1947.09.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 146η

Τρίτη 9 Σεπτεμβρίου 1947

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 6.50′ μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Δρόσος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Γ. ΔΡΟΣΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, εἴθισται νὰ περιορίζουν τὰς ἀγορεύσεις των, οἱ κ. κ. βουλευταί, ἰδίως οἱ ἀνήκοντες εἰς τὰ Κόμματα.

§4Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν σκοπεύω νὰ ὁμιλήσω, ἀλλὰ διαφωνῶ εἰς αὐτὸ τὸ «εἴθισται». Ἕκαστος ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἔθνους ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσῃ διὰ νὰ διαφωτίσῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνέφερα ἁπλῶς τὸ ἔθος, τὸ ὁποῖον ἐπικρατεῖ εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Α. Βαμβέτσος.

§6Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί. Ἐὰν εἰς ὁμαλὰς ἐποχάς, ἡ εὐθύνη τοῦ καθ’ ἕκαστον βουλευτοῦ, εἶναι περιωρισμένη, ὑπάρχουν ἐν τούτοις ἱστορικαί, κρίσιμοι στιγμαί, εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν χωρῶν, κατὰ τὰς ὁποίας ἕκαστος βουλευτὴς ὑπέχει ἰδίαν, ἀτομικὴν πολιτικὴν εὐθύνην, ὄχι ἁπλῶς ἔναντι τῶν ἐκλογέων του, ἀλλ’ ἔναντι τοῦ Ἔθνους, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ Σύνταγμα ἐκπροσωπεῖ. Ἑπομένως καὶ ἐγὼ διαφωνῶ μὲ τὴν θεωρίαν, ἡ ὁποία ἀνεπτύχθη πρὸ ὀλίγου, ἀπὸ τῆς Προεδρικῆς ἕδρας καὶ νομίζω, ὅτι ἕκαστος βουλευτής, ἔχει, ἐπὶ τοιούτων εἰδικῶν περιπτώσεων, ἰδιαιτέρως, ἔχει πλήρη καὶ ἀναφαίρετα τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα ἔχουν καὶ οἱ Πολιτικοὶ Ἀρχηγοί. Συμμερίζομαι καὶ ἐγὼ τὴν χαρὰν τὴν ἐκδηλωθεῖσαν χθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐπὶ τῷ καταρτισμῷ τῆς Κυβερνήσεως Ἐθνικῆς Ἑνώσεως, διὰ λόγους καὶ προσωπικοὺς καὶ γενικωτέρους. Ὁ προσωπικὸς λόγος εἶναι, ὅτι πρὸ πολλοῦ εἶχον τὸ ὄνειρον νὰ ἴδω τὰ δύο αὐτὰ κόμματα συνεργαζόμενα. Καὶ χαίρω διότι μὲ τὴν... μικρὰν καθυστέρησιν μιᾶς μόνον 12ετίας, τὸ ὄνειρον αὐτὸ μετεβλήθη εἰς πραγματικότητα. Χαίρω ἰδιαιτέρως, διότι ἡ ἄποψίς μου ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα πρὸ τῶν ἐκλογῶν τοῦ Ἰανουαρίου 1936, εἶχε γίνει ἀσμένως δεκτή, ἀπὸ τὸν σημερινὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ ἐπιθυμῶ, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, νὰ κάμω δύο ἀποκαλύψεις ἐπὶ ἱστορικῶν γεγονότων, ἀγνώστων ἴσως εἰς τὴν Βουλήν, διότι δὲν εἶδον τότε τὸ φῶς τῆς δημοσιότητος, ὅτι μετὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ Ἰανουαρίου 1936, ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἔκρινεν ὅτι, θὰ ἦτο δυνατὸν δι’ ἐμοῦ νὰ γίνῃ εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ἡ πρότασις τῆς συνεργασίας, τῶν δύο Κομμάτων. Εἴχομεν τότε ἐπανειλημμένως μακρὰς συνομιλίας καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι εὗρον ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ἐκείνης πνεῦμα πατριωτικὸν καὶ ἀπολύτως ἀνιδιοτελές. Ἐὰν δέ, ἡ ἀδιαλλαξία τῶν μέν, οἱ δισταγμοὶ τῶν δέ, δὲν ἤγαγον εἰς τὴν ποθητὴν ἕνωσιν, τοῦτο οὐδαμῶς δύναται νὰ βαρύνῃ τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων. Τοὐναντίον, οὗτος ἐπέδειξεν ἀπόλυτον διαλλακτικότητα, ἐὰν δὲ ἡ πρότασίς του ἐκείνη ἐγίνετο τότε δεκτή, πολλαὶ συμφοραὶ θὰ εἶχον ἴσως ἀποφευχθῇ διὰ τὴν χώραν. Μία ἄλλη μικρὰ ἀποκάλυψις προσωπικοῦ χαρακτῆρος εἶναι, ὅτι κατὰ τὰς συνομιλίας ἐκείνας, ὅταν εἴχομεν ἤδη συμφωνήσῃ ἐπὶ τῶν ἀξίων λόγου ζητημάτων καὶ ἀπέμενεν ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα τῆς Πρωθυπουργίας, χωρὶς ποσῶς νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τοῦτο ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἐξέφρασεν ἁπλῶς τὴν ἐπιθυμίαν ὅτι ἴσως διὰ τὴν ἡλικίαν του θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἄλλην μίαν φορὰν Πρωθυπουργὸς καὶ ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ἐν συνεχείᾳ, εἰς τὴν ἑπομένην σύνοδον, ν’ ἀναλάβῃ τὴν Πρωθυπουργίαν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Χαίρω, διότι μετὰ 12ετίαν, τὸ ἀειθαλὲς πολιτικὸν δένδρον τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι θαλερὸν (γέλωτες, ζωηρὰ χειροκροτήματα). Ἐπέζησε δύο ἀκόμη πρωθυπουργοὺς καὶ ἐλπίζομεν καὶ εἰς ἄλλας. Οἱ γενικώτεροι λόγοι, οἱ ὁποῖοι καθιστοῦν χαρμόσυνον τὴν συνεργασίαν τῶν δύο κομμάτων, εἶναι τρεῖς. Ὁ ἕνας εἶναι ὅτι ἀπεδείχθη ἡ πολύτιμος ἀξία τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Ὅταν ἐσχηματίσθη ἡ ἀποκληθεῖσα Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας, τότε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἠκούσθησαν πολλαὶ φωναὶ Κασσανδρῶν — δὲν ἐνθυμοῦμαι ἐὰν καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος δὲν ὑπῆρξα μία ἐξ αὐτῶν — αἱ ὁποῖαι εἶπον, ὅτι, ἐὰν ἀποτύχῃ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις, τότε ἡ Ἑλλὰς κατεστράφη, τότε δὲν ὑπάρχει καμμία λύσις πλέον, τότε θὰ ἀκολουθήσουν συμφοραί! Ἀπεδείχθη ἐκ τῶν πραγμάτων, ὅτι τὸ κοινοβουλευτικὸν Δημοκρατικὸν πολίτευμα εἶναι τοσοῦτον ἰσχυρόν, ὥστε δύναται νὰ δίδῃ πάντοτε λύσεις εἰς τὰς ἑκάστοτε παρουσιαζομένας κρίσεις. Φθάνω δὲ μέχρι τοῦ σημείου νὰ εἴπω, ὅτι, καὶ ἐὰν ἡ χαρακτηρισθεῖσα χθὲς Κυβέρνησις Ἐθνικῆς Σωτηρίας, ἀποτύχῃ, καὶ πάλιν δὲν νομίζω ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀπελπιζώμεθα, διότι πιστεύω ὅτι καὶ πάλιν ἐκ τῆς παρούσης Βουλῆς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθοῦν κοινοβουλευτικαὶ λύσεις, αἱ ὁποῖαι νὰ μὴ ἀφήσουν τὴν χώραν αὐτὴν νὰ καταστραφῇ. Ἕτερος λόγος, ὁ ὁποῖος καθιστᾶ χαρμόσυνον τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι διὰ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως ταύτης ἐτερματίσθη ὁ ἀτυχὴς βίος τῆς ἑπταμήνου, ἑπομένως μὴ φυσιολογικῆς, ἐκείνης Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ὠνόμασεν ἑαυτὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας. Ἐὰν ἡ πρώτη μετεκλογικὴ Κυβέρνησις ἀπέτυχε μετὰ τοὺς δύο πρώτους μῆνας τῆς δράσεως αὐτῆς, ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας ἀπέτυχε μετὰ τὰς δύο πρώτας ἑβδομάδας τοῦ καταρτισμοῦ της. Ἡ Ἐθνικὴ Συνεργασία ὑπῆρξεν ἁπλῶς λέξις κενή. Ἀντ’ αὐτῆς, παρηκολουθήσαμεν καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς ἀλληλοϋπονομεύσεις, ἀλληλοζηλοτυπίας, ἀλληλοφθόνους, καὶ μόνον ἓν δὲν ἀντελήφθημεν, τὴν ἔννοιαν τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας. Ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἀναμφιβόλως ἐξέπεσε προώρως εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν, λυποῦμαι δὲ διότι δὲν δύναμαι νὰ συμφωνήσω μὲ τὸν ἕνα ἐκ τῶν συναρχηγῶν αὐτῆς εἰς τὸν ἐπικήδειον, τὸν ὁποῖον ἐξεφώνησε χθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Νομίζω, ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι, τὰς ὁποίας προσέφερεν εἰς τὴν Χώραν, ὑπῆρξαν ἐλάχισται, καὶ ὅτι ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι μὲ τόσον ζῆλον ἐπεδιώξαμεν τὸν καταρτισμὸν τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς, θὰ εἴμεθα εἰλικρινέστεροι, ἐὰν εἴπωμεν, ὅτι αἱ προσδοκίαι τὰς ὁποίας ἀπεθέσαμεν ἐπ’ αὐτῆς διεψεύσθησαν ἀπολύτως. Εἶναι βεβαίως φυσικὸν ἕνας πολυκέφαλος ὀργανισμὸς νὰ μὴ λειτουργῇ κανονικῶς. Ἀλλὰ ἠλπίσαμεν, ὅτι εἰς τοιαύτας περιστάσεις οἱ ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι ἀνέλαβον νὰ συνεργασθοῦν μετ’ ἀλλήλων πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς σωτηρίας τῆς Πατρίδος, θὰ ἀπεμακρύνοντο ἀπὸ στενὰς κομματικὰς ἀντιλήψεις καὶ θὰ ἔθετον ὑπεράνω αὐτῶν τὸ κοινὸν συμφέρον. Ἀντὶ τούτου, ἀντελήφθημεν, ὅτι ἡ κομματικὴ κραιπάλη τῶν πρώτων μηνῶν τῆς μετεκλογικῆς διακυβερνήσεως τῆς Χώρας ἀντὶ νὰ ἐλαττωθῇ, ἁπλούστατα ἐπολλαπλασιάσθη ἐπὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν μετασχόντων τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης κομμάτων. Ἦτο, ἑπομένως, εὐτύχημα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ παρητήθη. Θὰ ἐξετάσω βραδύτερον τὰ αἴτια τῆς κρίσεως αὐτῆς τῆς κυβερνητικῆς, ἀλλὰ πρὸς τὸ παρὸν περιορίζομαι νὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν λόγων διὰ τοὺς ὁποίους θεωρῶ εὐφρόσυνον τὸ γεγονὸς τοῦ καταρτισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως. Ἕνα βαρύτατον νόσημα, ἀπὸ τὸ ὁποῖον πάσχει ἡ πολιτικὴ ζωὴ τῆς Χώρας, εἶναι ὁ μεγάλος ἀριθμὸς τῶν πολιτικῶν κομμάτων, κομματιδίων καὶ ὁμάδων. Ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς κατ’ ἐπανάληψιν προεκάλεσε εἰρωνικὰ μειδιάματα καὶ σκώμματα εἰς ξένας Βουλάς, διότι εἶναι πράγματι ἀκατάληπτον εἰς μίαν Χώραν τόσον ἁπλῶς συγκεκροτημένην ἡ ὁποία δὲν ἐμφανίζει πολλὰ μεγάλα προβλήματα, διότι ἡ οἰκονομικὴ σύνθεσις αὐτῆς εἶναι πράγματι ἁπλουστάτη, νὰ εἶναι ἀνεκτὰ πλέον τῶν δύο ἢ τριῶν τὸ πολύ, θὰ ἔλεγον, κομμάτων. Ἐντὸς μόνον τῆς Βουλῆς παρήλασαν ἀπὸ τοῦ βήματος χθὲς ὀκτὼ κόμματα, κομματίδια καὶ ὁμάδες. Ὑπάρχουν ἀκόμη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ μεμονωμένοι βουλευταί, ἰσχυριζόμενοι ὅτι ἐκπροσωποῦσι τὰ ἐξ αὐτῶν καὶ μόνον ἀποτελούμενα κόμματα, καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης πολλὰ ἀκόμη καὶ ἄλλα κόμματα καὶ ὁμάδας. Θὰ ἦτο εὐκταῖον, ἐὰν ὁ σημερινὸς κυβερνητικὸς συνασπισμὸς ἔδιδεν ἀφορμὴν εἰς τὰ διάφορα αὐτὰ κόμματα νὰ σκεφθοῦν περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ὀρθολογιστικωτέρας κομματικῆς διαρθρώσεως τῆς Χώρας. Θὰ ἔπρεπε δηλαδὴ νὰ γίνῃ σκέψις, ὥστε νὰ συγχωνευθοῦν ὁμάδες κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαναληφθῇ ὁ ὁμαλὸς ρυθμὸς εἰς τὸν πολιτικὸν βίον τῆς πατρίδος ἡμῶν. Διότι τὰ πολυάριθμα κόμματα καὶ αἱ μικραὶ ὁμάδες δυσχεραίνουν τὸν σχηματισμὸν Κυβερνήσεως καὶ γίνονται ἀφορμὴ ἐκείνων τῶν ἀτόπων, τὰ ὁποῖα πρὸ ὀλίγου παρετήρησα καὶ τὰ ὁποῖα ὅλοι παρετηρήσαμεν ἐν τῇ λειτουργίᾳ τῆς αὐτοκληθείσης Κυβερνήσεως Ἐθνικῆς Συνεργασίας. Ὁ λόγος ἀκριβῶς, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἐκπροσωπεῖ ἀπὸ ἀπόψεως ἀριθμητικῆς δυνάμεως μόλις τὰ 60% τοῦ Κοινοβουλίου, ἐνῷ ἡ παραιτηθεῖσα ἐξεπροσώπει τὰ 85%, ἐν τούτοις ὅμως ἡ μὲν Κυβέρνησις ἐκείνη κατέπεσε ταχέως εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν τόσον τοῦ ἐσωτερικοῦ, ὅσον καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἐνῷ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς πρώτης αὐτῆς ἐμφανίσεως ἀπολαμβάνει πλήρους ἐμπιστοσύνης ἐν τῷ ἐσωτερικῷ καὶ τῷ ἐξωτερικῷ, μαρτυρεῖ ὅτι οἱ ἀριθμητικοὶ ὑπολογισμοὶ δὲν εἶναι πάντοτε οἱ προσήκοντες καὶ ὅτι ὑπεράνω αὐτῶν τῶν προσθαφαιρέσεων τῆς ἀριθμητικῆς ὑπάρχουν γενικαί τινες ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι συντελοῦν εἰς τὸ νὰ ἀπολαμβάνῃ ἢ νὰ μὴ ἀπολαμβάνῃ τῆς ἐμπιστοσύνης Κυβερνητικός τις ὀργανισμός. Δι’ αὐτὸ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν θὰ ἔχῃ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς αὐτὰς δυσχερείας, τὰς ὁποίας ἀντιμετώπισεν ἡ προηγουμένη. Ἐὰν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἐξετασθῇ ἡ κρίσις ἡ Κυβερνητική, ἡ δημιουργηθεῖσα πρὸ 15 περίπου ἡμερῶν, ὅτι δηλαδὴ ἤγαγεν εἰς τὸν σχηματισμὸν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, αὐτὸ τὸ γεγονὸς δύναται βεβαίως νὰ ἀποτελέσῃ τίτλον τιμῆς διὰ τοὺς προκαλέσαντας τὴν κρίσιν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ γεγονὸς τοῦτο δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προβλέπηται καθ’ ὃν χρόνον ἡ κρίσις προεκλήθη, θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ πιστεύω ὅτι οὐχὶ τίτλος τιμῆς, ἀλλὰ τίτλος εὐθύνης ὑπῆρξεν ἡ πρόσκλησις τῆς κυβερνητικῆς κρίσεως, τῆς λαβούσης χώραν ἀπὸ τὸ ἑσπέρας τῆς 21ης Αὐγούστου καὶ ἐφεξῆς. Διετυπώθη, κύριοι, ἐν ἐπισήμῳ ἐπιστολῇ Ἀρχηγοῦ πολιτικοῦ κόμματος, δημοσιευθείσῃ εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἡ κατηγορία, ὅτι «πέντε συνάδελφοι ἔθεσαν ζήτημα ἀπομακρύνσεώς του ἐκ τῆς Κυβερνήσεως, ἐπικαλεσθέντες κυρίως ἐπιθυμίαν, ἂν μὴ ἀξίωσιν, συμμαχικοῦ παράγοντος». Ἡ φράσις αὐτή, κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητος. Ἀποτελεῖ κατ’ ἐμὲ μίαν βαρυτάτην κατηγορίαν, ὅτι ὑπὸ τοιοῦτον χαρακτῆρα ἐδημιουργήθη ἡ Κυβερνητικὴ κρίσις. Ὅταν ἐπετεύχθη ἡ βοήθεια ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ παρετηρήθησαν, κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας, μερικὰ κρούσματα ἀναξιοπρεποῦς, πτωχοπροδρομικῆς ἐμφανίσεως τῶν τότε ἐκπροσώπων τῆς χώρας μας, ἐνόμισα, ὅτι εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς τότε Κυβερνήσεως διὰ δύο ἐρωτήσεων, αἱ ὁποῖαι ὅμως ἐνεῖχον ἐν ἑαυταῖς τὴν ἔννοιαν τοῦ ἐλέγχου. Ἡ πρώτη ἐρώτησις ἔλεγεν, ἐὰν ἐνόμιζεν ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἦτο σύμφωνον μὲ τὰ διπλωματικὰ ἔθιμα τὸ νὰ σπεύδουν νὰ ἐπισκέπτωνται ξένους ἀπεσταλμένους εἰς τὰς οἰκίας καὶ τὰς πρεσβείας αὐτῶν, ἐνῷ εἶναι παγκοίνως γνωστὸν, ὅτι εἰς ἁπάσας τὰς χώρας, ἀκόμη καὶ τὰς ἐλαχίστας, καὶ τὰς ἐχούσας ὀλιγωτέρους τίτλους ἐθνικῆς ὑπερηφανείας, ὁσάκις πρόκειται νὰ γίνῃ ἀνακοίνωσίς της πρὸς ξένον ἀπεσταλμένον, καλεῖται οὗτος διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἐκεῖ γίνεται πρὸς αὐτὸν ἡ ἀνακοίνωσις. Μοῦ ἐδόθη τότε μία περίεργος καὶ θλιβερὰ ἀπάντησις. Ἠκολούθησε δευτέρα ἐρώτησις, βασιζομένη εἰς ἐπισήμους ἀνακοινώσεις, γενομένας ἀπὸ τοῦ βήματος ξένης Βουλῆς, διὰ τῶν ὁποίων ἐτονίζετο ἡ ἐξαιρετικὴ λεπτότης, τὸ ἐξαιρετικὸν εὔθικτον μιᾶς ἄλλης γειτονικῆς Χώρας, πρὸς τὴν ὁποίαν ἐδίδετο συμμαχικὴ βοήθεια. Καὶ ἠρώτησα τότε, τὴν τότε Κυβέρνησιν τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας, διὰ ποῖον λόγον τὸ παράδειγμα ἐκεῖνο, δὲν ἐλαμβάνετο ὡς πρότυπον καὶ δι’ ἡμᾶς, καὶ διὰ ποῖον λόγον ἔπρεπε νὰ θεωρηθῶμεν ἡμεῖς ὀλιγώτερον εὔθικτοι τῆς γείτονος Τουρκίας, ὥστε νὰ δεχώμεθα τὴν ἐνταῦθα ἐμφάνισιν ξένων Ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶχον τὸ δικαίωμα ἐπεμβάσεως εἰς τὰ ἐσωτερικὰ ζητήματα τῆς Χώρας. Ὅταν ὑπεγράφη ἡ συμφωνία περὶ τῆς βοηθείας, ἡ ρήτρα, ἡ ὁποία διετυπώθη σχετικῶς μὲ τὰς ξένας Ἀποστολάς, ἀσυνήθως, ὅπως εἶπον, ὁρισθείσας, ἐνῷ εἰς τὰς γειτονικὰς Χώρας ὁ ἁρμόδιος Πρεσβευτὴς ἐκπροσωπεῖ τὴν Χώραν του ἐν τῷ ἔργῳ αὐτῷ, ὅταν λέγω ὑπεγράφη αὐτὴ ἡ συμφωνία, ἡ ρήτρα, ἡ ἀφορῶσα τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς ξένης Ἀποστολῆς, ἀνεφέρετο μόνον εἰς τὸ ἀντικείμενον τὸ περιλαμβανόμενον ἐν τῇ συμβάσει. Ἐνῷ αὕτη ἦτο ἡ νομικὴ καὶ οὐσιαστικὴ θέσις τοῦ πράγματος, παρέστημεν θεαταὶ ἑνὸς θλιβεροῦ φαινομένου Ἑλλήνων Πολιτικῶν, σπευδόντων νὰ διερευνῶσι τὰ φρονήματα τῶν ξένων, τῶν εὑρισκομένων ἐν τῇ Χώρᾳ ταύτῃ, σπευδόντων νὰ ἀνεβοκατεβαίνουν τὰς κλίμακας τῶν ξένων Πρεσβειῶν καὶ τῶν ξενοδοχείων, εἰς τὰ ὁποῖα ἐστεγάζοντο οἱ ξένοι Ἀντιπρόσωποι, καὶ τὰς ἀπόψεις αὐτῶν, ὥστε εἴτε τυχὸν ὑπὸ τῶν ἰδίων ὑποβαλλομένας, εἴτε ἔξωθεν ἀνακοινουμένας, νὰ σπεύδουν νὰ τὰς υἱοθετοῦν, νὰ τὰς ἐγκολπῶνται καὶ νὰ τὰς διακηρύσσουν ὡς ἐπιβολὴν ἔξωθεν προερχομένην. Δὲν νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Χώρα αὕτη, ἡ ὁποία ἔζησεν ἡμέρας ἐθνικῆς ὑπερηφανείας ὄχι μόνον εἰς τὸ ἀπώτερον παρελθόν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ πρόσφατον τοιοῦτον, θὰ ἔπρεπε νὰ φθάσῃ εἰς αὐτὸ τὸ κατάντημα ἐλλείψεως ἐθνικῆς ἀξιοπρεπείας. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ὅλων αὐτῶν τῶν κινήσεων ὑπῆρξεν ἡ ἐν τῷ ἡμετέρῳ τύπῳ καὶ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἄνευ καμμιᾶς ἐπιφυλάξεως διατυμπανισθεῖσα ἀνάμιξις ξένων εἰς τὴν λύσιν τῆς κυβερνητικῆς κρίσεως. Ὑπῆρξα, ἴσως, ὁ πρῶτος ἐν τῇ Χώρᾳ αὐτῇ, ὁ ὁποῖος ὑπεστήριξα τὴν ἀνάγκην τοῦ σημερινοῦ προσανατολισμοῦ τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ ἀπόψεως ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ὅταν ἅπαντες περίπου οἱ ἐνταῦθα πολιτικοὶ εἶχον στραφῆ πρὸς ἄλλην κατεύθυνσιν ἐκ κεκτημένης ταχύτητος. Καί, ἑπομένως, πιστεύω, ὅτι ἔχω ὅλον τὸ δικαίωμα, καθ’ ὃ ἀναμφιβόλως ἀπροκάλυπτος φίλος καὶ ὑποστηρικτὴς αὐτῆς τῆς συνεργασίας, νὰ διατυπώσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὸ παράπονον, ὅτι δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ἡ εὐθιξία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπέτυχε, δι’ ἔλλειψιν, ὅπως εἶπον, κύρους, ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας, θὰ τὸ ἐπιτύχῃ ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως καὶ ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις τὰ τελευταῖα διαβήματα, τὰ ὁποῖα ἔγιναν, θὰ τὰ θεωρήσῃ ὡς πράγματι τελευταῖα. Καὶ ὅτι ἀπὸ σήμερον καὶ ἐφεξῆς θὰ τερματισθῇ πᾶσα, ἀπαράδεκτος, ἀνάμιξις ξένων ἐν ταὐτῷ τὸ συμφέρον αὐτῶν τούτων τῶν φίλων ἡμῶν, διότι ἡ διεθνὴς ἀτμόσφαιρα δημιουργεῖ συχνὰς παρεξηγήσεις καὶ διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀποδίδεται εἰς ἄλλας Χώρας, δὲν πρέπει ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ ἐπαναληφθῇ καὶ ἐν τῇ ἡμετέρᾳ Χώρᾳ. Ἡ ἐντύπωσις τῆς ἀλλοδαπῆς κοινῆς γνώμης, δὲν νομίζω ὅτι ἦτο ἐπαρκὲς ἐπιχείρημα διὰ νὰ ἐκραγῇ ἡ κρίσις, διότι ἀναμφιβόλως ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας, ὅπως βεβαίως καὶ ἡ ταύτης προηγηθεῖσα, εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ διαφωτίσῃ τὴν ἀλλοδαπὴν κοινὴν γνώμην, ἐὰν δὲ παρέλειψε τὸ ἔργον τῆς διαφωτίσεως, ἡ εὐθύνη βαρύνει αὐτὴν ἀκεραία. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀφήσωμεν ἐπὶ 18 ὅλους μῆνας νὰ συκοφαντῶνται αἱ Ἐθνικαὶ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις, ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ καὶ νὰ ἀποδίδωνται, εἴτε εἰς αὐτάς, ἐν τῷ συνόλῳ των, εἴτε εἰς μεμονωμένους πολιτικοὺς Ἀρχηγοὺς κατηγορίαι, βασιζόμεναι ἐπὶ ἀνακριβῶν βάσεων. Ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν διαμόρφωσιν τῆς τοιαύτης ἀλλοδαποῦς κοινῆς γνώμης, εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν, οἱ μετέχοντες τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης πολιτικοὶ Ἀρχηγοί, ἐὰν δὲν ἐπίστευον πράγματι εἰς τὴν ἀκρίβειαν τῶν λεγομένων, ν’ ἀναλάβουν αὐτοὶ τὴν ὑπεράσπισιν τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας μετέσχον, καὶ τῶν πολιτικῶν, μετὰ τῶν ὁποίων συνειργάζοντο, ἐπὶ τῷ τέλει ὅπως καταστήσουν ἀδύνατον τὴν ἐπίδρασιν αὐτῶν τῶν σπερμολογιῶν. Ἐφ’ ὅσον δὲν τὸ ἔπραξαν βαρύνει αὐτούς, διὰ τοῦτο μεγάλη εὐθύνη, εὐθύνη διττή, εὐθύνη δι’ ἔλλειψιν διαφωτίσεως καὶ εὐθύνη δι’ ἔλλειψιν θάρρους καὶ συναδελφικῆς ἀλληλεγγύης, ἐκτὸς ἐὰν πράγματι οἱ ἴδιοι ἐπίστευον εἰς αὐτὰς τὰς κατηγορίας, ὁπότε ὅμως εἶχον ὑποχρέωσιν καὶ δημοσίᾳ νὰ τὸ καταγγείλουν πρὸς τοὺς Ἕλληνας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀφ’ ἧς στιγμῆς κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἔλαβον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐσχάτως δημιουργηθείσης κυβερνητικῆς κρίσεως, εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ παράσχουν πλήρη διαφώτισιν εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νὰ καταστήσουν πειστικὴν τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ παρεδέχοντο. Ἰδοὺ διατὶ πιστεύω, ὅτι, ἐὰν τὸ πείραμα ἔφερεν ἓν αἴσιον ἀποτέλεσμα, πάντως τὰ αἴτια καὶ αἱ σκέψεις εἶναι ἀπολύτως κατακριτέαι. Εἰσερχόμενος εἰς τὴν ἔρευναν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ἐπιθυμῶ νὰ σημειώσω καίριά τινα σημεῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων αὗται δὲν μὲ εὑρίσκουν σύμφωνον. Βεβαίως ἀντιλαμβάνομαι πλήρως, ὅτι ἡ πολιτικὴ τοῦ κατευνασμοῦ, ἡ ὁποία ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον ὑπεστηρίζετο ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, δὲν ἦτο τόσον φοβερὰ καὶ τόσον ἐπικίνδυνος, ὅσον ἀρχικῶς ἐπιστεύομεν, καὶ ὅτι ἡ προσέγγισις τῆς κατευναστικῆς πολιτικῆς μὲ τὴν δυναμικὴν πολιτικὴν ὑπῆρξε τόσον εὐχερής, ὡς προέκυψεν ἐκ τῆς σχετικῆς παραγράφου τῶν χθεσινῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Ἐλπίζω, ὅτι τὸ ἐξωτερικόν, τὸ ὁποῖον παρακολουθεῖ τὰ Ἑλληνικὰ πράγματα, θὰ μείνῃ ἀπολύτως ἱκανοποιημένον ἐκ τῶν δηλώσεων τούτων, ἐκτὸς ἂν ἡ ἐξακολούθησις τῆς ἀντεθνικῆς προπαγάνδας καταστήσῃ καὶ τὴν νέαν Κυβέρνησιν ἐξ ἴσου ὕποπτον, ὅπως κατέστησεν ὅλας τὰς προηγουμένας. Καὶ ἀπόκειται εἰς τὴν Κυβέρνησιν αὑτὴν νὰ ἐργασθῇ ἐντατικώτερον, διὰ νὰ διαφωτίσῃ τὴν κοινὴν γνώμην, ὥστε νὰ ἀποφύγῃ καὶ αὐτὴ τὸ βάρος τῆς συκοφαντίας, τὸ ὁποῖον δὲν κατώρθωσαν ν’ ἀποφύγουν αἱ προκάτοχοι αὐτῆς. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ δηλώσω μίαν ἀπόλυτον διαφωνίαν μὲ τὸ σημεῖον ἐκεῖνο τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, κατὰ τὸ ὁποῖον, ὡς ἐγγυητὴς τῆς ἐκπληρώσεως τῶν κυβερνητικῶν ὑποσχέσεων, θέλει κατέλθει ἐνταῦθα μία ξένη Ἀποστολή. Πιστεύω πάντοτε, ὄχι, βεβαίως, εἰς τὴν ἀπόλυτον ἔννοιαν τῆς αὐτοτελείας, διότι αὐτοτέλεια σήμερον δὲν ὑπάρχει, διότι καὶ τὰ μεγάλα κράτη ἠναγκάσθησαν νὰ ἐκχωρήσουν ἕνα μέρος τῆς αὐτοτελείας των, χάριν τῆς διεθνοῦς συνεργασίας, ἀλλὰ πιστεύω, τοὐλάχιστον, εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς Ἐθνικῆς ἀξιοπρεπείας. Δὲν ἐννοῶ διὰ ποῖον λόγον μία Κυβέρνησις, ἀπολαμβάνουσα τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ Κοινοβουλίου, θεωρεῖ ἑαυτὴν τόσον ὀλίγον ἀξιόπιστον, ὥστε νὰ θεωρῇ ἀναγκαῖον νὰ καλέσῃ ἀλλοδαποὺς ἐγγυητάς. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ διαγραφῇ ἡ παράγραφος αὐτή, ἤ, ἐφ’ ὅσον ἀνεγράφη, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν πραγμάτωσιν τῆς φράσεως αὐτῆς, ἀλλὰ ν’ ἀρκεσθῇ εἰς τὴν ἐπίσημον βεβαίωσιν τῶν δύο μεγάλων ἱστορικῶν κομμάτων, ἡ ὁποία, βεβαίως, περισσότερον παντὸς ξένου ἐγγυητοῦ, ἀποτελεῖ ἐγγύησιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ θὰ σεβασθῇ τὸν λόγον της. Περαιτέρω, δὲν δύναμαι νὰ μὴ ἀναφέρω, μετὰ λύπης μου, μίαν σοβαρὰν παράλειψιν ἐν ταῖς προγραμματικαῖς δηλώσεσιν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα. Κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα τῆς καταστολῆς τῆς ἀνταρσίας εἶναι, ἴσως, τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε, καὶ εὐλόγως, πλέον παντὸς ἄλλου, τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Καὶ νομίζω, ὅτι, ἐὰν τόσον ἡ κοινὴ γνώμη, ὅσον καὶ τὸ Κοινοβούλιον, πλὴν ἴσως ἐλαχίστων μεμονωμένων καὶ εἰς προσωπικοὺς λόγους συμπαθείας ὀφειλομένων ἐξαιρέσεων, ἐκαλεῖτο νὰ ἐκφράσῃ γνώμην, θὰ ἔλεγεν ἀδιστάκτως ὅτι, πλὴν τῆς Κυβερνητικῆς κρίσεως, πλὴν τῆς κρίσεως τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας, ὑπάρχει ἀναμφιβόλως καὶ κρίσις στρατιωτικῆς ἡγεσίας. Εἶναι γνωστόν, μὲ ποίας μεγάλας καὶ πομπώδεις ὑποσχέσεις συνωδεύοντο ἑκάστοτε τὰ διάφορα σχέδια ἐναντίον τῆς ἀνταρσίας καὶ εἶναι γνωστὸν τὸ μέχρι τοῦδε ἐπιτευχθὲν ἀποτέλεσμα. Ὅταν, κύριοι, εἰς ἕνα ἀγῶνα στρατιωτικόν, ἕνας στρατηγὸς ἀποτύχῃ, ὁ στρατηγὸς αὐτὸς ἀμέσως ἀντικαθίσταται καὶ τοῦ ἀφαιρεῖται ἡ διοίκησις τοῦ Σώματος Στρατοῦ ἢ τῆς Μεραρχίας. Ἀπορῶ δὲ πῶς, μετὰ τόσα θύματα καὶ μετὰ τόσας ἀποτυχίας, δὲν ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ ληφθῇ τὸ μέτρον τοῦτο καὶ παρ’ ἡμῖν. Ἐγράφησαν εἰς τὸν τύπον μακρόταται κριτικαί, ἀπὸ ἀμερολήπτους στρατιωτικοὺς κριτικούς, περὶ τῆς στρατιωτικῆς καταστάσεως τῆς χώρας καὶ ἀπεδόθη εἰς τὴν Ἑλληνικὴν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν ἡ κατηγορία, ὅτι ἀφ’ ἑνὸς μὲν δὲν ἔπραξεν ὅ,τι ἔπρεπεν ἐν τῷ ἔργῳ τῆς καταστολῆς τῆς ἀνταρσίας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ δὲν ἔπραξεν ὅ,τι τῆς ἐπέβαλλε τὸ ἐθνικὸν καθῆκον, ἐν σχέσει πρὸς ξενικὰς ὑποδείξεις περὶ τοῦ τρόπου τῆς ὀργανώσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Ἡ εὐθύνη αὕτη, κύριοι, τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας, ἰδίως ἡ τελευταία, εἶναι κατ’ ἐμὲ βαρυτάτη. