1948.02.16

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 59η

Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου 1948

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 6.45′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ (Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Π. Μουτζουρίδης). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Ταλιαδοῦρος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Βογιατζῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλ)νίας κ. Χ. Ἀλετρᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Παραβόλας, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους ἐγκατάλειψίν των καὶ ζητοῦν τὴν προστασίαν πρὸς δικαίαν ρύθμισιν τῶν τιμῶν τῶν καπνῶν ἐσοδείας 1947 καὶ παλαιοτέρων. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Ι. Μπουρνιᾶς, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συν)σμοῦ ἀμπελοκτημόνων Χαλκίδος, διαμαρτυρομένου διότι παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ νόμου 505)1947 κατελογίσθη ἀνίσως πολεμικὴ εἰσφορὰ ἐξ 78 ἑκατομμυρίων διὰ τὴν καταστολὴν τῆς ἐν Εὐβοίᾳ ἀνταρσίας. Ὁ Σύνδεσμος διὰ τὰ δικαιώματα τῆς γυναίκας Ἀθηνῶν διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην ἀναστολὴν τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος 1930 τοῦ παραχωροῦντος τὸ δικαίωμα ψήφου διὰ τὰς Δημοτικὰς ἐκλογὰς εἰς τὰς γυναῖκας ἄνω τῶν 30 ἐτῶν καὶ ζητεῖ πλήρη ἰσότητα τῶν δύο φύλων. Ἡ Γεωργικὴ Ἕνωσις Πατρῶν ζητεῖ, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγὴ λεμονίων πρὸς ὄφελος τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ἀντιμετώπισιν καλλιεργητικῶν ἐξόδων. Τὸ προσωπικὸν ἁλυκῶν Μεσολογγίου, Λευκάδος, Κερκύρας, Ζακύνθου καὶ Λεχαινῶν ζητεῖ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ ἁλυκῶν. Ἡ Ἕνωσις Βιοτεχνῶν Τυπογράφων Ἀθηνῶν, διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην ἵδρυσιν Τυπογραφείου, παρὰ τῷ Ὀργανισμῷ ἐκδόσεως σχολικῶν βιβλίων, διὰ τῆς παραχωρήσεως εἰς τὸν Ὀργανισμὸν τοῦτον τῶν ἐν Ρόδῳ τυπογραφικῶν ἐγκαταστάσεων. Ἡ Ἕνωσις αἰχμαλώτων πολέμου 1940–45 Ἀλβανίας καὶ Μέσης Ἀνατολῆς Ἀθηνῶν, ζητεῖ τὴν ἐξαίρεσιν τῶν μελῶν της ἀπὸ μελλοντικῆς προσκλήσεώς των ὑπὸ τὰ ὅπλα ὡς καὶ τὴν ἀπόλυσιν τῶν ἤδη προσκληθέντων συναδέλφων των. Οἱ βουλευταὶ Καρδίτσης κ. κ. Φ. Κωτούζας, Β. Λάππας, Δ. Θανόπουλος καὶ Κ. Μπαλτᾶς θεωροῦντες ἐσφαλμένας τὰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου ἐπιλογῆς ἀξιωματικῶν πίνακος Βʹ, ζητοῦν ἄμεσον ἐπιψήφισιν κατατεθέντος νομοσχεδίου, δι’ οὗ καθίσταται δυνατὴ ἡ ἐκ νέου κρίσις Ἀξιωματικῶν τεθέντων εἰς ἀποστρατείαν. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης, κ. Γ. Τζηρίδης, διὰ τηλεγραφήματός του ἐξαίρει τὴν ἄμεσον καὶ ἀποτελεσματικὴν ἐπέμβασιν τοῦ ἡρωϊκοῦ Ἐθνικοῦ στρατοῦ, Χωροφυλακῆς, Ἀεροπορίας καὶ Μ.Α.Υ. ἐναντίον τῶν ἐπιτεθέντων κατὰ τῆς Πρωτευούσης τῆς Β. Ἑλλάδος σλαυοκομμουνιστῶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ἀθανασίου, καταθέτει αἴτησιν τῆς Γιαννούλας χήρας Ε. Στόλη, κατοίκου Βορτολίων Φυλλιατῶν Νομοῦ Θεσπρωτίας, ζητούσης τὴν ἀπονομὴν συντάξεως διὰ τὸν φονευθέντα δεκανέα σύζυγόν της εἰς ἐπιχειρήσεις κατὰ τῶν συμμοριτῶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀντ. Κακαρᾶς, καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ Συνεταιρισμοῦ Ἀμπελοκτημόνων Χαλκίδος, διαμαρτυρομένων δι’ ἐγκληματικὴν ἐγκατάλειψιν ὑπαίθρου Εὐβοίας καὶ ζητούντων ἄμεσον ἀποστολὴν στρατιωτικῶν δυνάμεων. Ὁ κ. Χ. ΛΑΔΑΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης), καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων τινῶν τῆς ἐν Δωδεκανήσῳ Δικαστικῆς Νομοθεσίας» καὶ 2) «περὶ ἀσκήσεως τῶν καθηκόντων τοῦ Γεν. Γραμματέως τοῦ Ὑπουργ. Δικαιοσύνης». Ὁ κ. Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1284)1919 «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 527)1914 «περὶ Ἐμπορίας τῶν Χημικῶν Λιπασμάτων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Λ. Κούτσικας, Κ. Σκιαδᾶς, Λ. Βρεττᾶκος καὶ Ν. Καράμπελλας, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 24.4.1946 Ν. Δ. «περὶ τρόπου προαγωγῆς Ἀξιωματικῶν κ.λ.π.». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Παπακωνσταντίνου, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Ν. Λ. 486)1947 «περὶ συμπληρωματικῆς μονιμοποιήσεως ἐφέδρων κ.λ.π. ἐν τῷ Στρατῷ Ξηρᾶς». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Μαλινδρέτος, Α. Νταλίπης, Λ. Παπανικολάου, Ι. Κύρου, καὶ Ν. Παπαγιαννόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τακτοποιήσεως τῆς θέσεως τῶν Ἀξ)κῶν καὶ Ἀνθ)στῶν Χωρ)κῆς τῶν τελούντων εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἐκτὸς ὑπηρεσίας καὶ ὀργανικῶν θέσεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Διακουμόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 7.12.1947 Ν. Δ. «περὶ ἐπιβολῆς ἐφ’ ἅπαξ εἰδικοῦ φόρου ἐπὶ τῆς προκυψάσης ὠφελείας ὑπὲρ ἀγοραστῶν καπνῶν ἐκ χορηγηθεισῶν εἰς τούτους πιστώσεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Κωστόπουλος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως ἀποκαταστάσεως ἀξ)κῶν καὶ Ἀνθ)στῶν ἐξελθόντων τοῦ Στρατεύματος διὰ πολιτικοὺς λόγους». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κουσαῆς, Δ. Παπαδημητρίου, Ν. Ἔξαρχος καὶ Μ. Καρζῆς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ἀπὸ 30)4.2)6)1946 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως Α. Ν. 913)1946 «περὶ συμπληρώσεως τῶν Α. Ν. 967)1937 καὶ 2369)1940 ὡς πρὸς τὸν τρόπον συνθέσεως τοῦ ὑπ’ αὐτοῦ προβλεπομένου Ἐπιστημονικοῦ Συμβουλίου». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Μπινόπουλος, Χ. Γραμματικόπουλος καὶ Ν. Ἀντωνιάδης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως προαγωγῶν ἐκ μονίμων Ἀξ)κῶν καὶ Ἀνθ)στῶν ὑπηρετησάντων κατὰ τὴν πολεμικὴν περίοδον 1940–1945». Ἀπαντήσεις ἐπὶ ἐρωτήσεων. Ι. Τοῦ Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν. Εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 110)205)6.2.48 ἐρώτησιν βουλευτοῦ Εὐβοίας κ. Ι. Μπουρνιᾶ, πληροφορῶ ὅτι: 1) Ἀπὸ Γενικὸν Λογιστήριον περιῆλθε τὴν 24.11.47 τῷ Ὑπουργείῳ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 288276)21.11.47 ἔγγραφόν του, ὅπερ ζητεῖ πληροφορίας περὶ τῆς τύχης συνταξιοδοτικῆς ἀλληλογραφίας Βαρξάμου Κωνσταντίνου. Διεβιβάσθη τὴν 26.11.47 εἰς Α.Σ.Υ.Ε. ἥτις πληροφορεῖ τὴν 4. 12.47 ὅτι ἡ ὑπόθεσίς του ἐκκρεμεῖ παρ’ αὐτῇ διότι καίτοι εἰδοποιήθη δὲν παρουσιάσθη πρὸς ἐξέτασιν, ὅπερ δέον νὰ πράξῃ. 2) Συνταξιοδοτικὴ ὑπόθεσις Κάτσικα Κωνσταντίνου ἐπὶ 254549)9.9.47 ἐγγράφου Γ.Λ.Δ.Λ. Δὲν φέρεται περιελθὸν τῇ Ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τοιοῦτον ἔγγραφον. 3) Ὑπόθεσις ὁμοία Κούρνη Νικολάου τοῦ Ἰωάννου, ἀριθ. Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν 800891)4.4.47 διεβιβάσθη καὶ εὑρίσκεται εἰς Α.Σ.Υ.Ε. ἐν ἀναμονῇ παρουσιάσεώς του πρὸς ἐξέτασιν. Καίτοι εἰδοποιήθη δὲν παρουσιάσθη. 4) Ὑπόθεσις Σκούρου Ἀνέστη 320673)28.11.1947 ἔγγραφον Γ.Δ.Δ.Λ. Ἀπὸ Ὑπουργεῖον μὲ ἀριθμὸν 673657) 9.12.47 διὰ τοῦ Προέδρου Κοινότητος Τριάδος Χαλκίδος τῷ ἐζητήθησαν νὰ προσκομίσῃ ἀπαραίτητα δικαιολογητικά. Δὲν ἀπήντησε. 5) Ἔγγραφον 174234)1946 Γ.Δ.Δ.Λ. δι’ Εὐαγγελίαν Σταματίου δὲν περιῆλθε τῷ Ὑπουργείῳ. 6) Ὑπόθεσις Ἀντωνίου Φραντζῆ, μὲ ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου 847739)29.9.47 διεβιβάσθη ἀλληλογραφία συνταξιοδοτήσεώς του εἰς Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον πρὸς ἐκδίκασιν. Ἐν Ἀθήναις τῇ 13 Φεβρουαρίου 1948.

Ὁ Ὑπουργὸς

Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ

καὶ ΙΙ.) Εἰς ὑπ’ ἀριθ. 113 ἐρώτησιν τοῦ αὐτοῦ βουλευτοῦ. Εὐβοίας. 1. Κατ’ ἀρχὴν μέχρι σήμερον οὐδὲν Τάγμα Ἐθν)ρᾶς συνεκροτήθη εἰς Εὔβοιαν καὶ μόλις χθὲς ἐλήφθη ἀπόφασις ὅπως συγκροτηθῇ εἰς Εὔβοιαν τὸ 74ον Τ. Ἐθν. εἰς ὃ θὰ τοποθετηθοῦν κατὰ τὸ δυνατὸν ἀξ)κοὶ καταγόμενοι ἐξ Εὐβοίας. 2. Μέχρι τοῦδε ἔχουσι τοποθετηθῆ ὁ ἐξ Εὐβοίας Ταγματάρχης Πεζ. Ὀρφανᾶκος Ἀλ. ὡς Διοικ. τοῦ συγκροτηθησομένου Ταγ)τος, ὡς καὶ οἱ κάτωθι Ἀξιωματικοί. α) Μον. Ὑπολ)γὸς Πεζ. Συμιτζῆς Νικ. ἐξ Εὐβοίας. β) Ἔφ. Ὑπολ)γὸς Πεζ. Καλαμπαλίκης Β. ἐξ Εὐβοίας. γ) Ἔφ. Ὑπολ)γὸς Πεζ. Ζήσιος Πέτρος ἐξ Εὐβοίας. δ) Μον. Ταγ)ρχης Πυρ. Κελεσίδης Μιχ. μὴ Εὐβοεύς. Ἅπαντες οὗτοι ἐτοποθετήθησαν εἰς τὴν Σχολὴν Πεζικοῦ Χαλκίδος καὶ προορίζονται διὰ τὸ 74ον Τ.Ε. 3. Ἐκτὸς τῶν ἀνωτέρω δύο Ἐφέδρων Ἀξ)κῶν οἵτινες ἐτοποθετήθησαν κατόπιν σχετικοῦ σημειώματος τῶν πολιτευτῶν Εὐβοίας κ.κ. Χατζηπάνου καὶ Βογιατζῆ πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἐτοποθετήθη καὶ ὁ Ἔφ. Ἀνθ)γὸς Πεζ. Μαργαρίτης Χρ., ὅστις ὅτε διετάχθη νὰ λάβῃ Φ. Π. καὶ ν’ ἀναχωρήσῃ δι’ Εὔβοιαν, δὲν ἐδέχθη τὴν τοποθέτησίν του ταύτην καὶ ἐπέτυχε τὴν ἀκύρωσιν τῆς διαταγῆς τοῦ ΓΕΣ τῇ ἐπεμβάσει τῶν ἰδίων ὡς ἄνω πολιτευτῶν Εὐβοίας παρὰ τῷ κ. ὑπουργῷ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. 4. Ἅπαντες οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ κληθέντες διὰ τὴν Ἐθνοφρουρὰν ἀπὸ 1–10–47 ἔχουσι τοποθετηθῆ εἰς Τάγματα Ἐθν)ρᾶς μετὰ τὴν εἰς Κ.Β.Ε.Α. ἐκπαίδευσιν των καὶ παρουσιάσθησαν εἰς τὰς μονάδας των ὅπου καὶ ὑπηρετοῦν, ἐκτὸς τῶν βοηθητικῶν καί τινων εἰδικοτήτων. Ἀθῆναι τῇ 13 Φεβρουαρίου 1948

Ὁ Ὑπουργὸς

Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. συναδέλφους, ὅπως μὴ ψιθυρίζουν κατὰ τὴν ἀγόρευσιν τῶν ρητόρων, οὔτε νὰ διακόπτουν, ὥστε ἡ συζήτησις νὰ διεξαχθῇ μὲ τάξιν καὶ ἠρεμίαν. Τὴν αὐτὴν σύστασιν κάμνω καὶ πρὸς τὰ θεωρεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει οὔτε νὰ θορυβοῦν, οὔτε νὰ χειροκροτοῦν, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει θὰ διατάξω τὴν ἐκκένωσιν αὐτῶν.

§6Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Κύριε πρόεδρε, ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας ἐπληροφορήθημεν, ὅτι εἰς τὴν Κάρπαθον ἔγινε σεισμὸς καὶ κατέρρευσαν πολλαὶ οἰκίαι. Θὰ ἤθελα τὸ Σῶμα νὰ πληροφορηθῇ ἐπακριβῶς τὴν ἔκτασιν τῶν καταστροφῶν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσα τηλεγραφήματα κατετέθησαν εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἐστάλησαν εἰς τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργούς.

§8Δ. ΛΟΝΤΟΣ. (Ὑπουργ. Ἀνοικοδομήσεως). Κύριοι βουλευταί, ἂν καὶ δὲν εἶμαι ἀπολύτως ἁρμόδιος, ἐν τούτοις θὰ σᾶς ἀνακοινώσω τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω. Πράγματι εἰς τὴν Κάρπαθον, ἔγινε σεισμὸς καὶ συνεπείᾳ αὐτοῦ κατέρρευσαν οἰκίαι. Αἱ καταστροφαὶ δὲν ἔχουν τὴν ἔκτασιν τὴν ὁποίαν ἀναφέρουν αἱ ἐφημερίδες. Πάντως, αἱ οἰκίαι αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀπομείνει εἶναι περισσότεραι ἀπὸ τὰς οἰκογενείας, αἱ ὁποῖαι παραμένουν εἰς τὰ χωριά. Ἀπὸ ἀπόψεως στεγάσεως ἀντεμετωπίσαμεν τὸ ζήτημα ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς. Ἐκ παραλλήλου ἐστείλαμεν μηχανικοὺς καὶ ὑλικά, ὥστε νὰ θεραπευθῇ πᾶσα παρουσιαζομένη ἀνάγκη.

§9Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Διὰ τὸ ζήτημα ὅμως τῆς περιθάλψεως τῶν σεισμοπλήκτων τὶ ἔγινε;

§10Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ (Ὑπουργ. Προνοίας). Κύριοι βουλευταί. Πρὸ τριῶν ἡμερῶν, μοῦ ἐστάλη ἀπὸ τὸ Γραφεῖον Πρωθυπουργοῦ, ἕνα τηλεγράφημα τοῦ Δημάρχου Καρπάθου, τὸ ὁποῖον ἀνέφερε τὰς καταστροφὰς ἐκ τοῦ σεισμοῦ. Ἐτηλεγράφησα ἀμέσως εἰς τὸν Στρατιωτικὸν Διοικητὴν τῆς Δωδεκανήσου, ὁ ὁποῖος μοῦ ἀπήντησεν, ὅτι ἔλαβεν ὅλα τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα πρὸς περίθαλψιν τῶν σεισμοπλήκτων. Προχθὲς δὲ ἦλθεν ἐδῶ ὁ ἴδιος ὁ Στρατιωτικὸς Διοικητὴς, ὁ ὁποῖος μοῦ εἶπεν τὰ ἴδια πράγματα. Ἔλαβα καὶ δεύτερον τηλεγράφημα, διὰ ὁποίου ἐζήτουν ξυλείαν καὶ τσιμέντο. Τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ τὸ διεβίβασα εἰς τὸν κ. Λόντον, ὡς ἁρμόδιον. Θύματα εὐτυχῶς δὲν ὑπάρχουν ἐκ τοῦ σεισμοῦ.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐκ τῶν 48 συνεδριάσεων τῆς Βʹ Συνόδου, αἱ 19 κατηναλώθησαν εἰς τὴν δημοσίαν τάξιν. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ, ὅπως κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν ὁμιλήσουν ὅλοι ὅσοι εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς ἀναφορὰς, αἱ ὁποῖαι εἶναι σχετικαὶ μὲ τὴν δημοσίαν τάξιν, ὥστε νὰ τὰς διαγράψωμεν. Ἐπίσης σᾶς ἀνακοινῶ ὅτι θὰ τηρηθῇ ἡ σειρὰ τῶν ἐγγεγραμμένων νὰ ὁμιλήσουν καὶ δὲν θὰ γίνουν ἐναλλαγαὶ ρητόρων συμπολιτεύσεως καὶ ἀντιπολιτεύσεως.

§12Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ ἔπρεπε νὰ καταναλωθοῦν καὶ αἱ 47 συνεδριάσεις διὰ τὴν δημοσίαν τάξιν, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ σπουδαιότερον ζήτημα.

§13Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Κύριε πρόεδρε, νομίζω, ὅτι μετὰ τὰς ἀγορεύσεις τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων, θὰ πρέπῃ νὰ κληθοῦν οἱ ἐπερωτῶντες καὶ κατόπιν οἱ ἐγγεγραμμένοι διὰ νὰ ὁμιλήσουν. Διότι θὰ εἶναι ἄτοπον νὰ ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος μετὰ 8 ἡμέρας.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶπα ὅτι θὰ ὁμιλήσουν ὅλοι οἱ ἔχοντες καταθέσει ἀναφορὰς, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις σχετικὰς μὲ τὴν δημοσίαν τάξιν, ὥστε νὰ τὰς διαγράψωμεν.

§15Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε πρόεδρε, πῶς θὰ τὰς διαγράψητε; Ἐὰν δὲν θέλῃ νὰ ὁμιλήσῃ ἕνας, ὁ ὁποῖος ἔχει καταθέσει ἐπερώτησιν, πῶς θὰ διαγράψητε τὴν ἐπερώτησιν αὐτήν;

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐπιμένων νὰ τὴν συζητήσῃ εἰς τὴν σειράν της, ἂς ἐπαναλάβῃ τὰ ὅσα θὰ εἴπῃ ἀπόψε, ἢ ἐὰν δὲν ὁμιλήσῃ, ἂς ὁμιλήσῃ τότε. Πρόκειται περὶ συμφωνίας τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθησαν οἱ ἄλλοι ἐπερωτῶντες. Τὰ πράγματα εἶναι ἁπλᾶ.

§17Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχουν ἀναφοραὶ καὶ ἐρωτήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔπρεπε νὰ συζητηθοῦν πρῶτον, συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν καὶ κατόπιν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ πολιτικοῦ θέματος.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ἐτέθη πολιτικὸν ζήτημα ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, κατ’ ἐξαίρεσιν εἰσερχόμεθα ἀπόψε εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ πολιτικοῦ θέματος, παραλείποντες τὰς ἀναφορὰς καὶ ἐρωτήσεις, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑφίσταται Κυβέρνησις ὑπὸ αἵρεσιν. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, ἔχει τὸν λόγον.

§19Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Τρίτης ἔγινε πρότασις μυστικῆς συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς. Ἀντετάχθημεν τότε εἰς τὴν πρότασιν. Ἀναγνωρίζομεν καὶ τὰ πατριωτικὰ ἐλατήρια, τὰ ὁποῖα ἐκίνησαν τοὺς συνεδέλφους, οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον τὴν πρότασιν, καὶ ἀναγνωρίζομεν ἐπίσης τὰς ὠφελείας, τὰς ὁποίας θὰ εἶχε ἡ μυστικὴ συνεδρίασις, διότι θὰ παρεῖχε τὴν εὐκαιρίαν εἰς τοὺς συναδέλφους, ἐρχομένους ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας, γνώστας τῆς καταστάσεως, νὰ ἀνακοινώσουν κατὰ τρόπον ἀνεπιφύλακτον καὶ τὰς ἐντυπώσεις καὶ τὰς πληροφορίας των. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχε τότε δηλώσει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰς μυστικὴν συνεδρίαν δὲν θὰ ἐπρόκειτο τίποτε περισσότερον νὰ προσθέσῃ ἀπὸ ὅσα ἠδύνατο νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν δημοσίαν συνεδρίασιν. Ἀλλὰ ὅσον τοῦτο εἶναι ἀκριβές, ἐπίσης ἀκριβὲς εἶναι ὅτι θὰ ἤκουε περισσότερα ἡ Κυβέρνησις. Ἐν τούτοις δὲν ἀπεδέχθημεν τὴν πρότασιν τῆς μυστικῆς συνεδρίας, διότι ἐφοβήθημεν, μήπως αἱ ἀνεπιφύλακτοι ἀνακοινώσεις πρὸς τὸ Σῶμα δὲν παραμείνουν μυστικαί, μήπως κοινολογηθοῦν εὐρύτερον καὶ τοιουτοτρόπως αἱ ὠφέλειαι αἱ ὁποῖαι θὰ προέκυπτον θὰ ἦσαν ὀλιγώτεραι ἀπὸ τὰς βλάβας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπηκολούθουν. Αὐτὸς ὑπῆρξεν ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐπροτιμήσαμεν νὰ ὁρισθῇ δημοσία συνεδρίασις, ἡ ὁποία ὡρίσθη, κατόπιν συμφωνίας μὲ τὴν Κυβέρνησιν διὰ σήμερον. Καὶ εἴμεθα ἀληθῶς εὐτυχεῖς δι’ αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν. Διότι τότε, τὴν παρελθοῦσαν Τρίτην, ἐτέλει ἡ Βουλὴ ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν τῆς ἐπιθέσεως τῶν συμμοριτῶν ἐναντίον τῆς Θεσσαλονίκης καὶ ἀπετέλει ἀνεπιθύμητον χρόνον πρὸς συζήτησιν ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν αὐτῆς τῆς ἐπιθέσεως. Σήμερον εἴμεθα εὐτυχεῖς, διότι ἡ συζήτησις λαμβάνει χώραν ἔπειτα ἀπὸ τὸν θρίαμβον τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ καὶ τὴν συντριβὴν τῶν συμμοριτῶν. (Χειροκροτήματα). Ἐπιθυμοῦμεν, διὰ τοῦτο, μὲ τὴν εὐκαιρίαν αὐτήν, νὰ ἀπευθύνωμεν πρὸς τὸν στρατόν μας, νὰ ἀπευθύνωμεν πρὸς ὅλας τὰς ἐνόπλους δυνάμεις τῆς Χώρας, τὸν θαυμασμὸν καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα). Ἄλλην μίαν φοράν, ὅπως πάντοτε εἰς τὴν ἱστορίαν μας, τὰ τέκνα τοῦ λαοῦ μας ἀποδεικνύονται ἄξια τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος. Καὶ ὄχι μόνον οἱ ἥρωες τῆς Κονίτσης καὶ τῆς Θεσσαλονίκης, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τὰς ἐπωνύμους νίκας, καὶ οἱ ἥρωες ὅλων τῶν ἀνωνύμων νικῶν, εἶναι ἐπίσης ἄξιοι τῆς μεγάλης Πατρίδος. Καὶ θὰ ἠθέλαμεν ἐπίσης νὰ ἐπιτελέσωμεν τὸ χρέος τῆς εὐλαβείας καὶ νὰ ὑποκλιθῶμεν, ἐνώπιον τῆς μνήμης τῶν νεκρῶν μας, οἱ ὁποῖοι ἔπεσαν εἰς τὸν ἱερώτερον ἀγῶνα τῆς Ἑλληνικῆς Ἱστορίας. Ἀλλὰ μαζὶ μὲ τὸν χαιρετισμὸν πρὸς τὸν ἡρωϊκόν μας στρατὸν ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἀπευθύνωμεν τὸν θερμόν μας χαιρετισμόν, καὶ τὴν βαθεῖαν εὐγνωμοσύνην μας, καὶ πρὸς τὰ πλήθη τῶν ἀνωνύμων ἀγωνιστῶν τῆς ὑπαίθρου, τῶν ἀνθρώπων τοῦ λαοῦ μας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν Πατρίδα εἰς τὴν καρδίαν των καὶ οἱ ὁποῖοι πάσχουν καὶ αἱμάσσουν καὶ προσφέρουν ὁλόκληρον τὴν ὕπαρξίν των εἰς τὸν βωμὸν τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα ζωηρά). Εὑρίσκονται σήμερον κατὰ ἑκατοντάδας χιλιάδων πρόσφυγες εἰς τὰς πόλεις. Ἐκηρύξαμεν ἄλλοτε ὅτι, «ἐφόσον ὑπάρχουν ἄνθρωποι στερούμενοι ἄρτου, στέγης καὶ ἰατροῦ, οὐδεὶς δικαιοῦται νὰ εἶναι πλούσιος». Ἀλλὰ ὅταν εἰς τὰς στερήσεις αὐτὰς ἔχουν περιέλθει οἱ ἁπλοῖ ἄνθρωποι τοῦ λαοῦ μας, διότι προσέφερον ὅλα τὰ ὑπάρχοντά των εἰς τὸν βωμὸν τῆς Πατρίδος, ἱερὸν πλέον καθίσταται τὸ καθῆκον τοῦ Κράτους διὰ τὴν περίθαλψίν των, διὰ τὴν παροχὴν πάσης στοργῆς. Δὲν θὰ πρέπῃ νὰ ὑπάρξουν δισταγμοὶ δαπανῶν, διὰ τὴν ἀμέριστον περίθαλψιν τῶν χιλιάδων θυμάτων τῶν συμμοριτῶν. Καὶ ἡ μεγαλυτέρα ὑπηρεσία, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ τοὺς παράσχωμεν, δὲν εἶναι ἡ περίθαλψις εἰς τὰς πόλεις, εἶναι ἡ ἐπάνοδος εἰς τὰς ἑστίας των. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ ἐὰν ὁ Στρατός μας, ἐὰν τὰ ἡρωϊκὰ τέκνα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀντλοῦν τὸ φρόνημά των ἀπὸ τὰς πηγὰς τῆς Ἑλληνικῆς των καρδίας, ὅμως καὶ ἡ ἐκπαίδευσις καὶ ἡ συντήρησις τοῦ στρατοῦ μας ὀφείλονται κατὰ μέγα βαθμὸν εἰς τὴν Συμμαχικὴν παρουσίαν, καὶ ἀποτελεῖ χρέος δικαιοσύνης, νὰ ἐκφράσωμεν πρὸς τὰς ἀποστολὰς τῶν Συμμάχων τὴν ἀναγνώρισιν διὰ τὸ ἔργον των. Καὶ ἰδιαιτέρως ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἀπευθύνωμεν χαιρετισμὸν ἀναγνωρίσεως πρὸς τὸν ἀπερχόμενον ἀρχηγὸν τῆς Βρεταννικῆς ἀποστολῆς. Ἐπὶ δύο καὶ ἥμισυ ἔτη προσέφερε καὶ τὴν πεῖραν του καὶ τὸν ἐνθουσιασμόν του καὶ τὴν ἀγάπην του πρὸς τὴν Ἑλλάδα διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Ὀφείλομεν ἐπίσης νὰ ἀπευθύνωμεν χαιρετισμὸν εὐγνωμοσύνης καὶ πρὸς τὴν μεγάλην Πατρίδα των, πρὸς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν, ἡ ὁποία μέχρι πρὸ ἑνὸς ἔτους προσέφερε τὴν βοήθειαν διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ Στρατοῦ μας. Ἂν ἡ βοήθεια διεκόπη, δὲν προῆλθεν ἀπὸ ἔλλειψιν θελήσεως οὔτε ἀπὸ ἔλλειψιν στοργῆς, προῆλθεν ἀπὸ ἀδυναμίαν. Διότι καὶ ἡ Μεγάλη Βρεταννία ἐξῆλθεν ἀπὸ τὸν πόλεμον, ὅπως καὶ ἡ Ἑλλάς, ἐξήλθομεν ἀμφότεροι «τραυματίαι τῆς νίκης». Καὶ ἡ ἐπίγνωσις, ὅτι εἰς αὐτὴν τὴν ἀνάγκην ὠφείλετο ἡ διακοπὴ τῆς βοηθείας, δὲν ὁδηγεῖ εἰς ἀποξένωσιν, ὁδηγεῖ εἰς ἐπαύξησιν τῆς ἐγκαρδιότητος τῶν δεσμῶν μας. Ἀλλὰ ὀφείλομεν ἐπίσης νὰ ἀπευθύνωμεν χαιρετισμὸν καὶ πρὸς τὴν Μεγάλην Ἀμερικήν. Εἰς τὴν κρίσιμον ὥραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Μεγάλη Βρεταννία περιήρχετο εἰς δυσχέρειαν, ἡ Μεγάλη Ἀμερικὴ ἀνέλαβε τὴν βοήθειαν τῆς Ἑλλάδος. Τῆς εἴμεθα βαθύτατα εὐγνώμονες καὶ χαιρετίζομεν τὴν παρουσίαν τῶν ἀποστολῶν των, αἱ ὁποῖαι μὲ πάθος καὶ ἀφοσίωσιν ἐπιδίδονται εἰς τὸ ἔργον καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς Ἑλλάδος. Εἰς τὴν γῆν αὐτὴν ἑνὸς εὐγενοῦς καὶ φιλοτίμου Λαοῦ, ὅπως ὁ Ἑλληνικός, θὰ εὑρίσκουν πάντοτε καὶ στοργὴν καὶ ξενίαν καὶ εὐγνωμοσύνην. Ἀλλὰ θὰ εὑρίσκουν ἐπίσης ἐνίοτε καὶ κριτικήν. Ἐὰν προήρχοντο ἀπὸ τὰς χώρας τῆς Τυραννίας; θὰ ἐξενίζοντο διὰ τὴν κριτικήν, ἀλλὰ προέρχονται ἀπὸ δημοκρατικὰς χώρας καὶ τὴν γνωρίζουν. Ἡ ἄσκησις κριτικῆς ἀποτελεῖ πιστοποίησιν τῆς Ἐλευθερίας. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι καὶ εἰς ὅσας περιπτώσεις ἡ κριτικὴ τοὺς ἦτο δυσάρεστος καὶ ἐδοκίμασαν καὶ αὐτοὶ τὴν πικρὰν γεῦσιν της, τὴν ὁποίαν γνωρίζομεν ὅλοι οἱ δημόσιοι ἄνδρες, εἶμαι βέβαιος ὅτι, κατὰ βάθος, θὰ ἠσθάνθησαν ἱκανοποίησιν. Διότι ἔβλεπον πιστοποιούμενον, ὅτι εἰς τὴν χώραν αὐτὴν ὑπάρχει πράγματι Ἐλευθερία, διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῆς ὁποίας ἦλθαν ἀπὸ τὴν μακρυνὴν Πατρίδα των. Ὅτι εἰς τὴν χώραν αὐτὴν ζοῦν ἐλεύθεροι ἄνθρωποι καὶ ἐπιζῇ ἡ παράδοσις τοῦ ἀρχαίου «Λήμου». Διότι οὐσία τῆς Δημοκρασίας εἶναι ὁ δημόσιος ἔλεγχος. Κύριοι βουλευταί, σκληρὸς εἶναι ὁ ἀγὼν τὸν ὁποῖον διεξάγει τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος ἐναντίον τοῦ Κομμουνισμοῦ. Ἀλλὰ ἡ σκληρότης τοῦ ἀγῶνος δὲν εὑρίσκεται μόνον εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ὁ Κομμουνισμὸς χρησιμοποιεῖ βίαν. Ἀνέκαθεν οἱ τύραννοι χρησιμοποιοῦν βίαν. Ὅ,τι ἰδιαιτέρως χαρακτηρίζει τὸν Κομμουνισμόν, εἶναι ὅτι εἰς τὴν βίαν προσθέτει ἐπίσης καὶ τὸ δόλον. Καὶ εἶναι ἀπὸ τὰ κύρια ὅπλα του. Ὁλόκληρος ἡ ἱστορία τοῦ Κομμουνισμοῦ εἶναι μία ἱστορία ἀδιακόπων μεταμορφώσεων, μία ἱστορία προσωπείων, μὲ τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκει τὴν παραπλάνησιν καὶ τῆς νεότητος καὶ τῶν μαζῶν. Κατὰ τὴν πρώτην ἐκκίνησίν του ὁ Κομμουνισμὸς ὑπῆρξεν ἀνεπιφύλακτος. Διεκήρυττε τὰς ἀρχάς, αἱ ὁποῖαι γράφονται εἰς τὴν Βίβλον του, εἰς τὸ Κομμουνιστικὸν Μανιφέστον τοῦ ὁποίου οἱ πιστοὶ ἑορτάζουν ἐφέτος τὴν ἑκατοστὴν ἐπέτειον. Ἀνεπιφύλακτος ἦτο ἡ ἄρνησις καὶ τῆς Θρησκείας καὶ τῆς Πατρίδος. Ἀνεπιφύλακτος ἦτο ἡ ἐπαγγελία τῆς πάλης τῶν τάξεων καὶ ἡ ἐπιδίωξις τῆς Δικτατορίας τοῦ προλεταριάτου. Ἡ ἀνεπιφύλακτος αὐτὴ διακήρυξις διήρκεσε μέχρι τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ κομμουνισμοῦ εἰς μίαν χώραν, μέχρι τῆς ἐγκαθιδρύσεως τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Τότε συντελεῖται ἡ πρώτη μεταμόρφωσις. Ἕως τότε ὁ Κομμουνισμὸς ἠρνεῖτο τὸ ἴδιον Ἔθνος. Ἀλλὰ ἡ ἄρνησις αὕτη συνετελεῖτο ἐπ’ ὀνόματι ἑνὸς ὑπερεθνικοῦ ἰδεώδους. Ἀφ’ ὅτου ὅμως ὁ Κομμουνισμὸς ἐπραγματοποιήθη εἰς μίαν Χώραν, ὁ Κομμουνισμὸς ἐξακολουθεῖ νὰ ἀρνῆται τὴν ἰδίαν Πατρίδα ἀλλὰ δὲν εἶναι πλέον ὑπερεθνικός. Γίνεται ἀντεθνικός, διότι ἀρνεῖται τὴν ἰδίαν Πατρίδα, ὄχι χάριν ἑνὸς ὑπερεθνικοῦ Ἰδεώδους. Τὴν ἀρνεῖται χάριν μιᾶς ἄλλης Πατρίδος, τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως. Καὶ ἡ μεταμόρφωσις αὐτὴ λαμβάνει καὶ ἐξωτερικὴν ἐπισημότητα. Ἱδρύεται ἡ Τρίτη Διεθνής, μὲ ἕδραν τὴν Μόσχαν μέλη τῆς ὁποίας εἶναι τὰ κομμουνιστικὰ κόμματα τὰ ὁποῖα τοιουτοτρόπως γίνονται ὑποκαταστήματα καὶ διαρκεῖ αὐτὴ ἡ περίοδος μέχρι τοῦ 1935. Καὶ τότε εἰσερχόμεθα εἰς τὴν δευτέραν μεταμόρφωσιν. Καθιεροῦνται τὰ Λαϊκὰ Μέτωπα. Ἡ καθιέρωσις τῶν Λαϊκῶν Μετώπων ὀφείλεται εἰς τὴν πρόθεσιν, νὰ χρησιμοποιηθῇ ἡ συνεργασία τῶν προοδευτικῶν στοιχείων, διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ὅπως ἐπωνομάσθη ὁ «Ἀστικὸς Δημοκρατικὸς» μετασχηματισμὸς ὡς στάδιον πρῶτον, ἀπὸ τὸ ὁποῖον θὰ ἐπηκολούθει ἡ ἐξόρμησις, διὰ τὴν τελικὴν κατάληψιν τῆς ἐξουσίας, διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῆς Δικτατορίας τοῦ Προλεταριάτου, ἡ ὁποία εἰς τὴν πραγματικότητα σημαίνει δικτατορίαν τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος. Καὶ τὰ Λαϊκὰ Μέτωπα διαρκοῦν μέχρι τοῦ πολέμου. Τότε συντελεῖται νέα μεταμόρφωσις. Τὰ λαϊκὰ μέτωπα διευρύνονται εἰς «Ἐθνικὰ Μέτωπα». Γνωρίζομεν καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸ εἶδος. Ἔπειτα ἀπὸ τὴν ἐπίθεσιν τοῦ Ναζισμοῦ ἐναντίον τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, τὰ Κομμουνιστικὰ Κόμματα εἰσέρχονται εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς Ἐθνικῆς ἀντιστάσεως καὶ ἐπιδιώκουν πλέον συνεργασίαν μὲ τὸ σύνολον τοῦ Λαοῦ. Καὶ διὰ νὰ ἐπιτύχουν τὴν ἀφομοίωσιν καὶ τὴν ὑποταγὴν τῶν μαζῶν οἱ Κομμουνισταὶ φθάνουν εἰς μίαν νέαν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία ὁλοκληρώνει τὴν πολιτικὴν τῶν ἐθνικῶν μετώπων. Καταργοῦν τὴν Γʹ Διεθνῆ, τὴν ἄνοιξιν τοῦ 1943. Ἡ βαθυτέρα ἔννοια τῆς καταργήσεως ἦτο ὅτι παρείχετο εἰς τὰ Κομμουνιστικὰ Κόμματα, τὰ ὁποῖα εἶχον εἰσέλθει εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως, παρείχετο ἡ δυνατότης νὰ νομιμοποιηθοῦν εἰς τὴν συνείδησιν τῶν μαζῶν ὡς Ἐθνικὰ καὶ Δημοκρατικὰ κόμματα, διὰ νὰ κατορθώσουν μὲ τὸν τρόπον αὐτόν, χρησιμοποιοῦντα καὶ δημοκρατικὰ ἀκόμη μέσα, νὰ γίνουν κύρια τῆς καταστάσεως, ν’ ἀποτελέσουν κυβερνήσεις τῶν Χωρῶν των. Καὶ ἡ διεύρυνσις τῶν ἐθνικῶν μετώπων καὶ ἡ χειραφέτησις τῶν κομμουνιστικῶν κομμάτων, ἡ φαινομενική, συμπληροῦται εἰς τὴν Ρωσίαν μὲ τὴν ἀναγνώρισιν ἀκόμη καὶ τῆς Ὀρθοδοξίας, ὡς συμμάχου τοῦ Κομμουνιστικοῦ Καθεστῶτος. Ἤλπιζεν ἡ Μόσχα μὲ τὴν πολιτικὴν αὐτήν, ὅτι τὰ Κομμουνιστικὰ Κόμματα, κατορθώνοντα νὰ γίνουν Κυβερνήσεις, ἐν ὀνόματι τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως, μὲ τὰ προσωπεῖα τοῦ ἐθνικοῦ καὶ δημοκρατικοῦ ἀγῶνος, θὰ ἦτο δυνατόν, χωρὶς νὰ χρειασθῇ πόλεμος, χωρὶς ἐπέμβασιν τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, ἀπὸ τὴν λεωφόρον τῆς Δημοκρατίας, νὰ ὁδηγήσουν τὴν Εὐρώπην εἰς τὰς Στέππας... Ἀλλ’ ἡ πορεία τῶν πραγμάτων διέψευσε τὰς προσδοκίας. Διεπιστώθη μετὰ τὸν πόλεμον, ὅτι ἡ μεγίστη δύναμις τῶν Κομμουνιστικῶν Κορμάτων τῆς Εὐρώπης κατώρθωσε νὰ φθάσῃ μόλις μέχρι τοῦ 30%. Ἀλλὰ μὲ τὸ ποσοστὸν αὐτὸ τὰ κομμουνιστικὰ κόμματα δὲν ἠδύναντο ν’ ἀποτελέσουν Κυβερνήσεις, εἴτε μόνα, εἴτε μὲ τοὺς θλιβεροὺς των συνοδοιπόρους. Ἠδύναντο μόνον νὰ εἶναι μέλη Συμμαχικῶν Κυβερνήσεων. Ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα αὐτὴν ἔπαυον νὰ εἶναι ὠφέλιμα εἰς τοὺς σκοποὺς τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, Τοὐναντίον διηυκόλυναν τὴν ἀνασυγκρότησιν τῶν Χωρῶν, διηυκόλυναν τὴν ἐπιτυχίαν τῆς Ἀμερικανικῆς πολιτικῆς διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς Εὐρώπης, καὶ ταὐτοχρόνως ἠξησθένιζαν τὴν ἐπαναστατικὴν ὁρμὴν τῶν μαζῶν. Καὶ τότε ἀπεφασίσθη ἡ Κομινφόρμ, ἡ ὁποία σημαίνει ἐγκατάλειψιν τῆς συνεργασίας μὲ τὰ ἄλλα ἐθνικὰ κόμματα, τὰ συντηρητικά, δημοκρατικὰ καὶ σοσιαλιστικά, ἐξαπόλυσιν ἐπιθέσεως, ὁ μείζων σκοπὸς τῆς ὁποίας θὰ ἦτο ἡ ἐπαναστατικὴ κατάληψις τῆς ἀρχῆς καὶ ὁ ἐλάσσων σκοπὸς ἡ ἐξαθλίωσις τῶν μαζῶν, ἡ ἀποσύνθεσις τῶν Κρατῶν, ἡ ματαίωσις τῆς ἀμερικανικῆς πολιτικῆς διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς Εὐρώπης. Καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίοδον εὑρισκόμεθα σήμερον. Καὶ ἐρωτᾶται, καὶ ἡ ἐρώτησις εἶναι σχετικὴ καὶ μὲ τὴν Ἑλληνικὴν Τραγωδίαν—ἐρωτᾶται: Ἡ ἵδρυσις τῆς Κομινφόρου ἔχει τὴν ἔννοιαν, ὅτι, εἰσερχόμεθα εἰς ἀπαρχὴν νέου, τοῦ τρίτου Πολέμου; Κατὰ τὴν ἰδικήν μας γνώμην, ὁ τρίτος πόλεμος δὲν πρόκειται ν’ ἀρχίσῃ εἰς τὸ μέλλον, διότι ἔχει ἀρχίσει. Μὲ μίαν διαφοράν, ὅτι ἐνῷ οἱ πόλεμοι τοῦ παρελθόντος διεξήγοντο εἰς μίαν πρᾶξιν, ὁ σημερινὸς πόλεμος διεξάγεται εἰς δύο πράξεις. Καὶ ἡ πρώτη ἤρχισεν. Ἡ πρώτη πρᾶξις ἔχει δύο σκηνάς. Ἡ πρώτη εὑρίσκεται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τῆς Ρωσσίας καὶ ὀνομάζεται πολεμικὴ προπαρασκευὴ τῆς βιομηχανίας καὶ ἡ ἄλλη εὑρίσκεται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ὀνομάζεται Κομινφόρμ. Ἐὰν αἱ δύο σκηναὶ φθάσουν εἰς τὸ πέρας των καὶ ἡ πρώτη πρᾶξις ὁλοκληρωθῇ, θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν δευτέραν. Ἀπόκειται εἰς τὸ ἀμυντικὸν μέτωπον τοῦ Ἀγγλοσαξωνικοῦ κόσμου, καθὼς καὶ ὅλων τῶν ἐλευθέρων λαῶν νὰ ματαιώσουν τὴν ὁλοκλήρωσιν τῆς πρώτης πράξεως, εἰς τὴν ὁποίαν περιλαμβάνεται καὶ ἡ ἐπίθεσις ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἡ ἑλληνικὴ τραγωδία παύει νὰ εἶναι τοπικὸν θέμα. Ἀποτελεῖ θέμα σχετικὸν μὲ τὴν μοῖραν τοῦ κόσμου. Καὶ τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὸν τόπον μας. Καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅπως γνωρίζετε, τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα ἠκολούθησε τὴν ἰδίαν πορείαν. Συνέστησεν εἰς τὸ 1935 τὸ Λαϊκὸν Μέτωπον. Συνέστησε κατόπιν, ὅταν ἤρχισεν ὁ πόλεμος τὸ Ἐθνικὸν Μέτωπον Ἀπελευθερώσεως, τὸ ΕΑΜ. Καὶ κατώρθωσε δυστυχῶς, κατώρθωσε εἰς τὴν Ἑλλάδα, καθὼς καὶ εἰς τὴν Γιουγκοσλαβίαν εἶχεν κατορθώσει τὸ ἀντίστοιχον κίνημα, νὰ γίνῃ περίπου κύριον ὁλοκλήρου τῆς ὑλικῆς δυνάμεως. Ἀπετέλεσε τοῦτο, βαρεῖαν εὐθύνην καὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ τῶν Μεγάλων Συμμάχων μας τοῦ Βρεταννικοῦ Στρατηγείου. Ἔπταισεν ἡ Κυβέρνησις τῆς τριετίας τοῦ ἐξωτερικοῦ, διότι ἀπεξενώθη ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα καὶ ἐπέτρεψε τὴν ἀνεμπόδιστον ἀνάπτυξιν τῶν Κομμουνιστικῶν ὀργανώσεων. Καὶ ἔπταισε τὸ Βρεταννικὸν Στρατηγεῖον, ὄχι διότι κατ’ ἀρχὴν παρεῖχε βοήθειαν, διότι, ἐφ’ ὅσον εἶχε κηρύξει τὸ δόγμα, ὅτι πᾶς μαχόμενος ἐναντίον τοῦ Χίτλερ εἶναι σύμμαχος τῆς Ἀγγλίας, ὤφειλε νὰ βοηθήσῃ. Ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ λάβῃ δύο μέτρα, ὅπως ἡμεῖς κατόπιν διεκηρύξαμεν καὶ ἔγιναν ἀποδεκτά. Ἔπρεπε νὰ λάβῃ τὴν πρόνοιαν, πρῶτον ὅπως παραλλήλως πρὸς τὰς ὀργανώσεις τοῦ Κομμουνισμοῦ ἀναπτυχθοῦν αἱ Ἐθνικαὶ Ὀργανώσεις, ὡς ἀντίπαλον δέος, τὸ ὁποῖον θὰ ἠμπόδιζεν εἰς τὸ μέλλον οἱανδήποτε ἀπόπειραν δυναμικῆς ἐπικρατήσεως. Καὶ ἔπρεπεν ἐπίσης νὰ θέσῃ τὸν ὅρον ὅτι, ἐὰν οἱαδήποτε ὀργάνωσις στρέψῃ τὰ ὅπλα ἐναντίον ἄλλης ὀργανώσεως ἀντιστάσεως, παύει νὰ θεωρῆται Συμμαχικὴ ὀργάνωσις, καθίσταται ἐχθρικὴ πρὸς τὸ σύνολον τοῦ Συμμαχικοῦ ἀγῶνος, ἀποδοκιμάζεται καὶ διαλύεται. Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ γραμμή, τὴν ὁποίαν ἐχαράξαμεν, ἀφ’ ὅτου μετέβημεν εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Δυστυχῶς τὰ σφάλματα εἶχον συντελεσθῆ καὶ κατώρθωσε τοιουτοτρόπως ἡ Ἐαμικὴ ὀργάνωσις, εἰς τὴν κρίσιμον ὥραν τῆς ἀπελευθερώσεως, νὰ εὑρεθῇ παντοδύναμος. Ὁ Θεὸς ἐβοήθησε καὶ μὲ τὴν παρουσίαν τῶν ὀλίγων Βρεταννικῶν δυνάμεων καὶ τὴν εὐτυχῆ πολιτικὴν διαχείρισιν κατελύθη ἡ Κομμουνιστικὴ Τυραννία καὶ ἐπετεύχθη ἡ Ἀπελευθέρωσις τοῦ Λαοῦ μας. Τοιουτοτρόπως, ὅταν ἦλθεν ἡ ὥρα τῶν μετεκλογικῶν Κυβερνήσεων, ἡ Κομμουνιστικὴ Τυραννία εἶχε καταλυθῆ. Καὶ ἐρχόμεθα τώρα εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς πολιτικῆς τῶν μετεκλογικῶν Κυβερνήσεων.

