1947.12.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 23η

Παρασκευὴ 5 Δεκεμβρίου 1947

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 6.35′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ κ. Γραμματεὺς ν’ ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Τὸ Σωματεῖον καπνεργατῶν Καβάλλας, ζητεῖ τὴν ὑπαγωγὴν τῶν καπνεργατῶν εἰς τὸ Γενικὸν Ταμεῖον ἀνεργίας. Ἡ Ἕνωσις Γεωργικῶν Συν)σμῶν Λέσβου, ζητεῖ κατάργησιν τῶν περιοριστικῶν μέτρων τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ἐλαίου καὶ τὴν συγκέντρωσιν τούτου ὑπὸ τῶν Συν)σμῶν. Ἡ Πανηπειρωτικὴ Συνομοσπονδία Ἀθηνῶν, διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς Ἠπειρωτικῆς ὑπαίθρου εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἀνταρτῶν καὶ ζητεῖ ἀποστολὴν στρατιωτικῆς δυνάμεως πρὸς ἐμπέδωσιν τῆς τάξεως, ἄμεσον ἀποστολὴν ἱματισμοῦ κ.λ.π. Τὸ Ἐπαγγελματικὸν Ἐπιμελητήριον Θεσ)νίκης, ζητεῖ τὴν μείωσιν κατὰ 50% τοῦ ἐπιβεβλημένου φόρου διὰ τὰ ξενοδοχεῖα τῆς Βορ. Ἑλλάδος, δυνάμει τῶν Ν. Διαταγμάτων 180]45 καὶ 181]46 κ.λ.π. Οἱ Σύλλογοι πυροπαθῶν Ἠπείρου, ζητοῦν ὅπως οἱ πυροπαθεῖς δικηγόροι μετατίθενται ἀκωλύτως. Ἡ Διοίκησις τῆς Ὁμοσπονδίας Τύπου Ἀθηνῶν, διαμαρτύρεται διὰ τὸ κατατεθὲν νομοσχέδιον «περὶ τῶν ὑπὲρ τρίτων προσθέτων φόρων» καὶ ζητεῖ τὴν ἀπόρριψιν τούτου. Οἱ γεωργοὶ καὶ κτηματίαι τοῦ Νομοῦ Φθιώτιδος, ζητοῦν ὅπως ἐξαιρεθῶσι τῆς ἀπαλλοτριώσεως τὰ μέχρι 500 στρεμμάτων ἐκτάσεως ἀγροκτήματα κ.λ.π. Τὸ Ἐπαγγελματικὸν Ἐπιμελητήριον Θεσ)νίκης, ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 1 παρ. 2 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τηρήσεως ἐμπορικῶν βιβλίων τῶν ἐπιτηδευματιῶν κ.λ.π.» ἐπὶ τῷ τέλει ὅπως τὸ ποσὸν ἀκαθαρίστων εἰσπράξεων τῆς αʹ κατηγορίας ὁρισθῇ εἰς δραχμὰς 200.000.000 τῆς βʹ εἰς 400.000.000 καὶ τῆς γʹ εἰς 600.000.000. Οἱ Συνήγοροι κατηγορουμένων παρὰ τοῦ ἐκτάκτου Στρατοδικείου Θεσ)νίκης, ζητοῦν ὅπως ἑρμηνευθῇ αὐθεντικῶς, τὸ ΚΘʹ Ψήφισμα, ἔχοντες τὴν γνώμην ὅτι δι’ αὐτοῦ εὐεργετοῦνται καὶ οἱ κατὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ αὐτοῦ Ψηφίσματος τελοῦντες ἐν προφυλακίσει. Ὁ κ. Α. Παπαθανάσης (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν.Δ. 1718]42 καὶ τῆς «περὶ Ἀναγκαστικῶν Συν)σμῶν ἐγγείων βελτιώσεως κ. λ. π.» ἰσχυούσης Νομοθεσίας». Ὁ κ. Α. Ὀρφανίδης (Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ Α. Ν. 1565)39 «περὶ Κώδικος ἀσκήσεως Ἰατρικοῦ λειτουργήματος» μετὰ τὴν κατάργησιν τοῦ Ν.Δ. 698)41 καὶ τῆς δημοσιεύσεως αὐτῶν εἰς ἑνιαῖον κείμενον». Οἱ κ.κ. Θ. Δεσύλλας (Ὑπουργὸς Κοινωνικῆς Προνοίας) καὶ Α. Παπαδῆμος (Ὑπουργὸς τῶν Θρησκευμάτων καὶ Ἐθνικῆς Παιδείας) καταθέτουσιν σχέδιον νόμου «περὶ εἰδικῶν τμημάτων νηπιαγωγῶν Φλωρίνης καὶ Ξάνθης». Οἱ βουλευταὶ κ. Γ. Γραφᾶκος, Η. Μπάτζιος, Κ. Μπέλλας, Ε. Μαλαμίδας, Γ. Μαῦρος, Ι. Μελᾶς, Ι. Ἀποστόλου κ. ἄ. καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῆς φορολογίας τῶν αὐτοκινήτων». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου Ψηφίσματος «περὶ διεκδικήσεως Ἑλληνικῶν καπνῶν ἀφαιρεθέντων κατὰ τὴν κατοχὴν καὶ ἀνακαλυπτομένων εἰς τὴν ἀλλοδαπήν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Χατζηπᾶνος, Χ. Θηβαῖος, Α. Κακαρᾶς, Κ. Μπακόλας, Κ. Καλλίας, Ι. Μπουρνιᾶς, Κ. Βλαχοθανάσης καὶ Γ. Βογιατζῆς, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐπιβολῆς οἰκονομικῶν βαρῶν διὰ τὴν καταστολὴν τῆς ἐν Εὐβοίᾳ ἀνταρσίας».

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Παρακαλῶ τοὺς κ.κ. συναδέλφους, ὅπως τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων, ἡ ὁποία διενεμήθη σήμερον, νὰ τὴν διαφυλάξουν, διότι ἀπὸ τῆς προσεχοῦς Δευτέρας, θὰ δὲν γίνεται πλέον ἀνατύπωσις ἀλλὰ συμπλήρωσις εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Ἐπίσης παρακαλῶ τοὺς κ. κ. συναδέλφους, ἐφ’ ὅσον αἱ ἀναφοραὶ ἀπευθύνονται πρὸς τοὺς κ. κ. ὑπουργούς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι παρόντες, νὰ ὑποστηρίζουν τὰς ἀναφοράς καὶ νὰ τὰς ἀποστέλλουν εἰς τοὺς κ. κ. ὑπουργούς, διὰ νὰ λαμβάνουν γνῶσιν. Αἱ ὑπ’ ἀριθμ. 1 καὶ 2 ἀναφοραὶ ἀναβάλλονται, ἀπόντων τῶν ἀναφερομένων συναδέλφων. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 3 ἀναφορᾶς, ὁ κ. Ἀντωνόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§3Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἀναβάλλεται ἑκάστοτε, διότι ἀπουσιάζει ὁ κ. ὑπουργός. Διὰ τὸν λόγον αὐτόν, παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ καὶ σήμερον διότι ἀπουσιάζει καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 4 ἀναφορᾶς τῶν στρατιωτικῶν καὶ πολιτικῶν συνταξιούχων τῆς περιφερείας Ἀγρινίου, κ.λ.π.

§5Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν, κ. Πρόεδρε.

§6Γ. ΤΖΩΡΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§7Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Καὶ ἐγὼ τὴν συνιστῶ, κ. Πρόεδρε.

§8Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ ὑπουργεῖον. Μᾶλλον, ὅμως ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν.

§9Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ ἔχει σταλῆ εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ σταλῇ ἐκ νέου.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 5 ἀναφορὰ ἀναβάλλεται. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 6 ἀναφορᾶς, τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Δροσόπουλος.

§11Γ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν ὑποβάλλεται εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰ τοιούτου περιεχομένου· δηλαδή, δημοτικῶν ὑπαλλήλων, ζητούντων τὴν διατήρησιν τοῦ ἀθλίου αὐτοῦ φορολογικοῦ συστήματος τῶν διαπυλίων τελῶν. Ἐπίστευον, λέγει, καὶ ἐξακολουθῶ εἰσέτι νὰ πιστεύω, ὅτι ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς θὰ κατέθετε σχέδιον νόμου περὶ ὁριστικῆς ρυθμίσεως τοῦ ζητήματος τούτου. Ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις, διὰ τῆς ἀτόνου στάσεως, τὴν ὁποίαν ἐπιδεικνύει ἐν προκειμένῳ, ἐπιτρέπει εἰς διαφόρους κοινοτικοὺς ἄρχοντας νὰ στέλλουν ἀναφορὰς καὶ διαμαρτυρίας κατὰ τῆς μελετωμένης καταργήσεως τοῦ συστήματος τούτου. Οἱ γνωρίζοντες ὅμως τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, αἰσθάνονται πραγματικὴν ἀηδίαν, τὸ δὲ κοινὸν τὸ ὁποῖον ταλαιπωρεῖται καὶ καταληστεύεται χωρὶς τὸ χρῆμα του τοῦτο νὰ εἰσέρχεται εἰς τὰ Ταμεῖα τῶν Δήμων πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν κοινωνικῶν σκοπῶν οὓς οὗτοι εἶναι ἐντεταλμένοι νὰ θεραπεύουν, δικαιοῦται κάποιας ἀπαντήσεως. Ἐξ ἀφορμῆς, λοιπόν, τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς, αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπω μερικὰς ἀληθείας εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ κυρίως εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§12Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Μὰ σεῖς διαφωνεῖτε πρὸς τὴν ἀναφοράν’ τότε διατὶ τὴν ὑποστηρίζετε;

§13Γ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς βεβαίως θὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι ὑπάρχουν πολὺ σοβαρὰ προβλήματα. Ἀσφαλῶς ὑπάρχουν σοβαρὰ προβλήματα, ἐν τούτοις δὲν νομίζω, ὅτι ἐκ μιᾶς γενικεύσεως τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, τοῦ μεγάλου, θὰ ἀπεσύρετο ἡ προσοχή μας ἀπὸ τὰ μεγάλα προβλήματα, τὰ ὁποῖα πραγματικῶς ζῶμεν ἐν εἴδει ἑνὸς ἐφιαλτικοῦ δράματος. Τοὐναντίον πιστεύομεν, ὅτι ἀπὸ τὴν γενίκευσιν τῆς συζητήσεως αὐτῆς, ὅπως καὶ πάσης ἄλλης, γενικοῦ ἐνδιαφέροντος.........

§14Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γενικευθῇ; Δὲν γενικεύονται αἱ ἀναφοραί.

§15Γ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ κατατεθῇ νόμος.

§16Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐὰν μετατραπῇ εἰς ἐπερώτησιν εἶναι ἄλλο τὸ ζήτημα. Μάλιστα, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ, θὰ ἔλεγον, νὰ εἶναι ὀλιγώτερος, ὁ διατιθέμενος διὰ τὰς ἀναφοράς, χρόνος. Νὰ ἀπαντοῦν οἱ ὑπουργοὶ ἐγγράφως εἰς τὰς ἐρωτήσεις καὶ νὰ κρίνῃ ἡ Βουλὴ ἐὰν πρέπῃ νὰ συνεχισθῇ ἐπ’ αὐτῶν ὁ λόγος, διότι φορτωνόμεθα μὲ ἕνα μέγα πλῆθος ἐρωτήσεων καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ἀσχοληθῶμεν μὲ τὴν ὑψίστην λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος, τὸν ἔλεγχον.

§17Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Μισὴ ὥρα εἶναι, κ. Κουλουμβάκη.

§18Γ. ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τέλει, κύριοι βουλευταί, θὰ ἤθελον καὶ πάλιν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ τὸ ταχύτερον ἕν σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον θὰ ἔθετε τέρμα εἰς τὴν ἔκδηλον αὐτὴν κατάστασιν διότι ἡ κοινωνία ἐκ τῆς συζητήσεως αὐτῆς θὰ ἐπίστευεν, ὅτι πραγματικῶς ἀρχίζει ἐπὶ τέλους νὰ πνέῃ ἕνας ἄνεμος δημιουργικὸς καὶ παραγωγικὸς εἰς τὸν τόπον αὐτὸν καὶ ὅτι ἀκόμη καὶ ἡμεῖς οἱ βουλευταὶ δὲν κατεχόμεθα ἀπὸ τὸν παραγωγικὸν ἐκεῖνον δισταγμὸν, ἀπὸ τὸν ὁποῖον κατὰ τὰ τελευταῖα χρόνια κατεχόμεθα.

§19Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος διὰ πρώτην φορὰν ἀπουσιάζει ἐκ τῆς Βουλῆς (γέλωτες) εἶναι σύμφωνος μὲ τὰς ἀπόψεις σας, ἔχει προτείνει μάλιστα διὰ τῆς εἰσηγήσεώς του ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων τελῶν.

§20Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καίτοι δὲν εἶμαι ἁρμόδιος διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κύριον συνάδελφον, ἐν τούτοις ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω δύο λέξεις σχετικῶς. Νομίζω, ὅτι ἡ κατάργησις τῶν διαπυλίων τελῶν εἶναι ἀδύνατος αὐτὴν τὴν στιγμήν, διότι ὅπως ἠξεύρετε οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες εὑρίσκονται εἰς ἀξιοθρήνητον κατάστασιν οἰκονομικῶς καὶ ἑπομένως ἐὰν προσθέσωμεν δι’ ἑνὸς νομοσχεδίου εἰς τὰς ἤδη ὑπαρχούσας δυσχερείας καὶ τὴν δυσχέρειαν τῆς εἰσπράξεως τῶν ὀλίγων χρημάτων τὰ ὁποῖα εἰσπράττουν σήμερον ἀσφαλῶς οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες θὰ πρέπῃ νὰ χρεωκοπήσουν καὶ νὰ σταματήσῃ ἡ λειτουργία των. Δὲν λέγω, ὅτι τὰ πράγματα εἶναι ἐν ἀπολύτῳ τάξει. Βεβαίως δὲν εἶναι ἐν τάξει, ἀλλὰ πρὸς τὸ παρὸν μὲ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον εἰσπράττονται τὰ χρήματα ταῦτα φθάνουν ἀμέσως εἰς χεῖρας τῶν Δήμων.

§21Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. Τὸ ἥμισυ δηλαδὴ τῶν χρημάτων.

§22Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ναί. Ἀλλὰ τὰ χρήματα αὐτὰ περιέρχονται ἀμέσως εἰς τοὺς δικαιούχους Δήμους, ἐνῷ διὰ τοῦ μελλοντικοῦ νομοσχεδίου φοβοῦμαι ὅτι θὰ ἀργήσουν πολὺ νὰ φθάσουν μέχρις αὐτῶν διότι ὅπως ἠξεύρετε ὅταν τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν εἰσπράττῃ χρήματα, πάντοτε δὲν περιέρχονται αὐτὰ εἰς τὸν πρὸς ὅν ὅρον. Προσθέτω δὲ καὶ τοῦτο διὰ νὰ πεισθῆτε, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν χρεωστεῖ εἰς τοὺς Δήμους περὶ τὰ 7 ἢ 8 δισεκατομμύρια δραχμῶν τὰ ὁποῖα δὲν πληρώνει, εἰς αὐτοὺς καὶ κινδυνεύουν τὰ πάντα νὰ σταματήσουν. Κινδυνεύουν νὰ σταματήσουν ὅλα τὰ ἔργα καὶ μάλιστα ὁ Δῆμος Ἀθηνῶν κινδυνεύει νὰ σταματήσῃ ἐξ ὁλοκλήρου. Χρεωστεῖ εἰς τοὺς Δήμους Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς 7 δισεκατομμύρια ἀπὸ τὰ ὁποῖα δὲν ἠμποροῦσαν νὰ εἰσπράξουν τίποτε καὶ κατόπιν πιέσεως ἰδικῆς μου πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὑπεσχέθη οὗτος νὰ τοὺς δώσῃ τὸ ἥμισυ: ὄχι διότι τὸ ὀφείλει, ἀλλὰ ὡς δάνειον πρὸς τοὺς Δήμους. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις. Πῶς θέλετε λοιπὸν νὰ καταργήσωμεν τοὺς δημοτικοὺς φόρους, ἀφοῦ τοῦτο θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα νὰ κλείσουν οἱ Δῆμοι τὶς πόρτες τους; Αὐτὰ ἤθελον νὰ εἴπω μόνον· Πάντως ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ πρέπῃ νὰ φροντίσωμεν ἐπὶ τοῦ παρόντος εἶναι ὅπως ὁ ἔλεγχος καταστῇ πιὸ αὐστηρὸς, διότι σημαντικὰ ποσὰ ἐκ τῶν χρημάτων αὐτῶν διαφεύγουν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 7 διαγράφεται. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 8 ἀναφορᾶς τοῦ Δημάρχου Σάμου, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς περιφερείας του εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἀνταρτῶν καὶ ζητοῦντος τὴν ἀποστολὴν στρατιωτικῆς δυνάμεως. Ὁ κ. Λάμπρου ἔχει τὸν λόγον.

§24Ι. ΛΑΜΠΡΟΥ. Ὑποστηρίζω τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Σάμου, διότι, ἀπὸ τὴν 17 Σεπτεμβρίου ἔπαυσε πᾶσα δίωξις τῶν συμμοριτῶν τῆς Σάμου, συνεπείᾳ δὲ τούτου κατέστη ἡ κατάστασις τραγική. Φόνοι, λεηλασίαι καὶ διαρπαγαὶ διαπράττονται καθ’ ἑκάστην. Ἡ παραγωγὴ κατεστράφη καὶ ἡ συγκοινωνία διεκόπη. Παρακαλῶ λοιπόν, ὅπως ἐνδιαφερθῆτε καὶ λάβητε ἄμεσα μέτρα διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως καὶ τῆς εἰρήνης ἐκεῖ.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Σοφούλης ἔχει τὸν λόγον.

§26Ε. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ τοῦ Δημάρχου Σάμου δὲν ἀφορᾷ τὴν Πρωτεύουσαν, ἀλλὰ ἀφορᾷ τὸ σύνολον τῆς Νήσου εἰς τὴν ὁποίαν βεβαίως ἡ τάξις δὲν εἶναι ζηλευτή. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Πρωτεύουσα τοῦ Νομοῦ δὲν διέτρεξε μέχρι σήμερον κανένα κίνδυνον, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν ὕπαιθρον, καὶ σήμερον ἔχουν ληφθῆ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τοιαῦτα μέτρα, ὥστε εὑρισκόμεθα εἰς τὸ στάδιον τῆς ἐξασφαλίσεως ὄχι μόνον τῆς περιφερείας τοῦ Δήμου, ἀλλὰ καὶ τῆς περιφερείας ὁλοκλήρου τῆς Νήσου Σάμου, ἐλπίζομεν δηλαδή, μὲ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἐντὸς ὀλίγου χρόνου θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἔχῃ ἀπαλλαγῆ ὁλόκληρος ἡ Νῆσος ἀπὸ τοὺς ἀντάρτας.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως ἔχει τὸν λόγον.

§28Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως). Θὰ γνωρίζητε, κύριοι, ὅτι τὸ διαρρεῦσαν χρονικὸν διάστημα ἐχρησιμοποιήθη παρὰ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν συγκέντρωσιν δυνάμεων πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς δημιουργηθείσης ἐκεῖ καταστάσεως. Λυποῦμαι, διότι δὲν μπορῶ νὰ παράσχω λεπτομερεῖς πληροφορίας περὶ τῶν δυνάμεων τὰς ὁποίας διέθεσεν ἢ διαθέτει ἡ Κυβέρνησις, νομίζω ὅμως, ὅτι σοβαρὰ προσπάθεια πρόκειται νὰ καταβληθῇ διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς Νήσου. Προβλέψεις δὲν ἐπιθυμῶ νὰ διακινδυνεύσω. Ὅταν ἐρωτηθῶ θὰ εἶμαι πρόθυμος νὰ δώσω ἐξηγήσεις ἐὰν σημειωθοῦν παραλείψεις ἢ ἄλλο τίποτε.

§29Ι. ΛΑΜΠΡΟΥ. Στὴν ἀρχὴ ἠλέγχοντο ἀπὸ τοὺς ἀντάρτας μία πόλις καὶ 2–3 χωρία ἐνῷ σήμερον ὁλόκληρος ἡ Νῆσος διατρέχει ἄμεσον κίνδυνον παρὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. συναδέλφου.

§30Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως). Ἡ Πρωτεύουσα δὲν διατρέχει κίνδυνον, ἀλλὰ εὑρίσκομαι ἐν δυσκολίᾳ νὰ σᾶς εἴπω τὰς δυνάμεις, τὰς ὁποίας διαθέτει τὸ Κράτος εἰς τὴν Νῆσον. Τὸ ὑπουργεῖον δὲν διαθέτει ἐφεδρείας τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων. Τὰς δυνάμεις, τὰς ὁποίας διαθέτει, τὰς συνεκέντρωσεν εἰς τὴν Νῆσον. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι κίνδυνον σήμερον δὲν διατρέχει ἡ Πρωτεύουσα τῆς Νήσου.

§31Ν. ΒΛΙΑΜΟΣ. Οἱ ἀντάρται σήμερον ἐλέγχουν σχεδὸν ὅλην τὴν Νῆσον καὶ εἰσέρχονται εἰς ὅλας τὰς κοινότητας ἐκτὸς ἀπὸ ἕξ.

§32Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως). Αἱ ὑπάρχουσαι δυνάμεις δὲν ἐπιτρέπουν τὴν ἐπέκτασιν τῶν ἀνταρτῶν. Ἐὰν θέλετε νὰ ἔχωμεν τὸν καιρὸν καὶ τὴν εὐκαιρίαν νὰ συζητήσωμεν τὸ θέμα ὕστερα ἀπὸ ὀλίγας ἡμέρας.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας διὰ τὰς ἀναφορὰς καὶ

ἐρωτήσεις εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1 ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Στεφανοπούλου ἔχει ὡς γνωστὸν ὑποβληθῆ πρότασις δεόντως ὑπογεγραμμένη περὶ γενικεύσεως τῆς συζητήσεως. Ὁ κ. Β. Στεφανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§34Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Συνήθως, κύριοι βουλευταί, ἡ ἐπερώτησις ἔχει τὴν ἔννοιαν ἀσκήσεως ἐλέγχου καὶ κριτικῆς καὶ ἀποδόσεως μομφῆς κατὰ τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως ἐν πνεύματι ἀντιπολιτεύσεως εἴτε ἐκ κακοπίστου, εἴτε ἐκ καλοπίστου διαθέσεως. Εἶναι προφανὲς καὶ ἐλπίζω, ὅτι θὰ καταστῇ περισσότερον πρυφανὲς δι’ ὅσων θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἴπω περαιτέρω, ὅτι ἡ ἐπερώτησις, περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπνέεται ἀπὸ τοιοῦτον πνεῦμα. Ἀνήκω εἰς τὰς τάξεις ἑνὸς ἐκ τῶν συνεργαζομένων εἰς τὴν Κυβέρνησιν κομμάτων, καί, περαιτέρω, ἀνήκω εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν συναδέλφων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐξακολουθοῦν νὰ πιστεύουν ὡς ἀνάγκην τὴν ἐπὶ ἱκανὸν ἀκόμη χρόνον διατήρησιν τῆς συνεργασίας τῶν δύο μεγάλων κομμάτων εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας, ἀνάγκην νοθεύουσαν ἴσως ἐν πολλοῖς τὴν κοινοβουλευτικὴν φύσιν τοῦ δικαιώματος τῆς πλειοψηφίας, ἀλλ’ ὑπὸ τὰς παρούσας πολιτικὰς καὶ διεθνεῖς συνθήκας, ἀνάγκην ὑπέρτατα καὶ ἐπιτακτικῶς ἐθνικήν, δὲν ἦτο βεβαίως δυνατὸν νὰ σκεφθῶ καὶ νὰ διανοηθῶ τὴν ἀπόδοσιν μομφῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν δι’ ὅσων θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ εἴπω. Ἀλλὰ καὶ τὸ ζήτημα, κύριοι βουλευταί, τὸ ὁποῖον θίγει ἡ προκειμένη ἐπερώτησις, εἶναι κατὰ κοινὴν πλέον ὁμολογίαν καὶ ἀναγνώρισιν ὑπεράνω πάσης κομματικῆς σκέψεως. Μέρος, ἀλλὰ οὐσιωδέστατον, τοῦ ὅλου προβλήματος τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς ἀσφαλείας καὶ τῆς τάξεως εἰς τὴν δυστυχῆ αὐτὴν χώραν, ἔχει καὶ τὴν μορφήν, ἀλλὰ καὶ τὴν οὐσίαν προβλήματος ὑπέρτατα ἐθνικοῦ ἐνδιαφέροντος. Καὶ ὑπὸ τὴν μορφὴν αὐτὴν τοῦ ὑπέρτατα ἐθνικοῦ ἐνδιαφέροντος προβλήματος, θεωρῶ ὅτι ὁλόκληρος ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία ἔχει ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, κοινὰς τὰς ἐπιδιώξεις καὶ τὰς ἐπιθυμίας καὶ κοινὰς τὰς ὑποχρεώσεις καὶ τὰ καθήκοντα. Θὰ ἔλεγον ἀκόμη, ὅτι ἔχει καὶ κοινὰς τὰς εὐθύνας. Καὶ ἐκ τῆς κοινότητος αὐτῆς, ἰδίως, τῶν εὐθυνῶν προκύπτει νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, τὸ δικαίωμα, οἱουδήποτε ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, ἀσχέτως πολιτικῆς προελεύσεως καὶ κομματικοῦ διαφορισμοῦ, νὰ ἀσκήσῃ τὸν δημιουργικὸν ἐκεῖνον ἔλεγχον, ὁ ὁποῖος θὰ παρεῖχεν ἐνδεχομένως εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν εὐχέρειαν νὰ ἐπανεξετάσῃ μίαν ὑπεύθυνον Κυβερνητικὴν γραμμήν, ἡ ὁποία δὲν φαίνεται δυστυχῶς ἀνταποκρινομένη πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὀνομάζομεν γενικώτερον Ἐθνικὸν συμφέρον. Δὲν θὰ εἶμαι, κύριοι συνάδελφοι, μακρός. Ἄλλωστε καὶ τὸ θέμα, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται καὶ ἡ ὑπεύθυνος αὐτὴ Κυβερνητικὴ γραμμή, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλῶ, καὶ αἱ ἀτυχεῖς, κατ’ ἐμέ, συνέπειαι τῆς γραμμῆς αὐτῆς, εἶναι παγκοίνως γνωσταί. Μὲ τὴν ψυχὴν συνεσφιγμένην ἀπὸ τὸν πόνον ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνισμὸς παρακολουθεῖ τὸ μέγα δρᾶμα τῆς χώρας αὐτῆς, ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ὑποχρεωμένη, ἐν τῷ μέσῳ τῶν καπνιζόντων ἐκ τοῦ πολέμου καὶ τῆς κατοχῆς ἐρειπίων, νὰ ἀγωνίζεται διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ μεγάλου ἀγαθοῦ, τῆς πολιτικῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς ἐδαφικῆς ἀνεξαρτησίας. Εἰς μίαν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλα τὰ ἔθνη, σχεδὸν ὅλα, ἐπανέκτησαν κάπως τὴν ἐσωτερικήν των γαλήνην, καὶ προσπαθοῦν ὅσον τοὐλάχιστον τοὺς ἐπιτρέπει ὁ παγκοσμίως διάχυτος φόβος καὶ ἡ ἀγωνία διὰ τὴν αὔριον, νὰ ἀνασυγκροτηθοῦν, ἀξιοποιοῦντα τὸ ἀγαθὸν τῆς εἰρήνης, μόνον ἡ Ἑλλὰς ἐξακολουθεῖ νὰ ἀγωνίζεται ἀκόμη ἐναντίον ἐχθρῶν ἐσωτερικῶν καὶ ἐξωτερικῶν καὶ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ χύνῃ πολύτιμον αἷμα, ἀπὸ τὸ τόσον σπάνιον αἷμα, τὸ ὁποῖον διαθέτει, διὰ τὴν ἐπανάκτησιν τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς ἀνεξαρτησίας της. Ἴσως, κύριοι συνάδελφοι, αὐτὴ νὰ εἶναι ἡ μοῖρα, ἡ δραματικὴ τῆς Ἑλλάδος. Διότι φαίνεται, ὅτι καὶ ὁ ἀγὼν αὐτός, εἰς τὸν ὁποῖον εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀποδυθῇ καὶ ἀποδύεται ἡ Ἑλλάς, δὲν εἶναι τίποτε ὀλιγώτερον ἀπὸ ἀγῶνα διὰ τὴν συντήρησιν τῆς ἐλευθερίας ὅλων τῶν ἐλευθέρων λαῶν, ὅλων τοὐλάχιστον τῶν λαῶν, οἱ ὁποῖοι, εἶναι ἄξιοι τῆς ἐλευθερίας αὐτῶν, ὅπως ἀκριβῶς ἦτο καὶ ὁ ἀγὼν της κατὰ τὸν λήξαντα πόλεμον. Καὶ διότι ἀκόμη, κύριοι συνάδελφοι, φαίνεται, ὅτι κάποιον σκληρὸν πεπρωμένον ἐπεφύλαξεν εἰς τὴν μικράν μας χώραν τὸ διαρκὲς καθῆκον νὰ ἵσταται ἱστορικὸς ἀκρίτας τῆς ἀληθοῦς ἐλευθερίας καὶ τοῦ ὑγειοῦς πολιτισμοῦ τοῦ κόσμου ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Μαραθῶνος καὶ ἔκτοτε συνεχῶς, μέχρι σήμερον. (Χειροκροτήματα). Ἴσως, λοιπόν, αὐτὸ νὰ εἶναι ἡ μοῖρα ἡ δραματικὴ τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ θὰ ἦτο, κύριοι βουλευταί, ἀφορήτως δυστυχής, ἡ μοῖρα αὐτή, ἐὰν συμπεριελάμβανεν ἀναγκαίως καὶ τὴν ἀπὸ μέρους ἡμῶν διάπραξιν τεραστίων σφαλμάτων, κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἀγῶνος, σφαλμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδυνάμεθα καὶ θὰ ὀφείλωμεν νὰ εἴχωμεν ἀποφύγει, σφαλμάτων, ἡ εἰς τὰ ὁποῖα ἐμμονὴ δημιουργεῖ κακὰς προαισθήσεις διὰ τὴν πορείαν καὶ τὴν ἐξέλιξιν τοῦ δράματος τῆς Ἑλλάδος. Ἓν ἐκ τῶν σφαλμάτων αὐτῶν, ἓν ἐκ τῶν τεραστίων σφαλμάτων, τὰ ὁποῖα ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω, θὰ ὀφείλωμεν καὶ θὰ ἠδυνάμεθα νὰ εἴχωμεν ἀποφύγει, εἶναι ἡ ἐγκατάλειψις τῆς Πελοποννήσου εἰς τὴν διάκρισιν τῶν ἀναρχικῶν συμμοριῶν. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, κύριοι συνάδελφοι, καὶ σπεύδω νὰ τονίσω τοῦτο εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, διὰ νὰ μὴ γεννηθῇ οὐδὲ ἡ ἐλαχίστη, οὐδαμόθεν, οὐδὲ πόρρωθεν ἄτοπος πάντως παρεξήγησις, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία..... Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ὁ ἀγὼν διεξάγεται, κυρίως, εἰς τὴν βόρειον Ἑλλάδα καὶ διὰ τὴν βόρειον Ἑλλάδα. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ βόρειος Ἑλλάς, εἶναι τὸ τμῆμα ἐκεῖνο τῆς χώρας, εἰς τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ συγκεντρωθῇ ἀμερίστως, ὁλοκληρωτικῶς καὶ ἀπερισπάστως, ἡ προσοχὴ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἀλλά, τοῦτο ἀκριβῶς, ἡ ἄφθονος δηλαδὴ καὶ ἀφειδώλευτος διάθεσις ὅλων τῶν μέσων, ἠθικῶν καὶ ὑλικῶν, ὅλων τῶν δυνατοτήτων τῆς χώρας, χάριν τῆς προσφιλοῦς ἐκείνης Ἑλλάδος, ἡ ὁποία ὀνομάζεται βόρειος Ἑλλάς, καὶ ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο ἄριστα νὰ ὀνομάζηται «καρδία τοῦ Ἔθνους», ἀκριβῶς τοῦτο εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀξιοῖ νὰ ὑπάρχῃ μία Πελοπόννησος πανελευθέρα, ἀνεπηρέαστος ἀπὸ πᾶσαν συμμοριτικὴν ἐπιβολήν, μία Πελοπόννησος, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν διεξαγωγήν, τοῦ διὰ τὴν βόρειον Ἑλλάδα, ἀγῶνος. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, ἡ Πελοπόννησος εἶναι μία περιφέρεια τοῦ Ἐθνικοῦ κορμοῦ, ἡ ὁποία, ὅπως καὶ ἄλλαι βεβαίως περιφέρειαι πολλαί, δὲν ἔχει μολυνθῆ ἀπὸ τὸ μικρόβιον τῆς ἀναρχίας καὶ τῆς ἀποσυνθέσεως ἢ τοὐλάχιστον ἔχει ἐλάχιστα μολυνθῆ. Εἶναι μία περιφέρεια, τῆς ὁποίας, ὁ πληθυσμὸς εἶναι βαθύτατα ἐπηρεασμένος ἀπὸ τὴν ἀφοσίωσιν εἰς τὰ ἀληθῆ Ἐθνικὰ ἰδανικὰ καὶ ἀπὸ τὴν πίστιν εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς συντηρήσεως τῆς κοινωνικῆς ἰσορροπίας, εἰς ὃν βαθμὸν ὑφίσταται σήμερον. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἡ Πελοπόννησος, κύριοι βουλευταί, ὤφειλε νὰ χρησιμεύῃ ὡς μία ἀστείρευτος πηγή, ἀπὸ τὴν ὁποίαν τὸ Ἔθνος θὰ ἠδύνατο νὰ ἀντλῇ συνεχῶς τὰς ἠθικὰς ἐκείνας καὶ ὑλικὰς δυνάμεις, τὰς ὁποίας χρειάζεται, διὰ τὸν ἀγῶνα εἰς τὴν βόρειον Ἑλλάδα.

