1948.06.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 71η

Τετάρτη 16 Ἰουνίου 1948

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 6.50′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Ταλιαδοῦρος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ε. Λουλακάκης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§4Ε. ΛΟΥΛΑΚΑΚΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Γαρουφαλιᾶς καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ Δήμου Ἀρτέων ζητοῦντος τὴν κατασκευὴν βοηθητικοῦ ἀεροδρομίου ἐν Ἄρτῃ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς καὶ Νήσων κ. Περικλῆς Χρυσοχέρης καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ Συλλόγου τῶν ἁπανταχοῦ Καρπαθίων περὶ τῶν προξενηθεισῶν ζημιῶν ἐκ τοῦ σεισμοῦ τῆς 9.2.48 εἰς τὴν νῆσον Κάρπαθον τῆς Δωδεκανήσου, δι’ οὗ αἰτεῖται ἡ ταχεῖα θεραπεία καὶ ἀποκατάστασις τῶν ὑπὸ δραματικὰς συνθήκας διαβιούντων σεισμοπλήκτων τῆς Νήσου ταύτης. Ὁ βουλευτὴς Ἡρακλείου κ. Ἐμμ. Λουλακάκης καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ Ἐπαγγελματικοῦ καὶ Βιοτεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἡρακλείου Κρήτης παραπονουμένου κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐργασίας, διότι κατὰ τὸν διορισμὸν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Ταμείου Ἀσφαλίσεως Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν Ἑλλάδος, δὲν συμπεριελήφθη καὶ ἀντιπρόσωπος τῆς Κρήτης, ὅπως συνέβη δι’ ὅλα τ’ ἄλλα διαμερίσματα τῆς χώρας καὶ ζητεῖται ἡ ἐπανόρθωσις τῆς ἀδικίας ταύτης. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Δ. Δαπέργολας καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματοβιοτεχνῶν Ἕβρου ζητούσης, ὅπως οἱ Ἐπαγγελματίαι καὶ Βιοτέχναι Ἕβρου ἐξαιρεθῶσιν ἐξ ὑποχρεώσεως τηρήσεως ἐμπορικῶν βιβλίων. Ὁ βουλευτὴς Λακωνίας κ. Ν. Καράμπελας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ ἐπεξεργασίας καὶ πωλήσεως σύκων Ἀσωποῦ ζητοῦντος, ὅπως ἐπιτραπῇ διὰ νόμου ἡ οἰνοπνευματοποίησις τῶν ἀποσύκων καὶ παραχώρησιν τοῦ ἀποστειρωτήριου πρὸς καλλιτέραν ἀποστείρωσιν τῶν σύκων κλπ. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 71443)12.4.48 ἀποφάσεώς του παρέτεινε τὸν χρόνον τῆς ἐγγυήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ὑπὲρ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος (Ὑποκ. Βόλου) διὰ τὴν παρ’ αὐτῆς χορήγησιν πιστώσεως δραχμ. 180 ἑκατομμυρίων πρὸς τὸν προμηθευτικὸν καὶ καταναλωτικὸν Συν)σμὸν Δημοσίων Ὑπαλλήλων Νομοῦ Μαγνησίας μέχρι 31 Δεκεμβρίου 1948. Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 140956)3.6.48 ἀποφάσεώς του παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου διὰ τὴν χρηματοδότησιν παρὰ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης διὰ ποσοῦ δραχμῶν 9 δισεκατομμυρίων διὰ τὴν ἐξαγορὰν ἐλαιολάδου. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Κάτω Ἀχαΐας διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς περιφερείας των εἰς τὴν διάθεσιν τῶν συμμοριῶν καὶ ζητεῖ τὴν ἀποστολὴν ἐπαρκοῦς στρατιωτικῆς δυνάμεως πρὸς φρούρησιν ταύτης. Ἡ Πανελλήνιος Ἕνωσις ἀπομάχων πολέμων 1912–41 Ἀθηνῶν διαμαρτύρεται διὰ τὰς ὠμότητας τῶν ἐαμοβουλγάρων εἰς τὴν περιφέρειαν Ἠλείας καὶ ζητεῖ, ὅπως ἐνταχθῶσιν εἰς τὸν Ἐθνικὸν στρατὸν πρὸς πάταξιν τῆς ἀνταρσίας. Τὸ Ἐμποροβιομηχανικὸν Ἐπιμελητήριον Θεσ)νίκης ζητεῖ ἀναστολὴν τηρήσεως, ἐμπορικῶν βιβλίων παρὰ τῶν ἐπαγγελματοβιοτεχνῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 122633)24.5.48 ἀποφάσεώς του παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν παρὰ τοῦ Ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων χορήγησιν δανείου πρὸς τὸν Γυμναστικὸν Σύλλογον «Ἀπόλλων» ἐκ δραχμῶν 75 ἑκατομμυρίων. Ἡ Ὁμοσπονδία Γεωργικῶν Συν)σμῶν Θεσ)νίκης ζητεῖ τὴν Κρατικὴν ἀρωγὴν τῶν παραγωγῶν τῆς περιφερείας Θεσσαλονίκης διὰ τὰς καταστροφὰς ἃς ὑπέστησαν ἐκ τῆς πεσούσης χαλάζης. Ἡ Ὁμοσπονδία Γεωργικῶν Συναιτερισμῶν Θεσσαλονίκης ζητεῖ τὴν αὔξησιν τοῦ ποσοῦ τῶν θεριστικῶν δανείων εἰς δραχμὰς 25.000 ἐπὶ θερισμοῦ διὰ δρεπάνου καὶ διὰ 15.000 διὰ μηχανῆς. Οἱ σιδηροδρομικοὶ Λαμίας διαμαρτύρονται διὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου τοῦ καθορίζοντος τὸ ὅριον ἡλικίας τῶν σιδηροδρομικῶν ἀπὸ 60 εἰς 65 καὶ ζητοῦν καθορισμὸν ὁρίου ταύτης εἰς 55 καὶ 60. Ὁ κ. Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ (Ὑπ. Μεταφ.) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 330)1943, ὡς οὗτος κατὰ τὰς διατάξεις τῆς ὑπ’ ἀριθ. 58)1945 Σ. Π., ἐκυρώθη διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 335 ἀπὸ 30 Μαΐου 1946 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Ὁ κ. Θ. ΔΕΣΤΛΛΑΣ (Ὑπ. Κοιν. Προν.), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ Παιδικῶν Ἐξοχῶν καὶ Εἰδικῶν Ἑστιῶν Συτίσεως Παίδων». Ἡ ἐπὶ τοῦ Ἐφοδιασμοῦ καὶ Διανομῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 5 Μαρτίου 1948 Διεθνοῦς Συμβάσεως Σίτου μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ ἑτέρων Χωρῶν». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4561)1930 «περὶ Ταμείου Προνοίας Ἀξιωματικῶν Ἐμπορικοῦ Ναυτικοῦ». 2) «περὶ συμπληρώσεως τοῦ Α. Ν. 464)1945 «περὶ ἀνελκύσεως καὶ διαλύσεως ναυαγίων, ὡς οὗτος ἰσχύει σήμερον». 3) «περὶ ἀπογραφῆς τῶν μαθητευομένων ναυτικῶν, τῶν ναυτικῶν καὶ ἐργατῶν τῆς θαλάσσης κ.λ.π.». 4) «περὶ ἐγγραφῆς πιστώσεως εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας οἰκονομικοῦ ἔτους 1948–49». 5) «περὶ προσθήκης διατάξεών τινων εἰς τὸ Ν. Δ. 470)1947 «περὶ καταβολῆς ἀποζημιώσεως δι’ ἀπώλειαν πλοίων καὶ φορτίων ἠσφαλισμένων παρὰ τῷ Εἰδικῷ Ταμείῳ τοῦ Α.Ο.Κ.Π.» καὶ 6) «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. 4310)1929 «περὶ ἐγκαταστάσεως καὶ κινήσεως ἀλλοδαπῶν ἐν Ἑλλάδι, ἀστυνομικοῦ ἐλέγχου διαβατηρίων κ. λ. π., «ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ Ν. 5405)1932 καὶ προσθήκης συναφῶν πρὸς τὸν ἔλεγχον κινήσεως τῶν ἐπιβατῶν καὶ τῶν μεταφορικῶν μέσων διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Α. Κωστόπουλος καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ «τῆς Ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καταρτισθέντος σχεδίου Συντάγματος». Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Διακουμόπουλος καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 505)1947 νόμου «περὶ ἐπιβολῆς οἰκονομικῶν βαρῶν διὰ τὴν καταστολὴν τῆς ἐν Εὐβοίᾳ ἀνταρσίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Τσάτσος, Χ. Θηβαῖος καὶ Λ. Μακκᾶς καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως ψηφίσματος «περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸ Βʹ ψήφισμα «περὶ τοῦ Εἰδικοῦ Κανονισμοῦ διὰ τὴν Ἀναθεωρητικὴν τοῦ Συντάγματος Ἐργασίαν τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς». Ὁ βουλευτὴς κ. Β. Βασιλικὸς καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως, ἑρμηνείας καὶ συμπληρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 59) 1945 Συντ. Πράξεως». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Πολυζωγόπουλος, Ν. Καράμπελας, Α. Ἰατροῦ, Δ. Γεωργαντέλλης, Β. Βασιλικὸς κ. ἄ., καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 320)1947 «περὶ τακτοποιήσεως τῆς θέσεως τῶν Ἀνθυπομοιράρχων».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον, προκειμένου νὰ καταθέσῃ ψήφισμα περὶ ἀκυρώσεως πράξεων συντακτικοῦ καὶ νομοθετικοῦ περιεχομένου.

§6Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω ὑπὸ τὴν γνώμην καὶ ψῆφον ὑμῶν ψήφισμα κατὰ τὴν ἀδίστακτον πεποίθησίν μου μεγίστης σημασίας καὶ σπουδαιότητος. Ἀρχομένων τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν, πρὸ διετίας, εἶχον τὴν τιμήν, νὰ εἴπω, ὅτι ἔπρεπε καὶ ἐπεβάλετο νὰ ψηφίσωμεν ἀκυρότητα ὅλων τῶν πράξεων τῶν νομοθετικοῦ ἢ συντακτικοῦ περιεχομένου ἀπὸ τῆς 4ης Αὐγούστου 1936 μέχρι τῆς 31ης Μαρτίου 1946 καὶ μετὰ ταῦτα μία Ἐπιτροπὴ ἡμῶν νὰ μελετήσῃ καὶ εἰσηγηθῇ πρὸς τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Σώματος ποῖαι ἐδημιουργήθησαν καταστάσεις ἀναπότρεπτοι, καὶ ἑπομένως νὰ ἐπικυρωθοῦν αἱ ἄκυροι νομοθετικαὶ πράξεις αἱ προστατεύουσαι τοιαύτας δημιουργηθείσας καταστάσεις, ὅπου δὲ δὲν ἐδημιουργήθησαν καταστάσεις ἀναπότρεπτοι νὰ παγιωθῇ ἡ ἀκύρωσις. Ἐὰν τοῦτο συνέβαινε τότε πολλὰ ἄτοπα θὰ ἔλειπον. Ἐχειροκρότησα χθὲς μετὰ ἐνθουσιασμοῦ ἀγόρευσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Νέου Κόμματος, διότι ὑπῆρξε μία σύμπτωσις, διὰ τὴν ὁποίαν ἠσθάνθην βαθεῖαν ἱκανοποίησιν. Μία σύμπτωσις ὅτι ἐπανέλαβε σχεδὸν αὐτολεξὶ πράγματα διὰ τὰ ὁποῖα κατ’ ἐπανάληψιν εἶχον τὴν εὐκαιρίαν καὶ τὴν τιμὴν καὶ νὰ εἴπω καὶ νὰ γράψω, τὰς στάσεις, τὰς ἀνταρσίας, τὰς ἐπαναστάσεις, τὰς παρανομίας ἑπομένως, αἱ ὁποῖαι ἔφθειραν καὶ διέφθειραν τὴν Πατρίδα μας εἰς βαθμόν, ὥστε νὰ ὑφιστάμεθα ὅλας τὰς συμφορὰς καὶ τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους σήμερον ἀντιμετωπίζομεν. Μεταξὺ δὲ τῶν ἄλλων συνεχίζεται αὐτὴ ἡ ὑπονόμευσις τῆς νομιμότητος. Συνεχίζεται δηλαδὴ ὁ κίνδυνος, ὁ ὁποῖος ἀπειλεῖ αὐτὴν ταύτην τὴν ὑπόστασιν τῆς Ἑλλάδος. Διότι, κύριοι βουλευταί, μὴ πλανᾶσθε, ἢ μᾶλλον ἂς μὴ πλανώμεθα, ἐὰν καταλυθῇ ἡ νομιμότης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσῃ ἡ Ἑλλάς. Ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι λεπτομέρειαι. Καὶ αὐτὴν τὴν νομιμότητα τὴν ὑπενομεύσαμεν καὶ ἡμεῖς χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἀντίληψιν τοῦ κινδύνου, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἀντίληψιν τοῦ συμβαίνοντος, δηλαδὴ τῆς συνωμοσίας ἐναντίον καὶ τῆς Πατρίδος μας, τὴν ὁποίαν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας εἶχον ἐγώ, κύριοι, τὴν τιμήν, ἀπὸ τοῦ 1911, νὰ καταγγείλω, τῆς συνωμοσίας τῶν ὀργάνων τοῦ κομμουνισμοῦ τῶν ὀργάνων τῆς συμμορίας ἐναντίον τοῦ χριστιανικοῦ κόσμου καὶ πολιτισμοῦ, τὰ ὁποῖα καὶ εἰς τὸν τόπον μας ἔδρασαν καὶ ἐξακολουθοῦν τὴν δράσιν των. Μία ἀπὸ αὐτὰς τὰς δράσεις θὰ εἶναι καὶ ὁ τεμαχισμὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, διότι θέλουν νὰ καταλύσουν τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς, τὸ κῦρος τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους, νὰ μεταβάλουν δὲ τὴν Βουλὴν εἰς τμήματα, εἰς Ἐπιτροπάς, διὰ νὰ παύσῃ ἡ αἴγλη, τὸ γόητρον, ὁ σεβασμὸς τῶν πολιτῶν πρὸς τὸ Κράτος, ἀφοῦ τοῦτο εἰς τὴν σπουδαιοτάτην λειτουργίαν του δὲν θὰ ἐμφανίζεται ἐν τῇ ἐπιβλητικῇ του ὁλότητι. Ζητῶ λοιπόν, διὰ τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον θὰ καταθέσω, ὅπως ὅλαι αἱ κρατικαὶ πράξεις, εἴτε νομοθετικοῦ, εἴτε συντακτικοῦ περιεχομένου, αἱ οἱαιδήποτε, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐψηφίσθησαν ὑπὸ τῆς ὁλομελείας τῆς Βουλῆς, ἀκυρωθοῦν. Κύριοι βουλευταί, λέγει εἰδικὴ διάταξις τοῦ Συντάγματος: Ἅπασαι αἱ ἐξουσίαι πηγάζουσιν ἐκ τοῦ Ἔθνους, δὲν λέγει, ὅτι πηγάζουν καὶ ἐξουσίαι ἀπὸ ἐξουσιῶν. Λέγει τὸ Σύνταγμα ἀκόμη: «Ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἀποτελεῖται ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Βασιλέα». Δὲν λέγει ὅτι ἀποτελεῖται ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, κατά τινα ἐξουσιοδότησιν, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν Βασιλέα καὶ ἀπὸ μίαν Ἐπιτροπὴν καὶ τὸν Βασιλέα. Αὐτό, ὅπερ λέγει, δὲν εἶναι προσωπικόν μου πρωτότυπον, κύριοι βουλευταί, καὶ ἐπικαλοῦμαι εἰς τοῦτο ἐντεταμένην τὴν προσοχήν σας. Ὑπάρχει δημοκρατικώτερον Κράτος σήμερον ἀπὸ τὴν Γαλλίαν; Τὸ Σύνταγμα τὸ Γαλλικὸν τοῦ 1946, πρὸ δύο τοῦτ’ ἔστιν ἐτῶν, λέγει τὸ ἑξῆς, εἰς τὸ ἄρθρον του 13, αὐτολεξεί: «Ἡ Βουλὴ μόνη ψηφίζει τοὺς νόμους. Δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ μεταβιβάσῃ τὸ δικαίωμά της τοῦτο». Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἐπαναλαμβάνω, συγκρατεῖται ὁ ἀνώτατος βαθμὸς τῆς πολιτικοκοινωνικῆς ἱεραρχίας τῆς χώρας, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐπιβάλλεται καὶ διατηρεῖται ὁ σεβασμὸς πρὸς τὴν Βουλήν, ὁ σεβασμὸς πρὸς τὸ πολίτευμα, τὸ κῦρος τοῦ Κράτους καὶ ἐξασφαλίζεται ἡ ζωὴ τῆς Πατρίδος. Ἐπικαλοῦμαι ἐντεταμένην τὴν προσοχήν σας, κύριοι βουλευταί, καὶ νὰ λείψουν τὰ περίφημα, τὰ καὶ ἐπιπόλαια καὶ ἀπρόσεκτα, προσέτι ὅμως ὑπονομευτικὰ καὶ δολοφονικὰ διὰ τὴν Πατρίδα μας τὰ «ὢχ ἀδελφέ!», νὰ λείψουν ἐπαναλέγω μετὰ ἐπιμονῆς, τὰ «ὢχ ἀδελφέ», δὲν ἔχουν καμμίαν θέσιν τὰ «ὢχ ἀδελφὲ» ἐκεῖ ὅπου πρόκειται διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν, διὰ τὴν ἠθικὴν ἀναμφιβόλως καὶ τὴν νομικὴν ἀκεραιότητα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Θέλω, νὰ πιστεύω, ὅτι θὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ γνώμη αὐτή. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ πιστεύω ὅτι κἄποτε θὰ γραφῇ: «Πόσον δίκαιον εἶχεν αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος!!» (Χειροκροτήματα).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος Ἐπιτροπήν.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Α. Μουστρούφης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του σχετικῆς μὲ τὰς δυσχερείας τὰς ὁποίας προβάλλει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς ἀποστολὰς τροφίμων καὶ ἄλλων εἰδῶν παρὰ τῶν ὁμογενῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§8Α. ΜΟΥΣΤΡΟΥΦΗΣ. Κύριοι βουλευταί, πολλάκις ἠκούσαμεν ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων Κυβερνητικῶν παραγόντων νὰ ἐξαγγέλλωνται διάφορα μέτρα ἀποσκοποῦντα εἰς τὸ μέγα ζήτημα τῆς συμπιέσεως τῶν τιμῶν, τῆς σταθεροποιήσεως τοῦ τιμαρίθμου κλπ. Δὲν ἰσχυρίζομαι ὅτι ἡ ἐπίτευξις ἑνὸς τοιούτου σκοποῦ εἶναι τόσον εὔκολος, διότι ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ἐξεύρεσιν οἰκονομικῶν μέσων ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, κυρίως διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐξαγγέλλει καὶ κυριώτατα τὴν εἰσαγωγὴν τῶν διαφόρων εἰδῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ὑπάρχῃ ἀφθονία μέσων, ἀφθονία εἰδῶν μὲ τὴν ὁποίαν ἀφθονίαν εἰδῶν θὰ ἐπιτύχωμεν τὴν συμπίεσιν τῶν τιμῶν. Ὑπάρχει, ὅμως, ὡρισμένη περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν ἐνῷ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία καὶ ὅλα τὰ μέσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐφαρμόσῃ μίαν τοιαύτην πολιτικήν, ἐν τούτοις, ἀπέφυγε νὰ χρησιμοποιήσῃ αὐτὰ τὰ μέσα. Καὶ ἓν ἐκ τῶν τοιούτων μέσων ἦτο ἡ εἰσαγωγὴ ὑπὸ μορφὴν ἐνισχύσεως, εἴτε οἰκονομικῆς, εἴτε εἰς εἶδος, αἱ ὁποῖαι ἀποστέλλονται ἀπὸ τοὺς ὁμογενεῖς, τοὺς εὑρισκομένους εἰς τὴν ξένην καὶ ἐπίσης ἀπὸ ὀργανώσεις φιλανθρωπικὰς εὑρισκομένας εἰς ξένας χώρας καὶ διὰ τὰς ὁποίας ἀποστολὰς ἡ Κυβέρνησις παρουσίασε σωρείαν δυσχερειῶν διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν τοιούτων εἰδῶν. Γνωρίζομεν, αἴφνης, ὅτι ὑπάρχει ἀποστολὴ τοιαύτη εἰς τρόφιμα, ἄλευρα, ὄρυζα, καφὲ κλπ. ἀφιχθεῖσα εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ εἰς διάφορα Τελωνεῖα τῆς Χώρας. Ἐδεσμεύθησαν καὶ μὲ μίαν λέξιν, παρενεβλήθησαν διάφοροι δυσχέρειαι ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν παραλαβὴν ἐκ μέρους τῶν παραληπτῶν πρὸς τοὺς ὁποίους προωρίζοντο. Τὴν ἐξήγησιν τῆς τοιαύτης πολιτικῆς, ἡ ὁποία ἠσκήθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἐζητήσαμεν δι’ ἐρωτήσεως κατατεθείσης πρὸ ἑξαμήνου. Δυστυχῶς ὅμως, οὐδεμία ἐξήγησις παρεσχέθη καὶ πρὸ δύο ἡμερῶν ἀκόμη, ὁπότε σχεδὸν παρεμφερὴς ἐρώτησις συνεζητήθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἠκούσθη παρὰ συναδέλφου βουλευτοῦ νὰ διατυποῦται ἡ μομφὴ ὅτι ἡ τοιαύτη πολιτικὴ τῆς παρεμβολῆς τῶν δυσχερειῶν, ὀφείλεται εἰς τὴν ὑποβοήθησιν τῆς διοχετεύσεως εἰς τὴν μαύρην ἀγορὰν ἀντιστοίχων προϊόντων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς χεῖρας ἐμπόρων. Συγκεκριμένως ὁ κ. Κοψιδᾶς, εἶπε πρὸ δύο ἡμερῶν τὴν φράσιν: «φοβοῦμαι, ὅτι γίνεται τοῦτο κατόπιν συνεννοήσεως μὲ τοὺς μαυραγορίτας, διὰ νὰ κρατηθοῦν αἱ τιμαί...» (Ἀναγινώσκει)....». Εἶναι περίεργον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, παρ’ ὅλον, ὅτι διατυποῦται ἐναντίον της μία τοιαύτη μομφή, δὲν δίδει τὴν δέουσαν σημασίαν εἰς ἕνα τοιοῦτον ζήτημα καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ παρεμβάλῃ ἀναλόγους δυσχερείας. Πρὸ μηνὸς ἀκόμη, ταξιδεύων εἰς τὰ Δωδεκάνησα, μοὶ κατηγγέλθη παρὰ τῶν Δημάρχων τῶν Νήσων καὶ ἰδιαιτέρως τῆς Πάτμου, ὅτι εἶχον σταλῆ πρὸ ἑνὸς μηνὸς φάρμακα διὰ τὸν πληθυσμὸν τῆς Νήσου ἀξίας 4.000 δολλαρίων, τὰ ὁποῖα ἀπὸ τριῶν μηνῶν παραμένουν ἀπαρέληπτα εἰς τὰ Τελωνεῖα ἐξ αἰτίας δυσχερειῶν παρεμβαλλομένων ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν. Τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον προκαλεῖται παρὰ τῷ λαῷ καὶ ἡ ἐντύπωσις καὶ ἡ ἀγανάκτησις, ἡ ὁποία προκαλεῖται παρ’ αὐτῷ, ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου, ἠθέλησα διὰ τῆς ἐρωτήσεώς μου νὰ διερμηνεύσω ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν παράκλησιν ὅπως ἀποφασίσῃ νὰ ἁπλοποιήσῃ τὰ ζητήματα αὐτὰ καὶ νὰ καταργήσῃ τὸ σύστημα τῶν ἀδειῶν εἰς τὸ ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ νὰ παράσχῃ μίαν γενικὴν διαταγὴν πρὸς τὰ Τελωνεῖα, διὰ τῆς ὁποίας νὰ ἐπιτρέπεται ἡ εἰσαγωγὴ τῶν εἰδῶν τῶν στελλομένων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ὑπὸ μορφὴν δώρου χωρὶς τὴν δημιουργίαν ἄλλων διατυπώσεων, ἀρκεῖ βεβαίως νὰ μὴν ὑπερβαίνουν μίαν ὡρισμένην χρηματικὴν ἀξίαν, ὥστε νὰ ἀποτελεῖ ἐμπόριον.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 12, ὁ κ. Μουστρούφης, ἔχει τὸν λόγον.