§20Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐπιτρέπεται μίαν διακοπήν;

§21Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπειδή, ὡς ἐκ τῆς φύσεως τῆς σημερινῆς πολιτικῆς συζητήσεως, ἡ ἀνάπτυξις τῶν ἀπόψεών μου θὰ εἶναι μακρά, διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ μὴ ὑπάρξουν διακοπαί, διὰ νὰ μὴ γίνῃ ὁ λόγος μακρύτερος. Ἐλπίζω, ἄλλωστε, ὅτι κατὰ τὴν πορείαν τοῦ λόγου μου θὰ δοθοῦν ἀπαντήσεις εἰς ὅλας τὰς ἐνδεχομένας ἀπορίας. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν περίοδον τῶν μετεκλογικῶν Κυβερνήσεων. Ἡ ἐντύπωσις ἡ ὁποία εἶχε σχηματισθῆ, ὅταν αἱ μετεκλογικαὶ Κυβερνήσεις ἀνέλαβον τὴν ἐξουσίαν, ἦτο ὅτι ὁ Κομμουνισμὸς ἔπειτα ἀπὸ τὰ πλήγματα τὰ ὁποῖα ὑπέστη, εἶχεν ἐξαφανισθῇ. Καὶ ἐπανηγυρίζετο τότε, ὡς ἆθλος τῆς Λαοπροβλήτου μετεκλογικῆς Κυβερνήσεως ἡ ἐξαφάνισις τοῦ κομμουνισμοῦ. Τοῦτο ὅμως ἀπετέλει καὶ ὑποτίμησιν καὶ παρανόησιν τοῦ κομμουνισμοῦ. Τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα τῆς Ἑλλάδος εἶχε πλέον διαπιστώσει, ὅτι ἐστερεῖτο λαϊκῆς βάσεως, ἰδίως ἔπειτα ἀπὸ τὸν Δεκέμβριον. Ἐγνώριζε ὅτι, ἐὰν ἔστεργε τὰ δημοκρατικὰ μέσα, θὰ μετεβάλλετο εἰς ἕνα μικρὸν κόμμα μειοψηφίας. Ἦτο ἑπομένως φυσικόν, ὅτι θὰ ἀνέμενεν εἰς τὴν συνωμοτικήν του πορείαν, διότι ἤλπιζεν ὅτι μὲ τὴν ἱκανότητα τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀναπτύξει εἰς τὴν συνωμοτικὴν δρᾶσιν, καὶ μὲ τὰ ὅπλα τὰ ὁποῖα εἶχεν ἀποκρύψει, ὄχι βεβαίως ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ κύριον τῆς καταστάσεως — τότε δὲν εἶχε τόσον τολμηρὰς προσδοκίας — ἐνόμιζεν, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ δημιουργήσῃ τὴν ἀνάγκην μιᾶς ἐξωτερικῆς ἐπεμβάσεως, ἡ ὁποία θὰ καθίστα δυνατὴν τὴν συμμετοχήν του εἰς Συμμαχικὴν Κυβέρνησιν... καὶ τοιουτοτρόπως, ἀποκτῶν ἐπικαίρους θέσεις, ἐπιτυγχάνον διάβρωσιν, νὰ βαδίσῃ κατόπιν πρὸς τὸ δεύτερον στάδιον τῆς ἐπικρατήσεως. Καὶ διὰ τοῦτο προητοιμάζετο. Καὶ ἀπετέλεσεν ἀληθῶς, ἀτύχημα, ὅτι δὲν ἐλήφθησαν τότε ἐπαρκῆ προληπτικὰ μέτρα. Καὶ ἡ εὐθύνη δὲν εἶναι μόνον Ἑλληνικὴ εἶναι καὶ εὐθύνη Συμμαχικὴ διότι καὶ ἐκεῖνοι δυστυχῶς, καὶ ὑπετίμησαν καὶ παρενόησαν τὸν ἀγῶνα τοῦ Κομμουνισμοῦ. Τοιουτοτρόπως ἐξηγοῦνται τὰ ἡμίμετρα καὶ αἱ παρεξηγήσεις καὶ ἡ ἀνεπαρκὴς βοήθεια. Ἐνθυμοῦμαι εἰς μίαν συνομιλίαν μὲ ἕνα ἐπίσημον Βρεταννόν, ἠναγκάσθην νὰ εἴπω: «Ἡ εὐτυχία σας εἶναι δυστυχία μας, διότι δὲν ἔχετε εἰς τὸν τόπον σας τὸν Κομμουνισμόν, δι’ αὐτὸ οὔτε ἠμπορεῖτε νὰ τὸν ἐννοήσετε, οὔτε νὰ μᾶς πιστεύσετε». Καὶ ἐφθάσαμεν δυστυχῶς εἰς αὐτὴν τὴν σημερινὴν ἀνάπτυξιν τῶν Συμμοριῶν. Ἡ παρανόησις τῆς φύσεως τοῦ συμμοριακοῦ ἀγῶνος δὲν ἀποτελεῖ ἁπλῶς ἰδικήν μας ὑπόθεσιν, ἀποτελεῖ ἀντικειμενικὴν διαπίστωσιν. Οἱ ἡγέται καὶ τῶν δύο κομμάτων, τὰ ὁποῖα σήμερον συνεργάζονται παρενόησαν τὴν φύσιν τοῦ κομμουνιστικοῦ ἀγῶνος καὶ ἑπομένως καὶ τὸν τρόπον τῆς ἀντιμετωπίσεως. Πρῶτον, ὁ ἡγέτης τῶν Φιλελευθέρων. Ἐπὶ μακρὸν διεκήρυξε τὴν ἀνάγκην τῆς πολιτικῆς τοῦ Κατευνασμοῦ, ἀναχωρῶν ἀπὸ τὴν σκέψιν, ὅτι τὸ Κομμουνιστικὸν Κίνημα ἦτο καθαρῶς ἐσωτερικὸν καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ μὲ πολιτικὰ μέσα — ἀμνηστείαν, ἰσοπολιτείαν καὶ ἐκλογάς. Τὰ πράγματα ὅμως διέψευσαν τὴν διάγνωσίν του καὶ μάλιστα εἰς τόσον βαθμὸν ὥστε νὰ ἔχῃ ὑπερβάλῃ πλέον ὁ ἴδιος σήμερον ὅλους τοὺς ἰδικούς μας χαρακτηρισμούς. Οἱ παλαιοὶ «δημοκρατικοὶ πολῖται» τώρα ἔχουν ἐπονομασθῇ, καὶ δικαίως «Ἐφιάλται». Καὶ οἱ παλαιοὶ συνοδοιπόροι του παρεδόθησαν προχθὲς εἰς τὴν «κοινὴν περιφρόνησιν». Ἐπίσης ὅμως, καὶ ἀπὸ τῆς ἄλλης πλευρᾶς, ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὑπῆρξεν ἐπίσης μονομερὴς ὅπως ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Ἐπίστευσεν ὅτι τὸ θέμα εἶναι κυρίως ἐξωτερικόν, διὰ τοῦτο ἐτοποθέτησε τὸ κέντρον τοῦ βάρους εἰς τὴν ἐξωτερικήν του πλευράν. Καὶ τὰ πράγματα ἦλθαν νὰ τὸν διαψεύσουν. Διότι ἔχουν παρέλθει μῆνες πολλοὶ καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτὴν τῶν μακρῶν μηνῶν ὑπάρχει ἀμέριστος ἠθικὴ ἀναγνώρισις ἀπὸ τὸν Ο.Η.Ε., ὑπάρχει ἀποστολὴ Ἐπιτροπῶν, ὑπάρχουν διαβεβαιώσεις διὰ τὰς εὐθύνας τῶν γειτόνων, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἀκόμη καμμία ὑλικὴ ἐπικουρία πρὸς τὸ ἀμυνόμενον Ἔθνος. Καὶ ἐνῷ ἐκεῖ ἐξακολουθεῖ ἡ διεθνὴς φιλολογία, ἐδῶ ἐξακολουθεῖ ἡ αἱμορραγία. Καὶ ἂν δὲν ἐπάλαιεν, ὅπως παλαίει τὸ ἀγωνιζόμενον Ἔθνος, θὰ ὑπῆρχε κίνδυνος, ἐνῷ ἀκόμη τὸ συμβούλιον τῶν διεθνῶν ἰατρῶν ἐξακολουθεῖ τὰς συσκέψεις, ὁ ἀσθενὴς ἐδῶ νὰ εἶχεν ὑποκύψει. Δὲν ἀμφισβητοῦμεν ἡμεῖς τὴν χρησιμότητα τῶν πολιτικῶν μέσων, ἐσωτερικῶν καὶ ἐξωτερικῶν. Εἶναι ἀσφαλῶς πολύτιμα, ἀλλὰ εἶναι ἐπικουρικά. Κύριον, πρωταρχικὸν μέσον, ἐφ’ ὅσον ὁ Κομμουνισμὸς ἐπιχειρεῖ ἔνοπλον ἐπίθεσιν, εἶναι ἡ ἔνοπλος ἀντεπίθεσις τοῦ Ἔθνους. Καὶ ἐπικουρικῶς τότε εἶναι πολύτιμα καὶ ὅλα τὰ πολιτικὰ μέσα. Εἰς τὴν ἱεράρχησιν αὐτὴν τῶν μέσων ὑπῆρξε τὸ λάθος. Καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία πράγματι ἔχει συμπτώματα βαρείας μορφῆς. Ποία εἶναι, Ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ἡ σημερινὴ πραγματικότης τοῦ Συμμοριακοῦ ἀγῶνος; Θὰ τὴν προσδιορίσωμεν εἰς τὰ στοιχεῖα της. Ὑπάρχει, πρῶτον, τὸ σοβαρὸν γεγονός, τῆς μεταβάσεως τῶν συμμοριῶν, ἀπὸ τὴν στράτευσιν τῶν ἰδίων των δυνάμεων, εἰς τὴν βιαίαν στρατολογίαν τῶν ἐθνικοφρόνων. Τὸ γεγονὸς ἔχει ἀπόλυτον σημασίαν. Τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα ἤρχισε τὸν συμμοριακὸν ἀγῶνα μὲ τὰς ἰδίας δυνάμεις του· ἀλλὰ αἱ ἰδικαί του δυνάμεις ἦσαν περιωρισμέναι, καὶ διὰ τοῦτο ἦτο μαθηματικῶς βέβαιον, ὅτι ὡδηγεῖτο εἰς τὴν ἐξάντλησιν. Καὶ τότε εὑρέθη ἐνώπιον τοῦ προβλήματος, ἢ νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸν ἀγῶνα, ἢ νὰ ἀναμείνῃ ἐπικουρίαν δυνάμεων εἰς τὰ σύνορα, ἢ νὰ βαδίσῃ πρὸς τὸ ἄπελπι μέσον, πρὸς τὸ μέσον τῆς ἀπογνώσεως, πρὸς τὴν βιαίαν στρατολογίαν ἐθνικοφρόνων. Διὰ τὸ πρῶτον, δὲν εἶχεν ἄδειαν, εἶχεν ἐντολὴν συνεχίσεως τοῦ ἀγῶνος. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον, δὲν ἔλαβεν ἐπικουρίαν, διότι ἦτο γνωστόν, ὅτι ἡ εἰσβολὴ Σλαύων εἰς τὴν Ἑλλάδα θὰ ἦτο ἀπαρχὴ τρίτου πολέμου. Καὶ εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀκολουθήσῃ τὸν ἄπελπιν δρόμον τῆς βιαίας στρατολογίας ἐθνικοφρόνων. Τὸ τόλμημα ἦτο προφανῶς ἐπικίνδυνον. Θὰ ἦτο ὅμοιον, ὡς ἐὰν ἡμεῖς ἐπεστρατεύαμεν τοὺς ἐξορίστους κομμουνιστάς, διὰ νὰ τοὺς χρησιμοποιήσωμεν εἰς τὸν ἀγῶνα ἐναντίον τῶν συμμοριῶν. Τὸ τόλμημα, ἦτο ἐπικίνδυνον, διότι, ἐὰν τὸ Κράτος, κατὰ τὰ πρῶτα στάδια τῆς βιαίας στρατολογίας ἦτο ἰσχυρότερον, οἱ βιαίως στρατολογηθέντες θὰ ὕψωναν ἐπίσης τὰ ὅπλα καὶ θὰ ἐξώντωναν οἱ ἴδιοι καὶ καπεταναίους καὶ καθοδηγητάς. Καὶ ὅμως ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς ἀνάγκης οἱ Κομμουνισταὶ τὸ ἀπετόλμησαν. Καὶ τὸ δυστύχημα εἶναι ὅτι τὸ ἐπεχείρησαν μὲ ἐπιτυχίαν, διότι τὸ Κράτος παρέμεινεν ἀδρανὲς καὶ παρέσχε τοιουτοτρόπως τὸν χρόνον διὰ τὴν ὑποταγὴν τῶν βιαίως στρατολογηθέντων. Κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον, εἶναι φυσικόν, ὅτι μεγάλη μερὶς τῶν βιαίως στρατολογηθέντων θὰ ὑπέκυπτε μόνον εἰς τὸν ἐκφοβισμόν, εἰς τὴν ἀπειλὴν διὰ τὴν ἰδίαν ζωήν των, καὶ πρὸ παντὸς εἰς τὴν ἀπειλὴν διὰ τὴν ζωὴν τῆς οἰκογενείας των. Ἀλλὰ κατόπιν ἀρχίζει ἡ ἀλληλεγγύη τοῦ ἐγκλήματος, ἀρχίζει ἡ ἐξοικείωσις, ἀρχίζει ὁ χρονισμὸς καὶ μέρος τῶν βιαίως στρατολογηθέντων μεταβάλλεται βαθμιαίως εἰς πραγματικοὺς συναγωνιστὰς τῶν Συμμοριτῶν. Καὶ σήμερον, ἐπὶ συνολικοῦ ἀριθμοῦ περίπου 25 χιλιάδων συμμοριτῶν, συμφώνως πρὸς ὑπευθύνους βεβαιώσεις, τοὐλάχιστον 15 χιλιάδες εἶναι ἐθνικόφρονες. Οἱ Ἕλληνες, οἱ Ἕλληνες τὴν καρδίαν, μάχονται ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος: Αὐτὴ εἶναι ἡ βαρυτέρα τραγῳδία τοῦ Γένους. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο τὸ γεγονὸς βαρυσήμαντον. Εἶναι βαθυτέρα ἀκόμη ἡ ἀνησυχία, τὴν ὁποίαν ἐμπνέει ἡ ἀνάπτυξις αὐτὴ τοῦ συμμοριακοῦ ἀγῶνος. Διαπιστοῦται πλέον, ὅτι ὁ κομμουνισμὸς δύναται νὰ χρησιμοποιῇ τὴν ἑλληνικὴν ὕπαιθρον ὡς δεξαμενὴν ἰδίων δυνάμεων. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν αἱ δυνάμεις του εἰς τὸ μέλλον ἠμποροῦν νὰ εἶναι ἀπεριόριστοι. Ἀλλὰ ἐπροχώρησεν ἀκόμη περισσότερον. Ἐπροχώρησε καὶ εἰς τὴν ἁρπαγὴν τῶν γυναικῶν, γεγονὸς ὄχι μόνον ἀπάνθρωπον, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ πολλῶν ἄλλων ἀπόψεων βαρυσήμαντον εἰς τὰς συνεπείας του. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἄλλο σύμπτωμα ἐπίσης βαρείας μορφῆς. Εἶναι τὸ κῦμα τῶν ἑκατοντάδων χιλιάδων χωρικῶν, τῶν διωκομένων ἀπὸ τὰς συμμορίας, οἱ ὁποῖοι συγκεντρώνονται εἰς τὰς πόλεις, μεταβαλλομένας εἰς στρατόπεδα συγκεντρώσεως τῶν προσφύγων, ὅπου ἡμεῖς μεριμνῶμεν διὰ τὴν σταθερὰν τῶν ἐγκατάστασιν ὀρύσσοντες τοιουτοτρόπως τὸν τάφον τῆς Ἑλλάδος!. Καὶ ὑπάρχει πέραν αὐτοῦ τοῦ συμπτώματος καὶ ἄλλο ἐπίσης σημαντικὸν γεγονός, ὅτι ἐνῷ μέχρι τοῦδε ὁ ἀγὼν τῶν συμμοριῶν ἦτο ἀγὼν φαντασμάτων, ἀρχίζει πλέον νὰ λαμβάνῃ συγκεκριμένην μορφὴν ὁμαδικῶν συγκεκριμένων ἐπιθέσεων. Καὶ εἶναι ἀσφαλῶς εὐτύχημα, ὅτι τὰ πρῶτα συμμοριακὰ ἐγχειρήματα εἶχαν τὴν τύχην τῆς Κονίτσης καὶ τῆς Θεσ)νίκης καὶ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι ἡ ἰδία τύχη ἀναμένει καὶ τὰ ἄλλα διὰ τὸ μέλλον. Ἀλλὰ πάντως διαπιστοῦμεν τὸ νέον στάδιον τῶν ἐγχειρημάτων τοῦ κομμουνισμοῦ. Αὐτὰ εἶναι τὰ συμπτώματα τῆς σημερινῆς μορφῆς τοῦ συμμοριακοῦ ἀγῶνος, ἀπέναντι τῶν ὁποίων τὸ Κράτος ὀφείλει νὰ λάβῃ θέσιν καὶ νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν. Καὶ τώρα, κύριοι βουλευταί, τίθεται τὸ ἐρώτημα: Ἀπέναντι αὐτῆς τῆς πραγματικῆς καταστάσεως, ποῖον εἶναι τὸ σχέδιον τῆς Κυβερνήσεως; Μὲ ποῖα μέσα ἡ Κυβέρνησις παρασκευάζεται διὰ τὴν ἀποτελεσματικὴν τὴν ἀντιμετώπισιν; Ὑπάρχει πρῶτον ὁ Στρατὸς τῆς Ἑλλάδος. Ἡ Κυβέρνησις μεριμνᾷ διὰ τὸν ἐφυδιασμόν του καὶ ἀναγινώσκομεν εἰς τὸν τύπον ὅτι ἔχει ἐπιτύχει τὴν ἀποστολὴν τῶν ἐφοδίων. Εἴμεθα εὐτυχεῖς διὰ τὴν πληροφορίαν καὶ ἑνώνομεν τὴν φωνήν μας διὰ τὴν πραγματοποίησιν εἰς ἀκέραιον αὐτοῦ τοῦ ἐφοδιασμοῦ, τὸν ὁποῖον ἀπὸ μακροῦ καὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς συνεργασίας εἶχεν ἀξιώσει. Ἀλλὰ ὁ Στρατὸς προϋπῆρχε. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ κύριον μέτρον τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ ὁποῖον ἐκφράζει τὴν πολιτικὴν της εἶναι ἡ δημιουργία τῆς Ἐθνοφρουρᾶς. Αὐτό, πράγματι, ἀποτελεῖ τὸ νέον μέτρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἀποτελεῖ πράγματι, μίαν προσθήκην δυνάμεως εἰς τὸν ἀγῶνα. Ἀλλὰ εἶναι ἀκριβῶς τὸ θέμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχομεν διαφωνίαν μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Θεωροῦμεν, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν εὐτυχής, ἡ ἀπόφασις τῆς ὀργανώσεως Ἐθνοφρουρᾶς. Ἀναχωροῦμεν βεβαίως ἀπὸ τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἰς τὰς ψυχὰς τῶν Ἐθνοφρουρῶν, πάλλει ἐπίσης ἡ ἰδία καρδία, ὅλων τῶν τέκνων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ ἐμπιστευόμεθα καὶ εἰς τὴν γενναιότητα καὶ εἰς τὴν αὐτοθυσίαν των. Κρίνομεν μόνον τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ φρονοῦμεν, ὅτι ἡ συγκρότησις τῆς Ἐθνοφρουρᾶς ἀπετέλεσεν σφάλμα. Ἐφ’ ὅσον αἱ δαπάναι διὰ τὴν συγκρότησίν της εἶναι αἱ ἴδιαι μὲ τὰς ἄλλας δαπάνας τοῦ Στρατοῦ, ἀποτελεῖ λάθος, ὅτι αἱ δαπάναι διετέθησαν διὰ τὴν συγκρότησιν Ἐθνοφρουρᾶς καὶ ὄχι διὰ τὴν ἀνάλογον αὔξησιν τῶν στρατιωτικῶν μας δυνάμεων μὲ τὴν πρόσκλησιν τῶν ὑπολειπομένων νεωτέρων κλάσεων. Καὶ ἀποτελεῖ σφάλμα, διότι δημιουργοῦμεν τοιουτοτρόπως δύο ποιότητας στρατοῦ, ἐνῷ ὁ στρατὸς δὲν ἀντέχει εἰς διαφόρους ποιότητας. Ὁ στρατὸς εἶναι ἑνιαία ποιότης. Καὶ συγχρόνως διεπράχθη καὶ ἄλλο σφάλμα, μὲ τὸν προσδιορισμόν, ὅτι Τάγματα τῆς Ἐθνοφρουρᾶς, καλοῦνται ὑπὸ ὡρισμένους ὅρους, διὰ νὰ ὑπηρετήσουν συγκεκριμένως, εἰς ἕνα προσδιωρισμένον τόπον. Δὲν ἐπιτρέπεται οἱ στρατεύσιμοι, οἱασδήποτε περιπτώσεως, νὰ καλοῦνται ὑπὸ ὅρους. Οἱ στρατεύσιμοι, καλοῦνται εἰς τὰς σημαίας τῆς Πατρίδος ἄνευ ὅρων. Καὶ αὐτὰ τὰ συστατικὰ τῆς Ἐθνοφρουρᾶς, ἀποτελοῦν τὰ βασικὰ λάθη. Ἔχομεν, διὰ τοῦτο, τὴν γνώμην ὅτι, τὸ κύριον μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, ἀπετέλεσε μέτρον ἐσφαλμένον. Ἡ αὔξησις ἐπεβάλετο. Ἀπὸ τοῦ θέρους τὸ Ἐπιτελεῖον μᾶς ἐζήτησε τὴν αὔξησιν τοῦ Στρατοῦ μας, εἰς 200 χιλιάδας, καὶ μὲ τὴν προσθήκην τῆς Ἐθνοφρουρᾶς καὶ τὴν ἐλπιζομένην αὔξησιν τῶν 18 χιλιάδων, τὴν ὁποίαν προσπαθεῖ ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἐφθάναμεν εἰς τὴν δύναμιν τῶν 200 χιλιάδων. Καὶ ἡ ἀντιμετώπισις τῶν συμμοριῶν, θὰ ἦτο τότε ἀπείρως περισσότερον ἀποτελεσματική. Ὅπως ὅμως ἡ Κυβέρνησις διαμορφώνει σήμερον τὰς δυνάμεις τῆς ἐπιθέσεως, ἀποκομίζομεν τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἐξασφαλίζει βεβαίως, εἰς πᾶσαν περίπτωσιν, τὴν ματαίωσιν, οἱασδήποτε ἐλπίδος ἐπικρατήσεως τῶν συμμοριῶν. Ἀλλὰ δὲν μᾶς ἐμπνέει τὴν πεποίθησιν τῆς συντόμου Νίκης. Μᾶς ἐμπνέει τὴν ἀνησυχίαν χρονισμοῦ τοῦ ἀγῶνος. Καὶ ἡ ἀρχή, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς διαπνεόμεθα, εἶναι ὅτι τὰ ὑπέρτερα συμφέροντα τῆς Πατρίδος, καὶ διὰ λόγους ἐσωτερικοὺς καὶ διὰ λόγους ἐξωτερικούς, τοὺς ὁποίους δὲν θέλομεν εὐρύτερον νὰ ἀναπτύξωμεν, ἐπιβάλλουν τὴν σύντομον νίκην. Καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, εὑρίσκεται ἡ βασική μας διαφωνία. Ἀλλὰ τίθεται τὸ ἐρώτημα, κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει ὁ τρόπος τῆς συντόμου νίκης; Κατὰ τὴν ἰδικήν μας γνώμην, θὰ πρέπῃ νὰ καταρτισθῇ σχέδιον συντόμου νίκης, τὸ ὁποῖον νὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογήν. Καὶ ὅπως πρὸ ἡμερῶν ἀνεκοινώσαμεν οἰκονομικὸν πρόγραμμα, καὶ ἐπεκρίθημεν, ὅτι τάχα ἀπὸ τοῦ βήματος ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀνεκοίνου πρόγραμμα, μὲ τὸν ἴδιον ὑπεύθυνον τρόπον, θὰ διατυπώσωμεν καὶ σήμερον τὸ στρατιωτικόν μας πρόγραμμα, τὸ πρόγραμμα τῆς Νίκης. Ἡ ὀνομασία τοῦ «προγράμματος» ἀπετέλει ἁπλῶς μίαν προτίμησιν ὕφους. Διότι καὶ ὅσοι ἐξενίσθησαν ἀπὸ τὴν διατύπωσιν, ὅτι πρόγραμμα ἀνεκοινοῦτο, ἐὰν ἤκουαν, ὅτι τὸ πρόγραμμα μετονομάζεται εἰς ὑποδείξεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, θὰ ἦσαν ἀσφαλῶς σύμφωνοι, ὅτι αἱ ὑποδείξεις αὐταὶ ἀποτελοῦν καὶ δικαίωμα καὶ καθῆκον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν ὑπάρχει ἑπομένως, παρὰ μόνον διαφορὰ ὕφους, καμμία διαφορὰ οὐσίας, τὸ ἴδιον πρόκειται νὰ συμβῇ καὶ σήμερον. Ἀλλὰ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τεθῇ καὶ ἄλλο ἐρώτημα: Ἠμπορεῖ ἡ πολιτικὴ ἡγεσία νὰ προβαίνῃ εἰς διατύπωσιν στρατιωτικῶν προγραμμάτων; Κατὰ τὴν ἰδικήν γνώμην, κύριοι συνάδελφοι, κατ’ ἐξοχὴν ἡ Ἐθνικὴ Ἡγεσία ἔχει τὴν ἁρμοδιότητα τῶν γενικῶν κατευθύνσεων. Καὶ ἐὰν τοῦτο ἰσχύῃ διὰ πᾶσαν περίπτωσιν, ἰσχύει, κατ’ ἀπείρως μείζονα λόγον, εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς πάλης ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ. Διότι ὁ κομμουνισμὸς διαθέτει διὰ τὴν πάλην, τὸ σύνολον τῶν μέσων, ἰδεολογικῶν, ψυχολογικῶν, κοινωνικῶν, οἰκονομικῶν καὶ ἐνόπλων. Καὶ διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ συνόλου τῶν μέσων, χρειάζεται ἡ κινητοποίησις τοῦ συνόλου τῶν ἀντιπάλων μέσων. Καὶ μόνον ἡ Ἐθνικὴ Ἡγεσία εἶναι εἰς θέσιν νὰ συλλάβῃ καὶ νὰ κινητοποιήσῃ τὸ σύνολον τῶν ἀντιπάλων μέσων, ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ. Πιστεύομεν μάλιστα, ὅτι εἰδικώτερον οἱ Στρατιωτικοί, ὄχι μόνον οἱ ἰδικοί μας, ἀλλὰ οἱ στρατιωτικοὶ ὅλης τῆς Γῆς, εἶναι οἱ περισσότερον ἀκατάλληλοι διὰ νὰ συλλάβουν καὶ νὰ ἀντιμετωπίσουν τὸν συνολικὸν ἀγῶνα τοῦ κομμουνισμοῦ. Διότι, εἰς τὴν φύσιν του, ὁ ἀγὼν τοῦ κομμουνισμοῦ ἀποτελεῖ τὴν ἄρνησιν τοῦ ἀγῶνος, εἰς τὸν ὁποῖον ἔχουν ἐκπαιδευθῆ, εἰς τὸν ὁποῖον ἔχουν προσαρμοσθῆ. Ἡ ἀποστολὴ τοῦ στρατοῦ εἶναι ἡ πιστὴ ἐκτέλεσις τῶν κατευθύνσεων τῆς Ἐθνικῆς Ἡγεσίας. Ἐκεῖ κρίνεται ἡ ἀπόδοσίς του. Καὶ εἰς τὴν περιοχὴν τῆς ἐκτελέσεως, ὁ Ἑλληνικὸς Στρατὸς ἀπεδείχθη ἀπαράμιλλος, ἀπεδείχθη ἄξιος τῆς Πατρίδος, καὶ οἱ στρατιῶται καὶ οἱ ἡγέται του. Ἀλλὰ θὰ ἦτο ἐπίσης δυνατὸν νὰ διατυπωθῇ καὶ τὸ ἐρώτημα: Ἐπιτρέπεται θέματα, στρατιωτικῆς φύσεως νὰ περιέρχωνται εἰς τὴν εὐρυτέραν δημοσιότητα; Ἀλλὰ τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἴσχυε μόνον διὰ τὰ σχέδια, τὰ ὁποῖα αἱ Κυβερνήσεις θέτουν εἰς ἐφαρμογήν, ὄχι διὰ τὰς ἀπόψεις τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ἄλλως τε, αἱ ἀπόψεις μας θὰ εἶναι τόσον γενικαί, ὥστε δὲν περιέχουν καμμίαν ἀνακοίνωσιν ἀπορρήτων. Καὶ ἐὰν ποτὲ συνέβαινεν ὥστε νὰ τεθοῦν εἰς τὴν πρᾶξιν, θὰ ἦσαν τότε ὁραταὶ καὶ διὰ γυμνοῦ ὀφθαλμοῦ. Δὲν πρόκειται ἑπομένως περὶ ἀνακοινώσεων ἀπορρήτων. Καὶ θὰ ἐπεθύμουν ἀκόμη νὰ προσθέσω, ὅτι αἱ ἀπόψεις, τὰς ὁποίας θὰ ὑποστηρίξω, δὲν ἀποτελοῦν σοφίαν γραφειοκρατίας, ἀποτελοῦν τὴν ἁπλῆν σοφίαν τοῦ Λαοῦ μας, ὁ ὁποῖος ζῇ τὴν πεῖραν τῶν γεγονότων, καὶ γνωρίζει καλύτερον ἀπὸ τοὺς ἄλλους, καὶ τὴν ψυχολογίαν τοῦ κομμουνισμοῦ, καὶ τὸν τρόπον τῆς ἀντιμετωπίσεώς του. Κατὰ τὴν ἰδικήν μας γνώμην, τὸ πρῶτον, βεβαίως, μέσον διὰ τὴν πάλην ἐναντίον τοῦ Κομμουνισμοῦ, ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν διαθέτει τόσον εὐρὺν ἀριθμὸν συμμοριῶν, εἶναι ὁ Στρατός. Μόνον εὐρεῖαι στρατιωτικαὶ ἐπιχειρήσεις, εἶναι δυνατὸν κατ’ ἀρχήν, νὰ ἐπιτύχουν τὴν ἐκκαθάρισιν. Ἀλλὰ θὰ πρέπῃ, πρῶτον, κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐπιχειρήσεων αἱ δυνάμεις νὰ εἶναι πολὺ περισσότεραι. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ συνεχίζεται ἡ ἀνεπάρκεια τῶν δυνάμεων, ἡ ὁποία ματαιώνει τοὺς σκοπούς των. Ἔπειτα ὅμως ἀπὸ τὴν ἐκκαθάρισιν ὡρισμένων περιοχῶν καὶ τὴν διασπορὰν τῶν κομμουνιστικῶν συμμοριῶν εἰς μικρὰς ὁμάδας, τότε ἀνακύπτει τὸ μέγα θέμα, ἀπὸ τὸ ὁποῖον πάσχει ὁ τόπος, ὁ κίνδυνος τῆς ὑποτροπῆς εἰς τὴν ἐμφάνισιν τῶν συμμοριῶν. Αὐτὸς εἶναι ὁ κίνδυνος, ὁ ὁποῖος μετέβαλε τὸν ἀγῶνα τῆς διετίας, εἰς πίθον Δαναΐδων. Διότι ἐπιχειροῦνται αἱ ἐκκαθαριστικαὶ ἐπιχειρήσεις, καὶ κατόπιν ἐπαναλαμβάνεται ἡ ἐμφάνισις τῶν φαντασμάτων. Κατὰ τὴν ἰδικήν μας γνώμην, ἐγγύησιν τῆς διατηρήσεως τῆς ἐκκαθαρίσεως θὰ πρέπῃ νὰ ἀποτελέσουν, πρῶτον, βεβαίως, ἡ Χωροφυλακή, πρὸς τὴν ὁποίαν ἐπίσης ἀνήκει πᾶσα τιμὴ διὰ τοὺς γενναίους ἀγῶνας της. Καὶ δεύτερον, ὄχι στατικὰ τμήματα, ὅπως εἶναι ἡ Ἐθνοφρουρά, ἀλλὰ καταδιωκτικὰ ἀποσπάσματα, λαμβανόμενα ἀπὸ τὰ δυναμικώτερα στοιχεῖα τῆς συνολικῆς δυνάμεως τοῦ Στρατοῦ μας. Μόνον καταδιωκτικὰ ἀποσπάσματα, τὰ ὁποῖα θὰ κινοῦνται ἀδιακόπως καὶ θὰ ἐμβάλλουν εἰς ἀνησυχίαν τοὺς συμμορίτας, ἠμποροῦν νὰ ἔχουν ἀποτελέσματα. Καὶ ἀποτελεῖ σοφίαν τοῦ Λαοῦ μας, ὅτι ἐκεῖνος τελικῶς θὰ νικήσῃ εἰς αὐτὸν τὸν ἀγῶνα, ὁ ὁποῖος θὰ κάμῃ τὸν ἄλλον νὰ μὴ κοιμᾶται ἥσυχος. Τὸ δεύτερον, ἑπομένως, αἴτημα τοῦ ἀγῶνος εἶναι: Καταδιωκτικὰ ἀποσπάσματα ἀδιακόπως κινούμενα πρὸς καταδίωξιν. Ἀλλὰ οὔτε αἱ στρατιωτικαὶ ἐπιχειρήσεις, οὔτε τὰ καταδιωκτικὰ τμήματα θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιφέρουν ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα, ἐὰν δὲν συμπληρωθοῦν καὶ μὲ ἄλλο θεμελιῶδες μέτρον, εἰς τὸ ὁποῖον ἡμεῖς πιστεύομεν. Ὁ Κομμουνισμὸς, κύριοι συνάδελφοι, ἐξῆλθεν ἀπὸ τὴν Κατοχὴν ἀριστοῦχος εἰς τὴν πεῖραν τοῦ συμμοριακοῦ ἀγῶνος. Τότε ἐπειραματίσθη, καὶ σήμερον ἐφαρμόζει τὰ ἀξιώματα τῆς πείρας του. Εἶναι εἰς τὴν ὕπαιθρον πανταχοῦ παρὼν καὶ τὰ πάντα γνωρίζων. Γνωρίζει τὰ κρυσφύγετα, γνωρίζει τὰς διαβάσεις, γνωρίζει τὴν ψυχολογίαν τῶν χωρικῶν. Καὶ ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ πανταχοῦ παρόντος καὶ τὰ πάντα γνωρίζοντος, ποῖον ἡμεῖς ἐθέσαμεν ἀντιμέτωπον; Ἕνα παντοχοῦ ἀπόντα καὶ τὰ πάντα ἀγνοοῦντα. Τὸ Κράτος. Ποῖον εἶναι τὸ Κράτος; Εἶναι ὁ στρατιώτης, ὁ χωροφύλαξ καὶ ὁ ὑπάλληλος. Καὶ οἱ τρεῖς εἶναι ἀπόντες ἢ εἶναι διαβάται ἀπὸ τὸ χωριό. Καὶ ὑπὸ τὴν δευτέραν των ἐμφάνισιν εἶναι περισσότερον ἐπιβλαβεῖς. Διότι ἐκθέτουν τὸν ἐθνικόφρονα χωρικὸν εἰς τὰς ἀντεκδικήσεις τῶν συμμοριτῶν, ἔπειτα ἀπὸ τὴν ἀναχώρησίν των. Ἀλλὰ τίθεται τὸ ἐρώτημα: Ἔχομεν, λοιπόν, ἄλλον ἀντίπαλον, ὁ ὁποῖος νὰ εἶναι περισσότερον παρὼν ἀπὸ τὸν Κομμουνισμὸν καὶ περισσότερον ἐνήμερος; Ἔχομεν, εὐτυχῶς, ἀλλὰ τὸν ἐσφαγιάσαμεν καὶ τὸν μετεβάλομεν ἢ εἰς θῦμα τοῦ κομμουνισμοῦ ἢ εἰς πρόσφυγα τῶν στρατοπέδων τῶν πόλεων. Εἶναι τὸ χωριὸ τῆς Ἑλλάδος: Μόνον τὸ χωριὸ τῆς Ἑλλάδος, ὀργανούμενον στρατιωτικῶς, ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ὁ ἀποφασιστικὸς ἀντίπαλος τοῦ κομμουνισμοῦ. Γνωρίζω τὰς ἐπιφυλάξεις αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν καὶ θὰ δώσω ἀπάντησιν. Ἐχρησιμοποιήθη μέχρι τοῦδε κατὰ τὸν ἀτυχέστερον τρόπον, ἐχρησιμοποιήθη εἰς ὀργάνωσιν ἐθελοντῶν, εἰς ὀργάνωσιν ἰδιωτικῶν στρατῶν, εἰς ὀργάνωσιν προσωπικῶν φατριῶν, αἱ ὁποῖαι τελικῶς ἀπέβησαν μάστιγες, ἀνάλογοι πρὸς τὰς μάστιγας τοῦ Κομμουνισμοῦ. (Χειροκροτήματα), ἐκτὸς ἀπὸ ὀλίγας εὐτυχεῖς περιπτώσεις. Δὲν εἶναι αὐτό, τὸ ὁποῖον προτείνομεν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς προτείνομεν, εἶναι στράτευσις κλάσεων εἰς τὰ χωρία. Τὸ χωριὸ τῆς Ἑλλάδος θὰ στρατευθῇ. Καὶ τί θὰ τοῦ δώσωμεν; Θὰ τοῦ δώσωμεν μόνον πηλίκιον, ἄρβυλλα καὶ ὅπλον καὶ στρατιωτικὸν νόμον καὶ ἐξάρτησιν ἀπὸ τὴν ἐγγυτέραν στρατιωτικὴν διοίκησιν, καὶ καμμίαν ἄλλην δαπάνην. Καὶ θὰ μᾶς δώσῃ ὅλην τὴν εὐγνωμοσύνην του καὶ ὅλον τὸ πάθος του διὰ τὴν ὑπεράσπισιν καὶ τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ οἴκου του.