§35Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Τοῦτο θὰ ἤθελον, κύριοι συνάδελφοι, νὰ τονίσω, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς Πελοποννήσου, ἡ ἐκκαθάρισις αὐτῆς, ἦτο εὐχερεστάτη καὶ ἑπομένως αὐτὸ εἶναι τὸ σημαντικόν, ὅτι ἔπρεπε νὰ προχωρήσωμεν ἀπὸ τὰ εὐκολώτερα εἰς τὰ δυσχερέστερα καὶ ὄχι ἀπὸ τὰ δυσχερέστερα εἰς τὰ εὐκολώτερα.

§36Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μὴ βιάζεσθε. Ἐκεῖ θὰ καταλήξω. Ἐπιθυμῶ πρὸ παντὸς καὶ ἀξιῶ νὰ μὴ δοθῇ χαρακτὴρ τοπικιστικὸς εἰς τὴν ἐπερώτησιν, διότι τοιοῦτον τι δὲν ὑπάρχει ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους, οὔτε εἰς τὴν σκέψιν μου, οὔτε εἰς τὴν σκέψιν τῶν ἄλλων βουλευτῶν, τῶν καταγομένων ἐκ τῆς περιφερείας τῆς Πελοποννήσου. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως λοιπὸν αὐτῆς, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλουν, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἐγκατάλειψις τῆς Πελοποννήσου, ἀποτελεῖ ἀναμφισβητήτως, ἐὰν συνεχισθῇ πρᾶξιν, ἡ ὁποία ἐγγίζει τὰ ὅρια τοῦ Ἐθνικοῦ ἐγκλήματος. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό, ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον συγκινούμεθα διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς Πελοποννήσου Εἶναι καὶ διότι ἡ Πελοπόννησος, εἶναι μία περιφέρεια, ἡ ὁποία δὲν συνορεύει μὲ τὰ Κράτη ἐκεῖνα, τὰ ὑπὸ τὴν ἐπιρροὴν καὶ τὴν ἐπίδρασιν τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ. Τὰ Κράτη, δηλαδὴ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατὰ κοινὴν πλέον ἀναγνώρισιν πανταχόθεν διαδηλουμένην καὶ διεθνῶς πιστοποιουμένην, ἐνισχύουν τὸν συμμοριτισμὸν ἐναντίον τοῦ Κράτους. Ἡ ὕπαρξις, λοιπόν, ἐντόνου συμμοριακῆς δράσεως εἰς τὴν Πελοπόννησον, θὰ παρεῖχεν ἐνδεχομένως τὴν ψευδῆ αἴσθησιν, τὴν ἀναμφισβητήτως ψευδῆ αἴσθησιν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀγνοοῦν τὰ πράγματα ἢ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὅλην τὴν διάθεσιν νὰ διαστρέψουν αὐτά, θὰ παρεῖχεν, λέγω, ἐνδεχομένως τὴν ψευδῆ αἴσθησιν, ὅτι δῆθεν τὸ πολιτικὸν ἐκεῖνο ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ὁ Βισίνσκυ μετεχειρίσθη εἰς τὸν Ὀργανισμὸν Ἡνωμένων Ἐθνῶν καὶ τοῦ ὁποίου, τόσον ἀναιδὴς καὶ ἀφειδώλευτος ἐγένετο χρῆσις ἀπὸ μέρους τῶν ὑπὸ τὸ πέλμα τοῦ Ἀνατολικοῦ Συνασπισμοῦ χωρῶν, καὶ κατὰ τὸ ὁποῖον δῆθεν ἡ ὑπόθεσις ἡ ἀνταρτικὴ τῆς Ἑλλάδος εἶναι ὑπόθεσις ἐσωτερική, ἐσωτερικῶν αἰτίων, θὰ παρεῖχεν, ἐπαναλαμβάνω, τὴν ψευδῆ αἴσθησιν ὅτι ἔχει βάσιν. Καὶ ἔχει δι’ αὐτὸ πᾶν συμφέρον ἡ Ἑλλὰς νὰ ἀποδείξῃ τὸ ψευδὲς αὐτοῦ τοῦ ἰσχυρισμοῦ καὶ μιὰ τῶν ἀποδείξεων θὰ ἦτο, ἐὰν κατεβάλετο προσπάθεια πατάξεως τῆς ἀνταρσίας, εἰς ἐκεῖνα ἀκριβῶς τὰ μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχει συμμοριακὴ σύνδεσις πρὸς τὰ Κράτη αὐτὰ τὰ κομμουνιστικὰ διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν συμμοριῶν. Ἡμεῖς οἱ ζῶντες ἐν Πελοποννήσῳ γνωρίζομεν πόσον τὸ ἐπιχείρημα εἶναι ἀναληθές, εἶναι κακόβουλον. Ἡμεῖς οἱ ζῶντες ἐν Πελοποννήσῳ γνωρίζομεν, ὅτι ἡ συντήρησις τοῦ συμμοριτισμοῦ εἰς τὴν Πελοπόννησον εἶναι ἁπλῶς ἀποτέλεσμα ἀκηδίας τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἀκόμη εἶναι βεβαίως συνέπεια, τῆς γενικῆς ἐνισχυτικῆς γραμμῆς, ἡ ὁποία ἔχει χαραχθῆ ἀπὸ τὰ Κράτη αὐτά, τοῦ Συβιετικοῦ συνασπισμοῦ. Διότι καθ’ ἡμέραν βλέπομεν διερχόμενα ἄνωθεν τοῦ ἐδάφους τῆς Πελοποννήσου ἀεροπλάνα ξένης καὶ ἀγνώστου τάχα ἐθνικότητος καὶ εἶναι βέβαιον ὅτι αὐτὰ μετέφερον ἐκεῖ ὁπλισμὸν διὰ τοὺς συμμορίτας. Ὁπωσδήποτε ὅμως ὑπάρχει προκειμένου διὰ τὴν Πελοπόννησον, περίπτωσις, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὤφειλε νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Κυβέρνησις ἀμεσώτατα, διὰ νὰ καταρρακώσῃ καὶ αὐτὸ τὸ ἐντελῶς ψευδές, τὸ ἐντελῶς πλέον ἀνυπόληπτον ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον, ὁ Ἀνατολικὸς συνασπισμὸς ἐξακολουθεῖ νὰ χρησιμοποιῇ, εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἔπειτα, πέραν ὅλων αὐτῶν, κύριοι, ἡ Πελοπόννησος ἀποτελεῖ τὰ νῶτα τοῦ μαχομένου Ἔθνους. Ἡ Πελοπόννησος ἀποτελεῖ τὰ νῶτα καὶ τοῦ μαχομένου Στρατοῦ. Καὶ ὁμολογῶ, χωρὶς νὰ ἔχω εἰδικὰς στρατηγικὰς γνώσεις, ὅτι μοῦ εἶναι ἄπορον, πῶς εἶναι δυνατόν, νὰ διεξάγεται ἕνας πόλεμος, ὅταν εἰς τὰ νῶτα τοῦ μαχομένου Στρατοῦ, ἐπιτρέπεται νὰ ὑπάρχῃ ἀνταρσία συνυφασμένη μὲ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ὁ Στρατὸς πολεμᾶ κατὰ μέτωπον, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀντιληφθῇ κανείς, κύριοι βουλευταί, κατὰ ποῖον τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ ἀχθῇ εἰς αἴσιον τέρμα εἷς τοιοῦτος ἀγών, ἐὰν ὑπὸ τοιούτους ὅρους συνεχισθῇ μέχρι τέλους. Αὐτοί, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι οἱ 3 λόγοι ἐκ τῶν πολλῶν, διὰ τοὺς ὁποίους πιστεύομεν, ἡμεῖς ὅτι ἡ ἐγκατάλειψις τῆς Πελοποννήσου εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἀναρχικῶν συμμοριῶν ἀποτελεῖ πρᾶξιν ἐγγίζουσαν, εἶπον, τὰ ὅρια τοῦ Ἐθνικοῦ ἐγκλήματος. Προκειμένου δὲ εἰδικῶς περὶ τοῦ δευτέρου λόγου, τὸν ὁποῖον ἀνέφερα, ὁ ὁποῖος σχετίζεται μὲ τὰ πολιτικὰ ἐπιχειρήματα τοῦ Βισίνσκυ εἰς τὸν Ο.Η.Ε. θὰ ἔλεγον, ὅπως ἔλεγε καὶ ὁ Φουσσέ, ὅτι ἐγκαταλείποντες τὴν Πελοπόννησον εἰς τὴν διάθεσιν τῶν συμμοριῶν διαπράττομεν κἄτι περισσότερον ἀπὸ ἔγκλημα, διαπράττομεν πολιτικὸν σφάλμα. Εἰς τοὺς λόγους αὐτοὺς βέβαια, θὰ ἠδύνατο νὰ προσθέσῃ κανεὶς μυρίους ἄλλους ἀκόμη, δευτερευούσης μέν, ἀλλὰ οὐχὶ ἀνυπάρκτου διὰ τοῦτο σημασίας λόγους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐνίσχυον τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν ἐκθέτει ἀπόψε δι’ ἐμοῦ, ἡ ἐπερώτησις, τὴν ὁποίαν συζητοῦμεν, τὸ θεωρῶ ὅμως περιττόν. Διότι καὶ γνωστοὶ εἶναι καὶ θὰ ἐμήκυνον τὴν ὁμιλίαν μου. Ἐλπίζω πάντως δι’ ὅσων εἶπον, νὰ ἐγένετο ἀντιληπτόν, ὅτι δὲν ὑπάρχει χρῶμα τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου αὐτὴν καὶ εἰς τὸν σκοπόν της, καὶ ἐπιλαμβάνομαι τῆς εὐκαιρίας εὐχαρίστως, διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς μίαν ἢ δύο φωνὰς συμπαθεστάτων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἠκούσθησαν ὅταν πρὸ ἡμερῶν συνεζητοῦντο εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τὰ θλιβερὰ γεγονότα τῆς Ἀμαλιάδος. Ἠκούσθησαν συμπαθέστατοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι εἶπον: τέλος πάντων τώρα ποὺ θίγεται κάπως καὶ ἡ τοπική σας περιφέρεια φωνάζετε, ἐνῷ ἐπὶ 2 χρόνια ποὺ ἐφωνάζομεν ἡμεῖς οἱ καταγόμενοι ἐκ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος, ὑμεῖς ἐσιωπᾶτε. Θέλω νὰ εἴπω εἰς τοὺς συμπαθεστάτους συναδέλφους ὅτι πλανῶνται ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἐκ παρεξηγήσεως, διότι βεβαίως δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐσιωπήσαμεν κατὰ τὰ 2 αὐτὰ ἔτη, ἢ μᾶλλον κατὰ τὸ 1½ τὸ ὁποῖον ἐταλαιπωρεῖτο καὶ ἐβασανίζετο ἡ ὑπόλοιπος Ἑλλάς. Θὰ ὑπενθυμίσω μάλιστα ὅτι, ὁλοημέρους καὶ ὁλονυκτίους πολλὰς συνεδριάσεις ἐκάμαμεν ἐδῶ κατὰ τὰς ὁποίας ὁλόκληρος ἡ Ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία, χωρὶς διάκρισιν τοπικῆς προελεύσεως, ὅπως καὶ πρέπει, ὕψωσε τὴν φωνὴν καὶ ἠξίωσεν ἀπὸ τὰς ἑκάστοτε διιδεξαμένας ἀλλήλας Κυβερνήσεις, τὴν ἐπιβολὴν τοῦ νόμου ἐπὶ τῆς ἀνταρσίας, τὴν ἐπιβολὴν τῆς τάξεως ἐπὶ τῆς ἀναρχίας. Γνωρίζομεν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ Ἑλλάς, ὡς Πατρὶς εἶναι μία, εἶναι ἑνιαία, εἶναι ἀδιαίρετος καὶ ὅταν πάσχῃ ἓν ἄκρον ὁ πόνος φθάνει μέχρι τοῦ ἄλλου, καὶ γνωρίζομεν, ὅτι ὅταν χειμάζεται ἡ Μακεδονία, ἡ Πελοπόννησος δὲν μένει ἀμέτοχος τῆς δοκιμασίας της. Δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ὑπάρξῃ εἰς τὴν σκέψιν μας περίπτωσις διαιρέσεως τῆς Ἑλλάδος εἰς περιφερείας καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ εἰς τὸ μέλλον νὰ ὑπάρξῃ τοιαύτη ἄποψις διαχωρισμοῦ τοῦ ἐνδιαφέροντος ἑκάστου ἐξ ἡμῶν. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ τὸ ἐρώτημα, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἀναμένατε νὰ ἀπαντήσω, βεβαίως εἶναι τοῦτο: Ὑπῆρξε πράγματι ἐγκατάλειψις τῆς Πελοποννήσου ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως; Εἶναι εὐχερὴς ἡ ἀπάντησις. Δὲν θέλω νὰ κουράσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἀνάγων τὴν συζήτησιν εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς ὁλόκληρον τὴν Πελοπόννησον ἐδοκιμάζοντο μόνον ἕνα ἢ δύο ἀκραῖα σημεῖα αὐτῆς ἀπὸ μίαν ἢ δύο ἑκατοντάδας συμμοριτῶν τῶν ὁποίων, τότε, ἡ ἐξαφάνισις καὶ ἡ καταστολὴ τοῦ ἔργου των τοῦ ἀντεθνικοῦ ἦτο τὸ εὐχερέστερον τῶν πραγμάτων. Ἀλλὰ λέγω, κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συλλάβῃ κανείς, τὸ νόημα, τὸ βάθος μᾶλλον τῆς σκέψεως τῶν ἁρμοδίων, καὶ ὑποθέτω καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ὅταν τοὐλάχιστον κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ παρόντος ἔτους ἀπεφάσιζε τὴν ἐκκαθάρισιν ὁλοκλήρου τοῦ Ἐθνικοῦ Σώματος ἐκ τοῦ νότου πρὸς βορρᾶν ἐνόμισεν ὅτι θὰ ὤφειλε νὰ ἀφήσῃ τὴν Πελοπόννησον ἔξω τοῦ πλαισίου τῶν καθαρῶς στρατιωτικῶν ἐπιχειρήσεων. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἱστορία ὅπως τοὐλάχιστον μετεδόθη εἶναι γνωστή. Ἀπεφασίσθη, λέγουσιν, εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἡ ἐκκαθάρισις συνολικῶς ὁλοκλήρου τοῦ κορμοῦ τοῦ Ἔθνους ἀπὸ νότον πρὸς βορρᾶν διὰ τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων καὶ λέγεται, ὅτι μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἡ ἀπόφασις αὐτὴ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐξηφανίσθη. Διατί; Διότι τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ὑπανεχώρησεν ἀπὸ τὴν πρώτην του ἀπόφασιν, μειοψηφήσαντος μόνον, καθὼς λέγεται, τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Μειοψηφήσαντος, ἀλλὰ μὴ ὠθήσαντος τὴν πολιτικήν του αὐτὴν διαφωνίαν πέραν τῆς ἁπλῆς μειοψηφίας. Ἑπομένως ἡ διαφωνία του ὑπῆρξεν ἄνευ οὐσιαστικῆς διὰ τὸ θέμα ἀξίας.

§37Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος σᾶς κατετόπισεν ἐπὶ τῶν μυστικῶν συνεδριάσεων τοῦ Συμβουλίου Ἀμύνης;

§38Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι κοινὸν μυστικὸν αὐτό. Ἔφθασε καὶ εἰς τὸν τύπον. Τρέχει εἰς τοὺς δρόμους.

§39Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διενεργήσῃ ἔρευναν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου.

§40Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην τῆς ἀληθείας, αὐτῆς τῆς πληροφορίας, ἀλλὰ ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα ὑπὸ τὴν ἰδιότητά μου ὡς ἐκπροσώπου τοῦ Ἔθνους, ἀκριβῶς διὰ νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν πράγματι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια καὶ ἐν καταφατικῇ περιπτώσει, διατί ἐγένετο τοῦτο. Ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ εἴτε τώρα, εἴτε ὅταν θὰ λάβῃ τὸν λόγον, ὁπότε θὰ ἔχῃ ἀκούσῃ καὶ τοὺς ἄλλους συναδέλφους καὶ θὰ ἔχῃ πλήρη καὶ τὴν ἰδικήν μου ἔκθεσιν. Πάντως εἶναι γεγονὸς ἀδιαφιλονίκητον ὅτι βάσις τοῦ κακοῦ ὑπῆρξεν ὁ χωρισμὸς τῆς Πελοποννήσου ἀπὸ τοῦ ὑπολοίπου Ἐθνικοῦ Σώματος. Ἡ ἐγκατάλειψις αὐτῆς ἔξω τοῦ πλαισίου τῶν στρατιωτικῶν ἐπιχειρήσεων, ὑπῆρξεν ἡ αἰτία διὰ τὴν ὁποίαν ἡ Πελοπόννησος ἐνῷ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐταλανίζετο ἀπὸ 100 ἢ 200 μόνον συμμορίτας εἰς ἕνα ἢ δύο ἀκραῖα σημεῖα, σήμερον ἐλέγχεται σχεδὸν ὁλόκληρος κατὰ τὴν ὕπαιθρόν της ἀπὸ τοὺς ἀναρχικούς.

§41Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Νομίζω, ὅτι διαπράττετε αὐτὴν τὴν στιγμὴν μίαν παράλειψιν. Εἴπατε, ὅτι ἐλήφθη ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, μειοψηφοῦντος μόνον τοῦ ἀξιοτίμου, ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ οὕτω πως ἡ Πελοπόννησος δὲν ὑπήχθη εἰς τὸν γενικὸν κανόνα, ὅπως ἡ ὑπόλοιπος Ἑλλάς, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνέλαβεν ὁ στρατὸς τὸ ἔργον τῆς ἐκκαθαρίσεως Νομίζω, ὅτι ἤκουσα ἕνα συνάδελφόν σας, ὁ ὁποῖος σᾶς εἶπε: «καὶ ἡμεῖς εἰς τὰς ἀρχὰς εἴχομεν 200 συμμορίτας, ἐνῶ τώρα ἡ ὕπαιθρος τῆς περιφερείας μας ἐλέγχεται ἀπὸ τοὺς συμμορίτας». Ἡ περιοχὴ τοῦ συναδέλφου, ἡ ὁποία εἶχεν ὑπαχθῆ εἰς τὰς στρατιωτικὰς ἐπιχειρήσεις, εἶναι τώρα εἰς χειροτέραν κατάστασιν τῆς Πελοποννήσου. Νομίζω, ὅτι, δυστυχῶς, ἀλλοῦ εἶναι τὸ θέμα καὶ ἀλλοῦ πρέπει νὰ ἀναζητήσωμεν καὶ νὰ ἀνεύρωμεν τὴν λύσιν αὐτοῦ.

§42Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος εἶπεν, ὅτι ἡ Πελοπόννησος ἐξῃρέθη τοῦ γενικοῦ κανόνος, ἀπὸ τὴν Στρατιωτικὴν Διοίκησιν, ἀλλ’ ὅ,τι ὑπέστη καὶ ὑφίσταται δὲν ὀφείλεται εἰς αὐτό. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἔχω ἐντελῶς ἀντίθετον γνώμην, διότι ἐὰν ἡ Πελοπόννησος ὑπήγετο εἰς τὸν γενικὸν κανόνα, ὑποθέτω, χωρὶς νὰ εἶμαι στρατηγός, ὅτι θὰ ἤρχιζεν ἡ ἐκκαθάρισις ἀπὸ τὴν Πελοπόννησον, θὰ ἔμενε μία καθαρὰ περιφέρεια, ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ ἠντλοῦντο δυνάμεις ἵνα ριφθοῦν εἰς τὸν ἀγῶνα εἰς ἄλλας περιφερείας. Τὸ ἔγκλημα τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἄνευ χαρακτηρισμοῦ καὶ δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἠμπορῇ νὰ ὑπάρξῃ καμμία δικαιολογία, ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως προσλαμβάνει τὸν χαρακτῆρα τοῦ Ἐθνικοῦ ἐγκλήματος, διότι ἀφῆκε νὰ πληθυνθοῦν αἱ συμμορίαι εἰς τὴν Πελοπόννησον.

§43Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μοῦ ἐστερήσατε τὴν εὐχαρίστησιν νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος, τὰ αὐτὰ μὲ ὅσα εἴπατε, ἴσως βέβαια, μὲ ὀλιγωτέραν ὀξύτητα.

§44Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ἐπειδὴ θὰ εἴπητε τὰ ἴδια, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Τουρκοβασίλης σᾶς ἐστέρησε τὴν εὐχαρίστησιν νὰ εἴπητε, θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Εἶπεν ὁ κ. Τουρκοβασίλης, ὅτι δὲν εἶναι στρατηγὸς καὶ αὐτὸ εἶναι τό δυστύχημα, διότι ἂν ἦτο στρατηγὸς θὰ ἐγνώριζε περισσότερα ἐπ’ αὐτοῦ. Δὲν εἶπον, ὅτι καλὰ ἐσκέφθη ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἀρχίσῃ τὰς ἐπιχειρήσεις ἀπὸ τὴν Πελοπόννησον. Ἕτερον ἑκάτερον. Ἀπήντησα εἰς τὸν ἰσχυρισμόν σας, ὅτι, διότι δὲν ἤρχισαν ἐκεῖ ἐπιχειρήσεις δι’ αὐτὸ ἠτύχησεν ἡ Πελοπόννησος. Θέλω νὰ δώσω μὲ τοῦτο εἰς τὴν Βουλὴν εἰς ὅλους σας νὰ ἀντιληφθῆτε, ὅτι ἀλλοῦ ἔγκειται ἡ λύσις, ὅτι πρέπει νὰ σκεφθῆτε νὰ πάρετε τὴν ἀπόφασιν νὰ εὕρετε τὸ σημάδι καὶ εἶναι εὔκολον νὰ τὸ εὕρετε. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§45Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἤθελον μόνον τοῦτο νὰ εἴπω εἰς ἀπάντησιν τῶν ὅσων λέγετε, ὅτι τὸ ἀρχικὸν σχέδιον, ὅταν ἤμην ὑπουργὸς τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, ἦτο νὰ ἀρχίσουν αἱ ἐπιχειρήσεις ἀπὸ τὴν Πελοπόννησον.

