1948.02.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 51η

Τετάρτη 4 Φεβρουαρίου 1948

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 6.50′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Βογιατζῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ε. Λουλακάκης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Ε. ΛΟΥΛΑΚΑΚΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 17102 ἐ. ἔ. ἀποφάσεώς του ἐτροποποιήθη ἡ ὑπ’ ἀριθ. 317138)30.12.47 ὁμοία του καὶ ἐγκρίνει ὅπως παρὰ τῆς δανειστρίας Τραπέζης Ἑλλάδος τόκος ἐπὶ τοῦ ἐπ’ αὐτῆς χορηγηθησομένου δανείου ἐκ δραχμῶν 4.000 ἑκατομμυρίων εἰς τὴν Α.Τ.Ε., καθορισθῇ εἰς 3%. Ὁ βουλευτὴς Βόλου κ. Ν. Ἀντωνόπουλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Καπνεργατικοῦ Συνδέσμου Βόλου, ζητοῦντος τὴν μείωσιν τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος κατὰ 20%. Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Μαντούβαλος, καταθέτει ἀναφορὰν Βιομηχάνων Μακαρονοποιΐας Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, ζητούντων τὴν ματαίωσιν τῆς εἰσαγωγῆς ἑτοίμων ζυμαρικῶν ἐξ Ἀμερικῆς καὶ τὴν χορήγησιν ἀλεύρων εἰς τὰ Ἐργοστάσαι Μακαρονοποιΐας πρὸς βιομηχανοποίησιν. Ὁ βουλευτὴς Βόλου κ. Ν. Ἀντωνόπουλος, καταθέτει ψήφισμα τῆς Ἐθνικῆς Καπνεργατικῆς Ἑνώσεως Βόλου, διὰ τοῦ ὁποίου καταδικάζει καὶ ἀποκηρύσσει τὸ Σλαυοκομμουνιστικὸν κίνημα ὡς καὶ τὴν ψευδοκυβέρνησιν τοῦ ἀρχισυμμορίτου Μάρκου, ζητεῖ δὲ λῆψιν μέτρων κατὰ τῶν ὑπονομευτῶν τῆς Πατρίδος. Οἱ Πρόεδροι τῶν Ἐπαγγελματικῶν καὶ Ἐμπορικῶν Συλλόγων καὶ οἱ Πυροπαθεῖς κάτοικοι Σοφάδων συγχαίρουν τὴν ἡρωϊκὴν φρουρὰν τοῦ Σταθμοῦ Χωροφυλακῆς Σοφάδων διὰ τὴν ἐπιδειχθεῖσαν ἀνδρείαν των κατὰ τὴν γενομένην ἐπιδρομὴν ὑπὸ τῶν κομμουνιστῶν κατὰ τῆς πόλεώς των. Τὸ Σωματεῖον Καφεζαχαροπλαστῶν Κερκύρας, ζητεῖ τὴν κατάργησιν τηρήσεως βιβλίων ὑπὸ τῶν ἐπαγγελματιῶν. Δημόσιοι Ὑπάλληλοι Ἀθηνῶν δι’ ὑπομνήματός των, ζητοῦν τὴν ἄρσιν τοῦ ψηφίσματος «περὶ ἐξυγιάνσεως κλπ.» καὶ τὴν ἀπόρριψιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς τοῦ ἐγκριθέντος ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Α. Ν. «περὶ νομιμοφροσύνης τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων». Διακόσιοι ἀγορασταὶ γεωργικῶν κλήρων Θεσσαλονίκης, ζητοῦν ὅπως εἰς τὸ Νομοσχέδιον περὶ ἐκπτώσεως κληρούχων συμμοριτῶν, προστεθῇ διάταξις διὰ τὴν ἔκπτωσιν καὶ τῶν ἐγκαταλειψάντων ἀπὸ πολλὰ ἔτη τοὺς γεωργικοὺς κλήρους συμμορίτας, ὑπὲρ τῶν καλλιεργούντων αὐτοὺς ἀγοραστῶν. Τὸ Σωματεῖον Στιβαδόρων («Ἡ Ἐθνικὴ Ἀγάπη»), Καβάλας, ζητεῖ ἀναδρομικὴν αὔξησιν τοῦ ἡμερομισθίου εἰς τοὺς ἐργασθέντας εἰς τὰ καπνὰ τῆς διαχειριστικῆς Ἐπιτροπῆς Σ. Π. 55)45 στιβαδόρων. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Ζακύνθου, διὰ τηλεγραφήματός του ἀποδοκιμάζει τὴν σχηματισθεῖσαν ψευδοκυβέρνησιν τοῦ καπνεργάτου Μάρκου. Τὸ Ἐργατικὸν Κέντρον καὶ τὸ Σωματεῖον Μακαρονοποιῶν Κερκύρας, διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην εἰσαγωγὴν ἑτοίμων ζυμαρικῶν ἐξ Ἀμερικῆς καὶ ζητοῦν τὴν εἰσαγωγὴν ἀλεύρων πρὸς βιομηχανοποίησιν. Οἱ κ. κ. Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν) καὶ Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐκτελέσεως ἐνίων διατάξεων τῶν περὶ Εἰρήνης Συνθηκῶν καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Ἀναγκαστικοῦ νόμου 2636)1940». Οἱ κ. κ. Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας) καὶ Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως δαπανῶν τινων τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας πραγματοποιηθεισῶν κατὰ τὰ πρὸ τοῦ 1947–48 οἰκον. ἔτη καὶ χορηγίας πιστώσεων διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Καλαντζᾶκος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προαγωγῶν ἀξιωματικῶν Χωροφυλακῆς». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Μητσόπουλος, Γ. Τζωρτζόπουλος, Β. Μητσόπουλος καὶ Ε. Κουλουμβάκης, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 320)1947 Ν. Δ. «περὶ τακτοποιήσεως τῆς θέσεως τῶν Ἀνθυπομοιράρχων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Σταθόπουλος, Ν. Βαρβιτσιώτης, Λ. Βρεττᾶκος, Α. Φράγκος, κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ Ταμείου Ἀσφαλίσεως Ὀρθοδόξου Ἐφημεριακοῦ Κλήρου Ἑλλάδος (Τ.Α.Κ.Ε.) διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. Κουλουμβάκης, Γ. Πετρακογιώργης, Χρ. Πιπιλιάγκας, Γ. Ἀριστείδου, Σ. Πολυζωγόπουλος, Χρ. Φουσιάνης, Ι. Κίνιας, Ἰωάν. Παπαρτεμίου, Ι. Λαυρεντίδης καὶ Ι. Λίτσιος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως ἑρμηνείας καὶ συμπληρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 59)1945 Συν. Πράξεως». Ἀπάντησις τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 58 ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Βαμβέτσου. Πρὸς τὴν Δʹ Ἀναθεωρητικὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων. Εἰς ἀπάντησιν ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Βαμβέτσου (ἀριθ. βιβλ. ἐρωτ. 58), ἔχομεν τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσωμεν τὰ κάτωθι: Ἡ Κοινοπραξία τῶν Μετοχικῶν Ταμείων συνέστη κατὰ Μάϊον τοῦ 1946 κατόπιν τῆς ἀπὸ 27 Μαρτίου 1946 ἀποφάσεως τοῦ Κυβερνητικοῦ Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου, ἀρχικῶς δὲ μετεῖχον ταύτης τὰ Μετοχικὰ Ταμεῖα Πολιτικῶν Ὑπαλλήλων καὶ Στρατοῦ, μεταγενεστέρως δὲ κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ αὐτοῦ Κυβερνητικοῦ Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου, ληφθείσης κατὰ τὴν 57ην τῆς 18ης Μαΐου 1946 Συνεδρίαν αὐτοῦ, μετέσχον καὶ τὰ ἕτερα δύο Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ καὶ Βασιλικῆς Ἀεροπορίας. Αʹ) 1. Πόσα κέρδη ἀπεκόμισεν ἡ Κοινοπραξία ἐκ τῆς διαχειρίσεως τοῦ συμμαχικοῦ ὑλικοῦ. Ἡ Κοινοπραξία τῶν Μετοχικῶν Ταμείων ἐπραγματοποίησε μετὰ τὴν πληρωμὴν εἰς τὸ Δημόσιον τῆς ἀξίας τῶν πρὸς αὐτὴν πωληθέντων ὑλικῶν σὺν 27% ἐπὶ πλέον μέχρι τῆς στιγμῆς κέρδη περίπου 10.300 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ὑπολείπονται δὲ γραμμάτια πρὸς εἴσπραξιν ἐξ αὐτοκινήτων πωληθέντων εἰς ἐπαγγελματίας αὐτοκινητιστὰς 3.300 ἑκ. δραχμὰς ὡς καὶ ὑλικὰ μήπω πωληθέντα ἀξίας 1.000 ἑκ. δραχμῶν περίπου. 2. Ἐὰν ἐγένετο οἰκονομικὸς ἔλεγχος τῆς τοιαύτης διαχειρίσεως. Καίτοι ἡ προκειμένη διαχείρισις εἶναι ἐκτὸς τῆς ληψοδοσίας τῶν μετοχικῶν ταμείων, ἡ δὲ διοικοῦσα Ἐπιτροπὴ τῆς Κοινοπραξίας τῶν Μετοχικῶν Ταμείων, προεδρεύεται ἀπὸ τῆς συστάσεώς της ὑπ’ αὐτοῦ τούτου τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Σεπτεμβρίου μετ’ ἀπόφασιν αὐτῆς ταύτης τῆς Διοικούσης Ἐπιτροπῆς εἰδικὸν συνεργεῖον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου προβαίνει εἰς ἔλεγχον τῆς διαχειρίσεως ἐφαρμοζομένων κατ’ ἀναλογίαν τῶν διατάξεων περὶ ἐλέγχου τῶν δημοσίων διαχειρίσεων. Τοῦ συνεργείου προΐσταται αὐτὸς οὗτος ὁ Διευθυντὴς τῆς ὑπηρεσίας ἐλέγχου διαχειρίσεως Δημοσίων Ὑπολόγων τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Βʹ) Ἐὰν κατετέθησαν συμφώνως τῷ νόμῳ παρὰ τῇ Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος ἢ τῇ Ἐθνικῇ κλπ. Ὑποχρέωσις καταθέσεως τῶν διαθεσίμων τῆς Κοινοπραξίας παρὰ τῇ Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος ἢ τῇ Ἐθνικῇ νόμιμος δὲν ὑφίσταται, ἄλλως τοιαύτη ὑποχρέωσις δὲν ὑφίσταται οὐδὲ διὰ τὰ ἀπαρτίζοντα αὐτὴν Μετοχικὰ Ταμεῖα Στρατοῦ, Πολιτικῶν Ὑπαλλήλων, Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ διὰ τὸν λόγον ὅτι συνέστησαν πρὸ τοῦ 1928. Αἱ καταθέσεις αὗται οὖσαι προσωριναὶ ἐνεργοῦνται κατὰ κύριον λόγον παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος μέσῳ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου Πολιτικῶν Ὑπαλλήλων τὸ ὁποῖον κατὰ κοινὴν συμφωνίαν ὡρίσθη διαχειριστὴς αὐτῆς, ἀλλὰ διὰ λόγους ἐπιτοκίου καὶ ἄλλων εὐνοϊκωτέρων ἐν γένει λόγων ἐνεργοῦνται καταθέσεις καὶ εἴς τινας τῶν ἄλλων μεγάλων Τραπεζῶν (Λαϊκῆς, Ἀθηνῶν, Ἐμπορικῆς). Γʹ. Ἐὰν ἡ Κοινοπραξία ἐν ὄψει τῶν πολλαπλῶν ἀναγκῶν τῶν Συνταξιούχων.... κ.λ.π. Μέχρι τοῦδε ἐγένοντο δύο διανομαὶ τῶν ἐκ τῆς Κοινοπραξίας προκυψάντων κερδῶν εἰς τὰ μετέχοντα αὐτῆς Μετοχικὰ Ταμεῖα συνολικοῦ ποσοῦ 9.000 ἑκ. δραχμῶν περίπου. Ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου 50 μὲν ἑκ. δραχμῶν διετέθησαν ὑπὸ τῶν Μετοχικῶν Ταμείων Πολιτικῶν Ὑπαλλήλων, Ναυτικοῦ καὶ Ἀεροπορίας διὰ συμμετοχὴν εἰς τὸ αὐξηθὲν κεφάλαιον τῆς Ἀσφαλιστικῆς Ἑταιρείας «Ἀσπὶς–Πρόνοια», 1.000 δὲ ἑκ. δραχμῶν ἐν τῷ συνόλῳ ὡς ἑταιρικὸν κεφάλαιον τῆς Α. Ε. «Ἑλληνικαὶ Ἀεροπορικαὶ Συγκοινωνίαι». Ὡς πρὸς τὴν συμμετοχὴν εἰς τὴν Ἀσφαλιστικὴν Ἑταιρείαν καίτοι τὸ ποσὸν εἶναι σχετικῶς μικρόν, ἀντιπροσωπεῦον περίπου τὸ 3,5% τῶν προκυψάντων κερδῶν διετέθη διὰ συμμετοχὴν εἰς τὴν ὡς ἄνω Ἀσφαλιστικὴν Ἑταιρείαν τῆς ὁποίας ὁ κυριώτερος μέτοχος ἀπὸ τῆς συστάσεώς της ἦτο τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον στρατοῦ κατόπιν ἐμπεριστατωμένης μελέτης. Καὶ οἱ σχόντες τὴν πρωτοβουλίαν τῆς συμμετοχῆς μετὰ τὸ ἐννεάμηνον περίπου τῶν ἐργασιῶν της ἐδικαιώθησαν ἀπολύτως. Ὡς πρὸς τὴν ἑτέραν Ἑταιρείαν τὴν ἐξ ὑπαρχῆς συσταθεῖσαν ὑπὸ τῶν τεσσάρων Μετοχικῶν Ταμείων καὶ χρηματοδοτηθεῖσαν ὑπὸ τῆς Κοινοπραξίας διὰ 1.000 ἑκατομμ. σημειοῦται ὅτι αὕτη συνέστη κατόπιν Κυβερνητικῆς πρωτοβουλίας καὶ τῇ ἐγκρίσει ὅλων τῶν πολιτικῶν ἀρχηγῶν. Ἐθεωρήθη ὅτι ὁ τομεὺς τῶν ἐναερίων συγκοινωνιῶν ἔπρεπε νὰ ἐξυπηρετηθῇ, ὑπὸ ἡμικρατικοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ ὁποίου μέτοχοι νὰ μὴ εἶναι ἰδιῶται ἐπιχειρηματίαι, εἰς τρόπον ὥστε ἡ μὲν Ἑλληνικότης τῆς Ἑταιρείας νὰ εὑρίσκεται ἀσφαλῶς εἰς χεῖρας Ἑλλήνων, τὰ δὲ προκύπτοντα κέρδη νὰ περιέρχωνται οὐχὶ εἰς ὀλιγάριθμον ὁμάδα κεφαλαιούχων, ἀλλὰ εἰς τὰς πτωχὰς μάζας τῶν χιλιάδων οἰκογενειῶν τῶν κρατικῶν λειτουργῶν. Σημειοῦται ἐπίσης ὅτι ἐνεργῶς ἀνεμίχθησαν καὶ οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοὶ ἀπ’ αὐτῆς ταύτης τῆς συστάσεως τῆς Ἑταιρείας ἐμμένοντες εἰς τὴν ἀρχῆθεν χαραχθεῖσαν γραμμὴν καὶ ἐνεργῶς ὑποστηρίζοντες τὴν λειτουργίαν αὐτῆς. Ἡ προτεινομένη τοποθέτησις τῶν κερδῶν τῆς Κοινοπραξίας δι’ ἀνέγερσιν εὐθηνῶν κατοικιῶν ὑπὲρ τῶν μετόχων ἐμελετήθη ἐκ τῶν πρώτων ὑπὸ τῶν Ταμείων. Πλὴν ἐνῷ θεωρητικῶς κρίνεται ἀπολύτως ὀρθὴ καὶ ἐνδεδειγμένη, ἐκ τῶν πραγμάτων δυστυχῶς ἀπεδείχθη ἀνέφικτος. Τῷ ὄντι ἐκ τῆς ὑπὸ τεχνικῶν συνταχθείσης μελέτης προκύπτει ὅτι καὶ ὑπερνικωμένων ἀκόμη ὅλων τῶν σχετικῶν πρὸς τὴν ἀνοικοδόμησιν δυσχερειῶν, θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ ἀνοικοδόμησις διακοσίων περίπου κατοικιῶν ἐκ τριῶν δωματίων. Ἐπὶ συνόλου δηλαδὴ 100–120 χιλιάδων οἰκογενειῶν μετόχων μόνον διακόσιαι οἰκογένειαι θὰ ἱκανοποιοῦντο ἤτοι ἐπὶ χιλίων οἰκογενειῶν θὰ ἐστεγάζοντο εἰς εὐθηνὴν κατοικίαν μία ἢ δύο τὸ πολὺ οἰκογένειαι, θὰ ἐδημιουργεῖτο οὕτω μεταξὺ τῶν ὑπερεκατὸν χιλιάδων οἰκογενειῶν κρατικῶν λειτουργῶν μία ὁμὰς διακοσίων οἰκογενειῶν εἰς βάρος τοῦ συνόλου εὐνοουμένων κατὰ τρόπον ἄντικρυς ἀντίθετον πρὸς τὴν ἰσότητα καὶ δικαιοσύνην. Ἀντιθέτως ἡ διάθεσις τῶν κεφαλαίων ὡς ἐγένετο θὰ προσπορίσῃ βέβαια ὀφέλη ὑπὲρ πάντων τῶν εἰς Μετοχικὰ Ταμεῖα ἠσφαλισμένων. Ἐν Ἀθήναις τῇ 29 Ἰανουαρίου 1948.

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΧΕΛΜΗΣ

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Λυκουρέζος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Κάτω Φυγαλείας.

§6Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἀπὸ διμήνου, κ. ὑπουργέ, οἱ κάτοικοι τῆς Κοινότητος Κάτω Φυγαλείας ἔχουν ὑποβάλει ἀναφορὰν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐσωτερικῶν καὶ διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἀντικατάστασιν ὅλων, πλὴν δύο, τῶν αἱρετῶν κοινοτικῶν Συμβούλων, δι’ ἄλλων διὰ τοὺς ὁποίους ὑπάρχουν σοβαρώταται κατηγορίαι δι’ ἐαμικὴν δρᾶσιν, κομμουνισμὸν καὶ ἄλλα ἐγκλήματα. Οἱ κάτοικοι ἐπανειλημμένως διεμαρτυρήθησαν. Παρακαλῶ λοιπόν, τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ παράσχῃ σχετικὰς πληροφορίας καὶ νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα διὰ νὰ ἀποκατασταθοῦν τὰ πράγματα.

§7Ι. ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ δώσω εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, ἕνα σημείωμα καὶ ἐλπίζω ὅτι μόνος του θὰ μᾶς δώσῃ τὴν πρέπουσαν ἀπάντησιν.

§8Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, γίνεται μία ἐξέτασις τοῦ ζητήματος καὶ ἅμα ἔχω τὸ πόρισμα θὰ σᾶς τὸ ἀνακοινώσω.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ Καλαφατιανῶν Κερκύρας, λόγῳ ἀπουσίας τῶν ἐγγεγραμμένων βουλευτῶν, διαγράφεται. Ὁ κ. Μαντούβαλος ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν ὑπερηλίκων σιδ)κῶν ΣΠΑΠ.

§10Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ φροντίσῃ, ὥστε νὰ ληφθῇ κάποια μέριμνα καὶ δι’ αὐτοὺς τοὺς ὑπαλλήλους.

§11Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ. (Ὑπ. Μεταφορῶν). Τὸ ζήτημα ἔχει τελειώσει. Ἔχει κατατεθῆ σχετικὸν σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον μάλιστα ἔχει ἐπεξεργασθῆ καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή.

§12Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δερδεμέζης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς Ἑνώσ. Πολεμιστῶν 40–41 Μακεδονίας–Θράκης.

§14Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Τὸ θέμα, κ. Πρόεδρε, εἶναι σοβαρὸν καὶ ἐπειδὴ ἀπουσιάζει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀναβληθῇ καὶ νὰ ὁρίσωμεν μίαν ἡμέραν συζητήσεως καθ’ ἣν νὰ παρίσταται καὶ ὁ κ. ὑπουργός.

§15Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀναβληθῇ, κ. Πρόεδρε, καὶ νὰ ὁρίσωμεν ἄλλην ἡμέραν πρὸς συζήτησίν της.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν ἡμέραν συζητήσεως δι’ ἀναφορὰς καὶ ἐρωτήσεις.