§22ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ Μ.Α.Υ.;

§23Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὰ Μ.Α.Υ. ὅπου ἐχρησιμοποιήθησαν καλῶς, ἀπέδωσαν. Ἀλλὰ καὶ πάλιν, οὔτε τὰ Μ.Α.Υ. εἶναι αὐτά, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς προτείνομεν. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡμεῖς προτείνομεν τὴν κανονικὴν στράτευσιν κλάσεων εἰς τὰ χωριὰ τῆς Ἑλλάδος, στράτευσιν καὶ παραμονὴν εἰς τὸ χωριό των. Αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ στατικὴ ἄμυνα. Μόνον τοιουτοτρόπως, μόνον τὸ στρατευμένον Ἑλληνικὸ Χωριό, προστιθέμενον εἰς τὰς γενικὰς ἐπιχειρήσεις τοῦ στρατοῦ, εἰς τὴν χωροφυλακὴν καὶ εἰς τὰ ἀεικίνητα ἐπιθετικὰ καταδιωκτικὰ ἀποσπάσματα, θὰ ἐγγυᾶται τὴν συντήρησιν τῆς ἀσφαλείας, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχουν ἐπιτύχει αἱ γενικαὶ στρατιωτικαὶ ἐπιχειρήσεις. Χωρὶς τὸ στρατευμένο Χωριό, ὅλα τ’ ἄλλα εἶναι μάταια. Καὶ πάλιν θὰ ἔχωμεν «πίθον Δαναΐδων», διότι τὰ φαντάσματα θὰ ἐπανέλθουν. Μόνον τὰ χωριά, ἑνούμενα μεταξύ των, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συντηρήσουν παγίως τὴν ἀσφάλειαν, ἔπειτα ἀπὸ τὴν ἐκκαθάρισιν, μὲ τὸ πάθος, τὸ ὁποῖον θὰ διαθέτουν διὰ τὴν ὑπεράσπισιν καὶ τῶν κεφαλῶν των καὶ τῶν τέκνων των καὶ τῆς περιουσίας των καὶ τῆς Ἑλλάδος, τὴν ὁποίαν ἔχουν εἰς τὴν καρδίαν των.

§24ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπάρχουν τὰ μέσα νὰ γίνουν ὅλα αὐτά;

§25Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ εἰς αὐτὸ θὰ δώσω ἀπάντησιν. Κάμετε ὑπομονήν. Ἀλλὰ διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ αὐτὴ ἡ ὀργάνωσις, ποῖα εἶναι τὰ ὑλικὰ μέσα, τὰ ὁποῖα χρειάζονται; Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ καταδιωκτικὰ τμήματα, εἴπομεν: Εἶναι τὰ ἴδια μέσα, τὰ ὁποῖα σήμερον διατίθενται. Ἑπομένως ζήτημα δὲν ὑπάρχει. Ὑφίσταται μόνον τὸ θέμα τοῦ ἐξοπλισμοῦ τῶν χωρικῶν. Ἡ ἀπάντησις εἶναι, ὅτι μέχρις ἑνὸς ἀριθμοῦ ὅπλα ὑπάρχουν εἰς τὴν ὕπαιθρον, φθάνει νὰ εὑρεθοῦν καὶ νὰ διατεθοῦν πρεπόντως. Πέραν ὅμως αὐτῶν, τὰ ὑπόλοιπα πρέπει νὰ εὑρεθοῦν. Καὶ ἡ ἀτυχὴς περιπέτεια τῆς τελευταίας παραγγελίας τῶν ὅπλων ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, πείθει, ὅτι μὲ ἀσημάντους δαπάνας εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθοῦν οἱ καλύτεροι τύποι τῶν ὅπλων. Ἄλλωστε εἶναι τόσον ὀλίγον τὸ αἴτημα καὶ τόσον θεμελιῶδες εἰς τὰς συνεπείας του, ὥστε διὰ τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν, εἴτε ἀπὸ τὴν ἰδιωτικὴν ἀγοράν, εἴτε ἀπὸ τὰ Κράτη τῶν Συμμάχων μας, δὲν ἐξησφαλίζοντο, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι θέμα παραιτήσεως τῆς Κυβερνήσεως. Διότι δὲν εἶναι νοητόν, ὅταν ζητοῦμεν αὐτὸ τὸ ἐλάχιστον, ἐλάχιστον μέρος ἀπὸ τὰ ἰδικά μας ὅπλα, μὲ τὰ ὁποῖα ἐνικήσαμεν τὸν Ἰταλικὸν Φασισμόν, ὅταν ζητοῦμεν αὐτὰ τὰ ἐλάχιστα ὅπλα, διὰ νὰ νικήσωμεν πάλιν καὶ ἡμεῖς καὶ οἱ μεγάλοι μας Σύμμαχοι οἱ ὁποῖοι μᾶς βοηθοῦν, νὰ εὑρίσκωμεν ἄρνησιν. Τὸ πρόβλημα εἶναι τόσον ἁπλοῦν, ὥστε νὰ εἶμαι βέβαιος διὰ τὴν λύσιν του. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ προσκόψῃ, ἡ παραίτησις ἀποτελεῖ τὴν ἐπιβεβλημένην συνέπειαν. Καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐνώπιον τοιαύτης ἀποφασιστικῆς στάσεως, τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἐξησφαλίζετο. Αὐτὸ εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, τὸ σχέδιον τῆς Νίκης. Μόνον ὁ συνδυασμὸς τῆς τριπλῆς αὐτῆς ἐνόπλου δυνάμεως ἀποδίδει τὴν σύντομον νίκην. Ὁ στρατὸς θὰ ἐπιχειρήσῃ πρῶτον τὰς ἀποφασιστικὰς στρατιωτικὰς ἐπιχειρήσεις. Καὶ θὰ προχωρῇ βαδίζων πρὸς τὰ Σύνορα. Καὶ εἰς τὰς ἐκκαθαριζομένας περιοχὰς θὰ ἐγγυῶνται τὴν συντήρησιν τῆς τοπικῆς ἀσφαλείας, συνεργαζόμεναι, αἱ δυνάμεις τῆς Χωροφυλακῆς, τῶν καταδιωκτικῶν ἀποσπασμάτων καὶ τοῦ στρατευμένου χωρίου, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸν θεμέλιον λίθον τοῦ συστήματος, διότι θὰ εἶναι ἄγρυπνον καὶ ἀμείλικτον. Μόνον τοιουτοτρόπως ἐξασφαλίζομεν καὶ τὴν ἐκκαθάρισιν καὶ τὴν ὁριστικὴν συντήρησιν τῆς ἀσφαλείας. Καὶ τώρα τίθεται νέον ἐρώτημα. Καὶ τὰ σύνορα; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξωμεν, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα ἐφ’ ὅσον τὰ σύνορα εἶναι ἀνοικτὰ καὶ ἐξακολουθεῖ ἡ βοήθεια πρὸς τοὺς συμμορίτας ἀπὸ τοὺς κακοὺς μας, γείτονας; Κύριοι βουλευταί, ἐνήργησεν ὀρθῶς ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἑλλάδος ἀπευθυνθεῖσα εἰς τὸν Ο.Η.Ε., καταγγείλασα τὴν ἐπέμβασιν τῶν γειτόνων μας καὶ ζητήσασα διεθνῆ προστασίαν τῆς ἀσφαλείας τῶν συνόρων. Ὑπῆρξε δικαίωμα ἰδικόν μας, τὸ ὁποῖον ἐπετελέσαμεν, καὶ ἀποτελεῖ καθῆκον τῆς Διεθνοῦς Ὀργανώσεως τῆς εἰρήνης, τὸ ὁποῖον ἀκόμη δὲν ἔχει ἐπιτελέσει καὶ τοῦ ὁποίου τὴν ἐπιτέλεσιν ἀναμένομεν. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ βραδύνῃ περισσότερον, ὡς μὴ ὤφειλεν, ἡ διεθνὴς παρουσία, ἡμεῖς φρονοῦμεν ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξαρτήσωμεν ἀπ’ αὐτὸ τὸ γεγονὸς τὸν ἀγῶνα τῆς τελικῆς μας ἐπικρατήσεως. Κατὰ τὴν ἰδικήν μας γνώμην, μὲ δύο τρόπους ἐπέρχεται ἡ νίκη: Ἢ μὲ τὴν ἐκκίνησιν ἐκ τῶν συνόρων, ἢ μὲ τὴν ἐκκίνησιν ἀπὸ τὴν Πελοπόννησον: Καὶ διὰ νὰ ἐξηγήσωμεν ὁλόκληρον τὴν σκέψιν μας, ἡμεῖς προτιμῶμεν τὴν ἐκκίνησιν ἀπὸ τὴν Πελοπόννησον. Ἔχομεν τὴν γνώμην, ὅτι, μόνον ἐὰν προηγηθῇ ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ ἐσωτερικοῦ, θὰ σταματήσῃ ἡ περιπέτεια τῶν συνόρων. Ἐὰν ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὰ σύνορα, ἡ περιπέτεια δὲν σταματᾶ, διότι ὁριστικὸν κλείσιμον τόσον ἐκτεταμένων συνόρων εἶναι πάντοτε δύσκολον. Καὶ ἐφ’ ὅσον οἱ ἐχθροί μας διατηροῦν καὶ τὴν ἐσχάτην ἐλπίδα, ὅτι δύνανται, μὲ τὴν συνέχειαν τοῦ ἀγῶνος των, εἴτε ἀμέσως, εἴτε ἐμμέσως, νὰ φθάσουν εἰς τὴν κατάκτησιν τῆς Ἑλλάδος, θὰ συνεχίζουν τὸν ἀγῶνα των. Μόνον ὅταν πιστεύσουν, ὅτι τὸ θήραμα διέφυγεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκεται ἐν ἀσφαλείᾳ, θὰ ἐγκαταλείψουν τὰς ἀποπείρας των. Ὅταν λοιπὸν ἐκκινήσουν ἀπὸ τὸ ἐσωτερικὸν αἱ ἐκκαθαρίσεις, καὶ ὁ Στρατός μας φθάσει εἰς τὰ σύνορα τότε πιστεύομεν, ὅτι αὐτομάτως θὰ στειρεύσουν αἱ πηγαὶ τῶν ἐπεμβάσεων, διὰ δύο λόγους. Πρῶτον καὶ θεμελιῶδες διὰ τὴν ἔλλειψιν μαχητῶν. Ἐφ’ ὅσον διεπιστώσαμεν, ὅτι αἱ κύριαι δυνάμεις τοῦ συμμοριακοῦ ἀγῶνος εἶναι ἡ βιαία στρατολογία Ἐθνικοφρόνων καὶ ἐφ’ ὅσον διὰ τῶν ἐκκαθαριστικῶν ἐπιχειρήσεων θὰ ἔχωμεν ἀπελευθερώσει τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Ἑλλάδος, δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἡ ἀνανέωσις. Πόσοι θέλετε νὰ ἔχουν τότε διαφύγει ἐκεῖθεν τῶν συνόρων καὶ νὰ συνεχίζουν τὰς ἀποπείρας τῆς εἰσβολῆς, 15.000, 10.000; Ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται ν’ ἀνανεώνονται οὔτε ἀπὸ ἐσωτερικὴν στρατολογίαν Ἐθνικοφρόνων, οὔτε ἀπὸ προσθήκην Σλαύων—διότι τοῦτο θὰ εἶναι ἄλλη ὑπόθεσις—ἡ ἐξάντλησις εἶναι μαθηματικῶς ἀναπόφευκτος. Καὶ ὁ δεύτερος ἐπίσης θεμελιώδης λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ στειρεύσῃ ὁ συμμοριακὸς ἀγὼν καὶ ἡ ἐπίθεσις τῶν συνόρων, θὰ εἶναι ἡ ἔλλειψις σκοποῦ. Ποῖον σκοπὸν θὰ ἔχῃ πλέον ἡ συνέχεια μιᾶς συμμοριακῆς περιπετείας, ὅταν τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Ἑλλάδος θὰ ἔχῃ διαφύγει ἀπὸ τὸν ἔλεγχον τῶν συμμοριῶν, ὅταν ὁ οἰκονομικὸς καὶ ὁ πολιτικὸς καὶ ὁ ἐθνικὸς βίος μας θὰ συνεχίζεται ἀδιατάρακτος; Ἰδοὺ διατὶ ἡ πορεία ἀπὸ τὸ ἐσωτερικὸν πρὸς τὰ σύνορα ἐξασφαλίζει—καὶ χωρὶς πλήρη ἔλεγχον τῶν συνόρων—τὴν αὐτόματον ἐγκατάλειψιν τῆς ἐπιθέσεως, καὶ δι’ ἔλλειψιν μαχητῶν καὶ δι’ ἔλλειψιν σκοποῦ συνεχείας τοῦ ἀγῶνος των. Κύριοι βουλευταί, αὐτό, κατὰ τὴν ἰδικήν μας γνώμην, εἶναι τὸ πρόγραμμα τῆς νίκης. Ἀλλὰ ἡ ἐφαρμογή του ὀφείλει νὰ εἶναι ἄμεσος. Διότι ἡμεῖς πιστεύομεν—θὰ τὸ ἐπαναλαμβάνωμεν ἀδιακόπως—πιστεύομεν, ὅτι ἀποτελεῖ ὑπερτάτην ἀνάγκην τοῦ Ἔθνους ἡ σύντομος νίκη. Καὶ τίθεται τὸ ἐρώτημα. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, μὲ τὰ ὑλικὰ μέσα τὰ ὁποῖα θέτει εἰς κίνησιν ἐναντίον τοῦ συμμοριακοῦ ἀγῶνος, ἐγγυᾶται τὴν σύντομον νίκην; Ἀνεπτύξαμεν καὶ προηγουμένως τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους πιστεύομεν, ὅτι τὰ ὑλικὰ της μέσα καὶ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον τὰ χρησιμοποιεῖ ἡ Κυβέρνησις, δὲν δύνανται νὰ ὁδηγήσουν εἰς τὴν σύντομον νίκην. Μᾶς ἐμπνέουν τὴν ἀνησυχίαν χρονισμοῦ τοῦ ἀγῶνος. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ὁ μόνος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν μᾶς ἐμπνέει ἐμπιστοσύνην. Ὑπάρχει καὶ ἄλλος βαθύτερος λόγος. Εἶναι ἡ ἐντύπωσις, τὴν ὁποίαν ἀποκομίζομεν, ὅτι σήμερον ἡ ἐθνικὴ ἡγεσία δὲν ὁδηγεῖ ἀποφασιστικῶς τὸν ἀγῶνα. Γνωρίζει ἡ Βουλή, ὅτι οὐδέποτε μᾶς ἀπέλιπεν ἡ ἁβρότης εἰς τοὺς πολιτικούς μας ἀγῶνας. Καὶ ἐπιθυμῶ νὰ προσθέσω ὅτι ἡ σημερινή μας ἐπίκρισις δὲν ἔχει καμμίαν πρόθεσιν προσωπικῆς ἐλαττώσεως οὔτε τοῦ Προέδρου, οὔτε τοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε τῶν μελῶν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, μὲ πολλὰ τῶν ὁποίων ἔχω συνεργασθῆ καὶ ἀπέναντι τῶν ὁποίων τρέφω καὶ τιμὴν καὶ συμπάθειαν, καὶ πολλοὺς τῶν ὁποίων θεωρῶ πολιτικὰς ἀξίας τῆς χώρας. Δὲν ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ προσλάβῃ ἡ ἐπίκρισίς μου κανένα προσωπικὸν χαρακτῆρα. Προβαίνω ἁπλῶς εἰς ἀντικειμενικὴν διαπίστωσιν, καθ’ ὃν τρόπον ἐγὼ τὴν ἀντιλαμβάνομαι καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι καθ’ ὅμοιον τρόπον τὴν ἀντιλαμβάνεται σήμερον καὶ μέγα μέρος τῆς Ἑλληνικῆς κοινῆς γνώμης. Δὲν ὑπάρχει ἑνότης εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν ὑπάρχει ἡ ἔμπνευσις, ἡ ὁποία θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κινήσῃ εἰς δημιουργικὸν ρυθμὸν καὶ νὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν Νίκην, δὲν ὑπάρχει Κυβέρνησις. Ἀλλὰ δὲν εἶμαι μόνον ἐγὼ καὶ ἡ κοινὴ γνώμη, οἱ ὁποῖοι ἔχομεν αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν. Σεῖς, οἱ περισσότεροι, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὰς ἰδιωτικάς σας συνομιλίας, τὸ ἐπιβεβαιώνετε. Καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι σημαντικώτερον, μέλη τῆς Κυβερνήσεως ἐπίσης εἰς τὰς ἰδιωτικάς τῶν συνομιλίας τὸ ἐπιβεβαιώνουν, ὅσον καὶ ἂν ἐπισήμως ὀφείλουν νὰ τὸ ἀρνοῦνται. Τὸ ἐπιβεβαιώνουν εἰς τὴν δημοτικὴν καὶ τὸ ἀρνοῦνται εἰς τὴν καθαρεύουσαν! (ἱλαρότης—χειροκροτήματα). Καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ δεύτερος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον αἰσθανόμεθα σήμερον τὸ καθῆκον νὰ διαχωρίσωμεν τὰς εὐθύνας μας. Ἀλλὰ τίθεται τὸ ἐρώτημα: Καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ παρέλθῃ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ὑπάρχει διαδοχή; Δὲν εὑρισκόμεθα ἐνώπιον κινδύνου ἀδιεξόδου; Κύριοι βουλευταί, τίποτε δὲν εἶναι περισσότερον ἀπαράδεκτον ἀπὸ τὸ ἐπιχείρημα τοῦ ἀδιεξόδου. Εἶναι ἀπαράδεκτον νὰ ταυτίζεται ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ Ἔθνος. Αἱ Κυβερνήσεις παρέρχονται καὶ τὸ Ἔθνος μένει. Αἱ Κυβερνήσεις εἶναι ἐφήμεροι καὶ τὸ Ἔθνος εἶναι αἰώνιον. Ἀρνοῦμαι νὰ ἐξαρτήσω τὴν τύχην τοῦ Ἔθνους ἀπὸ τὴν τύχην τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ἄλλως τε, αὐτὸς εἶναι ὁ χαρακτὴρ τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν καὶ ἡ μεγίστη των ἀρετή, ἡ ἀστασίαστος διαδοχὴ τῶν Κυβερνήσεων. Μόνον εἰς τὰς δικτατορίας ὑπάρχει ἀδιέξοδον καὶ διὰ τοῦτο τὰ Ἔθνη ὁδηγοῦνται συνήθως εἰς τὸ βάραθρον, μαζὺ μὲ τὰς δικτατορίας των. Εἰς τοὺς ἐλευθέρους θεσμοὺς ὑπάρχει πάντοτε —ὀφείλει νὰ ὑπάρχῃ— δύναται νὰ ὑπάρχῃ διαδοχή. Ἡ συνήθης διαδοχὴ εἶναι ἡ προσφυγὴ εἰς τὸν λαόν. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον αἱ περιστάσεις τὴν ἐμποδίζουν, θὰ πρέπει νὰ εὑρεθῇ ἄλλη λύσις διαδοχῆς, ὅταν κριθῇ ὅτι, τὴν διαδοχὴν ἐπιβάλλει τὸ γενικώτερον συμφέρον τῆς χώρας. Γνωρίζομεν μίαν ἀπάντησιν διὰ τὴν διαδοχὴν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, τὴν Κυβέρνησιν τῆς «ἑνιαίας εὐθύνης», ὅπως ἐπωνομάσθη ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Πράγματι, κύριοι συνάδελφοι, τίποτε δὲν εἶναι ὑγιέστερον εἰς τὴν ὁμαλὴν κοινοβουλευτικὴν ζωὴν ἀπὸ τὰς ὁμοιογενεῖς κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἑνότητα καὶ δημιουργικὴν ἀπόδοσιν. Μόνον εἰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις, διὰ τὴν διαπίστωσιν τῆς ἐθνικῆς ἑνότητος καὶ τὴν προσθήκην τοῦ ἠθικοῦ παράγοντος τῆς ἑνότητος, ἐπιβάλλονται αἱ συνεργασίαι. Διότι κρίνεται τότε, ὅτι ἡ ἠθικὴ δύναμις τῆς ἑνότητος ἀποτελεῖ μεγαλείτερον ἀγαθὸν ἀπὸ τὰς συγκεκριμένας διοικητικὰς ἀποδόσεις. Ἀλλὰ εἰς τὴν ἰδικήν μας συγκεκριμένην περίπτωσιν, ἡ Κυβέρνησις τῆς «ἑνιαίας εὐθύνης» δὲν ἀνήκει εἰς τὸ μέλλον, ἀνήκει εἰς τὸ παρελθόν. Ἔχει δοκιμασθῆ καὶ ἐδοκιμάσθη μάλιστα ὑπὸ συνθήκας πολὺ εὐτυχεῖς δι’ αὐτήν. Ἐδοκιμάσθη εἰς τοὺς μῆνας τοῦ μέλιτος, ἔπειτα ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τῆς 31ης Μαρτίου. Ἦτο τότε ἠθικῶς παντοδύναμος ἡ «λαοπρόβλητος» Κυβέρνησις καὶ εἶχεν ἀπέναντι αὐτῆς, ἕνα ἀνύπαρκτον περίπου ἀντίπαλον, τὴν ἀπαρχὴν τῆς κομμουνιστικῆς ὀργανώσεως. Καὶ εἰς τὴν πάλην αὐτήν, ὑπέκυψε μολαταῦτα καὶ ἠναγκάσθη νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν εὐρυτέραν συνεργασίαν. Πῶς εἶναι λοιπόν, δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἐλπὶς ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ἐδοκιμάσθη καὶ ὑπέκυψεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελῇ τὴν προσδοκίαν τοῦ μέλλοντος, πρὸς ἀντιμετώπισιν ἀπείρως σκληροτέρων καταστάσεων καὶ μὲ τὴν βαρεῖαν φθοράν, τὴν ὁποίαν ἔκτοτε ἔχει ὑποστῆ; Ἰδοὺ διατὶ ἡ προσδοκία τῆς Κυβερνήσεως τῆς «ἑνιαίας εὐθύνης» εἶναι ματαία. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς «ἐθνικῆς συνεργασίας». Διεκηρύξαμεν πάντοτε ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ ἐπαναλαμβάνομεν καὶ σήμερον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς «ἐθνικῆς συνεργασίας» ἔχει προσφέρει μεγάλας ὑπηρεσίας εἰς τὴν χώραν. Πρῶτον, διότι μὲ τὴν συγκρότησίν της ἀπετέλεσε τὸ δημοκρατικὸν ἐπιχείρημα τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Ἐπεκαλέσθη ὁ Πρόεδρος Τροῦμαν τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐζήτει τὴν βοήθειαν, ἐκφράζει τὰ 85% τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου. Καὶ αὐτὸ ἦτο μία μεγάλη ὑπηρεσία της πρὸς τὴν χώραν. Ἀλλὰ ὑπῆρξε καὶ μία ἄλλη ἐπίσης μεγάλη ὑπηρεσία. Ἐζωογόνησε τὸν Στρατόν μας. Δὲν πρόκειται νὰ ἐπαναλάβω τὴν ὑπενθύμισιν τῆς ἐκθέσεως τοῦ τότε ὑπαρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου. Γεγονὸς εἶναι, ὅτι μέχρις ἐκείνης τῆς ἐποχῆς, δὲν εἶχε συντελεσθῆ ἡ ἐξυγίανσις εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ καὶ ἠπειλεῖτο ἡ διάβρωσις καὶ ἡ ὑποτροπὴ φαινομένων, ὅπως τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Τότε ἐξυγιάνθη ὁ Στρατός μας καὶ ἔκτοτε προχωρεῖ μὲ ἀκέραιον ἐθνικὸν φρόνημα εἰς τὴν ἐπιτέλεσιν τῆς ἀποστολῆς του. Ἡ ὑπηρεσία ἐπίσης αὐτὴ εἶναι ἀνεκτίμητος. Καὶ διότι ἐπιστεύαμεν εἰς τὴν ἐθνικὴν χρησιμότητα ἐκείνης τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι μόνον ἐβοηθήσαμεν καὶ ἡμεῖς μαζὺ μὲ ἄλλους, διὰ τὴν συγκρότησίν της, ἀλλὰ καὶ παρεμείναμεν εἰς τὰς τάξεις της, παρὰ καὶ τὴν κομματικὴν φθορὰν καὶ τὰς προσωπικὰς δοκιμασίας, τὰς ὁποίας ὑφιστάμεθα. Ὑφιστάμεθα φθοράν, διότι κατ’ ἐκείνην τὴν περίοδον ἐκρινόμεθα ὡς Κυβερνῆται, ἐνῷ εἴμεθα ἁπλούστατα δέσμιοι καὶ εἰς τὴν γενικὴν πολιτικὴν καὶ εἰς τὴν ἄσκησιν τῆς ἰδιαιτέρας μας ἁρμοδιότητος... Καὶ ὑπέστημεν ἀκόμη καὶ προσωπικὰς δοκιμασίας, ἀνακαλούμενοι ἀπὸ τὴν Γαλλικὴν πρωτεύουσαν καὶ ἐμποδιζόμενοι νὰ ἑνώσωμεν καὶ ἡμεῖς τὴν φωνήν μας, μαζὺ μὲ τὴν φωνὴν τοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ εἴδομεν νὰ ματαιώνωνται τὰ διοικητικά μας νομοσχέδια. Καὶ ἠναγκάσθημεν μολαταῦτα καὶ πάλιν, ὑπακούοντες εἰς τὴν φωνὴν τῆς ἐθνικῆς μας συνειδήσεως, νὰ παραμείνωμεν ἀκόμη, χάριν τοῦ γενικωτέρου συμφέροντος. Ἐπίομεν τὸ ποτήριον τῆς «συνεργασίας» μέχρι τρυγὸς. Καὶ μόνον, ὅταν ἐπείσθημεν ὅτι, τὸ ἐθνικὸν συμφέρον ὑπηγόρευε τὴν διάλυσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἀνελάβομεν τὴν πρωτοβουλίαν καὶ τὴν διελύσαμεν, ὅταν εἶχε πλέον ἔλθει ἡ Ἀμερικανικὴ ἀποστολή. Διότι ἕως τότε ἐκεῖνο —πρέπει νὰ τὸ ὑπενθυμίζω πάντοτε εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν διὰ νὰ κρίνῃ δικαίως— ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐχαρακτήριζε τὴν περίοδον τῆς «Ἐθνικῆς συνεργασίας», εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι εὑρέθη εἰς μίαν μεταβατικὴν περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν, οἱ Βρεττανοὶ ἔφευγον, καὶ οἱ Ἀμερικανοὶ δὲν εἶχον ἔλθει ἀκόμη. Ἐστερούμεθα, ὅπως ἐπανειλημμένως διεκήρυξα, Συμμάχου συνομιλητοῦ, καὶ τὸν συνηντήσαμεν μόλις τὸν Ἰούλιον. Τότε, ὅταν τὸν συνηντήσαμεν, ἐθέσαμεν ὁλόκληρον τὸ Ἑλληνικὸν πρόβλημα, μὲ τὸ κείμενον, τὸ ὁποῖον γνωρίζετε. Καὶ διότι διεπιστώσαμεν ὅτι δὲν εὕρισκε τὴν ἀνταπόκρισιν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς προσεδοκῶμεν, καὶ διότι ἐπίσης διεπιστώσαμεν, ὅτι ἡ ἐσωτερικὴ ἑνότης τῆς Κυβερνήσεως εἶχε διαταραχθῆ καὶ ἐλειτούργει περισσότερον ἡ κεντρόφυξ δύναμις, καὶ ὄχι ἡ κεντρομόλος, ἐλάβομεν, μαζὺ μὲ ἄλλους συναδέλφους, τὴν πρωτοβουλίαν τῆς διαλύσεως τῆς Κυβερνήσεως. Ἀνεγνώσαμεν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι θὰ ἐπρόκειτο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, λαμβάνων τὸν λόγον, νὰ ἀνέφερε κείμενα ἰδικά μας, ἐκείνης τῆς περιόδου, εἰς τὰ ὁποῖα τάχα ἡμεῖς ἀνηγγείλαμεν, ὅτι ὁ συμμοριακὸς ἀγὼν εἶχεν συντριβῆ. Ἀσφαλῶς οἱ σύμβουλοι, τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, θὰ τὸν παρασύρουν εἰς πλάνην. Διότι τοιαῦτα κείμενα ἰδικά μας δὲν ὑπάρχουν. Ἡμεῖς, πάντοτε διεκηρύξαμεν ὅτι, ἡ συντριβὴ τῶν συμμοριτῶν, εἶναι δυνατή, ἀλλὰ ὑπὸ μίαν προϋπόθεσιν. Τὴν αὔξησιν τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Καὶ πάντοτε ἐπίσης διεκηρύξαμεν, ὅτι εἷς εἶναι ὁ θανάσιμος ἐχθρός, ὁ χρονισμὸς τοῦ ἀγῶνος. Εἰς πᾶσαν περίπτωσιν, αὐταὶ ὑπῆρξαν αἱ διακηρύξεις μας. Καὶ ἐνθυμεῖται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς πόσον βαθμὸν καὶ ὁ ἴδιος καὶ οἱ φίλοι του, μὲ ἐπέκριναν πάντοτε, διὰ τὴν ἐπονομαζομένην «ὑπερδυναμικὴν» πολιτικήν μου. Θὰ τοῦ ὑπενθυμίσω τὰ κείμενα, τὰ ἰδικά μου. Ἔλεγε τότε, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως — ἐὰν εὑρίσκωμαι εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπενθυμίσεως, εἶναι διότι θεωρῶ καὶ ἐγὼ περίεργον, ὅτι εἶναι δυνατόν, ἀπὸ τοὺς παλαιοὺς ἀποστόλους τοῦ κατευνασμοῦ, νὰ ἐπικρίνωμαι ἀκόμη καὶ σήμερον, διότι τάχα δὲν ὑπῆρξα τότε ἐπαρκῶς ὑπερδυναμικός!... Ἔλεγε τότε, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως: «Ἡ θέσις τὴν ὁποίαν λαμβάνει σήμερον ἡ Κυβέρνησις, ἀπέναντι τοῦ ἐμφυλίου σπαραγμοῦ καὶ τοῦ ἀδελφοκτόνου πολέμου, εἶναι ἡ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ νόμου, δηλαδὴ ἡ θέσις τῆς δυναμικῆς πολιτικῆς. Ἀλλὰ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν ἐδοκιμάσαμεν ἤδη, καὶ ἐθρηνήσαμεν διὰ τὰ ὀλέθρια ἀποτελέσματά της. Τὴν πολιτικὴν αὐτήν, ὄχι μόνον ἐννοεῖ νὰ συνεχίσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐντείνῃ εἰς ὑπερδυναμικήν, διὰ τῆς ἀπολύτου ἐνισχύσεως τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Ὁ Λαὸς ὅμως ὁ ἄοπλος, ὁ καταπεπονιμένος πλέον ἀπὸ τὰ ἀνεκδιήγητα δεινοπαθήματα καὶ τὴν παντελῆ ἔλλειψιν ἀσφαλείας τῆς ζωῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον νὰ ὑποφέρῃ, νὰ ὑπομένῃ τὴν κατάστασιν αὐτήν, τῆς ὁποίας ἡ παράτασις δύναται νὰ δημιουργήσῃ καὶ γενικωτέρους ἐθνικοὺς κινδύνους. Ἡ ἐμμονὴ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτήν, εἶναι ἀληθῶς ἐθνικὸν δυστύχημα». Καὶ προχωρεῖ διὰ νὰ βεβαιώσῃ ὅτι καὶ ἡ Νίκη, ἀκόμη, θὰ ἦτο ἐπίσης δυστύχημα. Ἀκούσατε: «Καὶ ἂν ἀκόμη, διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα προτίθεται ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ τῆς ἐνισχύσεως τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, κατορθώσῃ νὰ καταστείλῃ τὴν ἀναρχίαν, καὶ πάλιν τὰ ἀποτελέσματα, ἐθνικῶς, δὲν θὰ εἶναι ἐξ ὁλοκλήρου εὐχάριστα, διότι ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον γενεάν, θὰ φυγαδευθῇ τότε ἡ γαλήνευσις τῆς Χώρας καὶ μίση ἄγρια, ἄσβεστα, θὰ χωρίζουν εἰς ἄβυσσον πλέον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν». Καὶ ἑπομένως δὲν ἐπετρέπετο, οὔτε νὰ νικήσωμεν!... Ἔπειτα ἀπὸ ὀλίγους μῆνας, ἦλθεν ἡ συζήτησις εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἔλαβον πάλιν τὸν λόγον, τὴν 28ην Ἀπριλίου, Εἶχεν ὁμιλήσει, ἀξιότιμος συνάδελφος Ἀθηνῶν, καὶ εἶχε προτείνει τὴν αὔξησιν τοῦ Στρατοῦ κατὰ 40 χιλιάδας. Καὶ ἀπήντησα τότε: «Ὁ κ. συνάδελφος κατέληξεν εἰς τὴν πρότασιν νὰ αὐξηθοῦν αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις τοῦ Κράτους κατὰ 40 χιλιάδας. (Ἀναγινώσκει). Θὰ τὸν πληροφορήσω, ὅτι κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, εἶναι ὀλιγαρκὴς καὶ φιλάργυρος. Ἡ σημερινὴ κατάστασις ἐπιβάλλει νὰ ἀκολουθηθῇ μία γραμμὴ πολιτική, ἡ ὁποία συνοψίζεται εἰς τὴν ἀρχήν, ὅτι «χρειάζεται τὸ μέγιστον τῶν μέσων, διὰ νὰ ἔχωμεν τὸ ἐλάχιστον τοῦ χρόνου, καὶ τῶν θυσιῶν». Καὶ τὰ ἴδια ἐπανέλαβα εὑρισκόμενος εἰς τὴν Γαλλικὴν πρωτεύουσαν, ὅταν ἀνηγγέλθη, ὅτι ἐπέκειτο κίνημα εἰς τὰς Ἀθήνας, καὶ εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως νὰ συλλάβῃ χιλιάδας κομμουνιστῶν, διὰ νὰ προλάβῃ τὸ κίνημα. Ἀνεκοίνωσα τότε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, εἶναι κυρία τῆς καταστάσεως, ὅτι ἡ ἀνταρσία θὰ συντριβῇ, καὶ θὰ εἶχε συντριβῇ ἀσφαλῶς, ἐὰν δὲν ὑπῆρχε βοήθεια ἐξωτερική. Ἀλλά, ἐκεῖ, ὅπου προσδιωρίσαμεν κατὰ τρόπον ἀπολύτως σαφῆ καὶ ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὰς ἀπόψεις, τὰς ὁποίας καὶ σήμερον ἀνακοινοῦμεν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, εἶναι ἡ διακοίνωσις, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας ἐπέδωκε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, καὶ τῆς ὁποίας τὸ κείμενον πρὸς διατύπωσιν μοῦ εἶχεν ἐμπιστευθῆ. Ἰδοὺ τὸ κείμενον: «Ἡ σκληρὰ πεῖρα τοῦ διαρρεύσαντος ἔτους, μᾶς ἔχει ὁδηγήσει εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἡ σημερινὴ δύναμις τοῦ Στρατοῦ μας, εἶναι ἀνεπαρκὴς πρὸς ἐπίτευξιν ὁριστικοῦ καὶ συντόμου ἀποτελέσματος. Χρειάζεται ἀπαραιτήτως σημαντικὴ αὔξησις τῶν δυνάμεων τὴν ὁποίαν τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον τοῦ Στρατοῦ μας, ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν. Χρειάζεται παράλληλος ἐνίσχυσις τῆς Ἀεροπορίας, ἡ ὁποία ἔχει ἀποδειχθῇ πολύτιμος εἰς τὸν ἀγῶνα. Καὶ χρειάζεται ἐπίσης ἱκανὸς ἀριθμὸς ὅπλων, διὰ τὸν ἐπαρκῆ ἐξοπλισμὸν τῶν χωρικῶν μας, ὑπὸ ὑπεύθυνον στρατιωτικὴν ἡγεσίαν, ὁπότε καὶ μόνον, ἐν συνδυασμῷ μὲ εὐκίνητα καταδιωκτικὰ σώματα, θὰ παγιωθῇ ἡ ἀσφάλεια εἰς τὴν ὕπαιθρον, θὰ καταστῇ ἀδύνατος καὶ διὰ τὸ μέλλον, ἡ ὑποτροπὴ τοῦ συμμοριακοῦ ἀγῶνος, καὶ θὰ ἠμπορέσῃ ὁ στρατὸς νὰ ἐπιδοθῇ εἰς τὴν κυρίαν ἀποστολὴν τῆς φυλάξεως τῶν συνόρων». Ἰδού, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀνέκαθεν ἐπιμόνως, μονοτόνως, ὑπεστήριζον τὴν ἰδίαν ἄποψιν. Καὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας, χάρις εἰς τὴν πρωτοβουλίαν τὴν ἰδικήν μας, διελύθη τότε, καὶ διελύθη διότι, ὅπως τότε προσδιωρίζετο, εἰς τὸ ἀνακοινωθέν, τὸ ὁποῖον, ἐδημοσιεύσαμεν, «διότι κατόπιν ἐπισταμένης καὶ ὑπευθύνου μελέτης τῆς καταστάσεως, ἐσχηματίσαμεν τὴν πεποίθησιν ὅτι, πρὸς εὐόδωσιν τοῦ ἐθνικοῦ μας ἀγῶνος, ἐπιβάλλεται ἀνασύνθεσις τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς τὸν σκοπὸν ὅπως ἐνισχυθῇ ἐξωτερικῶς ἡ ἐμπιστοσύνη καὶ τονωθῇ ἐσωτερικῶς ἡ δημιουργική της ἀπόδοσις». Ἡ πρωτοβουλία ὑπῆρξεν ἰδική μας καὶ ἀπέβλεψε πρῶτον εἰς τὸν σκοπὸν τῆς συμμετοχῆς τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ μόνον εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ὁ πρῶτος αὐτὸς σκοπὸς θὰ ἐματαιοῦτο, ἀπέβλεπεν εἰς μίαν ἄλλην ἀνασύνθεσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἐμπνέουσαν περισσοτέραν δημιουργικὴν δύναμιν εἰς τὴν ἐσωτερικήν μας ζωήν. Καὶ ὑπήρξαμεν ἀληθῶς εὐτυχεῖς, διότι ἐπραγματοποιήθη τότε ἡ συμμετοχὴ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ ἐδώσαμεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης. Θὰ ἦτο, κύριοι συνάδελφοι, ἀληθῶς περίεργον, καὶ προφανῶς, θὰ ἐστερεῖτο καὶ σοβαρότητος καὶ συνεπείας ἐὰν ἠγωνιζόμεθα διὰ τὴν συμμετοχὴν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπραγματοποιεῖτο ἠρνούμεθα ψῆφον!... Ἡ συμμετοχὴ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἡ πραγματοποίησις τοῦ σημερινοῦ Κυβερνητικοῦ συνασπισμοῦ ἀπέβη τότε ὠφέλιμος εἰς τὴν Χώραν. Ἡ πρώτη ὑπηρεσία τὴν ὁποίαν προσέφερεν, ὑπῆρξεν ἀρνητική. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἔπαυσε νὰ βλάπτῃ διότι ἕως τότε, ἡ πολιτική του, ἄκοντος βεβαίως τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἀπετέλει ἐπιχείρημα τοῦ Βισίνσκυ, εἰς τὸν Ὀργανισμὸν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν καὶ ἐπιχείρημα τοῦ Ραδιοφωνικοῦ Σταθμοῦ τῆς Μόσχας. Ἐχρησιμοποιεῖτο διὰ νὰ πλήττῃ ἐκ τῶν νώτων τὸ ἀγωνιζόμενον Ἔθνος. Ἡ συμμετοχή του ἐτερμάτισε τὴν περίοδον αὐτὴν τῆς βλάβης, καὶ διεμόρφωσε τὸ ἑνιαῖον ἐθνικὸν μέτωπον. Διότι ἀπὸ τότε, δὲν ἔχει σημασίαν, ἐὰν ἡμεῖς, εἴμεθα ἀντιπολίτευσις, καὶ τὰ δύο κόμματα εἶναι Κυβέρνησις, ἔχει τοῦτο σημασίαν μόνον Κοινοβουλευτικήν, Ἐθνικῶς ἀποτελοῦμεν μέτωπον ἑνιαῖον, ἐναντίον τῶν ἐχθρῶν τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, πέραν αὐτῆς τῆς ἀρνητικῆς ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν προσέφερε, κατέβαλεν ἐπίσης προσπάθειαν, διὰ τὸν ἐφοδιασμὸν τοῦ στρατοῦ, καὶ ἐπίσης προέβη εἰς τὴν σύστασιν τῶν Ταγμάτων τῆς Ἐθνοφρουρᾶς. Αὗται εἶναι αἱ θετικαί της ὑπηρεσίαι καὶ εἴμεθα πρόθυμοι νὰ τὰς ἀναγνωρίσωμεν, διὰ νὰ προφυλάξωμεν ἀπὸ περιττὸν κόπον, τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν θὰ πρόκειται νὰ ἐξιστορίσῃ τὸ ἔργον του. Ἀλλὰ πέραν αὐτῶν τῶν θετικῶν ὑπηρεσιῶν ὑπάρχουν καὶ βλάβαι, αἱ ὁποῖαι προέκυψαν ἀπὸ τὴν παρουσίαν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὑπάρχει, γενικώτερον ἡ βαρεῖα ἐπιδείνωσις τῆς καταστάσεως. Διεπιστώθη ἡ ἔλλειψις ἑνότητος εἰς τὰς κατευθύνσεις τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἀναφέρωμεν ὀλίγα μόνον περιστατικὰ, ὡς παράδειγμα: Ἂς ἐνθυμηθῶμεν τὴν ἐναλλαγὴν τοῦ Κατευνασμοῦ καὶ τοῦ Συναγερμοῦ. Καὶ ὁ ἀείμνηστος Συναγερμός, ἔπειτα ἀπὸ ἕναν ὀλιγοήμερον θορυβώδη βίον, προσεβλήθη ἀπὸ μαρασμὸν καὶ ἠκολούθησεν εἰς τὸν τάφον τὸν ἑτεροθαλῆ ἀδελφόν του. (Γέλωτες). Καὶ ἔκτοτε ἐλησμονήθη καὶ δὲν γίνεται λόγος περὶ αὐτοῦ. Ἂς ἐνθυμηθῶμεν ἐπίσης τὴν περιπέτειαν τῆς ἡγεσίας τοῦ στρατοῦ. Ἀφ’ ὅτου συνέστη ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἐπίμαχον κατέστη τὸ θέμα τῆς ἡγεσίας τοῦ στρατοῦ, ἐνῷ μάχονται οἱ στρατιῶται. Ἄλλοτε ὁ εἷς ἀπὸ τοὺς Ἀρχηγοὺς ὑπεστήριζε τὴν ὑπάρχουσαν ἡγεσίαν καὶ τὴν ἀντέκρουεν ὁ ἄλλος. Καὶ ἐντὸς ὀλίγου οἱ ρόλοι ἐνηλλάσσοντο καὶ ἐξακολουθεῖ ἡ διαμάχη ἐπὶ 6μηνον. Καὶ παρέχεται τοιουτοτρόπως ἡ ἐντύπωσις, ὅτι λόγοι προσωπικοί, λόγοι κομματικοὶ ἐπηρεάζουν τὰς σκέψεις τῶν Κυβερνητῶν, καὶ ὄχι ἡ ἐκτίμησις τῶν γενικωτέρων συμφερόντων τοῦ ἀγῶνος. Ἂς ἐνθυμηθῶμεν τὴν περιπέτειαν τῆς Διοικήσεως. Πανταχόθεν φθάνουν αἱ κραυγαὶ τῆς ἀπογνώσεως διὰ τὸν ἀφόρητον κομματισμόν. Ἂς ἐνθυμηθῶμεν ὡς μικρόν, ἀλλὰ βαρυσήμαντον παράδειγμα, τὴν περιπέτειαν τῆς Γεν. Διοικήσεως Δωδεκανήσου. Ἀπηλευθερώθησαν καὶ τυπικῶς τὰ Δωδεκάνησα καὶ μολαταῦτα δὲν κατορθώνει ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις νὰ συμφωνήσῃ διὰ τὸν Γενικόν των Διοικητήν. Ἰδοὺ διαπιστώσεις, ὅτι δὲν ὑπάρχει Κιβέρνησις. Καὶ τίθεται τὸ κρίσιμον ἐρώτημα, ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους: Εἶναι δυνατὸν σκληρότατοι ἀγῶνες, ὅπως ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους σήμερον διεξάγει τὸ Ἔθνος, εἶναι δυνατὸν νὰ ὁδηγηθοῦν εἰς τὴν Νίκην, ὅταν εἰς τὸ Κέντρον δὲν ὑπάρχει ἑνότης, ἔμπνευσις δημιουργική, ὁρμὴ πρὸς τὴν Νίκην; Ὅταν τὸ Ἔθνος εἶναι ἀκέφαλον; Αὐτὴ εἶναι ἡ βαρεῖα ἀνησυχία μας καὶ διὰ τοῦτο διαχωρίζομεν τὰς εὐθύνας μας. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ σύντομος νίκη. Ἐξασφαλίζεται μόνον ὁ ἀπαράδεκτος χρονισμὸς τοῦ ἀγῶνος. Ἀλλά, ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται ἡ νέα Κυβέρνησις νὰ ἀποτελέσῃ ἐπανάληψιν κυβερνητικῶν σχημάτων τοῦ παρελθόντος, τίθεται τὸ ἐρώτημα: Ποία ἐπὶ τέλους ἠμπορεῖ νὰ εἶναι αὐτὴ ἡ νέα Κυβέρνησις; Ἐὰν ἐκρίνετο ὅτι, τὸ ἐθνικὸν συμφέρον ὑπαγορεύει τὴν διαδοχήν; Ἀνεγράφη εἰς τὸν Συμμαχικὸν Τύπον ἀδέσποτος πληροφορία, ὅτι ὑπάρχει σκέψις δικτατορικῆς Κυβερνήσεως. Τοὺς παρέχω τὴν ἀπάντησιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν Ἑλλάδα τοιαύτη σκέψις. Ἄνθρωποι σκεπτόμενοι δικτατορίαν, ὀφλισκάνουν μωρίαν. Καὶ ἂν ἀκόμη ἐπρόκειτο περὶ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἄλλοτε συνεπάθουν τὴν ὑπόθεσιν τῆς δικτατορίας, ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας τῆς Ἑλληνικῆς καταστάσεως καὶ ἡ σκέψις ἀκόμη εἶναι ἀδύνατος. Ἤρκει μία ἐμφάνισις ἐπιφάσεως δικτατορίας, ὑποψίας δικτατορίας, διὰ νὰ γίνῃ ἠθικῶς παντοδύναμος ὁ Κομμουνισμὸς εἰς τὴν ἐπίθεσίν του, ἐπιβεβαιώνων τὴν κατηγορίαν τοῦ μοναρχοφασισμοῦ, καὶ νὰ ὁδηγήσῃ ἐπίσης εἰς ἀπομάκρυνσιν τὰς μεγάλας Δημοκρατίας, εἰς τὴν βοήθειαν τῶν ὁποίων στηρίζομεν τὰς ἐλπίδας μας. Ἰδοὺ διατὶ καὶ ἡ ὑποψία ἀκόμη τῆς δικτατορίας σήμερον εἶναι ἀπαράδεκτος. Μόνον δημοκρατικὴ Κυβέρνησις, προερχομένη ἀπὸ τὴν Βουλήν, στηριζομένη εἰς τὴν Βουλήν, δύναται νὰ εἶναι ἡ διάδοχος Κυβέρνησις. Ἀλλὰ τίθεται τὸ ἐρώτημα: Ποῖος θὰ σχηματίσῃ αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν; Θὰ τὴν σχηματίσουν οἱ Σύμμαχοι; Θὰ τὴν σχηματίσῃ ὁ Ἑλληνικὸς Λαός; Ἢ θὰ τὴν σχηματίσῃ ὁ Βασιλεύς; Ἀπαράδεκτος εἶναι ἡ σκέψις ὅτι, οἱ Σύμμαχοι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὴν σχηματίσουν. Δημοκρατικὰς Χώρας ἐκφράζουν οἱ Σύμμαχοί μας, καὶ σέβονται τοὺς δημοκρατικούς μας θεσμοὺς καὶ ἦλθον εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ νὰ ὑπερασπίσουν τὴν Δημοκρατίαν καὶ ἀσφαλῶς ἐκδηλώνουν στοργὴν διὰ τὴν καλὴν λειτουργίαν τῶν δημοκρατικῶν μας θεσμῶν, ἀλλ’ οὐδέποτε θὰ ἐπιδιώξουν τὴν κατάλυσίν των. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Θὰ τὴν σχηματίσῃ ὁ Λαὸς τῆς Ἑλλάδος; Ὁ Λαὸς θὰ ἦτο ἀσφαλῶς ὁ ἁρμοδιώτερος διὰ τὸν σχηματισμόν της, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἡ δυνατότης νὰ ἐρωτηθῇ διότι αἱ περιστάσεις τὸ ἐμποδίζουν. Θὰ τὴν σχηματίσῃ ὁ Βασιλεύς; Ἀλλὰ ὁ ἀνεύθυνος ἄρχων στερεῖται αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος. Καὶ ὁ Βασιλεὺς Παῦλος ἀπέδειξεν, ὅτι θέλει νὰ εἶναι εὔορκος Βασιλεύς. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐξ ὅλης τῆς αἰθούσης). Ποῖος λοιπὸν θὰ σχηματίσῃ τὴν νέαν Ἐθνικὴν Κυβέρνησιν τῆς Νίκης; Ποῖος ἄλλος, κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ Σᾶς, ἀπὸ τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων!; (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος). Σεῖς θὰ τὴν σχηματίσετε, ἐφ’ ὅσον ὁ Λαὸς δὲν δύναται νὰ ἐρωτηθῇ. Σεῖς εἶσθε οἱ Κυρίαρχοι. Σεῖς εἶσθε οἱ δημιουργοὶ καὶ οἱ καταλυταὶ τῶν Κυβερνήσεων. Ἀλλὰ δύνασθε νὰ τὸ πράξετε μόνον ὑπὸ μίαν προϋπόθεσιν: Ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τῆς χειραφετήσεως ἀπὸ τὴν ἐξάρτησιν τοῦ Κόμματος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Τὰ κομματικὰ σχήματα ἐδοκιμάσθησαν, ἀπέδωκαν ὠφέλειαν ὑπὲρ τῆς Χώρας, ἀλλὰ ὑπερεβλήθησαν πλέον. Ἦτο ἀπαραίτητον ὅλα τὰ Κόμματα τῆς Βουλῆς νὰ παρέλθουν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ διαπιστωθῇ ἐμπράκτως ἡ ἀλληλεγγύη εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἐθνικῆς μας πολιτικῆς, διὰ νὰ ἐπέλθῃ πρῶτον, ἡ ἑνότης, εἰς τὴν ἐθνικὴν πολιτικὴν καὶ δεύτερον, ἡ ἀλληλέγγυος εὐθύνη διὰ τὴν ἐφαρμογήν της. Καὶ τοῦτο συνετελέσθη. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπολείπεται πλέον, εἶναι ἡ ἱκανότης διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἐθνικῆς πολιτικῆς. Καὶ αὐτὸ πλέον θὰ εἶναι τὸ κριτήριον τῆς νέας Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ τίθεται τὸ ἐρώτημα: Ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων ἔχει τὸ δικαίωμα, φορεὺς τῆς λαϊκῆς ἐντολῆς τῆς 31 Μαρτίου, ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς κομματικῆς της χειραφετήσεως; Ἀλλὰ ἐν ὀνόματι ἀκριβῶς τῆς ἐντολῆς τῆς 31 Μαρτίου ἔχει καὶ τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον, ὅταν θὰ κρίνῃ ὅτι, τὸ ἐθνικὸν συμφέρον ὑπαγορεύει τοιαύτην ἀπόφασιν. Ποῖον εἶναι τὸ νόημα τῆς ἐντολῆς τῆς 31 Μαρτίου; Δὲν εἶναι ἡ ὑπαγωγὴ εἰς τὸ κόμμα. Μέσον ὑπῆρξε τὸ κόμμα. Μέσον ἐπίσης ὑπῆρξε καὶ ἡ πολιτειακὴ ἐντολή. Σκοπὸς ὑπῆρξεν ἡ σωτηρία τοῦ Ἔθνους καὶ ἡ συντριβὴ τῶν ἐχθρῶν τῆς Πατρίδος, τοῦ Κομμουνισμοῦ. Ἐφ’ ὅσον, ἑπομένως, διὰ τὴν πραγματοποίησιν αὐτοῦ τοῦ σκοποῦ, ὁ βουλευτὴς θὰ χειραφετηθῇ ἀπὸ τὸ Κόμμα, διὰ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν λεωφόρον τῆς Ἐθνικῆς Σωτηρίας, ὄχι μόνον ἐπιτελεῖ τὸ καθῆκόν του ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ ἐπίσης ἐναρμονίζεται καὶ πρὸς τὸ βαθύτερον νόημα τῆς ἐντολῆς τῆς 31 Μαρτίου. Καὶ ἀποδεικνύεται εὐλαβὴς τηρητὴς τῶν ἐντολῶν τοῦ Λαοῦ μας. Καὶ αὐτό, κύριοι βουλευταί, εἶναι τὸ συμπέρασμα τῶν ἰδικῶν μας ἀπόψεων. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις προσέφερεν ὑπηρεσίας, ἀλλὰ ἔφθασε πλέον εἰς τὸ νεκρὸν σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εἶχε φθάσει τὸν Αὔγουστον καὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας. Ἐξήντλησε τὰς ἀποδόσεις της. Δὲν δύναται πλέον νὰ ἐγγυηθῇ τὴν σύντομον νίκην, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ὅρον ὑπάρξεως διὰ τὸ χειμαζόμενον Ἔθνος. Διὰ τὴν πραγματοποίησιν αὐτοῦ τοῦ σκοποῦ, χρειάζεται μία Ἐθνικὴ Κυβέρνησις τῆς Νίκης, ἡ ὁποία θὰ προέλθῃ ἀπὸ τὴν Βουλήν, θὰ στηρίζεται εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ θὰ τεθῇ ὑπεράνω τῶν Κομμάτων, διὰ νὰ ὑπηρετῇ μόνον τὰ γενικώτερα συμφέροντα τῆς Πατρίδος. Διότι ὅλοι οἱ Κυβερνητικοὶ σχηματισμοὶ μέχρι σήμερον, εἶχον τὸν χαρακτῆρα Συνασπισμοῦ τῶν Κομμάτων. Καὶ θὰ ἀναφέρω, θλιβερὸν παράδειγμα, τὴν ἱστορίαν τῆς τοποθετήσεως τῶν Νομαρχῶν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας. Κατενεμήθη τότε ἡ Χώρα εἰς Φέουδα τὰ ὁποῖα ἐξακολουθοῦν ἀκόμη. Οἱ ἡμίσεις πλέον ἑνὸς ἦσαν οἱ Νομάρχαι τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Τὰ μικρότερα Κόμματα ἔλαβον τὴν ἀναλογίαν των. Καὶ ἕκαστον Κόμμα, ἔδιδε, χωρὶς διάκρισιν δικαίων καὶ ἀδίκων, τοὺς εὐνοουμένους του. Καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν εἶχεν ἐξουσίαν ἐπὶ τῶν Νομαρχῶν, διότι ἐστηρίζοντο εἰς τὴν εὔνοιαν τῶν Κομμάτων.