§10Α. ΜΟΥΣΤΡΟΥΦΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐπίσης συνεζητήθη πρὸ δύο ἡμερῶν, ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς ἐξ ἀφορμῆς μιᾶς ἐρωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Βαμβέτσου, εἶναι τὸ ζήτημα τῶν ζώων, τὰ ὁποῖα ἀναγκάζονται νὰ πωλήσουν οἱ ἀνταρτόπληκτοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν φύγει ἀπὸ τὰ χωριά των καὶ ἔχουν καταφύγει εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα, ἀναγκάζονται νὰ τὰ πωλήσουν εἰς τὸ ἐμπόριον πρὸ τῆς ἀνάγκης, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται ἐξ αἰτίας τῆς ἐλλείψεως χώρου πρὸς στέγασιν ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου τῆς ἐλλείψεως τροφῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, τὸν ἐκάλεσε πρὸ δύο ἡμερῶν καὶ ἀνέπτυξεν ὅτι, ἐν τῇ ἁρμοδιότητί του, ἔλαβε ὡρισμένα μέτρα, τὰ ὁποῖα βεβαίως δύνανται νὰ θεωρηθοῦν ἱκανοποιητικά, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἁρμοδιότητα αὐτοῦ καὶ ἐν σχέσει μὲ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα διαθέτει τὸ ὑπουργεῖον τοῦτο. Ἐν τούτοις εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιδιωχθῇ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἐπετεύχθη, θὰ ἔπρεπε δηλαδὴ νὰ εὑρεθοῦν τὰ ἀποτελεσματικὰ ἐκεῖνα μέσα, διὰ τῶν ὁποίων νὰ προληφθοῦν αἱ τεράστιαι ζημίαι, τὰς ὁποίας ὑπέστη ἡ κτηνοτροφία ἐξ αἰτίας τῶν γεγονότων αὐτῶν καὶ ἐπίσης ὁ κτηνοτροφικὸς κόσμος, ὁ ὁποῖος ἠναγκάσθη νὰ πωλήσῃ τὰ ζῶα του εἰς τιμὰς ἐξευτελιστικάς. Τὸν χειμῶνα ἐπώλουν τὰ ζῶα των ἐλλείψει τροφῶν καὶ σήμερον ἐπαναλαμβάνεται ἡ ἰδία ἱστορία. Ἀναγκάζονται νὰ πωλοῦν τὰ ζῶα. Ἐπληροφορήθην, ἐκ τῶν ἐφημερίδων, ὅτι πωλοῦν τὰ ζῶα, ἐλλείψει κτηνοτροφῶν, αἱ ὁποῖαι κατὰ μέγα μέρος, ὅπως γνωρίζετε, κατέχονται ὑπὸ τῶν ἀνταρτῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, μᾶς εἶπε καὶ διὰ τὸ ζήτημα τῶν ὀρεινῶν βοσκῶν, ὅτι ἐλήφθησαν ἀνάλογα μέτρα πρὸς ἀπελευθέρωσιν ὡρισμένων ὀρεινῶν ὄγκων ἐν συνεννοήσει καὶ μὲ τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον. Ἐν τούτοις, νομίζω, ὅτι τὸ μόνον ἀποτελεσματικὸν μέσον θὰ ἦτο νὰ ὀργανώσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐξαγορὰν τῶν προσφερομένων πλεονασμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ ἐξασφαλίσῃ ἡ ἐπάρκεια τῶν βοσκῶν, νὰ ὀργανώσῃ τὴν ἐξαγορὰν παρὰ τῇ Ἀγροτικῇ Τραπέζῃ καὶ τὴν διοχέτευσιν τῶν τοιούτων ζώων, εἴτε εἰς τὴν κατανάλωσιν, εἴτε εἰς ἄλλας περιφερείας ποὺ δὲν διαθέτουν ζῶα καλλιεργητικά. Τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποιήθησαν μέχρι σήμερον, ἡ χορήγησις πιστώσεων ἐκ μέρους τῆς Τραπέζης καὶ πολλὰ ἄλλα τοιαῦτα μέσα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀποτελεσματικὰ καὶ δὲν εἶναι εὔκολον νὰ τεθοῦν εἰς τὴν πρακτικὴν ἐφαρμογὴν καὶ τὰ ὁποῖα, ὡς καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὡμολόγησεν, δὲν ἀπέδωσαν τὰ προσδοκώμενα ἀποτελέσματα. Αὐτὰ εἶναι μέσα τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιτυγχάνουν τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν, τῆς προστασίας ἀφ’ ἑνὸς τῶν χειμαζομένων κτηνοτρόφων καὶ ἀφ’ ἑτέρου τῆς προστασίας τῆς ἐν γένει κτηνοτροφίας.

§11Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. (Ὑπ. Γεωργ.). Ὁ κ. συνάδελφος ἀνέπτυξε γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς ἐποχὴν παρωχημένην, διότι οἱ κίνδυνοι τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ἀντεμετωπίσθησαν κατὰ τὸν χειμῶνα. Οὐδαμοῦ τῆς Ἑλλάδος, ὑπάρχει ἤδη ἔλλειψις ζωοτροφῶν, ἀντιθέτως ὑπάρχει ἀφθονία τοιούτων. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δέον νὰ ἀντιμετωπισθῇ εἶναι τὸ ζήτημα τῆς παραμονῆς εἰς τὰς πεδινὰς περιφερείας τῶν ζώων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐσυνήθισαν κατὰ τὸ θέρος νὰ διαβιοῦν εἰς τὰ ὀρεινά, ὅπου εἶναι τώρα ἀδύνατος ἡ παραμονή των, λόγῳ ἐλλείψεως συνθηκῶν ἀσφαλείας. Δι’ αὐτὸ ἐλάβομεν μέτρα ὅπως, ὅπου εἶναι δυνατόν, μεταφερθοῦν εἰς ὀρεινὰς νομὰς ἄλλων περιφερειῶν καὶ ὅπου τοῦτο εἶναι ἀδύνατον, εἰς μέρη πεδινὰ ὅπου ὑπάρχουν πολλὰ νερά. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὰς ἀνάγκας μιᾶς νομαδικῆς κτηνοτροφίας, διότι αὐτὰ ἔχουν ἀνάγκην βοσκῆς καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ ζήσουν μὲ βαμβακόπητταν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀντιμετωπίζομεν σήμερον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς τοῦ κρέατος, τὸ κρέας αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν εἶναι εὐθηνόν. Πωλεῖται εἰς πολὺ καλὰς τιμάς, διότι οὐδαμοῦ γίνεται πώλησις ζώων παλαιῶν, ἀλλὰ μόνον ἀμνῶν. Τὸ ζήτημα ἴσως θὰ πρέπει ν’ ἀντιμετωπισθῇ κατὰ τὸν Αὔγουστον–Σεπτέμβριον, ὁπότε γίνεται ἡ ἐκκαθάρισις τῶν ζώων.

§12Α. ΜΟΥΣΤΡΟΥΦΗΣ. Ὁ Νομάρχης Θεσσαλονίκης, κ. ὑπουργέ, μοῦ εἶπεν ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐγκαταστήσῃ τὰ ποίμνια εἰς πεδινὰς περιοχὰς καὶ εἰς τσιφλίκια διότι δὲν ἔχει διαταγήν σας.

§13Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. (Ὑπ. Γεωργ.). Τὸ ζήτημα τῆς περιφερείας Θεσσαλονίκης τὸ ἔλυσα προσωπικῶς, ὅταν μετέβην ἐκεῖ. Ἐκεῖ ἡ ἀποσυμφόρησις θὰ γίνῃ διὰ τῆς μεταφορᾶς ὡρισμένου ἀριθμοῦ ζώων εἰς τὴν περιφέρειαν Βοδενῶν. Συνεννοήθην μὲ τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἔχουν καθορισθῆ καὶ τὰ μέρη ὅπου θὰ πᾶνε μέρος τῶν ζώων τῶν περιφερειῶν Θεσσαλονίκης καὶ Θεσσαλίας.

§14Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Γονατᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§16Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς σημερινὴν ἀπογευματινὴν ἐφημερίδα, σχετικῶς μὲ τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο χθὲς περὶ τοῦ Συντάγματος, ἀναγράφεται: «Ἔκπληξιν ὅμως ἐπροκάλεσεν ἡ στάσις τοῦ κ. Γονατᾶ, διατυπώσαντος τὴν γνώμην.... (Ἀναγινώσκει)....». Ἐπειδὴ ὑπὸ παρομοίαν ἔννοιαν ἐγένετο καὶ ἡ χθεσινὴ ἐκπομπὴ τοῦ Ραδιοφωνικοῦ Σταθμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι Κρατικὸς Ὀργανισμὸς καί, ὑποθέτω, ὅτι τὰς πληροφορίας του τὰς ἀρύεται ἀπὸ τὴν Βουλήν, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως δώσῃ τὴν πραγματικὴν ἑρμηνείαν τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἐγὼ χθὲς εἶπον καὶ τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τῆς νέας Ἐθνοσυνελεύσεως, ἀλλὰ περὶ τῆς ἐπερχομένης μετὰ δύο ἢ τρεῖς μῆνας νέας Συνόδου, ἵνα δοθῇ ἐν τῷ μεταξὺ ὁ χρόνος ἐπεξεργασίας τοῦ νέου Συντάγματος.

§17Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπαγορευθοῦν αἱ ἐκπομπαὶ αὐταὶ τοῦ Ραδιοφωνικοῦ σταθμοῦ, διότι ὅσα διαβιβάζει εἶναι διαβεβλημένα.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὰ πρακτικὰ ἀναγράφεται ἡ πραγματικὴ ἔννοια τῆς ἀγορεύσεως, ἀλλὰ μετεδόθη ἐσφαλμένως ὑπὸ τοῦ Ραδιοφωνικοῦ Σταθμοῦ καὶ κακῶς ἀνεγράφη εἰς τὸν τύπον.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συνέχισις συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως ψηφίσματος περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὸ Βʹ Ψήφισμα «περὶ εἰδικοῦ κανονισμοῦ διὰ τὴν ἀναθεωρητικὴν τοῦ Συντάγματος ἐργασίαν τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Θ. Τουρκοβασίλης ἔχει τὸν λόγον.

§19Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὀλίγας μόνον λέξεις ἔχω νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλὴν ἐν σχέσει μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν σχέδιον ψηφίσματος «περὶ καθορισμοῦ τοῦ τρόπου τῆς ἐκτελέσεως παρὰ τῆς Βουλῆς τοῦ ἀναθεωρητικοῦ της ἔργου». Παρὰ τὸ γεγονὸς, κ. βουλευταί, ὅτι ἡ Βουλὴ μας ἐκλήθη καὶ εἶναι Ἀναθεωρητικὴ Βουλή, πῶς ἄλλως ἠμποροῦσε νὰ ὀνομασθῇ μία Βουλή, ἡ ὁποία καλεῖται μετὰ μίαν σωρείαν ἐθνικῶν περιπετειῶν, κατόπιν μιᾶς δικτατορίας, ἑνὸς πολέμου, μιᾶς κατοχῆς, ἡ ὁποία μᾶς ἐκληροδότησεν ἕνα φλέγον καὶ ἐν ἐνεργείᾳ ἡφαίστειον, τὸ κομμουνιστικὸν κίνημα, λέγω· πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ ὀνομασθῇ ἄλλως παρὰ τὸ ὀλιγώτερον Ἀναθεωρητικὴ Βουλή; Παρὰ ὅμως τὸ ὄνομά της τοῦτο, ὡς Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ἑρμηνεύων τὴν ἐντολήν, τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς, ὅτι εἰς τὴν ἐντολὴν αὐτὴν ἀπειροελάχιστον ποσοστὸν ἐντολῆς ὑπάρχει ἀναθεωρήσεως τοῦ Πολιτεύματος. Καὶ τοῦτο διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πιστεύει, ὅτι ἡ κακοδαιμονία του δὲν ὀφείλεται εἰς ἐλαττώματα τοῦ Καταστατικοῦ μας Χάρτου, παρὰ εἰς ἐλαττώματα ἡμῶν τῶν ἰδίων, μὴ σεβασθέντων τὸν Καταστατικόν μας Χάρτην. Διότι καὶ ὁ πρῶτος Καταστατικὸς Χάρτης τῆς Ἑλλάδος — καὶ ὁ δεύτερος καὶ ὁ τρίτος — ἐθεσμοθετήθησαν ἀπὸ τὰς κατὰ καιροὺς ἐθνικὰς τῶν Ἑλλήνων Συνελεύσεις, μετὰ πολλῆς προσοχῆς καὶ μεθ’ ἱκανῆς σοφίας. Καὶ οἱ πληρεξούσιοι τῶν Συνελεύσεων ἐκείνων, εἰς τὸ ἀκροτελεύτιον ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, ἐνεπιστεύθησαν τὴν τήρησιν αὐτοῦ εἰς τὸν πατριωτισμὸν τῶν Ἑλλήνων. Εἶναι δὲ ὁ πατριωτισμὸς τῶν Ἑλλήνων, ἀνώτερος τοῦ πατριωτισμοῦ παντὸς ἄλλου λαοῦ, καὶ δικαίως, διότι ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐγεννήθη ἡ ἔννοια τῆς Πατρίδος, ὁ θεσμὸς, ὁ ὁποῖος ἀπέρρευσεν ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν διάνοιαν. Ἡ Ἑλληνικὴ φιλοπατρία εἶναι δένδρον τὸ ὁποῖον ἐβλάστησεν ἐν Ἑλλάδι, ἀνεπτύχθη ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐποτίσθη καὶ ποτίζεται συνεχῶς ἀπὸ ποταμοὺς αἱμάτων μέχρι καὶ τῆς στιγμῆς αὐτῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῶ πρὸς ὑμᾶς. Ἑπομένως ὁ πατριωτισμὸς τῶν Ἑλλήνων, ἦτο ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐπεβάλετο νὰ φρουρήσῃ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Ἀτυχῶς ὅμως παρὰ τὸν μεγάλον πατριωτισμὸν τῶν Ἑλλήνων, αἱ διατάξεις τοῦ καταστατικοῦ χάρτου, ἰδίως τοῦ τρίτου, ὑπέστησαν δεινὴν παραβίασιν. Καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐκεῖ ἀποδίδει τὴν σημερινὴν κακοδαιμονίαν του, εἰς τὸ ὅτι παρεβιάσθησαν αἱ διατάξεις τοῦ καταστατικοῦ χάρτου. Ἐκ τῶν καταστατικῶν χαρτῶν, τῶν τριῶν τελευταίων, διὰ νὰ παραλείψω τὰ Δημοκρατικὰ πολιτεύματα τὰ πρῶτα, ὁ δεύτερος καταστατικὸς χάρτης ἔχει μεγάλην διάρκειαν ἰσχύος, δηλαδὴ ἴσχυσεν ἀπὸ τοῦ 1864 μέχρι τοῦ 1911. Δηλαδή, ἡ ἰσχύς του διετηρήθη περὶ τὸ ἥμισυ τοῦ αἰῶνος καὶ πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἰσχύος τοῦ καταστατικοῦ αὐτοῦ χάρτου, ἔλαβε χώραν ἡ ὀργάνωσις τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, ἐπῆρε μορφὴν ὡρισμένην τὸ Ἔθνος μας καὶ ἡ Ἑλλὰς κατέλαβε μίαν διακεκριμένην θέσιν μεταξὺ τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν. Κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν, ἡ ὁποία διέρρευσεν ἀδιατάρακτος, παρετηρήθη καὶ ἕνας μεγάλος πνευματικὸς ὀργασμὸς ἐν συνεργασίᾳ μὲ τὸν πατριωτικὸν ὀργασμὸν καὶ πολὺ πρὶν τῆς ἰσχύος τοῦ 2ου καταστατικοῦ χάρτου, ἔχομεν ὡραῖα πνευματικὰ ἔργα: Ἔχομεν τὴν ἱστορίαν τοῦ Σ. Τρικούπη, περὶ τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως, ἔχομεν τὸ δοκίμιον τοῦ Φιλήμονος, ἔχομεν τὰ ἱστορικὰ ἀπομνημονεύματα τοῦ Νικολάου Δραγούμη, ἔχομεν τὸ ὑπέροχον ἔργον τοῦ ἀρίστου καὶ τοῦ μεγαλυτέρου πάντων τῶν συγγραφέων, τὴν ἱστορίαν τοῦ Παπαρρηγοπούλου, ἡ ὁποία δὲν ἀποτελεῖ μόνον μνημεῖον ἀξιοθαύμαστον τῆς ἱστορικῆς ἐπιστήμης, ἀλλ’ ἀποτελεῖ μνημεῖον καὶ τῆς ἐν γένει πνευματικῆς μας ζωῆς. Ἔχομεν μετὰ ταῦτα, τὸ Λεξικὸν τοῦ Βυζαντίου, ἔχομεν τὸ Συντακτικὸν τοῦ Κ. Αἰσωπίου, τὴν μετάφρασιν τοῦ Βύρωνος ἀπὸ τὴν Ἐλ. Θεοδοσίου, τὸν Πεπλανημένον Ὁδοιπόρον τοῦ Σούτσου, τὸν Βράχον καὶ τὸ Κῦμα τοῦ Βαλαωρίτη καὶ ἄλλα. Δηλαδή, κατὰ τὴν περίοδον τῆς ἰσχύος τοῦ 2ου Καταστατικοῦ Χάρτου καὶ ὀλίγον πρὶν αὐτοῦ, παρατηρεῖται ἕνας μεγάλος πατριωτικὸς καὶ πνευματικὸς ὀργασμὸς ὑπὸ τὸ κράτος δὲ αὐτοῦ, τοῦ μορφωτικοῦ ρεύματος, καὶ ὑπὸ τὴν διδασκαλίαν τῶν μεγάλων διδασκάλων τοῦ γένους ἐγαλουχήθησαν αἱ γεννεαὶ τῶν Ἑλλήνων, αἱ ὁποῖαι ἐβλάστησαν μέσα εἰς τὰ πατριωτικὰ νάματα καὶ ἀφοῦ ἔκλαυσαν τὴν συμφορὰν τοῦ 1897 ἔχομεν τὴν ἐξόρμησιν τοῦ 1912–1913. Ὡμίλησα περὶ πνευματικοῦ ὀργασμοῦ, κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην, τὴν ἀδιατάρακτον ἀπὸ ἀπόψεως ἰσχύος καταστατικοῦ χάρτου.

§20Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἐλησμονήσατε τὸν Παλαμᾶν.

§21Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Πολλοὺς ἐλησμόνησα. Δὲν πρόκειται ὅμως μόνον περὶ αὐτοῦ. Ἐλησμόνησα καὶ τὸν Νεόφυτον Βάμβα, τὸν Γεννάδιον καὶ ὅλους τοὺς μεγάλους διδασκάλους τοῦ Ἔθνους, οἱ ὁποῖοι ἐγαλούχησαν τὸ Ἔθνος μας καὶ ἐπροκάλεσαν τὴν ἄνθησιν τῆς γενεᾶς, ἡ ὁποία ἐπετέλεσεν τὰ ἀποτελέσματα τὰ μεγαλουργὰ εἰς τὸ 1912–1913. Ἀπὸ τοῦ 1911, ὅμως, μέχρι σήμερον, ὁπότε ἰσχύει ὁ 3ος καταστατικὸς χάρτης τῆς Ἑλλάδος, ἔχομεν μίαν πολιτειακὴν ἀστάθειαν, ἡ ὁποία χαρακτηρίζει περισσότερον ἀπὸ πᾶν ἄλλο γνώρισμα τὸν Ἑλληνικὸν βίον καὶ ἀστάθειαν πολιτικήν, διότι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς σημερινῆς, ἔχομεν τὴν Συνέλευσιν τοῦ 1911, τὴν Συνέλευσιν τοῦ 1920, τὴν Συνέλευσιν τοῦ 1923–1924, τὴν Συνέλευσιν τοῦ 1926–1927, τὴν Συνέλευσιν τοῦ 1936 καὶ ἔχομεν ἐπίσης καὶ τὴν σημερινὴν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν. Βεβαίως, ὅλαι αἱ Συνελεύσεις, δὲν ἐπετέλεσαν Συνταγματικὸν ἔργον τέλειον. Μόνον αἱ δύο ἐξ αὐτῶν συνεπλήρωσαν τὸ συντακτικόν των ἔργον. Ἡ Συνέλευσις τοῦ 1911 καὶ ἡ Συνέλευσις τοῦ 1926–1927. Αἱ ἄλλαι Ἐθνικαὶ Συνελεύσεις ἀπεπειράθησαν μὲν τὴν σύνταξιν τοῦ πολιτεύματος, ἀλλὰ δὲν συνεπλήρωσαν τὸ Συνταγματικόν των ἔργον. Αἱ Συνελεύσεις, ὅμως, αὐταὶ ἀπετέλουν μίαν ἀνωμαλίαν διὰ τὸ Ἔθνος, διότι ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει μία Βουλή, ἡ ὁποία ἔχει τὸν χαρακτῆρα τῆς Συνελεύσεως, τῆς Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, βεβαίως ὑπάρχει μία ἀρρυθμία εἰς τὴν χώραν καὶ διὰ τοῦτο εἶμαι σύμφωνος, ὅτι θὰ πρέπει νὰ περατώσωμεν τὸ ταχύτερον τὸ ἀναθεωρητικόν μας ἔργον, διὰ νὰ κλείσῃ τὸ κεφάλαιον αὐτὸ καὶ ἡ ἐντολὴ αὐτὴ ἔστω καὶ ἡ μικρά, τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν ἐκ μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Συνεπῶς εἶμαι σύμφωνος διὰ τὴν ἐπίσπευσιν τοῦ ἔργου. Πότε ὅμως; Ὅταν πλέον τὸν ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον διεξάγει τὸ Ἔθνος μας, ἀγῶνα ἐπιβιώσεως τῆς φυλῆς μας, ἤρχισε νὰ τὸν στέφῃ ἡ νίκη, χάρις εἰς τὴν ἀπαράμιλλον ἀνδρείαν τοῦ Στρατοῦ μας, χάρις εἰς τὸν πατριωτικὸν ἐνθουσιασμὸν αὐτοῦ, χάρις εἰς τὴν ὑπερτέραν του ἠθικήν, χάρις εἰς τὴν αὐτοθυσίαν του, χάρις εἰς τὰ προσόντα τὰ μεγάλα, τὰ ὁποῖα ἔδειξεν ὁ Ἑλληνικὸς Στρατὸς, ἰδίως κατὰ τὴν περίοδον τοῦ διεξαγομένου σήμερον ἀγῶνος, ἀγῶνος, ἐπαναλαμβάνω, ἐπιβιώσεως τῆς φυλῆς μας. Πρὸς τὸν στρατὸν αὐτὸν, κ. βουλευταί, νομίζω, ὅτι ὀφείλεται ἕνας βαθύτατος σεβασμὸς καὶ μία ἀνεξάντλητος εὐγνωμοσύνη ἐκ μέρους τοῦ Ἔθνους, διότι ἀσφαλῶς τὸ Ἔθνος, τὸ διέσωσεν ἀπὸ ἕνα ἀμεσώτατον κίνδυνον, ἀπὸ μίαν φυλετικὴν ἀπώλειαν. Ὁ Ἑλληνικὸς λοιπὸν λαός, ἀποδίδει τὴν κακοδαιμονίαν του εἰς τὰς παραβιάσεις, τὰς ὁποίας ὑπέστη τὸ Σύνταγμα κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν καὶ αἱ παραβιάσεις αὐταὶ ἦσαν ἄπειροι. Ἔχομεν ἄνευ λόγου σοβαροῦ ἀναστολὰς τῆς ἰσοβιότητος τῶν δικαστῶν, ἔχομεν ἀναστολὰς τῆς μονιμότητος τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, παραβιάσεις ὅλων τῶν καθιερωμένων καὶ κατοχυρουμένων ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ἀρχῶν τῶν ἀφορωσῶν τὸ Δημόσιον Δίκαιον τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν. Καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐκεῖ ἀκριβῶς ἀποδίδει τὴν κακοδαιμονίαν του. Ἔργον λοιπὸν τῆς Βουλῆς, τῆς ἰδικῆς μας ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐνάρξεως κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτάς, τοῦ ἀναθεωρητικοῦ της ἔργου, εἶναι νὰ ἐξάρωμεν τὴν ἀνάγκην τοῦ ἀπολύτου σεβασμοῦ πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν. Πρέπει νὰ τονίσωμεν, ὅτι χρειάζεται θρησκευτικὴ εὐλάβεια καὶ μεγάλη προσοχὴ, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς καθιερωμένους ὑπὸ τοῦ Συντάγματος κανόνας. Ἐὰν, σᾶς εἶπα ὅτι, κατὰ τὴν περίοδον τῆς ἰσχύος τοῦ δευτέρου καταστατικοῦ μας χάρτου, ἐσημειώθη μία τοιαύτη πρόοδος, ὠργανώθη ἡ Πολιτεία μας, ἐπῆρε τὴν πολιτικήν της μορφήν, παρουσιάσθη ἕνας μεγάλος πνευματικὸς ὀργασμός, τοῦτο ὀφείλεται, διότι ἐζήσαμεν ἀδιαταράκτως ἀπὸ ἀπόψεως καθεστωτικῆς. Ἴσως οἱ πολιτικοὶ οἱ προγενέστεροι ἡμῶν, εἶχον περισσοτέραν σύνεσιν καὶ εἶχον πραγματικῶς, διότι ἔτρεμον πρὸ τῆς ἰδέας τῆς παραβιάσεως μιᾶς διατάξεως τοῦ Συντάγματος καὶ ὄχι μόνον ἔτρεμον πρὸ τῆς παραβιάσεως διατάξεως τινὸς τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ καὶ τῆς παραβιάσεως καὶ μιᾶς διατάξεως ἑνὸς νόμου. Ἤδη, αὐτά, τελευταίως, ἐθεωρήθησαν, ὅτι δὲν ἔχουν πάρα πολὺ σημασίαν καὶ δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ ἔχουν σημασίαν. Ἀλλοίμονον, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι, τὸ πολίτευμα μιᾶς χώρας, ἠμπορεῖ νὰ εἶναι τὸ κλωτσοσκοῦφι εἰς τὰς χεῖρας ἑνὸς ἰσχυροῦ πολιτικοῦ ἡγέτου. Ἀλλοίμονον ἂν εἶναι τὸ πολίτευμα τῆς χώρας παίγνιον εἰς τὰς χεῖρας ἑνὸς ἰσχυροῦ στρατιωτικοῦ ἡγέτου, ἔχοντος προσωπικὰς φιλοδοξίας ἢ ὄργανον ὡρισμένης πολιτικῆς μερίδος. Ἔργον τῆς παρούσης Βουλῆς εἶναι νὰ ἐμπεδώσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ νὰ θεμελιώσῃ εἰς τὴν ψυχήν του τὸ Σύνταγμα, εἰς παραμικροτέρας διατάξεως τοῦ Συντάγματος καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ ἔργον τῆς ἰδικῆς μας Βουλῆς. Προτιμῶ μίαν μὴ τόσον ἀρτίαν κατάρτισιν τοῦ Πολιτεύματος, ὅσον προτιμῶ τὴν θεμελίωσιν τοῦ Πολιτεύματος εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ λαοῦ καὶ τὸν σεβασμὸν πρὸς τὸ Σύνταγμα ἐκ μέρους ὅλων τῶν Ἑλλήνων ἀνεξαρτήτως. Κύριοι βουλευταί, ἔχω νὰ ἀναφέρω μίαν ἄλλην περίπτωσιν, ἀκόμη εἰδικωτέραν καὶ ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν κυρίαν ἀφορμὴν καὶ τὴν κυρίαν αἰτίαν τῆς κακοδαιμονίας μας καὶ τοῦ καταντήματος, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα αὐτὴν τὴν στιγμήν. Δὲν τὸ λέγω αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ ἀκούσητε, διὰ νὰ ἐνοχλήσω κανένα. Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς, ὑπῆρξε μία κακὴ σκέψις μεταβολῆς τῆς μορφῆς τοῦ πολιτεύματος εἰς ἐποχήν, καθ’ ἣν ἡ χώρα ἐτέλει ὑπὸ ἕνα βαρύτατον πέλμα τοῦ κατακτητοῦ. Ἡ σκέψις αὐτὴ ἐκυριάρχησεν ἁπλῶς εἰς τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν τῆς χώρας, ἄνευ ἐξαιρέσεων ἢ μετὰ ἐξαιρέσεων ἐλαχίστων, εὐαριθμοτάτων, θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω, διότι ἐκτὸς τῆς τότε δημοκρατικῆς παρατάξεως, ἡ ὁποία εἶχεν ὅμως ἀναγνωρίσει μετὰ τὴν ἐπάνοδον εἰς τὸν θρόνον τοῦ Βασιλέως Γεωργίου. Εἰς τὴν ἰδέαν αὐτὴν προσεχώρησε καὶ μία σημαντικὴ μερὶς ἑνὸς κόμματος κατ’ ἐξοχὴν συντηρητικοῦ, ἑνὸς κόμματος κατ’ ἐξοχὴν βασιλόφρονος, τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, καὶ ἡ προσχώρησις τῆς ὁμάδος ἐκείνης, κατέστησε τὸ πολιτειακὸν ζήτημα ἀνακινητέον, διότι ἄνευ τῆς προσχωρήσεως τῆς μερίδος αὐτῆς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἐγεννᾶτο ζήτημα. Ἡ ἀνακίνησις τοῦ πολιτεύματος, κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην, ὑπῆρξε χωρὶς ἀμφιβολίαν, ὁ τάφος τῆς Ἑλλάδος.

