τῶν ἐρωτήσεων τούτων ἐδόθησαν παρ’ ἡμῶν ἐντολαὶ πρὸς τοὺς κ.κ. Οἰκονομικοὺς Ἐφόρους Δ. Πειραιῶς προκειμένου περὶ τῆς Θηραϊκῆς Ἀτμοπλοΐας Π. Νομικός, ΙΑʹ Ἀθηνῶν προκειμένου περὶ τῆς ΕΒΥΠ καὶ Αʹ Πατρῶν προκειμένου περὶ τῆς Ἐριουργίας Ἀναστασοπούλου, ὅπως ἐντὸς τοῦ δυνατοῦ ταχυτέρου διαστήματος ὑποβάλωσιν ἡμῖν ἀναφορὰς περιεχούσας ἀπαντήσεις ἐπὶ τῶν ἐρωτήσεων τοῦ κ. βουλευτοῦ. Ἡ βραδύτης εἰς τὴν ἐνέργειαν ἡμῶν ταύτην ὀφείλεται εἰς τὴν μεσολαβήσασαν ἀπεργίαν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἐλπίζομεν ὅμως ὅτι θὰ δυνηθῶμεν νὰ παράσχωμεν τὰς αἰτηθείσας πληροφορίας ἐντὸς ἱκανοποιητικῶς συντόμου προθεσμίας. γʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Γ. Τσουδεροῦ καὶ Ἰω. Μελᾶ ὑπ’ ἀριθ. 157 ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπαντᾷ ὅτι, σχετικῶς μὲ τὴν ἀναπλήρωσιν τῶν ἐκ τῶν καταργηθεισῶν διὰ τοῦ Α. Ν. 843)1949 φορολογιῶν ἐσόδων τῆς Ἀγροφυλακῆς, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι παρὰ τοῦ ἐποπτεύοντος τὴν Ἀγροφυλακὴν Ὑπουργείου Δημοσίας Τάξεως διεβιβάσθη ἡμῖν, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2836)16.3.49 ἐγγράφου του, σχέδιον κοινῆς ἀποφάσεως περὶ ἐπιβολῆς ἀμέσου εἰσφορᾶς ἐπὶ τῶν γεωργικῶν προϊόντων Νομοῦ Ἡρακλείου ὑπὲρ τοῦ Περιφερειακοῦ Ταμείου Ἀγροφυλακῆς Ἡρακλείου. Ἡ ἀπόφασις αὕτη ἐπεστράφη διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. Δ. 2711)31.3.49 ἐγγράφου μας, μὴ ὑπογραφεῖσα παρ’ ἡμῶν, καθ’ ὅσον πρὸς ἐπιβολὴν τῆς εἰσφορᾶς ταύτης ἔδει συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 8 τοῦ Α.Ν. 843)1948, νὰ ἐκδοθῇ προηγουμένως ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὁρίζουσα ὅτι τὰ ἐκ τῶν καταργηθεισῶν εἰσφορῶν ἔσοδα τοῦ ἀνωτέρω Ταμείου εἶναι ἀπαραίτητα αὐτῷ καὶ δὲν ἀνεπληρώθησαν διὰ τῶν ἐσόδων τῶν ὑπὸ τῶν ἄρθρων 4 καὶ 5 τοῦ Α.Ν. 843)1948 ἐπιβληθεισῶν νέων φορολογιῶν. Διὰ τοῦ ἐγγράφου μας συνιστᾶτο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Δημ. Τάξεως ἡ σύνταξις σχεδίου κοινῆς προτάσεως πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον πρὸς ἔκδοσιν τῆς κατὰ τὰ ὡς ἄνω ἀποφάσεώς του περὶ ἐγκρίσεως φορολογιῶν, εἰς ἀντικατάστασιν καταργηθεισῶν φορολογιῶν, ὑπὲρ ἁπάντων τῶν Ταμείων Ἀγροφυλακῆς τῆς χώρας, οὐχὶ δὲ μόνον ὑπὲρ τοῦ Π.Τ.Α. Ἡρακλείου, ἀντιμετωπιζομένου οὕτω γενικώτερον τοῦ ζητήματος τῆς ἀναπληρώσεως τῶν ἐσόδων τῆς Ἀγροφυλακῆς. Τ’ ἀνωτέρω εἴχομεν συστήσει πρὸς τὸ αὐτὸ Ὑπουργεῖον καὶ διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. Δ. 28)17.1.1949 ἐγγράφου μας. δʹ) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Τρικάλων κ. Α. Βαμβέτσου, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπαντᾷ ὅτι, προφανῶς αἱ ὑπὸ τῶν ἐν λόγῳ φορολογουμένων γενόμεναι δαπάναι δὲν εἶναι ἀνάλογοι πρὸς τὰ δηλωθέντα ὑπ’ αὐτῶν εἰσοδήματα ἐκτὸς βεβαίως ἐὰν αὗται ἐπληρώθησαν διὰ διαθέσεως κεφαλαίων των. Ὡς γνωστὸν ὁ προσδιορισμὸς τῆς συνολικῆς καθαρᾶς προσόδου ἐνεργεῖται διὰ δύο τρόπων. Κατ’ ἀρχὴν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν καὶ ἀθροίζονται τὰ εἰσοδήματα ἅτινα ὑπήχθησαν εἰς τοὺς ἀναλυτικοὺς φόρους. Κατ’ ἐξαίρεσιν ἡ συνολικὴ καθαρὰ πρόσοδος δύναται νὰ καθορίζηται καὶ ἀνωτέρα τῆς ἐξευρισκομένης ἐκ τοῦ ἀθροίσματος τῶν ἀναλυτικῶν προσόδων ἐφ’ ὅσον τεκμαίρεται ἡ ὕπαρξις τῆς τοιαύτης ἀνωτέρας προσόδου. Καὶ ὁ μὲν πρῶτος τρόπος προϋποθέτει τὴν ὁριστικοποίησιν τῶν στοιχείων τῶν ἀναλυτικῶν κατηγοριῶν, ἥτις κατὰ τὴν ὑφισταμένην διαδικασίαν βραδύνει συνήθως. Ἐπὶ πλέον εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς κτήσεως εἰσοδημάτων ἐξ ἀνωνύμων ἑταιριῶν, ὡς ἐν προκειμένῳ, ὁ ἔλεγχος συναντᾷ δυσχερείας λόγῳ τῆς ἀνωνυμίας τῶν τίτλων τῆς μὴ διανομῆς πάντοτε μερίσματος, τῆς μὴ ἐμφανίσεως τῶν μετόχων εἰς τὰς συνελεύσεις μὲ τὸν πραγματικὸν ἀριθμὸν τῶν μετοχῶν κλπ. Προσέτι διότι πολλάκις ἡ διοχέτευσις τῶν κερδῶν εἰς τοὺς μετόχους γίνεται διὰ τῆς ἀναλήψεως ὡρισμένων περιουσιακῶν στοιχείων. Ὁ ἕτερος τρόπος, τοῦ προσδιορισμοῦ τοὐτέστι τῆς συνολικῆς καθαρᾶς προσόδου ὑπὸ Συμβουλευτικῶν Λαϊκῶν Ἐπιτροπῶν, προεδρευομένων ὑπὸ Ἐφέτου, βάσει μαχητῶν τεκμηρίων, μὴ ἀποδώσας προπολεμικῶς τὰ προσδοκώμενα ἀποτελέσματα καὶ καταλήξας εἰς πολλὰς περιπτώσεις εἰς αὐθαιρεσίαν δὲν ἐφηρμόσθη μεταπολεμικῶς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ μέλλον, ἐλπίζεται ὅτι διὰ τῶν ληφθέντων μέτρων προσφάτως, περὶ ὑποχρεωτικῆς τηρήσεως τῶν ἐμπορικῶν βιβλίων, ἐκδόσεως τιμολογίων, συστάσεως εἰδικῆς ὑπηρεσίας συγκεντρώσεως φορολογικῶν στοιχείων κλπ., διὰ τῆς ὁποίας θὰ παρακολουθῆται ἡ ἐν γένει κίνησις καὶ διάθεσις τῶν ἀγαθῶν, δὲν θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ φορολογικὴ διαφυγὴ καὶ ἡ ἀπόκρυψις κερδῶν, οὔτε θὰ εἶναι εὐχερὴς ἡ διοχέτευσις τῆς παραγωγῆς τῶν βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων, ἰδίᾳ τῶν Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν, διὰ τρίτων προσώπων, πρὸς ὄφελος τῶν διοικούντων αὐτάς, οἱ ὁποῖοι συνήθως εἶναι καὶ οἱ μεγαλύτεροι μέτοχοι. Οὕτω, βασίμως πιστεύομεν, ὅτι θὰ βελτιωθῇ οὐσιαστικῶς ἡ ἀπόδοσις τοῦ φόρου τόσον τῶν ἀναλυτικῶν κατηγοριῶν, ὅσον καὶ τοῦ συνθετικοῦ. Τέλος, διὰ τὰς τυχὸν σημειωθείσας κατὰ τὸ παρελθὸν διαφυγὰς ἐξ ἀναλήψεως περιουσιακῶν στοιχείων, ἐθεσπίσθη διάταξις εἰς τὸν προσφάτως ἐκδοθέντα Ἀναγκ. Νόμον 942)1949, διὰ τῆς ὁποίας εἰς περίπτωσιν ἀποκρύψεως κερδῶν ὑπὸ Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν, δι’ ἀναλήψεως περιουσιακῶν στοιχείων, τὰ κέρδη ταῦτα θεωροῦνται ὡς μέρισμα διατεθὲν εἰς τοὺς διευθύνοντας ἢ ἐντεταλμένους συμβούλους τῆς Ἑταιρείας, εἰς τρόπον ὥστε ταῦτα νὰ μὴ διαφύγουν τοῦ συνθετικοῦ φόρου. Ἐπεστήθη ἰδιαιτέρως ἡ προσοχὴ τῶν Οἰκονομικῶν Ἐφόρων ἐπὶ τῆς προσαρμογῆς τῆς διατάξεως ταύτης καὶ διετάχθη ὁ ἔλεγχος καὶ ἐξακρίβωσις τοιούτων περιπτώσεων. Ὁμοίως, διὰ τοῦ μέτρου τῆς ἐπιβολῆς τῆς ἐκτάκτου φορολογίας τῶν εὐπόρων, θέλει καλυφθῆ κατὰ μέγα μέρος καὶ ἡ τυχὸν φορολογικὴ διαφυγὴ τοῦ παρελθόντος ἐκ τοῦ συνθετικοῦ. VI. Τῶν Ὑπουργῶν Οἰκονομικῶν καὶ Συντονισμοῦ. α) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Φθιωτιδοφωκίδος κ. Ν. Πετρίδη, ὑπ’ ἀριθ. 141, οἱ κ.κ. Ὑπουργοὶ Οἰκονομικῶν καὶ Συντονισμοῦ, ἀπαντοῦν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ἀναθεώρησις τῆς ἐν λόγῳ ἀποφάσεως ἄνευ σοβαρᾶς ἐπιβαρύνσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων, διὰ τοὺς κάτωθι λόγους: 1) Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὅλαι αἱ μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν Κυβερνήσεις, ἐν τῇ διαχειρίσει τῶν πρὸς διανομὴν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων ἀγαθῶν καὶ κυρίως τῶν σιτηρῶν, ἐφήρμοσαν πολιτικὴν κοινωνικὴν μὲ ἀποτέλεσμα τὴν δημιουργίαν ἐλλειμμάτων ἐν τῇ Κρατικῇ διαχειρίσει, λόγῳ τῆς διανομῆς τῶν σιτηρῶν εἰς τιμὰς σημαντικῶς χαμηλοτέρας τοῦ κόστους τούτων καὶ ἰδίᾳ λόγῳ τῆς διανομῆς ἐντελῶς δωρεὰν τῶν σιτηρῶν καὶ ἀλεύρων εἰς τοὺς χαρακτηρισθέντας ἀπόρους καὶ κατοικοῦντας εἰς συνοικισμοὺς κάτω τῶν τριῶν χιλιάδων κατοίκων. Ἡ αἱμορραγία αὕτη τοῦ προϋπολογισμοῦ, θὰ ἔδει πρὸ πολλοῦ νὰ εἶχε παύσει, ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν συνεμερίζετο τὰ δεινά, ἅτινα ἐπεσσώρευσεν ἡ ἀνταρσία, κυρίως εἰς τοὺς κατοίκους τῆς ὑπαίθρου. 2) Δὲν νομίζομεν, ὅτι οἱ ἄποροι τῶν ἀστικῶν κέντρων εὑρίσκονται εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν, ἀπὸ ἀπόψεως ἐξοικονομήσεως τῶν βιοτικῶν ἀγαθῶν, ἔναντι τῶν ἀπόρων τῆς ὑπαίθρου, καθόσον, λόγῳ τῆς ἀνταρσίας, αὕτη κατὰ κύριον λόγον λυμαίνεται τὴν ὕπαιθρον, πᾶσα σχεδὸν ἐργασία κατέπαυσεν, εἰς τρόπον ὥστε οἱ ἄποροι οὗτοι νὰ μὴ εὑρίσκωσιν ἀπασχόλησιν τινά, ἐνῷ οἱ ἄποροι τῶν ἀστικῶν κέντρων ἔχουσι δυνατότητας εὑρέσεως ἀπασχολήσεως τινός, ἥτις νὰ παρέχῃ εἰς τούτους τὰ στοιχειώδη μέσα διαβιώσεως. Ἐξ ἄλλου, δέον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πλεῖστοι τῶν ἀπόρων τῆς ὑπαίθρου, λόγῳ τῆς ἀνταρσίας, ἐστερήθησαν καὶ τῶν στοιχειωδεστέρων μέσων ἐνδύσεως, ὑποδήσεως καὶ ἐνδιαιτήσεως. 3) Ἐξ ἄλλου, ἀναθεώρησις τῆς ἀνωτέρω ἀποφάσεως, ἄνευ διαταράξεως τοῦ Κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐνῷ μηδαμινὴν ἀνακούφισιν θὰ ἐπέφερεν εἰς τοὺς ἀπόρους κατοίκους τῶν ἀστικῶν κέντρων, θὰ ἔφερεν εἰς ἀπελπιστικὴν θέσιν τοὺς ἀπόρους τῆς ὑπαίθρου, ἰδίᾳ λόγῳ τῶν ὑφισταμένων αὐστηρῶν προϋποθέσεων χαρακτηρισμοῦ ἀπορίας. β) Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Τρικάλων κ. Α. Βαμβέτσου, ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ ἀπαντᾷ, ὅτι οὐδεμία τροποποίησις εἰς τὰ τῆς διοικήσεως τοῦ Ι.Κ.Α. θὰ ἐπέλθῃ ἄνευ νόμου, σχέδιον τοῦ ὁποίου θέλει κατατεθῆ προσεχῶς εἰς τὴν Βουλήν. γ) Ἐπὶ ἑτέρων ἐρωτήσεων τοῦ αὐτοῦ βουλευτοῦ, ὑπ’ ἀριθ. 29 καὶ 95, ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ἀπαντᾷ ὅτι: Ἀναφερόμενοι εἰς τὴν κατατεθεῖσαν ὑμῖν ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Τρικάλων κ. Α. Βαμβέτσου ὑπ’ ἀριθ. 29)11.10. 1948 ἐρώτησιν, ὡς καὶ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 95)15.10.1948 ἐρώτησιν, περὶ τῶν ἐνεργηθεισῶν διὰ τὴν προμήθειαν τῶν ἀναγκαιούντων εἰδῶν ἐφοδιασμοῦ καὶ τροφοδοσίας τοῦ στρατοῦ καὶ τῶν κτηνῶν αὐτοῦ ἐκ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσωμεν ὑμᾶς, ὅτι ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν καταβάλλονται συνεχεῖς πρὸς τοῦτο προσπάθειαι, αἵτινες ἔσχον ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐκ τῶν ἐπιτοπίων πόρων προμήθειαν διὰ τὸν στρατὸν εἰδῶν ἱματισμοῦ, λίπους, μαρμελάδας καὶ τοματοπολτοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ εἴδη νομῆς, λόγῳ εἰδικῶν συνθηκῶν, αἱ στρατιωτικαὶ ἀρχαὶ εἶναι ἠναγκασμέναι νὰ προβαίνουσι καὶ εἰς προμηθείας τινὰς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ὁ κ. Ε. Ἀβέρωφ (Ὑπ. Ἐφοδιασμοῦ καὶ Διανομῶν), καταθέτει σχέδια νόμων 1) «περὶ κυρώσεως τῶν περὶ διαιτησίας διατάξεων τῆς ἀπὸ 8)1)1949 Συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Κοινοπραξίας Πετρελαιοειδῶν» καὶ 2) «περὶ κυρώσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 60)1949 καὶ 303)1949 Πράξεων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Βαρβούτης, καταθέτει πρότασιν ψηφίσματος «περὶ ἀκυρώσεως τῶν ἐπὶ κατοχῆς συναφθεισῶν ἀγοραπωλησιῶν ἀκινήτων». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Γαρουφαλιᾶς, καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ Α. Ν. 1119 τῆς 15)3)1946 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς κειμένης συνταξιοδοτικῆς νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Πάντος, καταθέτει προσθήκην ἄρθρου εἰς τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 (περὶ δημοσίας ὑγείας).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συνέχισις τῆς μόνης συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς μέχρι 1 Νοεμβρίου ἐ. ἔ. καὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ἔκδοσιν ψηφισμάτων, νομοθετικῶν διαταγμάτων κλπ. καὶ συστάσεως Ἐπιτροπῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος». Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος κ. Γ. Παπανδρέου, ἔχει τὸν λόγον.

§6Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, τὸ σχέδιον ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἔθεσεν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, προβλέπει τὴν συγκρότησιν δύο Ἐπιτροπῶν τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς ψήφισιν τοῦ Συντάγματος. Συμφωνοῦμεν μὲ τὴν συγκρότησιν καὶ τῶν δύο Ἐπιτροπῶν. Συμφωνοῦμεν, πρῶτον, μὲ τὴν συγκρότησιν τῆς Ἐπιτροπῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσιοδοτήσεως. Ἀνήκει εἰς τὰς παραδόσεις τοῦ κοινοβουλευτικοῦ μας πολιτεύματος ἡ λειτουργία ἐπιτροπῆς νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν διακοπῶν τοῦ Σώματος καὶ ἡ πεῖρα ἔχει διαπιστώσει, ὅτι τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἀποδίδουν αἱ ἐπιτροπαὶ τῶν νομοθετικῶν ἐξουσιοδοτήσεων, εἶναι συνήθως ἔργον ὠφέλιμον. Συμφωνοῦμεν ἐπίσης μὲ τὴν συγκρότησιν τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὸ Σύνταγμα. Εἴχομεν μάλιστα πρὸ ἡμερῶν, συναντηθέντες μὲ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως προβῆ καὶ ἡμεῖς εἰς ἀνάλογον σύστασιν. Εἶναι βεβαίως καὶ δυσάρεστον καὶ ἀνώμαλον, ὅτι εὑρισκόμεθα σήμερον εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀποδεχθῶμεν τοιοῦτον τρόπον ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐκλέξωμεν μεταξὺ τῆς ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ τῆς ψηφίσεως του ἀπὸ Ἐπιτροπήν, εἶμαι βέβαιος ὅτι κανεὶς δὲν θὰ ἐπροτίμα τὸν συνοπτικὸν καὶ ἀσυνήθη αὐτὸν τρόπον. Ὅλοι ὅμως ἔχομεν καταλήξει εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι, ἐντὸς τοῦ χρόνου, ὁ ὁποῖος μᾶς ὑπολείπεται, θὰ εἶναι ἀδύνατον κατ’ ἄρθρον νὰ ψηφισθῇ τὸ Σύνταγμα ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Καὶ διότι εὑρισκόμεθα ἐνώπιον τοῦ διλήμματος ὄχι νὰ ἐκλέξωμεν μεταξὺ τῆς ὁλομελείας καὶ τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ μεταξὺ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τῆς μὴ ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος, προτιμῶμεν ὡς μὴ χείρονα τὴν λύσιν τῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος. Ἀλλὰ ἐὰν ἀποδεχώμεθα αὐτὴν τὴν λύσιν, ἔχομεν ταὐτοχρόνως καὶ τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ καταλογίσωμεν τὰς πολιτικὰς εὐθύνας διὰ τὴν κατάστασιν ἀνάγκης, εἰς τὴν ὁποίαν περιέστημεν. Καὶ αἱ πολιτικαὶ εὐθῦναι, δὲν βαρύνουν τὸ Σῶμα. Καὶ εἰς ἄλλην εὐκαιρίαν ἀνέπτυξα τὴν γνώμην μου, ὅτι ἡ συνήθεια νὰ καταλογίζωνται εὐθῦναι ἀπροσώπως, ἀνωνύμως εἰς τὸ Σῶμα, εἶναι ἀπαράδεκτος. Μόνον ἐὰν ὑπῆρχε πλήρης διάκρισις ἐξουσιῶν, ἐκτελεστικῆς καὶ νομοθετικῆς ἐξουσίας, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν κεχωρισμέναι εὐθῦναι. Τότε θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ λόγος περὶ χωριστῶν εὐθυνῶν ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, καὶ χωριστῶν εὐθυνῶν τοῦ νομοθετικοῦ Σώματος. Ἀλλὰ εἰς τὴν περίοδον τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, ὑπάρχει ταυτότης Βουλῆς καὶ Κυβερνήσεως, πλειοψηφίας καὶ Κυβερνήσεως καὶ διὰ τοῦτο, εἰς τελευταίαν ἀνάλυσιν, διὰ τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος δὲν πταίει τὸ ἀπρόσωπον Σῶμα, πταίει ἡ ἐπώνυμος ἡγεσία τῆς πλειοψηφίας. Μόνον ἐὰν ἡ ἀντιπολίτευσις κάμνῃ κατάχρησιν τῆς παρουσίας της καὶ δημιουργεῖ μία συστηματικὴν ἀντίδρασιν, μία ὑλικὴν ἀδυναμίαν εἰς τὴν πλειοψηφίαν νὰ εὐοδώσῃ τὸ ἔργον της, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ μετάθεσις εὐθυνῶν. Ὄχι ὅμως μόνον τοῦτο δὲν ἔχει συμβῆ καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς λειτουργίας τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἀλλὰ ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον. Ἀπὸ τὰς τάξεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐδόθη πάντοτε τὸ σύνθημα τῆς καλοπίστου συνεργασίας, διὰ τὴν εὐόδωσιν τῶν γενικῶν προσπαθειῶν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐφ’ ὅσον τοῦτο εἶναι δεδομένον, ἡ εὐθύνη τῆς ἡγεσίας τῆς πλειοψηφίας, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, εἶναι ἀπόλυτος. Ἀποδεχόμενοι, ἑπομένως, ὡς ἀνάγκην ἀδήριτον τὴν συγκρότησιν τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐπιτελοῦμεν περαιτέρω καθῆκον, καταλογίζοντες βαρείας πολιτικὰς εὐθύνας εἰς τὴν ἡγεσίαν τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς. Ἀνεγνώσαμεν εἰς τὸ ψήφισμα, ὅτι εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἀνατίθεται ἡ «ψήφισις» τοῦ Συντάγματος. Θέλομεν νὰ πιστεύωμεν, ὅτι ἡ διατύπωσις εἶναι ἀτυχὴς καὶ ὅτι δὲν πρόκειται πράγματι περὶ τῆς ἐννοίας, τὴν ὁποίαν ἐκφράζει ἡ λέξις, διότι θὰ ἦτο ἀπολύτως ἀπαράδεκτον, ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ ψηφίσῃ ὁριστικῶς τὸ Σύνταγμα. Ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν δύναται παρὰ μόνον νὰ συντάξῃ τὸ κείμενον τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ἐν τῷ συνόλῳ του κατόπιν θὰ κληθῇ νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλή. Καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ πρέπει νὰ ἐπιφέρῃ τροποποίησιν τῆς διατυπώσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, παρεκάλεσε χθὲς τοὺς ἡγέτας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ ἀποδεχθοῦν καὶ μία πρόσθετον διάταξιν, τὴν ἀκόλουθον: «Ὁ Βασιλεὺς δύναται ἐπίσης νὰ ἐκδίδῃ, προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐφ’ ὅσον, κατὰ τὴν κρίσιν αὐτοῦ, πρόκειται περὶ μέτρων εἰς ἐφαρμογὴν τοῦ Προγράμματος Ἀμερικανικῆς Βοηθείας, Νομοθετικὰ Διατάγματα, ἰσχύοντα ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεώς των καὶ ὑποβαλλόμενα ἀκολούθως πρὸς κύρωσιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Ψηφίσματος «περὶ κυρώσεως ψηφισμάτων, Νομοθετικῶν Διαταγμάτων καὶ Ἀναγκαστικῶν Νόμων». Ἐδηλώσαμεν ἅπαντες εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐπιθυμίαν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀποτελεῖ νὰ συντελέσῃ κατὰ πάντα δυνατὸν τρόπον εἰς τὴν πλήρη ἀξιοποίησιν τῆς Ἀμερικανικῆς Βοηθείας καὶ διὰ τοῦτο ἀπεδέχθημεν τὴν προσθήκην. Ἐπιθυμοῦμεν ὅμως, εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Μὲ ὅσην καλὴν πίστιν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀπεδέχθη τὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως, ὀφείλει καὶ ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν ἰδίαν καλὴν πίστιν νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν διάταξιν. Διότι ἔφθασε μέχρις ἡμῶν μία πληροφορία, ὅτι καὶ πρὶν ἀκόμη ἐγκριθῇ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἡ διάταξις, κυκλοφορεῖ σχέδιον νόμου τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ «περὶ ἑνοποιήσεως τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν», μία ἀπὸ τὰς διατάξεις, τοῦ ὁποίου εἶναι ἡ ἀκόλουθος: «Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων τοποθετεῖ τὸ προσωπικὸν ὁλόκληρον, βάσει τῶν οὐσιαστικῶν προσόντων αὐτῶν», κατὰ τὴν ἀπόλυτον κρίσιν του, ἀσχέτως ὀργανικοῦ βαθμοῦ τούτων ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ κατὰ παρέκκλισιν ἀπὸ πάσης γενικῆς ἢ εἰδικῆς διατάξεως περὶ τυπικῶν προσόντων, τρόπου διορισμοῦ ἢ τοποθετήσεως κλπ. αὐτῶν». Ἀλλὰ αὐτό, ἐὰν οἱ ἀξιότιμοι ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ μοῦ ἐπιτρέπουν τὸν χαρακτηρισμόν, αὐτὸ δὲν πρόκειται νὰ εἶναι «ἀνοικοδόμησις», αὐτὸ πρόκειται νὰ εἶναι «ἀνεμοστρόβιλος». (Γέλωτες καὶ χειροκροτήματα).

§7Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Τὸ κείμενον αὐτό, ἀγνοεῖται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως.

