1948.07.28~110

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 110η

Τετάρτη 28 Ἰουλίου 1948

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 7.20′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Βογιατζῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων 108 καὶ 109.

§2Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων 108 καὶ 109. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπειδὴ ὁ ἀριθμὸς τῶν παρόντων βουλευτῶν δὲν εἶναι ἐπαρκής, διὰ νὰ προβῶμεν εἰς ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5, παρακαλῶ νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἑπομένου ἄρθρου 6. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 ὑπάρχει καὶ μία τροπολογία τοῦ κ. Σφαέλλου.

§4Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Διὰ τὸ ἄρθρον 6 τοῦ σχεδίου τῆς Ἐπιτροπῆς.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ ἡ βάσις εἶναι τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911.

§6Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Ἡ ἀπόφασις αὐτὴ ἐλήφθη μεταγενεστέρως τῆς καταθέσεως τῆς τροπολογίας μου.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίρρησις;

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ὅπως ἀποφανθῇ δι’ ἀναστάσεως ἐὰν ἀποδέχεται ὅπως τὸ ἄρθρον 6 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911 παραμείνῃ ὡς ἔχει. (Ἐγείρονται ἅπαντες οἱ κ. κ. βουλευταί).

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως παραμείνῃ τὸ ἄρθρον 6 ὡς περιέχεται εἰς τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911. Εἰσερχόμεθα εἰς τὸ ἄρθρον 7. Ὑπάρχει μία τροπολογία, κατὰ τὴν ὁποίαν: «Τὸ ἄρθρον 7 ἀντικαθίσταται...... ........... (ἀναγινώσκει)..............». Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει τις, ὁ ὁποῖος ἐπιθυμεῖ νὰ ὁμιλήσῃ;

§11Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δεκτὸν ὡς τὸ διετυπώσατε, κ. Πρόεδρε.

§12Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Πῶς γίνεται δεκτόν; Ὡς διετυπώθη ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν τεσσάρων, δηλαδὴ ὅπως εἶναι εἰς τὸ σχέδιον;

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅπως τὸ διετύπωσαν οἱ τέσσαρες συνάδελφοι, καὶ εἶναι καὶ ἡ διατύπωσις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Ἐπιτροπή: «Οὐδεμία ποινὴ ἐπιβάλλεται............ ................. (ἀναγινώσκει)..........». Δέχεται ἡ Βουλὴ τὸ ἄρθρον 7 ὡς εἶναι διατυπωμένον παρὰ τῶν ὡς ἄνω συναδέλφων;

§14ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ ἀναθεωροῦσα τὸ ἄρθρον 7 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911 καὶ ἀπορρίπτουσα ἁπάσας τὰς λοιπὰς ἐπ’ αὐτοῦ τροπολογίας δέχεται τοῦτο ὡς διετυπώθη ἐν τῇ τροπολογίᾳ τῶν βουλευτῶν κ. κ. Κ. Θεοφανοπούλου, Π. Χατζηπάνου, Θ. Τσάτσου, καὶ Ε. Λουλακάκη. Εἰσερχόμεθα εἰς τὸ ἄρθρον 8. Ἡ Ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ παραμείνῃ ὡς ἔχει.

§16Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ παράγραφος 1 τοῦ ἄρθρου 8: «Οὐδεὶς ἀφαιρεῖται ἄκων ἀπὸ τοῦ φυσικοῦ αὐτοῦ δικαστοῦ κλπ., εἶναι τὸ παλαιὸν ἄρθρον τοῦ 1911. Ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Συντάγματος ἔχει προτείνει νὰ μεταφερθῇ. Πρόκειται περὶ ἁπλῆς μεταφορᾶς, διὰ λόγους μεθοδολογικούς, ἀπὸ τὸ ἄρθρον 91 εἰς τὸ ἄρθρον 8, αὐτουσίας τῆς διατάξεως, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν σύστασιν ἐκτάκτων δικαστικῶν Ἐπιτροπῶν κλπ. Νομίζω ὅτι δὲν πρόκειται περὶ προσθήκης τινός, ἀλλὰ περὶ αὐτουσίας μεταθέσεως ἀπὸ τὸ ἄρθρον 91 τῆς διατάξεως αὐτῆς, διὰ λόγους καλυτέρας κατατάξεως, τῆς φράσεως: «Δικαστικαὶ Ἐπιτροπαὶ ἢ ἔκτακτα δικαστήρια ὑπὸ οἱονδήποτε ὄνομα δὲν ἐπιτρέπεται νὰ συσταθῶσιν». Νομίζω, ὅτι δύναται νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει εἰς τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι δὲν πρόκειται, δὲν πρόκειται λέγω περὶ προσθήκης τινός, ἀλλὰ μεταφορᾶς αὐτῆς τῆς φράσεως τοῦ ἄρθρου 91 εἰς τὸ ἄρθρον 8 ὡς δευτέρας φράσεως διὰ νὰ εἶναι μεθοδολογικῶς καλύτερον προσηρμοσμένον τὸ Σύνταγμα.

§17Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Σημειώσατε, ὅτι δὲν μεταβάλλεται οὔτε λέξις, οὔτε κόμμα κἄν, καὶ ἑπομένως διὰ λόγους καλυτέρας κατατάξεως νὰ γίνῃ ἡ μεταφορά.

§18Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Τὸ θέμα συνεζητήθη καὶ εἴπομεν, ὅτι ὅταν θὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 91 καὶ ψηφισθῇ καὶ ἡ διάταξις αὐτή, θὰ εἶναι δυνατὸν εἰς τὸ τέλος νὰ κάμωμεν τὴν μεταφοράν.

§19Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Τὸ ἄρθρον 91 ἔχει μεγάλην συζήτησιν.

§20Ι. ΠΑΠΑΡΤΕΜΙΟΥ. Ἅμα ἀνατρέπομεν ἀποφάσεις ληφθείσας, δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ.

§21Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Εἶναι ὑποχρεωμένον τὸ Προεδρεῖον νὰ θέσῃ εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν αὐτήν.

§22Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἐγὼ λέγω τὴν γνώμην μου ἁπλῶς.

§23Ι. ΠΑΠΑΡΤΕΜΙΟΥ. Ἔχει ληφθῆ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς νὰ ψηφίζωνται αἱ διατάξεις ὅπου εἶναι καὶ εἰς τὸ τέλος θὰ τὰς συναρμολογίσωμεν.

§24Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Χθὲς ὁ κ. Σφαέλλος ἔθεσε ζήτημα Κανονισμοῦ καὶ τὸ ἀπεδέχθη τὸ Προεδρεῖον. Ἐγὼ θὰ ἔλεγον νὰ ἐπιφέρωμεν ἐν συνόλῳ ἐν ἰσχύϊ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911, διὰ νὰ προχωρήσωμεν. Μολονότι εἶμαι ἀλληλέγγυος πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ βλέπων ὅμως τὴν ἐξέλιξιν, εὐχαρίστως θὰ ὑπέγραφον μετ’ ἄλλων συναδέλφων πρότασιν —καὶ δὲν σᾶς ἀποκρύπτω, ὅτι συνεζητήσαμεν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος μὲ ἄλλους συναδέλφους— διὰ νὰ ἐπαναφέρωμεν τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 ἐν ἰσχύϊ καὶ νὰ σταματήσῃ ἡ ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως συζήτησις.

§25Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ σύμφωνος μὲ τὴν πρότασίν σας.

§26Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Εἶναι καὶ ἄλλοι συνάδελφοι σύμφωνοι καὶ θὰ τὴν φέρωμεν τὴν πρότασιν. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ γίνῃ ψηφοφορία κατ’ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος ὀφείλομεν νὰ σεβασθῶμεν τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, καὶ αὐτὸς λέγει, ὅτι τίθενται εἰς ψηφοφορίαν πρῶτον αἱ τροπολογίαι.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ δὲν ὑπάρχουν τροπολογίαι.

§28Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Ὑπάρχει τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς.

§29Ι. ΠΑΠΑΡΤΕΜΙΟΥ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ σεβασθῶμεν τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν: Εἴπομεν νὰ ψηφίζωμεν ἐν συνεχείᾳ τὰ ἄρθρα τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911 καὶ εἰς τὸ τέλος νὰ κάμωμεν τὴν συναρμολόγησιν.

§30Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Καὶ χθές, κύριοι, ἐγεννήθη ζήτημα ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ —θὰ ἦτο ἴσως ἀπὼν ὁ κ. συνάδελφος— καὶ ἐλέχθη, ὅτι συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 61 τοῦ Κανονισμοῦ τίθενται πρῶτον εἰς ψηφοφορίαν αἱ ὑποτροπολογίαι, μετὰ αἱ τροπολογίαι καὶ κατόπιν τὰ ἄρθρα. Ἔχομεν ἤδη πρότασιν τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, διότι περιλαμβάνεται αὕτη εἰς τὸ ἄρθρον 14 τοῦ σχεδίου, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, λοιπόν, νὰ ἀποφανθῶμεν ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐπειδὴ δὲ πρόκειται περὶ ἐντελῶς τυπικῆς μεταθέσεως, νομίζω, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ προχωρήσωμεν.

§31Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σχετικὰ μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, τὴν προχθεσινήν, ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι ἐλάβαμεν τὴν ἀπόφασιν νὰ ἔχωμεν ὡς βάσιν τῶν συζητήσεών μας τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν ἀποκλείει, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν καὶ ὡρισμένας τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι θὰ προέλθουν, εἴτε ἀπὸ τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς, εἴτε ἀπὸ οἱανδήποτε πρότασιν οἱουδήποτε τῶν κ. συναδέλφων. Ἐδῶ πρόκειται περὶ τούτου. Τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 λέγει: «Οὐδεὶς ἀφαιρεῖται ἄκων................. .................. (ἀναγινώσκει) .............». Εἰς τὸ ἄρθρον 91 λέγει: «Δικαστικαὶ Ἐπιτροπαί». Ἐπειδὴ ἀνήκει εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν μεθοδολογικῶς καὶ ἐπιστημονικῶς εἰς τὸ ἄρθρον 8, τὸ ἐπῆρεν ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ τὸ ἔβαλεν ἐδῶ, διατὶ νὰ μὴ τὸ ψηφίσωμεν;

§32Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰδικῶς εἰς τὸ ἄρθρον 3 τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη δὲν ἐλήφθησαν, οὔτε ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς αἱ τροπολογίαι. Π. χ., ὑπάρχει τροπολογία τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ σχεδίου τῆς Ἐπιτροπῆς ποὺ δὲν ἐτέθη κἂν εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, σᾶς τὸ ἀνέπτυξα τὸ ἄρθρον 8, θὰ παραμείνῃ ὅπως ἔχει.

§34Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ συνάδελφος κ. Παπαρτεμίου, ἀνέφερε κἄτι περὶ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς σχετικῶς μὲ τὴν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν εἶναι τοῦτο, ἀφοῦ ψηφισθοῦν τὰ ἄρθρα νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα παραγράφους ἄρθρων τὰς ὁποίας ἔβαλεν εἰς τὸ Αʹ ἄρθρον ἂν τεχνικῶς εἶναι δυνατόν, νὰ τὰς μεταφέρῃ εἰς ἄλλο ἄρθρον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπόφασις τὴν ὁποίαν ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Παπαρτεμίου. Ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ὡμίλησεν ὁ κ. Ἀλιβιζᾶτος εἶναι ἡ τακτικὴ διαδικασία. Ὀρθῶς παρετήρησεν ὅτι, ὅταν συζητοῦμεν ἕνα ἄρθρον καὶ ὑπάρχουν τροπολογίαι, θὰ συζητηθοῦν κατ’ ἀρχὴν αἱ τροπολογίαι καὶ ἀπορριπτομένων τῶν τροπολογιῶν θὰ συζητῆται τὸ ἄρθρον, διότι κατ’ ἄλλον τρόπον δὲν δύνασθε νὰ προχωρήσητε.