§46Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὁμιλεῖ αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ μᾶς ὑπομιμνήσκει, ὅτι, ὅταν ἦτο ὑπουργὸς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, εἶχε περιληφθῆ καὶ ἡ Πελοπόννησος εἰς τὴν ζώνην τῶν ἐκκαθαριστικῶν ἐπιχειρήσεων. Αὐτὸ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι πολιτικαὶ ἀνάγκαι ἐπέβαλον τὸν χωρισμὸν τῆς Πελοποννήσου. Καὶ εἶναι ἀναγκαῖον, ὑποθέτω, νὰ λεχθῶσι τὰ σφάλματα καθαρώτερα.

§47Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ ἤθελον νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι τὸ σχέδιον ἦτο νὰ γίνουν αἱ ἐκκαθαρίσεις ἐκ τοῦ νότου. Αὐτὸ μόνον.

§48Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Καὶ διατὶ δὲν ἔγιναν;

§49Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλοῦν δι’ ἡμᾶς. Τὸ γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ἐβεβαίωσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔρχεται εἰς ἐνίσχυσιν ἐκείνου τοῦ ὁποίου εἶπον περὶ τοῦ ὅτι ὑπῆρξε πράγματι ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ ἀπόφασις τοῦ συμβουλίου Ἐθνικῆς ἀμύνης, ἀντιλαμβάνεται πᾶς τις, ὅτι εἶναι ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπῆρξεν ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ἡ Πελοπόννησος εἰς τὰ πλαίσια τῶν στρατιωτικῶν ἐπιχειρήσεων καὶ ἡ Κυβέρνησις ὑπανεχώρησεν ἀπὸ τὴν ἀπόφασιν αὐτήν. Τώρα ἂν τὸ νόημα, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ὅτι πολιτικὴ ἀνάγκη, ὅπως λέγει ὁ κ. Τουρκοβασίλης, ἐπέβαλε τὴν ὑπαναχώρησιν αὐτήν, τοῦτο οὔτε προκύπτει ἀπὸ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, οὔτε ἐξ ἄλλης τινὸς ἀφορμῆς προκύπτει ὡς πρὸς ἐμέ. Ἄν ὑπάρχῃ τοιοῦτον τί ἡ Κυβέρνησις ἐπερωτημένη θὰ ἀπαντήσῃ ἐφ’ ὅσον ἔχει ἐκ τῶν συνθηκῶν τῶν διεθνῶν καὶ τῶν ἐσωτερικῶν τὴν εὐχέρειαν νὰ ἀπαντήσῃ.

§50Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Θέλετε νὰ σᾶς βοηθήσω;

§51Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ζήτημα Κυβερνήσεως.

§52Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Τὸ ἔθεσεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ ἔφυγεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ ἀνάγκη τοῦ μετασχηματισμοῦ προκύπτει ἀπὸ τὴν διάδοχον Κυβέρνησιν, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν μετεῖχεν ὁ σημερινὸς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§53Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν τὸ πρᾶγμα ἔχῃ οὕτω, ἡ Κυβέρνησις ἐπερωτωμένη καὶ ἀπαντῶσα θὰ πληροφορήσῃ περὶ τούτου τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοῦ ὑπενθύμισεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δι’ ἐμὲ δὲν εἶναι σαφές. Δηλ. ἂν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὑπῆρξεν ἄλλη ἀφορμὴ τοῦ κακοῦ καὶ ὅτι ἀλλοῦ πρέπει νὰ ἀναζητηθῇ ἡ αἰτία ἡ δημιουργήσασα τὴν σημερινὴν κατάστασιν εἰς τὴν Πελοπόννησον, ἐγὼ δὲν τὸ γνωρίζω. Γνωρίζω ὅμως ὅτι ἂν ὁ στρατὸς ἐπελαμβάνετο ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τοῦ παρόντος ἔτους τῆς ἐκκαθαρίσεως εἰς τὴν Πελοπόννησον, εἰδικῶς ἡ Πελοπόννησος, ἡ ὁποία τότε δὲν εἶχε παρὰ 100 ἢ 200 ἀτάκτους συμμορίτας, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἶχεν ἐκκαθαρισθῆ πλήρως χωρὶς τὴν περίσσειαν ἐκείνην τοῦ αἵματος, τὴν ὁποίαν θὰ ἀπαιτηθῇ νὰ παράσχωμεν διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν σήμερον, ὁπότε οἱ 100 ἢ 200 συμμορῖται ἐπληθύνθησαν εἰς ἕνα ἀριθμόν, περὶ τοῦ ὁποίου θὰ ὁμιλήσω εὐθὺς μετ’ ὀλίγον. Ἔτσι ἀντιλαμβάνομαι ἐγὼ τὸ πρᾶγμα καὶ διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι θὰ ἤθελα ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς πληροφορήσῃ. Ἐπιλαμβάνομαι τῆς εὐκαιρίας ἐν παρεκβάσει νὰ τονίσω, ὅτι ζητῶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου καὶ ἐπὶ τινων ἄλλων ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ λάβω τὴν τιμὴν περαιτέρω νὰ ὁμιλήσω, διότι ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ὑπέχει καὶ τὴν Κοινοβουλευτικὴν καὶ τὴν πολιτικὴν εὐθύνην τῶν τοιούτων ἀποφάσεων. Ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν, διότι δι’ ἐμὲ δὲν ὑπάρχει τίποτε ἄλλο πέραν τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ ἀπόψεως εὐθύνης. Συμμερίζομαι ἀπολύτως τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν ἐξέθεσεν ὁ ἀξιότιμος κύριος ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις, περὶ τοῦ ὅτι φρόνιμον εἶναι τὰς εὐθύνας ἐφ’ ὅλων τῶν ζητημάτων αὐτῆς τῆς φύσεως νὰ τὰς ζητοῦμεν ἀπὸ ὑπεύθυνα κυβερνητικὰ πρόσωπα. Δὲν ὑπάρχει δι’ ἐμὲ ἡγεσία τοῦ στρατοῦ, ἡ ὁποία νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κατηγορηθῇ διὰ τὰς ἀτυχίας της εἰς οἱονδήποτε μέρος τῆς Ἑλλάδος. Δι’ ἐμὲ ἡ ἡγεσία τοῦ στρατοῦ εἶναι πάντοτε καλή, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἡγεσία ἐν πολεμικῷ καιρῷ καὶ ἐν τοιούτῳ μάλιστα πολεμικῷ καιρῷ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπω, ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, οὐδὲ λέξιν, ἡ ὁποία θὰ ἔδιδε τὴν ἐντύπωσιν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μάχονται ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν αὐτήν, ὅτι τάχα μάχονται ὑπὸ κακὴν ἡγεσίαν. Ζητῶ λοιπὸν εὐθύνας ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐρωτῶ μόνον τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ, ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐλλείψεις καὶ τὰ σφάλματα περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖ καὶ περὶ τῶν ὁποίων θὰ ὁμιλήσῃ ἀργότερον ἀνήκουν εἰς τὴν σφαῖραν τῶν εὐθυνῶν τῶν ὑφισταμένων ὀργάνων εἴτε στρατιωτικῶν, εἴτε ἄλλων, ἀνήκει εἰς τὴν Κιβέρνησιν τὸ καθῆκον νὰ μεταβῇ εἰς τὸ γραφεῖον τους, νὰ σκεφθῇ ἐκεῖ ἂν πράγματι ὑπῆρξαν ἀτυχίαι καὶ ἂν αὐταὶ ὀφείλονται εἰς μίαν κακὴν ἡγεσίαν καὶ ἐν διαστήματι 5′ λεπτῶν νὰ ἀλλάξῃ τὴν ἡγεσίαν, χωρὶς νὰ δώσῃ καιρὸν οὐδὲ νὰ συζητηθῇ κἂν δημοσίᾳ τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν ὑπῆρξεν οὔτε μία στιγμὴ καλὴ ἡγεσία τοῦ στρατοῦ. Δι’ αὐτὸν λοιπὸν τὸν λόγον ζητῶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο.

§54Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Δὲν ἐννοεῖτε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ δεχομένη κακὴν ἡγεσίαν εἶναι κακὴ Κυβέρνησις;

§55Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπανέρχομαι εἰς τὸ βασικὸν θέμα. Συνεπείᾳ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς τοῦ Συμβουλίου Ἐθνικῆς Ἀμύνης διὰ τῆς ὁποίας ἀπεκόπη ἡ Πελοπόννησος ἀπὸ τὸ ὑπόλοιπον σῶμα τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἂν παρεδόθη ἡ Πελοπόννησος εἰς τὴν προστασίαν τῆς Χωροφυλακῆς. Κύριοι βουλευταί, ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ, χρέος ἔχω καὶ καθῆκον ἐπιτακτικὸν νὰ ἀποδώσω τὸν δίκαιον φόρον τιμῆς εἰς τὸ ὅλον Σῶμα τῆς Χωροφυλακῆς. (Χειροκροτήματα ζωηρά). Τὸ Σῶμα αὐτὸ καὶ πάντοτε καὶ πανταχοῦ ἰδιαίτατα δὲ κατὰ τὸν κρίσιμον αὐτὸν καιρὸν εἰς τὴν Πελοπόννησον, ἀπέδωσε πᾶν ὅ,τι ἠδύνατο νὰ ἀποδώσῃ, ἀπέδωσε περισσότερα ἴσως ἐκείνου τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ ἀποδώσῃ. Διότι, κύριοι, ἡ Χωροφυλακή, ἡ ὁποία δὲν εἶναι Σῶμα μάχιμον, ἀλλὰ ἡμιμάχιμον μόνον, ἀφῃρήθη ἀπὸ τὰ οὐσιαστικά της, τὰ κύρια, τὰ πραγματικά της καθήκοντα καὶ ἀπεδόθη εἰς τὴν μάχην κατὰ τῶν συμμοριτῶν. Ἀπέδωσε λοιπὸν ἡ Χωροφυλακὴ πᾶν ὅ,τι ἠδύνατο νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὴν Πελοπόννησον. Καὶ δὲν εἶναι ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι ἡ Χωροφυλακὴ δὲν ἔσχε τὴν δέουσαν ἀπόδοσιν ποὺ παραπονούμεθα οἱ ἐκ Πελοποννήσου βουλευταί, ὅτι κακῶς ἀπεχωρίσθη ἡ Πελοπόννησος ἀπὸ τὴν ὑπόλοιπον Ἑλλάδα. Εἶναι διότι ἡ Χωροφυλακή, ὡς ἐκ τῆς φύσεως αὐτῆς, μὴ οὖσα, ὅπως εἶπον Σῶμα μάχιμον, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνταποκριθῇ πλήρως εἰς τὰ καθήκοντα τὰ καθαρῶς πολεμικά, τὰ ὁποῖα τῆς ἀνεθέσαμεν, εἶναι διότι ἡ Χωροφυλακὴ δὲν ἐγνώριζε τὸν τρόπον τοῦ πολεμεῖν· δὲν γνωρίζει οὔτε νὰ ἀναγνώσῃ ἕνα πολεμικὸν χάρτην, δὲν γνωρίζει νὰ ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὰ ἐντελῶς στρατιωτικὰ καθήκοντα τὰ ὁποῖα περιέργως τῆς ἐδώσαμεν. Καὶ μ’ ὅλα ταῦτα πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ἀπέδωσε περισσότερον ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἐδικαιούμεθα νὰ ἀναμένωμεν παρ’ αὐτῆς, ἂν καὶ ἡ Χωροφυλακὴ εἰς τὴν Πελοπόννησον δὲν ὑπῆρξεν, ὅπως εἶναι πασίγνωστον, ἐπαρκὴς εἰς δύναμιν ὥστε τοὐλάχιστον, ἐὰν τῆς ἔλιπεν ἡ πεῖρα τοῦ πολέμου, νὰ ἔχῃ ὑπὲρ αὐτῆς τὸ προσὸν τῆς ἐπαρκοῦς ἀριθμητικῆς δυνάμεως. Τί συνέβη εἰς τὴν Πελοπόννησον καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν περίοδον, κύριοι βουλευταί; Εἰς τὴν ὕπαιθρον ἦσαν ἐγκατεσπαρμένοι πολλοὶ ἀστυνομικοὶ σταθμοὶ καὶ οἱ ἀστυνομικοὶ αὐτοὶ σταθμοί, οἱ ὁποῖοι δὲν συνεδέοντο μεταξύ των οὔτε δι’ ἑνὸς τηλεφώνου, ἀπηρτίζοντο ἀπὸ δύο, τρεῖς τὸ πολὺ τέσσαρας χωροφύλακας κατὰ σταθμόν!...

§56ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἀπὸ ἕνα.

§57Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἀπὸ ἕνα πολλὲς φορὲς καὶ ἑπομένως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ κάμῃ ἡ Χωροφυλακὴ αὐτή, οὕτως διαρρυθμισμένη, ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτάς, ὅταν ἠκούετο εἰς τὴν γειτονιάν της ὁ κρότος τοῦ συμμοριτικοῦ πολυβόλου θὰ ἦτο, ἀναλόγως τῆς ἰδιοσυγκρασίας καὶ τοῦ ψυχικοῦ σθένους τῶν ἀποτελούντων αὐτὴν ἢ νὰ καθίσῃ ἐκεῖ καὶ νὰ φονευθῇ μέχρις ἑνὸς ὁπλίζουσα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τοὺς συμμορίτας κατὰ δύο, τρία ἀκόμη ὅπλα ἢ νὰ συμπτυχθῇ πρὸς τὸ κέντρον τῆς ἐπαρχίας ὅπου θὰ εὕρῃ ἀσφάλειαν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁλόκληρος ἡ ὕπαιθρος πλέον ἀπεγυμνώθη ἀπὸ τοὺς πλατωνικῆς, ἂς εἴπωμεν, σημασίας, Σταθμοὺς αὐτοὺς Χωροφυλακῆς καὶ ἔτσι καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἀριθμοῦ ἡ κατάστασίς της ἦτο τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιώσῃ κανεὶς παρ’ αὐτῆς νὰ ἀποδώσῃ περισσότερα. Ἀλλ’ ὁ διαχωρισμὸς αὐτός, κύριοι βουλευταί, μεταξὺ Πελοποννήσου καὶ ὑπολοίπου Ἑλλάδος, ἔφθανε πολλάκις τὰ ὅρια τὰ τραγικῶς κωμικά. Συνέβαινε δηλαδὴ νὰ εὑρίσκεται ὁ στρατὸς εἰς μίαν πόλιν ὑπὸ οἱανδήποτε μορφήν, θὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς μορφῆς αὐτῆς, καὶ νὰ περνοῦν ἔξω τῆς πόλεως οἱ συμμορῖται διὰ νὰ βαδίσουν ἐναντίον μιᾶς κωμοπόλεως, ἡ ὁποία δὲν εἶχε στρατόν, καὶ ὁ στρατὸς αὐτὸς νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ χτυπήσῃ αὐτὴν τὴν συμμορίαν διὰ νὰ τὴν ἐμποδίσῃ ἀπὸ τοῦ νὰ μεταβῇ νὰ καταλάβῃ ἕνα πτωχικὸ χωριὸ καὶ νὰ τὸ ἐρημώσῃ.

§58ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὸ δὲν ἔγινε μόνον εἰς τὴν Πελοπόννησον.

§59Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγω, ὅτι μόνον εἰς ἡμᾶς ἔγιναν αὐτά. Τὸ πρᾶγμα τὸ κρίνω ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς Πελοποννήσου, τὴν ὁποίαν θέτω ὑπ’ ὄψει τῆς Ἀντιπροσωπείας. Αὐτὸ λοιπὸν κατήντησε νὰ εἶναι τραγικῶς κωμικόν. Ὄταν, κύριοι βουλευταί, κατελήφθη ἀπὸ τοὺς ἀντάρτας ἡ ἡρωϊκὴ κωμόπολις τοῦ Λεβιδίου εἰς τὴν Ἀρκαδίαν, οἱ ἀντάρται πέρασαν ἔξωθεν τῆς Τριπόλεως καὶ εἰς ἀπόστασιν ὀλίγων χιλιομέτρων ἀπ’ αὐτῆς, ὁ δὲ στρατὸς εὑρίσκετο ἐντὸς τῆς Τριπόλεως.

§60ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ τὸ Λεβίδι ὀλίγα χιλιόμετρα ἀπέχει ἀπὸ τὴν Τρίπολιν.

§61Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὁ στρατός, ὁ πολὺς στρατός, ὁ εὑρισκόμενος ἐν Τριπόλει δὲν ἐξῆλθε νὰ ἀντιμετωπίσῃ αὐτὴν τὴν συμμορίαν τὴν ὀλιγάριθμον καὶ νὰ τὴν ἐμποδίσῃ ἀπὸ τοῦ νὰ ἐρημώσῃ μίαν ἡρωϊκὴν καὶ ἱστορικὴν κωμόπολιν.

§62Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Καὶ ἐσκοτώθηκαν καὶ 10.

§63Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὅταν, κύριοι συνάδελφοι, εἰδοποιήθη ὁ στρατός, ὅτι περνοῦν συμμορῖται, δὲν ἐκινήθη καὶ ὅταν ἔφθασαν οἱ συμμορῖται εἰς τὸ ἡρωϊκὸν Λεβίδιον καὶ ὅταν κατελήφθη τὸ Λεβίδιον καὶ ἤρχισαν οἱ συμμορῖται νὰ σφάζουν τοὺς κατοίκους, ὅταν ἡ ἐντὸς τοῦ Λεβιδίου μικρὰ ἀστυνομικὴ δύναμις ἐζήτησε τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ στρατοῦ, καίτοι ἡ ἀπόστασις εἶναι ὀλίγα χιλιόμετρα ἀπὸ τὴν Τρίπολιν, ὁ στρατὸς ἀπήντησεν ὅτι δὲν δύναται νὰ μετάσχῃ.

§64Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἡ ἀπόστασις ἡ ὁποία ἐχώριζε τὸ Λεβίδι ἀπὸ τὴν Τρίπολιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο 2½ χιλ. στρατός, εἶναι μισὴ ὥρα.

§65Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Φθάνει τὰ ὅρια τοῦ τραγικῶς κωμικοῦ, κωμικοῦ μὲν διότι ὁ διαχωρισμὸς αὐτὸς κατήντησε πλέον περίεργος, τραγικοῦ δὲ διότι ὁ διαχωρισμὸς αὐτὸς ἐπέφερε τραγικὰς συνεπείας εἰς ἀνθρωπίνας ὑπάρξεις καὶ εἰς πολύτιμον αἷμα τὸ ὁποῖον ἐχύσαμεν. Καὶ ὅταν, κύριοι βουλευταί, τότε οἱ Πελοποννήσιοι συνάδελφοι συνήλθομεν εἰς ἐπανειλημμένας συνεδριάσεις, εἰς μίαν τῶν αἰθουσῶν τῆς Βουλῆς καὶ συνεσκέφθημεν ἐπὶ τῆς ἐξελίξεως τῆς καταστάσεως καὶ ἐζητήσαμεν καὶ τὴν παρουσίαν τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν καὶ παρέστησαν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργός, ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δημοσίας Τάξεως τότε ὑπουργὸς καὶ φίλτατός μου Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος καὶ ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ ἐζητήσαμεν παρ’ αὐτῶν πληροφορίας πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συμβαίνῃ τοῦτο, εἶπεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἔτσι συμβαίνει, διότι ἔτσι ἔπρεπε νὰ συμβαίνῃ. Δι’ ἡμᾶς τὸ πρᾶγμα ἦτο ἀκατανόητον, δι’ ἡμᾶς τὸ πρᾶγμα ἦτο περίεργον καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ δεχθῶμεν. Μία ἔγκριτος ἐφημερὶς τῶν Ἀθηνῶν, ἐπιλαμβανομένη τῆς εὐκαιρίας τῆς, εἰς ἄλλην ἐφημερίδα, νομίζω, δημοσιεύσεως τῆς ἐπερωτήσεως περὶ τῆς ὁποίας σήμερον ὁ λόγος, μοῦ ἀπήντησεν εἰς τὸ ἐρώτημα καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι: «Διὰ τὸν βουλευτὴν Ἠλείας. Τὰ Κέντρα Β. Ἐκπαιδεύσεως δὲν εἶναι Στρατὸς ἀλλὰ Σχολεῖα Στρατοῦ καὶ πηγαὶ ἀπὸ τὰς ὁποίας ὁ Στρατὸς ἀνεφοδιάζεται. Θὰ ἀπετέλει ἔγκλημα ἡ χρησιμοποίησις ἀνεκπαιδεύτων νεοσυλλέκτων εἰς τὸν ἀγῶνα κατὰ τῶν συμμοριτῶν...» Καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ταύτην τὴν στιγμήν, μόλις πρὸ ὀλίγου μοῦ ἐκοινοποίησε μίαν ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου καὶ εἰς τὴν ὁποίαν μοῦ λέγει: «Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 11 ἐπερωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Β. Στεφανοπούλου. Τὰ Κέντρα Ἐκπαιδεύσεως εἶναι Σχολεῖα καὶ ἔχουσιν ἄλλην ἀποστολήν, τὴν ἐκπαίδευσιν νεοσυλλέκτων». Καὶ ὁ μὲν κ. ὑπουργὸς ἐνόμισεν, ὅτι οὕτως ἐξώφλει τὴν εὐθύνην του ἔναντι τῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ βέβαια ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα θὰ παράσχῃ τὰς ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλήν, ἴσως παράσχει ἐξηγήσεις τοιαύτας, ὥστε νὰ θεωρηθοῦν ἐπαρκεῖς. Ἀλλ’ ἐγὼ λέγω, ὅτι καὶ ἡ ἀπάντησις τῆς ἐγκρίτου ἐφημερίδος καὶ ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. ὑπουργοῦ πρὸς ἐμὲ εἶναι ἔξω τοῦ κύκλου τοῦ νοητοῦ. Διότι καθ’ ἣν ἐποχήν, φερ’ εἰπεῖν, κατελαμβάνετο τὸ Λεβίδιον καὶ δὲν προσήρχετο ὁ στρατὸς εἰς βοήθειαν τῆς ἡρωϊκῆς αὐτῆς κωμοπόλεως, τὰ Κέντρα Βασικῆς Ἐκπαιδεύσεως δὲν εἶχον ἀνεκπαιδεύτους ἄνδρας, ἀλλ’ ἄνδρας ἐκπαιδευμένους πλήρως, ἄνδρας τῶν ὁποίων ἡ ἐκπαίδευσις εἶχε κατὰ πάντα συμπληρωθῆ καὶ ἑπομένως ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ ριφθοῦν εἰς τὸ βάπτισμα τοῦ πυρός. Καὶ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, κύριοι βουλευταί. Εἶναι καὶ κατὰ τοῦτο ἀκόμη ἀκατανόητος ἡ ἀπάντησις. Ἐὰν κανεὶς ἀκόμη ὑποθέσῃ, ὅτι ἦσαν οὕτως, ἀκόμη ἀνεκπαίδευτοι, ὅταν ἕνα χιλιόμετρον ἔξω τῆς Τριπόλεως μία συμμορία ὀλιγομελὴς κινῆται πρὸς σφαγὴν Ἑλλήνων πολιτῶν, εἶναι ἀκατανόητον νὰ μὴ ἐξέλθουν καὶ οἱ ἀνεκπαίδευτοι ἀκόμη, διὰ νὰ παράσχουν συνδρομήν, διὰ νὰ παράσχουν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι τὸ Κράτος εἶναι ἑνιαῖον καὶ ὅτι ἐνδιαφέρεται ἐξ ἴσου δι’ ὅλα τὰ τμήματα τῆς Ἑλληνικῆς περιφερείας.

§66Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἀρχίζετε μόνος σας νὰ εὑρίσκετε τὸ σημάδι· τὸ σημάδι τὸ εὑρήκατε μὲ αὐτὸ τὸ ὀλίγον —ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Τουρκοβασίλην—καὶ δὲν χρειάζεται νὰ εἶναι κανεὶς στρατηγός. Ἀρκεῖ νὰ ἔχῃ γεννηθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ὁ Ἕλλην ἀπὸ τὴν ὥρα ποὺ νοιώθει τὸν ἑαυτόν του καὶ ἠμπορεῖ νὰ περιπατήσῃ γνωρίζει καὶ νὰ πολεμῇ.

§67Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βεβαίως.

§68Α. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζετε ὅτι εἰς τὴν Τρίπολιν ἐλέχθη ὅτι ὑπελείποντο μόνον 2–3 ἡμέραι διὰ νὰ συμπληρώσουν τὴν ἐκπαίδευσίν των;

§69Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ὄχι μόνον αὐτό, εὑρίσκοντο καὶ παλαιοὶ στρατιῶται 380.

§70Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Ὁ διαχωρισμὸς δὲν ἔπταισεν, αὐτὸ ἀπεδείχθη εἰς τὴν Εὔβοιαν, εἰς δύο ἐπιδρομὰς κατὰ δύο χωρίων. Τῶν ἐπιδρομέων αὐτῶν ἀντέστησαν 3 χωροφύλακες ἐπὶ 3 ὥρας, εἰς ἀπόστασιν ἑνὸς χιλιομέτρου τὴν μίαν φορὰν καὶ εἰς ἀπόστασιν 8 χιλιομέτρων τὴν ἄλλην φοράν. Ὁ στρατός, 240 στρατιῶται οἱ ὑπάρχοντες ἐκεῖ, δὲν ἐπενέβησαν καθόλου, οὔτε ἐθεώρησαν, ὅτι ἦτο καθῆκόν των νὰ πᾶνε νὰ βοηθήσουν.