§8Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν ἔχει ἀκόμη ἐμφανισθῆ ἐπισήμως. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐγκαίρως εἰδοποιῶ, λαμβάνων ἀφορμὴν ἀπὸ ἕνα σχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀνεπισήμως ἔχει κυκλοφορήσει. Ἀλλά, λαμβάνων αὐτὴν τὴν ἀφορμήν, ἐπισημαίνω ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὸ κοινὸν καθῆκον, τὸ ἰδικόν μας καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἐπετελέσαμεν, ὅπως διευκολύνωμεν τὴν λῆψιν τῶν μέτρων, ὅσα ἄγουν εἰς τὴν ἀξιοποίησιν τῆς Ἀμερικανικῆς Βοηθείας, ἀλλὰ καὶ τὸ καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως, παραδειγματιζομένη ἀπὸ τὴν πικρὰν πεῖραν τοῦ παρελθόντος, χρησιμοποιήσῃ τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν τῆς παρέχομεν, μὲ ἴσην καλὴν πίστιν, μὲ ὅσην ἡμεῖς παρέσχομεν τὴν ἔγκρισίν μας. Καὶ τώρα, κύριοι βουλευταί, λήγει τὸ στάδιον τῆς συμφωνίας μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Εἰσερχόμεθα εἰς τὸ στάδιον τῆς διαφωνίας. Ἡ Κυβέρνησις, ἐζήτησε τὴν συγκρότησιν τῶν δύο Ἐπιτροπῶν, διότι ἐπιθυμεῖ νὰ προβῇ ἀμέσως εἰς τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν μας, μὲ τὴν πρότασιν νὰ ἐπαναληφθοῦν τὴν 1ην Νοεμβρίου, δηλαδὴ μετὰ 3½ μῆνας. Εἶναι σκληρὰ ἡ ἐπιθυμία, τόσον μακροῦ χωρισμοῦ! Διαφωνοῦμεν, ἀπὸ συμπάθειαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐπιθυμοῦμεν νὰ εἶναι συντομωτέρα ἡ συνάντησίς μας... Διαφωνοῦμεν, πρῶτον, διὰ τὸν χρόνον τῆς διακοπῆς. Μέχρι τοῦδε, ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, δὲν ἠκούσθη κανὲν θετικὸν ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον νὰ ἐπιβάλῃ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν μας. Οὐδεμία ἐθνικὴ ἀνάγκη, οὐδεὶς γενικώτερος λόγος, ἀνεφέρθη, πέραν τοῦ καύσωνος... Ἀλλά, δὲν νομίζω, ὅτι ὁ καύσων ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ ἀποχρῶν λόγος. Καὶ ἄλλοτε ἐδηλώσαμεν, ὅτι αἱ θεριναὶ διακοπαὶ θὰ εἶχον τὸν λόγον των, ἐὰν εἶχε προηγηθῆ χειμερινὴ ἐργασία. Τὸ ὁποῖον, ὅμως, δὲν ἔχει συμβῆ... Ἀλλά, ἐνῷ καμμία γενικωτέρα ἐθνικὴ ἀνάγκη δὲν ὑπαγορεύει τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, ἀντιθέτως ὑπάρχουν σοβαροὶ λόγοι, ὑπαγορεύοντες τὴν συνέχισιν τῶν ἐργασιῶν του. Εἶναι, πρῶτον, τὸ ἐκκρεμὲς ἔργον, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἐνώπιον ἡμῶν. Εἶναι, κατ’ ἐξοχήν, τὸ ἐκκρεμὲς μέγα κοινωνικὸν θέμα τῶν ἀγοραπωλησιῶν τῆς Κατοχῆς. Καὶ δὲν θὰ ἐπεθύμουν νὰ λαμβάνῃ μόνον τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦ «κοινωνικοῦ» θέματος, διότι ἐκ τοῦ χρόνου εἰς τὸν ὁποῖον συνέβη, προσλαμβάνει ἐπίσης καὶ τὸν χαρακτῆρα τοῦ «ἐθνικοῦ» θέματος, ἐπειδὴ τὸ μέγιστον μέρος τῶν πωλητῶν ὑπῆρξαν θύματα ἐθνικῆς ἀνάγκης, εἰς τὴν σκληρὰν ἐκείνην καὶ κατάρατον περίοδον τῆς Κατοχῆς. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Ὅταν, ἑπομένως, ἔχωμεν ἐνώπιον ἡμῶν ἕνα σημαντικὸν ἐθνικὸν καὶ κοινωνικὸν θέμα, μὲ ποίαν δικαιολογίαν, ἄνευ ἄλλου γενικωτέρου λόγου, τὸ ἐγκαταλείπομεν καὶ τὸ παραδίδομεν εἰς μία ἐπιτροπήν; Ἀρνούμεθα αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν. Πρῶτον, διὰ λόγους ἠθικῆς τάξεως. Ἡ Κυβέρνησις, εἶχεν ὑποσχεθῆ, ὅτι δὲν θὰ παραπέμψῃ τὸ ψήφισμα εἰς Ἐπιτροπήν, ὅτι τὸ ψήφισμα εἶναι ἄξιον τῆς Ὁλομελείας τοῦ Σώματος. Καὶ πρέπει νὰ τηρήσῃ τὴν ὑπόσχεσίν της. Ὁ δεύτερος λόγος εἶναι, ὅτι ἡ φύσις, ἡ σοβαρότης τοῦ ἐθνικοῦ καὶ κοινωνικοῦ αὐτοῦ θέματος, ὑπαγορεύει, ὅπως ἡ ἀπόφασις ληφθῇ ἀπὸ τὴν Ὁλομέλειαν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὄχι εἰς τὴν περιωρισμένην σφαῖραν μιᾶς ὀλιγαρίθμου Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως. Αὐτοὶ εἶναι οἱ δύο οὐσιώδεις λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους διαφωνοῦμεν, διὰ τοὺς ὁποίους ὑποστηρίζομεν, ὅτι τὸ ζήτημα πρέπει νὰ ἀχθῇ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἀπαιτηθοῦν ὀλίγαι ἡμέραι ἀκόμη, ἢ καὶ ὀλίγαι ἑβδομάδες, ποίαν χρῆσιν καλυτέραν πρόκειται νὰ κάμωμεν αὐτῶν τῶν ὀλίγων ἑβδομάδων, ἀπὸ τὴν ἐπιτέλεσιν αὐτοῦ τοῦ καθήκοντος; Διότι, ἐπὶ τέλους, δὲν πρόκειται ἁπλῶς διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης μερίδος —γνωρίζω, ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὑπάρχουν ἀντίπαλοι γνῶμαι — πέραν ὅμως τῶν ἀπόψεων τῶν «πωλητῶν καὶ ἀγοραστῶν», ὑπάρχει τὸ γενικώτερον καθῆκον ὅλων ἡμῶν, τὸ γενικώτερον συμφέρον τῆς Χώρας, ὅπως δοθῇ τέρμα εἰς ἕνα ἐκκρεμὲς ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔχει παραλύσει τὰς συναλλαγὰς καὶ ἐμποδίζει τὴν λειτουργίαν τῆς οἰκονομικῆς μας ζωῆς.

§9Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ. (Ὑπ. Μεταφορῶν). Δὲν ὑπάρχει ζήτημα ἀγοραπωλησιῶν, ὅπως ἔχει τεθῆ. Τὸ πρᾶγμα ἔχει ἐντελῶς διάφορον ἄποψιν. Εἰς τὴν ἀπόφασιν, ἢ μᾶλλον τὴν γνωμάτευσιν τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς — ἡ ὁποία ἐπεξειργάσθη τὸ σχέδιον ψηφίσματος— δὲν ὑπάρχει ἀπόλυτος ὁμοφωνία. Συνεπῶς, τί τὸ καλύτερον, ἐὰν τὸ σχέδιον ψηφίσματος ἐξετασθῇ ἀπὸ μία Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους, μετὰ μελέτην ἐμπεριστατωμένην, κατόπιν δέ, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ψηφίσματος, θὰ εἰσαχθῇ ὑποχρεωτικῶς εἰς τὴν Ὁλομέλειαν τοῦ Σώματος πρὸς κύρωσιν. Ἑπομένως, διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, θὰ περάσῃ ἀπὸ ὅλα τὰ στάδια καὶ θὰ ἔχῃ ὅλα τὰ ἐχέγγυα, τὰ ὁποῖα χρειάζονται δι’ ἕνα νομοθέτημα τοσαύτης σοβαρότητος.

§10Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Μεταφορῶν, ἠδικήσατε τὸν ἑαυτόν σας. Διότι ἐπεβεβαιώσατε τὴν παρέλκυσιν καὶ τὴν διαιώνισιν τοῦ θέματος. Ἐξηντλήθημεν εἰς συζητήσεις καὶ ἀναπτύξεις τῶν ἀντιθέτων ἀπόψεων. Ἦλθεν ἡ ὥρα τῶν ἀποφάσεων. Καὶ αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια τῆς συζητήσεως, ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἡ λῆψις ἀποφάσεως. Ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως πρὸς παραπομπὴν εἰς ἐπιτροπήν, διαιωνίζει τὴν ἐκκρεμότητα. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατηγορία, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀπευθύνομεν. (Χειροκροτήματα).

§11Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Τὸ γεγονὸς τῆς ἀνάγκης νὰ καταλήξωμεν ταχέως εἰς ἀπόφασιν, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θεραπεύεται διὰ τῆς ἐπεξεργασίας ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, δεδομένου ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν τῆς Ἀντιπροσωπείας, πλεῖστα τῶν ὁποίων θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, θὰ εἶναι αὐτὸς καθ’ ἑαυτὸς λόγος παρελκύσεως τοῦ χρόνου διαρκείας, ἀπὸ ὅτι θὰ ὑπάρξῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, τὸ δὲ κῦρος τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας πάντοτε διεφυλάχθη.

§12Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπέτρεψα κατ’ ἐξαίρεσιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης αὐτὴν τὴν διακοπὴν καὶ δὲν θὰ τοῦ δώσω ἐγὼ τὴν ἀπάντησιν. Θὰ τὸν παραπέμψω εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης πρὸ δύο μηνῶν, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν ὅτι τὸ ζήτημα θὰ λυθῇ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ὁ κ. Μελᾶς τοῦ Μαΐου, θὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὸν κ. Μελᾶν τοῦ Ἰουλίου... (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ ἐάν, κύριοι βουλευταί, διεμαρτυρήθημεν διὰ τὴν παρέλκυσιν καὶ τὴν διαιώνισιν, εἶναι, διότι γνωρίζομεν ἀπὸ πότε ἤρχισεν ἡ ταλαιπωρία τοῦ θέματος. Ἐπαναφέρω εἰς τὴν μνήμην τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, τὴν Συντακτικὴν Πρᾶξιν 114. Ἡ Συντακτικὴ αὐτὴ Πρᾶξις, ἐξεδόθη πρὸ τῶν ἐκλογῶν τοῦ Μαρτίου 1946, ἀπὸ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, εὑρισκόμενον τότε εἰς τὴν ἀρχήν. Καὶ ἔλεγεν ἡ Συντακτικὴ αὐτὴ Πρᾶξις, ὅτι «ἀκυροῦνται αἱ πωλήσεις μικροϊδιοκτησιῶν κατὰ τὴν Κατοχήν, ὅτι νόμος θὰ ὁρίσῃ τὴν ἔννοιαν τῆς μικροϊδιοκτησίας καὶ ὅτι ὁ αὐτὸς νόμος θὰ κανονίσῃ τὴν τύχην τῶν χαρακτηρισθησομένων ὡς μικρῶν ἰδιοκτησιῶν. Τελικῶς ἀπαγορεύει πᾶσαν ἀπαλλοτρίωσιν ἢ ἐπιβάρυνσιν τῶν ἀνωτέρω ἀκινήτων». Ἔθεσε δηλαδὴ τὸ σύνολον αὐτῶν τῶν ἀκινήτων, ἐκτὸς συναλλαγῆς. Τοῦτο ἐχαρακτηρίσθη τότε ὡς κοινωνικὴ πρᾶξις τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ὑπὲρ τῆς τάξεως τῶν πωλητῶν. Ἡ πάροδος ὅμως τοῦ χρόνου, διεπίστωσεν ὅτι ἀπετέλεσε μόνον προεκλογικὸν πυροτέχνημα. Καὶ τοῦτο, διότι ὄχι μόνον, ἐφ’ ὅσον εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, ἀλλὰ ἐπὶ 2 ἔτη ἡγούμενον τῆς Κυβερνήσεως —τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων— δὲν κατέστησε θέμα ἐμπιστοσύνης τὴν ψήφισιν τοῦ παλαιοῦ αὐτοῦ νομοθετήματός του. Τὸ γεγονὸς τοῦτο, ἀποδεικνύει, ὅτι ἐπρόκειτο μόνον περὶ προεκλογικοῦ πυροτεχνήματος. Ἐὰν ὑπῆρχε πίστις εἰς τὴν Συντακτικὴν αὐτὴν Πρᾶξιν, θὰ ἐξεδηλοῦτο ἐμπράκτως. Καὶ ἐὰν φθάσωμεν μία ἡμέραν εἰς ρύθμισιν τοῦ ζητήματος, παραμένει πάντοτε τὸ γεγονὸς ὅτι ἐπὶ 4 ἔτη, παρέλυσαν αἱ συναλλαγαὶ χάρις εἰς ἐκεῖνο τὸ προεκλογικὸν πυροτέχνημα, διότι ἐτέθησαν ἔκτοτε τὰ ἀκίνητα ἐκτὸς συναλλαγῆς καὶ παρέλυσεν ὁ οἰκονομικὸς βίος. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ ψήφισμα περὶ ἀγοραπωλησιῶν τῆς Κατοχῆς, τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὑπάρχει ἐπίσης καὶ τὸ ἄλλο καίριον θέμα, τῶν θυμάτων τοῦ πληθωρισμοῦ. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, εἰς τὰς παραμονὰς εἶχεν ἐκδόσει καὶ ἄλλο νομοθετικὸν διάταγμα. Τὸ κείμενον ἐκείνου τοῦ (διατάγματος, ἔχει ὡς ἑξῆς: «Νομ. 1073 τῆς 7)9 Μαρτίου 1946 «περὶ ἐπιβολῆς ἐφ’ ἅπαξ εἰδικοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἐξοφλησάντων πάσης φύσεως ὑποχρεώσεις». Διὰ τοῦ νόμου τούτου ἐπιβάλλεται φόρος μέχρι 75% εἰς βάρος παντὸς φυσικοῦ ἢ νομικοῦ προσώπου ἐπὶ τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα ὠφελήθησαν ἐκ τῆς εἰς ὑποτιμημένας δραχμὰς ἐξοφλήσεως ἐνυποθήκων δανείων καὶ πάσης ἄλλης φύσεως ὑποχρεώσεων ἀπὸ 28 Ἀπριλίου 1941 – 11 Νοεμβρίου 1944». Τὸ ποσὸν τῆς φορολογίας αὐτῆς, θὰ διετίθετο πρὸς τρεῖς σκοπούς: Διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν, διὰ τὴν κτηματικὴν πίστιν καὶ διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν μικροκαταθετῶν». Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον νομοθετικῶς τὸ εἶχεν ἐπαγγελθῆ. Ἐπίσης καὶ τὸ Κόμμα τὸ Λαϊκόν, προγραμματικῶς τὸ εἶχεν ἐπαγγελθῆ. Διότι εἰς τὸ πρόγραμμα τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον ἐγράφη πρὸ τῶν ἐκλογῶν, καὶ τὸ ὁποῖον φαίνεται ὅτι ἔκτοτε ἔχει λησμονηθῆ –διότι, ὅπως ἐσχάτως μὲ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τῶν Νομαρχῶν διεπιστώθη, οὐδεὶς τὸ ἐνθυμεῖται– τὸ πρόγραμμα, λοιπόν, τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἔγραφεν: «Τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ὅπως ἐπανειλημμένως διεκήρυξε, θεωρεῖ ὑφιστάμενον τὸ ζήτημα τοῦ ἐσωτερικοῦ δημοσίου χρέους, καὶ τῶν καταθέσεων ταμιευτηρίου, συνδεδεμένον δὲ πρωτίστως καὶ μὲ τὰς ἐπανορθώσεις». Καὶ εἰς μὲν τὴν ὑπόθεσιν τῶν ἐπανορθώσεων, ὡς γνωστόν, ἐθαυματούργησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἑπομένως, ἀπὸ ἐκείνην τὴν πηγήν, θὰ εἶναι δύσκολον νὰ ἐλπίζουν ἱκανοποίησιν οἱ δικαιοῦχοι, τὰ θύματα τοῦ πληθωρισμοῦ. Ἀλλὰ ὑπάρχουν οἱ ὠφεληθέντες ἀπὸ τὸν πληθωρισμόν. Καὶ λόγοι στοιχειώδους κοινωνικῆς δικαιοσύνης ὑπαγορεύουν, ὅπως οἱ ὠφεληθέντες ἀπὸ τὸν πληθωρισμόν, ἀποζημιώσουν τὰ θύματα τοῦ πληθωρισμοῦ. Ἀποτελεῖ τοῦτο στοιχειῶδες αἴτημα ἐθνικῆς καὶ κοινωνικῆς δικαιοσύνης. Ἐπεκαλέσθημεν αὐτὴν τὴν ἀνάγκην εἰς τὸ οἰκονομικόν μας πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἀνεπτύξαμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸν Φεβρουάριον τοῦ παρελθόντος ἔτους. Ἀλλὰ εἰς μάτην!... Καὶ ἐσχάτως, διαπιστώσαντες ὅτι ἐγγίζει ὁ χρόνος τοῦ τέρματος τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὑψώνομεν συνεχῶς τὴν φωνήν μας. Ἀλλὰ καὶ πάλιν εἰς μάτην! Ἠναγκάσθημεν νὰ δηλώσωμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἔκκλησίν μας παριστᾷ τὸν κωφάλαλον, διότι οὔτε ἀκούει, οὔτε ὁμιλεῖ!... Μᾶς δίδει, ἑπομένως, τὸ δικαίωμα νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι εἶναι αἰχμάλωτος τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας, διότι ἡ οἰκονομικὴ ὀλιγαρχία θὰ ἐκαλεῖτο νὰ ἀποζημιώσῃ τὰ θύματα τοῦ πληθωρισμοῦ. Ἀλλὰ ἂν αὐτὴ ἡ ρύθμισις δὲν πρόκειται νὰ λάβῃ χώραν εἰς τὰς ἡμέρας τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἔλθουν ἄλλαι ἡμέραι, καὶ θὰ ἔλθῃ ἄλλη Κυβέρνησις, προερχομένη πράγματι ἀπὸ τὰ σπλάχνα τοῦ Λαοῦ, διὰ νὰ δώσῃ ἱκανοποίησιν εἰς τὸ δίκαιον αἴτημα. (Χειροκροτήματα). Ἀλλά, πέραν αὐτῶν τῶν δύο κεφαλαιωδῶν θεμάτων, ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ συνεχίσωμεν τὰς ἐργασίας μας, δὲν θὰ ἦτο μόνον ἡ ἔγκρισις τῶν νομοθετημάτων. Εἶναι ἐπίσης ἡ ἄσκησις πολιτικοῦ ἐλέγχου τῶν σφαλμάτων τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ εἰσερχόμεθα τώρα εἰς ἄλλο σημαντικὸν θέμα. Κύριοι βουλευταί, ἐνθυμεῖται ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὅτι πρὸ ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἐδόθη ἡ μάχη τοῦ σίτου. Ἐκείνη ἡ μάχη, ἦτο προκριματική, διότι ἦτο μάχη προβλέψεων. Ἡμεῖς ὑπεστηρίξαμεν, ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ σίτου θὰ ἔπρεπε νὰ ὁρισθῇ εἰς τρεῖς χιλιάδας καὶ ἐδώσαμεν ἀποδείξεις. Ἀπεδείξαμεν, ὅτι τὸ κόστος εἶναι μεγαλύτερον. Ἀπεδείξαμεν, ἐπίσης, ὅτι μὲ τιμὴν τριῶν χιλιάδων, ἐξακολουθεῖ ἡ ἀγοραστικὴ δύναμις τοῦ ἀγρότου νὰ εὑρίσκεται περίπου εἰς τὸ ἥμισυ ἀπέναντι τῶν βιομηχανικῶν εἰδῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ἀγοράσῃ μὲ τὸν σῖτόν του. Καὶ προσεθέσαμεν ἀκόμη, ὅτι μὲ τὴν πρότασίν μας τῆς καθιερώσεως δελτίου εὐπόρων, δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἐπέλθῃ οὔτε ἐπιβάρυνσις τοῦ προϋπολογισμοῦ, οὔτε πληθωρισμός, οὔτε ὑπερτίμησις τοῦ λαϊκοῦ ἄρτου. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις ἀπήντησεν ὅτι δὲν ἀποδέχεται τὰς 3 χιλιάδας. Ἐθεώρει ὑπέρμετρον τὴν εὐτυχίαν τῶν ἀγροτῶν μὲ τὴν τιμὴν τῶν 3.000. Ὑπεσχέθη νὰ ἐξασφαλίσῃ 2.500. Δὲν πρόκειται σήμερον νὰ ἀσκήσωμεν ἔλεγχον, διότι τότε δὲν ἀπεδέχθη τὰς 3.000. Πρόκειται μόνον νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν αἱ ἐπαγγελίαι τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ ἐξασφαλίσῃ 2.500 ἐπηλήθευσαν. Διότι παρῆλθεν ἔκτοτε εἷς μήν, καὶ αἱ τιμαὶ τῆς νέας ἐσοδείας ἔχουν πλέον ἐξακριβωθῆ.

§13Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Καὶ ἡ συγκέντρωσις, δὲν ἤρχισεν ἀκόμη.

§14Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μὴ βιάζεσθε. Ὑπεστηρίξαμεν τότε, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ ποσὸν τῆς συγκεντρώσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθῇ εἰς 50 χιλ. τόννους. Δηλαδὴ εἰς 38 ἑκατομμύρια ὀκάδας. «Δὲν ὑπάρχει κανείς, εἴπομεν, οὔτε εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, οὔτε ἐκτὸς αὐτῆς, ὁ ὁποῖος δέχεται ὅτι μὲ παραγωγὴν 650.000 τόννων, εἶναι δυνατὸν ἡ συγκέντρωσις νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ ἀσήμαντον αὐτὸ ποσόν. Ἡ ἐμμονὴ εἰς τὸν ἀριθμὸν αὐτόν, θὰ ἐσήμαινεν οὐσιαστικὴν ἐγκατάλειψιν τοῦ θεσμοῦ τῆς συγκεντρώσεως. Ἡ συγκέντρωσις θὰ ἦτο κενὴ ὑπόσχεσις, θὰ ἦτο φενάκη». Ἀπὸ τὰς τάξεις τῆς Κυβερνήσεως, τότε, μᾶς ἐπερρίφθη ἡ βαρεῖα μομφή, ὅτι εἴμεθα «δημαγωγοί». Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν προσέθεσεν, ὅτι χρησιμοποιοῦμεν ἡμεῖς «σοφιστείας». Ἦλθεν ἡ ὥρα νὰ ἐξακριβώσωμεν, ἐὰν ἡμεῖς εἴμεθα δημαγωγοί, ἢ ἐὰν σεῖς εἶσθε ἀνίκανοι κυβερνῆται. Ποῖαι εἶναι αἱ σημεριναὶ τιμαί; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τότε, πλήρης αὐταρεσκείας καὶ αὐταρκείας, παρέσυρεν εἰς μίαν εὐδαιμονίαν καὶ τὸν ἀρχηγόν του, τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Μᾶς εἶπε τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, σύμφωνα πρὸς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς. «Μὲ τὰ ἔμμεσα μέτρα μας —μακαρόνια, ἄλευρα, ἄρτος ἐλευθέρας ἀγορᾶς— θὰ ὑπάρξῃ καταναλωτικὴ ἀνάγκη ἐν τῇ ἀγορᾷ. Ὅταν λοιπὸν ὑπάρχῃ ζήτησις 200 χιλ. τόννων, ἔναντι προσφορᾶς 100, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ἡ τιμὴ νὰ ὑπερβῇ τὰς 2.500». Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Ἐφοδιασμοῦ, φοβούμενος ἄνοδον τῶν τιμῶν, ἤρχισε νὰ ἀνησυχῇ καὶ νὰ προετοιμάζῃ ἀντιπλημμυρικὰ ἔργα κατὰ τῆς περαιτέρω αὐξήσεως τῆς τιμῆς τοῦ σίτου. Ποῖα εἶναι σήμερον τὰ ἀποτελέσματα τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἀνακοινώσω ἐπὶ τῇ βάσει ὑπευθύνων κειμένων. Ἀρχίζω ἀπὸ τὴν Θεσσαλίαν. Τρίκαλα! Χιλίας ὀκτακοσίας, πρώτη ποιότης. Καραλῆς. Καρδίτσα: Ἀγοραία τιμὴ σίτου, μαλακοῦ 1.700 καὶ ντεβὰ 1.850. Τσικρίκης. Βόλος: Χίλιαι ἑξακόσιαι ἕως χίλιαι ὀκτακόσιαι, ἀναλόγως ποιότητος». Μουστρούφης. Ἁλμυρός: «Ἀγροτικὸς κόσμος περιφερείας Ἁλμυροῦ τελεῖ ἐν ἀναστατώσει καὶ ἀπογνώσει, κατόπιν τῶν ληφθεισῶν διαταγῶν περὶ ἐνάρξεως συγκεντρώσεως σίτου διὰ τῶν ὁποίων ἀφ’ ἑνὸς μὲν κρίνεται τελείως ἀνεπαρκὴς συγκεντρωθησομένη ποσότης σιτηρῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἁλμυροῦ 280.000 ὀκάδων σίτου ἔναντι προσφορᾶς 2.000.000 ὀκάδων πρὸς ἐξόφλησιν ὀφειλῶν των πρὸς Ἀγροτράπεζαν. Ἐλεύθερον ἐμπόριον προβαίνει ἀγορὰν σίτου ἔναντι 1.600 δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν. Κατόπιν ἀνωτέρω γνωρίζετε ὅτι ἅπασαι ὀφειλαὶ πρὸς Ἀγροτράπεζαν θέλουσι μείνει ἀνεξόφλητοι ἐκμετάλλευσις παραγωγῶν παρ’ ἐμπορίου ὀργιάζει καὶ τέλος θὰ παύσουν πλέον ἀγρόται διὰ τὸ μέλλον νὰ ἔχωσι σχέσιν μὲ τὴν γῆν καὶ καλλιέργειαν. Γεωργοένωσις Ἁλμυροῦ». Λάρισα: «Τιμὴ σίτου δραχ. 1.780 ὀκᾶν ἀγορὰν Λαρίσης καὶ εἰς χωρία παραγωγῆς 1.700. Συγκέντρωσις σίτου δὲν ἤρχισεν ἀκόμα, ἀλλὰ καὶ ὅταν ἀρχίσῃ ἐπίδρασίς της ἐπὶ τιμῶν θὰ εἶναι ἀνεπαίσθητος. Ὁλόκληρον Νομὸν Λαρίσης ὡρίσθη μηδαμινὸν ποσὸν συγκεντρώσεως τριῶν καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίων ὀκάδων σίτου ἔναντι τριάκοντα ἑκατομμυρίων ὀκάδων σίτου συγκεντρουμένων προπολεμικῶς καὶ ἔναντι ποσοῦ τοὐλάχιστον εἴκοσι ἑκατομμυρίων ὀκάδων σίτου εἰς ὅσας ἔδει ἀνέλθῃ ἐφετεινὴ συγκέντρωσις ἐνταῦθα. Ἐλεύθερον ἐμπόριον ἐνεργεῖ ἀθρόας ἀγορὰς καὶ χωρικοὶ διερωτῶνται πῶς δι’ ἐμπόριον χρῆμα καὶ πιστώσεις ἀφθονοῦν ἐνῷ ἐλλείπουν διὰ κρατικὴν συγκέντρωσιν σίτου στόπ. Ἑλληνικὴ γεωργία καταστρέφεται καὶ ἀγροτικὴ τάξις ἡ πολυπληθεστέρα καὶ ὑγιεστέρα ἐξαθλιοῦται. Πρόκειται περὶ ἐμπαικτικῆς συμπεριφορᾶς ἣν καλλιεργεῖ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀνέχεται ἡ Βουλή. Βουλευταὶ Λαρίσης: Δ. Χατζηγιάννης, Ν. Ράπτης». Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν εἶναι μόνον αἱ Ἑνώσεις τῶν Συνεταιρισμῶν, αἱ ὁποῖαι παρέχουν πληροφορίας.

§15Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπιτρέπετε, κ. Πρόεδρε; Τὴν ἄλλην ἡμέραν, ἐπηκολούθησε τρίτον τηλεγράφημα μὲ τὰς τιμὰς τῆς Λαρίσης, καὶ σᾶς λέγομεν, ὅτι αἱ τιμαὶ ἦσαν 1.570–1.620 ἐφετεινὸ στάρι.

§16Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτὴ εἶναι ἡ δόξα τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ὑμνοῦμεν.

§17Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Εἰς τὸν Νομὸν Αἰτωλοακαρνανίας, ἡ τιμὴ ὡρίσθη ........ (ἀναγινώσκει) .......... Ἔχομεν δηλαδὴ ποσότητα 2 ἑκατομμυρίων ὀκάδων, ἡ ὁποία θὰ πάῃ, βεβαίως, εἰς χεῖρας τῶν ἐμπόρων, οἱ ὁποῖοι ἀγοράζουν αὐτὴν τὴν στιγμήν, μὲ τὴν τιμὴν τῶν 1.350 δραχμῶν.