§26ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔπρεπε νὰ παραιτηθῇ.

§27Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ παρῃτήθη. (Χειροκροτήματα) Ὡς πρῶτον μέτρον ἀνορθώσεως, κύριοι συνάδελφοι, συνετάξαμεν τὰ διοικητικά μας νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα καταλύουν τὸν Νομάρχην τοῦ Κόμματος καὶ καθιεροῦν τὸν Νομάρχην τοῦ Κράτους. Καὶ ὅταν ἀπερρίφθησαν, συντόμως ἤχθημεν εἰς τὴν διάλυσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τότε...

§28ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔπεσε αὐθημερόν.

§29Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ αὐθημερὸν παραίτησις, κύριε συνάδελφε, ἐπιβάλλεται, ὅταν τὰ ὑπέρτατα συμφέροντα τοῦ Ἔθνους ἀπειλοῦνται, ἐπίσης αὐθημερόν. (Χειροκροτήματα). Καὶ δὲν συνέβαινε τοῦτο. Ἀνεμείναμεν πρῶτον τὴν Ἀμερικανικὴν ἀποστολήν, διηυκρινίσαμεν τὰς ἀπόψεις μας καὶ παρῃτήθημεν. Καὶ διὰ τοῦτο, εἰς ὅσους θέλουν νὰ ὑπενθυμίζουν τὴν περίοδον τῆς «Ἐθνικῆς Συνεργασίας» παρέχω προκαταβολικῶς τὴν ἀπάντησιν, ὅτι δι’ ὅλας τὰς διαφωνίας μας ὑπῆρξε συντόμως ἡ πρέπουσα ἔκβασις, ἡ παραίτησις. Καὶ ἐχαρακτηρίσθη τότε ἡ ἀπόρριψις τῶν διοικητικῶν νομοσχεδίων μας, τάχα ὡς ἀτύχημα ἰδικόν μου, καὶ ὄχι ὡς ἀτύχημα τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὡς ἀτύχημα τῆς Πατρίδος... Κύριοι βουλευταί, ὅσοι πιστεύουν, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, μὲ τὴν σύνθεσιν, μὲ τὴν πνοήν της καὶ μὲ τὰ μέτρα της δικαιώνει τὰς προσδοκίας τοῦ Ἔθνους καὶ ὁδηγεῖ εἰς τὴν σύντομον νίκην ὀφείλουν βεβαίως νὰ τῆς ἀνανεώσουν τὴν ἐμπιστοσύνην των. Ἀλλὰ ὅσοι πιστεύουν, ὅτι ἐξήντλησε τὰς ἀποδόσεις της, δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ διστάσουν. Ὅταν οἱ ἀνώνυμοι ἄνθρωποι τοῦ λαοῦ μας, εἰς τὸν βωμὸν τῆς Πατρίδος, προσφέρουν ὁλόκληρον τὴν ὕπαρξίν των ὀφείλουν καὶ οἱ ἡγέται νὰ προσφέρουν τουλάχιστον τὴν θυσίαν τῶν κομματικῶν συμφερόντων. Ὀφείλουν νὰ κωφεύσουν εἰς τὴν φωνὴν τοῦ Κόμματος καὶ νὰ ὑπακούσουν μόνον εἰς τὴν φωνὴν τῆς Πατρίδος, εἰς τὴν φωνὴν τῆς πατριωτικῆς των συνειδήσεως. Διότι ὑπέρτατος νόμος δὲν εἶναι τὸ Κόμμα. Ὑπέρτατος νόμος εἶναι ἡ σωτηρία τῆς Πατρίδος. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ διακόψῃ διὰ 5 λεπτά;

§31ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται διὰ 5 λεπτά.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

Ὥραν 9.15′ ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων κ. Σ. Γονατᾶς, ἔχει τὸν λόγον.

§34Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπουσιάζει ἡ Κυβέρνησις.

§35Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ διαβιβάσητε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ βαθύ μου παράπονον, διατὶ ἐννοεῖ ἀφοῦ ἤρχισεν ἡ συνεδρίασις καὶ πρόκειται νὰ ὁμιλήσουν ἄλλοι ἡγέται νὰ ἀπουσιάζουν τὰ κύρια μέλη τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα).

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χωρὶς νὰ διαβιβάσω τὸ παράπονόν σας, ἔστειλα καὶ παρεκάλεσα τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἔλθῃ, καὶ μόλις θὰ ἔλθῃ θὰ διαβιβάσω τότε τὸ παράπονόν σας.