§35Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουν οὐσιωδέσταται τροπολογίαι εἰς τὸ ἄρθρον 3, ποὺ δὲν ἐτέθησαν κἂν ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς.

§36ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§37Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν προτείνεται τροποποίησις εἰς ἕνα ἄρθρον δὲν ἀπαιτεῖται κἂν ψηφοφορία τῆς Βουλῆς.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ ἐρωτῶ ἂν ἔχετε καμμίαν ἀντίρρησιν.

§39Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Βεβαίως ἔχω ἀντίρρησιν, διότι ὑπάρχει τροπολογία, ἡ ὁποία ὤφειλε κατὰ τὸ ἄρθρον 61 νὰ τεθῇ πρώτη, καὶ προτείνεται ὑπὸ ὁλοκλήρου τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς. Τὸ ἄρθρον 8, εἶναι ψηφισμένον αὐτὴν τὴν στιγμήν, διότι δὲν ζητεῖται ἡ μεταβολή του, μόνον ἡ ψήφισις ἢ ἡ ἀπόρριψις τῆς τροπολογίας θὰ γίνῃ.

§40Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, καθὼς βλέπετε, ξαναεπανερχόμεθα εἰς τὸ ζήτημα τῆς διαδικασίας, διότι δὲν κατωρθώσαμεν οὔτε εἰς τὸ ἄρθρον 5 νὰ εὕρωμεν πῶς βαδίζομεν. Λοιπόν, νομίζω, ὅτι μὲ τὴν μέθοδον ποὺ προτείνω θὰ συμφωνήσωμεν ὅλοι. Ἐλάβομεν μίαν ἀπόφασιν νὰ ψηφίσωμεν τὰ ἄρθρα τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911. Ὅταν ψηφίζωμεν τὰ ἄρθρα αὐτά, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν εἰς τὸ κείμενον τῶν ψηφιζομένων διατάξεων τροπολογίαι, θὰ γίνεται ἡ ψήφισις τῶν τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι ἢ θὰ γίνωνται δεκταὶ ἢ θὰ ἀπορρίπτωνται καί, ἐφ’ ὅσον ἀπορρίπτονται, θὰ μένῃ τὸ κείμενον ὡς ἔχει. Κατόπιν ἀκολουθεῖ μία ἄλλη περίπτωσις τῶν προσθηκῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπάρχουν διόλου εἰς τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου 2 τροπολογίας: Μίαν τοῦ κ. Παπαρρηγοπούλου καὶ μίαν τοῦ κ. Θεοφανοπούλου. Πρέπει, ἑπομένως, ἅμα τελειώσῃ τὸ Κεφάλαιον περὶ ἀτομικῶν ἐλευθεριῶν καὶ πρὶν τὸ κλείσωμεν νὰ θέσωμεν ὑπὸ ψήφισιν αὐτὰς τὰς νέας προσθήκας, τὰς ὁποίας ἢ θὰ δεχθῶμεν ἢ θὰ ἀπορρίψωμεν καὶ κατόπιν ὡς τρίτον στάδιον ἔρχεται τὸ στάδιον τῆς ταξιθετήσεως. Ὡς εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, χωρὶς μακρυγορίαν νὰ συζητήσωμεν αὐτὰς τὰς τροπολογίας καὶ ἢ νὰ τὰς δεχθῶμεν ἢ νὰ τὰς ἀπορρίψωμεν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 8 γίνεται δεκτὸν ὡς ἔχει.

§42Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τροπολογίας, πρόκειται περὶ μεταθέσεως τοῦ ἄρθρ. 8 εἰς τὸ ἄρθρον 91, ὅπου εἶναι ἡ θέσις του. Πρόκειται περὶ κατατάξεως καὶ πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὸν ὡς τὸ προτείνει ἡ Ἐπιτροπή.

§43Γ. ΠΑΡΑΒΑΝΤΗΣ. Τὸ ἄρθρον 8 νὰ γίνῃ δεκτὸν ὡς ἐπροτάθη ἀπὸ τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν, δηλαδὴ ὡς ἐδάφιον 1 τοῦ ἄρθρου 91.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου 8 γίνεται ὡς προσθήκη τοῦ ἄρθρου 91.

§45Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Πῶς διετυπώθη ἡ φράσις τελικῶς;

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ γίνῃ ἡ μετατόπισίς του εἰς τὸ ἄρθρον 91.

§47Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Μάλιστα, δεχόμεθα.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὸ ἄρθρον 8 ὡς εἶναι διατυπωμένον ὑπὸ τῆς ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος Ἐπιτροπῆς; Δηλαδὴ ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον 8 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911 μὲ τὴν προσθήκην ὡς δευτέρου ἐδαφ. τῆς πρώτης παραγρ. τοῦ ἄρθρου 91; Οἱ παραδεχόμενοι τὴν διατύπωσιν αὐτὴν παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως τὸ ἄρθρον 8, τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911 ἀναθεωρούμενον γίνεται, δεκτόν, ὡς ἀκολούθως: «Ἄρθρον 8. Οὐδεὶς ἀφαιρεῖται ἄκων τοῦ παρὰ τοῦ νόμου ὡρισμένου εἰς αὐτὸν δικαστοῦ. Δικαστικαὶ ἐπιτροπαὶ καὶ ἔκτακτα δικαστήρια ὑφ’ οἱονδήποτε ὄνομα δὲν ἐπιτρέπεται νὰ συσταθοῦν». Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9 ἔχει τις νὰ ὁμιλήσῃ;

§50ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ παραμείνῃ ὡς ἔχει εἰς τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ὅπως ἀποφανθῇ δι’ ἀναστάσεως. (Ἐγείρονται ἅπαντες οἱ κ.κ. βουλευταί).

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ ταῦτα ἡ Βουλὴ δέχεται ὅπως παραμείνῃ τὸ ἄρθρον 9 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911, ὡς περιέχεται ἐν αὐτῷ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 10. Ὁ κ. Ε. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον.

§53Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ ἄρθρον 10, κύριοι, ἔχει ὡς ἑξῆς: «....... (ἀναγινώσκει) .............». Καθὼς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, πρᾶγμα πασίγνωστον, οἱ νόμοι, καὶ οἱ Συνταγματικοὶ ἀκόμη νόμοι, κύριον χαρακτηριστικὸν πρέπει νὰ ἔχουν τὴν ἐπικαιρότητα. Αἱ συναθροίσεις περὶ τῶν ὁποίων κυρίως πρέπει νὰ μεριμνήσῃ ὁ ἐπίκαιρος νομοθέτης, δὲν εἶναι τώρα κατὰ τοὺς καιροὺς τοὺς ὁποίους διατρέχομεν αἱ δημόσιαι ἀλλὰ αἱ κεκλεισμένων τῶν θυρῶν. Ἐγὼ ἔκαμα μίαν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ. Θὰ σᾶς τὴν ἀναγνώσω καὶ κατὰ τὴν κρίσιν σας ἀποφασίσατε: «....................... ................. (ἀναγινώσκει) ...............». Οἱ συνεδριάζοντες κατὰ τοὺς σημερινοὺς καιροὺς γνωστοὶ προδόται, συνεδριάζουν κυρίως καὶ κατ’ ἐξοχὴν εἰς κεκλεισμένους χώρους, καὶ δικαιοῦται ἡ ἀστυνομία, κατὰ τοὺς κειμένους νόμους νὰ τοὺς συλλάβῃ, διότι πρόκειται περὶ συμμοριτῶν. Ἐδῶ πρόκειται περὶ τοῦ ἀσύλου τῆς κατοικίας, ἄλλο τὸ ἄσυλον τῆς κατοικίας, τὸ ὁποῖον εἶναι, καὶ πρέπει νὰ εἶναι ἀπαραβίαστον, διότι ἔχει ἱερότητα τὸ ἄσυλον τῆς κατοικίας, διότι ἐκεῖ εἶναι ὁ ναὸς τοῦ ἀνθρώπου κατ’ εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν πλασθέντος πρὸς τὸν Θεόν, καὶ ἄλλο ὅταν ἡ κατοικία χρησιμοποιεῖται κατὰ τὰς ἡμέρας μας πρὸς ὑπονόμευσιν τῆς πατρίδος. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἔχει μίαν λογικὴν καὶ μίαν βασιμότητα ἡ τροποποίησίς μου. Θὰ ἀκούσητε καὶ τὰς ἀντιθέτους γνώμας καὶ θὰ ἀποφασίσετε.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Χ. Ἀλιβιζᾶτος.