§17Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Τὸ θέμα τὸ ὁποῖον θίγεται διὰ τῆς ἀναφορᾶς τῶν πολεμιστῶν Μακεδονίας–Θράκης δὲν νομίζω ὅτι εἶναι τόσον περιωρισμένον καὶ δὲν ἀφορᾷ μόνον αὐτούς. Ἀφορᾷ ὅλους τοὺς πολεμιστὰς ὅλης τῆς Ἐπικρατείας καὶ ὅλων τῶν πολέμων. Νομίζω ὅτι διὰ τοὺς πολεμιστὰς αὐτοὺς θετικὰ νομοθετικὰ μέτρα μέχρι σήμερον δὲν ἔχουσι ληφθῆ καὶ πέραν τούτου ἡ Συντακτικὴ Πρᾶξις 113 ἡ ὁποία τοὺς παρεῖχεν ὡρισμένα εὐεργετήματα δὲν ἔχει ἐφαρμοσθῆ. Ἐπιστρέφοντες οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἀπὸ τὸ καθῆκόν των πρὸς τὴν πατρίδα εὑρίσκουν ὅλας τὰς θύρας κλειστὰς καὶ παραμένουν ἄνευ ἐργασίας, ἐνῷ ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα καὶ ἄλλαι δημόσιαι ὑπηρεσίαι εἶναι γεμᾶται ἀπὸ κοριτσόπουλα καὶ μάλιστα καὶ κομμουνιστάς. Ἐπιβάλλεται νὰ σπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἔχει ὑψίστην πρὸς τοῦτο ὑποχρέωσιν νὰ λάβῃ ἀμέσως νομοθετικὰ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων οἱ πολεμισταὶ θὰ καταλαμβάνουν τὰς κενουμένας θέσεις. Ἐπίσης νὰ μὴν ἀπολύωνται, νὰ ἰσχύσῃ ἡ Συντακτικὴ Πρᾶξις 113 καὶ νὰ συμπεριληφθοῦν ὅλοι, παλαιοὶ καὶ νέοι πολεμισταί.

§18Ν. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Ἡ Κυβέρνησις πρὸ πολλοῦ εἶχεν ἀναγγείλει τὴν ἀπόλυσιν 15 χιλ. ὑπαλλήλων εἰς 5 δόσεις, 5 χιλ. δι’ ἕκαστον μῆνα. Ὑποβάλλω τὴν παράκλησιν εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, ἐὰν ποτὲ ὁλοκληρωθῇ ἡ ἀπόφασις αὐτή, νὰ ἐξαιρεθοῦν οἱ παλαιοὶ πολεμισταὶ καὶ οἱ τοῦ 1940–41. Εἶναι φυσικὸν κάποια ἰδιαιτέρα προστασία νὰ λαμβάνεται διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς. Ἐπὶ πλέον ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι ὁ κ. Κανελλόπουλος, παλαιότερον ὅταν μετεῖχεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἶχεν ὑποσχεθῆ ὡς ἐπικειμένην τὴν ἐφαρμογὴν τῆς 113 Συντακτικῆς Πράξεως, θὰ παρακαλέσω λοιπόν, νὰ τεθῇ εἰς ἰσχὺν τὸ ταχύτερον ἡ Πρᾶξις αὕτη.

§19Θ. ΚΩΗΣ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἀξίζει διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκόν των πρὸς τὴν Πατρίδα, νὰ ληφθοῦν τὰ δέοντα προστατευτικὰ μέτρα, νὰ ἐξαιροῦνται τῶν ἀπολύσεων καὶ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 113 Συντακτικὴ Πρᾶξις.

§20Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπέρριψε τὴν εὐθύνην εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, διότι ἀπὸ τὰς ὑπ’ ἀριθ. 817 καὶ 818 ἀποφάσεις του, δὲν ἐξῄρεσεν ἀπὸ τὰς γενομένας ἀπολύσεις τοὺς πολεμιστάς. Ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ ληφθοῦν ὁπωσδήποτε προστατευτικὰ μέτρα δι’ αὐτούς, διότι δὲν ἐπιτρέπεται ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πολεμοῦν διὰ τὸ Κράτος νὰ μὴ εὑρίσκουν τὴν προστασίαν τοῦ Κράτους.

§21Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν αὐτήν.

§22Ν. ΚΩΤΤΑΣ. Πρόκειται, κ. ὑπουργέ, περὶ τῶν πολεμιστῶν τῶν ἀπολυθέντων βάσει τῆς 59 Συντακτικῆς Πράξεως καὶ διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἐφαρμόσθη ἡ Συντακτικὴ Πρᾶξις 113 ὥστε νὰ ἐπανέλθουν. Παρὰ τὰς ὑποσχέσεις τῆς Κυβερνήσεως ὅτι θὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, ἀτυχῶς τοῦτο ἀπετελματώθη, διότι παρῆλθεν πλέον τοῦ ἑξαμήνου καὶ καμμία ἀπόφασις δὲν ἐλήφθη. Παρακαλῶ λοιπόν, νὰ φροντίσητε νὰ ληφθοῦν τὰ ἀπαιτούμενα προστατευτικὰ μέτρα διὰ τοὺς πολεμιστάς.

§23Γ. ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, πιστεύω ὅτι προστασίας ἀξίζουν ὄχι μόνον οἱ πολεμισταὶ τοῦ 1940–41 οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τὸ μεγάλο ἔπος τῆς Ἀλβανίας, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι σήμερον πολεμοῦν. Σεῖς, κ. ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, πρὸς τιμήν σας, ὅπως εἶδον εἰς ἕνα ἔγγραφον, ἀναγνωρίζητε τὸ δίκαιόν τους, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει, νὰ ἀκούσῃ τὸ αἴτημά τους. Τονίζω, λοιπόν, καὶ ἐγώ, ὅτι πρέπει νὰ προστατευθοῦν ὅλοι γενικῶς οἱ πολεμισταὶ καὶ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ 113 Συντακτικὴ Πρᾶξις. Πρέπει αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι προσφέρουν τὸ πᾶν καὶ κινδυνεύουν διὰ τὴν Πατρίδα, νὰ τοὺς προστατεύσωμε, νὰ τοὺς περιβάλουμε μὲ ὅλη μας τὴν ἀγάπη καὶ τὴν στοργή. Δι’ αὐτό, κύριε ὑπουργέ, πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ 113 Συντακτικὴ Πρᾶξις. Οἱ πολεμισταὶ εἶναι ὁμολογουμένως ἄξιοι τῆς Πατρίδος καὶ πρέπει νὰ τοὺς ἐνισχύσωμεν.

§24Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τοῦ αἰτήματος τῶν πολεμιστῶν.

§25Χ. ΚΑΡΑΪΣΚΟΣ. Νομίζω, κύριε ὑπουργέ, ὅτι οἱ πολεμισταὶ πρέπει νὰ ἐξαιρεθοῦν τῶν ἀπολύσεων καὶ νὰ ἐφαρμοσθῇ δι’ αὐτοὺς ἡ 113 Συντακτικὴ Πρᾶξις. Διὰ τὴν Συντακτικὴν αὐτὴν πρᾶξιν ἀπησχολήσαμε καὶ ἄλλοτε τὴν Βουλὴν καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπεσχέθη ὅτι ἢ θὰ ἐφαρμόσῃ τὴν 113 Συντακτικὴν Πρᾶξιν ἢ θὰ φέρῃ νέον νομοσχέδιον. Δυστυχῶς ὅμως οὐδὲν ἔπραξε. Δι’ αὐτὸ τὸν παρακαλοῦμεν ὅπως μεριμνήσῃ συντόμως διὰ τὸ δίκαιον αἴτημα τῶν πολεμιστῶν.

§26Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§27Δ. ΚΟΥΤΣΙΚΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, διετυμπανίσθη εἰς ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν καὶ τὸν ἔξω ἀκόμη κόσμον ὅτι θὰ κάμωμεν ἐκκαθάρισιν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν ἀπὸ τοὺς κομμουνιστάς. Καὶ βέβαια ἐψηφίσθη ὁ νόμος, ἔγινεν ἡ ἐκκαθάρισις, ἀλλὰ ὁ Θεὸς νὰ τὴν κάμῃ ἐκκαθάρισιν. Τὸ πλεῖστον τῶν κομμουνιστῶν παρέμεινεν εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας, καὶ ὄχι μόνον ὅτι παρέμειναν —αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ μόνον τὸ Ὑπουργεῖον τὸ ἰδικό σας, ἀλλὰ ἀφορᾷ ὅλα γενικῶς τὰ Ὑπουργεῖα— ὄχι μόνον παρέμειναν πολλοὶ ἀπὸ τοὺς κομμουνιστὰς ἀλλὰ ἔφυγαν καὶ ὡρισμένοι ἐθνικισταί. Ἰδιαιτέρως τὸ ζήτημα τῆς ἀπομακρύνσεως ἀπὸ τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας ἐν γένει τῶν παλαιῶν καὶ νέων πολεμιστῶν τὸ Κράτος καὶ ἡ Βουλὴ ἔχουν ἱερὰν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ προσέξουν καὶ νὰ τὸ περιβάλλουν μὲ πᾶσαν στοργήν. Διότι οἱ πολεμισταὶ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐμεγάλωσαν καὶ ἐλάμπρυναν τὴν Ἑλλάδα, εἶναι ἐκεῖνοι εἰς τοὺς ὁποίους πραγματικὰ ἀποβλέπει τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος μὲ ἐμπιστοσύνην διὰ τὸ μέλλον. Διότι αὐτοὶ καὶ αὔριον θὰ δημιουργήσουν μίαν Ἑλλάδα, ἡ ὁποία θὰ εἶναι σεβαστὴ εἰς τοὺς φίλους καὶ φοβερὰ εἰς τοὺς ἐχθρούς.

§28Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Στρ.). Κύριοι βουλευταί, διὰ τὸ ζήτημα τῶν Παλαιῶν Πολεμιστῶν, δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει Ἕλλην ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ ἀντίθετον γνώμην. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν 113 Συντ. Πρᾶξιν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐζήτησε τὴν ἄμεσον αὐτῆς ἐφαρμογήν. Ὑπῆρξεν ἀντίρρησις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐπὶ τῇ ἀντιρρήσει ἐσχηματίσθη μία Ἐπιτροπὴ ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐνωτικοῦ Κόμματος κ. Κανελλοπούλου ἡ ὁποία ἔκαμε τὴν προεργασίαν. Ὅσον ἀφορᾶ τὰς ἀπολύσεις δυνάμει συμφωνίας μετὰ τῆς Ἀμερικανικῆς ἀποστολῆς, παλαιοὶ πολεμισταὶ δὲν ἀπελύθησαν. Καθ’ ὅσον ἐγὼ τοὐλάχιστον γνωρίζω, παλαιοὶ πολεμισταὶ εἰς οὐδὲν Ὑπουργεῖον ἀπελύθησαν. Ἄλλο εἶναι τὸ θέμα τοῦ διορισμοῦ εἰς τὰς κενὰς θέσεις τῶν παλαιῶν πολεμιστῶν. Ἐπὶ τούτου πρέπει νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας, διότι ὄντως ἐκ τῶν παλαιοτέρων πολέμων καὶ τοῦ πολέμου 1940–45 καὶ τοῦ παρόντος πολέμου, ἀπολυόμενοι ἔφεδροι εὑρίσκονται εἰς δυσχερεστάτην θέσιν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξεύρουν ἐργασίαν μὲ τὴν κατάστασιν μάλιστα ἡ ὁποία σήμερον κυριαρχεῖ εἰς τὴν χώραν μας. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει ὑποβάλλει νομοσχέδιον διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν τραυματιῶν καὶ τῶν καθισταμένων ἀνικάνων ἐκ τοῦ παρόντος πολέμου, ἐξομοιῶν τούτους μὲ τοὺς τῶν ἄλλων πολέμων, καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐκκρεμεῖ ἐνώπιον τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τοῦ Δημοσίου Λογιστικοῦ. Ὅσον ἀφορᾶ ἐπίσης διὰ τὸν διορισμὸν εἰς τὰς κενὰς θέσεις παλαιῶν πολεμιστῶν, ἐπανειλημμένα διαβήματα ἔκαμον εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον διὰ νὰ γίνῃ ἀποδεκτὸν ὅπως εἰς κενουμένας θέσεις διορίζωνται παλαιοὶ πολεμισταί. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἔκαμα καὶ διαβήματα εἰς τοὺς Αὐτονόμους Ὀργανισμοὺς Δημοσίου Δικαίου καὶ εἰς τὰς διαφόρους βιομηχανίας νὰ προτιμῶνται οἱ παλαιοὶ πολεμισταί. Ἐλπίζω τὰ διαβήματα αὐτὰ νὰ στεφθοῦν ὑπὸ ἐπιτυχίας ἐντὸς συντόμου διαστήματος. (Χειροκροτήματα).

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς δι’ ἀναφορὰς καὶ ἐρω-

τήσεις καθωρισμένης ὥρας, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Παρακαλῶ νὰ διεξέλθωμεν τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ νὰ γίνουν δεκτὰ τὰ νομοσχέδια ἐφ’ ὧν δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις. Τὸ πρῶτον τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἀναβάλλεται προσωρινῶς. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικήσεως τῆς Δωδεκανήσου».

§30Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριοι βουλευταί, ἀνεβλήθη δι’ ὀλίγας ἡμέρας ἡ δημοσίευσις τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἠθέλομεν καὶ ἡμεῖς νὰ πεισθῶμεν ἀπολύτως ὅτι, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἱκανοποιεῖ πλήρως τὴν Δωδεκάνησον, καὶ ἐκ τῶν συναντήσεων τὰς ὁποίας εἶχον μὲ Ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι ἦλθον ἀπὸ τὴν Δωδεκάνησον, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἔπρεπε νὰ κάμωμε καὶ μερικὰς τροπολογίας εἰς τὸν νόμον αὐτόν. Λοιπόν, πρῶτον, εἰς τὸ ἄρθρον 1, πρὸ τῶν λέξεων: «Διοίκησις τῆς Δωδεκανήσου», προστίθενται αἱ λέξεις: «Γενικὴ Διοίκησις τῆς Δωδεκανήσου», καὶ ὅπου ἀναφέρεται «Διοίκησις», γίνεται «Γενικὴ Διοίκησις».

§31ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§32Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἡ παράγραφος 1 τοῦ ἄρθρου 5 ἀντικαθίσταται ὡς ἑξῆς: Πρῶτον. «Ὁ Γενικὸς Διοικητὴς Δωδεκανήσου ἀσκεῖ πάσας τὰς κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις, ἁρμοδιότητας τοῦ Γεν. Διοικητοῦ».

§33ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§34Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Εἰς τὴν παράγραφον 2 τοῦ ἄρθρου 5, πρὸ τῆς λέξεως «Διοικητὴς» τίθενται αἱ λέξεις: «Ὁ Γεν. Διοικητής». Ἡ παράγραφος 4, ἀπαλείφεται. Εἰς τὸ ἄρθρον 6 προστίθενται δύο παράγραφοι 4 καὶ 5, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ὡς ἑξῆς: «Τέταρτον: Διὰ Βασ. Διατάγματος........ (ἀναγινώσκει).............». Ὅπως γνωρίζετε ἡ ἐπικοινωνία εἶναι ἀρκετὰ δυσχερὴς σήμερον, λοιπόν, ὁ Ἔπαρχος πρέπει νὰ ἔχῃ εὐρυτέραν δικαιοδοσίαν.

§35Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Θὰ ἦτο σκοπιμώτερον νὰ τοὺς κάμωμεν νομάρχας, κύριε ὑπουργέ.

§36Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Ἄλλωστε εἶναι ἐντελῶς προσωρινὴ ἡ διοικητικὴ διαίρεσις.

§37Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Αἱ ἀποστάσεις εἶναι μεγάλαι. Μὴ λησμονῆτε ὅτι ἡ Κάλυμνος εἶναι σπουδαία καὶ ἀπὸ ἀπόψεως Ἐθνικοοικονομικῆς, εἶναι ἡ ἕδρα τῆς σπογγαλιείας, ἡ ὁποία θὰ ἀποδώσῃ σημαντικὸν ποσὸν συναλλάγματος εἰς τὸ Κράτος. Εἶναι δὲ σήμερον τὸ 3ον κατὰ σειρὰν προϊόν, τὸ ὁποῖον ἐξάγει ἡ Ἑλλάς, καὶ ἑπομένως θὰ ἔπρεπε νὰ τονώσωμεν κάπως τὸν Νομὸν Καλύμνου, καὶ νὰ τὸν κάμωμεν Νομόν.

§38Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε Βαμβέτσο, νὰ μὴ ἐπιμείνητε.

§39Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, βεβαίως, δὲν θὰ ὑπάρξῃ καμμία ἀντίρρησις ἐκ μέρους ἡμῶν νὰ γίνῃ Νομὸς ἀντὶ νὰ γίνῃ Ἐπαρχία, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον, διὰ λόγους δαπάνης δὲν δύνασθε νὰ κάμετε Νομόν, διὰ Βασ. Διατάγματος, δύνασθε νὰ δώσητε εἰς τὸν Ἔπαρχον ἁρμοδιότητας Νομάρχου. Ἑπομένως, οὐσιαστικῶς τὸ πρᾶγμα εἶναι τὸ ἴδιον. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶναι εἰς θέσιν νὰ κάμῃ Νομούς, καλύτερον ἀκόμη.

§40Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἡ 4η παράγραφος: «Διὰ Βασ. διατάγματος δύναται...... ............. (ἀναγινώσκει)...............». Ἡ 5η παράγραφος: «Διὰ Βασ. Διατάγματος....... ............. (ἀναγινώσκει)...............».

§41ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§42Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Τὸ ἄρθρον 7 ἀντικαθίσταται ὡς ἑξῆς: «Ἐπεκτείνεται........... ............. (ἀναγινώσκει)...............».

§43ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε θὰ κρατηθῇ, θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ.

§45Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἐφ’ ὅσον τὸ νομοσχέδιον ἐπείγει, καλὸν εἶναι νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν δέχεται νὰ συζητηθῇ ἀπόψε.

§46ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαζαράκης ἔχει τὸν λόγον.

§48Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Εἶμαι εὐτυχής, διότι λαμβάνω σήμερον τὸν λόγον ὅπως ὑποστηρίξω τὴν πλήρη ἐνσωμάτωσιν τῆς Δωδεκανήσου, καὶ τῆς διαιρέσεως αὐτῆς, ὡς διοικητικῆς περιφερείας. Εἶναι τιμή, ἡ ὁποία ὀφείλεται, εἰς τὸ ἐξαιρετικὸν ἐκεῖνο τμῆμα τῆς Ἑλληνικῆς Γῆς, τὸ ὁποῖον, παρ’ ὅλους τοὺς διωγμοὺς τοὺς ὁποίους ὑπέστη, ἔμεινε πιστὸν εἰς τὴν ἰδέαν τῆς Ἑλλάδος. Ὁμολογῶ ὅτι εἶμαι σύμφωνος κατ’ ἀρχήν, μὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μοὶ ζητήσῃ τὴν γνώμην ἐπί τινων λεπτομερειῶν. Ἔχω ὅμως μερικὰς παρατηρήσεις: 1ον Διαίρεσις: Ἐὰν ἦτο ἄλλο τμῆμα τοῦ Κράτους, θὰ ἐγίνετο ἡ διοικητικὴ διαίρεσις εἰς Νομαρχίαν μόνον, ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶναι τιμὴ μεγάλη, ἡ ὁποία ὀφείλεται εἰς τὴν Δωδεκάνησον, δέχομαι καὶ ἐγὼ ἀπολύτως ὅτι πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ Γενικὴν Διοίκησιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑποδιαίρεσιν, εἶναι πολὺ ὀρθὴ ἡ ὑποδιαίρεσίς της εἰς Ἐπαρχίας. Δέχομαι ἐπίσης τὴν προσθήκην, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς ἐπρότεινε, διὰ τὴν ἀπονομὴν δικαιωμάτων διοικητικῶν εἰς τὸ Καστελόριζον, διότι τὸ Νησάκι αὐτό, τὸ ὁποῖον πρὸ τοῦ πολέμου εἶχε 7.500 κατοίκους, σήμερον ἔχουν μείνει 664, κατόπιν τῶν διωγμῶν τῶν ἀλλεπαλλήλων τοὺς ὁποίους ὑπέστη, καὶ οἱ ὁποῖοι λόγῳ τῆς συγκοινωνίας, δὲν δύνανται νὰ ἔχουν ἄμεσον ἐπαφὴν μὲ τὴν διοίκησιν τῆς Ρόδου. Εἰς ἕτερον σημεῖον διαφωνῶ μὲ τὸν κ. ὑπουργόν. Δὲν δέχομαι τὴν μετάβασιν Ἐπάρχων, μετακλητῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων. Εἶναι καιρὸς πλέον νὰ θέσωμεν ἐπὶ κεφαλῆς τῆς διοικήσεως τῆς χώρας, πρόσωπα ἔχοντα προσόντα. Ἀρκεῖ ὅ,τι ἠκούσαμεν καὶ ἀκούομεν καθ’ ἑκάστην περὶ τῶν Νομαρχῶν τοῦ Κράτους, περὶ τῶν ὁποίων, ἐὰν ἠδυνάμην καὶ μὲ κλειστὰς ἀκόμη θύρας, θὰ σᾶς ἔλεγον πολλὰ σκάνδαλα. Λοιπόν, θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε ὑπουργέ, νὰ διαγραφῇ ἡ φράσις «μετακλειτὸς» καὶ νὰ σταλῇ μόνιμος ὑπάλληλος.

§49Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Εἶναι εὐκολώτερον νὰ εὕρωμεν καλὰ πρόσωπα ἔξω τοῦ ὑπαλληλικοῦ κλάδου, διότι οἱ καλοὶ ὑπάλληλοι εἶναι ὀλίγοι καὶ δὲν μποροῦν νὰ φύγουν ἀπὸ τὰς θέσεις των.

§50Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Συνήθως πηγαίνουν μόνον οἱ ἔχοντες ἕνα μόνον προσὸν ὅτι εἶναι πιστοὶ εἰς τὸ κρατοῦν κόμμα.