§18Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ἀνακοινώσω μόνον κείμενα τῶν βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ κείμενα τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν, ὑπάρχουν διαμαρτυρίαι τῶν Κυβερνητικῶν βουλευτῶν. Δὲν πρόκειται ν’ ἀναφέρω ὀνόματα, θ’ ἀναγνώσω ὅμως κείμενα διαμαρτυριῶν των. «Ὑπουργὸν Γεωργίας Ἀθήνας Γεωργικὴ Ὑπηρεσία βεβαιοῖ, ὅτι κατέχοντες κάτω τῶν 50 στρεμμάτων σιτοκαλλιεργηταὶ ἐπαρχίας Βόλου ἀνέρχονται 1.600. Ποσότης 320 χιλιάδων ὀκάδων ἀναλογεῖ 200 ὀκάδας κατὰ παραγωγόν. Τοῦτο ἀποτελεῖ ἀνατροπὴν σιτοσυγκεντρώσεως. Κυβερνητικὴ ἀπόφασις, ἀνακοινωθεῖσα Βουλήν, καταπατεῖται. Δικαιοῦχοι παραγωγοὶ ἀξιοῦν παραδώσουν συμφώνως ἀρχικῇ ἀποφάσει. Ἄλλως ὑπάρχει κατάφωρος ἐμπαιγμὸς μικροπαραγωγῶν ἀπαράδεκτος. Ἂν δὲν αὐξηθῇ ποσότης ἐπὶ πεδίου ἐπιτρέποντος παράδοσιν συμφώνως ἀρχικῇ ἀποφάσει δικαιούμεθα πιστεύομεν, ὅτι ἐξηπατήθημεν ἐνώπιον Βουλῆς καὶ καταγγέλλομεν ἀπάτην καὶ αὐτουργίαν δημοσία». Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα. Καβάλα: Τηλεγραφεῖ Ἀργυριάδης, Πρόεδρος Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Καβάλας: «Τιμὴ σίτου δραχμαὶ 1.600». Ἀλλὰ πέραν αὐτῶν, ἔχομεν τὴν συγκέντρωσιν ὅλων τῶν Γεωργικῶν Ἑνώσεων εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, αἱ ὁποῖαι ἐξέδωκαν τὴν ἀκόλουθον ἀνακοίνωσιν: «Φέρομεν εἰς γνῶσιν, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν Ἑνώσεων Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Βορείου Ἑλλάδος καὶ Θεσσαλίας, ἐν κοινῇ συσκέψει εἰς τὰ γραφεῖα τῆς Ὁμοσπονδίας Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Θεσσαλονίκης καὶ κατόπιν ἐξονυχιστικῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς συγκεντρώσεως τοῦ σίτου ἀπεφάσισαν ν’ ἀναστείλουν τὴν ἔναρξιν τῆς συγκεντρώσεως τοῦ σίτου, μέχρι λήψεως ὁριστικῶν ἀποφάσεων παρὰ τῆς συγκληθησομένης ἐν Θεσσαλονίκῃ συσκέψεως ἁπασῶν τῶν Ἑνώσεων Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν τῆς Ἑλλάδος, τῆς Π.Σ.Ε.Γ.Σ. καὶ τῆς ΚΥΔΕΠ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ σίτου. Ἡ ἀπόφασις αὕτη λαμβάνεται, δεδομένου ὅτι ἐκ τῆς γενομένης μελέτης τῆς κατανομῆς τῶν παραδοθησομένων εἰς τὴν συγκέντρωσιν ποσοτήτων ἐξ ἑκάστης περιφερείας διαπιστοῦται, ὅτι ἀναλογεῖ εἰς ἕκαστον παραγωγὸν νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν συγκέντρωσιν ὀλιγώτερον τῶν 100 ὀκάδων σίτου. Τὸ τοιοῦτον θεωρεῖται παρὰ πάντων ὡς ἐμπαιγμός, ὅστις ἤθελεν ἔχει ὀλοθρίας συνεπείας δι’ αὐτὴν ταύτην τὴν ὑπόστασιν τῶν παραγωγῶν. Καλοῦνται οἱ παραγωγοὶ νὰ ἀναμένουν ἐν ἐπιφυλακῇ τὰς ἀποφάσεις τῆς συγκληθησομένης συσκέψεως. Διὰ τὰς Ἑνώσεις Γ. Σ. Βορείου Ἑλλάδος καὶ Θεσσαλίας». Καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Βορείου Ἑλλάδος, λαβὼν γνῶσιν αὐτῆς τῆς γενικῆς διαμαρτυρίας, προέβη εἰς τὴν ἀκόλουθον ἀνακοίνωσιν. «Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν, ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐλήφθησαν κατόπιν ἐπισταμένης μελέτης τῶν πραγμάτων καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβληθοῦν, ὅπως ἐδήλωσεν ἐνταῦθα ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας κ. Γουλόπουλος». Πόσον ἐπισταμένη ὑπῆρξεν ἡ μελέτη τῶν πραγμάτων, ἀπήντησαν οἱ ἀριθμοί... Ἤπειρος: Τηλεγράφημα Ἄρτης. Σῖτος ἀγροτῶν πωλεῖται ἐμπόριον ὀκᾶν δραχμὰς χιλίας τριακοσίας. Ἕνωσις Συνεταιρισμῶν. Καὶ ἔχομεν, πέραν αὐτῶν, τὴν ὁμαδικὴν διαμαρτυρίαν ὅλων τῶν Συνεταιρισμῶν τῆς Ἠπείρου. Οἱ παραγωγοὶ Ἰωαννίνων, ἡ Ἕνωσις Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Ἰωαννίνων, ἀπέστειλε τὸ κάτωθι τηλεγράφημα: «Ἡμετέρα ὀργάνωσις ἐκπροσωποῦσα ἀγροτικὸν κόσμον περιφερείας Ἰωαννίνων–Κονίτσης, διαμαρτύρεται διὰ καθορισμὸν ἀσήμαντον περιθώριον συγκεντρωθησομένης ποσότητος σίτου μικροτέρου ἁπασῶν περιφερειῶν Ἑλλάδος καὶ διὰ τὴν μὴ ἐπέκτασιν συγκεντρώσεως κριθῆς. Πρὸς σχετικὴν ἀνακούφισιν δεινῶς πληγέντων ἀγροτῶν μας παρὰ συμμοριτῶν ἰδιαιτέρως ἀκριτικῆς περιφερείας Κονίτσης καλλιεργησάντων μὲ παντελῆ ἔλλειψιν μέσων, μὲ μυρίας δυσκολίας καὶ συνεχῆ κίνδυνον τῆς ζωῆς των, ζητοῦμεν: 1) Ὅπως ποσότης συγκεντρωθησομένου σίτου ἐγκριθῇ ἀπὸ 100.000 ὀκάδας εἰς πεντακοσχιλίας. 2) Ἐγκριθῇ περιφέρειάν μας συγκέντρωσις κριθῆς μέχρι διακοσιακισχιλίας ὀκάδας, καθ’ ὅτι λόγῳ ὀρεινῆς διαμορφώσεως περιφερείας μας γίνεται ἐκτεταμένη καλλιέργεια αὐτῆς». Καὶ τὰ ἴδια τηλεγραφήματα διαμαρτυρίας, ἐλήφθησαν ἀπὸ ὅλας τὰς Ἑνώσεις Συνεταιρισμῶν τῆς Ἠπείρου. Καὶ τώρα ἡ Πελοπόννησος: Πάτραι 1.750. Ἠλεία 1.300. Καὶ ἡ Ζάκυνθος 1.000 δραχμαί! Κύριοι βουλευταί, ἐπαναλαμβάνομεν, ὅτι ἡ μάχη ἡ πολιτική, ἡ ὁποία ἐδόθη πρὸ ἑνὸς μηνὸς ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὑπῆρξε μάχη προκριματική. Διότι ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν αὐτάρκειαν, μὲ τὴν αὐταρέσκειαν, ἡ ὁποία τὴν χαρακτηρίζει, ἐβεβαίωσε τότε τὴν Βουλήν, ὅτι αἱ 2500 δραχ. ἐξασφαλίζονται διὰ τοὺς σιτοπαραγωγοὺς τῆς Ἑλλάδος. Καὶ βασιζομένη εἰς αὐτὴν τὴν βεβαίωσιν, μᾶς ἀπηύθυνε τὴν μομφὴν τῆς δημαγωγίας. Σήμερον, δὲν ἀπαντῶμεν ἡμεῖς, ἀπαντᾷ ἡ εὐγλωττία τῶν πραγμάτων. Οἱ λόγοι τῆς Κυβερνήσεως διεψεύσθησαν, οἱ λόγοι οἱ ἰδικοί μας ἐδικαιώθησαν. Δὲν εἴμεθα ἡμεῖς, ἑπομένως, δημαγωγοί, εἶναι ἡ Κυβέρνησις ἀνίκανος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος). Ἢ ἐπλανήθη, ἢ παρεπλάνησε. Καὶ εἰς τὰς δύο περιπτώσεις, αἱ εὐθῦναι της εἶναι ἀσύγγνωστοι.

§19Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. «Δὲν ἠκούσθη».

§20Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἔπειτα ἀπὸ αὐτὰς τὰς διαπιστώσεις, εἶναι ἀδύνατον ἡ Βουλὴ νὰ μείνῃ ἀσυγκίνητος. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει, πρῶτον, νὰ αὐξήσῃ τὸ ποσὸν τῆς συγκεντρώσεως καὶ νὰ δεχθῇ, εἰς τὴν τιμὴν συγκεντρώσεως, πᾶσαν προσφερομένην ποσότητα. Καί, δεύτερον, ἐπιβάλλεται ν’ ἀναγνωρισθῇ εἰς τοὺς σιτοπαραγωγοὺς τὸ δικαίωμα νὰ προσφέρουν πρὸς ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν των εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν σῖτον, εἰς τὴν τιμὴν τῆς συγκεντρώσεως, ἤτοι τῶν 2.500 δραχμῶν. Αὐτὴ εἶναι τιμία πολιτικὴ τηρήσεως λόγου. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐμμείνῃ εἰς τὴν ἀνυπαρξίαν τῶν σημερινῶν μέτρων της, τότε θὰ ἔχῃ παραβῆ τὸν λόγον της καὶ θὰ ἔχῃ ἐπίσης παραβῆ καὶ τὰ βαρείας ὑποχρεώσεις τοῦ Ἔθνους, ἀπέναντι τῶν ἀγροτῶν, τῶν μαρτύρων καὶ τῶν σωτήρων τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον εἰς τὸ θέμα τοῦ σίτου, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἀπέδειξε τόσην ἀνεπάρκειαν, τόσην ἀντίφασιν λόγων καὶ ἔργων. Ὅλα τὰ προϊόντα τῆς γεωργικῆς μας παραγωγῆς ἔχουν δυστυχήσει ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἂς ἐνθυμηθῶμεν τὴν ἱστορίαν τοῦ ἐλαίου, ἄλλη δόξα τῆς Κυβερνήσεως. Ἐζήτησαν οἱ ἐλαιοπαραγωγοὶ μία ἀσήμαντον τιμὴν 6–7.000, διὰ νὰ διευκολυνθῇ ἡ ἐξαγωγή, ὅταν ἦτο δυνατή, καὶ διὰ νὰ ἔχωμεν συνάλλαγμα. Ἠμποδίσθησαν ὅμως καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ τραγικὸν ἀποτέλεσμα, ἡ τιμὴ τοῦ ἐλαίου νὰ ἀνέλθῃ εἰς 30.000 καὶ νὰ διαμαρτύρωνται ποῖοι, οἱ παραγωγοὶ τοῦ ἐλαίου, οἱ μικροπαραγωγοὶ τοῦ ἐλαίου, καὶ νὰ τηλεγραφοῦν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐπιβάλῃ διατιμήσεις, διὰ νὰ ἠμπορέσουν, ὡς καταναλωταί, νὰ εὕρουν ἔλαιον, τὸ ὁποῖον εἶχον πωλήσει εἰς τοὺς ἐκμεταλλευτὰς τῆς δυστυχίας των, εἰς τοὺς ἐμπόρους καὶ τοὺς μεσάζοντας!... Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἀνέκαθεν ἡ ἀνεπάρκεια τῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως. Οὐδέποτε τὰ προστατευτικὰ μέτρα ἐλήφθησαν ἐγκαίρως, καὶ διὰ τοῦτο, οἱ παραγωγοὶ ἔγιναν παγίως τὰ θύματα τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἐπειδὴ αἱ πρῶται ἑβδομάδες, ἔπειτα ἀπὸ πᾶσαν ἀγροτικὴν παραγωγήν, εἶναι ὁ κρίσιμος χρόνος διὰ τοὺς παραγωγούς. Τότε ἔχουν ἀνάγκας, τότε ἐξοφλοῦν χρέη, τότε προετοιμάζονται διὰ τὸ μέλλον. Τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ εἶναι ἄμεσα, κατὰ τὰς πρώτας ἑβδομάδας. Ἐὰν τότε δὲν ληφθοῦν, οἱαδήποτε περαιτέρω μέριμνα ἀποβαίνει ὄχι ὑπὲρ τῶν παραγωγῶν, ἀποβαίνει ὑπὲρ τῶν μεσαζόντων, ἀποτελεῖ ἐπιβράβευσιν τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου. (Χειροκροτήματα). Τὸ ἴδιον συνέβη καὶ μὲ τὴν σταφίδα πρὸ δύο ἐτῶν. Τὰ μέτρα ἀνεκοινώθησαν τρεῖς μῆνας βραδύτερον ἀπὸ τὸ πρῶτον δεκαπενθήμερον τοῦ Αὐγούστου, ὁπότε, συμφώνως πρὸς τὸν νόμον, ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε τὴν ἀναγγελίαν των. Καὶ πέρυσιν ὁ χρόνος ἐδιπλασιάσθη. Τρεῖς μῆνας βραδύτερον, εἶχεν ἀνακοινωθῆ ἡ προσωρινὴ τιμὴ καὶ ἕξ μῆνας βραδύτερον ἡ ὁριστικὴ τιμή. Καὶ ὑπέκυψαν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ εἰς τὸν ἴδιον νόμον τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῶν μεσαζόντων, οἱ ὁποῖοι παρουσιάζονται, πρὸ τοῦ Κράτους, κατὰ τὴν πρώτην ἑβδομάδα τῆς μεγάλης ἀνάγκης των. Καὶ ἀκούσατε τὸν ὀδυρμὸν ἑνὸς ἀπὸ τοὺς κτηματίας τῆς Πελοποννήσου, ἀπὸ τὸν Σύνδεσμον Κτηματιῶν Αἰγίου. (Ἀναγινώσκει): «Ὁ καθορισμὸς ὅμως τῆς τιμῆς δὲν πρέπει ν’ ἀργήσῃ καὶ πρέπει νὰ γίνῃ τὸ ταχύτερον, διότι ἔχομεν τόσας ἀνάγκας, ποὺ ἀναγκαζόμεθα νὰ προπωλοῦμεν τὸν σταφιδόκαρπόν μας. Καὶ θέλετε νὰ τὸ ἀκούσητε μὲ ποίαν τιμήν, καὶ αὐτὸ σᾶς τὸ λέμε, μὲ 1.500 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν μόνον!! ἤτοι εἰς τὸ ἥμισυ τῆς τοῦ παρελθόντος ἀξίας του. Μὰ θὰ πῆτε, γιατὶ αὐτό; Αὐτὸ εἶναι τρέλλα!! Σᾶς ἀπαντῶμεν: Καὶ ποιὸς εἶναι ἐκεῖνος, ποὺ δὲν τρελλαίνεται, ὅταν βλέπῃ τὰ παιδιά του καὶ δὲν ἔχουν ψωμί; Δὲν ἔχουμε λεπτὰ οὔτε γιὰ τὰ τρόφιμα καὶ πρέπει νὰ τὸ πιστέψητε αὐτὸ ἀπὸ τὴν παραπάνω τρέλλα μας. Δὲν φταῖμε, λοιπόν, ἐμεῖς, ἂν τρελλαθήκαμε καὶ πετᾶμε τὴ λίγη μας περιουσία, γιὰ νὰ τὴν φᾶνε ἄλλοι. Καταλήξαμε σ’ αὐτό, γιατὶ ΠΕΙΝΑΜΕ!! Καὶ ἡ πεῖνα μας φέρνει καὶ μεγαλύτερη πεῖνα γιὰ τὸ μέλλον. Καθῆκόν σας εἶναι, Ὑμῶν τῶν ἐκπροσώπων μας, νὰ μᾶς προστατεύσητε, ἀφοῦ ἡ Ἀγροτική μας Τράπεζα κατήντησε νὰ μᾶς δίνῃ μερικὲς δεκάρες γιὰ νὰ ζῇ τὸ κτῆμα κουτσὰ στραβά. Ἐμᾶς δὲ ποὺ τἄχουμε, δὲν ἐνδιαφέρεται ἂν θὰ μείνωμε χωρὶς ψωμί». Καὶ ὅ,τι συμβαίνει διὰ τὴν σταφίδα, συμβαίνει διὰ τὸν οἶνον, συμβαίνει διὰ τὴν ὄρυζαν, διὰ τὸ βαμβάκι, διὰ τὸ κουκοῦλι. Συμβαίνει διὰ τὸν καπνόν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ σπονδυλικὴ στήλη τῆς οἰκονομικῆς μας ζωῆς. Συμβαίνει δι’ ὅλα τὰ εἴδη τῆς ἀγροτικῆς μας παραγωγῆς. Ἡ ἱστορία τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῶν τεσσάρων ἐτῶν, διαπιστώνει τὴν σκληρὰν ἐγκατάλειψιν τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου. Καὶ σήμερον γράφεται ὁ ἐπίλογος, μὲ τὴν πολιτικὴν εἰς τὸ θέμα τοῦ σίτου. Ἀλλὰ μήπως, μόνον ἀπέναντι τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς ἐξεδηλώθη αὐτὴ ἡ ἀστοργία καὶ ἡ ἀνεπάρκεια τῆς Κυβερνήσεως; Μήπως δὲν ἔχει ἐκδηλωθῆ καὶ εἰς τὴν βιομηχανικὴν παραγωγήν, ἀπέναντι τῶν ἐργαζομένων τῶν πόλεων, ἀπέναντι τῶν μισθωτῶν καὶ ἀπέναντι τῶν καταναλωτῶν, οἱ ὁποῖοι ὑφίστανται τὴν τραγωδίαν τῆς ἀκριβείας τῆς ζωῆς; Ἐμερίμνησε ποτὲ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ δικαιοσύνη εἰς τὰς σχέσεις τῶν ἐργαζομένων εἰς τὴν βιομηχανίαν, μὲ τοὺς πάτρωνάς των; Χθὲς ἐνώπιον τῆς ἁρμοδίας Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς, ὑπεβλήθη μία εὔγλωττος ἔκθεσις... «Ἡ ἀνασυγκρότησις τῆς χώρας, γράφει ἡ ἔκθεσις, γίνεται μὲ δυσαναλόγους θυσίας τῆς ἐργατικῆς τάξεως». Ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀριθμούς. «Ἡ συνολικὴ πρόσοδος τῆς βιομηχανίας κατὰ τὸ ἔτος 1948, ἀνῆλθεν εἰς ἓν τρισεκατομμύριον 400 δισεκατομμύρια. Ἐξ αὐτῶν τὰ 850 δισ. δραχμῶν ἀποτελοῦν τὸ σύνολον τῶν ἡμερομισθίων καὶ τὰ 550 δισεκ. τὰ κέρδη τῶν βιομηχάνων...».

§21ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ πρώτη ὕλη, δὲν ἔχει ἀξίαν;

§22Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Παρακαλῶ τοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι διακόπτουν μὲ τόσην ἄνεσιν καὶ τόσην αὐτάρκειαν, μιμούμενοι τὸν ἀπόντα Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ ἀπευθύνουν τὴν ἐρώτησίν των πρὸς τὴν Διακομματικὴν Ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐδόθη πρὸς δημοσίευσιν. Ἐγὼ ἀναγινώσκω τὸ κείμενον, συμφώνως πρὸς τὸ ὁποῖον ἡ βιομηχανικὴ πρόσοδος τοῦ 1948 κατενεμήθη εἰς 850 δισεκατομμύρια διὰ τὸ πλῆθος τῶν ἐργαζομένων καὶ εἰς 550 διὰ τὴν οἰκονομικὴν ὀλιγαρχίαν τῆς βιομηχανίας.

§23ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αἶσχος.

§24Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ἀριθμοὶ καὶ ἡ ἔκθεσις προχωρεῖ. «Εἶναι δυνατὴ ἡ αὔξησις τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐργαζομένων, χωρὶς νομισματικὰς διαταραχὰς καὶ χωρὶς αὔξησιν τῶν τιμῶν, ἂν ἡ αὔξησις γίνῃ εἰς βάρος τοῦ ποσοστοῦ τοῦ κέρδους, τὸ ὁποῖον πραγματοποιοῦν οἱ ἐπιχειρηματίαι». Ἡ ἔκθεσις παρέχει ἀριθμοὺς καὶ προέρχεται ἀπὸ ἐπισήμους ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους, ὄχι ἀπὸ ἀνευθύνους ἰδιώτας. Ἰδού, λοιπόν, ἡ ἀπόδειξις, ὅτι ὄχι μόνον οἱ γεωργοὶ ἐγκαταλείπονται ἀστόργως, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐργαζόμενοι εἰς τὰς πόλεις, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν βελτίωσιν ὄχι εἰς βάρος τοῦ νομίσματος, ὄχι εἰς βάρος τοῦ ἄλλου πεινομένου λαοῦ, ἀλλὰ μόνον μὲ περιορισμὸν τῶν ὑπερόγκων κερδῶν τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ γνωρίζῃ νὰ ὑποτάσσῃ τὴν οἰκονομικὴν ὀλιγαρχίαν καὶ ὄχι νὰ ὑποτάσσεται. (Χειροκροτήματα). Καὶ θὰ ἔλθῃ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις, μὲ τὴν δύναμιν τοῦ λαοῦ, διὰ νὰ ὑποτάξῃ τὴν οἰκονομικὴν ὀλιγαρχίαν καὶ νὰ προτάξῃ τὰ συμφέροντα τῶν ἐργαζομένων ἀνθρώπων. (Χειροκροτήματα).

§25Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Μία πληροφορίαν.

§26Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν δέχομαι διακοπάς.

§27Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. (Ἐπιχειρεῖ νὰ διακόψῃ).

§28Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὅταν δὲν σᾶς ἔδωσα τὴν ἄδειαν, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ διακόψετε. Θὰ καθιερωθῇ ὡς τάξις εἰς αὐτὴν τὴν Βουλήν, χάριν τοῦ γοήτρου τῆς Βουλῆς, ὅτι, ὅταν ἕνας συνάδελφος δὲν λαμβάνῃ τὴν ἄδειαν, δὲν ἠμπορεῖ, ἀσκῶν ὑλικὴν βίαν, χρησιμοποιῶν τὸ βάρος τῆς φωνῆς του, νὰ κάμῃ διακοπήν. (Χειροκροτήματα).

§29Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Εἰς τὴν ἄλλην Βουλήν, ὄχι εἰς αὐτήν.

§30Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἤθελα νὰ σᾶς ἐνισχύσω.

§31Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ διὰ νὰ συνοψίσωμεν. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί, δὲν ἐχρεωκόπησε μόνον εἰς τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς ἀσφαλείας ὅλων τῶν γεωργικῶν προϊόντων, τὰ ὁποῖα παραδίδονται εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν μεσαζόντων. Ἐχρεωκόπησε καὶ εἰς τὰς ἐξαγωγάς των, ἐχρεωκόπησεν εἰς τὰς εἰσαγωγάς, ἐχρεωκόπησεν εἰς τὰς διανομάς. Καὶ ἐχρεωκόπησε, τέλος, καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῶν τιμῶν. Ἡ αὔξησις τοῦ τιμαρίθμου, ἡ τρομερὰ ἀκρίβεια τῆς ζωῆς, κατέστησεν ἀβίωτον τὸν βίον ὅλων τῶν μισθωτῶν, καὶ τῶν δημοσίων, καὶ τῶν ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων, καθὼς καὶ τῶν ἡμερομισθίων ἐργατῶν. Αὐτοί, κύριοι βουλευταί, εἶναι οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους διαφωνοῦμεν μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ὡς πρὸς τὸν χρόνον τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν μας. Ὑποστηρίζομεν, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ συνέχεια τῶν ἐργασιῶν μας. Πρῶτον, διὰ νὰ περατώσωμεν τὴν ψήφισιν τῶν μεγάλων κοινωνικῶν νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐκκρεμῆ ἐνώπιον ἡμῶν καί, δεύτερον, διὰ νὰ παρακολουθήσωμεν ἀγρύπνως τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐπαγγέλλεται καὶ δὲν ἐκτελεῖ, προστατεύοντες τὰ συμφέροντα τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ. Ἀλλὰ ἐὰν διαφωνοῦμεν διὰ τὸν χρόνον τῆς ἐνάρξεως τῆς διακοπῆς, διαφωνοῦμεν ἐπίσης καὶ διὰ τὸν χρόνον τῆς λήξεως. Δὲν ἀποδεχόμεθα τὴν 1ην Νοεμβρίου. Ἀντιθέτως ἐκφράζομεν ἀπορίαν, διατὶ δὲν ὡρίσθη ὁ τακτικὸς χρόνος τῆς 1 Ὀκτωβρίου. Ἀκούσαμεν μία μόνον ἐξήγησιν, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἀπουσιάζῃ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι καὶ ὁ ἴδιος καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία γνωρίζουν, ὅτι δὲν ἀπετέλεσε μέχρι τοῦδε ἡ παρουσία του ἐγγύησιν συνεχείας τῶν ἐργασιῶν μας. Μᾶς ἔχει συνηθίσει τόσον πολὺ εἰς τὴν ἀπουσίαν του, ὥστε νὰ μὴ τὴν αἰσθανθῶμεν καὶ τὸν Ὀκτώβριον... Ἀλλὰ πέραν αὐτοῦ τοῦ ἐπιχειρήματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἀντέχει εἰς τὴν κριτικὴν, δὲν ἠκούσαμεν κανένα ἄλλον ἀποχρῶντα λόγον, ὁ ὁποῖος νὰ δικαιολογῇ αὐτὴν τὴν παράτασιν τῶν διακοπῶν κατὰ 3½ μῆνας. Ἀντιθέτως, ἐπιβάλλεται ἀπολύτως ἡ προτίμησις τῆς 1ης Ὀκτωβρίου. Καὶ ἐπιβάλλεται, διὰ τοὺς ἀκολούθους λόγους: Καθ’ ὅλας τὰς προβλέψεις, τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, θὰ λήξῃ μὲ τὸ πέρας τοῦ ἔτους. Ἐάν, ὅπως θέλομεν νὰ ἐλπίζωμεν, αἱ δηλώσεις τῶν ὑπευθύνων ἐπαληθεύσουν καὶ ἐλευθερωθῇ ἡ χώρα ἀπὸ τὴν κατάραν τῆς προδοσίας τοῦ κομμουνισμοῦ ἐντὸς τῶν προσεχῶν μηνῶν, καθολικὴ εἶναι ἡ ἐπιθυμία καὶ στοιχειῶδες εἶναι τὸ καθῆκον νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὸν λαὸν μία νέαν ἐτυμηγορίαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ προέλθῃ ἡ Κυβέρνησις τοῦ μέλλοντος. Καὶ γνωρίζω, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ καὶ θέλησιν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθές, σημαίνει ὅτι θὰ ἔχωμεν χρόνον ἐργασίας μόνον Ὀκτώβριον, Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον. Ἔπειτα θὰ ἔλθουν αἱ ἑορταὶ καὶ ἔπειτα, σὺν Θεῷ, ἡ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις πρὸς ἐνέργειαν ἐκλογῶν. Χαίρω, διότι τὰ μεγάλα κόμματα τῆς Κυβερνήσεως ἀνεκοίνωσαν, ὅτι Ὑπηρεσιακὴ θὰ εἶναι ἡ Κυβέρνησις τῶν ἐκλογῶν. Ἡ σκέψις εἶναι τιμία, διότι, πράγματι, αἱ ἐκλογαὶ πρέπει νὰ διεξαχθοῦν ὑπὸ συνθήκας ἰσότητος καὶ ὁμοτιμίας τῶν κομμάτων. Κανεὶς δὲν πρέπει νὰ ἐπωφεληθῇ τῆς ἐξουσίας πρὸς ἄσκησιν ἐπηρεασμοῦ ἐπὶ τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων. Ἐὰν ὅμως περὶ τούτου θὰ πρόκειται, ὁ χρόνος εἶναι πράγματι ἐλάχιστος, ὁ ὑπολειπόμενος χρόνος πρὸς διεκπεραίωσιν τοῦ ἔργου μας. Ποῖον ἔργον μᾶς ἀναμένει τὸ φθινόπωρον; Πρῶτον, θὰ ψηφίσωμεν ὡς σύνολον τὸ Σύνταγμα. Θὰ ψηφίσωμεν, ὑποτίθεται, διὰ νὰ δώσωμεν βάσιν εἰς τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, προβάντος καὶ εἰς ἀπειλὴν αὐτοκτονίας, διὰ τὴν περίπτωσιν μὴ ψηφίσεως τοῦ νομοθετήματος τῶν ἀγοραπωλησιῶν, διὰ νὰ δώσωμεν βάσιν εἰς τὴν ὑπόσχεσιν καὶ τὴν ἀπειλήν του, θὰ πρέπει νὰ ψηφίσωμεν καὶ τὸ νομοθέτημα τῶν ἀγοραπωλησιῶν τῆς κατοχῆς. Καὶ θὰ ὑπάρξῃ καὶ ἐπὶ τούτου συζήτησις πρὸς ἔγκρισιν. Θὰ ἔλθῃ ὁ Κῶδιξ τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων. Καὶ θὰ ἔλθουν κατ’ ἀνάγκην καὶ πλῆθος ἄλλων νόμων ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐγκριθοῦν ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως.