§55Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ἄρθρον 10 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911, ἔμεινεν ἀμετάβλητον καὶ εἰς τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927 καὶ εἰς τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Συντάγματος. Δὲν θὰ εἶχον συνεπῶς ἀνάγκην νὰ λάβω τὸν λόγον, ἐὰν δὲν ὑπεβάλετο μία τροπολογία ὑπὸ 4 συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι διὰ μιᾶς καὶ μόνον λέξεως, ἐπέφερον σημαντικωτάτας μεταβολὰς εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 10. Ἐάν, κ. συνάδελφοι, ἐνομοθετούσαμεν διὰ τὰς παρούσας στιγμάς, οἱανδήποτε πρότασιν ἀφορῶσαν τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ τὴν κατοχύρωσιν τῆς Πολιτείας ἔναντι τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ τῆς ὑπονομευτικῆς του προσπαθείας, θὰ τὴν ἀποδεχόμεθα ἄνευ ἀντιρρήσεως. Συντάσομεν ὅμως Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ὑποτίθεται ὅτι θὰ ἰσχύσῃ ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν. Ἀδύνατον νὰ ἀποδεχθῶ τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ καταλήξουν τελικῶς εἰς βάρος τῶν νομιμοφρόνων πολιτῶν. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ θέλουν νὰ σέβωνται τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους, εἶναι ἐνδεχόμενον εἰς μίαν ὀξύτητα τῆς πολιτικῆς διαμάχης καὶ τῆς πολιτικῆς ζωῆς νὰ εὕρουν ἐμπόδια καὶ ἐξ ἀφορμῆς φραστικῆς διατυπώσεως. Τὸ ἄρθρον 10 κάμνει δύο διακρίσεις. Κάμνει διάκρισιν μεταξύ, ἀφ’ ἑνὸς τῶν δημοσίων συναθροίσεων καὶ ἀφ’ ἑτέρου τῶν ἐν ὑπαίθρῳ συναθροίσεων. Καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927, ἡ διάκρισις αὐτὴ συνίσταται εἰς τὸ ὅτι, εἰς μὲν τὰς δημοσίας συναθροίσεις, δύναται ἡ ἀστυνομία νὰ παρίσταται, ἁπλῶς, διὰ νὰ παρακολουθῇ τὰ γενόμενα χωρὶς ὅμως νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς τοιαύτης συναθροίσεως. Διὰ τὰς ὑπαιθρίους ὅμως συναθροίσεις αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ διαταράξουν τὴν δημοσίαν τάξιν, ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ ἀστυνομία καὶ ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἄδειαν τῆς συναθροίσεως καὶ νὰ τὴν ἀπαγορεύσῃ. Τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον προβάλει ὁ ἀγαπητὸς καὶ σεβαστός μου προλαλήσας συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν καὶ γηραιὸς συνταγματολόγος, τῶν ἐκτάκτων σημερινῶν περιστάσεων, νομίζω ὅτι ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει δύναται νὰ ἔχῃ πολὺ ἐνδιαφέρον. Αἱ σημεριναὶ περιστάσεις διὰ τῶν ψηφισμάτων καὶ τῶν ἐκτάκτων μέτρων μὲ τὰ ὁποῖα ἤδη ὡπλίσθη τὸ Κράτος. Μὲ τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον οἱ 4 συνάδελφοι ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον 10, προτείνεται νὰ ἀντικατασταθοῦν εἰς την τελευταίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 10 αἱ λέξεις: «αἱ ἐν ὑπαίθρῳ συναθροίσεις», διὰ τῶν λέξεων: «αἱ δημόσιαι συναθροίσεις». Κατὰ συνέπειαν παρέχεται διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς εἰς τὴν ἀστυνομίαν νὰ ἀπαγορεύῃ οἱανδήποτε συνάθροισιν καὶ ἐκείνην ἀκόμα ἡ ὁποία θὰ ἐγίνετο εἰς τὸν Παρνασσόν. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ κάμωμεν τοιαύτας τροποποιήσεις καὶ νὰ παρέχωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὴν ἀστυνομίαν νὰ ἀπαγορεύῃ τὰς δημοσίας συναθροίσεις εἰς τὸν κλειστὸν χῶρον. Ὑπάρχει ὅμως εἰς τὰς σκέψεις τῶν κυρίων συναδέλφων ἕνας φόβος, ὁ φόβος μὴ τυχὸν ἡ ἑρμηνεία ἡ ὁποία εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ δοθῇ εἰς τὸν ὅρον εἶναι πολὺ εὐρεῖα καὶ συνεπῶς δώσῃ ἀφορμὰς ἐκμεταλλεύσεως. Τοῦτο πρέπει νὰ προλάβωμεν, τὸ ὁποῖον ἐσκέφθην καὶ ἐγώ. Ἐὰν δηλαδὴ μία συγκέντρωσις λαβοῦσα χώραν εἰς γήπεδον ἀθλητικόν, (ἔχομεν τὸ παράδειγμα τοῦ Παναθηναϊκοῦ), ἂν θὰ εἶναι ὑπαιθρία ἢ δημοσία, διότι πρόκειται περὶ περιφραγμένου χώρου, τὸν κίνδυνον αὐτόν, κ. συνάδελφοι, καὶ ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ τὸν προλάβωμεν, δὲν νομίζω ὅμως, ὅτι δυνάμεθα νὰ τὸν προλάβωμεν διὰ τῆς μεταβολῆς τῶν ἐν ὑπαίθρῳ συναθροίσεων εἰς δημοσίας. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ μία ἑρμηνευτικὴ δήλωσις τὴν ὁποίαν καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ θέτω ὑπὸ τὴν ἔγκρισίν σας καὶ διὰ τῆς ὁποίας ἀποσαφηνίζω ὅτι, μόνον ὅταν μία συγκέντρωσις λαμβάνει χώραν εἰς ἐστεγασμένον χῶρον, τότε εἶναι δημοσία, ἐὰν ὅμως, δὲν εἶναι ἀστεγασμένος ὁ χῶρος, ὅπως πρόκειται διὰ τὰ γήπεδα τῶν ἀθλητικῶν σωματείων, ὁπότε εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσέλθουν δεκάδες χιλιάδες ἀτόμων, τότε φυσικὰ πρόκειται περὶ ὑπαιθρίας συναθροίσεως, τὴν ὁποίαν νὰ δύναται νὰ ἀπαγορεύσῃ ἡ ἀστυνομία. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς πρότασιν, τὸ ἄρθρον 10 τοῦ Συντάγματος νὰ παραμείνῃ ὡς ἔχει εἰς τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 καὶ τοῦ 1927 καὶ νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος ἡ ἑξῆς ἑρμηνευτικὴ δήλωσις: «...... (ἀναγινώσκει) ......». Τοῦτο μᾶς προστατεύει ἀπὸ τοῦ νὰ γίνωνται εἰς περιμανδρωμένους χώρους συναθροίσεις, αἱ ὁποῖαι οὐσιαστικῶς εἶναι ὑπαίθριοι, ἀλλὰ θὰ προστατεύσῃ καὶ τὰς πραγματικὰς δημοσίους συναθροίσεις καὶ θέτω τοῦτο ὑπὸ τὴν κρίσιν σας.

§56Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως γνωρίζετε, κ. συνάδελφοι, ἔχομεν τριῶν εἰδῶν συναθροίσεις. Πρῶτον, τὰς ἐν ὑπαίθρῳ αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐν ἀνοικτῷ χώρῳ, δεύτερον τὰς δημοσίας συναθροίσεις αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐν κλειστῷ χώρῳ καὶ δύναται πᾶς τις νὰ εἰσέλθῃ καὶ τρίτον τὰς ἐν κλειστῷ χώρῳ εἰς τὰς ὁποίας δὲν δύναται πᾶς τις νὰ εἰσέλθῃ καὶ αἱ ὁποῖαι γίνονται κατόπιν ἀτομικῶν προσκλήσεων, εἰς τὰς ὁποίας ἡ ἀστυνομία οὔτε κἂν δύναται νὰ παρίσταται κατὰ τὸ ἄρθρον 10 τοῦ Συντάγματος. Ἀντιθέτως, εἰς τὰς δημοσίας συναθροίσεις, δύναται νὰ παρίσταται ἡ ἀστυνομία, τὰς δὲ ἐν ὑπαίθρῳ καὶ γενικῶς ἐν ἀνοικτῷ χώρῳ γενομένας, δύναται ἡ ἀστυνομία λόγῳ τοῦ κινδύνου διὰ τὴν διατάραξιν τῆς δημοσίας τάξεως καὶ νὰ τὰς ἀπαγορεύσῃ ἐκ τῶν προτέρων. Ἀπαιτεῖται διὰ ταύτας καὶ ἄδεια τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς, ἐνῷ διὰ τὰς δημοσίας δὲν δύναται νὰ ἀπαιτεῖται τοιαύτη. Ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπή, ἔκρινεν ὅτι, αἱ ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας παρέχει τὸ ἄρθρον 10 τοῦ Συντάγματος εἶναι βασικαὶ καὶ θεμελιώδεις διὰ τὴν ἀτομικὴν ἐλευθερίαν ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν τήρησιν τῆς τάξεως. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἔκρινεν ὅτι τὸ ἄρθρον 10 δὲν χρήζει οὐδεμιᾶς μεταβολῆς. Παραδόξως ἡ τετραμελὴς Ἐπιτροπὴ ἐπέφερε τεραστίαν μεταβολὴν ἐξομοιώνουσα τὰς δημοσίας μὲ τὰς ὑπαιθρίους συναθροίσεις καὶ λέγουσα, ὅτι, καὶ εἰς τὰς μέν καὶ εἰς τὰς δέ, δύναται ἡ ἀστυνομία νὰ ἐπέμβῃ καὶ νὰ τὰς ἀπαγορεύσῃ. Φοβοῦμαι, κύριοι, ὅτι ἡ μεταβολὴ αὐτὴ δὲν εἶναι ἐνδεδειγμένη, ὅτι εἶναι ἀρχὴ ἐπικίνδυνος ἐνῷ ἀντιθέτως δὲν ὑφίσταται διὰ τὰς ἐν κλειστῷ χώρῳ συναθροίσεις ὁ κίνδυνος αὐτός, ἐφόσον ἡ ἀστυνομία δύναται νὰ ἐπέμβῃ ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν καὶ νὰ τὰς διαλύσῃ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἐγγύησις αὐτὴ εἶναι ἀρκετὴ καὶ δὲν πρέπει νὰ προχωρήσωμεν περαιτέρω διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον διακινδυνεύομεν καὶ τὴν στέρησιν τοῦ θεμελιώδους αὐτοῦ δικαιώματος, διὰ τὸν λόγον αὐτὸν προτείνω νὰ παραμείνῃ τὸ ἄρθρον 10 ὡς ἔχει.

§57Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὅσοι πιστεύουν εἰς τὰς δημοκρατικὰς ἐλευθερίας τοῦ πολιτεύματός μας, καὶ ὅσοι ἐμμένουν εἰς τὰς παραδόσεις τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911, δὲν ἔχουν νὰ κάνουν τίποτε ἄλλο κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 10, παρὰ νὰ εἶναι ὑπὲρ τῆς παραμονῆς τῆς διατάξεως ὡς ἔχει εἰς τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911. Διότι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ἡ 4μελὴς Ἐπιτροπὴ ἀποτελεῖ θρυαλλίδα δυναμίτιδος εἰς τὰ θεμέλια καὶ τὰς βάσεις τῶν δημοκρατικῶν ἐλευθεριῶν τοῦ πολιτεύματος ἡμῶν, ἀποτελεῖ ἐκτροπὴν καὶ τοῦ πνεύματος καὶ τῆς σκέψεως καὶ τοῦ γράμματος τῆς διατάξεως τοῦ ἰσχύοντος κειμένου τοῦ 1911. Δὲν χρειάζεται ἰδιαιτέρως θερμὴ συνηγορία διὰ τὸ ἄρθρον 10. Διότι τοῦτο ἔχει μίαν ἐλαστικότητα καὶ προσαρμοστικότητα, ἡ ὁποία μᾶς ἐπέτρεψεν ἐπὶ μακρὰν περίοδον ὅταν ἐχρειάζετο καὶ ἡ ἀνάγκη τὸ ἐπέβαλε, νὰ λάβωμεν μέτρα, νὰ τὰ λαμβάνωμεν. Ὅταν ὅμως δὲν ἐπεβάλλετο τοῦτο καὶ ἂς ἐλπίσωμεν ὅτι εἰς τὸ μέλλον δὲν θ’ ἀπαιτεῖται, εἶναι δυνατὸν οἱ πολῖται νὰ ἐναποθέσουν τὰς ἐλευθέρας ἐκδηλώσεις των εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ἄδειαν; Ἐὰν ἀποδεχθῶμεν τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν μᾶς καταθέτει ἡ 4μελὴς Ἐπιτροπή, τῶν κ.κ. Τσάτσου, Θεοφανοπούλου, Δουλακάκη, Χατζηπάνου, φοβοῦμαι ὅτι θὰ καταλήξωμεν νὰ μεταβληθῶμεν εἰς ἀστυνομικὸν κράτος. Εἶναι ἀνάγκη, κ. βουλευταί, νὰ προσέχωμεν ὅταν ὑποβάλλωμεν τροπολογίας, εἰς ποίαν ἐποχὴν καὶ ὑπὸ ποίας συνθήκας τελοῦμεν καὶ ὑφ’ ἅς ὑποβάλλομεν αὐτάς. Ὀφείλομεν νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 10 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911. Ὡς τελευταίαν δὲ ὑποχώρησιν ἐπὶ ἐπιμόνων τυχὸν ἀντιρρήσεων συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς ἑρμηνευτικῆς δηλώσεως τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ὁ κ. Ἀλιβιζᾶτος καὶ ἡ ὁποία πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὅτι αἴρει καὶ τὰς τελευταίας ἐπιφυλάξεις τῶν κ.κ. συναδέλφων.