§51Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Σᾶς βεβαιῶ ὅτι θὰ προσπαθήσω νὰ εἶναι τὰ καλλίτερα πρόσωπα.

§52Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Θὰ εἶμαι πολὺ εὐτυχὴς νὰ ἴδω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀποδέχεται κατ’ ἀρχὴν τὰ σχετικὰ περὶ προσόντων τῶν Νομαρχῶν καὶ τὰ περὶ αὐτοδιοικήσεως καὶ ἀποκεντρώσεως νομοσχέδια τοῦ κ. Παπανδρέου. (Χειροκροτήματα).

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Θηβαῖος.

§54Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐζήτησα τὸν λόγον πρὶν ἢ ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπιφέρῃ τὰς τροπολογίας, ἀκριβῶς διὰ νὰ ζητήσω αὐτὰς τὰς τροποποιήσεις. Ἤδη ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ χαιρετίσω τὸ γεγονὸς ὅτι ἐπὶ τέλους λαμβάνονται μέτρα διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῆς Δωδεκανήσου. Εἶναι δὲ ἐξαιρετικῶς εὐχάριστον τὸ γεγονός, διότι τὸ νομοθέτημα τοῦτο, ἔρχεται μετὰ ἑπτακόσια χρόνια, διότι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Κωνσταντίνου τοῦ Πορφυρογεννήτου ὅστις διὰ τοῦ περὶ τῶν θεμάτων ἔργου ὠργάνωσε διοικητικῶς τὰ Δωδεκάνησα, ἤδη τὸ πρῶτον ἐπιλαμβάνεται ἡ ἑλληνικὴ νομοθεσία εἰς τὴν ρύθμισιν τῆς διοικητικῆς ὀργανώσεως τῆς Δωδεκανήσου. Τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον ἔρχεται νὰ ἐπισφραγίσῃ τὴν ἕνωσιν τῆς Δωδεκανήσου μετὰ τῆς Μητρὸς Ἑλλάδος. Ἐπειδὴ ἐτέθη ζήτημα καθιερώσεως νομαρχιῶν, νομίζω ὅτι ἡ Ἐπαρχία εἶναι περισσότερον ἐνδεδειγμένη, διότι ἡ διαφορὰ τῶν νήσων δὲν ἐπιτρέπει τὴν λετιουργίαν πολυαρίθμων νομαρχιῶν. Πᾶσα Νῆσος πρέπει νὰ εἶναι αὐτοτελής, τοῦτο δὲ ἐπιτυγχάνεται διὰ τοῦ συστήματος τῆς Ἐπαρχίας. Θὰ ἀπετέλει ὑπερβολικὴν πολυτέλειαν νὰ εἰσαγάγωμεν τὸν θεσμὸν τῶν Νομαρχῶν. Ὀρθὴ ἐπίσης εἶναι ἡ μεταβολὴ τοῦ Διοικητοῦ, ὅπως εἶχεν ἐν ἀρχῇ τὸ νομοσχέδιον, εἰς Γενικὸν Διοικητήν, διότι ὑπελείπετο ἁπλῶς ἡ ἀπόδοσις ἑνὸς βαθμοῦ τοῦ ὁποίου τὰς ἀποδοχὰς θὰ ἐλάμβανε. Ἐπίσης διὰ λόγους πολιτικοὺς πρέπει νὰ ἀποσταλῇ ὡς Γεν. Διοικητὴς πρόσωπον περιωπῆς, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον πρόκειται νὰ διαδεχθῶμεν τὴν Ἰταλικὴν Διοίκησιν, ἡ ὁποία εἶναι γνωστὸν πόσην σημασίαν ἀπέδωκεν εἰς τὴν Δωδεκάνησον διὰ λόγους προπαγάνδας. Ὀρθὸν θὰ ἦτο ἐπίσης ὅπως, ἀσχέτως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κατοίκων, ἡ Νῆσος Καστελόριζον ἀποτελέσῃ μίαν μικρὰν Ἐπαρχίαν καὶ διὰ λόγους ἱστορικοὺς ἀλλὰ καὶ διότι ἡ ἀπόστασις ἀπὸ τῆς Ρόδου εἶναι μεγάλη καὶ ἡ ἔλλειψις τῆς συγκοινωνίας ἀκόμη μεγαλυτέρα. Τὸ Καστελόριζον εἶχεν ἄλλοτε ἄνω τῶν 7.000 κατοίκων, ἀλλὰ σήμερον ἔχει μόνον 650. Ἐπίσης παραμένει ἓν κενόν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν νομοθεσίαν περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, διότι οἱ Ἔπαρχος κατὰ ποῖον τρόπον θὰ διοικήσουν τὰ μέρη αὐτὰ ἐὰν δὲν ἔχουν τὴν νομοθεσίαν, ἡ ὁποία ἰσχύει παντοῦ, ὅπου ἰσχύει ὁ θεσμὸς τῶν ἐπάρχων. Θὰ ἔπρεπε λοιπὸν νὰ μελετηθῇ ἡ ἐπέκτασις ἢ προσαρμογὴ τῆς κειμένης νομοθεσίας περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ὥστε νὰ ἀποδώσῃ ὅλους τοὺς ἀναγκαίους καρποὺς εἰς τὸ νέον αὐτὸ τμῆμα τῆς Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ ἐλάχιστον τίμημα τοῦ ἀφθόνου αἵματος τὸ ὁποῖον ἔχυσεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Εἶναι ἡ μόνη ἐλπὶς καὶ τὸ μόνον φῶς, τὸ ὁποῖον εἴδομεν εἰς τὴν μεγίστην αὐτὴν ἀδικίαν τοῦ ταλαιπωρουμένου Ἔθνους μας. Κατέρχομαι τοῦ βήματος μὲ τὴν εὐχὴν ὅπως ὁ νέος αὐτὸς θεσμὸς ἀποβῇ ἐπ’ εὐτυχίᾳ τοῦ νέου τμήματος τῆς Πατρίδος.

§55Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερ.). Ὁ κ. συνάδελφος ὡμίλησε περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἀλλά, ὅπως ξεύρετε, εἰς τὰ Δωδεκάνησα ἐξελέγησαν δήμαρχοι καὶ Πρόεδροι Κοινοτήτων, καθ’ ἣν ἐποχὴν κατείχοντο ἀπὸ τὰς ἀγγλικὰς δυνάμεις καὶ ὅλα τὰ μέρη ἐκεῖ ἔχουν τοὺς Δημάρχους καὶ τοὺς Προέδρους Κοινοτήτων. Θέλετε νὰ τοὺς καταργήσωμεν;

§56Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Δὲν ὡμίλησα περὶ καταργήσεως τῶν Δημάρχων, ἀλλὰ περὶ εἰσαγωγῆς τῆς σχετικῆς νομοθεσίας, διότι διὰ νὰ διοικήσουν οἱ Δήμαρχοι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς Ἑλληνικῆς νομοθεσίας εἶναι αὐτονόητον, ὅτι πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ ἡ σχετικὴ Ἑλληνικὴ νομοθεσία.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων.

§58Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἐν πρώτοις ἐκφράζω, κύριε Πρόεδρε, τὴν εὐχαρίστησίν μου, διότι ἡ γενομένη χθὲς τῇ ὑποδείξει μου σύστασις τῆς Βουλῆς, ὅπως τὸ σχέδιον νόμου περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τῆς Δωδεκανήσου εἰσαχθῇ τὸ ταχύτερον πρὸς ψήφισιν, ἐπραγματοποιήθη. Ἤδη προκειμένου περὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, νομίζω ὅτι θὰ εἶναι σκόπιμον νὰ γίνῃ μίαν εὐρυτέρα ἐπισκόπησις τοῦ ὅλου δωδεκανησιακοῦ ζητήματος. Εἰς τὸ σχέδιον νόμου ὅπως εἶχεν ὑποβληθῆ ἕως αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἐνώπιόν μας, πρὸ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. ὑπουργοῦ μὲ τὰς ὁποίας τὰ ἐτροποποίησεν, ἔβλεπε κανεὶς μίαν στενόκαρδον μεταχείρισιν τῆς Δωδεκανήσου. Ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει προσεπάθησαν νὰ παραστήσουν τὸ μικρὸν τῆς ἐκτάσεως τῶν Δωδεκανήσων καὶ ἐπίσης παριστάνετο ὁ πληθυσμὸς τῆς Δωδεκανήσου ἀνερχόμενος, κατὰ τὴν τελευταίαν ἀπογραφὴν τὴν γενομένην ἐπὶ Στρατιωτικῆς Διοικήσεως, εἰς 115.913 κατοίκους. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει ὅλα τὰ ζητήματα νὰ μετρῶνται μὲ τὸν πῆχυν, οὔτε ὅλα νὰ σταθμίζωνται μὲ τὸ βάρος. Νομίζω ὅτι ἡ Δωδεκάνησος δικαιοῦται μιᾶς ἐξαιρετικῆς στοργῆς ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Ἡ Δωδεκάνησος, τὴν ὁποίαν ὅλοι παρηκολουθήσαμεν ἐναγωνίως καθ’ ὅλον τὸ διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον ἦτο χωρισμένη ἀπὸ τὴν Μητέρα Πατρίδα, καὶ ἐθαυμάζαμεν τὴν ἐμμονήν της καὶ τὴν προσήλωσιν εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἑνώσεως μετὰ τῆς Μητέρας Πατρίδος καὶ τὴν εἴδομεν πάντοτε συναγωνίστριαν εἰς ὅλους μας τοὺς ἀγῶνας ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ ἀγῶνος τῆς ἀνεξαρτησίας, διὰ τῶν θυσιῶν καὶ διὰ τοῦ αἵματος τῶν τέκνων της, καὶ ἡ ὁποία ἐδικαιώθη διὰ τὸν ἀγῶνα της, διότι παρέμεινεν ἐλευθέρα ἡ Δωδεκάνησος ἀπὸ τὸ 1821 ἕως τὸ 1830, ὁπότε διὰ τῆς συνθήκης τοῦ Λονδίνου ἀντηλλάγη ἡ Δωδεκάνησος διὰ τῆς λεγομένης τότε Νήσου Νεγρεπόντης, ἡ ὁποία εἶναι σήμερον ἡ Εὔβοια, ἡ ὁποία διετέλει ἕως τότε ὑπὸ τοὺς Τούρκους. Ἀλλὰ καὶ ἡ ζωτικότης τοῦ Δωδεκανησιακοῦ λαοῦ εἶχον ἐπιβληθῆ ἐπὶ τῶν ἑκάστοτε κατακτητῶν, διότι ἔμεινεν ἡ Δωδεκάνησος ὑπόδουλος ἐπὶ 630 ἔτη, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ 400 ὑπὸ τοὺς Τούρκους, καὶ κατώρθωσε νὰ ἔχῃ πάντοτε ὑπὸ ὅλους τοὺς κατακτητὰς προνόμια εἰδικὰ καὶ δὲν ἐπλήρωνεν ἐπὶ Τουρκοκρατίας παρὰ ἕνα μικρὸν φόρον εἰς τὸν Σουλτᾶνον, τὸν ὁποῖον κατένεμεν ἡ Δημογεροντία μεταξὺ τῶν νήσων καὶ δὲν ὑφίστατο οὐδεμίαν ἄλλην ὄχλησιν. Μόνον τὸ 1910 ὅταν ἦλθον εἰς τὴν Ἀρχὴν οἱ Νεότουρκοι, οἱ ὁποῖοι κατήργησαν τὰ προνόμια ἀπὸ παντοῦ, τὰ κατήργησαν καὶ εἰς τὴν Δωδεκάνησον, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐπρόφθασε νὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι τὸ 1912 ἐπηκολούθησεν ἡ κατοχὴ ἡ Ἰταλική. Ἀλλὰ καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν κατοίκων ὁ παρουσιαζόμενος σήμερον τόσον μικρός, δὲν εἶναι ἐκεῖνος εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ βασισθῶμεν διὰ νὰ ρυθμίσωμεν τὰς σκέψεις μας. Εἶναι γνωστὸν πόσον εὐτυχεστέρα ἦτο ἡ Δωδεκάνησος ἄλλοτε, καὶ πῶς ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ Νεότουρκοι, ἐφήρμοσαν τὴν γενικὴν στρατολογίαν καὶ ἀφ’ ἧς οἱ Ἰταλοὶ ἐφήρμοσαν συστήματα τοιαῦτα διὰ τῶν ὁποίων νὰ ἐπιζητοῦν τὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν κατοίκων της διὰ νὰ διευκολυνθῇ ὁ ἐποικισμὸς τῶν νήσων δι’ Ἰταλῶν, ὅτε πολὺ μέρος τοῦ πληθυσμοῦ ἠναγκάσθη νὰ ἐκπατρισθῇ. Καὶ ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι σήμερον πολλὰς παροικίας δωδεκανησίων, ὡς καὶ εἰς τὴν Αἴγυπτον καὶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ ἀλλαχοῦ. Ἑπομένως μᾶλλον εἰς τὸν διπλάσιον ἀριθμὸν τῶν ἀναγραφομένων ὡς κατοίκων τῆς Δωδεκανήσου θὰ πρέπει νὰ ὑπολογίζωμεν. Ἀλλὰ ἐκτὸς τῆς ἐδαφικῆς ἐκτάσεως καὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κατοίκων, ἀφήνεται νὰ ἐπικρατῇ ἡ ἀντίληψις ὅτι ἡ Δωδεκάνησος θὰ ἀποτελέσῃ παθητικὸν τμῆμα ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἀντίληψις αὐτὴ εἶναι πεπλανημένη, διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ παραγωγὴ τῆς Δωδεκανήσου ὑπῆρξεν ἐλαττωμένη, συνεπείᾳ τοῦ ἐφαρμοσθέντος συστήματος ὑπὸ τῆς Ἰταλικῆς κυριαρχίας, ἡ ὁποία ἐπεζήτει ἀκριβῶς νὰ καταστήσῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς ἀνικάνους νὰ ζήσουν ἐν τῇ χώρᾳ των καὶ νὰ τοὺς ἀναγκάσῃ νὰ ἐκπατρισθοῦν. Καὶ παρὰ ταῦτα ἐπλήρωνεν ἡ Δωδεκάνησος πλέον τῶν ἐξόδων τῆς Διοικήσεως καὶ 59 ἑκατ. λιρέττας εἰς τὸν Ἰταλικὸν προϋπολογισμόν. Ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἶναι βέβαιον ὅτι ἀναπτυσσομένης τῆς σπογγαλιείας ἰδιαιτέρως ἡ Δωδεκάνησος θὰ καταστῇ μία ἐκ τῶν περιοχῶν αἱ ὁποῖαι θὰ συμβάλουν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν πλοῦτον καὶ εἰς τὴν εἰσαγωγὴν συναλλάγματος. Εἶναι βέβαιον ὅτι πέρυσιν ἐκ τῆς σπογγαλιείας εἰσῆλθον εἰς τὴν Κάλυμνον 340.000 λίρες, ἐφέτος δὲ ὑπολογίζεται ὅτι θὰ εἰσαχθοῦν 560.000 λίρες εἰς συνάλλαγμα. Ἑπομένως καὶ αὐτὴ ἡ ἄποψις ὅτι ἡ Δωδεκάνησος θὰ ἦτο παθητικὸν τμῆμα τῆς ἐπικρατείας μας δὲν εὐσταθεῖ. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ ἔκαμνε τὴν Δωδεκάνησον Διοίκησιν δὲν ἐπέφερε καμμίαν οἰκονομίαν, διότι, ὅπως θὰ ἴδητε εἰς σχετικὸν ἄρθρον ὁ Διοικητὴς ἀπολαμβάνει τῶν ἀποδοχῶν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ καὶ μόνον τὸν τίτλον εἶχε μειωμένον. Δὲν θὰ ἦτο δὲ καθόλου συμφέρον νὰ δώσωμεν μειωμένον τίτλον εἰς ἐκεῖνον, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ἀναθέσωμεν τὴν Διοίκησιν τῆς Δωδεκανήσου διότι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ὁρισθῇ διοικητής, θὰ ἔχῃ πολλὰ ζητήματα νὰ ἐπιλύσῃ καὶ χρειάζεται νὰ ἔχῃ καὶ πολιτικότητα, καὶ εὐρύτητα ἀντιλήψεων. Καὶ εἶναι ζήτημα ἐὰν μὲ τὸν τίτλον τοῦ Διοικητοῦ θὰ εὑρίσκωμεν πρόσωπον κατάλληλον διὰ τὴν θέσιν αὐτήν. Ἐγὼ δὲν αἰσθάνομαι καμμίαν δυσχέρειαν νὰ ὑποδείξω καὶ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης τὸ πρόσωπον τὸ ὁποῖον ἐγὼ κρίνω ὅτι εἶναι κατάλληλον διὰ νὰ ἀναλάβῃ τὴν θέσιν αὐτήν. Καὶ ὡς τὸ μᾶλλον κατάλληλον πρόσωπον τὸ ὁποῖον δικαιοῦται νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν αὐτὴν εἶναι ὁ Σκεῦος Ζερβός. Εἶναι ὁ Δωδεκανήσιος ἐκεῖνος τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα εἶναι ἀρρήκτως συνδεδεμένον μὲ ὅλους τοὺς ἀγῶνας διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς Ἑνώσεως τῆς Δωδεκανήσου μετὰ τῆς Μητρὸς Πατρίδος. Εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος συνόδευσε τὸν Βενιζέλος εἰς τὸ συνέδριον τῶν Παρισίων ὅταν διεξήγοντο αἱ συζητήσεις διὰ τὴν εἰρήνην.

§59Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μάλιστα ὁ Σκεῦος Ζερβός. (Χειροκροτήματα).