§22Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ 4η Αὐγούστου δὲν τὸ εἶχεν ἀνακινήσει, τὸ ζήτημα τὸ πολιτειακόν;

§23Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ποῖος εἶναι ὁ αἴτιος τῆς 4ης Αὐγούστου; Ἐγὼ εἶμαι ὁ χειρότερός της ἐχθρός, ὁ μανιωδέστερος ἐχθρὸς τῆς 4ης Αὐγούστου εἶμαι ἐγώ, ἀλλὰ ποῖος τὴν ἔκαμε τὴν 4ην Αὐγούστου; Αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ὕβριζον τὸν κοινοβουλευτισμὸν ἀπὸ τοῦ βήματος, ὁ σημερινός σας πρωθυπουργός.

§24Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ ἀνακίνησις τοῦ πολιτειακοῦ ἐν ὥρᾳ πολέμου ὑπῆρξεν ὁ τάφος τῶν Ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων καὶ ἡ κυρία καὶ ἡ σπουδαία ἀφορμὴ τοῦ σημερινοῦ μας καταντήματος. Διὰ τοῦτο τὸ νέον Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ τὸ θεμελιώσωμεν καὶ νὰ τὸ συγκροτήσωμεν καὶ ἄρχεται ἡ συγκρότησίς του τὰς ἡμέρας αὐτάς, ὅτε συζητοῦμεν τὸ σχέδιον ψηφίσματος περὶ καθιερώσεως δικονομίας, κατὰ τὴν ὁποίαν θέλομεν ἐκτελέσει τὸ ἀναθεωρητικόν μας ἔργον, ὀφείλομεν νὰ ἐμπεδώσωμεν τὴν ἀνάγκην, ὅπως ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς —καὶ μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐννοῶ καὶ τὸν Ἑλληνικὸν Στρατόν, ὁ ὁποῖος εἶναι σὰρξ ἐκ τῆς σαρκὸς τοῦ λαοῦ— καὶ ὁ πολιτικὸς κόσμος ἔχει θρησκευτικὴν εὐλάβειαν ἀπέναντι τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ ἐγκριθῶσιν ἀπὸ τὴν παροῦσαν Βουλήν, Ἄνευ τούτου σᾶς βεβαιῶ εἰλικρινῶς, ὅτι οὐδὲν ἄξιον προσοχῆς ἔργον ἐπιτελοῦμεν. Οἱαδήποτε φιλοδοξία καὶ οἱοσδήποτε σκοπὸς θὰ εὑρίσκεται ἐντὸς τῶν πλαισίων τοῦ πολιτεύματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἐγκρίνῃ ἡ παροῦσα Βουλή. Ἐκτὸς τοῦ πλαισίου τοῦ πολιτεύματος δὲν ἐπιτρέπεται οὐδεὶς σκοπὸς καὶ διὰ τοῦτο ἔργον ἡμῶν, εἶναι νὰ διαπαιδαγωγήσωμεν τὸν λαὸν καὶ νὰ προπαγανδίσωμεν τὴν ἰδέαν, ὅτι σεβασμὸς ἀπόλυτος ἐπιβάλλεται εἰς τὸ νέον πολίτευμα. Κύριοι βουλευταί, ὁ Ἐθνικός μας στρατός, περὶ τοῦ ὁποίου καὶ τοῦ ἔργου του ἰδίως, σᾶς ὡμίλησα μετὰ τόσου θαυμασμοῦ, δὲν ἀποκλείεται αὔριον, νικητὴς ὤν, καὶ ἐπηρεαζόμενος ἐκ τοῦ κακοῦ παρελθόντος, ἀπογοητευμένος δὲ ἐν μέρει, καὶ ἀπὸ τὴν πολιτικήν μας ἡγεσίαν, νὰ θελήσῃ νὰ ἐπέμβῃ διὰ τὴν ρύθμισιν τῆς πολιτικῆς τῆς χώρας. Αὐτὸ θὰ εἶναι ὀλέθριον, αὐτὸ θὰ εἶναι σφάλμα καὶ ἔγκλημα, αὐτὸ θὰ εἶναι σκιὰ βαρυτάτη εἰς τὸ μεγαλειῶδες ἔργον, τὸ ὁποῖον ὁ ἐθνικός μας στρατὸς ἐπετέλεσε μέχρι τῆς στιγμῆς.

§25Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Καὶ ἐὰν τοῦ ἀποδίδετε, ὡς πιθανήν, τοιαύτην σκέψιν τοῦ στρατοῦ, νομίζω, ὅτι τὸν ἀδικεῖτε.

§26Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δὲν τοῦ ἀποδίδω τοιαύτην σκέψιν. Λέγω, ἂς προπαγανδίσωμεν τὴν ἰδέαν πρὸς τὸν λαὸν καὶ πρὸς τὸν στρατόν, ὁ ὁποῖος εἶναι σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός του καὶ ὁ ὁποῖος ἔσωσε τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ ἕνα τεράστιον κίνδυνον, λέγω μήπως ὁ στρατὸς ἐπηρεαζόμενος ἀπὸ τὸ κακὸν παρελθὸν καὶ ἀπογοητευμένος ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν, μήπως λέγω, ὁ στρατὸς θελήσῃ νὰ προβῇ εἰς ρύθμισιν τοῦ πολιτικοῦ βίου τῆς χώρας. Αὐτὸ θὰ εἶναι ἔγκλημα, ἐπαναλαμβάνω.

§27Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, αὐτοῦ τοῦ εἴδους ἡ προπαγάνδα δὲν γίνεται εἰς τὸν μαχόμενον στρατόν, διότι ἐὰν γίνῃ ἐκεῖ θὰ ἀποκρουσθῇ μετὰ βδελυγμίας. Ἡ προπαγάνδα αὐτὴ, γίνεται εἰς ἐξωστρατιωτικά, προστρατιωτικὰ ὄργανα τῆς προδοσίας.

§28Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, αὐτὰ τὰ ὀλίγα εἶχον νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς. Χαιρετίζω καὶ ἐγὼ μετὰ πολλοῦ ἐνθουσιασμοῦ τὴν ἔναρξιν τοῦ ἀναθεωρητικοῦ ἔργου τῆς Βουλῆς. Συμμερίζομαι, ὅσα ἐλέχθησαν πρὸς τιμὴν ὅλων τῶν ἀξιοτίμων μελῶν τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὴν συντέλεσιν τοῦ συνταγματικοῦ της ἔργου καὶ ἰδιαιτέρως διὰ τὸν Πρόεδρον αὐτῆς, τὸν ἐμπειρότατον, εὐγενέστατον, ἀλλὰ καὶ συμπαθέστατον συνάδελφον ἐκ Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος καὶ τελευτῶν, κ. βουλευταί, λέγω ὅτι, τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον θὰ ψηφίσωμεν, πρέπει νὰ τὸ τηρήσωμεν, ὅλοι, ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ. Αὐτὴν τὴν ἀνάγκην ἔχομεν. Ἡ τήρησις τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ τὸ ὑπέρτατον καθῆκον ὅλων ἡμῶν. (Χειροκροτήματα).

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Θηβαῖος ἔχει τὸν λόγον.

§30Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, μετὰ πάροδον δύο ἐτῶν δυσχερειῶν, ἐν μέσῳ τῶν ὁποίων ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις τῶν Ἑλλήνων, ἠσθάνθη ὅλας τὰς πικρίας, τὰς ὁποίας ἐκτοξεύουν εἰς τὸν τόπον αὐτόν, μία ἀκτὶς φωτὸς προοιωνίζουσα τὴν ἀφετηρίαν μιᾶς ἀνοικοδομήσεως τῶν ἐρειπίων τούτων, εἶναι καὶ ἡ ἐξαγγελθεῖσα ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος. Ἡ ἐπαγγελία αὐτὴ μετὰ τόσας καταστροφάς, εἶναι γεγονὸς εὐτυχὲς τὸ ὁποῖον χαιρετίζω καὶ ἐγὼ, ὅπως καὶ οἱ προλαλήσαντες, συνάδελφοι, ἀνεπιφυλάκτως. Πρὶν προχωρήσω εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν ἀπόψεών μου, ἐπὶ τοῦ βασικοῦ τούτου θέματος, θὰ ἤθελον ἰδιαιτέρως νὰ ἀναμνησθῶ τῆς δεξιοτεχνίας καὶ τῆς συμβολῆς, τὴν ὁποίαν παρέσχεν εἰς τὸ ἔργον τοῦτο, ὁ ἀπουσιάζων δυστυχῶς, ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς, κ. Χατζῖσκος, ὅστις μετὰ μεγάλης περισκέψεως, πολιτικότητος καὶ διορατικότητος κατηύθυνε τὰς ἐργασίας τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐργασίας δυσκολωτάτης καὶ δυσχεροῦς, λόγῳ τῶν προβλημάτων, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν καὶ ἔν τινι μέτρῳ ἐλύθησαν ἐπιτυχῶς. Τὸ πρόβλημα τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος, ἀξιότιμοι κύριοι, σήμερον ἐμφανίζει ἰδιαιτέρως ἔξοχον σημασίαν διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ δὲν ἔχει τίποτα κοινὸν μὲ τὰς ἐργασίας προηγουμένης Ἐπιτροπῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος, λόγῳ τῆς ἰδιορρύθμου πολιτικῆς καταστάσεως τῆς χώρας. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ διαίρεσις τῶν ἐθνικοφρόνων Ἑλλήνων περὶ τὸ καθεστωτικὸν, ἦτο ἐκείνη, ἥτις ἀπετέλεσε τὸν τάφον τῆς μεγαλειώδους νίκης τοῦ 1940. Ἡ διαίρεσις αὐτὴ ἐξεμηδένισε τοσοῦτον τὴν Ἐθνικόφρονα παράταξιν, ὥστε ἐδημιουργήθη τὸ Ε.Α.Μ. Τὸ μεγαλύτερον ἀγαθὸν ὅπερ ἐπέτυχεν ἡ παροῦσα Βουλή, εἶναι ἡ λύσις τοῦ καθεστωτικοῦ καὶ ἐλύσαμεν μὲν τὸ καθεστωτικόν, ἀλλὰ δὲν τὸ κατοχυρώσαμεν ἐπιτυχῶς καὶ ἀναμένομεν, ἀνεξαρτήτως τῶν ἄλλων ἐπιφυλάξεων, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν ἀποτελοῦν τὰ δύο ἱστορικὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἀλληλοδιεβάλλοντο καὶ σήμερον παρακάθηνται ἐν πνεύματι συμπνοίας εἰς τὰ κυβερνητικὰ ἑδώλια, ἀναμένομεν νὰ κατοχυρώσουν ὁριστικῶς καὶ τὸ καθεστωτικόν, διότι ἐφ’ ὅσον δὲν τερματίζομεν τὸ ἀναθεωρητικὸν ἔργον μας καὶ δὲν κλείομεν τὰς ἀναθεωρητικὰς συζητήσεις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὴν συνείδησιν ἤρεμον. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἐκτὸς τῆς ἐπιθυμίας ταύτης, —ὑπάρχουν ἐθνικόφρονες τινὲς, λεγόμενοι συνοδοιπόροι, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν τὴν μὴ περαίωσιν τοῦ ἀναθεωρητικοῦ ἔργου. Ἄνευ ὅμως τερματισμοῦ τοῦ ἀναθεωρητικοῦ ἔργου θὰ πρέπει νὰ ἀναμένωμεν νέας διαιρέσεις. Δι’ αὐτό, πρώτιστον καθῆκον τῆς παρούσης Βουλῆς, εἶναι νὰ κλείσῃ τὴν θύραν ταύτην, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγηται, ὅτι, ἡ παροῦσα Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ ψηφίσῃ τὸ Σύνταγμα. Ἐδόθη εἰς αὐτοὺς τὸ μάθημα τῆς 31ης Μαρτίου καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναμείνωμεν, νὰ ἔλθουν αὐτοὶ εἰς τὴν Βουλήν, καὶ νὰ διακινδυνεύσουν τὸ μεγάλον τοῦτο ἀγαθὸν τῆς ἀπαλλαγῆς ἡμῶν ἀπὸ τὸ πολιτειακὸν. Μᾶς ἐπιβάλλεται νὰ καταλήξωμεν, τὸ ταχύτερον εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος, χωρὶς μὲ τοῦτο νὰ παραγνωρίζω τὰς μεγάλας δυσχερείας, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ ἀναθεώρησις τοῦ Συντάγματος κατὰ τὰς παρούσας στιγμὰς καὶ ἑπομένως πρέπει μετὰ προσοχῆς καὶ μεγάλης ἐπιμελείας νὰ ἐπιτελέσωμεν τὸ ἔργον μας καὶ ἀνὰ βῆμα νὰ σφιγμομετρῶμεν τὴν κοινὴν γνώμην. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, μὲ ὅλον τὸν σεβασμὸν πρὸς τὴν ἐμπειρίαν παλαιοτέρων συναδέλφων, οἵτινες ἔλαβον μέρος εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν, νὰ τοὺς εἴπω, ὅτι ἡ παροῦσα ἀναθεώρησις δὲν ἔχει καμμίαν ἀναλογίαν μὲ τὰς παλαιάς. Αἱ παλαιαὶ ἀναθεωρήσεις ἐκινοῦντο ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, ἐπὶ σταθερῶν καὶ κοινωνικῶν καὶ πολιτικῶν ἰδεῶν. Σήμερον τὸ πᾶν ἀμφισβητεῖται καὶ αὐτὴ ἀκόμη ἡ ἔννοια τῆς Δημοκρατίας. Ἄλλα πιστεύει ὁ Α κόσμος καὶ ἄλλα ὁ Β. Τὸ κράτος τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911 στηρίζεται ἐπὶ τῶν κοινωνικῶν καὶ πολιτικῶν ἰδεῶν τῆς Γαλλικῆς Ἐπαναστάσεως καὶ τῆς φιλελευθέρας σχολῆς, καθ’ ἣν τὸ κράτος εἶναι ἁπλοῦς νυκτοφύλαξ ξένων πρὸς τὴν ἀτομικὴν προσπάθειαν. Τὸ σημερινὸν Ἐθνικὸν Κράτος δὲν εἶναι τὸ κράτος τοῦ 1911, εἶναι ὁ ἐπόπτης, ὁ ὁδηγός, ὁ συνεργαζόμενος μετὰ τοῦ ἰδιώτου. Εἴμεθα λοιπόν, ὑποχρεωμένοι ἀνὰ πᾶν βῆμα, νὰ ἐξετάζωμεν ὅλα τὰ πολιτικὰ προβλήματα, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀνοικοδομήσωμεν τὸ Κράτος αὐτό, καὶ νὰ δημιουργήσωμεν Σύνταγμα κατάλληλον, εἰς χεῖρας τῶν πολιτικῶν ἡγετῶν τῆς χώρας, πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν κοινωνικῶν καὶ εἰρηνικῶν σκοπῶν τοῦ Κράτους. Ἐλέχθη χθές, ἀπὸ τὸν κ. Μαρκεζίνη, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1911, τὰ πάντα ἔχουν παραβιασθῆ κατ’ ἐπανάληψιν, εἴτε συνεπείᾳ ἐπαναστάσεως, εἴτε συνεπείᾳ ἄλλων γεγονότων, καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ μετὰ μεγάλης προσοχῆς νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν Συνταγματικὴν ἀναθεώρησιν. Δὲν δυνάμεθα πάντως νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος, ἐὰν δὲν προσαρμόσωμεν ἐκείνας τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911 πρὸς τὰς συγχρόνους ἀντιλήψεις. Δεύτερον, ἐὰν δὲν συμπληρώσωμεν ὡρισμένα κενά, ὥστε νὰ καταστήσωμεν τὸ Σύνταγμα ἰσχυρὸν ἐφόδιον τῶν Ἐθνικῶν ἐν Ἑλλάδι πολιτικῶν σκοπῶν καὶ τρίτον, ἐὰν δὲν θελήσωμεν νὰ δοθῇ μία λύσις εἰς ὅλα τὰ ἀμφισβητούμενα ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς νομολογίας συνταγματικὰ ζητήματα, ἅτινα ἐγέννησεν ἡ μακρὰ ἐφαρμογὴ τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911. Δικαίωμα αὐθεντικῆς ἑρμηνείας ἔχει μόνον ἡ Συντακτικὴ ἢ Νομοθετικὴ Βουλή.

§31Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξ ὅσων εἴπατε, κύριε συνάδελφε, προξενεῖτε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι, αἱ προτεινόμενοι τροποποιήσεις τοῦ Συντάγματος, περιέχουσι διατάξεις ἀποσκοπούσας εἰς ριζικὰς μεταβολάς τοῦ καθεστῶτος, ἐνῷ ἀτυχῶς καμμία τοιαύτη διάταξις δὲν ὑπάρχει.

§32Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀφοῦ ἐπὶ 2½ ἔτη λησμονήσαμε τὸ Συνταγματικὸν πρόβλημα, ἤδη κατελήφθημεν ἀπὸ ἕνα οἶστρον ταχύτητος, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς διάστημα ἑνὸς μηνός, ὅπως λέγει ἡ πρότασις τοῦ κ. Παπαδήμου, ἡ ὁποία τὸ μόνον ὅπερ δὲν λέγει εἶναι ὅτι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι καὶ διὰ προσωπικῆς κρατήσεως νὰ ψηφίσωμεν τὸ Σύνταγμα.

§33Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ. Ἡ προθεσμία εἶναι 50)ήμερος· μὴ λησμονῆτε ὅμως ὅτι τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927 ἐτερματίσθη ἐντὸς προθεσμίας 27 ἡμερῶν.

§34Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927 εἶχε προηγηθῆ Συντακτικὴ ἐργασία 2 ἐτῶν καὶ ἔγιναν μάλιστα πολὺ μακραὶ συζητήσεις.

§35Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ, ὅταν ἐγένετο τὸ ψήφισμα διὰ τὸν καθορισμὸν τοῦ τρόπου τῶν συζητήσεων, ἦτο Δεκέμβριος 1926, τὸ δὲ Σύνταγμα ἐκεῖνο, ἐψηφίσθη τὸν Μάϊον τοῦ 1927. Ἑπομένως, ὁ οὐσιαστικὸς χρόνος ὁ χρησιμοποιηθεὶς ἀπὸ τὴν συνέλευσιν ἐκείνην ἦτο 6–7 μῆνες. Βεβαίως ὅσον νὰ ψηφισθῇ τὸ ψήφισμα τότε περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ Συντάγματος, παρῆλθεν πολὺς χρόνος, καὶ δι’ αὐτὸ φθάσαμεν εἰς τὴν προθεσμίαν τῶν 20 ἡμερῶν, τὴν ὁποίαν προηγουμένως ἀνέφερεν ὁ κ. Παπαδῆμος.

§36Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ. Γνωρίζετε, κ. συνάδελφε, ἐπὶ πόσον χρόνον διήρκεσαν αἱ συζητήσεις διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος τοῦ 1864; Ὅταν ἐγένοντο μάλιστα αἱ συζητήσεις διὰ τὴν Magna Carta μετὰ τῶν μεγάλων ἀρχῶν ἀπὸ τὰς ὁποίας διεπνέετο;

§37Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Τὸ παράδειγμα δὲν εἶναι πρόσφορον, κ. συνάδελφε, διότι αἱ συζητήσεις διὰ τὸ Σύνταγμα ἐκεῖνο ἐκράτησαν ἐπὶ μακρόν, ὥστε ἠναγκάσθη ὁ Βασιλεὺς Γεώργιος τότε νὰ ἐπέμβῃ διότι ἀκριβῶς δὲν προχωροῦσε τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς.

§38Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὁ Βασιλεὺς Γεώργιος τότε ἠπείλησε παραίτησιν, ἐὰν ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας δὲν ἐψηφίζετο τὸ Σύνταγμα τοῦ 1864.

§39Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Παρέλειψεν ὁ κ. Παπαδῆμος νὰ εἴπῃ ὅτι τότε ἐδόθη εὐχέρεια εἰς τὴν Βουλὴν νὰ γίνουν μακραὶ συζητήσεις, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν γίνεται σήμερον.

§40Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ. Ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ δύο καὶ πλέον ἔτη ἐμελέτησεν ἐπισταμένως τὰ ζητήματα καὶ ὑπέβαλεν ἤδη τὰ πορίσματά της ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ γίνουν αἱ συζητήσεις, ἐὰν ἀκολουθηθῇ ὁμοία τακτικὴ μὲ τὴν τηρηθεῖσαν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, καὶ εἰς τὴν Βουλήν, δὲν θὰ ψηφισθῇ τελικῶς τὸ Σύνταγμα οὔτε τὸ 1958.

§41Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ, ἐγκατελήφθη εἰς τὸ ἔλεος, καὶ οὐδεὶς ἐνδιαφέρθη διὰ τὸ ἔργον αὐτῆς, εἰργάζετο μόνη της. Ἐνθυμοῦμαι δὲ ὅτι κατὰ τὸν Νοέμβριον τοῦ παρελθόντος ἔτους καὶ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1948 ὁ κ. Παπανδρέου ὑπέδειξεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἐπιδείξῃ μεγαλυτέραν προσοχὴν εἰς τὸ ἀναθεωρητικὸν ἔργον ἵνα τερματισθῇ τοῦτο. Ἀπὸ τότε μάλιστα, ἦσαν ἕτοιμα ὁλόκληρα τμήματα τοῦ Συνταγματικοῦ ἔργου τῆς Ἐπιτροπῆς. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ μὴ δώσητε τὸ δικαίωμα εἰς ἕκαστον τῶν συναδέλφων νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην του ἐπὶ τῶν μεγάλων προβλημάτων, ἐκτὸς ἐὰν πιστεύετε ὅτι ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς ἀρκεῖ πρὸς τοῦτο.

§42Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἡ Βραδύτης τῆς κινήσεως τῆς νομοθετικῆς καὶ ἀναθεωρητικῆς μηχανῆς τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι ἐπικριτέα, διότι ἤδη ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐστραμμένη περὶ τὸν ἀγῶνα τὸν ὁποῖον διεξαγάγει τὸ Ἔθνος. Ὅταν ἤρχισεν ὁ ἀγὼν νὰ στέφεται διὰ τῆς νίκης, τότε ὀρθῶς ἀνέκυψεν ἡ ἀνάγκη τοῦ ταχέως τερματισμοῦ τοῦ ἀναθεωρητικοῦ ἔργου τῆς Βουλῆς. Ἑπομένως ἐγὼ ὁ ὁποῖος ἔχω πᾶν δικαίωμα νὰ ἐπικρίνω εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Κυβέρνησιν, λέγω ὅτι δὲν ἔχει ὑπαιτιότητα, καὶ δὲν εὑρίσκω δικαιολογημένας τὰς αἰτιάσεις κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ἔργον τοῦτο ἔπρεπε νὰ συντελεσθῇ μετὰ τὴν νίκην, καὶ βεβαίως ὁ ἀγὼν δὲν ἐτερματίσθη ἀλλὰ ἐκρίθη, τὸ ζήτημα δὲ τοῦ τερματισμοῦ εἶναι ζήτημα χρόνου. Ἀκριβῶς δὲ ἐξ αὐτοῦ ἀνέκυψεν ἡ ἀνάγκη τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος.