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι, καὶ ἄλλοτε ἐκαλέσαμεν ἐνταῦθα ξένους ὀργανωτάς, ἀλλ’ αἱ ὀργανωτικαὶ Ἀποστολαὶ εἰς τὴν Χώραν αὐτήν, εἰς τὸ παρελθόν, εἶχον καθαρῶς περιωρισμένον, ἐκπαιδευτικόν, χαρακτῆρα. Δὲν ἔφθανον μέχρι τοῦ σημείου τῆς ἀναμίξεως, εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασαν αἱ σήμερον δρῶσαι ἐν τῇ Χώρᾳ στρατιωτικαί, πάσης φύσεως, Ἀποστολαί. Δὲν ὑπῆρχεν ἀνάμιξις αὐτῶν εἰς τὰ διοικητικὰ ἔργα. Δὲν ὑπῆρχεν ἕνα ὑπερκράτος, ὑπεράνω τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Δὲν ὑπῆρχεν ἡ δυνατότης νὰ διαφωνήσῃ ὁ ἀνεύθυνος ξένος σύμβουλος τοῦ Ὑπουργοῦ πρὸς τὸν ὑπεύθυνον πολιτικὸν ἐν τῇ Χώρᾳ, τὸν ὑπεύθυνον Ὑπουργόν, καὶ ἐν τῇ διαφωνίᾳ μεταξὺ συμβούλου καὶ ὑπευθύνου Ὑπουργοῦ, νὰ προσφεύγωμεν εἰς τὴν διαιτησίαν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὡς λέγουν τὰ ἐπίσημα κείμενα, ἢ ἄλλης τινὸς ἀρχῆς, ὡς λέγουν ἀνεπίσημοί τινες διαδόσεις Τοῦτο δι’ ἐλευθέρους λαούς, εἶναι ἀπολύτως ἀπαράδεκτον. Ἀλλὰ ἡ ἐπέμβασις δὲν περιορίζεται μόνον εἰς τὰ ἔργα τῆς διοικήσεως καὶ εἰς τὰ ἔργα τῆς σταδιοδρομίας τῶν στελεχῶν, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ ἐπέμβασις αὐτή, πολὺ φοβοῦμαι ὅτι θὰ ἀφήσῃ ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ἴχνη μεταξὺ τῶν ἀποτελούντων τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Ἡ ἐπέμβασις ὑπῆρξεν ἔμμεσος καὶ εἰς τὰ νομοθετικά μας ἔργα, διότι πολλάκις νομοσχέδια ἤρχοντο ἐνώπιον ἡμῶν καὶ κατόπιν ξένης ἐπεμβάσεως ἀπεσύροντο. Ἀλλ’ ἡ ἐπέμβασις ὑπῆρξεν ἀπαράδεκτος καὶ εἰς τὸ σχέδιον τῆς ὀργανώσεως τοῦ Στρατεύματος. Δὲν γνωρίζω ποῖαι γνῶμαι ἐπεκράτησαν παρὰ τῇ στρατιωτικῇ ἡγεσίᾳ καὶ ποία ἐθεωρήθη ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἀποστολὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Ἴσως νὰ ἐθεωρήθη ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς δὲν πρόκειται νὰ ὑπεραμυνθῇ τοῦ πατρίου ἐδάφους ἐν καιρῷ κινδύνου, ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἐπιβιβασθῇ μεταγωγικῶν καὶ νὰ ριχθῇ εἰς πεδινὰ μέρη, διὰ νὰ ἀποτελέσῃ τμῆμα ξένης στρατιωτικῆς δυνάμεως. Ἐὰν αὗται αἱ σκέψεις ὑπῆρξαν, εἶναι θλιβερὸν ὅτι οἱ Ἕλληνες στρατιωτικοὶ δὲν ἐθεώρησαν ἀπαραίτητον νὰ διαμαρτυρηθοῦν μέχρι καὶ τοῦ σημείου νὰ παραιτηθοῦν ἀπὸ τὰς θέσεις των. Διότι ὤφειλεν, ὡς πρῶτον καθῆκον τοῦ Ἕλληνος στρατιωτικοῦ, νὰ χαρακτηρισθῇ ἡ ἀνάγκη τῆς ἀμύνης τοῦ πατρίου ἐδάφους καὶ τὸ πάτριον ἔδαφος εἶναι, κύριοι, ἔδαφος ὀρεινόν, ἔχει ἀνάγκην ὀρεινῆς στρατιωτικῆς συνθέσεως καὶ ὀρεινῶν σχηματισμῶν. Καὶ ἂν ἀκόμη δὲν ἐνεφανίζετο ὁ ἀνταρτικὸς ἀγών, ὁ ὁποῖος κατέστησεν ἐν βραχυτάτῳ διαστήματι ἔκδηλον τὸ σφάλμα τῆς στρατιωτικῆς ὀργανώσεως, καὶ ὁ κατώτερος βαθμοφόρος ἐν τῷ στρατεύματι θὰ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ, ὅτι διὰ τὴν στιγμὴν τῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ στρατεύματος ἐν καιρῷ πολέμου ἡ ὀργάνωσίς του ὑπῆρξε πλημμελής, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐγκληματικῶς πλημμελής. Θὰ ἔπρεπεν οἱ Ἕλληνες στρατιωτικοὶ ἡγέται νὰ καταστήσουν τῶν ἀπόψεών των τούτων κοινωνοὺς τοὺς ξένους ὀργανωτὰς καί, ἐὰν δὲν ἠκούοντο, ὤφειλον νὰ παραιτηθοῦν. Ἐφ’ ὅσον δὲν τὸ ἔπραξαν, ὑπέχουν βαρυτάτας ἔναντι τοῦ Ἔθνους εὐθύνας καὶ τῶν εὐθυνῶν, κύριοι, αὐτῶν βλέπομεν σήμερον τὰ ἀποτελέσματα, ὅταν, ἔπειτα ἀπὸ τὰ μεγαλοπρεπῆ ἐκεῖνα σχέδια, τὰ ὁποῖα ἐπὶ στατικῆς βάσεως κατηρτίσθησαν τὸν Νοέμβριον, διὰ νὰ ἐφαρμοσθοῦν τὸν Μάϊον, ἔναντι οὐχὶ ὀχυρῶν ἐγκατεστημένων ἐπὶ τῶν συνόρων, ἀλλὰ κατὰ εὐκινήτων ὁμάδων, ἀποτελουμένων ἐξ ὀλιγαρίθμων συμμοριτῶν, κατέστη ἔκδηλος ἡ ἀποτυχία, ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ προγράμματος αὐτοῦ, ἰδίᾳ κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας. Τοῦτο δὲ καθίσταται ἔτι θλιβερώτερον, ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι αὐτὴ ἡ στρατιωτικὴ ἡγεσία πρὸς τοὺς πολιτικοὺς ἡγέτας, οἱ ὁποῖοι ἐζήτουν παρ’ αὐτῆς πληροφορίας, ἐξέφραζεν ἐξαιρετικὴν αἰσιοδοξίαν περὶ ὀλιγοημέρου δράσεως πρὸς πλήρη καταστολὴν τῆς ἀνταρσίας, ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν ἀξιοτίμου συναδέλφου, πρώην Ὑπουργοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὁ ὁποῖος μᾶς ἀνεκοίνωσε σχετικὰς δηλώσεις τοῦ τότε Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου. Ἀντὶ τούτου, οἱ μῆνες παρήρχοντο καὶ ἐν τούτοις ἡ ἀνταρσία ἠμπορεῖ νὰ λεχθῇ ὅτι εὑρίσκεται ἀκόμη εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς δράσεώς της. Ἔπρεπεν, ἑπομένως, ἡ Κυβέρνησις, ἤδη πρὸ τοῦ καταρτισμοῦ της, νὰ ἀντιμετωπίσῃ ὡς ἓν κύριον θέμα τὴν στάσιν αὐτῆς ἔναντι τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας, καί, ἐνῷ δι’ ἀνεπισήμου τινὸς ἀνακοινώσεως παρεσχέθη τοιαύτη ἐλπίς, ἐν τούτοις μετὰ λύπης μας ἀνεγνώσαμεν σήμερον εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἐπίσημον ἀνακοίνωσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, χαρακτηρίζουσαν τὴν εἴδησιν αὐτὴν ὡς φαντασιώδη. Τοῦτο μᾶς ἐμβάλλει εἰς σοβαρὰς ἀνησυχίας, διότι ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν στρατιωτικὸν πρόβλημα δὲν εἶναι τόσον δυσχερές, ὅσον ἐπιθυμοῦν νὰ τὸ παρουσιάσουν καὶ πιστεύομεν ἐπίσης, ὅτι δὲν εἶναι τόσον ἀναγκαία ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ, ὅσον ἡ προσήκουσα κατανομὴ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπὸ τὰ ὅπλα δυνάμεων. Ἀνεκοινώθη εἰς ἐπίσημον ἀνακοινωθὲν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, δημοσιευθὲν εἰς τὸν τύπον, ὅτι αἱ στρατιωτικαὶ δυνάμεις τῆς Χώρας ἔχουν τὴν ἑξῆς σύνθεσιν (ἀναγινώσκει): «α) Εἰς τάγματα πεζικοῦ, πολυβόλων καὶ μονάδας ὀρεινῶν καταδρομῶν 56%, β) εἰς στρατηγεῖα ἀπὸ Στρατιᾶς μέχρι Ταξιαρχιῶν 7,2%, γ) εἰς ὅπλα ὑποστηρίξεως (πυροβολικόν, τεθωρακισμένα, μηχανικόν, διαβιβάσεις) 15,2%, δ) εἰς σώματα ὑπηρεσίας ἀνεφοδιασμοῦ καὶ συντηρήσεως 14%, ε) μόνιμοι πυρῆνες κέντρων βασικῆς καὶ εἰδικῆς ἐκπαιδεύσεως 7,6%, ἤτοι σύνολον μονίμου δυνάμεως (α, β, γ) 78,4%». Θὰ ἤθελον, ἐν πρώτοις, νὰ τονίσω, ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σχηματισμοῦ, τὸν ὁποῖον τὸ ἀνακοινωθὲν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν θεωρεῖ ὡς ἐνέχοντα τὴν ἔννοιαν ὅτι τὰ 78,4% εἶναι μάχιμοι δυνάμεις, ὁ ὑπολογισμὸς εἶναι ἀνακριβής, διότι αἱ δυνάμεις τῶν στρατηγείων καὶ αἱ δυνάμεις εἰς ὑλικὸν ὑποστηρίξεως, πυροβολικοῦ δηλαδή, τὰ 22,4%, ἀναμφιβόλως, δὲν δύνανται νὰ θεωρηθοῦν μαχητικαὶ δυνάμεις εἰς τὸν ἀντιανταρτικὸν ἀγῶνα. Ἀλλὰ καὶ τὸ ὑπόλοιπον τῶν 56%, ἔχω πάντα λόγον νὰ πιστεύω, ὅτι, εἶναι ἀριθμὸς ἀπολύτως θεωρητικός. Διότι, ὅταν πρὸ μηνὸς περίπου μία ὁμὰς βουλευτῶν ἐθεωρήσαμεν ὅτι εἴχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἀποστῶμεν τῶν συζητήσεων ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος καὶ νὰ ἐκφράσωμεν πρὸς τὸν τότε Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἀγωνίαν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Συντάγματος διὰ τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθον τὰ στρατιωτικὰ πράγματα τῆς Χώρας, ἐλάβομεν παρ’ αὐτοῦ τὴν πληροφορίαν, ὅτι αἱ μαχητικαὶ δυνάμεις ἀνέρχονται εἰς 35.000. Ἐὰν λάβετε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι, ἐκτὸς τῶν 20 χιλ. ἐκπαιδευομένων, ὑπάρχουν 120 χιλ. στρατοῦ ὑπὸ τὰ ὅπλα, αἱ 35 χιλιάδες στρατοῦ ἐκπροσωποῦν μόνον τὰ 25% τῆς ἤδη ὑπὸ τὰ ὅπλα μαχίμου δυνάμεως. Ἐπομένως, ὁ ἀριθμὸς τῶν 56%, ὀφείλει κατὰ τὴν γνώμην μου νὰ τεθῇ ὑπὸ κάθαρσιν. Τοιαύτης τινὸς οὔσης τῆς στρατιωτικῆς καταστάσεως, λυποῦμαι, διότι δὲν βλέπω ἀπολύτως καμμίαν ἐκδήλωσιν ἐπὶ τούτου εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις. Τοὐναντίον μάλιστα, ἡ περὶ ἧς ἐγένετο λόγος ἀνακοίνωσις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, δημιουργεῖ σοβαρὰν ἀμφιβολίαν περὶ τοῦ κατὰ πόσον ἡ Κυβέρνησις ἀντελήφθη τὸν κυριώτερον λόγον τῆς μέχρι τοῦδε ἀποτυχίας τῶν στρατιωτικῶν ἐπιχειρήσεων. Ἐλπίζω, ὅτι, πρὸ τοῦ τέρματος τῆς συζητήσεως, ἡ παράλειψις αὐτὴ θὰ συμπληρωθῇ, εἴτε δι’ ἐμπράκτου τινὸς ἐνεργείας, εἴτε διὰ δηλώσεως συγκεκριμένης, καθησυχαζούσης τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, περὶ τοῦ ὅτι ἀφ’ ἑνὸς μὲν δὲν δύνανται οἱ ἀποτυχημένοι ἡγήτορες νὰ ἐξακολουθοῦν ἡγούμενοι τοῦ γενναίως μαχομένου στρατοῦ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἀντιλαμβανομένη τὴν κρισιμότητα τῶν περιστάσεων, εἶναι διατεθειμένη, ἀψηφοῦσα τὰς ἀνευθύνους ἄλλων, ἐξωελληνικῶν, προσώπων συμβουλάς, νὰ ἀναβιβάσῃ εἰς τὸ ὕψιστον δυνατὸν σημεῖον τὴν μαχητικὴν δύναμιν τοῦ ὑπάρχοντος στρατοῦ, προτοῦ σκεφθῇ νὰ αὐξήσῃ τὸν ἀριθμὸν αὐτοῦ. Ἀλλά, κύριοι, ἐὰν τὸ πρόβλημα τῆς δημοσίας τάξεως εἶναι τὸ βασικώτερον, ἴσως, τὸ μόνον πρόβλημα τὸ ὁποῖον θεωρεῖται ὅτι πρέπει σήμερον νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ, ὅμως οὔτε τὸ μόνον εἶναι, οὔτε διὰ μόνων τῶν Ὑπουργείων τῆς Δημοσίας Τάξεως καὶ Στρατιωτικῶν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιλυθῇ καὶ ἀπομένεται ἡ λύσις τοῦ προβλήματος τῆς δημοσίας τάξεως. Θεωρῶ βασικώτατον σφάλμα, σφάλμα διαπραχθὲν ἤδη ὑπὸ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, τὸ ὅτι θεωρεῖται, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς καταστολῆς τῆς ἀνταρσίας εἶναι ἕνα ἀπομεμονωμένον ζήτημα ἑνὸς στεγανοῦ τινὸς χώρου καὶ ὅτι πρέπει, μετά τινος ἀδιαφορίας, νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς ὑπολοίπου κρατικῆς μηχανῆς, ἀρκεῖ νὰ ἑνώσωμεν ὅλας μας τὰς δυνάμεις πρὸς καταστολὴν τῆς ἀνταρσίας. Ἀλλά, κύριοι, ὁ κρατικὸς μηχανισμὸς ἀποτελεῖ ἕνα ἑνιαῖον σύνολον. Δὲν εἶναι δυνατόν, ὑπαρχούσης κακοδιοικήσεως ὑπαρχούσης ἐλλείψεως εἰς τὸν ἐφοδιασμὸν καὶ τὸν ἐπισιτισμὸν τῆς χώρας, ὑπαρχόντων κακῶν οἰκονομικῶν, νὰ θεωρήσητε ὅτι δύνασθε ἐπιτυχῶς νὰ ἀντιμετωπίσητε τὴν ἀνταρσίαν, διότι ὁ τερματισμὸς τῆς ἀνταρσίας ἀποτελεῖται ἀπὸ δύο παράγοντας. Ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸν ἕνα παράγοντα, ὁ ὁποῖος λέγεται καταστολὴ διὰ τῶν ὅπλων, ἀλλὰ καὶ ὁ ὁποῖος προϋποθέτει κανονικῶς λειτουργοῦσαν τὴν ὅλην κρατικὴν μηχανήν, ἀλλὰ ἀποτελεῖται καὶ ἀπὸ ἕνα ἄλλον παράγοντα ψυχολογικόν, ὁ ὁποῖος τροφοδοτεῖται ἀπὸ τὴν ἐμφάνισιν Κράτους σεσαθρωμένου καὶ κακῶς λειτουργοῦντος. Πρέπει νὰ ὑπάρξῃ πράγματι ἡ ὑπὸ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως ἐξαγγελθεῖσα καὶ μὴ πραγματοποιηθεῖσα καὶ ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἐπαγγελθεῖσα συνδρομὴ ὅλων τῶν ὑλικῶν καὶ ἠθικῶν δυνάμεων τοῦ Ἔθνους καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θὰ ἔπρεπε νὰ καταβληθῇ ἡ προσήκουσα προσοχή, ὥστε πάντες οἱ κλάδοι τῆς Διοικήσεως νὰ λειτουργοῦν ὁμαλῶς. Βαρύτατον εἶναι τὸ ἔργον τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Ἐφοδιασμοῦ, ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ διακεκριμένος συνάδελφος, τὸν ὁποῖον ὅλοι τόσον ἐκτιμῶμεν καὶ ἀγαπῶμεν ἐν τῇ αἰθούσῃ αὐτῇ, μετὰ τῆς προσηκούσης συνέσεως θὰ χειρισθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, διὰ νὰ τερματισθῇ ἡ ἀπαράδεκτος κατάστασις ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη κατὰ τοὺς τελευταίους 18 μῆνας, νὰ βλέπωμεν δηλαδὴ ὀργιάζουσαν τὴν αἰσχροκέρδειαν, ἀπὸ τῆς μιᾶς στιγμῆς εἰς τὴν ἄλλην ἐξαφανιζόμενα εἴδη δημοσίας ἀνάγκης καὶ ἐπανερχόμενα τὴν ἑπομένην, διὰ νὰ πωλοῦνται εἰς τιμὴν μαύρης ἀγορᾶς. Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι τόσον σοβαρὸν καὶ σπουδαῖον ὥστε θὰ πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ μίαν ἐκ τῶν κυρίων ἀπασχολήσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἕν ἄλλο σπουδαῖον ζήτημα εἶναι τὸ οἰκονομικόν. Ἠκούσαμεν ἐκεῖ εἰς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπανελήφθη καὶ εἰς τὰς χθεσινὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ἡ ἰδέα περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἀνάγκης ὅπως οἱ οἰκονομικῶς ἰσχυροὶ φέρουν τὰ βάρη τὰ φορολογικά. Ἀλλὰ ταῦτα πάντα, κατὰ τοὺς διαρρεύσαντας 18 μῆνας, παραμένουν λόγοι κενοί. Ἓν καὶ μόνον ἄξιον λόγου οἰκονομικὸν νομοσχέδιον ἤχθη ἐνώπιον ἡμῶν καὶ τοῦτο κατ’ ἀνάγκην διότι, ἂν τοῦτο δὲν ἐψηφίζετο, θὰ παρέμενεν ἡ χώρα ἄνευ ἀμέσου φορολογίας, ἐπὶ τῇ λήξει τῆς προθεσμίας τῆς ἐκτάκτου εἰσφορᾶς. Ἦτο ὁ νόμος περὶ φόρου ἐπιτηδεύματος. Ἀλλ’ ἐνῷ κατ’ ἐπανάληψιν ἡμεῖς, ἐκ τῶν κάτω προεκαλέσαμεν πᾶσαν τὴν προσοχὴν τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων ἐπὶ τῆς ἀνάγκης νὰ εἰσηγηθοῦν φορολογικὰ νομοσχέδια, σύμφωνα μὲ τὰς ἐπαγγελίας αὐτῶν, βαρύνοντα τὸν κύκλον τῶν οἰκονομικῶς ἰσχυρῶν, ἐν τούτοις εἴτε ταῦτα δὲν προσήγοντο, εἴτε προσήγοντο μετ’ ἐξαιρετικῆς καθυστερήσεως καὶ ἐν θλιβερᾷ καταστάσει, εἴτε εἰσήγοντο μὲν ἀλλ’ οὐδέποτε ἐπεδιώκετο ἡ ἐπιψήφισις αὐτῶν. Εἶναι, κύριοι, οἱ οἰκονομικῶς ἰσχυροὶ εἰς τὴν χώραν αὐτὴν ἀριθμητικῶς ἀσήμαντοι. Εἰς τὸ παρελθὸν ἡ ἐπιρροὴ αὐτῶν ἐπὶ τῶν πολιτικῶν πραγμάτων τῆς χώρας ἦτο διττή, ἀφ’ ἑνὸς διότι ὁ λαὸς δὲν ἦτο ἐπαρκῶς ἐξειλιγμένος, ὁ οἰκονομικῶς ἰσχυρὸς ἦτο καὶ κομματάρχης, διαθέτων ὑπὲρ τοῦ ὑποψηφίου του τὰς ψήφους τῶν ὑπ’ αὐτὸν ἐργαζομένων, ἀφ’ ἑτέρου ἦτο καὶ ἰσχυρὸς οἰκονομικὸς παράγων τοῦ κόμματος. Τὰς σημερινὰς ἡμέρας, λόγῳ τῆς διαπαιδαγωγήσεως καὶ ἀναπτύξεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἡ πρώτη ἰδιότης ἐξέλιπε, παρέμεινεν ὅμως, ἀτυχῶς, ἀτυχέστατα, λόγῳ ἐλλείψεως εὐρειῶν τάσεων κομματικῆς ὀργανώσεως ἐν τῇ χώρα, ἀκεραία ἡ ἐπιρροὴ τῶν οἰκονομικῶς ἰσχυρῶν ἐπὶ τῆς διακυβερνήσεως τῆς χώρας, διὰ τῆς μεθόδου τῆς οἰκονομικῆς ὑποστηρίξεως τῶν πολιτικῶν τῆς χώρας κομμάτων. Σήμερον, ὁπότε ἡ Κυβέρνησις Ἐθνικῆς Ἑνώσεως ἀνέλαβε τὴν ἀρχήν, νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀποδειχθῇ ἰσχυροτέρα τῶν οἰκονομικῶς ἰσχυρῶν καὶ νὰ εἰσαγάγῃ πρὸς ψήφισιν ἐκεῖνα τὰ νομοθετήματα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ὑποβληθοῦν διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ πράγματι τὸ σημεῖον αὐτὸ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων. Ἀλλὰ καὶ ἕτερον σημεῖον παραλειφθὲν ἐκ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων θὰ πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἡ οἰκονομικὴ ὀργάνωσις τῆς χώρας δὲν ἔχει μόνον τὴν πλευρὰν αὐτῆς τὴν δημοσιονομικήν, ἀλλ’ ἔχει καὶ τὴν πλευρὰν τῆς πίστεως. Ἀνόρθωσις οἰκονομικὴ δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ διὰ τῆς ἀφειδοῦς ἐκδόσεως χαρτονομίσματος, ἔστω καὶ ἂν τοῦτο τὸ χαρτονόμισμα ἔχῃ κάλυμμα εἰς χρυσὸν ἢ εἰς ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα. Διὰ νὰ ἀνορθωθῇ οἰκονομικῶς ἡ χώρα, κ.κ. βουλευταί, πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ ὁ ὁμαλὸς οἰκονομικὸς ρυθμός, νὰ ἐπανέλθῃ, δηλαδή, ἡ λαϊκὴ οἰκονομία ὑπὸ μορφὴν τραπεζιτικῶν ἢ ταμιευτηριακῶν καταθέσεων, καὶ αἱ καταθέσεις αὗται νὰ διοχετεύωνται εἰς τὴν πίστιν, νὰ διοχετεύωνται πρὸς τόνωσιν τῶν συναλλαγῶν. Ἐφ’ ὅσον ἡ πίστις δὲν ἐπανέρχεται, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ ὁ ὁμαλὸς οἰκονομικὸς ρυθμὸς τῆς χώρας. Καὶ τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ ἔπρεπεν, ἐὰν δὲν τὸ γνωρίζουν οἱ ξένοι, νὰ τὸ τονίσῃ ὑπὲρ πάντα ἄλλον ἡ Κυβέρνησις. Ἐν τούτοις εἴδομεν μετὰ λύπης εἰς τὴν συναφθεῖσαν συμφωνίαν νὰ γίνεται λόγος —καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ βεβαίως μίαν παγίαν Ἀμερικανικὴν πολιτικὴν — ὅτι οὔτε ὀβολὸς θὰ διατεθῇ ἐκ τῆς παρεχομένης βοηθείας πρὸς πληρωμὴν προϋπαρχόντων χρεῶν. Ἀλλ’ ἐὰν κατανοηθῇ, ὅτι ἡ νομισματικὴ μεταρρύθμισις τοῦ 1944 ἐπέφερε καιριώτατον πλῆγμα ἐναντίον τῆς πίστεως τῆς χώρας καὶ ὅτι, ἄνευ ἀποκαταστάσεως τῆς πίστεως αὐτῆς, ὁμαλὸς οἰκονομικὸς βίος δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ, θὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις, ἀντιλαμβανομένη τὴν σοβαρότητα τοῦ ζητήματος, ὄχι μόνον νὰ ἀναλάβῃ αὐτὴ νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν σοβαρά, ἀντὶ τῶν ἀστειοτάτων, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν πρὸ ἔτους, νομοθετήματα περὶ ἀποκαταστάσεως τῆς πίστεως, ἀλλὰ καὶ νὰ καταστήσῃ ἀντιληπτὸν εἰς τοὺς φίλους ἡμῶν, ὅτι, ἄνευ ἀποκαταστάσεως τῆς πίστεως ἐν τῇ χώρᾳ, καμμία βοήθεια δὲν θὰ εἶναι ἐπαρκής. Διότι τὰ χρήματα, τὰ διδόμενα, ἐξαντλοῦνται, ἐνῷ ἡ πίστις ἡ μόνιμος, ἡ παγία, ἡ διατιθεμένη διὰ τῆς ἀποταμιεύσεως, αὐτὴ παραμένει πάντοτε καὶ εἶναι ὑγιεστέρα, διότι αὐτὴ γίνεται χωρὶς τὴν ἀνάγκην ἐκδόσεως χαρτονομίσματος καταλήγουσα εἰς πληθωρισμόν. Ἕν ἄλλο καίριον σημεῖον, κύριοι, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ βασισθῇ μία κρατικὴ ὀργάνωσις ἱκανὴ νὰ καταστείλῃ τὸ ἀνταρτικὸν κίνημα, εἶναι ἡ δημιουργία ἐντίμου καὶ καλῶς λειτουργούσης κρατικῆς μηχανῆς. Ἐσημείωσα πρὸ ὀλίγου, ὅτι κατὰ τὸ διαρρεῦσαν 18μηνον ἐδόθη εἰς τὴν κρατικὴν μηχανὴν ρυθμὸς ἀποκλειστικῶς κομματικός. Καὶ ἐὰν κατὰ τοὺς πρώτους μῆνας τὰ κόμματα ἦσαν τρία, συνέβη κατὰ τὸ ἑπόμενον διάστημα ὅ,τι συνέβη καὶ μὲ τὸν ἐχῖνον ἐκεῖνον τοῦ μύθου τοῦ Αἰσώπου, νὰ διπλασιασθοῦν δηλαδὴ τὰ κόμματα, καί, ἑπομένως, καὶ ἡ κομματικὴ ἀπομύζησις τῆς χώρας. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν ἀντιλαμβάνεται ὡς ἔργον αὑτῆς τὴν δημιουργίαν σφαιρῶν ἐπιρροῆς κομματικῆς, δὲν ἀντιλαμβάνεται δηλαδή, ὅτι τὰ Ὑπουργεῖα, τὰ ὁποῖα ἀνέλαβεν ἕκαστον τῶν κομμάτων, πρόκειται νὰ ἀποτελέσουν τιμάριον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκμεταλλεύεται εἰς τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἕκαστον Ὑπουργεῖον παρεχωρήθη, ἀλλ’ ὅτι ἀντιλαμβάνεται τὴν ὑπερτάτην ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν ἀντιλαμβάνεται σήμερον σύσσωμος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, μιᾶς Ἐθνικῆς ἀναγεννήσεως. Εἶπον καὶ ἄλλοτε — καὶ προεκάλεσα τὴν δυσφορίαν τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος — ὅτι σήμερον εὑρισκόμεθα ἐνώπιον μιᾶς καταστάσεως, ἡ ὁποία, ἀπὸ ἀπόψεως ἐσωτερικῆς διοικήσεως, ὑπενθυμίζει τὴν ἐποχὴν τοῦ 1909. Πιστεύω πράγματι, κύριοι, ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς ἓν ἔσχατον σημεῖον κομματικῆς ἐξαθλιώσεως καὶ ὅτι, ἐὰν δὲν σκεφθῶμεν σοβαρῶς νὰ δημιουργήσωμεν μίαν κίνησιν ἀναγεννήσεως, μίαν κίνησιν ἀνορθώσεως, τότε, οἱαδήποτε φάρμακα καὶ ἐὰν ἐπινοήσωμεν, καὶ ὁσαιδήποτε Κυβερνήσεις Συνασπισμοῦ καὶ ἂν δημιουργήσωμεν, τὸ βάραθρον θὰ καταπίῃ ἀναμφιβόλως τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, τὴν κοινοβουλευτικὴν δημοκρατίαν, ὅλους ἡμᾶς. Θὰ πρέπει νὰ σκεφθῶμεν σήμερον, ὅτι δὲν εἶναι οἱ καιροὶ μενετοί, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἔστω καὶ ἂν ὑπάρχουν μεταξὺ αὐτοῦ μερικοὶ ἐπιτήδειοι, νομίζοντες ὅτι τὰ πάντα δημιουργοῦνται διὰ τῶν κομμάτων, ἐν τῇ μεγίστῃ αὐτοῦ ὑγιεῖ πλειοψηφίᾳ αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην τῆς ἀναγεννήσεως τῆς κρατικῆς μηχανῆς. Καὶ ἂν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν καταστῇ ἱκανὴ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὸ αἴτημα αὐτό, τότε ἡ δημοκρατία, νομίζω, ὅτι δὲν θὰ καταστραφῇ ἀλλὰ μόνον θὰ καταπέσῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν, καὶ μετ’ αὐτῆς ὁλόκληρος ὁ ἑσμὸς τοῦ παλαιοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Ὅπως εἶπον ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, νομίζω, ὅτι τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ἔχει τὴν μεγίστην ἀρετήν, τῆς δημιουργίας διαδοχικῶν Κυβερνήσεων καὶ πιστεύω, ἑπομένως, ὅτι, ἐὰν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ἐκείνης, τῶν δύο δηλαδὴ συνεργαζομένων κομμάτων, δὲν ἐπέλθῃ ἡ ἀναμενομένη αὐτὴ ἐξυγίανσις, τότε ἐκ τοῦ μέσου ἡμῶν, ἐκ τοῦ μέσου τῆς Βουλῆς, ἐκ τοῦ μέσου τῶν πολλῶν ὑγιῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἀντιπροσωπεύονται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, θὰ προέλθῃ τὸ κήρυγμα μιᾶς μεγάλης εἰρηνικῆς ἐπαναστάσεως, ἑνὸς νέου 1909. (Χειροκροτήματα). Ἀπὸ τῆς αἰθούσης αὐτῆς θὰ ἐξαγγελθῇ καὶ πάλιν, ὅπως ἐξηγγέλθη καὶ τότε, ἡ καταδίκη τοῦ παλαιοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ ἡ δημιουργία μιᾶς νέας πολιτικῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία θὰ φέρῃ καὶ θὰ ἀναπετάσῃ τὴν σημαίαν αὐτὴν τῆς ἠθικῆς τῆς χώρας ἐξυγιάνσεως. Δὲν ἀπελπίζομαι, κύριοι, ἀκόμη. Βεβαίως, χορηγοῦντες τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης μας εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ τονώσωμεν αὐτὴν ἐνώπιον τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ διὰ νὰ καταδείξωμεν τὴν ἐθνικὴν ἑνότητα γενομένην εὐμενῶς ἀποδεκτὴν ἀπὸ τὸ σύνολον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, διατελοῦμεν πάντοτε ἐν ἐπιφυλακῇ ὅσον ἀφορᾷ τὴν κριτικὴν τῶν βημάτων καὶ τῶν ἐνεργειῶν αὐτῆς. Νομίζω, ὅτι, οὕτω πως ἐνεργοῦντες, θὰ πρέπει πάντοτε νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι πρέπει ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ μὴ παραλείψῃ οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν τὸ καθῆκον αὐτό, τοῦ νὰ σκεφθῇ δηλαδὴ τὸν τρόπον τῆς ἐνδεχομένης διαδοχῆς ἐν περιπτώσει ἀποτυχίας τῆς παρούσης Κυβερνήσεως καί, μετὰ θάρρους χωροῦσα, πιστεύουσα δὲ ὅτι τὸ Ἔθνος ἀξιοῖ τὴν ἀναγέννησιν αὐτήν, νὰ προετοιμασθῇ ἀπὸ τοῦ νῦν διὰ νὰ δώσῃ ἐν καιρῷ τὴν οἰκείαν λύσιν εἰς τὸ τυχὸν δημιουργηθησόμενον πρόβλημα, ἐὰν παρ’ ἐλπίδα, καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἱκανοποιήσῃ τὰς προσδοκίας τοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Δ. Μαντούβαλος ἔχει τὸν λόγον.