§60Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀπὸ μέρους τῆς Ἰταλίας ἐθεωρήθη ὡς ὁ ὑπ’ ἀριθ. 1 ἐχθρὸς διὰ τὰ ζητήματα τῆς Δωδεκανήσου, ὁ ὁποῖος ἔχει καταδικασθῆ 82 φορὰς εἰς θάνατον καὶ 104 φορὰς εἰς ἰσόβια δεσμά, διότι εἰς πᾶσαν δίκην ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ συνωμοσίᾳ καὶ ὑπονομεύσει τοῦ καθεστῶτος, ὁ Σκεῦος Ζερβὸς ἐθεωρεῖτο πάντοτε ὁ ἠθικὸς αὐτουργός, καὶ εἰς τὰ ἀρχεῖα τῶν δικαστηρίων τῆς Δωδεκανήσου ὑπάρχουν ὅλα αὐτὰ τὰ στοιχεῖα. Ὁ Σκεῦος Ζερβὸς κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ συνεδρίου τῶν Παρισίων εἶχεν ἐκδώσει τὸ περίφημον σύγγραμμα τῆς Ρόδου, δαπάναις του, τὸ ὁποῖον διένειμεν εἰς ὅλα τὰ μέλη τοῦ συνεδρίου, πρὸς διαφώτισίν των καθὼς καὶ εἰς ἄλλα σημαίνοντα πρόσωπα. Ἐξέδωσεν ἐπίσης καὶ ἄλλα συγγράμματα σχετικῶς μὲ τὴν Δωδεκάνησον. Εἶναι ἐκεῖνος δωρεᾷ τοῦ ὁποίου ὑπάρχει τὸ ἄγαλμα τοῦ Ξάνθου εἰς τὴν πλατεῖαν τοῦ Κολωνακίου, ἡ ὁποία λέγεται πλατεῖα τῶν Φιλικῶν καὶ εἰς τὴν ὁποίαν καταλήγουν οἱ τρεῖς δρόμοι Ἀναγνωστοπούλου–Σκουφᾶ Τσακάλωφ, τῶν τριῶν Φιλικῶν. Ὄπισθεν τοῦ ἀγάλματος αὐτοῦ εἶχον ἀναγραφῆ ἐπὶ τοῦ βάθρου τὰ ὀνόματα τῶν Δώδεκα νήσων, ἀξιώσει δὲ τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως ἐσβέσθησαν, ἀνεγράφησαν καὶ πάλιν ἀλλὰ κατόπιν ἀξιώσει τοῦ Μουσσολίνι ἐπὶ Μεταξᾶ διεγράφησαν καὶ πάλιν τὰ ὀνόματα τῶν Δώδεκα νήσων. Ἀλλὰ καὶ ἔξω τῶν ὁρίων τῆς Ἑλλάδος εἶναι γνωστὸς ὁ Σκεῦος Ζερβός, διότι λόγῳ τῶν ἐπιστημονικῶν ἐργασιῶν του ἔχει τιμηθῆ ὑπὸ ξένων Ἀκαδημιῶν. Ἔχει προσφέρει τὸ ἄγαλμα τοῦ Ἱπποκράτους εἰς τὴν Ἰατρικὴν Ἀκαδημίαν τῆς Γαλλίας τὸ ὁποῖον ἐπειδὴ δὲν ἐχώρει νὰ εἰσέλθῃ διὰ τῆς θύρας τοῦ ἱδρύματος, ἠνοίχθη ἡ στέγη καὶ τὸ ἔβαλαν ἀπὸ ἐκεῖ, ἐστερέωσαν τὸ δάπεδον διὰ νὰ ἀντέχῃ εἰς τὸ βάρος τοῦ ἀγάλματος. Ἀλλὰ καὶ ἄλλην μεγάλην ἐλαιογραφίαν 3Χ10 μέτρων ἔχει προσφέρει εἰς τὴν Γαλλικὴν Σορβώνην, ὅπου εὑρίσκεται καὶ πρὸ τῆς ὁποίας οἱ μέλλοντες Διδάκτορες τῆς Ἰατρικῆς, δίδουν τὸν νενομισμένον ὅρκον. Ὁ Σκεῦος Ζερβὸς εἶναι ὁ γνώστης καὶ τῆς τελευταίας λεπτομερείας τῆς Δωδεκανήσου, εἶναι ὁ ἄνθρωπος ὁ δυνάμενος νὰ ἐργασθῇ ἐπιπόνως καὶ ἀόκνως ἐπὶ ὥρας πολλάς. Ἐνθυμοῦμαι εἰς τὴν Δʹ Ἐθνοσυνέλευσιν τῆς ὁποίας ἦτο μέλος καὶ ὁ Σκεῦος Ζερβὸς εἶχε καταρτισθῆ μία ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων Ἐπιτροπὴ ὑπὸ τὴν προεδρίαν του, διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα τῶν κληροδοτημάτων, πολλὰ τῶν ὁποίων ἦσαν ἄγνωστα καὶ ἄλλα παρέμενον σιωπηλῶς νεκρὰ εἰς τὰ διαφόρους Τραπέζας καὶ ἄλλα ἠπειλοῦντο νὰ ἐξαφανισθοῦν, ἀπετέλουν δὲ κολοσσιαίαν περιουσίαν. Ἔκαμε τοιαύτην ἐργασίαν, ἐπιμεμελιμένην καὶ εὐσυνείδητον, ἐργασθεὶς ἐπὶ μῆνας εἰς τὰ ἀρχεῖα τῶν διαφόρων Ὑπουργείων καὶ τῶν Τραπεζῶν, ὥστε ἡ Συνέλευσις, κατὰ τὴν συνεδρίασιν αὐτῆς τῆς 4ης Φεβρουαρίου 1925, ἡ ὁποία ὑπῆρξε μακρά, ἀπεφάσισεν τὴν ἐκτύπωσιν τοῦ ἐκ 1500 σελίδων τόμου, ὁ ὁποῖος περιελάμβανε 10.000 κληροδοτήματα καὶ τὸ ὁποῖον ἀπετέλει καὶ ἀποτελεῖ τὴν μόνην πηγὴν εἰς τὴν ὁποίαν καὶ τὸ Κράτος καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι προσέτρεχον καὶ προστρέχουν. Διενεμήθη δὲ εἰς ὅλους τοὺς βουλευτὰς καὶ ὅλας τὰς σχετικὰς ὑπηρεσίας. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὁ τότε Πρωθυπουργὸς, ὁ μακαρίτης Μιχαλακόπουλος, ἐπὶ τῇ καταθέσει τῆς ἐργασίας του ταύτης, εἶπε πρὸς τὴν Συνέλευσιν τὰ ἑξῆς: «Ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, καὶ ἑρμηνεύω βεβαίως τὸ ἤδη ἐκδηλωθὲν αἴσθημα συμπάσης τῆς Συνελεύσεως, ὅτι σπανίως, σπανιώτατα, διὰ νὰ μὴ εἴπω ποτέ, ἐπεδείχθη τόσος ζῆλος ἀπὸ συνάδελφον εἰς τὸν ὁποῖον ἐνεπιστεύθημεν ἓν τόσον κολοσσιαῖον, ἀλλὰ καὶ τόσον σπουδαῖον ἔργον. Ὑποθέτω ὅτι γίνομαι ἑρμηνεὺς τῶν αἰσθημάτων ὑμῶν ὅλων, ἐκφράζων ὄχι μόνον τὰ συγχαρητήριά μας, ἀλλὰ τὸ λέγω εἰλικρινῶς καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην μας πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον διὰ τοὺς ἀτρήτους κόπους, τοὺς ὁποίους κατέβαλεν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ καρποφόρον τῆς ἐργασίας αὐτοῦ». Ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη σύσσωμος μετὰ χειροκροτημάτων. Ὁ δὲ μακαρίτης ἐπίσης Ἀραβαντινός, ἐκπροσωπῶν τὴν Ἀντιπολίτευσιν, εἶπεν: «Ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἀπουσιάζοντος τοῦ Ἀρχηγοῦ αὐτῆς, δηλοῖ δι’ ἐμοῦ ὅτι προσυπογράφει τὰς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐκφρασθείσας εὐχαριστίας ἀναφορικῶς πρὸς τὸ ἔργον καὶ τοὺς μόχθους, τοὺς ὁποίους κατέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς πληρεξούσιος, ἔργον τὸ ὁποῖον τιμᾷ αὐτὸν καὶ τὸν καθιστᾷ ἄξιον τῶν εὐχαριστιῶν τῆς Συνελεύσεως». Αὐτόν, κύριοι βουλευταί, τὸν ἄνδρα συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ τὸν παρακαλέσῃ ὅπως δεχθῇ τὴν θέσιν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τῆς Δωδεκανήσου. (Χειροκροτήματα). Τὸ νομοσχέδιον προβλέπει τὴν διαίρεσιν τῆς Δωδεκανήσου εἰς 4 Ἐπαρχίας. Ἀλλὰ εἶναι γνωστὸν ὅτι, φυσικῶς, ἡ Δωδεκάνησος διαιρεῖται εἰς δύο συγκροτήματα, τὸ βόρειον καὶ τὸ νότιον καὶ ἔτσι ἔχουν συνηθίσει πάντοτε καὶ ἔχουν κανονίσει τὴν ζωήν των οἱ κάτοικοι, ὥστε νομίζω ὅτι παραμενουσῶν τῶν 4 Ἐπαρχιῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν αἱ δύο Νομαρχίαι τῶν δύο συγκροτημάτων. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει ζήτημα δαπανῶν, διότι ὁ μὲν Νομάρχης ὁ ὁποῖος θὰ ἑδρεύῃ ἐν Ρόδῳ δὲν θὰ διορισθῇ, ὅπως ἐγένετο καὶ ἄλλοτε εἰς τὰς Γενικὰς Διοικήσεις, ἀλλὰ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς ἀναθέτει εἰς ἕνα τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τῆς Διοικήσεως νὰ ἐκπληροῖ καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ Νομάρχου. Εἰς δὲ τὸ ἄλλο μέρος, ἕνας ἐκ τῶν Ἐπάρχων θὰ λάβῃ τὸν τίτλον τοῦ Νομάρχου. Εἶναι ἠθικὴ ἀμοιβὴ καὶ ἠθικὴ ὑποχρέωσις ἡ ἐξύψωσις τοῦ ὅλου θέματος τῆς Δωδεκανήσου, ἐφ’ ὅσον μάλιστα δὲν πρόκειται νὰ ἔχῃ δαπάνας. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ, θὰ ἤθελον νὰ θίξω καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀντιπροσωπεύσεως τῆς Δωδεκανήσου ἐν τῷ Σώματι ἡμῶν. Ἤκουσα ὅτι ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις, ὅτι τὸ Σύνταγμά μας ἐπιβάλλει γενικὰς ἐκλογάς, καθ’ ὅλην τὴν Ἐπικράτειαν καί, ἑπομένως, αὐτὸ ἀποτελεῖ κώλυμα εἰς τὸ νὰ γίνουν ἐκλογαὶ εἰς ἕνα μόνον διαμέρισμα, ἔστω καὶ ἐὰν αὐτὸ προσαρτᾶται μεταγενεστέρως εἰς τὸ Κράτος μας. Ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ κώλυμα τοῦτο, εὐτυχῶς, ἀποτελοῦν Ἀναθεωρητικὴν Βουλήν, ἡ ὁποία τόσον συχνὰ ἔκαμε χρῆσιν τοῦ προνομίου τῆς ἐκδόσεως ψηφισμάτων καὶ διὰ ζητήματα δευτερευούσης σημασίας, ὥστε, ἐὰν αὐτὸ εἶναι τὸ κώλυμα, εἶναι δυνατὸν εὐκολώτατα νὰ διορθωθῇ δι’ ἑνὸς ψηφίσματος. Προκειμένου περὶ τῆς ἕδρας τῆς μιᾶς ἐκ τῶν δύο Νομαρχιῶν, παρέλειψα νὰ προσθέσω ἀνωτέρω, ἐγὼ ἀναντιρρήτως θὰ ἐπρότεινον τὴν Κάλυμνον, διότι ἡ Κάλυμνος εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἔχει προσφέρει καθ’ ὅλους τοὺς ἀγῶνας τὴν μεγαλυτέραν προσπάθειαν ἀπὸ ὅλα τὰ ἄλλα νησιά. Ἡ Κάλυμνος εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία, ὅταν ἡ Ἰταλικὴ διοίκησις ἠθέλησε νὰ ἐξοβελίσῃ τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν ἀπὸ τὰ σχολεῖα καὶ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν Ἰταλικήν, ἦτο ἐκείνη ἡ ὁποία ἔκλεισε τὰ σχολεῖα καὶ ὑπέστη μακρὸν ἀποκλεισμὸν ἐκ μέρους τῶν Ἰταλῶν. Ἐπίσης ἡ Κάλυμνος, ὅταν ἐπεζητήθη νὰ σχηματισθῇ αὐτοκέφαλος ἐκκλησία ἐν Δωδεκανήσῳ, πάλιν ἡ Κάλυμνος ἔκλεισεν ὅλας τὰς Ἐκκλησίας καὶ ὑπέστη σημαντικὴν πίεσιν ἐκ μέρους τῶν Ἰταλῶν. Ἀλλὰ καὶ ἂν πάρωμεν τὸν τελευταῖον ἔρανον, ὁ ὁποῖος ἐγένετο ἐν Δωδεκανήσῳ ὑπὲρ τῶν μαλλίνων τοῦ στρατοῦ μας, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἡ Κάλυμνος προσέφερεν πολλά περισσότερα οἱασδήποτε ἄλλης νήσου, καταβαλοῦσα 18.500.000 δραχμὰς καὶ 300 κιλὰ καινουργῶν μαλλίνων εἰδῶν, ἐνῷ ἡ Ρόδος, μόλις ἀνεβίβασε τὴν εἰσφοράν της εἰς 8.000.000, καὶ τοῦτο διὰ νὰ καταδείξωμεν τὴν ζωτικότητα καὶ τὰ δικαιώματα τῆς Νήσου διὰ νὰ ἀποκτήσῃ τὴν ἕδραν τῆς Νομαρχίας. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω μίαν μικρὰν ἀκόμη ἀνασκόπησιν τῆς ἀπαρχῆς τῆς προσαρτήσεως. Ἡ Βρεταννικὴ Κυβέρνησις, δι’ ἐγγράφου, χρονολογουμένου ἀπὸ 6ης Αὐγούστου 1946, ἀνεκοίνωσεν πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ὅτι θὰ ἦτο διατεθειμένη νὰ παραχωρήσῃ τὴν στρατιωτικὴν διοίκησιν τῆς Δωδεκανήσου εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι αὕτη ἤθελε τὴν ἐνασκήσῃ, οὐχὶ ὡς πρὸς τμῆμα προσηρτημένον εἰς τὴν χώραν, ἀλλὰ ὑπὸ τοὺς ὅρους τῆς στρατιωτικῆς κατοχῆς καὶ ὅτι μέχρις ἐπικυρώσεως τῆς Ἑλληνο–Ἰταλικῆς συνθήκης θὰ ἐφηρμόζοντο αἱ διατάξεις αἱ προβλεπόμεναι ὑπὸ τοῦ Τμήματος 3 τῆς Συμβάσεως τῆς Χάγης «περὶ Στρατιωτικῆς Ἀρχῆς ἐπὶ ἐδάφους ἐχθρικοῦ Κράτους». Τὸ ἐν λόγῳ ἔγγραφον μᾶς παρεῖχε διαφόρους λεπτομερεῖς ὁδηγίας, τὰς ὁποίας ἐκ τῆς πείρας των εἶχον ἀποκομίσει καὶ μᾶς ἔλεγε πῶς θὰ ἔπρεπε νὰ προπαρασκευασθῇ ἡ παράδοσις ἀπὸ τὴν Ἀγγλικὴν διοίκησιν εἰς τὴν Ἑλληνικήν, χωρὶς νὰ ὑπάρξουν διαταραχαὶ καὶ χωρὶς νὰ ὑπάρξουν ἀνωμαλίαι καὶ παρεῖχε λεπτομερείας καὶ περὶ τῆς νομισματικῆς μεταβολῆς ποὺ θὰ ἐπήρχετο καὶ περὶ πολλῶν ἄλλων ζητημάτων καὶ συνεβούλευε νὰ στείλωμεν μερικοὺς ὑπαλλήλους ἐκ τῶν κυριωτέρων Ὑπουργείων, ἐφ’ ὅσον ἀκόμη θὰ διήρκει ἡ Ἀγγλικὴ κατοχή, οἱ ὁποῖοι νὰ παρακολουθήσουν καὶ νὰ κατατοπισθοῦν ἀπὸ τοὺς Βρεταννοὺς ὑπαλλήλους ἐκεῖ καὶ νὰ ἐξετάσουν μόνοι των τὴν κατάστασιν καὶ νὰ εἰσηγηθοῦν εἶτα εἰς τὴν Κυβέρνησίν μας τὸ τί δέον γενέσθαι διὰ νὰ γίνῃ ἡ μεταβίβασις αὐτὴ ταχέως καὶ ὁμαλῶς. Τότε ἀπεστείλαμεν, πράγματι, μίαν Ἐπιτροπὴν ὑπαλλήλων διὰ τὴν ὁποίαν νομίζω ὅτι ἠμπορεῖ νὰ εἴμεθα ὑπερήφανοι διότι ἦσαν πράγματι ἐκλεκτοὶ οἱ ἀντιπροσωπεύσαντες τὴν Ἑλλάδα ἐκεῖ καὶ ἀρίστην ἐντύπωσιν ἐπροξένησαν εἰς τὸν πληθυσμόν, ἀλλὰ καὶ αἱ ἐκθέσεις τὰς ὁποίας ὑπέβαλον, ἦσαν πολὺ ἐμπεριστατωμέναι. Φοβοῦμαι ὅτι αἱ σημεριναὶ ὑπηρεσίαι, αἱ ὁποῖαι διαχειρίζονται ζητήματα σχετικὰ μὲ τὴν Δωδεκάνησον, ὅτι δὲν προσέχουν τὰς ἐκθέσεις αὐτάς, ἂν μὴ καὶ τὰς ἀγνοοῦν ἐντελῶς. Τὸ ἔγγραφον αὐτὸ τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας, τὸ ὁποῖον ἀπηυθύνθη πρὸς ἐμέ, ὡς ἀναπληροῦντα τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀπουσιάζοντα εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν κατέληγεν ὡς ἑξῆς: «Εἶναι περιττὸν νὰ βεβαιώσω τὴν Ὑμετέραν Ἐξοχότητα ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δύναται νὰ εἶναι πεπεισμένη ὅτι θὰ ἔχῃ τὴν πλέον ἀμέριστον βοήθειαν τῆς Βρεττανικῆς Στρατωτικῆς Διοικήσεως, τῆς ὁποίας ἡ μόνη ἐπιθυμία εἶναι νὰ διευκολύνῃ διὰ παντὸς δυνατοῦ τρόπου τὴν μεταβίβασιν εἰς τὴν Ἑλλάδα τῶν Νήσων, τὰς ὁποίας ὑπερηφανεύεται ὅτι ἠλευθέρωσε καὶ διὰ τὴν εὐημερίαν τῶν ὁποίων τόσον ἔχει ἐργασθῆ». Καὶ πράγματι ἐγένετο ὅλη ἡ ἀπαιτουμένη προκαταρκτικὴ ἐργασία καὶ τὴν 31ην Μαρτίου 1947 ἀνυψώθη ἡ Ἑλληνικὴ Σημαία εἰς τὰ Δωδεκάνησα. Ἔκτοτε νομίζω, ὅτι εὑρισκόμεθα καθυστερημένοι εἰς τὴν συμπλήρωσιν, τῶν ὅλων μας ὑποχρεώσεων ἀπέναντι τῆς Δωδεκανήσου. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ συνθήκη εἰρήνης μετὰ τῆς Ἰταλίας ὑπεγράφη εἰς τὰς 10 Φεβρουαρίου 1947, ὅτι ἡ Βουλὴ ἡ ἰδική μας, διὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, ἐκύρωσε τὴν συνθήκην ταύτην εἰς τὰς 15 Ὀκτωβρίου καὶ ὅτι ἡ κύρωσις αὐτὴ κατετέθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν τῆς Γαλλίας τὴν 28ην Ὀκτωβρίου καὶ συνεπῶς ἀπὸ τῆς ἑπομένης ἐδικαιούμεθα νὰ κάμωμεν τὴν ἐνσωμάτωσιν τῆς Δωδεκανήσου. Εἶχε λεχθῆ, ἡμεῖς δηλαδὴ τὸ ἐμάθαμεν ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας, ὅτι κατ’ ἀρχὰς μὲν ἐσκόπει ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ ἐπίσημον τελετὴν τῆς ἐνσωματώσεως, περὶ τὸ τέλος Δεκεμβρίου. Ἀλλὰ κατόπιν τὸ ἀνέβαλεν διὰ τὰς 6 Ἰανουαρίου, ἡμέραν τῶν Θεοφανείων. Ἀλλὰ φαίνεται ὅτι ἡ ἀσθένεια τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως, ἔκαμεν ὥστε νὰ ἀναβληθῇ καὶ πάλιν. Τώρα βλέπομεν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι προτίθεται νὰ γίνῃ ἡ ἐνσωμάτωσις εἰς τὰς 21 Μαρτίου, ἡμέραν τῆς Ὀρθοδοξίας. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ ἐκκρεμότης αὐτὴ παρεμβάλλει πολλὰς δυσκολίας εἰς τοὺς κατοίκους τῶν νήσων, ἀφοῦ ἀκόμη δὲν ἔχει ἐπιτραπῆ ἡ παλιννόστησις τῶν καταγομένων ἐκ Δωδεκανήσου καὶ ἐξακολουθοῦν ἰσχύοντες οἱ περιορισμοί, οἱ ἰσχύοντες περὶ χωρῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§61Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Εἶναι σκανδαλώδης ἡ κατάστασις. Διὰ νὰ πάῃ κανεὶς ἐκεῖ, πρέπει νὰ πάρῃ εἰδικὴν ἄδειαν τοῦ Ντὲ–Βέκκι.

§62Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι εἶναι ἐξαιρετικῶς ἀνώμαλον καὶ ἴσως καὶ ἐπικίνδυνον ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς τὰς ἀνωμάλους ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκεται ὅλη ἡ Εὐρώπη, καὶ εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ τακτοποιηθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο τάχιστα. Καταλήγων, κύριοι βουλευταί, θέλω νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω τὸν πανηγυρισμόν, τὸν ὁποῖον ἐκάναμεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅταν ἐγνώσθη, ὅτι διὰ τῆς συνθήκης κατεκυρώθησαν τὰ Δωδεκάνησα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ μεταξὺ τῶν ὅσων ἐλέχθησαν τότε, ἐλέχθη ὅτι θὰ ἀποτελοῦν τὰ Δωδεκάνησα «περιδέραιον χρυσοῦν μετὰ 12 λαμπρῶν ἀδαμάντων, εἰς τὸν λαιμὸν τῆς Ἑλλάδος ἐσαεί». Καὶ πρέπει ὅλοι νὰ προσπαθήσωμεν ὅπως οἱ ἀδάμαντες αὐτοί, μὴ χάσουν τὴν λαμπρότητά των! (Χειροκροτήματα).

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Βαμβέτσος ἔχει τὸν λόγον.