§71Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐξήγησις, τὴν ὁποίαν μοὶ ἔδωσε καὶ ἡ ἔγκριτος, ὅπως εἶπον, ἐφημερὶς καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀλλ’ ἡ ἐξήγησις εἶναι ἀνεπαρκὴς καὶ βεβαίως ἀπαράδεκτος. Ὑπάρχει ὅμως μία ἄλλη ἐξήγησις. Ἡ ἐξήγησις εἶναι, καὶ νομίζω, ὅτι θὰ ἐξακολουθήσω νὰ εὑρίσκω τὸν ὀρθὸν δρόμον, ἡ ἐξήγησις εἶναι, ὅτι τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις γενικώτερον, ἐν τῇ ἑνιαίᾳ της πολιτικῇ εὐθύνῃ, δὲν συνέλαβε τὸ νόημα καὶ τὴν τεχνικὴν τοῦ ἀνταρτικοῦ ἀγῶνος. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔβλεπε, κύριοι βουλευταί, τὰς πόλεις ἐλευθέρας. Ἐνθυμεῖσθε τί εἶπε προηγουμένως ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως, ἀπαντῶν εἰς μίαν ἐρώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Σάμου τοῦ κ. Λάμπρου. Εἶπεν ὅτι: τί ἀνησυχεῖτε διὰ τὴν Σάμον; Δὲν ἠμποροῦν νὰ πᾶνε ὡς τὴν πόλιν τῆς Σάμου. Ἡ πρωτεύουσα εἶναι ἀσφαλής, μὴ ἀνησυχεῖτε. Αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, δείχνει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν συνέλαβε τὸ νόημα τοῦ ἀνταρτοπολέμου. Καὶ ἀφοῦ ἔβλεπεν, ὅτι αἱ πόλεις τῆς Πελοποννήσου δὲν εἶχον καταληφθῆ, καὶ ἀφοῦ ἔβλεπε, τὸ ἀποδέχομαι, ὅτι δὲν ἦτο ἄμεσος ὁ κίνδυνος τῆς καταλήψεως τῶν πόλεων αὐτῶν καὶ ὅτι ὁ κίνδυνος ἦτο κάπου ἀλλοῦ σοβαρώτερος, δὲν ἐνόμισεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ ὤφειλε νὰ χρησιμοποιήσῃ δυνάμεις, τὰς ὁποίας, ἐνδεχομένως, θὰ ἠξίου πρὸς ἐκκαθάρισίν της ἡ Πελοπόννησος, ὁπουδήποτε ἀλλοῦ ἢ ἐκεῖ ὅπου ἔβλεπε τὸν κίνδυνον σοβαρώτερον; Ἀλλ’ αὐτὸ δεικνύει, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν συνέλαβε τὸ νόημα τοῦ ἀνταρτοπολέμου. Οἱ ἀντάρται, κύριοι βουλευταί, δὲν ἔχουν ἀνάγκην νὰ καταλαμβάνουν πόλεις. Οἱ ἀντάρται δὲν ἐνδιαφέρονται κἂν διὰ τὴν κατάληψιν τῶν πόλεων. Ὁ ἀνταρτοπόλεμος εἶναι, ὅπως εἶναι ἄλλωστε γνωστόν, πόλεμος τάξεων δὲν εἶναι πόλεμος στρατιωτικός, δὲν εἶναι κἂν ἀντιμετώπισις ληστοσυμμοριῶν, ὑπὸ τὴν παλαιάν των μορφήν, εἶναι πόλεμος τάξεων, ὅπως τὸν ἀντιλαμβάνεται τὸ Κ.Κ. ἐμπνεόμενον ἀπὸ τὴν Δύναμιν τοῦ Βορρᾶ. Εἶναι πόλεμος, ὁ ὁποῖος, χωρὶς νὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν προσωρινὴν κατάληψιν πόλεων καὶ ἐδαφῶν, ἀποβλέπει ἰδιαίτατα εἰς τὴν ἐξαθλίωσιν τοῦ πληθυσμοῦ καὶ εἰς τὴν προετοιμασίαν τῆς πτώσεως τοῦ ὑπάρχοντος κοινωνικοῦ καθεστῶτος καὶ τὴν ἀντικατάστασίν του δι’ ἄλλου τῆς ἐκλογῆς του. Αὐτὸς εἶναι ὁ ἀνταρτοπόλεμος, τοῦ ὁποίου τὴν ἔννοιαν δὲν εἶχε συλλάβει τότε τὸ Ὑπουργεῖον. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, ὁ ἀνταρτοπόλεμος εἶναι πόλεμος, κύριοι, πολιτικός, διὰ νὰ μὴ δώσω μάλιστα λαβὴν εἰς ὑπερβολικὰς κρίσεις, θὰ πρέπῃ νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι πόλεμος πολιτικὸς κατὰ ἕνα μέγιστον ποσοστόν, καὶ πόλεμος στρατιωτικός, βεβαίως, κατὰ ἕνα πολὺ ὀλιγώτερον ποσοστόν. Καὶ δὲν εἶναι αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγω, σκέψεις αὐθαίρετοι, ἀλλ’ εἶναι ὅ,τι προκύπτει ἀπὸ βιβλίον, τὸ ὁποῖον ἐλευθέρως ἐκυκλοφόρησε καὶ νομίζω, ὅτι ἐξακολουθεῖ νὰ κυκλοφορῇ καὶ τὸ ὁποῖον ὀνομάζεται «Στρατηγικὴ καὶ τακτικὴ τῆς Κομμουνιστικῆς Ἐπανάστασης» καὶ εἰς τὸ ὁποῖον, βιβλίον, σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς ἀναφέρονται τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων ἐπιδιώκεται ἡ διὰ τοῦ ἀνταρτοπολέμου ἀνατροπὴ τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος. Λοιπὸν οἱ ἀντάρται δὲν εἶναι ἠλίθιοι νὰ πᾶνε νὰ καταλάβουν πόλεις ἢ νὰ διαθέσουν αἷμα καὶ δυνάμεις διὰ τὴν κατάληψιν πόλεων, τὰς ὁποίας εἶχον ὅλην τὴν φρόνησιν νὰ γνωρίζουν ὅτι δὲν εἶχον τὴν δυνατότητα, εἰς τὴν Πελοπόννησον τοὐλάχιστον, ἀλλὰ καὶ ἀλλαχοῦ τῆς Ἑλλάδος νὰ τὰς κρατήσουν. Οἱ ἀντάρται καταλαμβάνουν τὴν ὕπαιθρον, κύριοι βουλευταί, καὶ καταλαμβάνοντες τὴν ὕπαιθρον σύμφωνα μὲ τὴν τακτικήν των αὐτὴν ἔχουν ὡρισμένα πλεονεκτήματα. Πρῶτον ἀσκοῦν τὴν τρομοκρατίαν εἰς ὁλόκληρον τὴν ὕπαιθρον καὶ εἰς τὸν πληθυσμόν της. Διὰ τῆς τρομοκρατίας αὐτῆς καταπνίγουν πᾶσαν ἀδύνατον φωνήν, διὰ τῆς τρομοκρατίας αὐτῆς ἀτονοῦν τὸ αἴσθημα τοῦ φανατισμοῦ, μὲ τὸ ὁποῖον μάχονται οἱ στρατιῶται, οἱ καταγόμενοι ἐκ τῆς κατεχομένης αὐτῆς ὑπαίθρου καὶ ἀπὸ ἄλλους ἐνδεχομένους τομεῖς τοῦ πολέμου. Κατέχοντες τὴν ὕπαιθρον ματαιώνουν ἐπίσης, κατὰ τὸ δυνατὸν εἰς αὐτοὺς τὴν προσπάθειαν τῆς Κυβερνήσεως νὰ κάμῃ ἐπιστράτευσιν καὶ διὰ τῆς ἐπιστρατεύσεως νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν ἀνταρσίαν. Ὥστε χωρὶς νὰ ἔχουν ἀνάγκην νὰ καταλάβουν τὰς πόλεις καταλαμβάνουν τὴν ὕπαιθρον καὶ διὰ τῆς καταλήψεως τῆς ὑπαίθρου δημιουργοῦν ἀσφυξίαν εἰς τὰς πόλεις. Κατέχοντες τὴν ὕπαιθρον σταματοῦν ἐπίσης τὴν παραγωγικὴν μηχανήν. Μία ὕπαιθρος, ἡ ὁποία κατέχεται δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραγάγῃ καὶ ὅταν ἡ ὕπαιθρος παύσῃ νὰ παραγάγῃ τότε ἡ λεγομένη ἐθνικὴ Οἰκονομία πάει περίπατο. Ἑπομένως ἕνας ἀκόμη λόγος νὰ μὴ ἐνδιαφέρωνται διὰ τὰς πόλεις. Καὶ τέλος κατέχοντες τὴν ὕπαιθρον ἀπομονώνουν τὰς πόλεις καὶ δημιουργοῦν εἰς αὐτὰς αἴσθημα οἰκονομικῆς πραγματικῶς ἀσφυξίας. Διότι ὅταν καταληφθῇ ἡ ὕπαιθρος, ὁ χωρικὸς τῆς ὑπαίθρου εὑρίσκεται πρὸ διλήμματος. Ἢ θὰ παραμένῃ εἰς τήν κατεχομένην παρὰ τοῦ συμμορίτου ὕπαιθρον καὶ ἐκεῖ θὰ γίνῃ ἀναγκαίως ὁ ἀκούσιος πράγματι, ἀλλ’ ὁ πολύτιμος πάντως συνεργάτης τοῦ κατέχοντος τὴν ὕπαιθρον ἀντάρτου, ἢ θὰ σηκωθῇ νὰ φύγῃ καὶ θὰ πάῃ νὰ κλεισθῇ καὶ αὐτὸς εἰς τὴν στρούγκαν τῆς πόλεως. Ἐκεῖ ὅμως εἰς τὴν πόλιν ἐπέρχεται πλέον συνωστισμός. Ἤδη ἔχομεν, ὡς εἶναι γνωστὸν 400.000 ἀνταρτοπλήκτους καὶ ὁ Θεὸς νὰ δώσῃ νὰ μὴ ἔχωμεν καὶ περισσοτέρους. Ἐκεῖ, λοιπόν, εἰς τὰς πόλεις ἐπέρχεται οἰκονομικὴ ἀσφυξία, πεῖνα, φτώχεια, ὁ ἀνταρτόπληκτος κοιμᾶται εἰς ἕνα σχολεῖον μὲ μία κουβέρτα καὶ παίρνει 700 ἢ 1.000 δραχμὰς τὴν ἡμέραν Ἐξαθλίωσις καὶ συγχρόνως καὶ μαγνητικὴ φωνὴ τοῦ καθοδηγητοῦ ἀπὸ τὸ πεζοδρόμιον τῆς πόλεως, ἡ ὁποία τὸν ὠθεῖ νὰ πιστεύσῃ, ὅτι αὐτὸς εἶναι τὸ θῦμα τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος. Ἔτσι ὁ ἀντάρτης μὲ τὸν ἀνταρτοπόλεμον αὐτόν, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐνεργούμενον καὶ δι’ ἐπιτελείου, ἱκανωτάτου, ὡς γνωστόν, διευθυνόμενος, κατορθώνει ἀντὶ καταλήψεως πόλεων, νὰ δημιουργῇ τὴν ἐξαθλίωσιν καὶ αὐτῶν καὶ τῆς ὑπαίθρου καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ ὡριμάσῃ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον τὸν καρπόν, τὸν ὁποῖον περιμένει νὰ πέσῃ εἰς τὴν ψυχολογικήν του ἐπιρροήν, διὰ νὰ εἶναι εὐχερὴς κατόπιν ἡ δημιουργία τοῦ ἀποτελέσματος, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει. Λοιπὸν αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον πιστεύω, ὅτι τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον μὴ ἔχον ἀντιληφθῆ τὴν πραγματικὴν φύσιν τοῦ ἀνταρτοπολέμου, δὲν νομίζει... Δὲν νομίζει, ὅτι ὑπῆρξε κίνδυνος ἐκ τῆς ἐγκαταλείψεως τῆς Πελοποννήσου καὶ αὐτὸς εἶναι κυρίως ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἀνετέθη ἡ προστασία τῆς Πελοποννήσου εἰς τὴν Χωροφυλακήν, τὸ ἀποτέλεσμα; Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι σήμερον ἡ Πελοπόννησος στενάζει, ὅπως εἶπον, ἐξ ὁλοκλήρου, τοὐλάχιστον εἰς τὴν ὕπαιθρον, ὑπὸ τὸ πέλμα τοῦ ἀντάρτου. Ὄχι μόνον ἡ Ἠλεία, τὴν ὁποίαν εἰδικώτερον ἐκπροσωπῶ, ἀλλὰ καὶ ἡ Ἀχαΐα καὶ τὰ Καλάβρυτα, καὶ ἡ Κορινθία. Ἀφίνω τὴν Λακωνίαν καὶ τὴν Μεσσηνίαν καὶ τὴν Ἀρκαδίαν. Ὅλαι αὐταὶ αἱ περιφέρειαι τῆς Πελοποννήσου...

§72Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἐμάθατε, ὅτι εἰς τὴν Ἀρκαδίαν κατεδικάσθη μία μαινὰς δὶς εἰς θάνατον καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διέταξε τὴν ἀναστολὴν τῆς ποινῆς. Ἐξωργίσθη ὁλόκληρος ἡ πόλις, ἔκαμαν συλλαλητήρια καὶ ἐπερίμεναν νὰ δοθῇ μία ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν ὑπεσχέθη ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης χθὲς καὶ δὲν μᾶς τὴν ἔδωσεν ἀκόμη.

§73Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, λαβὼν γνῶσιν τῆς καταδίκης γυναικὸς εἶπεν, ὅτι λόγῳ τοῦ θορύβου, ὁ ὁποῖος ἐδημιουργήθη εἰς τὰς ξένας Βουλὰς...... Μὴ ἀδημονῆτε.

§74Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἀδημονῶ, κύριε ὑπουργέ, διότι λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψει τὰς ξένας Βουλὰς καὶ δὲν λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψει τὴν Ἑλλάδα.

§75Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μὴ ἀδημονῆτε, θὰ σᾶς δώσω τὴν ἀπάντησιν. Εἶπεν, λοιπόν, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως: παρακαλῶ νὰ ἀποφεύγεται ἡ θανατικὴ ἐκτέλεσις ἐναντίον γυναικῶν. Ὅταν ὅμως ὡμίλησα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, περὶ ποίου τέρατος πρόκειται, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔδωσε τὴν συγκατάθεσίν του νὰ ἐκτελεσθῇ. (Χειροκροτήματα).

§76Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁλόκληρος, λέγω, ἡ ὕπαιθρος Πελοπόννησος ἐλέγχεται σήμερον ὑπὸ τῶν συμμοριτῶν, καὶ ἔχομεν χιλιάδας ἀνταρτοπλήκτων, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν Πελοπόννησον, συγκεντρουμένους, κατὰ τὸν πανάθλιον αὐτὸν τρόπον, εἰς τὰς πόλεις, καὶ ἀναμένοντας τὴν ἐξ ὕψους, τὴν ἀπὸ μέρους τοῦ Κράτους δηλαδή, προστασίαν. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν κάμνει προϋπολογισμούς, καταβάλλει ἀπεγνωσμένας προσπαθείας ἀληθῶς, νὰ καταρτίσῃ, νὰ καταστρώσῃ προϋπολογισμοὺς καὶ εὑρίσκει, ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἔχει ἔλλειμμα α ποσὸν καὶ καταθέτει τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἀγνοεῖ, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς εἶναι εἰς τὸ ἔλεος τῶν ἀνταρτικῶν συμμοριῶν. Διότι, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς κατηρτίσθη μὲ βάσιν τὰς 300 χιλιάδας ἀνταρτοπλήκτων, ὅταν θὰ γίνουν 400 χιλιάδες, ὁ προϋπολογισμός σας πάει περίπατο. Ἐὰν τὸν κατηρτίσατε μὲ βάσιν, ὅτι ἔχετε νὰ φτιάξετε 15 γεφύρας, ὅταν ὁ Μᾶρκος καταστρέψῃ ἄλλες 10, ὁ προϋπολογισμός σας πάει περίπατο. Καὶ ἐὰν τὸν κατηρτίσατε μὲ βάσιν, ὅτι θὰ ἔχετε συνάλλαγμα μὲ τὴν σταφίδα, τὴν ὁποίαν παράγει ἡ Πελοπόννησος, ὅταν ἡ Πελοπόννησος δὲν θὰ ἠμπορέσῃ νὰ παράγῃ σταφίδα, ὁ προϋπολογισμός σας πάει περίπατο. Ὥστε, λοιπόν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀντελήφθη—καὶ δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι θὰ τὸ ἔχῃ ἀντιληφθῇ—ἐὰν δὲν ἐνστερνισθῇ ἀπολύτως, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄλλο ζήτημα εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ἀπὸ τὸ ζήτημα τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς τάξεως καὶ ὅτι ὅλα τὰ ἄλλα τὰ ζητήματα εἶναι δευτερεύοντα καὶ ὅτι ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὸ ζήτημα τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς τάξεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τίποτε, τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ ὀρθὴν βάσιν. Καὶ φεύγει ὁ πληθυσμὸς αὐτὸς καὶ πάει εἰς τὰς πόλεις τῆς Πελοποννήσου, ὅπως ἐξακολουθεῖ νὰ πηγαίνῃ καὶ εἰς τὰς πόλεις τῆς ὑπολοίπου Ἑλλάδος. Ἀλλὰ μήπως ἐκεῖ, εἰς τὰς πόλεις, κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας; Ἰδοὺ ἓν τραγικὸν παράδειγμα: Τὰ γεγονότα τὰ προχθεσινὰ τῆς Ἀμαλιάδος. Καὶ ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ τῆς Ἀμαλιάδος, πρέπει νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, πόσον εἰς τὴν συνείδησίν μου εὐθύνεται βαρύτατα τὸ ὑπουργεῖον Δημοσίας Τάξεως. Διότι, ἐνῶ ἤδη ἀπὸ μηνῶν ἐκρούομεν τὴν θύραν τοῦ ὑπουργείου, διὰ νὰ ἀναφέρωμεν τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον διατρέχει ἡ Ἠλεία καὶ ἡ πόλις τῆς Ἀμαλιάδος ἐκ τῆς προσεγγίσεως τῶν συμμοριτῶν, οἱ ὁποῖοι κατέρχονται ἐκ τῆς Γορτυνίας εἰς τὴν Ἠλείαν, καὶ ὁ ὁποῖος καθίσταται προφανὴς εἰς τὸν πρῶτον, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπεσκέπτετο τὴν ὕπαιθρον τῆς Ἠλείας, τὸ ὑπουργεῖον Δημοσίας Τάξεως ἔδιδε τὴν ἐντύπωσιν τοῦ κουφοῦ, εἰς τοῦ ὁποίου ἐβροντούσαμε τὴν θύραν. Τελευταίως εἰσῆλθον εἰς τὴν Ἠλείαν 20–25 μόνον ἄνθρωποι ἐκ Γορτυνίας. Ἡ συμμορία αὐτὴ ἤρχισε τὴν στρατολογίαν νέων, τοὺς ὁποίους παρελάμβανεν μεθ’ ἑαυτῆς. Καὶ τότε πλέον, ὅταν ἡ κατάστασις, κύριοι, εὑρίσκετο ἐπὶ ξυροῦ ἀκμῆς, προσήλθομεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον Δημοσίας Τάξεως, μίαν νύκτα, καὶ ἠξιώσαμεν ὡρισμένα πλέον βασικὰ μέτρα, πρὸς προστασίαν τῶν ἀτυχῶν αὐτῶν κατοίκων τῆς πόλεως. Εἴπομεν, λοιπόν, νὰ στείλῃ ἕνα διοικητὴν τῆς Χωροφυλακῆς εἰς τὴν Ἠλείαν καὶ τὸν ἔστειλεν ὁ κ. ὑπουργός· καὶ μετὰ 10 ἡμέρας τοῦ ἀφήρεσε τὴν διοίκησιν. Ἐζητήσαμεν νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν Ἠλείαν ἕνας περίφημος ἀποσπασματάρχης, ὀνόματι Ζάρας καὶ διὰ τὸν ὁποῖον ὡμίλησα προχθὲς εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Τάξεως—ἐπρόκειτο περὶ ἁπλοῦ ἀποσπασματάρχου, ἀλλὰ εἶχε τὴν ψυχὴν τόσην, ὥστε, εὐθὺς μόλις ἐπῆγεν εἰς τὴν Ἠλείαν, μετέδωσεν τὸ αἴσθημα ἀσφαλείας εἰς τοὺς πολίτας καὶ ἔδωσεν εἰς τοὺς Ἠλείους νὰ ἐννοήσουν, ὅτι συμπαρίσταται τὸ Κράτος—τὸν ἔδιωξαν. Καὶ ὅταν τοὺς εἴπομεν «ἀφήσατε εἰς τὴν Ἠλείαν τὸν ἄνθρωπον αὐτὸν» εἶπον, «τὸν ἐπήραμεν νὰ τὸν πᾶμε κάπου ἀλλοῦ». Ἐζητήσαμεν ἄλλην ἀποστολὴν δυνάμεων καὶ μᾶς τὴν ἠρνήθησαν καὶ αὐτήν, καὶ ὅταν 220 συμμορῖται, κύριοι βουλευταί, ἐπετέθησαν ἐναντίον τῆς Ἀμαλιάδος, τὴν Ἀμαλιάδα τὴν ἐπροστάτευεν ἀριθμὸς 22 χωροφυλάκων μόνον. Καὶ εἶναι ἡ Ἀμαλιάς, ὅπως γνωρίζετε, μία πόλις 18 χιλιάδων κατοίκων, περίοπτος εἰς τὸν κάμπον, μὴ προστατευομένη ἀπὸ τίποτε, μὴ ἔχουσα τίποτε, τὸ ὁποῖον νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κρύψῃ τοὺς ἀντάρτας, ἢ νὰ κρύψῃ τοὺς ὑπερασπιστάς της, καὶ ἡ πόλις αὕτη κατήντησεν, ὥστε νὰ εὕρῃ πράγματι τὴν σωτηρίαν της, κατὰ ἕνα τρόπον ἀληθῶς ἡρωϊκόν, ἀπὸ τοὺς 22 αὐτοὺς χωροφύλακας, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν ἡρωϊκώτατα, καὶ ἀπὸ τοὺς πολίτας τῆς πόλεως, μεταξὺ τῶν ὁποίων, ὅπως ἐλέχθη προχθὲς καὶ χθές, καὶ ἀπὸ τὸν μὲ δίκανον κυνηγετικὸν ὅπλον ἀγωνιζόμενον εἰσαγγελέα τοῦ τόπου.

§77Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Μᾶς ἀνεκοινώθη πρὸ ἡμερῶν, πολὺ μεγαλύτερος ἀριθμός.

§78Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἦτο ἀληθής. Ἦτο ὁ ἀριθμὸς τῶν 22. Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπε τότε, ὅτι εἶχε τὰς πληροφορίας αὐτοῦ ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον Δημοσίας Τάξεως. Ἐπαναλαμβάνω κατὰ τρόπον ὑπεύθυνον, ὅτι τὴν πόλιν τῆς Ἀμαλιάδος, ὅταν προσεβλήθη ἀπὸ 220 συμμορίτας, τὴν ὑπερήσπισαν, ἀλλὰ τὴν ὑπερήσπισαν ἡρωϊκῶς 22 χωροφύλακες. (Χειροκροτήματα).

§79Β. ΚΡΙΚΟΣ. 18 χωροφύλακες ὑπερήσπισαν τὴν πόλιν τῆς Ἰτέας, ὅταν ἐπετέθησαν 300 συμμορῖται δύο φοράς.

§80Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ἐὰν μοῦ ἐπιτρέπετε, ἡ διαπίστωσις, τὴν ὁποίαν ἐκάματε, σχετικῶς μὲ τὴν ἡρωϊκὴν στάσιν αὐτῶν τῶν 22 ἀνδρῶν τῆς χωροφυλακῆς, ὅπως καὶ ἕτερος συνάδελφος συνεπλήρωσεν, ὅτι καὶ εἰς τὴν Ἰτέαν συνέβη τὸ ἴδιον, θὰ σᾶς εἴπω καὶ ἐγώ, ὅτι εἶναι γενικὸν τὸ φαινόμενον. Ὁλόκληρος ἡ χωροφυλακή, ἀπὸ ἀπόψεως προσφορᾶς εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτὸν τοῦ ἔθνους, στέκεται ὡς κορωνίς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο· καὶ γνωρίζει τὸν πόλεμον. Εἶναι ὅμως ἓν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς δὲν ἔχετε ἀντιληφθῆ. Ἐκεῖ διαφωνῶ. Γνωρίζει τὸν πόλεμον, ἀλλὰ εἰς τὴν Πελοπόννησον, ἀγαπητὲ κ. Στεφανόπουλε, δὲν τοὺς ἔδωσαν οὔτε τὰ στοιχειώδη μέσα, διὰ νὰ διεξαγάγουν τὸν ἀγῶνα.

§81Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος κατήγγειλε κάτι τί ποὺ εἶναι ἄξιον προσοχῆς. Δὲν θὰ τὸ ἀφήσωμεν νὰ παρέλθῃ ὡς παρονυχίς, Εἶπεν, ὅτι δὲν παρεσχέθησαν εἰς τὴν Χωροφυλακὴν τὰ μέσα διὰ νὰ κάμῃ τὸ καθῆκόν της.

§82Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Οὔτε τὰ στοιχειώδη.

§83Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Νὰ καταγγείλητε συγκεκριμένα πράγματα.

§84Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ἐὰν ἡ χωροφυλακὴ ἦτο ὡπλισμένη εἰς τὴν Πελοπόννησον, ὅπως εἶναι τὰ κοινότερα τμήματα τοῦ στρατοῦ, ἡ Χωροφυλακὴ θὰ εἶχεν ἐκκαθαρίσει παντελῶς τὴν Πελοπόννησον.

§85Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Χωρὶς νὰ διαφωνῶμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔκαμε τὸ καθῆκόν της, θέλομεν νὰ μάθωμεν ποῖος δὲν ἔδωσεν οὔτε τὰ στοιχειώδη μέσα.

§86Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Τουρκοβασίλη, ἡ ἀπορία σας εἶναι ὀρθή. Συμφωνοῦμεν εἰς τὴν βάσιν. Τὸ εἶπον καὶ ἐγώ, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅτι ἡ Χωροφυλακὴ ἐξεπλήρωσεν ἡρωϊκώτατα, περισσότερα ἀπὸ τὸ καθῆκόν της. Προσέθεσεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος, ὅτι ἡ Χωροφυλακὴ δὲν εἶχε τὰ μέσα καὶ προσθέτω καὶ ἐγώ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος ἦτο ὑπουργὸς εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην καὶ ὑπεύθυνος ὑπουργός, καὶ ἑπομένως ἐὰν δὲν μετεῖχε τῆς εὐθύνης αὐτῆς, πάντως ὅμως ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλήν, ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τοῦ ἐστέρησαν τὰ μέσα διὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἀγῶνος.

§87Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Θὰ τὸ εἴπωμεν.

§88Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ τελειώσω μὲ τὴν Ἀμαλιάδα καὶ διὰ νὰ εἶναι πλήρης ὁ φόρος τῆς τιμῆς ποὺ ὀφείλεται εἰς τὴν ἡρωϊκὴν αὐτὴν πόλιν καὶ τοὺς ἡρωϊκοὺς ὑπερασπιστάς της, θὰ σᾶς ἀναγνώσω δύο λέξεις διὰ νὰ ἰδῆτε πῶς σκέπτεται, μετὰ τὰ τραγικὰ γεγονότα, ἡ Ἀμαλιάς. Λέγει ἡ ἔγκριτος ἐφημερὶς τοῦ Πύργου: «Αὐτὸς ὑπῆρξεν ὁ τραγικὸς ἐπίλογος τῆς συμμοριακῆς ἐπιθέσεως εἰς τὴν γείτονα, πλὴν ὅμως ἡ πόλις τῆς Ἀμαλιάδος δύναται νὰ εἶναι ὑπερήφανος, διότι ὑπερησπίσθη ἡρωϊκώτατα καὶ ἐσώθη, ἔστω καὶ ἂν διὰ τὴν σωτηρίαν της ἐθρήνησεν 11 θύματα. Οἱ συμμορῖται συναπεκόμισαν μόνον τὴν καταισχύνην καὶ τὴν ἀνανδρίαν ποὺ τοὺς χαρακτηρίζει». Ἀνέγνωσα τοῦτο διὰ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι καὶ μετὰ τὰ τραγικὰ γεγονότα, ὅπως διαφαίνεται ἀπὸ τὸ τμῆμα αὐτὸ τῆς ἐφημερίδος, τὸ ἠθικὸν καὶ τοῦ στρατοῦ καὶ τῶν ἐνόπλων ὑπερασπιστῶν καὶ τοῦ λαοῦ εἶναι, ἐν Ἀμαλιάδι, ἀκμαιότατον, ὅπως εἶναι ἀκμαιότατον καὶ εἰς ὁλόκληρον τὴν Πελοπόννησον καὶ ὅπως εἶναι, τὸ λέγομεν μεθ’ ὑπερηφανείας, ἀκμαῖον εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Δὲν λέγομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν: σπεῦσε πρὸς τὴν Πελοπόννησον, διότι θὰ καμφθῇ τὸ ἠθικὸν τοῦ λαοῦ. Ὁ λαὸς θὰ ἐξακολουθήσῃ ἀγωνιζόμενος, χύνων τὸ αἷμα του, μέχρι τῆς τελευταίας ρανίδος, καὶ θὰ εἶναι πάντοτε ἐθνικόφρων λαός. Λέγομεν ὅμως εἰς τὴν Κυβέρνησιν: σπεῦσε εἰς τὴν Ἀμαλιάδα, σπεῦσε εἰς τὴν Πελοπόννησον, διότι ἡ Πελοπόννησος θὰ ἀποκοπῇ παντελῶς ἀπὸ τὴν παραγωγικὴν μηχανὴν τοῦ Κράτους καὶ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ λάβῃ ἀπὸ ἐκεῖ βοήθειαν ἀπὸ τὰς ἠθικὰς καὶ ὑλικὰς δυνατότητας αὐτῆς. Ἀλλὰ θὰ εἶναι ἕνα διαρκὲς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τὴν στέγασιν τῶν ἐκεῖ ἀνταρτοπλήκτων. Αὐτή, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἡ κατάστασις. Ἀντιλαμβάνεσθε ὅτι ἡ κατάστασις οὕτω διαμορφωθεῖσα εἰς τὴν Πελοπόννησον καὶ φθάσασα ἤδη μέχρι τοῦ τραγικοῦ σημείου εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασεν, εἶναι συνέπεια ἀκηδίας ὡρισμένων ὑπευθύνων. Τοὺς ὑπευθύνους αὐτοὺς ἐγὼ δὲν τοὺς ἀναφέρω, ἀλλὰ ὀφείλει νὰ τοὺς εὕρῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τοὺς ὑπευθύνους αὐτοὺς ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως, τῆς Κοινοβουλευτικῶς ὑπευθύνου ἀπέναντι ἡμῶν. Διότι αὐτὸ τὸ σύστημα, τῆς ἀνυπαρξίας ὑπευθύνων, τῆς ἀνυπαρξίας ἀνθρώπων, ἐπὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ἐπιβάλλωνται ἑκάστοτε κυρώσεις, κυρώσεις αὐστηραί, διὰ νὰ συγκρατῆται τὸ αἴσθημα τῆς πειθαρχίας, ἀλλὰ καὶ ἡ συναίσθησις τοῦ καθήκοντος, αὐτὸ τὸ σύστημα τῆς ἀνυπαρξίας τῶν ὑπευθύνων δὲν εἶναι κύριοι ὑπουργοί, τὸ καλύτερον καὶ χρησιμώτερον εἰς τὰς περιστάσεις αὐτάς.