§8Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ βῆμα μὲ ἔφερον αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅπως καὶ ὅλους τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων, ἀλλὰ καὶ συναδέλφους πρὸ ἐμοῦ. Ἔχω ἐντολὴν ἐκθέτων τὰς σκέψεις μου ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ ποὺ μὲ ἐξέλεξε νὰ εἴπω ὠμὴν τὴν πραγματικότητα καὶ νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐκ μέρους του, ὅτι σὲ μίαν κρίσιμον κατάστασιν σὲ μίαν ἐποχὴν τοιαύτην, ποὺ ἐκρίνετο ἡ τύχη του ὡς λαοῦ καὶ φυλῆς, τὰ συνεργαζόμενα κόμματα προὐκάλεσαν μίαν κρίσιν ἀφάνταστον διὰ τὴν χώραν καὶ ὁ λαὸς ὁ ὁποῖος πάντοτε μὲ ἐνδιαφέρον μεγάλον παρηκολούθησε καὶ τὴν κρίσιν τὴν πολιτικὴν ἀλλὰ καὶ τὰ πολιτικὰ γεγονότα, μὲ δυσφορίαν καὶ ἀγανάκτησιν ἐδέχθη τὴν κρίσιν αὐτήν. Τὴν δυσφορίαν του αὐτὴν τὴν ἐπηύξησε περισσότερον ἡ διάρκεια τῆς κρίσεως καὶ οἱ λόγοι οἵτινες προὐκάλεσαν αὐτήν. Οἱ κ. κ. Ἀρχηγοὶ οἱ πρὸ ἐμοῦ ὁμιλήσαντες δὲν ἠθέλησαν νὰ ἀνατρέξουν εἰς τὰ βαθύτερα αἴτια τῆς κρίσεως. Νομίζω ἐγὼ μὲ τὴν μικρήν μου ἀντίληψιν, ἡ ὁποία ὅπως ξεύρετε πάντοτε ὑπῆρξε μεγάλη ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς καὶ πάντοτε ὁμιλῶ μὲ τὸν πόνον τοῦ λαοῦ, μὲ τὴν σημερινήν του δυστυχίαν καὶ τὴν σημερινήν του ἀπόγνωσιν, εἶχα ἀπήχησιν ὄχι μόνον εἰς τὸν λαὸν ἀλλὰ καὶ εἰς ὑμᾶς ὡς ἐκλεκτούς του. Ὁ λαὸς αὐτός, ὅπως εἶπον καὶ ἄλλοτε ἐξέλεξε μίαν Βουλὴν ὁμοιογενῆ, καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν τοῦ Μαρτίου ἡ θέλησίς του ἦτο νὰ ἑνωθῇ ὁ πολιτικὸς κόσμος, νὰ ρίξῃ εἰς τὴν λήθην τὸ παρελθὸν καὶ τὸ μόνον ποὺ ἐζήτησεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἦτο ὅλοι ἡνωμένοι νὰ ἀποκρούσωμεν τὸν ἀπὸ Βορρᾶν κίνδυνον. Ὁ λαὸς ὁ Ἑλληνικὸς διῃσθάνθη τὴν ἐπερχομένην καταιγίδα καὶ ἡμεῖς ἐδῶ, δίδοντες πρῶτοι οἱ Ἀρχηγοί μας τὸ παράδειγμα, ἀσχολούμεθα διὰ μικρὰ ζητήματα, διὰ πολιτικὰς ἐπιδιώξεις, διὰ ἐγωϊστικὰς τοιαύτας καὶ διὰ ἀτομικὰς φιλοδοξίας. Καὶ ἔπρεπεν, ἔπρεπε ὁ λαὸς αὐτός, διὰ τῶν μαχομένων τέκνων του, τῶν ἐνόπλων δυνάμεών μας καὶ τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας, νὰ κρατήσῃ ψηλά, ἐκεῖ, εἰς τὰ Βόρεια σύνορά μας τὴν τιμὴν τῆς πατρίδος μας. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ αὐτοῦ βήματος ἄλλοτε ἐζήτησα τὴν ἕνωσιν ὅλων τῶν κομμάτων καὶ ἐλυπήθησαν πολὺ τότε, διότι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων δὲν ἔλαβε μέρος εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην. Καὶ ἐνθυμεῖσθε ἀκόμη καὶ κἄτι τι ἄλλο: Εἶπον τότε, ἡ ἀνταρσία ἐνισχύεται ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ οἱ ἐχθροὶ τῆς πατρίδος μας ἀπὸ ἐδῶ εἶχον τὰ ἠθικά των ἐλατήρια. Ἐδοκιμάσθημεν ὅλοι καὶ οὐδεὶς ἀναμάρτητος εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Ἡ ἁμαρτία τοῦ παρελθόντος διήρκεσεν 37 ἔτη. Ὑπέστη ὁ κόσμος αὐτὸς τὰ πάντα. Ὡρισμένοι ἄνθρωποι ἔχομεν ἐπίγνωσιν τῶν ὅσων ὑπέστημεν. Ἐπληρώσαμεν ἀρκετὰ καὶ δὴ εἰς αἷμα καὶ εἰς κακουχίας καὶ διεθέσαμεν διὰ τὸν τόπον αὐτὸν τὰ πάντα. Πονοῦμεν λοιπὸν τὸν τόπον καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ὅλοι οἱ συνάδελφοι τὸν πονοῦν ἀλλ, ὁ καθεὶς ὅταν ἀνεβαίνῃ στὸ ἱερὸν αὐτὸ βῆμα διαφορετικὰ διατυπώνει τὰς σκέψεις του. Νομίζω λοιπὸν ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἐξυπηρετικὴ διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ διὰ τὸ Σῶμα νὰ μὴ λεχθοῦν τὰ πραγματικὰ τῆς κρίσεως ἐκείνης αἴτια· ὁ θαυμάσιος ὅμως αὐτὸς λαός, ὁ ὁποῖος ἔχει δείξει πολλαπλῶς τὰ δείγματα τῆς νοημοσύνης του, τοῦ ἡρωϊσμοῦ του καὶ τῆς αὐτοθυσίας του ἔχει διαγνώσει καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ποῦ εὑρίσκονται τὰ αἴτια αὐτά. Ἐπειδὴ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν πολὺ καλὰ τὰ αἴτια αὐτὰ καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν, καίτοι νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ἓν μάθημα δι’ ὅλους μας καὶ διὰ τὸν λαὸν νὰ πληροφορηθῇ ἐπακριβῶς τὴν ἀλήθειαν ἀπεσιώπησαν ταῦτα, εἶμαι ὑποχρεωμένος καὶ ἐγὼ νὰ τὰ ἀποσιωπήσω καὶ νὰ τὰ ρίξω εἰς τὴν λήθην, εἰς τὸ παρελθὸν καὶ καλούμεθα τώρα πλέον ὅλοι οἱ κύριοι νὰ ἔχωμεν μπροστά μας τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον τοῦ λαοῦ μας καὶ τῆς φυλῆς μας. Θὰ ἀποτύχετε δέ, κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, μὲ τὸν κύριον Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, ὅπως ἀπέτυχε καὶ ἡ προηγουμένη Κυβέρνησίς σας, ἐὰν δὲν ἀνοίξετε ἕνα μεγάλον λάκκον, μέσα εἰς τὸν ὁποῖον νὰ ρίψετε τὰ μίση σας, τὰ πάθη σας, τὰς μεθόδους σας καὶ τὰ συστήματα τοῦ παρελθόντος. (Χειροκροτήματα ζωηρὰ ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων). Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς σᾶς καλεῖ καὶ μᾶς καλεῖ ὅλους μας, νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὡς σύνολον. Ἄλλος εἶναι σήμερον ὁ ἐχθρός: Ὁ ἀπὸ Βορρᾶ, κίνδυνος. Καὶ τὸν ἐχθρὸν αὐτὸν τὸν ἐνισχύουν καὶ ἔχουν γίνει ὄργανά του τὰ προδοτικὰ τῆς Ἑλλάδος καθάρματα. Εἴδαμεν προγράμματα καὶ προγραμματικὰς δηλώσεις σπουδαίας. Ἀλλὰ τὰ προγράμματα δὲν ἔχουν καμμίαν θέσιν καὶ κανένα νόημα, ὅταν δὲν ἔχουν τοὺς ἐμπνευστάς των. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν τοὺς ἐμπνευστάς των ὅταν ἐξακολουθῇ ἡ Κρατικὴ μηχανὴ νὰ παραμένῃ χωρὶς ἐκκαθάρισιν, ὅταν αἱ θέσεις τῆς κρατικῆς μηχανῆς καὶ μάλιστα αἱ ἀνώταται καταλαμβάνονται ἀπὸ τοὺς ἐπιτηδείους. Εἶναι ἐποχή, κύριοι, ποὺ πρέπει νὰ ἐμπνεύσετε, εἶναι ἐποχὴ ποὺ πρέπει νὰ καλέσωμεν ὅλους τοὺς δυναμένους εἰς τὴν σταυροφορίαν ὑπὲρ τῆς πατρίδος καὶ νὰ θέσωμεν εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἐνόπλων δυνάμεών μας τὰ πάντα διὰ νὰ κατασταλῇ ἐντὸς βραχυτάτου χρονικοῦ διαστήματος τὸ κίνημα καὶ νὰ δώσωμεν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν τὴν ἡσυχίαν του. (Ἀποτεινόμενος πρὸς τὸν κύριον Παπανδρέου). Λυποῦμαι, κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος ποὺ γελᾶτε. (Χειροκροτήματα). Λυποῦμαι πολύ, διότι ἐγὼ ὅλους σᾶς σέβομαι καὶ σᾶς παρακολουθῶ.