§32ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ ἔλθῃ ὁ ἐκλογικὸς νόμος.

§33Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ ἔλθω καὶ εἰς αὐτόν. Εἶναι, δυνατόν, ἐὰν πράγματι σοβαρῶς ἀποβλέπωμεν εἰς τὴν πραγματοποίησιν αὐτῶν τῶν προβλέψεων, ποὺ εἶναι, καθόσον γνωρίζω, προβλέψεις ὅλων τῶν ὑπευθύνων καὶ ἁρμοδίων ὀργάνων τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, εἶναι δυνατὸν 50 ἡμέραι, ἀπὸ 1ης Νοεμβρίου μέχρι 20ῆς Δεκεμβρίου, νὰ ἀρκέσουν; Ἰδού, διατί, ἡ ἀναβολὴ τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν μέχρι τῆς 1ης Νοεμβρίου, ὑπονομεύει τὴν γενικωτέραν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἕνεκα τούτου, ζητοῦμεν, διὰ νὰ μείνῃ συνεπὴς πρὸς ὅτι ἐπαγγέλλεται, νὰ ἀναθεωρήσῃ τὸν χρόνον τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν μας. Τοῦτο ἀποτελεῖ προφανὲς καθῆκόν της. Ἀλλὰ πέραν αὐτῆς τῆς μεταβολῆς, πέραν ἐπίσης τῆς ἀνακοινωθείσης ἀποφάσεως τῶν κομμάτων τῆς πλειοψηφίας, ὅπως ἡ Ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις ἐνεργήσῃ ἐκλογάς, ἡ Κυβέρνησις ἔχει καὶ μίαν ἄλλην ὑποχρέωσιν. Πρὸ ἑνὸς ἔτους καὶ πλέον, ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν εἴπει, ὅτι θὰ πρέπει νὰ προετοιμάσῃ τὸν πολιτικὸν ἐξοπλισμὸν τῆς χώρας, διότι εὑρίσκετο τότε ἐν ἀναμονῇ εἰρηνεύσεως τοῦ κόσμου! Ἐκεῖναι αἱ προβλέψεις διεψεύσθησαν τότε, ἀλλὰ σήμερον ἡ εἰρήνευσις τῆς Ἑλλάδος, εὐτυχῶς, δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰς προβλέψεις τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν λόγχην τῶν ἡρώων μας, ἡ ὁποία τοὺς ὁδηγεῖ εἰς ταχεῖαν νίκην (χειροκροτήματα) καὶ τὴν ὁποίαν ἠμποροῦμεν πλέον νὰ προβλέψωμεν μὲ βεβαιότητα. Ὁ πολιτικὸς ἐξοπλισμός, ὁ ὁποῖος πέρυσι ἀπετέλει χίμαιραν, ἐφέτος ἀποτελεῖ καθῆκον. Διὰ τοῦτο, μαζὶ μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως, πρέπει νὰ ἀνακοινωθῇ καὶ ἡ ἀπόφασις τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, διότι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παρατείνεται ἡ ἐκκρεμότης, ἡ ὁποία κρατεῖ μετέωρον τὸν πολιτικὸν κόσμον τῆς χώρας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικρέμανται πότε τὸ πλειοψηφικὸν καὶ πότε τὸ ἀναλογικὸν καὶ τοιουτοτρόπως νὰ ἐμποδίζωνται αἱ ἀποκρυσταλλώσεις τῆς πολιτικῆς μας ζωῆς. Δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθω σήμερον εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων. Ἡ Βουλὴ γνωρίζει τὰς ἀπόψεις μου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ καθῆκον, εἶναι ἡ λῆψις καὶ ἡ ἀνακοίνωσις ἀποφάσεων, διότι πρέπει ὁ πολιτικὸς βίος νὰ προσαρμοσθῇ εἰς τὸ ἐπικείμενον ἐκλογικὸν σύστημα. Παράλειψις αὐτοῦ τοῦ καθήκοντος βλάπτει καὶ τὴν ὁμαλότητα τοῦ πολιτικοῦ μας βίου, ἐκθέτει καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὡς ἐπιδιώκουσαν ἐξάρτησιν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἀπὸ τὰς ἀβεβαίας ἀποφάσεις της. Καθῆκον τιμῆς διὰ τὰ Κόμματα τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὅπως ἀνεκοίνωσαν μὲ εὐθύτητα, ἡ ὁποία τὰ τιμᾷ, ὅτι ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις θὰ ἐνεργήσῃ τὰς ἐκλογάς, ν’ ἀνακοινώσουν ἐπίσης τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, ὥστε ὁ πολιτικὸς κόσμος νὰ προσαρμοσθῇ πρὸς αὐτό.

§34Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐπαναλαμβάνετε ἐγκαίρως καὶ πάλιν ἓν γεγονός, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἀκόμη ἐκδηλωθῆ, δὲν λέγω ὅτι ὑπάρχει ἢ δὲν ὑπάρχει, ἀλλὰ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐξεδηλώθη. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπεφάσισε τί θὰ κάμῃ, εἶναι γνώμη τὴν ὁποίαν ἐξέφρασα ἐγώ.

§35Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἤλπιζον ὅτι θὰ ἐπηγαίναμεν πρὸς τὰ ἐμπρός. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, μὲ τὴν συνήθειάν του, μᾶς ἐπιστρέφει ὀπίσω ἀπ’ ὅ,τι ἐνομίζαμεν, ὡς δεδομένον. Τοῦ παρέχω ὅμως τὴν ἀπάντησιν, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἀποφασίσῃ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἂν ἡ ἰδία θὰ ἐνεργήσῃ τὰς ἐκλογάς, ὑπάρχουν ἄλλοι ἁρμόδιοι ρυθμισταὶ τοῦ Πολιτεύματος, οἱ ὁποῖοι ἀποφασίζουν ποία Κυβέρνησις θὰ ἐνεργήσῃ τὰς ἐκλογάς. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐξ ἀριστερᾶς).

§36Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐπλανήθητε.

§37Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐπλανήθην, ὡς πρὸς τὴν ἐλπίδα, θὰ παραμείνετε συνεπὴς πρὸς τὰς δηλώσεις σας, αἱ ὁποῖαι ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὸν Τύπον. Δὲν ἐπλανήθην ὡς πρὸς τὸ καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἔχῃ μίαν πολιτικὴν εἰς τὸ θέμα, διότι ἡ Κυβέρνησις, τὰ Κόμματα, τὰ ὁποῖα τὴν ἀπαρτίζουν, ὡς ὑπεύθυνα Κόμματα ὀφείλουν νὰ ἔχουν γνώμην. Προσέθεσα ὅτι ἡ γνώμη τῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα ἀπαρτίζουν τὴν Κυβέρνησιν, δὲν εἶναι ἡ ἀποφασιστικὴ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν. Διότι ἡ ἐξουσία τῆς πλειοψηφίας λήγει εἰς ὡρισμένον χρόνον καὶ ἡ ἐξουσία τοῦ μέλλοντος περιέρχεται εἰς τὸν ρυθμιστὴν τοῦ πολιτεύματος, ἁρμόδιον νὰ ἔχῃ τὴν πρωτοβουλίαν διὰ τὴν ρύθμισιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τῶν λόγων μου. Καὶ ἐπαναλαμβάνω, κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, τὰ Κόμματα τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ λόγους εὐθύτητος, ἀπὸ λόγους κομματικῆς ἀνιδιοτελείας ἔπρεπε νὰ ὑποστηρίξουν τὴν ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν πρὸς ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν.

§38ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄλλο ζήτημα αὐτό.

§39Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἰς τὰς ἐφημερίδας ἀνεκοινώθη ὅτι τὰ Κόμματα τῆς Κυβερνήσεως ἔχουν καταλήξει εἰς αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν. Ἤντλησα αὐτὰς τὰς πληροφορίας ἀπὸ τὰς δηλώσεις των εἰς τὸν τύπον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προσθέτω εἶναι τοῦτο, ὅτι κατὰ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μου ἀποτελεῖ καθῆκον τῶν Κομμάτων τῆς Κυβερνήσεως νὰ στέρξουν τὴν ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν. Καὶ προσέθεσα, ὅτι δὲν ἀνήκει εἰς τὴν ἐξουσίαν τῶν Κομμάτων τῆς πλειοψηφίας ὁ προσδιορισμὸς τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία θὰ ἐνεργήσῃ τὰς ἐκλογάς. Ἐξέρχεται ἀπὸ τὴν ἁρμοδιότητα τῆς πλειοψηφίας καὶ περιέρχεται εἰς ἄλλην, ἁρμοδιότητα. Οὐδέποτε, προεξώφλησα τὴν γνώμην τοῦ ἀνευθύνου ἄρχοντος, διότι δὲν ἔχω δικαίωμα. Προσδιώρισα μόνον τὴν ἁρμοδιότητα εἰς τὸ θέμα καὶ διετύπωσα τὴν ἰδικήν μου γνώμην.

§40Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ εἴχαμεν καμμίαν ἀντίρρησιν, ὅπως καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἐδήλωσε, νὰ συμφωνήσωμεν ὅπως τὰς ἐκλογὰς ἐνεργήσῃ μία ὑπηρεσιακὴ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι—βεβαίως ἐκ τῶν ὑστέρων ἐβελτιώσατε τὴν φράσιν σας— ἐδηλώσατε ἐδῶν ὅτι ὑπάρχουν ἄλλοι ἁρμόδιοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ρυθμισταὶ τοῦ Πολιτεύματος καὶ ὁ ρυθμιστὴς τοῦ Πολιτεύματος θὰ ἔδιδε τὴν λύσιν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀντετίθετο. Νομίζω ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ προεξοφλήσωμεν τὴν γνώμην τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος, οὔτε τὸ Πολίτευμά μας προβλέπει τοιαύτην λύσιν.

§41Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐκάματε μίαν περιττὴν διακοπήν. Διότι ἐγὼ εἶπα ποῖος εἶναι ἁρμόδιος διὰ τὴν λύσιν, δὲν εἶπον ποίαν λύσιν θὰ δώσῃ ὁ ἁρμόδιος. Ἡ πλάνη ὑπῆρξεν ἰδική σας. Καὶ προχωροῦμεν, Ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους. Διαπιστώνομεν μὲ ἀπορίαν καὶ θλῖψιν, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐθεωροῦμεν βέβαιον ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν δηλώσεων εἰς τὸν τύπον, δὲν ἐμφανίζεται σήμερον βέβαιον μὲ τὰς ἀβεβαίας ἀπαντήσεις τῶν δύο ἀντιπροέδρων τῆς Κυβερνήσεως. Λυπούμεθα δι’ αὐτὴν τὴν διαπίστωσιν. Προχωροῦμεν εἰς τὴν διατύπωσιν τῶν ἀπόψεών μας. Φρονοῦμεν, ὅτι ὁ πολιτικὸς ἐξοπλισμός, περὶ τοῦ ὁποίου πέρυσιν ἐγένετο λόγος, κατέστη πλέον τώρα ἐπίκαιρος. Θὰ πρέπει, ἑπομένως μαζὶ μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θὰ ἐνεργήσῃ τὰς ἐκλογὰς νὰ ὁρισθῇ ἐπίσης καὶ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα. Καὶ φρονοῦμεν ἐπὶ πλέον, ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθουν καὶ εἰς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς ἐγκαίρως, ἀπὸ τοῦδε, ὡρισμέναι τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀποδειχθοῦν ἀπολύτως χρήσιμοι διὰ τὸ μέλλον. Καὶ ἄλλοτε, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τὸ διεκηρύξαμεν. Καὶ ἀπευθύνομαι πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ κάμω ἔκκλησιν, ἐπειδὴ τοῦ ἀνήκει ἡ πρωτοβουλία διὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς. Ὑπάρχουν, κατὰ τὴν γνώμην μας, δύο οὐσιώδεις τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἐπέλθουν εἰς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς. Πρῶτον, ποῖα θεωροῦνται Κόμματα. Κατὰ τὴν γνώμην μας, κόμματα πρέπει νὰ θεωροῦνται μόνον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχουν τοὐλάχιστον τὸ δέκατον ἢ τῶν βουλευτῶν ἢ τῶν ψηφοφόρων. Μὲ τὴν ἀρχὴν αὐτήν, ἐὰν εἶχεν ἐμφανισθῇ, καὶ ἡμεῖς θὰ ἐπαύομεν σήμερον νὰ εἴμεθα κόμμα καὶ τοῦτο θὰ ἦτο δίκαιον. Διότι, ὅταν οὔτε τὸ δέκατον τοῦ λαοῦ δὲν ἔχει περιβάλλει μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην του μίαν ὁμάδα πολιτευομένων, δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ὁμὰς αὐτὴ νὰ διεκδικῇ τὸν σοβαρὸν καὶ ὑπεύθυνον τίτλον πολιτικοῦ κόμματος, ὁ ὁποῖος παρέχει καὶ δικαιώματα καὶ ἐπιβάλλει ὑποχρεώσεις. Θὰ ὡδήγει τοῦτο εἰς τὴν ἀνάγκην, ἴσως, συγχωνεύσεως μικροτέρων κομμάτων. Θὰ ἐγίνετο τοιουτοτρόπως μία ἀναμόρφωσις τῶν πολιτικῶν σχηματισμῶν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία θὰ ἐξυπηρέτει περισσότερον τὴν εὔρυθμον λειτουργίαν της. Ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι ἀργὰ πλέον, ὅπως ἰσχύσῃ καὶ διὰ τὴν σημερινὴν Βουλήν. Θὰ πρέπει νὰ ψηφισθῇ τώρα καὶ νὰ ἰσχύσῃ ἀπὸ τῆς προσεχοῦς Βουλῆς. Πέραν αὐτῆς τῆς διατάξεως, ὑποστηρίζομεν, ὅτι θὰ πρέπει, ἐπίσης, νὰ ὁρισθῇ, ὅτι ὡς ποινὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι μόνον ἡ ἀναγραφὴ εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς ἀνακλήσεως εἰς τὴν τάξιν. Ἡ ποινὴ αὐτὴ καταντᾷ ἀφελὴς καὶ εἶναι ἀπολύτως ἀνεπαρκής. Ἠμποροῦμεν, ὑπὸ ἄλλας συνθήκας, νὰ εὑρεθῶμεν ἐνώπιον βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀποφασιστικῶς νὰ ἐμποδίζουν τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος, ὑβρίζοντες, ἀπειλοῦντες, προκαλοῦντες. Θὰ πρέπει, ὄχι διὰ τῆς βίας, ἡ ὁποία ἐλαττώνει καὶ ἐκθέτει τὴν Βουλήν, ἀλλὰ διὰ τοῦ Κανονισμοῦ, νομίμως, νὰ ἀποβάλλωνται. Θὰ πρέπει, ἑπομένως, νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, ἡ ποινὴ τῆς ἀποβολῆς. Εἶναι δύο θεμελιώδεις τροποποιήσεις, διὰ τὴν ἀποδοχὴν τῶν ὁποίων πιστεύω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ εἶναι ὁμόφωνος καὶ διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῶν ὁποίων ἀπευθύνω ἔκκλησιν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς.

§42ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὁριστικὴν ἀποβολήν;

§43Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὴ εἶναι ὁριστική, διότι τότε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἑρμηνευθῇ ὡς κατάργησις τῆς ἐντολῆς τοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι μακροχρόνιος, ὥστε οὐσιαστικῶς νὰ καταλήγῃ εἰς τὸ ἴδιον ἀποτέλεσμα. Κύριοι βουλευταί, αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκρίνωμεν τὸ ψήφισμα αὐτὸ τῆς μακρᾶς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Δὲν ἐγκρίνομεν οὔτε τὴν ἄμεσον ἔναρξιν τῆς διακοπῆς, οὔτε τὴν μακράν της παράτασιν. Γνωρίζομεν, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ τῆς Βουλῆς ἀνήκουν εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Καὶ γνωρίζομεν, ἑπομένως, ὅτι τὸ ψήφισμα θὰ ἔχῃ τὴν ἔγκρισιν τῆς πλειοψηφίας καὶ θὰ χωρισθῶμεν διὰ τὸν μακρὸν χρόνον τῶν τριῶν καὶ ἡμίσεος μηνῶν. Εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ἀσκήσωμεν ἐπίδρασιν πρὸς ματαίωσιν τῆς προτάσεως τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἐὰν οἱ ἀριθμοὶ τῆς σημερινῆς Βουλῆς στηρίζουν τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι προσεχῶς θὰ ἔλθουν ἄλλοι ἀριθμοί, οἱ ὁποῖοι θὰ στηρίζουν ἄλλην Κυβέρνησιν. Θὰ πνεύσῃ ἀπὸ τὸ ἡρωϊκὸν μέτωπον ἄνεμος ὑγείας, θὰ πνεύσῃ ἀπὸ τὴν μαρτυρικὴν Ἐπαρχίαν ἄνεμος ἀνορθώσεως καὶ θὰ ἔλθῃ, εἴμεθα βέβαιοι, νέα Κυβέρνησις, διὰ νὰ κατακτήσῃ τὴν Νίκην τῆς Εἰρήνης, ἔπειτα ἀπὸ τὴν Νίκην τοῦ Πολέμου, τὴν ὁποίαν κατακτοῦν εἰς τὸ Μέτωπον οἱ Γενναῖοι μας... (Χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων κ. Σ. Γονατᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§45Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἡμεῖς, θὰ περιορισθῶμεν ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν κρίσιν καὶ τὴν ψῆφον ἡμῶν. Αἱ χειμεριναὶ διακοπαὶ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, αἵτινες μᾶς ἐπεβλήθησαν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, κατέστησαν ἀναγκαίαν τὴν μέχρι σήμερον παράτασιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Τὰ θερινὰ ὅμως καύματα ἐπιβάλλουν, ἴσως, καὶ πάλιν τὴν διακοπὴν αὐτῶν. Ἡ διακοπὴ αὐτή, θὰ ἦτο φυσικώτερον καὶ κανονικώτερον νὰ γίνῃ, ἀντὶ διὰ ψηφίσματος, δι’ ἁπλῆς λήξεως, διὰ διατάγματος, τῶν ἐργασιῶν τῆς παρούσης Συνόδου καὶ νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις εἰδικὴν ἐξουσιοδότησιν πρὸς ἔκδοσιν νομοθετικῶν διαταγμάτων, μετ’ ἀπόφασιν Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Βουλῆς, μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς τετάρτης καὶ τελευταίας συνόδου, κατὰ τὴν προσεχῆ 1ην Ὀκτωβρίου. Δὲν βλέπομεν τὸν λόγον τῆς μακροτέρας διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, οὔτε ὅμως καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐπεχείρησε νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ τοὺς λόγους τῆς τοιαύτης μακρᾶς διακοπῆς. Ὡς πρὸς τὴν ἔκδοσιν ψηφισμάτων, νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποκλεισθῇ τοῦτο. Μᾶς παρασύρει ἡ εὐχέρεια, ὅτι ἀποτελοῦμεν Ἀναθεωρητικὴν Βουλὴν καὶ κάμνομεν κατάχρησιν ἐκδόσεως ψηφισμάτων. Εἰς προηγουμένας, ἐν τούτοις, ἐξουσιοδοτήσεις, εἶχον τεθῆ περιορισμοί, ὡς πρὸς τὴν ἔκδοσιν ψηφισμάτων, καὶ ἕνας ἐξ αὐτῶν ἦτο ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχον ταῦτα κατατεθῆ εἰς τὴν Βουλήν, πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν της, ἐνῷ διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος ἀφίνεται ἐντελῶς ἐλευθέρα ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἔκδοσιν τοιούτων ψηφισμάτων, ὑπὸ τὸν ὅρον βέβαια τῆς κυρώσεως τούτων παρὰ τῆς Βουλῆς, ἐν ᾧ θὰ ἰσχύουν ἀπὸ τῆς ἐκδόσεώς των, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν μᾶς καθησυχάζει, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν τὴν πεῖραν, ὅτι οὐδὲν τῶν μέχρι τοῦδε ἐκδοθέντων ψηφισμάτων ἐκυρώθη παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ ταῦτα ἐξακολουθοῦν ἰσχύοντα καὶ ἤδη ἀπὸ ἐτῶν. Διὰ τοῦτο ἐὰν δὲν ἀποκλεισθοῦν ἐντελῶς, νὰ προστεθῇ τοὐλάχιστον ὅτι ἐγγράφονται πρῶτα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, ἅμα τῇ ἐπαναλήψει τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος.

§46Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου, ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ δώσῃ μία σαφῆ ἐξήγησιν ἢ ἀπάντησιν, ἂν θέλῃ: Ἐὰν πράγματι, ἔχῃ οὕτως, ὡς τὸ διατυπώνει ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων, τὸ θέμα ἢ ὡς διαμαρτύρεται ἡ Κυβέρνησις.

§47Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Δὲν διαμαρτύρεται ἡ Κυβέρνησις.

§48Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐγερθῇ καμμία παρεξήγησις μεταξὺ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Ὑπάρχουν γνωστὰ κατατεθειμένα ψηφίσματα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν § 3 τοῦ ἄρθρου 2 ἔρχονται αὐτομάτως ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἄλλα ψηφίσματα, καθ’ ἃ ἐπιτρέπει τὸ ἐδάφιον βʹ τῆς § 1 τοῦ ἄρθρου 2, ἡ Κυβέρνησις οὔτε ἔχει κατὰ νοῦν, οὔτε προτίθεται νὰ εἰσαγάγῃ. Παρέχεται ὅμως ἡ εὐχέρεια, λόγῳ τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων, τὰς ὁποίας διερχόμεθα ἀκόμη, καὶ ἐπειδὴ πολλὰ θέματα ἔχουν ρυθμισθῆ διὰ ψηφισμάτων, ὅπως ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ φέρῃ πρὸς ἔγκρισιν ψηφίσματα εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτάς. Παρακαλῶ, ἡ δήλωσίς μου αὐτὴ νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§49Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Εἶναι εὐχάριστος ἡ δήλωσίς σας, ἀλλὰ δὲν ἀπέκλεισεν ἐντελῶς τὴν περίπτωσιν. Εἴπατε «ἂν παρουσιασθῇ ἀνάγκη», ἡ Κυβέρνησις θὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ δικαιώματός της αὐτοῦ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα.

§50Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ εὐχέρεια αὐτὴ ζητεῖται, ἐπειδὴ ζῶμεν ἀκόμη εἰς κάπως ἀνώμαλον περίοδον καὶ πολλὰ μέτρα, γενικωτέρας φύσεως, ἔχουν ρυθμισθῆ διὰ ψηφισμάτων τοῦ Σώματος. Ἄλλως ἡ Κυβέρνησις δηλοῖ – καὶ εἶναι παρόντες οἱ ἀρχηγοί της, διὰ νὰ τὸ ἐπιβεβαιώσουν – ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν πρόθεσιν νὰ εἰσαγάγῃ κανὲν μέτρον ὑπὸ μορφὴν ψηφίσματος, πλὴν τῶν κατατεθειμένων. Καὶ ἐπειδὴ διαβλέπω μίαν ἀμφισβήτησιν, περὶ τῶν προθέσεων τῆς Κυβερνήσεως, δηλῶ ὅτι δὲν θὰ κάμω τίποτε, χωρὶς νὰ συνεννοηθῶ προηγουμένως μὲ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων.

§51Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ ἰδική μου πρότασις, ὅπως διατυπωθῇ εἰς τὸ ψήφισμα, ὅτι τὰ ψηφίσματα αὐτά, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκδοθοῦν κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς, πρέπει νὰ ἐγγραφοῦν πρῶτα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ἅμα τῇ ἐπαναλήψει τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο μία ἐγγύησις...

§52Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Βεβαιότατα. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Π. Μουντζουρίδης).

§53Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον προβλέπει διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος. Ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τέλος τῆς περιόδου, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐξελέγημεν, καὶ δὲν εὑρίσκεται εἰς τὸ τέλος ἐπίσης καὶ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον μᾶς εἶχεν ἀνατεθῆ νὰ κάμωμεν, τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος. Εὑρισκόμεθα, ἀντιθέτως, μόλις εἰς τὴν ἀρχήν, μόλις ἐπιψηφίσαντες 10 ἄρθρα. Ἑπομένως, ἡ διευκόλυνσις, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς, τοῦ νὰ συγκροτηθῇ μία Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ καταρτίσῃ ἕνα πλῆρες σχέδιον Συντάγματος, δὲν μᾶς εὑρίσκει ἀντιθέτους, ἀλλὰ πάντες ἔχομεν τὴν γνώμην, ὅτι τὸ σχέδιον αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ ὑπὸ μορφὴν Κώδικος, ἤ, ὅπως λέγει τὸ ψήφισμα, «ἐν τῷ συνόλῳ», ἀλλὰ νὰ ψηφισθῇ εἰς εἰδικὴν σύντομον διαδικασίαν ὑπὸ τῆς Ὁλομελείας τοῦ Σώματος. Καὶ αὐτά, ὡς πρὸς τὸ πολιτικὸν μέρος τοῦ ζητήματος. Ἐν τῇ οὐσίᾳ καὶ κατὰ τὴν κυβερνητικὴν ἄποψιν, ψηφιζομένου τοῦ ψηφίσματος, ἐπέρχεται αὐτομάτως καὶ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, ἐνῷ ὅλοι εἴχομεν ἀναλάβει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δώσωμεν ἓν τέρμα εἰς τὸ ἀγωνιῶδες πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ μεγάλην μερίδα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ ζήτημα, δηλαδή, τῆς ρυθμίσεως τῶν ἐπὶ κατοχῆς ἀγοραπωλησιῶν. Ἐὰν δὲν καθίσταται δυνατὴ ἡ παράτασις τῶν ἐργασιῶν καὶ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ κατὰ τὸ διάστημα τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται, διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἐν λόγῳ θέματος καὶ ἂν δὲν ἀποκλεισθοῦν τὰ ψηφίσματα, ὡς εἶχον εἴπει εἰς τὴν ἀρχήν, νομίζω ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ δὲν θὰ πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, ὅπως καὶ χθὲς εἰς μία διακοπὴν εἶπον, διότι, ἐφ’ ὅσον ὅλοι αἰσθανόμεθα ὅτι εἶναι βαρὺ τὸ φορτίον διὰ νὰ ρυθμίσωμεν ὅλοι μαζὶ τὸ ἀκανθῶδες αὐτὸ θέμα, δὲν θὰ ἦτο δίκαιον καὶ λογικὸν νὰ ἐπιρρίψωμεν τὴν εὐθύνην τῆς ἐπιλύσεώς του εἰς μίαν ὀλιγομελῆ, ἐν πάσῃ περιπτώσει, Ἐπιτροπήν. Ὄχι διότι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ τὴν ἀπαρτίσουν, εἶναι ἀσθενέστεροι ἡμῶν, ἀλλά, ἐν πάσῃ περιπτώσει, εἶναι ὀλιγάριθμοι καὶ τὸ βάρος πίπτει περισσότερον εἰς τοὺς ὤμους των. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ἐκ τῶν δύο πλευρῶν, προτιμοῦν νὰ παραμείνῃ τὸ ζήτημα ἀκόμη ἄλυτον μέχρι τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς παρὰ νὰ λυθῇ ὁριστικῶς παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως. Τέλος, ἀναγνωρίζοντες τὰς δυσκολίας, καθ’ ὧν ἀντιπαλαίει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ρύθμισιν τῶν δημιουργουμένων πολυπλόκων οἰκονομικῶν προβλημάτων τῶν συνδεομένων μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας, θὰ εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ ἀποδεχθῶμεν καὶ τὴν προταθεῖσαν προσθήκην εἰς τὸ σχέδιον ψηφίσματος, δι’ ἧς παρέχεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδίδῃ νομοθετικὰ διατάγματα, τὰ ὁποῖα ἐκ τῶν ὑστέρων θὰ ἀποστέλλωνται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ἔγκρισιν, ἀλλὰ θὰ ἠθέλαμεν νὰ ἔχωμεν μία δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως, περὶ τῆς ἐκτάσεως τὴν ὁποίαν δίδει, ὅταν κατὰ τὴν φρασεολογίαν τοῦ ψηφίσματος «κατὰ τὴν κρίσιν της» θὰ καθορίζῃ τὰ ὑπαγόμενα εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας θέματα.