§89Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Διασαφηνίσατε, πρὸ ὀλίγου ὅτι ὑπάρχει ἕνας ὑπεύθυνος. Εἶναι ἡ Κυβέρνησις.

§90Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ζητῶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀναζητήσῃ τοὺς ὑπευθύνου...

§91Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει αὐτό.

§92Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ἡ εὐθύνη βαρύνει τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ πολὺ ὀρθῶς.

§93Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑμεῖς κάμετε ἀντιπολίτευσιν. Ἀλλ’ ἐγὼ ζητῶ νὰ διορθωθῇ ἡ κατάστασις καὶ λέγω εἰς τὴν Κυβέρνησιν: Εὐθύνεσθε πολιτικῶς ἀπέναντι τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἀλλὰ ἀπέναντί σας, ὡς ὑπουργὸν καὶ ἰδίως ὡς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπουργόν, εὐθύνονται ἄλλοι καὶ αὐτοὺς τοὺς ἄλλους θὰ τοὺς εὕρετε ἐσεῖς καὶ θὰ ἐπιβάλλετε κυρώσεις καὶ κυρώσεις αὐστηρὰς διὰ νὰ συγκρατήσητε τὴν ἔννοιαν τῆς συναισθήσεως τῆς ἐκτελέσεως τοῦ καθήκοντος.

§94Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἀλλὰ δὲν τοὺς εὑρίσκει ἡ Κυβέρνησις;

§95Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δικός της λογαριασμός.

§96Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας τάξεως). Διὰ νὰ καθορίσωμεν τὴν γραμμὴν τῆς εὐθύνης, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις θεωρεῖ ὡς σκοπόν της τὴν ἀπόλυτον προτεραιότητα τῆς ἐκκαθαρίσεως τῆς Πελοποννήσου.

§97Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον;

§98Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως). Σήμερον. Δεύτερον, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις μόλις ἐσχηματίσθη ἐζήτησε τὴν ἑνοποίησιν τῆς ἡγεσίας τοῦ ἀνταρτικοῦ ἀγῶνος καὶ εἰς τὴν Πελοπόννησον ἄνευ διακρίσεως. Συνεπῶς, ἔλεγχος ἐπὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, δὲν προσήκει.

§99Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐπὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως.

§100Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐξουσίαν ἀπὸ τετραμήνου. Δὲν ἔχει εὐθύνην διὰ τὴν κατάστασιν αὐτήν; Αὐτὸ εἶναι πρωτοφανὲς καὶ μόνον ὑπουργὸς τῆς περιωπῆς τοῦ κ. Ρέντη ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§101Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφήσατε νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν ὅτι...

§102Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως). Γίνεται ἔλεγχος διὰ τὴν γραμμὴν τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις.

§103Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Διὰ τὴν σημερινὴν κατάστασιν;

§104Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως ἐλέγχεται περισσότερον διὰ σήμερον παρὰ διὰ τὸ παρελθόν. Διότι ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως κατέχει τὴν ἐξουσίαν ἀπὸ τετραμήνου καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως ἄφησε τὴν κατάστασιν νὰ ἐξελιχθῇ μέχρι τῶν τραγικῶν ἐπεισοδίων τῆς Ἀμαλιάδος. Τὸ σημερινὸν Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Τάξεως εἶναι ἐκεῖνο τοῦ ὁποίου τὴν θύραν ἐκρούσαμεν ἐπανειλημμένως καὶ δὲν μᾶς ἠνοίχθη. (Χειροκροτήματα). Δὲν εἶναι δυνατόν, λοιπόν, νὰ μείνῃ ἐκτὸς τῆς εὐθύνης καὶ σήμερον ὁ ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως, διότι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του ἐγένοντο ὅλα αὐτὰ τὰ τραγικὰ γεγονότα εἰς τὴν Ἀμαλιάδα. Οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογηθῇ ὁ ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως μὲ τὸ ὅτι ἐζήτησε τὴν ἑνοποίησιν τῆς ἡγεσίας ἀπὸ τετραμήνου. Διότι ἀπὸ τετραμήνου ἡ ἡγεσία ὤφειλε νὰ εἶχεν ἑνοποιηθῆ ἐντὸς 24 ὡρῶν. Καὶ τὴν εὐθύνην αὐτῆς τῆς βραδύτητος, τὴν ὑπέχητε, πρωτίστως, ὑμεῖς.

§105Κ. ΚΑΛΑΜΑΡΑΣ. Ἔχετε πληροφορίας, ὅτι ἡ ἀεροπορία ἔλαβε μέρος εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις αὐτάς;

§106Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§107Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἀπὸ τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπεφασίσθη ἡ ἑνοποίησις μέχρι τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ συνετελεῖτο ἡ ἑνοποίησις, ἔπρεπε νὰ κλείσῃ τὸ μαγαζί;

§108Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω, ὅτι ἡ κατάστασις ἔχει ἀνάγκην ἀμέσου βοηθείας. Καὶ διὰ νὰ μὴ ἀποβῇ πλέον, διὰ τοὺς ἀτυχεῖς αὐτοὺς ἀνθρώπους, ἀβίωτος ἡ ζωή, εἶναι ἀνάγκη ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐνεργήσῃ ἀμέσως. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐνεργήσῃ, καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, θὰ ἔλεγον, ἔστω καὶ δι’ ἀμέσου μεταφορᾶς ἑνὸς τμήματος δυνάμεων ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλο μέρος τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Πελοπόννησον, διότι τὸ τμῆμα αὐτὸ θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὴν Πελοπόννησον καὶ θὰ ἐπανήρχετο εἰς τὴν θέσιν του διπλάσιον, τριπλάσιον, τετραπλάσιον ἐὰν θέλετε, ἐνισχυόμενον ἀπὸ τὰς ἰσχυρὰς δυνάμεις, τὰς ὁποίας δύναται νὰ δώσῃ ἡ νεολαία τῆς Πελοποννήσου. Λοιπόν, διὰ παντὸς τρόπου, ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἐνστερνισθῇ τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἄνευ ἀποκαταστάσεως τῆς τάξεως δὲν δύναται νὰ ἔχῃ οὔτε Κράτος, οὔτε οἰκονομίαν. Ὀφείλει νὰ ἐνστερνισθῇ τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἡ Πελοπόννησος εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι ἐλευθέρα, διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους εἶπον προηγουμένως καὶ ὀφείλει, διὰ παντὸς τρόπου, νὰ ἐπέμβῃ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐντὸς ἐλαχίστου χρόνου ἐκκαθάρισιν τῆς Πελοποννήσου ἀπὸ τοὺς ἀντάρτας.

§109Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κυβέρνησις Α, Κυβέρνησις Ω.

§110Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζω, κύριοι βουλευταί, τὰς ἀντιρρήσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Ἤκουσα μετὰ τῆς δεούσης προσοχῆς τὸν ἀξιότιμον κ. ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀπαντῶντα προχθὲς εἰς τὸν ἐξ Ἀχαΐας φίλτατον συνάδελφον καὶ λέγοντα ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀμέσως ἐπιστράτευσις, καθολικὴ ἐπιστράτευσις, διότι αἱ οἰκονομικαὶ συνθῆκαι δὲν βοηθοῦν πρὸς τοῦτο. Ἤκουσα ὅλας αὐτὰς τὰς ἀντιρρήσεις τὰς ἀναγομένας εἰς τὸν οἰκονομικὸν τομέα. Λέγω λοιπὸν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν χωρὶς νὰ ὑποτιμῶ τὰς δυσχερείας ἐναντίον, τῶν ὁποίων μετὰ προσπαθείας ἀξίας ἐθνικῆς ἐξάρσεως, παλαίει σήμερον ἡ Κυβέρνησις, λέγω πρὸς αὐτὴν ὅτι δύο εἶναι ἐνώπιον αὐτῆς οἱ δρόμοι, διὰ νὰ συμπληρώσῃ τὰ οἰκονομικὰ ἐκεῖνα κενὰ τὰ ὁποῖα μᾶς ἐλλείπουν διὰ νὰ συμπληρωθῇ τὸ ἔργον μιᾶς καθολικῆς ἐπιστρατεύσεως ἡ ὁποία ἐνδείκνυται ἐπιτακτικῶς τάχιστα.

§111Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁ πρῶτος δρόμος εἶναι τῆς παραιτήσεως.

§112Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ πρῶτος δρόμος εἶναι νὰ ὁμιλήσῃ καὶ πάλιν πρὸς τοὺς μεγάλους φίλους καὶ συμμάχους μας καὶ νὰ ὁμιλήσῃ πρὸς αὐτοὺς ὄχι μὲ τὴν γλῶσσαν τῆς ἐπαιτείας τοῦ πτωχοῦ συγγενοῦς, ἀλλὰ μὲ τὴν γλῶσσαν τῆς ὑπερηφανείας τοῦ Ἕλληνος, ὁ ὁποῖος ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του εἰς τὸ ἀκέραιον (χειροκροτήματα) καὶ νὰ εἴπῃ πρὸς τοὺς μεγάλους φίλους καὶ συμμάχους μας ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν γλῶσσαν, ἐπαναλαμβάνω, τῆς ὑπερηφανείας, ὅτι ἐὰν ἐξακολουθήσουν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον παρέχοντες τὴν ὑλικὴν των βοήθειαν εἰς τὴν Ἑλλάδα σταγονομετρικῶς, δὲν γνωρίζω ἐὰν θὰ κατωρθώσουν τέλος νὰ περισώσουν τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ γνωρίζω ὅμως, ὅτι δὲν θὰ κατορθώσουν νὰ περισώσουν τοὺς Ἕλληνας. Γνωρίζουν οἱ φίλοι καὶ σεβαστοί μας σύμμαχοι τὸ πανελληνίου θαυμασμοῦ θαῦμα...

§113ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Παγκοσμίου.

§114Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. ... τὸ παγκοσμίου θαυμασμοῦ θαῦμα ἐκεῖνο τοῦ 1940–41, ἀλλὰ εἶναι καὶ οἱ Ἕλληνες οἱ ὁποῖοι κατοικοῦν τὴν χώραν ταύτην.

§115Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βεβαιότατα.

§116Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν, ὅτι οἱ μεγάλοι μας φίλοι καὶ σύμμαχοι, ἐνδιαφέρονται μόνον διὰ τὴν γεωγραφικὴν θέσιν τῆς Ἑλλάδος καὶ δὲν ἐνδιαφέρονται διὰ τοὺς Ἕλληνας, οἱ ὁποῖοι ἐπετέλεσαν τὸ θαῦμα ἐκεῖνο.

§117Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Εἶναι ἐρωτηματικὰ πολλά.

§118Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔπρεπε νὰ εἴπῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τοὺς φίλους μας, ὅτι ἐὰν οἱ Ἕλληνες σήμερον δὲν ἔχουν τὰ πολιτικὰ καὶ τὰ οἰκονομικὰ μέσα διὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν αὐτὴν τὴν ἀναρχίαν, ἡ ὁποία ἐξαπελύθη ἐκ Βορρᾶ εἰς τὸ ἔδαφός της, εἶναι διότι κατὰ τὸν πόλεμον ἐκεῖνον καὶ κατὰ τὴν κατοχὴν ἀκούοντες τὰς ἐκκλήσεις των τὰς ραδιοφωνικὰς καὶ τὰς ἄλλως πως ἐκπεμπομένας ἐν τῷ μέσῳ τοῦ ἐνθουσιώδους λαοῦ, ἔδωσαν τὰ πάντα εἰς τὴν ἔννοιαν αὐτὴν τοῦ ἰδεώδους τῆς παγκοσμίου ἐλευθερίας, τὰ πάντα, καὶ Στρατὸν καὶ οἰκονομίαν (χειροκροτήματα). Αὐτὸς εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, ὁ πρῶτος δρόμος τὸν ὁποῖον ὀφείλει νὰ ἀκολουθήσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐὰν ὁ δρόμος αὐτὸς δὲν εὑρεθῇ εἰς τὸ τέλος ἀνοικτὸς καὶ ἐὰν διὰ τοῦ δρόμου αὐτοῦ δὲν ἀνοίξῃ ἡ θύρα τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν συμμάχων, ὡς πρὸς τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ὀφείλει νὰ γίνεται ἡ ἐνίσχυσις τῆς Ἑλλάδος, τότε λέγω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δώσατε, κύριοι, τὰ ἰδικά σας. Τοῦτο σημαίνει: δώσατε κύριοι, πᾶν ὅ,τι ἔχει ἡ Ἑλλάς, πᾶν ὅ,τι πράγματι διαθέτει ἡ Ἑλλάς. Τοῦτο σημαίνει: δι’ 6 μῆνας, δι’ 1 ἔτος, κλείσατε τὰ σχολεῖα, κλείσατε τὰ δικαστήρια, πωλήσατε τὸν Ἑρμῆν τοῦ Πραξιτέλους, κλείσατε τὰ μισὰ Ὑπουργεῖα, κάμετε τὰ πάντα ἀλλὰ κάμετέ τα γλήγορα, κάμετέ τα ταχέως διότι... (παρατεταμένα καὶ ζωηρὰ χειροκροτήματα).... διότι, κύριοι ὑπουργοί, οἱ καιροὶ δὲν μᾶς περιμένουν. Εἶναι πολεμικοὶ καὶ εἶναι οἱ χειρότεροι πολεμικοὶ καιροὶ τοὺς ὁποίους ἐγνώρισεν ἡ Ἑλλάς. Καὶ διότι ἂν δὲ τὰ κάμετε σεῖς εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ τῶν 6 μηνῶν ἢ τοῦ ἑνὸς ἔτους ἂν δὲν τὰ κάμετε σεῖς, θὰ τὰ κάμουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ κατέλθουν ἐδῶ. Θὰ ἔλθουν ἐδῶ αὐτοὶ καὶ θὰ κλείσουν τὰ σχολεῖα διὰ νὰ ἀνοίξουν, τὰ ἰδικά των, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ διδάσκεται ἡ κακότης, τὸ μῖσος, τὸ πάθος ἐναντίον αὐτοῦ τὸ ὁποῖον ὀνομάζομεν ἡμεῖς σήμερον ἰσορροπίαν κοινωνικήν...

§119Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ποτὲ δὲν θὰ γίνῃ αὐτό. Ποτέ!

§120Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ κλείσουν τὰ δικαστήρια διὰ νὰ ἀνοίξουν τὰ ἰδικά των μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἀπονέμεται ἡ ἐπάρατος λαϊκὴ δικαιοσύνη...

§121Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ποτέ!

§122Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. ... ἡ δικαιοσύνη τῶν σφαγέων καὶ τῶν ὀφθαλμορύχων. Καὶ θὰ ἔλθουν ἐκεῖνοι νὰ ἀνοίξουν τὰς ἰδικάς των ἐκκλησίας, ἐν ταῖς ὁποίας θὰ ὑμνολογῆται ὁ ἰδικώς των Θεός, ὁ δαίμων τοῦ ὀλέθρου καὶ τῆς καταστροφῆς. Καὶ ἐγὼ λέγω, κ. Κουλουμβάκη, ποτέ!.....

§123Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ποτέ!

§124Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ εἶναι ὅμως ἀνάγκη διὰ νὰ μὴ ἔλθουν, νὰ προβῶμεν εἰς ὅλας τὰς ἀπαιτουμένας ἐκ τῶν περιστάσεων ἐνεργείας.

§125Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐπὶ τέλους τότε ἡμεῖς θὰ ἀποθάνωμεν προηγουμένως.

§126Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ λέγω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐὰν τοῦτο συμβῇ, τότε δὲν θὰ ἔχετε νὰ εἰπῆτε εἰς τοὺς μεγάλους μας φίλους καὶ συμμάχους, παρὰ κάτι τὸ πολὺ παλαιόν. Θὰ εἴπητε «εἴπατε τῷ Βασιλεῖ — ὅπως λέγει ὁ χρησμὸς ὁ παλαιός — ὅτι χαμαὶ πέσαι δαίδαλος αὐλά, οὐκέτι Φοῖβος ἔχει εἰς τὴν Εὐρώπην καλύβην, οὐ μάντιδα Δάφνην, οὐ παγὰν λαλέουσαν, ἀπέσβετο καὶ λᾶλον ὕδωρ». Λοιπόν, κύριοι, δώσατε τὰ πάντα, ἀλλὰ δώσατε γρήγορα, δώσατέ τα ταχέως καὶ ἐν ὀνόματι τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐν ὀνόματι τοῦ μέλλοντος τῶν τέκνων τοῦ τόπου αὐτοῦ προσπαθήσατε νὰ ἀποτινάξετε ἀπὸ τὴν σκέψιν καὶ τὴν συνείδησίν σας καὶ τοὺς τελευταίους δισταγμοὺς καὶ προσπαθήσατε νὰ ἀποσείσετε τὰς βαρείας εὐθύνας αἱ ὁποῖαι βαρύνουν τοὺς ὤμους σας. Ἀντιληφθῆτε, ὅτι εἴτε τὸ θέλετε εἴτε ὄχι, σεῖς οἱ 10 οἱ 20 ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι κρατεῖτε εἰς χείρας σας τὴν μοῖραν τοῦ τόπου αὐτοῦ, πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι θὰ εἶσθε ὑπεύθυνοι διὰ τὴν καλὴν ἢ κακὴν ἔκβασιν αὐτῆς τῆς χώρας. Ὑπεύθυνοι ἀπέναντι τῆς Ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχετε νὰ κατηγορήσητε εἰς τίποτε, παρ’ ὅλα ὅσα λέγετε, διότι ἡ Ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία σᾶς ἔδωσε καὶ θὰ σᾶς δώσῃ τὰ πάντα.

§127Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Οὐδὲν ἠρνήθη μέχρι σήμερον.

§128Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπεύθυνοι ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ὁ ὁποῖος σᾶς ἐνεπιστεύθη τὴν τύχην του κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς καὶ ὁ ὁποῖος ἀκόμη καὶ τώρα, σφαζόμενος, δολοφονούμενος, προδιδόμενος, λεηλατούμενος ἵσταται ἀκόμη ἡρωϊκός σας συμπαραστάτης εἰς τὸ ἔργον σας, ἀπὸ μέσα ἀπὸ τὴν κάμινον εἰς τὴν ὁποίαν φλέγεται εἰς τὴν ὕπαιθρον. Καὶ δὲν ἔχετε ἀκόμη παρὰ νὰ ἐνθυμηθῆτε καὶ τὴν εὐθύνην σας ἀπέναντι τῆς ἱστορίας, ἡ ὁποία εἴτε θὰ στεφανώσῃ, εἴτε θὰ στιγματίσῃ τὴν ὑστεροφημίαν σας, ἀκόμη καὶ τὴν προσωπικήν, ἀναλόγως τῆς καλῆς ἢ κακῆς ἐξελίξεως τοῦ κακοῦ αὐτοῦ δράματος, τὸ ὁποῖον διέρχεται ἡ Ἑλλάς. Ἔχετε, κύριοι ὑπουργοί, εἰς χεῖρας σας ὁλόκληρον τὸν ἀγῶνα, ἕναν ἀγῶνα, ὁ ὁποῖος εἶναι σκληρὸς καὶ τραχύς, διότι εἶναι ἀγὼν ὑπὲρ τῆς συντηρήσεως τῆς ἐλευθερίας μας τῆς πολιτικῆς, διότι εἶναι ἀγὼν ὑπὲρ τῆς ἐπιβιώσεως τῆς Ἑλληνικῆς Φυλῆς, διότι εἶναι ἀγὼν ὑπὲρ βωμῶν καὶ ἑστιῶν, διότι εἶναι ὁ ὑπὲρ τῶν ὅλων ἀγών. Καὶ εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν συνείδησίν των ἥσυχον, ὅτι ὡς βουλευταὶ ἔκαμον τὸ καθῆκον των καὶ σᾶς ἐνεπιστεύθησαν, διὰ τῆς ψήφου των, αὐτὴν τὴν μεγάλην παντοδυναμίαν, τοῦ νὰ χειρίζεσθε, κατὰ τὴν κρισιμωτάτην αὐτὴν ἱστορικὴν ὥραν τὴν μοῖραν τοῦ μέλλοντος τῆς Ἑλλάδος. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, βεβαίως, δὲν πιστεύουν ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας, καὶ τὰς ἐσωτερικὰς καὶ τὰς διεθνεῖς, ὅτι δύνανται νὰ εὕρουν ἄλλας χεῖρας ἱκανωτέρας καὶ στιβαρωτέρας, ἵνα ἐμπιστευθοῦν τὴν ἱερὰν αὐτὴν παρακαταθήκην, τὴν ὁποίαν δι’ ἡμῶν σᾶς ἐνεπιστεύθη τὸ Ἔθνος, ἀλλὰ πάντως εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν συνείδησίν των ἤρεμον ἀπέναντι καὶ τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ λαοῦ καὶ τῆς ἱστορίας, ὅτι ἐξεπληρώσαμεν πλήρως τὸ καθῆκον μας καὶ σᾶς ἐδώσαμεν ὅ,τι ἠθελήσατε ἀπὸ τὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ νόμους καὶ Ψηφίσματα καὶ φόρους καὶ βάρη διὰ τὸν λαὸν καὶ ἐξουσίαν ἀπόλυτον διὰ νὰ κατευθύνητε τὸν ἀγῶνα. Γνωρίζω, κύριοι ὑπουργοί, γνωρίζω ὅτι θὰ ἠδύνασθο νὰ εἴπητε ὅτι ὑπάρχουν ἐδῶ καὶ ἄλλοι παράγοντες, ξένοι πρὸς τὴν ἐγνωσμένως πανεθνικήν σας θέλησιν, οἱ ὁποῖοι ἐπηρεάζουν κατά τινα τρόπον τὴν θέλησίν σας αὐτὴν καὶ οἱ ὁποῖοι δημιουργοῦν περιστάσεις ἀντιξόους. Δὲν παραγνωρίζω τὴν σημαντικὴν ἀξίαν αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνασθο νὰ ἀπαντήσητε εἰς τὴν ἀπεγνωσμένην αὐτὴν ἔκκλησιν πρὸς ὑμᾶς, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι αὐτοὶ οἱ παράγοντες οἱ ξένοι εἶναι πάντοτε ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπεύθυνοι διὰ τὰ σφάλματα καὶ τὰς ἐλλείψεις, αἱ ὁποῖαι παρατηροῦνται εἰς τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἀγῶνος καὶ κυριώτατα δὲν νομίζω, κύριοι, ὅτι οἱ παράγοντες αὐτοὶ οἱ ξένοι πρὸς τὴν θέλησίν σας εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εὐθύνονται διὰ τὴν πολλὴν περίσσειαν τοῦ αἵματος, τὸ ὁποῖον θὰ κληθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ δώσῃ διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν μιᾶς περιοχῆς, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο νὰ εἶχεν ἐκκαθαρισθῆ μὲ πολὺ ὀλιγώτερον αἷμα. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἀντιλήψεις, τὰς ὁποίας ἤθελα νὰ μεταφέρω εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν. Καὶ πάλιν θέλω νὰ τονίσω, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν εἰς τὴν σκέψιν μου πνεῦμα τοπικιστικῶν διαθέσεων διὰ τὴν Πελοπόννησον. Ὡς βουλευτὴς καταγόμενος ἐκ Πελοποννήσου βεβαίως ζητῶ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Πελοποννήσου, βεβαίως μεταφέρω εἰς τὸν τόπον αὐτόν, τὸν ἱερόν, τὸ αἴσθημα τοῦ πόνου καὶ τῆς ἀπογνώσεως τοῦ πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος αἰσθάνεται ἀγωνίαν, ὄχι διότι δὲν εἶναι ἐλεύθερος, ἀλλὰ διότι εἶναι δοῦλος ἐνῷ ἠδύνατο νὰ εἶναι ἐλεύθερος. Ὡς βουλευτὴς δὲ, μέλος τῆς πανελληνίου ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, ζητῶ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Πελοποννήσου, μολονότι γνωρίζω, ὅτι ὅπως εἶπον, ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς ἀποτελεῖ μίαν Πατρίδα, μολονότι γνωρίζω, ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Μακεδὼν φονεύεται ἀπὸ δύο ἐτῶν, δὲν δικαιοῦται νὰ παραπονεῖται ὁ Ἠλεῖος, ὁ ὁποῖος ἀρχίζει σήμερον νὰ φονεύεται· ζητῶ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Πελοποννήσου, διότι πιστεύω, ὅτι ἡ ἡ ἀπελευθέρωσις τῆς Πελοποννήσου εἶναι γεγονὸς γενικωτέρας ἐθνικῆς, ἐθνικωτάτης σημασίας. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Παπαδημητρίου ἔχει τὸν λόγον.

§130Β. ΣΑΓΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐπερώτησις ὑπεβλήθη ἀπὸ τὸν κ. βουλευτὴν Ἠλείας. Ὑποθέτω, ὅτι ἐγενικεύθη. Ἀλλά, κατὰ τὰ εἰωθότα, πρὶν γενικευθῇ ἡ συζήτησις διὰ νὰ κρίνῃ ἡ Βουλὴ περὶ τῆς γενικεύσεως καὶ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις, πρέπει οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοὶ νὰ ἀπαντήσουν ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης ἐπερωτήσεως διὰ νὰ διαφωτίσουν τὴν Βουλὴν καὶ κατόπιν νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλεται εἰς τὸ ἐξεταζόμενον ζήτημα.

§131ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὀρθῶς, ἔτσι εἶναι.

§132Β. ΣΑΓΙΑΣ. Αὐτὸ ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ διὰ νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος ἐν ὄψει ὅλων τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς θέσιν νὰ παρουσιάσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἡ συνέχισις τῆς συζητήσεως ἄνευ τῆς ἀπαντήσεως τῶν κ. κ. ὑπουργῶν γίνεται κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλῃ τὴν συζήτησιν καὶ νὰ διαφωτίσῃ τὴν Βουλήν.

§133Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως). Δὲν ἔχει ἀντίρρησιν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπαντήσῃ.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ἐγενικεύθη ἡ συζήτησις, θὰ ὁμιλήσουν ὅλοι οἱ βουλευταί, οἱ ὑπογράψαντες τὴν πρότασιν τῆς γενικεύσεως, καὶ κατόπιν θὰ ἀπαντήσουν οἱ κ.κ. ὑπουργοί.

§135Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὁ ἐπερωτῶν εἶναι ἕνας. Μετὰ τὸν ἐπερωτῶντα θὰ ἀπαντήσῃ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς καὶ ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν ἱκανοποιηθῇ ἐκ τῆς ἀπαντήσεως, τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις, τότε ἡ γενίκευσις λαμβάνει χώραν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ Κανονισμοῦ καὶ οὕτω πως ἐφαρμόζεται πάντοτε.

§136Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῆς διαδικασίας τοῦ κανονισμοῦ ἡ ἐπερώτησις ἐγενικεύθη. Κατὰ συνέπειαν θὰ ὁμιλήσουν ὡς ἐπερωτῶντες ὅλοι, ὅσοι ἔχουν ὑπογράψει τὴν πρότασιν.