§9Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ἐγέλασα ἐξ αἰτίας σας. Ἐγὼ μάλιστα μόλις ἦλθον διὰ νὰ σᾶς ἀκούσω, κύριε συνάδελφε.

§10Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Καὶ ἐξαιρετικῶς, σεῖς, μοῦ δίδετε ἐπανειλημμένως ἀφορμάς... Φαίνεται ὅτι αὐτά, ποὺ λέγομεν ἡμεῖς οἱ μικροί, σεῖς οἱ μεγάλοι δὲν τὰ καταλαβαίνετε, ἀλλὰ ἡμεῖς οἱ μικροὶ εἴμεθα μέσα εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ λαοῦ, ἐνῷ σεῖς οἱ μεγάλοι πρὸ πολλοῦ ἀπεβλήθητε.

§11Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Λάθος ἔχετε, διότι ἐγὼ ἦλθον νὰ σᾶς ἀκούσω.

§12Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Θὰ σᾶς τὸ εἴπω ἐγώ, κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, διατὶ ἀπέτυχεν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας, μοῦ δίδετε τὸ δικαίωμα αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ τὸ φέρω ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Δὲν ἐπιστεύσατε ὅλοι σας εἰς τὴν ζωτικότητα τῆς φυλῆς μας, οὔτε οἱ ἑπτὰ ἀρχηγοὶ ἠδυνήθητε νὰ ἑνώσετε τὴν πνοήν σας καὶ νὰ τὴν ἐξαποστείλετε ἀνὰ τὰ πέρατα τοῦ Κράτους. Καὶ θὰ ἐβλέπατε, κύριε Ἀρχηγέ, πῶς θὰ ἐθαυματούργει ὁ Ἑλληνικὸς λαός... Ἐνθυμεῖσθε πολὺ καλὰ ὅτι ἐγὼ ἐζήτησα νὰ σᾶς ἑνώσω καὶ ἐλυπήθην διότι δὲν ἔδωσεν ἡ ἕνωσις αὐτὴ τὰ ἀποτελέσματα, ποὺ ἐπερίμενα. Ἀρκοῦμαι εἰς τὴν ἀπάντησιν αὐτήν, δὲν θέλω νὰ ἀναμαχλεύσω βαθύτερα αἴτια. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς σᾶς ἐγνώρισεν ὅλους καὶ ὁ καθεὶς μὲ τὴν σειράν του διώκησε τὸν τόπον αὐτόν. Ἑνωθῆτε, λοιπόν, ἔστω καὶ τὴν τελευταίαν στιγμὴν καὶ δώσατέ του τὴν πνοὴν ἐκείνην, ποὺ τοῦ χρειάζεται, διὰ νὰ προχωρήσῃ, ἀφοῦ μέχρι σήμερον δὲν τοῦ τὴν ἐδώσατε, καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐγέννησεν ἥρωας καὶ φύλακας καλοὺς διὰ τὸ πάτριον ἔδαφος καὶ ἀπ’ ἐδῶ καὶ ἐπάνω οἱ Σλαῦοι τοῦ βορρᾶ θὰ μάθουν ὅλοι ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος εἶναι ἱερὸν καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ τὸ μολύνουν. (Ἀποτεινόμενος πρὸς τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως κ. Τσαλδάρην, συνομιλοῦντα μετά τινος βουλευτοῦ). Καιρὸς εἶναι, κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, μὲ τὸν συνάδελφον, ποὺ ὁμιλεῖτε, νὰ ἀρχίσωμεν καὶ μὲ σᾶς τὴν ἰδίαν ἱστορίαν. Ἐδῶ ἢ πρέπει νὰ ἀκούῃ ὁ ἕνας τὸν ἄλλον, ἢ πρέπει νὰ μὴ παρίσταται, ἐκτὸς ἐὰν νομίζετε ὅτι αὐτά, ποὺ ἀκοῦτε, δὲν εἶναι τίποτε καὶ πρέπει νὰ σταματήσωμεν, διότι δὲν χρειάζεται νὰ βραχνιάζωμεν. Καὶ ἐνθυμεῖσθε, κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, ὅταν ἐπανήλθατε ἀπὸ τὸ Συνέδριον τῶν Παρισίων καὶ ὡμιλήσατε ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ἠκούσατε τὰς γνώμας μου καὶ εἶπον ὅτι μᾶς ἠδίκησαν, διότι δὲν ἐχειρίσθητε καλῶς τὸ ἐξωτερικόν μας ζήτημα, μᾶς ἠδίκησαν οἱ γενναῖοι καὶ οἱ αἰσχροὶ αὐτοί, μεγάλοι καὶ μικροί. Δὲν ἐνεθυμήθησαν οὔτε τὸ αἷμα μας οὔτε τὰς θυσίας μας, διότι δὲν ἠκούσθη ἡ φωνὴ τῆς Ἑλλάδος ὅπως ἔπρεπε σύμφωνα μὲ τοὺς τίτλους μας. Ἐζήτησα τότε, καὶ τὸ ἐζήτησα καὶ σήμερον, ἐναντίον τοῦ Σλαβικοῦ συγκροτήματος νὰ πέσῃ χειροβομβίς, ἀφοῦ αὐτοὶ διαρκῶς ἐπὶ 30 μῆνας ἔχουν βάλει ἐναντίον τῶν θεμελίων τῆς Ἑλλάδος, ποὺ εἶναι τὰ βόρεια σύνορά μας. Εἴχατε τότε, τὸ πολιτικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον σᾶς ἔφθειρε καὶ καλύτερα νὰ μὴ ὑπῆρχε. Καὶ ὄχι μόνον διέφθειρε καὶ ἔφθειρε τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν ἀλλὰ μὲ τὰς συνεδριάσεις του ἔφθειρε καὶ τὴν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν τοῦ τόπου. Καὶ ἠμπορούσατε ὅλοι μαζὶ νὰ εἴχατε προβλέψει καὶ νὰ εἴχατε θέσει σαφῆ σχέδια καταστολῆς τῆς ἀνταρσίας. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Μαΐου τοῦ 1946, ἔλεγον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ κλεφτοπόλεμος καὶ οἱ κλεφταντάρται νὰ πολεμηθοῦν μὲ τὸν τακτικὸν στρατόν, διότι εἶναι δυσκίνητος. Ὁ κλεφτοπόλεμος χρειάζεται κλεφτοπόλεμον, χρειάζεται τὰ ἴδια μέσα καὶ συστήματα, χρειάζεται τσαροῦχι καὶ ἐλευθέρας κινήσεις καὶ ὄχι τὴν νωθρότητα τοῦ Ἕλληνος στρατιώτου. Ἐδῶ καθημερινῶς βλέπομεν νὰ γεμίζουν ἀπὸ στρατιώτας καὶ ναύτας τὰ τράμ, ὁ ἠλεκτρικὸς σιδηρόδρομος καὶ τὰ θέατρα. Ποῦ ἀλλοῦ, κύριοι, γίνονται αὐτὰ τὰ πράγματα; Ἡμεῖς ὅταν ὑπηρετούσαμεν τὴν πατρίδα, εἴχομεν τὸν γυιλιὸν ἐπὶ τοῦ ὤμου καὶ μὲ τὴν λιτὴν ἐκείνην τροφὴν ὁ Ἕλλην στρατιώτης ἐδημιούργει. Ποῦ εἶναι ἡ ἡγεσία νὰ δείξῃ ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα τὰ συστήματα αὐτὰ τὰ ξένα δὲν ἔχουν ἐφαρμογήν, διότι τὸ ἔδαφος εἶναι πολὺ διαφορετικόν. Ὁ πρὸ ὀλίγου κατελθὼν τοῦ βήματος κ. συνάδελφος ἔθιξε τὸ ζήτημα αὐτό, τὸ ζήτημα ὅμως εἶναι, ὅτι ἑπτὰ μῆνας δὲν ηὕραμεν τὸ φάρμακον καὶ ἐὰν ἐξακολουθήσῃ καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις νὰ βαδίζῃ ἐπὶ τὰ ἴχνη τὰ παλαιὰ εἶναι βέβαιος ὅτι δὲν θὰ γίνῃ τίποτε. Ἐδώσαμεν ἀμνηστείαν εἰς τοὺς ἐγκληματίας καὶ τοὺς προδότας καὶ ἐξακολουθοῦμεν νὰ ἔχωμεν πατριώτας μέσα εἰς τὰς φυλακὰς νὰ σήπωνται ἐκεῖνοι ποὺ ἐπολέμησαν τοὺς προδότας. Ἐξακολουθοῦν ἀκόμη νὰ ὑπάγουν γενναῖοι στρατηγοὶ μέσα εἰς τὰς φυλακάς, δὲν ἐννοῶ τοὺς προδότας οἱ ὁποῖοι συνεφώνησαν μὲ τοὺς κατακτητὰς αὐτοὶ πρέπει νὰ μείνουν εἰς τὰς φυλακὰς καὶ νὰ ὑποστοῦν τὴν δικαίαν τιμωρίαν, δὲν εἶναι δυνατὸν ὅμως ἐπίληπτοι πολῖται, οἱ ὁποῖοι κατηγορήθησαν ἀπὸ τοὺς ἐχθροὺς τῆς πατρίδος, νὰ σήπωνται ἀκόμη εἰς τὰς φυλακάς, διότι ἡ Κυβέρνησις ἡ προηγουμένη καὶ ἡ προηγουμένη δὲν εἶχον τὴν ἀνδρισμὸν νὰ ἀνοίξουν τὰς φυλακάς, ἢ, ἐὰν δὲν ἤθελον νὰ κάμουν αὐτό, θὰ ἔπρεπε νὰ λάβουν τὰ ἴδια μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον διὰ τοὺς προδότας καὶ τοὺς ἐγκληματίας. Κύριοι Ἀρχηγοί, σᾶς δίδεται ἡ εὐκαιρία, τὰ ζητήματα αὐτά, τὰ οὐσιώδη τῆς πατρίδος μας, νὰ τὰ λύσετε. Ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ θὰ σᾶς ἀκολουθήσῃ καὶ λυποῦμαι πολύ, κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, διότι ἀπουσιάσατε ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Λυποῦμαι διότι δὲν παρέστητε νὰ μὲ ἀκούσετε νὰ ἀναπτύσσω τὰς γνώμας μου, διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματός σας. Ἔχετε τὴν πεῖραν τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ, ἔχετε ὅλα τὰ προσόντα, ἂν καὶ ἡ ἡλικίας σας εἶναι περασμένη. (Γέλωτες, χειροκροτήματα). Καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπαναλάβω ὡρισμένα πράγματα διότι δὲν εἴσαστε παρών. Ἕν μόνον ἐκ τῶν πολλῶν. Εἶπον πρὸ ὀλίγου, Κύριε Πρόεδρε, τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀνοιγῇ ἕνας λάκκος καὶ νὰ ρίψωμεν μέσα εἰς αὐτὸν τὸ παρελθόν.

§13Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ (Πρ. Κυβερν.). Ἕνας λάκκος;

§14Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Μάλιστα καὶ καλεῖσθε ὡς νεκροθάπτης, διὰ τὰ παλαιά, καὶ αὐτὸ διότι δὲν θέλω νὰ εἶσθε ὁ νεκροθάπτης τῆς μελλούσης σωτηρίας τοῦ μέρους αὐτοῦ, ποὺ λέγεται Ἑλλάς. Ἂς ξεχάσωμεν τὸ παρελθὸν καὶ ἂς βαδίσωμεν ὅλοι μαζὶ διὰ τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον τῆς φυλῆς μας. Ἐμπνεύσατέ μας, ἐκκαθαρίσατε τὴν κρατικὴν μηχανὴν ἀπὸ τὰ σάπια καὶ περιττά. Εἶναι σκουριασμένη καὶ ἔχει πολλὰς ἀνωμαλίας. Μὴ βλέπετε καὶ μὴ λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας εἰς ποίαν παράταξιν ἀνήκουν τὰ σάπια αὐτά. Εἶναι ἄχρηστοι οὗτοι ὅλοι καὶ ἡ Κρατικὴ μηχανὴ πρέπει νὰ μείνῃ εἰς τοὺς εὐσυνειδήτους καὶ ἐντίμους ὑπαλλήλους. Φροντίσατε ὅμως διὰ τὴν διατήρησίν των καὶ αὐξήσατε τὴν ἐργατικότητα καὶ τὸν ζῆλον των. Νὰ δέχωνται τὸν λαόν, νὰ ἐπικοινωνοῦν μαζί του καὶ νὰ μὴ μᾶς ἔχῃ ὁ λαὸς εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, ὡς μεσάζοντας. Νὰ μὴ τρέχωμεν εἰς τοὺς δρόμους διὰ νὰ κάμνωμεν τοὺς μεσάζοντας, διὰ νὰ λύωνται αἱ ὑποθέσεις τῶν συμπολιτῶν μας. Εἶναι βαρὺ τὸ φορτίον μας καὶ μεγάλη ἡ ἐξάντλησίς μας. Ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διὰ τῶν θεωρείων του ἐκπροσωπεῖ τὸ σύνολον αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ εἶναι διατεθειμένος νὰ ὑποστῇ τὰ πάντα, διὰ νὰ κατορθωθῇ νὰ τοῦ ἐξασφαλίσετε ἕνα καὶ μόνον, τὴν ἀκεραιότητά του, καὶ νὰ τοῦ δώσετε τάξιν καὶ ἡσυχίαν. Ἔχει τόσην ἀντοχὴν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ποὺ θὰ δυνηθῇ νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν πατρίδα μας εἰς τὸ προπολεμικὸν καθεστώς. Δώσατε ἐντολὴν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν νὰ θίξῃ τὰ ζητήματα αὐτά, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ὅλα θὰ τὰ βγάλῃ εἰς πέρας ὁ λαός μας. Μεταφέρατε εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὴν πραγματικὴν τῆς Ἑλλάδος κατάστασιν καὶ τὸν προορισμόν της, διὰ τὴν ἀνθρωπότητα. Τὰ Βόρεια σύνορα τῆς Ἑλλάδος, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι σύνορα παγκόσμια καὶ ἀπὸ τὰ σύνορα αὐτά, ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, τὸ ἔγκλημα καὶ τὸ σκότος, θὰ διαδοθῇ εἰς ὁλόκληρον τὴν ἀνθρωπότητα. Περὶ αὐτοῦ νὰ εἶσθε βέβαιος. Μεταχειρισθῆτε τὸ ὅπλον αὐτό, εἰς τὸν Ο.Η.Ε. καὶ θὰ ἴδητε, πῶς οἱ κύριοι, ἐκεῖνοι σύνεδροι, τῆς παγκοσμίου δικαιοσύνης, πῶς θὰ δικαιολογήσουν τὴν ἀδικηθεῖσαν μέχρι σήμερον Πατρίδα μας. Ὑπάρχουν δά, ὅπως ξεύρετε ἕνα σωρὸ ἐσωτερικὰ ζητήματα. Αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις, ὅλαι, καὶ ἰδίως ὁ περιβόητος Σβῶλος, ἠδίκησαν πολὺν κόσμον. Καὶ διὰ νὰ ἐπαναφέρωμεν τὴν πίστιν εἰς αὐτὸν τὸν κόσμον, πρέπει νὰ τοῦ δώσωμεν, ὅ,τι τοῦ ἀφῃρέσαμεν. Ἐπίσης ἐμεῖς ὅλοι πρέπει νὰ δώσωμεν τὸ παράδειγμα τῆς ἐργατικότητος, τοῦ ζήλου καὶ τοῦ ἐνδιαφέροντος διὰ τὸν τόπον αὐτόν. Νὰ καθιερώσωμεν, ὅπως εἶπον καὶ ἄλλοτε τὴν ὑποχρεωτικὴν ἐργασίαν δι’ ὅλους τοὺς Ἕλληνας. Κύριοι συνάδελφοι, ἔγινεν ἡ Κυβέρνησις τῶν δύο ἱστορικῶν κομμάτων. Ἂς εὐχηθῶμεν μὲ ὅλην μας τὴν ψυχὴν προκοπὴν καὶ εὐόδωσιν εἰς τὸ ἔργον της, διότι, ἐὰν δὲν γίνῃ καὶ ἐὰν δὲν ἐπέλθῃ ἡ προκοπὴ καὶ ἡ εὐόδωσις, μεγάλα κακὰ προαισθάνομαι διὰ τὸν τόπον αὐτόν. Ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐὰν βοηθήσωμεν καὶ δώσουν τὰς κατευθύνσεις, τὰ πράγματα θὰ ἀλλάξουν καὶ ἀπὸ τῆς ἐσωτερικῆς καὶ τῆς ἐξωτερικῆς πλευρᾶς. Ὁ λαὸς αὐτός, ὁ ὁποῖος τόσα ὑπέφερε σύντομα θὰ ἡσυχάσῃ καὶ ὅταν τοῦ δώσωμεν τὴν ἡσυχίαν του καὶ τὴν ἀσφάλειάν του θὰ ζωογονηθῇ καὶ θὰ δημιουργήσῃ πάλιν τὴν πατρίδα του ὅπως ἦτο πρίν. Ἐγένετο λόγος, καὶ δὲν πρόκειται νὰ εἴπω ὅ,τι εἶπον οἱ ἄλλοι, διὰ τὴν ἀναδιοργάνωσιν τοῦ Κράτους, διὰ τὴν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως μεγαλυτέραν προσοχὴν εἰς τὰς πλουτοπαραγωγικὰς δυνάμεις τοῦ τόπου. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ αὐτὰ τὰ θέλει, ἀλλὰ πρὸ παντὸς θέλει ἀσφάλειαν, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ τακτοποιήσῃ ὅλα τὰ ἄλλα ζητήματά του. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἀσφάλειαν καὶ μόνον ἀσφάλειαν θέλει ὁ Ἑλληνικὸς λαός. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις δεόντως ὑπογεγραμμένη, περὶ περιορισμοῦ τοῦ χρόνου τῶν ἀγορεύσεων εἰς τὸ ¼ τῆς ὥρας. Ἡ πρότασις ἔχει ὡς ἑξῆς: «Προτείνομεν ὅπως συντομευθῇ.... (ἀναγινώσκει)..............». Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν;

§16ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις θὰ ὁμιλήσῃ εἷς ὑπὲρ τῆς προτάσεως καὶ εἷς κατὰ τῆς προτάσεως. Ὁ κ. Δηλαβέρης ὑπὲρ τῆς προτάσεως.

§18Κ. ΔΗΛΑΒΕΡΗΣ. Εἶναι προφανὲς, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀρχίσῃ τὸ ἔργον της, διότι τὸ θέμα ἐξηντλήθη.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Ἀλιβιζᾶτος, ὁ ὁποῖος εἶναι κατὰ τῆς προτάσεως.

§20Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Ἡ Βουλὴ συνέρχεται ἔπειτα ἀπὸ μίαν ἀρκετὰ μακρὰν διακοπὴν καὶ κατὰ πᾶσαν πιθανότητα προορίζεται δι’ ἀκόμη μακροτέραν διακοπήν. Ἐμφανίζεται εἰς τὴν Βουλὴν μία νέα Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως ἔχει τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Σώματος, ἀλλ’ ἐμφανίζεται ἔπειτα ἀπὸ μίαν πρωτοφανῆ κυβερνητικὴν κρίσιν, ἡ ὁποία συνετάραξε τὸν τόπον αὐτὸν καὶ ἔχομεν νὰ ἀποφανθῶμεν ὄχι μόνον ἐπὶ τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν συνθηκῶν ὑπὸ τὰς ὁποίας ἀνέρχεται ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ἐπὶ τῶν λόγων, οἱ ὁποῖοι προὐκάλεσαν τὴν κρίσιν καὶ ἐπιβάλλουν ἴσως μίαν ριζικὴν μεταβολὴν τῆς κατευθύνσεως τῆς ἀκολουθηθείσης μέχρι σήμερον καὶ τοῦτο, διότι εἶναι ἐξόφθαλμον, ὅτι ἡ σύνθεσις τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἀποτελεῖ ἕνα σοβαρώτατον, διὰ νὰ μὴ μεταχειρισθῶ μεγάλον λόγον, ἱστορικὸν γεγονός. Ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς νομίζω, ὅτι δὲν ἔχει νὰ χάσῃ τίποτε τὸ Σῶμα, ἐὰν ἐπιτραπῇ ἡ κανονικὴ συνέχισις τῶν συζητήσεων τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσον ἐλάχιστοι φαίνεται ὅτι εἶναι οἱ ἐγγραμμένοι.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν ἐγγεγραμμένων.

§22Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δημιουργεῖται πάντοτε ἕνα προνόμιον ὑπὲρ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι σπεύδουν νὰ ἐγγραφοῦν πρῶτοι εἰς τὸ Προεδρεῖον, καὶ συνεπῶς παρακαλῶ νὰ δεχθῇ ἡ Βουλὴ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἐλευθέρως.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ δι’ ἀναστάσεως ἐὰν δέχεται τὴν πρότασιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸν περιορισμὸν εἰς τὸ ¼ τῆς ὥρας νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη καὶ ἑπομένως περιορίζεται ὁ λόγος εἰς τὸ ἓν τέταρτον τῆς ὥρας. Ὁ κ. Η. Μπάτζιος ἔχει τὸν λόγον.