§43Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Χωρὶς νὰ συμμερίζωμαι τὰς ἀπόψεις σας, ἔχω νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς, καὶ ὁ τερματισμὸς τοῦ ἔργου τοῦ Συνταγματικοῦ ἀποτελεῖ ἕνα τμῆμα τοῦ ὅλου ἀγῶνος, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δρέψωμεν τὴν νίκην ἐὰν δὲν ἔχωμεν θέσει τὰ θεμέλια τοῦ Συντάγματος. Διότι ἀλλοίμονον ἐὰν κατέλθουν τῶν ὀρέων ἐκεῖνοι καὶ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τερματίσει τὸ ἔργον μας. Ἑπομένως κατ’ ἐμὲ τὸ ἔργον ἔπρεπε νὰ εἶχε προχωρήσει. Ἐλέχθη, κ. συνάδελφοι, ἐκ μέρους τοῦ κ. Βαμβέτσου ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητήσωμεν περὶ τῶν Συνταγματικῶν προβλημάτων, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ ἀγὼν ἐξακολουθῆ εἰς τὴν χώραν μας, καὶ ὅτι τυχὸν συζήτησις δὲν θὰ ἐξυπηρέτη καμμίαν τῶν ἀναγκῶν τῆς χώρας. Πάντοτε, κ. συνάδελφοι, ὅταν κλονίζωνται τὰ πολιτεύματα καὶ ἐξαπολύεται θύελλα καλοῦνται συνελεύσεις διὰ νὰ θέσουν τὰ θεμέλια τῆς πολιτείας. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν τὴν ἐποχὴν τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως, ὅταν ἡ συνέλευσις συνεζήτει περὶ Συνταγματικῶν προβλημάτων καθ’ ὃν χρόνον παρεβιάζοντο τὰ Γαλλικὰ σύνορα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως. Μίαν ἀρχὴν πρέπει νὰ ἔχωμεν κατὰ τὴν ὥραν αὐτήν, τὴν ἀρχὴν ὅπως αἱ συζητήσεις γίνωνται μετὰ σωφροσύνης καὶ σοβαρότητος. Αἱ συζητήσεις πρέπει νὰ γίνωνται μελετημέναι καὶ σοβαραὶ καὶ ἀπὸ τὴν περιοπὴν καὶ τὴν σοβαρότητα αὐτῶν ἐξαρτᾶται νὰ μεταδώσωμεν τὸν σεβασμὸν εἰς ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἐὰν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ λέγωνται φύρδην μίγδην διάφορα πράγματα, τότε θὰ μᾶς περιαγάγουν εἰς τὴν περιφρόνησιν τῆς κοινωνίας. Καταλήγων, λέγω, ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ βία πρὸς τερματισμὸν τοῦ ἀναθεωρητικοῦ ἔργου, αὐτὸ ἐπιβάλλει ἀκόμη μεγαλυτέραν περίσκεψιν, ἀκριβῶς δὲ διὰ δύο λόγους. Ἐὰν τὸ ἔργον τὸ τερματίσομεν εἰς 10 ἡμέρας, ἀσφαλῶς ἡμεῖς οἱ ἴδιοι δὲν θὰ ἔχωμεν πεποίθησιν εἰς αὐτό, διότι, κ. συνάδελφοι, ἂς μὴ λησμονῆτε ὅτι ὅσον ὀλιγώτερον χρονικὸν διάστημα διαθέσωμεν εἰς τὸ ἀναθεωρητικὸν μας ἔργον, τόσον ὀλιγώτερον θὰ παρέχῃ πεποίθησιν ἐπὶ τὴν ἀξίαν τοῦ ἔργου τούτου. Ἀλλὰ καὶ περαιτέρω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ καταστήσῃ ἀδιάβλητον τὸ ἔργον θὰ εἶναι αἱ εὔστοχοι διατάξεις αὐτοῦ. Ἐὰν θέσωμεν εὐστόχους διατάξεις θὰ ἐμπνεύσωμεν τὸν σεβασμὸν καὶ θὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἐπιτυχίαν. Εἴμεθα λοιπὸν ὑποχρεωμένοι διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος νὰ σπεύσωμεν βραδέως. Ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ ἐν ὄψει τῶν δύο αὐτῶν ἀντιθέτων ἀπόψεων τῆς ἐπισπεύσεως, καὶ τῆς ἀρτιότητος, κατέληξεν εἰς τὴν κατάρτισιν ἑνὸς σχεδίου ψηφίσματος τὸ ὁποῖον θεραπεύει ἀμφοτέρας τὰς ἀνάγκας. Καὶ τὸ ψήφισμα τοῦτο ἐπαναλαμβάνω, δύναται ἄριστα νὰ θεραπεύσῃ ἀμφοτέρους τοὺς σκοποὺς ὥστε σπεύδοντες πάλιν, ἀλλὰ βραδέως, νὰ ἀποδώσωμεν ἔργον εὔστοχον καὶ ἄρτιον. Διότι ἐὰν τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιτελέσωμεν δὲν ἀνταποκριθῆ πρὸς τὰς ἀνάγκας τῶν συγχρόνων καιρῶν καὶ πρὸς τὰς προσδοκίας τοῦ Ἔθνους, τότε, κύριοι, παρεβιάσαμεν τὴν σπουδαιοτέραν τῶν λαϊκῶν ἐντολῶν αἱ ὁποῖαι μᾶς ἔστειλαν ἐνταῦθα. Μὴ λησμονῆτε ὅτι εἶναι τὸ πρῶτον Σύνταγμα εἰς τὸν κόσμον τὸ ὁποῖον ψηφίζεται ὑπὸ τῆς Βουλῆς αὐτῆς μετὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ διεθνοῦς ὁρίζοντος. Διότι τὸ Σύνταγμα τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως εἶναι ἕνα προϊὸν ἀνταγωνισμοῦ σοσιαλισμοῦ καὶ κομμουνισμοῦ, τὸ δὲ Σύνταγμα τῆς Βαϊμάρης, ἀντιπροσωπεύει τάσεις .... (δὲν ἠκούσθη) .... Ἑπομένως ἡ Βουλὴ πρῶτον ἡ Ἑλληνικὴ καλεῖται νὰ συντάξῃ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀντιπροσωπεύῃ τὴν ἀφετηρίαν μιᾶς νέας ζωῆς τὴν ὁποίαν εὔχομαι εὐτυχεστέραν καὶ καλυτέραν ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ Ἔθνους καὶ ὅλου τοῦ κόσμου. (Χειροκροτήματα).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Καλλίας ἔχει τὸν λόγον.

§45Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ παροῦσα Βουλὴ συνῆλθε μετὰ σειρὰν ἐπαναστάσεων, συνῆλθε μετὰ μακρὸν συνεχὲς διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον εἶχε καταργηθῆ κατὰ βάσιν τὸ πολίτευμα. Ἑπομένως ἡ Δʹ Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ εἶναι πράγματι ἡ ΣΤʹ Συντακτικὴ Συνέλευσις. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς σκέψεως, κύριοι, ἔργον τῆς παρούσης Βουλῆς ὀρθῶς ὑπεστηρίχθη ὅτι εἶναι ἡ σύνταξις τοῦ νέου Καταστατικοῦ Χάρτου. Τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι κατὰ θεωρίαν μέν, κατὰ τύπους, ἀπολύτως ὀρθόν, κατ’ οὐσίαν δὲ ἐν μέρει ὀρθόν. Διότι δυστυχῶς αἱ ἀνώμαλοι περιστάσεις τὰς ὁποίας διέρχεται ἡ χώρα, περιστάσεις αἱ ὁποῖαι ἔθεσαν εἰς κίνδυνον αὐτὴν τὴν ὕπαρξίν της, συνετέλεσαν εἰς κἄποιον παραμερισμὸν τῆς συντακτικῆς ἀποστολῆς τῆς παρούσης Βουλῆς. Διότι καὶ λογικῶς καὶ χρονικῶς προηγεῖται ἡ ὕπαρξις τῆς πολιτείας ἀπὸ τὴν ὀργάνωσιν τῆς πολιτείας. Ἐὰν ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, αἱ δυσχέρειαι τὰς ὁποίας διερχόμεθα συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν ἄλλο θέμα πλὴν τοῦ συντακτικοῦ τοιούτου, δὲν σημαίνει ὅτι δὲν παραμένει ὡς οὐσιώδης ὑποχρέωσις τῆς παρούσης Βουλῆς ἡ σύνταξις τοῦ Συνταγματικοῦ χάρτου. Ἀρκεῖ νὰ ἐνθυμηθῶμεν ποία εἶναι ἡ σημερινὴ κατάστασις ἀπὸ ἀπόψεως ἰσχύοντος Συντάγματος διὰ νὰ ἀντιληφθῶμεν πόσον ἀναγκαῖον εἶναι νὰ καταρτισθῇ τὸ νέον Σύνταγμα. Σήμερον ἰσχύουν, κύριοι συνάδελφοι, πρῶτον, τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 καὶ τὸ Σύνταγμα τοῦτο δὲν ἰσχύει ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ψήφου τῆς Βʹ Συντακτικῆς Συνελεύσεως ἢ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ψήφου τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Ἰσχύει ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς βεβιασμένου ψηφίσματος τῆς Βʹ Συντακτικῆς Συνελεύσεως τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη τὸ ἀπόγευμα μιᾶς ἐπαναστατικῆς ἡμέρας καὶ τὸ ὁποῖον ψήφισμα λέγει ὅτι ἐπαναφέρεται ἐν ἰσχύϊ προσωρινῶς τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νέου Συντάγματος. Ἀπὸ τῆς πρώτης δηλαδὴ ἡμέρας ἐπρόκειτο περὶ προσωρινῆς ἐπανισχύσεως καταργημένου Συντάγματος. Ἰσχύουν ἐκτὸς τούτου καὶ ὡρισμένα ἄρθρα τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927 ἐπὶ τῇ βάσει τῆς Ζʹ Συντακτικῆς Πράξεως τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη, ἡ ὁποία οὐδέποτε ἐπεκυρώθη ὑπὸ Συνελεύσεώς τινος. Ἰσχύουν ἐπίσης 46 Συντακτικαὶ Πράξεις τῆς Κυβερνήσεως Παναγῆ Τσαλδάρη, αἱ ὁποῖαι ἐπεκυρώθησαν διὰ τοῦ ψηφίσματος τῆς 11ης Ἰουλίου τοῦ 1935, 13 Συντακτικαὶ Πράξεις, οὐδέποτε ἐπικυρωθεῖσαι τῆς Κυβερνήσεως Κονδύλη, τρεῖς Συντακτικαὶ Πράξεις τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ, 114 Συντακτικαὶ Πράξεις ἐκδοθεῖσαι μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν καὶ πλέον τῶν 50 ψηφισμάτων Συνταγματικῆς ἰσχύος τῆς παρούσης Βουλῆς. Μετὰ ἀπὸ αὐτὸν τὸν συνταγματικὸν κυκεῶνα, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, ὅτι ὄντως χρειάζεται ὁ νέος καταστατικὸς χάρτης; Ἀλλὰ ἐνῷ τοῦτο εἶναι ἀληθές, εἶναι ἐπίσης ἀληθές, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ψυχολογικῶς δὲν εἶναι βεβαίως σήμερον ὁ εὐθετώτερος χρόνος μακρῶν συνταγματικῶν συζητήσεων. Παρὰ τοῦτο ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδεχθῶ καὶ νὰ συμφωνήσω εἰς μίαν μακρὰν ἐπ’ ἀόριστον ἀναβολὴν καὶ παράτασιν τῆς Συνταγματικῆς ἐκκρεμότητος. Πάντως διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχίσῃ συζητήσεις καὶ νὰ προχωρήσῃ μὲ σοβαρότητα, εἶναι ἀνάγκη πρῶτον, νὰ διανεμηθοῦν τὰ πρακτικὰ τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, διότι ἄλλως θὰ εἶναι ματαία ὅλη ἡ γενομένη ἐπὶ μακρὸν διάστημα προεργασία καὶ δεύτερον νὰ ἐκτιμηθῇ τὸ ἑξῆς ἀντικειμενικὸν γεγονὸς διὰ μακρὰς συνεδριάσεις, καθημερινάς, καὶ παρατεταμένας, ἀμφισβητῶ, ἐὰν εἶναι κατάλληλον τὸ θέρος. Ἡμεῖς θὰ παρακολουθήσωμεν, ὅπως ἐπράξαμεν καὶ διὰ τὰς ἄλλας συνεδριάσεις ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους, καὶ αὔριον ἐὰν ἀρχίσῃ ἡ συνεδρίασις, ἀλλὰ ἡ μέχρι τοῦδε πεῖρα, ἀποδεικνύει, ὅτι μετὰ κόπου θὰ σχηματίζεται ἀπαρτία κατὰ τοὺς θερινοὺς μῆνας καὶ μάλιστα κατὰ τὰς πρωϊνὰς ἢ μεταμεσονυκτίους συνεδριάσεις. Εἶναι ἀνάγκη νὰ σταθμισθῇ τοῦτο, ὡς ἀντικειμενικὸν γεγονός. Ἐὰν ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τηρηθῇ ὁ ρυθμός, τὸν ὁποῖον περιέχει ἡ πρότασις ψηφίσματος τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, κυρίων Παπαδήμου καὶ Βασιλειάδη, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν πάλιν νὰ ἀρχίσῃ μακρὰ καὶ παρατεταμένη συζήτησις, ἡ ὁποία θὰ διαρκοῦσεν ἐπὶ 2–3 ὥρας καὶ θὰ ἀπελάμβανε τὸ βῆμα ὁ ἀνερχόμενος κατὰ τὰς ὁποίας ὑπάρχουν πολλοὶ βουλευταὶ καὶ μετὰ ταῦτα, θὰ εὑρίσκετο κουρασμένη ἡ Βουλὴ καὶ θὰ ἐζήτει τὴν διακοπὴν τῆς συνεδριάσεως διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ διάλεξις τὴν ἑπομένην. Δὲν εἶναι δυνατὸν τοιαῦται συζητήσεις νὰ γίνουν. Αἱ συζητήσεις ὀφείλουν νὰ εἶναι λιταί.

§46Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ ἀπαγορευθῇ νὰ λαμβάνουν τὸν λόγον οἱ διατελέσαντες μέλη τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς. (Θόρυβος).

§47Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν νομίζω, ὅτι ὠφελεῖ ἡ μεγάλη ἐφευρετικότης εἰς τὴν ὑπόδειξιν τροπολογιῶν. Νομίζω, ὅτι αἱ συζητήσεις, ἀφ’ ἑνὸς μὲν πρέπει νὰ ἔχουν ἐπάρκειαν χρόνου καὶ νὰ μὴ ἔχουν τόσην διάρκειαν, ὥστε αἱ μὲν συζητήσεις νὰ σύρωνται, τὰ δὲ θέματα νὰ διασύρωνται, διότι ἐκεῖνο εἶναι, τὸ ὁποῖον θὰ προκαλέσῃ τὴν δυσφορίαν καὶ τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ μαχομένου στρατοῦ. Νομίζω ὅτι ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Βαμβέτσου περὶ θεσπίσεως διατάξεως, ἡ ὁποία ἐμποδίζει τὰς ἐπὶ τοῦ Συντάγματος συζητήσεις καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἀνωμαλίας δὲν εἶναι ἐπιτυχής. Πρῶτον, διότι κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, δὲν εἶναι κατὰ τὸ πλεῖστον ὀρθὴ ἡ σκέψις, ὡς σκέψις ἀλλὰ καὶ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον, ἀντιβαίνει εἰς τὴν ἔννοιαν τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ συστήματος ἡ θέσπισις διατάξεων ἀλυγίστου συνταγματικῆς ἰσχύος, ἡ ὁποία νὰ ρυθμίζῃ καὶ αὐτὸν ἀκόμη τὸν χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ γίνουν αἱ συζητήσεις. Ἐκτὸς αὐτοῦ ὅσον ἀφορᾷ τὰ χρονικὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα θεσπίζονται εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Χατζίσκου, ὡς διεμορφώθησαν ὑπὸ τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῶμεν, ὄχι ἀπὸ σήμερον ἀλλ’ ἐν τῇ πορείᾳ τῶν συζητήσεων, μήπως εἶναι δυνατὸν ἐὰν χρονίζουν αἱ συζητήσεις ὡρισμένων ἄρθρων, αὐτὰ νὰ μὴ συζητηθοῦν αὐτοτελῶς ἀλλὰ κατὰ κεφάλαια ἢ καθ’ ὁμάδας συγγενῶν ἄρθρων. Τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τοῦδε νὰ ἀποφασισθῇ. Θὰ τὸ ἴδωμεν κατὰ τὴν πρόοδον τῶν συζητήσεων, δοθέντος ἄλλωστε, ὅτι τὰ πρῶτα ἄρθρα τοῦ Συντάγματος, εἶναι ἀνεπίδεκτα τοιαύτης καθ’ ὁμάδας συζητήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάρκειαν τῶν συζητήσεων, νομίζω ὅτι εἰς τὸν περιορισμὸν τοῦ ἡμιώρου, πρέπει νὰ περιληφθοῦν καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων καὶ οἱ εἰσηγηταί, διότι ἡμίσεια ὥρα εἶναι ἀναμφισβητήτως ἀρκετὴ διὰ νὰ κάνῃ κανεὶς ἐπιλογὴν τῶν οὐσιωδῶν καὶ νὰ τὰ ἐμφανίσῃ εἰς τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Σώματος. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ σκεφθῇ κανεὶς διὰ τὴν καθιέρωσιν τοῦ τετάρτου, διὰ νὰ εἶναι μεγαλύτερος ὁ ἀριθμὸς τῶν ὁμιλητῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ λάβουν μέρος εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος. Ἡ πρότασις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων κ.κ. Βασιλειάδη καὶ Παπαδήμου εἶναι ἀπολύτως ἀτυχὴς διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: Διότι πρῶτον περιέχει περιορισμὸν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, μετὰ τετράμηνον διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Δεύτερον διότι περιέχει ὑπέρμετρον περιορισμὸν τοῦ λόγου, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἐπάρκεια χρόνου διὰ τὴν κατ’ οὐσίαν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος. Τρίτον, διότι καθορίζει τακτὸν χρόνον λήξεως τῶν συζητήσεων, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι λογικῶς ἀδύνατον. Ἐλέχθη, ὅτι ὑπάρχει τὸ προηγούμενον τοῦ ἔτους 1927. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Συνέλευσις τοῦ 1927, ἦτο συνέχεια τῆς Δʹ Συντακτικῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγένοντο αἱ συζητήσεις κατὰ τὸ κύριον μέρος αἱ συνταγματικαί. Ἐπὶ πλέον οἱ περιορισμοὶ ἐθεσπίσθησαν κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 4ης Μαΐου, ἐνῷ αἱ συνταγματικαὶ συζητήσεις ἤρχισαν τὴν 22αν Ἰανουαρίου. Τρεῖς καὶ ἡμίσεις δηλαδὴ ὁλοκλήρους μῆνας μετὰ τὴν ἔναρξιν τῶν συζητήσεων. Δὲν ὑπάρχει ἑπομένως οὐδεμία ἀναλογία μεταξὺ τοῦ 1927 καὶ τοῦ 1948.

§48Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἡ μόνη ἀναλογία εἶναι ὅτι ἐκ τοῦ παθήματος αὐτοῦ, νὰ συναγάγωμεν μερικὰ συμπεράσματα. Ἐὰν θέλωμεν καὶ τώρα νὰ ἐκταθῶμεν εἰς τὴν αὐτὴν διαδικασίαν καὶ νὰ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν καὶ ὕστερα ἀπὸ ἕνα μῆνα νὰ λάβωμεν τὸ μέτρον αὐτό, τὸ ὁποῖον εἰσηγεῖσθε, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§49Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ὀρθὸν νὰ συνάγῃ κανεὶς συμπεράσματα ἐκ παθημάτων, ἀλλὰ ὄχι διὰ νὰ καταλήξῃ εἰς τὰ ἀντίθετα παθήματα.

§50Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Δὲν πρόκειται ἐδῶ νὰ ἐπιβληθῇ τίποτε. Ὅλα θὰ βγοῦν ἀπὸ τὴν θέλησιν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ ἐὰν θέλωμεν νὰ ὑπάρχῃ εἷς ρυθμὸς ταχύτερος εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος, πρέπει νὰ εὕρωμεν ἕνα τρόπον διαδικασίας ἄλλον. Ἀλλὰ ἐκ τοῦ παθήματος ὅμως αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἀνεφέρατε κατὰ τὸ ὁποῖον ἤρχισεν ἡ συζήτησις τὸν Ἰανουάριον καὶ τὸν Μάϊον περιωρίσθη, δὲν ἕπεται ἐξ αὐτοῦ, ὅτι πρέπει νὰ ὑποστῶμεν τὸ αὐτὸ σφάλμα καὶ πάλιν.

§51Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤκουσα τοὺς ἰσχυρισμοὺς αὐτούς, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὡς ἀπεδείχθη κατὰ τὸν τελευταῖον χρόνον, τὰ παθήματα τοῦ παρελθόντος, μᾶς ἔδωσαν κάκιστα μαθήματα, λόγῳ τῆς ὑπερβολῆς, διότι πρῶτον, ἐπεζητήθη ἡ ψήφισις τοῦ Συντάγματος κατὰ τὴν διαδικασίαν τοῦ κώδικος, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ παράδοξον, δεύτερον, ἐτάχθη ἕν ὅριον, τόσον ἀνεπαρκές, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ. Τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, δὲν ἀποτελεῖ πόρισμα ἐκ τῶν παθημάτων τοῦ παρελθόντος, ἀλλὰ θὰ φέρῃ χειρότερα παθήματα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν συνεδριάσεων, ὁ ὁποῖος ἀναφέρεται εἰς τὴν πρότασιν τῶν δύο συναδέλφων, βεβαίως, πρέπει νὰ διατεθοῦν ἐπαρκεῖς συνεδριάσεις, διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ γίνῃ συνταγματικῆς ἰσχύος διάταξις, ἡ ὁποία νὰ καθορίζῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν συνεδριάσεων. Νομίζω ὅτι, εἰς τὴν φύσιν τοῦ ἀντιπροσωπευτικοῦ πολιτεύματος εἶναι, ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, νὰ ρυθμίζωνται χωρὶς αὐτὰς τὰς ἀμετατρέπτους ἀποφάσεις, καὶ χωρὶς νέα συνταγματικὰ κείμενα. Μία συνεννόησις τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, μὲ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, εἶναι δυνατὸν νὰ λύσῃ εὐχερέστερον, καὶ καλύτερον, ὅλα τὰ ζητήματα, τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συνεδριάσεων, τοῦ χρόνου τῆς ἀπασχολήσεως, καὶ ὅλων τῶν ἄλλων, τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ τὴν ταχυτέραν ἐπιτέλεσιν τοῦ συντακτικοῦ ἔργου τῆς παρούσης Βουλῆς. Νομίζω ὅμως ὅτι, ἐκτὸς τῶν τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπροτάθησαν, μία οὐσιώδης τροπολογία, ἡ ὁποία πρέπει νὰ προστεθῇ, εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν ψήφισμα, εἶναι, ὅτι εἶναι δυνατόν, νὰ ὑποβάλωνται κατὰ τὴν συζήτησιν τροπολογίαι, χωρὶς νὰ χρειάζεται νὰ παραπέμπωνται αὗται, ὅπως συμβαίνῃ μὲ τὰς αὐτοτελεῖς προτάσεις εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος Ἐπιτροπήν.

§52Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν χρειάζεται.

§53Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Δυστυχῶς χρειάζεται. Τὸ ἄρθρον 4 τοῦ ψηφίσματος Β, τὸ ὁποῖον ἰσχύει σήμερον, ἀναγράφει ὅτι αἱ τροπολογίαι παραπέμπονται συμφώνως, πρὸς τὸ ἄρθρον 1. Δηλαδή, παραπέμπονται ὅλα εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος Ἐπιτροπήν. Τούτου ἐν ἰσχύϊ, ἐὰν δὲν μεταβληθῇ, θὰ παρεμποδίζῃ τὴν δημιουργικὴν συζήτησιν, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ προκύψῃ ἡ τελικὴ διατύπωσις τῶν ἄρθρων τοῦ Συντάγματος.

§54Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἡμεῖς, Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ εἴμεθα.

§55Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, ἐν ἰσχύϊ, τὸ ψήφισμα Β, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι, διὰ νὰ ἔλθῃ μία τροπολογία εἰς τὴν Βουλήν, πρέπει νὰ περάσῃ ἀπὸ τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν. Ὀρθὴ πρότασις, προκειμένου περὶ προτάσεων, ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῶν συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ γίνουν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ τοῦτο, διότι, θὰ εἶναι ἀδύνατος ἡ διασταύρωσις τῶν ἀντιλήψεων, αἱ ὁποῖαι θὰ καταλήξουν εἰς τὴν τελικὴν διαμόρφωσιν. Αὗται εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, αἱ γενικαὶ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας εἶχον νὰ κάμω διὰ τὸ ὑπὸ κρίσιν ψήφισμα. Ἡ παροῦσα Βουλή, εἴτε σήμερον, εἴτε αὔριον, θὰ κληθῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ βαρυτάτου, καὶ λίαν οὐσιώδους ἔργου, νὰ προικίσῃ τὴν χώραν μὲ τὸ νέον Σύνταγμα. Διὰ νὰ ἐπιτελέσωμεν τὸ ἔργον αὐτό, πρέπει κατὰ τὰς συζητήσεις, νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὀφείλομεν νὰ συζητήσωμεν, μὲ νηφαλιότητα καὶ ὄχι μὲ τὴν νευρικότητα ἐκείνην, ἡ ὁποία ἐξ ἀγαθοῦς προαιρέσεως πολλάκις νοθεύει τὰς συζητήσεις, καὶ ὁδηγεῖ εἰς βεβιασμένας λύσεις. Δεύτερον, ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν συνείδησιν τῆς ἱστορικῆς ἀποστολῆς μας διότι, καλούμεθα νὰ συντάξωμεν Σύνταγμα, εἰς μίαν ἐποχὴν μεγάλων ζυμώσεων, νέων διαμορφώσεων, ἐποχὴν μεταβατικήν, ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, καὶ ἡ πεῖρα τοῦ παρόντος, ἀλλὰ καὶ ὡρισμέναι, ἀπὸ τὰς ἀπατηλὰς καὶ δειλὰς ἐλπίδας τοῦ μέλλοντος, διαψεύδονται καὶ καταπίπτουν. Ἀλλὰ συγχρόνως, εἶναι ἀνάγκη νὰ κατωρθώσωμεν νὰ ἀκούσωμεν τὸν παλμὸν τῆς σημερινῆς ζωῆς. Εἶναι ἀνάγκη, νὰ ἐπιδείξωμεν τὴν ἱκανότητα, νὰ συλλάβωμεν τὰς ἀνησυχίας, καὶ νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὰ αἰτήματα τῶν γενεῶν, αἱ ὁποῖαι ὡρίμασαν ἢ ὡριμάζουν, μέσα εἰς τοὺς κινδύνους, μέσα εἰς τοὺς ἀγῶνας, μέσα εἰς τὰς ἀγωνίας, καὶ αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ ζήσουν, ὑπὸ τὸ νέον Σύνταγμα. (Χειροκροτήματα).