§137ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, δὲν εἶναι ἔτσι.

§138Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Συνεπῶς νομίζω ὅτι αἱ ἀπαντήσεις τῶν ἀξιοτίμων κ.κ. ὑπουργῶν θὰ δοθοῦν μετὰ τὰς ἀγορεύσεις τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ὁμιλήσουν.

§139Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Μεταξὺ τῶν ἐγγεγραμμένων ἐκ τῶν ὑστέρων εἶμαι καὶ ἐγώ, τοῦτο ὅμως δὲν σημαίνει ὅτι θὰ ὁμιλήσω καὶ ἐγὼ καὶ οἱ ἄλλοι οἱ ἐκ τῶν ὑστέρων ἐγγραφέντες πρὸ τῆς ἀπαντήσεως τῶν ἐπερωτωμένων ἁρμοδίων ὑπουργῶν. Ἡ συζήτησις θὰ γενικευθῇ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ἐνεγράφην μετὰ τὴν κατάθεσιν τῆς ἐπερωτήσεως ἀπὸ τὸν κ. Στεφανόπουλον καὶ τὴν ἀναγραφὴν της εἰς τὸ βιβλίον τῶν ἐπερωτήσεων. Συνεπῶς ὀφείλει νὰ ἀπαντήσῃ πρῶτον ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως.

§140Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, ἕνας εἶναι ὁ ἐπερωτῶν ἢ δύο βουλευταί;

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι εἷς ὁ ἐπερωτῶν, ἀλλὰ ὑπεβλήθη πρότασις γενικεύσεως τῆς συζητήσεως.

§142Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἐκ τοῦ κειμένου τῆς ἐπερωτήσεως βλέπω ὅτι ὁ ἐπερωτῶν εἶναι εἷς, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι ἐπερωτῶντες κατὰ τὴν ἐκτύπωσιν.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, εἷς ὁ ἐπερωτῶν.

§144Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Κύριε Πρόεδρε, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, εἶναι ἡ πρότασις περὶ γενικεύσεως τῆς συζητήσεως;

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ναί.

§146Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Εἰς τὴν ἐπερώτησιν εἶναι ἀναγεγραμμένοι ἄλλοι;

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§148Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Τότε ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ ἀπαντήσῃ.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως, ἔχει τὸν λόγον.

§150Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως) Εἶναι ἀπολύτως δικαιολογημένη ἡ συγκίνησις τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας διὰ τὴν δημιουργηθεῖσαν κατάστασιν εἰς τὴν Πελοπόννησον. Αἱ ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἐξέθεσεν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, ὁ κατελθὼν πρὸ ὀλίγου τοῦ βήματος, εἶναι βάσιμοι. Εἶναι δὲ ἀποδεκτὸν καὶ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ Πελοπόννησος, ὄχι διὰ λόγους τοπικιστικούς, ἡμῶν τῶν Πελοποννησίων, ἀλλὰ διὰ λόγους γενικωτέρας ἐκμεταλλεύσεως τοῦ θέματος ἐν τῷ ἐξωτερικῷ καὶ διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἐξέθεσεν ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι ἡ Πελοπόννησος εἶναι ἡ κυρία πηγὴ τῶν ἐφεδρικῶν μας δυνάμεων, τῶν μαχομένων. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλους πολλοὺς λόγους, πρέπει νὰ ἔχῃ μίαν προτεραιότητα εἰς τὴν ἐκκαθάρισίν της ἀπὸ ἀπόψεως ἀνταρτικῶν συμμοριῶν, εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ διαθέσιμοι στρατιωτικαὶ δυνάμεις, δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς, διὰ νὰ γίνουν συγχρόνως αἱ ἐκκαθαριστικαὶ ἐπιχειρήσεις καθ’ ὅλην τὴν ἐπικράτειαν. Βεβαίως ὑπάρχει καὶ ἄλλον σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ εἶναι προσηλωμένη ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως. Παρὰ τὰ σύνορα ὑπάρχει γεωγραφικὸν σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ ἀνταρσία προσπαθεῖ, νὰ δημιουργήσῃ ἔδαφος, διὰ νὰ ἐπιχειρήσῃ νὰ ἐγκαθιδρύσῃ πολιτικὴν ἐξουσίαν καὶ νὰ ἐκμεταλλευθῇ ἔστω καὶ δι’ ὀλίγας ἡμέρας, τὸ γεγονὸς αὐτὸ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Μεταξὺ τῶν 2 αὐτῶν ἀπόψεων ἐκυμάνθησαν καὶ ἐδιχάσθησαν αἱ γνῶμαι. Δὲν ὑπῆρχον δὲ εἰς τὸ παρελθὸν ἐπαρκεῖς δυνάμεις διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν καὶ τῆς παρὰ τὰ σύνορα περιοχῆς καὶ τῆς Πελοποννήσου. Ἐπεχειρήθησαν νὰ γίνουν ἀλληλοδιαδόχως καὶ διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ ἐκθέσῃ κανείς, καθυστερεῖ ἡ περίπτωσις τῆς Πελοποννήσου. Ἐγώ, εὑρισκόμενος καὶ ἄλλοτε ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως εἶχον συμφωνήσει μετὰ τῶν ἀξιοτίμων κ. κ. συναδέλφων περὶ τῆς ἀνάγκης νὰ εἶχον ἀρχίσει ἐπιχειρήσεις ἀπὸ Νότου. Καὶ σήμερον ἡ Κυβέρνησις ἔχει δώσει τὴν προτεραιότητα, εἰς τὸ θέμα τῆς ἐκκαθαρίσεως τῆς Πελοποννήσου καὶ ἀπόφασις σχετικὴ ἔχει ληφθῆ. Ἐπίσης δὲν εὐσταθεῖ ὅτι ἡ Χωροφυλακὴ δὲν ἔχει τὴν ἱκανότητα τὴν πολεμικήν. Ἔχει τοιαύτην ἱκανότητα καὶ ἔχει καὶ μίαν πραγματικὴν εἰδικότητα ἐκ τῆς πείρας τοῦ παρελθόντος, εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν καὶ καταδίωξιν συμμοριῶν. Ἔχει καὶ μαχητικότητα καὶ ἔχει μίαν τάσιν ἀνευρέσεως καὶ διώξεως τοῦ ἐχθροῦ, ἀλλὰ προκειμένου περὶ πολυπληθῶν συμμοριῶν, εἶναι φανερόν, εἶναι φυσικὸν οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς Χωροφυλακῆς, νὰ μὴν ἔχουν τὴν ἀπαιτουμένην στρατιωτικὴν προπαίδευσιν. Ὅταν πρόκειται περὶ μικροτέρων συμμοριῶν, ἐκεῖ εἶναι κατηρτισμένοι, ὅταν πρόκειται ὅμως περὶ μεγαλλυτέρων μονάδων, τότε χρειάζονται τακτικαὶ ἐπιχειρήσεις καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι πάντοτε ἐνισχυμένοι ἀπὸ ἀξιωματικοὺς τοῦ Στρατοῦ. Ἴσως ὅταν ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις νὰ γίνῃ ἡ προσπάθεια ἀντιμετωπίσεως κατ’ ἄλλον τρόπον τοῦ θέματος τῶν ἀνταρτῶν ἐν Πελοποννήσῳ ἴσως νὰ ἦσαν καὶ ὀλιγώτεροι οἱ ἀντάρται, ἴσως νὰ ὑπῆρχεν καὶ ἄλλος λόγος. Ἡμεῖς ἐθεωρήσαμεν ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, ὡς ἐξηλέχθησαν τὰ πράγματα, ὅτι θὰ ἦτο ἐπωφελέστερον νὰ ὑπάρξῃ ἑνιαῖα καθόλον τὸ κράτος διαχείρισις τοῦ ζητήματος τῆς ἀντιμετωπίσεως τῆς ἀνταρσίας καὶ ἐπροτείναμεν, νὰ περιέλθῃ καὶ τὸ θέμα τοῦτο τῆς Πελοποννήσου ὑπὸ τὴν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν. Εὔκολον εἶναι νὰ ζητήσωμεν εὐθύνας, διατὶ δὲν ἐστάλησαν δυνάμεις πρὸς τὴν Αʹ περιοχὴν ἢ πρὸς τὴν Βʹ περιοχὴν ἀλλὰ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Τάξεως, δὲν διαθέτει ἐφεδρείας, διότι δὲν ἔχει στρατιωτικὰς δυνάμεις εἰς χεῖρας του. Ἡ προτίμησις τοῦ Αʹ ἢ Βʹ σημείου τῆς Πελοποννήσου ἀνάγεται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Στρατηγείου τῆς Πελοποννήσου. Δὲν διευθύνει τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Τάξεως τὰς κινήσεις τῶν τμημάτων τοῦ στρατοῦ ἐν Πελοποννήσῳ. Ἀναλόγως τῆς καταστάσεως, τῆς γενικῆς, κρίνει τὸ στρατηγεῖον, τὸ ἐν Τριπόλει, διὰ νὰ διαθέσῃ τὰς δυνάμεις. Εἶναι ἐνδεχόμενον πρὸς στιγμὴν νὰ ἀφήσῃ ἀκάλυπτον, μίαν περιοχὴν διὰ νὰ καλύψῃ ἄλλην ἢ ἐὰν ἐκάλυπτεν αὐτήν, θὰ ἦτο ὑποχρεωμένον νὰ ἀφήσῃ ἄλλην ἀκάλυπτον. Πιθανὸν νὰ ὑπάρχουν σημεῖα ἄξια διευκρινήσεως, διατὶ προετιμήθη τὸ Αʹ σημεῖον καὶ ὄχι τὸ Βʹ. Ἐστάλη ἓν ἀπόσπασμα διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς ἀνταρσίας εἰς τὴν Ἠλείαν. Ἐθεώρησεν ὅμως τὸ στρατηγεῖον τῆς Πελοποννήσου, ὅτι ὑπῆρχεν ἀνάγκη, νὰ τὸ κινήσῃ πρὸς ἄλλην κατεύθυνσιν, ἡ ὁποία ἐκινδύνευεν. Δὲν ἀπέσυρε τὸ ὑπουργεῖον Δημοσίας Τάξεως τὸ ἀπόσπασμα Ζάρα, τὸ ἀπέσυρε τὸ στρατηγεῖον τῆς Πελοπονήσου, ἐκτιμῶν τὴν κατάστασιν καὶ νομίζων ὅτι ἔπαυσεν νὰ ὑπάρχῃ κίνδυνος εἰς Ἠλείαν. Ἀλλὰ ὁ κίνδυνος ὡς ἐκ τῶν ὑστέρων ἀπεδείχθη, δὲν εἶχεν παρέλθει. Δὲν ἀφῃρέθη ἡ Διοίκησις ἀπὸ ἀξιωματικὸν παλαιὸν καὶ ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ἔσπευσεν εἰς τὴν Ἀμαλιάδα εἰς ἐνίσχυσιν.

§151Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦ ἀφῃρέθη ἡ διοίκησις καὶ ἔχει ἄλλην ὑπηρεσίαν. Ἐνῷ τὸν ἔστειλαν ὡς διοικητὴν καὶ εἶναι ἄριστος ἀξιωματικός, εἶναι ἤδη εἰς ἄλλην ὑπηρεσίαν ὡς ἐπόπτης τῶν ἀποσπασμάτων. Βεβαίως εἶναι Ἕλλην, βεβαίως εἶναι ἄριστος ἀξιωματικός, ἀλλὰ ἐλέγχω τὸ γεγονός, ὅτι διὰ λόγους, δὲν ἠξεύρω τίνας, ἐνομίσατε ὅτι μετὰ 8 ἡμέρας, ἀφ’ ἧς τὸν ἐτοποθετήσατε, ὅτι ἔπρεπε νὰ τὸν ἀποσπάσητε.

§152Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως). Ἀνέλαβε τὴν σπουδαιοτάτην θέσιν τοῦ ἐπόπτου τῶν ἀποσπασμάτων. Οὗτος ἔσπευσεν εἰς τὴν Ἀμαλιάδα. Κατηγορεῖται ὅτι δὲν εἰσῆλθεν διὰ νυκτός. Προβάλει τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι τὴν νύκτα, δὲν ἦτο εὔκολον νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν πόλιν, διότι ἐγένετο συμπλοκή. Θέμα πρὸς διευκρίνησιν εἶναι τοῦτο, ἐὰν ὑπῆρχε δύναμις πρόσθετος ἐκεῖ πλησίον. Ἐντὸς τῆς Ἀμαλιάδος ὄντως δὲν ὑπῆρχε.

§153Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐντὸς τῆς Ἀμαλιάδος ἦσαν 23 χωροφύλακες.

§154Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως). Οἱ ὁποῖοι, ὅπως εἴπατε ἔπραξαν ἄριστα τὸ καθῆκον των, καὶ ὑπῆρχον καὶ 2 ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐκεῖ καὶ διὰ τοὺς ὁποίους ἐζήτησα πρότασιν νὰ τοὺς ἀπονείμωμεν ἠθικὴν ἀμοιβήν.

§155Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀληθὲς καὶ εἶναι ἀληθὲς ἐπίσης, ὅτι τοὺς ἐτοποθετήσατε ὑμεῖς «τὰ τοῦ Καίσαρος τῷ Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ τῷ Θεῷ».

§156Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως). Τώρα, τὸ ἀγαθόν, τοῦ ὅτι περιέρχεται ἡ ἀντιμετώπισις τῆς ἀνταρσίας εἰς τὴν στρατιωτικὴν διοίκησιν, παρουσιάζεται σήμερον ἀπὸ ἄλλην ἄποψιν, ὅτι ἤδη τὰ τάγματα τῆς ἐθνοφρουρᾶς, χωρὶς νὰ ἔχουν ἀκόμη τελείως ὀργανωθῆ, ἠδυνήθησαν νὰ κινηθοῦν πρὸς Ἀμαλιάδα.

§157Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖα τάγματα;

§158Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως). Μία διλοχία τοῦ Ἀγρινίου.

§159Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐπιστράτευσις τοῦ τάγματος ἐγένετο τὴν 12ην Νοεμβρίου. Δὲν συνεκροτήθη ἑπομένως τὸ τάγμα περὶ τὸ τέλος τοῦ μηνός, ἴσως–ἴσως περὶ τὰ μέσα τοῦ Ἰανουαρίου, διότι ἐγένετο καὶ τοῦτο τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον βέβαια δὲν ἀνάγεται, εἰς τὴν εὐθύνην σας, ἀλλὰ εἰς τὴν εὐθύνην τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἔκαμεν τὴν ἐπιστράτευσιν δηλαδή, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὴν προανήγγειλεν ἀπὸ ἑνὸς μηνός. Δηλαδὴ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν προανήγγειλεν τὴν ἐπιστράτευσιν, πρὸ ἑνὸς μηνὸς καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἔδωσε τὴν εὐχέρειαν, εἰς τοὺς ἐλέγχοντας τὴν ὕπαιθρον συμμορίτας, νὰ πηγαίνουν ἀπὸ σπίτι σὲ σπίτι καὶ νὰ λέγουν, «ὅποιος πάει εἰς τὴν ἐθνοφρουρά, θὰ τοῦ σφάξω τὸν πατέρα του».

§160Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Σᾶς ἀναγγέλλω τὸ ἑξῆς, ὅτι ἡ ἐπιστράτευσις ἀνηγγέλθη, πρὸ μηνὸς εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας, ὅπου ἐσχηματίσθησαν τάγματα. Σᾶς ἀναγγέλλω δέ, ὅτι μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἐπιστρατεύσεως, ὄχι μόνον δὲν συνέβη, αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε ἐσεῖς, ἀλλὰ ἀπελύθησαν ὑπεράριθμοι, λόγῳ τοῦ πλήθους τῶν παρουσιασθέντων. Οὐδεμία συνεπῶς ἀπειλὴ ἴσχυσεν, διὰ νὰ κατισχύσῃ τοῦ Ἐθνικοῦ φρονήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δι’ αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ ὁμιλῆτε προκειμένου περὶ Ἑλλήνων, ὅπως ὁμιλῆτε.

§161Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγω ἐγὼ εἶναι πρὸς τιμὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σᾶς ἀπαλλάσσει τῆς εὐθύνης τοῦ, ὅτι ἐκθέτετε τὰς οἰκογενείας, ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι καλοῦνται πρὸς στράτευσιν, εἰς τὸν ἐνδεχόμενον κίνδυνον τοῦ νὰ σφαγῇ ὁ πατέρας του ἢ ἡ μάννα του. Ἅλλο τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον εἶναι πρὸς τιμὴν τοῦ Ἔθνους καὶ ἄλλο αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε.

§162Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μὴ θέλετε νὰ κάμητε ἐντυπώσεις.

§163Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ σᾶς ἐδήλωσα, ὅτι οὔτε ἐντυπώσεις ἔκαμα, οὔτε ἐπιδιώκω τοῦτο. Ἀπὸ τοῦ σημείου νὰ συγχέεται τὸν ἐνθουσιασμὸν τοῦ Λαοῦ μὲ τὴν ἰδικήν σας εὐθύνην, ὑπάρχει μεγάλη ἀπόστασις.

§164Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὅταν κηρύσσεται πόλεμος, πρὸ ἑνὸς μηνὸς γίνεται ἡ ἐπιστράτευσις;

§165Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς εἰδικῆς ἐπιστρατεύσεως διὰ τὴν ἐθνοφρουράν, ὅτι τὸ Σῶμα αὐτὸ σήμερον κατηρτίσθη καὶ ὅτι πιθανὸν διὰ τεχνικοὺς λόγους νὰ ἀπῃτῶντο προαναγγελίαι πρὸ ἑνὸς μηνὸς διὰ νὰ καταρτισθῇ. Ὡς πρὸς τὸ ψυχολογικὸν μέρος ἡ παρατήρησις δὲν εὐσταθεῖ, διότι τότε θὰ ἴσχυε διὰ τὰς οἰκογενείας ὅλων τῶν τελούντων ὑπὸ στράτευσιν.

§166Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως). Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ ἑνοποίησις τῆς ἡγεσίας παρέχει καὶ τοῦτο τὸ πλεονέκτημα εἰς τὸν στρατιωτικὸν διοικητήν, ὅπως εἰς δεδομένην στιγμήν, χρησιμοποιῇ καὶ τὰ ὑπὸ ἐκπαίδευσιν τμήματα τοῦ στρατοῦ, μετακινῶν τέλος τοῦτο ἀπὸ πόλεως εἰς κωμόπολιν πρὸς συνέχισιν τῆς ἐκπαιδεύσεως. Συνεπῶς θὰ ἔχῃ σήμερον μίαν μεγαλυτέραν εὐχέρειαν, ἡ στρατιωτικὴ διοίκησις Πελοποννήσου, χρησιμοποιήσεως δυνάμεων. Τώρα διατί δὲν ἀνέλαβεν εὐθὺς ἀμέσως ἡ στρατιωτικὴ ἡγεσία, τοῦτο συνδέεται μὲ θέματα στρατιωτικά. Ἀναμένεται ἡ κατάρτισις τῶν τμημάτων ἐθνοφρουρᾶς, τὰ ὁποῖα θὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὸν νέον στρατιωτικὸν Διοικητήν. Ἐν τῷ μεταξὺ θὰ ἔπρεπεν, ἐὰν δὲν διαθέτῃ ἐφέδρους τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, θὰ ἔπρεπε μὲ τὰς ὑπαρχούσας δυνάμεις νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν κατάστασιν εἰς τὴν Πελοπόννησον. Πάντως τὸ Στρατηγεῖον Πελοποννήσου εἰς ὡρισμένα σημεῖα ἀνταπεκρίθη πλήρως, εἰς ἄλλα πιθανὸν νὰ ἐσημειώθησαν μερικὰ τοπικῆς φύσεως σφάλματα. Πιθανὸν ἐκ τῆς μετακινήσεως τῶν τμημάτων πρὸς στιγμήν, νὰ ἔμεινε μέρος τῆς Πελοποννήσου ἀκάλυπτον, διότι ἐπαρκεῖς δυνάμεις διὰ τὴν κάλυψιν ὁλοκλήρου τῆς ὑπαίθρου χώρας Πελοποννήσου δὲν ὑπῆρχον ἐν Τριπόλει. Νομίζω ὅτι ὁ στρατηγὸς Στανωτᾶς, ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκον του κατὰ ἱκανοποιητικὸν τρόπον, ἐὰν ληφθῇ μάλιστα ὑπ’ ὄψει ποίας δυνάμεις εἶχε καὶ κατὰ ποῖον τρόπον τὰς ἐχρησιμοποίησεν. Ὑπάρχουν ὡρισμένα ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν βαρύνουν, οὔτε τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν, οὔτε τὸν στρατηγὸν Στανωτᾶν. Εἶναι ἰδιότυπον τὸ θέμα.

§167Γ. ΤΖΩΡΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα τὰ λέγετε αὐτά. Εἰς τὰς 6 Μαΐου ὅμως ὡς ἀντιπολιτευόμενος, κατηγορούσατε τὴν Κυβέρνησιν ὡς ἀνίκανον, διότι δὲν κατώρθωσε νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν τάξιν εἰς τὴν Πελοπόννησον. Νὰ σᾶς ἀναγνώσω τί ἐλέγατε; «... (ἀναγινώσκει)...».

§168Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως). Ἐκρατήσατε σημείωσιν δύο σημείων τοῦ λόγου μου, τὸ σύνολον ὅμως εἶναι, ὅτι ἐθεώρησα τὰς δυνάμεις τὰς ὁποίας διέθετεν ἡ Κυβέρνησις, ὡς ἀνεπαρκεῖς. Τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι ἡ ἐμφάνισίς μας εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν ὅτι ἡ κατάστασις ἐχειροτέρευσεν. Εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο, ἡμεῖς νὰ ἐμέναμεν εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν καὶ τὸ ἔργον νὰ ἐπήγαινε καλλίτερα. Δυστυχῶς, ὁ ἐχθρὸς εἶναι ἰσχυρός, ὁ ἀγὼν δυσχερής, δὲν εἶναι μόνον διὰ τῶν ὅπλων εἶναι καὶ πολιτικῶς καὶ δι’ αὐτὸ ἠναγκάσθη ἡ ἀντιπολίτευσις νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς ἀνταρσίας. Ἡ συγκίνησις, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν οἱ κ. κ. συνάδελφοι, διὰ τὰ ἐν Πελοποννήσῳ, εἶναι ἀπολύτως δεδικαιολογημένη, ἀλλ’ οὔτε δυνάμεθα νὰ δώσωμεν κατηγορηματικὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι διαθέτομεν δυνάμεις διὰ νὰ ἐκκαθαρίσωμεν τὸ ζήτημα ἐντὸς 15 ἡμερῶν, οὔτε, ὅτι εἶναι εὔκολον τὰ τμήματα τῆς ἐθνοφρουρᾶς νὰ τὰ ἐνδύσωμεν ἐντὸς 15 ἡμερῶν.

§169Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐντελῶς ἀντίθετοι. Ποῖος λέγει τὴν ἀλήθειαν;

§170Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἐπειδὴ ἀναφέρεσθε εἰς προηγουμένας δηλώσεις μου πρέπει νὰ τὰς ἀναγνώσητε.

§171Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐγένοντο εἰς διακοπήν, τὴν ὁποίαν μοῦ ἔκαμαν ὅταν ἔλεγα ὅτι ὁ στρατὸς ὁ Ἐθνικὸς ὑστερεῖ, ἀτυχῶς, εἰς ὁπλισμὸν τοῦ ἀνταρτικοῦ στρατοῦ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος ὄχι μόνον μὲ διέκοψεν, ἀλλὰ καὶ ἐξήφθη, καὶ μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν, πῶς ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος ὁ ὁποῖος ἔχει τόσον ἀγαθὴν τὴν καρδίαν, ἐξήφθη καὶ μετέβαλε τὸ αἷμα του, διότι ἐλέχθη μία ἀλήθεια καὶ εἶπε τότε ὅτι ὁ στρατός, ὁ ὁπλισμὸς τοῦ στρατοῦ μας δὲν εἶναι ἐλλιπὴς ἐγὼ ὅμως ἔχω δηλώσεις τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς οἰκονομικῆς ἀποστολῆς κ. Γρίσγουωλντ, ὁ ὁποῖος ἐδήλωσεν ὅτι ἐκ τῶν 300 ἑκατομμυρίων δολλαρίων τὸ ⅓ διετέθη διὰ τὸν ἐξοπλισμὸν τοῦ στρατοῦ, καὶ ὅτι ἐκ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ τοῦ διατεθέντος, ὁ ὁπλισμὸς ἔφθασε μόνον κατὰ τὸ ἥμισυ. Καὶ εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ὁ ὁπλισμὸς εἶναι περίπου τὰ ⅔ κατ’ ἐπισήμους δηλώσεις τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀμερικανικῆς ἀποστολῆς. Τώρα ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λέγει ὅτι πράγματι συμφωνεῖ μαζί σας, κύριε ὑπουργέ, ποῦ κεῖται ἡ ἀλήθεια;

§172Δ. ΧΕΛΜΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) Σᾶς πληροφορῶ ὅτι πρόκειται περὶ παρεξηγήσεως, διότι τὰ ποσὰ διετέθησαν ὄχι μόνον διὰ τὸν ἐξοπλισμόν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν συντήρησιν καὶ τροφοδοσίαν τοῦ στρατοῦ.

§173Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐπικυρώνετε σεῖς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγω ἐγώ.

§174Δ. ΧΕΛΜΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὰ 150 ἑκατομμύρια δὲν εἶναι μόνον ὁ ὁπλισμός, ἀλλὰ καὶ ἡ τροφοδοσία.

§175Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Διὰ τὸν ὁπλισμὸν τοῦ στρατοῦ διετέθη τὸ ἥμισυ τοῦ ποσοῦ, ἐκ τοῦ ποσοῦ δὲ τοῦ διατεθέντος διὰ τὸν ἐξοπλισμὸν δὲν ἔφθασε μέχρι τῆς στιγμῆς παρὰ μόνον τὸ ⅓ καὶ εἶπα ἀπαντῶν εἰς τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ ἐξοπλισμὸς ὑπολείπεται κατὰ τὰ ⅔ καὶ εἴμεθα σύμφωνοι εἰς αὐτὸ καὶ ἡμεῖς καὶ ὁ κ. ὑπουργός.

§176Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως) Ὅταν γίνωνται συζητήσεις περὶ τοῦ ἐξοπλισμοῦ, ὁπωσδήποτε δὲν δίδονται οἱ πραγματικοὶ ἀριθμοί, ἐὰν ὁ κ. Γρίσγουωλντ ἐδήλωσεν ὅτι ἐκ τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον διετέθη διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ τὸ ⅓ ἀφεώρα εἴδη, αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι καθώρισεν ἀκριβῶς τὰ διατεθέντα ποσά, σεῖς θέλετε νὰ μάθετε κατ’ ἀναλογίαν μαθηματικὴν τί διετέθη.

§177Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὅταν ὁμιλῶμεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν περὶ ἐξοπλισμοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐννοῶμεν τὰ ὅπλα.

§178Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως) Ὁ κ. Γρίσγουωλντ δὲν ὡμίλησε περὶ τοῦ ἐξοπλισμοῦ, ἀλλὰ περὶ τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας.