§58Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡμιλήσατε περὶ 4μελοῦς Ἐπιτροπῆς. Τί Ἐπιτροπὴ εἶναι;

§59Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Ἀποτελεῖ τὴν κόλουρον Ἐπιτροπὴν τῶν μελῶν τῆς 40μελοῦς, ἡ ὁποία ἐσχηματίσθη μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν ἑνὸς μηδὲν, τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς δὲν ἦτο τόσον, ὅσο θέλουν τινὲς μηδέν!

§60Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν κ. συνάδελφοι, ὡμίλει πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Ἀλιβιζᾶτος, εἶπεν ὅτι, τὸ Σύνταγμα, δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ μεγάλην ἐπικαιρότητα καὶ ὁ σεβαστὸς συνάδελφος κ. Κουλουμβάκης, ἠκούσθη λέγων —δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἠκούσθη ὑπὸ τῶν στενογράφων καὶ ἐγράφη εἰς τὰ πρακτικά— ὅτι τὰ Συντάγματα πρέπει νὰ ἔχουν ἐπικαιρότητα. Παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι θὰ ἤθελον νὰ συμφωνήσω μὲ τὰς ἀπόψεις του, διὰ νὰ μὴ χαλάσω τὴν τακτικήν, τὴν ὁποίαν τελευταίως ἀκολουθοῦμεν, ἐν τούτοις δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ συμφωνήσωμεν μὲ αὐτό, διότι τὰ Συντάγματα ἔχουν μίαν ἐπικαιρότητα ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἡ αὐτὴ μὲ τὴν ἐπικαιρότητα τῶν νόμων. Ὅπως καὶ οἱ νόμοι ἐπίσης ἔχουν μίαν ἐπικαιρότητα, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ αὐτὴ μὲ τὴν ἐπικαιρότητα τῶν διαταγμάτων. Καὶ τὰ διατάγματα ἔχουν μίαν ἐπικαιρότητα, ἀλλὰ ἡ ἐπικαιρότης τῶν διαταγμάτων εἶναι μεγαλυτέρα, καὶ ἀφορᾶ χρόνον μεγαλύτερον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ἀφορᾷ μία ἀστυνομικὴ διάταξις. Ἡ ἐπικαιρότης εἶναι μία ἔννοια, ἡ ὁποία ποικίλλει ἀναλόγως πρῶτον μὲν τῶν πράξεων, αἱ ὁποῖαι σημειοῦνται, ἐὰν ἡ πρᾶξις δηλαδή, εἶναι συντακτικὴ πρέπει νὰ ἔχῃ ἄλλην ἐπικαιρότητα, ἐὰν εἶναι νομοθετικὴ πρέπει νὰ ἔχῃ ἄλλην. Ἀναλόγως ἐπίσης τῶν περιστάσεων. Ὑπάρχουν περιστάσεις, ὅπως αἱ περιστάσεις τοῦ 19ου αἰῶνος, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ ἐπικαιρότης τόσον τῶν Συνταγμάτων, ὅσον καὶ τῶν νόμων, ὡς καὶ ὅλων τῶν ἄλλων διοικητικῶν πράξεων, ἦτο ἐπικαιρότης ἐκτεινομένη εἰς χρόνον πολὺ περισσότερον ἐκτεταμένον ἐκείνου, πρὸς τὸν ὁποῖον εἶναι προσηρμοσμένη ἡ ἐπικαιρότης τοῦ 20οῦ αἰῶνος. Τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὰς μεγάλας μεταβολάς, αἱ ὁποῖαι εἰσήχθησαν κατὰ τὸν 20ον αἰῶνα καὶ εἰς τὴν πρόοδον τῆς τεχνικῆς. Αὐτὸ ὅμως ὀφείλεται ἐπίσης καὶ εἰς τὰς μεγάλας κοινωνικὰς καὶ ἠθικὰς ἀρχὰς, αἱ ὁποῖαι σημειοῦνται ἐπὶ τῶν καιρῶν μας. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι πρέπει τὸ ἄρθρον 10 νὰ τὸ προσανατολίσωμεν εἰς τὴν ἐπικαιρότητα τῶν δεκαετηρίδων, αἱ ὁποῖαι ἔρχονται, καὶ ὄχι ἁπλῶς τῶν ὡρῶν τὰς ὁποίας ἀντιμετωπίζομεν. Καὶ δὲν θὰ συμφωνήσω μὲ τὸν κ. Κουλουμβάκην, ὅτι πρέπει νὰ τροποποιήσωμεν τὸ ἄρθρον 10 καὶ νὰ προσθέσωμεν διάταξιν, ἡ ὁποία ἔχει τὴν θέσιν της εἰς ἔκτακτα ψηφίσματα συντακτικοῦ περιεχομένου καὶ εἶναι ἀπαραίτητος διάταξις διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν ἐκτάκτων, κρισίμων περιστάσεων, δὲν ἔχει ὅμως τὴν θέσιν της εἰς ἕνα ἄρθρον Συντάγματος τὸ ὁποῖον καὶ κατὰ τὸν 20ὸν ἀκόμη αἰῶνα, εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ ὡς ἔχει. Καὶ αὐτὴ ἀκόμη ἡ διάκρισις, εἰς τὴν ὁποίαν προβαίνει τὸ ἄρθρον 10 μεταξὺ συναθροίσεων, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐν ὑπαίθρῳ καὶ συναθροίσεων αἱ ὁποῖαι γίνονται δημόσιαι ἀλλὰ δὲν γίνονται ἐν ὑπαίθρῳ καὶ αὐτὴ πρέπει νὰ διατηρηθῇ. Ἡ πρότασις τῶν τεσσάρων συναδέλφων οἱ ὁποῖοι φυσικὰ δὲν ἀποτελοῦν Ἐπιτροπὴν, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι εἶναι λίαν ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, καὶ ἡ πρότασις λέγω αὐτὴ, δὲν πρέπει νὰ γίνῃ δεκτή. Δημόσιαι συναθροίσεις εἶναι καὶ αἱ συναθροίσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐν ὑπαίθρῳ καὶ ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐν κλειστῷ χώρῳ. Αἱ ἐν ὑπαίθρῳ συναθροίσεις ἔχουν κρισιμότητα μεγαλυτέραν ἀπὸ ἀπόψεως δημοσίας τάξεως διότι αἱ συγκεντρώσεις ἠμπορεῖ νὰ εἶναι πολὺ μεγαλύτεραι, ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ πραγματοποιηθοῦν εἰς κλειστὸν χῶρον. Αὐτὴ καὶ μόνον εἶναι ἡ οὐσιώδης διαφορὰ μεταξὺ τῆς συναθροίσεως ἐν ὑπαίθρῳ καὶ τῆς ἐν κλειστῷ χώρῳ. Ἐν Ἑλλάδι δὲν ἔχομεν ἀκόμη τόσον μεγάλας αἰθούσας, ὥστε, νὰ χωρέσουν δεκάδας χιλιάδας πολιτῶν καὶ ὡς ἐκ τούτου θεωροῦμεν, ὅτι μία συνάθροισις ἐν κλειστῷ χώρῳ, ἔστω δημοσία, πρέπει νὰ μὴ ἀπαγορεύεται, ἀλλ’ ἁπλῶς νὰ παρακολουθεῖται ὑπὸ τῆς ἀστυνομίας. Ὅταν παρέλθῃ ἡ μεγάλη κρισιμότης, τὴν ὁποίαν διέρχεται ὁ τόπος, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀνάγκη νὰ μὴ μείνωμεν εἰς τὴν βάσιν αὐτήν, ἡ ὁποία εἶναι βάσις θεμελιοῦσα τὰς ἐλευθερίας τῶν Ἑλλήνων. Νομίζω, λοιπόν, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἡ διάκρισις πρέπει νὰ παραμείνῃ. Ἠμπορεῖ νὰ προστεθῇ ἡ ἐπεξήγησις, τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ κ. Ἀλιβιζᾶτος, διότι αὕτη πράγματι ἔχει μεγάλην σημασίαν. Θὰ ἠμποροῦσε μάλιστα, εἰς τὴν ἐπεξήγησιν αὐτήν, νὰ προσθέσωμεν καὶ τοῦτο, ὅτι ἐξομοιοῦται πρὸς συνάθροισιν ἐν ὑπαίθρῳ καὶ ἡ συνάθροισις ἐκείνη ἡ ὁποία γίνεται ἐν ὑπαίθρῳ ἐν συνδυασμῷ μὲ κλειστὸν χῶρον. Διότι συμβαίνει πολὺ συχνὰ νὰ εἶναι μὲν κλειστὸς χῶρος νὰ ὑπάρχουν ὅμως μεγάφωνα καὶ νὰ γίνεται συγκέντρωσις καὶ ἐν ὑπαίθρῳ. Θὰ ἠμποροῦσε ἐπειδὴ τὸ μεγάφωνον ἦτο ἄγνωστον, ὅταν ἐψηφίζετο τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911, νὰ προστεθῇ καὶ μία φράσις ἀναφερομένη εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Πέραν αὐτῶν, ἀγαπητοὶ κ. συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι ἡ βάσις τοῦ δικαιώματος τῆς συναθροίσεως πρέπει νὰ παραμείνῃ ὅπως τὴν θέλει τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911. Διότι ναὶ μὲν ἡ ἐπικαιρότης τοῦ 20οῦ αἰῶνος ἔχει μεταβληθῆ ἀπὸ ἀπόψεως ρυθμοῦ καὶ ἐκτάσεως καὶ δὲν εἶναι οἵα ἡ ἐπικαιρότης τοῦ 19ου αἰῶνος, ἀλλά, παρὰ ταῦτα, τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι ἐπίκαιρον καὶ σήμερον, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἡ σημερινὴ ἡμέρα, δὲν εἶναι μόνον ἡ ἡμέρα τοῦ ἀγῶνος κατὰ τοῦ πολιτισμοῦ — ὁ ἀγὼν αὐτὸς θὰ λήξῃ καὶ ἀσφαλῶς μὲ νίκην τῶν δημοκρατικῶν — ἀλλ’ εἶναι καὶ ἡ ἡμέρα τῆς θεμελιώσεως μιᾶς νέας πολιτικῆς δημοκρατικῆς ζωῆς, ἡ ὁποία θὰ ἀποτελέσῃ τὴν ἐπαύριον τῆς νίκης τῶν δημοκρατικῶν ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ. Πρέπει λοιπόν, διὰ τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ψηφίζομεν σήμερον, νὰ θέσωμεν τὰς βάσεις αὐτῆς τῆς νέας περιόδου, ἡ ὁποία ἔρχεται καὶ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ὡς τοιαύτη βάσις νὰ τεθῇ ἡ ἀπαγόρευσις τῶν συναθροίσεων τῶν φιλησύχων καὶ φιλονόμων ἀρχῶν Ἑλλήνων πολιτῶν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπίσης θὰ ἤθελον νὰ εἴπω, ἀπαντῶν εἰς μίαν ἐρώτησιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Κουλουμβάκης διετύπωσε, ἀλλ’ εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἔδωκα ἀπάντησιν, εἶναι τοῦτο. Ὅτι αἱ συναθροίσεις ἐν κλειστῷ χώρῳ εἶναι ὅλαι δυνατὸν, νὰ εἶναι ἐπικίνδυνοι. Βεβαίως αὐτὸ εἶναι σήμερον δυνατόν, ἀλλὰ προσθέτω τὸ ἑξῆς: Ἐὰν ἐξομοιώσωμεν τὴν δημοσίαν συνάθροισιν πρὸς τὴν ἐν ὑπαίθρῳ συνάθροισιν, θὰ ὑπάρξουν περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας θὰ πρέπει νὰ κρίνῃ ἡ ἀστυνομικὴ ἀρχὴ ἐὰν εἶναι συνάθροισις, ἡ ὁποία γίνεται ἐξ ἀφορμῆς ἑνὸς ἰδιωτικοῦ γεγονότος, ἐὰν εἶναι συνάθροισις, εἰς τὴν ὁποίαν χωρεῖ ἀπαγόρευσις ἢ ὄχι. Δεδομένου δέ, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι συνωμοτοῦν ἐναντίον τοῦ καθεστῶτος καὶ τοῦ Ἔθνους, εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ χρησιμοποιήσουν πᾶν πρόσχημα καὶ πᾶσαν πρόφασιν, θὰ εἶναι πράγματι δύσκολον νὰ ἀποφανθῇ ἡ ἀστυνομικὴ ἀρχὴ εἰς πολλὰς περιπτώσεις ἐὰν ἡ συνάθροισις εἶναι συνάθροισις, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέμβῃ ἡ ἀστυνομικὴ ἀρχὴ ἢ ὄχι. Ὅλαι αὗται αἱ περιπτώσεις ἀποτελοῦν περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἔκτακτοι καὶ ἀφοροῦν τὴν συνήθη ζωὴν τῶν Ἑλλήνων τῶν ἀφοσιωμένων εἰς τὸ Ἔθνος καὶ εἰς τὰ ἰδιωτικά των νόμιμα καθήκοντα καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιληφθοῦν εἰς ἕνα Σύνταγμα. Τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἔχει τὴν δύναμιν καὶ τὴν δυνατότητα κάθε ὑπέρβασιν τῶν θεμελιωδῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις νὰ λαμβάνῃ μέτρα καὶ νὰ τὴν ἀντιμετωπίζῃ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη καὶ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὸ Σύνταγμα νὰ περιληφθοῦν τόσον ἔκτακτοι διατάξεις.