§56Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω, δύο λέξεις: Ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ὑπέβαλον μαζὶ μὲ τὸν συνάδελφον κ. Παπαδῆμον, τὴν τροπολογίαν, δὲν εἶναι ὅτι ἤμην δεινὸς συνταγματολόγος, καὶ βεβαίως, δὲν δύναμαι νὰ παραβληθῶ πρὸς τὸν συνάδελφον κ. Βαμβέτσον. Ὁ λόγος ἀκριβῶς εἶναι, ὅτι ἤθελον, ἐὰν ἦτο δυνατόν, νὰ συντομευθοῦν αἱ συζητήσεις, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι, σήμερον συζητοῦμεν ἐπὶ δύο ἡμέρας, ἐπὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ γίνῃ ἡ συζήτησις, ἐπὶ τοῦ τρόπου τῆς ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος. Ἀκριβῶς, αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος τῆς συντομεύσεως, διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὴν ἀπεραντολογίαν καὶ τὴν βυζαντινολογίαν. Πέραν αὐτοῦ, δὲν διεξεδίκησα, τίτλους εἰδικοῦ καὶ ἰσχυροῦ συνταγματολόγου.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κουλουμβάκης, ἔχει τὸν λόγον.

§58Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, κύριοι βουλευταί, ὁ καὶ εἰς ἐμὲ ἐξαιρετικὰ φίλτατος κ. Βασιλειάδης, δὲν εἶναι συνταγματολόγος λέγει ὁ ἴδιος, εἶναι ὅμως, λέγομεν ἡμεῖς, πεπειραμένος πολιτευτής. Ἐν πάσῃ δὲ περιπτώσει ὁ κ. Βασιλειάδης δὲν εἶναι κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας συντάκτης παιδαριωδῶν τινων ἄρθρων περὶ Συντάγματος! Γνωρίζω τί λέγω καὶ διατὶ τὸ λέγω, διότι ἕκαστος πρέπει νὰ ἔχῃ τοὐλάχιστον, κατὰ ἕν, τοῦτ’ ἔστι ἔστω, πολλοστημόριον ὑπ’ ὄψιν του, τὸ μέγα δίδαγμα τοῦ μεγίστου τῶν ἀνθρώπων, τοῦ Σωκράτους, τὸ «Γνῶθι σαυτόν». Κύριοι βουλευταί, ὑπεχρεώθην πρὸ ὀλίγου νὰ διαδηλώσω τὰς θερμοτάτας εὐχαριστίας μου, διότι ὑπέθεσα ὅτι περὶ ἐμοῦ ἐλέχθησαν φράσεις τινές, περὶ σεβασμοῦ καὶ ἐκτιμήσεως. Ἀνταποδίδεται θερμὸς ἔπαινος, τὸν ὁποῖον ἔκαμα εἰς τὴν ἰδιαιτέραν του πατρίδα προεκλογικῶς, ἀλλὰ θὰ εἶχε λόγον καὶ ὁ εἷς καὶ ὁ ἕτερος ἔπαινος ἐὰν προσέχωμεν, διότι, ἐὰν δὲν προσέχωμεν, κύριοι συνάδελφοι, θὰ καταλήξωμεν ἀπὸ τὰς ἀσυναρτησίας τῶν λόγων, εἰς τὰς ἀσυναρτησίας τῶν ἀποφάσεων. Δὲν πρόκειται, κύριοι, νὰ συντάξωμεν Σύνταγμα. Μάλιστα, φίλτατε κύριε Καλλία, τοῦ ὁποίου ἐπίσης ἐγὼ ἐκτιμῶ τὴν ἐπιστημονικὴν κατάρτισιν, καὶ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἀγορεύει ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἐξαιρετικῶς τὸν ἐκτιμῶ, ἀλλὰ λέγω καὶ πρὸς αὐτόν, καὶ ἄλλους ἀξιολόγους νέους, τοὺς ὁποίους συχνὰ λαμβάνω ἀφορμὴν νὰ ἐπαινῶ, καὶ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης καὶ ἀπὸ τῆς δημοσιογραφικῆς μου λειτουργίας, νὰ προσέχουν, ἀκριβῶς διότι καὶ ἐπειδὴ ἔχουν τὴν ἱκανότητα νὰ προσέχουν. Διότι, ἐὰν δὲν εἶχον ἱκανότητα, θὰ ἦτο περιττὸν καὶ νὰ προσέχουν ἐκεῖνοι, ἀλλὰ καὶ ἐγὼ νὰ τὸ λέγω πρὸς αὐτούς. Ἀλλά, δυστυχῶς, μέχρι ταύτης τῆς στιγμῆς, δὲν προσέχουν. Ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω, δὲν πρόκειται νὰ συντάξωμεν Σύνταγμα, ἀλλὰ νὰ ἀναθεωρήσωμεν Σύνταγμα καὶ δὴ μερικὰς διατάξεις του.

§59Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε; Σεῖς δὲν ὑποστηρίζετε, ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ εἶναι Συντακτική; Πῶς λοιπὸν δὲν θὰ συντάξωμεν Σύνταγμα;

§60Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ τὸ ὑπεστήριξα, ὅτι εἶναι Συντακτική, ἀλλὰ καὶ ἡ Συντακτικὴ ἀκόμη Συνέλευσις, ὑπάρχοντος ἀπὸ ἑκατονταετίας Συντάγματος, δὲν συντάσσει τὸ ὅλον Σύνταγμα. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ ἐπικαλούμενος καὶ γνώμας ἀσυγκρίτως ἐγκυροτέρας τῆς ἰδικῆς μου, ἀνέπτυξα ἄλλοτε, ὅτι ὄχι μόνον δὲν συντάσσουν ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους Συντάγματα καὶ αἱ Συντακτικαὶ Συνελεύσεις, ἀλλὰ καὶ δὲν ἔχουν τὴν παντοδυναμίαν τῆς θεότητος. Ὑπάρχουν καὶ διατάξεις τῶν κειμένων Συνταγμάτων, πρὸ τῶν ὁποίων ἐμποδίζεται ἡ Ἐξουσία καὶ τῶν Συντακτικῶν Συνελεύσεων.

§61Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Βεβαιότατα, εἶναι αἱ ἠθικαὶ δεσμεύσεις.

§62Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀλλά, λέγω, δὲν πρόκειται νὰ συντάξωμεν Σύνταγμα, ἀλλὰ νὰ ἀναθεωρήσωμεν μερικὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, κύριοι, ἀλλὰ καὶ δὲν πρόκειται νὰ ἀνασυντάξωμεν κοινωνικὸν καθεστώς! Διατὶ δὲν προσέχωμεν, ἐπαναλαμβάνω, εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας, συμβουλεύει εἰς τὴν Ἀνθρωπότητα ὁ μέγας νικητὴς τοῦ μεγάλου παγκοσμίου πολέμου; Προσέχετε, λέγει καὶ ἐκεῖνος. Ἐπροχώρησαν ὑπερβολικὰ μερικοὶ ἄνθρωποι, μονοπωλήσαντες οὕτως εἰπεῖν τὴν πρόοδον. Ἐπροχώρησαν τόσον πολύ, ὥστε νὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ τοὺς χαλιναγωγήσωμεν, διότι, μὲ αὐτὰς τὰς ἀπερισκέπτους προχωρήσεις, κινδυνεύει αὐτὸς οὗτος ὁ πολιτισμὸς καὶ ἡ ἀληθινὴ πρόοδος τῆς Ἀνθρωπότητος. Ἀξιότιμε φίλε, τὸν ὁποῖον ἐπῄνεσα προεκλογικῶς εἰς τὴν ἰδιαιτέραν του πατρίδα, καὶ μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μοὶ ἀπευθύνῃ ἐπαίνους πρὸ ὀλίγου, λέγω καὶ πρὸς σέ, ὅτι: Ἀπὸ τοῦ 1911 μέχρι τοῦ 1948 οἱ ὅροι, αἱ ἰδέαι, αἱ μέθοδοι, κατὰ τὰς ὁποίας ζῇ καὶ πρέπει νὰ ζῇ, διὰ νὰ προοδεύῃ ἡ Ἀνθρωπότης, δὲν ὑπέστησαν τοιαύτην ἀνατροπήν, ὥστε νὰ εἶναι τόσον μεγάλη ἡ ἀνάγκη τῶν φώτων σου, νὰ ἀνασυντάξωμεν τὸ Σύνταγμα, ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους. Ναί, τὸ ἔγραψα κατ’ ἐπανάληψιν καὶ τὸ λέγω καὶ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ὅτι μία ἀναθεώρησις 3, 4, 5 διὰ τὸ χατῆρι σου ἄρθρων τοῦ Συντάγματος, θὰ ἦτο ἀρκετή, διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ ἡ Βουλὴ αὐτὴ τὸ καθῆκον της. Διότι πῶς θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰς συζητήσεις ἀγνοοῦντες τὰς γνώμας τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀφοῦ ἐδημοσιεύθη μέχρι τοῦδε μόνον ὁ πρῶτος τόμος τῶν γνωμῶν της καὶ ὑπολείπονται νὰ δημοσιευθοῦν 4 ἄλλοι τόμοι, κύριοι συνάδελφοι; Δὲν θὰ ἐδικαιολογεῖτο μία πρότασις, νὰ δημοσιευθοῦν ἐπὶ τέλους καὶ οἱ ἄλλοι τόμοι, ἀλλὰ καὶ οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, οἱ ἀποτελέσαντες τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν, νὰ ὑποβληθοῦν εἰς τὴν δαπάνην τοὐλάχιστον τῆς δημοσιεύσεως;!

§63Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Νὰ παραπεμφθοῦν καὶ εἰς δίκην;

§64Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νομίζετε, ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγω αὐτὴν τὴν στιγμήν, δὲν ἀποτελεῖ δίκην καὶ ἀπόφασιν; Λοιπὸν καὶ ὄχι μόνον τοῦτο· ἀλλ’ ἐνῷ βέβαια καὶ ἐγὼ ὁμολογῶ καὶ διακηρύττω τὴν ἱκανότητα τῶν ἀποτελεσάντων τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτήν, ἐκτὸς μερικῶν, νομίζω 2, τὸ πολὺ 3, δοκησισόφων πῶς ζητοῦν ἀπὸ ἡμᾶς νὰ ἐκφράσωμεν τὰ συγχαρητήριά μας, πρὶν μελετήσωμεν τοὺς 5 τόμους, ἐνῷ ἀκόμη εὑρισκόμεθα εἰς τὴν μελέτην τοῦ 1ου τόμου;

§65Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος τὸ ἐζήτησεν αὐτό, κύριε συνάδελφε;

§66Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Γνωρίζετε, ὅτι πρὸς ὑμᾶς, ἀγαπητὲ Γεώργιε, ὑπεχρεώθην νὰ ἐκφράσω τὴν ἐκτίμησίν μου.

§67Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶμαι ὀπαδός σας.

§68Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν εἶσαι ὀπαδός μου τώρα. Ἄλλο εἶναι τὸ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον σᾶς τιμᾶ: Πρὸ 21 ἐτῶν μοῦ ἐκάματε τὴν τιμὴν νὰ ἔλθετε εἰς τὸ γραφεῖον μου καὶ νὰ μοῦ ζητήσετε ὡς βουλευτὴς ὑμεῖς τότε, γνώμας μου. Τώρα, μᾶλλον τὸ ἀντίθετον θὰ συμβῇ. Ἄς μὴ παρατείνωμεν ὅμως τὴν συζήτησιν, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν εἶμαι ἐγὼ ὑπαίτιος. Ἠξίωσα ἁπλῶς προσοχὴν καὶ ἀξιῶ καὶ τώρα προσοχήν. Ἀξιῶ μάλιστα τὴν προσοχὴν ἐγὼ περισσότερον ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν κῦρος ἀπέναντι τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Καὶ πρέπει νὰ τὸ ἔχουν τὸ κῦρος, ἀδιάφορον ἐὰν ἡ συζήτησις περὶ τοῦ Συντάγματος εἶναι συζήτησις ἑνὸς ἑκάστου ἐξ ἡμῶν. Ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ ταύτην τὴν στιγμὴν πρὸς ὑμᾶς, δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι εἶναι ὁ πρῶτος διατυπώσας τὴν γνώμην, ὅτι ἡ συζήτησις, προκειμένου περὶ Συντάγματος, εἶναι συζήτησις ἑνὸς ἑκάστου τῶν κ. κ. βουλευτῶν. Ὅταν τὸ πρῶτον, κύριοι βουλευταί, ἐνεφανίσθη κατὰ τὸ 1910 ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ὡς πρωθυπουργός, καὶ ἀνέγνωσε τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις, ἐνόμισα, ὅτι ἐσκόπευεν ἐπέμβασίν τινα, κατὰ τὰς συζητήσεις περὶ τοῦ Συντάγματος. Ἐζήτησα τὸν λόγον καὶ ἀνέπτυξα τὸ θέμα, ὅτι ἔπαυσε νὰ εἶναι τὸ Ἑλληνικὸν Σύνταγμα συμβόλαιον μεταξὺ Βασιλέως καὶ Λαοῦ, ἀλλὰ εἶναι μονομερὴς πρᾶξις, ὁρισμός, ἐπιταγὴ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ὁποίας δὲν τίθεται ζήτημα ἐμπιστοσύνης, καὶ ἑπομένως δὲν ἔχει δικαίωμα ἐπεμβάσεως ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐνταῦθα ἀντιπροσωπεύει τὸν Βασιλέα. Ἐν τούτοις, δὲν δύναται κανεὶς νὰ ἀρνηθῇ μίαν ἠθικὴν ἐπιρροὴν τῶν ἡγετῶν τοῦ Κοινοβουλίου, εἴτε ἐν τῇ Κυβερνήσει εὑρισκομένην, εἴτε ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει, μίαν ἐπιρροήν, ἡ ὁποία ὅμως βέβαια δὲν ἀξιοῖ πειθαρχίαν, ἀλλὰ ἡ ὁποία ἀξιοῖ μίαν ἰδιάζουσαν προσοχὴν εἰς τοὺς λόγους της καὶ τὰς θελήσεις της. Ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦτο ἀκριβῶς εἶναι βαρυτάτη ἡ ὑποχρέωσις αὐτῶν νὰ παρακολουθήσουν μετὰ πάσης προσοχῆς τὰς συζητήσεις καὶ περὶ τοῦ Συντάγματος. Συμφωνῶ, κύριοι, εἰς πολλὰς διατυπωθείσας γνώμας. Ἀλλὰ μολονότι εἶχον ἐξ ἀρχῆς πρόθεσιν νὰ μὴν ἐπεκτείνω τὸν λόγον μου, ἐν τούτοις, ὑπεχρεώθην ἀπὸ τὴν μέχρι τοῦδε συζήτησιν νὰ δώσω μερικὰς ἀπαντήσεις. Ἐλέχθη, ὅτι κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 31ης Μαρτίου 1946 ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐξέλεξε Πολίτευμα καὶ ἐκλήθημεν ἡμεῖς νὰ συντάξωμεν τὸ Πολίτευμα. Δὲν νομίζω, ὅτι ἦτο ὀρθὴ ἡ γνώμη αὐτή. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 31ης Μαρτίου 1946 εἶπεν: «Ἰδοὺ τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ μὲ Κυβερνήσῃ, διότι ἔχω εἰς αὐτὸ ἐμπιστοσύνην καὶ εἰς τοῦτο καὶ εἰς ἐκεῖνο καὶ εἰς τὸ ἄλλο, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ὅτι θὰ ἐνεργήσῃ τὸ Δημοψήφισμα». Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶπε τοῦτο. Καὶ ἦτο τοῦτο ἐπιτακτικόν, διότι καὶ εἶχεν ἀρχίσει νὰ ἰσχύῃ πολίτευμα κατὰ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911. Ἴσχυε καὶ τότε τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ ἰσχύῃ καὶ τώρα. Καὶ ἡμεῖς ἐκλήθημεν πρὸς ἀναθεώρησιν τοῦ ἰσχύοντος πολιτεύματος, οὐχὶ δὲ πρὸς σύνταξιν ἀπὸ τοῦ Α μέχρι τοῦ Ω Συντάγματος. Καὶ προσετέθη ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ καὶ ἡγέτου κόμματος ὅτι κύριος σκοπὸς τῆς παρούσης συνελεύσεως εἶναι αὐτός: Ἡ σύνταξις τοῦ πολιτεύματος! Οὐδαμῶς! Κύριος σκοπὸς τῆς παρούσης Συνελεύσεως εἶναι καὶ νὰ ἀναθεωρήσῃ μερικὰς διατάξεις τοῦ κειμένου καὶ ἰσχύοντος πολιτεύματος, ἀλλὰ καὶ νὰ συμπληρώσῃ τὰ κενὰ τῆς νομοθεσίας καὶ νὰ συμπληρώσῃ ἀκόμη καὶ νὰ ἀκυρώσῃ διατάξεις ἄλλας μὴ ἐχούσας καλῶς τῶν νόμων. Καὶ νὰ παρακολουθήσῃ τὴν δρᾶσιν τῆς Κυβερνήσεως ἡ Βουλή μας, ἐλέγχουσα αὐτήν, ὅταν δὲν ἐκτελῇ καλῶς τὰ καθήκοντά της. Καὶ ἀκόμη περισσότερον ἀπὸ ὅλα αὐτὰ νὰ παρακολουθήσῃ ἡ Βουλὴ μας τὴν ἐξέλιξιν τῆς στυγερᾶς προδοσίας, τῆς ὁποίας ἡ πρωτοβουλία εὑρίσκεται ἔξω τῶν ὁρίων τῆς Ἑλλάδος, νὰ ἀσκήσῃ δηλαδὴ ἄμυναν ὑπὲρ Πατρίδος ἡ σημερινὴ Βουλή. Αὐτὸ τὸ τελευταῖον εἶναι, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, τὸ κύριον αὐτῆς ἔργον. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον θὰ εἶναι αὐτὸ τὸ κύριον ἔργον τῆς Βουλῆς αὐτῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς, σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι, ἐπικαλούμενος διὰ μυριοστὴν φορὰν τὴν προσοχήν σας: Εἶναι ἡ ψυχολογικὴ κατάστασις καὶ τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ μᾶς ἐμπνέῃ καὶ ἡμῶν οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἐκτελέσωμεν τὰς ἐμπνεύσεις τοῦ λαοῦ μας, εἶναι ἡ ψυχολογική μας κατάστασις ἡ κατάλληλος, ἐν ὥρᾳ μάλιστα θέρους, νὰ ἀσχοληθῶμεν εἰς συζητήσεις, ἀπαιτοῦσα, πολὺν κόπον καὶ ἄφθονον ἱδρῶτα; Καὶ μᾶς ὑπεχρέωσεν ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ νὰ τὰς ἐνεργήσωμεν, συζητήσεις μακροτάτας, πολυσχιδεστάτας, σπουδαιοτάτας, συζητήσεις, κύριε ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦν καὶ ἱκανότητα συνταγματικὴν καὶ μελέτας ἱστορικὰς καὶ προσοχὴν ἐντεταμένην τῶν καθημερινῶς συμβανόντων περιστατικῶν, ἀπειλούντων αὐτὴν ταύτην τὴν ὑπόστασιν τῆς πατρίδος μας; Δὲν τὸ πιστεύω, κύριοι! Δὲν τὸ παραδέχομαι, τὸ ἀποκρούω αὐτό, ἐν μηνὶ Ἰουλίῳ, μὲ αὐτὸν τὸν καύσωνα καὶ μὲ αὐτὰ τὰ πράγματα τὰ ὁποῖα συμβαίνουν εἰς τὴν πατρίδα μας, ἡμεῖς ἐδῶ θὰ λησμονήσωμεν τὸ ρητὸν «τῶν οἰκιῶν ἡμῶν ἐμπιπραμένων, ἡμεῖς ᾄδετε!» Καὶ θὰ εἴπωμεν, «τῶν οἰκιῶν ἡμῶν κατεδαφιζομένων καὶ λεηλατουμένων καὶ ἀπειλουμένης τῆς πατρίδος μας, ἡμεῖς συνταγματαλογοῦμεν;» Ἀποδέχομαι λοιπὸν τὴν γνώμην, ὅτι τὸ ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ μὴ προχωρήσωμεν τοὐλάχιστον ἐντὸς τοῦ θέρους εἰς τὴν συζήτησιν περὶ τῶν ἀναθεωρητέων διατάξεων περὶ τοῦ Συντάγματος. Ἀλλὰ νὰ προχωρήσωμεν τότε, κ. βουλευταί, ὅταν θὰ ἠδυνάμεθα, ἡ, βέβαια, πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς, ἀνεξαρτήτως βεβαίως κόμματος, ἀσφαλῶς νὰ περαιώσωμεν ἀνέτως καὶ καλῶς τὴν συζήτησιν τῆς ἀναθεωρήσεως μερικῶν ἄρθρων τοῦ Συντάγματος. Καὶ πρέπει καὶ ἐπιβάλλεται νὰ τὴν περαιώσωμεν. Διότι ἐγώ, κύριοι βουλευταί, ὁρκιζόμενος εἰς τὴν τιμήν μου ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους, εἰς τὴν τιμὴν ἑνὸς ἀνθρώπου περὶ τοῦ ὁποίου δὲν ὑπῆρξέ ποτε ἀμφιβολία ὅτι εἶναι θρῆσκος καὶ πιστεύω εἰς τὸ Θεόν, εἰς τὴν τιμὴν ἑνὸς ἀνθρώπου ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν τόλμην κἄποτε νὰ εἴπῃ πρὸς ὑμᾶς ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς κυττάζῃ ὅλους κατάμματα, ἔχω τὴν πληροφορίαν ἀπὸ πηγὴν σοβαρωτάτην, ὅτι θὰ ἐπιδιωχθῇ νὰ μὴ τερματισθῇ ἡ συζήτησις πρὸς ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος, διὰ νὰ μείνῃ καὶ πέραν τῆς ὑπάρξεως τῆς παρούσης Βουλῆς ἐκκρεμὲς τὸ θέμα τοῦτο.

§69Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀντίθετον πρὸς ὅσα προηγουμένως ἀνεπτύξατε. Νὰ ἐπισπεύσωμεν λοιπόν, ἢ ὄχι τὴν ἀναθεώρησιν;

§70Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Λέγω νὰ ἐπισπεύσωμεν καὶ ἀπέναντι τούτου μίαν ἄμυναν. Νὰ ψηφίσωμεν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἡ σημερινή, ἡ χαρακτηρίσασα ἑαυτὴν ὡς Ἀναθεωρητικὴν Συνέλευσιν, ψηφίζει, ὅτι τὸ Σύνταγμα τῆς Βασιλευομένης Δημοκρατίας τοῦ 1911 εἶναι τὸ Σύνταγμα ὁριστικῶς τῆς Ἑλληνικῆς πατρίδος, καὶ ἡ παροῦσα Βουλὴ θὰ ἐπιδιώξῃ κατὰ πᾶν τὸ δυνατὸν εἰς αὐτὴν τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἄρθρων περὶ τῶν ὁποίων θὰ κρίνῃ ὅτι πρέπει νὰ ἀναθεωρηθοῦν.