§64Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀθηνῶν συναδέλφου καὶ Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων, διηυκόλυνεν τὸ ἔργον μου, διότι συμφωνῶ πληρέστατα πρὸς ὅσα εἶπεν οὗτος. Εἰσηγούμενος τὸ πρῶτον νομοθέτημα τὸ ἀφορῶν τὴν Δωδεκάνησον, εἶχον ὑπενθυμίσει, ὅτι προκειμένου περὶ τῆς Δωδεκανήσου, δὲν εἴμεθα διάδοχοι τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας, ἀλλὰ εἴμεθα διάδοχοι χώρας δυτικοῦ πολιτισμοῦ καὶ ἑπομένως πρόκειται νὰ δώσωμεν ἐξετάσεις ἱκανότητος ἐν τῇ Διοικήσει τῆς νέας αὐτῆς ἐπαρχίας. Μετὰ λύπης μου ὀφείλω νὰ σημειώσω, ὅτι αἱ μέχρι τοῦδε ἐκ Δωδεκανήσου πληροφορίαι εἶναι ὅτι δὲν ἐπετύχομεν εἰς τὰς ἐξετάσεις αὐτὰς καὶ ἑπομένως δράττομαι τῆς εὐκαιρίας τῆς ὑποβολῆς τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, διὰ νὰ ἐκφράσω τὴν χαράν μου, ἀφ’ ἑνὸς διότι ἡ Κυβέρνησις ὀρθῶς σήμερον διὰ τῆς τροπολογίας ἀνάγει τὴν θέσιν τοῦ Διοικητοῦ τῶν Δωδεκανήσων, εἰς θέσιν Γενικοῦ Διοικητοῦ, ἀλλὰ καὶ τὴν λύπην μου, διότι ἐμμένει εἰς τὸ σύστημα τῶν Ἐπαρχιῶν. Μὴ λησμονῆτε, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἰς τὴν Δωδεκάνησον ὑπῆρχεν Ἰταλὸς Γενικὸς Διοικητής. Ἡ θέσις τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ προσδίδει κἄποιαν αἴγλην, εἰς τὸν τόπον, εἰς τὸν ὁποῖον οὗτος ἀσκεῖ τὰ καθήκοντά του. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ ζήτημα αὐτό, τῆς αἴγλης, τὴν ὁποίαν προσδίδει ὁ τίτλος τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ. Εἶναι καὶ τὸ ὅτι, ὅταν πρόκειται νὰ συμπληρώσῃ κανεὶς θέσιν Γενικοῦ Διοικητοῦ, ἀποβλέπει εἰς ἰδιαίτερά τινα προσόντα, τὰ ὁποῖα βεβαίως παραμελεῖ, ὅταν πρόκειται περὶ θέσεως κατωτέρας. Αὐτὸ ἀκριβῶς ἰσχύει σήμερον καὶ προκειμένου περὶ τῆς θέσεως τοῦ Ἐπάρχου ἐν σχέσει πρὸς τὴν θέσιν τοῦ Νομάρχου. Γνωρίζομεν ποῖοι στρατολογοῦνται δι’ Ἔπαρχοι. Καὶ ἑπομένως δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν προσωπικότητες ἄξιαι λόγου, νὰ δεχθοῦν νὰ καταλάβουν θέσιν Ἐπάρχου. Ἐνῷ, ἐξ ἀντιθέτου, ὁ κύκλος τῶν προσώπων τῶν δυναμένων νὰ διορισθοῦν ὡς Νομάρχαι, θὰ εἶναι κατ’ ἀνάγκην μικρότερος, ἀπὸ ἀπόψεως ἱκανοτήτων καὶ γενικώτερον προσωπικοτήτων. Ἑπομένως ἐπιμένω καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν, ὅπως εἰς μὲν τὴν Ρόδον μὴ διορισθῇ Νομάρχης, ὁπότε ἑπομένως δὲν θὰ ὑπάρξῃ οὐδεμία περαιτέρω δαπάνη, διότι, ὅπως εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων καὶ ἄλλοτε συνέβαινεν ὁσάκις ὑπῆρχε Γενικὸς Διοικητὴς νὰ ἐξασκῇ αὐτὸς καὶ τὰ ἔργα τοῦ Νομάρχου, ἀλλὰ διὰ τὸν ἕτερον Νομόν, διὰ τὴν Κάλιμνον, νομίζω ὅτι ἀναμφισβητήτως θὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν Νομάρχην. (Χειροκροτήματα ἐκ τῶν θεωρείων). Τὰ Δωδεκάνησα παρουσιάζουν δύο ἀξιολόγους πλουτοπαραγωγικὰς πηγάς. Ἡ μία εἶναι ἡ σπογγαλιεία καὶ ἡ ἄλλη ὁ Τουρισμός. Ἡ σπογγαλιεία ἀποδίδει σημαντικὰ ποσὰ συναλλάγματος καὶ σήμερον ἀκριβῶς, ὅτε ἔχομεν τόσην δυσχέρειαν περὶ τὰς ἐξαγωγὰς Ἑλληνικῶν προϊόντων, ἡ σπογγαλιεία ἀποτελεῖ ἕνα σοβαρώτατον πόρον εἰσαγωγῆς συναλλάγματος. Ἀλλὰ καὶ ὁ Τουρισμός, τὸν ὁποῖον τόσον πολὺ ἐπρόσεξεν ἡ Ἰταλικὴ Διοίκησις, θὰ πρέπει νὰ καταστῇ ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας προνοίας. Καὶ εἰδικῶς διὰ τὸν Τουρισμόν, ἀτυχῶς ἐπίσης δὲν ἐκάναμεν ὅ,τι ἔπρεπε καὶ τὰ πρῶτα μέτρα μας ὑπῆρξαν ἕως τώρα ἀτυχῆ. Θὰ πρέπει λοιπόν, ἡ αἴγλη ἑνὸς Γενικοῦ Διοικητοῦ καὶ ἑνὸς ἢ δύο Νομαρχῶν καὶ αἱ ἱκανότητες τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα θὰ καταλάβουν τὰς θέσεις —μακρὰν πάσης κομματικῆς σκέψεως,— νὰ εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ ἐμπεδώσωμεν τὸν Τουρισμὸν τὸν ὑπάρχοντα ἤδη ἐν Δωδεκανήσῳ καὶ νὰ δημιουργήσωμεν οὕτω μεγαλύτερα ἔσοδα ἀπὸ ἀπόψεως πλουτοπαραγωγικῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως συναλλάγματος. Ὅσον ἀφορᾷ τέλος, τὸ πρόσωπον τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ, δὲν δυνάμεθα, παρὰ νὰ συμφωνήσωμεν ὁλοψύχως μὲ τὴν σκέψιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων. Ὁ Σκεῦος Ζερβὸς εἶναι ἐθνικὴ φυσιογνωμία. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραγνωρισθῇ, κατὰ τὴν σημαντικὴν αὐτὴν στιγμήν, ἡ προσωπικότης τοῦ Σκεύου Ζερβοῦ, διότι αὐτὸς εἶναι ὁ πρωτοπόρος εἰς τὸν ἀγῶνα τῶν Δωδεκανησίων. Καὶ νομίζω ὅτι ἡ ἀποστολὴ προσώπου, μὴ Δωδεκανησίου, ἐφόσον ὑπάρχει τὸ πρόσωπον τοῦτο, ἴσως νὰ ἔθιγε κάπως τὰ αἰσθήματα τοῦ Δωδεκανησιακοῦ λαοῦ. Ἑπομένως καὶ εἰς αὐτὸ συμφωνῶ πλήρως μὲ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων. Θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν ἰδέαν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ, νὰ ὁρίσῃ Νομάρχην ἐν Καλύμνῳ ἐνδεχομένως δὲ καὶ ἐν Κῷ καὶ ἐπίσης νὰ ἐκλέξῃ ὡς πρῶτον Γενικὸν Διοικητὴν τὸν Σκεῦον Ζερβόν. Ἐπίσης ἐπαναλαμβάνω, ὅ,τι πρὸ μηνὸς περίπου, πρῶτος ἐγώ, εἶπον, σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῶν ἐκλογῶν καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων ἐν τούτῳ ἀπεδέχθη τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ τότε εἶχον ὑποστηρίξει, ὅτι δηλαδὴ δὲν ἐπιτρέπεται οἱ Δωδεκανήσιοι νὰ παραμείνουν ἄνευ ἀντιπροσώπων... Τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ἀκουσθέν, ὅτι δῆθεν θὰ μεταβοῦν κόμματα Ἑλληνικὰ ἐκεῖ καὶ θὰ ἀναπτύξουν τὰ προγράμματά των, δὲν βλέπω νὰ ἀποτελῇ κανὲν μειονέκτημα, διότι καὶ ἡ Δωδεκάνησος χώρα Ἑλληνικὴ οὖσα, θὰ ὑποστῇ καὶ αὐτὴ τὸ δυσάρεστον συναίσθημα, τοῦ νὰ ἀκούσῃ τὰ προγράμματα ὅλων τῶν Κομμάτων, τὰ ὁποῖα ἤκουσε καὶ ἡ λοιπὴ Ἑλλάς. Καὶ αὐτοὶ Ἕλληνες εἶναι, καὶ ἂς ἀποτελέσουν καὶ αὐτοὶ ἐπίσης ἀντικείμενον τῶν ἐκλογικῶν ἡμῶν περιοδειῶν. Ἀλλὰ τὸ νὰ παραμένουν, ἐν ὄψει τῆς μακρᾶς, ὡς φαίνεται, διαρκείας τῆς παρούσης Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, ἄνευ ἀντιπροσώπων, τοῦτο θὰ ἀπετέλει βαρύτατον πλῆγμα ἐναντίον τῆς νέας αὐτῆς Ἐπαρχίας. Τὸ συνταγματικὸν ἐπιχείρημα, τὸ εἶχον ἤδη ἀναπτύξει τὴν προηγουμένην φοράν, τὸ ἐπανέλαβε δὲ πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων, ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν Ἀναθεωρητικὴν Βουλήν, δυνάμεθα διὰ ψηφίσματος, νὰ ἀποφασίσωμεν, ὅ,τι θέλομεν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Συνταγματικὸν ἑπομένως κώλυμα δὲν ὑπάρχει. Καὶ ποιοῦμαι τὴν εὐχὴν καὶ τὴν ἔκκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν, τὰς δηλώσεις τὰς ὁποίας ἔκαμε τότε ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἤδη ἤρχισεν ἡ προκαταρκτικὴ ἐργασία τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, νὰ περατώσῃ τάχιστα αὐτὴν καὶ νὰ μᾶς εἰσαγάγῃ σχέδιον ψηφίσματος περὶ τῶν ὅρων, ὑπὸ τοὺς ὁποίους θὰ διεξαχθοῦν αἱ ἐκλογαὶ εἰς τὰ Δωδεκάνησα. (Χειροκροτήματα).

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μαῦρος ἔχει τὸν λόγον.

§66Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως πληθυσμοῦ ἡ Δωδεκάνησος δὲν θὰ ἐδικαιολόγει τοιαύτην πολυτέλειαν Γεν. Διοικήσεως καὶ πολλῶν Ἐπαρχιῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ὁ παράγων τοῦ πληθυσμοῦ, ποὺ θὰ κρίνῃ τὸ ζήτημα. Ἐκτὸς ἐκείνου, ποὺ ἐμνημόνευσεν ὁ ἄρτι ἀγορεύσας συνάδελφος, ὅτι δὲν διαδεχόμεθα τὴν Ὀθωμανικὴν Αὐτοκρατορίαν, ἀλλὰ Κράτος δυτικοῦ πολιτισμοῦ δὲν ἠκούσθη.

§67Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. ... τὸ ὁποῖον ὅμως ἔδωσεν ἐξετάσεις σκληροτάτης τυραννίας. Αὐτὸ πρέπει νὰ προστίθεται.

§68Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Εἶπον, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἐκτὸς αὐτῶν τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλουν εἰς τὸ ἐλεύθερον Κράτος ν’ ἀποτίσῃ φόρον τιμῆς εἰς τὰ νέα Ἑλληνικὰ ἐδάφη, ὑπάρχει καὶ τὸ μέγα ἐπιχείρημα τῶν πολλῶν καὶ δυσκόλων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ ν’ ἀντιμετωπίσῃ ὁ μέλλων Διοικητὴς κατὰ τὴν πρώτην τοὐλάχιστον περίοδον, προβλημάτων κυρίως οἰκονομικῆς φύσεως. Πρέπει δὲ νὰ διαπιστώσωμεν μετὰ λύπης, ὅτι ἡ μέχρι τοῦδε Στρατιωτικὴ Διοίκησις δὲν κατώρθωσε νὰ προωθήσῃ τὰ ζητήματα αὐτά, ὥστε νὰ ἐμφανίζουν σήμερον τὰ Δωδεκάνησα τὴν ἡσυχίαν νεκροταφείου ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομίας. Κύριοι συνάδελφοι, συνεπῶς, δὲν ὑπάρχει κανείς, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν ἐπὶ τῆς προαγωγῆς τῶν Δωδεκανήσων εἰς Γενικὴν Διοίκησιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς Νομαρχίας, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἀποτελεσματικώτερον θὰ ἐλύοντο τὰ διάφορα ζητήματα ἐὰν ὑπῆρχον Νομαρχίαι. Ὡς πρὸς τὴν ἕδραν των, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ εἶναι εἰς τὰς νήσους Κάλυμνον καὶ Κῶ, κατέφθασαν, μάλιστα, καὶ ἀντιπροσωπεῖαι τῶν νήσων τούτων διὰ νὰ ἀξιώσουν ὑπὲρ αὐτῶν τὴν ἕδραν τῶν Νομαρχιῶν. Ἡ Κάλιμνος, εἰδικῶς, ἠδικήθη καὶ κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταστάσεως δικαστηρίων εἰς τὴν Δωδεκάνησον, ὅταν κέντρον τοιαύτης σημασίας ἐπροικίσθη μὲ Εἰρηνοδικεῖον καὶ ὄχι μὲ Πρωτοδικεῖον. Ἀμφιβάλλω ἐὰν ἄλλο Πρωτοδικεῖον τοῦ Κράτους ἔχῃ νὰ δικάσῃ τοιαύτης ἐκτάσεως συμφέροντα, ὅσον τὸ Πρωτοδικεῖον Καλύμνου. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εἰς τὸν ὁποῖον διεμαρτυρήθημεν τότε, μᾶς ἀπήντησεν, ὅτι, ἐὰν λόγοι οἰκονομίας ἐπέβαλον σήμερον τὸ μέτρον αὐτό, εἰς πρώτην εὐκαιρίαν θὰ ἐμερίμνα διὰ τὴν ἐγκατάστασιν Πρωτοδικείου εἰς τὴν Κάλυμνον.

§69ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ὑπάρχει κινητὸν Πρωτοδικεῖον;

§70Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἡ νομοθεσία μας δὲν προβλέπει κινητὰ Πρωτοδικεῖα. Δι’ αὐτὸ ὑπάρχει ἀνάγκη ἐγκαταστάσεως Πρωτοδικείου καὶ εἰς τὴν Κάλυμνον. Κύριοι συνάδελφοι, ὡς πρὸς τὰς Νομαρχίας εἶπον ὅλοι τὰ ἴδια περίπου, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐγκατασταθοῦν Νομαρχίαι, ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδήλωσεν, ὅτι θεωρεῖ τὴν διαίρεσιν αὐτὴν προσωρινὴν καὶ ὅτι, εὐθὺς ὡς αἱ συνθῆκαι τὸ ἐπιτρέψουν, θὰ ρυθμίσῃ ὁριστικῶς τὸ θέμα τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως, ἐν τῷ μεταξὺ δὲ ἐφοδιάζει τοὺς Ἐπάρχους μὲ δικαιώματα Νομαρχῶν. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἀνεγνώσατε εἰς τὸν τύπον σήμερον, ὅτι ὡρίσθησαν αἱ ἑορταὶ τῆς Δωδεκανήσου διὰ τὴν 21ην Μαρτίου. Καὶ διερωτῶνται οἱ κάτοικοι τῶν Νήσων — μαζί των δὲ καὶ ἐγὼ— διατὶ συνδυάζεται ἡ ἀποστολὴ πολιτικοῦ Διοικητοῦ εἰς τὰ Δωδεκάνησα μὲ τὰς ἑορτὰς τῆς ἐνσωματώσεως, αἱ ὁποῖαι ἠδύναντο νὰ γίνουν καὶ μετὰ ἕξ μῆνας; Πρὸ τριῶν μηνῶν προσηρτήθη ἡ Δωδεκάνησος εἰς τὴν Ἑλλάδα. Δὲν εἶναι ὀρθόν, συνεπῶς, τὸ λεγόμενον, ὅτι θὰ γίνῃ «ἐνσωμάτωσις». Αὐτὸ ἔγινεν ἤδη. Ἀφ’ ἧς ἐκυρώθη ἡ Ἰταλικὴ συνθήκη τὰ Δωδεκάνησα εἶναι Ἑλληνικὰ καὶ ἡ ἐνσωμάτωσις ἔγινε. Τὴν ἑπομένην τῆς κυρώσεως ἔπρεπε νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν θέσιν του ὁ Γενικὸς Διοικητής. Ἐὰν τοῦτο δὲν ἔγινε καὶ ἐξακολουθοῦν τὰ Δωδεκάνησα νὰ θεωροῦνται ὡς κατεχομένη χώρα, αὐτὸ ἀποτελεῖ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον δὲν δύνανται νὰ δικαιολογήσουν οἱ κάτοικοι τῶν Νήσων, οἱ ὁποῖοι ὑποφέρουν ἀκόμη ἀπὸ τὴν οἰκονομικήν, τοὐλάχιστον, ἀπομόνωσιν, ἡ ὁποία ἐπεβλήθη ἐν σχέσει μὲ τὴν ὑπόλοιπον Ἑλλάδα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τῶν ἐκλογῶν, τὸ ὁποῖον ἔθιξαν προλαλήσαντες συνάδελφοι, εἶναι θέμα μέγα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ ἰδιαιτέρως τὴν Βουλήν. Νομίζω, ὅτι καὶ τὸ πρόσωπον τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ, εἶναι ἓν ἀπὸ τὰ σπουδαιότερα θέματα, ποὺ πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἔχομεν δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ καταβληθῇ ἡ δέουσα προσοχὴ ἐκλογῆς τοῦ καταλλήλου προσώπου, διὰ ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὰ μεγάλα προβλήματα, τὰ ὁποῖα, ἀτυχῶς, εὑρίσκονται ἄλυτα 2½ ἔτη μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῶν Δωδεκανήσων.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Τσάτσος ἔχει τὸν λόγον.

§72Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ὅλοι χαιρετίζομεν μὲ ἄκραν ἱκανοποίησιν τὴν ὑποβολὴν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, διότι ἀποτελεῖ μίαν ὑπόσχεσιν, ὅτι πλησιάζομεν εἰς τὸ τέρμα τῆς ἀνωμαλίας, ἡ ὁποία παρατηρεῖται εἰς τὴν διοίκησιν τῆς Δωδεκανήσου μὲ τὴν διατήρησιν Στρατιωτικῆς Διοικήσεως, ἐκεῖ ὅπου θὰ ἔπρεπε ἀπὸ πολλοῦ νὰ εἴχωμεν πολιτικὴν διοίκησιν. Δὲν πρόκειται νὰ ἐπεκταθῶ γενικῶς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, μόνον δύο θέματα ἐπιθυμῶ νὰ θίξω. Τὸ πρῶτον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔθιξαν καὶ ἄλλοι προλαλήσαντες συνάδελφοι, τὸ θέμα τῶν Νομαρχιῶν. Καὶ ἐγώ, νομίζω, ὅτι, ἐὰν θέλωμεν νὰ ὁλοκληρώσωμεν ὄχι μόνον τὴν τιμήν, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν ν’ ἀπονείμωμεν εἰς τὴν Δωδεκάνησον, καὶ ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς τόπου ὅπου αἱ συγκοινωνίαι εἶναι δυσχερεῖς καὶ ὅπου ὑπάρχει καὶ περισσότερος πολιτισμὸς καὶ περισσότερος πλοῦτος ἀπ’ ὅ,τι εἰς πολλὰς ἄλλας νήσους, θὰ ἔπρεπε νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ἡ δημιουργία Νομαρχιῶν δὲν εἶναι πολυτέλεια, ἀλλ’ ἀνάγκη, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον, ὅσον καὶ ἂν ἡ ἐκλογὴ τῶν προσώπων δὲν προσδιορίζεται πάντοτε ἀπὸ τοὺς βαθμούς, οἱ ὁποῖοι ἀπονέμονται εἰς αὐτά, πάντως κάποια συστολὴ καὶ κἄποια περισσοτέρα ἐγγύησις ὑπάρχει ἐάν, ἀντὶ Ἐπαρχιῶν, ἔχωμεν Νομαρχίας. Ὡς πρὸς τὴν ὁριστικὴν τοποθέτησιν καὶ ὁροθέτησιν τῶν Νομαρχιῶν, νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναμείνωμεν ἐπί τινα χρόνον. Καὶ τοῦτο διότι ἡ μέχρι τοῦδε Διοίκησις τῶν Δωδεκανήσων δὲν ἠδυνήθη νὰ μᾶς δώσῃ μίαν εἰκόνα τῆς καταστάσεως, διὰ νὰ ἴδωμεν τί ἠμποροῦμεν νὰ δημιουργήσωμεν ἐκεῖ κάτω. Καλὸν εἶναι νὰ συγκεντρώσωμεν τὴν προσοχήν μας τώρα εἰς τὴν Γεν. Διοίκησιν, νὰ κάμωμεν Γεν. Διοικητὴν καὶ ἀφοῦ οὗτος κατατοπισθῇ, νὰ εἰσηγηθῇ τὰ καθ’ ἕκαστα τῆς ἱδρύσεως τῶν Νομαρχιῶν. Ἑπομένως τὸ ποῦ καὶ πῶς τῶν νομαρχιακῶν τόπων θὰ τὸ ἀφήσωμεν διὰ προσφορώτερον χρόνον. Ὡς πρὸς τὸν βαθμὸν τοῦ Γεν. Διοικητοῦ ἴσως γνωρίζουν οἱ κ. συνάδελφοι, ὅτι εἰς τὴν νομοθεσίαν μας ὑπάρχουν τέσσαρες βαθμοὶ Διοικητοῦ: Ὁ ἁπλοῦς Διοικητής, ὡς εἶχε τὸ ἀρχικὸν σχέδιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ, καὶ τρεῖς βαθμοὶ Γεν. Διοικητοῦ, ὁ ἁπλοῦς Γεν. Διοικητής, ὁ Γεν. Διοικητὴς μὲ βαθμὸν Ὑφυπουργοῦ καὶ ὁ Γεν. Διοικητὴς μὲ βαθμὸν Ὑφυπουργοῦ μετέχοντος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ὁ συντάκτης τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, κ. ὑπουργέ, φαίνεται ὅτι θέλει νὰ σᾶς περιορίσῃ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ προσώπου, διότι βάζει τὴν διάταξιν: «Ὁ Γεν. Διοικητὴς ὀμνύει ἐνώπιον τοῦ ὑπουργοῦ ........ (ἀναγινώσκει) ........». Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι θέλετε νὰ θεσπίσετε ἁπλοῦν Γεν. Διοικητήν, μὴ Ὑφυπουργόν, μὴ Ὑφυπουργὸν μετέχοντα τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Αὐτὸς εἶναι ἕνας περιορισμός, ὁ ὁποῖος δὲν συμφέρει νὰ ὑπάρχῃ διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν γνωρίζω ποῖον πρόσωπον θὰ ἐκλέξῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἐὰν τυχὸν θέλῃ νὰ ἐκλέξῃ πολιτικὸν πρόσωπον, τοῦτο ἀποκλείεται ἐκ τῶν προτέρων μὲ αὐτὴν τὴν διάταξιν. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ διαγραφῇ ἡ φράσις «ὀμνύει τὸν νενομισμένον ὅρκον ἐνώπιον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν», ὁπότε, ἐννοεῖται, ὅτι ὁ Γεν. Διοικητὴς ἠμπορεῖ νὰ εἶναι Ὑφυπουργὸς ἢ Ὑφυπουργὸς μετέχων τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι σκόπιμον ἐξ ὑπαρχῆς νὰ κάμωμεν αὐτὸν τὸν περιορισμόν, ὁ ὁποῖος εἶμαι βέβαιος ὅτι ἂν ἔγινε δεκτὸς ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν, δὲν ἔγινε δεκτὸς καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἑπομένως εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διαγράψωμεν τὴν φράσιν αὐτήν, ὁπότε δημιουργεῖται ἡ εὐχέρεια ὑμεῖς νὰ ἐκλέξητε τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον θέλετε καὶ τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς μετὰ μεγάλης ἀγωνίας ἀναμένουν τὰ Δωδεκάνησα, διότι δὲν ἔτυχον μέχρι τοῦδε τῆς πρεπούσης περιθάλψεως ἀπὸ ἀπόψεως διοικήσεως. Τὰ παράπονα γίνονται κάθε ἡμέραν περισσότερα καὶ πρέπει ταχύτατα νὰ ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα τῆς πολιτικῆς διοικήσεως τῆς Δωδεκανήσου. (Χειροκροτήματα).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Παπανδρέου ἔχει τὸν λόγον.