§25Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἐξετάσῃ κανεὶς τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων μέχρι σήμερον θὰ συναντήσῃ κατὰ τὰς κρισίμους στιγμὰς τῶν φοβερωτέρων ἀγώνων της καὶ μέσα εἰς τὴν ἀποθέωσιν ἀκόμη τῆς δόξης καὶ τῶν φωτοστεφάνων της διάσπαρτα στίγματα κακοδαιμονίας καὶ διενέξεων, τὰ ὁποῖα ρίπτονται ἐναντίον της ἀπὸ κάποιαν ἄγνωστον νέμεσιν. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν εὑρισκόμεθα πρὸ τοῦ βωμοῦ ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἡ Φυλὴ ἡ Ἑλληνικὴ, ἀφοῦ ἔθυσε τὰς προσφιλεστέρας σπονδάς της, ἀφοῦ προσέφερεν αἷμα καὶ ἀγωνίαν, ἐδυσώπησε τέλος τὴν μοῖραν. Μέσα εἰς τὸ ἔρεβος εἰς τὸ ὁποῖον εἶχε βυθισθῆ ἡ Πατρὶς χωρὶς νὰ δύναται αὕτη νὰ εὕρῃ τοὺς προσανατολισμούς της καὶ ἐδέχετο κτυπήματα, καὶ κολάφους ἡ σημερινὴ ἡμέρα εἶναι ἡ πρώτη μεγάλη ἀκτίς, ἡ ὁποία φωτίζει τοὺς δρόμους τοῦ μέλλοντος. Ἀλλεπάλληλα στοιχεῖα φθορᾶς ἐσωτερικῆς κομματικῆς διαπάλης προσέθετον τὴν φοβερὰν των παρέμβασιν εἰς τοὺς ἐφιαλτικοὺς μεταπολεμικοὺς χρόνους, οἱ ὁποῖοι ἐκινδύνευσαν νὰ παρασύρουν τὴν Ἑλλάδα. Ἐὰν ρίψωμεν τὸ βλέμμα εἰς τὸ ἐγγὺς παρελθόν, ἐὰν στραφῶμεν ἔστω καὶ πρὸς στιγμὴν πρὸς τὰ ὀπίσω τὸ χάος ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐξήλθομεν θὰ μᾶς ἀφήσει ἴσως τὸ θάρρος νὰ ὁρμήσωμεν πρὸς τὴν κατάκτησιν τοῦ μέλλοντος. Καὶ ὁ ἱστορικός, ὁ ὁποῖος αὔριον θὰ γράψῃ τὴν μοιραίαν ἐποχήν, τὴν ὁποίαν σήμερον ἐγκαταλείπομεν, θὰ σταθῇ πρὸς στιγμὴν διαπορῶν καὶ διερωτώμενος: Διατί ἄρά γε ἐχρειάσθη νὰ ὁδηγήσωμεν τὴν Πατρίδα μας εἰς τὸ χεῖλος μαντευομένων κρημνῶν; Διατί, διὰ νὰ πληρωθῇ τὸ κενόν, τὸ ὁποῖον ἐχώριζε τὰ κόμματα μεταξύ των, ἔπρεπε νὰ ριφθοῦν ἑκατόμβαι ὁλοκαυτωμάτων καὶ ἀνθρώπιναι θυσίαι ἕως ὅτου ἰσοπεδωθῇ τὸ χάος αὐτό, καὶ δυνηθοῦν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν δύο μεγαλυτέρων κομμάτων τῆς χώρας νὰ προχωρήσουν, ὥστε νὰ δώσουν πρὸς ἀλλήλους τὰς χεῖρας; Ἔπρεπε νὰ εὑρεθοῦν φιλέλληνες διὰ νὰ πονέσουν τὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ ἔλθουν ἀπὸ τὰ πέρατα τῶν ὠκεανῶν, ἀφοῦ ἐφαίνοντο ὅτι εἶχον παύσει νὰ τὴν πονοῦν οἱ ἴδιοι οἱ Ἕλληνες; Κύριοι βουλευταί, ἡ σημασία τῆς σημερινῆς ἡμέρας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συλληφθῇ ἀπὸ ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ζῶμεν τὰ γεγονότα. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον εἶμαι βέβαιος ὅτι διαισθάνεται ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι, ὅτι μόνον σήμερον ὁ κομμουνισμὸς ἐπλήγη θανασίμως. Τὰ χέρια αὐτὰ τῶν ἀρχηγῶν τῶν δύο μεγαλυτέρων κομμάτων τῆς Χώρας τὰ ὁποῖα ἐλπίζομεν ὅτι κρατοῦν γερὰ σφιγμένα τὸ ἕνα τὸ ἄλλο, εἶναι ἡ ἀρραγὴς ἅλυσις τὴν ὁποίαν ὁ ἐχθρὸς δὲν θὰ μπορέσῃ ἀλλ’ οὔτε καὶ ἐπιτρέπεται νὰ διασπάσῃ. Ἐκπροσωπῶν καὶ ἐγὼ τὴν δοκιμαζομένην Βόρειον Ἑλλάδα, ἡ ὁποία ἔχει πάντοτε τὸ προβάδισμα εἰς ὅλας τὰς θυσίας τοῦ Ἔθνους, προσφέρει καθημερινῶς τὰ περισσότερα θύματα εἰς τὸν βωμὸν τοῦ Σλαυοκομμουνιστικοῦ Μολὼχ καὶ ἀποτελεῖ σήμερον τὸν ἀκατάβλητον προμαχῶνα τῆς πανανθρωπίνης ἐλευθερίας, ἐκπροσωπῶν λέγω, κι’ ἐγὼ τὸ μαρτυρικὸν καὶ ἀκριτικὸν ἐκεῖνο τμῆμα τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος, τὸ ὁποῖον μὲ τὴν ἀγωνίαν τοῦ θανάτου εἰς τὴν ψυχὴν ἐπερίμενε ν’ ἀντικρύσῃ μέσα εἰς τὴν ἀσέληνον αὐτὴν νύκτα, τὴν ὁποίαν ἡ Πατρίς μας διῆλθε, τὴν πρώτην ἀκτῖνα μιᾶς ἀναμενομένης ἐθνικῆς αὐγῆς, ἡ ὁποία τόσον ἄργησε χαιρετίζω μὲ βαθεῖαν συγκίνησιν τὸ σημερινὸν ἱστορικὸν γεγονός. Συγχαίρω τοὺς δύο πρωτεργάτας Ἀρχηγοὺς τῆς ἐπελθούσης συμφωνίας, συγκυβερνήσεως τῆς χειμαζομένης χώρας μας, συμφωνίας, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ καὶ μίαν νίκην. Νίκην πάντως Ἑλληνικὴν καὶ οὐχὶ νίκην κομματικήν. Θὰ ἦτο δὲ πλάνη καὶ ὕβρις νὰ νομίζεται ὅτι, στὴν προκειμένην περίπτωσιν ἐνίκησε τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο κόμμα. Ὄχι. Οὐδὲν ἐκ τῶν συμμετεχόντων εἰς τὴν Κυβέρνησιν δύο κομμάτων ἐνίκησε. Τὸ βέβαιον μόνον ἐν προκειμένῳ εἶναι, ὅτι τὸ κόμμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατήγαγε τὴν περιφανῆ αὐτὴν νίκην εἶναι τὸ κόμμα τῆς Ἑλλάδος. Ἐνίκησε μόνον ἡ αἰωνία Ἑλλάς. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Συγχαίρω τὸν σεβαστὸν ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος ἐπανεφέρει σήμερον τὸ ἱστορικὸν «Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων» εἰς τὰς μεγάλας λεωφόρους ποῦ ἐχάραξεν ὁ μεγάλος ἀρχηγός του, ἡ ἐκλιποῦσα ἐκείνη πολιτικὴ φυσιογνωμία τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου (χειροκροτήματα) ἡ ψυχὴ τοῦ ὁποίου περιίπταται αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην καὶ εὐλογεῖ τὴν ἐθνικὴν αὐτὴν ἕνωσιν τῶν δύο ἀντιπάλων κομμάτων. Συγχαίρω τὸν ἀρχηγὸν τῶν «Λαϊκῶν» καὶ τὸ μέγα «Λαϊκὸν Κόμμα» τὸ ὁποῖον διὰ τῆς ὡραίας καὶ πατριωτικῆς χειρονομίας του ἐνέγραψεν ὑποθήκην ἐπὶ τῆς εὐγνωμοσύνης τοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα). Τὰ Κόμματα ἄλλως τε καὶ οἱ ἀρχηγοὶ πρέπει νὰ γνωρίζουν καλῶς, ὅτι καμμία ὑποχώρησις κομματικὴ δὲν μπορεῖ νὰ θεωρηθῇ ὡς θυσία ὅταν γίνεται χάριν τῆς Πατρίδος. Καὶ καμμία ἐπίσης θυσία ὁσονδήποτε μεγάλη καὶ ἂν εἶναι δὲν θεωρεῖται μεγάλη ὅταν γίνεται χάριν τοῦ Ἔθνους. Ἡ πατριωτικὴ στάσις τῶν Ἀθηναίων εἰς τὴν Ναυμαχίαν τῆς Σαλαμῖνος ὅπου οὗτοι, παρὰ τὴν ἀριθμητικὴν ὑπεροχὴν τῶν εἰς πλοῖα ἐν σχέσει μὲ τοὺς Σπαρτιάτας, ὅμως προθύμως πρὸ τοῦ κοινοῦ κινδύνου ἐξεχώρησαν τὴν ἡγεσίαν τοῦ ἀγῶνος εἰς αὐτούς, ἂς μᾶς διδάσκῃ καὶ ἂς μᾶς καθοδηγῇ διὰ μέσου τῶν ἐνδόξων χιλιετηρίδων τῆς ἀθανάτου ἱστορίας μας. Καθῆκον ἐξ ἄλλου ἔχει ἡ πολιτική μας Ἡγεσία ὅπως ἀκολουθῇ τὸ πολιτικὸν δόγμα κατὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὠτακουστῇ ἑκάστοτε εἰς τὸν ροῦν τῆς ἱστορίας. Καὶ ἡ ἱστορία ἐπαναλαμβάνεται. Ἰδοὺ καὶ σήμερον ὁ Ἀριστείδης δίδει τὴν χεῖρά του εἰς τὸν Θεμιστοκλῆν. (Ἐπευφημίαι καὶ χειροκροτήματα). Ὅταν ἄλλως τε ὁ ἐφιάλτης τῆς κινδυνευούσης πατρίδος πλανᾶται ὕπερθεν τῶν κεφαλῶν μας τότε, ξεσχίζονται οἱ κοινοβουλευτικοὶ ἐπενδῦται τῶν λεγομένων πλειοψηφιῶν εἴτε συμβατικῶν εἴτε ἀκόμη καὶ πραγματικῶν. Δὲν εἶναι ἐπιτρεπτὸν τὸ συμφέρον τῆς Φυλῆς νὰ συμπνίγεται εἰς τὸ παρόν, εἰς τὰ στενὰ κομματικὰ πλαίσια τοῦ παρόντος, ἀφοῦ ἀπορρέει ἀπὸ ἕνα τόσῳ ἔνδοξον παρελθὸν τριάκοντα ὁλοκλήρων αἰώνων. Οἱ πολιτικοκομματικοὶ ἐξ ἄλλου ὀργανισμοί, ὡς μέσα ἐκδηλώσεως τῆς λαϊκῆς δυνάμεως καὶ τῆς λαϊκῆς θελήσεως ἀποτελοῦν παράγοντας τοῦ Ἔθνους πολυτίμους ὅταν θέτουν τὸν ὄγκον των εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου. Ἐνῷ ἀπεναντίας ἀποτελοῦν καρκινώματα πολιτικὰ ὀλέθρια διὰ τὸ Ἔθνος ὅταν ρίπτουν τὸ βάρος των εἰς τὴν πλάστιγγα τοῦ ἐμπορίου, πρὸς ἐξυπηρέτησιν εὐτελῶν σκοπῶν ἀσυγκαλύπτου μωροκομματισμοῦ. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἀφοῦ τόσον ἀνεπιφύλακτος εἶναι ἡ χαρὰ ὅλων μας διὰ τὸ ἱστορικὸν αὐτὸ γεγονός, θεωρῶ καθῆκον μου, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἀπέναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μὲ ἔστειλαν ἐδῶ μὲ βαρείας ἐντολάς, νὰ κάμω καὶ μίαν ἐπιφύλαξιν. Κύριε ἀρχηγέ, τοῦ «Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων», κύριε ἀρχηγὲ τοῦ «Λαϊκοῦ Κόμματος» ἐντὸς τῆς σήμερον ἢ τὸ πολὺ ἐντὸς τῆς αὔριον, σύμπασα ἡ Βουλὴ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἴσως ἐξαιρέσεως, θὰ σᾶς περιβάλῃ ὡς εἷς ἄνθρωπος, μὲ ὁλόκληρον τὴν ἐμπιστοσύνην της. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, εἶναι ὅπου ἰδιαιτέρως πρέπει νὰ προσέξητε. Ἡ ψῆφος αὐτὴ τῆς ἐμπιστοσύνης, σᾶς ἐνισχύει, ἀλλὰ καὶ σᾶς βαρύνει μὲ καταθλιπτικὰς εὐθύνας. Ἡ ἔννοια τῆς ψήφου αὐτῆς, εἶναι, ὅτι δὲν δικαιολογεῖται, νὰ ὑπάρξῃ ἀποτυχία εἰς τὸ ἔργον σας. Τόσον τὰ κόμματα τὰ συγκεκροτημένα τῆς Βουλῆς ὅσον καὶ ἡμεῖς οἱ εὐάριθμοι ἀνεξάρτητοι βουλευταὶ θὰ ἐπιτελέσωμεν τὸ καθῆκον μας. Θὰ σᾶς ὑπερψηφίσωμεν. Ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος ἔρχεται ὄπισθέν σας. Ὅμως, Κυβερνῆται τῆς Χώρας, ἐὰν τοιαύτη ἀπεριόριστος, σᾶς περιβάλλῃ ἐμπιστοσύνη, πρέπει ἐκ παραλλήλου νὰ γνωρίζετε ὅτι, σᾶς παρακολουθεῖ καὶ ἔλεγχος ἄγρυπνος καὶ αὐστηρός. Ἐὰν τὰ πάθη κατεσίγησαν, ἐὰν αἱ φιλοδοξίαι ἔσβησαν, αἱ εὐθύναι ἔναντι τοῦ Ἔθνους, τὸ ὁποῖον σήμερον ἐμπιστευόμεθα εἰς τὰς χεῖρας σας, μᾶς ὑποχρεώνουν νὰ παρακολουθήσωμεν τὸ ἔργον σας κατὰ πόδας. Τὰ δικαιώματα ὅλων εἶναι ἴσα. Καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι, ὅλοι οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. συνάδελφοι, αἰσθάνονται τὰς εὐθύνας των βαρείας, ὅσον καὶ ἐγώ. Δὲν σημαίνει ἐὰν ἀνήκουν οἱ πλεῖστοι εἰς τὰ Κόμματά σας. Δὲν εἶσθε ἀνεξέλεγκτοι δικτάτορες. Εἶσθε PRIMI INTER PARIS. Πρῶτοι μεταξὺ ἴσων. Καὶ ὑπεράνω πάσης ἀρχηγίας ὑπάρχει ἡ Πατρίς. Εὐχόμεθα ὁλοψύχως μαζὶ μὲ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, νὰ φέρετε εἰς αἴσιον πέρας τὸν τιτάνειον ἀγῶνα εἰς τὸν ὁποῖον ἀποδύεσθε. Ἀλλ’ ἐὰν παρ’ ἐλπίδα ἐκφύγητε τῆς ὁδοῦ, τὴν ὁποίαν ἡ ὁμόθυμος ψῆφος τῆς Βουλῆς σᾶς χαράσσει, ἐὰν χαλαρωθοῦν αἱ σήμερον ἡνωμέναι χεῖρες σας, ἐὰν ἡ σημαία τοῦ Ἔθνους τὴν ὁποίαν σᾶς ἐμπιστευόμεθα ἐκφύγῃ τῶν χειρῶν σας, παρὰ τὴν ἐπιθυμίαν μας, τότε θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι, ἐκτὸς τῶν μὴ συμμετεχόντων εἰς τὴν Κυβέρνησιν Κομμάτων τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ ἐκ τῶν ἰδίων σας ἀκόμη, κόλπων, θὰ ἀναπηδήσουν οἱ τιμηταί. Θὰ εὑρεθοῦν οἱ ἀντικαταστάται, οἱ ὁποῖοι ἐν συνεργασίᾳ μὲ ὁλόκληρον τὴν σημερινὴν πολυκέφαλον Ἀντιπολίτευσιν δὲν θὰ ἀφήσουν νὰ πέσῃ ἡ σημαία μαζὶ σας, ἀλλὰ θὰ τὴν ἁρπάξουν εἰς τὰ ἰδικά των χέρια διὰ νὰ δώσουν τὴν διάδοχον λύσιν. Τὰ κόμματα ἔρχονται καὶ ἀντιπαρέρχονται, ἀλλὰ ἡ Ἑλλὰς μένει. Διότι ἡ Ἑλλὰς δὲν πεθαίνει, καθόσον ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι ὕλη. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι πνεῦμα. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἰδέα. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι πίστις. (Χειροκροτήματα). Ζωηροτάτη ὅμως καὶ ἔκδηλος εἶναι ἡ ἐπιθυμία καὶ ὁ πόθος ὅλων μας ὅπως ἀνταποκριθῆτε πλήρως πρὸς τὰς προσδοκίας τοῦ Ἔθνους καὶ μὴ φθάσωμεν ποτὲ εἰς τὸ σημεῖον ἀντιμετωπίσεως λύσεων ἐνδεχομένης ἀποτυχίας σας. Τὸ Πανελλήνιον καὶ ἡμεῖς εὐχόμεθα, ἐλπίζομεν καὶ περιμένομεν συντόμως νὰ ἐξαγάγητε τὴν αἱμάσσουσαν καὶ ἀναξιοπαθοῦσαν μας ἐκ τοῦ τραγικοῦ ἀδιεξόδου, εἰς τὸ ὁποῖον περιῆλθε. Εὐχόμεθα τὸ ταχύτερον νὰ ὁδηγήσητε τὸ κλυδωνιζόμενον σκάφος τῆς πολιτείας διὰ μέσου τῶν μανιασμένων κυμάτων, εἰς ἀσφαλῆ ὅρμον, καὶ τοῦ ρίξετε τὴν ἄγκυραν τῆς σωτηρίας του. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ ἐκ τῶν θεωρείων).