§37Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Δὲν εὑρίσκω δικαιολογημένην, κ. βουλευταί, τὴν ἑκάστοτε παρατηρουμένην δυσφορίαν ἐκ μέρους ἰδίᾳ τῆς Κυβερνητικῆς πλευρᾶς, ἡ ὁποία διετυπώθη σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τὰς ἑκάστοτε γενομένας συζητήσεις διὰ τὰ ζητήματα τῆς Δημοσίας Τάξεως. Νομίζω ἀντιστρόφως ὅτι θὰ ἦτο παράλειψις ἡμῶν ὡς ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους, ἐὰν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ περισσότερον παντὸς ἄλλου τὸν λαόν, δὲν μᾶς ἀπασχολεῖ καὶ ἡμᾶς, καὶ ἐὰν μᾶς ἔβλεπε συζητοῦντας δι’ ὅλα τὰ ἄλλα θέματα πλὴν τοῦ θέματος τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας. Ὑπάρχει μία παροιμία ἡ ὁποία λέγει: «Ὅπου τὶς ἀλγεῖ ἐκεῖ καὶ τὸν νοῦν ἔχει». Ἑπομένως εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ταύτης δέον νὰ μᾶς ἀπασχολῇ τὸ ζήτημα τῆς Δημοσίας Τάξεως. Καὶ δὲν νομίζω ὅτι αἱ συζητήσεις ἐν τῇ Βουλῇ αἱ διεξαχθεῖσαι ἤδη, ὑπῆρξαν ἄκαρποι. Ἡ προσπάθεια τοῦ νὰ καταλήξωμε διὰ τῶν συζητήσεων εἰς συμπεράσματα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐκπληρωθῇ ὁ πόθος ὅλων μας, τοῦ νὰ συντριβῇ ἡ ἀνταρσία τὸ ταχύτερον, εἶναι ἕνα γεγονὸς τόσον μεγάλο, καὶ δικαίως ἠμπορεῖ καὶ πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολῇ. Καὶ νομίζω ὅτι ἐκ τῶν συζητήσεων βγαίνουν μερικὰ πορίσματα τὰ ὁποῖα δύναται νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι ἐτέθησαν εἰς ἐφαρμογήν. Αἱ σχετικαὶ συζητήσεις χωρὶς νὰ παίρνουν ἀντιπολιτευτικὸν χαρακτῆρα, καὶ ἐὰν κάποτε ἔλαβον ὀξύτητα καὶ ἀντεγκλήσεις προσωπικάς, πάλιν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα ἐπιεικεῖς εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, διότι εἶναι τόση ἡ ψυχολογικὴ ἀναστάτωσις ἡ ὁποία συνέχει τοὺς κ. βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται ἀπὸ τὰς ἐπαρχίας, ἀποκομίζοντες τὴν ἀγωνίαν τοῦ κόσμου, ὥστε ἡ ὀξύτης αὐτὴ νὰ δύναται νὰ κριθῇ ἐπιεικῶς. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον φοβοῦμαι, εἶναι ὅτι, μήπως εἰς τὴν ὅλην αὐτὴν συζήτησιν δὲν συνελάβωμεν πλήρως ὅλον τὸ πρόβλημα, δηλαδὴ τὰ αἴτια τῆς ἀνταρσίας αὐτῆς, τὴν βοήθειαν τῶν ἐχθρῶν τῆς Ἑλλάδος πρὸς τοὺς ἀντάρτας, τὴν βοήθειαν τῶν φίλων τῆς Ἑλλάδος πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Ἡ περίοδος τὴν ὁποίαν διερχόμεθα εἶναι ἡ κρισιμωτέρα ἀπὸ ὅσας διήλθομεν καὶ ὡς Κράτος καὶ ὡς Ἔθνος καὶ ὡς φυλὴ ἀπὸ μακραιώνων ἐτῶν καὶ μᾶς ἐμβάλλῃ εἰς ἀνησυχίας μήπως εἶναι καὶ ἡ τραγικωτέρα. Πάντοτε ὅμως εἰς τὸ παρελθὸν ὁσάκις ἡ χώρα μας διέτρεξε κίνδυνον, συνηνώθη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ κατώρθωσε συνηνωμένος νὰ ἀποκρούσῃ τοὺς κινδύνους καὶ ὑπερβῇ τὰς δυσκολίας καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴμεθα σήμερον, δηλαδὴ Κράτος ἀνεξάρτητον καὶ ἐλεύθερον. Ὅλοι μας ἔχομε πεισθῆ ὅτι ὁ ἀγὼν τὸν ὁποῖον διεξάγομεν εἶναι ὑπέρτερος τῶν ἀτομικῶν μας δυνάμεων καὶ ὅλοι κρίνομεν ὅτι εἴτε ἔχουν ὑποχρέωσιν οἱ σύμμαχοί μας, εἴτε διότι ἐργαζόμεθα διὰ γενικωτέρας ἰδέας πολιτισμοῦ καὶ ἐλευθερίας, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην τῆς βοηθείας τῶν φίλων μας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προσέξωμεν εἶναι ὅτι οἱ φίλοι μας ἐρχόμενοι εἰς βοήθειάν μας δὲν ἀσχολοῦνται μὲ μόνον τὸ Ἑλληνικὸν ζήτημα, ἔχουν καὶ αὐτοὶ τὰ ἰδικά των ζητήματα πολλὰ καὶ κολοσσιαῖα καὶ μέσα εἰς τὸ σύνολον τῶν προβλημάτων των ὑπάρχει καὶ τὸ Ἑλληνικόν. Ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ δυσφοροῦμεν ἂν αἱ σκέψεις καὶ αἱ μέθοδοί των κατὰ ὁποίας νομίζουν ὅτι πρέπει νὰ μᾶς παράσχουν τὴν βοήθειαν, δὲν εἶναι σύμφωνοι μὲ τὰς ἰδικάς μας ἀντιλήψεις αἱ ὁποῖαι καὶ ἐγὼ δέχομαι ὅτι εἶναι ὀρθότεροι, διότι ἡμεῖς οἱ ζῶντες ἐν τῷ τόπῳ δυνάμεθα νὰ συλλάβωμε τὴν Ἑλληνικὴν πραγματικότητα καὶ εἶναι δύσκολον εἰς ἕνα ξένον, εἰς βραχὺ μάλιστα διάστημα, νὰ τὴν ἀντιληφθῇ ἀπολύτως. Ἑπομένως ἡ προσπάθεια ἡ ἰδική μας πρέπει νὰ εἶναι τὸ νὰ πείθωμε τοὺς ξένους περὶ τῆς ὀρθότητος τῶν ἀντιλήψεών μας καὶ ἂν πάντοτε δὲν τὸ κατορθώνωμεν, ἐφόσον εἴμεθα πεπεισμένοι ὅτι ἄνευ τῆς βοηθείας των δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ διεξαγάγωμεν τὸν ἀγῶνα μόνοι, πρέπει νὰ δεχώμεθα τὴν βοήθειάν των κατὰ τὸν τρόπον τὸν ὁποῖον αὐτοὶ ἀντιλαμβάνονται ὅτι πρέπει νὰ μᾶς τὴν παράσχουν καὶ τὰ πλέον τούτου λεγόμενα, νομίζω ὅτι δὲν συντελοῦν εἰς τίποτε ἄλλο, ἀλλὰ μᾶλλον βλάπτουν. Ἡ ἐξωτερικὴ ὅμως βοήθεια πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας ὅτι ἀποτελεῖ ἕνα πολλοστημόριον τῆς ὅλης προσπαθείας. Ἂν ὁρίσωμεν εἰς 10 τὴν ὅλην προσπάθειαν ἡ ὁποία χρειάζεται διὰ νὰ ἀνασυγκροτηθῶμεν ἀπὸ πάσης πλευρᾶς, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας ὅτι τὸ ⅒ θὰ εἶναι ἡ ἐξωτερικὴ καὶ τὰ 9)10 θὰ εἶναι ἡ βοήθεια τὴν ὁποίαν ἡμεῖς οἱ ἴδιοι θὰ παράσχωμεν πρὸς τὸν ἑαυτόν μας. Θὰ εἶναι Ἑλληνικὴ ἡ προσπάθεια, Ἑλληνικὴ ἡ ὀργάνωσις καὶ Ἑλληνικὸς ὁ μόχθος ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖται σὺν τῇ προσπαθείᾳ τῆς μικρᾶς ἐν ἀναλογίᾳ τοῦ μεγάλου προβλήματος, ξενικῆς βοηθείας, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς αἴσιον πέρας. Καὶ διὰ τοῦτο εἶναι μεγάλη ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία διαχειρίζεται ἔστω καὶ τὰ 9)10 τῆς ὅλης προσπαθείας καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ δεχθῶμεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μετατοπίσῃ ἡ Κυβέρνησις τὰς εὐθύνας της εἰς οἱουσδήποτε ξένους ὤμους. Ἡ προσπάθειά της ἡ ἀδιάλειπτος εἶναι νὰ πείσῃ αὐτοὺς τοὺς ἐρχομένους εἰς βοήθειάν μας ξένους νὰ τοὺς πείσῃ περὶ τῆς ὀρθότητος τῶν ἰδικῶν της ἀντιλήψεων, ἀλλ’ ἡμεῖς ἐνώπιόν μας δὲν ἔχομεν ὑπεύθυνον παρὰ μόνον τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ θὰ ἦτο καὶ ἠθικῶς κατωτέρα ἂν ἡ Κυβέρνησις ἐδέχετο νὰ ὀχυρωθῇ ὄπισθεν τυχὸν γνώμης τῆς ξενικῆς βοηθείας, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὰς ἰδικάς της παραλείψεις. Θὰ ἦτο κατωτέρα ἡ Κυβέρνησις ἂν σχηματίζουσα γνώμην ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γίνεται δὲν εἶναι συμφέρον διὰ τὸν τόπον, θὰ ἐξηκολούθει νὰ διαχειρίζεται τὰ κοινά. Ἡμεῖς ἐν πάσῃ περιπτώσει, αὐτὸ πρέπει νὰ ἔχωμεν πάντοτε ὑπ’ ὄψιν μας, ὅτι ἀπέναντί μας ἔχομεν ὡς ὑπεύθυνον τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Ἡ ὅλη προσπάθεια τὴν ὁποίαν τὸ Ἔθνος ἔχει νὰ καταβάλῃ, διαιρεῖται εἰς δύο μεγάλους τομεῖς διὰ τὴν ὥραν αὐτήν, εἰς τὸν τομέα τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἡσυχίας ἐν τῷ τόπῳ, ἄνευ τῆς ὁποίας οὐδὲν πλέον δύναται νὰ γίνῃ καὶ ὁ οἰκονομικὸς κλάδος, ἡ μέριμνα δηλαδή, ὅλων μας τοῦ νὰ μὴ καταρρεύσῃ ἡ ἐθνική μας οἰκονομία, τοῦ νὰ ἀναζωογονηθῇ ἀντιστρόφως, τοῦ νὰ τονωθῇ καὶ νὰ μὴ ἐξαθλιωθῇ οἰκονομικῶς ὁ τόπος, διότι καὶ αὐτὸ ἔχει μίαν ἔμμεσον ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς ἀντιστάσεως τοῦ λαοῦ κατὰ τῆς ἀνταρσίας. Διὰ σήμερον ἠμποροῦμεν νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸν κλάδον τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὸ ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς συζητήσεως. Τὸν κλάδον αὐτὸν οὐσιαστικῶς τὸν διαχειρίζεται τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ πρῶτον καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Τάξεως, διὰ νὰ εἴμεθα ἀκριβέστεροι, πολὺ δευτερευόντως. Ἔρχονται βεβαίως τὰ Ὑπουργεῖα Ἀεροπορίας καὶ Ναυτικῶν, τὰ ὁποῖα ὅμως δὲν ἔχουν γενικὸν καὶ πρωτεύοντα ρόλον εἰς τὴν ὅλην αὐτὴν διαχείρισιν, ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι πάντοτε προθύμως ὅταν ἐκλήθησαν ἀπέδωσαν τὰς δυνάμεις των. Τὴν ὅλην ὅμως προσπάθειαν πρέπει νὰ καταβάλῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐλέγχωμεν μεμονωμένως ἕνα ἕκαστον τῶν Ὑπουργείων, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξετάσωμε τὴν ὅλην πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ δι’ αὐτὸ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς δηλώσεις εἰς τὰς ὁποίας προέβη ὅταν τὸ πρῶτον παρουσιάσθη ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἐνώπιον ἡμῶν κατὰ τὴν 8ην Σεπτεμβρίου, τὸ τμῆμα ἐκεῖνο τῶν δηλώσεων τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν δημοσίαν τάξιν. Ὁ Πρόεδρος τότε τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν: «......... .............. (ἀναγινώσκει)..............». Καὶ διὰ τὸ πρῶτον μέρος, τὰς ἐλπίδας τῆς Κυβερνήσεως τῆς εἰρηνεύσεως διὰ τοῦ κατευνασμοῦ δὲν δυνάμεθα πλέον νὰ κάμωμε λόγον, ὅταν αὐτὴ ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὴν εἰλικρίνειαν νὰ δηλώσῃ ὅτι ὁ σκοπὸς αὐτὸς εἰς τὸν ὁποῖον ἀπέβλεπεν ἀπέτυχεν ἐντελῶς. Ἀλλὰ καὶ τὸ δεύτερον μέρος τοῦ νὰ καλέσῃ τὸ Ἔθνος εἰς συναγερμὸν καὶ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν τάξιν δυναμικῶς, ἀπέτυχε, διότι ὁ μὲν συναγερμὸς μπορεῖ νὰ πῇ κανεὶς ὅτι οὐδέποτε ἐξεδηλώθη, ἡ δὲ ἀνταρσία ὄχι μόνον δὲν κατεστάλη ἀλλ’ εἶναι προφανὲς ὅτι ἐπεξετάθη καὶ εἰς ἔκτασιν καὶ εἰς ἔντασιν. Μετὰ δύο μῆνας, ὅταν εἶχεν ἐπανέλθῃ ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκ τοῦ Συνεδρίου τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν καὶ ἔκαμεν ὡρισμένας δηλώσεις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τότε ἀπαντῶντες εἰς ὡρισμένα κεφάλαια εἴχομεν εἴπει: «..................... ............ (ἀναγινώσκει) .................». Αὐτὰ ἔλεγον, τότε, τὴν 11ην Νοεμβρίου καὶ δύναμαι καὶ τρεῖς κατόπιν μῆνας νὰ τὸ ἐπαναλάβω, διότι κατ’ οὐδὲν μετεβλήθη ἡ κατάστασις ἔκτοτε. Δὲν εἶναι μόνον ὁ παλμὸς ὁ ὁποῖος δὲν ἐξεδηλώθη καὶ δὲν τὸν ἐνέπνευσεν ἡ Κυβέρνησις, οὕτως ὥστε, νὰ συνεγείρῃ πράγματι ὅλας τὰς δυνάμεις τοῦ Ἔθνους, ἀλλ’ ἀντιστρόφως ὁ περισσότερος κόσμος μένει κατάπληκτος δι’ ἕνα καλματικὸν ἐκτραχηλισμὸν ὁ ὁποῖος παρατηρεῖται καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν διάρκειαν τῆς διοικήσεως καὶ διὰ τὰς προσπαθείας τῆς ἀποκτήσεως ὀπαδῶν διὰ παροχῶν. Δὲν θὰ ἐπεκταθῶ εἰς ἄλλα κεφάλαια καὶ θὰ περιορισθῶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως, διότι τοῦτο ἔχει ἄμεσον ἐπίδρασιν ἐπὶ τῆς ὅλης καταστάσεως. Ἐνῷ φυσικὸν θὰ ἦτο νὰ ἐκλεγοῦν οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐμπνέουν κάποιαν ἐμπιστοσύνην καὶ ἀπολαμβάνουν κάποιου σεβασμοῦ ἀπὸ τοὺς συμπολίτας των καὶ διὰ τοῦ κύρους των ἐπιβάλλονται εἰς τὰ χωρία των καὶ εἰς τοὺς δήμους των, βλέπομε καθημερινῶς ὅτι διορίζονται ἀνθρωπάρια πολλάκις ὕποπτα καὶ μὴ ἐμπνέοντα καμμίαν ἐμπιστοσύνην. Ἀλλὰ καὶ τὰ ἄλλα κρατικὰ ὄργανα δὲν τὰ βλέπομε καθόλου μετέχοντα τοῦ ἀγῶνος. Ἐκτελοῦν ὑπηρεσίας ἐντελῶς τυπικὰς ὡσὰν νὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν πλέον εἰρηνικὴν περίοδον καὶ ταλαιπωροῦν τοὺς πολίτας. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ ὅλη κρατικὴ μηχανὴ θὰ ἔπρεπε νὰ συνεργάζεται καὶ νὰ συμβάλῃ εἰς τὸ ζήτημα τῆς καταστολῆς τῆς ἀνταρσίας. Καὶ οἱ διδάσκαλοι καὶ οἱ ἱερεῖς καὶ οἱ διοικητικοὶ ὑπάλληλοι καὶ οἱ οἰκονομικοὶ ὑπάλληλοι καὶ οἱ δικαστικοὶ ἀκόμη. Ἐπίσης ἡ περιπλοκὴ τῶν ἁρμοδιοτήτων, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ μίαν μεγάλην πληγὴν καὶ ἕνα μεγάλο ἐμπόδιον εἰς τὸν συντονισμὸν τῶν προσπαθειῶν μόλις προχθὲς εἴδομεν ἀναγραφόμενον εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι πρόκειται νὰ ρυθμισθῇ. Νὰ ξεχωρισθοῦν δηλαδὴ αἱ ἁρμοδιότητες τῶν ξένων ἀποστολῶν ἀπὸ τὰς ἁρμοδιότητας τῶν ἰδικῶν μας κρατικῶν ὀργάνων. Πολὺ φοβοῦμαι ὅτι καὶ αὐταὶ αἱ συζητήσεις θὰ παρελκυσθοῦν. Ἐπίσης εἴδομεν ὅτι μόλις προχθὲς ἀπεφασίσθη ἡ σύστασις ἐθνικῆς ἀσφαλείας τοῦ Κράτους. Ξέρετε, κ. βουλευταί, πόσαι ὑπηρεσίαι ἀσχολοῦνται μὲ τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ αἱ ὁποῖαι μέχρι τοῦδε τουλάχιστον, δὲν ἔχουν καμμίαν συνάφειαν μεταξύ των; Εἶναι ἡ Γενικὴ Ἀσφάλεια τῆς Χωροφυλακῆς, εἶναι ἡ Εἰδικὴ Ἀσφάλεια τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων, εἶναι αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι τῶν Ὑπουργείων τῆς Ἀεροπορίας, τῶν Ναυτικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἰδιαιτέρως, τὰ ΙΙ Γραφεῖον Ι τὸ Γεν. Ἐπιτελεῖον. Ὅλαι αὐταὶ αἱ ὑπηρεσίαι, διὰ τὰς ὁποίας δαπανῶνται πολλὰ χρήματα καὶ τῶν ὁποίων αἱ ὑπηρεσίαι σπουδαιόταται, φαίνονται ἐνεργοῦσαι ἐντελῶς αὐτοτελῶς. Καὶ φοβοῦμαι μήπως τὸ σχέδιον τὸ ὁποῖον εἶδον ἀναγραφόμενον, προσθέσῃ μίαν νέαν γραφειοκρατίαν, ἡ ὁποία βεβαίως θὰ συγκεντρώνῃ στοιχεῖα πολύτιμα, τὰ ὁποῖα ὅμως δὲν θὰ τὰ δώσῃ εἰς τὰς ὑπηρεσίας ἐγκαίρως διὰ νὰ εἶναι ἀποτελεσματικά. Ἐγὼ νομίζω ὅτι προτιμότερον θὰ ἦτο ἐὰν οἱ ἀρχηγοὶ ὅλων αὐτῶν τῶν ὑπηρεσιῶν συνεννοοῦντο τουλάχιστον καθ’ ἑβδομάδα καὶ νὰ ἀνταλλάσσουν τὰς σκέψεις καὶ τὰς πληροφορίας των παρὰ νὰ συσταθῇ μία τοιαύτη ὑπηρεσία. Καὶ ἐὰν αἱ περιστάσεις τὸ ἐπιβάλουν νὰ γίνεται ἡ συνεννόησις συχνότερον. Τὸ ζήτημα τῆς ἀξίας τῶν πληροφοριῶν νομίζω ὅτι οὐδεὶς τὸ ὑποτιμᾷ. Ἐνθυμοῦμαι δέ, ὅταν ἐκάμομεν τὸν πανηγυρισμὸν διὰ τὴν νίκην τῆς Κονίτσης ἐγὼ καὶ πάλιν εἶπον ὅτι:..... (ἀναγινώσκει)............». Τὸ ζήτημα τῆς συμπληρώσεως τοῦ ἐφοδιασμοῦ καὶ τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ Στρατοῦ μας νομίζω ὅτι ἔχει ἐξαντληθῆ καὶ ἡ Κυβέρνησις φαίνεται ὅτι ἔκαμεν ἀρκετὰς προσπαθείας. Εἰς ἡμᾶς ὅμως μένει πάντοτε τὸ δικαίωμα νὰ ἐλέγχωμε διὰ τὴν βραδύτητα τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς προσπαθείας της. Καὶ ἡ τελευταία γνωσθεῖσα προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως, καίτοι περίεργος καὶ ἀτυχής, νὰ προμηθευθῇ ὅπλα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου διὰ χρημάτων μὴ προερχομένων ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ, μᾶς ἐνέπνευσε κάποια ἐλπίδα— διότι καὶ ἐὰν ἐτηρήθη μυστικόν, εἶχε γνωσθῆ τὸ πρᾶγμα,— μίαν ἐλπίδα ὅτι θὰ ἐδίδοντο αὐτὰ τὰ ὅπλα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ὑπήγοντο, ἐν πάσῃ περιπτώσει, εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν ὅπλων τὰ ὁποῖα μᾶς δίδει ἡ συμμαχικὴ βοήθεια. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, διὰ τῶν ὅπλων αὐτῶν θὰ κατωρθώνετο νὰ ἐφοδιάζοντο τὰ χωρία, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο διὰ τῶν ὅπλων αὐτῶν νὰ ἀντιστῶσιν, ἕως ὅτου ἡ ἐγγυτέρα στρατιωτικὴ δύναμις ἔλθῃ εἰς βοήθειαν. Ἀλλὰ δὲν πρέπει πάλιν, νομίζω, νὰ ἀποστῶμεν ἀπὸ τὴν σκέψιν αὐτήν, ὁσονδήποτε καὶ ἐὰν ἔκαμε κἄποιαν διευθέτησιν ἡ Κυβέρνησις, τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν ὅπλων αὐτῶν τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς ἐδίδοντο. Νομίζω ὅτι ὑπάρχει πάντοτε ἡ ὁδὸς τῆς προμηθείας ἔξωθεν καὶ ὁ λαὸς αἰσθάνεται τόσον τὴν ἀνάγκην νὰ ἐφοδιασθῇ δι’ ὅπλων, ὥστε εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐὰν ἐγίνετο ἕνας εἰδικὸς ἔρανος διὰ προμήθειαν ὅπλων, ἡ ἀπόδοσις τοῦ ἐράνου αὐτοῦ θὰ ἦτο πολὺ μεγαλυτέρα ἀπὸ τὴν ἀπόδοσιν οἱουδήποτε ἄλλου διενεργηθέντος ἐράνου. Ἑπομένως ἡμεῖς θὰ συνιστούσαμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴν ἀπόσχῃ καὶ τῆς προσπαθείας της αὐτῆς. Ἐκτὸς τοῦ ὁπλισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἑκάστοτε ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις, νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ καταβάλῃ καὶ μίαν προσπάθειαν διὰ τὴν προσωρινὴν ἀναστολὴν τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Στρατοῦ διὰ τὴν περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν ἐξακολουθεῖ ἡ ἀνταρσία. Κατόπιν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἐπαναλάβωμεν, ἐν πάσῃ ἀνέσει, ὅταν τὰ πράγματα θὰ ἐξομαλύνοντο. Θὰ ἠδύνατο ἐν τῷ μεταξὺ αὐτὸ νὰ ὑπάρξῃ μία σύνθεσις περισσότερον σύμφωνος πρὸς τὸ ὀρεινὸν τοῦ ἐδάφους μας, πρὸς τὸ ἰδιότυπον τοῦ ἀγῶνος καὶ πρὸς τὰς συνηθείας τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ. Τότε ἡ ἀποδοτικότης τοῦ στρατοῦ φαντάζομαι ὅτι θὰ ἦτο πολὺ μεγαλυτέρα ἀπὸ τὴν σημερινὴν ἀπόδοσιν διὰ τὴν ὁποίαν φυσικὰ δὲν εὐθύνεται οὔτε ὁ στρατός, οὔτε τὰ στελέχη. Ἀλλὰ καὶ ἀκόμη νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιζητήσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποκτήσῃ τὴν ἐλευθερίαν ἄνευ τῶν ὑφισταμένων περιοριστικῶν μέτρων διὰ τὴν τοποθέτησιν ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν οἱουδήποτε βαθμοῦ, οἱασδήποτε προελεύσεως, διὰ νὰ τοὺς χρησιμοποιήσῃ ὅπου θὰ ἐκρίνοντο χρησιμώτεροι καὶ καταλληλότεροι. Μὲ τὴν διαφαινομένην μετὰ μακρὰς παρελκύσεις λύσιν, νὰ δοθῇ κάποια εὐρυτέρα ἁρμοδιότης καὶ εἰς τοὺς διοικητὰς τῶν μικροτέρων μονάδων, ἁρμοδιότης ἡ ὁποία ἕως τώρα περιωρίζετο εἰς τὸ ὅτι ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ ἐκτελοῦν διαταγὰς ἐκ τοῦ μακρόθεν καὶ πολλάκις πολὺ προχρονολογημένας καὶ διὰ τὰς ὁποίας μόνον ἦσαν ὑπεύθυνοι, οἱ διοικηταὶ τῶν μονάδων νομίζω ὅτι ἀποκτοῦν οἱ ἴδιοι τὴν εὐθύνην νὰ ἐπιβάλουν τὴν τάξιν εἰς ἕνα τομέα ὁ ὁποῖος θὰ τοὺς ἔχῃ ὁρισθῆ καὶ συνεπῶς θὰ ἠσθάνοντο τὴν εὐθύνην πολὺ περισσότερον ἀπὸ πρότερον. Νομίζω ὅτι θὰ ἀπῃτεῖτο νὰ χρησιμοποιηθοῦν διοικηταὶ τμημάτων ἄνθρωποι μὲ ζωήν, ἄνθρωποι μὲ πεῖραν, ἄνθρωποι οἱ ὁποῖον θέλουν νὰ πολεμήσουν, ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐμψυχώσουν τὰ τμήματά των καὶ ὄχι νὰ τοποθετοῦνται μὲ τὴν σειρὰν καὶ πολλάκις ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι μόλις φθάσουν εἰς τὰς ἕδρας των, ἴσως ἐκ λόγων ὑγείας ζητοῦν τὴν ἐπάνοδόν των εἰς τὰ μετόπισθεν. Καὶ δι’ αὐτοῦ καὶ μόνον ἐμπνέουν τὴν ἀποθάρρυνσιν, τὴν ἀπαγοήτευσιν εἰς τοὺς ὑπ’ αὐτούς. Τὰς τοιαύτας ἀντιλήψεις μου τὰς εἶχα διατυπώσει πρὸ δύο μηνῶν καὶ πλέον πρὸς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὁ ὁποῖος ἐφαίνετο τότε συμφωνῶν. Αὐτὰ ὅμως ἀφοροῦν τὰ μέσα καὶ τὰ μέτρα διὰ τὴν μελλοντικὴν βελτίωσιν. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἐφαρμογή αὐτῶν ἀπαιτεῖ πάλιν δραστηριότητα, θέλησιν, ἐνεργητικότητα, τὰ ὁποῖα ὀφείλομε νὰ ὁμολογίσωμεν ὅτι δὲν ἐπεδίωξεν ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ πεντάμηνον καὶ πλέον κατὰ τὸ ὁποῖον διοικεῖ. Θὰ ἠμποροῦσε κανεὶς νὰ κάμῃ τὴν σύστασιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀφήσῃ κάπως τὴν μοιρολατρικὴν νωθρότητα, νὰ παραμελήσῃ κάπως τὴν ἀπασχόλησίν της μὲ τὰ κομματικὰ ζητήματα καὶ νὰ ἐπιβάλῃ καὶ εἰς ἑαυτὴν μίαν ἀνασύνταξιν ἰδίως εἰς τὰ Ὑπουργεῖα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὡς ἐκ τῆς φύσεώς των, εἶναι προωρισμένα νὰ φθείρουν τὰ ἄτομα τὰ ὁποῖα τὰ διοικοῦν ἀσχέτως πρὸς τὴν προσωπικήν των ἱκανότητα. Δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἀπετέλει μείωσιν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι οἰκειοθελῶς θὰ παρεχώρουν τὴν θέσιν των διὰ νὰ χρησιμοποιηθοῦν καὶ ἄλλοι. Αὐτὴ δὲ ἀκόμη ἡ κατάστασις νομίζω ὅτι θὰ ἔδιδεν ἕνα ψυχολογικὸν ἐνθαρρυντικὸν παράγοντα εἰς τὸν κόσμον. Ἀπομένει μία σύστασις ἀκόμη τὴν ὁποίαν ἤθελα νὰ κάμω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας ἤθελα ἐξ ἴσου τὴν προσοχήν της. Θὰ ἤθελα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν δύο ἀκραίων τμημάτων τῆς παραμεθορίου ζώνης μας. Θὰ ἤθελα νὰ ληφθοῦν σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν, διότι τὰ τμήματα αὐτὰ μειονεκτοῦν ἀπὸ ἀπόψεως γεωγραφικῆς θέσεως, ἀπὸ ἀπόψεως συνόρων, καὶ ὑπάρχει κίνδυνος μία αἰφνιδιαστικὴ ἐπίθεσις νὰ ἔχῃ ἔστω καὶ προσωρινάς τινας ἐπιτυχίας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο πολὺ ὀδυνηρόν. Ὅπως ὅλοι σας ἀντιλαμβάνεσθε, πρόκειται περὶ τῆς Ἠπείρου καὶ τῆς Θράκης. Ἡ διαρρύθμισις τῶν συνόρων εὐνοεῖ τὸν ἐπιτιθέμενον, φέρει δὲ εἰς πολὺ δυσμενῆ θέσιν τὸν ἀμυνόμενον, ἐὰν δὲ πρόκειται περὶ ἀμύνης, ὁ ἀκήρυκτος πόλεμος δὲν ἐπιτρέπει εἰς ἡμᾶς τὴν ἐπίθεσιν καὶ τὴν ἔξοδον πέραν τῶν συνόρων, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἐμειοῦντο τὰ μειονεκτήματα τῆς κακῆς χαράξεως τῶν συνόρων μας. Ἐξακολουθῶ νὰ φρονῶ ὅτι τὸ σημεῖον αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἡμεῖς δὲν προεκαλέσαμε πολιτικὸν ζήτημα, ἀναμένομε τὴν ἀπάντησιν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ θὰ κρίνωμε τὴν στάσιν τὴν ὁποίαν θὰ τηρήσωμεν. (Χειροκροτήματα).

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ μίαν ὥραν.

§39ΦΩΝΑΙ. Νὰ συνεχίσωμεν ἀπόψε.

§40ΦΩΝΑΙ. Νὰ διακόψωμεν δι’ αὔριον.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§42Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντ. Κυβερν.). Κύριοι συνάδελφοι, πλὴν τῶν κ. ἀρχηγῶν εἶναι ἐγγεγραμμένοι περίπου 30 ρήτορες, εἶναι διατεθειμένη ἡ Βουλή, τὴν συζήτησιν νὰ τὴν παρατείνῃ μέχρι τέλους τῆς ἑβδομάδος; Πρέπει νὰ λάβωμεν τὴν σχετικὴν ἀπόφασιν ἐν γνώσει τῶν πραγματικῶν περιστατικῶν.

§43Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Νὰ παραιτηθοῦν οἱ ρήτορες τῆς Κυβερνήσεως.

§44Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντ. Κυβερν.). Εἶσθε διατεθειμένοι νὰ συνεχίσωμε μέχρις ὅτου τελειώσουν οἱ πολιτικοὶ ἀρχηγοί;

§45ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Βαμβέτσος, ἀναπληρῶν τὸν κ. ἀρχηγὸν τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος Ἑλλάδος, ἔχει τὸν λόγον.

§47Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ συζήτησις ἡ ὁποία ἤρξατο διεξαγομένη κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, ἀπετέλεσε μίαν μέσην λύσιν μεταξὺ δύο περιπτώσεων, αἱ ὁποῖαι εἶχον ὑποβληθῆ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Τρίτης, τῆς προτάσεως ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπεθυμοῦμεν νὰ συζητήσωμεν ἐν μυστικῇ συνεδριάσει τὴν στρατιωτικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τῆς ἀντιθέτου προτάσεως τῆς ἀρνήσεως τῆς Κυβερνήσεως, νὰ δεχθῇ τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν, καὶ ὅπως ὅλαι αἱ μέσαι λύσεις ἦτο λύσις νόθος. Καὶ ἡ μέχρι τοῦδε διεξαχθεῖσα συζήτησις ἀποδεικνύει, πόσον ἀτυχὴς ἦτο ἡ σκέψις νὰ διεξαχθῇ ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει, συζήτησις περὶ τῆς στρατιωτικῆς πολιτικῆς, διότι κατεδείχθη ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε λεχθέντων, ὅτι, κατ’ ἀνάγκην, ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ περιορισθῶμεν εἰς γενικότητας, αἱ ὁποῖαι οὐσιαστικῶς δὲν ἀποτελοῦν τίποτε τὸ νέον εἰμὴ ἐπανάληψιν πραγμάτων λεχθέντων κατὰ κόρον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἀλλὰ ἔτι ἀτυχεστέρα ὑπῆρξεν ἡ σκέψις τῆς δημιουργίας, ἐκ τοῦ μὴ ὄντος, πολιτικοῦ ζητήματος. Δι’ ἡμᾶς, τὸ Ἐθνικὸν Κόμμα Ἑλλάδος, ἡ διεξαγωγὴ αὐτῆς τῆς συζητήσεως ἀποτελεῖ μίαν εὐχάριστον διαπίστωσιν, διαπίστωσιν δηλαδὴ ὅτι ὄχι μόνον ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ ὡς εὐχαρίστως ἠκούσαμεν, καὶ ἡ ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις, ἐρυμουλκήθησαν ἐπὶ τέλους, μετὰ μακρὸν διάστημα, καὶ ἤκουσαν τὰς ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ἀπὸ δύο περίπου ἐτῶν ἀνέπτυξεν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης τὸ Ἐθνικὸν Κόμμα Ἑλλάδος. Διότι, πρῶτοι ἡμεῖς συνελάβομεν πλήρως τὴν ἰδέαν, καὶ τὴν ἔκτασιν τοῦ διεξαγομένου ἐν τῇ χώρᾳ ταύτῃ ἀγῶνος. Πρῶτοι ἡμεῖς ἀπεδώσαμεν τὴν προσήκουσαν σημασίαν, εἰς τὸν κατὰ τῆς ἀνταρσίας ἀγῶνα, καὶ ἔκτοτε διαρκῶς ἐκρούομεν τὸν κίνδυνον, διὰ νὰ ἀφυπνίσωμεν ὅσους ἐξηκολούθουν νὰ κοιμῶνται ὕπνον νήδυμον, γύρω ἀπὸ τὸ ζήτημα τῆς ἀσφαλείας, διὰ νὰ τοὺς πείσωμεν περὶ τῆς ἀνάγκης μεταβολῆς τακτικῆς μεταβολῆς μεθόδων, μεταβολῆς προσώπων. Καὶ ἔπειτα ἀπὸ τόσους ἀγῶνας, βλέπομεν εὐχαρίστως κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας, μίαν κίνησιν στρεφομένην πλέον πρὸς πλήρη υἱοθέτησιν τῶν ἀπόψεων, τὰς ὁποίας ὑπεστήριζεν τὸ Ἐθνικὸν Κόμμα Ἑλλάδος. Δὲν θὰ ἐπιμείνω Κύριοι, ἐπὶ τοῦ θεωρητικοῦ χαρακτῆρος τῆς κομμουνιστικῆς κινήσεως, διότι οὗτος ἐξηντλήθη ἀναμφιβόλως, ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Λέσβου συνάδελφον, εἶναι ἄλλωστε κάπως ἄσχετος καὶ μὲ τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ ἡμᾶς, ἀλλὰ θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλὴν μερικὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν ἐνταῦθα, καὶ τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὸν ἑνωτικὸν κρῖκον, μεταξὺ τῶν ἀπόψεων ἡμῶν, τῶν ὑποστηριχθεισῶν ἤδη, κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας τῆς συγκλήσεως τῆς παρούσης Βουλῆς μέχρι τῆς σήμερον. Κατὰ τὰς πρώτας ἑβδομάδας, δηλαδὴ τὸν Μάϊον τοῦ 1946, τὸ Ἐθνικὸν Κόμμα Ἑλλάδος ἐνόμισεν ὅτι εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῆς τότε Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς δημοσίας τάξεως. Ἦτο μία εὐτυχὴς ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ τότε ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δημοσίας Τάξεως Ὑπουργός, ἠδύνατο, τὴν 31 Μαΐου, νὰ διαβεβαιώσῃ τὴν Βουλὴν ὅτι εἴχομεν ἐν ὅλῳ 55 συμμορίας ἀριθμούσας περὶ τοὺς 511 συμμορίτας. Καὶ ἡμεῖς δὲν ἐφησυχάσαμεν ἐπὶ τῇ τόσῳ ἱκανοποιητικῇ αὐτῇ πληροφορίᾳ, ἀλλὰ ἔκτοτε ἐτονίσαμεν τὴν ἀνησυχίαν μας καὶ ἐφθάσαμεν μέχρι τοῦ σημείου νὰ προείπωμεν αὐτὸ τὸ ἀτυχὲς γεγονός, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν κατὰ τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον, τὸ γεγονὸς δηλαδὴ ὅτι οἱ συμμορίται θὰ προσεπάθουν νὰ καταλάβουν λωρίδα τινὰ ἐδάφους καὶ νὰ ἐπαναλάβουν τὸ πείραμα Κουζίννεν. Ἴσως τὸ ὄνομα ἦτο ἄγνωστον εἰς πλείστους ἐξ ὑμῶν, ἀλλ’ ὅσοι ἠσχολήθησαν μὲ τὴν διπλωματικὴν ἱστορίαν θὰ ἐνθυμοῦνται πῶς ἤρξατο ὁ Ρωσοφινλανδικὸς πόλεμος, διὰ τῆς καταλήψεως μιᾶς λωρίδος Φινλανδικῆς γῆς ἀπὸ ἕνα Φινλανδὸν ἐξωμότην, καταφυγόντα εἰς Ρωσίαν καὶ ἀνατραφέντα ἐκεῖ εἰς τὴν κομμουνιστικὴν ἰδεολογίαν. Καὶ ὅταν κατελήφθη ἐκείνη ἡ λωρίς, ὁ οὕτω πῶς ἐγκατασταθεὶς ἐκπρόσωπος τῆς δῆθεν ἐλευθέρας δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως, ἐζήτει ἀπὸ τὴν γείτονα χώραν τὴν βοήθειαν αὐτῆς ἐναντίον τῆς φασιστικῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἑλσίνκι. Αὐτός, κύριοι, ἦτο ὁ ὑπαινιγμὸς τὸν ὁποῖον ἔκαμα τὸν Νοέμβριον τοῦ 1946, περὶ τῶν συνεπειῶν τὰς ὁποίας θὰ εἶχε ἡ μακαρία καὶ νωχελὴς αὕτη ἀντιμετώπισις τοῦ συμμοριακοῦ ἀγῶνος. Ἀλλὰ τότε ἡ Κυβέρνησις μᾶς εἰρωνεύετο. Μᾶς ἀνέφερεν τὰς ἀπωλείας τῶν συμμοριτῶν καὶ ὅτι ἐκ τῶν 511, εἶχον ἀπομείνει μόνον 4 ἀκόμη ἑκατοντάδες, ἑπομένως ἡμεῖς εἴμεθα ἀδικαιολόγητοι πεσσιμισταί, οἱ ὁποῖοι ἐφθάναμεν μέχρι τοιούτων ἀπαισιοδόξων προβλέψεων. Ἀλλ’ ἡ κατάστασις καθημερινῶς ἐχειροτέρευεν καὶ σήμερον, κατ’ ἐπισήμους πληροφορίας, οἱ ἀναρχικοὶ ἀνέρχονται εἰς 20.000 ἄνδρας καὶ ἡ κατάστασις ἐν τῇ χώρᾳ εἶναι οἵα ὅλοι γνωρίζετε. Κύριοι, ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθοῦν, ὅσα θὰ ἔπρεπε νὰ λεχθοῦν, καὶ διὰ νὰ διαφωτισθῇ ἡ Κυβέρνησις, καὶ διὰ νὰ διαφωτισθῇ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία. Τὸ ἐπιχείρημα τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τάχα αὕτη, ἐν μυστικῇ συνεδριάσει δὲν θὰ εἶχε νὰ προσθέσῃ τίποτε περισσότερον ἀπὸ ὅσα θὰ ἔλεγεν ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει, δὲν ἦτο ποσῶς ἐπαρκὲς διὰ νὰ ἀποκλείσῃ τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν. Διότι δὲν ἐπρόκειτο ἁπλῶς νὰ ἀκούσωμεν Κυβερνητικὰς ἀνακοινώσεις, ἐπρόκειτο ἁπλῶς νὰ ἀκούσῃ ἡ Κυβέρνησις τὰς ἀνακοινώσεις τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ ἰδίως ἐκείνων ἐκ τῶν μελῶν αὐτῆς, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς στενωτέραν ἐπαφήν, τόσον μὲ τὴν ὕπαιθρον, ὅσον καὶ μὲ τὰς μαχομένας δυνάμεις. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γνωστοποιήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀτελείας, ἀδυναμίας, ὧν δείγματα τινὰ ἠκούσατε ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον καὶ ἀγαπητόν μου συνάδελφον ἐξ Ἰωαννίνων, κατὰ τὴν ὀλιγόλεπτον ἐκείνην συνεδρίασιν. Τοιαύτας ἀνακοινώσεις, κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει, ἀλλὰ οὔτε καὶ ἄλλας ἀνακοινώσεις ἀφορώσας τὸν ἐφοδιασμόν, ἐπὶ παραδείγματι, τῆς χώρας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θεωροῦμεν, ἐπαναλαμβάνω, ἀτύχημα, τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις μετὰ τόσου πείσματος ἐπέμεινεν εἰς τὸ νὰ ἀποκλεισθῇ ἡ μυστικὴ συνεδρίασις. Καὶ τοιουτοτρόπως φθάνομεν εἰς μίαν ἄγονον, μακρᾶς διαρκείας, συζήτησιν, ἡ ὁποία θὰ ἀπασχολήσῃ ἐπὶ ἡμέρας ἴσως τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν μὲ ἀποτέλεσμα ποῖον; Τὸ νὰ ἐκφυλισθῇ καὶ ἡ συζήτησις αὐτή, ὅπως ἐκφυλίζονται ὅλαι αἱ ἐπὶ μακρᾶς ἡμέρας διαρκοῦσαι συζητήσεις ἐπὶ διαφόρων ἐπερωτήσεων καὶ νὰ καταλήξῃ εἰς μίαν τυπικὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἄλλη ἀπὸ ἐκείνην, τῆς ὁποίας τὸ ἀποτέλεσμα εἴδομεν κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Τρίτης. Ἦτο λοιπόν, ἀπολύτως ἄσκοπος αὐτὴ ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία διεξάγεται σήμερον. Ἐφ’ ὅσον ὅμως διεξάγεται καὶ ἐφ’ ὅσον κατ’ ἀνάγκην θὰ περιορισθῶμεν εἰς γενικότητας, διότι μόνον τοιαύτας δυνάμεθα νὰ ἀναπτύξωμεν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ἔχομεν καὶ ἡμεῖς ὑποχρέωσιν νὰ λάβωμεν θέσιν ἔναντι τοῦ τεθέντος πολιτικοῦ ζητήματος. Κύριοι βουλευταί, ὅταν κατηρτίσθη ἡ Κυβέρνησις αὐτή, καὶ ἡμεῖς ὅπως καὶ τὰ ἄλλα κόμματα τῆς Βουλῆς, τὴν ὑπεδέχθημεν μετ’ ἐξαιρετικῆς χαρᾶς, διότι ἐβλέπομεν εἰς τὴν ἕνωσιν αὐτὴν τῶν δύο μεγάλων κομμάτων, τὰ ὁποῖα ἐπὶ τόσα ἔτη ἐχωρίζοντο ἀπ’ ἀλλήλων δι’ ἑνὸς ἐντατικοῦ ἐσωτερικοῦ ἀγῶνος, ἐβλέπομεν εἰς τὴν ἕνωσιν αὐτὴν τὴν δημιουργίαν ἑνὸς κυβερνητικοῦ ὀργανισμοῦ ἀπολαμβάνοντος ἐντὸς μὲν τῆς Βουλῆς μιᾶς ἀξίας λόγου πλειοψηφίας, ἡ ὁποία, μάλιστα, μετὰ τὴν συγχώνευσιν τῶν δύο φιλελευθέρων κομμάτων κατέστη αὐτόχρημα συντριπτική, ἀπολαμβάνοντος δὲ ἐν τῇ κοινῇ γνώμῃ τῆς χώρας μεγάλου κύρους, λόγῳ, ἀκριβῶς, τῆς ἑνώσεως τῶν δύο μεγάλων κομμάτων καὶ ὁ ὁποῖος, λόγῳ τῆς προσωπικότητος τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀπελάμβανεν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἐξαιρετικοῦ γοήτρου. Ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ χαιρετίσωμεν τὸν σχηματισμὸν τῆς Κυβερνήσεως. Εἴχομεν ἐν τούτοις μερικὰς ἐπιφυλάξεις ὅσον ἀφορᾶ τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐπρόκειτο νὰ ἀκολουθήσῃ, διότι βεβαίως, ἀφ’ ἧς στιγμῆς τὰ δύο κόμματα ἠνώθησαν καὶ αἱ δύο ἀντιμέτωποι καὶ ἀντίθετοι ἀλλήλων πολιτικαὶ παρατάξεις ἐπρόκειτο νὰ ἀποτελέσουν ἓν ἀμάλγαμα μιᾶς νέας κυβερνητικῆς πολιτικῆς, ἦτο φυσικὸν ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ δοκιμάσωμε τὸν κατευνασμόν, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν δυναμισμόν. Ἡμεῖς οὐδεμίαν εἴχομεν ἐλπίδα ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς πολιτικῆς τοῦ κατευνασμοῦ. Διότι ὅπως εἴπομεν τότε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐνομίζαμεν ὅτι ὁ ἑσμὸς τῶν συμμοριτῶν θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ συγκινηθῇ ἀπὸ οἱανδήποτε χειρονομίαν οἱασδήποτε ἑλληνικῆς κυβερνήσεως ἀπὸ οἱονδήποτε καὶ ἂν προηδρεύετο αὕτη. Δὲν ἦτο ἡ δυσπιστία τῶν κομμουνιστῶν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐκράτει αὐτοὺς ἐκτὸς νόμου. Ἦτο ὁ τυφλὸς φανατισμός, ἡ ὑπακοὴ εἰς κελεύσματα ἔξωθεν ἐρχόμενα, ὅπως ἔξωθεν ἔρχονται εἰς ὅλους τοὺς κομμουνιστὰς ὅλου τοῦ κόσμου, καὶ ἑπομένως ὁ κατευνασμὸς δὲν θὰ ἐπετύγχανεν οὐδαμῶς. Ἀλλ’ ἠθελήσαμεν νὰ ἀφαιρέσωμεν τὸ ἐπιχείρημα ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐπίστευον ὅτι ἐπρόκειτο περὶ πολιτικῆς μήπω δοκιμασθείσης, ἀλλὰ νὰ ἀφαιρέσωμεν κυρίως ἀπὸ μερικοὺς ἀσθενικοὺς παράγοντας τοῦ ἐξωτερικοῦ τὴν ἰδέαν ὅτι, ἡμεῖς ἐπιδιώκομεν διὰ δυναμικῆς πολιτικῆς νὰ καταπνίξωμεν μίαν ἰδεολογίαν. Εὐτυχῶς οἱ τελευταῖοι οὗτοι παράγοντες ἀφυπνίσθησαν καὶ ἀντελήφθησαν, ἀργὰ βεβαίως, διότι δὲν εἶχον δοκιμάσει εἰς τὴν χώραν των αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὴν ἰδεολογίαν, ἀντελήφθησαν, ὅτι ἡ δῆθεν κομμουνιστικὴ ἰδεολογία, δὲν ὑπῆρξε ποτέ, παρὰ μόνον πρᾶξις, διότι ὁ κομμουνισμὸς εἶναι ἐπανάστασις καὶ ἑπομένως ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐλπίζῃ κανεὶς σοβαρῶς, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἐπαναστάται οἱ ἐπιδιώκοντες νὰ καταλάβουν βιαίως τὴν ἀρχὴν ἐν τῇ χώρᾳ αὐτῇ, ὅπως καὶ εἰς ὅλας τὰς ἄλλας χώρας ὅπου ὑπάρχουν κομμουνιστικὰ κόμματα, ὅτι οἱ ἐπαναστάται θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καταθέσουν τὰ ὅπλα, οἱαδήποτε πολιτικὴ κατευνασμοῦ καὶ ἂν ἐξηγγέλετο καὶ οἱοσδήποτε τε καὶ ἂν ἦτο ὁ ἐξαγγέλλων αὐτόν. Καὶ πράγματι ἐψηφίσαμεν καὶ τὸ ψήφισμα τῆς ἀμνηστίας διὰ νὰ ἀφαιρέσωμεν πᾶν ἐπιχείρημα, ὁθενδήποτε προερχόμενον, καὶ παρηκολουθήσαμεν τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ μὲ τὸ μηδαμινὸν ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον γνωρίζετε. Ὅπως εἶπον καὶ ἄλλοτε, δὲν θεωρῶ ὅτι ἀπετέλεσεν ἀντίφασιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἐν τῇ σημερινῇ αὐτῆς συνθέσει, ἡ μεταφορὰ ἀπὸ τῆς πολιτικῆς τοῦ κατευνασμοῦ, εἰς τὴν πολιτικὴν τοῦ δυναμισμοῦ, διότι πράγματι, ὡς ἐνθυμεῖσθε, καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριζον τὸν κατευνασμὸν τὸν ἐθεώρουν ὡς ἕνα ἐκ τῶν δύο μέτρων μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἀπεπειρῶντο τὴν λύσιν τοῦ ἐσωτερικοῦ μας προβλήματος, ἔλεγον δηλαδή, ὅτι θὰ δοκιμάσουν τὸν κατευνασμὸν διὰ νὰ ἐλαττώσουν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον τὸν ἀριθμὸν τῶν συμμοριτῶν καὶ νὰ ἀφαιρέσωμεν μερικὰ ἐπιχειρήματα, καὶ ἐν ἀποτυχίᾳ αὐτοῦ θὰ ἔβαινον πρὸς πολιτικὴν δυναμισμοῦ κηρύσσοντες τὸν Ἐθνικὸν συναγερμόν. Ὁ Ἐθνικὸς συναγερμὸς ἐκηρύχθη διὰ φωνῆς ἐξαιρετικῶς ἀσθενοῦς. Οὔτε ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, οὔτε ἐκτὸς αὐτῆς ἀντελήφθημεν τοιοῦτόν τι ὡς ἐθνικὸν συναγερμόν. Ὑπῆρξε μία νωθρότης μία πλαδαρότης εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἡ ὁποία δὲν ἐδικαιολογεῖτο, οὔτε ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν δύναμιν, οὔτε ἀπὸ τὴν ἐξωτερικὴν θέσιν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Ὁ συναγερμός, ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀπέτυχε πλήρως, ὅπως ἀπέτυχε καὶ ὁ κατευνασμὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐρρυμουλκεῖτο τῇδε κἀκεῖσε, μὴ ἔχουσα σαφῆ στρατιωτικὴν πολιτικήν, ὅπως ἄλλωστε δὲν εἶχεν οὐδεμίαν σαφῆ οἰκονομικὴν πολιτικήν. Καί, τελικῶς, ἤρχισεν μετὰ κόπου νὰ ἀντιλαμβάνεται ὡρισμένα πράγματα τὰ ὁποῖα ἡμεῖς, κατ’ ἐπανάληψιν, καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ καὶ κατ’ ἄλλον τρόπον προσεπαθήσαμεν νὰ διαβιβάσωμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ στρατιωτικὴ πολιτική, κύριοι, ἐναντίον τοῦ συμμοριακοῦ ἀγῶνος ἦτο ἁπλῆ, ἦτο ἁπλουστάτη καὶ ἐξηγγέλθη κατ’ ἐπανάληψιν καὶ ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος τῆς Ἑλλάδος καὶ ἀπὸ ἄλλους, τοῦ Κόμματος αὐτοῦ, ρήτορας. Δηλαδή, ὑπεστηρίξαμεν τὰ ἑξῆς: Ὅτι ὁ συμμοριακὸς ἀγὼν ὤφειλε νὰ ἀντιμετωπισθῇ διὰ τῶν αὐτῶν μεθόδων, διὰ τῶν ὁποίων διεξάγεται καὶ διασαφηνίζεται ὅτι οὐδέποτε εἴπομεν ὅτι θέλομεν συμμορίας διὰ νὰ καταστείλωμεν τὸν συμμοριακὸν ἀγῶνα, ὑπεστηρίξαμεν ὅτι τοῦτο θὰ γίνῃ διὰ τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ ὅτι αἱ μέθοδοι τὰς ὁποίας θὰ ἐφαρμόζῃ ὁ τακτικὸς στρατὸς θὰ ἦσαν μέθοδοι ἀνάλογοι μὲ ἐκείνας τὰς ὁποίας ἐφαρμόζει ὁ συμμοριτισμός. Ὑπεστηρίξαμεν περαιτέρω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ συμμοριακὸς ἀγὼν νὰ διεξαχθῇ διὰ σχεδίων συντασσομένων ἐν Ἀθήναις καὶ μετὰ πολλοὺς μῆνας ἐφαρμοζομένων ἐναντίον τῶν συμμοριτῶν, διότι τοῦτο προϋποθέτει στατικὰς δυνάμεις, ἐνῷ αἱ συμμοριακαὶ δυνάμεις εἶναι δυνάμεις κινηταί, εὐκολοκίνητοι. Ὑπεστηρίξαμεν περαιτέρω, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ χάσωμεν οὔτε μιᾶς ἡμέρας χρόνον διὰ νὰ πολεμήσωμεν τὸν συμμοριτισμόν, ἰδιαιτέρως δὲ ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ χαθοῦν οἱ πολύτιμοι χειμερινοὶ μῆνες. Καὶ ἰδίως, κύριοι, εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπιμείνω, διότι τὸ θεωρῶ ἕν ἐκ τῶν κυριωτέρων σημείων τοῦ ἐλέγχου τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ἐγκαίρως διεφωτίσαμεν, τὴν ὁποίαν ἐγκαίρως εἰδοποιήσαμεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ χάσῃ οὔτε μίαν χειμερινὴν ἡμέραν. Ἀτυχῶς, κακοὶ στρατιωτικοὶ σύμβουλοι, τῶν ὁποίων τὴν ἀδυναμίαν ἀντελήφθη, ἐπὶ τέλους, ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ ἐπὶ μῆνας εἶχε γίνει ἐξ ἐπαγγέλματος ὑποστηρικτὴς αὐτῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, κακοὶ στρατιωτικοὶ σύμβουλοι εἶχον πείσει τὴν Κυβέρνησιν ὅτι τάχα ὁ χειμὼν εἶναι ἀκατάλληλος ἐποχὴ διὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἀντισυμμοριακοῦ ἀγῶνος καὶ ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναμείνῃ τὴν ἄνοιξιν διὰ νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐπίθεσις ἐναντίον τοῦ συμμοριτισμοῦ. Ἀλλά, κύριοι, τοῦτο εἶναι βασικὸν λάθος καὶ ἐκεῖνοι, ὡς οἱ ἀνήκοντες εἰς τὸ Ἐθνικὸν Κόμμα Ἑλλάδος πολεμισταί, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν ἀναλόγους ἀγῶνας, γνωρίζουν καλῶς ὅτι κυρίως ὁ χειμὼν εἶναι ὁ καταλληλότερος σύμμαχος ἐναντίον τῆς συμμοριακῆς δράσεως. Διότι πρῶτον ὁ συμμοριτισμὸς δὲν δύναται νὰ ἔχῃ οὔτε τὴν ἐπιμελητείαν, οὔτε τὰς ὑγειονομικὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας διαθέτει ὁ ἐθνικὸς στρατός. Διότι ἡ χιὼν εἶναι ὁ καλύτερος βοηθὸς τοῦ καταδιώκοντος, διότι δι’ αὐτῆς παρακολουθεῖ καλύτερον τὸν φεύγοντα. Ὑπάρχουν δηλαδὴ πλεῖστοι τεχνικοὶ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν τὴν διαρκοῦντος τοῦ χειμῶνος ἐπίθεσιν. Ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις ἠδράνησε καί, ἐνῷ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος τῆς Ἑλλάδος, δι’ ἐπιστολῆς αὑτοῦ ἐγκαίρως πρὸς τὰ δύο κυριώτερα μέλη τῆς Κυβερνήσεως ἐπέστησε τὴν προσοχὴν καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, μολονότι εἰδοποιήθη ἀμέσως ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι αὕτη ἔλαβε σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει τὰς ἀπόψεις αὐτοῦ καὶ ὅτι ἐντὸς 2, 3 ἡμερῶν θὰ συνεκαλεῖτο σύσκεψις μετέχοντος καὶ αὐτοῦ, ἵνα ἀναπτυχθοῦν αἱ ἀπόψεις, μέχρι σήμερον ἡ σύσκεψις αὐτή, κύριοι, δὲν ἔλαβε χώραν καὶ ἐχάσαμεν ἤδη καὶ τὸν Δεκέμβριον καὶ τὸν Ἰανουάριον καὶ τὸν ἥμισυ Φεβρουάριον καὶ ἑπομένως ὁ χειμὼν ἐχάθη. Ἀρχομένης τῆς ἀνοίξεως, θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ μιᾶς νέας ἐξορμήσεως τοῦ συμμοριτισμοῦ, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἔχωμεν ἀντιμετώπους ἡμῶν τὰς ἰδίας δυνάμεις, τὰς ὁποίας θὰ εἴχομεν κατὰ τὸν χειμῶνα. Ἀλλὰ δὲν θὰ εἶναι μόνον τοῦτο. Ἔχομεν σοβαράς, σοβαρωτάτας πληροφορίας, περὶ τοῦ ὅτι κατὰ τὴν ἄνοιξιν ὁ ἀγὼν δὲν θὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὴν ὕπαιθρον, ὅτι ἡ ἐξόρμησις τοῦ συμμοριτισμοῦ θὰ συνοδεύεται μὲ ἀνάλογον δρᾶσιν ἐν ταῖς πόλεσι καὶ ἔχομεν εἰς χεῖρας μας πολύτιμα στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα μᾶς πείθουν περὶ τῆς σατανικῆς ὀργανώσεως, ὁποία ἐγένετο καὶ γίνεται καθημερινῶς διὰ τὸν συνδυασμὸν αὐτῶν τῶν ἐπιχειρήσεων. Αἱ μεγάλαι πόλεις ἔχουν κατατμηθῆ εἰς τομεῖς, εἰς ἕκαστον τομέα ὑπάρχουν αἱ ὁμάδες τῆς αὐτοαμύνης, ἅπασαι ἐξοπλισμέναι, ἐὰν δὲ παραπονοῦνται διὰ ἐλαττωματικὸν ὁπλισμόν, ὑπάρχει ταχεῖα ἡ ἐλπὶς τῆς πρὸς αὐτὰς βοηθείας. Θὰ ἔχωμεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν σκληρὸν ἀγῶνα. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἴσως ἐντὸς τοῦ θέρους αὐτοῦ νὰ ἔχωμεν τὸ τέρμα τοῦ ἀγῶνος. Ἀλλὰ τοῦτο, κύριοι, δὲν ἀποτελεῖ παρηγορίαν, διότι θὰ αὐξήσουν αἱ θυσίαι καὶ εἰς αἷμα καὶ εἰς ὑλικὰ ἀγαθὰ καὶ διότι τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον θὰ ἀκολουθήσῃ, τῆς ἀνασυγκροτήσεως, θὰ ἀπαιτήσῃ πολὺ μακρότερον χρόνον ἀπὸ ὅ,τι θὰ συνέβαινεν ἐὰν ἐγκαίρως ἠκούοντο αἱ συστάσεις καὶ ὑποδείξεις ἡμῶν. Τί ὠφελεῖ ὅτι μετὰ 2½ ἔτη θὰ ἔχωμεν τὴν νίκην, ἐνῷ ἦτο δυνατὸν νὰ τὴν ἔχωμεν πρὶν παρέλθουν αὐτὰ τὰ ἔτη. Τί ὠφελεῖ ὅτι μόλις σήμερον θὰ ἀρχίσωμεν τὴν τελικὴν ἐξόρμησιν, ὅταν, θὰ ἦτο δυνατὸν πρὸ 2 ἐτῶν νὰ εἴχομεν τερματίσει τὸν ἀγῶνα αὐτόν, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν αὐτὸς νὰ ἐξακολουθῇ ἔτι; Ὅλαι αὐταὶ αἱ συνέπειαι βαρύνουν ἀποκλειστικῶς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν παροῦσαν καί, κυρίως, τὴν Κυβέρνησιν τὴν προερχομένην ἐκ τῆς πλειοψηφίας τοῦ Σώματος διότι αὐτὴ εἶναι ὑπεύθυνος τοῦ στρατιωτικοῦ τομέως ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν ἐσχηματίσθη ἡ πρώτη μετεκλογικὴ Κυβέρνησις μέχρι σήμερον συνεχῶς. Ὅπως ἐπίσης αὐτὴ εἶναι ἡ κυρίως ὑπεύθυνος καὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, διότι διὰ τῶν αὐτῶν περίπου προσώπων διεξάγεται ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τὸ μετεκλογικόν. Ὅταν εὑρισκόμεθα πρὸ αὐτῆς τῆς εἰκόνος, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ προσέξωμεν ὄχι ἁπλῶς εἰς τὴν γενικὴν σύνθεσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ ἀποτελοῦντα αὐτήν καθ’ ἕκαστον πρόσωπα. Εἰδικῶς δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει τοὺς ἐκπροσωποῦντας τὰ οἰκονομικὰ καὶ τὰ στρατιωτικὰ Ὑπουργεῖα. Καὶ ἐν τῇ συγκροτήσει τῆς Κυβερνήσεως εἰς αὐτοὺς τοὺς δύο τομεῖς, δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ ἔχωμεν ἐπιφυλάξεις σοβαρωτάτας, ὀφειλομένας εἰς τὴν μέχρι τοῦδε πεῖραν. Δὲν εἶναι π.χ. δυνατὸν νὰ φαντασθῶμεν πῶς θὰ ἀντιμετωπισθῇ ἀπὸ τὸν σήμερον κατέχοντα τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίας Τάξεως ὁ ἀγὼν εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς χώρας, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖ μίαν δρᾶσιν ἔντονον, προσεκτικήν, ἐνίοτε σκληράν. Καὶ οἱ μὴ πιστεύσαντες εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτήν, δὲν εἶναι βεβαίως καὶ οἱ κατάλληλοι ἐφαρμοσταί. Ἀλλ’ ἐπίσης, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῶμεν ὅτι ἡ πολιτικὴ ἡγεσία τοῦ στρατοῦ εἶναι εἰς τὴν θέσιν της, διότι τὰ σφάλματα αὐτῆς ὑπῆρξαν ἕως τώρα μεγάλα σφάλματα, σχεδὸν ἐγκλήματα, θὰ ἔλεγον. Γίνεται συχνὰ λόγος περὶ ξένων παραγόντων καὶ ἡμεῖς πολλάκις ἐπεκρίναμεν αὐτούς, ἀλλὰ βεβαίως τὸ βάρος τῆς εὐθύνης ὑπέχει ἐξ ὁλοκλήρου ἡ Κυβέρνησις. Διότι οὐδεμία ὑπάρχει δικαιολογία συστάσεως ἐκ μέρους ἐξωελληνικῶν παραγόντων. Τὴν πολιτικήν, τὴν ἐθνικὴν πολιτικήν, δὲν δύναται παρὰ νὰ τὴν καθορίζῃ ἡ Κυβέρνησις καί, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις παρεκκλίνει ἀπὸ τῆς εὐθείας ὁδοῦ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τῆς ἐθνικῆς πολιτικῆς, αὐτὴ ὑπέχει ἀκεραίας τὰς εὐθύνας. Τὸ πρῶτον θέμα τὸ ὁποῖον ἐτίθετο ἀπὸ ἀπόψεως στρατιωτικῆς πολιτικῆς, ἦτο τὸ πρὸς ποίαν κατεύθυνσιν ὀργανώνεται ὁ ἑλληνικὸς στρατός. Τὸ ἀμείλικτον αὐτὸ ἐρώτημα, κύριοι, κατ’ ἐπανάληψιν ἐθέσαμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν ἐρωτήσαμεν πῶς ἀντιλαμβάνεται τὴν ὀργάνωσιν τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ ἐν ὄψει τοῦ μοναδικοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον δύναται νὰ ἔχῃ ὁ στρατὸς μιᾶς χώρας, τοῦ σκοποῦ δηλαδὴ τοῦ νὰ ὑπεραμυνθῇ τοῦ πατρίου ἐδάφους. Καὶ ἐπιθυμῶ νὰ ἔχω σαφῆ καὶ κατηγορηματικὴν ἀπάντησιν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ὅταν θὰ ἀπαντήσῃ εἰς τοὺς διαφόρους ρήτορας, ἀπάντησιν δηλαδή, ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις σκέπτεται ὅτι εἶναι δυνατόν, ἐν κρισίμῳ τινὶ στιγμῇ, νὰ μὴ ὑπερασπισθῇ τὸ πάτριον ἔδαφος. Καὶ ἂν τὸ σκέπτεται αὐτό, ὅπως εἶμαι βέβαιος ὅτι τὸ σκέπτεται, ὀφείλει νὰ διαβεβαιώσῃ τὴν Βουλὴν ὅτι καὶ ἔλαβε πάντα τὰ πρὸς τοῦτο ἀναγκαῖα μέτρα. Διότι ἐάν, ὡς θέλω νὰ ἐλπίζω, πράγματι τοιοῦτόν τι σκοπῇ ἡ Κυβέρνησις, ἡμεῖς τὴν κατηγοροῦμεν ὅτι, μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης, τοὐλάχιστον, δὲν ἔλαβε κανὲν μέτρον κατάλληλον πρὸς τοιοῦτον σκοπόν.