§74Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ νὰ ἐκφράσω καὶ ἐγὼ ὄχι μόνον τὴν ἀπορίαν, ἐπιθυμῶ νὰ ἐκφράσω τὴν ζωηράν μου διαμαρτυρίαν διὰ τὴν περίεργον, εἶναι ὁ ἠπιώτερος χαρακτηρισμός, διὰ τὴν περίεργον πολιτείαν τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῶν Δωδεκανήσων. Ἔχουν ἐλευθερωθῆ ἀπὸ δύο καὶ ἡμίσεος ἐτῶν, ἀπὸ τριῶν μηνῶν ἔχουν ἐπικυρωθῆ αἱ συνθῆκαι καὶ τὰ Δωδεκάνησα ἔχουν ἐπανέλθει καὶ οὐσιαστικῶς καὶ τυπικῶς εἰς τὴν Μητέρα Πατρίδα. Καὶ ἡ Κυβέρνησις διαρκῶς ἀναβάλλει, τὴν ἐπιλεγομένην «ἐνσωμάτωσιν», ὡς ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ δυσαρέστου γεγονότος, τοῦ ὁποίου τὴν πικρίαν δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ αἰσθανθῇ. Ἕξ αἰῶνες δουλείας ὑπῆρξαν καὶ εὔλογον εἶναι, ἔπειτα ἀπὸ τὴν κατάθλιψιν τῶν αἰώνων, νὰ εἶναι σφοδρὰ ἡ ἐπιθυμία τοῦ Ἔθνους διὰ τὸν ἐναγκαλισμὸν τοῦ πατριώτου λαοῦ τῶν Δωδεκανήσων. Καὶ ἡ Κυβέρνησις, καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ἱερὸν θέμα, ἐκδηλώνει τόσην ἀπάθειαν, αὐτὴν τὴν γνώριμον ἀπάθειαν, τὴν ὁποίαν συνηθίζει εἰς ὅλα τὰ θέματα. Δὲν ἀποροῦμεν, διότι ἡ ἀδράνεια ἐκδηλοῦται καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην περιοχὴν τῆς Κυβερνητικῆς εὐθύνης, ἀλλ’ ἔχομεν τὸ δικαίωμα καὶ νὰ ἀπορήσωμεν καὶ νὰ διαμαρτυρηθῶμεν, διότι ἐκδηλοῦται εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῶν Δωδεκανήσων. Εἴχομεν τὴν εὐτυχίαν κατὰ τὸ περυσινὸν Πάσχα νὰ ἐπισκεφθῶμεν τὴν Ρόδον καὶ συνεμερίσθημεν τὴν ἀγαλλίασιν τῆς ἀπελευθερώσεως. Μὲ τὴν σημερινὴν εὐκαιρίαν, ἀπευθύνομεν πρὸς τὸν λαὸν τῶν Δωδεκανήσων, τὸν χαιρετισμὸν καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην μας διὰ τὴν χαράν, τὴν ὁποίαν ἐδοκιμάσαμε τότε, μεταλαβόντες καὶ ἡμεῖς ἀπὸ τὴν ἰδικήν των πατριωτικὴν συγκίνησιν. Διαμαρτυρόμεθα σήμερον, καὶ ζητοῦμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ τερματίσῃ τὴν ἀπαράδεκτον ἀναβολήν. Οὔτε μιᾶς ἡμέρας ἀναβολὴ δὲν ἐπιτρέπεται πλέον. Τὰ Δωδεκάνησα ἔχουν ἐπανέλθει εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ τυπικῶς καὶ οὐσιαστικῶς, διότι ψυχικῶς τῆς ἀνῆκον πάντοτε. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ μεγάλη δόξα τοῦ ὑπερόχου λαοῦ των, ὅτι ἔπειτα ἀπὸ ἕξ αἰῶνας, σκληρᾶς δουλείας, ὅταν τοὺς συνηντήσαμεν, ἠσθάνθημεν, ὅτι ἦσαν περισσότερον Ἕλληνες ἀπὸ ὅλους τοὺς Ἕλληνας τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα). Θέλομεν νὰ ἐλπίζωμεν, ἑπομένως, ὅτι ἡ ἀδράνεια τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἀπάθεια, ἡ ἀδιαφορία θὰ λήξῃ. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὸ θέμα τῆς Διοικήσεως. Βεβαίως πρέπει νὰ εἶναι Γενικὴ Διοίκησις τὰ Δωδεκάνησα. Ὅπως καὶ αἱ ἄλλαι Νέαι Χῶραι, ὅταν ἡνώθησαν μὲ τὴν Ἑλλάδα, καὶ τὰ Δωδεκάνησα πρέπει νὰ ἔχουν καὶ τὴν ἁρμοδιότητα καὶ τὴν αἴγλην τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Ἀλλὰ πρέπει εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων νὰ τερματισθῇ ἡ συνήθεια τῶν κομματικῶν διευθετήσεων. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις κάποτε νὰ ἐλευθερωθῇ ἀπὸ τὴν ἀθλίαν συναλλαγὴν τῆς κομματικῆς κατανομῆς τῆς Ἑλλάδος. Πρέπει, γενικώτερον, ἡ Διοίκησις νὰ παύσῃ ἐξαρτωμένη ἀπὸ τὸ Κόμμα, καὶ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ Κράτος καὶ νὰ ὑπηρετῇ τὸν λαὸν καὶ τὸ Ἔθνος. (Χειροκροτήματα). (Ἠκούσθη ψίθυρος ἐκ μέρους ἑνὸς βουλευτοῦ). Δὲν γνωρίζω, ὁ ἀκουσθεὶς ψίθυρος ποίαν ἔννοιαν ἔχει, ἐὰν εἶχεν ἔννοιαν σχετικὴν μὲ ὅσα εἶπον, ἀπαντῶ: Πιστεύω εἰς τόσον βαθμόν, ὅτι ἡ διοίκησις πρέπει νὰ χειραφετηθῇ ἀπὸ τὸ κόμμα, ὥστε ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κατήρτισα τὰ γνωστὰ διοικητικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα καταργοῦν τὸν Νομάρχην τοῦ κόμματος καὶ καθιερώνουν τὸν Νομάρχην τοῦ Κράτους. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν παρέχω. (Χειροκροτήματα). Καὶ ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ συζητήσωμεν τὸ θέμα τῆς Διοικήσεως, τότε θὰ ἀπευθυνθῶ πρὸς τὴν Βουλήν, καὶ θὰ ζητήσω τὴν ἰδικήν της ἐπικουρίαν, διὰ νὰ καταργήσωμεν τὰ κομματικὰ φέουδα τῶν νομῶν καὶ νὰ δημιουργήσωμεν διοίκησιν ἀξίαν τοῦ Ἔθνους καὶ ἀξίαν τοῦ λαοῦ μας. Διότι ἐπὶ τέλους, ἐὰν ὑπάρχῃ Κυβέρνησις, ὑπάρχει καὶ Βουλή, ἡ ὁποία καὶ δικαιώματα ἔχει καὶ καθήκοντα καὶ δύναται, ὅπως καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις ἐτόνισα, δύναται νὰ ἀναλάβῃ πρωτοβουλίας αἱ ὁποῖαι ἠμποροῦν νὰ ὁδηγήσουν εἰς τὴν σωτηρίαν καὶ τὴν ἀνόρθωσιν τῆς Πατρίδος. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διοίκησιν, θὰ ἐπεθύμουν νὰ τονίσω, εἶναι πρῶτον, ὅτι ἡ ἐπιλογὴ τῶν προσώπων πρέπει νὰ γίνῃ μὲ κριτήρια ἐθνικά, ὄχι μὲ κριτήρια κομματικά. Καὶ δεύτερον, ὅτι πρέπει νὰ προφυλαχθῇ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ προτιμήσεις οἱασδήποτε νήσου. Θὰ ἀπετέλει πολιτικὸν σφάλμα, ἐὰν προετιμᾶτο ἡ μία νῆσος εἰς βάρος τῆς ἄλλης. Ὑπάρχει, φαίνεται, μία τοπικὴ ἀντιζηλία τῶν νήσων. Τὸ καθῆκόν μας εἶναι νὰ ἱκανοποιήσωμεν τὴν φιλοτιμίαν ὅλων τῶν νήσων. Οἱαδήποτε ἐξάρτησις τῆς μιᾶς ἀπὸ τὴν ἄλλην θὰ ἀπετέλει σφάλμα. Ἡ θὰ γίνουν Νομαρχίαι καὶ αἱ δύο νῆσοι, ἢ καὶ αἱ δύο θὰ γίνουν Ἐπαρχίαι, διότι καμμία ἀπὸ τὰς δύο, διὰ λόγους τοπικῆς φιλοτιμίας, δὲν δέχεται τὴν ἐξάρτησιν ἀπὸ τὴν ἄλλην. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου, τὴν ὁποίαν ἐσχημάτισα, κατόπιν μελέτης τῶν πραγμάτων. Τοιαύτη διευθέτησις θὰ εἶναι ἀληθὴς ὑπηρεσία πρὸς τὸν τόπον, ὁ ὁποῖος εἶναι ἄξιος ὁλοκλήρου τῆς στοργῆς μας. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὸ θέμα τῆς ἐκπροσωπήσεως τῶν Δωδεκανήσων. Ἀνέγνωσα εἰς τὸν τύπον ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀρνεῖται τὴν ἐνέργειαν ἐκλογῶν. Διαμαρτύρομαι. Δὲν ὑπάρχει καλύτερος τρόπος, διὰ νὰ διαπιστωθῇ, ὅτι τὰ Δωδεκάνησα ἐπανῆλθον εἰς τὴν Μητέρα Πατρίδα, ἀπὸ τὴν παρουσίαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τῶν ἀντιπροσώπων τῶν Δωδεκανήσων, ἡ συμπαράστασις τῶν ὁποίων θὰ συμβολίζῃ τὸ εὐτυχὲς γεγονὸς τῆς Ἑνώσεως. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ποῖοι λόγοι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμποδίσουν τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν. Διατί, ἀφοῦ τὰ Δωδεκάνησα ἀποτελοῦν γῆν τῆς ἐλευθέρας Πατρίδος, θὰ ἐξακολουθοῦν νὰ μειονεκτοῦν καὶ νὰ μὴ ἐκπροσωποῦνται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅπου ὑπάρχουν οἱ ἀντιπρόσωποι ὅλου τοῦ Ἔθνους; Ὑποστηρίζομεν, ὅτι εἰς τὸν συντομώτερον χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον αἱ τεχνικαὶ προϋποθέσεις θὰ ἔχουν συντελεσθεῖ, ἐπιβάλλεται νὰ ἐνεργηθοῦν ἐκλογαὶ καὶ διὰ νὰ ὑπάρχουν ἐδῶ ἀντιπρόσωποι, οἱ ὁποῖοι θὰ μεριμνοῦν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν Δωδεκανησίων, ἀλλὰ καὶ γενικώτερον, διὰ νὰ διαπιστωθῇ, μὲ τὸν ἐπίσημον αὐτὸν τρόπον, ὅτι συνετελέσθη ὁριστικῶς ἡ ἕνωσις. Ἀλλὰ ἐπίσης, διὰ νὰ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς, ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, τὴν εὐκαιρίαν, νὰ ἐναγκαλισθῶμεν τοὺς ἐκπροσώπους τῶν Δωδεκανήσων, χαιρετίζοντες τὴν ἐθνικὴν παρουσίαν των. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§76Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, μᾶς ἐδόθη καὶ ἄλλοτε εὐκαιρία νὰ ἐκδηλώσωμεν τὸν ἐνθουσιασμόν μας καὶ τὴν χαράν μας διὰ τὴν ἐνσωμάτωσιν τῆς Δωδεκανήσου εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτείαν. Ἐξεφράσαμεν καὶ ἄλλοτε τὴν χαρὰν καὶ τὸν ἐνθουσιασμόν μας διὰ τὴν ὁριστικὴν πλέον προσάρτησιν τῆς Δωδεκανήσου εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἦτο ἡ ἡμέρα ἐκείνη καθ’ ἣν μᾶς ἀνηγγέλθη ὅτι οἱ ἰσχυροὶ συμπολεμισταί μας, οἱ μεγάλοι μας Σύμμαχοι ηὐδόκησαν νὰ ἀναγνωρίσουν πλέον τὰ δικαιώματα τοῦ λαοῦ τῆς Δωδεκανήσου, ὅπως ἀποτελέσῃ ἀναπόσπαστον μέρος τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος. Καὶ τοῦτο ἐπετεύχθη, κύριοι συνάδελφοι, χάρις εἰς αὐτοὺς τούτους τοὺς δωδεκανησίους. Οὐδεμία ἄλλη δύναμις ἐπέδρασεν ἐπὶ τῆς σκέψεως τῶν συμμάχων μας εἰ μὴ ἡ ἱστορία τῶν Δωδεκανησίων οἱ ὁποῖοι διὰ μέσου τῶν αἰώνων ἐνέκλειον, εἰς τὴν ψυχήν των τὴν Ἑλλάδα καὶ μόνον τὴν Ἑλλάδα. Καὶ δὲν ἀρχίζει ἡ ἱστορία των αὐτὴ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Κωνσταντίνου τοῦ Πορφυρογεννήτου, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος, ἀλλὰ πολὺ ἀρχαιότερον. Ἀρχίζει ἀπὸ τοὺς χρόνους τοῦ Ὁμήρου. Ὁ Ὅμηρος μᾶς λέγει ὅτι οἱ Δωδεκανήσιοι συνεξεστράτευσαν ὑπὸ τὸν ὡραῖον Νηρέα μετὰ τοῦ Ἀγαμέμνονος κατὰ τῶν Τρώων. Πράγματι ὅμως ἐξεστράτευσαν ἐναντίον τῶν πειρατῶν οἱ ὁποῖοι παρηνώχλουν τοὺς Ροδίους. Καὶ τοῦτο ἀποδεικνύει τὴν ἔκτοτε ἑλληνικότητα τῶν Δωδεκανησίων. Ἔλαβον μέρος εἰς τὸν πόλεμον ἐκεῖνον ἐξ ἐθνικῆς ἀλληλεγγύης. Ἡ ἕνωσις τῆς Δωδεκανήσου μετὰ τῆς Μητρὸς Ἑλλάδος ἀποτελεῖ ἱστορικὴν δικαίωσιν. Δι’ αὐτῆς πραγματοποιεῖται ἐθνικὸν ὄνειρον. Καὶ εἶναι ν’ ἀπορῇ τις πῶς ἓν τόσον χαρμόσυνον καὶ ἱστορικὸν γεγονὸς ἐλήφθη ὡς εὐκαιρία διαφωνιῶν καὶ ἀσκήσεως ἀντιπολιτεύσεως. Ἕνα γεγονός, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἱστορικὸν σταθμὸν νέας ἐκκινήσεως τοῦ τροχοῦ τῆς Μοίρας, ποὺ σταθερὰ ἀπὸ αἰῶνος καὶ πλέον κινεῖται διὰ τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ κύκλου τῆς ἐθνικῆς μας ἀποκαταστάσεως. Εἶναι ἡ πορεία τῆς ἱστορίας πρὸς τὴν πραγμάτωσιν τῶν πεπρωμένων τῆς φυλῆς μας, καὶ οὐδεμία δύναμις εἶναι ἱκανὴ ν’ ἀνακόψῃ αὐτήν. Τὸ ἱστορικὸν αὐτὸ γεγονὸς εἶναι μία ἀκόμη ἀπόδειξις τῶν βουλῶν τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς ἱστορίας διὰ τὴν πλήρη ἀποκατάστασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. Πρὸ ἑνὸς τοιούτου γεγονότος, τοιαύτης καὶ τοσαύτης σημασίας, δὲν ἐπιτρέπεται ἀντιπολιτευτικὴ ἐμφάνισις. Τίνα ἐντύπωσιν θὰ προξενήσωμεν ἡμεῖς, οὕτω διαφωνοῦντες ἐξ ἀφορμῆς τοῦ γεγονότος αὐτοῦ, εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐπὶ αἰῶνας ἀνέμενον τὴν Ἑλλάδα, καὶ τὴν ἀνέμενον ὡς ἀνωτέραν ἀπὸ ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τοὺς κατέκτησαν; Οὔτε προξενεῖ καλὴν ἐντύπωσιν εἰς τοὺς νέους ἐκείνους Ἕλληνας πολίτας ἡ θορυβώδης ἀντιπολίτευσις μὲ σκοπὸν ν’ ἀποδειχθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἶναι ἀνίκανος νὰ ἐπιβάλῃ χρηστὴν διοίκησιν ἐκεῖ. Καὶ τοῦτο ἐξ αἰτίας ἑνὸς προσώπου. Κριτήριον καλῆς Διοικήσεως δὲν δύναται ν’ ἀποτελέσῃ ἕνα πρόσωπον. Ἡ καλὴ Διοίκησις καὶ ἡ ἐπιτυχία αὐτῆς θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὸ σύστημα καὶ τὰς ἀρχὰς αἱ ὁποῖαι θὰ ἐφαρμοσθοῦν ἐκεῖ. Αὐτὸ εἶναι ἔργον τῶν ἁρμοδίων. Ἐγὼ θὰ ἔλεγον μόνον ὅτι δὲν εἶναι ἀπὸ διοικητικῆς ἀπόψεως σκόπιμον νὰ ἐφαρμοσθοῦν ἐκεῖ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς οἱ Ἑλληνικοὶ νόμοι καθ’ ὅλην αὐτῶν τὴν ἔκτασιν καὶ ἰδιαιτέρως οἱ φορολογικοὶ τοιοῦτοι. Τοιαύτη ἐφαρμογὴ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ προσκρούσῃ εἰς μακροχρόνιον συνήθειαν καὶ κατατοπισμόν. Καὶ θὰ ἔλεγον ἐπίσης ὅπως δοθῇ ἰδιαιτέρα προσοχὴ εἰς τὰ πρόσωπα εἰς τὰ ὁποῖα θ’ ἀνατεθῇ ἡ διοίκησις τῶν Δωδεκανήσων. Αὐτὰ θὰ πρωτοεμφανίσουν τὴν Ἑλλάδα ἐκεῖ. Πρέπει νὰ εἶναι ἀνωτέρας μορφώσεως καὶ δυνάμενα νὰ κατανοήσουν τὴν σπουδαιότητα τῆς ἀποστολῆς των. Θὰ συνίστων εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μὴ παρίδῃ τοὺς ἐντοπίους. Νὰ προσπαθήσῃ νὰ ἐξεύρῃ καταλλήλους μεταξὺ αὐτῶν ὅπως τοὺς ἀναθέσῃ διοικητικὰς θέσεις. Αὐτοὶ θὰ ἔχουν τοὐλάχιστον τὸν προσὸν τῆς γνώσεως τῶν συνηθειῶν καὶ τῶν κοινωνικῶν συνθηκῶν. Ἐλέχθη ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσῃ ἡ Κυβέρνησις ἀφορμὰς ἀντιζηλίας μεταξὺ τῶν διαφόρων νήσων. Δὲν εἶναι δυνατόν, ἕνας λαὸς ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν αὐταπάρνησιν, εἶχε τὴν ἀνωτερότητα, εἶχε τὴν ψυχικὴν δύναμιν νὰ ἀποκρούσῃ ἀπείρους πειρασμοὺς καὶ νὰ κρατήσῃ εἰς τὴν ψυχήν του ἄσβεστον τὸν πατριωτισμόν του κατὰ τὰ ἔτη τῆς δουλείας, νὰ φανῇ κατώτερος ἑαυτοῦ κατὰ τὰ ἔτη τῆς ἐλευθερίας καὶ νὰ ἀρχίσῃ τὰς διαμάχας δι’ ἀσήμαντα πράγματα, διὰ τὸ ἐὰν ἡ Κάλυμνος ἢ ἡ Κῶ θὰ γίνῃ πρωτεύουσα Νομοῦ ἢ Ἐπαρχίας. Τοῦτο ἀποτελεῖ μομφὴν διὰ λαὸν ὁ ὁποῖος ἐπεδείξατο πατριωτισμὸν ἀξιοθαύμαστον διὰ μέσου πολλῶν αἰώνων. Καὶ συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἀναθέσῃ καὶ εἰς ἐντοπίους εἴτε ἀνωτέρας εἴτε κατωτέρας θέσεις, πρῶτον ἐξ ἠθικῆς ὑποχρεώσεως, καὶ δεύτερον διότι αὐτοὶ δύνανται νὰ ὑποδείξουν τὸ προσφορώτερον διοικητικὸν σύστημα. Εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο καὶ ὁ νέος Διοικητὴς νὰ εἶναι Δωδεκανήσιος. Ὁ κ. Γονατᾶς ὑπέδειξε τὸν κ. Ζερβόν. Δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίζω τὸν Σκεῦον Ζερβόν, γνωρίζω ὅμως τοὺς ἀγῶνας του καὶ ἔχω ἀκούσει τὰς ἐνεργείας του διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Πατρίδος του. Καὶ ἐὰν τὸ ἀγωνίζεσθαι ὑπὲρ τῆς ἐπικρατήσεως ἀρχῶν, οἷαι εἶναι αἱ ἀρχαὶ τοῦ Πατριωτισμοῦ καὶ τῆς ἐλευθερίας, ἐάν, λέγω, αὐτὸ ἀποτελῇ ἀρετήν, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ νὰ ἀμείψωμεν τὴν ἀρετήν. Πρέπει ἐπὶ τέλους νὰ κατανοηθῇ ὅτι τὸ ἀμείβειν τὴν ἀρετὴν εἶναι οὐ μόνον ὑποχρέωσις, ἀλλὰ καὶ τὰ μέγιστα συντελεστικὸν ἀσκήσεως αὐτῆς ὑπὸ τῶν ἄλλων. «Ἀρετὴ γὰρ τιμωμένη πολλοὺς ἐγείρει πρὸς ζῆλον», ἔλεγον οἱ πρόγονοί μας. Καὶ εἰς χώραν ὅπου δὲν βραβεύεται ἡ ἀρετὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναμένῃ τις καμμίαν πρόοδον. Ὁ δὲ Σκεῦος Ζερβός, ἤσκησε τὴν ἀρετὴν ὡς πατριώτης, ὡς πληροφοροῦμαι, καὶ θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ ἀνετίθετο εἰς αὐτὸν ἡ θέσις τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Δωδεκανήσου, καὶ ἀφοῦ ἐγκατασταθῇ αὐτὸς ἐκεῖ νὰ μᾶς ὑποδείξῃ κατόπιν μελέτης τῆς καταστάσεως, τί δέον γενέσθαι: Πρέπει νὰ καθιερώσωμεν Νομαρχίας; Πρέπει νὰ καθιερώσωμεν Ἐπαρχίας, Δήμους ἢ Κοινότητας; Ποίας ὑποδιαιρέσεις τῆς διοικήσεως θὰ προτιμήσωμεν; Οἱ Δωδεκανήσιοι νὰ ἀποφανθοῦν ποῖον σύστημα θέλουν. Τοῦτο, ἄλλως τε, εἶναι σύμφωνον καὶ πρὸς τὰς δημοκρατικὰς ἀρχάς, πρὸς τὰς ὁποίας εἴμεθα προσηλωμένοι. Οἱ ἴδιοι νὰ ὑποδείξουν καὶ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐκπονήσῃ τὰς λεπτομερείας τῆς ἐκεῖ διοικητικῆς μηχανῆς. Ἀφοῦ ἐγκατασταθῇ ἐκεῖ ὁ Γεν. Διοικητὴς—ὁ ὁποῖος, ἐπαναλαμβάνω, θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἦτο ἄνθρωπος ἐκεῖθεν καταγόμενος —αὐτὸς νὰ ὑποδείξῃ μετὰ μελέτην τῶν ἐκεῖ συνθηκῶν τὸ διοικητικὸν σύστημα τὸ ὁποῖον θὰ καθιερωθῇ. Ἐλέχθη ὅτι πρέπει νὰ προσέξωμεν τὰ Δωδεκάνησα καὶ διὰ τὸν λόγον ὅτι ἐκεῖθεν δυνάμεθα νὰ προσπορισθῶμεν ἐνίσχυσιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν μας. Δὲν γνωρίζω ἐὰν αὐτὸ ἐλέχθη διὰ νὰ κινήσῃ περισσότερον τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως. Σοβαρῶς λεγόμενον εἶναι ἀπαράδεκτον. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποβλέπωμεν εἰς οἰκονομικὰ ὀφέλη, τοὐλάχιστον ἐπί τινα χρόνον, ἀπὸ περιοχήν, ἡ ὁποία μέχρι χθὲς ἦτο ὑπὸ δουλείαν. Τοὐναντίον, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποστῶμεν δαπάνας καὶ πᾶσαν θυσίαν διὰ νὰ καταστήσωμεν αἰσθητὴν τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν πολιτισμὸν εἰς τὸν ὑπέροχον αὐτὸν λαὸν τῆς Δωδεκανήσου, ὁ ὁποῖος ἐπὶ 600 χρόνια ἀνέμενε τὴν ἡμέραν αὐτήν. (Χειροκροτήματα).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον.