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Δημητρᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§27Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑπεστήριξα κατὰ τὸ πρόσφατον παρελθόν, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ ἐξακολουθῶ νὰ ὑποστηρίζω, παρὰ τὴν δυσπιστίαν, τὴν διχόνοιαν, καὶ τὴν ἀπροθυμίαν, αἱ ὁποῖαι ὡδήγησαν τὴν Κυβέρνησιν τῶν ἑπτὰ κεφαλῶν, εἰς ἀποτυχίαν, τὴν ἀρχὴν τῆς πολιτικῆς συνδιαλλαγῆς καὶ τῆς συνεννοήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ πολιτικοῦ κόσμου, διότι ἡ χώρα διέρχεται περίοδον ἐξαιρετικῆς κρίσεως, καὶ διότι τὰ πλεονεκτήματα τῆς συνδιαλλαγῆς, τῆς συνεργασίας τῆς Ἐθνικῆς πολιτικῆς ἑνότητος, εἶναι εἰς ὅλους γνωστὰ καὶ ἀρκετὰ ἐμφανῆ, ὅταν τὰ ἀντιπαραβάλλωμεν πρὸς τὰ μειονεκτήματα, τῆς πολιτικῆς ἀδιαλαξίας, καὶ τῆς διαιρέσεως. Εἶναι δειναὶ αἱ περιστάσεις, τὰς ὁποίας διερχόμεθα. Μία κρίσις, πολιτικὴ, ὄχι ὑπὸ τὴν μορφὴν τὴν Κυβερνητικὴν, ἀλλὰ τὴν γενικωτέραν, ἔχει ἐκδηλωθῆ εἰς τὴν χώραν, μὲ συνέπειαν ἀντιδράσεως εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἀλλὰ καὶ ἀντιδράσεως εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Θὰ ἔπρεπεν ἡ δύναμις αὐτῆς τῆς ἀντιδράσεως, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύει ἡ ὠργανωμένη ἔνοπλος μειοψηφία τῶν κομμουνιστῶν, νὰ ἀφοπλισθῇ ἠθικῶς, καὶ ὁ ἠθικὸς αὐτὸς ἀφοπλισμὸς αὐτῆς τῆς μειοψηφίας, ἔπρεπε νὰ στηριχθῇ ἐπάνω εἰς ἐγγυήσεις, ὅτι εἰς αὐτὸν ἐδῶ τὸν τόπον ὑπάρχουν πολιτικαὶ ἐλευθερίαι, ὅτι εἰς αὐτὸν ἐδῶ τὸν τόπον ἀποφασίζει ἡ πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι εἰς αὐτὸν ἐδῶ τὸν τόπον ὑπάρχει Κράτος ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ Κοινοβουλίου, δηλαδὴ τῶν ἐλευθέρων δημοκρατικῶν θεσμῶν. Παρὰ τὰ γεγονότα αὐτά, καὶ τὴν ἀπάντησιν ποὺ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔδωσε, τόσον ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς πλειοψηφίας εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ὅσον καὶ ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς μειοψηφίας εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, δηλαδὴ τὸ Κόμμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐντὸς τῆς Βουλῆς εἶχε τὴν Ἀξιωματικὴν Ἀντιπολίτευσιν, αὐτὰ δὲν ἠμπόδισαν τὴν ὠργανωμένην μειοψηφίαν, μὲ τὰ μέσα, ποὺ διέθετε καὶ τὴν διεθνῆ ὑποστήριξίν της, νὰ κατασυκοφαντήσῃ τὸ Ἔθνος μας εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Εἰς τὸ ἐξωτερικὸν κρατοῦσε, καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ κρατῇ, ἴσως, μετὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς νέας Κυβερνήσεως νὰ μειωθῇ, ἡ ἐντύπωσις ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ἰσχύουν οἱ ἐλεύθεροι θεσμοί. Ὄχι μόνον αὐτά, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ὠργανωμένων κοινωνικῶς δυνάμεων, εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὑπάρχει ἡ ἐντύπωσις ὅτι κανεὶς ὀργανισμὸς δὲν λειτουργεῖ ἐλευθέρως. Τὶ θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ; Δύο δρόμοι ὑπῆρχον· ἢ ὁ δρόμος τῆς αὐτοδιαλύσεως τῆς Βουλῆς καὶ τῆς προκηρύξεως νέων ἐκλογῶν, ὁ ὁποῖος δρόμος ἦτο ὁ ἐνδεδειγμένος καὶ ὁ σταθερώτερος, ἐὰν αἱ περιστάσεις τὸ ἐπέτρεπον, ἢ ὁ δρόμος τῆς συνδιαλλαγῆς, ὁ ὁποῖος θὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν ἕνωσιν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Συνεπῶς, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατέβαλον προσπαθείας πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν προσέφεραν μίαν σπουδαίαν ὑπηρεσίαν εἰς τὸ δοκιμαζόμενον Ἔθνος. Ἀλλ’ ἀκόμη συνετέλεσαν μὲ τὸν σχηματισμὸν τῆς Κυβερνήσεως τῶν δύο μεγάλων κομμάτων, εἰς τὴν ἀναπτέρωσιν τοῦ ἠθικοῦ τῶν λαϊκῶν μαζῶν. Δὲν πρέπει, κύριοι βουλευταί, νὰ παραγνωρίζωμεν τὴν πραγματικότητα. Καὶ τὸ κῦρος τοῦ Κοινοβουλίου ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ Σώματος, καὶ τὸ κῦρος τὸ ἰδικόν μας ὡς βουλευτῶν, εἶχε πέσει κατὰ σημαντικὸν βαθμὸν εἰς τὴν δημοσίαν συνείδησιν. Καὶ εἶχε πέσει αὐτὸ τὸ κῦρος, διότι ὁ κόσμος πλέον εἶχε κουρασθῆ, εἶχεν ἀρχίσει νὰ κάμπτεται τὸ πνεῦμα τῆς ἀντιστάσεως τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἐζητοῦσεν ἔτσι θεωρητικῶς, ἔστω καὶ ὑποτυπωδῶς, ἔστω καὶ ὑπὸ τὴν μορφὴν τὴν ἀόρατον κάποιας ἀλλαγῆς, κάτι τὸ καινούργιο, ἀλλὰ καὶ κάτι ποὺ ἀποτελοῦσε τὴν ἐγγύησιν τὴν βασικήν, ὅτι τὸ Ἔθνος εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ ἀντιμετώπιζε τοὺς κινδύνους ποὺ τὸ ἀπειλοῦσαν. Καὶ αὐτὸ τὸ συναίσθημα ἐδημιουργήθη, διότι τὰ δύο κόμματα, τὰ ὁποῖα ἀντιπροσώπευον διὰ μίαν μακρὰν περίοδον τὴν ἀντίθεσιν, ἐν πολλοῖς μάλιστα ἄγονον ἀντίθεσιν, ἐπέτυχον νὰ ἔλθουν εἰς μίαν συνδιαλλαγήν, εἰς μίαν ἐλευθέραν, ἂς εἴπωμεν, συνεννόησιν, καθώρισαν ἕνα πρόγραμμα, ἐπάνω εἰς τὸ ὁποῖον ἀντιμετωπίζουν τὰ βασικώτερα προβλήματα. Καὶ ἐπάνω εἰς αὐτὰ τὰ Κόμματα, καλεῖται ἡ Βουλὴ νὰ δώσῃ ἐμπιστοσύνην. Ἐγώ, ὡς ἐκπρόσωπος ἑνὸς πολὺ μικροῦ Κόμματος, ἀνεπιφύλακτα, μὲ ὅλην μου τὴν ψυχήν, ἀλλὰ καὶ μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῆς προσωπικῆς μου ἐπιρροῆς, ἐνισχύω τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, διότι ἀπὸ τὴν ἐνίσχυσιν αὐτὴν ἐξαρτᾶται ἡ ἀντιμετώπισις μιᾶς σειρᾶς προβλημάτων. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῆς ἀντιμετωπίσεως τῆς ἐξωτερικῆς κατὰ τοῦ Ἔθνους ἐπιβουλῆς. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῆς ἀντιμετωπίσεως τῆς ἀνταρσίας ἐκείνης, ἡ ὁποία λαμβάνει μορφὴν ὠργανωμένης ἐπιδρομῆς ἔξωθεν, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ περὶ τῆς ἀντιμετωπίσεως τῆς ἀνταρσίας ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ περὶ τῆς ἀντιμετωπίσεως σειρᾶς οἰκονομικῶν προβλημάτων ποὺ πιέζουν σὰν πλάκα τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Γνωρίζετε ὅτι ἡ ἀνταρσία, ὅπως καὶ ἄλλοτε εἶπον, ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς προοπτικῆς, ἀπέκοψεν ἕνα σημαντικὸν τομέα τῆς ἀγροτικῆς οἰκονομίας ἀπὸ τὰ ἀστικὰ κέντρα. Κατὰ συνέπειαν, ἔχει ἐπιφέρει ἀνυπολογίστους ζημίας οἰκονομικὰς εἰς μέγα μέρος ἀγροτῶν, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως ἔχει καταστρέψει καὶ ἕνα κλάδον πλουτοπαραγωγικὸν τῆς οἰκονομίας μας, ἔχει καταστρέψει ἰδίως τὴν κτηνοτροφίαν, διότι ἡ κτηνοτροφία εἶναι ἀδύνατον ὑπὸ τὰς συνθήκας τοῦ ἀνταρτοπολέμου, τὸν ὁποῖον διεξάγομεν, νὰ μετακινῆται ἀπὸ βοσκῆς εἰς βοσκὴν καὶ ἀπὸ τόπου εἰς τόπον. Τρίτον, ἔχει κατορθώσει νὰ προωθήσῃ ἕνα σημαντικὸν ἀριθμόν, ἀρκετὰς χιλιάδας, περίπου 200 χιλιάδας ψυχῶν ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα καὶ ἐπὶ πλέον μέσα εἰς τὰ ἀστικὰ αὐτὰ κέντρα τώρα, ἀπὸ αὐτὴν τὴν περίοδον, ἤρχισε νὰ ἐμφανίζεται ἕνα νέον κακόν, ἕνα ἄλλο χειρότερον κοινωνικὸν κακόν, μία οἰκονομικὴ κρίσις, ἡ ὁποία κτυπάει τοὺς παραγωγικοὺς κλάδους. Καὶ ἐπάνω ἀπὸ ὅλα αὐτά, ἔρχεται κάτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἔρχεται μαῦρος χειμών. Ὁ χειμὼν ποὺ μᾶς ἔρχεται θὰ εἶναι χειμὼν ἀνεργίας, δυστυχίας καὶ πείνης διὰ τὸν λαόν. Συνεπῶς, εἰς τοὺς τομεῖς τῆς δράσεώς της ἡ Κυβέρνησις, θὰ πρέπει ἐγκαίρως νὰ καθορίσῃ ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέσα καὶ νὰ χρησιμοποιήσῃ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἐφόδια, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλεται νὰ χρησιμοποιήσῃ, πρὸς ἐξουδετέρωσιν ὅλων αὐτῶν τῶν κινδύνων ποὺ ἀπειλοῦν τὴν ζωὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ ἐὰν αὐτὴ εἶναι ἡ γραμμὴ τῆς κατευθύνσεως τῆς κοινωνικῆς πολιτικῆς, ἡ Κυβέρνησις — καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας — θὰ πρέπει νὰ γνωρίζῃ τὸ τρομερὸν μειονέκτημα τοῦ κρατικοῦ καὶ ἐν γένει τοῦ κοινωνικοῦ μας μηχανισμοῦ. Ἐνῷ ἡ ἀντίπαλος παράταξις τῶν κομμουνιστῶν εἶναι ὠργανωμένη βῆμα πρὸς βῆμα, ἔχει μίαν πλήρη ἐπαφήν, μίαν σταθερὰν σύνδεσιν, ἔστω καὶ ὑπὸ τὴν μορφὴν τῶν ὠργανωμένων, ἡμεῖς, ὁ κόσμος ὁ δικός μας, τὰ δικά μας πολιτικὰ Κόμματα, τόσον τὰ μεγάλα ὅσον καὶ τὰ μικρὰ ὑπὸ τὴν μορφὴν τὴν Ἐθνικήν, δὲν ἔχουν Πανελλήνιον σύνδεσιν καὶ δὲν κινοῦνται μὲ τὴν αὐτὴν εὐχέρειαν, μὲ τὴν αὐτὴν δυναμικότητα, μὲ τὴν ὁποίαν κινητοποιεῖ τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα τοὺς ὀπαδούς του. Κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον δὲν κινητοποιεῖ ὁ μηχανισμὸς τῶν ἰδικῶν μας Κομμάτων τοὺς ἰδικούς των ὀπαδούς. Καὶ ἔτσι βλέπετε ὅτι, ἐνῷ τὰ μεγάλα πολιτικὰ Κόμματα ἀκόμη καὶ τὰ μικρὰ εἰς τὸ σύνολόν τους ἀντιπροσωπεύουν ἕνα ὄγκον, τὸν ὄγκον τῆς πλειοψηφίας, τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς μαχητικῆς ἐκδηλώσεως, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς δηλαδὴ τῆς ἐκδηλώσεως αὐτῆς τῆς συνοχῆς, εὑρίσκονται διεσπαρμένα. Ἔχετε παρακολουθήσῃ πολλὲς φορὲς ὡρισμένα συνθήματα πολιτικά, κοινωνικά, στρατιωτικά, τὰ ὁποῖα ρίπτει τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα; Θὰ ἴδητε ὅτι αὐτὰ τὰ συνθήματα, τὰ ὁποῖα ἄλλοτε μὲν ἀφοροῦν τὴν δυστυχίαν τῶν λαϊκῶν μαζῶν, ἄλλοτε δὲ τὴν ἀντιμετώπισιν πολιτικῶν συνθημάτων, ταὐτοχρόνως λανσάρονται εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, ὅλοι οἱ ὀπαδοί, κατὰ τρόπον μονολιθικόν, ἐκδηλώνουν τὴν θέλησίν τους ἐπ’ αὐτῶν τῶν ζητημάτων. Ἡμεῖς, ἡ Κυβέρνησις τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος — δὲν γνωρίζω ἐὰν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας — δὲν γνωρίζω ἐὰν καὶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν ἀντιμετώπισε τὴν αὐτὴν κατάστασιν, δηλαδὴ τὴν ἔλλειψιν ἐπαφῆς, τὴν ἔλλειψιν ὀργανώσεως. Σᾶς λέγω τοῦτο, ὅτι εἰς ὡρισμένας περιοχάς, ὅπου ὑπὸ τὴν μορφὴν μιᾶς ἀκατονομάστου τρομοκρατίας ἠναγκάσθη ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ χωριό του, μὲ τοὺς ἐναπομείναντας, ἐντὸς ὀλίγων ὡρῶν, ὁ κομμουνιστικὸς πυρὴν εἶχε πλήρη σύνθεσιν, ἤξευρεν ὅλα τὰ ὀνόματα, ἐγνώριζε ποῦ πῆγαν οἱ ἄλλοι. Καὶ σᾶς λέγω τοῦτο, ὅτι ἐνῷ τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ μαχητικῶς ὠργανωμένου, ἔχει αὐτὴν τὴν σύνθεσιν, τὰ ἄλλα Κόμματα, τὰ πολιτικὰ κόμματα, αὐτὰ ποὺ ἀντιπροσωπεύουν τὸν μέγαν Ἑλληνικὸν ὄγκον, τί κάμνουν; Ποίαν σύνθεσιν ἔχουν πέραν τῶν ἀντιθέσεων, αἱ ὁποῖαι μᾶς χωρίζουν, πέραν ἀκόμη τῶν προγραμματικῶν ἀντιθέσεων, αἱ ὁποῖαι πολλὰς φορὰς δίδουν μορφὴν ἰδεολογικὴν εἰς τὰς ἀντιθέσεις των; Ἕνα εἶναι τὸ γεγονός: Ὅτι ἐπάνω εἰς ὡρισμένας βασικὰς γραμμὰς — καὶ τοιαῦται δύνανται νὰ χαρακτηρισθοῦν ἐκεῖναι αἱ γραμμαί, αἱ ὁποῖαι ἀντιπροσωπεύονται ἀπὸ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως — δύναται νὰ ἐπέλθῃ μία πλήρης ἑνότης ὁλοκλήρου τοῦ ἐθνικόφρονος λαοῦ καὶ δύναται νὰ ἐπέλθῃ πλήρης ἑνότης, ἐπάνω εἰς αὐτὰς τὰς γραμμάς, διότι ἔχω τὴν βεβαιότητα πὼς ἡ Ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις τῆς Βουλῆς, τῆς ὁποίας ἡγεῖται πρόσωπον διακεκριμένον, μὲ ἀρκετὴν πεῖραν καὶ σωφροσύνην, καὶ ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν διάθεσιν, τὴν ὁποίαν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ἄλλως τε, ἐξεδήλωσε νὰ παράσχῃ ὄχι θεωρητικὴν ὑποστήριξιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ οὐσιαστικὴν ὑποστήριξιν πρὸς αὐτήν, τὸ ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον σχετίζεται μὲ τὸν τομέα τὸν κοινωνικόν, εἶναι ὅτι ἡ ἀθλιότης θὰ πρέπει ν’ ἀντιμετωπισθῇ ὑπὸ τὴν μορφὴν τῶν μέτρων τῆς καταπολεμήσεως τῆς ἐπερχομένης οἰκονομικῆς κρίσεως. Ἡ ἀνεργιακὴ πολιτική, θὰ πρέπει νὰ στηριχθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ἐπάνω εἰς ἕνα πρόγραμμα κοινωνικῆς προόδου καὶ κοινωνικῆς ἐκδηλώσεως. Διότι, ἂν οὕτω δὲν συντελεσθοῦν, θὰ συμβῇ τοῦτο: Τὰ ἀστικὰ κέντρα ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς παραγωγικότητος καὶ τῆς ἐργασίας, ὄχι μόνον θὰ νεκρωθοῦν, ἀλλ’ ἀποκεκομμένα ἀπὸ τὴν ὕπαιθρον χώραν, θὰ ἀποτελέσουν τὴν βάσιν νέων ἐξορμήσεων, νέων ἐκδηλώσεων καὶ ταραχῶν. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι ἡ εἰδικὴ περίπτωσις τῆς ἀπασχολήσεως τῶν πολιτῶν εἰς ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἔργα κοινῆς ὠφελείας, ἀλλὰ καὶ παραγωγικῆς ἀνάγκης, διότι ὁ παραγωγικός μας ὀργανισμὸς εἶναι ἤδη κατεστραμμένος, πρέπει ν’ ἀπασχολήσῃ τὴν Κυβέρνησιν. Συνεπῶς βάσει αὐτοῦ τοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον ὑποτυπωδῶς μόνον θίγεται εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀντιμετωπισθῇ τὸ πρόβλημα ἀφ’ ἑνὸς τῆς ἀνεργίας καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὸ πρόβλημα τὸ ἄλλο, τὸ ὁποῖον ὑπὸ συναφῆ σχέσιν ἐκδηλοῦται. Καὶ τὸ ἄλλο πρόβλημα εἶναι τὸ πρόβλημα τῆς αἰσχροκερδείας. Εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ φαντασθῇ κανείς, ὅτι εἰς μίαν ἐποχήν, ὅπου ἀποκρύπτεται ὁ τιμάριθμος ἀπὸ τὸν λαὸν — διότι ὁ τιμάριθμος θὰ πρέπει νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν ἐπιφάνειαν — διότι ὁ λαὸς βλέπει τὴν πραγματικότητα, εἰς μίαν τοιαύτην περίοδον, λέγω, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ στοιχειωδῶς ἡ ὀργάνωσις τῆς καταπολεμήσεως τῆς αἰσχροκερδείας. Ὁμάδες λαοῦ εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον, ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ εἰσοδήματος καὶ προκειμένου περὶ ἐργαζομένων μαζῶν, νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς στοιχειώδεις ἀνάγκας των. Ἑπομένως, ἡ πολιτικὴ τῶν τιμῶν, τὴν ὁποίαν ἐπαγγέλλεται ἡ Κυβέρνησις, θὰ πρέπει νὰ εἶναι πολιτικὴ σταθερά, ἀλλὰ ταυτοχρόνως ἡ σταθερότης θὰ πρέπει νὰ ἐκδηλωθῇ ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ ἀποφασιστικοῦ ἐλέγχου, κατὰ τῆς αἰσχροκερδείας. Τέλος, ἔρχομαι εἰς τὴν πλευρὰν τὴν ἐξωτερικήν. Ποτὲ δὲν ὡμίλησα ἐπὶ στρατιωτικῶν ζητημάτων. Νομίζω, ἄλλοι ἔχουν μεγαλυτέραν εἰδικότητα ἀπὸ μένα, ἔχουν μεγαλυτέραν ἁρμοδιότητα εἰς τοῦτο, ἴσως ἡ γνώμη των βαρύνει περισσότερον ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐπιθυμῶ, ἐν προκειμένῳ, νὰ δηλώσω τοῦτο, ὅτι ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀποβλέπει μὲ ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην πρὸς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις τῆς Χώρας, ἐὰν δὲ ἐσημειώθησαν ρωγμαί, αὗται αἱ ρωγμαὶ δὲν παρουσιάσθησαν εἰς τὸν στρατόν, ἀλλὰ παρουσιάσθησαν εἰς τὰ μετόπισθεν, παρουσιάσθησαν μεταξὺ ὅλων ἐκείνων τῶν κοινωνικῶν ὁμάδων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν ἰδικάς των κατευθύνσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐμπνέονται. Καὶ αὗται αἱ ὁμάδες, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐμπνέονται, καὶ εἰς τὴν συνεργασίαν τῶν ὁποίων θὰ πρέπει νὰ ἀποβλέψῃ ἡ Κυβέρνησις, εἶναι αἱ ὁμάδες τῶν ἐργατῶν καὶ τῶν ὑπαλλήλων. Ἴσως, ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν προβλημάτων τῆς ἀνάγκης, ἴσως ὑπὸ τὴν πίεσιν μεγάλων δυστυχιῶν, ἴσως ὑπὸ τὴν πίεσιν ἀκόμη τῶν ἀθλιοτήτων, αἱ φωναὶ τῶν ὁποίων εἶναι φανεραὶ εἰς ὅλους τοὺς συνοικισμούς, ἴσως, λέγω, ὅλα αὐτὰ τὰ προβλήματα νὰ ἔχουν κλονίσει τὸ ἠθικόν των. Ἀλλὰ τὸ ἠθικὸν τῶν μαζῶν αὐτῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐφιστῶ ὅλων ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν δύο κλάδων τῆς ἐν γένει ζωῆς τῶν ἐργαζομένων τάξεων, ἐπὶ τοῦ κλάδου τῶν ἐργαζομένων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀμείβονται μὲ ἡμερομίσθια πείνης, καὶ ἐπὶ τοῦ κλάδου τῶν συνταξιούχων, οἱ ὁποῖοι ὑποφέρουν καὶ ὑποφέρουν τρομακτικά. Θὰ πρέπει τὸ Κράτος, ἕνα Κράτος πολιτισμένον ποὺ θέλει νὰ σέβεται τὸν ἑαυτόν του, νὰ λάβῃ ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέτρα, τὰ στοιχειώδη μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς δυνατότητος, μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς ἱκανότητος, ὥστε νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ αὐτὸ τὸ πρόβλημα. Αἱ Ἀθῆναι, ὁ Πειραιεύς, τὰ μεγάλα ἀστικὰ κέντρα κυρίως, ἀντιπροσωπεύονται ἀπὸ ἕνα πληθυσμὸν ἐργαζομένων. Ἐὰν αὐτὸς ὁ πληθυσμὸς ὁ ἐργαζόμενος ἀποσπασθῇ ἀπὸ τὸν παραγωγικὸν μηχανισμόν, εἶναι νεκρὸς καὶ συνάμα νεκροῦται καὶ ὁ παραγωγικὸς μηχανισμός. Τότε ὅμως, αὐταὶ αἱ μᾶζαι, αἱ ὁποῖαι ὑπὸ τὴν πίεσιν αὐτῶν τῶν προβλημάτων, αὐτῶν τῶν ἀναγκῶν δὲν ξεύρουν τί νὰ κάμουν, πηγαίνουν ἀπὸ Γραφεῖον σὲ Γραφεῖον, ἀπὸ ἐργοστάσιον εἰς ἐργοστάσιον, δημιουργοῦν οὐρὲς ὅπως καὶ διὰ τὰ τρόφιμα. Καὶ ζητάει τί, ἐργασίαν ἢ κάτι νὰ εὕρῃ νὰ μασήσῃ. Ἐνῷ, λοιπόν, ἔχομεν αὐτὴν τὴν κοινωνικὴν διάρθρωσιν, ἡ κατάστασις ἐσωτερικῶς δημιουργεῖ μίαν ἀβεβαιότητα κάτω ἀπὸ τὴν ὁποίαν εἶναι κρεμασμένος ὁλόκληρος ὁ κόσμος. Εἶπα εἰδικῶς διὰ τὴν Βουλήν. Ἡ Βουλὴ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τῆς ἡγεσίας. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπετύχῃ, ὅπως πρέπει νὰ ἐπιτύχῃ, εἰς τὴν πραγματοποίησιν τοῦ προγράμματός της, τότε καὶ ἡ Βουλὴ ἀνυψοῦται, τότε καὶ τὸ Σῶμα ἀποκτᾷ αἴγλην καὶ γόητρον. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις πέσῃ, πέσῃ δηλαδὴ ποῦ; Ἔξω εἰς τὴν πραγματοποίησιν τοῦ προγράμματός της, δὲν κατορθώσῃ νὰ φέρῃ εἰς πέρας αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐπαγγέλλεται ἐνώπιόν μας καὶ αὐτὰ τὰ ὁποῖα διεκήρυξε, τότε δὲν πίπτουν μόνον τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ Κόμμα τὸ Λαϊκὸν καὶ ἡ ἡνωμένη Κυβέρνησις, ἀλλὰ πίπτει ὁλόκληρον τὸ Σῶμα τῆς Βουλῆς. Τὸ λέγω αὐτό, διότι ἕνας ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων, εἰσερχόμενος εἰς τὴν ἐν γένει διάρθρωσιν τῆς Βουλῆς, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς κομματικῆς, εἶπεν ὅτι, κατὰ τὴν γνώμην του, θὰ ἔπρεπε νὰ διαλυθοῦν τὰ μικρὰ πολιτικὰ κόμματα.

§28Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι νὰ διαλυθοῦν, ἀλλὰ νὰ ἐξαφανισθοῦν εἰς αἰῶνα τὸν ἅπαντα. (Γέλωτες).

§29Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Ἀλλ’ ὁ συνάδελφος αὐτός, ὁ ὁποῖος εἶπε νὰ ἐξαφανισθοῦν εἰς αἰῶνα τὸν ἅπαντα τὰ μικρὰ πολιτικὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα ἐκδηλώνουν τὰς συγχρόνους πολιτικὰς καὶ κοινωνικὰς ροπάς, δὲν ἔδειξε τὸ παράδειγμα ἀπὸ τὸ βῆμα, διότι καὶ αὐτὸς ὑποθέτω ὅτι ἀνήκει εἰς ἕνα μικρὸν κόμμα καὶ αὐτὸς θὰ ἔπρεπε πρῶτος νὰ δώσῃ τὸ παράδειγμα αὐτό.

§30Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐμὲ ἐννοεῖτε;

§31Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Τὸν κ. Βαμβέτσον, ἐννοῶ. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι περνοῦμε μίαν περίοδον τραγικήν, νομίζω, ἀκόμη, ὅτι δὲν ἀποκλείεται παρὰ τὴν καλὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρὰ τὴν βοήθειαν ὅλων μας, ἡ κατάστασις νὰ ἐπιδεινωθῇ. Νομίζω, ἀκόμη ὅτι καὶ εἰς ἄλλας συζητήσεις ποὺ θὰ γίνουν — δὲν γνωρίζω ἐὰν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς θὰ διακοποῦν, εἶναι ζήτημα τῆς ὑπευθύνου Κυβερνήσεως νὰ τὸ εἰσηγηθῇ — ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, τὰ προβλήματα αὐτά, τὰ ὁποῖα θίγονται, αὐτοδυνάμως καὶ ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς ἀνάγκης θὰ μᾶς πιέσουν καὶ ὑπὸ τὴν μορφὴν τῶν ἐρευνῶν θὰ ἐκδηλωθοῦν καὶ θὰ ἀπαιτήσουν λύσεις ριζικὰς καὶ τὰς λύσεις αὐτὰς θὰ τὰς δώσωμεν βάσει τῆς ὑφισταμένης πραγματικότητος ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ πλούτου. Δυστυχῶς δὲ τὰς θυσίας αἵματος καὶ πλούτου δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ τὰς ὑπολογίσῃ. Καὶ ἀνεξαρτήτως ὅλων αὐτῶν τῶν ἀναγκῶν, προβάλλει ὁ ἠθικὸς παράγων, ὁ παράγων δηλαδὴ ὁ ἠθικὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει τὴν προώθησιν τῶν λαϊκῶν μαζῶν εἰς ἐπίπεδα ἠθικὰ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀντιστάσεως. Ὁ λαὸς ἤρχισε πλέον νὰ ἀδιαφορῇ. Μὲ ἕνα μοιρολατρισμὸν δέχεται τὴν ὑπάρχουσαν κατάστασιν ὡς καλῶς ὑφισταμένην. Παντοῦ δὲν θὰ ἀκούσητε καμμίαν δύναμιν ἐκδηλώσεως ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ἀντιστάσεως, τῆς ὠργανωμένης ἀντιστάσεως, ἐναντίον τῶν παντοίων κινδύνων ποὺ μᾶς ἀπειλοῦν. Διατί; Διότι αὐτὸς ὁ λαὸς τὸ ζητεῖ ἀπὸ μίαν ἡνωμένην πολιτικὴν ἡγεσίαν. Θέλω νὰ ἐλπίζω δὲ ὅτι, ὅσοι θέλουν μίαν Ἑλλάδα ἡνωμένην, μίαν Ἑλλάδα ποὺ νὰ μὴ εἶναι διχασμένη ἐναντίον τοῦ ἑαυτοῦ της, μίαν Ἑλλάδα ἱκανὴν νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν δεινὴν ἐσωτερικὴν κρίσιν ποὺ τὴν μαστίζει, ἀλλὰ καὶ τοὺς παντοίους κινδύνους ποὺ τὴν ἀπειλοῦν, ὄχι μόνον θὰ δώσουν ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ ὁλοψύχως θὰ συνεργασθοῦν διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν αὐτῶν τῶν κινδύνων. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Κατσώτας ἔχει τὸν λόγον.