§48Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν ἀνεκοινώθη, δηλαδή, κανὲν μέτρον. Ὄχι δὲν ἔλαβεν.

§49Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἐγὼ λέγω ὅτι δὲν ἔλαβε κανὲν μέτρον πρὸς τοιαύτην κατεύθυνσιν.

§50Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐγὼ σᾶς προσθέτω ὅτι δὲν ἀνεκοινώθη ἁπλῶς.

§51Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς προσθέτω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔλαβε κανὲν μέτρον. Βλέπετε τὴν χρησιμότητα τῆς μυστικῆς συνεδριάσεως. Σεῖς δύνασθε ἀκόπως νὰ λέγετε αὐτό, ἐγὼ δὲν δύναμαι ἀκινδύνως νὰ ἀποδείξω ἀνακριβεῖς τοὺς λόγους σας καί, ἑπομένως, κατ’ ἀνάγκην, ἡ Κυβέρνησις ἐκμεταλλεύεται τὴν λεπτὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ ἀντιπολίτευσις, νὰ εἴπῃ δημόσια πράγματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπῃ μόνον ἐν μυστικῇ συνεδριάσει καί, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἀποκομίζετε μίαν εὔκολον νίκην, διότι ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ γίνω ἀντιπατριωτικῶς δρῶν, ἀναγγέλλων εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι πράγματι, οὐδὲν μέτρον ἐλάβατε πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν. Κύριοι, γενικότητας μόνον δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν. Ἐὰν ἐλέγομεν λεπτομερείας, ὅπως εἶπον καὶ ἄλλοτε, οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ σταθῇ εἰς τὴν θέσιν αὐτήν, χωρὶς νὰ ρίψῃ λίθον ἀναθέματος ἐναντίον τῶν κατεχόντων τὰ Ὑπουργικὰ ἑδώλια, διότι τόσον τραγικὴ εἶναι ἡ θέσις μας. Ἑπομένως ἡ στρατιωτικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ γενικωτέρα, εἶναι, καθ’ ἡμᾶς, ἀτυχὴς καὶ μόνον μίαν ἔχομεν ἐλπίδα, ὅτι ἡ σύμμαχος Χώρα, ἡ ὁποία σήμερον ἀναλαμβάνει τὴν βοήθειαν τῆς Ἑλλάδος ἐν τῷ στρατιωτικῷ αὐτῆς προγράμματι, ἀναμφιβόλως δὲν ἔχει διάθεσιν νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν γωνίαν αὐτὴν τῆς γῆς. Καί, ἑπομένως, τὰ τελευταίως ἀνακοινωθέντα μέτρα καὶ αἱ τελευταίως ἀνακοινωθεῖσαι μεταβολαὶ μοῦ δίδουν τὴν ἐλπίδα, ὅτι καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις, ἔστω καὶ ἀργά, θὰ ἀκολουθήσῃ τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας ἡμεῖς ὑπεδείξαμεν, ὅτι δηλ. θὰ ἐπιδιώξῃ τὸν καταρτισμὸν ἀξιομάχου Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ, ἱκανοῦ νὰ ὑπεραμυνθῇ τοῦ πατρίου ἐδάφους, ἀλλὰ καὶ ἱκανοῦ, ἐὰν τυχὸν ὁ διεθνὴς ὁρίζων ἐξακολουθήσῃ θολούμενος, νὰ παίξῃ τὸν ἐνεργὸν ρόλον, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀντάξιος τῶν παραδόσεων τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα). Καὶ τοῦτο ὄχι μόνον διὰ λόγους ἠθικούς, ἀλλά, θὰ ἔλεγα, καὶ διὰ λόγους στοιχειώδους ἐθνικοῦ συμφέροντος. Διότι μόνον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δι’ ὅλων τῶν δυνάμεών των μετέχουν ἑνὸς ἀγῶνος μέχρι τέλους, μόνον ἐκεῖνοι, ὡς ἀτυχῶς ἐπείσθημεν ἀπὸ τὰς τελευταίας ἀτυχίας μας, ἠμποροῦν νὰ ἐλπίζουν βασίμως ἐπὶ ὡρισμένων ἀνταλλαγμάτων. Διότι, ἐάν, ἐν διεθνεῖ συρράξει, δὲν δράσωμεν ἐνεργότερον καὶ περιορισθῶμεν εἰς ἁπλῆν ἄμυναν, θὰ μείνωμεν πάλιν μὲ θυσίας, αἱμάσσοντες, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀμοιβῆς. Ἔχομεν, ἑπομένως, πάντα λόγον νὰ θέλωμεν τὸν καταρτισμὸν ἑνὸς ἀξιομάχου Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ, ἱκανοῦ καὶ ὑπὲρ τοῦ πατρίου ἐδάφους νὰ ἀγωνισθῇ καὶ γενικώτερον νὰ δράσῃ πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ κοινοῦ ἀγῶνος. (Χειροκροτήματα). Ἀλλ’ ἐὰν αὐτὴ εἶναι ἡ πλευρὰ τῆς γενικωτέρας πολιτικῆς, οὔτε ἀπὸ τὴν πλευρὰν τῆς ἀμέσου στρατιωτικῆς δράσεως εἴμεθα ἱκανοποιημένοι ἀπὸ τὴν μέχρι τοῦδε πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Διότι, πλὴν τῆς ἀπωλείας τῶν πολυτίμων αὐτῶν μηνῶν, ὁ ἐφοδιασμὸς τοῦ στρατοῦ μέχρι τοῦδε ὑπῆρξεν ἀνεπαρκής. Καὶ ὑπῆρξεν ἀνεπαρκὴς πάλιν ἐξ ἀφορμῆς κακῶν συμβούλων, οἱ ὁποῖοι περιέβαλον τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἀπὸ τῶν ὁποίων αὕτη μέχρις ἐσχάτων δὲν ἤθελε νὰ ἀποχωρισθῇ. Ὅταν πρὸ ἡμερῶν, κύριοι, ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργὸς μᾶς ἀνέγνωσε τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ἀφορῶντα τὴν ἐναντίον τῆς Θεσσαλονίκης ἐπίθεσιν θὰ ἠκούσατε ὅλοι μετὰ καταπλήξεως τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον διετυποῦντο ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὸ εἶδος τῶν βλημάτων τὰ ὁποῖα ἔπεσαν ἐντὸς τῆς πόλεως. Θὰ ἠκούσατε τὸ πρῶτον: «Φαίνεται μᾶλλον περὶ βλημάτων ὅλμου», «φαίνεται ἢ μᾶλλον πρόκειται περὶ βλημάτων ὀρειβατικοῦ πυροβόλου» ἐν τῷ δευτέρῳ: Καὶ σᾶς ἠρώτησα τότε, κ. ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ μοῦ εἴπητε τί βαθμὸν ἔφερεν ὁ ὑπογράφων τὰ τηλεγραφήματα αὐτά. Δὲν ἐπρόκειτο, κύριοι, μόνον περὶ τοῦ βαθμοῦ. Ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς ἐσφαλμένης ἀντιλήψεως, ἡ ὁποία ἦτο ἀποτέλεσμα διδαχῆς. Διότι, πράγματι, καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν οἱ διδάσκαλοι τῶν ὑπογραφόντων τὰ τοιαῦτα τηλεγραφήματα, καὶ ἐκεῖνοι ἀκόμη δὲν ἔχουν σαφῆ τὴν διάκρισιν μεταξὺ τοῦ ὀρειβατικοῦ πυροβόλου καὶ τοῦ ὅλμου καὶ συγχέουν καὶ χαρακτηρίζουν τοὺς ὅλμους ὡς ἓν εἶδος ὀρειβατικοῦ πυροβόλου καὶ θέλουν νὰ μᾶς πείσουν, ὅτι, παρασχόντες ἀριθμόν τινα ὅλμων εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Στρατόν, μᾶς ἐφωδίασαν δι’ ὀρειβατικοῦ πυροβολικοῦ. Καὶ τοῦτο, κύριοι, ἀποτελεῖ μίαν ἀπόδειξιν περὶ τοῦ ἐπιπολαίου τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ στρατιωτικοὶ σύμβουλοί της ἀντελαμβάνοντο τὸ ζήτημα τοῦ ἐφοδιασμοῦ τοῦ στρατοῦ. Θὰ τονίσω ἕνα ἄλλο σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἀνεπαρκῶς μέχρι τοῦδε ἐτονίσθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, τὸ ζήτημα δηλαδὴ τῶν ζώων, ἡμιόνων καὶ ἵππων, ἀπαραιτήτων διὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἀντισυμμοριακοῦ ἀγῶνος. Θὰ σᾶς εἴπω ὅτι Σωματάρχης μοῦ ἀνεκοίνου πρό τινος, ὅτι ὁσάκις ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ μία ἐπίθεσις κατὰ τῶν συμμοριτῶν, τότε ἐσπευσμένως ἐλαμβάνετο ἡ ἀπόφασις νὰ ἐπιταχθοῦν μερικὰ ζῶα εἰς τὰ ἐθνικόφρονα χωρία, ἵνα δυνηθοῦν δι’ αὐτῶν νὰ κάμουν τὴν ἐπίθεσιν. Φυσικὰ ἡ ἐπίταξις ἑνὸς ἀριθμοῦ ζώων ἦτο ἔργον τόσον ἐμφανές, ὥστε αὐτοστιγμεὶ εἰδοποιοῦντο οἱ συμμορῖται καὶ ἡ δίωξίς των καθίστατο ἀδύνατος. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τούτου ἀπὸ μίαν ἐμπιστευτικὴν ἔκθεσιν, τῆς ὁποίας ἔλαβον γνῶσιν, προκύπτει ὅτι εἰς ἀντίτιμον τῶν ἐπιτάξεων καὶ εἰς ἀπωλείας τῶν ἐπιτασσομένων ζώων καταβάλλεται ποσὸν τόσον μέγα, ὅσον θὰ ἤρκει διὰ τὴν ἀγορὰν τοιούτων ζώων διὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ συμμοριακοῦ ἀγῶνος. Καὶ φαντάζεσθε ποία ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο τρόπων ἀποκτήσεως. Ἑπομένως καὶ ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔλαβε κανὲν μέτρον διὰ νὰ καταστήσῃ ἀξιόμαχον τὸν στρατόν, ἔστω καὶ ἐναντίον τῶν συμμοριτῶν. Ἀφήνω καὶ ἄλλας ἀτελείας ἀπὸ ἀπόψεως πολυβόλων καὶ ὀρειβατικοῦ πυροβολικοῦ, περὶ τῶν ὁποίων κατ’ ἐπανάληψιν ἐγένετο λόγος ἐνταῦθα καὶ περὶ τῶν ὁποίων, δυστυχῶς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσω εἰς ὑμᾶς λεπτομερείας, διότι ἐὰν τὰς ἔδιδον, θὰ παρεῖχον πολυτίμους πληροφορίας εἰς τὸν ἐχθρόν. Ἀλλά, μὴ δίδων αὐτὰς ἐπιτρέπω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ γαυριᾷ ὅτι πράγματι ἐφωδίασε τὸν στρατὸν μὲ τὸν ἀπαραίτητον ἀριθμὸν ὅπλων. Παρὰ ταῦτα τὰ ἀνακοινωθέντα αὐτῆς εἶναι τόσον ἄτονα καὶ πενιχρά, ὥστε διὰ μέσου τῶν γραμμῶν αὐτῶν πᾶς νοήμων θὰ ἀντιληφθῇ πόσον πενιχρὸς ἦτο ὁ ἐφοδιασμὸς τοῦ στρατοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν τακτικήν, πλὴν τῆς ἀτυχοῦς δημιουργίας ἑνὸς κέντρου, ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ ἐγίνετο ἡ ἐπίθεσις κατὰ τῶν συμμοριτῶν, ὑπῆρξε μία σειρὰ ἀτυχημάτων ὅσον ἀφορᾷ τοὺς σκοπούς, τοὺς περιωνύμους «ἐγκλωβισμοὺς» καὶ «ἐμφιαλώσεις» καὶ «ὀσφὺς» περὶ τῶν ὁποίων κατ’ ἐπανάληψιν ἐγένετο λόγος. Ὥστε ἀποροῦμεν πῶς ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπαναλαμβάνῃ τὴν προστασίαν καὶ τὴν ὑπεράσπισιν τῶν δημιουργῶν ὅλων αὐτῶν τῶν ἀτυχημάτων καὶ μόλις τελευταίως ὑπὸ τὸ κράτος τῆς πιέσεως τῆς ἀσκηθείσης παρ’ ἡμῶν καὶ τῶν ἐπιμάχων ἐπιθέσεων, ἐπείσθη ἐπὶ τέλους νὰ ἀπαλλάξῃ τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν ἀπὸ τοὺς ἀτυχεῖς αὐτοῦ ἡγήτορας. Ἐπίσης ἤδη μετὰ χαρᾶς βλέπομεν αὐτὰς τὰς τελευταίας ἡμέρας καὶ τὴν ἀναχώρησιν τοῦ ἑτέρου, τοῦ ἐξωελληνικοῦ παράγοντος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ μεγαλυτέρα αἰτία τῶν σημερινῶν καταστροφῶν. Ἀλλὰ Demortuis Non Nisi Bene καὶ ἐφ’ ὅσον τὶς ἀποχωρεῖ, τὸν ἀφήνομεν νὰ ἀποχωρήσῃ, χωρὶς νὰ ἐκφράσωμεν τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διὰ τὰ ἀτυχήματα, τὰ ὁποῖα ὑπέστημεν ἐξ αἰτίας του. Ἄς ἐλπίσωμεν, ὅτι οἱ διάδοχοι αὐτοῦ θὰ εἶναι εὐτυχέστεροι, θὰ ἀντιληφθοῦν τὴν Ἑλληνικὴν ὑπόθεσιν, ὅπως ὀφείλουν νὰ τὴν ἀντιληφθοῦν. Ἐάν, κύριοι, ἐπὶ ὅλων αὐτῶν τῶν σημείων ἠτύχησεν ἡ Κυβέρνησις, τοὐλάχιστον ἔχομεν, ὅπως εἶπον καὶ πρὸ ὀλίγου, τὴν ἱκανοποίησιν, ὅτι κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας, ἀντελήφθη τὰ σφάλματά της καὶ ἤρχισε διορθώνουσα αὐτά. Ἐκτὸς τῶν προσωπικῶν μεταβολῶν, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν, διαπιστοῦμεν ὅτι καὶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ἐφοδιασμοῦ καταβάλλεται σήμερον ἀξιολογωτάτη προσπάθεια. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ σημεῖον τῆς τακτικῆς, ἀρχίζει νὰ κατανοῆται ἡ ἀνάγκη τῆς μεγαλυτέρας πρωτοβουλίας εἰς τοὺς διοικητὰς τῶν μικρῶν τμημάτων, διότι αὐτὸ ἐπίσης, ὑπῆρξεν ἀπ’ ἀρχῆς τὸ πρόγραμμα τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον μετὰ χαρᾶς διαπιστώνομεν ἀπόψε ὅτι τὸ ἀντιγράφει καὶ ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, διότι ἡ μέθοδος τῶν καταδιωκτικῶν ἀποσπασμάτων, καὶ τῆς ὀργανώσεως τῶν χωρίων, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατὰ κόρον ἐπὶ δύο ἔτη ἐπαναλαμβάνομεν ἡμεῖς καὶ τὸ ὁποῖον ἐχρειάσθη εἰκοσιτρίμηνον χρονικὸν διάστημα, διὰ νὰ τὸ κατανοήσουν καὶ ἄλλοι παράγοντες, οἱ ὁποῖοι μέχρι τοῦδε τὸ ἠγνόουν. Αὐτὰ ὅλα ἦσαν παλαιαὶ σκέψεις, παλαιαὶ ἰδέαι, οὐδὲν τὸ κενὸν ἦτο δυνατὸν νὰ προσκομισθῇ σήμερον ἐνώπιον ἡμῶν καὶ δι’ αὐτὸ ἦτο περιττὸν νὰ ἐπαναληφθῇ μία συζήτησις, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἐπρόκειτο, παρὰ ἁπλῶς νὰ ἐπαναλάβωμεν τετριμμένας ἐννοίας κατὰ κόρον λεχθείσας. Πάντως ἂν καὶ ἀργὰ ἀποτελεῖ καὶ αὐτὸ ἓν κέρδος. Σήμερον ἔχομεν καὶ Κυβέρνησιν καὶ Ἀξιωματικὴν Ἀντιπολίτευσιν καθισταμένας ὀπαδοὺς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος τῆς Ἑλλάδος. (Γέλωτες ἐκ μέρους τῆς πλευρᾶς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος). Δι’ ἡμᾶς τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν μεγαλυτέραν ἠθικὴν νίκην. (Χειροκροτήματα, ἐκ τῆς πτέρυγος τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος Ἑλλάδος). Ἂς ἐλπίσωμεν, ὅτι τὰ διδάγματα θὰ ἐφαρμοσθοῦν μέχρι τέλους. Ἂς ἐλπίσωμεν ὅτι καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι μικροενδοιασμοί, οἱ ὁποῖοι ἕως τώρα διετυπώθησαν, θὰ ἐκλείψουν καὶ ὅτι, παρὰ τὸ ἀπωλεσθέν, ἐπὶ ματαίῳ, χρονικὸν διάστημα τοὐλάχιστον μία νέα ἐξόρμησις, ἐπὶ τῇ βάσει νεωτέρων σκέψεων θὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ἐπιφέρῃ ταχὺ τὸ τέλος τοῦ θλιβεροῦ αὐτοῦ δράματος τῆς Ἑλλάδος.

§52Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Πῶς θὰ γίνῃ ἡ ἐξόρμησις, ἐφόσον δὲν ἔχομεν τὰ ἐφόδια;

§53Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριε συνάδελφε, αἱ πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι δίδονται ἐσχάτως, εἶναι ὅτι τὰ ἐφόδια αὐτὰ αὐξάνονται καθημερινῶς. Αἱ ἀνακοινώσεις τοῦ Ἀμερικανικοῦ παράγοντος, εἶναι ὅτι πρόκειται ταχέως νὰ καταφθάσουν καὶ ἐκεῖνα τὰ ὅπλα, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις μετὰ τῶν συμβούλων αὐτῆς, ἐθεώρει μέχρι τινὸς περιττά, δηλ. καὶ πολυβόλα ἐπαρκῆ καὶ ὀρειβατικὰ πυροβόλα ἐπαρκῆ καὶ ὅλμοι Ἀμερικανικοὶ ἀρίστης ποιότητος, ἐπαρκεῖς καὶ ἑπομένως ἐλπίζομεν, ὅτι τὸ πρόγραμμα τοῦ ἐφοδιασμοῦ θὰ καταστῇ ταχέως πλῆρες. Τοῦτο δὲν ἀπαλλάσσει τὴν Κυβέρνησιν τῆς εὐθύνης, διὰ τὴν συνέχισιν τῆς ἀνταρσίας, ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, δὲν ἦλθεν ἀκόμη ἡ ὥρα τῆς ἀναζητήσεως εὐθυνῶν. Ἡ ὥρα βεβαίως κάποτε θὰ ἔλθῃ καὶ ὅταν ἀκόμη ἡ νίκη σημάνῃ, πάλιν θὰ εἶναι ἔνοχοι ἐνώπιον τοῦ Ἔθνους, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι παρέτεινον, διὰ τῆς ἀνικανότητός των, τὸν ἀγῶνα, ἐπὶ τόσον χρονικὸν διάστημα. Καὶ πάλιν θὰ ζητηθοῦν εὐθῦναι ἀπὸ τὸ Ἔθνος δι’ ὅλας τὰς καταστροφάς, αἱ ὁποῖαι θὰ λάβουν χώραν μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης. Τὸ νικηφόρον τέρμα δὲν σημαίνει ὅτι δίδεται καὶ ἀμνηστία, διὰ τὰ ἀνομήματα αὐτά. Τοῦτο, παρακαλῶ νὰ τὸ ἔχουν ὑπ’ ὄψιν των καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὅτι ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἐπισημαίνομεν τὰς εὐθύνας καὶ θὰ ἐπανέλθωμεν, ὅταν τὸ Ἔθνος ἀπηλλαγμένον ἀπὸ τοὺς ἐφιάλτας, θὰ εἶναι δυνατὸν ψυχραίμως νὰ κρίνῃ τὰς εὐθύνας ἑκάστου. Κύριοι, ἡ μὲν εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀναμφισβήτητος. Ἀλλὰ ποία θὰ εἶναι ἡ θέσις τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἔναντι τοῦ τεθέντος πολιτικοῦ προβλήματος; Ἡμεῖς ἤδη πρὸ ἑνὸς ἀκριβῶς μηνός, δηλ. κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 16ης Δεκεμβρίου 1947, διὰ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος Ἑλλάδος, ἐδηλώσαμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπολαμβάνει τῆς ἡμετέρας ἐμπιστοσύνης. Χαίρομεν διότι μετὰ ἕνα μῆνα καὶ ἄλλοι μᾶς ἠκολούθησαν καὶ εἰς αὐτό.

§54Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Καὶ εἰς αὐτό;

§55Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Καὶ εἰς αὐτό. Ἀλλὰ ὅταν θέτῃ κανεὶς ζήτημα πολιτικόν, ὅταν τίθεται ζήτημα ἐμπιστοσύνης δέον νὰ ἀναμετρῶνται ὅλαι αἱ συνέπειαι τοῦ ζητήματος τούτου, διότι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι Ἀκαδημία, εἶναι Σῶμα πολιτικόν, τοῦ ὁποίου αἱ ἀποφάσεις πρέπει νὰ ἔχουν καὶ πολιτικὴν σημασίαν. Καὶ ἐφ’ ὅσον τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον, θεωροῦμεν, ὅτι ὑπῆρξεν ἀστόχημα ἡ θέσις σήμερον τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, διεξήχθη ψηφοφορία, σχετικῶς μὲ τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν καὶ διεπιστώθη ὅτι ἡ Κυβερνητικὴ δύναμις, τῶν 2 δηλ. συνεργαζομένων ἐν τῇ Κυβερνήσει Κομμάτων, ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ πάντοτε συμπαγὴς καὶ ἀρραγής.

§56Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν αὐτό.