§179Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι ὄχι μόνον ὁ ὁπλισμὸς εἶναι ἐπαρκής, ἀλλὰ καὶ ἐδόθη ἐντολὴ καὶ ὡρίσθη καὶ ἡμερομηνία διὰ τὴν ἔναρξιν τῶν ἐκκαθαρίσεων καὶ ἡμεῖς ἐξεφράσαμεν μερικὰς ἐπιφυλάξεις, ἐὰν ἔπρεπε νὰ ἀνακοινωθῇ καὶ ἡ ἡμερομηνία τῆς ἐκκαθαρίσεως. Ποίαν σχέσιν εἶχον αἱ τότε δηλώσεις μὲ τὴν ἐπιδείνωσιν τῆς καταστάσεως τὸ ἀντιλαμβάνεσθε;

§180Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως). Δὲν νομίζω ὅτι ἀποστολὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ἐνσπείρῃ ἀπογοητεύσεις, ὅπως δὲν ἔχῃ κανένα λόγον ἡ Κυβέρνησις νὰ πληροφορῇ τὸν ἐχθρὸν ποὺ ὑστερεῖ καὶ ποὺ ὑπάρχουν ἐλλείψεις. Συνεπῶς ὁ τόνος τῆς πεποιθήσεως ἔχει ἔννοιαν πάντοτε τονώσεως τοῦ ἠθικοῦ. Ἔχομεν ἀπόλυτον συνείδησιν τῶν στιγμῶν τὰς ὁποίας διέρχεται ἡ χώρα καὶ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι τὰ μέσα δὲν ἐξαρτῶνται ἀπὸ ἡμᾶς, ἀλλὰ ἀπὸ ἄλλους καὶ ὅτι αἱ δυνάμεις τὰς ὁποίας διαθέτει ὁ ἐχθρὸς δὲν εἶναι ὡρισμέναι, ἀλλὰ δεκτικαὶ αὐξήσεως, ἀναλόγως τῆς θελήσεως τοῦ πραγματικοῦ ἐχθροῦ τοῦ ἔξω τῆς Ἑλλάδος. Συνεπῶς, πλήρης ὑπάρχει συνείδησις ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου. Πάντως μὲ τὰ ὑπάρχοντα μέσα προσπαθεῖ νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν κατάστασιν εἰς τὴν Πελοπόννησον καὶ προσπαθεῖ νὰ λάβῃ ὅλα τὰ μέτρα, ὥστε νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸ ἐν λόγῳ μέτρον τῆς προόδου τῆς ἐκκαθαρίσεως ἀπὸ Νότου πρὸς Βορρᾶν.

§181Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ἐπειδὴ ἡ ἐπερώτησις ἀφορᾷ κυρίως τὴν Πελοπόννησον, εἶμαι ὑποχρεωμένος, κύριε ὑπουργέ εἰς τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἐδώσατε εἰς τὸν κύριον ἐπερωτῶντα νὰ ἐπισημάνω ἕνα σημεῖον αὐτῆς. Εἴπατε «ἤδη ἀπεφασίσθη ἡ ἑνοποίησις», ἡ ὁποία ὑπῆρξεν ἔργον ἀποκλειστικῶς τῆς παρούσης Κυβερνήσεως καὶ μάλιστα τῆς ἐμπνεύσεώς σας.

§182Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως). Δὲν εἶπα ἀποκλειστικῶς.

§183Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Καὶ ἄλλοι διεκδικοῦν τὸν τίτλον αὐτὸν καὶ θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι ἐὰν ἠκούετο ἡ φωνή των, ἴσως ἡ Πελοπόννησος θὰ ἦτο ἀπηλλαγμένη τῶν σημερινῶν κινδύνων. Δὲν εἶναι βέβαιον τοῦτο, ἠμπορεῖ νὰ ἐξετασθῇ σήμερον, ἀλλὰ ἐν τῇ ἀπαντήσει σας περὶ ἑνοποιήσεως τοῦ ἀγῶνος ἐν Πελοποννήσῳ καὶ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα, εἴπατε, ὅτι θὰ ἔχῃ ὁ νέος ἀρχηγὸς ἐν Πελοποννήσῳ τὴν εὐχέρειαν νὰ χρησιμοποιῇ τὸν στρατόν, νὰ χρησιμοποιῇ καὶ ἄλλας δυνάμεις καὶ ἑπομένως, θὰ εἶναι εὐχερὴς ἡ καταστολὴ τῆς ἀνταρσίας. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Διατί αὐτό; Μήπως ἡ ἑνοποίησις σημαίνει ἐμφάνισιν νέου Κράτους, νέου τύπου Κράτους; Δηλαδὴ ὁ προηγούμενος ἀρχηγὸς ἐν Πελοποννήσῳ δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἔχῃ τὰ ἴδια μέσα, τὴν ἰδίαν εὐχέρειαν; Δὲν ἔπρεπε νὰ χρησιμοποιῇ δυνάμεις στρατιωτικάς; Διατὶ τώρα νὰ γίνῃ αὐτό; Ἐὰν ἐξακολουθῇ νὰ διαπνέῃ τὸ Κράτος, τὸ ἴδιον πνεῦμα, ὁ ἀγὼν δυστυχῶς, δὲν πρόκειται νὰ ἔχῃ εὐτυχῆ ἀποτελέσματα.

§184Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως). Δὲν εἶχον τοιαύτην ἔννοιαν τὰ λεχθέντα παρ’ ἐμοῦ, οὔτε ἀποκλειστικότητα διεξεδίκησα.

§185Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Τώρα ποὺ γίνεται συναγερμός, πρέπει νὰ γίνῃ οἱαδήποτε προσπάθεια, ἀπ’ οἱονδήποτε προερχομένη.

§186Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως). Ὅταν ὁ στρατιωτικὸς ἀρχηγὸς συμπίπτῃ νὰ εἶναι καὶ στρατιωτικὸς Διοικητὴς Πελοποννήσου, ἔχει μεγαλυτέραν εὐχέρειαν κινήσεων, παρ’ οἱουδήποτε ἄλλου.

§187Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος διημφισβήτησεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον πρὸ ὀλίγου, ἐπιθυμῶ νὰ ἀναγνώσω τὰς δηλώσεις του, τὰς ἐνώπιον τοῦ Σώματος, τὴν 10 Νοεμβρίου. «Μὲ τὴν βοήθειαν...» (Ἀναγινώσκει)...

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχει τὸν λόγον, προκειμένου περὶ ἐπείγοντος Ψηφίσματος.

§189Δ. ΧΕΛΜΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριοι βουλευταί, ζητῶ μίαν παρεμβολὴν εἰς τὴν ὑφισταμένην συζήτησιν, διὰ νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ὅπως ἐξαιρετικῶς δεχθῇ καὶ ψηφισθῇ τὸ σχέδιον Ψηφίσματος «περὶ διεκδικήσεως Ἑλληνικῶν καπνῶν ἀφαιρεθέντων κατὰ τὴν κατοχὴν καὶ ἀνακαλυπτομένων εἰς τὴν ἀλλοδαπήν», τὸ ὁποῖον ἐπεξειργάσθη ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, διότι εἶναι ἐξαιρετικῶς ἐπεῖγον, δεδομένου, ὅτι ἡ προθεσμία νομιμοποιήσεως τῆς Ἑλλάδος λήγει τὴν 10ην Δεκεμβρίου. Ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν προέτεινεν ἡ Ἐπιτροπή, εἶναι ὀρθὴ καὶ παραδεκτή.

§190ΦΩΝΑΙ ΕΞ ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΑΙΘΟΥΣΗΣ. Δεκτόν, δεκτὸν μὲ τὴν τροπολογίαν.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται συνεπῶς δεκτόν, εἰς μόνην κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον συζήτησιν τὸ ἀνωτέρω σχέδιον Ψηφίσματος «περὶ διεκδικήσεως Ἑλληνικῶν καπνῶν ἀφαιρεθέντων κατὰ τὴν κατοχὴν καὶ ἀνακαλυπτομένων εἰς τὴν ἀλλοδαπήν», ὡς ἐτροπολογήθη. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Β. Στεφανοπούλου, ἀναφορικῶς μὲ τὴν δημοσίαν τάξιν ἐν Πελοποννήσῳ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἔχει τὸν λόγον.

§192Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) Κύριοι βουλευταί, θέλω ἐν πρώτοις νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν τελευταίαν περικοπὴν τοῦ λόγου τοῦ ἀξιοτίμου ἐπερωτήσαντος καὶ ἀγαπητοῦ φίλου, ὁ ὁποῖος χρώμενος ρητορικοῦ σχήματος ἔκαμεν ἔξαρσιν λέγων ὅτι «ὅταν ἔλθῃ ὁ Μάρκος καὶ κλείσῃ τὰ δικά μας σχολεῖα καὶ τὰς ἐκκλησίας μας, τότε καὶ τότε καὶ τότε». Νομίζω ὅτι ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος τοιούτου εἴδους κορῶνες εἶναι ἀπολύτως περιτταί, διότι ἀναγινώσκονται ἀπὸ τὸ κοινὸν καὶ ἀναγινώσκονται ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι χύνουν τὸ αἷμα τους ἀπὸ 1½ ἔτος καὶ δὲν δίδουν ἐντύπωσιν καλήν. Νομίζω, ὅτι ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ κύρους τοῦ ἐπερωτήσαντος δὲν εἶναι φρόνιμον νὰ λέγουν τοιαύτας φράσεις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου.

§193Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὶν κρίνετε τὴν ἐντύπωσιν ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶπα, δώσατε ἐξηγήσεις δι’ ὅτι ἐκάματε σεῖς. Ὅταν ἐγὼ ζητῶ νὰ κάμετε πᾶν ὅτι εἶναι ἀνθρωπίνως δυνατὸν διὰ νὰ μὴν ἐξακολουθήσῃ νὰ χύνεται αἷμα, διὰ τὸ ὁποῖον, κάποιος πρέπει νὰ εὐθύνεται ἐπιτέλους ἐκ τοῦ τόπου αὐτοῦ, εἶναι ἄκαιρον, τοὐλάχιστον νὰ κρίνετε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον ἐγώ, πρίν, ἐπαναλαμβάνω, δώσετε τὴν ἐντύπωσιν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι παρέχετε τὰς ἐξηγήσεις δι’ ὅ,τι ἐκάματε σεῖς. Μὴ φοβεῖσθε τοὺς λόγους, φοβηθῆτε τὸ αἷμα τὸ ὁποῖον ρέει.

§194Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) Εἶναι, κύριοι βέβαιον, ὅτι ἡ ἀπόφασις ἡ ληφθεῖσα κατὰ Νοέμβριον 1946 ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, περὶ ἐνάρξεως τῶν ἐπιχειρήσεων ἐν Πελοποννήσῳ, ἀνετράπη τὴν 5 Φεβρουαρίου τρ. ἔτους ὑπὸ τοῦ συμβουλίου ἀμύνης, ἕνεκα λόγων στρατιωτικῶν ἐκτεθέντων ὑπὸ τῶν στρατιωτικῶν μελῶν τοῦ συμβουλίου ἐκείνου. Ἂν ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις ὁμοφώνως ἢ ὄχι, τοῦτο δὲν ἔχει μεγάλην σημασίαν. Ἡ ἀπόφασις ἀνετράπη καὶ εὐθύνεται τὸ συμβούλιον ἀμύνης ὅπως καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη. Ἀλλά, κύριοι, τὸ νὰ ἐλέγχῃ τις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἶναι εὐχερέστατον. Ὅταν ὅμως ὅπως εἶπον καὶ ἄλλοτε, ἀντιμετωπίζει τὰ γεγονότα καὶ ἀντιμετωπίζει τὴν πραγματικότητα, τότε θὰ ἴδῃ εἰς ποίαν δυσχερῆ θέσιν εὑρίσκεται κάθε Κυβέρνησις ἀντιμετωπίζουσα τὴν κατάστασιν. Ὅτι εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἠλείας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, δὲν εἶναι ξένα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ δὲν παραβλέπει ἡ Κυβέρνησις ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπεν καὶ δὲν τὰ παρέβλεψε ποτέ, ἀλλὰ τὰ ἐμπόδια τὰ ὁποῖα καθημερινῶς παρεμβάλλονται εἰς τὸν δρόμον της εἶναι τοιαῦτα, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιβληθοῦν, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθοῦν.

§195Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ δὲν δύνανται νὰ ἐκτεθοῦν καὶ νὰ τὰ μάθωμεν;

§196Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Διότι, κύριε συνάδελφε ἐξ Ἀθηνῶν, κινούμεθα ἐντὸς ὑφισταμένων οἰκονομικῶν δυνατοτήτων τὰς ὁποίας ἀτυχῶς τὸ ἔθνος ἡμῶν αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν δύνανται νὰ ὑπερβαίνῃ.

§197Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐπιστρατεύσητε τὴν περιουσίαν ὅλου τοῦ κόσμου! (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§198Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Σᾶς εἶπε πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος, ὅτι ἡ Πελοπόννησος, ἐνετάχθη εἰς τὰς ἁρμοδιότητας τοῦ ὑπουργείου τῆς Δημοσίας Τάξεως, διότι μόνον δυνάμεις χωροφυλακῆς ὑπάρχουν ἐκεῖ, καὶ ὅτι δὲν ἐφοδιάσθησαν διὰ τῶν μέσων ἐκείνων μὲ τὰ ὁποῖα ὤφειλε νὰ ἐφοδιασθῇ καὶ εἶναι τοῦτο ἀκριβές. Ἀλλὰ δὲν ἐφοδιάσθη διὰ τῶν μέσων ἐκείνων μὲ τὰ ὁποῖα ὤφειλε νὰ ἐφοδιασθῇ διότι δὲν ὑπῆρχον τὰ μέσα. Ἐκεῖνα δὲ τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν προορίζονται διὰ τὸν ὑπάρχοντα στρατόν. Ἡ χωροφυλακὴ δὲν προεβλέπετο νὰ ἔχῃ τὰ μέσα, οὔτε τῆς διαβιβάσεως, οὔτε τῆς κινήσεως, καὶ συνεπῶς δὲν εἴχομεν προμηθείας τοιαύτας, ὥστε νὰ ἐφοδιάσωμεν τὴν χωροφυλακήν, ἡ ὁποία εἶχεν ἕδραν ἐν Πελοποννήσῳ.

§199Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, μάθετε ποῖος εἶναι ὁ πόνος μας. Ὁ πόνος μας εἶναι διατί ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐφρόντισε νὰ ἔχωμεν τὰ ὅπλα τῶν ὁποίων ἔχομεν ἀνάγκην διὰ τὴν καταστολὴν τοῦ ἀγῶνος αὐτοῦ. Μὴ μοῦ εἴπετε, ὅτι ἐφροντίσατε, διότι ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν ἔντασιν τῆς φροντίδος, διότι ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ θέση εἰς τὸν παράγοντα ἐκεῖνον, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐξαρτῶνται τὰ πράγματα αὐτά, τὸ ζήτημα τοῦ ἐξοπλισμοῦ τοῦ στρατοῦ μας καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐὰν δὲν μας δώσητε τὰ μέσα αὐτὰ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν Ἀρχήν, καὶ νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι οὐδεὶς θὰ ἠρνεῖτο νὰ σᾶς παράσχῃ τὰ μέσα αὐτά. Αὐτὰ εἶναι ἐκεῖνα διὰ τὰ ὁποῖα σᾶς κατηγορῶ.

§200Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀφοῦ δὲν θέλετε θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐζήτησεν ἡ Κυβέρνησις τὰ μέσα αὐτὰ καὶ δὲν τῆς ἐδόθησαν;

§201Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐγὼ μάλιστα ἐζήτησα νὰ γίνῃ καὶ μυστικὴ συνεδρίασις τῆς Βουλῆς, νὰ ἐκτεθῶσιν ὅλα αὐτά, διότι οἱ κίνδυνοι εἶναι μεγάλοι, πολλοί, παμμέγιστοι καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σιγήσωμεν περαιτέρω. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει συναίσθησιν καὶ συνείδησιν τῶν εὐθυνῶν της, ἢ ὀφείλει νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν ἀρχήν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ ἡ κατάστασις. Ὅλοι οἱ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν των, παριστάνουν τὴν κατάστασιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὑπὸ μορφὴν τραγικήν. Καὶ ὅμως δὲν βλέπομεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ κάνῃ τίποτε, παρὰ διαρκῶς μᾶς προβάλλει τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ὑπάρχουν ἐμπόδια, τὰ ὁποῖα δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ. Νὰ γίνῃ μία μυστικὴ συνεδρίασις διὰ νὰ ἴδωμεν ποῖα εἶναι τὰ ἐμπόδια αὐτά.

§202Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι αἱ δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι διατίθενται δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ἀγῶνος αὐτοῦ, ἀλλὰ καταβάλλομεν πᾶσαν προσπάθειαν, διὰ νὰ αὐξήσωμεν τὰς δυνάμεις αὐτάς. Δὲν γνωρίζω πότε θὰ γίνῃ ἡ αὔξησις αὐτή. Τοῦτο εἶναι τὸ θέμα. Ἄν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ εὑρεθοῦν, ὀφείλει ἐπ’ αὐτοῦ καὶ μόνον νὰ συζητῇ, καὶ ὄχι νὰ ζητῇ εὐθύνας καὶ νὰ λέγωμεν, ὅτι ὁ Αʹ, ἤ ὁ Βʹ, ἢ ὁ Γʹ, ἔκαμεν ἢ δὲν ἔκαμε τὸ καθῆκον του, ἀλλὰ νὰ συζητῇ ἐπὶ τῆς αὐξήσεως τῆς δυνάμεως, διότι παγκοίνως εἶναι γνωστὸν καὶ εἰς τοὺς ξένους παράγοντας ἐπίσης, ὅτι αἱ δυνάμεις, τὰς ὁποία διαθέτει σήμερον ἡ Ἑλλάς, δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν ὅλου αὐτοῦ τοῦ ἀγῶνος, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐπιπέσει ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τῆς Ἑλλάδος.

§203Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Νὰ μᾶς δοθοῦν ὅπλα. 550.000 ὅπλα Ἑλληνικὰ εὑρίσκονται εἰς τὴν Ἰταλίαν. Τὸ Ἑλληνικὸν ὀρεινὸν πυροβολικὸν εὑρίσκεται εἰς τὴν Ἰταλίαν. Ἐρωτῶ: Διατὶ δὲν μᾶς δίδονται τὰ ὅπλα αὐτά; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσωμεν τὸν στρατὸν νὰ σφάζεται χωρὶς νὰ ἔχῃ τὸν ἀπαιτούμενον ὁπλισμόν; Θέλομεν ἡσυχίαν καὶ γαλήνην. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ἐντολή, τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν ἀπὸ μέρους τοῦ λαοῦ.

§204Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν μᾶς τὰ ἔδωσαν—καὶ εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι ὄντως τὰ ἐζητήσαμεν καὶ δὲν μᾶς τὰ ἔδωσαν—ὀφείλομεν νὰ εὕρωμεν καὶ τὸ ἄλλο μονοπάτι. Δὲν ἠθελήσαμε νὰ τὸ εὕρωμεν καὶ δι’ αὐτὸ ὑποφέρομεν καὶ λέγομεν τώρα, ὅτι πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν τὴν ἐκκαθάρισιν ἀπὸ τὴν Πελοπόννησον, διὰ νὰ πᾶμε πρὸς βορρᾶν. Ὅμως, πρέπει νὰ κάμωμεν τὸ ἀντίθετον. Ὄχι ἀπὸ νότον· ἀπὸ βορρᾶν. Τὸ ἄλλο μονοπάτι, κ. ὑπουργέ· πρέπει νὰ εὕρωμεν τὸ ἄλλο μονοπάτι. Τὸ ἄλλο μονοπάτι ὑπάρχει καὶ ἂν ἠθέλαμεν, μέχρι σήμερον, θὰ ἐξοπλιζώμεθα μέχρις ὀνύχων.

§205Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, διαβεβαιῶ τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν παραλείπεται καμμία προσπάθεια, πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν. Ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον εἶμαι βέβαιος εἶναι τοῦτο: ὅτι ἡ Ἑλλὰς θὰ πολεμήσῃ, θὰ ἀντιστῇ μὲ τὰς δυνάμεις αὐτάς, καὶ θὰ νικήσῃ. Ἀλλὰ διὰ νὰ τελειώσῃ τὸ ταχύτερον, δέον αἱ δυνάμεις νὰ αὐξηθοῦν, διὰ νὰ γίνῃ γενικὴ ἐξόρμησις πρὸς ὅλα τὰ μέτωπα. (Χειροκροτήματα).

§206Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν λέγω τίποτε τὸ ἐκτὸς τῆς πραγματικότητος καὶ ἀκόμη τὸ ἐκτὸς τοῦ ἀποψινοῦ συναισθήματος τῆς Βουλῆς, ἐὰν εἴπω, ὅτι αἱ ἐξηγήσεις ἀμφοτέρων τῶν κ.κ. ὑπουργῶν εἶναι πάντῃ ἀνεπαρκεῖς ὄχι διὰ νὰ κατασιγάσουν τὴν ἀνησυχίαν τοῦ πληθυσμοῦ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος σφάζεται καὶ φονεύεται ἀδικαιολογήτως, ἀλλὰ ἀνεπαρκεῖς διὰ νὰ κατασιγάσουν τὴν ἀνησυχίαν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἡ ὁποία ἀνέμενεν, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ εὕρῃ ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς περισσοτέραν κατανόησιν τῆς ἐπειγούσης ἀνάγκης, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει ἀμεσωτάτην δρᾶσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἰδιαιτέρως, ἔχασε τὴν ψυχραιμίαν του, ἐπιτεθεὶς ἐναντίον ἐμοῦ προσωπικῶς καὶ εἰπών, ὅτι δῆθεν ἐγὼ ἠξίωσα ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν νὰ ἀκούσῃ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἀντίκεινται εἰς τὴν πίστιν τῶν Ἑλλήνων, ἐπὶ τὸ βέβαιον τέρμα τοῦ πολέμου· τὸν διέκοψα τότε καὶ ὀφείλω καὶ ταύτην τὴν στιγμὴν νὰ εἴπω, ὅτι οὐδέποτε διενοήθην, ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ ἱερὸς αὐτὸς πόλεμος τοῦ Ἔθνους νὰ τερματισθῇ κατὰ τρόπον ἀντίθετον πρὸς τὸ γενικὸν Ἐθνικὸν συναίσθημα. Δὲν ὑπάρχει ἀνθρωπίνη δύναμις, ἡ ὁποία νὰ ὁδηγήσῃ εἰς ἀντίθετον τέρμα τὸν πόλεμον τοῦτον. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἔκρουσα τὸν κίνδυνον εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαίτατα εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Καὶ ὅταν ἔλεγον: Κλείσατε τὰ σχολεῖα, κλείσατε τὰ κέντρα τῶν διασκεδάσεων, κλείσατε τὸ ἥμισυ τῶν Ὑπουργείων, συλλέξατε τὸν χρυσὸν τῶν ἐκκλησιῶν, ἴσως ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀθηνῶν καὶ σεβαστός μου φίλος κ. Κουλουμβάκης ἦτο σχῆμα λόγου, ἀλλὰ ἦτο ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ ἔκφρασις τῆς βαθείας ὀδύνης, τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται ὁλόκληρος ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ἡ ὁποία ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀνεύρῃ οἱαδήποτε μέσα, ἀνθρωπίνως δυνατά, διὰ νὰ ἀρθοῦν τὰ ἐμπόδια, τὰ ὁποῖα παρεμβάλλονται εἰς τὴν ἀξίωσιν τῆς Ἀντιπροσωπείας, διὰ τὴν συμπλήρωσιν καὶ τὸν ἐφοδιασμὸν τῶν στρατιωτικῶν μας δυνάμεων. Δὲν ἦτο, λοιπόν, ἀπὸ μέρους μου κἄτι τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ δώσῃ στήριγμα εἰς τὴν σκέψιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἀπώλεσε τὴν ψυχραιμίαν του ὁ κ. ὑπουργός, ἂν εἰς θέμα τοιαύτης σοβαρότητος ἐνόμισεν, ὅτι θὰ εὕρῃ ἐπιχείρημα εἰς ἐκείνην τὴν περικοπὴν τοῦ λόγου μου. Ἐγὼ εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ θέμα εἶναι τεράστιον, ὅτι τὸ θέμα εἶναι γενικωτέρας Ἐθνικῆς σημασίας, μολονότι ἐμφανίζεται ὡς θέμα τοπικῆς τοιαύτης. Καὶ εἶπον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, μετὰ τὰ ὅσα ἐλέχθησαν ἤδη καὶ ὅσα ἴσως θὰ λεχθοῦν ἀπὸ ἀξιοτίμους συναδέλφους, ἔχει καθῆκον νὰ ἐγείρῃ σταυροφορίαν ὁλόκληρον διὰ τὴν σωτηρίαν τῆς Πελοποννήσου, ὃ ἐστὶν διὰ τὴν σωτηρίαν τῶν γενικωτέρων Ἐθνικῶν συμφερόντων. Καὶ εἶπον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ὤφειλεν, ὅπως εἰς τὰς παλαιὰς ἐκείνας ἱστορικὰς ἐποχάς, αἱ ὁποῖαι ἀντανακλοῦν ἀκόμη τὴν ἱστορικήν των αἴγλην, ἀπὸ αἰώνων μέχρις ἐδῶ, νὰ ζητήσῃ τὴν συνδρομὴν μιᾶς Ἐπιτροπῆς κοινῆς σωτηρίας, ἡ ὁποία νὰ σώσῃ τὸ Ἔθνος ἀπὸ τὸν κίνδυνον, ὁ ὁποῖος εἶναι ἄμεσος.

§207Χ. ΑΛΕΤΡΑΣ. Αἱ ἱστορικαὶ ἐκεῖναι περίοδοι ἦσαν συνδεδεμέναι καὶ μὲ ἱστορικὰς προσωπικότητας.