§33Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Ἀνερχόμεθα εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ δηλώσωμεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅτι θὰ δώσωμεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐπιφυλάξεως. Τοῦτο, ἄλλως τε, τυγχάνει κατάδηλον ἀπὸ τὴν στάσιν, τὴν ὁποίαν ἐτηρήσαμεν ἀφ’ ὅτου εἰσήλθομεν εἰς τὸ Σῶμα, καὶ διὰ τῶν ἀγορεύσεών μας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ διὰ τῆς ὅλης πολιτικῆς μας ἐμφανίσεως. Ψῆφον ἐμπιστοσύνης θὰ δώσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὄχι μόνον διότι ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων καταφαίνεται ἡ ὁμοιότης τῶν κατευθύνσεων, τῶν ὅσων κατὰ καιροὺς ἀνεπτύξαμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀλλὰ καὶ διότι ἀπὸ τὴν παροῦσαν Βουλὴν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προέλθῃ καλυτέρα Κυβέρνησις, ἀπὸ τὴν ἐμφανιζομένην σήμερον ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶμεν μὲ τὸ σύνολον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Ὡμίλησαν ἀρκετοὶ ρήτορες ἐπὶ τούτου. Θὰ ἀσχοληθῶμεν μόνον μὲ τὸ ζήτημα, τὸ ἀφορῶν τὴν ἀποκατάστασιν τῆς δημοσίας τάξεως. Φρονοῦμεν δέ, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἐὰν δυνηθῇ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν δημοσίαν τάξιν, νὰ ἐπιβάλῃ ἰσοπολιτείαν καὶ νὰ δημιουργήσῃ τὸ λεγόμενον Κράτος Δικαίου καὶ νὰ κατέλθῃ εἰς τὰς ἐκλογάς, θὰ προσφέρῃ τεραστίας ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα καὶ θὰ ἐπισύρῃ τὴν εὐγνωμοσύνην ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους. Γνωρίζετε καλῶς, καὶ ἰδιαιτέρως οἱ κύριοι βουλευταί, οἱ καταγόμενοι ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν, εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ ὕπαιθρος ἀπὸ ἀπόψεως δημοσίας ἀσφαλείας. Χωρὶς νὰ θέλω νὰ διαψεύσω, οὔτε κἂν νὰ τεθῶ ἀντιμέτωπος πρὸς τοὺς προλαλήσαντας ρήτορας, ἐξ ὧν τινες μάλιστα εἶναι καὶ ἡγέται κομμάτων, καὶ οἱ ὁποῖοι ἀπεπειράθησαν νὰ μᾶς εἴπουν ὅτι ἡ κατάστασις ἐβελτιώθη, δύναμαι νὰ εἴπω εἰς τὸ Σῶμα, χωρὶς νὰ ὑπεισέλθω εἰς λεπτομερείας, ὅτι ἡ κατάστασις ὄχι μόνον δὲν ἐβελτιώθη, ἀλλ’ ὅτι ἦτο πολὺ καλυτέρα πρὸ 6 μηνῶν, ἦτο ἀκόμη καλυτέρα πρὸ 10 μηνῶν, καὶ ἦτο παρὰ πολὺ καλλιτέρα πρὸ 15 μηνῶν. Τί πταίει; Θὰ προσπαθήσωμεν νὰ ἀναπτύξωμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ τί πταίει καὶ τὰ μέσα τῆς θεραπείας. Θὰ πρέπει νὰ θέσωμεν ἕνα ἐπιτευκτέον θετικὸν ἀντικειμενικὸν σκοπόν. Ἀλλά, πρὶν ἢ θέσωμεν τὸν ἀντικειμενικὸν αὐτὸν σκοπόν, θὰ πρέπει νὰ κάμωμεν ὡρισμένας διαπιστώσεις. Πρῶτον, κατὰ μίαν μεγίστην πιθανότητα, ὁ κόσμος δὲν φέρεται πρὸς παγκόσμιον πόλεμον. Ἄλλως τε ἡ λύσις τοῦ Ἑλληνικοῦ προβλήματος ἐπάνω εἰς ἕνα παγκόσμιον πόλεμον, δι’ ὅσους τὸν ἀναμένουν, ἀποτελεῖ, τοὐλάχιστον, διὰ τὴν Ἑλλάδα, τὸ ὀλιγώτερον, ἀληθῆ παραφροσύνην. Γνωρίζετε εἰς ποίους ἀγῶνας εἶναι ἐμπεπλεγμέναι αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις τοῦ Ἔθνους· καὶ γνωρίζετε ἐπίσης ἐάν, λόγῳ τῆς ἐμπλοκῆς ταύτης, κατὰ πόσον θὰ εἶναι αὗται εἰς θέσιν νὰ ἐκπληρώσουν πλήρως τὸν ἀντικειμενικόν των σκοπόν, ἔναντι ἐξωτερικοῦ ἐχθροῦ. Καὶ θὰ ἀναλογίζεσθε ἐπίσης, ποίαν μορφὴν θὰ προσλάβῃ εἰς τὴν χώραν, ὁ ἐμφύλιος πόλεμος, εἰς περίπτωσιν ἑνὸς παγκοσμίου πολέμου. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐὰν μᾶς ἐπιβληθῇ ὁ παγκόσμιος πόλεμος, θὰ τὸν ἀντιμετωπίσωμεν δι’ ὅλων τῶν δυνάμεων καὶ μέσων καὶ χωρὶς κανένα δισταγμόν. Θὰ ἀγωνισθῶμεν διὰ τὴν τιμὴν καὶ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Ἔθνους, συνεχίζοντες τὴν μακραίωνα ἔνδοξον ἱστορίαν του. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ἄλλο πρᾶγμα! Αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι πρέπει καὶ νὰ εὐχώμεθα τὸν παγκόσμιον πόλεμον, θεωροῦντες ὅτι δι’ αὐτοῦ θὰ ἐπιλύσωμεν τὸ ἐσωτερικὸν πρόβλημα. Δεύτερον, κατὰ μίαν μεγίστην πιθανότητα, δὲν φαίνεται πιθανὸς ὁ συμβιβασμὸς μεταξὺ τῶν δύο μεγάλων λαῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξῆλθον ἐκ τοῦ παγκοσμίου πολέμου. Ἀλλά, κατὰ μεγίστην πιθανότητα, φαίνεται ὅτι θὰ συνεχισθῇ ἡ σημερινὴ ἐκκρεμότης, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ δι’ ὅλον τὸν κόσμον, καὶ ἰδιαιτέρως διὰ τὴν Ἑλλάδα μας, τὰς γνωστὰς εἰς ὅλους μας συνεπείας. Ἀνάγκη ὅθεν, νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κατάστασιν μὲ τὸ δεδομένον τοῦτο: Ὅτι δηλαδὴ θὰ συνεχισθῇ δι’ ἀκαθόριστον χρονικὸν διάστημα ἡ παγκόσμιος ἐκκρεμότης. Διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς δυσκόλου ταύτης καταστάσεως, πρὸ πάσης ἄλλης σκέψεως, χρειάζεται πολιτικὴ ἡγεσία! Χρειάζεται πολιτικὴ ἡγεσία μὲ ψυχήν, μὲ πνοήν, μὲ ἀπόφασιν, μὲ πίστιν, μὲ συνέπειαν! Προσωπικῶς θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ Βουλὴ τὴν εὗρε, τὴν εὗρεν ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, τοῦ ἡγέτου τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, καὶ τῶν συνεργατῶν ἀμφοτέρων τῶν Κομμάτων. Ἡ παροῦσα Βουλή, ἐκ τῶν σπλάγχνων της, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνεύρῃ καλυτέραν πολιτικὴν ἡγεσίαν. Ἡ πολιτικὴ δὲ αὐτὴ ἡγεσία, θὰ πρέπει τὴν ψυχὴν τὴν ἰδικήν της, τὴν πνοὴν τὴν ἰδικήν της καὶ τὴν συνέπειαν τὴν ἰδικήν της, τὴν πίστιν τὴν ἰδικήν της καὶ τὴν συνέπειαν τὴν ἰδικήν της, νὰ τὴν μεταδώσῃ καὶ εἰς τὸν τελευταῖον πολίτην καὶ εἰς τὸν τελευταῖον στρατιώτην. Ἀλλ’ ὡς γνωρίζετε, δὲν εἶναι ποτὲ δυνατὸν νὰ μεταδώσῃ τις κάτι ποὺ δὲν πιστεύει ὁ ἴδιος. Τέσσαρα εἶναι τὰ κύρια ὄργανα, τὰ ὁποῖα ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν της ἡ Κυβέρνησις: 1) Ὁ λαός, 2) αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις, 3) ὁ πλοῦτος τῆς Χώρας, 4) ἡ ἔξωθεν βοήθεια. Εἶναι ἀνάγκη, κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν προσπάθειαν, τὴν καταβαλλομένην καὶ τὴν καταβληθησομένην, διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς δημοσίας τάξεως, νὰ βοηθήσῃ τὸ σύνολον τοῦ πληθυσμοῦ. Καὶ γνωρίζει ἄριστα, ὁλόκληρον τὸ Σῶμα, ἀλλὰ ἰδιαιτέρως οἱ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν καταγόμενοι κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ σύνολον τοῦ πληθυσμοῦ δὲν κατέβαλε μέχρι σήμερον ὅλας του τὰς δυνατότητας διὰ τὴν ἐμπέδωσιν τῆς γαλήνης καὶ τῆς ἡσυχίας εἰς τὸν τόπον. Ἐγὼ ὁ ἴδιος εἰς πολλὰς ἐπαρχίας, ἤκουσα ὑπεύθυνα πρόσωπα νὰ λέγουν «δὲν ἠμποροῦμεν νὰ καταλάβωμεν τί συμβαίνει μὲ αὐτοὺς τοὺς χωρικούς». Μπαίνουν ἀποσπάσματα μέσα εἰς τὰ καταλαμβανόμενα χωριὰ καὶ οἱ κάτοικοι ἢ κρύπτονται, ἢ δὲν δίδουν πληροφορίας· εἶναι μουγκοί, καὶ 2) δὲν μποροῦμε νὰ καταλάβουμε τοῦτο: Ἐνῷ ξεύρουμε ὅτι εἰς τὰς ἀνταρτικὰς ὁμάδας ὑπάρχουν πολλοὶ βιαίως στρατολογηθέντες, καὶ ἐκεῖ τοὺς δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ τοὺς ἐγκαταλείψουν, ἐν τούτοις δὲν φεύγουν!». Δι’ ἡμᾶς, κύριοι βουλευταί, τὸ πρᾶγμα εἶναι εὐκατανόητον. Οὕτω, εἰς πολλὰ χωριὰ τῆς ὑπαίθρου κατὰ μικρὰ ἢ μεγάλα χρονικὰ διαστήματα ἤλλαξε κατ’ ἐπανάληψιν ἡ διοίκησις. Εἰσέρχονται, π. χ., αἱ κομμουνιστικαὶ συμμορίαι καὶ μετὰ ἡμέρας ἢ ἑβδομάδας ἐκδιώκονται ἀπὸ τὰ ἀποσπάσματα καὶ τὸ πρᾶγμα ἐπαναλαμβάνεται πολλάκις. Θὰ ἀντιλαμβάνεσθε καλῶς τὰ παθήματα τῶν χωρικῶν, ἀπὸ τὴν ἀλληλοδιάδοχον ταύτην ἐναλλαγὴν τῆς Διοικήσεως! Εἰσήρχοντο οἱ κομμουνισταί· συνελάμβανόν τινας τῶν ἄκρων δεξιῶν. Τινὰς φονεύουν ἐπὶ τόπου. Πυροβολοῦν τὰς οἰκίας· διήρπαζον τὰ ὑπάρχοντα! Μετὰ ἡμέρας ἢ ἑβδομάδα, εἰσέρχονται τὰ ἀποσπάσματα· ἐμφανίζονται οἱ πληροφοριοδόται· ἕνα μέρος τοῦ πληθυσμοῦ ἀπὸ φόβον ἀκολουθεῖ τοὺς κομμουνιστάς. Τὰ ἀποσπάσματα, κακῶς πληροφορούμενα, πολλάκις προβαίνουν εἰς παντὸς εἴδους βιαίας ἐνεργείας ἐναντίον πολιτῶν. Ἐὰν τὸ τοιοῦτον ἐπαναληφθῇ δύο ἢ τρεῖς φορὰς ἢ καὶ μίαν, ἀντιλαμβάνεσθε ποίαν ψυχολογικὴν ἐπίδρασιν ἀσκεῖ ἐπὶ τῶν κατοίκων τῶν χωρίων αὐτῶν, ὥστε ὅταν εἰσήρχοντο τὰ ἀποσπάσματα, νὰ μὴ ἔχουν ἄλλο τι νὰ πράξουν, παρὰ νὰ παραμένουν μουγκοί. Δεύτερον: Ἀποροῦν πολλοί, διατὶ οἱ βιαίως στρατολογούμενοι, ἐνῷ τοὺς ἐδίδετο ἡ εὐκαιρία νὰ διαφύγουν, ἐν τούτοις δὲν ἐγκατέλειπον τὰς κομμουνιστικὰς συμμορίας! Γνωρίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἰς πολλὰ χωρία τῆς Ρούμελης καὶ τῆς Μακεδονίας πολλοὶ βιαίως στρατολογηθέντες διέφυγον! Ἀλλὰ ποῖα ἦσαν τὰ ἐπακόλουθα; Οἱ συμμορῖται εἰσῆλθον εἰς τὰ χωρία ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι βιαίως στρατολογηθέντες ἐγκατέλειψαν τὰς συμμορίας καὶ συνέλαβον ὅλους τοὺς συγγενεῖς των καὶ τοὺς ἐξετέλεσαν ἐπὶ τόπου, ἐπυρπόλησαν τὰς οἰκίας των καὶ διήρπασαν τὰ ὑπάρχοντά των. Καὶ ὅλοι οἱ κάτοικοι καὶ ὅλοι οἱ βιαίως στρατολογηθέντες ἀντελήφθησαν ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ τοὺς προστατεύσῃ. Τί ἠθέλατε, κύριοι βουλευταί νὰ πράξουν οἱ ὑπόλοιποι ἐκ τῶν βιαίως στρατολογηθέντων, καὶ οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο ἀκόμη ἐντὸς τῶν κομμουνιστικῶν συμμοριῶν; Τὶ θὰ ἐπράττατε σεῖς, οἱ ἴδιοι, ἂν εὑρίσκεσθε εἰς παρομοίαν κατάστασιν; Μὴ εὑρίσκοντες προστασίαν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, παραμένουν ἐκεῖ γιὰ νὰ μὴ σφαγοῦν τὰ προσφιλῆ των πρόσωπα. Δεύτερον ὄργανον εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως ἐκτὸς τοῦ λαοῦ, εἶναι αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις. Κύριοι βουλευταί, πολλοὶ τῶν ρητόρων ὡμίλησαν περὶ τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Τινὲς μάλιστα εἰσῆλθον καὶ εἰς λεπτομερίας ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἡγεσίαν. Μερικοὶ ὡμίλησαν ἀορίστως μὲ τελείαν ἄγνοιαν τοῦ θέματος, ἀλλὰ κατώρθωσαν ν’ ἀποσπάσουν τὰ χειροκροτήματα τῶν θεωρείων. Ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ γνωρίζετε ἅπαντες, ὅτι αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις δὲν ἀποτελοῦνται ἀπὸ σίδηρον· ἀποτελοῦνται ἀπὸ ψυχάς. Καὶ γνωρίζετε ὅτι, αἱ ψυχαὶ δὲν ἔχουν πλασθῆ ἀπὸ γρανίτην, ἀλλ’ ὅτι εἶναι εὐμετάβλητοι καὶ εὔθραυστοι. Ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς καὶ εἰς τὸ παρελθὸν καὶ τώρα ἀναμφισβητήτως ἐκτελεῖ τὸ καθῆκον του, μετὰ θρησκευτικῆς εὐλαβείας. Συναισθάνεται βαθέως, ὅτι ἡ ζωὴ δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν καὶ τὴν προσφέρει ἀφθόνως διὰ τὴν σωτηρίαν τῶν πολλῶν. Ἀλλὰ θέλει νὰ ἴδῃ ἕνα τέρμα. Ἐπὶ 17 μῆνας ἤδη διεξάγεται ἕνας ἀγὼν χωρὶς οἱ μέχρι τῆς χθές, τοὐλάχιστον κυβερνῆται του, νὰ τοῦ καθορίσουν ἕνα πεπερασμένον χρονικὸν διάστημα, ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ τερματισθῇ ὁ ἀγών. Λαὸς καὶ στρατός, ἦσαν, εἶναι καὶ θὰ εἶναι διατεθειμένοι, ὡς πιστεύομεν ἀκραδάντως, νὰ προσφέρουν τὸ πᾶν ἀλλὰ ταυτοχρόνως ἡ πολιτικὴ ἡγεσία, ὀφείλει, ἐντὸς πεπερασμένου χρονικοῦ διαστήματος, νὰ θέσῃ τέρμα, εἰς τὴν ἀνταρσίαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Ἔθνος νὰ προσφέρῃ συνεχῶς αἷμα καὶ κόπους, χωρὶς νὰ βλέπῃ ἕνα τέρμα. Τρίτον ὄργανον εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ὁ πλοῦτος τῆς χώρας. Ὡμιλήσαμεν προηγουμένως διὰ τὰ εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως ὄργανα πρὸς ἐμπέδωσιν τῆς Δημοσίας Τάξεως, ἤτοι διὰ τὸ σύνολον τοῦ πληθυσμοῦ καὶ διὰ τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Ἤδη θὰ ὁμιλήσωμεν διὰ τὸ τρίτον ὄργανον, ὅπερ διαθέτει ἡ Κυβέρνησις: Τὸν πλοῦτον τῆς Χώρας. Καθ’ ἡμᾶς, ὁ πλοῦτος τῆς χώρας, θὰ πρέπει ἀμέσως, εἰ δυνατὸν ἐντὸς τῆς νυκτός, νὰ τεθῇ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ Κράτους. Τοὐλάχιστον μέχρι τέρματος τοῦ διεξαγομένου ἀγῶνος, μέχρις ἀποκαταστάσεως τῆς τάξεως. Τὸ ἠθικὸν τοῦ στρατοῦ θὰ πρέπει, κ. κ. βουλευταί, νὰ τηρηθῇ ἀκμαιότατον καὶ εἰς τὸ ἀκέραιον, ὄχι μόνον μὲ λόγια ἀλλὰ καὶ δι’ ἔργων. Θὰ ἐπεθύμουν, ἡ Κυβέρνησις, εἰ δυνατὸν καὶ ἐντὸς τῆς αὔριον, νὰ ἐκδώσῃ μίαν διαταγήν, δυνάμει τῆς ὁποίας νὰ λέγῃ, ὅτι αἱ οἰκογένειαι ὅλων τῶν ἐφέδρων καὶ ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν, θεωροῦνται ἀπὸ σήμερον καὶ μέχρι τέρματος τῶν ἐπιχειρήσεων «ὡς φιλοξενούμενοι τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους». Θὰ ἐπεθύμουν ἀπὸ αὔριον ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἀνεκοίνωνεν, ὅτι διὰ τὰς οἰκογενείας τῶν ἐφέδρων, ἀναλαμβάνει ὑπευθύνως τὴν στέγασιν, τὴν θέρμανσιν, τὴν διατροφὴν καὶ τὸν ἱματισμόν. Τότε θὰ ἐβλέπατε ποῖον μέσον τεράστιον θὰ ἐδίδατε εἰς χεῖρας τῶν ἀξιωματικῶν καὶ εἰς χεῖρας τῆς στρατιωτικῆς διοικήσεως, ἵνα ἀποτελεσματικῶς κατευθύνουν τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Τότε θὰ ἐβλέπατε, πῶς τὸ Σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν, θὰ διώκει τὰ τμήματα ταῦτα τοῦ στρατοῦ. Τέταρτον ὄργανον, εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἡ ἐνίσχυσις ἐκ μέρους τῶν φίλων καὶ συμμάχων κρατῶν. Τοῦτο τὸ ἐπεδίωξε καὶ θὰ τὸ ἐπιδιώξῃ ἡ Κυβέρνησις. Εἴπομεν προηγουμένως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ πρέπει νὰ θέσῃ ἕνα σαφῆ ἀντικειμενικὸν σκοπόν, ἀλλὰ πρὶν ἢ ἀκόμη καθορίσωμεν τὸν ἀντικειμενικὸν σκοπόν, εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπωμεν ποῦ ὀφείλεται ἡ σημερινὴ ἐπανάστασις. Ὀφείλεται: Πρῶτον, εἰς τὴν ἐπανάστασιν τοῦ κομμουνιστικοῦ Κόμματος. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα, ἐπανεστάτησε καὶ ἐπιχειρεῖ νὰ καταλάβῃ τὴν ἐξουσίαν διὰ τῆς βίας καὶ διὰ παντὸς μέσου. Δὲν βλέπει ἐμπρός του. Πυρπολεῖ! σφάζει! καίει! καταστρέφει ἄνευ οὐδενὸς οἴκτου καὶ ἄνευ οὐδενὸς ὑπολογισμοῦ! Δευτέρα αἰτία, εἶναι ἡ διεθνὴς κατάστασις, ἡ ὁποία ὑποβοηθεῖ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος. Τρίτη αἰτία, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο τὰς δύο πρώτας ἀφορμὰς νὰ τὰς μειώσῃ ἢ καὶ νὰ τὰς ἐξαλείψῃ τελείως, εἶναι ἡ ἱκανότης, ἡ πρόβλεψις μᾶλλον τῆς διοικήσεως. Τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα, κύριοι βουλευταί, εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐπιχειρεῖ νὰ καταλάβῃ τὴν ἐξουσίαν διὰ τῆς βίας, διὰ νὰ ἐπιβάλῃ τὸ κοινωνικὸν καὶ πολιτικὸν του πρόγραμμα. Ἀλλὰ καὶ ἡ πολιτικὴ ἡγεσία ὤφειλε νὰ προβλέψῃ ἵνα μὴ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ἐφθάσαμεν σήμερον. Ὅπως εἶπον, καὶ ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, διαφορετικὴ ἦτο ἡ κατάστασις πρὸ 6, διαφορετικὴ πρὸ 10 καὶ διαφορετικὴ πρὸ 15 μηνῶν. Διοικεῖν σημαίνει προβλέπειν. Τοιαύτη πρόβλεψις δὲν ἐγένετο, θὰ ἐνθυμῆσθε πολὺ καλά, ὅταν ὡμίλουν εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ 14 περίπου μηνῶν, τὸν Ἰούνιον, τοῦ παρελθόντος ἔτους, ἔλεγον τότε, ὅτι ἡ ἀνταρτικὴ κίνησις δὲν ἔχει μορφὴν ἁπλῶς ληστρικήν, ἀλλ’ ἔχει πολιτικὸν περιεχόμενον, Ἡ ἐπαναστατικὴ κίνησις, ἐξαπελύθη ὑπὸ ἑνὸς κόμματος, τοῦ Κ.Κ.Ε., τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς σκοπὸν νὰ καταλάβῃ τὴν ἐξουσίαν διὰ τῆς βίας. Ὑποβοηθεῖται ἀπὸ μίαν μικρὰν μερίδα τοῦ πληθυσμοῦ. Ὑποβοηθεῖται δὲ καὶ ἔξωθεν ἀπὸ τὰ ὅμορα κράτη, τὰ ὁποῖα ὑποδέχονται τοὺς συμμορίτας, τοὺς ὑποθάλπουν καὶ παντοιοτρόπως τοὺς προστατεύουν.

§34Χ. ΑΛΕΤΡΑΣ. Κύριε συνάδελφε, πρὸ ἑνὸς ἔτους δὲν ἐλέγατε αὐτά. Ἐλέγατε κάτι ἄλλο διαφορετικόν, ὅτι ὑπῆρχον μόνον δεξιαὶ συμμορίαι.