§57Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἴσως τοῦτο νὰ μὴν εἶναι εὐνοϊκὸν σημεῖον, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὑποστηρικτὰς τῆς Κυβερνήσεως. Διότι κατ’ ἐπανάληψιν — καὶ ἐν τούτῳ πάλιν πρῶτοι ἡμεῖς — ἐξωρκίσαμεν τὰ κόμματα τῆς πλειοψηφίας νὰ ἐξαρθοῦν ὑπεράνω τῶν κομματικῶν των ἀντιλήψεων καὶ νὰ σκεφθοῦν τὰ Ἐθνικὰ συμφέροντα, τὰ γενικώτερα συμφέροντα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουν συγκεκριμένας μεταβολάς. Ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον τοῦτο, κύριοι, δὲν ἐγένετο, ἐφ’ ὅσον αἱ ἐκκλήσεις ἡμῶν αὐταί, δὲν εἶχον τὴν παραμικρὰν ἀπήχησιν, τί ἀξίαν ἔχουν αἱ ἐπανειλημμέναι ψηφοφορίαι ἐντὸς βραχέος χρονικοῦ διαστήματος; Τί πρόκειται νὰ προκύψῃ ἐκ τούτου; Πρόκειται νὰ προκύψῃ ἁπλῶς ἡ ἐπανάληψις τῆς διαπιστώσεως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπολαμβάνει τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν ὑποστηριζόντων αὐτὴν κομμάτων καὶ δοθέντος ὅτι — κατὰ τὸ νέον κρατοῦν σύστημα — οἱ βουλευταὶ δηλοῦν εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, τὸ Κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκουν, καθίσταται εὐχερὲς ἑκάστοτε νὰ γνωρίζῃ κανείς, ὅτι τὰ ὑποστηρίζοντα τὴν Κυβέρνησιν Κόμματα, ἐξασφαλίζουν 230 περίπου βουλευτὰς καὶ ὅτι ὅλα τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, μετὰ τῶν ἀνεξαρτήτων, ἀποτελοῦν περίπου 125 βουλευτάς. Κατὰ ποίαν μαθηματικὴν μέθοδον, εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψῃ πρακτικόν τι ἀποτέλεσμα, ἐφ’ ὅσον οὐδεμία φαίνεται περίπτωσις μειώσεως τοῦ συμπαγοῦς ὄγκου τῆς Κυβερνητικῆς πλειοψηφίας; Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας, ἀφ’ ἧς τὸ πρῶτον, ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τὸ πολιτικὸν προσεπαθήσαμεν, ὅση ἡμῖν δύναμις, νὰ ἀποφύγωμεν τὴν μακρὰν καὶ ἀνιαρὰν αὐτὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία θὰ κατατρίψῃ τὸ Σῶμα ἐπὶ ἡμέρας πολλὰς καὶ ἡ ὁποία θὰ καταστήσῃ ἀδύνατον ἄλλην γόνιμον ἐργασίαν, ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὰ οἰκονομικὰ μέτρα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχει ἀνάγκη ταχίστης λήψεως ἀποφάσεων, ἀλλὰ καὶ συγχρόνως δὲν θὰ ἔχῃ οὐδὲν ἀπολύτως ἄλλο ἀποτέλεσμα, πλὴν μιᾶς ἀγόνου ἐπίσης ψηφοφορίας. Προσεπαθήσαμεν νὰ ἀποτρέψωμεν καὶ τὴν συζήτησιν καὶ τὴν ψηφοφορίαν. Λυπούμεθα, ὅτι αἱ ἀπόψεις ἡμῶν δὲν ἠκούσθησαν. Βεβαίως δὲν ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἴδωμεν τὴν Κυβέρνησιν παραμένουσαν ἐν τῇ παρούσῃ αὐτῆς συνθέσει, ἀλλὰ ὑφισταμένην σοβαρὰς ἐσωτερικὰς μεταβολάς. Νομίζομεν, ὅτι ὡς εἶναι ἡ Κυβέρνησις σήμερον συγκεκροτημένη δὲν ἐννοῶ ἀπὸ ἀπόψεως τοῦ διμεροῦς τῆς συνθέσεως ἀλλὰ ἐννοῶ ἀπὸ ἀπόψεως καταλήψεως τῶν ὑπουργικῶν θώκων, δὲν παρουσιάζει τὰ ἀναγκαῖα ἐχέγγυα, ἐπὶ τῶν ὁποίων δυνάμεθα νὰ στηριχθῶμεν, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν αἰσιοδόξως τὰ μέλλοντα γεγονότα. Δὲν εἶναι μόνον ἡ ἔλλειψις πνοῆς, εἶναι ἡ ἔλλειψις πάσης εἰλικρινοῦς μεταξὺ τῶν συνεργαζομένων κομμάτων συνεργασίας, εἶναι ἡ ἔλλειψις συμπράξεως, ἡ ἔλλειψις θὰ ἐπανελάμβανον τὴν κατὰ κόρον γνωστὴν λέξιν, τοῦ συντονισμοῦ μεταξὺ τῶν ἀποτελούντων τὴν Κυβέρνησιν. Παρακολουθοῦμεν εἰς τὰς ἐφημερίδας τὰς συχνὰς συνεδριάσεις τοῦ λεγομένου Συντονιστικοῦ Συμβουλίου, ἀλλ’ ἐὰν κρίνωμεν ἀπὸ τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία προσκομίζεται ἐνώπιον ἡμῶν, ἀπὸ τὴν ἔλλειψιν παντοειδοῦς συντονισμοῦ ἐν τῇ νομοθετικῇ των ἐργασίᾳ, δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν κατὰ ποῖον τρόπον συντονίζονται καὶ τὰ διοικητικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως. Ἀρκεῖ νὰ ὑπενθυμίσω ὅτι προκειμένου περὶ τῶν ἀντικομμουνιστικῶν νομοθετημάτων ἐξεδόθη σειρὰ ὅλη νομοθετικῶν διαταγμάτων διαρκουσῶν τῶν διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, τὰ ὁποῖα ἀκόμη εἶναι ἐκκρεμῆ, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου ἔχομεν 2 καὶ 3 νομοθετήματα, ἄλλοτε συμβάλλοντα καὶ ἄλλοτε συγκρουόμενα πρὸς ἄλληλα. Ἀρκεῖ νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι αἱ περιουσιακαὶ συνέπειαι ἐναντίον τῶν μετεχόντων τοῦ συμμοριακοῦ ἀγῶνος διέπονται ἀπὸ ἓν νομοθέτημα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, δεύτερον νομοθέτημα τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, ἀφορῶν τὴν στέρησιν τοῦ κλήρου καὶ τρίτον νομοθέτημα τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν ἀφορῶν τὰς συντάξεις. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίσετε ὅτι ὑπάρχει συντονισμὸς ἐνεργειῶν μεταξὺ τῶν ἀποτελούντων τὴν Κυβέρνησιν, ὅταν ἔχετε τρία νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα κατὰ πάντα λογικὸν εἱρμὸν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποτελοῦν ἓν καὶ μόνον. Ἑπομένως συντονισμὸς ἐνεργειῶν δὲν ὑπάρχει, συνεργασία δὲν ὑπάρχει, ὑπάρχουν μόνον ἀλληλοϋποβλέψεις ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν ὑπὸ τὸ ἕτερον τῶν σκελῶν αὐτῆς. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους συγκεκροτημένη Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἔχῃ οὔτε τὸ κῦρος, ἀλλ’ οὔτε τὴν δύναμιν νὰ πατάξῃ τὴν ἀνταρσίαν. Θὰ ἔπρεπε νὰ μεταβληθῇ ἄρδην ἡ ὅλη νοοτροπία τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἡμεῖς δὲν ἔχομεν, ἀτυχῶς, τὴν δύναμιν νὰ ἀνατρέψωμεν τὴν Κυβέρνησιν, δὲν δυνάμεθα παρὰ μόνον συστάσεις νὰ διατυπώσωμεν πρὸς τοὺς ἐκπροσώπους αὐτῆς, προτοῦ ἔλθῃ γεγονὸς τι θλιβερόν, τὸ ὁποῖον θὰ εἶχε καταστρεπτικὰ διὰ τὴν χώραν ἡμῶν ἀποτελέσματα. Βεβαίως σήμερον εἴμεθα ὅλοι συνοδοιπόροι ὄχι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν μέχρι τοῦδε ἐχρησιμοποιήθη ἡ λέξις αὐτή, εἴμεθα συνεπιβάται, ἐὰν θέλετε ἐντὸς ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ κλυδωνιζομένου σκάφους, τοῦ σκάφους τῆς Ἑλλάδος. Οἱ ἐν τῇ Κυβερνήσει, οἱ ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως, πάντες οἱ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εὑρισκόμενοι καὶ πάντες οἱ παρ’ ἡμῶν ἐκπροσωπούμενοι ἐθνικόφρονες πολῖται ὀφείλομεν νὰ ἀποφύγωμεν πᾶν γεγονός, τὸ ὁποῖον θὰ συνετέλει εἰς τὸ ναυάγιον τοῦ σκάφους. Δὲν θέλομεν οὔτε νὰ εὐχώμεθα, οὔτε νὰ ἐλπίζωμεν, οὔτε νὰ ἀναμείνωμεν μεταβολὴν τῶν πνευμάτων τῶν πλειοψηφούντων κομμάτων εἰς τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν θλιβερόν τι γεγονὸς ἤθελε λάβει χώραν. Θὰ ἠθέλαμεν αὐτὴν τὴν μεταστροφὴν γινομένην ἐγκαίρως πρὸ θλιβερῶν γεγονότων, θὰ τὴν ἠθέλαμεν σήμερον πρὸ τῆς ἐπιδεινώσεως τῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἀντιμετωπίσωμεν. Καὶ ἐὰν αἱ σκέψεις τῆς πλειοψηφίας δὲν φθάνουν μέχρι τοῦ σημείου τὸ ὁποῖον θὰ ἠθέλαμεν νὰ ἀναμένωμεν ἀπὸ αὐτήν, θὰ ηὐχώμεθα νὰ τὴν ἴδωμεν πιέζουσαν τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ ταχύτατα εἰς τὰς ἀναγκαίας κυβερνητικὰς μεταβολάς, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐδημιούργουν τὴν ἐλπίδα ὅτι μία οὕτω πῶς συγκροτουμένη Κυβέρνησις εἶναι ἱκανὴ νὰ πατάξῃ τὴν ἀναρχίαν. Θὰ ἠθέλομεν δηλαδὴ νὰ συστήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀπομακρύνῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν εἴτε τὸ ἠθικὸν κῦρος, εἴτε τὴν δύναμιν νὰ ἐργασθοῦν πρὸς τὸν σκοπόν, πρὸς τὸν ὁποῖον ὅλοι ἀποβλέπομεν. Τοῦτο βεβαίως εἶναι μία μικρὰ προσωπικὴ θυσία, ἀλλὰ τί ἀξίαν ἔχει αὐτὴ ἡ προσωπικὴ θυσία μπροστὰ εἰς τὸ συμφέρον τῆς χώρας μας; Αὐτὴν τὴν προσωπικὴν θυσίαν ἔχει τοὐλάχιστον ὑποχρέωσιν νὰ ἀξιώσῃ ἡ πλειοψηφία ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Νὰ ἀξιώσῃ μεταβολὴν ὡρισμένων προσώπων διαχειριζομένων τὰ στρατιωτικὰ καὶ τὰ οἰκονομικὰ προβλήματα τῆς χώρας, διὰ νὰ δυνηθῶμεν μίαν ἡμέραν πράγματι νὰ ἴδωμεν τερματιζόμενον τὸ δρᾶμα αὐτό. Ἐὰν συνεχισθῇ ἡ ἔλλειψις συνεργασίας, ἐὰν συνεχισθῇ ἡ ἔλλειψις ἱκανῶν προσωπικοτήτων, τότε θὰ ἔχωμεν καὶ πάλιν νὰ κλαύσωμεν καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ εἶναι ἴσως πολὺ ἀργά. Κύριοι, οἱ καιροὶ οὐ μενετοί. Ἡμεῖς μὴ δυνάμενοι βεβαίως νὰ περιβάλωμεν τὴν Κυβέρνησιν δι’ ἐμπιστοσύνης, τὴν ὁποίαν ἤδη πρὸ πολλοῦ ἔχομεν ἄρει, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ κάμωμεν πρὸς αὐτὴν τὴν ἔκκλησιν νὰ ὑποστῇ ἐκείνας τὰς ἐσωτερικὰς μεταβολάς, αἱ ὁποῖαι θὰ μᾶς ἐπιτρέψουν νὰ τῆς δώσωμεν καὶ πάλιν χεῖρα βοηθείας, τὴν ὁποίαν βεβαίως δὲν θὰ ἀρνηθῶμεν νὰ παράσχωμεν εἰς αὐτὴν ὡς ἁπλοῖ στρατιῶται ἐπὶ ὅλων τῶν πεδίων, στρατιωτικῶν καὶ οἰκονομικῶν, διὰ τῆς παροχῆς εἰς αὐτὴν τῶν γνωμῶν, τῶν συμβουλῶν καὶ τῶν συστημάτων μας, μὲ τὴν βεβαιότητα, ὅτι, οὕτω πῶς πράττοντες, ἐξυπηρετοῦμεν τὴν Πατρίδα καὶ ὅτι οὐδαμῶς σκεπτόμεθα τὸ παραμικρὸν κομματικὸν ὄφελος, διότι θὰ τὸ ἐθεωροῦμεν ἐγκληματικόν, ἐὰν ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας ἡ παραμικρὰ τοιαύτη σκέψις διεῖπεν ἡμᾶς. (Χειροκροτήματα).

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ νέου Κόμματος κ. Μαρκεζίνης ἔχει τὸν λόγον.