§78Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αἰσθάνομαι, κύριοι, τὴν ἀνάγκην τὴν ψυχικήν, διεκδικῶν καὶ τὸ δικαίωμα, νὰ ἐκφράσω τὴν χαράν μου, διότι μὲ ἠξίωσεν ὁ Θεός, πρῶτος ἐγὼ εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, νὰ ἀναφωνήσω πρὸ μηνῶν «ΖΗΤΩ Η ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΣ». Καὶ μάλιστα εἶχον καὶ τὴν Ἑλληνικὴν ἔμπνευσιν νὰ ἀπαγγείλω καὶ ὡραῖον δημῶδες ποίημα διὰ τὴν Δωδεκάνησον, τὴν προσφιλεστάτην θυγατέρα τῆς Μητρὸς Ἑλλάδος. Εἰς τὴν Ρόδον τὴν μεγαλυτέραν τῶν νήσων ὑπῆρχε τὸ ἕβδομον θαῦμα τοῦ Κόσμου. Προσέφερε δὲ ἡ Ρόδος εἰς ἕνα κλάδον τοῦ Δικαίου, ὑπηρεσίαν σπουδαιοτάτην, εἰς τὸν κλάδον τοῦ Ἐμπορικοῦ Δικαίου. Εἰς τὴν Κῶ ἐγεννήθη ἡ μεγαλυτέρα ἰατρικὴ διάνοια τῆς ἀνθρωπίνης ἱστορίας, κυριολεκτικῶς θαῦμα τῆς ἰατρικῆς ὅλων τῶν αἰώνων, ὅλης τῆς Οἰκουμένης, εἶναι ὁ Ἱπποκράτης. Ἡ πλάτανος τοῦ Ἱπποκράτους ὑφίσταται ἀκόμη εἰς τὴν Κῶ, διακηρύττουσα καὶ ἐκείνη ἀκόμη τὴν δόξαν αὐτὴν τῆς Πατρίδος μας. Εἰς τὴν Πάτμον ἐγεννήθη εἷς ἐκ τῶν τριῶν γεννητόρων τῆς Νεωτέρας Ἑλληνικῆς ἐλευθερίας, ὁ Ἐμμανουὴλ Ξάνθος, ὁ συνεργάτης τοῦ Σκουφᾶ καὶ τοῦ Τσακάλωφ. Ἀπὸ τὴν Πάτμον δὲ ἐδόθη καὶ τὸ μεγαλύτερον καὶ βαθύτερον δίδαγμα εἰς τὴν Ἀνθρωπότητα, τὸ δίδαγμα τοῦ Χριστοῦ, τὸ «Ἀγαπᾶτε ἀλλήλους», διότι εἰς τὴν Πάτμον ἐγράφη τὸ σπουδαιότερον τῶν Εὐαγγελίων, τὸ «κατὰ Ἰωάννην». Ἡ Κάσσος μαζὶ μὲ τὴν Κάρπαθον, προκειμένου τοῦ καθορισμοῦ δόξης κατὰ τὸ 1821, δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ θέσιν παραπλεύρως τῆς Ὕδρας, τῶν Σπετσῶν καὶ τῶν Ψαρρῶν. Καὶ τώρα εἰς τὴν Κάλυμνον ἐγεννήθη ἔνδοξος Ἕλλην, ἔνδοξος ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν καὶ ἐπιστημονικὴν καὶ πατριωτικήν, ἐγεννήθη ὁ Σκεῦος Ζερβός. Ἀλλὰ καὶ ἀκόμη ἀπὸ τῆς νήσου ἐκείνης ἀποδεικνύεται, ὅτι καὶ ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐλπίδας διὰ τὸ ἱστορικόν μας μέλλον. Αὐτὴ εἶναι ἡ Δωδεκάνησος. Μία δόξα τῆς Πατρίδος μας, μία πηγὴ ὑψίστων διδαγμάτων. Καὶ διὰ τοῦτο βεβαίως πρέπει ἰδιάζουσα προσοχὴ νὰ δοθῇ εἰς τὴν διοίκησιν αὐτῆς. Ὁ Διοικητής, ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τῆς Δωδεκανήσου πρὸ παντὸς ἀπαιτεῖται νὰ ἔχῃ κῦρος, ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλύτερον. Καὶ δὲν θὰ εὑρεθῇ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἀνήρ, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ, ἰδίᾳ διὰ τὴν Δωδεκάνησον, τὸ κῦρος τοῦ Σκεύου Ζερβοῦ, ὅστις ἔχει ὅλα τὰ προσόντα διὰ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τῆς Δωδεκανήσου του. Τὸ πρῶτον καὶ κύριον προσὸν εἶναι τὸ κῦρος, ὅπερ δέον νὰ ἔχῃ ὁ Γενικὸς Διοικητής. Ἐν τούτοις ὅσον ἀφορᾷ τὰ καθ’ ἕκαστα θὰ παρεκάλουν καὶ ἐγὼ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ σκεφθῇ μήπως εἶναι ὀρθόν, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη διορισμοῦ Νομάρχου εἰς τὴν Ρόδον, νὰ ἀποδεχθῇ, ὅπως διορισθῇ Νομάρχης εἰς τὴν Κάλυμνον. Διατὶ εἰς τὴν Κάλυμνον; Διότι ἡ διοίκησις δὲν ἀφορᾷ τὴν δόξαν τοῦ παρελθόντος. Ἡ διοίκησις ἀφορᾷ τὴν κατάστασιν τοῦ παρόντος. Κατὰ τὸ παρὸν δὲ ἡ Κάλυμνος καὶ μάλιστα μετὰ τῆς περιφερείας αὑτῆς, τῶν ἄλλων νήσων, ἔχει μεγαλύτερον πληθυσμὸν καὶ μεγαλύτερα ὑλικὰ συμφέροντα νὰ ἐξυπηρετήσῃ. Καὶ ἑπομένως δικαιοῦται ἀπέναντι τῆς ἐνδόξου Πατρίδος τοῦ Ἱπποκράτους, δικαιοῦται νὰ προτιμηθῇ ὅσον ἀφορᾷ τὴν σκόπιμον τοῦ παρόντος ὑπόθεσιν. Μετὰ ταῦτα ἔρχεται τὸ ζήτημα ἐὰν πρέπει ἢ δὲν πρέπει νὰ ἐνεργηθοῦν ἐκλογαὶ διὰ ἀντιπροσώπους τῆς Δωδεκανήσου εἰς τὴν αἴθουσαν ἡμῶν. Συμμερίζομαι τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ ἐνεργηθοῦν ἐκλογαὶ ὑπὲρ πᾶν ἄλλο, καὶ δὴ τὸ ταχύτερον, διότι πρέπει νὰ ὑπάρχουν ἐδῶ καὶ τῆς Δωδεκανήσου οἱ ἀντιπρόσωποι, ἔγκυροι ἄνδρες, οἵτινες καὶ νὰ ἡγοῦνται τοῦ λαοῦ ἐκείνου, διότι καθὼς καὶ ἔχω πληροφορηθῆ ἔχει ἀρχίσει καὶ ἐκεῖ ἡ κοινωνικὴ ὑπονόμευσις ἐκ μέρους ἀριστερῶν. Ἔχει ἀρχίσει καὶ ἐκεῖ, ὅπως ἀπεδείχθη καὶ ἐδῶ πρὸ ὀλίγου ἀκόμη, ἔχει ἀρχίσει ἡ δημοκοπία, διότι, βλέπετε, δὲν ἔχει ἐπαρκῆ φιλοπατρίαν, δὲν ἔχει ἐπαρκὲς πατριωτικὸν ἐνδιαφέρον διὰ τὴν Δωδεκάνησον ὅταν τὶς καλῆται Μαυρομιχάλης, ἐνῷ ὅταν ἔχῃ ἕν ἄλλο ὄνομα, εἶναι γεμᾶτος ἀπὸ φιλοπατρίαν! Πρέπει λοιπόν, τὸ ταχύτερον νὰ ἐνεργηθοῦν καὶ βουλευτικαὶ ἐκλογαὶ εἰς τὴν Δωδεκάνησον, διὰ νὰ ὑπάρχουν καὶ οἱ προσήκοντες ἡγέται αὐτῆς, οἱ πολιτικοί, ὥστε νὰ πολεμηθῇ ἐγκαίρως ἡ συνωμοσία, ἡ ὁποία ἀπειλεῖ τὴν ὅλην Πατρίδα μας. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον, κύριοι, καὶ ἐγὼ ἀποδέχομαι τὴν γνώμην ὅπως ἐνεργηθοῦν τὸ ταχύτερον βουλευτικαὶ ἐκλογαί. Καὶ περαίνω καὶ σήμερον τὸν λόγον μου, προκειμένου περὶ τῆς Δωδεκανήσου, ὅπως τὸν ἤρχισα ἄλλοτε: «ΖΗΤΩ Η ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΣ». (Χειροκροτήματα ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Χρυσοχέρης ἔχει τὸν λόγον.

§80Π. ΧΡΥΣΟΧΕΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μολονότι τὸ θέμα ἐξηντλήθη σχεδὸν ἀπὸ ὅλας τὰς πλευρὰς καὶ εἰδικώτερον ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων, ἐν τούτοις θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ προσθέσω ὀλίγα τινὰ διότι ἔχω τὴν τιμὴν νὰ κατάγωμαι ἀπὸ τὰς νήσους τοῦ Αἰγαίου. Τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου διὰ τοῦ ὁποίου διαιρεῖται ἡ Δωδεκάνησος εἰς τέσσαρας Ἐπαρχίας, βεβαίως μολονότι πρόκειται περὶ πτωχικῆς διαιρέσεως μὲ εὑρίσκει σύμφωνον διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους. Βεβαίως ἰδεώδης λύσις εἶναι ἡ ἵδρυσις δύο Νομαρχιῶν καὶ ἐλέχθη ἐσχάτως ὅτι ἡ ἕδρα τῆς μιᾶς ἐκ τῶν δύο θὰ ἦτο ἡ Ρόδος καὶ τῆς ἑτέρας ἡ Κῶς, ἀναγνωρίζομεν δικαίωμα εἰς τὴν ἔνδοξον πατρίδα τοῦ Ἱπποκράτους ἀλλὰ ἀφ’ ἑτέρου, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ παραγνωρίσωμεν καὶ τοὺς ἀγῶνας τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως τῆς ἡρωικῆς Καλύμνου, ἡ ὁποία ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ καὶ θυσίας καὶ ὁλοκαυτώματα καὶ ὁμήρους καὶ πολεμικὰς ζημίας ἄνευ προηγουμένου. Δι’ αὐτὸ βεβαίως ἰδεώδης λύσις ἦτο ἡ ἵδρυσις καὶ ὁ καθορισμὸς τῆς ἕδρας καὶ εἰς τὰς δύο νήσους. Ἐφ’ ὅσον ὅμως δὲν ἀποκλείνει ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς εἰς τὴν ἵδρυσιν δύο Νομαρχιῶν, τότε ἡ διαίρεσις εἰς 4 Ἐπαρχίας εἶναι ἡ μᾶλλον ἐξυπηρετικὴ τῶν συμφερόντων τῆς Δωδεκανήσου. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ ζήτημα τοῦ διοικητοῦ. Ἀπορῶ πῶς γεννᾶται ζήτημα τοιοῦτον νὰ σταλῇ ὑπηρεσιακὸς διοικητὴς εἰς τὰ Δωδεκάνησα εἰς τὴν προθήκην αὐτὴν τῆς Νοτίου Ἑλλάδος εἰς τὴν ὁποίαν ἄλλοτε ἐπὶ κατοχῆς ὁ Μουσσολίνι εἶχε στείλει τὸ ἕνα σκέλος τῆς φασιστικῆς τριανδρίας, διαδηλώνων οὕτως τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἀπέδιδεν, εἰς τὴν ἔπαλξιν ἐκείνην τοῦ Νοτίου Αἰγαίου. Δι’ αὐτὸ μοῦ φαίνεται ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ συζήτησις ὅτι πρέπει νὰ σταλῇ εἰς τὰ Δωδεκάνησα ὑπουργὸς Γενικὸς Διοικητής. Ἕτερον θέμα τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ θίξω εἶναι ὅτι πρέπει νὰ συντομευθοῦν αἱ διατυπώσεις καὶ τῆς τυπικῆς ἐνσωματώσεως τῶν νήσων, διότι ἐκ προσφάτου ἐπισκέψεως τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ κάμω, διεπίστωσα τὴν ἀγωνιώδη ἀνομονὴν τῶν νησιωτῶν καὶ τὴν δυσανασχέτησίν των λόγῳ τῆς ἀργοπορείας καὶ τῆς τυπικῆς ἐνσωματώσεως τῆς Δωδεκανήσου. Βεβαίως ὑπῆρχε ὁ λόγος τῆς νόσου τῆς Α. Μ. τοῦ Βασιλέως, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει μοῦ φαίνεται ὅτι καὶ ὁ λόγος αὐτὸς ἐξέλιπεν. Ἑπομένως ἐπ’ εὐκαιρίᾳ ὀφείλω νὰ μεταφέρω, μετὰ λύπης μου, τὴν δυσφορίαν τῶν νησιωτῶν διὰ τὴν καθ’ ὅλου πολιτείαν τῆς προσωρινῆς Στρατιωτικῆς Διοικήσεως τῆς Δωδεκανήσου. Δυστυχῶς ἡ πρώτη ἐπαφὴ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος μετὰ τῆς Δωδεκανήσου ἐν τῷ προσώπῳ τῆς Στρατιωτικῆς Διοικήσεως ὑπῆρξεν τοὐλάχιστον ἀτυχής. Λεπτομερείας θὰ σᾶς ἀναφέρω ὅταν συζητηθῇ κάποια ἐπερώτησις τὴν ὁποίαν ἔχω ὑποβάλλει. Τὸ ζήτημα τῆς ἐκπροσωπήσεως τῆς Δωδεκανήσου μὲ εὑρίσκει ἀπολύτως σύμφωνον μὲ τοὺς προλαλήσαντας καὶ εἰδικώτερον μὲ τὸν κ. Κουλουμβάκην, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκπροσωπηθῇ ἡ Δωδεκάνησος. Βεβαίως μοῦ φαίνεται ὅτι δὲν ὑπάρχουν σοβαροὶ συνταγματικοὶ λόγοι κωλύοντες τὴν τοιαύτην ἐκπροσώπησιν, ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπάρχουν πρέπει νὰ παρακαμφθοῦν. Περαίνων ἐξορκίζω τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργοὺς καὶ εἰδικώτερον τὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸν νὰ συντελέσῃ ὥστε ἡ ὑπόθεσις τῆς ἐνσωματώσεως νὰ γίνῃ συντόμως, οὕτως ὥστε οἱ δοῦλοι τῶν 630 ἐτῶν νὰ καταλάβουν καὶ τυπικῶς ἀκόμη ὅτι εἶναι πλέον ἐλεύθεροι. (Χειροκροτήματα).

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαντούβαλος ἔχει τὸν λόγον.