§71Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὰ ἰσχύει τώρα τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911;

§72Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ εἶπον προηγουμένως, κύριε Γεώργιε· εἶπον, ὅτι ἴσχυε τὸ Σύνταγμα τοῦτο καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἀκόμη τοῦ 1946 καὶ ἀκόμη περισσότερον μετὰ ταῦτα. Τὸ εἶπον τοῦτο. Καὶ τὸ λέγω καὶ τώρα. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἀρθῇ πᾶσα ἀμφιβολία καὶ νὰ ἀποκλεισθοῦν ἐντελῶς οἱ ὑπονομεύοντες ἀκόμη τὸ πολίτευμα οἱ δημιουργήσαντες τὸ ἄτιμον καρκίνωμα, τὸ πολιτειακόν, τὸ ὁποῖον ἐν πλείστοις ἐματαίωσε τὰς ἐλπίδας τοῦ Ἔθνους διὰ τὴν θυσίαν τὴν ὁποίαν ἐπετέλεσεν ὑπὲρ τοῦ πολιτισμοῦ καὶ τῆς ἀνθρωπότητος κατὰ τὸν ἐνδοξώτατον πόλεμον τοῦ 1940–41. Διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ αὐτὴ ἡ ἄμυνα, ἐγὼ θὰ ἐπρότεινον ἕν, οὕτως εἰπεῖν, ἐπαναληπτικόν, ρητὸν καὶ κατηγορηματικόν, ψήφισμα. Ἀλλὰ ἀφοῦ μὲ προκαλεῖτε, ἐπιμένω ἀνενδότως, ὅτι ἡ ἔναρξις τοιαύτης συζητήσεως ἀπὸ τώρα, ἐντὸς τοῦ θέρους, καὶ μάλιστα ἐντὸς καθωρισμένης προθεσμίας, καὶ μὲ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἀπρόσεκτα —ἂς ἀρκεσθῶ εἰς τὴν ἔκφρασιν αὐτὴν— τῶν δύο ὡρῶν, τῆς ἡμισείας ὥρας, τοῦ ἑνὸς τετάρτου, μὲ καταφανῆ τὴν τύψιν συνειδήσεως ὅτι αὐτὰ εἶναι ἀπρόσεκτα, διότι καὶ λέγει «ἐκτὸς ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιτρέψῃ νὰ ὁμιλήσουν περισσότερον...» Ποῖοι; Οἱ ἔχοντες ἐνταῦθα τὰ προνόμια, κατ’ ἐκείνας τὰς ἀπερισκέπτους διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ μας, τὰ προνόμια τὰ ὁποῖα μεταβάλλουν τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν εἰς ἕνα ὅμιλον χειροκροτητῶν καὶ οὐχὶ εἰς ἀντιπροσώπους πεπολιτισμένου Ἔθνους, ὅπου ἕκαστος βουλευτὴς δὲν εἶναι κατώτερος οἱουδήποτε ἄλλου εἰς τὰ δικαιώματα καὶ εἰς τὴν ἐξουσίαν τὴν ὁποίαν ἔχουν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Ἔχω ὑποβάλει ψήφισμα καὶ ζητῶ τὴν κατάργησιν αὐτῶν τῶν διατάξεων. Εἶπον προηγουμένως ἐγώ, κύριοι βουλευταί, ὅτι οἱ ἡγέται ἑνὸς Κοινοβουλίου, εἴτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν εὑρισκόμενοι, εἴτε εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, πρέπει νὰ ἔχουν ἠθικὸν κῦρος. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἐγώ, κύριοι, νὰ μὴ αἰσθάνωμαι τοῦτο διὰ τὸν κ. ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὁ ὁποῖος τόσον προσεκτικὰ καὶ τόσον ἐπιμελῶς παρακολουθεῖ τὰς συζητήσεις μας; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ αἰσθάνωμαι σεβασμὸν πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Γονατᾶν, ὁ ὁποῖος, ἀπὸ τοῦ πρώτου δευτερολέπτου ἑκάστης συνεδριάσεως, μέχρι τοῦ τελευταίου, εὑρίσκεται ἐν μέσῳ ἡμῶν, σεβόμενος τὴν ὑπόστασίν μας καὶ παρακολουθῶν τὰς συζητήσεις μας. Δὲν ἀρνοῦμαι νὰ εἴπω τὸ αὐτὸ καὶ διὰ τὸν κ. Κανελλόπουλον, ἀλλά, δι’ ἄλλους τινὰς ἡγέτας λυποῦμαι. Λυποῦμαι βαθύτατα δι’ ἕνα ἀξιολογώτατον νέον, ὁ ὁποῖος ἔσχε μίαν, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἴσως ἐσφαλμένην, σπεύδουσαν φιλοδοξίαν, νὰ ἡγηθῇ μιᾶς τόσον ἐπιλέκτου ὁμάδος πολιτικῆς, τὸν ὁποῖον ἀντικρύζω τὴν στιγμὴν ταύτην, δόξα τῷ Θεῷ! ἐν μέσῳ ἡμῶν, ἀλλὰ τὸν ὁποῖον αὐστηρότατα εἶχον ἐλέγξει, καὶ τὸν ἐλέγχω καὶ ταύτην τὴν στιγμὴν αὐστηρότατα, διότι σπανίως μᾶς κάμνει τὴν τιμὴν νὰ ἐμφανίζεται ἐνταῦθα. Λοιπόν, ὅταν κατακρίνω ἐκείνας τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ, δὲν τὰς κατακρίνω διότι δὲν σέβομαι τοὺς καλουμένους ἢ ἔστω καὶ αὐτοκαλουμένους, ἡγέτας τῆς Βουλῆς. Ἐλησμόνησα νὰ ἐκφρασθῶ περὶ τοῦ κ. Τουρκοβασίλη, δι’ ὃν καὶ εὔχομαι νὰ προκόψῃ ὡς ἀρχηγός. Ἀλλὰ καὶ πρὶν ἀκόμη ἀνακηρυχθῇ, κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ, τὴν ἄτοπον, κατ’ ἐμὲ διάταξιν, πρὶν ἀνακηρυχθῇ ἀρχηγός, παρηκολούθει μὲ τόσην ἐπιμέλειαν τὰς συζητήσεις μας.

§73Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Εὐχαριστῶ πολύ.

§74Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Λοιπόν, δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δὲν σέβομαι, ἐπαναλαμβάνω, τοὺς ἀρχηγοὺς ἢ καὶ αὐτοκαλουμένους ἀρχηγούς, ἀλλὰ δὲν ὁμιλῶ ὅπως ὁμιλῶ ἀπὸ ἔλλειψιν σεβασμοῦ πρὸς αὐτούς. Ὁμιλῶ ὅπως ὁμιλῶ, κύριοι βουλευταί, διότι ἐγὼ πιστεύω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸς ὁ πολιτισμὸς εἰς τὴν ἀνθρωπότητα ἐὰν δὲν ὑπάρξουν εἰς ἕκαστον Κράτος Κοινοβούλια. Καὶ δὲν θὰ ὑπάρξουν Κοινοβούλια ἐὰν δὲν ἀπολαμβάνουν ὑπερτάτου σεβασμοῦ ἐκ μέρους τῶν λαῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἀπολαμβάνουν ὑπερτάτου σεβασμοῦ Κοινοβούλια, τὰ ὁποῖα κύριον προορισμὸν ἔχουν, ἕκαστον ἐξ αὐτῶν, νὰ χειροκροτῇ 5 ἢ 6 μέλη τοῦ Σώματός του! Αὐτὸ τὸ προνόμιον νὰ ὁμιλοῦν ἀρχηγοὶ προνομιακῶς, ἀρχηγοί, διότι συνέβη νὰ τὸ φέρῃ — συγχωρήσατέ μοι τὴν ἔκφρασιν — «ὁ Διάβολος καὶ τοῦ Μανούσου ἡ σκούφια», νὰ γίνουν Πρωθυπουργοὶ 24 ὥρας, ἢ ἔστω καὶ 48 ὥρας, εἶναι προσωπικότητες μὲ ἀπολαυάς, μὲ τιμάς, μὲ προνόμια, μὲ ἀποκλεισμὸν τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου εἰς τὴν Βουλήν! Διότι ὅταν, κύριοι, ἀρχίζῃ μία συζήτησις καὶ ὁμιλοῦν 10 ἀρχηγοί, καὶ δῆθεν ἀρχηγοί, ἡ συζήτησις συνήθως ἐξαντλεῖται καὶ ἑπομένως δὲν ἀπομένει εἰς ἡμᾶς παρὰ μόνον τὸ «Ναὶ» ἢ τὸ «Ὄχι», ἤ, ὡς συνήθως πράττομεν, νὰ ἀποχωρήσωμεν κατὰ τὰς ψηφοφορίας τῆς αἰθούσης. Ἀλλοίμονον ἐὰν δὲν καταργηθοῦν αὐταὶ αἱ διατάξεις, καὶ μάλιστα ἐὰν ἰσχύσουν, αὐταὶ αἱ διατάξεις καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος. Καὶ μάλιστα πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν μὲ τὴν ἡμίσειαν ὥραν καὶ τὸ τέταρτον νὰ γίνῃ συζήτησις, ὅταν θὰ ἔχουν ἐξαντλήσει πᾶσαν ὑπομονὴν αἱ ἀγορεύσεις τῶν κ.κ. ἀρχηγῶν καὶ τῶν δῆθεν ἀρχηγῶν, οἱ ὁποῖοι μάλιστα δὲν θὰ περιορίζωνται εἰς τὴν ἡμίσειαν ὥραν, διότι πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν παρῆλθεν ἡ ἡμίσεια ὥρα εἰς ἕνα (!) ἀρχηγόν; (Θυμηδία). Θὰ ἐπεθύμουν καὶ θὰ προεκάλουν ἀκόμη νὰ ἔχω μίαν διακοπὴν ἐὰν νομίζῃ κανεὶς περὶ τοῦ ἀδίκου μου καὶ προκειμένου λοιπόν, ἐπαναλέγω καὶ ἐπανερωτῶ, καὶ προκειμένου περὶ διατάξεων τοῦ Συντάγματος θὰ ὑπάρχῃ αὐτὸ τὸ προνόμιον; Παρεκάλεσα χθὲς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, τὸν ὁποῖον σέβομαι, νὰ φέρῃ τὸ ταχύτερον πρὸς συζήτησιν τὴν πρότασίν μου πρὸς κατάργησιν αὐτῶν τῶν περιέργων διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ, τὰς ὁποίας καὶ αὐτάς, κύριοι βουλευταί, δι’ ἑκατομμυριοστὴν φορὰν ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν σας καὶ αὐτὰς τὰς ὑπηγόρευσε καὶ τὰς ἐπέβαλεν ὀπαδὸς τῆς συνωμοσίας κατὰ τοῦ χριστιανικοῦ κόσμου καὶ πολιτισμοῦ.

§75Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ποῖος;

§76Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὅσοι, φίλτατε, κύριε Κωστάκη, ἔχουν ἀξιώσεις ἐξαιρετικῆς γνώμης ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ὀφείλουν νὰ γνωρίζουν τὴν σύγχρονον ἡμῶν πολιτικὴν ἱστορίαν, διότι ἡ φιλοσοφία ἑνὸς Γερμανοθρεμμένου δὲν εἶναι ἀρκετή, διὰ νὰ δικαιολογῇ ἀξιώσεις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἀξιώσεις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἔχουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν παρακολουθήσει ὅλην τὴν σύγχρονον ἡμῶν πολιτικὴν ἱστορίαν καὶ τὴν γνωρίζουν εἰς πρόσωπα καὶ εἰς πράγματα, εἰς σοβαρὰ στοιχεῖα καὶ εἰς λεπτομερείας ἀπὸ τοῦ Α ἕως τοῦ Ω. Μόλις εἰσήλθετε, κύριε Τσάτσε, εἰς τὴν Βουλὴν αὐτήν, περισσότερον παντὸς ἄλλου ἐξετίμησα τὴν μόρφωσίν σας καὶ τὴν ἐκτιμῶ καὶ τὴν διαλαλῶ, ἀλλὰ δυστυχῶς μὲ ὅλην σας τὴν ἀναντίρρητον ἐπιστημονικὴν κατάρτισιν δὲν θέλετε νὰ ἀποδεχθῆτε καὶ νὰ συναισθανθῆτε ὅτι ἐζήσατε εἰς τὴν Γερμανίαν, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐδηλητηρίαζε καὶ αὐτὴν τὸ δηλητήριον τοῦ Μαρξισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ἐντὸς ἑνὸς ἐσφραγισμένου τραίνου τὸν προδότην τῆς Ρωσίας, τὸν Λένιν, καὶ τὸν ἀπέστειλεν εἰς τὴν Ρωσίαν διὰ νὰ ἀρχίσῃ τὸν ἀγῶνα κατὰ τοῦ χριστιανικοῦ κόσμου καὶ πολιτισμοῦ, τὸν ἀγῶνα ὁ ὁποῖος μᾶς ἀπειλεῖ καὶ ἡμᾶς σήμερον. Καὶ εἶσαι, ἀτυχῶς, ὁ πρωτοστάτης νὰ διαγραφῇ ἀπὸ τὸ Σύνταγμα ἡ διάταξις ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀπετέλεσε τὴν ἄμυναν τοῦ Ἔθνους μας κατ’ αὐτῶν τῶν ἐν μέσῳ μας προδοτῶν, ἀπὸ τοῦ 1911, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν κατώρθωσε κατὰ τὸ 1917 νὰ ἀμυνθῇ! Καὶ ἐπεβλήθη εἰς τὴν πατρίδα μας τὸ ἀτιμώτατον ἐκεῖνο ἐκπαιδευτικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπιτελέσει ἀπερίγραπτον καὶ ἀνυπολόγιστον φθορὰν καὶ διαφθορὰν εἰς τὰς διανοίας καὶ εἰς τὰς ψυχὰς τῆς Ἑλληνικῆς νεότητος. Ὅσοι, λοιπόν, ἔχετε, κ.κ. βουλευταί, μόρφωσιν ἐπιστημονικὴν ἀξιόλογον, ὅπως ὁ πρὸ ὀλίγου ἀναφερθεὶς ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, ἔχετε καθῆκον νὰ μελετήσετε τὴν ἱστορίαν μας τὴν πολιτικὴν τῶν τελευταίων δεκαετηρίδων μετὰ πάσης προσοχῆς καὶ νὰ ἀντιληφθῆτε διατὶ ἐγὼ εἶχον δίκαιον εἰς τὰ 1911, ὅταν ἐνομοθετεῖτο ἡ ἀντιπροσώπευσις τῆς μειονοψηφίας εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας, εἶχον, λέγω, δίκαιον λέγων: «Εἶναι τοῦτο ἀπὸ τὰ πρῶτα μέσα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ φθάσωμεν βραδύτερον εἰς τὰ ψηφοδέλτια, εἰς τοὺς σταυρούς, εἰς τὴν ἀναλογικὴν ἐκλογήν, εἰς τὴν ἐξαφάνισιν Κυβερνήσεων σταθερῶν καὶ εἰς τὸν τόπον μας». Καὶ νὰ καταντήσωμεν, ὅπως κατήντησαν εἰς τὴν Ἰταλίαν ἕνεκα τῆς ἀναλογικῆς, νὰ ἀποδεχθοῦν τὸν Φασισμόν, ὅπως κατήντησαν εἰς τὴν Γερμανίαν, κ. Τσάτσε, ἕνεκα αὐτῶν τῶν διδαγμάτων καὶ τῆς ἀναλογικῆς, νὰ ἔχουν ἐπὶ ἔτη μετὰ τὸ 1919 ὑπουργικὰς κρίσεις διηνεκῶς, τῆς τελευταίας διαρκείας πέντε μηνῶν, τοῦ Μπρύνιχ, καὶ ἠναγκάσθη ὁ μακαρίτης στρατάρχης Χίντεμπουργκ Πρόεδρος τότε τῆς Γερμανικῆς Δημοκρατίας, νὰ καλέσῃ τὸν Χίτλερ καὶ νὰ εἴπῃ πρὸς αὐτόν: «Πᾶρε τὴν Κυβέρνησιν τέλος πάντων!» Λοιπόν, νὰ μελετήσωμεν τὴν σύγχρονον ἱστορίαν μας διὰ νὰ ἔχωμεν ἐγκύρους γνώμας ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Νὰ ἀντιληφθῆτε πολὺ καλὰ τί ἐκάματε ὅσοι συνεπράξατε μὲ τὸν Γληνὸν καὶ τὸν ἐνεθαρρύνατε καὶ τὸν ὑπεστηρίξατε νὰ διαφθείρῃ τὴν Ἑλληνικὴν νεολαίαν. Καὶ νὰ ἀντιληφθῆτε τί συνέβη εἰς τὰ 1924 ὅταν ὁ Βενιζέλος, θέλων νὰ καταρτίσῃ ἓν πολίτευμα κατὰ τὴν ὁμόφωνον ὅμως, γνώμην ὅλων τῶν πολιτικῶν κομμάτων μας, ἐκάλει τὸν ἀείμνηστον Παναγῆν Τσαλδάρην πρὸς συζήτησιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, μετὰ ταῦτα ὅμως ὁ Βενιζέλος, ἐλυποθύμησεν ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς καὶ κατηναγκάσθη νὰ ἀναχωρήσῃ ἐκ τῆς Ἑλλάδος, διὰ νὰ ἔχωμεν ἀλλεπαλλήλους ἐπαναστάσεις καὶ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927, δημιούργημα αὐτῆς τῆς ὁμάδος τῶν ἐνσυνειδήτων ἢ ἀσυνειδήτων τῆς Ἑλλάδος προδοτῶν!

§77Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Ὅταν συνεζητεῖτο τὸ γλωσσικὸν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Συντάγματος ὁ κ. Κ. Τσάτσος δὲν συμμετεῖχεν. Ἑπομένως δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν.

§78Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἦτο ὁ εἰσηγητὴς καὶ ἦτο ὁ αἴτιος διὰ νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ ληφθῇ περὶ αὐτοῦ ἀπόφασις προκαταβολικῶς.

§79Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Δὲν ἠξεύρω τί ἔγινεν εἰς τὰ παρασκήνια.

§80Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ ἐνοχὴ ὑπάρχει.

§81Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ ἐνοχὴ ὑπάρχει ἀναμφισβητήτως καί, δυστυχῶς, εἶναι καὶ ἡ συνενοχὴ τοῦ ἐπίσης φιλτάτου ἀδελφοῦ σας, φιλτάτου καὶ ἀξιοπροσέκτου ἐδῶ, διότι ἀσκεῖ εὐδοκιμώτατα ἐπὶ ἔτη μακρὰ ἐπάγγελμα συγγενὲς πρὸς τὸ καθῆκον τῆς πολιτικῆς, δι’ ὃ καὶ δὲν ἠξεύρω κατὰ πόσον τὸν ὑπερτερεῖτε εἰς φιλοσοφίαν, ἀλλὰ εἶμαι βέβαιος ὅτι σᾶς ὑπερτερεῖ εἰς πολιτικότητα. Ἠκούσθη, ἀκόμη, κύριοι, ἀπὸ τὸν αὐτὸν πολιτικὸν ἄνδρα, ἀπὸ τὸν αὐτὸν ἡγέτην, τοῦ ὁποίου ἤλεγξα προηγουμένως τὰς γνώμας, ἠκούσθη μία ἄλλη γνώμη ὀρθή, ὅτι ἐντὸς μιᾶς γενεᾶς δὲν ἐννοοῦνται μεταβολαὶ ριζικαὶ πολιτευμάτων. Τὸ εἶπον τοῦτο προηγουμένως καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω—ὅσον καὶ ἂν δὲν τὸν χωνεύω — πρὸς ἔπαινόν του. Ἀπὸ τοῦ 1911, φίλτατε κ. συνάδελφε, ποὺ μὲ ἐπηνέσατε καὶ σᾶς ἐπήνεσα, μέχρι τοῦ 1948 δὲν ἐπῆλθε καμμία ριζικὴ κοινωνικὴ ἢ πολιτικὴ μεταβολὴ εἰς τὸν κόσμον. Τὸ ἀληθῶς συντελεσθὲν καὶ ὅπερ σᾶς εἶπον προηγουμένως καὶ περὶ τοῦ ὁποίου εἶναι πεπεισμένη σήμερον ἡ ἀνθρωπότης, ἡ ὑγιαίνουσα καὶ πνευματικῶς καὶ ἠθικῶς, εἶναι ὅτι πρέπει νὰ σταθῇ αὐστηροτέρα ἀπέναντι τῶν ἀριστερῶν τάσεων. Καὶ ἑπομένως ὄχι νὰ αὐξήσωμεν, ὅπως εἴπατε αὐτολεξεί, τὰς «παρεμβάσεις» τοῦ Κράτους, ὄχι νὰ τὰς αὐξήσωμεν, ἀλλὰ νὰ τὰς ἐλαττώσωμεν.

§82Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Κατὰ ποῖον τρόπον τότε, θὰ ἐνισχύσητε τὸ Κράτος;