§61Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ. Ἀναγκαία προϋπόθεσις τῆς ἀπαγορεύσεως, εἶναι ἐὰν τίθεται ἐν κινδύνῳ ἡ δημοσία ἀσφάλεια. Συνεπῶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ χωρήσῃ καμμία παρεξήγησις. Ἐὰν τίθεται ἐν κινδύνῳ ἐκ συναθροίσεων ἐν κλειστῷ χώρῳ ἢ ἐν ὑπαίθρῳ, καθ’ ἡμᾶς τοὐλάχιστον, εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὴν κοινωνίαν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὴν ἡσυχίαν τοῦ τόπου, εἶναι νὰ μὴ κινδυνεύσῃ ἡ δημοσία ἀσφάλεια. Δι’ αὐτὸ ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωμεν τὴν τροπολογίαν αὐτήν.

§62Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κατανοῶ ἀπολύτως τὸ πνεῦμα τῆς τροπολογίας σας. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι, πρέπει μία τοιαύτη τροπολογία νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ Σύνταγμα. Σήμερον ἀντιμετωπίζει τὸ Κράτος μίαν συνομωσίαν καὶ ἐφ’ ὅσον ἀντιμετωπίζει συνομωσίαν, καὶ αὐτὸ ἀκόμη τὸ ἄσυλον τῆς κατοικίας, εἶναι ὑποχρεωμένον τὸ Κράτος, νὰ τὸ παραβιάσῃ διὰ νὰ προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους καὶ νὰ σώσῃ τὸν τόπον ἀπὸ τὸν κίνδυνον, ὁ ὁποῖος ἀπειλεῖ τὴν ὑπόστασιν τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλ’ ὑπάρχει δυνατότης τῆς ἀναστολῆς τῆς ἰσχύος τῶν διατάξεων αὐτῶν. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ δώσωμεν εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν τὴν δυνατότητα ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν καὶ ἐν καιρῷ κοινωνικῆς, ἐθνικῆς καὶ πολιτικῆς ἠρεμίας, νὰ προβαίνῃ εἰς ὡρισμένας ἐνεργείας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐμφανίζωνται μὲν ὡς ἀποβλέπουσαι εἰς τὴν διατήρησιν τῆς τάξεως, ἡ ὁποία δῆθεν θὰ διαταράσσηται καὶ θὰ κινδυνεύῃ ἀπὸ μίαν ἐνέργειαν ἑνὸς κόμματος, αἱ ὁποῖαι ὅμως εἰς τὸ βάθος δὲν θὰ ἔχουν ἄλλον σκοπὸν, παρὰ μόνον νὰ ἀντιστρατευθοῦν τὰ ἠθικὰ πολιτικὰ δικαιώματα τῶν πολιτῶν. Πιστεύω λοιπόν, ὅτι πρέπει νὰ ἀποφύγωμεν οἱανδήποτε τροπολογίαν, καὶ νὰ παραμείνῃ τὸ ἄρθρον ὅπως εἶναι διατυπωμένον εἰς τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911, προστιθεμένης ἁπλῶς τῆς ἑρμηνευτικῆς δηλώσεως, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ἀλιβιζᾶτος ἐπρότεινε.

§63Α. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δύναται νὰ ἀπειληθῇ κίνδυνος μερικώτερος. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία. Διατὶ νὰ μὴ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐξουσία νὰ ἐπιβάλῃ τὴν τάξιν ὅταν ὑπάρχει ἕνας μερικὸς κίνδυνος.

§64Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Φοβοῦμαι ὅτι, ὁ κίνδυνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀπειλήσῃ τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου, θὰ εἶναι μεγαλύτερος ἐκείνου, τὸν ὁποῖον θὰ ἀποτρέψωμεν διὰ τῆς παρεμβολῆς μιᾶς τοιαύτης διατάξεως. Δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει, νὰ τεθῇ μία τοιαύτη διάταξις.

§65Θ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Εὑρίσκομαι καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διαφωνήσω πρὸς τὸν σεβαστόν μου κ. Κουλουμβάκην. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ ἐπικαιρότης εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀνάγεται εἰς τοὺς νόμους καὶ τὰ διατάγματα. Προκειμένου ὅμως νὰ νομοθετήσωμεν Σύνταγμα, ἔχουν ἄλλως τὰ πράγματα. Τὸ Σύνταγμα διέπεται ἀπὸ τὰς μεγάλας καὶ ἀναλλοιώτους ἀρχάς, τὰς ἐθνικάς, αἱ ὁποῖαι ἐκπροσωποῦν τὰς τάσεις τὰς πολιτικὰς καὶ ἠθικὰς μιᾶς ἐποχῆς. Δὲν νομίζω δέ, ὅτι εἶναι δυνατόν, ἐν μέσῳ εἰκοστῷ αἰῶνι καὶ μετὰ πολέμους, οἱ ὁποῖοι εἶχον ὡς ἔμβλημα τὴν ἐλευθερίαν, νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰς ἀρχὰς τὰς μεσαιωνικὰς καὶ νὰ ἀπαγορεύσωμεν δικαιώματα κατοχυρωμένα μὲ Συντάγματα, τὰ ὁποῖα εἶναι προγενεστέρας ἐποχῆς. Παρετηρήθη ὅτι καὶ ἡ ἐν κλειστῷ χώρῳ καὶ ἡ ἐν ὑπαίθρῳ συνάθροισις, δύναται νὰ ἐπαγάγῃ τοὺς αὐτοὺς κινδύνους, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διασάλευσιν τῆς δημοσίας τάξεως. Αὐτὸ εἶναι ἀληθές. Ἀλλ’ ἀνήκει εἰς τὸ Κράτος νὰ ἀποτρέψῃ, ὥστε μία συγκέντρωσις νὰ ἐξελιχθῇ εἰς κίνδυνον, Ἐννοῶ καὶ ἐγὼ τὴν σύμφωνον πρὸς τὰ κρατικὰ συμφέροντα ἀπαγόρευσιν τῆς ἐν ὑπαίθρῳ συγκεντρώσεως, ὅταν ἐξ αὐτῆς ἀπειλεῖται ἡ δημοσία τάξις. Τὴν ἀπαγόρευσιν ὅμως συγκεντρώσεων δημοσίων ἐν κλειστῷ χώρῳ τὴν θεωρῶ ὡς μεσαιωνικὸν μέτρον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβιβασθῇ μὲ τὴν παροῦσαν ἐποχὴν καὶ τὰς ἀντιλήψεις ὅλων τῶν πολιτισμένων λαῶν τῆς Εὐρώπης. Βεβαίως σήμερον εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ Ἔθνος διεξάγει ἕνα ἀγῶνα ἐναντίον τῶν ἐπιβουλῶν μιᾶς ξενοδούλου ὀργανώσεως, ἡ ὁποία ἐπιβουλεύεται αὐτὴν τὴν ὕπαρξιν τοῦ Κράτους καὶ τὴν ἐπιβίωσιν τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι προσωρινὸν ἐντελῶς. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποτελέσῃ γνώμονα τῶν φρονημάτων, τῶν αἰσθημάτων καὶ τῶν τάσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, μία παροδικὴ περίπτωσις κρατικῆς ἀμύνης ἐναντίον μιᾶς ὠργανωμένης μειοψηφίας, μιᾶς ἐπαναστατικῆς φατρίας. Ὅταν ὅμως παρέλθῃ ἡ σημερινὴ ἐποχὴ καὶ ἀναζητήσωμεν ἡμεῖς τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον κάμνομεν σήμερον, θὰ εἴπωμεν, ὅτι, δὲν ἠδυνήθημεν νὰ φανῶμεν ὑπέρτεροι καὶ νὰ ἐξαρθῶμεν ὑπεράνω τῶν περιστάσεων καὶ νὰ κάμωμεν ἕνα Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον νὰ ἀντέχῃ εἰς τὴν πάροδον τοῦ χρόνου καὶ εἰς πᾶσαν κριτικὴν ἤρεμον, τὴν ὁποίαν θὰ ἐπιβάλῃ ἡ ἤρεμος κατάστασις, ἡ ὁποία θὰ διαδεχθῇ τὴν σημερινὴν ἀνωμαλίαν. Νομίζω, περαιτέρω, ὅτι ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἡ δυνατότης τῆς κηρύξεως τοῦ στρατιωτικοῦ νόμου, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν θὰ ἀπειληθῇ ἡ δημοσία τάξις καθ’ ὅλην τὴν χώραν ἢ εἰς τμῆμα ταύτης, δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε συμφέρον νὰ περιωρίσωμεν τὰς διατάξεις αὐτάς. Φρονῶ λοιπόν, κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10 καὶ νὰ ἐπιμείνωμεν περιορίζοντες τὰς ἐλευθερίας τὰς ὁποίας ἔχουν κατοχυρώσει Συντάγματα προγενέστερα. Τὸ ἄρθρον 10 πρέπει νὰ παραμείνῃ ὡς ἔχει ἄνευ οὐδεμιᾶς παρεμβάσεως. Νομίζω, δὲ ὅτι, καὶ ἡ ἑρμηνευτικὴ δήλωσις τοῦ κ. Ἀλιβιζάτου, θὰ παρῆλκε, ἐφ’ ὅσον, ὅταν λέγωμεν ὕπαιθρον ἐννοοῦμεν πάντα χῶρον μὴ ἐστεγασμένον.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θέλετε νὰ ψηφίσωμεν τὸ ἄρθρον 5 καὶ κατόπιν νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10;