§54Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβ. καὶ Ὑπ. Ἐξωτ.). Θὰ σᾶς παρεκάλουν, ἐὰν δὲν ἠμπορῆτε νὰ ἐμπιστευθῆτε εἰς τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως, διότι γνωρίζετε τὰς δυσκολίας, αἱ ὁποῖαι ἐμφανίζονται ἑκάστοτε ἐπὶ τῆς ἑρμηνείας αὐτῶν τῶν ζητημάτων, ἐὰν νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ περαιτέρω διευκρίνησις, θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ προτείνητε νὰ γίνῃ ἐν τῇ τροπολογίᾳ κάποια διευκρίνησις. Διότι ἄλλως αἱ δηλώσεις θὰ ἠδύναντο νὰ ἀνατραποῦν. Ὅταν τὰ γραπτὰ ἑρμηνεύονται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, δὲν ὠφελοῦν εἰς τίποτε αἱ δηλώσεις. Ἐὰν νομίζετε, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ διατυπωθῇ κἄποια συγκεκριμένη μορφὴ εἰς τὸν περιορισμὸν αὐτόν, νὰ τὴν προτείνητε.

§55Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Καὶ ἄλλοτε εἶχε λεχθῆ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ περιώριζε καὶ τότε τὴν ἔκδοσιν τῶν ἀναγκαστικῶν νόμων, ἀλλ’, ἐν τούτοις, ἀπεδείχθη ἐκ τῶν πραγμάτων ὅτι ἔγινε κάποια κατάχρησις τῆς ἐξουσιοδοτήσεως ἐκείνης καὶ γεννῶνται καὶ τώρα οἱ φόβοι μήπως αὐτὸ τὸ παραθύρι, τὸ ὁποῖον ἀνοίγει αὐτὴ ἡ προσθήκη, μήπως γίνῃ τὸ μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ διοχετευθῇ σχεδὸν ὅλη ἡ νομοθετικὴ ἐργασία, διὰ τοῦ παραθύρου αὐτοῦ. Δι’ αὐτό, ἐὰν νομίζῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ τὴν ὑποβοηθήσωμεν νὰ διευκρινήσωμεν τὸ θέμα, εὐχαρίστως θὰ τὸ κάμωμεν. Ἐπ’ αὐτῶν ὅλων τῶν θεμάτων, ἀναμένομεν τὴν ἀπάντησιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τῆς Κυβερνήσεως, θέλομεν κανονίσει τὴν ψῆφον μας ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος. (Χειροκροτήματα).

§56Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐνόμιζον, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητος ἡ ἐμφάνισις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τοὐλάχιστον κατὰ τὴν ἀποψινὴν συζήτησιν.

§57Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, ἴσως εἰς λεπτότητα μόνον νὰ ὀφείλεται ἡ μὴ παρουσία του εἰς τὴν αἴθουσαν, διότι τὰ αὐστηρὰ συνταγματικὰ ἔθιμα αὐτὸ καθορίζουν.

§58Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ἀλλὰ ἡμεῖς θὰ ζητήσωμεν ὡρισμένας ἐγγυήσεις. Βεβαίως, οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἠμποροῦσαν νὰ μᾶς παράσχουν τὰς ἐγγυήσεις αὐτάς, ἀλλὰ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀποτελεῖ τὴν συνισταμένην τῆς Κυβερνήσεως καί, ἑπομένως, ἡ παρουσία του εἶναι ἀπαραίτητος. Ἐγὼ δέ, ὅταν θὰ ὁμιλήσω, παρακαλῶ, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἶναι παρών.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος Ἑλλάδος, ἔχει τὸν λόγον.

§60Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἴθισται κατὰ τὸ θέρος νὰ γίνωνται διακοπαί. Αὐτὴ ἡ ἕξις, νομίζω, ἔχει τὴν ἀρχήν της ἀπὸ ἐκείνας τὰς ἁγίας ἐποχάς, αἱ ὁποῖαι παρῆλθον ἀνεπιστρεπτί, ὅταν οἱ Ἕλληνες ἔζων ἐν γαλήνῃ καὶ ἡσυχίᾳ καὶ ὅταν δὲν εἶχον ἄλλον τι νὰ σκέπτωνται, παρὰ τὴν συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ δι’ ὀλίγας ἡμέρας κατὰ τὸ ἔτος καὶ τὴν ἐξ αὐτῆς ἀπόρροιαν ὡρισμένων νόμων, οἱ ὁποῖοι ἐλάμβανον τὴν σφραγίδα τῆς γνησιότητος. Νομίζω, ὅτι αἱ σημεριναὶ περιστάσεις δὲν ὁμοιάζουν ποσῶς μὲ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι καθιέρωσαν αὐτὸν τὸν τρόπον ζωῆς τῶν Κοινοβουλίων. Δὲν εἶμαι, ἀσφαλῶς, ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν εὐτυχίαν νὰ διακούσουν τὰ μαθήματα τοῦ κοινοβουλίου ἐπὶ μακροὺς ἐνιαυτούς. Εἰσῆλθον τὸ πρῶτον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὁμολογῶ ὅτι, εἰσελθών, ἐνόμιζον ὅτι εἶχα χρέος νὰ προσφέρω τοὐλάχιστον τὴν ἡσυχίαν αὐτὴν τῶν τελευταίων ἐτῶν, ἐν συγκρίσει μὲ ἐκεῖνο τὸ μεγαλειῶδες πνεῦμα θυσίας, τὸ ὁποῖον ἐπιδεικνύει τὸ σύνολον τοῦ λαοῦ μας. Συνηθίζεται, καὶ κατὰ κόρον ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνήθεια αὕτη, νὰ λέγεται ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως κυρίως, ἐνίοτε καὶ ἀπὸ μέρους μερικῶν φίλων μου, ὅτι τὸ Κοινοβούλιον ἀποτελεῖ μία τροχοπέδην, ὅτι τοῦτο δὲν βοηθεῖ πρὸς ἐπίλυσιν τῶν μεγάλων προβλημάτων, τὰ ὁποῖα ἀντιμετωπίζει ἡ χώρα. Ἀντιθέτως, δημιουργεῖ διὰ τὴν Κυβέρνησιν διαφόρους κατ’ αὐτὴν σκοπέλους, οἱ ὁποῖοι δὲν τῆς ἐπιτρέπουν νὰ ὁλοκληρώσῃ τὸ πολύτιμον ἔργον της. Ἡ συνήθεια αὕτη, μὲ εὑρίσκει ἐντελῶς ἀντίθετον. Νομίζω, ὅ,τι λέγοντες τοῦτο καθ’ ἕξιν, δὲν διαπράττομεν τίποτε ἄλλο, παρὰ ἕνα ἔγκλημα ἐναντίον, πράγματι, θαυμασίου ἡμῶν κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Βάλλει καθ’ ἑαυτῆς ἡ Κυβέρνησις, ὅταν τοιοῦτόν τι διατείνεται, ὅταν θεωρῇ τὴν Βουλὴν ὡς ἐμπόδιον διὰ τὸ ἔργον της, ἐκτὸς ἐὰν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις εἶναι μὲν λόγοις κοινοβουλευτική, οὐσίᾳ δὲ καὶ πράγματι ἐχθρὰ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἡμῶν δημοκρατικοῦ πολιτεύματος. Δὲν κατώρθωσα νὰ ἐννοήσω, διὰ ποῖον λόγον ἀπερχόμεθα οἴκαδε καὶ διὰ ποῖον λόγον ἀπερχόμεθα οἴκαδε τόσον αἰφνιδιαστικῶς. Ὁμολογῶ, δὲν εἶμαι, βέβαια, δυνατὸς εἰς τὰς μελέτας, δὲν κατώρθωσα ἀκόμη νὰ συλλάβω αὐτὰς τὰς ἀλχημικότητας, τὰς Ὀβιδιακὰς μεταμορφώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Κόπτεται ὑπὲρ τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν καὶ τορπιλλίζει ἀκριβῶς τὸ κοινοβουλευτικὸν ἡμῶν πολίτευμα. Πάντοτε ἐπιτρέπεται νὰ ὑπάρχουν θεριναὶ διακοπαί, σήμερον ὅμως τὸ σύνολον τοῦ Ἔθνους μάχεται τὸν ὑπὲρ τῶν ὅλων ἀγῶνα, τὸ νὰ ὑποστηρίζωμεν σήμερον, λόγῳ τοῦ θέρους, τὴν ἀναγκαιότητα τῶν διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, εἶναι ἀπαράδεκτον. Φαντασθῆτε ποία γνώμη θὰ σχηματίσῃ ὁ στρατός, ὅταν μάχεται καὶ ὁ πολίτης ὅταν προσφέρῃ ὅ,τι τοῦ ἀπομένει, πρὸς ἐπίτευξιν τῆς νίκης τοῦ Ἔθνους, ὅταν ἀναγνώσῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις κηδομένη τῆς ὑγείας τῶν βουλευτῶν της, τοὺς ἀποστέλλει οἴκαδε, ἵνα μὴ ὑποστοῦν τὰς ταλαιπωρίας τοῦ θέρους. Εἶμαι, λοιπόν, ἐντελῶς ἀντίθετος πρὸς τὴν ἄποψιν αὐτὴν καὶ θεωρῶ ἀπαράδεκτον δι’ ἐμὲ νὰ παραδεχθῶ, ὅτι μόνον ὁ λόγος τοῦ θέρους εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἤγαγε τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος. Κάτι ὑποκρύπτεται ὄπισθεν αὐτοῦ καὶ τὸ πρᾶγμα αὐτό, τὸ ὁποῖον ὑποκρύπτεται, κατέστη δῆλον ἀπὸ πλείστας ὅσας ἄλλας πράξεις τῆς παρούσης κυβερνήσεως. Σήμερον ἀποστελλόμεθα εἰς τὰς οἰκίας μας λόγῳ τοῦ θέρους καὶ τὸν χειμῶνα ἀποσταλῶμεν εἰς τὰς οἰκίας μας, διὰ ποῖον λόγον, ἀσφαλῶς διὰ τὸν λόγον τοῦ ψύχους. Ποία ἡ πρᾶξις, ἡ ὁποία μᾶς πείθει ὅτι κάτι ὑποκρύπτεται εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐνώπιον τοῦ Σώματος ὑπάρχει μία σειρὰ ψηφισμάτων καὶ νόμων, ἀνερχομένων εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν 286, ἰδοὺ ἰδιατὶ ἡ προσπάθεια διὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Ἡ προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως νὰ θέλῃ νὰ νομοθετῇ κατὰ τὸ δοκοῦν, ἀντίθετα ἀπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἡμῶν πολιτεύματος, δημιουργεῖ εἰς ὅλον τὸν λαὸν καὶ εἰδικώτερον εἰς ἡμᾶς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἐρειδομένη ἐπὶ τῆς κυβερνητικῆς πλειοψηφίας, ἐννοεῖ νὰ κυβερνήσῃ τὸν τόπον κατὰ τρόπον κοινοβουλευτικῶς ἀπαράδεκτον, διὰ νὰ μὴ εἴπω κατὰ τρόπον δικτατορικόν. Θὰ ἤμην ἐνθουσιασμένος, ἐὰν τυχὸν εἶχε τὴν τόλμην ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ διακηρύξῃ ἐνώπιον τοῦ Σώματος καὶ ἐὰν ὑποστηρίξῃ τοῦτο καὶ πρὸς τὸν λαόν, τοῦ ὁποίου εἶναι ἐκπρόσωπος. Δυστυχῶς, δὲν τολμᾶ νὰ εἴπῃ τί ἀκριβῶς σκέπτεται ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ ἐν τούτοις δὲν πράττει τίποτα ἄλλο, ἀφ’ ἧς ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν τῆς ἐνεπιστεύθη ὁ λαός, νὰ κυβερνᾶ ὅλως ἀντικοινοβουλευτικῶς. Καὶ πάλιν μοῦ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ διερωτηθῶ κατὰ ἐμαυτόν, εἶμαι καὶ ἐγὼ ἁρμόδιος νὰ ψέξω τὴν Κυβέρνησιν διὰ δικτατορικὰς καὶ ἀντικοινοβουλευτικὰς στάσεις ἢ μήπως τὸ λεγόμενον ὑπ’ ἐμοῦ δὲν εἶναι τίποτα ἄλλο, παρὰ ἕνας φαρισαϊσμός. Κύριοι βουλευταί, ὀφείλω νὰ τονίσω, ὅτι πράγματι ἐπίστευσα κάποτε εἰς τὴν δικτατορίαν, ἀλλὰ ὅταν ἐπίστευσα εἰς τὴν δικτατορίαν, εἶχα τὸ σθένος νὰ ταυτίσω τὴν τύχην μου, τὴν ζωήν μου μὲ τὴν δικτατορίαν, δὲν ἀπέκρυψα τὴν στάσιν μου καὶ τὰς διαθέσεις μου, εἶχα τὴν τόλμην νὰ ἀντιμετωπίσω καὶ τὴν φυλακὴν καὶ τὰς ἀνακριτικὰς ἐπιτροπάς. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον πράττει σήμερον ἡ Κυβέρνησις, δὲν εἶναι ἁπλῶς ἄτοπον, ἀλλ’ εἶναι ἀπρεπές, ὅταν, λέγω, ἐγὼ ἐπίστευσα εἰς τὴν δικτατορίαν...

§61Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Ποῦ τὴν βλέπετε τὴν δικτατορικὴν τάσιν, ὅτι ἀνεχόμεθα ἐπὶ 3 μῆνας 3 ἐπιτροπὰς ἐν τῇ Βουλῇ.

§62Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κεκαλυμμένη δικτατορία τῆς πλειοψηφίας εἶναι.

§63Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Μὲ διακόψατε, παρὰ τὴν παράκλησιν τὴν ὁποίαν σᾶς ἔκαμα, νὰ μὴ μὲ διακόψητε καὶ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ὁσάκις ὁμιλεῖτε, σᾶς ἀκούω μετὰ πάσης εὐλαβείας.

§64Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ πάντοτε σᾶς ἐπιτρέπω διακοπάς, αἱ ὁποῖαι διαρκοῦν ἐπὶ μακρὸν χρόνον.

§65Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ὅταν ὅμως λέγετε, ὅτι ἡμεῖς σᾶς ὑβρίζομεν καὶ σεῖς μᾶς ἀνέχεσθε, ἔ, ἐκεῖ εἶναι αἱ δικτατορικαί σας τάσεις. Ὁμιλεῖτε περὶ ἀνοχῆς ποίων; Ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ὁ λαὸς ἐξέλεξεν; (Χειροκροτήματα). Πόσον θὰ ἦτο παράξενον, ἐὰν δὲν μᾶς ἐπετρέπετο νὰ ἐλέγχωμεν τὴν Κυβέρνησιν. Τότε ἡ δικτατορία αὐτὴ δὲν θὰ ἦτο ἁπλῶς δικτατορία, θὰ ἦτο σατραπισμός, θὰ ἦτο τυραννία.

§66Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἄλλωστε δὲν ὑβρίζομεν, ἐλέγχομεν.

§67Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ὅταν λέγω, κύριοι, ἐπίστευσα εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς δικτατορίας, ἀνέλαβον καὶ τὰς εὐθύνας τῆς πεποιθήσεώς μου ἐκείνης καὶ ἔδωκα λόγον τῶν πράξεών μου. Καὶ εἶδον, ὅτι διὰ τὸν τόπον μας, πιθανόν, ἡ δικτατορία νὰ εἶναι ἀπαραίτητος, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ὁ δικτάτωρ, νὰ ὑπάρχῃ ἐκεῖνος, ὁ ἱκανός, ὁ δυνάμενος νὰ τεθῇ ὑπεράνω ὅλων, διὰ νὰ διοικήσῃ τὸν τόπον κατὰ τρόπον συμφέροντα εἰς τὸν λαόν, τοῦ ὁποίου προΐσταται. Ἀλλὰ εἰς τὴν πατρίδα μας, δὲν ὑπάρχουν τοιοῦτοι δικτάτορες.

§68Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Εὐτυχῶς.

§69Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Καὶ κατέληξα εἰς τὴν ἀπόφασιν...

§70Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχουν τώρα. Ὑπῆρξαν τύραννοι ὅμως.

§71Ν. ΖΕΡΒΑΣ. ... ὅτι τὸ ὡραιότερον σύστημα διατηρήσεως τῆς χώρας αὐτῆς, εἶναι τὸ κοινοβουλευτικὸν σύστημα. Ἀρκεῖ μόνον οἱ ἀσκοῦντες τὸ σύστημα αὐτό, νὰ ἵστανται εἰς τὸ ὕψος των. Καὶ ἰδοὺ ἡ λύπη μου, ἰδοὺ ἡ κατάθλιψίς μου, βλέπω, δυστυχῶς, ὅτι οἱ ἀσκοῦντες τὸ κοινοβουλευτικὸν ἡμῶν πολίτευμα καὶ εἰδικώτερον ἡ ἡγέτις τάξις τοῦ κοινοβουλευτικοῦ μας κόσμου, δὲν ἵστανται εἰς τὸ ὕψος των. Καὶ περιπίπτομεν ἀπὸ σφαλμάτων εἰς σφάλματα ἤ, ἐὰν θέλετε, αὐτό, ἀτυχῶς, δημιουργεῖ εἰς τὸν λαὸν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι τὸ πολίτευμα αὐτό, τὸ ἄκρως φιλελεύθερον καὶ ἄκρως δημοκρατικόν, τὸ πολίτευμα αὐτό, μὲ τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο πᾶσα χώρα, ἰδιαιτέρως δὲ ἡ Ἑλλάς, νὰ ἴδῃ ἡμέρας καλὰς καὶ εὐτυχεῖς. Τὸ πολίτευμα αὐτό, δὲν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλει σήμερον ὁ λαός μας. Ὑφίσταται μία πλάνη καὶ ἡ πλάνη αὐτὴ εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς κακοδιοικήσεως ἀπὸ μέρους τῶν κυβερνώντων. Δὲν ἐσυνήθισα νὰ κρύπτωμαι ὄπισθεν τῶν δακτύλων μου, λέγω πάντοτε τὴν ἀλήθειαν καὶ ἡ ἀλήθεια εἶναι αὐτή, ὅτι ὁ λαὸς ἔπαυσε νὰ πιστεύῃ εἰς τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ὅπως τοῦτο ἀγνοεῖται ἀπὸ τοὺς ἡγέτας, διὰ νὰ μὴ εἴπω πάντας τοὺς ἡγέτας τῶν κοινοβουλευτικῶν μας κομμάτων. Θὰ μοῦ εἴπητε, καὶ ἡμεῖς οἱ ἀντιπολιτευόμενοι φέρομεν ἕνα μέρος τῆς εὐθύνης. Ἔχομεν ὅμως ἐλαφρυντικά τινα, ἐνῷ σεῖς δὲν ἔχετε κανένα ἐλαφρυντικόν. Σεῖς εἶσθε οἱ κύριοι δημιουργοὶ τῆς ἀντιλήψεως αὐτῆς, παρὰ τῷ λαῷ, διότι δὲν κυβερνᾶτε κοινοβουλευτικῶς, ἀλλὰ κυβερνᾶτε κατὰ τρόπον ἀντικοινοβουλευτικόν, διὰ νὰ μὴ εἴπω καὶ πάλιν, ἐπαναλαμβάνων, κατὰ τρόπον δικτατορικόν. Διαφωνοῦμεν, συνεπῶς, ριζικῶς μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος. Κρίνομεν ὅλως ἀδικαιολόγητον τὴν αἰφνιδιαστικῶς παρουσιασθεῖσαν ἐνώπιον τοῦ Σώματος τοιαύτην τῆς Κυβερνήσεως ἀπόφασιν. Ἀσφαλῶς δέ, ἐὰν διαφωνοῦμεν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, διαφωνοῦμεν ριζικώτατα ὅσον ἀφορᾷ τὸν χρόνον τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Καὶ ὁ μακρὸς αὐτὸς χρόνος, μᾶς κάνει νὰ ὑποπτευώμεθα καὶ νὰ προβλέπωμεν ἄλλο κακόν, χεῖρον διὰ τὸ κοινοβουλευτικὸν ἡμῶν πολίτευμα. Προβλέπομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, θέτει τέρμα εἰς τὴν ζωὴν τῆς παρούσης Βουλῆς. Δὲν πρόκειται νὰ ἐπανέλθητε, ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, τὴν 1ην Νοεμβρίου. Ἄλλωστε, εἶναι ἡμέρα μοιραῖα, κακὴ ἡμέρα καὶ δὲν θὰ ἤθελον ποτὲ αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς νὰ ἀρχίσουν τὴν 1ην Νοεμβρίου.

§72Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Διατὶ εἶναι κακὴ ἡμέρα;

§73Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Διότι ὑπῆρξεν ἀπότοκος ἑνὸς διχασμοῦ, ὁ ὁποῖος ἔσυρε τὴν εὐτυχισμένην Ἑλλάδα ἀπὸ τὸν βαθμὸν τῆς ἐπιτυχίας της εἰς τὸν βαθμὸν τῆς καταστροφῆς της.

§74Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Εἶναι πλάνη αὐτό. Εἶναι μία ἡμέρα ἑνώσεως καὶ συμφιλιώσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὁ διχασμὸς ἔλαβε χώραν προηγουμένως, πρὸ ἓξ ἐτῶν.

§75Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Προβλέπομεν, κύριοι, ὅτι ἡ παράτασις τῶν διακοπῶν τῆς 1ης Νοεμβρίου, σημαίνει τὴν ὁριστικὴν πλέον λῆξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς παρούσης Βουλῆς.

§76Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Θὰ σᾶς διαψεύσωμεν εἰς αὐτό, εὐτυχῶς.

§77Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ἄς τὸ ἐλπίσωμεν. Ἀλλὰ πόσας φορὰς δὲν εἴπατε τόσους ὡραίους λόγους περὶ διαψεύσεων καὶ διεψεύσθητε σεῖς, ἀξιότιμε καὶ ἀγαπητέ μου φίλε Ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν.

§78Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ χαρῆτε καὶ σεῖς ὁ ἴδιος, ὅταν διαψευσθῆτε.

§79Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Πράγματι, οἱ λόγοι τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν ἐπαληθεύσουν καὶ ἐπανέλθῃ τὸ Σῶμα τὴν 1ην Νοεμβρίου, τί πρόκειται νὰ γίνῃ ἀγαπητέ μου συνάδελφε; Ἀπὸ τῆς 1ης Νοεμβρίου καὶ ὕστερα, τί θὰ συμβῇ, ἐκτὸς ἐὰν ὑπάρξῃ κανεὶς ἄλλος τρόπος, ὁ ὁποῖος νὰ δίδῃ ζωὴν εἰς τὴν παροῦσαν Βουλὴν καὶ κατὰ τὸ ἐρχόμενον ἔτος καὶ τοὺς ἐρχομένους ἐνιαυτούς. Ὑπάρχουν τόσα θέματα, ὑπάρχουν τόσαι ἐξαιρετικαὶ ἀνάγκαι, αἱ ὁποῖαι εἶναι φυσικῶς ἀδύνατον νὰ πληρωθοῦν κατὰ τὸ βραχὺ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα, ἐὰν τυχὸν ἤθελον ἐπαληθεύσουν οἱ λόγοι τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ. Ἐπαρκεῖ ὁ χρόνος αὐτός, ἀπὸ τῆς 1ης Νοεμβρίου μέχρι περίπου τῶν μέσων Δεκεμβρίου, ἐπαρκεῖ τὸ 45θήμερον αὐτό, διὰ τὴν ἐπίλυσιν αὐτῶν τῶν τόσης σημασίας προβλημάτων, τὰ ὁποῖα ζητοῦν ἄμεσον λύσιν; Ἡμεῖς, κύριοι βουλευταί, καὶ ἀπὸ τοὺς ὀλίγους λόγους, τοὺς ὁποίους ἠκούσαμεν ἀπόψε, ἐξάγομεν τὸ θλιβερὸν συμπέρασμα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ διαχειρισθῇ τὴν κυβερνητικὴν τῆς ἐξουσίαν, ἐρειδωμένην ἐπὶ τῆς πλειοψηφίας, κατὰ τρόπον ὅλως θλιβερὸν ἰδιὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους, θὰ διαχειρισθῇ τὴν ἐξουσίαν αὐτῆς, μέχρις ὅτου ἐκπνεύσῃ ἡ τετραετία καὶ μάλιστα ὑπάρχει καὶ ἔμμεσος προειδοποίησις, ἐὰν μὴ καὶ ἀπειλή, διὰ τοὺς δυναμένους νὰ ἐπιρεασθῶσιν, τὴν ἀπειλὴν ἡ ὁποία ἀπόψε εἶδε τὸ φῶς. Ἀπειλεῖ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἔδωσεν ὑπόσχεσιν, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ θὰ γίνουν ἀπὸ ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν. Ἐγὼ σᾶς λέγω, προσέξατε καλά.

§80Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Μοῦ ἐπιτρέπετε, μία διακοπήν, διότι εἶναι θέμα κρίσιμον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὀφείλω νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ δύο λέξεις. Παρεξηγεῖται καὶ παρ’ ἡμῶν καὶ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, ἡ στάσις τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ Κυβέρνησις, ὡς Κυβέρνησις, δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ προεξοφλήσῃ τὴν σκέψιν καὶ τὴν ἀπόφασιν τοῦ ρυθμιστοῦ τοῦ πολιτεύματος. Ἕκαστος ἐξ ἡμῶν, ἐκ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, εἴτε εὑρισκόμεθα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἴτε εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, θὰ κληθῶμεν ὑπὸ τοῦ ἀνωτάτου ἄρχοντος, διὰ νὰ διατυπώσωμεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὰς γνώμας μας. Ἁπλῶς ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, δὲν εἶναι νοητή. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, διακόψας τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, εἶπεν ἡ Κυβέρνησις δὲν προέβη, ὡς Κυβέρνησις, εἰς δήλωσιν τινὰ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Εἶχε προβῆ ὁ κ. Τσαλδάρης, ὡς ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, εἰς δηλώσεις, ὅπως δικαιοῦμαι καὶ ἐγώ, ὡς ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ἐθνικοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος, νὰ προβῶ εἰς δηλώσεις. Αἱ δηλώσεις αὐταὶ προεξοφλοῦν τὴν ἡμετέραν γνώμην, ὅταν κληθῶμεν ὑπὸ τοῦ ἀνωτάτου ἄρχοντος. Αἱ γνῶμαι, ὅμως, αὐταί, δὲν προεξοφλοῦν καὶ τὴν ἀπόφασιν τοῦ ρυθμιστοῦ τοῦ Πολιτεύματος. Αὐτὴ εἶναι ἡ τοποθέτησις, ἡ μόνη ὀρθὴ καὶ συνταγματικῶς καὶ ἠθικῶς.

§81Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἡ εἰσήγησις τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει πάντοτε, ὅμως, ἀξίαν.

§82Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἄλλο θέμα αὐτό.