§83Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ συζητήσωμεν περὶ αὐτοῦ καὶ πάντοτε θὰ κατορθώνω νὰ σᾶς ἀποδεικνύω, δυστυχῶς ἀπρόσεκτον! Διότι, δυστυχῶς, παρὰ τὴν ἐξαιρετικὴν σας κατάρτισιν, τὴν ὁποίαν ἔχετε καὶ εἰς τὸ Συνταγματικὸν Δίκαιον, διότι, κ. κ. βουλευταί, ὁ κ. Θηβαῖος καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν τῆς 31.3.46 ἐδημοσίευσε σειρὰν ἄρθρων λίαν ἀξιοπροσέκτων, καὶ ἐκεῖνα, μάλιστα, τὰ ἄρθρα μὲ ἔπεισαν νὰ τὸν ἐγκωμιάσω εἰς τὴν ἰδιαιτέραν του πατρίδα πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Ἀλλά, φοβοῦμαι, ὅτι εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπὴν τὸν παρέσυρε κἄποιος δοκησίσοφος καὶ τὸν ἐπῆρεν εἰς τὸ πλευρόν του καὶ διαπράττει σφάλματα καὶ ἀποδεικνύει ἀπροσεξίας. Διότι ὁ κ. Θηβαῖος, ἐπαναλαμβάνω, ἔγραφεν ἄρθρα καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἀξιοπρόσεκτα, τὰ ἐπέβαλον, ἂν συγχωρῆται ἡ ἔκφρασις, νὰ ἐκλεγῇ βουλευτὴς καὶ νὰ εὑρίσκεται μεταξὺ ἡμῶν. Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν προσέχει. Εἴπατε αὐτολεξεὶ τὴν λέξιν «παρέμβασις». Ἡ παρέμβασις τώρα λέγει εἰς ὅλον τὸν κόσμον ἡ ὀρθοφρονοῦσα μερὶς τῶν λαῶν — καὶ μάλιστα, θέλετε νὰ σᾶς εἴπω κἄτι συγκεκριμένον; — λέγει ὅλος ὁ πολιτικὸς κόσμος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς, πλὴν ἑνὸς περιοδεύοντος καὶ φλυαροῦντος ἀριστεροῦ δημοκόπου, λέγει, ὅτι πρέπει νὰ προφυλαχθῶμεν ἀπὸ τὰς ἰδέας τὰς ὁποίας ἔσπειρε συνωμοτικῶς εἰς τὴν ἀνθρωπότητα τὸ μανιφέστον, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη πρὸ ἑκατὸν ἀκριβῶς ἐτῶν, εἰς τὰ 1848. Τὸ μανιφέστον ἐκεῖνο καὶ οἱ σπόροι αὐτοῦ ἐδημιούργησαν, ὅπως εἶπον προηγουμένως, τὸν Μουσολίνι καὶ τὸν Χίτλερ καὶ τοὺς ἄλλους ὁλοκληρωτικοὺς ὁμοίους των καὶ προεκάλεσαν τὰ «σιδηρὰ παραπετάσματα» καὶ τὰς διεισδύσεις ἐν μέσῳ τῶν λαῶν, διεισδύσεις ἐναντίον τῶν κανόνων, τοὺς ὁποίους ἐθέσπισεν ὁ πολιτισμὸς τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος καὶ ἐνέπνευσε τὸ δίδαγμα τοῦ Χριστοῦ εἰς τὴν ἀνθρωπότητα δι’ ὅλων τῶν ἄλλων διδαγμάτων καὶ διὰ τοῦ «ἀγαπᾶτε ἀλλήλους» ἀλλά, κατὰ τὴν ἰδικήν μας τοὐλάχιστον, γνώμην, περισσότερον διὰ τῆς σοφωτάτης ἐκείνης παραβολῆς, ὅτι ὁ Θεὸς δημιουργῶν τοὺς ἀνθρώπους, ἔδωσεν εἰς τὸν μὲν 5 τάλαντα, εἰς τὸν δὲ 3 τάλαντα καὶ εἰς τὸν δὲ ἓν τάλαντον, δηλαδὴ προκειμένου περὶ τῶν πνευματικῶν ἰδιοτήτων καὶ ἱκανοτήτων, δηλαδή, λέγει ὁ Χριστός, ὅτι ὅλη ἡ θεωρία περὶ ἰσότητος ὅλων τῶν ἀνθρώπων πρὸς ἀλλήλους εἶναι θεωρία ἐντελῶς ἐσφαλμένη καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προπαγανδίζουν ὑπὲρ τῆς θεωρίας αὐτῆς, εἶναι δημοκόποι καὶ συνωμόται κατὰ τοῦ πολιτισμοῦ. Καὶ διὰ τοῦτο, ἂν μοῦ τὸ ἐπιτρέπετε, σᾶς λέγω ἕνα ὁρισμόν, τὸν ὁποῖον ἐγὼ δίδω ἐν γένει τοῦ ἀριστερισμοῦ, ἀπὸ τοῦ Α μέχρι τοῦ Ω, χωρὶς διακρίσεις ἂν εἶναι ἀριστερισμὸς τόσον πολὺ περισσότερον ἢ ὀλιγώτερον: «Ἀριστερισμὸς εἶναι ὀλίγοι βαγαπόνται καὶ πλήθη κορόϊδων!». (Ἰλαρότης–Χειροκροτήματα). Λοιπόν, μὲ νηφαλιότητα, κύριοι, καὶ μὲ ἄκραν προσοχήν, νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος, μετὰ τὴν πάροδον τῶν θερινῶν μηνῶν, ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου, ἤ, ἂν συμφωνῇ καὶ ὁ κ. Γονατᾶς, ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου — ἐγὼ θὰ συνεφώνουν ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου — καὶ νὰ προχωρήσωμεν μετὰ ταῦτα, χωρὶς νὰ τίθενται ζητήματα ἐμπιστοσύνης, χωρὶς νὰ ὁρισθοῦν ὧραι, χωρὶς μαζὶ μὲ τὸν ὁρισμὸν τῶν ὡρῶν νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἡ διάταξις «ἐκτὸς ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιτρέψῃ παράτασιν τοῦ χρόνου», τὴν ὁποίαν παράτασιν θὰ ἐπιτρέπῃ πάντοτε εἰς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, καὶ μόνον εἰς αὐτούς. Καὶ νὰ ἀναθεωρήσωμεν τὸ Σύνταγμά μας, ὡς Λαός, ὁ ὁποῖος συμφωνεῖ μὲ τὰς γνώμας τοῦ μεγάλου Τσῶρτσιλ, πρὸς τὰς γνώμας — εἶναι πρόδηλον — τοῦ σπουδαιοτάτου ἀνδρός, ὁ ὁποῖος εἶναι σήμερον ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Μεγάλης Βρεττανίας, πρὸς τὰς γνώμας ὅλου τοῦ Πολιτικοῦ Κόσμου, τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, πρὸς τὰς γνώμας πολιτικῶν ἀνδρῶν τοῦ Βελγίου, Ὁλλανδίας, τῆς Δανίας, τῆς Νορβηγίας, Σουηδίας, γνώμας, αἱ ὁποῖαι χωρὶς νὰ σταματοῦν εἰς τὴν ὁδὸν τῆς προόδου, προφυλάσσουν ἀπὸ τὴν ὁδὸν τῆς δημοκοπίας, ἀπὸ τὴν ὁδόν, ἡ ὁποία ἀπειλεῖ σοβαρώτατα τὸν Χριστιανικὸν Κόσμον καὶ Πολιτισμόν. Καὶ κατὰ τὸν Ὀκτώβριον καὶ τὸν Νοέμβριον καὶ τὸν Δεκέμβριον τὸ πολύ, νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἀναθεωρήσωμεν τὰς ἀναθεωρητέας διατάξεις τοῦ Συντάγματος μὲ πᾶσαν ἄνεσιν ἀλλὰ καὶ ἐπιμέλειαν καὶ προσοχήν. Κατὰ τὸ 1911, κύριοι, ἀναθεωροῦντες πολλὰς διατάξεις προσθέσαντες εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ ὁλόκληρα κεφάλαια— τὸ κεφάλαιον περὶ αὐτοδιοικήσεως τῆς Δικαιοσύνης, τὸ κεφάλαιον περὶ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, τὸ κεφάλαιον περὶ κηρύξεως τῆς Χώρας εἰς κατάστασιν πολιορκίας καὶ ἄλλας διατάξεις — νομίζω, ὅτι δὲν ἐχρειάσθημεν διάστημα οὔτε τριῶν (3) μηνῶν εἰς τὴν Ὁλομέλειαν τῆς τότε Βουλῆς. Ἀλλὰ τότε βέβαια, ἐδίδομεν προσοχὴν εἰς τὴν γνώμην Ἡγετῶν, τοῦ Βενιζέλου, ὁ ὁποῖος ἤσκησεν ἄριστα τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα ἐπὶ 23 ἔτη πρὶν ἔλθῃ ἐνταῦθα νὰ ἀναλάβῃ τὴν Πρωθυπουργίαν, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν εἰς τὴν Κρήτην συντάκτης καὶ πολιτεύματος καὶ θεσμῶν ἄλλων σπουδαιοτάτων. Καὶ εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν, εἴχομεν Πρόεδρον τὸν ἀείμνηστον Στέφανον Δραγούμην, ἐπιστήμονα πρώτης γραμμῆς, ἐπιστήμονα τοῦ ὁποίου, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν συνήντησα φιλοτιμότερον καὶ φιλοπονώτερον. Καὶ οἱ συνεργάται των ἐπίσης ἦσαν καὶ ἀπέδειξαν ὅτι καλῶς ἦσαν συνεργάται των, Τώρα χρειάζεται περισσοτέρα προσοχή. Μεγαλυτέρα ἐπιμέλεια. Ὄχι διότι ἡμεῖς θὰ προσθέσωμεν κεφάλαια. Δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς Παναγίας! Ἐλάχιστά τινα ἄρθρα πρέπει νὰ ἀναθεωρήσωμεν. Κἄτι πρέπει νὰ διασαφηνίσωμεν εἰς τὸ ἄρθρον περὶ τύπου. Κἄτι διασαφηνόμενον νὰ καθαρίσωμεν εἰς τὸ ἄρθρον περὶ συνεταιρισμῶν διὰ νὰ ἐπικυρωθῇ καὶ συνταγματικῶς ἡ ἐργασία τοῦ ἔχοντος τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ πρὸς ὑμᾶς τὴν στιγμὴν ταύτην, ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου εἰς τὸ Ξενοδοχεῖον «Ὄλυμπος» τῆς Κηφισσιᾶς, εἰς τὸ ἄρθρον λέγω, περὶ συνεταιρισμῶν. Ἀλλ’ ἀφοῦ προχωρῇ ὁ λόγος, βέβαια θὰ ἀποφύγωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατέκρινα τόσον αὐστηρῶς προηγουμένως, ὅταν κατέθεσα ἓν ψήφισμα. Θὰ ἀποφύγωμεν τὴν διάσπασιν τῆς ὁλομελείας τῆς Βουλῆς, θὰ ἀποφύγωμεν νὰ ταπεινώσωμεν, τὸ κῦρος αὐτῆς, νὰ χαλαρώσωμεν τὴν ὑπόληψιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πρὸς τὴν ὁλομέλειαν τῆς Βουλῆς νὰ παύσῃ νὰ κυβερνᾷ τὴν Ἑλλάδα ἡ ψυχολογία, ἡ ὁποία δημιουργεῖται διὰ τῶν συζητήσεων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου παρακολουθουμένη ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀπὸ τῶν θεωρείων. Καὶ νὰ παραπέμψωμεν τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν εἰς τὰς λεγομένας Ἐπιτροπὰς Ἐξουσιοδοτήσεως, ὅπου θὰ κυριαρχοῦν μερικοὶ δοκησίσοφοι καὶ δημαγωγοὶ καὶ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι τὸ ἀπέδειξαν καὶ εἰς τὸ πρᾶγμα ὅτι εἶναι ἀνάξιοι καὶ ἄλλου εἴδους ἐμπιστοσύνης δι’ ὅσα διέπραξαν ὡς μέλη τῶν Ἐπιτροπῶν Ἐξουσιοδοτήσεως. (Ψίθυροι ἐν τῇ αἰθούσῃ). Πρέπει λοιπόν, μετὰ προσοχῆς νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὰ ζητήματα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διασπασθῇ ἔστω καὶ ἐλάχιστα ἡ ἑνότης τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἡ αἴγλη αὐτῆς, τὸ γόητρον αὐτῆς, τὸ κῦρος αὐτῆς, ἡ ἐπιβολὴ αὐτῆς, ἡ ἐμπιστοσύνη, τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται πρὸς αὐτὴν ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Καὶ τοιουτοτρόπως τὸ Πολίτευμα τὸ Κοινοβουλευτικόν, ἡ Δημοκρατία μας, ἡ Πολιτεία, ὅπως ἔλεγον οἱ ἀρχαῖοι σοφοί μας, νὰ μὴ ὑποστῇ μίαν χαλάρωσιν εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ ὅταν τοιουτοτρόπως ἔχουν τὰ θέματα, κύριοι, δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος νὰ ψηφισθῇ τὸ ὑπὸ κρίσιν ψήφισμα. Εἶναι ἐντελῶς περιττὸν κατ’ ἐμέ, καὶ πάντως πρέπει νὰ διορθωθῇ. Ἐάν τις, βουλευτής, θέλῃ νὰ ὑποβάλῃ τροπολογίας, ἐλεύθερος εἶναι καὶ τώρα νὰ καταθέσῃ τὰς τροπολογίας του καὶ νὰ παραπεμφθοῦν αὐταί, εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν. Καὶ χθὲς ἀκόμη κατετέθη μία τροπολογία ἀξιοῦσα νὰ ἐκλέγῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς κατὰ χρονικάς τινας περιόδους, ὀλίγων τινων ἐτῶν, ἕνα Τσάρον! Διότι, ἐὰν ὁ Κυβερνήτης τῆς χώρας, ὁ πρωθυπουργὸς, ἐκλέγεται ἑκάστοτε ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, μὲ τὸν χαρακτῆρα τὸν Ἑλληνικόν, ὁ ὁποῖος ἔχει καταδείξῃ ὅτι, καὶ ὁ κλητὴρ, διοριζόμενος, νομίζει, ὅτι ἀναλαμβάνει μέγα ἀξίωμα, πρὸ τοῦ ὁποίου οἱ πολῖται πρέπει νὰ γονατίζουν (!) ὁ Θεὸς νὰ μᾶς φυλλάξῃ ἀπὸ τὸ τὶ θὰ ἀξιώσῃ ἐκεῖνος, ἐὰν μάλιστα κατορθώσῃ νὰ ἐπανεκλεγῇ ὡς Κυβερνήτης! Δὲν τὸ βλέπετε εἰς ἄλλας χώρας τί γίνεται; Πόσα ἔτη ἔχει ὁ ἐπικαλούμενος τὴν Δημοκρατίαν Ἡγέτης ἑνὸς μεγάλου Κράτους εἰς τὴν θέσιν του, ἀπόλυτος πράγματι Μονάρχης; Εἴκοσι πέντε ὁλόκληρα ἔτη. Ἀπὸ τοῦ 1923. Μᾶς λέγουν ἓν ἐπιχείρημα καὶ εἰς τοῦτο, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, ἐκλέγεται καὶ ἐκεῖ ὑπὸ τοῦ λαοῦ. Ἐκλέγεται ὁ Πρόεδρος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν ὑπὸ τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ ἑκάστη ἐκεῖ Πολιτεία, καὶ αἱ 48, ἔχουν ἑκάστη ἰδικόν των Κυβερνήτην, ἰδικήν των Βουλήν, ἰδικήν των Γερουσίαν, ἐν τοῖς πλείστοις καὶ εἰς ὅλα τὰ καθέκαστα ἰδικήν των νομοθεσίαν, ἰδικήν των δύναμιν τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ὁ στρατὸς δὲ ἀκόμη τοῦ Κεντρικοῦ Κράτους, διὰ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ διέλθῃ ἀπὸ μίαν Πολιτείαν πρέπει νὰ δοθῇ προηγουμένως ἡ συγκατάθεσις τῆς Πολιτείας αὐτῆς. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων, ὁ Πρόεδρος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς, συγκρατεῖται εἰς τὰ πρέποντα ὅρια ὑπὸ τοῦ μεγάλου ἐκείνου Σώματος, τῶν αὐτόχρημα βασιλέων, ὡς εἶπε κἄποτε κατακτητὴς τῆς Ρώμης, ἀντικρύσας τὴν Σύγκλητον, συγκρατεῖται ὑπὸ τῆς Γερουσίας, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ δύο μέλη ἐξ ἑκάστης Πολιτείας, τὸ ὅλον 96. Ἀντιλαμβάνεσθε, κύριοι συνάδελφοι, ποία εἶναι ἡ αἴγλη, τὸ γόητρον, τὸ κῦρος, ἡ ἐπιβολὴ ὅταν εἰς ἓν Κράτος 20 πολλάκις ἑκατομμυρίων καὶ 25 ἀκόμη ἐκλέγονται μόνον δύο ἄνθρωποι, διὰ νὰ τὸ ἀντιπροσωπεύσουν; Τοιουτοτρόπως ἀπαρτίζεται ἡ πανίσχυρος Γερουσία τῶν Ἡν. Πολιτειῶν. Λοιπόν, ἡμεῖς μὲ τὸν φιλόδοξον χαρακτῆρα τῶν Ἑλλήνων, χωρὶς δὲ καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ προφυλακτικά, ἀντιλαμβάνεσθε ποίους θὰ διατρέχωμεν κινδύνους, ἐὰν ἐκλέξωμεν ἕνα Τσάρον, ὅπως θέλει ὁ κ. Ἀλεξανδρῆς καὶ ὅπως προηγουμένως εἶχε προτείνῃ ὁ κ. Παπανδρέου εἰς ἓν συμπόσιον; Ἀντιλαμβάνεσθε, ποῖος θὰ εἶναι ὁ κίνδυνος, τὸν ὁποῖον θὰ διατρέχωμεν; Ἡ Δημοκρατία κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον θὰ μεταβῇ εἰς περίπατον! Λοιπόν, εἶναι ἐντελῶς περιττὸν τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν ψήφισμα. Παρακαλῶ, ἱκετεύω, ἐν ὀνόματι τῆς Πατρίδος, τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, νὰ ἀσκήσῃ τὴν ἰδικήν του ἐπιρροὴν, οὐχὶ τὴν πολιτικὴν — διότι ταύτην τοῦ τὴν ἀρνοῦμαι — γνωρίζει πόσον τὸν σέβομαι, γνωρίζει πόσον, ἂν καὶ ὁμιλῶ ἐλευθέρως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, πόσον λαμβάνω πειθαρχικώτατα ὑπ’ ὄψιν τὰς παραινέσεις του καὶ τὰς ἐντολάς του, ἀλλὰ, προκειμένου περὶ τοῦ Συντάγματος δέν θὰ συμβῇ τοῦτο, ἐν τούτοις ὅμως λέγω, ἐπειδὴ ἀναγνωρίζω τὴν ἠθικὴν του ἐπιρροήν, τὸν παρακαλῶ καὶ τὸν ἱκετεύω, ἐν ὀνόματι τῆς Πατρίδος, ἐν ὀνόματι τῆς πολιτικῆς καὶ αὐτόχρημα τῆς ἱστορικῆς του σταδιοδρομίας, νὰ ἐπιδιώξῃ ὅπως ἀποσυρθῇ ἐντελῶς τὸ ψήφισμα τοῦτο. Νὰ ὑποβληθοῦν αἱ τροπολογίαι ἐκ μέρους τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑποβάλουν τροπολογίας νὰ ἀναμείνωμεν τὴν δημοσίευσιν καὶ τῶν τεσσάρων ἄλλων τόμων τῶν συζητήσεων τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἀπὸ τῆς 1ης Ὀκτωβρίου νὰ ἀρχίσωμεν συστηματικῶς τὴν συζήτησιν πρὸς ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος καὶ ἀποφασιστικῶς, κύριε ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, νὰ τὸ περαιώσωμεν, τὸ ἔργον αὐτό, τοῦ ὁποίου ἡ περαίωσις, εἶπον προηγουμένως καὶ εἶπον πρωτύτερα πρὸς ὑμᾶς, ὑπονομεύεται καὶ θὰ εὑρεθῆτε καὶ τὴν φορὰν ταύτην, παρὰ τὰς ἀγαθάς σας προθέσεις, ἕνεκα τῆς σεμνότητός σας, αἰτιώμενος τὴν πλήρη αὐταπαρνήσεως φιλοπατρίαν σας, θὰ εὑρεθῆτε πεπλανημένος καὶ, κύριε ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, εἰς τὴν πολιτικὴν ἐπιείκειαν δὲν συγχωροῦνται, κρατεῖ μία, ἐὰν θέλετε νὰ εἴπω τὴν λέξιν, κακεντρέχεια, μία μοχθηρία καὶ διὰ τὰ ἀτυχήματα, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπέπεσαν πολιτικοὶ ἀρχηγοὶ ἀπὸ σεμνότητα καὶ ἀπὸ ἀρετήν — καὶ ἐκεῖνοι ὑπὸ τῆς ἱστορίας κατακρίνονται αὐστηρῶς. Διότι τὸ ἔφεραν τὰ σφάλματά σας ἀναμφιβόλως, ἀλλὰ καὶ ἡ τύχη σας καὶ αἱ ἀνάγκαι ἔστω τῆς Πατρίδος μας πράγματι, δηλαδὴ καὶ αἱ πλάναι τῶν μεγάλων Συμμάχων μας, νὰ εὑρίσκεσθε ὅπου εὑρίσκεσθε καὶ καταναγκαζόμενοι νὰ καταπίνετε πολλάκις... ............. Ἀλλ’ ἀκούσατε αὐτὴν τὴν φορὰν τοὺς φίλους σας, οἱ ὁποῖοι θέλουν, ποθοῦν τὴν δόξαν σας καὶ τὴν ἱστορικήν σας ἀνάδειξιν. Προσέξατε, διότι ὑπονομεύεσθε καὶ δὲν θὰ εἶναι πλέον δυνατὸν νὰ ἐπανέλθετε εἰς τὸ στάδιον τὸ πολιτικόν. (Χειροκροτήματα).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Στεφανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§85Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις παρεξετράπη ἐντελῶς ἀπὸ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἔχει τεθῆ ὑπ’ ὄψει μας. Ἀνεπτύχθησαν θεωρίαι συνταγματικαὶ, ἀνεπτύχθησαν ἐπικρίσεις ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ὄψει ἡμῶν σχεδίου Συντάγματος, ἠκούσθησαν ἀκόμη καὶ ἐπικρίσεις ἐπὶ τῶν προταθεισῶν τροπολογιῶν, ἐνῷ τὸ θέμα μας εἶναι νὰ ρυθμίσωμεν ἕνα τρόπον συζητήσεων τοῦ Συντάγματος. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐνδιαφέρον, εἶναι νὰ ὁρισθῇ ὁ χρόνος τῆς ἐνάρξεως. Ἀπὸ ὅλους τοὺς ρήτορας, ὅσοι ἠκούσθησαν, ἐτονίσθη ὅτι, αὐτὸ τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπογεγραμμένον ἀπὸ τὸν κ. Παπαδῆμον καὶ τὸν κ. Βασιλειάδην, ὅτι εἶναι ἀνεφάρμοστον, ὅτι εἶναι ἕνα πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ καταναγκάσῃ τὸ Σῶμα εἰς ἀλλεπαλλήλους συνεδριάσεις καί, σταματῶντας κάθε ἄλλη ἐργασία τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, νὰ τὸ περατώσῃ ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας. Νομίζω ὅτι, ὅλοι οἱ ρήτορες συνεφώνησαν, ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχύσῃ.

§86Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Μὲ συγχωρεῖτε, δέν συνεφώνησαν ὅλοι.

§87Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Νὰ μοῦ εἴπητε ἕνα ρήτορα, ὁ ὁποῖος ὡμίλησεν ὑπέρ, θὰ ἦτο ὀρθὸν τὰ μετέχοντα τῆς Κυβερνήσεως κόμματα ὄχι πλέον ὡς Κυβέρνησις, ἀλλ’ ὡς κόμματα νὰ ἐκφέρουν καὶ αὐτὰ τὴν γνώμην των, διότι αὐτὰ δὲν τὸ υἱοθετοῦν ὡς προερχόμενον ἐξ αὐτῶν, ὁπότε νὰ μᾶς εἴπουν τὸν χρόνον, τὸν ὁποῖον ὁρίζουν ὡς ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος. Ἐγὼ προτείνω νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐργασία αὐτὴ ἅμα τῇ ἐνάρξει τῆς νέας συνόδου. Νομίζω ὅτι, καὶ ὁ κ. Κουλουμβάκης συνεφώνησεν εἰς αὐτὸ καὶ ὁ κ. Θηβαῖος καὶ ὁ κ. Καλλίας, διότι εἶπον ὅτι, θὰ χρειασθῇ ἕνας μὴν ἀκόμη, διὰ νὰ γίνῃ ἡ ἐκτύπωσις καὶ ἡ γενικὴ εἰσήγησις καὶ ἑπομένως παρέρχεται ὁ χρόνος κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ὑποχρεωθῶμεν νὰ κάμωμεν θερινὰς διακοπάς. Ἑπομένως φθάνομεν φυσιολογικῶς εἰς τὴν νέαν σύνοδον. Δὲν πιστεύω ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ φθάσει εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε νὰ μὴ ἔχῃ ἀνάγκην τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Προτείνει τὸ σχέδιον αὐτὸ μίαν συνεδρίασιν καθ’ ἑβδομάδα, ὥστε καὶ διὰ τὰ ἁπλούστερα νομοσχέδια, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ προστεθῇ ἕνα καί, θὰ χρειάζεται νὰ ψηφισθῇ εἰς ἄλλην ἡμέραν τὸ σύνολον, δηλαδὴ θὰ χρειασθῇ μία ἑβδομὰς ὁλόκληρος. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις αἰσθάνεται, ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην νομοθετημάτων, ἐγὼ τὴν θαυμάζω, ἀλλὰ βλέπω ὅτι, κατὰ τὸ ὀλιγοήμερον διάστημα τῆς τελευταίας διακοπῆς, εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκδώσῃ καὶ ἀναγκαστικοὺς νόμους ἀκόμη. Ἑπομένως δὲν δύναται νὰ σταματήσῃ ἡ νομοθετικὴ μηχανὴ καὶ νὰ ψηφίζωμεν ἕνα νόμον κάθε 15 ἡμέρας. Συνεπῶς θὰ ἦτο ὀρθόν, νὰ ὁρίσωμεν τὸν χρόνον τῆς ἐνάρξεως τῶν συζητήσεων, νὰ κάμωμεν μερικὰς στοιχειώδεις τροπολογίας, ἔστω περὶ τῶν ἡμερῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ μᾶς ἀπασχολοῦν, μερικὰς ἀκόμη τροπολογίας, ὅτι θὰ δύνανται νὰ ὑποβάλλωνται τροπολογίαι καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε δὲ νὰ φέρω ἕνα παράδειγμα. Κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ ἑνὸς ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, τὸν Μάϊον τοῦ 1925, τὸ ὁποῖον ἄρθρον ἔλεγεν «ὅτι οἱ βουλευταὶ ἀπολαμβάνουν ἀποζημιώσεως ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου συμφώνως πρὸς τὸν νόμον», ἐγὼ ἐπρότεινα νὰ προστεθῇ «καὶ δικαιοῦνται ἐλευθέρας κυκλοφορίας διὰ τῶν σιδηροδρόμων, τροχιοδρόμων καὶ τῶν ὑπὸ Ἑλληνικὴν σημαίαν ἀτμοπλοίων». Ὁ Μιχαλακόπουλος, πρωθυπουργὸς ὢν τότε, ἀντέτεινε καὶ εἶπεν, ὅτι εἰς οὐδὲν ἀπὸ τὰ προηγούμενα Συντάγματα, ὑπῆρχε τοιαύτη διάταξις καί, ὄχι μόνον εἰς τὸ ἰδικόν μας, ἀλλ’ οὔτε εἰς τὰ ξένα, τοῦ ἀπήντησα ὅτι ὑπῆρχεν εἰς τὸ Γερμανικὸν καὶ τὸ Πολωνικὸν καὶ μοῦ ἀνταπήντησεν, ὅτι, εἰς τὰς χώρας αὐτάς, αἱ συγκοινωνίαι εἶναι κρατικαὶ καὶ ἑπομένως, δύνανται νὰ τεθοῦν τοιαῦται διατάξεις. Ἐπίσης ἀντέστη καὶ ὁ Καφαντάρης, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι δὲν δικαιούμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν βάρη εἰς ἰδιωτικὰς ἑταιρίας. Ἐγὼ ἐπέμεινα νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς συνελεύσεως. Ὁ Πρόεδρος τῆς συνελεύσεως, ὁ μακαρίτης Ρακτιβάν, μοῦ εἶπεν, ὅτι, δὲν ἔχω κἂν ἔγγραφον τὴν πρότασίν σας. Ἀμέσως τὴν ἔγραψα, τὴν ἔδωσα εἰς τὸ Προεδρεῖον, τὴν ἀπεδέχθη ἡ συνέλευσις καὶ ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν, ὅπως τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν τὸ ἄρθρον αὐτό, ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης. Καὶ ἀπὸ τότε νομίζω, ὅτι ἔχομεν ὅλοι τὴν ἐλευθέραν κυκλοφορίαν. Μὲ αὐτὸ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι δύνανται ἐκ τῆς συζητήσεως νὰ προέλθουν τροπολογίαι, τὰς ὁποίας δὲν πρέπει νὰ ἀποκλείσωμεν καὶ νὰ τὰς παραπέμψωμεν ὅλας εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Βεβαίως, ἐὰν ὑπάρχῃ θεωρητικὸν ζήτημα καὶ ἡ Βουλὴ νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ τύχῃ μεγαλυτέρας ἐρεύνης, θὰ ἠδύνατο νὰ τὸ παραπέμψῃ, ἀλλὰ τὰς μικρὰς τροπολογίας, νομίζω ὅτι, δυνάμεθα νὰ τὰς δεχθῶμεν κατ’ ἀρχὴν καὶ νὰ κάμωμεν ἕνα ψήφισμα μὲ τρία στοιχειώδη θέματα καὶ νὰ μὴ ἀπασχολούμεθα, διότι μὲ τὴν ἔκτασιν ποὺ ἔλαβεν ἡ συζήτησις, δὲν θὰ καταλήξῃ εἰς τίποτε.

§88Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπεβλήθη μία πρότασις, ὡς τροπολογία τοῦ βʹ ψηφίσματος. Μετὰ τοῦτο ὑπεβλήθη ἐκ μέρους ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Βασιλειάδη, μία ἑτέρα τροπολογία. Τὸ Προεδρεῖον παρεξήγησε τὴν ἔννοιαν τῆς τροπολογίας μὲ τὴν ἔννοιαν τοῦ σχεδίου ψηφίσματος καὶ ἡ Βουλὴ παρεξήγησε τὸ δικαίωμα τῶν βουλευτῶν, νὰ ὑποβάλουν μίαν τροπολογίαν. Ἰσχυρίσθησαν τινές, ὅτι ὑπάρχουν βουλευταί, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ χρησιμοποιηθοῦν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλῃ τὰς θελήσεις της ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον ἐδόθη ὁ λόγος εἰς τοὺς ὑποβαλόντας τὴν τροπολογίαν, οἱ ἔχοντες ἀντίρρησιν ἐπ’ αὐτῆς δὲν δύνανται παρὰ νὰ ὁμιλήσουν μετὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος, ἵνα μὴ νομισθῇ ὅτι ὄπισθεν τῆς τροπολογίας μας ἵσταται ἡ Κυβέρνησις ἢ ἄλλος τις.

§89Γ. ΑΣΤΕΡΙΟΥ. Τότε πῶς συνέβη νὰ συνεργασθῆτε μὲ τὸν κ. Βασιλειάδην;

§90Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ. Ἐγὼ ἐνδιαφέρομαι νὰ ὑποστηρίξω ἐκεῖνο, ποὺ πιστεύω ἐγώ, ἀλλὰ δὲν δύναται οὐδείς, οἱοσδήποτε, οὔτε βουλευτὴς, οὔτε κανεὶς νὰ κάμῃ κατάχρησιν τῶν βουλευτικῶν ἐθίμων, τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου καὶ νὰ μέμφεται τῆς ὑπολήψεως οἱουδήποτε βουλευτοῦ, προτείνοντος ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα νομίζει ὀρθά.

§91Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Δὲν τὸ θεωροῦμεν ὡς ἀξιόμεμπτον αὐτό.