§67ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 ἔχουν ὑποβληθῆ αἱ ἑξῆς τροπολογίαι: Ὑπάρχει μία τροπολογία τοῦ κ. Ι. Γιαννοπούλου καὶ ἄλλων ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἐξαιρουμένου τοῦ αὐτοφώρου ἐγκλήματος οὐδεὶς συλλαμβάνεται ἄνευ ἠτιολογημένου ἐντάλματος ἐκδοθέντος πρὸ τῆς συλλήψεως, οὐδὲ φυλακίζεται ἄνευ ἠτιολογημένου δικαστικοῦ ἐντάλματος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κοινοποιηθῇ κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς προφυλακίσεως». Ι. Γιαννόπουλος, Π. Παπαληγούρας, Κ. Τσάτσος. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ἐλάχιστοι ἐκ τῶν κ.κ. βουλευτῶν).

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἡ τροπολογία τῶν κ.κ. Γιαννοπούλου κλπ., ἀπερρίφθη. Ὑπάρχει 2α τροπολογία τοῦ κ. Μπουρνιᾶ, ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς: «Μετὰ τὰς λέξεις «εἴτε νὰ ἐκδώσῃ κατ’ αὐτοῦ ἔνταλμα φυλακίσεως», νὰ προστεθοῦν: «Ἡ προθεσμία αὕτη παρατείνεται μέχρι πέντε ἡμερῶν τὸ πολὺ αἰτήσει τοῦ προσαχθέντος ἢ ἀποφάσει τοῦ ἁρμοδίου δικαστικοῦ συμβουλίου». Προστίθεμεν δηλονότι τὴν παράγραφον αὐτὴν διότι εἶναι δυνατὸν ὁ προσαχθεὶς νὰ μὴ ἔχῃ πρόχειρα τὰ μέσα τῆς ἀποδείξεως ἢ ὁ ἀνακριτὴς νὰ μὴ δύναται νὰ ἀποφασίσῃ ἐκ τῶν προσαχθέντων στοιχείων καὶ κρίνει ἀπαραίτητον νὰ ζητήσῃ πληροφορίας, πρὶν ἢ διατάξῃ τὴν προφυλάκισιν τοῦ προσαχθέντος. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δίδεται ἡ εὐχέρεια καὶ εἰς τὸν ἀνακριτὴν νὰ ζητήσῃ τὴν παράτασιν τῆς προθεσμίας ταύτης ἀπὸ τὸ δικαστικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἂν κρίνῃ ἠτιολογημένην τὴν αἴτησιν τοῦ ἀνακριτοῦ δι’ ἀποφάσεώς του παρατείνει. Εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον τῆς δευτέρας παραγράφου προτείνομεν νὰ προστεθοῦν μετὰ τὰς λέξεις «οἱ παραβάται τῶν ἀνωτέρω διατάξεων» αἱ λέξεις «διωκόμενοι καὶ ἐξ ἐπαγγέλματος». Διότι ὑπάρχουν περιπτώσεις καθ’ ἃς ἀσθενοῦς χαρακτῆρος ἄτομα φοβοῦνται νὰ καταγγείλουν τὸν παρανόμως κατακρατήσαντα αὐτὰ καὶ ἔχομεν πολλὰς τοιαύτας περιπτώσεις. Κρίνομεν δὲ ἀφ’ ἑτέρου σκόπιμον νὰ προστεθῇ διάταξις διὰ τῆς ὁποίας τὸ κράτος νὰ ὑποχρεοῦται εἰς ἀποζημίωσιν τοῦ ἀδίκως προφυλακισθέντος ἢ καταδικασθέντος καὶ προστίθεμεν «εἰδικὸς νόμος ὁρίζει τοὺς ὅρους καθ’ οὓς παρέχεται ἀπὸ τὸ κράτος ἀποζημίωσις εἰς ἀδίκως προφιλακισθέντας ἢ καταδικασθέντας». Λαμβάνομεν ἑπομένως τὴν τιμὴν νὰ προτείνωμεν ὅπως τὸ ἄρθρον 5 τοῦ Συντάγματος διατυπωθῇ οὕτω: Ἄρθρον 5. «Ἐκτὸς τοῦ ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἐγκλήματος, οὐδεὶς συλλαμβάνεται οὐδὲ φυλακίζεται ἄνευ ἠτιολογημένου δικαστικοῦ ἐντάλματος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κοινοποιηθῇ κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς συλλήψεως ἢ προφυλακίσεως. Ὁ ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἢ δι’ ἐντάλματος συλλήψεως κρατηθεὶς προσάγεται εἰς τὸν ἁρμόδιον ἀνακριτὴν ἄνευ τινὸς ἀναβολῆς, τὸ βραδύτερον δὲ ἐντὸς εἴκοσι τεσσάρων ὡρῶν ἀπὸ τῆς συλλήψεως. Ἐὰν ἡ σύλληψις ἐγένετο ἐκτὸς τῆς ἕδρας τοῦ ἀνακριτοῦ, ἐντὸς τοῦ ἀπολύτως ἀναγκαίου πρὸς μεταγωγὴν χρόνου. Ὁ ἀνακριτὴς ὀφείλει ἐντὸς τριῶν, τὸ πολύ, ἡμερῶν ἀπὸ τῆς προσαγωγῆς, εἴτε νὰ ἀπολύσῃ τὸν συλληφθέντα εἴτε νὰ ἐκδώσῃ κατ’ αὐτοῦ ἔνταλμα φυλακίσεως. Ἡ προθεσμία αὕτη παρατείνεται μέχρι 5 ἡμερῶν τὸ πολὺ αἰτήσει τοῦ προσαχθέντος ἢ ἀποφάσει τοῦ ἁρμοδίου δικαστικοῦ συμβουλίου. Παρελθούσης ἀπράκτου ἑκατέρας τῶν προθεσμιῶν τούτων πᾶς δεσμοφύλαξ ἢ ἄλλος ἐπιτετραμμένος τὴν κράτησιν τοῦ συλληφθέντος, εἴτε πολιτικὸς ὑπάλληλος, εἴτε στρατιωτικός, ὀφείλει νὰ ἀπολύσῃ αὐτὸν παραχρῆμα. Οἱ παραβάται τῶν ἀνωτέρω διατάξεων διωκόμενοι καὶ ἐξ ἐπαγγέλματος τιμωροῦνται ἐπὶ παρανόμῳ κατακρατήσει, ὑποχρεούμενοι ἅμα καὶ εἰς τὴν ἀνόρθωσιν πάσης ζημίας προσγενομένης εἰς τὸν παθόντα καὶ προσέτι καὶ εἰς ἱκανοποίησιν αὐτοῦ διὰ χρηματικοῦ ποσοῦ, ὡς ὁ νόμος ὁρίζει. Εἰδικὸς νόμος ὁρίζει τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους παρέχεται ἡ ἀποζημίωσις ἀπὸ τὸ Κράτος εἰς ἀδίκως προφυλακισθέντας ἢ καταδικασθέντας». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μπουρνιᾶ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ἐλάχιστοι ἐκ τῶν κ.κ. βουλευτῶν).