§83Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Ἐὰν εἶναι αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην, καὶ κληθῆ ὑπὸ τοῦ Βασιλέως νὰ εἴπῃ τὰς γνώμας της.

§84Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω: Τὸ νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ δύο μεγάλα κόμματα τῆς χώρας καί, ἐν τούτοις, νὰ λέγεται, ὅτι δὲν παρέχουν ἐμπιστοσύνην ὅτι θὰ ἐνεργήσουν ἐκλογὰς καθὼς πρέπει, σημαίνει αἰτίαν νὰ καταργηθῇ τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, εἰς τὸν τόπον μας. Ἐγὼ ὑποστηρίζω, ὅτι δὲν ἔπρεπε κἂν ν’ ἀκουσθῇ τοιαύτη γνώμη, ὅτι τὰ δύο μεγάλα κόμματα τῆς χώρας δὲν ἐμπνέουν ἐμπιστοσύνην, ὅτι θὰ ἐνεργήσουν ἐκλογὰς καθὼς πρέπει. Αὐτὸ εἶναι βλασφημία.

§85Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ εἶναι ἡ δεδηλωμένη γνώμη. Ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ βία ὑλική, ἡ ὁποία καλλιεργεῖται ἔξω εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, οἱ κύριοι βουλευταί, προκειμένου νὰ ζητοῦν διακοπήν, νὰ τὴν ζητοῦν ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον.

§87Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἠθέλησα ν’ ἀκούσω τὸ τί θὰ πράξῃ τὴν ὥραν ἐκείνην ἡ Κυβέρνησις. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι δὲν δικαιούμεθα κἂν ν’ ἀναμιγνύωμεν εἰς τὰς μεταξύ μας διαφορὰς τὸν ρυθμιστὴν τοῦ Πολιτεύματος. Ὡμίλησα ἀκριβῶς περὶ ἐκείνων τῶν δηλώσεων, τὰς ὁποίας κατ’ ἐπανάληψιν ἡμεῖς ἀνεγνώσαμεν εἰς τὸν τύπον, ὡς γενομένας ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ πλειοψηφοῦντος Κόμματος. Δικαιοῦμαι νὰ πιστεύω, ὅτι αἱ δηλώσεις ἐκεῖναι, ἐὰν ἦσαν ἐντελῶς ἀντίθετοι εἰς τὰς διαθέσεις ἡμῶν, ὅπως καὶ τὰς διαθέσεις τῶν ἄλλων συνεργαζομένων ἐν τῇ Κυβερνήσει Κομμάτων, θὰ ὤφειλε νὰ γεννήσῃ εἰς ὑμᾶς τὴν ἀνάγκην ἢ νὰ διαφωνήσητε, ἢ νὰ συμφωνήσητε. Δὲν βλέπω, ὅμως, τοιοῦτόν τι. Ἀντιθέτως βλέπω, ἀκόμη καὶ ἀπὸ τοὺς λόγους τοῦ ἀξιοτίμου δευτέρου Ἀντιπροέδρου βγαίνει τὸ συμπέρασμα, ὅτι δὲν ὑπάρχουν οὔτε κἂν διαφωνίαι μὲ τὰ ὅσα, ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἑκάστοτε ἐξαγγέλει διὰ τοῦ τύπου. Ἑπομένως, ἐπιτρέπεται εἰς ἡμᾶς νὰ ἐξαγάγωμεν ἐκ τῶν τελευταίων λεχθέντων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀπόψε, τὸ συμπέρασμα, ὅτι σκοπὸς τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ συνεχίσῃ τὸν βίον της, τὸν μακάριον, διὰ νὰ μὴ εἴπω μακάβριον βίον της, μέχρι τῆς ἐκπνοῆς τῆς τετραετίας. Ἂς τὸν συνεχίσῃ. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος κ. Ι. Θεοτόκης). Ὑπάρχει πάντοτε εἰς τὸν τόπον μας ἡ θεία νέμεσις. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιζήσῃ ἡ Ἑλλὰς ἐπὶ χιλιάδες ἐτῶν, ἐὰν ἡ νέμεσις εἶχεν ἐγκαταλείψῃ τὴν ἁγίαν αὐτὴν γῆν. Ὑπάρχει ὁ ἐθνικὸς ἐξιλασμὸς ὡς ἀνάγκη ἀδήριτος, ἵνα ἐπιβιώσῃ τὸ Ἔθνος. Θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ γελῶντες ἢ μειδιῶντες ἐν τῇ Κυβερνήσει, θὰ μετανοήσουν διὰ τὰ ἁμαρτήματά των, διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίζουν ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἠνάλωσαν τὴν ζωήν τους καὶ διὰ τὴν εὐτυχίαν καὶ διὰ τὴν ζωὴν τοῦ Ἔθνους.

§88Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Οὐδεὶς ἐμειδίασε, κ. Ἀρχηγὲ τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος. Σᾶς παρακολουθοῦμεν, μὲ ἀπόλυτον εὐλάβειαν.

§89Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Θὰ συνεχίσουν τὸν βίον τους, ἀλλὰ συνεχίζοντες τὸν βίον τους, δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιρρίπτουν ἐφ’ ἡμῶν τὴν εὐθύνην, διὰ τὴν τόσην ἀνικανότητα, μεθ’ ἧς ἐχειρίσθησαν τὸ ὅλον κυβερνητικὸν ζήτημα, τὴν ὅλην διακυβέρνησιν τῆς χώρας. Καλούμεθα ἤδη νὰ συστήσωμεν τρεῖς Ἐπιτροπάς. Πρῶτον, τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, διὰ νὰ ρυθμίσῃ τὸ θέμα ἐκείνων τῶν ἑκατοντάδων νόμων καὶ ψηφισμάτων, τὰ ὁποῖα ἐλαφρᾷ τῇ συνειδήσει ἐξέδωκεν ἡ Κυβέρνησις, ἀφ’ ἧς ἵσταται ἐπὶ τὴν ἀρχήν. Καλούμεθα διὰ μιᾶς Ἐπιτροπῆς νὰ λύσωμεν τὸ θέμα τοῦ Συντάγματος, καλούμεθα διὰ μιᾶς ἑτέρας Ἐπιτροπῆς νὰ λύσωμεν τὸ μεγάλο ἐκεῖνο θέμα τῶν ἀγοραπωλησιῶν ἐπὶ κατοχῆς. Καὶ ἐπιρρίπτετε τὴν εὐθύνην διὰ τὴν μὴ ἐπίλυσιν τῶν θεμάτων τούτων εἰς τὴν Βουλήν, ἐνῷ θὰ ἦτο δίκαιον καὶ πρέπον καὶ ἀνδρικὸν διὰ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀναγνωρίσῃ ὅτι τοῦτο ὀφείλεται μόνον εἰς τὴν ἀδιαφορίαν, ἢ τὴν ἀνικανότητα αὐτῆς καὶ ὄχι εἰς τὸ Σῶμα. Τὸ Σῶμα ἦλθε πάντοτε ἀρωγὸν εἰς τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐβοήθησεν αὐτὴν διὰ τὴν ἐπίλυσιν τῶν πάσης φύσεως θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἔφερεν ἐνώπιον αὐτοῦ. Εἰδικώτερον, ἡμεῖς, οἱ εὑρισκόμενοι ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει, οὐδὲ κατὰ κεραίαν ἠθελήσαμεν νὰ προβάλωμεν οἱονδήποτε ἐμπόδιον εἰς τὸ ἔργον τὸ κυβερνητικόν. Ἐξεφράσαμε πάντοτε μετὰ παρρησίας τὴν γνώμην μας καὶ οὐδέποτε ἠθελήσαμεν, διὰ τῆς κωλυσιεργίας, νὰ ἐμποδίσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ πράξῃ τὸ χρέος της. Ἀπορρίπτομεν μετ’ ἀποστροφῆς τὸ λεγόμενον ὅτι λόγῳ κωλυσιεργίας παρέχεται δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος. Ἡμεῖς, οἱαδήποτε καὶ ἐὰν εἶναι ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος ἡ ὑπαναχώρησις τῆς Κυβερνήσεως, ἔστω καὶ ἐὰν δεχθῇ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων, διαμαρτυρόμεθα διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον συμπεριφέρεται πρὸς τὸ Σῶμα ἡ Κυβέρνησις καὶ δὲν θὰ δώσωμεν εἰς αὐτὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης καὶ θὰ ἐξακολουθήσωμεν διαμαρτυρόμενοι, διὰ τὸν κακὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον χειρίζεται τὴν κρατικὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν ἡ πλειοψηφία τῆς ἔδωκε καὶ ὡς ἔνδειξις διαμαρτυρίας μας —μὴ ἔχοντες ἄλλον τρόπον — ἀρνούμεθα ψῆφον ἐμπιστοσύνης. Ἐκλήθημεν χθὲς ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα συμφωνήσωμεν, ὅπως εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν ψήφισμα συμπεριληφθοῦν εἰς τὸ 2 ἄρθρον τὰ ἑξῆς: «........ (ἀναγινώσκει) ........». Εἶναι τὸ μόνον θέμα, τὸ ὁποῖον μᾶς συνεκίνησε πάντοτε καὶ σήμερον, οἱαδήποτε νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν θέματα ἀναγόμενα εἰς τὴν βοήθειαν, ἣν μᾶς παρέχει ἡ φίλη μεγάλη Δημοκρατία τῶν Η.Π.Α. Εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ τὰ δεχθῶμεν, ἀφήνοντες εἰς ἑαυτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ τὰ κρίνωμεν, ὅταν θὰ ἔλθουν εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν ταῦτα καλῶς ἐνομοθετήθησαν, ἐξετελέσθησαν. Καὶ δι’ αὐτό, παρὰ τὴν ριζικὴν διαφωνίαν, συνεφωνήσαμεν μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῆς διατυπώσεως αὐτῆς τῆς παραγράφου καὶ τῆς προσθήκης αὐτῆς εἰς τὸ ψήφισμα. Θὰ ἤθελον ὅμως νὰ ἔχω μία σαφῆ καὶ κατηγορηματικὴν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως, μὴ τυχὸν καὶ εἰς τὰ θέματα αὐτὰ ποὺ ἐννοεῖ ἡ Κυβέρνησις, ὑπάγονται καὶ αἱ τηλεπικοινωνίαι;

§90Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Νομίζω, ὅτι ἐδηλώσατε, ὅτι θὰ καταψηφίσητε τὸ ψήφισμα. Τώρα, ὅμως, λέγετε, ὅτι εἶσθε ὑπὲρ τῆς τροπολογίας διὰ τὰ νομοθετήματα, τὰ σχέσιν ἔχοντα μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν βοήθειαν. Πῶς θὰ συμβιβάσετε αὐτὰ τὰ δύο;

§91Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ἐδήλωσα, κύριε Ἀντιπρόεδρε, ὅτι εἶμαι ἄντικρυς εἰς τὸ ὅλον ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἐν σχέσει μὲ τὰ θέματα τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας καὶ ἵνα μὴ φανῇ ὅτι ὑπάρχουν ἐδῶ κόμματα μὴ περιβάλλοντα μὲ τὴν ψῆφον των τὰ θέματα αὐτά, διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἐκάμομεν τὴν διαστολήν. Σεῖς, παρεξηγήσατε τὰ πράγματα.

§92Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ........................

§93Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Διαφωνῶ εἰς τὸ σύνολον καὶ συμφωνῶ εἰς ἕνα μέρος. Αὐτὸ εἶναι ἀκατανόητον; Ὁμολογῶ, κύριε Ἀντιπρόεδρε, ἡ ἀκατανοησία σας εἶναι ἀκατανόητος. Ἤθελα, λοιπόν, μίαν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν εἰς τὰ θέματα βοηθείας εἶναι καὶ τὸ ζήτημα τῶν τηλεπικοινωνιῶν. Ἐπιμένω ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, διότι, ὁμολογουμένως, κύριοι, θὰ μᾶς εὕρητε ἐντελῶς ἀντιθέτους.

§94Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Διὰ τὰς τηλεπικοινωνίας, ἡ γνώμη ἡ ἰδική σας, ποία εἶναι. Ὑπάγονται αὗται εἰς τὸ σχέδιον τῆς οἰκονομικῆς βοηθείας ἢ ὄχι;

§95ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§96Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Τότε, εὑρίσκεσθε μακρὰν τῆς πραγματικότητος καὶ μακρὰν τῶν ἀνειλημμένων ὑποχρεώσεων.

§97Γ. ΤΖΩΡΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν τὸ θέμα ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλήν, τότε θὰ ἀποδειχθῇ ἂν ὑπάγεται εἰς τὴν οἰκονομικὴν βοήθειαν ἢ ὄχι.

§98Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Οἱ κύριοι Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, οἱ κληθέντες χθὲς ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὤφειλον νὰ γνωρίζουν ποῖα θέματα ἀνήκουν καὶ ποῖα ὄχι εἰς τὸ πλαίσιον τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Νομίζω, ὅτι ἂν πλανῶνται, ἡ πλάνη βαρύνει αὐτοὺς καὶ μόνον αὐτούς. Ἡ ἀναδιοργάνωσις τῶν τηλεπικοινωνιῶν εἶναι κάτι, τὸ ὁποῖον δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ δι’ ἰδίων ἑλληνικῶν μέσων, ἀλλὰ διὰ τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Ἑπομένως, ὑπάγεται εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν βοήθειαν.

§99Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Διαφωνοῦμεν ριζικῶς.

§100Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἠρώτησε τὸν κ. Ζέρβαν, ἂν γνωρίζῃ τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ὑπάγονται εἰς τὸ σχέδιον τοῦ Μάρσαλλ. Ἐγὼ ἀντιστρέφω τὰ ἐρωτήματα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τὰ γνωρίζει; Ὑπάγεται εἰς τὸ σχέδιον Μάρσαλλ τὸ θέμα τῶν τηλεπικοινωνιῶν; Ἴσως νὰ θέλῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ ὑπαγάγῃ, ἀλλὰ αὐτὸ θὰ γίνῃ κατὰ ἕνα μόνον ποσοστόν, βάσει τῆς χορηγίας τοῦ σχεδίου Μάρσαλλ. Διότι, κατὰ τὸ μέγιστον ποσοστόν, τὸ διατιθέμενον κεφάλαιον, εἶναι ἑλληνικόν. Δηλαδή, 35 δισεκατ. ἀξίζει τὸ ἑλληνικὸν ὑλικὸν καὶ 5 ἑκατ. δολλάρια διατίθενται ἐκ τοῦ σχεδίου Μάρσαλλ.

§101Γ. ΤΖΩΡΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς προσφέρομεν 40 ἑκατομμύρια δολλάρια.

§102Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις, θέλοντας νὰ ἀποδείξῃ ὅτι ὁ κ. Ζέρβας δὲν τὰ γνωρίζει τὰ θέματα, ἀπέδειξεν ὅτι αὐτὴ δὲν γνωρίζει τὰ θέματα καὶ εἶναι λυπηρόν, ὅτι μέλη τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα χειρίζονται τὰς τύχας τῆς χώρας, δὲν γνωρίζουν τὰ σχετικὰ θέματα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν τηλεπικοινωνιῶν, 40 ἑκατ. δολλάρια διατίθενται ἀπὸ τὸ ἑλληνικὸν κεφάλαιον καὶ 5 ἑκατομμύρια δολλάρια ἀπὸ τὸ σχέδιον Μάρσαλλ.

§103Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, οὐδὲν θέμα ὑπάγεται εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν βοήθειαν, διότι ἡ Ἑλλὰς ἀξίζει χιλιαπλασίως τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας.

§104Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ὁ πόλεμος διεξάγεται ἐξ ὁλοκλήρου ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν βοήθειαν.

§105Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ἰδοὺ ἕνας ἄλλος λόγος, ὁ ὁποῖος μοῦ ἐπέβαλε νὰ διαστείλω τὴν γνώμην μου, ὅσον ἀφορᾷ τὸν χειρισμὸν τῶν θεμάτων ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν βοήθειαν. Κινδυνεύομεν, κύριοι, νὰ ἐμφανισθῶμεν ὅλοι ἡμεῖς καὶ εἰδικώτερον ἐγώ, ὡς ἀντιτιθέμενοι εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν βοήθειαν. Ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα οἱ ἀρνούμενοι εἰς τὴν φίλην Δημοκρατίαν νὰ βοηθήσῃ τὴν Ἑλλάδα. Μᾶς λέγουν, ὅτι, σεῖς διαφωνεῖτε πρὸς τὸ σχέδιον Μάρσαλλ.

§106Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Ποιὸς τὸ εἶπεν αὐτό;

§107Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Σεῖς, κ. Ὑπουργέ. Ἀκριβῶς δέ, διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἐκάναμε τὴν διαστολήν, ἡ ὁποία ἐξένισε τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Δὲν θέλομεν, κύριοι, νὰ σᾶς δώσωμεν τὸ δικαίωμα νὰ λέγετε ὅτι ὑπάρχουν Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὴν Ἀμερικανικὴν βοήθειαν καὶ οἱ ὁποῖοι νὰ μὴ ἐκφράζουν τὴν βαθυτάτην εὐγνωμοσύνην των πρὸς τὴν Μεγάλην Δημοκρατίαν, διὰ τὴν μεγάλην καὶ πολύτιμον συνδρομήν, τὴν ὁποίαν παρέχει εἰς τὸν τόπον μας. Ἀλλὰ κατὰ ποίαν λογικήν, τὸ θέμα τῶν τηλεπικοινωνιῶν, τὸ συνδέετε μὲ τὸ ὅλον θέμα τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας; Δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον διατίθεται ἐκ τοῦ σχεδίου Μάρσαλλ. Πρόκειται, ὅμως, περὶ θέματος, τὸ ὁποῖον ἅπτεται τῶν ἐθνικῶν μας συμφερόντων καὶ τῆς ἐθνικῆς μας ἀσφαλείας καὶ ὡς τοιοῦτον τὸ ἀντιμετωπίζομεν. Πιστεύω ἀπολύτως, ὅτι ἂν οὕτω πῶς ἐτίθετο τὸ θέμα ἐνώπιον τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ θὰ ἔκανεν οἱανδήποτε ὑποχώρησιν.

§108Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐζητήσαμεν νὰ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§109Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἡ Βουλὴ διαβάλλεται.

§110Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ἂν τοιοῦτόν τι ἐπιχειρηθῇ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἀντιδράσωμεν δι’ ὅλων μας τῶν δυνάμεων. Θεωροῦμεν σοβαρώτατον τὸ θέμα τῶν τηλεπικοινωνιῶν καὶ δὲν μᾶς ἐπιτρέπεται νὰ μείνωμεν ἀδρανεῖς. Ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ φέρῃ τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἄλλως θὰ φέρῃ ἀκεραίας τὰς εὐθύνας. Καὶ εἶναι τεράστιαι αἱ εὐθῦναι, διότι ἔρχεται νὰ καταλύσῃ ἔργον αἰῶνος καὶ πλέον, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ὠφελήσῃ ὡρισμένους τυχοδιώκτας. Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τὸ ἑξῆς: Δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀφήσῃ διὰ τὴν Ἐπιτροπὴν τὸ ζήτημα τῶν ἀγοραπωλησιῶν, τῶν συναφθεισῶν ἐπὶ κατοχῆς. Θὰ εἶναι τοῦτο εἰς βάρος τῆς ἀξιοπρεπείας ὄχι μόνον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, εἰς βάρος τῆς ἠθικῆς μας ὑποστάσεως. Διότι, ἐφ’ ὅσον ἔδωσαν τὴν ὑπόσχεσιν ὅτι τὸ θέμα τοῦτο θὰ τὸ συζητήσωμεν, καὶ ὑπὸ τὴν ἔρευναν τῆς Βουλῆς θὰ κριθῇ ἡ τύχη τοῦ μεγάλου αὐτοῦ κοινωνικοῦ θέματος, ποιούμεθα ἔκκλησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, μὴ θελήσῃ νὰ στραγγαλίσῃ τὸ ἐλάχιστον ὑπολειπόμενον μέρος τῶν ἐλευθεριῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἕως τώρα ὁμιλοῦμεν σχεδὸν εἰς τὰ ὦτα μὴ ἀκουόντων καὶ δὲν λαμβανόμεθα ὑπ’ ὄψει. Τὸ ἔχομεν σημειώσει καὶ θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς κρίσεως. Ἐὰν εἴμεθα ἡμεῖς εἰς τὴν θέσιν σας, θὰ εἴμεθα πλέον γενναιόδωροι καὶ ἐὰν θέλετε γενναιοψυχότεροι. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἴδιον τῶν μεγάλων ἀνθρώπων, ὅταν κατέχουν τὴν ἐξουσίαν γίνονται γενναιοψυχότεροι. Καὶ ὄχι, κατέχοντες τὴν ἐξουσίαν, νὰ θέλουν νὰ στραγγαλίσουν τὴν φωνὴν διαμαρτυρίας τῶν ἀντιπάλων των καὶ τῶν ἀνικάνων νὰ διαμαρτυρηθοῦν ὄχι ἄλλως, εἰ μὴ μόνον διὰ τοῦ λόγου. Πιστεύομεν ἀπόλυτα, ὅτι εὑρισκόμεθα ἐν δικαίῳ. Ἐλέγχοντες, ὅπως ἐλέγχομεν, τὴν Κυβέρνησιν, πράττομεν καθῆκον πρὸς τὸν λαόν, καθῆκον πρὸς τὴν συνείδησίν μας, ἐὰν θέλετε πράττομεν καθῆκον πρὸς τὸν λαόν, καθῆκον πρὸς τὴν συνείδησίν μας, ἐὰν θέλετε πράττομεν ἀκόμη καὶ πρᾶξιν, διὰ τὴν ὁποίαν κάποτε ἡ Κυβέρνησις θὰ μᾶς ἀναγνωρίσῃ ὅτι μᾶς ὀφείλει εὐγνωμοσύνην, ἐὰν συνέλθῃ. Ἐὰν ὅμως δὲν συνέλθῃ, τότε, ἀσφαλῶς δὲν θὰ εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ μετανοιώσωμεν δι’ αὐτό. Ὑπάρχει ἓν ἀλώβητον ἀξίωμα. «Τὸ διοικεῖν δὲν διδάσκεται καὶ τὸ κυβερνᾶν ἐστὶ προβλέπειν». Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διδάξωμεν ἡμεῖς νὰ διδαχθοῦν οἱ σήμερον κυβερνῶντες, πῶς πρέπει νὰ διοικοῦν τὸν τόπον. Ἐκ τῆς διοικήσεως τοῦ τόπου ἐπὶ μίαν τετραετίαν, τὰ ἀποτελέσματα τὰ εἴδατε. Σήμερον ἐξεπέσατε εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἔθνους καὶ δυστυχῶς μαζὺ μὲ σᾶς ἐξέπεσε τὸ σύνολον τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Θεωρούμεθα καὶ ἡμεῖς, μὴ πλανώμεθα, ὑπεύθυνοι διὰ τὸ κατάντημα τοῦ κοινοβουλευτικοῦ μας πολιτεύματος. Δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦμεν νὰ διδάξωμεν ποῖον εἶναι τὸ χρέος σας. Ἂς σᾶς φωτίσῃ ὁ Θεὸς νὰ ἴδητε τὸν δρόμον τὸν πρέποντα καὶ νὰ τὸν ἀκολουθήσητε. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν εἶναι, ὅτι οἱ......... (δὲν ἠκούσθη)... ποὺ πονοῦν τὸν τόπον, ἐφθάσατε σήμερον τὴν χώραν μας εἰς τὸ σημεῖον τὸ ὁποῖον τὴν ἐφθάσατε. Ἐὰν ἔλειπεν ἡ ἄφθαρτος θυσία τοῦ ἡρωϊκοῦ μας στρατοῦ, ἐὰν ἔλειπε τὸ ἀκατάβλητον σθένος τοῦ μαρτυρικοῦ λαοῦ, σήμερον ἡ Ἑλλὰς θὰ εἶχεν ἀκολουθήσει, δυστυχῶς, τὴν τύχην τῶν ἄλλων Ἐθνῶν, τὰ ὁποῖα κάτω ἀπὸ τὴν μπότα τοῦ κόκκινου φασισμοῦ στενάζουν.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Θηβαῖος, ἔχει τὸν λόγον.