§208Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε λοιπὸν ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος ἐνόμισεν ὅτι ἠδύναντο νὰ κινδυνεύσουν τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, ἤδη ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος, ὤφειλε νὰ ἀντιληφθῇ ὅτι ἐκεῖνα μὲν ἦσαν λόγοι καὶ σχήματα λόγου διὰ νὰ ἐξεγείρουν τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως, αὐτὰ ὅμως τὰ ὁποῖα ἀπομένουν, βαρύνουν μὲ εὐθύνας ἐκείνους οἱ ὁποῖοι διεχειρίσθησαν τὰ τραγικὰ αὐτὰ γεγονότα καὶ εἶναι αἱ εὐθῦναι αὐταὶ ἀδιάσειστοι ἐπὶ τῶν ὤμων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι τὰς ὑπέχουν. Συνεπῶς, κύριε Πρόεδρε, εὑρίσκω ἐγὼ τοὐλάχιστον προσωπικῶς, ὅπως δὲ ἀντιλαμβάνομαι καὶ ὁλόκληρος ἡ Ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία, ὅτι δὲν ἱκανοποιήθην ἀπὸ τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Βεβαίως δὲν ἔχομεν τὰ στρατιωτικὰ μέσα ὅλα. Δὲν λέγω ἐγὼ ὅτι τὰ ἔχομεν καὶ δὲν τὰ χρησιμοποιεῖ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διότι δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἀρνηθῶ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ πνοὴν καὶ ψυχὴν καὶ ἐθνισμὸν καὶ ἱστορίαν, ὅλα αὐτὰ τὰ ἔχει καὶ τοῦ περισσεύουν. Δὲν ἔχομεν λοιπὸν ἡμεῖς τὰ μέσα νὰ συνεγείρωμεν ὁλόκληρον τὸν στρατόν, τὸν ὁποῖον συνεγείραμεν πρὸ 7 ἐτῶν εἰς μίαν ἄλλην ἐπίσης κρίσιμον καμπὴν τοῦ ἱστορικοῦ μας βίου. Ἀλλ’ ἔχομεν τὸν τρόπον τὰ μέσα αὐτὰ νὰ τὰ συλλέξωμεν. Καὶ εἶπον ἐγὼ πῶς θὰ τὰ συλλέξωμεν. Καὶ ἐὰν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον ἐγὼ ἦτο σχῆμα λόγου, ἡ Κυβέρνησις ἂς κλεισθῇ εἰς τὸ γραφεῖον της καὶ ἂς εὕρῃ τρόπον αὐτὸ τὸ σχῆμα λόγου νὰ τὸ πραγματώσῃ. Ὁπωσδήποτε ὅμως, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπὸ ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους ἐπαξίως δι’ ἡμῶν ἔδωσε τὴν μεγάλην εὐθύνην τῆς διαχειρίσεως τῆς Μοίρας τοῦ τόπου, εἶναι νὰ μὴ καταλίπουν τίποτε, νὰ μὴ παραλείπουν οὐδέν, μὰ ἀπολύτως οὐδέν, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ συντελέσῃ εἰς τὸν καθολικὸν αὐτὸν συναγερμὸν ὅλων τῶν Ἐθνικῶν δυνάμεων διὰ τὴν σωτηρίαν καὶ ἑνὸς ἔστω τμήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἀντιλήψεις τὰς ὁποίας ἀποκομίζει κανείς, κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Τάξεως εἶναι ἀνεκδιήγητος. Διότι ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως νομίζει ὅτι ἀπέσεισε τὴν βαρεῖαν εὐθύνην τὴν ὁποίαν ἔχει διοικῶν ἐπὶ 4μηνον τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Τάξεως καὶ ἑπομένως καὶ τὰς δυνάμεις τῆς Πελοποννήσου μὲ τὸ νὰ τὴν μεταθέτῃ ἐπὶ τῶν ὤμων τοῦ Στρατιωτικοῦ Διοικητοῦ Στρατηγοῦ Στανωτᾶ. Ἐγώ, κύριοι, εἶπον εἰς τὸν λόγον μου, καὶ τὸ εἶπον ἐνστερνιζόμενος τὴν λίαν ὀρθὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν ἐξέθεσεν ὁ Ἀρχηγός μου, ὅτι ὡς μέλος τῆς Ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ κάμω ἐπερώτησιν, ἐναντίον τοῦ Στρατηγοῦ Στανωτᾶ ἢ ἐναντίον οἱουδήποτε στρατηγοῦ. Δι’ ἐμὲ ὅλοι οἱ στρατηγοὶ εἶναι καλοί, πρέπει νὰ εἶναι καλοί, διότι ὅταν λέγω ὅτι δὲν εἶναι καλοὶ εἶναι σἄν νὰ διαδίδω ἐγὼ εἰς τὰ πέρατα τοῦ κόσμου καὶ ἑπομένως ἐκεῖ ὅπου γίνονται αἱ μάχαι, τὴν ἐντύπωσιν ὅτι οἱ στρατιῶται μάχονται ὑπὸ ἀνικάνους στρατηγούς. Δι’ ἐμὲ ὅλοι οἱ στρατηγοὶ εἶναι καλοί. Ὥστε δὲν μὲ ἐνδιαφέρει τί ἔκαμε καὶ τί δὲν ἔκαμεν ὁ στρατηγὸς Στανωτᾶς. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον συνέβη ἐν Πελοποννήσῳ, στρατηγοῦντος τοῦ κ. Στανωτᾶ καὶ ὑπουργοῦντος τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Τάξεως, εἶναι ὅτι ἐχύθη αἷμα ἐν Πελοποννήσῳ, ὄχι μόνον εἰς τὴν ὕπαιθρον ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς πόλεις ἀπὸ τὸ σπάνιον καὶ πολύτιμον αἷμα τὸ ὁποῖον ἐλάχιστον ἤδη διαθέτει ἡ Ἑλλάς. Αὐτὸ ἀπομένει εἰς βάρος τοῦ κοινοβουλευτικῶς ὑπευθύνου ὑπουργοῦ. Ὥστε αἱ δικαιολογίαι εἶναι ἀνεπαρκεῖς. Ἀλλὰ ἐγὼ δὲν ἔκαμα τὴν ἐπερώτησιν, κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ ζητήσω δικαιολογίαν. Πολὺ ὀλιγώτερον δὲν τὴν ἔκαμα—ἔφυγε δυστυχῶς ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἔχασε τὴν ψυχραιμία του—πολὺ ὀλιγώτερον δὲν τὴν ἔκαμα τὴν ἐπερώτησιν διὰ νὰ δρέψω ἐντυπώσεις. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δρέπουν ἐντυπώσεις καὶ ἀρκεῖ νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν τοῦτο, ὅτι 18 μῆνας ἤδη ὢν βουλευτὴς ὁμιλῶ διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὸ Σῶμα. Δὲν ἔκαμα τὴν ἐπερώτησιν αὐτήν, οὔτε διὰ νὰ ζητήσω τὰς δικαιολογίας τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν, οὔτε διὰ νὰ δρέψω ἐντυπώσεις. Ἔκαμα τὴν ἐπερώτησιν διὰ νὰ δημιουργήσω εἰς τὴν ψυχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδίως τῶν ἁρμοδιοτέρων ὑπουργῶν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι εὑρίσκονται ἐνώπιον λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἀναμένει παρ’ αὐτῶν, εἰς τοὺς ὁποίους ἐνεπιστεύθη τὴν τύχην του, νὰ συλλάβωσι τὸ νόημα τοῦ ἀγῶνος, νὰ συλλάβωσι τὴν ἔκτασιν τοῦ κινδύνου, νὰ συλλάβωσι τὸ πνεῦμα τῆς στιγμῆς, νὰ συλλάβωσι τὴν κρισιμότητα τῶν καιρῶν καὶ μὲ τὰς ἀπόψεις αὐτὰς νὰ συνεγείρωσιν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ συνεγερθῇ ἀπὸ τὸ Ἔθνος αὐτό. Τὰ πάντα δίδει τὸ Ἔθνος, διὰ νὰ σώσῃ τὴν ὑπόστασίν του. Τὰ πάντα δίδει τὸ Ἔθνος, ὅ,τιδήποτε τοῦ ζητηθῇ, διὰ νὰ ὑπάρξῃ ὁ ἀπαιτούμενος στρατιωτικὸς μηχανισμός, ὁ ὁποῖος θὰ συγκρατήσῃ τοὺς ἐρχομένους ἀπὸ Βορρᾶ διὰ νὰ καταλύσουν αὐτὴν τὴν ὑπόστασιν τῆς φυλῆς μας (χειροκροτήματα).

§209Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας τάξεως). Ἤθελα νὰ κάμω μίαν ἐπανόρθωσιν. Δὲν ἀπέδωκα εὐθύνας εἰς τὸν Στρατηγὸν Στανωτᾶν. Τοὐναντίον ἐξέφρασα ἔπαινον. Διετύπωσα μόνον τὸ ἑξῆς: ὅτι μετακινήσεις στρατιωτικαὶ ἐγένοντο ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τὴν Στρατιωτικὴν ἀναλόγως τῶν ἐμφανιζομένων περιστάσεων. Εἶναι ἐνδεχόμενον διὰ τῶν μετακινήσεων νὰ καλύπτεται μία περιφέρεια, εἶναι ἐνδεχόμενον ἐπίσης νὰ μείνῃ καὶ μία ἄλλη ἀκάλυπτος. Ὅτι ἐχύθη αἷμα ἐν Πελοποννήσῳ μᾶς πονεῖ ὅλους ἐξ ἴσου. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς δυνάμεις τὰς ὁποίας εἴχομεν νὰ διαθέσωμεν εἴδομεν, ὅτι ἦσαν ἀνεπαρκεῖς καὶ ἐσπεύσαμεν νὰ ζητήσωμεν τὸν καταρτισμὸν τῆς ἐθνοφρουρᾶς. Ἠθελήσαμεν τὸν συνασπισμὸν τῶν δυνάμεων καὶ προσεπαθήσαμεν νὰ τὸν ἐπιτύχωμεν. Κατὰ τὰ ἄλλα τὰς εὐθύνας τὰς ἔχομεν ἡμεῖς, ἐὰν καταλογίζωνται τοιαῦται. Διατὶ τώρα ἔχομεν τόσον στρατὸν καὶ δὲν ἔχομεν περισσότερον, εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀμφίβολον κατὰ πόσον βαρύνει τὴν Κυβέρνησιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἐλατήρια, τὰ ὁποῖα ἐκίνησαν τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον ἐξ Ἠλείας, οὐδεὶς ἔκαμεν οὐδένα ὑπαινιγμόν. Τὸ θέμα εἶναι τοιοῦτον, ὥστε νὰ ἀπαιτῇ ρήτορας ἱκανοὺς καὶ πατριώτας μεγάλους διὰ νὰ ἐκθέσουν τὴν κατάστασιν καὶ νὰ ὑποδείξουν ὅ,τι δήποτε πρέπει.

§210Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ποὺ ἦλθον προχθὲς ἀπὸ τὴν Μακεδονίαν, γνωρίζω τοῦτο: ὅτι ὁ ἑλληνικὸς λαὸς ὅλος, πιστεύει, ἐκεῖ τοὐλάχιστον ὅπου ἐπέρασα, ὅτι τὰ ὅπλα περιττεύουν. Ὑπελογίσατε πολὺ κακῶς τὸν ἐχθρόν. Ὁ ἐχθρὸς δὲν εἶναι τίποτα, ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς δὲν ἐκάμαμεν τίποτα. Τὰ ὅπλα μας περισσεύουν. Μὲ αὐτὰ τὰ ὅπλα ἄλλες τόσες δυνάμεις ἠμποροῦμεν νὰ καταβάλωμεν μέσα εἰς ἕνα μῆνα.

§211Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αὐτός, ὁ ὁποῖος ὁμιλεῖ εἶναι ἥρως, εἶναι πολεμιστής.

§212Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, τὰ συμπεράσματα αὐτὰ βγαίνουν, διότι αὐτὸν τὸν ἴδιον τὸν ἐχθρὸν τὸν ἐπολεμήσαμεν εἰς τὴν Κατοχὴν ἀπὸ τὸ 1942, 1943, 1944, 1945, πολύπλοκον ἐχθρόν, ὑποστηριζόμενον καὶ ἀπὸ τοὺς ἄλλους, ἀπὸ τοὺς Γερμανούς, ἀπὸ τοὺς Ἰταλούς, ἀπὸ τοὺς Βουλγάρους, καὶ ἀπὸ ἄλλους, καὶ ἡμεῖς δὲν εἴχομεν κανένα. Πρέπει νὰ ἀλλάξωμεν τακτικήν. Ἅμα δὲν ἀλλάξωμεν τακτικήν, δίχως σωστὴν ἐκτίμησιν τῶν πραγμάτων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κατάστασιν.

§213Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Θὰ σεβασθῶ, κύριοι συνάδελφοι, τὴν εὔλογον ἀξίωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχουν ὅλοι, ὅσοι ἔχουν ἐγγραφῆ σήμερον διὰ νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως, ἡ ὁποία ἔχει κατατεθῆ ἀπὸ μακροῦ χρόνου. Θὰ συμμερισθῶ ἐπίσης, τὰς ἀντιλήψεις τοῦ πρώτου ἀγορητοῦ, ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἐπιδιωκομένους σκοπούς, σχετικῶς μὲ τὴν ἀνάπτυξιν, ἡ ὁποία γίνεται, τῆς κατατεθείσης ἐπερωτήσεως. Οὐδὲν αἴσθημα ἀντιπολιτευτικὸν ἐπιδιώκομεν νὰ ἱκανοποιήσωμεν, ἁπλῶς ἀποσκοποῦμεν τὴν διαφώτισιν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὰ ἐλαφρυντικά, τὰ ὁποῖα εἶχον αἱ πρῶται μετεκλογικαὶ Κυβερνήσεις, διότι, ἡ πεῖρα ἑνὸς τόσον μακροῦ χρονικοῦ διαστήματος διαρρεύσαντος, ἔπρεπε νὰ κατηύθυνε τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν εἰς τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἔχουν ληφθῆ διὰ τὴν ἀποτελεσματικὴν ἀντιμετώπισιν τῆς καταστάσεως. Δὲν θὰ παραγνωρίσωμεν τὴν σημασίαν, ἑνὸς ὑπερόχου κηρύγματος, τὸ ὁποῖον ἐξήγγειλεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κηρύγματος τοῦ Ἐθνικοῦ συναγερμοῦ, ἀλλὰ καὶ τὸ παράδειγμα αὐτοῦ, τῆς δυναμικότητος τὴν ὁποίαν ὑπέδειξε, χωρὶς καμμίαν κάμψιν, ἐκ τῆς ἐπιταγῆς τῶν ἐτῶν. Τὰ γεγονότα τῆς Πελοποννήσου, εἶναι τοιαῦτα, ὥστε εὐλόγως νὰ προκαλέσουν τὴν δυσφορίαν καὶ τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ λαοῦ. Ἡ Κυβέρνησις ἀπαντήσασα εἰς τὸν πρῶτον ἀγορητήν, δὲν κατώρθωσε νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν ἀξίωσιν τοῦ Σώματος, ἀλλὰ τοὐναντίον ἡ δυσφορία ἐξεδηλώθη ζωηρότατα, κατὰ τρόπον μάλιστα ὥστε, ἐὰν οἱ παλαιοὶ καιροὶ τῆς πολιτικῆς εὐθιξίας κατηύθυνον τὰ πράγματα, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι οἱ ὑπεύθυνοι ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι ἐπωμίσθησαν τὴν εὐθύνην τῆς ἀντιμετωπίσεως, καὶ τῆς παγιώσεως τῆς δημοσίας τάξεως, θὰ ἔπρεπε τὴν στιγμὴν ταύτην, νὰ ἔχουν ἐγκαταλείψῃ τὰ ὑπουργικὰ ἑδώλια.

§214Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, νὰ σᾶς ἐρωτήσω κἄτι; Ἐνθυμεῖσθε, τὸ γεγονὸς τῆς Μπαρμπάσενας; Ἦτο μεγαλείτερον ἢ μικρότερον ἀπὸ τὸ γεγονὸς τῆς Ἀμαλιάδος; Διὰ τὸ γεγονὸς τῆς Μπαρμπάσενας παρῃτήθη ὁ Θεοτόκης, καὶ ἡ ἱστορία τὸν δοξάζει, διὰ τὸ δεῖγμα αὐτὸ τῆς φιλοτιμίας.

§215Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ἄρα, εἶσθε σύμφωνος μαζί μου, ὅτι αὐτὸ ἔπρεπε νὰ γίνῃ τώρα, ποὺ τὰ γεγονότα εἶναι ἀπείρως τραγικώτερα, τῶν ὅσων συνέβησαν πρὸ 60ετίας.

§216Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὑπὸ μίαν ἐπιφύλαξιν, ὅτι οἱ βουλευταί, οἱ Κυβερνητικοί, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποσύρουν τὴν ἐμπιστοσύνην των διὰ νὰ ἐκδηλώσουν οὕτω ἐναργέστερον τὰς ἐπιφυλάξεις των καὶ τὰς διαμαρτυρίας των, κατὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§217Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἡ συζήτησις εἶναι περιττή, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα ἐν ὥρᾳ πολέμου.

§218Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως μὲ παρακολουθήσῃ καὶ παραμείνῃ ἐλεύθερος ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι τὸ μέγα μέρος τῆς εὐθύνης ἔχει ἐπωμισθῆ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας, τὸν ὁποῖον προσπαθοῦμεν πάντες νὰ ἐνισχύσωμεν εἰς τὴν προσπάθειάν του, διότι πρέπει νὰ κατορθώσῃ νὰ φέρῃ εἰς πέρας ἓν ἔργον, τὸ ὁποῖον ἢ θὰ τὸν δοξάσῃ, ἢ θὰ τὸν ὁδηγήσῃ εἰς τὰς δυσμενεστέρας ἡμέρας τῆς ζωῆς του.

§219Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἀναλάβῃ τὴν Προεδρίαν τῆς Κυβερνήσεως.

§220Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Πρέπει νὰ κατανοήσωμεν, ὅτι ὁ ἀγὼν εἶναι ἐντελῶς ἰδιόρρυθμος καὶ θὰ πρέπῃ ἐπίσης νὰ ἀντιληφθῶμεν, ὅτι καὶ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ ἐφαρμόσωμεν θὰ ἔπρεπε ἐπίσης νὰ εἶναι ἰδιόρρυθμα, καὶ νὰ μὴ ἐμμείνωμεν εἰς τὰς βασικὰς γραμμάς, αἱ ὁποῖαι κατευθύνουν καὶ ὀργανώνουν τὸ Στράτευμα διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν πολέμων, ποὺ ἐγνωρίσαμεν εἰς τὸ παρελθόν. Ὑπεστήριξα καὶ ἄλλοτε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν θὰ ἤρκει μόνον ἡ συγκρότησις ἑνὸς ἀρκετὰ ἱκανοῦ καὶ πολυαρίθμου στρατοῦ, διὰ τὴν παγίωσιν τῆς τάξεως. Ὑπεστήριξα, ὅτι παραλλήλως πρὸς τὸν στρατόν, ὁ ὁποῖος θὰ ὠργανοῦτο μὲ ὅλα τὰ σύγχρονα ὅπλα, θὰ ἔπρεπε νὰ ὀργανωθῇ καὶ εἷς μέγας ἀριθμὸς ἀνταρτικῶν Σωμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἔπληττον τοὺς συμμορίτας εἰς τὰς βάσεις των, ἐκεῖ ἀκριβῶς ποὺ ἐπῆγαν νὰ ξεχειμάσουν ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο δὲν θὰ ἦτο ἀρκετόν, κύριοι, καὶ πρέπει νὰ τὸ ἐνθυμῆσθε, ὅτι δὲν θὰ ἐπέλθῃ παγίωσις τῆς τάξεως, ἐὰν δὲν ἐξασφαλισθῇ καὶ μία ἄλλη περίπτωσις, περίπτωσις τὴν ὁποίαν διδασκόμεθα αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται εἰς τὴν βόρειον Ἑλλάδα. Εἶναι ἡ περίπτωσις ἐκείνη, τὴν ὁποίαν, ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ μετέχω τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὑπεστήριξα εἰς τὸ δεύτερον ἀκριβῶς ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ προσπαθήσωμεν νὰ ἐφοδιάσωμεν μὲ ὅπλα καὶ τοὺς ἐθνικόφρονας πολίτας, διὰ τῆς ὀργανώσεως ἑνὸς συστήματος κατὰ χωρία, ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν ἀξιωματικῶν, ὥστε νὰ εἶναι εἰς θέσιν οἱ ἴδιοι οἱ χωρικοί, νὰ κατορθώνουν νὰ ὑπεραμύνωνται τῶν ἑστιῶν των. Ὅπου ἐξησφαλίσθησαν ὅπλα εἰς τὴν βόρειον Ἑλλάδα, πρέπει νὰ γίνῃ γνωστὸν, ὅτι εἰς τὰ χωρία ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα εἴχομεν κατορθώσει νὰ δώσωμεν ὅπλα ἀρκετά, εἰς τὰ χωρία ἐκεῖνα, δὲν κατώρθωσαν νὰ μποῦν μέσα οἱ συμμορῖται. Αὐτὸ εἶναι ἓν δίδαγμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς διαφωτίσῃ καὶ νὰ μᾶς καθοδηγήσῃ εἰς τὴν λύσιν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ δώσωμεν. Ἀλλὰ θὰ εἴπητε, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ τόσος μεγάλος ἀριθμὸς ὅπλων, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπαίθρου; Καὶ ἐπὶ τούτου, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συναντήσωμεν δυσκολίαν. Ἡ Κυβέρνησις δηλαδή, δὲν ἔπρεπεν ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει νὰ στηριχθῇ μόνον εἰς τῶν συμμάχων τὴν εἰσφοράν, διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ ἀναγκαίου ὁπλισμοῦ, ἀλλὰ τοὐναντίον ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν καὶ τὴν δύναμιν νὰ ζητήσῃ, νὰ ἐπιζητήσῃ, νὰ ἐπιδιώξῃ καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸν ὁπλισμὸν τὸν ἀναγκαιοῦντα, ἀπὸ ἄλλας πηγάς. Θὰ ἤμην πρόθυμος, ὅταν τελειώσω τὴν ὁμιλίαν μου, νὰ ἀναφέρω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἢ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, τὰς πηγὰς ἐκείνας καὶ θὰ μείνῃ κατάπληκτος, ὅταν μάθῃ ἀπὸ ποῦ ἠμπορεῖ νὰ ἐξασφαλίσῃ ὅπλα.

§221Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Διατὶ θέλετε εἰδικῶς νὰ τό ἀναφέρετε εἰς ἐμένα: Ἠμπορεῖτε νὰ τὸ ἀναφέρετε εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§222Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Βεβαίως, ἐφ’ ὅσον τὸν εὑρίσκομεν, ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ἐδῶ αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§223Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις κηρύσσεται ὑπὸ διάλυσιν.

§224Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ἐὰν δὲν κατορθωθῇ, κύριοι, κατὰ πρῶτον λόγον ἡ ἐξασφάλισις τοῦ ὁπλισμοῦ, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλοῦμεν νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι δὲν θὰ κατορθώσωμεν πολὺ ἐνωρὶς νὰ ἴδωμεν τὸ ποθητὸν ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ὅλοι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁλοψύχως εὐχόμεθα. Ἐκτὸς τούτου, ἕτερον μέτρον, τὸ ὁποῖον εὑρίσκω ὅτι θὰ ἦτο ἐπάναγκες, διὰ νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ κατάστασις θὰ ἦτο ἓν μέτρον συντονισμοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὰ δύο Ὑπουργεῖα, τὰ ὁποῖα ἐξ ἴσου ἀσχολοῦνται μὲ τὴν παγίωσιν τῆς τάξεως, τόσον τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίας Τάξεως, ὅσον καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Τὰ δύο ταῦτα Ὑπουργεῖα ἑνούμενα ὑπὸ τὴν στιβαρὰν ἡγεσίαν ἑνὸς δυναμικοῦ τύπου, θὰ ἔπρεπε νὰ κατευθύνουν τὸν ἀγῶνα χωρὶς νὰ δημιουργηθοῦν αἱ διακρίσεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν εἰς βάρος τοῦ λαοῦ τῆς Πελοποννήσου. Βεβαίως, δὲν θὰ ἐπαναλάβω τὰ ὅσα λίαν ὀρθῶς ὁ πρῶτος ἀγορητὴς ἐμνημόνευσε σχετικῶς μὲ τὸ συμφέρον, τὸ ὁποῖον θὰ εἶχεν ἡ Ἐθνικὴ ὑπόθεσις, ἐὰν διεφύλαττεν ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ τὰς πηγὰς τῶν δυνάμεων, τὰς ὁποίας εἶχε, καὶ τὰς ὁποίας θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ ἀντλήσῃ ἐκ μέρους τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Πελοποννήσου. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ καὶ νὰ ἀποσιωπήσω τὸ γεγονός, ὅτι ἐνῷ ἀνετέθη ἡ προστασία τῆς Πελοποννήσου εἰς τὰς δυνάμεις τῆς Χωροφυλακῆς, οὐδὲ πόρρωθεν αἱ δυνάμεις ἐκεῖναι κατώρθωσαν νὰ ἴδουν τὸν ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Τάξεως, διὰ νὰ τοὺς ἐμπνεύσῃ θάρρος, ἐνθουσιασμόν, αὐτοπεποίθησιν καὶ ἐλπίδα ἐπὶ τῇ τελικῇ νίκῃ. Βεβαίως, εἶναι γεγονός, ὅτι πολλαὶ δυνάμεις τῆς Χωροφυλακῆς συνεχίζουσαι τὴν τιμίαν παράδοσιν τοῦ Σώματος ἐξετέλεσαν λίαν ἐπαξίως τὸ καθῆκον των, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ θέσωμεν γενικὴν ἀρχὴν καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅτι ὅλαι ἐν τῷ συνόλῳ των ἐξετέλεσαν μετὰ τοῦ αὐτοῦ ζήλου καὶ μετὰ τοῦ αὐτοῦ ἀποτελέσματος τὸ καθῆκον των. Ὄταν τὸ πρῶτον παρουσιάσθη ἡ ἀνταρσία εἰς τὸν Νομόν μου ἔσπευσα νὰ κατέλθω εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου καὶ ὅταν ἔσπευσα νὰ εἰδοποιήσω τὸν Διοικητὴν τῆς Χωροφυλακῆς, ὅτι ὤφειλε τὸ ταχύτερον νὰ σπεύσῃ διὰ τὴν δίωξιν τῶν ληστοσυμμοριτῶν, ὁ Διοικητὴς τῆς Χωροφυλακῆς μοῦ ἀπήντησεν, ὅτι ὑπέφερεν ἀπὸ κοιλιακὰ καὶ στομαχικὰ καὶ δὲν ἦτο διατεθειμένος νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον του. Ἐν συνεχείᾳ, κύριοι, ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς Διοικήσεως τῆς Χωροφυλακῆς κατώρθωσαν νὰ ἐξεύρουν ἕνα λόγον, ὥστε νὰ ἀρνηθοῦν νὰ ἐκτελέσουν τὴν ὑπηρεσίαν των καὶ πιστεύσατε, ὅτι εὑρέθη κάποιος ἀνθυπασπιστής, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ πατὴρ 8 τέκνων, αὐτὸς διετάχθη, λοιπὸν κύριοι, νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν καταδίωξιν τῶν ληστῶν, ἡ δὲ καταδίωξις ἐγένετο κατὰ τρόπον ἐντελῶς κωμικόν. Ἀντιθέτως εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐξάρω τὴν ὡραίαν στάσιν, τὴν ὁποίαν ἔδειξε τὸ Σῶμα τῆς Χωροφυλακῆς εἰς τὸν ἀγῶνα, ὁ ὁποῖος διεξήχθη, ἐπὶ δεκάωρον, ἐντὸς τῆς πόλεως τῆς Ἀμαλιάδος. Ἐκεῖ πραγματικῶς διέκρινέ τις ἄφθαστον ἡρωϊσμόν, σχεδὸν ἀπὸ τὸ σύνολον τῶν ὀργάνων τῆς τάξεως. Βεβαίως, αὐτὴν τὴν στιγμήν, πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναμετρήσῃ τὴν ἔννοιαν τῆς λέξεως εὐθύνη. Ἡ λέξις εὐθύνη, κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι κενὸν γράμμα, μοῦ ἐδόθη ἄλλωστε ἀφορμὴ νὰ παρακολουθήσω συγκινήσεις ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι...

§225Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Τῆς παρούσης Κυβερνήσεως;

§226Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ὄχι. Οἱ ὁποῖοι ὡς δικτατορικοὶ ὑπουργοὶ ἐπίστευον ὅτι δὲν θὰ ἔδιδον λόγον παρὰ εἰς τὸν Θεόν, καὶ τοὺς ἔβλεπα πρὸ τοῦ εἰδικοῦ δικαστηρίου νὰ εὑρίσκωνται πελιδνότατοι, μὲ συγκίνησιν καὶ μὲ τύψεις συνειδήσεως ποὺ ἀνεθεμάτιζον τὴν ὥραν καὶ τὴν στιγμὴν ποὺ ἀνέλαβον νὰ εἶναι ὑπουργοί. Εὔχομαι ὁλοψύχως καὶ διακαῶς ἡ παροῦσα Κυβέρνησις νὰ κατορθώσῃ νὰ δώσῃ τὴν νίκην καὶ θὰ εἶμαι ὁ πρῶτος ὁ ὁποῖος θὰ σπεύσω νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην μου τὴν προσωπικὴν καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην τῶν συμπολιτῶν μου. Προτοῦ ὅμως κατέλθω τοῦ βήματος εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναγνώσω ὀλίγας λέξεις ἐξ ἑνὸς τηλεγραφήματος τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εὐθὺς μετὰ τὴν ἐπίθεσιν κατὰ τῆς πόλεως τῆς Ἀμαλιάδος ἀπεστάλη πρὸς ὅλους τοὺς βουλευτὰς τῆς Ἠλείας καὶ τὸ ὁποῖον τηλεγράφημα λέγει: (ἀναγινώσκει).................. Οἱ βουλευταὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι σᾶς ἔδωσαν τὴν ἐμπιστοσύνην των, αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀποδοκιμάζονται ἀπὸ τοὺς ἐκλογεῖς των κατὰ τόσον ζωηρὸν τρόπον, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀνάκλησις τῆς ἐντολῆς, τὴν ὁποίαν ἔχομεν καὶ χάρις εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα εἰς τὴν θέσιν αὐτήν. Ἀλλὰ ἐρωτῶ σᾶς: ὅταν ἡμεῖς διακινδυνεύομεν καὶ δὲν ἔχομεν τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ μας, σεῖς ὡς Κυβερνῆται θὰ ἤθελα νὰ μάθω τί παριστάνετε καὶ τίνος τὴν ἐμπιστοσύνην διακινδυνεύετε; (χειροκροτήματα).

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἐπικυρωθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως.

§228ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 6ην μ.μ., μὲ θέμα συζητήσεως ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως. (ὥρα 10,05′ μ.μ.)