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἡ τροπολογία τοῦ κ. Μπουρνιᾶ ἀπερρίφθη. Ὑπάρχει 3η τροπολογία τῶν κ.κ. Α. Μπουκουβάλα, Γ. Παραβάντη καὶ Π. Κάντζια, ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς: Ἄρθρον 5. «Ἐξαιρουμένου τοῦ αὐτοφώρου ἐγκλήματος, οὐδεὶς συλλαμβάνεται οὐδὲ φυλακίζεται ἄνευ ἠτιολογημένου δικαστικοῦ ἐντάλματος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κοινοποιηθῇ κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς συλλήψεως ἢ προφυλακίσεως. Ὁ ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἢ δι’ ἐντάλματος συλλήψεως κρατηθεὶς προσάγεται εἰς τὸν ἁρμόδιον ἀνακριτὴν ἄνευ τινὸς ἀναβολῆς τὸ βραδύτερον δὲ ἐντὸς εἴκοσι τεσσάρων ὡρῶν ἀπὸ τῆς συλλήψεως, ἂν δὲ ἡ σύλληψις ἐγένετο ἐκτὸς τῆς ἕδρας τοῦ ἀνακριτοῦ ἐντὸς τοῦ ἀπολύτως ἀναγκαίου πρὸς μεταγωγὴν χρόνου. Ὁ ἀνακριτὴς ὀφείλει, ἐντὸς τεσσαράκοντα ὀκτὼ, τὸ πολὺ ὡρῶν, ἀπὸ τῆς προσαγωγῆς, εἴτε νὰ ἀπολύσῃ τὸν συλληφθέντα, εἴτε νὰ ἐκδώσῃ κατ’ αὐτοῦ ἔνταλμα φυλακίσεως. Ἡ προθεσμία αὕτη παρατείνεται μέχρι πέντε ἡμερῶν, αἰτήσει τοῦ προσαχθέντος ἢ ἐξ ἀνωτέρας βίας βεβαιουμένης ἀμέσως δι’ ἀποφάσεως τοῦ ἁρμοδίου Δικαστικοῦ Συμβουλίου. Παρελθούσης ἀπράκτου ἑκατέρας τῶν προθεσμιῶν τούτων, πᾶς δεσμοφύλαξ ἢ ἄλλος ἐπιτετραμμένος τὴν κράτησιν τοῦ συλληφθέντος εἴτε πολιτικὸς ὑπάλληλος, εἴτε στρατιωτικός, ὀφείλει νὰ ἀπολύσῃ αὐτὸν παραχρῆμα. Οἱ παραβάται τῶν ἀνωτέρω διατάξεων τιμωροῦνται ἐπὶ παρανόμῳ στερήσει ἐλευθερίας, ὑποχρεοῦνται δὲ καὶ εἰς τὴν ἀνόρθωσιν πάσης ζημίας προσγενομένης εἰς τὸν παθόντα καὶ ἱκανοποίησιν αὐτοῦ διὰ χρηματικοῦ ποσοῦ, ὁρισθησομένου διὰ νόμου. Εἰδικὸς νόμος θέλει ὁρίσει τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους παρέχεται ἡ ἀποζημίωσις ἀπὸ τὸ Κράτος εἰς ἀδίκως προφυλακισθέντας ἢ καταδικασθέντας. Ἡ προφυλάκισις δὲν δύναται νὰ παραταθῇ πέραν τῶν διὰ τοῦ νόμου ὁριζομένων ὁρίων». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τῶν κ. κ. Μπουκουβάλα, Παραβάντη καὶ Κάντζια παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ἐλάχιστοι ἐκ τῶν κ.κ. βουλευτῶν).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη. Ὑπάρχει καὶ 4η τροπολογία τοῦ κ. Σφαέλλου ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς: «Κράτησις χρεοφειλετῶν τοῦ Δημοσίου ἐκ πάσης αἰτίας διὰ ποσὸν κατώτερον τῶν 25 μεταλλικῶν δραχμῶν οὐδέποτε ἐνεργεῖται». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Σφαέλλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ἐλάχιστοι).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως καὶ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Σφαέλλου ἀπερρίφθη. Ὑπάρχουν καὶ αἱ ἑξῆς ἑρμηνευτικαὶ δηλώσεις: α) τοῦ κ. Ἀβραὰμ, ἔχουσα οὕτω: «Οὐδέποτε θεωρεῖται συντρέχουσα περίπτωσίς τις τῶν ἐν τῷ νόμῳ καθοριζομένων περὶ τοῦ ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἐγκλήματος ἂν παρῆλθεν ὁλόκληρος ἡ ἑπομένη τῆς τελέσεως τῆς πράξεως ἡμέρα». Οἱ παραδεχόμενοι ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται ἐλάχιστοι ἐκ τῶν κ.κ. βουλευτῶν).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἡ ἑρμηνευτικὴ δήλωσις τοῦ κ. Ἀβραὰμ ἀπερρίφθη. β) ἑρμηνευτικὴ δήλωσις τοῦ κ. Ἀλιβιζάτου, ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἡ ἀληθὴς ἔννοια τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 5 ἀναφορικῶς μὲ τὴν τιμωρίαν τῶν ὑπαιτίων διὰ παρανόμους κατακρατήσεις εἶναι ὅτι δὲν εἶναι στοιχεῖον τοῦ ἀδικήματος ἡ δολία προαίρεσις, ἀλλὰ ἀρκεῖ καὶ ἡ ἁπλῆ γνῶσις τῆς παρανόμου κατακρατήσεως». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἑρμηνευτικὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ἀλιβιζάτου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται ἐλάχιστοι ἐκ τῶν κ.κ. βουλευτῶν).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἡ ἑρμηνευτικὴ δήλωσις τοῦ κ. Ἀλιβιζάτου ἀπερρίφθη. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω, κύριοι βουλευταί, τὸ ἄρθρον 5 ὡς τελικῶς διεμορφώθη κατὰ παραγράφους, θὰ παρακαλέσω δὲ ὅπως ἐφ’ ὅσον ἐφ’ ἑκάστης τούτων δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις νὰ ψηφίζεται αὕτη κεχωρισμένως. Ἡ αʹ παράγραφος ληφθεῖσα ἤδη ἐκ τῆς τροπολογίας τῶν βουλευτῶν κ.κ. Κ. Θεοφανοπούλου, Π. Χατζηπάνου, Ε. Λουλακάκη καὶ Θ. Τσάτσου, ἔχει οὕτω: «Ἐξαιρουμένου τοῦ ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἐγκλήματος οὐδεὶς συλλαμβάνεται οὐδὲ φυλακίζεται ἄνευ ἠτιολογημένου δικαστικοῦ ἐντάλματος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κοινοποιηθῇ κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς συλλήψεως ἢ προφυλακίσεως». Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι ἐκ τῶν κ.κ. βουλευτῶν).

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὴ ἡ παράγραφος πρώτη ὡς ἀνεγνώσθη. Ἡ βʹ παράγραφος ληφθεῖσα ἐκ τῆς ταὐταρίθμου παραγράφου τῆς τροπολογίας τῶν βουλευτῶν κ.κ. Κ. Θεοφανοπούλου, Π. Χατζηπάνου, Θ. Τσάτσου καὶ Ε. Λουλακάκη, εἰς ἣν ἐνσωματοῦται καὶ τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τῆς βʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ σχεδίου τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἔχει οὕτω: «Ὁ ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἢ δι’ ἐντάλματος συλλήψεως κρατηθεὶς προσάγεται εἰς τὸν ἁρμόδιον ἀνακριτὴν ἄνευ τινος ἀναβολῆς, τὸ βραδύτερον δὲ ἐντὸς 24 ὡρῶν ἀπὸ τῆς συλλήψεως, ἐὰν δὲ ἡ σύλληψις ἐγένετο ἐκτὸς τῆς ἕδρας τοῦ ἀνακριτοῦ ἐντὸς τοῦ ἀπολύτως ἀναγκαίου πρὸς μεταγωγὴν χρόνου. Ὁ ἀνακριτὴς ὀφείλει ἐντὸς 3 τὸ πολὺ ἡμερῶν, ἀπὸ τῆς προσαγωγῆς, εἴτε νὰ ἀπολύσῃ τὸν συλληφθέντα, εἴτε νὰ ἐκδώσῃ κατ’ αὐτοῦ ἔνταλμα φυλακίσεως. Ἡ προθεσμία αὕτη παρατείνεται μέχρι 5 ἡμερῶν αἰτήσει τοῦ προσαχθέντος ἢ ἐξ ἀνωτέρας βίας βεβαιουμένης ἀμέσως δι’ ἀποφάσεως τοῦ ἁρμοδίου δικαστικοῦ συμβουλίου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν παράγραφον ταύτην, ὡς τελικῶς διετυπώθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὴ καὶ ἡ δευτέρα παράγραφος ὡς ἀνεγνώσθη. Ἡ τρίτη παράγραφος, ὡς τελικῶς διετυπώθη ὑπὸ τῶν βουλευτῶν κ.κ. Κ. Θεοφανοπούλου, Π. Χατζηπάνου, Θ. Τσάτσου καὶ Ε. Λουλακάκη, ἔχει οὕτω: «Παρελθούσης ἀπράκτου ἑκατέρας τῶν προθεσμιῶν τούτων, πᾶς δεσμοφύλαξ ἢ ἄλλος ἐπιτετραμμένος τὴν κράτησιν τοῦ συλληφθέντος, εἴτε πολιτικὸς ὑπάλληλος, εἴτε στρατιωτικός, ὀφείλει νὰ ἀπολύσῃ αὐτὸν παραχρῆμα. Οἱ παραβάται τῶν ἀνωτέρω διατάξεων τιμωροῦνται ἐπὶ παρανόμῳ κατακρατήσει, ὑποχρεοῦνται δὲ εἰς τὴν ἀνόρθωσιν πάσης ζημίας προσγενομένης εἰς τὸν παθόντα καὶ προσέτι εἰς ἱκανοποίησιν αὐτοῦ διὰ χρηματικοῦ ποσοῦ ὡς νόμος ὁρίζει». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν παράγραφον 3 ὡς ἀνεγνώσθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται ἅπαντες οἱ κ.κ. βουλευταί).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὴ ἡ παράγραφος 3 ὡς ἀνεγνώσθη. Ἡ παράγραφος 4 ληφθεῖσα ἐκ τῆς ταὐταρίθμου παραγράφου τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Καλλία, ἔχει ὡς ἑξῆς: «Διὰ νόμου ὁρίζονται τὸ ἀνώτατον ὅριον προφυλακίσεως καθὼς καὶ οἱ ὅροι ὑπὸ τοὺς ὁποίους παρέχεται ἀποζημίωσις ὑπὸ τοῦ Κράτους εἰς ἀδίκως προφυλακισθέντας ἢ καταδικασθέντας». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν παράγραφον 4 ὡς ἀνεγνώσθη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι τῶν κ.κ. βουλευτῶν).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὴ καὶ ἡ παράγραφος 4 ὡς ἀνεγνώσθη. Συνεπῶς τὸ ἄρθρον 5 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911 ἀναθεωρούμενον κατὰ τὰ ἀνωτέρω, γίνεται δεκτόν, ἔχον οὕτω: Ἄρθρον 5. «Ἐξαιρουμένου τοῦ ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἐγκλήματος, οὐδεὶς συλλαμβάνεται οὐδὲ φυλακίζεται ἄνευ ἠτιολογημένου δικαστικοῦ ἐντάλματος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κοινοποιηθῇ κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς συλλήψεως ἢ προφυλακίσεως. Ὁ ἐπ’ αὐτοφώρῳ ἢ δι’ ἐντάλματος συλλήψεως κρατηθεὶς προσάγεται εἰς τὸν ἁρμόδιον ἀνακριτὴν ἄνευ τινὸς ἀναβολῆς, τὸ βραδύτερον δὲ ἐντὸς 24 ὡρῶν ἀπὸ τῆς συλλήψεως ἐὰν δὲ ἡ σύλληψις ἐγένετο ἐκτὸς τῆς ἕδρας τοῦ ἀνακριτοῦ ἐντὸς τοῦ ἀπολύτως ἀναγκαίου πρὸς μεταγωγὴν χρόνου. Ὁ ἀνακριτὴς ὀφείλει ἐντὸς 3 τὸ πολὺ ἡμερῶν ἀπὸ τῆς προσαγωγῆς, εἴτε νὰ ἀπολύσῃ τὸν συλληφθέντα, εἴτε νὰ ἐκδώσῃ κατ’ αὐτοῦ ἔνταλμα φυλακίσεως. Ἡ προθεσμία αὕτη παρατείνεται μέχρι 5 ἡμερῶν αἰτήσει τοῦ προσαχθέντος, ἢ ἐξ ἀνωτέρας βίας, βεβαιουμένης ἀμέσως δι’ ἀποφάσεως τοῦ ἁρμοδίου δικαστικοῦ συμβουλίου. Παρελθούσης ἀπράκτου ἑκατέρας τῶν προθεσμιῶν τούτων, πᾶς δεσμοφύλαξ ἢ ἄλλος ἐπιτετραμμένος τὴν κράτησιν τοῦ συλληφθέντος, εἴτε πολιτικὸς ὑπάλληλος, εἴτε στρατιωτικός, ὀφείλει νὰ ἀπολύσῃ αὐτὸν παραχρῆμα. Οἱ παραβάται τῶν ἀνωτέρω διατάξεων τιμωροῦνται ἐπὶ παρανόμῳ κατακρατήσει, ὑποχρεοῦνται δὲ εἰς τὴν ἀνόρθωσιν πάσης ζημίας προσγενομένης εἰς τὸν παθόντα καὶ προσέτι εἰς ἱκανοποίησιν αὐτοῦ διὰ χρηματικοῦ ποσοῦ ὡς νόμος ὁρίζει. Διὰ νόμου ὁρίζονται τὸ ἀνώτατον ὅριον προφυλακίσεως καθὼς καὶ οἱ ὅροι ὑπὸ τοὺς ὁποίους παρέχεται ἀποζημίωσις ὑπὸ τοῦ Κράτους εἰς ἀδίκως προφυλακισθέντας ἢ καταδικασθέντας». Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10, ὁ κ. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§79Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἐξ Εὐβοίας ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὴν κοινωνίαν εἶναι ἡ διασφάλισις τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἡ ἀποφυγὴ τοῦ κινδύνου ὁθενδήποτε καὶ ἂν προέρχεται, εἴτε ἀπὸ δημοσίαν, εἴτε ἀπὸ ὑπαίθριον συνάθροισιν. Ἀλλὰ ἡ διατύπωσις αὐτὴ τοῦ ἄρθρου ὡς ἔχει, οὐδέποτε ἐδημιούργησε δυσχέρειάν τινα εἰς τὸ νὰ ἀπαγορευθῇ συνάθροισις δημοσία καὶ ἐν κλειστῷ χώρῳ. Ἔχω προσωπικὴν πεῖραν ἐπὶ τοῦ πράγματος αὐτοῦ καὶ τοῦτο δύναται νὰ βεβαιώσῃ ἐπίλεκτον μέλος τοῦ Σώματος ὁ κύριος Κωνσταντῖνος Τσάτσος, ὅτι ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ οὐδέποτε ἀπετέλεσε δυσχέρειάν τινα εἰς τὸ νὰ ἀπαγορευθῇ καὶ δημοσία συνάθροισις ἐν κλειστῷ χώρῳ ὅταν ἐκ ταύτης κατὰ τὴν κρίσιν τῶν ἀρχῶν ἀπειλεῖται ἡ δημοσία τάξις. Ἐνθυμοῦμαι κατὰ Σεπτέμβριον 1945 ὅταν ἐσκέφθην νὰ ὁμιλήσω εἰς δημοσίαν συνάθροισιν εἰς τὸ θέατρον «Κεντρικὸν» καὶ ἐκεῖ νὰ θέσω ἐνώπιον τοῦ λαοῦ τῶν Ἀθηνῶν τὰς ἀξιώσεις τὰς ὁποίας δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἔναντι τῶν μεγάλων συμμάχων μας κατόπιν τῶν θυσιῶν εἰς τὰς ὁποίας ὑπεβλήθημεν, ἀπετάνθην εἰς τὸν διευθυντὴν τῆς ἀστυνομίας καὶ ὁ διευθυντὴς τῆς ἀστυνομίας ὁ καὶ νῦν, μοῦ ἠρνήθη τὴν ἄδειαν συγκεντρώσεως ἐν κλειστῷ χώρῳ. Ἐπεσκέφθην τότε τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ εἶπον ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ὁμιλήσω εἰς δημοσίαν συνάθροισιν. Ἐπίλεκτον μέλος τῆς συνελεύσεώς μας, ὁ ἐξ Ἀθηνῶν κύριος Τσάτσος ἦτο τότε ὑπουργός. Καὶ αὐτὸς μοῦ ἠρνήθη τὴν ἄδειαν δημοσίας συγκεντρώσεως δυνάμει τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ Συντάγματος. Ἰδὼν τὸ σχετικὸν ἄρθρον ἐπείσθην ὅτι ἔχει δίκαιον καὶ ἐσεβάσθην τὴν ἀπόφασίν του, ἐφ’ ὅσον κατὰ τὴν κρίσιν του, ἐκινδύνευεν ἡ δημοσία τάξις, πρᾶγμα ὅπερ δὲν συνέβαινε. Θὰ μοῦ εἴπετε, εἶναι ἀδικαιολόγητος ὁ φόβος τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀθηνῶν συναδέλφου, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλε μίαν αὐστηρὰν τροπολογίαν; Ἐν ὄψει τῆς παρούσης καταστάσεως δὲν εἶναι ἀδικαιολόγητος, ἀλλὰ αἱ περιστάσεις αὐταὶ εἶναι παροδικαὶ, δὲν δύνανται νὰ διαρκέσουν ἐπὶ πολύ, πρὸς δὲ τὸ Σύνταγμα τὸ ἰδικόν μας, ὑπάγεται εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν αὐστηρῶν, τῶν ἀκάμπτων καὶ ὄχι εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἐλαστικῶν, τῶν ὁποίων αἱ τροποποιήσεις εἶναι ἐφικταὶ ἄνευ πολλῶν διατυπώσεων. Καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει αἱ τυχὸν γενόμεναι τώρα τροποποιήσεις τοῦ Συντάγματός μας, νὰ ἀνταποκρίνωνται πρὸς τὴν δημοκρατικότητα τοῦ πολιτεύματός μας καὶ πρὸς τὰς ἀνεγνωρισμένας ὑπ’ αὐτοῦ ἀτομικὰς ἐλευθερίας. Ἑπομένως ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα προσεκτικοί, τί διατάξεις θὰ θέσωμεν εἰς τὸ Σύνταγμά μας. Δὲν ἠμποροῦμε νὰ θέσωμεν διατάξεις κατὰ τὰς ὁποίας ἡ ἀστυνομία, ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, θὰ δύναται νὰ διαλύῃ οἱανδήποτε συνάθροισιν, ἡ ὁποία κατὰ τὴν κρίσιν της ἀπειλεῖ τὴν δημοσίαν τάξιν. Ἄλλωστε ἡ ἀστυνομία εἶναι ἓν ὄργανον ἐκτελεστικόν, δὲν δύναται νὰ λαμβάνῃ ἀποφάσεις καὶ νὰ τὰς ἐκτελῇ ἀμέσως. Βεβαίως ἐκείνη θὰ ἀναφέρῃ εἰς τὴν πολιτικὴν ἀρχὴν ὅτι ἀπειλεῖται ἡ δημοσία τάξις καὶ θὰ λάβῃ διαταγὴν νὰ διαλύσῃ ἢ ὄχι τὴν δημοσίαν συνάθροισιν ἢ τὴν ἐν ὑπαίθρῳ συνάθροισιν. Τώρα ὁ κ. συνάδελφος, ἤχθη εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ ὑποβάλῃ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν φοβούμενος τὰς παρανόμους ἐκείνας συναθροίσεις, ἂς τὸ εἴπω, τῶν κομμουνιστῶν. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον ἔχει ὑπ’ ὄψιν τὰς δημοσίας συναθροίσεις τὰς ἐπιδιωκούσας, κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον, ἀνόμους σκοπούς, ἀνόμους ἐπιδιώξεις. Αἱ δὲ συναθροίσεις, τὰς ὁποίας ἔχει ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. συνάδελφος εἶναι παράνομοι, προσκρούουν εἰς ρητὰς διατάξεις τοῦ ποινικοῦ νόμου.