§112Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος, φέρονται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς δύο θέματα, τὸ θέμα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ τὸ θέμα τῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ Συνταγματικοῦ προβλήματος τῆς χώρας. Εἶναι κανὼν τῆς ζωῆς, ὅτι ἡ παραμέλησις ὡρισμένων προβλημάτων, ὅπως ἀντιμετωπίζονται ἐγκαίρως, συντελεῖ ὥστε νὰ περιπλέκωνται ταῦτα, νὰ δημιουργοῦν μεγαλειτέρας δυσχερείας καὶ νὰ ὁδηγοῦν μοιραίως εἰς σφάλματα. Αὐτὸ διεπιστώθη καὶ εἰς τὸ Συνταγματικὸν πρόβλημα τῆς χώρας. Βασικὴ ἐντολὴ πρὸς τὴν παροῦσαν Βουλήν, ἦτο ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ συνταγματικοῦ προβλήματος, ἤτοι τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος. Δυστυχῶς, τὸ πρόβλημα τοῦτο, δὲν ἔτυχεν οὐδεμιᾶς στοργῆς, οὐδὲ κατανοήσεως ἐκ μέρους τῶν ἀλλεπαλλήλων ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν Κυβερνήσεων. Τὸ πρόβλημα ὅμως τοῦτο, δὲν εἶναι ἐκ τῶν ἐλαχίστων, διότι ὁ τερματισμὸς τῆς ἀναθεωρήσεως ἀποτελεῖ ἐθνικὴν ἀνάγκην καὶ ἐθνικὴν ἐπιταγήν, χάριν τῆς ἀσφαλείας τοῦ πολιτικοῦ καὶ κοινωνικοῦ καθεστῶτος τῆς χώρας. Ἡ ἐγκατάλειψις τῆς ἀναθεωρήσεως εἰς ἑπομένην Βουλήν, θὰ δώσῃ ἐνδεχομένως τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ὑπονομευτὰς τοῦ καθεστῶτος νὰ ὁδεύσουν πρὸς τοὺς σκοποὺς αὐτῶν, διὰ μέσου τῶν Συνταγματικῶν συζητήσεων. Τίθεται, λοιπόν, τὸ ἐρώτημα: Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὸ Συνταγματικὸν πρόβλημα τῆς χώρας ἄλυτον; Εἶναι προφανές, ὅτι πρέπει νὰ δώσωμεν μία λύσιν εἰς τὸ ἐρώτημα αὐτό, διὰ νὰ μὴ ἀφήσωμεν τὴν θύραν ἀνοικτὴν εἰς τοὺς κινδύνους, ποὺ ὑπέδειξα. Ἡ Κυβέρνησις προβάλλει τὴν λύσιν τῆς συστάσεως μιᾶς δευτέρας νομοπαρασκευαστικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Συντάγματος, διότι περὶ αὐτοῦ πρόκειται, ἐκ τῆς ὅλης διατυπώσεως, ὅτι συνιστᾶται μία δευτέρα Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ διὰ νὰ συντάξῃ ἓν νέον σχέδιον ψηφίσματος. Ἀφοῦ δὲ μὲ κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν μᾶς ἐπιβάλλουν νὰ δεχθῶμεν τὴν ψήφισιν ὡς κώδικος, ἡ Βουλὴ θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα εἴτε νὰ ἀποδεχθῇ ἐν τῷ συνόλῳ τὸ σχέδιον, ἢ νὰ τὸ ἀπορρίψῃ ἐν τῷ συνόλῳ. Ἡ λύσις αὐτή, εἶναι ἱκανοποιητική; Ὄχι μόνον δὲν εἶναι ἱκανοποιητική, ἀλλὰ εἶναι καὶ ἄκρως ἐπικίνδυνος. Κατ’ ἀρχήν, βέβαια, δὲν ὑπάρχει πρόβλημα ἀντισυνταγματικότητος, διότι ἡ σύστασις μιᾶς τοιαύτης ἐπιτροπῆς, δὲν εἶναι ἐκ τῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα ἀπαγορεύονται. Καὶ τὸ ὅλον συνταγματικὸν πρόβλημα εἶναι ἂν δικαιοῦται νὰ καθιερώσῃ ἡ παροῦσα Βουλή, ἄλλον τρόπον ψηφοφορίας, δηλαδὴ τὸ ζήτημα τῆς ψηφοφορίας, ὑπὸ τύπον κώδικος. Τοιοῦτον πρόβλημα δὲν γεννᾶται ὅμως. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα παραμένει οὐσιαστικῶς. Ἡ σύστασις καὶ δευτέρας ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ ἀποτελῆται ἐξ ἐλαχίστου ἀριθμοῦ μελῶν, μᾶς ὁδηγεῖ εἰς τὸ ἄτοπον νὰ ἐμφανισθῶμεν ἐνώπιον ἑνὸς σχεδίου, τὸ ὁποῖον νὰ περιέχῃ αὐτόχρημα ἐπικινδύνους διατάξεις, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ τροποποιήσῃ. Ἑπομένως, τὸ ὅ,τι ὁ λαὸς ἐνεπιστεύθη εἰς τὴν συνέλευσιν, πρόκειται νὰ τὸ ἐκχωρήσωμεν ἤδη εἰς ἕνα ἐλάχιστον ἀριθμὸν προσώπων. Δεύτερον, ὑπάρχει ὁ κίνδυνος ὅτι ἡ Ἐπιτροπή, μοιραίως θὰ περιπλακῇ εἰς συζητήσεις, διότι εἶναι προφανές, ὅτι ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς θὰ τεθοῦν ὅλα τὰ συνταγματικὰ προβλήματα καὶ θὰ προηγηθῶσι συζητήσεις ἀτέρμονες, διὰ τὰς ὁποίας φοβοῦμαι ὅτι δὲν θὰ ἐπαρκέσῃ ὁ χρόνος τῶν διακοπῶν τῆς Βουλῆς καὶ ἑπομένως, μετὰ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου αὐτοῦ, θὰ ἀντιμετωπίσωμεν καὶ πάλιν τὸ ζήτημα. Ἡ μόνη λύσις, εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ καταλήξωμεν, εἶναι νὰ κυρώσωμεν τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 μετὰ δύο τροποποιήσεων. Εἰς τὴν λύσιν δὲ αὐτήν, εἶμαι βέβαιος, ὅτι τελικῶς θὰ καταλήξωμεν. Εἶναι προτιμότερον, συνεπῶς, νὰ καταλήξωμεν ἀπὸ τοῦδε εἰς αὐτήν, ἀπαλλάσσοντες τὴν Βουλὴν εἰς τὸ μέλλον ἀπὸ ἀσκόπους συζητήσεις. Βεβαίως, τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 δὲν ἀνταποκρίνεται πλήρως πρὸς τοὺς συγχρόνους καιροὺς καὶ εἶμαι καὶ ἐγὼ ἐκεῖνος, ὅστις ὑπὲρ πάντα ἄλλον εἰργάσθη διὰ τὴν εὐρυτάτην ἀναθεώρησιν αὐτοῦ. Ἡ διαπιστουμένη ὅμως συντακτικὴ χρεωκοπία τῆς παρούσης Βουλῆς, ἐπιβάλλει ρεαλιστικὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ζητήματος καὶ τὴν ἐπάνοδον εἰς τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911. Ἀντὶ ἑνὸς Συντάγματος, κατασκευασθησομένου δίκην ἐνοικιοστασίου παρὰ μιᾶς ὀλιγομελοῦς Ἐπιτροπῆς καὶ στερουμένου οἱουδήποτε κύρους ἔναντι πάντων, προτιμῶ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911, τὸ ὁποῖον ἔχει ὑπὲρ αὐτοῦ μακρὰν Συνταγματικὴν παράδοσιν, τὸ κῦρος δύο Συνελεύσεων, τὴν ἐπὶ ἕνα αἰῶνα περίπου ἐφαρμογὴν καὶ τὴν ἐπεξεργασίαν τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς νομολογίας. Ἡ ἐμμονὴ δὲ εἰς αὐτὸ μᾶς διασφαλίζει ἀπὸ τὸν κίνδυνον ἀπροόπτων καινοτομιῶν τῆς ἱδρυομένης Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, δι’ ὃ τὸ «Νέον Κόμμα», ἐξ ὀνόματος τοῦ ὁποίου ὁμιλῶ, διὰ τροπολογίας του, προέτεινε τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911, μὲ δύο μόνον τροπολογίας. Πρῶτον, τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ ἄρθρου 91 τοῦ Συντάγματος, δι’ ἧς νὰ ἐπιτρέπεται ἡ κήρυξις τοῦ Στρατιωτικοῦ νόμου καὶ ἐν περιπτώσει διαταράξεως τῆς ἐσωτερικῆς ἀσφαλείας, ἕνεκα ἐσωτερικῶν κινδύνων καί, δεύτερον, τοῦ ἄρθρου 108, δι’ ἧς νὰ ἐπιτρέπεται ἡ ἀναθεώρησις τῶν μὴ οὐσιωδῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος παρὰ πάσης Βουλῆς, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι ἡ ἀπόφασις περὶ ἀναθεωρήσεως θὰ λαμβάνεται κατὰ τὴν πρώτην Σύνοδον αὐτῆς διὰ τῶν ⅔ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν μελῶν, καὶ νὰ διενεργῆται ἡ ἀναθεώρησις κατὰ τὴν δευτέραν Σύνοδον τῆς Βουλῆς ταύτης. Κρίνομεν δὲ ἀναγκαίαν τὴν μεταρρύθμισιν ταύτην, διότι ἡ ἱστορία τῆς Χώρας διδάσκει, ὅτι οὐδέποτε ἐφθάσαμεν εἰς ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος ὁμαλῶς καὶ κατὰ τὴν διαδικασίαν τοῦ ἄρθρου 108 τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ δι’ ἐπαναστάσεων, καθόσον εἶναι ἀψυχολόγητον νὰ ἀξιοῦμεν παρὰ μιᾶς Βουλῆς νὰ αὐτοκτονήσῃ, ἀποφασίζουσα τὴν ἀναθεώρησιν.

§113Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὡς ἔχει τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 108, εἶναι σοφωτάτη.

§114Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Ἐρχόμεθα, ἤδη, εἰς τὴν ἑτέραν διάταξιν τοῦ Ψηφίσματος περὶ διακοπῶν. Τοῦτο εἶναι σύνηθες εἰς ὅλας τὰς Βουλὰς τοῦ κόσμου, ἔνθα καθιεροῦται τὸ σύστημα τῶν Συνόδων. Συνεπῶς, κατ’ ἀρχήν, δὲν δύναται νὰ γίνεται συζήτησις περὶ μὴ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν. Ἐκεῖνο, ὅπερ ἀποτελεῖ τὴν ἀφορμὴν τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ τοῦ ἐλέγχου τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἡ ἐπιψήφισις τοῦ Ψηφίσματος τῶν ἀγοραπωλησιῶν κατοχῆς. Πρὶν ἢ ὅμως ἐκφέρω τὴν ἐπὶ τῆς ἐπιψηφίσεως τούτου γνώμην τοῦ Κόμματος, δέον νὰ παρατηρήσω, ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν Ψήφισμα ἀκολουθεῖ μακρὰν ἀμελῆ παράδοσιν περὶ τὴν διατύπωσιν αὐτοῦ, ἡ ὁποία ὅμως ἔδωσε λαβὴν εἰς διατύπωσιν ἀποφάσεων Ἀνωτάτων Δικαστηρίων καὶ εἰς τὴν ἐπικράτησιν συνταγματικῶν ἀντιλήψεων, αἱ ὁποῖαι ἀσφαλῶς δὲν ἐπιδιώκονται διὰ τῶν ψηφισμάτων τούτων. Παρέμεινε, δυστυχῶς, ἄλυτον, παρὰ τὰς τόσας γενομένας συζητήσεις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, περὶ τοῦ νομικοῦ χαρακτῆρος τῶν Ἐπιτροπῶν Ἐξουσιοδοτήσεως. Εἶναι αὗται τμήματα τῆς Βουλῆς (μικρὰ Βουλή), ἔχοντα ὅλας τὰς ἁρμοδιότητας αὐτῆς ἢ εἶναι συλλογικὰ ὄργανα γνωμοδοτοῦντα; Ἐὰν αἱ Ἐπιτροπαὶ Ἐξουσιοδοτήσεως εἶναι μικρὰ Βουλή, τότε δικαιοῦται ἐνώπιον αὐτῆς πᾶς βουλευτὴς νὰ ἀσκήσῃ τὴν νομοθετικὴν αὐτοῦ πρωτοβουλίαν, καταθέτων προτάσεις νόμων. Ἐάν, ἀντιθέτως, εἶναι γνωμοδοτοῦν συλλογικὸν ὄργανον, τότε δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦτο. Ἐπίσης ἐὰν εἶναι μικρὰ Βουλή, ἀπορριπτομένου ὑπὸ ταύτης ἑνὸς νομοσχεδίου, δὲν δικαιοῦται ἡ ὁλομέλεια τῆς Βουλῆς νὰ ἐπιληφθῇ αὐτοῦ ἐντὸς τῆς αὐτῆς Συνόδου, ἐνῷ ἐὰν εἶναι γνωμοδοτοῦν ὄργανον, δὲν ὑφίσταται τὸ κώλυμα τοῦτο. Δυστυχῶς, ἡ Κυβέρνησις δὲν κατώρθωσε νὰ σχηματίσῃ γνώμην ἐπὶ τοῦ προβλήματος τούτου καὶ ἀποτέλεσμα τῆς ἀσαφείας τῶν Κυβερνητικῶν ἀντιλήψεων εἶναι ἡ κακόζηλος διατύπωσις τοῦ ἄρθρου 2 παράγραφος 1 τοῦ Ψηφίσματος. Ἐὰν μὲν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως εἶναι γνωμοδοτοῦν ὄργανον, τότε κατ’ ἀνάγκην ἡ συντακτικὴ ἐξουσιοδότησις δίδεται πρὸς τὸν Βασιλέα, μετὰ σύμφωνον γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ κατὰ τὴν περίπτωσιν ταύτην ὁ Βασιλεὺς δὲν δημοσιεύει ἁπλῶς τὰ Ψηφίσματα, ἀλλὰ καὶ ἐκδίδει αὐτά. Περαιτέρω δέ, ἐὰν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως εἶναι συλλογικὸν ὄργανον γνωμοδοτικόν, τότε ἡ ἐκ μέρους τοῦ Βασιλέως νομοθέτησις δὲν γίνεται μετ’ ἀπόφασιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ μετὰ σύμφωνον γνώμην αὐτῆς. Ἐὰν ἀντιθέτως ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως εἶναι μικρὰ Βουλὴ καὶ πρὸς αὐτὴν γίνεται ἡ ἐξουσιοδότησις, τότε ἡ διατύπωσις τοῦ Ψηφίσματος δέον νὰ ἀλλοιωθῇ ὡς ἀκολούθως: «Ὁ Βασιλεὺς ἐκδίδει καὶ δημοσιεύει νομοθετικὰ διατάγματα, μετὰ σύμφωνον γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ δημοσιεύει τὰ Ψηφίσματα τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης». Πάντως, εἴτε πρὸς τὸν Βασιλέα γίνεται ἡ συντακτικὴ ἐξουσιοδότησις, εἴτε πρὸς τμῆμα τῆς Βουλῆς, αὕτη εἶναι ἀντισυνταγματική, διότι ἀνατρέπει τὴν μορφὴν τοῦ πολιτεύματος, καθόσον ἡ δημοκρατικὴ μορφὴ αὐτοῦ στηρίζεται εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Βουλὴ δικαιοῦται μονομερῶς νὰ ἀναθεωρῇ τὸ Σύνταγμα. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς τὸ δικαίωμά της τοῦτο μεταβιβάσῃ εἰς ἕτερον ὄργανον, παύει πλέον τὸ πολίτευμα νὰ εἶναι δημοκρατικὸν καὶ μεταβάλλεται εἰς μοναρχίαν ἢ ὀλιγαρχίαν.

§115Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Τὸ ζήτημα τῆς ἐκδόσεως ψηφισμάτων ἀπούσης τῆς Βουλῆς παρουσιάζεται ὡς ζήτημα ἄλυτον. Διότι φορεὺς τῆς συντακτικῆς ἐξουσίας, εἶναι μόνον ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἡ Βουλή, νομίζω, ἐν τῇ κυριαρχικῇ αὐτῆς ἐξουσίᾳ, δὲν ἠμπορεῖ παρὰ θὰ δώσῃ καὶ τὸ δικαίωμα αὐτὸ εἰς τὸν Βασιλέα, κατόπιν προτάσεως τῆς Κυβερνήσεως καὶ γνώμης τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως. Ὁ Βασιλεὺς θὰ εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐκδώσῃ τὸ ψήφισμα καὶ ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν αὐτοῦ, θὰ εἶναι καὶ τὸ ψήφισμα αὐτό, ὡς ἀναγκαστικὸν νομοθέτημα. Κατ’ ἄλλην περίπτωσιν, δὲν ὑπάρχει ἄλλη λύσις.

§116Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Αὐτὸ νομίζω, ὅτι εἶναι τὸ σύστημα τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος, ὅπερ, ἄλλωστε, συμφωνεῖ καὶ πρὸς τὸν θεσμὸν τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, ἥτις γίνεται πάντοτε πρὸς τὸν ἀρχηγὸν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, μόνον ἢ μετὰ γνώμην συλλογικοῦ ὀργάνου. Ὑποστηρίζω, ὅμως, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀντισυνταγματικόν, διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους. Ἡ παροῦσα Βουλὴ εἶναι ἀναθεωρητική. Ἔχει συντακτικὰ δικαιώματα, ἀλλὰ περιορίζονται ἐκ τῆς μορφῆς τοῦ πολιτεύματος. Ποία εἶναι ἡ μορφὴ τοῦ πολιτεύματος; Εἶναι τὸ ἄρθρον 21, τὸ ἄρθρον 44, εἶναι καὶ τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος. Ἐὰν θελήσῃ ἡ Βουλὴ νὰ μεταβιβάσῃ τὴν δικαιοδοσίαν αὐτῆς εἰς οἱονδήποτε ὄργανον, εἴτε τὸν Βασιλέα, εἴτε ὄχι, τότε θὰ καταστήσῃ συντακτικὸν ὄργανον ὄχι τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τοῦ λαοῦ, ἀλλ’ ἓν ἄλλο ὄργανον μὴ προερχόμενον ἐκ τοῦ λαοῦ, ὅπως εἶναι ὁ Βασιλεύς, ἢ οἱοσδήποτε ἄλλος.

§117Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὥστε δέχεσθε τὸ ἀνεκχώρητον τῆς συντακτικῆς ἐξουσίας τῆς Βουλῆς.

§118Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον περιορίζει τὸ πρᾶγμα πρακτικῶς, εἶναι ὅτι τὰ ψηφίσματα αὐτὰ θὰ ἐπανέρχωνται εἰς τὴν Βουλήν, θὰ ἐγκρίνωνται καὶ θὰ τροποποιῶνται. Δηλαδὴ ἔχομεν μία οἰκονομίαν τοῦ πράγματος. Ἀλλὰ κατὰ τὸ ἐνδιάμεσον χρονικὸν διάστημα ἀπὸ τῆς ἐκδόσεώς των, μέχρι τῆς ἐγκρίσεώς των ὑπὸ τῆς Βουλῆς, τὸ κῦρος τῶν ψηφισμάτων αὐτῶν θὰ εἶναι ἠρτημένον. Διὰ τοῦτο, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, νὰ δεχθῇ τὴν διατύπωσιν αὐτήν: «Ὁ Βασιλεὺς ἐκδίδει........ (ἀναγινώσκει)...........».

§119Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἐν κατακλεῖδι τῆς ὁμιλίας σας, δέχεσθε ὅτι κατ’ ἐξουσιοδότησιν πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν θὰ γίνεται αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§120Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Ἀντιστρόφως, πρὸς τὸν Βασιλέα. Ἐὰν πρόκειται νὰ κάμωμεν μίαν διατύπωσιν, νὰ διαγραφῇ....... (ἀναγινώσκει)....... καὶ νὰ προστεθῇ ....... (ἀναγινώσκει)....... Ὥστε νὰ δύνανται νὰ κρίνουν τὰ δικαστήρια, ἐὰν ἐμπίπτῃ εἰς τὰ ὅρια τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, διότι ἄλλως ὁ ἔλεγχος τῶν δικαστηρίων καθίσταται ἀνέφικτος. Συγκεκριμένως, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τῆς προτάσεως τοῦ κ. Γονατᾶ, θὰ καταλήγωμεν κάπως εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ πράγματος. Καὶ ἔρχομαι, τελευταῖον, εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀγοραπωλησιῶν. Ἡ κυρία κατηγορία κατὰ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν μας εἶναι, ὅτι ἐπίκειται ἡ συζήτησις τοῦ σπουδαίου αὐτοῦ νομοθετήματος τῶν ἀγοραπωλησιῶν ἐπὶ κατοχῆς, ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Ἡ συζήτησις τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ πρέπει νὰ γίνῃ ἐνώπιον τῆς ὁλομελείας τοῦ Σώματος καὶ τὸ πρᾶγμα δὲν χρειάζεται μεγάλην ἀνάπτυξιν. Τοῦτο εἶναι ἀπαραίτητον, ὄχι μόνον χάριν αὐτοῦ τοῦ νομοθετήματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην ὅλων τῶν ἐγγυήσεων, διὰ τὴν καλυτέραν κατοχύρωσιν αὐτοῦ ἀπὸ ἀπόψεως κύρους, ἀλλὰ καὶ χάριν τῶν μελῶν τοῦ Σώματος, τὰ ὁποῖα θὰ συγκροτήσουν τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως. Ἀντιλαμβάνεσθε, ὅτι ἡ ἀνάθεσις τοῦ ἔργου τούτου εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως θὰ ἐσήμαινε κυριολεκτικῶς διακύβευσιν τοῦ ζητήματος, διότι ἡ λύσις τοῦ προβλήματος αὐτοῦ θὰ ἐξηρτᾶτο ἀπὸ μία μικρὰν πλειοψηφίαν, ἴσως καὶ μιᾶς ψήφου καὶ ὁ κίνδυνος τῆς δυσφημήσεως τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, τὰ ὁποῖα θὰ σχηματίσουν τὴν πλειοψηφίαν ἀπὸ τὰ μέλη τῆς ἀντιθέτου παρατάξεως, θὰ εἶναι μέγας. Φαντασθῆτε, τί κίνδυνον θὰ διατρέχουν τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ καὶ πέραν τούτου, νομίζω, ὅτι εἶναι ἄσκοπος ἡ παραπομπὴ τοῦ νομοθετήματος εἰς Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, διότι κατ’ ἀνάγκην, ἐὰν ψηφισθῇ, θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν Βουλήν. Εἶναι δέ, τρόπος τοῦ λέγειν, ὅτι τὸ ψήφισμα αὐτό, ψηφιζόμενον ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, δὲν θὰ χρειαοθῇ νέαν συζήτησιν ἐνώπιον τῆς ὁλομελείας τοῦ Σώματος, διότι οἱ 35 βουλευταί, οἱ ὁποῖοι θὰ ψηφίζουν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποκαταστήσουν τὴν γνώμην 300 βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ θελήσουν καὶ αὐτοὶ νὰ συζητήσουν καὶ θὰ ἔχωμεν νέας μακροτάτας συζητήσεις. Καὶ ἐρωτᾶται, κατὰ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα, ἀπὸ τοῦ μηνὸς Αὐγούστου μέχρις Ὀκτωβρίου, ἡ τυχὸν ἐφαρμογὴ νομοθετήματος, τοῦ ὁποίου ἡ ἰσχὺς θὰ εἶναι ἠρτημένη ἀπὸ μίαν νέαν συζήτησιν ἐν τῇ ὁλομελείᾳ τοῦ Σώματος, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελέσῃ βάσιν λύσεως τοῦ ζητήματος; Ἑπομένως, εἴτε τὸ ψηφίσωμεν εἴτε ὄχι, θὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ νὰ μὴ κάμωμεν τίποτα, παρὰ μίαν διαυγῆν συζήτησιν. Ἡ μέχρι τοῦδε δὲ κτηθεῖσα πεῖρα, ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ προχωρήσωμεν ταχέως, καὶ ἐὰν ἡ ἐκ τοῦ Συντάγματος Ἐπιτροπὴ κατηνάλωσε πέραν τῶν δέκα συνεδριάσεων, ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως, διὰ νὰ ἐξαντλήσῃ τὸ θέμα, θὰ χρειασθῇ πέραν τῶν τριάκοντα συνεδριάσεων καὶ θὰ συζητῇ μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου, διὰ νὰ ἐπανέλθωμεν τὰς ἀρχὰς Νοεμβρίου εἰς δευτέραν συζήτησιν, κατὰ τὴν κύρωσιν τοῦ ψηφίσματος. Πρόκειται δὲ περὶ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἰδιωτικὰ συμφέροντα καί, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ περάσῃ εἰς τὴν κύρωσιν ἄνευ συζητήσεως. Βεβαίως, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ἀγωνίζεται ἀπὸ ἑνὸς ἔτος νὰ φθάσῃ εἰς ἓν ἀποτέλεσμα καὶ νὰ ἔχῃ ἐκτεθῆ εἰς ἐπανειλημμένας δηλώσεις, θέλει νὰ φέρῃ τὸ νομοθέτημα ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως. Θὰ τὸν παρακαλέσω, χάριν τῆς οὐσίας τοῦ ζητήματος, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ καὶ νὰ παραπέμψῃ τὸ θέμα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐφ’ ὅσον τοῦτο δὲν εἶναι σήμερον δυνατόν, κατὰ τὴν 1ην Νοεμβρίου. Ἐὰν ὅμως ἡ Κυβέρνησις τελικῶς ἐπιμείνῃ, θὰ κάμω μίαν παράκλησιν, ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ συσταθῇ ἄνευ συμμετοχῆς μελῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουν προσωπικὸν συμφέρον διὰ τὴν Α ἢ τὴν Β λύσιν. Ὅταν εἰς μίαν Ἐπιτροπὴν ἀπὸ 10 μέλη, ἔχετε 5–6 ἐνδιαφερομένους προσωπικῶς, ἀντιλαμβάνεσθε ποῖον θὰ εἶναι τὸ ζήτημα.

§121Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Οἱ ἐκπρόσωποι τῶν Κομμάτων, θὰ φέρουν ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως τὰς ἀντιλήψεις τῶν Κομμάτων. Δὲν θέλω νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν βουλευταί, οἱ ὁποῖοι νὰ ὑπόκεινται εἰς τὸν πειρασμὸν τοῦ δελεασμοῦ.

§122Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Ἐγὼ θὰ ἐπεθύμουν, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, νὰ μὴ διακινδυνεύσωμεν τὸ κῦρος των.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Τουρκοβασίλης, ἔχει τὸν λόγον.

§124Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Θέλω νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν ἐπιμένῃ νὰ ἐξαντληθῇ ἀπόψε ὁ κατάλογος τῶν ρητόρων, ἢ θὰ ἀφήσωμεν δι’ αὔριον;

§125Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἂν ἦτο δυνατόν, θὰ παρεκάλουν νὰ συνεχίσωμεν.

§126Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἠρχίσαμεν, κ. Ὑπουργέ, εἰς τὰς 6½ καὶ ἡ ὥρα εἶναι 11 καὶ 5′...

§127Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Πρέπει νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις, διότι εἶναι πάρα πολλοὶ οἱ ἐγγεγραμμένοι ρήτορες.

§128Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ τελειώσωμεν ἀπόψε...

§129Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἄλλως δὲν θὰ διακόψωμεν οὔτε μετὰ πάροδον πολλῶν συνεδριάσεων.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ἂν διακόψωμεν ἀπόψε, αὔριο θὰ γίνῃ τὸ ἴδιον.

§131Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπειδὴ ἐπιμένει ἡ Κυβέρνησις νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις —πρᾶγμα, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει δίκαιον— εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὁμιλήσω καὶ νὰ ἐκθέσω καὶ ἐγὼ τὰς ἀντιλήψεις μου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σας σχεδίου ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον περιέχει μόνον δύο ἄρθρα, ἄρθρα ὅμως, τὰ ὁποῖα ἀνατρέπουν ἐκ θεμελίων κανόνας τόσον τοῦ νομοθετεῖν, ὅσον καὶ τοῦ θεσμοθετεῖν. Εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν Κυβέρνησιν —ἴσως καὶ διὰ πρώτην φοράν!— περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Ὑπὸ κυνικὰ καύματα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθοῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς. Δι’ αὐτὸ βλέπετε καὶ τὴν κατάστασιν αὐτήν. Συμβαίνει καὶ Ἀρχηγοὶ Κομμάτων, μόλις τελειώσουν τὴν ἀγόρευσίν των καὶ μεταβοῦν εἰς τὰ πρακτικὰ κλπ., νὰ φεύγουν.

§132Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου, ἠδιαθέτησε καὶ ἔφυγε.

§133Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἠδιαθέτησαν καὶ ὅλοι οἱ βουλευταὶ τοῦ κόμματός σας; Διότι μόνον σεῖς εἶσθε, ὡς παρατηρητής.

§134Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε σεῖς, Ἀρχηγὸς Κόμματος, νὰ ὁμιλῆτε πρὸ κενῶν ἑδωλίων.

§135Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Αὐτὸ ἐναπόκειται εἰς τὴν ἁβρότητα τῆς Κυβερνήσεως! Ἐὰν ἤθελε νὰ μοῦ παράσχῃ αὐτὴν τὴν ἁβρότητα καὶ δεχθῇ τὴν διακοπήν, ἐπειδὴ θὰ συνεχίσωμεν καὶ αὔριον, ἐγὼ θὰ τῆς ἤμην εὐγνώμων. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένῃ νὰ μὴ εἶναι τόσον ἁβρόφρων ἀπέναντί μου, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ συνεχίσω τὴν ὁμιλίαν μου, χωρὶς νὰ κάμω χρῆσιν τῆς ἰδιότητός μου ὡς Ἀρχηγοῦ Κόμματος. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Π. Μουντζουρίδης).

§136Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, θέλω νὰ μὴ παρεξηγηθῶ ποσῶς, ἐὰν ἐπιμένω. Δὲν τὸ κάμνω δι’ ἄλλους λόγους, πλὴν τῆς πραγματικῆς ἐπιθυμίας μου νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις. Ἡ ἀπουσία βουλευτῶν, ὡς θὰ παρετηρήσατε, ἐμφανίζεται, εἰς τὰ Κόμματα καὶ τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἡμεῖς εἴμεθα ἐδῶ, εἰς τὸ καθῆκον μας, καὶ σᾶς ἀκούομεν.

§137Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔλειψαν ποτὲ ἀπὸ τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ὁ Δημ. Γούναρης, ὁ Θεοτόκης; Ποῦ εἶναι σήμερον ἡ Κυβέρνησις; Ποῦ εἶναι ἡ ἡγεσία τῆς Κυβερνήσεως;

§138Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Εἶμαι ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος διεμαρτυρήθην διὰ τὴν μὴ ἐμφάνισιν εἰς αὐτὴν τὴν συνεδρίασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Μοῦ ἐλέχθη, ὅτι δὲν παρευρίσκεται, διότι πρόκειται περὶ θέματος συνταγματικοῦ, ἐπειδὴ δὲν εἶναι κοινοβουλευτικὸν μέλος κλπ. Ἀλλ’ ἐδῶ δὲν συζητοῦνται μόνον ζητήματα συνταγματικά, ἀλλὰ καὶ ἄλλα οὐσιαστικὰ σοβαρώτατα ζητήματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν μερικὰς δηλώσεις του, ὥστε νὰ ἔχωμεν αὔριον κάποιον ὑπεύθυνον, ἐὰν δὲν τηρηθοῦν.

§139Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κ. Πρόεδρε, δὲν εἶναι σωστὸν νὰ ὁμιλήσητε. Δὲν ὑπάρχει οὔτε ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμὸς βουλευτῶν, διὰ νὰ ὑποβληθῇ ἔνστασις ἀπαρτίας. Ἠμπορεῖ νὰ ὁμιλῇ ἕνας Ἀρχηγὸς Κόμματος, ἐνώπιον 10 βουλευτῶν; Δὲν εἶναι εὐπρεπὲς αὐτό.

§140Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱοσδήποτε, δὲν εἶναι εὐπρεπὲς νὰ ὁμιλῇ πρὸ κενῶν ἑδωλίων.