§59Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν ὑπάρχει, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ διαφωνία τις ὡς πρὸς τὴν σκοπιμότητα τῆς ἀσκήσεως ἐλέγχου κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, συνολικῶς, ἢ μερικῶς, κατὰ τινος ἐκ τῶν ἀξιοτίμων κ. κ. ὑπουργῶν. Θὰ ἦτο ἄλλωστε παράδοξος τοιαύτη τυχὸν ἀντίληψις. Ἀντίρρησις σοβαρά, κύριοι βουλευταί, ὑπῆρχεν ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἀσκήσεως τοῦ ἐλέγχου, ὡς πρὸς τὴν ἔκτασιν αὐτοῦ καὶ ὡς πρὸς τὸ πρόσφορον ἢ ὄχι τῆς θέσεως σήμερον πολιτικοῦ ζητήματος. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὸν ἔλεγχον αὐτὸν καθ’ ἑαυτὸν φρονῶ, ὅτι πάντες θὰ συμφωνοῦν ὅτι τότε ἔχει ἀξίαν, ὅταν εἶναι παραγωγικός, τουτέστι συγκεκριμένος καὶ ἀποβλέπει εἰς συγκεκριμένον ἀποτελεσματικὸν σκοπόν. Ὅταν ὁ ἔλεγχος ἀποστῇ τῆς γραμμῆς αὐτῆς, ἂν γενικεύεται καὶ ἐπεκτείνεται, ὅταν συνεπῶς, ἔστω καὶ δι’ οἱονδήποτε σοβαρὸν θέμα, μεταβάλλεται εἰς συλλογὴν κατηγορητηρίου κατὰ πάντων, τότε ὁδηγεῖ εἰς τὸ ἀσφαλὲς ἀποτέλεσμα, τὴν ἐκ τῆς τοιαύτης του καταχρήσεως ἀχρήστευσιν του. Τοῦτο ἔχει ἐντελῶς ἰδιάζουσαν σημασίαν, ὅταν αἱ ἐποχαὶ εἶναι κρίσιμοι, ὅπως ἡ σημερινή, διότι μοιραία ἀχρήστευσις τοῦ ἐλέγχου, μοιραῖος ἐξευτελισμός του εἰς τὴν Κοινὴν γνώμην συνεπιφέρει τὸ κατ’ ἐμέ, καὶ μείωσιν τοῦ κύρους τῆς Βουλῆς. Τοῦτο δυνατὸν νὰ εἶναι ἀνυπολόγιστον εἰς ζημίαν καὶ εἰς βλάβην καὶ εἰς κίνδυνον δι’ ὅλους τοὺς δημοκρατικοὺς ἡμῶν θεσμούς, τοὺς ὁποίους ὅλοι ἐτάχθημεν διὰ νὰ προστατεύωμεν. Νομίζω, ὅτι ἔπρεπε ἐπὶ πλέον, ὅταν ἀσκοῦμεν ἔλεγχον, νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ μίαν ἰδιοτυπίαν, τὴν ἑξῆς: Ὅταν ἡ ἐλεγχομένη Κυβέρνησις βασίζεται εἰς συνεργασίαν δύο Κομμάτων τὰ ὁποῖα ἐχώρισε μακρὰ καὶ ὀξεία διαμάχη καὶ ἀντιγνωμία, εἶναι πολὺ φυσικὸν τότε, ὅταν εἷς ὑπουργὸς ἐλέγχεται ἡ μερὶς ἐκ τῆς ὁποίας προέρχεται νὰ τείνῃ ὅπως θεωρήσῃ τὸ θέμα ὡς θίγον αὐτὴν τὴν ἰδέαν. Μεταβάλλεται δηλαδή, οὕτως εἰπεῖν, ἀποστρέφεται τὸ θέμα τῆς μομφῆς κατὰ ὑπουργοῦ εἰς θέμα μομφῆς κόμματος. Ἀποτέλεσμα: Τὸ κόμμα καταβάλλει κάθε προσπάθειαν νὰ προστατεύσῃ τὸν φίλον ὑπουργὸν καὶ συνεπῶς ἡ ἄλλη συνεργαζομένη μερὶς εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ταχθῇ καὶ αὐτὴ ἀλληλέγγυος, διότι, ἐὰν δὲν τὸ κάμῃ, κινδυνεύει νὰ παρεξηγηθῇ, ὅτι διαβιβρώσκει ἢ ὅτι ἀποβλέπει νὰ προκαλέσῃ τὴν πτῶσιν τῆς Κυβερνήσεως. Πρέπει λοιπόν, ἐνώπιον αὐτῆς τῆς πραγματικότητος, καὶ αἰσθανόμενοι ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ μερικὸς ἔλεγχος ὑφίσταται μίαν ὡρισμένην μείωσιν, ἐὰν θέλωμεν νὰ συμβάλωμεν εἰς τὸ ἐθνικὸν ἔργον πρέπει νὰ ἔχωμεν πρὸ ὀφθαλμῶν τὰς πραγματικότητας, ἐντὸς τῶν ὁποίων ζῶμεν, τὰς πραγματικότητας ὅπως διαμορφοῦνται. Καὶ εἴμεθα πρόθυμοι εἰς θυσίας. Βέβαια εἰς ἄλλην ἐποχὴν τὰ πράγματα ἦσαν κάπως διάφορα προκειμένου ἰδίως περὶ τοῦ ἐλέγχου ἐναντίον ὡρισμένου ἢ ὡρισμένων ὑπουργῶν, διότι κατὰ τὸν 19ον αἰῶνα, ὅπως ξέρετε ὅλοι, αἱ συνέπειαι τῆς εὐθιξίας ἦσαν τόσον μεγάλαι ὥστε οἱ ὑπουργοὶ πρὶν ἀκόμη προχωρήσῃ πολὺ τὸ θέμα, ἔσπευδον νὰ ἀποχωρήσουν καὶ ἡ ὑπόθεσις ἐπερατοῦτο ὁμαλώτατα. Ἀλλὰ φαίνεται ὅτι εἰς τὸ 1948 τοιαῦται ἀξιώσεις ἴσως εἶναι κάπως ὑπερβολικαί. Καὶ ἔρχομαι κύριοι εἰς τὸ σημερινὸν θέμα. Εὑρισκόμεθα πρὸ γενικεύσεως τοῦ ζητήματος τῆς δημοσίας τάξεως καὶ θέσεως πολιτικοῦ ζητήματος ἐπ’ αὐτοῦ. Ὁ σκοπὸς, βεβαίως δὲν εἶναι ὁ διαχωρισμὸς πολιτικῶν εὐθυνῶν, διότι δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει πολιτικὸς ἀρχηγὸς ἢ πολιτικὸν κόμμα τὸ ὁποῖον νὰ ἐνδιαφέρεται κατὰ πρῶτον λόγον διὰ τὸ ζήτημα τῶν εὐθυνῶν. Τοῦτο εἶναι τὸ τελευταῖον ποὺ θ’ ἀπασχολήσῃ ἕνα πολιτικὸν ἀρχηγὸν κατὰ ἐποχὴν μάλιστα κατὰ τὴν ὁποίαν κινδυνεύει αὐτὴ αὕτη ἡ Πατρίς. Ποῖος εἶναι λοιπὸν ὁ σκοπός; Προφανῶς ἡ ἐξεύρεσις τῶν τρωτῶν σημείων τῶν κυβερνητικῶν, ἐπὶ τῷ τέλει νὰ βελτιωθῇ ἡ κατάστασις, τὴν ὁποίαν εὑρίσκομεν κακήν. Ἀλλὰ νομίζετε, κύριοι, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, ἐπιτυγχάνεται ὁ ἐπιδιωκόμενος σκοπός, ἡ βελτίωσις τῆς καταστάσεως; Τὸ κακόν, κύριοι βουλευταί, δὲν ἔγκειται εἰς τὸ κατὰ μέρος, ἀλλ’ εἰς τὸ ὅλον. Ὥστε, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ βελτιωθοῦν τινα καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς νὰ συνεκρατεῖτο ἢ νὰ μὴ ἐχειροτέρευεν ἡ κατάστασις, πρᾶγμα εἰς τὸ ὁποῖον ἄλλως τε, ἀποβλέπει ὁ κατὰ μέρος συγκεκριμένος ἔλεγχος, τοῦτο δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὴν αἰσιόδοξον ἀντίληψιν περὶ τῆς κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον σωτηρίας μας. Τὸ νόσημα εἶναι βαρὺ καὶ τὸ κακὸν πρέπει νὰ κτυπηθῇ εἰς τὴν ρίζαν του. Τὸ νὰ ἐρχώμεθα καὶ νὰ ἀνατρέπωμεν τὸ α ἢ τὸ β δεδομένον καὶ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ κάμωμεν συζητήσεις ἢ νὰ λέγωμεν σκέψεις μας, δὲν εἶναι νομίζω ἐκεῖνο ποὺ πρέπει νὰ γίνῃ. Πρέπει νὰ εὕρωμεν τὸ κακὸν εἰς τὴν ρίζαν του καὶ τὸ κακὸν εἶναι ὅτι, οὐδεμία Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως δὲν ἠμπόρεσε νὰ συλλάβῃ καὶ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πρόβλημα, δηλαδὴ δὲν ἠμπόρεσε νὰ δώσῃ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν τὴν ἀπαραίτητον πνοὴν (χειροκροτήματα). Καὶ σήμερον πάλιν θὰ ἐπαναλάβω ὅσα εἶπον ὅταν τὸ πρῶτον ἐνεφανίσθη ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. Ἐξέφρασα ἔκτοτε τὰς σοβαρωτάτας ἀμφιβολίας μου διὰ τὴν δυνατότητα τῆς ἐπιτυχίας τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν ἐσωτερικὸν τομέα, εἰς τὸ ἐσωτερικὸν πρόβλημα. Ἐξήγησα τότε τὴν στάσιν, ἡ ὁποία θὰ ἦτο ἔκτοτε στάσις πλήρους δυσπιστίας, ἐνῷ ἐξ ἄλλου ἐφρόνουν ὅτι τὸ Κυβερνητικὸν σχῆμα, προκειμένων τῶν συζητήσεων τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἦτο πράγματι ἐθνικῶς ὠφέλιμον. Ἐτόνισα ὅμως ἔκτοτε ὅτι ἡ σημασία τοῦ ἐσωτερικοῦ παράγοντος θὰ εἶναι ἀποφασιστικὴ καὶ εἶπον ἐπὶ λέξει: «Ἡ ἀνάγκη τοῦ ἐθνικοῦ συναγερμοῦ ἐπὶ ὅλων τῶν τομέων τῆς δράσεως, ἀσφαλείας, οἰκονομικοῦ καὶ κοινωνικοῦ, θὰ παρουσιάζεται ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ μεγαλυτέρα καὶ συνεπῶς θ’ ἀνακύπτῃ πάντοτε τὸ ἐρωτηματικὸν περὶ τοῦ τρόπου ἐπιτεύξεως τούτου. Ἄν ἡ Κυβέρνησις Ἐθνικῆς συνεργασίας, παρὰ τὴν εὐρυτάτην της βάσιν, ἀπέτυχε νὰ ἐμπνεύσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτήν, διατὶ ἡ παροῦσα πρέπει νὰ εἴμεθα προκαταβολικῶς βέβαιοι ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ;» Καὶ μετὰ ταῦτα, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 11ης τοῦ παρελθόντος Ν)βρίου, ὅτε πλέον εἶχε λήξει ἡ ὑπόθεσις τοῦ Ο. Η.Ε., δηλ. αἱ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν συζητήσεις, ἐξήγησα τοὺς λόγους τῆς πλήρους ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως δυσπιστίας μου καὶ ἐτόνισα τότε ὅτι: «Ὁ Ἐθνικὸς συναγερμὸς ἀξιοῖ πρῶτον καὶ δεύτερον καὶ τρίτον καὶ ὕστατον, πνοήν». Καὶ ἡ πνοὴ προϋποθέτει πίστιν καὶ λησμοσύνην τοῦ κομματικοῦ συμφέροντος, ἀλλὰ καὶ θάρρος νὰ λεχθῇ εἰς τὸν λαὸν ἡ ὠμὴ ἀλήθεια καὶ ὁ λαὸς νὰ κάμῃ τὴν ὑπόθεσιν ὁλοκληρωτικῶς ἰδικήν του, νὰ ἀποβλέπῃ μετ’ ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης πρὸς τοὺς μεγάλους συμπαραστάτας του, ἀλλὰ καὶ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ βασίζῃ μόνον εἰς αὐτοὺς τὴν πίστιν του ἐπὶ τὴν νίκην. Καὶ εἶπον τότε ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν ἐμπνέει εἰς ἡμᾶς καμμίαν ἐμπιστοσύνην. Τὰ πράγματα μᾶς ἐδικαίωσαν. Δὲν ἔχομεν λοιπὸν λόγον νὰ μεταβάλωμεν σήμερον γνώμην καὶ τακτικήν, ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ, διότι ὑπάρχει πάντοτε αὐτὸ τὸ ἀλλά, ὑπάρχει σήμερον καὶ ἡ πραγματικότης. Ὁσονδήποτε θλιβερὰ καὶ ἂν εἶναι, ὁσονδήποτε καὶ ἂν εἶναι, ἐνδεχομένως, ἐπικίνδυνος, εἶναι πάντως πραγματικότης καὶ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι σεβόμεθα λέγομεν ὅτι σεβόμεθα καὶ θέλομεν νὰ σεβώμεθα τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὴν παραδεχθῶμεν τὴν πραγματικότητα αὐτήν: Τὴν πραγματικότητα τῆς κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιταχθῇ ὅτι ἡ κοινοβουλευτικὴ πλειοψηφία δὲν εἶναι σήμερον σύμφωνος μὲ τὴν κοινὴν γνώμην. Τούτου δοθέντος, τίθεται ἕνα σοβαρώτατον ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ ἐνδιαφέρον διὰ τοὺς Δημοκρατικοὺς θεσμούς: Ποῖος δηλαδὴ θὰ κρίνῃ ἐὰν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐκπροσωπῇ ἢ δὲν ἐκπροσωπῇ τὴν κοινὴν γνώμην ἡ κοινοβουλευτικὴ πλειοψηφία ἢ ἐὰν ἔχῃ μειωθῆ κατὰ τὸ αʹ ἢ βʹ σημεῖον. Κατὰ συνέπειαν ἡ γενίκευσις τῆς συζητήσεως καὶ ὁ χαρακτηρισμὸς αὐτῆς ὡς πολιτικῆς, ἐφ’ ὅσον στερεῖται καὶ τοῦ οὐσιαστικοῦ αὐτοῦ περιεχομένου, τουτέστιν τῆς δυνατότητος ἀνατροπῆς τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι μόνον δὲν ἔχει πλέον καμμίαν ἀξίαν, ἀλλὰ ἐνδεχομένως καθίσταται καὶ ἐπιβλαβής. Διότι αἱ ἐποχαὶ εἶναι πονηραί. Τὸ θέμα τῆς ἀσφαλείας μᾶς ἀφορᾷ ὅλους, τὸ αἰσθανόμεθα ὅλοι καὶ μᾶς θίγει βαθύτατα ὅλους. Μοιραῖον λοιπὸν εἶναι αἱ ἐπανειλημμέναι συζητήσεις, αἱ γενόμεναι ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ νὰ μὴ τηροῦνται εἰς τὸ ἐμπρέπον ὕψος, ἀλλὰ νὰ ἐπέρχωνται παρεκτροπαί, νὰ παρατείνωνται ἐπὶ μακρὸν αἱ συζητήσεις, νὰ δημιουργῆται ἐκνευρισμὸς καὶ νὰ ἀκούωνται πράγματα, τὰ ὁποῖα ἴσως ἀποτελοῦν κάποτε καὶ τὴν καλυτέραν προπαγάνδαν τοῦ ραδιοφώνου τοῦ Μάρκου. Ἀφίνω καὶ τὸ ὅτι δηλητηριάζονται αἱ σχέσεις ἑκάστοτε μὲ πολυτίμους φίλους μας καὶ συμμάχους. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι δὲν μᾶς μένει τίποτε ἄλλο, πρὸς τὸ παρόν, ἀπὸ τὸν κατὰ μέρος συγκεκριμένον ἔλεγχον καὶ αὐτόν, ὅσον τὸ δυνατὸν σύντομον, ὄχι διὰ μακρῶν καὶ ἐκτενῶν συζητήσεων. Νομίζω ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προέτεινε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν τὸ Νέον Κόμμα, προκειμένου περὶ τῆς συζητήσεως διὰ τὸ καπνικὸν— τοῦθ’ ὅπερ ἡ Βουλὴ εὐμενῶς ἀπεδέχθη — περὶ συμμετοχῆς εἰς τὰς συζητήσεις ἐντεταλμένων μόνον ρητόρων, θὰ ἦτο ὑπὲρ τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ, ὑπὲρ τοῦ κύρους τῆς Βουλῆς, θὰ ἦτο λέγω εὐχῆς ἔργον νὰ γίνῃ τὸ ταχύτερον ἀποδεκτὸν διὰ τοῦ κανονισμοῦ. Πιστεύω ἀκόμη καὶ κάτι ἄλλο: Ὅτι εὐκαιρίαι παρέχονται συνεχῶς διὰ δριμύτατον ἔλεγχον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Δυστυχῶς τὰ ὀλισθήματα τῆς Κυβερνήσεως εἶναι τακτικά. Μεταξὺ αὐτῶν ὑπάρχουν μερικὰ κολοσσιαῖα. Διατὶ ἐκεῖ δὲν δυνάμεθα νὰ ἀσκήσωμεν τὴν κριτικὴν καὶ ἐνδεχομένως νὰ ἐπηρεάσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε νὰ ἀποφύγῃ βαρύτερα σφάλματα; Καὶ σᾶς φέρω ἓν καὶ μόνον παράδειγμα, τὸ σπουδαιότερον, τὸ ψήφισμα περὶ ἀπαγορεύσεως τῶν ἀπεργιῶν, διὰ τὸ ὁποῖον τὸ Νέον Κόμμα εἶναι ὑπερήφανον διὰ τὴν στάσιν του. — Βλέπετε, ὅτι ὁ 19ος αἰὼν ἦτο ὁ αἰὼν τῆς ἀποθεώσεως τοῦ λόγου. Εἶναι δύσκολον τὸ 1948, ὅταν ὅλα τὰ πράγματα μετεβλήθησαν, ὅταν ἡ γῆ ἐσμικρύνθη, διότι ἐπολλαπλασιάσθη ἡ ταχύτης, νὰ ἀπαιτήσωμεν ἀπὸ τὸν λαὸν νὰ μᾶς παρακολουθῇ εἰς μακρὰς συζητήσεις, ὁλονυκτίους συνεδριάσεις καὶ πολυώρους ἀγορεύσεις. Ὄχι! Πρέπει νὰ γίνωμεν ταχύτεροι. Πρέπει νὰ προσαρμοσθῶμεν πρὸς τὴν ἐποχήν. Τότε βοηθοῦμεν πολὺ περισσότερον τὴν σύγχρονον ἀξιοποίησιν τῆς Βουλῆς. — Δὲν θὰ ἤθελον ὅμως νὰ κατέλθω τοῦ βήματος, ἐὰν δὲν ἔλεγον τὰ ἑξῆς: Διατὶ νὰ ἀποκλείσω ἐκ τῶν προτέρων τὸ ἐνδεχόμενον νὰ ἀναπτύσσωνται ἐδῶ σχέδια ἀπὸ τὰ ὁποῖα νὰ ἐπωφελῆται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐφαρμόζῃ ταῦτα καὶ τὸ ἀποτέλεσμα νὰ εἶναι καλὸν διὰ τὸν τόπον; Ἀλλ’ ἐρωτῶ, προκειμένου μάλιστα περὶ τῆς Δημοσίας Τάξεως τί σχέδια; Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτεθοῦν ἐδῶ σχέδια, ἐν δημοσίᾳ ἢ ἔστω καὶ ἐν μυστικῇ συνεδριάσει; Ἀλλὰ ἠμποροῦσε, οἱ ἔχοντες σχέδιον, νὰ τὸ ἐκθέσουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Θὰ εἴπητε, ἐσὺ δὲν ἔχεις σχέδιον; Ἐγὼ βέβαια ἔχω, ὅπως ὅλοι οἱ Ἕλληνες. Τότε διατὶ δὲν τὸ ἐκθέτεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν; Δὲν τὸ κάμνω διότι ἔχω δηλώσει ὅτι δὲν πιστεύω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χωρισθῇ τὸ σχέδιον ἀπὸ τὴν πραγματικότητα τοῦ γεννήτορός του. Τὸ σχέδιον δὲν εἶναί τι ἄψυχον, ἀλλὰ τοὐναντίον εἶναι στενώτατα καὶ ἀρρήκτως συνδεδεμένον μὲ τὴν προσωπικότητα τοῦ συλλαβόντος αὐτό. Ὁ ἴδιος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέπτυξε ἕνα ὁρισμόν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τὸν κατευνασμὸν νὰ τὸν ἐφαρμόσῃ ἕνας ἄλλος. Τὸν ἐφήρμοσεν ὁ ἴδιος καὶ ἀπέτυχε. Ἀλλὰ ὀρθῶς ἤθελε νὰ συνδέσῃ τὸ σχέδιον μὲ τὴν προσωπικότητά του. Θὰ ἠμποροῦσα ἀκόμη νὰ προχωρήσω περισσότερον καὶ νὰ εἴπω. Οἱ βουλευταὶ πράγματι πιθανὸν νὰ ἔλθουν εἰς τὸ σημεῖον νὰ καταψηφίσουν τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ πέσῃ ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἐρωτῶ, εἶναι ὁ ἰδικός μου ἀντικειμενικὸς σκοπός, νὰ ἀνατρέψω τὴν Κυβέρνησιν; Σήμερον νὰ ἔλθω ἐγὼ νὰ προκαλέσω Κυβερνητικὴν κρίσιν; Καὶ δὲν θέλω νὰ προκαλέσω, κύριοι βουλευταί, πολιτικὴν κρίσιν, ὄχι διότι φοβοῦμαι ὅτι δὲν ὑπάρχει διαδοχή. Ἀπὸ τοῦ ἰδίου τούτου βήματος ἐβροντοφώνησα ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι δὲν ὑπάρχει διαδοχὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ ἐγὼ θέλω διαδοχὴν καλυτέραν. Ἕως ὅτου δὲ εὕρω καλυτέραν διαδοχήν, δὲν προκαλῶ ἐγὼ Κυβερνητικὸν ζήτημα. Δὲν βάζω λάδι εἰς τὴν φωτιάν. Ἐὰν ἔλθῃ τὸ ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν θὰ καταψηφίσω, διότι τὸ ἔκαμα ἀπὸ τὴν ἀρχήν. Εἶπα ὅτι τίποτε δὲν ἐνεφιλοχώρησε εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε νὰ μεταβάλω γνώμην. Θὰ ἤμην πάρα πολὺ εὐτυχὴς ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπετύγχανε καὶ ἐγὼ δημοσίᾳ ὡμολόγουν τὴν πλάνην μου. Διότι σημασία, κύριοι, δὲν ἔχει ποῖος θὰ σώσῃ τὴν Ἑλλάδα. Σημασία ἔχει νὰ σωθῇ ἡ Ἑλλάς. (Χειροκροτήματα).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος κ. Π. Κανελλόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§61Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ποτὲ ἡ Ἑλλὰς εἰς τὴν μακραίωνα ἱστορίαν της δὲν εἶχε κληθῆ νὰ ἀντιμετωπίσῃ ὥραν δυσχερεστέραν τῆς σημερινῆς. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ περιγράψω τὴν ὥραν ταύτην, τὴν ζῶμεν ὅλοι, καὶ δυστυχῶς ὑπάρχουν πολλοὶ οἱ ὁποῖοι τὴν ζοῦν δίδοντας τὴν ζωήν των. Εἰς ὥραν τόσον μεγάλην θὰ ἠθέλαμε Κυβέρνησιν ἡ ὁποία νὰ ἐνσαρκώνῃ μόνον τὰς ἀρετὰς τοῦ Γένους καὶ εἰ δυνατὸν καμμίαν ἀπὸ τὰς κακίας του, ἢ τουλάχιστον ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον τὰς κακίας του τὰ ἐλαττώματά του καὶ τὰς ἀδυναμίας του. Τοιαύτην ὅμως Κυβέρνησιν, κ. συνάδελφοι, δὲν ἔχομεν, δὲν εἴχαμεν τοιαύτην Κυβέρνησιν οὔτε πρὸ τῆς σημερινῆς, καὶ φοβοῦμαι ὅτι δυσκόλως θὰ τὴν ἀποκτήσωμε καὶ εἰς τὸ μέλλον. Ἔχομεν, βλέπετε κόμματα, κόμματα ἀκόμη καὶ ἐνώπιον τοῦ θανάτου, καὶ δὲν εἶναι βεβαίως κακὸν πρᾶγμα νὰ ἔχωμεν κόμματα, τὰ κόμματα εἶναι ἀπαραίτητα εἰς τὴν Δημοκρατίαν, καὶ ἡ Δημοκρατία, εἶναι ἀπαραίτητος προϋπόθεσις τοῦ πολιτισμοῦ τῆς ἱστορίας. Ἀλλὰ ὑπάρχουν στιγμαί, στιγμαὶ μεγάλου κινδύνου, στιγμαί, κατὰ τὰς ὁποίας στιγμὰς θὰ ἔπρεπε τύποις μόνον νὰ ὑπάρχουν τὰ κόμματα, κατ’ οὐσίαν ὅμως νὰ μὴν ἐπενεργοῦν, νὰ μὴν ἐπηρεάζουν τὴν ζωὴν τῶν Ἐθνῶν. Ἡμεῖς δυστυχῶς ἔχομεν κόμματα τὰ ὁποῖα ἐμμένουν εἰς τὴν τακτικήν των, τὴν τακτικὴν τῆς εἰρήνης καὶ τῶν εὐκόλων περιστάσεων, ἐμμένουσιν εἰς τὰ συμφέροντά των, ἐμμένουσιν εἰς τὸν ἐγωϊσμόν των, ἐμμένουσιν εἰς τὰς προλήψεις, ἐὰν θέλετε ὀφειλομένας εἰς μακρὰν παράδοσιν ἀντιθέσεων, ἐμμένουσιν εἰς τὰ ἐλαττώματα καὶ εἰς τὰς ἀδυναμίας των. Κύριοι βουλευταί, καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῶν κρισίμων τελευταίων ἐτῶν, ἔχομεν Κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι συνδυάζουν τὰς ἰσχυρὰς ἀδυναμίας μας μὲ τὰς ἀσθενεῖς δυνάμεις μας, ἀποτελεῖ καὶ τοῦτο συνεπῶς ἕναν παράγοντα ὁ ὁποῖος ἐπιδεινώνει τὴν κρισιμότητα τῆς ἱστορικῆς αὐτῆς ὥρας. Ἀλλά, φίλοι συνάδελφοι, εἶναι δυνατὸν ἀπόψε ἢ αὔριον συνεχιζομένης τῆς συζητήσεως ἡ ὁποία ἤρχισε, νὰ ἐλπίσωμε κατὰ τρόπον θετικὸν ὅτι εἶναι δυνατὸν οὐσιωδῶς νὰ ἀλλοιωθῇ ὁ δυσμενὴς αὐτὸς παράγων; Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐξομολογηθῶ τὴν σκέψιν μου. Δὲν διεπίστωσα ἀκόμη, δὲν διεπίστωσα ἀκόμη τὴν δυνατότητα, ὅπως αἱ συζητήσεις αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ, ἀποκτήσουν ἱστορικὸν ἀποτέλεσμα, δὲν διεπίστωσα ἀκόμη ὅτι αἱ συζητήσεις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπηρεάσουν τὴν ἱστορίαν μας νὰ ἐπηρεάσουν τὴν πορείαν τοῦ Ἔθνους. Ἐπὶ διετίαν τουλάχιστον, ζῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, παλαίων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, δὲν διεπίστωσα τὴν δυνατότητα αὐτήν. Καταλήγω λοιπόν, κ. συνάδελφοι, εἰς τὸ συμπέρασμα, καὶ καταλήγω εἰς τὸ συμπέρασμα τοῦτο, ὕστερα ἀπὸ βαθείαν ψυχικὴν ὀδύνην, καὶ ἐσωτερικὰς ἀπογοητεύσεις, καταλήγω εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι τουλάχιστον σήμερον, διότι δι’ αὔριον καὶ τὴν προσεχῆ ἀκόμη αὔριον, ἐπιφυλάσσω, ἐπιφυλάσσει ἡ σκέψις καὶ ἡ συνείδησίς μου ἐλπίδας, καὶ πιθανότητας καλυτέρας. Ἀλλὰ δι’ ἀπόψε καὶ διὰ τὰς ἐρχομένας ἡμέρας, πρέπει νὰ ἐξακολουθήσωμεν ἐπιδιώκοντες καὶ ἐπιθυμοῦντες τὴν σωτηρίαν τοῦ Ἔθνους μας, μέσῳ τῶν κομματικῶν μας δυνάμεων ἢ μᾶλλον ἀδυναμιῶν, μέσῳ τῶν κομματικῶν ἐγωϊσμῶν καὶ κομματικῶν ὑστεροβουλιῶν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ προσανατολίσω τὴν σκέψιν μου, εἰς τὸ δυνατὸν καὶ εἰς τὸ σχετικόν· καὶ θέτω εἰς τὸν ἑαυτόν μου τὸ ἐρώτημα: Εἶναι ἡ ὥρα αὐτὴ κατάλληλος, ὥστε αἱ σχετικότητες αἱ ὁποῖαι πνίγουν τὴν ζωήν μας νὰ γίνουν στόχος μιᾶς ἠθικῆς ἐπαναστάσεως; Βεβαίως ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἀνταρσία, ἐὰν δὲν διεξήγετο ἕνας ἀγὼν ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐξαρτᾶται ἡ ζωὴ ἢ ὁ θάνατος τοῦ Ἔθνους, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιχειρηθῇ, κ. συνάδελφοι, μία ἠθικὴ ἐπανάστασις ἐναντίον ὅλων τῶν τετριμμένων παραδόσεων, καὶ τῶν ἐπιβλαβῶν διὰ τὸ Ἔθνος δεδομένων, τὰ ὁποῖα ἐπηρεάζουν κατὰ τρόπον ἀποπνικτικὸν τὴν ζωὴν τοῦ Ἔθνους. Ἀλλὰ οὔτε ὁ χρόνος οὔτε ὁ τόπος ὑπάρχει, διὰ μίαν τοιαύτην ἠθικὴν ἐπανάστασιν. Θὰ ὑπάρξῃ ἀσφαλῶς αὔριον. Ἐφ’ ὅσον λοιπόν, οὕτως ἔχουν τὰ πράγματα, θέτω εἰς τὸν ἑαυτόν μου, τὸ δεύτερον ἐρώτημα. Εἶναι δυνατόν, ἀφοῦ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ προσιδιάσω τὰς σκέψεις μου εἰς τὰ σχετικὰ καὶ δυνατά, εἶναι δυνατὸν ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῶν πολιτικῶν δεδομένων, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν σήμερα καὶ τὰ ὁποῖα μέχρι σήμερον φαίνονται ἀμετάβλητα, εἶναι δυνατὸν ἐντὸς τῶν δεδομένων καὶ τῶν πολιτικῶν συνθηκῶν, αἱ ὁποῖαι ἰσχύουν νὰ ἀποκτήσῃ ὁ τόπος Κυβέρνησιν, καλλιτέραν τῆς σημερινῆς; ὀλιγώτερον ἐλαττωματικὴν τῆς σημερινῆς; χωρὶς μακρὰν κυβερνητικὴν κρίσιν, χωρὶς νὰ παρεμβληθῇ ἐπικίνδυνον κενόν, δηλαδή, μὲ ἄμεσον τὴν δυνατότητα τῆς διαδοχῆς, χωρὶς νὰ προκαλέσωμε τὴν ἀπογοήτευσιν τῶν μεγάλων μας συμπαραστατῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν φαίνωνται καὶ ἐνθουσιασμένοι μαζί μας, χωρὶς νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ Ἔθνος ἐθνικὸν κίνδυνον. Κύριοι βουλευταί, δὲν νομίζω, ὅτι δύναμαι νὰ δώσω εἰς τὰ ἐρωτήματα αὐτὰ ἀπάντησιν. Δὲν νομίζω, ὅτι ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῶν σημερινῶν πολιτικῶν συνθηκῶν, τῶν καλῶν ἢ κακῶν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμε μίαν ἀλλαγὴν πρὸς τὸ καλλίτερον χωρὶς νὰ σχηματισθῇ ἕνα κενὸν χρόνου ἐπικίνδυνον. Δὲν ἔχομεν ἐξασφαλίσει τὴν καλλιτέραν διαδοχὴν, ὄχι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς δυνατότητος τῆς θεωρητικῆς, διότι πᾶσα θεωρητικὴ δυνατότης ὑπάρχει, ἀλλὰ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς πρακτικῆς δυνατότητος τῆς πηγαζούσης ἀπὸ τὰ δεδομένα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἐφ’ ὅσον λοιπόν, κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι δυνατὸν, νὰ ἀποκτήσῃ ὁ τόπος ἄνευ τῶν κινδύνων, τοὺς ὁποίους ἐτόνισα, Κυβέρνησιν ὀλιγώτερον ἐλαττωματικὴν τῆς Κυβερνήσεως, δὲν νομίζω, ὅτι δικαιούμεθα ἀπόψε νὰ ἀρνηθῶμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ἐλαττωματικήν, ὅπως ὅλοι τὴν ἀναγνωρίζομεν, κατ’ οὐσίαν, τὴν βοήθειάν μας, τὴν βοήθειάν μας, ἡ ὁποία ὁσονδήποτε ἀσθενὴς καὶ ἐὰν εἶναι πάλιν θὰ συμβάλῃ εἰς κάποιαν μείωσιν τῆς ἐλαττωματικότητος ποὺ παρουσιάζει ἡ Κυβέρνησις ἐν ὥρᾳ μάχης, διότι μάχην διεξάγει ἡ Κυβέρνησις τῆς χώρας μας, καὶ ἐν ὥρᾳ μάχης, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσωμεν ἀμέσως καλλιτέραν διάδοχον, δὲν νομίζω, ὅτι ἔχω τὴν δυνατότητα τὴν ἠθικὴν καὶ τὸ ἱστορικὸν δικαίωμα νὰ ἀρνηθῶ τὴν συνδρομὴν μου. Καὶ ποία εἶναι ἡ βοήθεια, τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ τὸ Ἐθνικὸν Ἑνωτικὸν Κόμμα καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ συνεργαζόμενοι εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Ἡ βοήθεια εἶναι διττή. Ἡ βοήθεια ἐκδηλοῦται ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ τῆς ψήφου, τὴν ὁποίαν ἐὰν παραστῇ ἀνάγκη ἐντὸς τῶν προσεχῶν ἡμερῶν καὶ πάλιν δὲν θὰ ἀρνηθῶμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀλλὰ ἡ βοήθεια ἐκδηλοῦται καὶ διὰ τῆς κριτικῆς τῆς ἐντίμου καὶ καλοπίστου, τὴν ὁποίαν θὰ ἐξακολουθήσωμεν ἀσκοῦντες. Εἶπον ὅτι, δὲν θ’ ἀρνηθῶ ψῆφον ἐντὸς τῶν προσεχῶν ἡμερῶν —παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴν ἐγγράψῃ προσημείωσιν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀπώτερον μέλλον— καὶ δεδομένου, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀσφαλεστάτην πλειοψηφίαν, θὰ ἐπιθυμούσαμεν ὅπως δώσωμε τὴν ἐντύπωσιν εἰς τὸ διεθνὲς κοινὸν —τὸ ὁποῖον μετὰ τόσης προσοχῆς παρακολουθεῖ τὰ ἐν Ἑλλάδι καὶ τὸ ὁποῖον τελευταίως —ἰδιαίτατα τὸ Ἀγγλοσαξωνικόν— ἤρχισε νὰ μὴ ἔχῃ τόσην ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν— ὅτι ἡ Κυβέρνησις βασίζεται ἐπὶ τῆς πλειοψηφίας περισσοτέρων, ἐκείνης, τὴν ὁποίαν τῆς παρέχουν τὰ δύο Κόμματα. Ἄλλωστε, κ. βουλευταί, μεταξύ μας γνωριζόμεθα, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει σημασίαν, εἶναι νὰ ἐμφανιζώμεθα ἔξω κάπως διαφορετικά, ἀπὸ ὅτι εἴμεθα, ἰσχυρότεροι μὲ εὐρυτέραν βάσιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας νὰ στηρίζεται ἀράγιστον τὸ μέτωπον, τὸ ὁποῖον ἀπαρτίζομεν. Δι’ αὐτὸ καὶ δὲν ἀποδίδω σημασίαν εἰς τὴν ἐπιφύλαξιν τοῦ ἀνευθύνου. Ὅπως ἤκουσα μὲ ἰδιαιτέραν ἱκανοποίησιν καὶ οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, οἱ ὁποῖοι δὲν πρόκειται νὰ δώσουν ψῆφον ἐμπιστοσύνης, καὶ οἱ ἀρχηγοὶ αὐτῶν τῶν Κομμάτων, τὸ ἐτόνισαν, τὸ ἐτόνισαν καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Νέου Κόμματος, δὲ ἐπιφυλλάσσει τὸ δικαίωμά του νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι εἶναι ἀνεύθυνος. Τὸ αὐτὸ διαπνέει καὶ τὴν ἰδικήν μου συνείδησιν, ἐνώπιον τόσον τραγικῶν καὶ δυσκόλων περιστάσεων. Πράγματι, κ. βουλευταί, δὲν ἔχει ἠθικὸν νόημα, ὄχι μόνον δὲν ἔχει πολιτικὴν σημασίαν καὶ ἐθνικὸν νόημα, νὰ ἐπιφυλλάσσῃ ὁ ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ ἑαυτὸν τὸ δικαίωμα, νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι, ἐγὼ δὲν εἶμαι εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ συνεπῶς ἔχω καὶ τὸ ἀνεύθυνον καὶ νὰ λέγῃ ὅτι ἐγὼ δὲν συμφωνῶ, ἀλλὰ ὑπέκυψα, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν εἶμαι ὑπεύθυνος δι’ ὅσα συνέβησαν. Ὅσον ἀφορᾷ, κ. βουλευταί, τὰ κριτήρια, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξακολουθήσουν νὰ ἀσκοῦν ἐπίδρασιν ἐπὶ τὴν κρίσιν μας διὰ τὴν Κυβέρνησιν, τὰ κριτήρια αὐτά, εἶναι γενικώτερα, καὶ δὲν θὰ τὰ ἐξαρτήσωμεν ἀπὸ κριτήρια ξένα πρὸς τὴν φύσιν τῆς Κυβερνήσεως, δὲν θὰ ζητήσωμε δηλαδή, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν διαθέτει, δὲν θὰ ζητήσω π.χ. μεγάλην πνοήν, δὲν θὰ τὸ ζητήσω οὔτε ἅπαξ, οὔτε δίς, οὔτε τρίς, ὅπως τὸ εἶχα πρὸ 5 μηνῶν ζητήσῃ. Δὲν εἶναι νοητὸν, νὰ ζητῶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ. Ζητῶ ὅμως ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν πατριωτισμὸν καὶ σωφροσύνην, διότι πατριωτισμὸν καὶ σωφροσύνην διαθέτει ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ζητῶ, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐκδηλωθῇ ὁ πατριωτισμὸς καὶ νὰ ἐκδηλωθῇ ἡ σωφροσύνη εἰς ἀκόμη μεγαλείτερον βαθμόν, διότι πρέπει νὰ ὁμολογήσω καὶ ὀφείλω κατὰ τρόπον συγκεκροτημένον νὰ τὸ θεμελιώσω ὅτι ὑπάρχουν καὶ ὡρισμέναι ἐκδηλώσεις ἀρκεταὶ δυστυχῶς, ἐκδηλώσεις, αἱ ὁποῖαι μὲ ἐμβάλλουν εἰς τὴν ὑποψίαν, ὅτι εἰς τὰς διαφόρους πράξεις καὶ ἐνεργείας της ἡ Κυβέρνησις ἐπηρεάζεται καὶ ὑπὸ σκέψεων καὶ παραγόντων ἄλλων, οἱ ὁποῖοι παράγοντες καὶ αἱ ὁποῖαι σκέψεις θολώνουν κάπως τὸ πατριωτικὸν αἴσθημα καὶ νοθεύουν κάπως τὴν σωφροσύνην. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητῶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἢ μᾶλλον ἀπὸ τὰ δύο ἐν τῇ Κυβερνήσει κόμματα εἶναι νὰ παύσουν τὴν τακτικὴν τὴν ὁποίαν μέχρι τοῦδε ἀκολουθοῦν καὶ ἡ ὁποία ἐκδηλοῦται κυρίως, ὄχι βέβαια εἰς τὰς ἐπισήμους δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ εἰς τὰς ἐκδηλώσεις καὶ εἰς τὴν στάσιν τῶν δύο κομμάτων καὶ τοῦ προσκειμένου εἰς τὰ δύο κόμματα τύπου, νὰ παύσουν λέγω, τὴν τακτικὴν, τὴν ὁποίαν μέχρι τοῦδε ἀκολουθοῦν καὶ ἡ ὁποία ἐμφανίζει τὰ δύο κόμματα τύπου, νὰ παύσουν, λέγω, τὴν τακτικὴν, τὴν Ἀντιπολιτεύσει. Νομίζω, ὅτι, ἡ τακτικὴ αὐτή, δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν σοβαρότητα καὶ ἂν θέλετε, μάλιστα, εἰς τὴν ἱερότητα τῶν περιστάσεων. Ἂν ἡμεῖς οἱ ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως, εὑρισκόμενοι, δὲν ζητοῦμε νὰ ἐπιφυλάξωμεν εἰς τὸν ἑαυτόν μας ἐν καιρῷ τὸ δικαίωμα νὰ ἀσχοληθῶμεν ὅτι, ὑπήρξαμεν ἀνεύθυνοι, πόσῳ μᾶλλον δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ καλλιεργοῦν καὶ νὰ συντηροῦν ἐπιφυλάξεις τοῦ ἀνευθύνου, τὰ ἐν τῇ Κυβερνήσει Κόμματα. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι σοβαρὸν εἰς τόσον κρισίμους ὥρας, νὰ προετοιμάζωνται τὰ ἐν τῇ Κυβερνήσει κόμματα, ὅπως ἐν καιρῷ ἰσχυρισθοῦν, ἐν περιπτώσει σχετικῆς ἀποτυχίας τοῦ ἔργου των, διότι ἀπόλυτον ἀποτυχίαν των ἀποκλείω ἀπὸ τὸν ὁρίζοντα τῆς ἱστορίας μας. (Χειροκροτήματα). Δὲν εἶναι νοητὸν, λέγω, καὶ ἱστορικῶς σοβαρὸν, νὰ ἰσχυρισθοῦν ἐν καιρῷ, ἐν περιπτώσει σχετικῆς ἀποτυχίας τοῦ ἔργου των, ὅτι ἡ ἀποτυχία δὲν ὀφείλεται καὶ εἰς τὰ δύο κόμματα ἀλλ’ εἰς τὸ ἓν ἐκ τῶν δύο, δηλ. εἰς τὸ ἕτερον πάντοτε καὶ ὄχι εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνήκουν. Νομίζω, ὅτι ἡ τακτικὴ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ψυχολογίας γενικωτέρας τοῦ λαοῦ, ψυχολογίας, ἡ ὁποία μέχρι τοῦδε δὲν διεμορφώθη λόγῳ τῆς στάσεως καὶ τῆς τακτικῆς αὐτῶν τῶν δύο κομμάτων, δὲν διεμορφώθη εἰς ἀπολύτως ἑνιαίαν ψυχολογίαν. Καὶ λόγῳ, λοιπόν, τῆς γενικωτέρας τοῦ λαοῦ ψυχολογίας, ἀλλὰ καὶ λόγῳ τῆς ἠθικῆς ἐπιταγῆς τῆς ὥρας ταύτης, θὰ πρέπει ἡ τακτικὴ αὐτὴ νὰ παύσῃ ἀκολουθουμένη. Ἐλπίζω, ὅτι δὲν ἐμπνέεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἰδίαν, ἐλπίζω, ὅτι δὲν ἐμπνέεται ἀπὸ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν δύο συνεργαζομένων κομμάτων, νὰ παύσῃ ἐν πάσῃ περιπτώσει, διέπουσα τὰς συνειδήσεις καὶ τὰς σκέψεις τῶν στελεχῶν τῶν κομμάτων καὶ τοῦ τύπου, ὁ ὁποῖος ἀκολουθεῖ τὰ δύο κόμματα. Κύριοι βουλευταί, ἐκτὸς τῆς γενικῆς κριτικῆς οἵα εἶναι ἡ κριτικὴ τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου διετύπωσα, θὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν κριτικὴν εἰς τοὺς δύο θεμελιώδεις τομεῖς τῆς δράσεως τῆς Κυβερνήσεως. Οἱ δύο αὐτοὶ θεμελιώδεις τομεῖς, εἶναι πρῶτον μὲν ὁ τομεὺς τῆς πολεμικῆς δράσεως, καὶ δεύτερον εἶναι ὁ τομεὺς ὁ οἰκονομικός. Ὅσον ἀφορᾶ τὸν οἰκονομικὸν τομέα, κύριοι βουλευταί, εἶχον τὴν εὐκαιρίαν, εἰς τρεῖς ἀλλεπαλλήλους ἀγορεύσεις, κατὰ τὰς δύο τελευταίας ἑβδομάδας, νὰ ἐκθέσω τὰς ἀπόψεις μας, νὰ διατυπώσω ἐντόνως τὰς διαφωνίας μας πρὸς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐλπίζω, ὅτι ἡ συνέχεια, ἡ ὁποία θὰ δοθῇ εἰς τὰς περὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως συζητήσεις, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ διαψεύσῃ τὴν ρῆσιν, τὴν ὁποίαν διετύπωσα προηγουμένως, τὴν ρῆσιν ὅτι, αἱ ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ συζητήσεις, δὲν ἔχουν ἱστορικὰ ἀποτελέσματα, ἐλπίζω καὶ εὔχομαι νὰ ἀποκτήσουν, αἱ συζητήσεις ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, κἄποιο πρακτικὸν ἱστορικὸν ἀποτέλεσμα, νὰ ἐπέλθῃ δηλαδή, προσέγγισις μεταξὺ τῶν φορέων τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡμῶν καὶ νὰ δοθῇ μία δημιουργικὴ συνέχεια εἰς τὴν ἀρξαμένην κριτικὴν καὶ συζήτησιν. Ὅσον ἀφορᾶ τὸν τομέα τοῦ πολεμικοῦ ἀγῶνος, χωρίς, κύριοι βουλευταί, νὰ ἀσκήσωμε καὶ πάλιν εἰς τὸ μέλλον, ὅπως δὲν ἠσκήσαμεν καὶ εἰς τὸ παρελθὸν κριτικὴν τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας, δηλ., τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα τὴν ἀπαρτίζουν, θὰ ἐξακολουθήσωμε διατυποῦντες τὰς ὑποδείξεις μας, αἱ ὁποῖαι ἀποβλέπουν εἰς τὴν στρατηγικὴν συστηματοποίησιν τοῦ ἀγῶνος. Αἱ ὑποδείξεις αὐταί, ἐγένοντο κατὰ τρόπον συστηματικὸν, εἰς τὴν ἀγόρευσίν μου τῆς 19 Δεκεμβρίου π. ἔ. Δυστυχῶς δὲν βλέπω μέχρι τῆς στιγμῆς, νὰ γίνωνται, ὅλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὴν στρατηγικὴν συστηματοποίησιν τοῦ διεξαγομένου ἀγῶνος. Δὲν δικαιοῦμαι ὅμως, ἐξ ἄλλου, νὰ ἀποκρύψω καὶ κἄποιαν ἱκανοποίησιν. Ἐλπίζω ἡ ἱκανοποίησις αὐτὴ, νὰ μὴ ἀποδειχθῇ πρόωρος. Τὴν κἄποιαν ἱκανοποίησιν τὴν προεκάλεσεν ἡ ἀνάγνωσις τῆς πληροφορίας, ὅτι τὸ Ἀνώτατον Στρατ. Συμβούλιον, ἔλαβε κατ’ ἀρχὴν τὴν ἀπόφασιν ὅπως, μεταβάλῃ τὸ Γεν. Ἐπιτελεῖον τοῦ Στρατοῦ εἰς πραγματικὸν ὑπεύθυνον στρατηγεῖον. Συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως, προχωρήσῃ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτήν, καὶ ὅπως μὴ ἀρκεσθῇ εἰς τὴν θεωρητικὴν αὐτὴν σύλληψιν τοῦ πράγματος, ἀλλὰ προβῇ εἰς τὴν ἀξιοποίησιν τῆς ἀποφάσεως, ἡ ὁποία, ὡς ἀνέγνωσα, ἐλήφθη. Καὶ συνιστῶ μάλιστα, εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως συνδυάσῃ τὴν ἀπόφασιν τὴν ἀφορῶσαν τὴν προαγωγὴν τοῦ Γεν. Ἐπιτελείου εἰς πραγματικὸν στρατηγεῖον, μὲ ἄλλην ἀπόφασιν συνυφασμένην μὲ τοὺς ἄλλους παραλλήλους πρὸς τὸν στρατιωτικὸν τομέα, κλάδους τοῦ πολεμικοῦ ἀγῶνος. Διότι ὁ πολεμικὸς ἀγών, δὲν ἀρκεῖται καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὸν στρατιωτικὸν τομέα, εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ γίνουν ὅλα τὰ ἀπαραίτητα καὶ εἰς τὸν τομέα τῶν πληροφοριῶν καὶ τῆς κατασκοπείας. Εἶναι ἀπόλυτος ἡ ἀνάγκη νὰ γίνουν ὅλα τὰ ἀναγκαῖα καὶ εἰς τὸν τομέα τῆς προπαγάνδας, διὰ νὰ σταματήσῃ καὶ ἡ ἔντονος μείωσις τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Ἀγγλοσαξωνικῆς κοινῆς γνώμης πρὸς ἡμᾶς. Διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαπιστώσω μετὰ λύπης μου, τὴν ἔντονον μείωσιν τῆς ἐμπιστοσύνης αὐτῆς. Καὶ τέλος πρέπει ὅλοι αὐτοί, οἱ τομεῖς καθὼς καὶ ὁ τομεὺς τῶν ἀνταρτοπλήκτων, ὅλοι εἶναι τομεῖς, φάσεις ἀγῶνος, δηλαδὴ ὁ τομεὺς τῆς προστασίας τῶν ἀνταρτοπλήκτων, ὁ ὁποῖος ἐπίσης εἶναι τομεὺς ἀγῶνος, ὅλοι πρέπει νὰ συνδυασθοῦν κατὰ τρόπον ὠργανωμένον, ὅπως τὸ διετύπωσα καὶ τὸ ἐξῆρα κατὰ τὴν μακρὰν ἐκείνην ἀγόρευσίν μου. Κύριοι βουλευταί, οἱ τελευταῖοι μῆνες, ἰδίᾳ οἱ τρεῖς τελευταῖοι μῆνες ἀπετέλεσαν οὐσιώδη στροφὴν εἰς τὴν πολεμικὴν δραστηριότητα τῶν ἐθνικῶν μας δυνάμεων. Ἡ στροφὴ ἡ οὐσιώδης, ἀλλ’ ἀκόμη λίαν ἀνεπαρκής, συνδέεται μὲ τὴν ἄμυναν τῆς Κομοτινῆς, μὲ τὰς ἐπιχειρήσεις τῶν Κρουσίων, μὲ τὰς ἐπιχειρήσεις εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ Μετσόβου, μὲ τὸ ὄνομα, τὸ καταστὰν θρυλικὸν ὄνομα, τῆς Κονίτσης, καὶ τέλος μὲ τὴν συντριβὴν καὶ τὴν ἐκμηδένισιν τῆς συμμορίας, ἡ ὁποία ἐπεχείρησε τὸ κατὰ τῆς Θεσσαλονίκης πραξικόπημα. Ἀπευθύνω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἔντονον πατριωτικὴν ἔκκλησιν, ὅπως ἀξιοποιήσῃ εἰς ὅλην αὐτῆς τὴν ἔκτασιν τὴν σημειωθεῖσαν στροφήν, ὀφειλομένην εἰς τὸ ἠθικὸν τῶν στρατιωτῶν μας καὶ τῆς ἡγεσίας του. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη, ὅπως ἐκμεταλλειθῶμεν καὶ ἀξιοποιήσωμεν αὐτὴν τὴν ἀρξαμένην στροφήν, πραγματοποιοῦντες εἰς ὅλην τὴν ἔκτασίν των, ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου δι’ ὑπαινιγμῶν περιέγραψα. Κύριοι βουλευταί, ὁ χρόνος εἶναι πολύτιμος. Ἀλλὰ καὶ ὁ πόνος τοῦ λαοῦ, εἶναι καὶ αὐτὸς πολύτιμος. Μὴ καταχρώμεθα, Κυβερνῆται τῆς Χώρας, οὔτε τοῦ χρόνου οὔτε τοῦ πόνου τοῦ λαοῦ. Πράξατε μὲ δραστηριότητα, ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῶν ἰδιοτήτων καὶ ἀρετῶν, τὰς ὁποίας ἔχετε, ἐντὸς τοῦ πλαισίου, ἐν ἀνάγκῃ καὶ τῶν ἀδυναμιῶν καὶ ἐλαττωμάτων σας, εἰς τὰ ὁποῖα, δυστυχῶς, ἐξακολουθεῖτε ἐμμένοντες, πράξατε ὅ,τι εἶναι δυνατόν, διὰ νὰ ἀξιοποιήσωμεν τοὺς μῆνας, οἱ ὁποῖοι ἐπέρχονται καὶ ἐξαρθῆτε ὅσον σᾶς εἶναι δυνατόν, ὑπεράνω τοῦ ἑαυτοῦ σας, διότι ἡ Ἑλλάς, εὑρίσκεται ὑπεράνω ὑμῶν. Ἄς παύσωμεν, κύριοι βουλευταί, συγχέοντες τὸ ἀτομικὸν καὶ κομματικὸν ἀνάστημα μὲ τὸ ἀνάστημα τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ἀλεξανδρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§63Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι δύναταί τις νὰ ἐπιδοκιμάσῃ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον ἀπεφάσισεν ὅπως, διεξαχθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σοβαροῦ αὐτοῦ ζητήματος, τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Ὅσον καὶ ἂν προσεπάθησε νὰ δώσῃ εἰς αὐτὸ μίαν οὐσιώδη ἔννοιαν, δὲν δύναται νὰ ἀμφισβητηθῇ, ὅτι τὸ Σῶμα εἶναι ἀδύνατον νὰ συζητήσῃ τὰ κυριώτερα μέρη, ἐφ’ ὅσον εὑρίσκεται εἰς ἀδυναμίαν νὰ ἐπιχύσῃ φῶς εἰς τὴν ἐθνικὴν ταύτην ὑπόθεσιν. Εἶναι δὲ ἄσκοπον, διὰ νὰ μὴν εἴπω, ὅτι εἶναι (δὲν ἠκούσθη)...διὰ τὸ Σῶμα νὰ ἐπιμένῃ ἡ Κυβέρνησις ὅπως γίνῃ εὐρυτάτη συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἐγνώριζε καλῶς, ὅτι ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀνεμίχθησαν καὶ θὰ ἀναμιχθοῦν εἰς τὴν συζήτησιν εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴν αἰσθάνωνται... (δὲν ἠκούσθη)... αὐτὴν τὴν πειθαρχικὴν φωνὴν τῆς ἐθνικῆς των συνειδήσεως, ὅπως μὴ παρουσιάσουν τὸ φῶς τὸ ὁποῖον ὤφειλον νὰ παρουσιάσουν κατὰ τὴν συζήτησιν. Αἱ κοινοβουλευτικαὶ συζητήσεις, ἐὰν δὲν ἔχουν καμμίαν ἄλλην ἀξίαν, ἔχουν τοὐλάχιστον, αὐτήν, ὅτι ἐπιτρέπουν μίαν συνολικὴν καὶ ἐλευθέραν ἀνταλλαγὴν τῶν γνωμῶν τῶν ἐκπροσωπούντων τὴν λαϊκὴν θέλησιν καὶ ἐπιτρέπουν γενικὰ συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα προέρχονται ἀπὸ τὴν πάλην τῶν διαφόρων ἀντιθέτων ἀπόψεων. Ἀλλ’ ὅλαι αὐταὶ αἱ... (δὲν ἠκούσθη)... αἱ κοινοβουλευτικαὶ πάσχουν ἀλλοίωσιν μεγάλην, ὅταν τὰ Κράτη εὑρίσκονται ἐμπεπλεγμένα εἰς πολεμικὰς ἐπιχειρήσεις. Βεβαίως, δὲν δύνανται νὰ παύσουν αἱ κοινοβουλευτικαὶ συζητήσεις. Τὰ Κοινοβούλια ἀκριβῶς κατὰ τὰς περιπτώσεις ταύτας εἶναι ἀναγκαῖα, διὰ νὰ μεταβάλουν εἰς ἀποφάσεις, ὅλας τὰς εἰσηγήσεις τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι θεωροῦνται ἀναγκαῖαι διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ εἰρήνη καὶ νὰ σωθῇ ἡ Πατρίς. Δὲν εἶναι ἐξ ἄλλου δυνατὸν νὰ ἐκτεθῶσι δημοσίᾳ ὅλα τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ συνέτεινον εἰς τὴν καλὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἀγῶνος, διότι δύνανται ἐξ αὐτῆς τῆς δημοσίας συζητήσεως νὰ ἐπωφεληθοῦν οἱ ἐχθροὶ καὶ νὰ προδοθῶσι τὰ ἐθνικά μας συμφέροντα. Διὰ νὰ ὑπάρξῃ συνδυασμὸς τῶν δύο τούτων ἀπόψεων ἐφευρέθησαν αἱ μυστικαὶ συνεδριάσεις. Οἱ πατέρες ἡμῶν, τόσον ἐθεώρησαν ἀναγκαίας τὰς μυστικὰς αὐτὰς συνεδριάσεις, ὥστε ἀπεφάσισαν νὰ κατοχυρώσουν ταύτας εἰς τὸ πολίτευμα. Καὶ δὲν ὑπάρχει νομίζω, μεγαλυτέρα περίπτωσις, διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν μυστικῶν συνεδριάσεων, παρ’ ὅταν τὰ Κράτη εὑρίσκωνται εἰς πολεμικὰς ἐπιχειρήσεις. Δὲν ὑπάρχει Κράτος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀναχθῆ εἰς πολεμικὰς ἐπιχειρήσεις καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἐπεζήτησε μυστικὰς συνεδριάσεις. Ὅπως εἶπον καὶ ἄλλοτε, εἰς τὴν Γαλλίαν ἔχουν κανονισθῆ μηνιαῖαι τοιαῦται. Χάρις εἰς τὰς μηνιαίας αὐτὰς συνεδριάσεις τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς, κύριοι βουλευταί, ὀφείλει νὰ λεχθῇ, ὅτι ἐκερδήθη ἡ νίκη τοῦ πρώτου παγκοσμίου πολέμου. Τὸ 1917, ὁ τότε ἀρχιστράτηγος τῶν Συμμαχικῶν τμημάτων στρατηγὸς Λιβέλ, διέταξε γενικὴν ἐπίθεσιν ἐναντίον τῶν Γερμανικῶν στρατευμάτων, ὁπότε 3 βουλευταί, εὑρισκόμενοι εἰς 3 διαφορετικὰ στρατόπεδα, βαθμοφόροι ἔφεδροι, ἔφθασαν εἰς Παρισίους καὶ ἐζήτησαν μυστικὴν συνεδρίασιν. Καὶ ἀπὸ τὴν δραματικὴν ἐκείνην συνεδρίασιν, ἡ ὁποία ἐξηκολούθησεν ἐπὶ πολλὰς ὥρας κατωρθώθη ἡ ἀντικατάστασις τοῦ Στρατηγοῦ Λιβέλ, μὲ τὸν Στρατηγὸν Φός. Αὐταὶ εἶναι αἱ μεγάλαι ὠφέλειαι αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ προκύψουν ἀπὸ μίαν μυστικὴν συνεδρίασιν κατὰ τοὺς πολεμικούς χρόνους. Δυστυχῶς ὅμως, ἡ Κυβέρνησις οὐδέποτε ἠθέλησεν ἐνταῦθα νὰ ἐφαρμόσῃ διάταξιν ρητὴν τοῦ Πολιτεύματος ἡμῶν, σχετικῶς μὲ τὰς συνεδριάσεις ταύτας. Ποῖον ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα; Ὅτι, οἱ κύριοι βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἠναγκάσθησαν νὰ λάβουν μέρος εἰς τὰς συζητήσεις ταύτας, δὲν ἠδυνήθησαν ἐγκαίρως νὰ φέρουν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅλο ἐκεῖνο τὸ φῶς, τὸ ὁποῖον ἦτο ἀναγκαῖον διὰ νὰ ὑποστηρίξουν ὅλας των τὰς παρατηρήσεις. Ὑπῆρξαν δὲ δυστυχῶς παρεκβάσεις τινὲς, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναπόφευκτοι εἰς μίαν συζήτησιν τοιούτου ἐπιμάχου ζητήματος. Ἀλλὰ μήπως προχθὲς, μόλις, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔθεσεν ὁλόκληρον τὸν ὄγκον τῆς πλειοψηφίας της, διὰ νὰ ἀποφύγῃ μίαν τοιαύτην μυστικὴν συνεδρίασιν; Δὲν ὑπερησπίσθη τὰς ἀπόψεις ταύτας τῆς Κυβερνήσεως, συνάδελφος, εἰπὼν εἰς ἡμᾶς ὅτι, ἐὰν ἐγένετο μία μυστικὴ συνεδρίασις, ἤθελεν ἴσως ζημιωθῆ τὸ ἠθικὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ εἶχε συνεπείας σοβαράς; Βέβαια ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι μιᾶς τοιαύτης πνευματικῆς στάθμης, ὥστε δὲν δύναται νὰ ἐννοήσῃ πόσον εἶναι ἀναγκαῖαι αἱ μυστικαὶ συνεδριάσεις, κατὰ τοὺς πολεμικοὺς χρόνους. Ἡ Ἑλληνικὴ φυλὴ ἤθελε πάθει ἕνα πανικόν, φυλὴ ἡ ὁποία ἐκράτησεν ὑψηλὰ τὸ ἠθικὸν αὑτῆς καὶ ὄχι μόνον διεξήγαγεν ἡρωϊκῶς ἀγῶνα ἐπὶ 5 μῆνας ἐναντίον τῆς ἐπιδρομῆς τῆς Ἰταλίας, ἀλλὰ ὅταν καὶ αὐτὴ ἡ Γερμανικὴ Αὐτοκρατορία, ἐπετέθη ἐναντίον ἡμῶν ἐπὶ 20 ἡμέρας, κατώρθωσεν, ὥστε τὸν ἡρωϊσμὸν τῶν Ἑλλήνων νὰ δείξῃ αὐτὸν ὑπέρτερον τῶν ἀρχαίων καὶ ἐνδόξων ἡμῶν προγόνων. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἔφθασε νὰ εἴπῃ πρὸς ἡμᾶς, ὅτι δὲν ἐπιθυμῇ τὰς τοιαύτας μυστικὰς συνεδριάσεις διότι δὲν ἔχει νὰ κάμῃ καμμίαν ἄλλην ἀνακοίνωσιν. Ὡσὰν νὰ ἐγνώριζεν ἡ Κυβέρνησις, ποία θὰ ὑπάρξῃ ἡ συζήτησις ἐνταῦθα καὶ τί θὰ ζητηθῇ ἀπὸ αὐτὴν διὰ νὰ κάμῃ τὰς ἀνακοινώσεις ταύτας. Καὶ ἀκριβῶς, τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, ὑπῆρξεν ἡ ἀπόδειξις, πειστικωτάτη ἀπόδειξις, ὅτι ἐὰν τοιοῦτόν τι εἶπεν ἡ Κυβέρνησις, ἦτο ἐκτὸς τῆς πραγματικότητος. Διότι ἠκούσαμε πάντες εἰς μίαν στιγμὴν μυστικῆς συνεδριάσεως, συμπαθῆ συνάδελφον, ὁ ὁποῖος ἐξέθηκεν εἰς ἡμᾶς πράγματα, τὰ ὁποῖα οὐδέποτε ἐλέχθησαν κατὰ τὰς συνεδριάσεις, τὰς δημοσίας συνεδριάσεις, περὶ τῆς δημοσίας τάξεως. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι ὄχι μόνον ὁ συνάδελφος αὐτός, ἀλλὰ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν, ἔχετε εἰς τὰ χαρτοφυλάκιά σας νὰ κάμητε τοιαύτας ἀνακοινώσεις, σπουδαίας εἰς τὸ Σῶμα, αἱ ὁποῖαι ἀνάγονται εἰς τὴν δημοσίαν ἡμῶν ἀσφάλειαν. Καὶ ἐπὶ τῶν ἀνακοινώσεων τούτων, δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ προέλθῃ ὠφέλεια διὰ τὴν παρακολούθησιν τοῦ ἀγῶνος τούτου. Δυστυχῶς ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἐδέχθη τὴν τοιαύτην μυστικὴν συνεδρίασιν. Δὲν θὰ ἐδέχετο καὶ ἀπόψε καὶ οὔτε θὰ δεχθῇ ποτέ. Δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐδέχθη ποτὲ νὰ συγκαλέσῃ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων διὰ νὰ κάμῃ ἔστω πρὸς αὐτούς, μίαν οἱανδήποτε ἀνακοίνωσιν σχετιζομένην μὲ τὰς πολεμικὰς ἡμῶν ἐπιχειρήσεις. Διότι τὸ σύστημα τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι τὸ σύστημα τῆς σιωπῆς, εἰς τὸ μεγάλο τοῦτο ζήτημα. Δὲν ἐννοεῖ νὰ προέλθῃ εἰς οὐδεμίαν ἀνακοίνωσιν ὅ,τι δήποτε καὶ ἐὰν λεχθῇ διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὴν συζήτησιν ταύτην. Τοῦτο εἶναι δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως, ἐφ’ ὅσον ἐγκρίνει τὴν τακτικὴν αὐτὴν ἡ πλειοψηφία τοῦ Σώματος. Ἀλλὰ καθῆκον ἡμῶν εἶναι νὰ μὴ λάβωμεν μέρος εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην, νὰ μὴν εἴπωμεν τίποτε, δι’ ἐκείνων τὰ ὁποῖα δυνάμεθα ἀσφαλῶς νὰ ἐμφανίσωμεν εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν εἴχωμε τὸ δικαίωμα νὰ συζητήσωμεν τοῦτο ἐν πλήρει φωτὶ εἰς μίαν μυστικὴν συνεδρίασιν. Εἶναι δικαίωμα, ἐπαναλαμβάνω, τῆς Κυβερνήσεως, νὰ καθορίζῃ ὅπως θέλει τὴν τακτικὴν αὐτήν. Ἀλλὰ εἶναι καὶ δικαίωμα ἡμῶν, νὰ καταγγέλωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ὅτι οὕτω πράξασα ἐκθέτει ἀσφαλῶς τὰ μεγάλα ἐθνικὰ συμφέροντα εἰς μίαν καταστροφήν. (Χειροκροτήματα).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§65ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6 μ. μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως, συνέχισιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς γενικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς δημοσίας τάξεως. (Ὥρα 11.45′ μ.μ.)