§80Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βεβαίως.

§81Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπονομεύουν τὴν Πολιτείαν, ὑπονομεύουν τὸ καθεστώς, ἀποτελοῦν συνωμοσίαν κατὰ τοῦ Κράτους, εἶναι ἀδίκημα ἐπ’ αὐτοφώρῳ καὶ ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν δύναται ἡ ἀστυνομία, νὰ εἰσέλθῃ εἰς οἱονδήποτε κλειστὸν χῶρον καὶ νὰ τοὺς συλλάβῃ.

§82Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Δύναται ὁπωσδήποτε νὰ παρίσταται εἰς τὰς δημοσίας συναθροίσεις, ἀσχέτως ὑπονοίας.

§83Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δύναται νὰ ἀνοίξῃ τὰς θύρας καὶ νὰ τοὺς συλλάβῃ. Δὲν εὑρίσκω ἐπάναγκες νὰ φέρωμεν τροπολογίαν τινὰ εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν. Ἐγὼ θὰ ἐπρότεινον νὰ πάρωμεν ὅπως ἔχει τὸ ἄρθρον καὶ εἰς τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911, ὅπως καὶ εἰς τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§85Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι, τὸ θέμα ἀξίζει νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν. Θεσπίζομεν Σύνταγμα διὰ τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ὄχι μόνον ἡ χώρα αὐτὴν ὑπῆρξεν ἡ κοιτὶς τῆς ἐλευθερίας, ἀλλὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ αὐτοῦ λαοῦ τὰ γνωρίσματα ὑπῆρξαν ἡ Πνὺξ καὶ ἡ Ἀγορά. Καὶ τῆς Πνυκὸς τῶν Ἀθηνῶν προεκλήθησαν αἱ ἀγοραί. Καὶ σήμερον ἀκόμη εἰς τὰ χωριὰ ἔχουν τὴν ἀγορὰν καὶ κάθε Κυριακὴ συναθροίζονται οἱ χωρικοὶ διὰ νὰ συζητήσουν τὰ ζητήματά των. Δὲν ἠμπορεῖ, λοιπόν, Σύνταγμα Ἑλληνικὸν νὰ ἀγνοήσῃ τὰ μεγαλύτερα γνωρίσματα τοῦ Ἑλληνικοῦ χαρακτῆρος, τὴν ἀγάπην πρὸς τὴν ἐλευθερίαν, τὴν ἀγάπην τοῦ νὰ συμμετέχουν εἰς τὰ κοινά. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς εἶμαι ὑπὲρ τῆς φιλελευθέρας διατυπώσεως τοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911. Δὲν ἀρνοῦμαι τὴν ἀλήθειαν τῆς παρατηρήσεως τοῦ κ. Κουλουμβάκη ὅτι καὶ τὰ Συντάγματα ἔχουν κἄποιαν ἐπικαιρότητα. Καὶ αὐτὴν τὴν ἐπικαιρότητα τὴν προέβλεψεν τὸ Σύνταγμα. Καὶ ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ ἐθέσπισεν εἰδικὸν ἄρθρον, ὅπως ἐν δεδομέναις περιστάσεσιν ἀναστέλλονται αἱ Συνταγματικαὶ διατάξεις. Ἀλλά, κύριοι, ὅσον δημοκρατικώτερον θὰ εἶναι τὸ Σύνταγμα εἰς τὰς παγίας του διατάξεις, τόσον θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἀφαιρῇ τὰς ἐλευθερίας αὐτάς. Διότι τότε ἡ ἐλευθερία αὐτὴ θὰ εἶναι ἄμυνα τῆς ἐλευθερίας, ἄμυνα τοῦ Κράτους, ἄμυνα τῆς χώρας καὶ ὄχι Κράτος ἀστυνομικόν. Ἀπὸ αὐτῆς τῆς πλευρᾶς θὰ διαφωνήσω μὲ τὴν τροπολογίαν τῶν ἀξιοτίμων κ.κ. συναδέλφων. Θὰ ψηφίσω τὸ Σύνταγμα ὅπως ἔχει μὲ τὴν διάταξιν τῶν ἐν κλειστῷ χώρῳ συναθροίσεων, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐλεύθεραι καὶ μὲ μόνον τὸ δικαίωμα τῆς ἀστυνομίας νὰ παρίσταται εἰς αὐτάς, ἐὰν θέλῃ, καὶ μὲ τὸ δικαίωμα τῆς ἀρχῆς νὰ ἀπαγορεύῃ τὰς ἐν ὑπαίθρῳ συναθροίσεις. Καὶ νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἐπερίττευε μία σαφὴς ἑρμηνεία ὅτι ἐν ὑπαίθρῳ συναθροίσεις εἶναι καὶ ἐκεῖναι ποὺ γίνονται εἰς χῶρον περίκλειστον ἀλλὰ μὴ ἐστεγασμένον, διότι ἡ τροπολογία τοῦ κ. συναδέλφου εἶναι καὶ ὀρθὴ καὶ ἀναγκαία νὰ διατυπωθῇ. (Χειροκροτήματα).

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν, διότι ἡ Κυβέρνησις ἔχει κοινωνικὰς ἀπασχολήσεις ἀπὸ τὰς ὁποίας δὲν δύναται νὰ ἀποστῇ;

§87ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως, νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 8.45′ μ.μ.)