§82Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μᾶς δίδεται σήμερον ἡ εὐκαιρία διὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου νὰ αἰσθανθῶμεν ρίγη ἐθνικῆς συγκινήσεως διὰ τὸ νέον Ἑλληνικὸν τμῆμα τὸ ὁποῖον προστίθεται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Πατρίδα. Ἡ συγκίνησίς μας εἶναι ἀκόμη μεγαλυτέρα διότι βλέπομεν ὅτι ἀνθρώπιναι οἰκογένειαι αἱ ὁποῖαι προσέφερον θυσίας αἵματος, τὸ αἷμα ἐκεῖνο εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν δὲν πάει χαμένον. Εἶναι γεγονὸς ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Πατρὶς ἀφθονώτατον, προσέφερεν τὸ αἷμά της κατὰ τὸν παγκόσμιον πόλεμον, καὶ αἱ ὀλίγαι ἐθνικαὶ διεκδικήσεις ἔπρεπε νὰ εἶναι περισσότερον ἱκανοποιητικαὶ διότι ἦσαν ἐλάχισται. Ἡ συμβολὴ τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸν δεύτερον παγκόσμιον πόλεμον ἦτο πολὺ μεγάλη, ἐκεῖνα δὲ τὰ ὁποῖα ἐζήτησεν ἀπὸ τοὺς ἰσχυροὺς συμμάχους ἦσαν ἐλάχιστα, καὶ ἐκ τῶν ἐλαχίστων αὐτῶν ἡ Ἑλλὰς μέχρι σήμερον δὲν ἱκανοποιήθη εἰς ἄλλας ἀξιώσεις, παρὰ μόνον μὲ τὴν προσάρτησιν τῆς Δωδεκανήσου. Ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας συναδέλφους ἐλέχθησαν πολλὰ διὰ τὸ μέτρον τῆς Στρατιωτικῆς Διοικήσεως τῆς Δωδεκανήσου. Εἰς πολλοὺς συναδέλφους ἐστάλησαν ἀπὸ ἐκεῖ τηλεγραφήματα, καὶ πρὶν ἢ ἀκόμη δοκιμασθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Διοίκησις εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, ἤρχισαν μεταξὺ τῶν δύο νήσων τῆς Κῶ καὶ Καλύμνου προστριβαί, καὶ τοῦτο ἐγένετο ἀπὸ προηγηθὲν νομοθέτημα τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ἀπὸ μέρους τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης διὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ Πρωτοδικείου εἰς τὴν Κῶ καὶ ὄχι εἰς τὴν Κάλυμνον. Οἱ Καλύμνιοι διὰ τηλεγραφήματος των ἐζήτησαν τὸ Πρωτοδικεῖον αὐτὸ νὰ εἶναι κινητὸν καὶ 15 ἡμέρας νὰ λειτουργῇ εἰς τὴν Κάλυμνον καὶ τὶς ἄλλες 15 ἡμέρες εἰς τὴν Κῶ.

§83ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ.

§84Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Ἄλλο θέμα, ἐὰν ἠμπορῇ νὰ γίνῃ καὶ ἄλλο τί ἐζήτησαν οἱ κάτοικοι. Εἰς τὸν κύριον ὑπουργὸν τὸν ὁποῖον ἐπεσκέφθην εἶπεν ὅτι εὑρίσκει δίκαιον τὸ αἴτημα τῶν Καλυμνίων, ἀλλὰ αἱ συνθῆκαι αἱ σημεριναὶ δὲν εἶναι κατάλληλοι διὰ νὰ γίνῃ καὶ δεύτερον Πρωτοδικεῖον εἰς τὴν Κάλυμνον, οὔτε εἶναι δυνατὴ ἡ μεταφορὰ ἀνὰ 15 ἡμέρας εἰς τὴν Κῶ καὶ εἰς τὴν Κάλυμνον. Ὑπεσχέθη ὅμως καὶ μοῦ ἔγραψεν καὶ σημείωμα τὸ ὁποῖον ἀπέστειλον εἰς τὴν Δημογεροντίαν Καλύμνου.

§85Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ποῖος τὸ ἀπέστειλε;

§86Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Τὸ ὑπέγραψεν ὁ κ. Λαδᾶς καὶ τὸ ἔστειλα ἐγὼ εἰς τὴν Δημογεροντίαν Καλύμνου, διότι εἶχον διὰ τηλεγραφήματός των ἀποτανθῆ πρὸ ἐμέ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρόσωπον τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ εἶναι βέβαια ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην της, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ ἀρνηθῶμεν ὅτι εἶναι κυρίως ζήτημα κυβερνητικὸν καὶ εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο διὰ τὸ νέον αὐτὸ καὶ παρθένον, προσαρτώμενον εἰς τὴν Ἑλληνικὴ Πατρίδα, μέρος, νὰ εὑρεθοῦν πρόσωπα ἱκανά, κατάλληλα καὶ καθ’ ὅλα ἀδιάβλητα, διὰ νὰ διοικήσουν οὕτως τὸ τμῆμα ἐκεῖνο ὄχι κομματικὰ ἀλλὰ ἐθνικά, διὰ νὰ χαροῦν καὶ αὐτοὶ τοὺς πρώτους καρποὺς τῆς ἐλευθερίας των καὶ διὰ νὰ ἀποφευχθῇ ἀπὸ τὸ μέρος ἐκεῖνο ἡ μετάδοσις τῆς νόσου τῆς ἀνταρσίας, διότι ἀλλοίμονον ἐὰν μεταφερθῇ καὶ ἐκεῖ ἡ ἀλληλοεξόντωσις τῶν Ἑλλήνων. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἄλλας Ἐπαρχίας ἐὰν πρόκειται νὰ σταλοῦν Ἔπαρχοι ἢ Νομάρχαι, τὸ θέμα αὐτὸ συνεζητήθη ἀπὸ τοὺς πρὸ ἐμοῦ συναδέλφους καὶ συντάσσομαι πρὸς τὴν ἄποψιν τῶν περισσοτέρων οἱ ὁποῖοι προτιμοῦν τὰς Νομαρχίας καὶ δέχονται ὡς λύσιν προσωρινὴν τὸ ζήτημα τῶν Ἐπάρχων. Τὸ ζήτημα τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως τοῦ μέρους αὐτοῦ ἐνόσῳ τὸ Σῶμα δὲν ἔχει κατατοπισθῆ ἀπὸ τὴν μέχρι σήμερον Στρατιωτικὴν Διοίκησιν, καλὸν θὰ εἶναι γὰ μὴ σπεύσῃ διὰ τοῦ παρόντος νομοθετήματος νὰ λάβῃ ἀπόφασιν. Μοῦ φαίνεται ὅτι αἱ γνῶμαι καὶ αἱ ἀπόψεις αἱ ἰδικαί μου καὶ τῶν κ. συναδέλφων θὰ εἶναι μέσα εἰς τὸ αἴσθημα τοῦ λαοῦ τῆς Δωδεκανήσου. Ἡ ἐκπροσώπησις τοῦ λαοῦ τῆς Δωδεκανήσου μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐνδείκνυται. Ἀφοῦ κάθε Ἑλληνικὸ κομμάτι ἔχει τοὺς ἐκπροσώπους του ἐδῶ, διατὶ ἡ Δωδεκάνησος θὰ ἀποτελέσῃ ἐξαίρεσιν. Ἐὰν ὑπάρχουν ὡρισμένα κωλύματα καλὸν εἶναι τὸ Σῶμα νομοθετικῶς νὰ τὰ τακτοποιήσῃ καὶ διὰ τοὺς κατοίκους τῆς Δωδεκανήσου καὶ διὰ τοὺς συμμάχους μας, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς ἐχθροὺς ἀκόμη, διὰ τοὺς ὁποίους θὰ δώσωμεν ἐξετάσεις εἰς τὸ νέον αὐτὸ μέρος καὶ πρέπει νὰ φανῶμεν ὅτι εἴμεθα ἄξιοι καὶ ἕτοιμοι νὰ διοικήσωμεν ὄχι μόνον μίαν τόσον μικρὰν Ἑλληνικὴν περιφέρειαν ποὺ προσηρτήθη εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀλλὰ καὶ ἀκόμη δι’ ἐκείνας ποὺ δὲν προσηρτήθησαν. Θὰ διοικήσωμεν σύμφωνα μὲ τοὺς Δωδεκανησιακοὺς πόθους καὶ θὰ δείξωμεν εἰς τοὺς ἀδελφοὺς Δωδεκανησίους, οἱ ὁποῖοι διὰ τοὺς σκοπούς των καὶ τὰς ἐπιδιώξεις των καὶ διὰ τὰ ἐθνικά των φρονήματα ἐπάλαισαν ἐπὶ 7 ὁλοκλήρους αἰῶνας, ὅτι εἴμεθα ἄξιοι νὰ τοὺς κυβερνήσωμεν. Ἀναφωνῶ καὶ ἐγώ: Ζήτω ἡ ὡραία Δωδεκάνησος. (Χειροκροτήματα).

§87Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι βουλευταί, ἐδήλωσα εὐθὺς ἀμέσως ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ὅτι ἡ Διοίκησις εἶναι προσωρινὴ καὶ ἑπομένως συμφωνῶ πληρέστατα μὲ ἕνα ἀξιότιμον συνάδελφον ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι ἡ μετάβασις ἐκεῖ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ θὰ χρησιμεύσῃ διὰ νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀκόμη καὶ τὰς μεταβολὰς τὰς ἀναγκαίας τὰς ὁποίας δυνάμεθα νὰ ἐπιφέρωμεν εἰς τὴν διοίκησιν τῆς Δωδεκανήσου. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ συμφωνήσω μὲ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Ἐθνικοῦ Φιλελευθέρου Κόμματος, οὔτε μὲ τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον ἐκ Τρικάλων, ὅτι πρέπει νὰ ἱδρυθῇ δευτέρα Νομαρχία. Ἡ Κυβέρνησις δὲν συμφωνεῖ εἰς τοῦτο καὶ τὸ ἀποκρούει πρὸς τὸ παρὸν τουλάχιστον. Ἄλλως τε εἶναι μία προσωρινὴ κατάστασις ἡ ὁποία αὔριον δύναται νὰ μεταβληθῇ. Ὡς πρὸς τὸ πρόσωπον τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ, νομίζω ὅτι ἔχει δίκαιον ὁ κ. Τσάτσος, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις περὶ τοῦ τρόπου τῆς ὁρκομωσίας, δὰ νὰ μὴ μειοῦται ἡ θέσις τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ. Συμφωνῶ μαζί του. Ὡς πρὸς τὸ πρόσωπον ὅμως τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ δὲν δύναμαι σήμερον νὰ εἴπω τίποτε, διότι εἶναι ἁρμοδιότης κυβερνητικὴ καὶ δὲν ἐλήφθη ἀπόφασις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἐθίγη ἕνα πρόσωπον τὸ ὁποῖον ὅλοι μας τιμῶμεν ἐξαιρετικῶς διὰ τὸν μεγάλον πατριωτισμόν του, διὰ τὴν ἀκεραιότητά του καὶ τὰς ἱκανότητάς του. Ἔρχομαι εἰς τὸ τελευταῖον θέμα, τὸ θέμα τῶν ἐκλογῶν. Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς ἀναγγείλω ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀντιμετωπίζεται ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία εἶναι τῆς γνώμης ὅτι πρέπει νὰ λυθῇ τὸ ταχύτερον. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀσχολούμεθα μὲ τὴν κατάρτισιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων καὶ μὲ ὅλας τὰς ἀναγκαίας προπαρασκευὰς διὰ τὴν ἐκλογήν. Ὡς πρὸς τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐνσωματώσεως, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἔγινε λόγος, πρέπει νὰ ὁμολογήσῃ κανεὶς ὅτι ἡ ἀσθένεια τοῦ Βασιλέως τὴν παραμονὴν τῶν ἑορτῶν τῆς ἐνσωματώσεως ἐματαίωσεν αὐτήν. Ἐφ’ ὅσον ὁ Βασιλεὺς εἶχεν ἐκφράσει τὴν ἐπιθυμίαν νὰ παραστῇ αὐτοπροσώπως, ἐνομίσαμεν ὅτι θὰ ἦτο ζήτημα λεπτότητος ἐκ μέρους μας ἐὰν ἐνῷ διήρκει ἡ ἀσθένειά του, ἐγένετο ἡ ἐνσωμάτωσις.

§88Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Δὲν ὑπῆρξεν ἀντίρρησις διὰ τὰς ἑορτάς, κύριε ὑπουργέ. Ὑπῆρξεν ἀντίρρησις διὰ τὴν ἀνάθεσιν τῆς Διοικήσεως εἰς πολιτικὸν Διοικητὴν ληξάσης τῆς περιόδου τῆς Στρατιωτικῆς Διοικήσεως.

§89Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Αὐτὸ τὸ ἀντιμετωπίζομεν ἀπὸ σήμερον. Τώρα ἐγὼ νομίζω, καὶ συμφωνῶ μαζύ σας, ὅτι αἱ ἑορταὶ ἠμπορεῖ νὰ γίνουν ἐνωρίτερον ἀπὸ τὸν Μάρτιον. Διότι δὲν ὑπάρχει πλέον κανεὶς λόγος, ἐφ’ ὅσον ἀπεκατεστάθη ἡ ὑγεία τοῦ Βασιλέως, νὰ μὴ γίνουν. Ἐγὼ θὰ συστήσω νὰ γίνουν πρὸ τῆς 21ης Μαρτίου, νὰ γίνουν ὅσο τὸ δυνατὸν τὸ ταχύτερον διὰ λόγους τοὺς ὁποίους ἀντιλαμβάνεσθε πλήρως, ἀλλὰ καὶ διότι ὑπάρχει μία σχετικὴ δυσφορία ἐκεῖ πέρα δικαιολογημένη. (Χειροκροτήματα). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσῃ ἀπόψε τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐτροπολογήθη.

§90Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Τὸ ἀποδεχόμεθα μὲ αὐτὴν τὴν τροπολογίαν.

§91Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἀφήνετε ἄλυτον τὸ ζήτημα τῆς Νομαρχίας. Ἐπιβάλλεται νὰ εὕρωμε μίαν λύσιν. Διὰ νὰ μὴν ἔχητε ἀνάγκην νέου νομοθετήματος νὰ εἴπωμεν «ἢ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος νὰ συσταθοῦν Νομαρχίαι», ὁπότε δὲν θὰ χρειασθῆτε νὰ κάμητε νόμον. Ὅταν θέλετε, ἐγκρίνετε τὴν σύστασιν Νομαρχίας.

§92Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπ. Ἐσωτ.). Δέχομαι τὴν πρότασίν σας. (Χειροκροτήματα).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροπολογήθη;

§94ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ διοικήσεως τῆς Δωδεκανήσου», ὡς ἐτροπολογήθη. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 14 παρ. 2 τοῦ Ἀν. Νόμου 2588)40 «περὶ ὀργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Κοιν. Προνοίας καὶ Ἀντιλήψεως».

§96Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ (Ὑπ. Κοιν. Προνοίας). Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ καμμία ἄλλη ἀντίρρησις, δέχομαι τὴν τροπολογίαν ὅπως τὴν θέλει ὁ κ. Ἔξαρχος, νὰ προστεθῇ δηλαδὴ ἐπὶ βαθμῷ καὶ μισθῷ εἰσηγητοῦ ἀναλόγως τῶν ἐτῶν.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτόν, ὡς ἐτροπολογήθη;

§98ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἄρθρων τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 14 παρ. 1 τοῦ Α. Ν. 2588)40 «περὶ ὀργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Κοιν. Προνοίας καὶ Ἀντιλήψεως», ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου. Βʹ συζήτησις κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῆς παραγράφου 1 τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 1118 καὶ καθορισμοῦ τρόπου προαγωγῆς Εἰσηγητῶν Ὑπουργείου Κοιν. Προνοίας».

§100Ν. ΕΞΑΡΧΟΣ. Εἶναι προσωπικὸν τὸ νομοσχέδιον καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ψηφίζῃ ἡ Βουλὴ προσωπικὰ νομοσχέδια.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, κάμνει δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον;

§102ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῆς παραγράφου 1 τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 1118 καὶ καθορισμοῦ τρόπου προαγωγῆς Εἰσηγητῶν Ὑπουργείου Κοιν. Προνοίας». Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νόμου 5237)1931 «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ Στρατολογίας».

§104Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτόν, μὲ τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ κ. Κονίτσας.

§105Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Παρελήφθησαν οἱ κατὰ τὸ Ζʹ ψήφισμα ὑπηρετήσαντες εἰς τὰς Ἐθνικὰς Ὁμάδας Ἑλλήνων Ἀνταρτῶν ἀπὸ τὴν παράγραφον 2. Τοὺς ἀναφέρετε μόνον εἰς τὴν παράγραφον 3 καὶ ὄχι εἰς τὴν παράγραφον αὐτήν, ὅπου ἀκριβῶς πρέπει νὰ γίνῃ μνεία.

§106Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Βεβαίως ἐκ παραδρομῆς ἐγένετο τὸ λάθος. Νὰ ἀναφερθῇ.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη;

§108ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν ἐπὶ τῶν ἄρθρων τὸ σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νόμου 5237)31 «περὶ τροποποιήσας ταῦ νόμου περὶ στρατολογίας», ὡς ἐτροποποιήθη, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 450)47 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν ἀφορωσῶν τὴν νομοθεσίαν τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου Στρατοῦ διατάξεων».

§110Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ὑπάρχει μία τροπολογία τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Παρέπεμψα τὴν τροπολογίαν αὐτὴν εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου Στρατοῦ τὸ ὁποῖον μοῦ ἀπήντησεν ἐγγράφως ὡς ἑξῆς: «..................... ........ (ἀναγινώσκει) .....................». Συνεπῶς λέγω ὅτι παρὰ πᾶσαν ἀντίρρησιν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φύγωμεν ἀπὸ τὰ ὅρια τὰ ὁποῖα θέτει τὸ Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον διότι αὐτοῦ εἶναι τὰ χρήματα. Οὔτε δικά μου εἶναι οὔτε δικά σας. Εἶναι χρήματα τῶν ἀξιωματικῶν. Σᾶς δηλῶ ρητῶς ὅτι δὲν πρόκειται νὰ κάμω δεκτὴν τὴν τροπολογίαν. (Φωναί, διαμαρτυρίαι).

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§112Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἐπειδὴ ἐδόθη ἡ ἐντύπωσις ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας ηὔξησε τὰ ποσοστά, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω δύο λέξεις εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Εἶχεν ἡ Ἐπιτροπὴ τὴν πρόβλεψιν νὰ καλέσῃ τοὺς ἁρμοδίους τοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου, τὸν τότε Γενικὸν Διευθυντὴν κ. Μποζώνην, ἐπίσης καὶ τὸν ἁρμόδιον Διευθυντὴν κ. Μπουλοῦκον. Ἐμείναμε σύμφωνοι ἐπὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς, ἀφοῦ ἐκαλέσαμε τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας αἱ ὁποῖαι μᾶς εἶπον ὅτι γιὰ τὸ ποσοστὸν ποὺ ἐζητήσαμεν ἔχει λεπτά, ἀλλὰ καὶ ἀκόμη περισσότερα. Διατὶ ἀπήντησε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁ κ. ὑπουργός;

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἀνεβλήθη. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 7.

§114ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κρατεῖται.

§115Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι διότι ἀναβάλλεται τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἰς τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον ὅτι οὔτε μίαν τροπολογίαν θὰ κάμω δεκτήν. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐνεκρίθη ἀπὸ μέρους τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου καὶ ὑπάρχει μεγίστη ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ, διότι ὀρφανά, θυγατέρες, ἀποθανόντων καὶ φονευθέντων ἀξιωματικῶν, μένουν ἄνευ προικός, καὶ νομίζω ὅτι πάσχουν εὑρισκόμεναι εἰς δεινὴν κατάστασιν. Συνεπῶς παρακαλῶ τὴν Βουλήν, νὰ δεχθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει σύμφωνα μὲ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου.

§116Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, διότι, αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγει ὁ κ. ὑπουργὸς εἶναι ἐναντίον, προσπαθεῖ νὰ βλάψῃ τὰ ὀρφανὰ αὐτὰ καὶ ὄχι νὰ τὰ ὠφελήσῃ.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης παραγράφου 5 εἰς τὸ ἄρθρον 59 τοῦ Α. Ν. 905)37 «περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν Β. Ν.».

§118ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τὸ σχέδιον νόμου «περὶ προσθήκης παραγράφου 5 εἰς τὸ ἄρθρον 59 τοῦ Α.

Ν. 905)37 «περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν

Β. Ν.».

Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κρατήσεως ἐκ τῶν ἀποδοχῶν, συντάξεων, μερισμάτων καὶ βοηθημάτων τῶν μονίμων ἀξ)κῶν καὶ ὑπαξ)κῶν τοῦ στρατοῦ ξηρᾶς, θαλάσσης καὶ ἀέρος ὡς καὶ τῆς Χωροφυλακῆς καὶ τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος πρὸς ἐξυπηρέτησιν οἰκοδομικῶν δανείων».

§120ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κρατήσεως ἐκ τῶν ἀποδοχῶν, συντάξεων, μερισμάτων καὶ βοηθημάτων τῶν μονίμων ἀξ)κῶν καὶ ὑπαξ)κῶν τοῦ στρατοῦ ξηρᾶς, θαλάσσης καὶ ἀέρος ὡς καὶ τῆς Χωροφυλακῆς καὶ τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος πρὸς ἐξυπηρέτησιν οἰκοδομικῶν δανείων». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγγραφῆς ἐφ’ ἅπαξ πιστώσεων εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου Θρησκευμάτων καὶ Ἐθνικῆς Παιδείας».

§122ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ἐγγραφῆς ἐφ’ ἅπαξ πιστώσεων εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου Θρησκευμάτων καὶ Ἐθνικῆς Παιδείας». Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§124ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6 μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 9.20′ μ.μ.)