§92Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ. Ὄχι δι’ ἐσᾶς, ἀλλὰ δι’ ἄλλον τινα λέγεται αὐτό.......... (Θόρυβος)

§93Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Εἶναι σαφές, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔφερεν ἐνώπιον τοῦ Σώματος πρότασιν ἰδικήν της, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνεται λόγος περὶ κυβερνητικῆς τροπολογίας. Ἡ Κυβέρνησις, πιστεύει καὶ φρονεῖ, ὅτι τὸ θέμα τῆς Συνταγματικῆς ἀναθεωρητικῆς ἐργασίας, εἶναι κτῆμα ἀναφαίρετον τοῦ Σώματος, τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, καὶ κατὰ ταῦτα ἐνδιαφέρεται φυσικὰ καθ’ ὃ ἔχει καθῆκον καὶ ἐπιταγὴν ἐκ τῆς ἐντολῆς ποὺ ἔχει ἔτι τοῦ λαοῦ εἰς τὴν πρόοδον τοῦ ἀναθεωρητικοῦ ἔργου τῆς Βουλῆς. Ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ταχεῖαν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος, διότι εἶναι φυσικόν, ἀφ’ ἧς ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Συντάγματος, ἐξήντλησε τὰς ἐπὶ διετίαν καὶ πλέον παραταθείσας ἐργασίας της, νὰ χωρήσῃ καὶ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις εἰς τὸ ἔργον τὸ ἀναθεωρητικὸν κατὰ τὰς ἐπισήμους ἐδῶ συνεδριάσεις τῆς ὁλομελείας τοῦ Σώματος. Ἀλλὰ βεβαίως οὔτε νὰ χαλιναγωγήσῃ, οὔτε νὰ φιμώσῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν διενοήθη ἡ Κυβέρνησις καὶ οὔτε νὰ ἐπιβάλῃ ὡρισμένον τινὰ τρόπον ἐργασίας καὶ ἐντὸς ὡρισμένης τακτῆς προθεσμίας, διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νέου Συντάγματος.

§94Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Αὐτὸ ἐζητήσαμεν.

§95Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ἐὰν οἱ δύο συνάδελφοι, οἱ ἀνήκοντες εἰς κόμματα, κατὰ σύμπτωσιν κυβερνητικά, ὑπέβαλον τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἔχει τὴν ταχύτητα ὡς ὁδηγόν, ἴσως εἶχον ὑπ’ ὄψιν ἕνα προηγούμενον ἱστορικὸν καὶ συνταγματικὸν τῆς ἱστορίας μας τῆς Συνταγματικῆς, τοῦ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927. Νομίζω, ὅτι περίπου ἐκεῖνο τὸ πρότυπον ἀκολουθεῖ ἡ πρότασίς των. Εἶναι θέμα πρὸς συζήτησιν, δὲν εἶναι ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει οὔτε θέμα πρὸς ἔλεγχον οὔτε θέμα πολιτικόν. Εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, ἀναφαίρετον δικαίωμα τῆς Βουλῆς, νὰ ἐξαντλήσῃ τὸ θέμα, βεβαίως, ἐντὸς λογικῶν ὁρίων καὶ νὰ καταλήξῃ εἰς μίαν λύσιν, ἡ ὁποία ὅλας τὰς ἀπόψεις τὰς εὐστόχους καὶ τὰς πράγματι ἐποικοδομητικὰς θὰ συνδυάσῃ. Δηλαδὴ καὶ τὴν ἐξαντλητικὴν ἐπὶ τοῦ θέματος συζήτησιν νὰ ἐξασφαλίσῃ καὶ κάποιαν ταχύτητα, ὄχι ὅμως τοιαύτην, ὥστε νὰ προσκόψωμεν, ἕνεκα τῆς ὑπερβολικῆς ταχύτητος, εἰς τρόπον ὥστε τὸ Σῶμα αὐτὸ νὰ παραγάγῃ πράγματι, μετὰ τὰς Ἐθνικὰς περιπετείας ποὺ ἐπὶ 10 συναπτὰ ἔτη ὑπέστη ἡ χώρα μας, Σύνταγμα ἄξιον τῆς ἱστορικῆς μας ἀποστολῆς καὶ μὲ λελογισμένην ἀντίληψιν τῆς σοβαρότητος τοῦ ἔργου, χωρὶς οὐδεμίαν ἀδικαιολόγητον σπουδήν, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ μᾶς κάνῃ νὰ σκοντάψωμεν. Εἰς τὸ κατατεθὲν σχέδιον τῆς ἐπὶ τοῦ Συντάγματος Ἐπιτροπῆς, ὑπάρχουν πολλὰ νέα ἄρθρα, ὑπάρχει πολὺ εὐρεῖα ἐρανικὴ ἐργασία ἀπὸ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927, ἀλλὰ αὐτὰ θέλομεν νὰ τὰ συζητήσωμεν μὲ ψυχραιμίαν ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Βεβαίως, τὶ τὸ ἐντελῶς ἐπαναστατικὸν δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ νέον Σύνταγμα. Ὑπάρχει εὐρεῖα χρῆσις διατάξεων τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927, προοδευτικοῦ καὶ ἐκείνου, βεβαίως προοδευτικοῦ καὶ κακῶς κατηγορηθέντος ὡς προδοτικοῦ, διότι δὲν βλέπω τί τὸ προδοτικὸν ἐνέχει. Ἀλλὰ πάντως τακτὴν ἴσως προθεσμίαν, πρὸς περάτωσιν τοῦ ἀναθεωρητικοῦ ἔργου, νὰ μὴν ὑπάρχῃ ἀποχρῶν λόγος νὰ θέσωμεν.

§96Γ. ΑΣΤΕΡΙΟΥ. Τὸ σχέδιον λέγει προθεσμίαν μέχρι τέλους Ἰουλίου.

§97Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ, Δικαιοσ.). Σᾶς εἶπον ὅτι δὲν πρόκειται περὶ Κυβερνητικοῦ σχεδίου. Νομίζω, ὅτι αἱ ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας παρέσχον εἰς τὸ Σῶμα εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ προβῶμεν εἰς ἱκανοποιητικὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ θέματος.

§98Ε. ΓΟΝΗΣ. Ἐπὶ ποίου σχεδίου θὰ συζητήσωμεν, ἐπὶ τοῦ ἀνευθύνου;

§99Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ποῖον εἶναι τὸ ἀνεύθυνον;

§100Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ὑπάρχει πρότασις τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐπὶ τῆς προτάσεως αὐτῆς ὑπάρχουν τροπολογίαι. Εἶναι ἀντικανονικὸν αὐτό;

§101Ε. ΓΟΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε... (Θόρυβος)

§102Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ἡ Κυβέρνησις υἱοθετεῖ τὴν πρότασιν αὐτὴν τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς μὲ τὰς τυχὸν ἐπ’ αὐτῆς τροπολογίας τοῦ Σώματος.

§103Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἀντὶ νὰ ἐξαντλούμεθα εἰς συζητήσεις ἐπὶ τοῦ Συντάγματος, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν τροπολογιῶν, ἐφ’ ὅσον πρέπει νὰ γίνουν δεκταί. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅσοι ἔχουν νὰ ὑποβάλουν τροπολογίας, νὰ τὰς ὑποβάλουν, διὰ νὰ τὰς συζητήσωμεν. Εἶναι τὸ ἁπλούστερον πρᾶγμα. Θὰ παρακαλέσω μάλιστα, τὸν κύριον Γονατᾶν, ὁ ὁποῖος ἐξέφερε μερικὰς τροπολογίας ἀπόψε, νὰ μᾶς τὰς δώσῃ αὔριον τὸ πρωΐ, διὰ νὰ τὰς ἴδωμεν καὶ αὐτάς. Ὅπως ἐδηλώσαμεν καὶ χθές, ἐκ τῆς Βουλῆς θὰ βγῇ τὸ Σύνταγμα.

§104Ε. ΓΟΝΗΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε, μίαν ἐρώτησιν.

§105Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Τί θέλετε, νὰ δημιουργήσετε πολιτικὸν θέμα; Δὲν ὑπάρχει πολιτικὸν θέμα. Θὰ ἀκούσωμεν τὰς δύο τροπολογίας καὶ θὰ εἴπωμεν, ποίας δεχόμεθα καὶ ποίας ὄχι, ὅπως καὶ σεῖς καὶ ἡμεῖς. Ὄχι, ὡς Κυβέρνησις. Περίεργον πρᾶγμα εἶναι αὐτό. Ἡμεῖς μίαν πολιτικὴν ἐχαράξαμεν, ὡς Κυβέρνησις, ἐν προκειμένῳ, πρὸ ἑνὸς μηνὸς καὶ πλέον. Ὅτι θὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν ταχυτάτην ἐπιψήφισιν τοῦ Συντάγματος, τὰ ὑπόλοιπα ἀνήκουν εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία, ὡς ἀντιλαμβάνομαι, τοὐλάχιστον ἐγώ, αὐτὸ ἐπιθυμεῖ, διότι δὲν ἤκουσα ἀπὸ κανένα — ἴσως ἐλάχιστοι νὰ ἔχουν — ἀντιρρήσεις, ἀλλὰ ἐγὼ πάντως ἀντιλαμβάνομαι τὴν κοινὴν ἐπιθυμίαν, νὰ τερματίσωμεν τὸ ἔργον μας, ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον.

§106Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Τὸ ὅτι μετέχετε τῆς Κυβερνήσεως, αὐτὸ δὲν σᾶς καθιστᾶ μὴ μετέχοντας καὶ τῶν συζητήσεων τῶν μὴ πολιτικῶν. Ἑπομένως θὰ ἠθέλαμεν νὰ ἀκούσωμεν καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα μετέχουν τῆς Κυβερνήσεως, τὰς ἀπόψεις των καὶ τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας ἔχουν; Ἐμορφώσατε καμμίαν γνώμην; Προτείνετε καὶ σεῖς κάτι τι, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς ἕνα συμπέρασμα; Εἰδ’ ἄλλως, ἐὰν περιμένωμεν νὰ ἀποφανθῆτε ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν τῶν ἰδικῶν μας, τότε ἠμπορεῖ νὰ παραταθῇ ἡ συζήτησις, ἐπὶ ἕνα ἀκόμη μῆνα.

§107Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ἀπὸ μίαν ἐπιταγὴν Ἐθνικοῦ καθήκοντος συνεργαζόμεθα τὰ δύο κόμματα ἐν τῇ Κυβερνήσει, τὰ ὁποῖα ὅμως ἐπὶ τοῦ Συντάγματος, ἐνδέχεται νὰ ἔχουν παραλασσούσας ἀντιλήψεις. Δι’ ἐμέ, αὐτό, δὲν ἔχει τίποτε τὸ ἄτοπον, οὔτε τὸ σόλοικον, οὔτε τὸ ἀπρεπές. Εἴπομεν, ὅτι, προθεσμίας τοιαύτας διὰ τὸν τερματισμὸν τῶν συζητήσεων, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὡς ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, δὲν θὰ εἰσηγούμην εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ θέσωμεν εἰς τὴν Βουλήν, ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει. Ἀρχὴν μόνον ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ ὁρίου μικρᾶς προθεσμίας, νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο ἐποικοδομητικὸν διὰ τὸ Σῶμα νὰ τάξωμεν, διότι ἔχει ἐξαντλήσει τὸ ἔργον ἡ ἐπὶ τοῦ Συντάγματος Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐπὶ δύο ἔτη ἐπελήφθη αὐτοῦ. Αὐτὸ εἶναι ὅλον τὸ θέμα. Καὶ ὑπάρχει καὶ τὸ θέμα μιᾶς δικονομίας, τῆς διαδικασίας τῆς ἐπιψηφίσεως, ἡ ὁποία ἄλλωστε εἶναι τὸ μόνον ἐπίμαχον καὶ ὑπὸ συζήτησιν σήμερον σημεῖον, δικονομίας διαδικασίας, ἡ ὁποία θὰ ἐπιτρέψῃ ὥστε αἱ συζητήσεις νὰ μὴ ἀποτελέσουν Βυζαντινισμοὺς καὶ ἀπεραντολογίας, ἀλλὰ λογικὰς συζητήσεις μὲ ἐπιστημονικὴν βάσιν.

§108Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Καὶ θὰ εἶναι 2 φορὲς τὴν ἑβδομάδα;

§109Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Περὶ καταργήσεως τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου ἕνεκα τῆς ἀναθεωρητικῆς ἐργασίας, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ λόγος.

§110Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐδῶ ὑπάρχει ἓν θέμα, τὸ ὁποῖον πρέπει κάπως νὰ ἐξονυχισθῇ. Βεβαίως ἡ Βουλή, εἶναι μόνη καὶ ἀποκλειστικῶς ἁρμοδία διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος. Ἀλλά, τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν μετέχει ἡ Κυβέρνησις, ὡς Κυβέρνησις, κατὰ τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν. Ὅτι αἱ συζητήσεις εἰς τὸ Κοινοβούλιον κατευθύνονται πάντοτε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ πρωτοβουλία μόνον ἀνήκει εἰς τὴν Βουλήν. Λοιπόν, συζητοῦμεν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὑπάρχουν ὡρισμέναι τροπολογίαι. Τὸ θέμα οὐσιαστικῶς ἔχει περίπου ἐξαντληθῆ, ἐὰν πράγματι ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκῃ νὰ φθάσῃ εἰς τὸν τερματισμόν, τοὐλάχιστον διὰ τὴν δικονομίαν τῆς ἀναθεωρήσεως. Ὥρα εἶναι ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ πρὸς τὸ Σῶμα, ποῖαι εἶναι αἱ ἀπόψεις της ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ προχωρήσωμεν μὴ χάνοντες ὥραν, διότι δὲν εἶναι τοῦ κύρους τῆς Βουλῆς οὔτε καὶ τοῦ προορισμοῦ της.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Στεφανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§112Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἔκανα μίαν ἐρώτησιν. Θὰ ἤθελον νὰ ἠξεύρω ἐὰν προτίθεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπαντήσῃ.

§113Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ὑπάρχει ἓν ἐρώτημα ἐκκρεμές.

§114Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Κατ’ ἀρχήν, κύριε συνάδελφε, ἡ Κυβέρνησις οὔτε τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον διενοήθη νὰ ἀποκλείσῃ οὔτε νὰ φιμώσῃ τὴν Βουλήν...

§115Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν εἶπον ἐγὼ αὐτό.

§116Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.)....καὶ ἐπὶ πλέον ἔχει ὑπ’ ὄψιν της τὸν ὄγκον τοῦ νομοθετικοῦ ἔργου, ποὺ ἐκκρεμεῖ.

§117Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον θέμα, κύριε Πρόεδρε.

§118Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.).... (Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι) Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπρότεινε κανὲν σχέδιον προερχόμενον ἐκ μέρους της. Πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ θέμα συζητήσεως καὶ δὴ ζωηρᾶς συζητήσεως.

§119Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν ἐπιθυμίαν νὰ κατευθύνῃ τὰς συζητήσεις εἰς τὸ Σῶμα διὰ νὰ ἐπισπεύσῃ τὸ ἀναθεωρητικὸν ἔργον; Ἄς μᾶς εἴπῃ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ποῖαι εἶναι αἱ ἀπόψεις του ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, διὰ νὰ προχωρήσωμεν.

§120Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Νομίζω, ὅτι, τὸ ἐρώτημα τῶν δύο βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἶναι βάσιμον. Ἡ Κυβέρνησις ὡς τοιαύτη δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἀνάμιξιν εἰς τὸ Συνταγματικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ ἐπὶ τῆς Δικονομίας τοῦ ἀναθεωρητικοῦ ἔργου ἡ Κυβέρνησις δύναται καὶ ὀφείλει νὰ ἔχῃ γνώμην. Ἐφ’ ὅσον ἐρωτοῦν δύο βουλευταί ποία ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως, δικαιοῦνται νὰ ἀναμένουν ἀπάντησιν ἐπ’ αὐτοῦ.

§121Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Διὰ ποῖον λόγον θέλετε νὰ γίνῃ εἰδικὴ δικονομία ἐπὶ τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ τοῦ ψηφίσματος; Ὑπάρχει πρὸς συζήτησιν ἕνα ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ ὑπεβλήθησαν διάφοροι τροπολογίαι. Ὑπάρχει ἡ γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς. Οὐδεὶς κωλύει νὰ ὑποβληθοῦν καὶ ἄλλαι τροπολογίαι. Ὅταν θὰ ἔλθωμεν εἰς συζήτησιν ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν αὐτῶν, ἡ Κυβέρνησις θὰ εἴπῃ ἀποδεχόμεθα αὐτὰς ἢ ἐκείνας. Πρέπει νὰ φθάσωμεν εἰς ἕνα ἀποτέλεσμα διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ψηφίσωμεν τὸ Σύνταγμα. Παρακαλῶ, μάλιστα, τὸν κύριον Γονατᾶν, ὅπως συντάξῃ τὴν τροπολογίαν του καὶ μᾶς τὴν ὑποβάλῃ διὰ νὰ συζητήσωμεν. Μίαν καὶ μόνην θέλησιν ἔχει ἡ Κυβέρνησις, νὰ ψηφισθῇ τὸ ταχύτερον τὸ Σύνταγμα αὐξανομένων τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, εἴτε προστιθεμένης μιᾶς ἀκόμη ἐργασίμου ἡμέρας, τοῦ Σαββάτου, εἴτε διὰ τῆς καθιερώσεως καὶ πρωϊνῶν συνεδριάσεων.

§122Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Μήπως τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι τὰ πρακτικὰ τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ἔχουν ἐκτυπωθῆ ἀκόμη, μήπως ἔχει πείσει τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀρχίσουν αἱ ἐργασίαι τῆς ἀναθεωρήσεως; Πάντως οἱ ἀπὸ τοῦ βήματος ἀγορεύσαντες ἐτόνισαν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρχίσῃ ἀναθεωρητικὴ ἐργασία τοῦ Συντάγματος, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχουν ἐκτυπωθῆ τὰ πρακτικά. Τὸ ἐπιχείρημα εἶναι σοβαρώτατον καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παροραθῇ.

§123Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Καὶ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 23ης Φεβρουαρίου, ὁπότε πάλιν ἐτέθη τὸ ζήτημα, προέκυψεν ἀπὸ τότε, τὸ ζήτημα τῶν πρακτικῶν, τὰ ὁποῖα ὅμως ἐλέχθη, ὅτι θὰ ἦσαν ἕτοιμα ἐντὸς ὀλίγου, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν ἡτοιμάσθησαν ἀκόμη. Λέγω, ὅτι, καθυστεροῦν συνεπείᾳ τῶν διορθώσεων τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι δὲν ἐστάλησαν αἱ διορθώσεις. Ἐλέχθη νὰ ἐκτυπωθοῦν τὰ πρακτικὰ ἀδιόρθωτα. Ἐγὼ προτείνω εἰς τὴν Βουλήν, νὰ λάβῃ ἀπόφασιν ὅπως ἐξουσιοδοτηθῇ τὸ Προεδρεῖον νὰ ἐκτυπώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς καὶ ἀδιόρθωτα καὶ ἐντὸς ἐλαχίστων μάλιστα ἡμερῶν.

§124Ε. ΓΟΝΗΣ. Τὸ δεχόμεθα.

§125Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Μελᾶς, ὅστις φαίνεται ὁμιλῶν ἐκ μέρους τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἀναμένουν νέαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος, νομίζω, ὅτι περιττεύει πᾶσα συζήτησις ἀπόψε, διότι θὰ ἦτο ἄσκοπος.

§126Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν ἐὰν ἡ Βουλὴ δέχεται. Νὰ ἐρωτηθοῦν ὅμως οἱ ἐγγεγραμμένοι διὰ νὰ εἴπουν ἐὰν παραιτοῦνται ἐπὶ τῆς ἀρχῆς διὰ νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν.

§127Ε. ΓΟΝΗΣ. Δέχομαι κατ’ ἀρχὴν τὸν τερματισμὸν τῆς συζητήσεως.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἐγγεγραμμένοι θέλουν νὰ παραιτηθοῦν τοῦ λόγου ἐπὶ τῆς κατ’ ἀρχὴν συζητήσεως;

§129Β. ΣΑΓΙΑΣ. Ἐπὶ δύο ἔτη, κ. Πρόεδρε, δὲν ἔλαβον τὸν λόγον. Συνεπῶς ἐπιτρέψατέ μου νὰ ὁμιλήσω. Ἐρωτᾶτε, κ. Πρόεδρε, τὴν Βουλὴν ἐὰν δέχεται νὰ περιορισθῇ ἡ συζήτησις. Ἐπὶ ποίου θέματος; Τὸ συζητούμενον εἶναι τὸ ψήφισμα, ἢ ἡ πρότασις τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Συντάγματος; Ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ ψηφίσματος ἔχουν ὑποβληθῆ διάφοροι τροπολογίαι καὶ πρόκειται νὰ ὑποβληθοῦν καὶ ἄλλαι. Δὲν ἀποκλείεται δὲ μέχρι πέρατος τῆς συζητήσεως νὰ ὑποβληθοῦν πολλαὶ τροπολογίαι. Ἤδη κατόπιν παρεμβάσεως ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέβαλεν τὴν ἑξῆς σκέψιν: Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ περαιωθῇ ἡ κατ’ ἀρχὴν συζήτησις; Καὶ ἐρωτῶ ποία εἶναι ἡ κατ’ ἀρχὴν συζήτησις τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος. Κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον γίνεται ἡ ψήφισις ἐπὶ τῶν ψηφισμάτων; Δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ ἰδιαιτέρα συζήτησις ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν διότι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος γίνεται ἐν τῷ συνόλῳ περιλαμβανομένων τῶν ὑποβληθέντων τροπολογιῶν.

§130Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερν.). Ἠρωτήθησαν ἐὰν παραιτοῦνται οἱ ἐγγεγραμμένοι ρήτορες; ὄχι ἡ Βουλή.

§131Β. ΣΑΓΙΑΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἠρώτησε τοὺς ἐγγεγραμμένους βουλευτὰς ἐν τῷ συνόλῳ ἐὰν παραιτοῦνται τοῦ λόγου, καὶ ἐκεῖνοι μὲν ποὺ εὑρίσκονται ἐδῶ ἔχει καλῶς, ἐκεῖνοι ὅμως ὅπου ἀπουσιάζουν πῶς θὰ παραιτηθοῦν; Ἐγὼ πάντως δὲν παραιτοῦμαι, καὶ ζητῶ τὸν λόγον.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀρχηγὸς ἑνὸς κόμματος, ἔθεσεν ὡρισμένας βάσεις. Εἰς αὐτὰς ἀπήντησεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατόπιν καὶ τῆς γενομένης συζητήσεως, ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ ἐρωτήσω τοὺς παρόντας καὶ ἐγγεγραμμένους, ἐὰν παραιτοῦνται τοῦ λόγου. Κατόπιν τῆς γενομένης συζητήσεως — διευκρινήσεως —τὸ Προεδρεῖον εὑρίσκεται ἐν ἀπολύτῳ τάξει καὶ δικαιοῦται νὰ ἐρωτήσῃ τοὺς ἐγγεγραμμένους ἐὰν θέλουν νὰ παραιτηθοῦν τοῦ λόγου.

§133Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον οἱ ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν εἶναι ἀρκετοί, ἡ συζήτησις δὲν πρόκειται νὰ περαιωθῇ ἀπόψε, καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν γίνεται ἀποδεκτὸν ἀπὸ ὅλους νὰ παραιτηθοῦν τοῦ λόγου ὡς ἐπρότεινεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τότε καὶ ἐγὼ δὲν παραιτοῦμαι τοῦ λόγου δεδομένου μάλιστα ὅτι ὁ κ. Γονατᾶς πρόκειται νὰ ὑποβάλῃ τροπολογίαν. Ἄλλωστε ἡ ὥρα ἔχει παρέλθει καὶ διὰ νὰ ὁμιλήσωμεν πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας ὅλας τὰς τροπολογίας. Ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν καὶ νὰ ἔλθωμεν αὔριον νὰ συζητήσωμεν. Ἄλλωστε καὶ ἡ Βουλὴ εἶναι ἕτοιμος νὰ φύγῃ.

§134Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἐδημιουργήθη ἡ ἐντύπωσις ὅτι κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον εἶναι κἄτι τὸ ἑνιαῖον. Ἐὰν γίνῃ δεκτὸν νὰ τὰ ξεχωρήσωμεν τότε οἱ ἐγγεγραμμένοι εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν θὰ ἔχουν τὸν λόγον εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ γίνῃ κατ’ ἀρχὴν δεκτὸν τὸ ψήφισμα;

§136Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει κατατεθῆ συγκεκριμένον καὶ ὡρισμένον ψήφισμα ἐκ μέρους τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπ’ αὐτοῦ ἔχουν ὑποβληθῆ ὡρισμέναι τροπολογίαι καὶ ἐγεννήθη καὶ γεννᾶται τὸ ζήτημα ἐὰν θὰ τὸ ψηφίσωμεν. Ὅλοι οἱ παρελάσαντες ἀπὸ τοῦ βήματος ρήτορες, ὡμίλησαν περὶ ὅλων τῶν θεμάτων, δὲν ὡμίλησαν ὅμως περὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος, καὶ ἀπορῶ πῶς δὲν τοὺς συνέστησε τοῦτο, καὶ πῶς δὲν συνεχράτησε τοὺς ρήτορας ἐντὸς τοῦ θέματος τὸ Προεδρεῖον. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν παραιτοῦμαι τοῦ λόγου καὶ θέλω νὰ ὁμιλήσω ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου.

§137Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ εἶπα νὰ ἀπορριφθῇ τὸ ψήφισμα καὶ ἑπομένως ὡμίλησα ἐπ’ αὐτοῦ.

§138Β. ΣΑΓΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τί ἐννοεῖτε; Τὸ ψήφισμα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν Κανονισμὸν τῆς ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος;

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ψήφισμα διὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ δέχεται κατ’ ἀρχὴν τὸ ψήφισμα τοῦτο;

§140ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§141ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἀποκλείεται ὅμως εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν καὶ ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν νὰ εἴπωμεν τὰς ἀντιρρήσεις μας ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ψήφισμα ἐγένετο δεκτὸν κατ’ ἀρχήν. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§143ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6ην μ.μ., μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως, συνέχισιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ ψηφίσματος. (Ὥρα 10.20′ μ.μ.)