§141Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Ἀσφαλῶς, οἱοσδήποτε δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὁμιλῇ πρὸ κενῶν ἑδωλίων, ὄχι μόνον οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων. Δι’ αὐτό, ἢ θὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις καὶ δὲν θὰ ὁμιλήσῃ κανείς, ἤ, ἐὰν συνεχισθῇ, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ὁμιλήσητε. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ εὐθύνη διὰ τὴν ἀπουσίαν τόσων βουλευτῶν, βαρύνει ὅλους τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων καὶ ὅλα τὰ κόμματα, διότι ἀπουσιάζουν ὅλων τῶν Κομμάτων οἱ βουλευταί, μετὰ πάροδον μιᾶς ἢ δύο ὡρῶν ἐργασίας. Αὐτὸ συμβαίνει κάθε ἡμέραν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς, ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτούς;

§142Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ὄχι νὰ ὁρίζωμεν ἔναρξιν συνεδριάσεως εἰς τὰς 6.30′ μ.μ. καὶ νὰ ἀρχίζωμεν εἰς τὰ 8 μ.μ.

§143Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Ὅταν ἤρχισε νὰ ὁμιλῇ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, ἦσαν ἐλάχιστοι βουλευταὶ καὶ μόλις κατὰ τὰς 8 καὶ ¼ μ.μ. ἐπληρώθη κάπως ἡ αἴθουσα. Ἐγὼ πάντως, δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν νὰ διακόψωμεν.

§144Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐὰν πρόκειται νὰ διακόψωμεν, θὰ παρεκάλουν νὰ μοῦ δοθῇ ὁ λόγος.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Πρόεδρε.

§146Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ὁμιλίας μου, ὅπως ἐνθυμεῖται ἡ Βουλή, ἐθεώρησα ὡς δεδομένον, ὅτι οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν δύο κομμάτων τῆς Κυβερνήσεως, τῶν παλαιῶν κληρονομικῶν κομμάτων, εἶχον ἤδη προβῆ εἰς τὴν δήλωσιν, ὅτι ἀποδέχονται τὴν ὑπηρεσιακὴν κυβέρνησιν διὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν. Ἀνεχώρησα ἀπὸ τὴν ὑπεύθυνον ταύτην δήλωσιν, ὡς δεδομένην. Μὲ ἔκπληξιν διεπίστωσα, ὅτι διαδοχικῶς καὶ οἱ δύο Ἀντιπρόεδροι, πρῶτον ὁ πρῶτος καὶ δεύτερον ὁ δεύτερος, ὠρθώθησαν διὰ νὰ διαμαρτυρηθοῦν. Ἐδοκίμασα, εἰλικρινῶς, κατάπληξιν καὶ διηρωτήθην, μήπως μὲ παραπλανᾶ ἡ μνήμη μου, ἢ μήπως τὰ κείμενα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἐξεπορεύθη αὐτὴ ἡ πεποίθησίς μου, δὲν ἦσαν τόσον κατηγορηματικά. Ἀνεζήτησα τὰ κείμενα καὶ τὰ θέτω ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Διότι πρέπει, ἐπὶ τέλους, εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν, ὅσοι εὑρίσκονται, εἴτε εἰς τὴν μίαν, εἴτε εἰς τὴν ἄλλην περισσότερον ὑπεύθυνον θέσιν, νὰ ὁμιλοῦν ἐνώπιον τοῦ Σώματος ὑπευθύνως. Ἰδοὺ τὰ κείμενα. Εἰς τὴν «Ἀνεξαρτησίαν» τῆς 4 Ἰουλίου δημοσιεύεται ἄρθρον μὲ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τοῦ κ. Κ. Τσαλδάρη.

§147Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἐδήλωσεν, ὅτι αὐτὴ ἦτο ἡ προσωπική του γνώμη.

§148Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ κάμετε ὑπομονήν, διότι, ὅταν διαπιστώσω ὅτι ὑπευθύνως καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ ἑνὸς Κόμματος καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ ἄλλου Κόμματος ἔχουν αὐτὴν τὴν γνώμην, οὐδὲν ὑπολείπεται διάφορον ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐβεβαίωσα καὶ τὸ ὁποῖον ὠρθώθησαν νὰ διαψεύσουν. Ὅταν ἀνέρχωμαι εἰς τὸ βῆμα, σταθμίζω τοὺς λόγους μου καὶ ἀναλαμβάνω τὰς εὐθύνας μου. Καὶ δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ ἀποδεχθῶ διαψεύσεις, μὴ ἀνταποκρινομένας εἰς τὴν ἀλήθειαν τῶν γεγονότων. Ἰδοὺ τὰ κείμενα. «Ἀνεξαρτησία» 4 Ἰουλίου 1949. Ἄρθρον: Ζυμώσεις. Ὑπογραφὴ Κ. Τσαλδάρης: «Διὰ τοῦτο ὑπεστηρίξαμεν καὶ ὑποστηρίζομεν ἐπιμόνως .........».

§149Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Τὸ εἶπε καὶ ἀπόψε, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως.

§150Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχει γνώμη τοῦ Κόμματος.

§151Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταὶ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, δὲν πρόκειται αἱ Κυβερνήσεις νὰ ἀποφασίζουν, τὰ κόμματα ἔχουν ὑπεύθυνον γνώμην διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο...

§152Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι.......

§153Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Νὰ μὴ διακόπτετε, δὲν σᾶς ἐπιτρέπω διακοπάς. Τὸ δικαίωμα τοῦ βήματος εἶναι νὰ ὁμιλῇ, καὶ τὸ καθῆκον τὸ ἰδικόν σας εἶναι νὰ ἀκούετε. Ἠμφισβητήσατε τὸ κείμενον τοῦ Ἀρχηγοῦ σας. Θὰ τὸ ἀκούσετε. Διότι, ὅταν ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα, κάμνω χρῆσιν ἀκριβῶν κειμένων καὶ δὲν ἐπιτρέπω εἰς οὐδένα διάψευσιν.

§154Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Συμφωνοῦμεν.

§155Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὅταν συμφωνήσετε, εἰς τὸ τέλος θὰ εἴπητε εἰς τὸν Ἀρχηγόν σας νὰ ἀποσύρῃ τοὺς λόγους του. Ἰδοὺ τὸ κείμενον: «Ὑπεστηρίξαμεν καὶ ὑποστηρίζομεν ἐπιμόνως, ὅτι αἱ προσεχεῖς ἐκλογαὶ πρέπει νὰ διεξαχθοῦν ἀπὸ ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ δυνηθοῦν οἱ Ἕλληνες πολῖται ἀνεπηρέαστοι καὶ μὲ ἄδολον καὶ διαυγῆ σκέψιν, μακρὰν πάσης συγχύσεως, πάσης συσκοτίσεως καὶ πάσης παραχαράξεως καὶ συγκαλύψεως, νὰ ἐκλέξουν τοὺς ἀντιπροσώπους των καὶ νὰ ἀποφανθοῦν περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν θέλουν νὰ κυβερνηθῇ ἡ Πατρίς μας». Αὐτὴ εἶναι ἡ ὑπεύθυνος γνώμη τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἐνυπόγραφος. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὴν γνώμην τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. «Καθημερινὴ» 6 Ἰουλίου 1949, δηλαδὴ μετὰ δύο ἡμέρας. (Ἀναγινώσκει): «Ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Βενιζέλος, ἀνεκοίνωσεν, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος κ. Τσαλδάρης, κατὰ τὴν τελευταίαν συνάντησίν των, ἡ ὁποία ἀφιερώθη ἐπὶ τῶν ἐκλογικῶν ζητημάτων, ὑπεστήριξε τὴν ἄποψιν, ὅπως αἱ μέλλουσαι ἐκλογαὶ διενεργηθοῦν ὑπὸ ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως μὲ πλειοψηφικὸν σύστημα. Προσέθεσε δέ, ὅτι εἶναι κατ’ ἀρχὴν σύμφωνος, ἐπὶ τῶν ἀπόψεων τοῦ κ. Τσαλδάρη.....». Ὅταν, ἑπομένως, ἀξιότιμοι Ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα καὶ ἐδήλωσα, ὅτι οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων τῆς πλειοψηφίας ἐξεδηλώθησαν ὑπὲρ τῆς ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως καὶ τοὺς ἀπηύθυνα διὰ τοῦτο ἔπαινον, ἐβασιζόμην εἰς τὰς ἰδικάς των δηλώσεις. Καὶ ὅταν ὠρθώθησαν διαμαρτυρόμενοι, δὲν διέψευσαν ἐμέ, διέψευσαν τὰς ἰδίας των δηλώσεις. Καὶ ἔδειξαν ταὐτοχρόνως τὸ μέτρον τῆς σοβαρότητος καὶ τῆς εὐθύνης, τὴν ὁποίαν οἱ δύο Ἀρχηγοὶ τῶν παλαιῶν κληρονομικῶν κομμάτων ἀποδίδουν εἰς τὰς ἐνυπογράφους δημοσίας δηλώσεις των. (Χειροκροτήματα).

§156Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Στρατιωτικῶν). Κύριοι βουλευταί, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος καὶ ἀγαπητὸς Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ ἀγανάκτησις, ἡ ὁποία τὸν κατέλαβε, βασίζεται κυρίως ἐπὶ παρεξηγήσεως. Πράγματι, θὰ εἶχεν ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα νὰ ἀγανακτήσῃ καὶ νὰ καταγγείλῃ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν δύο Κομμάτων, μετὰ τῶν ὁποίων συνεργάζομαι ἐν τῇ Κυβερνήσει, ἐὰν οἱ κ.κ. Τσαλδάρης καὶ Βενιζέλος ἐπεχείρουν νὰ ἀγνοήσουν καὶ νὰ ἀθετήσουν λόγον, τὸν ὁποῖον ἔδωσαν ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Οὔτε ὅμως ὁ κ. Τσαλδάρης, οὔτε ὁ κ. Βενιζέλος ἠθέλησαν νὰ παρεκκλίνουν ἀπὸ τὰς δηλώσεις, εἰς τὰς ὁποίας εἶχον προβῆ καὶ τὰς ὁποίας ἀνέγνωσεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπόψε ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος. Δὲν ἠθέλησαν, λέγω, νὰ παρεκκλίνουν ἀπὸ τὰς δηλώσεις αὐτάς, οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων. Ἁπλῶς καὶ μόνον ἠγέρθησαν, διὰ νὰ τονίσουν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ὡς ὑπεύθυνον συγκρότημα, δὲν προέβη εἰς οὐδεμίαν δήλωσιν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος νὰ εἴπω, ὅτι οἱ εἰπόντες τὰ ὅσα εἶπον, οἱ δηλώσαντες τὰ ὅσα ἐδήλωσαν, προέβησαν εἰς μίαν πρᾶξιν στοιχειώδους ἁβρότητος ἀπέναντι καὶ ἐμοῦ, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε συνεζήτησα ἐν τῇ Κυβερνήσει τοιοῦτον θέμα, διότι τοιοῦτον θέμα δὲν εἰσήχθη πρὸς συζήτησιν, ἐξεδήλωσαν δὲ ἐπίσης στοιχειώδη εὐγένειαν ἀπέναντι τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δεχθοῦν ὅτι προέβησαν ἐν ὀνόματι τῆς Κυβερνήσεως εἰς δηλώσεις, ἐπὶ ἀντικειμένου, τὸ ὁποῖον δὲν εἰσήχθη κἂν πρὸς συζήτησιν. Σᾶς δηλῶ καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ θελήσετε νὰ ἀμφισβητήσητε τὴν εἰλικρίνειαν τῆς δηλώσεως αὐτῆς, ὅτι οὐδέποτε συνεζητήθη τὸ θέμα ἐν τῇ Κυβερνήσει. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀπόφασις κυβερνητική, κάτι τὸ ὁποῖον δὲν εἰσήχθη κἂν πρὸς συζήτησιν; Οἱ κ.κ. Τσαλδάρης καὶ Βενιζέλος, προέβησαν εἰς μίαν ὑπεύθυνον δήλωσιν ὡς Ἀρχηγοὶ Κομμάτων καὶ οὐχὶ ὡς Κυβέρνησις. Κατὰ τὴν ἀπουσίαν σας μάλιστα, ἐξ ἀφορμῆς φράσεως, ἡ ὁποία ἀνεφέρετο εἰς τὸ θέμα, φράσεως λεχθείσης ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος, ἠγέρθην καὶ ἐτόνισα καὶ ἐπαναλαμβάνω αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅτι δὲν νομίζω κἂν ὅτι ἔχει ἡ Κυβέρνησις ὀκτὼ ἕως ἐννέα μῆνας πρὸ τῆς λήξεως τῆς κανονικῆς περιόδου αὐτῆς τῆς Βουλῆς, ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προβαίνῃ εἰς δηλώσεις ἐπὶ τοῦ κρισίμου αὐτοῦ θέματος. Δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προεξοφλήσῃ οὔτε τὴν βούλησιν τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος, ἀλλ’ οὔτε καὶ τὴν εἰσήγησιν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις τοῦ προσεχοῦς Φεβρουαρίου ἢ Μαρτίου, θὰ κάνῃ. Διότι εἶναι ἐνδεχόμενον ἡ Κυβέρνησις τοῦ προσεχοῦς Μαρτίου νὰ μὴ εἶναι ἡ ἰδική μας, ἀλλὰ ἡ ἰδική σας. Τὸ Κοινοβούλιον ἀποτελεῖ μίαν πραγματικότητα, ἡ ὁποία ζῇ, κινεῖται καὶ ἐξελίσσεται. Πῶς εἶναι δυνατόν, κατὰ τὸν Ἰούνιον τοῦ 1949, Κυβέρνησις σεβομένη ἑαυτὴν καὶ τοὺς Κοινοβουλευτικοὺς καὶ Δημοκρατικοὺς θεσμούς, νὰ προβῇ εἰς προεξόφλησιν ἀφ’ ἑνὸς μὲν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Βασιλέως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τῆς εἰσηγήσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία θὰ κληθῇ ὑπὸ τοῦ Βασιλέως μετὰ ἓξ μῆνας νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην της; Ὡς γνωστόν, αἱ ἐκλογαὶ ἐγένοντο τὴν 31 Μαρτίου 1946 καὶ διὰ τὴν συμπλήρωσιν 4ετίας ἀπαιτοῦνται ἀκόμη 8 ἕως 9 μῆνες. Ἡμεῖς, ἡ Κυβέρνησις, θεωροῦμεν ἀπολύτως πρόωρον τὸ νὰ προβῶμεν εἰς οἱανδήποτε δήλωσιν, ἀλλ’ ὄχι μόνον πρόωρος εἶναι ἡ δήλωσις, ἀλλὰ δὲν θὰ ἦτο καὶ ἐπιτετραμμένη. Καὶ δὲν θά ἦτο ἐπιτετραμμένη, διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους σᾶς εἶπον. Εἰσῆλθον καὶ εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος, ἀλλὰ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀρκεσθῶ μόνον εἰς ὅσα ἐν ἀρχῇ εἶπον, δηλαδὴ ὅτι οἱ ἀξιότιμοι κ.κ. Ἀρχηγοὶ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, δηλώσαντες τὰ ὅσα ἐδήλωσαν, ἔπραξαν τοῦτο ἀπὸ στοιχειώδη εὐπρέπειαν ἔναντι τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐμοῦ.

§157Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἐπειδὴ ἀνεφέρθη ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν συζήτησιν, θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω μία λέξιν. Τὸ δημοσίευμα λέγει, ὅτι κατ’ ἀρχὴν συμφωνεῖ ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὄχι ὅμως ὅτι ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις. Ἠμπορῶ νὰ παράσχω τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι προκειμένου περὶ θέματος τοιαύτης σοβαρότητος, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρως, ὡς ἄλλως τε συνηθίζει, θὰ τὸ ἔθετε ὑπ’ ὄψει τοῦ Κόμματος, προκειμένου νὰ ληφθῇ ἀπόφασις.

§158Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει τὸ θέμα τῶν τύπων καὶ τὸ θέμα τῆς οὐσίας. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος, ἐπεστράτευσε τὸν διχασμὸν τῆς προσωπικότητος καὶ εἶπεν ὅτι, οἱ ἀπαρτίζοντες τὴν Κυβέρνησιν, καὶ εἶναι κυρίως τὰ δύο μεγάλα κόμματα, δύνανται νὰ ἔχουν ὡς ἀρχηγοὶ κομμάτων αὐτὴν τὴν γνώμην, ἀλλ’ αὐτὴ ἡ γνώμη δὲν ἐνεδύθη τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὸ εἶναι ἄποψις τύπων, εἶναι ἄποψις ἁβρότητος, ἀπέναντι συναδέλφων, ὅπως ὁ Πρωθυπουργὸς ὁ ἐξωκοινοβουλευτικός, καὶ ὅπως ὁ συνεργάτης ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος. Ὅ,τι ὅμως μὲ ἀπησχόλει εἰς τὸν λόγον μου, ἦτο ἡ οὐσία τοῦ θέματος, ἦτο τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ δύο ἀρχηγοὶ τῶν παλαιῶν πολιτικῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα συναπαρτίζουν τὴν μεγάλην πλειοψηφίαν τῆς ἐθνικῆς συνελεύσεως, κατὰ τρόπον ὑπεύθυνον εἶχον δηλώσει, ὅτι προτιμοῦν τὴν ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν ὁ ἀξιότιμος κ. Βενιζέλος, ἡγούμενος κόμματος, τὸ ὁποῖον ὑπερηφανεύεται διὰ τὴν δημοκρατικήν του ἰδιοσυγκρασίαν, προέβη εἰς αὐτὴν τὴν δήλωσιν, ὅπως λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἄνευ ἐγκρίσεως τῆς ὁλομελείας ἢ τῆς πλειοψηφίας τοῦ κόμματός του, ἀποτελεῖ τοῦτο ἐσωτερικὸν θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ διακανονίσῃ μὲ τοὺς ὀπαδούς του. Δι’ ἡμᾶς, ἰσχύουν αἱ ὑπεύθυνοι δηλώσεις του. Ἐὰν πάλιν εἰς τὸ μέλλον ὑπάρξῃ τυχὸν ἄλλη Κυβέρνησις, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος, τότε θὰ τὴν ἐρωτήσωμεν διὰ τὴν γνώμην της. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος, προσέθεσεν, ὅτι θὰ ἦτο ἄτοπον, ἀπὸ τόσον μακροῦ χρόνου νὰ λάβωμεν ἐπὶ τοιούτων θεμάτων ἀποφάσεις. Γνωρίζει ὅμως, ἁρμοδιώτατος ὅπως εἶναι εἰς τὸ συνταγματικὸν θέμα, γνωρίζει ὅτι τὸ θέμα τῆς ὑπηρεσιακῆς κυβερνήσεως, ὡς προεκλογικῆς κυβερνήσεως, δύναται νὰ ἀποτελέσῃ ὄχι μόνον θέμα πολιτικόν, ἑκάστοτε κρινόμενον, ἀλλὰ ἐνδεχομένως καὶ θέμα ρητῆς Συνταγματικῆς διατάξεως. Ἐφ’ ὅσον ὅμως φρονεῖ, ὅτι ἄτοπος εἶναι ἡ λῆψις ἀποφάσεως ἀπὸ τοῦδε, ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, τότε, καλὸν θὰ ἦτο, τὴν γνώμην μου αὐτὴν νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τοὺς δύο συνεργάτας του, ἀρχηγοὺς τῶν παλαιῶν κομμάτων, οἱ ὁποῖοι προέβησαν τόσον προώρως εἰς τὴν ἄτοπον αὐτὴν δήλωσιν....

§159Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἐὰν ὑπῆρχε Συνταγματικὴ ρύθμισις τοῦ ζητήματος, τὸ θέμα τοῦτο δὲν θὰ ἐνεφανίζετο. Δὲν παύει ὅμως σήμερον νὰ εἶναι ἕνα λεπτὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐγγίζει τὰ ὅρια τῆς πολιτικῆς εὐθιξίας, ἀλλὰ πάντως εἶναι διάφορον ἐντελῶς, ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἦτο ἐάν, ὅπως εἴπατε, ὑπῆρχε Συνταγματικὸς θεσμός.

§160Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐὰν εὑρίσκετε, ὅτι ὁ χρόνος εἶναι πρόωρος, εἴπατε εἰς τοὺς Ἀρχηγούς σας, ὅτι ἔσφαλαν. Μὴ ἀπευθύνεσθε εἰς ἐμέ....

§161Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Στρατιωτικῶν). Ὅταν ἰσχυρίσθην, ὅτι ὁ χρόνος εἶναι πρόωρος, ἰσχυρίσθην τοῦτο μόνον, ἐν σχέσει πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὄχι ἐν σχέσει πρὸς τὰ Κόμματα, διότι ἡ Κυβέρνησις 8 μῆνας πρὸ τῆς λήξεως τῆς περιόδου, δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἀποφανθῇ ὡς Κυβέρνησις, ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος. Συμφωνῶ ὅθεν, ἀπολύτως μαζύ σας, ὅτι δικαιοῦται καὶ ὑποχρεοῦται ἕκαστος ἐξ ἡμῶν, ὡς Ἀρχηγὸς Κόμματος, νὰ λάβῃ θέσιν ἔναντι τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Δὲν ἰσχυρίσθην, ὅτι οἱ Ἀρχηγοὶ δὲν πρέπει νὰ λάβουν θέσιν. Ἡ Κυβέρνησις, δὲν δικαιοῦται νὰ λάβῃ θέσιν.

§162Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπεκαλέσθητε τὸν τύπον καὶ τὴν ἁβρότητα. Ἐγὼ ὅμως, ἐπεκαλέσθην τὴν οὐσίαν. Βεβαίως, τὰ Κόμματα πρέπει νὰ λάβουν θέσιν. Καὶ αὐτὸ ἔχει συμβῆ. Δὲν ὑπῆρχεν, ἑπομένως, οὐδεὶς λόγος, νὰ δοθῇ ἡ ἐντύπωσις διαψεύσεως ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶπον, στηριχθεὶς εἰς ἐπισήμους ἐνυπογράφους δηλώσεις.

§163Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, ὁμιλῶν, ἐπεκαλέσθη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν, ὅτι θὰ γίνουν αἱ ἐκλογαί, ἀπὸ ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν ἐν καιρῷ. Εἰς τὴν φράσιν αὐτὴν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ὑπῆρξεν ἀπάντησις ἐκ μέρους τῶν Ἀρχηγῶν τῶν δύο Κομμάτων, οἱ ὁποῖοι ἐδήλωσαν, δι’ οὓς λόγους εἶπεν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος, διατὶ δὲν ἐλήφθη ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ γνώμη, ἦτο γνώμη προσωπική των, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ ἐμμένουν. Ἀκριβῶς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν ἀπόψε ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καθιστοῦν βέβαιον, ὅτι εἶχον τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ὑποχρέωσιν οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν δύο κομμάτων νὰ δηλώσουν, ὅσα καὶ ἐδήλωσαν. Αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος διετύπωσε μίαν οἱονεὶ διαφωνίαν, εἰπὼν ὅτι εἶναι πρόωρος ὁ χρόνος, διὰ νὰ δηλώσῃ ἡ Κυβέρνησις, ὡς Κυβέρνησις, τὴν γνώμην της ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἑπομένως, ὑπάρχει τις, ἐκ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν συμπραττόντων εἰς τὴν Κυβέρνησιν Κομμάτων, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τοῦ θέματος ἔχει μία Α διάφορον γνώμην, ὅπως εἶναι δυνατὸν καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἔχῃ διάφορον γνώμην. Ἑπομένως, ἐφ’ ὅσον αὐτὴν τὴν στιγμήν, δὲν εἶναι τὸ θέμα ἐπίκαιρον καὶ ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν ἐξ αὐτοῦ τούτου τοῦ θέματος νὰ ὑπάρξῃ διαφωνία ἐπὶ τόσον σημαντικοῦ ζητήματος, ἦτο ἐπιτακτικὸν νὰ εἴπω, ὅσα εἶπον οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν δύο Κομμάτων καὶ νὰ δηλώσουν, ὅτι αὐτοὶ μὲν ἐδήλωσαν, ὅσα ἐδήλωσαν, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις, ὡς Κυβέρνησις, δὲν ἔλαβε θέσιν. Ἀπορῶ, ποίαν ἀπόφασιν εὗρεν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος καὶ ποῦ εἶναι ἡ διαφωνία, τὴν ὁποίαν ἤθελε τὴν τελευταίαν στιγμὴν νὰ χρησιμοποιήσῃ ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ νὰ ἐπικαλεσθῇ διαφωνίαν εἰς ὅσα εἶπον οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν δύο Κομμάτων.

§164Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Νομίζω, ὅτι ἐκ πραγματικῆς παρεξηγήσεως ἐλαυνόμενος, ἀνήλθατε εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ δώσητε αὐτὰς τὰς πληροφορίας εἰς τὸ Σῶμα. Αὐτὴν τὴν διασάφησιν ἔκανα, διακόπτων ὑμᾶς ἀγορεύοντα, καὶ ὄχι διάψευσιν, ὑπὸ τὴν γνωστὴν ἔννοιαν, ποὺ θέλωμεν νὰ εἴπωμεν, ὅταν λέγωμεν διάψευσιν. Διάψευσις θὰ εἴπῃ, σᾶς ἀντικρούω αὐτὸ ποὺ λέγετε, ὡς ἀνακριβές. Διασάφησις, εἶναι τοποθέτησις τῶν πραγμάτων, εἰς τὴν πραγματικήν των θέσιν. Εἶναι κάτι, ὅλως διάφορον, καὶ περὶ τούτου μόνον ἐπρόκειτο, κύριε Πρόεδρε.

§165Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Οὐδέποτε μὲ ἀπησχόλησε τὸ τυπικὸν θέμα. Μὲ ἀπησχόλησε μόνον τὸ οὐσιαστικὸν πολιτικὸν θέμα, ἡ ὑπεύθυνος δήλωσις τῶν Ἀρχηγῶν τῶν δύο μεγάλων Κομμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχουν τὴν εὐθύνην τῆς πλειοψηφίας. Εἰς αὐτὰ ἀνεφέρθην. Ἀλλὰ οἱ ἀξιότιμοι Ἀρχηγοὶ τῶν δύο παλαιῶν Κομμάτων, δὲν ἔκαμαν τὴν διάκρισιν τοῦ τύπου, ἡ ὁποία τώρα ἐπιχειρεῖται, δὲν εἶπαν, ὅτι ὡς Ἀρχηγοὶ Κομμάτων ἔχουν πράγματι δεδηλωμένην γνώμην. Διότι, ἐὰν τὸ ἔλεγαν, δὲν θὰ ἐδημιουργεῖτο τὸ ζήτημα. Ἀντιθέτως, παρέσχον τὴν ἐντύπωσιν διαφωνίας καὶ διαφωνίας καὶ διαψεύσεως τῶν λόγων μου. Δι’ αὐτὸ εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπικαλεσθῶ τὰ κείμενά των, τὰ ὁποῖα ἐπιβεβαιώνουν ἀπολύτως τοὺς λόγους μου. Καὶ διὰ νὰ τελειώνωμεν, ἐρωτῶ: Πρόκειται οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν δύο παλαιῶν κομμάτων νὰ ἔχουν διάφορον γνώμην ὡς μέλη τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ ἐκείνην, ποὺ διετύπωσαν ὑπευθύνως ὡς Ἀρχηγοὶ Κομμάτων; Ἀλλά, ἐὰν τοῦτο δὲν εἶναι δυνατόν, σημαίνει οὐσιαστικῶς, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν ἰδίαν γνώμην. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, εἶναι μάταιαι ὅλαι αἱ ἀπαντήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπιχειροῦνται, πρὸς κάλυψιν τῆς ἀντιφάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν περιέπεσαν οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν δύο παλαιῶν κομμάτων.

§166Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξ ὅσων ἐλέχθησαν, προξενεῖται ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ἀμφότεροι οἱ διάδικοι ἔχουν δίκαιον· εἶναι ἀπὸ τὰς σπανίας περιπτώσεις, ἀλλὰ πάντως οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα. Περιττεύει, λοιπόν, πᾶσα περαιτέρω συζήτησις, ἐντεῦθεν ἢ ἐκεῖθεν ἐκστομιζομένη.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλή, νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§168ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ ἡμερησίαν διάταξιν νομοθετικὴν ἐργασίαν καὶ θέμα συνέχειαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς κλπ. (Ὥρα 11.40′ μ. μ.).