§35Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Θὰ σᾶς παραπέμψω εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς 12ης Ἰουνίου 1946. Εἶναι ἀνακριβὲς τὸ ἀναφερόμενον ἀπὸ τὸν κ. συνάδελφον. Τὴν στιγμὴν λοιπόν, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ ἐξαπολυθεῖσαι συμμορίαι ἔχουν πολιτικὸν περιεχόμενον καὶ προστατεύονται ἀπὸ μίαν μικρὰν μερίδα τοῦ πληθυσμοῦ καὶ ταὐτοχρόνως ὑποβοηθοῦνται ἔξωθεν, ἔλεγον τότε, ὅτι ἡ λογικὴ λέγει, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ καταπαύσῃ ἡ ἀνταρσία. Ἀλλὰ ἀντιθέτως θὰ ἐνταθῇ. Καὶ πρέπει νὰ ἀναμένωμεν ὅτι μετὰ 2 μῆνας θὰ εἶναι χειροτέρα ἡ κατάστασις καὶ μετὰ 6 μῆνας ἀκόμη χειρότερα. Καὶ προέτεινον τότε τὰ ἐπιβαλλόμενα ληπτέα μέτρα, τὰ ὁποῖα δυστυχῶς δὲν ἐλήφθησαν. Ὁ καθορισθησόμενος ἀντικειμενικὸς σκοπὸς δὲν εἶναι ἐκεῖνος ποὺ θὰ καθωρίζετο πρὸ 6 ἢ πρὸ 10 ἢ 15 μηνῶν. Διότι διαφορετικὴ ἦτο ἡ κατάστασις τότε καὶ διαφορετικὴ σήμερον ὁ ἀντικειμενικὸς σκοπός, τὸν ὁποῖον θὰ καθορίσωμεν σήμερον, εἶναι ἀνάλογος μὲ τὴν δημιουργηθεῖσαν κατάστασιν. «Ἀποκατάστασις τῆς δημοσίας τάξεως εἰς τὸ συντομώτερον χρονικὸν διάστημα εἰς τὸ μεγαλύτερον δυνατὸν διαμέρισμα τῆς χώρας καὶ βελτίωσις τῆς καταστάσεως εἰς τὸν ὑπόλοιπον χῶρον εἰς τὸν ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν ἀμέσως νὰ ἀποκαταστήσωμεν πλήρως ὁμαλὴν κατάστασιν ἀπὸ ἀπόψεως δημοσίας τάξεως». Δύο εἶναι αἱ ἀκολουθητέαι μεγάλαι κατευθύνσεις τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις καθώρισε διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων καὶ πρὸς τὰς ὁποίας εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι. Ἡ πρώτη κατεύθυνσις, εἶναι τὰ πολιτικὰ μέτρα, καὶ ἡ δευτέρα κατεύθυνσις εἶναι τὰ δυναμικὰ μέτρα. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ πρῶτα, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι, θὰ ἐπεθύμουν μόνον νὰ προσθέσω τοῦτο: Διὰ νὰ προκληθῇ μεγάλη πίστις καὶ ἐμπιστοσύνη τῶν στασιαστῶν ἐπὶ τῶν μέτρων κατευνασμοῦ τῆς Κυβερνήσεως, θὰ πρέπει ταυτοχρόνως νὰ θεσπισθοῦν μέτρα προστασίας καὶ μέτρα ἐπιβολῆς αὐστηροτάτων ποινῶν ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ θελήσουν μὲ οἱονδήποτε τρόπον, αὐτοδικοῦντες ἢ ὁπωσδήποτε βιαιοπραγοῦντες νὰ ταχθοῦν ἀντιμέτωποι τῶν ἀποφάσεων τοῦ Κράτους. Καὶ δεύτερον, δεδομένου ὅτι ὑπάρχουν πολλοί, παρὰ πολλοί, ἐκ τῶν ἤδη στασιαστῶν τῶν εὑρισκομένων εἴτε ἐν ταῖς φυλακαῖς, εἴτε εἰς τὴν ὕπαιθρον, οἱ ὁποῖοι ἔχουν προβῆ εἰς ἐγκλήματα ἐντὸς τοῦ τόπου τῆς καταγωγῆς των, θὰ πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα, ὥστε, οὗτοι νὰ μὴ ἐπανέλθουν εἰς τὰ χωρία των. Ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ βεβαίως νὰ δώσῃ τὴν ἀμνηστίαν, σύμφωνα μὲ τὰς δηλώσεις της, ἀλλ’ ὀφείλει ταὐτοχρόνως νὰ προβλέψῃ, ὥστε ὡρισμέναι χιλιάδες ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι προέβησαν εἰς ἔκτροπα ἐναντίον τῶν χωρίων των, νὰ μὴ ἐπανέλθουν εἰς τὰ χωρία των, διότι οἱαδήποτε μέτρα καὶ ἂν λάβωμεν, θὰ πρέπει ταὐτοχρόνως νὰ μὴ θίξωμεν τὴν εὔθικτον χορδὴν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔπαθον εἴτε κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς, εἴτε μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν.

§36Χ. ΑΛΕΤΡΑΣ. Ἔχω νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο, ὅτι οἱ Πρόεδροι τῶν ἐπιτροπῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπανῆλθον ἀπὸ τὴν Ἰκαρίαν .... (κωδωνοκρουσίαι — θόρυβος).... (δὲν ἀκούεται λόγῳ τοῦ θορύβου)......................

§37Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Ἡ πρώτη κατεύθυνσις εἶναι τὰ πολιτικὰ μέτρα μὲ τὰ ὁποῖα προστιθεμένων τῶν δύο ἐκτεθέντων παρατηρήσεών μας, εἴμεθα σύμφωνοι πρὸς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ δευτέρα κατεύθυνσις εἶναι τὰ δυναμικὰ μέτρα. Θὰ ὁμιλήσωμεν διὰ τὰ μέτρα αὐτά, ἅτινα θὰ τεθοῦν εἰς ἐφαρμογήν, εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ συνεχισθῇ ἡ ἀνταρσία. Τὰ δυναμικὰ ταῦτα μέτρα, πρέπει νὰ εἶναι τοιαῦτα, ὥστε ἡ ἀνταρσία νὰ κατασταλῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον. Προτείνομεν, λοιπόν, τὴν δημιουργίαν ἑνὸς ὀργάνου διοικήσεως μὲ βάσιν τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον Στρατοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ὑπαχθοῦν: 1) Ὁ στρατὸς ξηρᾶς, 2) αἱ διαθέσιμοι δυνάμεις τοῦ Ναυτικοῦ, 3) αἱ διαθέσιμοι δυνάμεις τῆς Ἀεροπορίας, 4) τὸ Σῶμα τῆς Χωροφυλακῆς, 5) τὸ Σῶμα τῆς Ἀστυνομίας Πόλεων, 6) ὁλόκληρος ἡ ἀγροφυλακὴ καὶ 7) τὸ δημιουργηθησόμενον Σῶμα τῆς Ἐθνοφρουρᾶς. Τὸ ὄργανον τοῦτο θὰ καταστῇ ὑπεύθυνον ἀπέναντι τοῦ Κράτους διὰ τὴν ἐφαρμογὴν καὶ τῶν πολιτικῶν καὶ τῶν δυναμικῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ μοῦ εἴπουν τινές. Ναί, ἀλλ’ οἱ κομμουνισταὶ ἐνισχύονται ἔξωθεν. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐνισχύονται ἔξωθεν. Μὴ μοῦ εἴπητε, ὅμως, ὅτι ἡ δύναμίς των καὶ ὁ ἀριθμὸς τῆς ἔξωθεν ἐνισχύσεώς των, εἶναι ἀνάλογος μὲ τὰ μέσα τοῦ Ἔθνους. Ἡμεῖς, κύριοι βουλευταί, ὄχι μόνον θὰ δώσωμεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ ταὐτοχρόνως προσφέρομεν ἑαυτοὺς ὁλόψυχα εἰς τὸν ἀγῶνα διὰ τὴν σωτηρίαν τοῦ Ἔθνους, ἔχοντες ὑπ’ ὄψει ὅτι τὸ νὰ προσφέρῃ κανεὶς εἰς τὰς δυσκόλους στιγμὰς πᾶν ὅ,τι ἔχει, χάριν τῆς σωτηρίας τῶν πολλῶν, εἶναι κἄτι τὸ ὁποῖον τοῦ τὸ ἐπιβάλλει ἡ συνείδησις, ἡ τιμὴ καὶ τὸ καθῆκον. (Χειροκροτήματα).

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Φ. Δραγούμης ἔχει τὸν λόγον.

§39Φ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ πολύ. Μίαν δήλωσιν μόνον θὰ καταθέσω. «Ἀπὸ τῆς ἑπομένης τοῦ δημοψηφίσματος ἔχω κηρυχθῆ ὑπὲρ τοῦ σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως, ποὺ νὰ περιλαμβάνῃ εἰς τοὺς κόλπους της ὅλα τὰ ἐντὸς τῆς Βουλῆς κόμματα. Ἐπίστευα ἔκτοτε καὶ πιστεύω. αʹ) Ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθοῦν εἴτε ἡ ἐκμηδένισις τοῦ ὁλοκληρωτικοῦ συμμοριτισμοῦ εἴτε ἡ κρατικὴ ἀναδιοργάνωσις καὶ ἡ τεχνικὴ καὶ οἰκονομικὴ ἀνασυγκρότησις τῆς Χώρας, χωρὶς τὴν στενὴν σύμπραξιν ὅλων ἀνεξαιρέτως τῶν νομιμοφρόνων ἐθνικῶν στοιχείων τοῦ λαοῦ καὶ τῆς ἡγεσίας του. βʹ) Ὅτι πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ἠθικῆς, τεχνικῆς καὶ οἰκονομικῆς ἀρωγῆς τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἡνωμένων Ἐθνῶν, καὶ ἰδιαιτέρως τῶν Μεγάλων Δημοκρατικῶν Συμμάχων μας ἀπαιτεῖται ἡ σύμπνοια καὶ μόνιμος συνεργασία ὅλων τῶν Ἑλλήνων πατριωτῶν, ἀπὸ τὸν πρῶτον ὡς τὸν τελευταῖον, ἐκτὸς ἐννοεῖται ἀπὸ τὴν μικρὴν ὁλοκληρωτικὴν μειοψηφίαν διότι μὲ κομματικὲς μονομέρειες καὶ μονοπωλήσεις ὑποσκάπτεται ἡ ἐφαρμογὴ στὴν Ἑλλάδα τῆς γενναίας, φιλειρηνικῆς, ἀνορθωτικῆς προσπαθείας τῶν Μεγάλων μας Συμμάχων καὶ χάνεται ὁριστικὰ διὰ τὸν λαόν μας ἡ ἐμπιστοσύνη τῆς φιλελευθέρας κοινῆς γνώμης τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν ποὺ μὲ τόσους κόπους καὶ θυσίας εἴχαμεν ἀρχίσει νὰ τὴν κερδίζωμεν πάλι. γʹ) Ὅτι τέλος, χωρὶς τὴν ἕνωσιν ὅλων, ἀπειλεῖται ἄμεσα, ὄχι μόνον ἡ ἀποκατάστασις τῆς ἐσωτερικῆς μας ἑνότητος καὶ τάξεως, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐξωτερική μας εἰρήνη καὶ ἀσφάλεια, ἡ ἀκεραιότης τοῦ ἐδάφους μας καὶ αὐτὴ ἡ ἐλευθερία τοῦ λαοῦ καὶ ἀνεξαρτησία τῆς Χώρας. Γιατὶ ἀπὸ τὸν ἀχαλίνωτον κομματισμὸν τρομεροὶ κίνδυνοι προκαλοῦνται γιὰ τὴν Βόρειον Ἑλλάδα πρώτιστα, καθὼς καὶ γιὰ τὴν συνολικήν, ἑλληνικὴν ὑπόστασιν μέσα στὴν διεθνῆ ὑπόθεσιν τῆς εἰρήνης καὶ τῆς ἐλευθερίας. Ὡστόσον ἐπειδὴ κατωρθώθη τέλος πάντων, μετὰ ἑνὸς ἔτους ἀσύγγνωστην ἀργοπορίαν, ἡ συνεργασία τῶν δύο παλαιοτέρων κομμάτων, τοῦ Λαϊκοῦ καὶ τῶν Φιλελευθέρων δὲν θὰ καταψηφίσω τὴν Κυβέρνησιν, ἂν καὶ δὲν παρουσιάζεται μὲ τὴν ἀρτιότητα ποὺ ἀπαιτεῖ ἡ ἀντιμετώπισις τῶν ἐξαιρετικῶν, ἐπικινδύνων σημερινῶν περιστάσεων».

Ἀθῆναι τῇ 9 Σεπτεμβρίου 1947

Φ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Σφαέλλος ἔχει τὸν λόγον.

§41Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, μὲ τὴν ὀφειλομένην προσοχὴν ἠκούσαμεν τὰς δηλώσεις τοῦ σεβαστοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀκόμη μετ’ ἴσης προσοχῆς παρηκολουθήσαμεν τὰς ἀγορεύσεις τῶν κ.κ. Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων, τὰ ὁποῖα, μὴ μετέχοντα τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀποτελοῦντα τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἐξεδήλωσαν ἐν τούτοις, τὴν συμφωνίαν των, πρὸς τὸ Κυβερνητικὸν πρόγραμμα καὶ ἀποτελοῦν συνεπῶς μίαν οὐσιαστικὴν Συμπολίτευσιν. Ἦσαν τοιαῦται καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι τοιαῦται αἱ συνθῆκαι καὶ ἐθνικαὶ περιστάσεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας συνεκροτήθη καὶ παρουσιάζεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ὥστε νομίζω, ὅτι ἡ ἐπίγνωσις ἀκριβῶς, τῶν συνθηκῶν καὶ τῶν Ἐθνικῶν στιγμῶν, τὰς ὁποίας διερχόμεθα, ἀποκλείει καὶ ἐμποδίζει καὶ τὴν ἐξέτασιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων μὲ τὸ ἀπαιτούμενον θάρρος, καὶ τὴν ὀφειλομένην κριτικὴν διάθεσιν. Ἐπίσης, αἱ Ἐθνικαὶ περιστάσεις φιμώνουν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἤθελον νὰ ἐλέγξουν ὅσους φέρουν εὐθύνας, διὰ τὴν μὴ ἀπόδοσιν τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας, καθὼς καὶ διὰ μειωτικὸν τοῦ ἠθικοῦ καὶ πολιτικοῦ κύρους τῶν Ἀρχηγῶν στελεχῶν της τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐτερμάτισαν τὴν ζωὴν καὶ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης. Καὶ ἀκόμη, ἐκ τῶν ἰδίων λόγων καὶ ἐκ τῶν ὑπογραμμισθεισῶν Ἐθνικῶν περιστάσεων ἐμποδιζόμεθα τοῦ νὰ μεταφέρωμεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τὸ ὑποτιμητικὸν αἴσθημα τῆς κοινῆς γνώμης, τὸ ὁποῖον ἐπὶ 15 ἡμέρας περίπου, ἐταλαιπώρησε τὰς συνειδήσεις ὅλων τῶν πατριωτῶν, αἴσθημα ἀπογοητεύσεως καὶ ἀηδίας τὸ ὁποῖον προέκυψεν ἀπὸ κριτικὴν τῆς δράσεως πολιτικῶν προσώπων καὶ τῶν ἀμφισβητουμένων ὑπηρεσιῶν Ἑλληνικῶν τινων πολιτικῶν Κομμάτων. Ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας δὲν πρόκειται νὰ προχωρήσωμεν, ἀλλὰ θὰ ἀρκεσθῶμεν μόνον εἰς τὴν κατάθεσιν τῆς κατωτέρω δηλώσεως. Ι. «Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις συνεργασίας τῶν Κομμάτων Λαϊκοῦ καὶ Φιλελευθέρων ἀποτελεῖ διὰ τὸ ἀπὸ 18ημέρου ἀκαίρως ταλανίσαν τὴν Χώραν Κυβερνητικὸν ζήτημα, λύσιν καταστάσεως ἀνάγκης. ΙΙ. Ἡ κατάστασις αὕτη ἀνάγκης, προῆλθε τὸ μὲν ἐκ βαρέων εὐθυνῶν Ἑλληνικῶν πολιτικῶν μερίδων, αἱ ὁποῖαι ὑπὸ τοῦ λαοῦ διαπιστωθεῖσαι ἐν καιρῷ θὰ ἀναζητηθῶσιν, τὸ δὲ ἐκ τῆς κρισιμότητος τῶν Ἐθνικῶν περιστάσεων, καὶ τέλος ἐκ τῆς ἐξαρτήσεως τῶν Ἑλληνικῶν μεταπολεμικῶν προβλημάτων πρὸς ξένας ἀντιλήψεις, συμμαχικὰς βοηθείας, καθὼς καὶ πρὸς διεθνῆ θέματα, σκοπιμότητας καὶ ἀντιθέσεις. ΙΙΙ. Ἡ ἐκ βαρείας παραλείψεως, ἔλλειψις διαφωτίσεως τῆς Διεθνοῦς Κοινῆς Γνώμης, ἐπὶ τῆς ἀληθείας τῶν Ἑλληνικῶν πολιτικῶν πραγμάτων, ἐπίσης συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ ἀχθῇ ἡ Χώρα εἰς τὴν Κυβερνητικὴν ταύτην λύσιν. IV. Καὶ εἰς τὴν σημερινὴν κρίσιμον φάσιν τῆς μεταπολεμικῆς ζωῆς τοῦ Ἔθνους, τὴν ὁποίαν διανύομεν, οἱ πολιτικοὶ σχηματισμοί, καθὼς καὶ αἱ πολιτικαὶ ἐκδηλώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐκφράζουν τόσον διὰ τῶν νεωτέρων, ὅσον καὶ διὰ τῶν προσαρμοσθέντων Κομμάτων τὰς Ἐθνικὰς καὶ Κοινωνικὰς βλέψεις, τῶν γενεῶν, αἱ ὁποῖαι πρωτηγωνίστησαν εἰς τὸ Βορειοηπειρωτικὸν Ἔπος καὶ τὸν ἀπὸ τοῦ 1940 ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Χώρας Ἐθνικὸν Ἀγῶνα, ἀντὶ νὰ πρωταγωνιστοῦν κυριαρχικῶς καὶ πάλιν, ὑποχρεοῦνται εἰς παραμερίσεις ἢ παρέμειναν ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ τὸν χρωματισμὸν καὶ τόνον, εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, δίδουν πολιτικαὶ προσωπικότητες, μὴ συνδεθεῖσαι πρὸς τοὺς κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν ἀγῶνας καὶ ροπὰς τοῦ Ἔθνους, ὡς ἐκ τῶν τελευταίων διεθνῶς ἠλεγμένων ἐτυμηγοριῶν τοῦ λαοῦ προκύπτει. V. Ἔναντι τῆς ὑπὸ τὰς προϋποθέσεις αὐτὰς συγκροτηθείσης Κυβερνήσεως, συμφώνως πρὸς τὴν ἀπὸ 31.6.46 λαϊκὴν ἐντολὴν διατηροῦμεν ἀπόλυτον ἐπιφυλακτικότητα. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ἐν τῷ πνεύματι αὐτῆς τῆς ἐντολῆς καὶ ἕνεκα τῶν ἀνωτέρω προϋποθέσεων καὶ τῶν ἐξαιρετικῶν ὑπὲρ πᾶσαν φορὰν Ἐθνικῶν περιστάσεων, ἐξαναγκαζόμεθα ὅπως ἀποφύγωμεν πᾶσαν κριτικὴν προγραμματικῶν δηλώσεων καὶ πᾶσαν ἐκδήλωσιν ἀντιθέσεως καὶ παράσχωμεν ψῆφον ἀνοχῆς». Κύριοι βουλευταί, ἐπιθυμῶ ὅμως ἐπιπροσθέτως νὰ τονίσω, ὅτι πέραν τῶν ψήφων ἀνοχῆς ἢ καταψηφίσεως, ἔστω ἢ καὶ πέραν τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς, μετὰ ἀπὸ οἱανδήποτε ἐτυμηγορίαν τοῦ Σώματος, ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι θὰ ὑποχρεωθῶμεν διατηροῦντες εἷς ἕκαστος τὰς διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἐπιφυλάξεις καὶ ἀντιλήψεις του ὡς πρὸς τὴν ἱκανότητά της, ὅτι ὀφείλομεν νὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὰς τάξεις τοῦ συναγειρομένου Ἔθνους, διὰ τὴν ὁριστικὴν καὶ ἀποφασιστικὴν ἀντιμετώπισιν τῆς προσεχοῦς πικρᾶς δοκιμασίας, ἡ ὁποία ἀπειλεῖται τὰς ἡμέρας αὐτάς, περισσότερον παρὰ πᾶσαν ἄλλην φοράν. Καὶ ἐν ὄψει τῆς Ἐθνικῆς αὐτῆς δοκιμασίας, ἀσχέτως ἐπιφυλάξεων καὶ ἀσχέτως ψήφων, ὀφείλομεν ὅλοι νὰ ἑτοιμασθῶμεν νὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὸ πλευρὸν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ λαοῦ μας, πιστοὶ εἰς τὸ καθῆκον πρὸς τὴν Πατρίδα καὶ τὴν Ἑλλάδα μας. (Χειροκροτήματα).

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Ἀλιβιζᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§43Μ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Εἶναι προφανές, ἀπὸ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐπισπεύδεται ἡ συζήτησις, ὅτι δὲν ἐπιθυμεῖ ἡ Κυβέρνησις, νὰ παράσχῃ τὸν χρόνον διὰ νὰ ἀκουσθοῦν μερικαὶ ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀφοροῦν βέβαια, τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ἀλλ’ ἀφοροῦν ἄλλα ζητήματα. Κατόπιν τούτου, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου. Εἶναι φυσικόν, ὅτι θὰ ψηφίσω τὴν Κυβέρνησιν, διότι εἶναι καθωρισμένη ἡ θέσις μου, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο ὀρθότερον νὰ ἐδίδετο ὁ καιρὸς νὰ ἀκουσθοῦν καὶ μερικαὶ ἄλλαι γνῶμαι.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βουρδουμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§45Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Δὲν πρόκειται, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐξετάσω τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε, πολὺ περισσότερον, πρόκειται νὰ ἐξετάσω τὸ σκόπιμον ἢ μὴ τῆς Κυβερνητικῆς συνθέσεως. Ἀμφότερα ταῦτα, ἔτυχον τῆς ὁμοθύμου παραδοχῆς καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς κοινῆς γνώμης, ὥστε δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος, νὰ εἰσέλθω, εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ σημείου αὐτοῦ. Δὲν θὰ ἐλάμβανον δὲ τὸν λόγον διὰ νὰ ὁμιλήσω, ἂν μὴ κατὰ τὴν χθεσινὴν ἑσπέραν, ἐξετίθεντο ἐντεῦθεν ὡρισμέναι ἀπόψεις καὶ σκέψεις, περὶ τοῦ ἠθικοῦ τοῦ μαχομένου στρατεύματος κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰανουάριον, ὅτε συνεκροτήθη ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας. Θεωρῶ ἐμαυτὸν ὑποχρεωμένον νὰ διαμαρτυρηθῶ ἀφ’ ἑνὸς καὶ νὰ ἀντικρούσω ἀφ’ ἑτέρου, τὴν ἄποψιν ταύτην, ἀπὸ ὅλον τὸ βάθος τῆς ψυχῆς μου. Εἶχον τὴν τιμήν, νὰ διατελῶ, κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα, ἀπὸ Ἰανουαρίου μέχρι καὶ Φεβρουαρίου τοῦ 1947, Ὑφυπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, Ὑπουργοῦντος τοῦ ἀξιοτίμου κ. Δραγούμη. Ὡς τοιοῦτος, λόγω τοῦ ἀξιώματός μου, ἀλλὰ καὶ λόγω τοῦ ὅτι προῆλθον ἀπὸ τὸν στρατόν, καὶ λόγω μιᾶς ἰδιαιτέρας ἀγάπης καὶ ἐκτιμήσεως τὴν ὁποίαν τρέφω πρὸς τὸ στράτευμα, παρηκολούθησα ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὸ μαχόμενον αὐτὸ στράτευμα, εἶμαι δὲ εἰς θέσιν, νὰ διαβεβαιώσω ὡρισμένους πολιτικοὺς ἀρχηγούς, τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος καὶ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Ἐργατικοῦ Κόμματος, οἱ ὁποῖοι ἐξέφρασαν τὰς τοιαύτας ἀντιλήψεις, ἀλλὰ διαβεβαιῶ καὶ ἐκείνους καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν κοινὴν γνώμην, ὅτι οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν, οὔτε τὸν Ἰανουάριον, οὔτε τὸν Δεκέμβριον, οὔτε τὸν Νοέμβριον καὶ ἀσφαλῶς ποτὲ μέχρι σήμερον, δὲν παρετήρησα οὔτε κάμψιν τοῦ ἠθικοῦ τοῦ στρατοῦ, οὔτε κανένα δισταγμὸν ἐν τῇ ἐπιτελέσει τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀναλάβει. Ἀνεφέρθη, ἀπὸ τὸν κ. ἀρχηγὸν τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος μία ἔκθεσις ἑνὸς στρατηγοῦ, ἑνὸς καλοῦ ὄντως στρατηγοῦ, ὁ ὁποῖος ἴσως ἐν τῷ ὑπερμέτρῳ ἐνδιαφέρον τι διὰ τὸ στράτευμα καὶ διὰ νὰ τονώσῃ καὶ κινήσῃ τὸ ἐνδιαφέρον τῶν ἁρμοδίων, ἐντονώτερον, ἐχρησιμοποίησε μίαν ἀτυχῆ φράσιν σχετικῶς μὲ τὸ ἠθικὸν τοῦ στρατοῦ, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἢ ὅτι ἔχει ἤδη ὑποστῆ κάμψιν. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ὑπὲρ τὴν ἔκθεσιν αὐτήν, ὑπὲρ τὴν γνώμην οἱουδήποτε ἰδιώτου καὶ οἱουδήποτε ἁρμοδίου, ὑπάρχουν τὰ γεγονότα, τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα σωρηδὸν ἐπεσωρεύθησαν κατὰ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα, τὸ ἓν μετὰ τοῦ ἄλλου, ὥστε νὰ δίδουν τὴν πραγματικὴν εἰκόνα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, περὶ τοῦ ἀρίστου ἠθικοῦ τοῦ στρατεύματος κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ὅτι τότε ἐγένετο μία ἐπίθεσις συμμορίας, δυνάμεως ἑνὸς τάγματος, ἐναντίον τοῦ Ἀρχαγγέλου καὶ ἐναντίον ἑνὸς λόχου ἡμετέρου, νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, λέγω, ὅτι καθ’ ὅλην τὴν νύκτα ὁ λόχος αὐτὸς ἐμάχετο ἡρωϊκῶς, σχὼν 4 νεκροὺς καὶ 4 τραυματίας, μὲ ἀποτέλεσμα τὴν ἀπόκρουσιν τῶν συμμοριτῶν. Ἐν συνεχείᾳ, λαμβάνουν χώραν τὰ γεγονότα τοῦ Σκρᾶ, ὅπου τρία τάγματα συμμοριτῶν ἐπετέθησαν ἐναντίον μιᾶς διμοιρίας ἀρχικῶς καὶ ἑνὸς λόχου μετέπειτα, μὲ ἀποτέλεσμα τὸν φόνον 6 Ἀξιωματικῶν καὶ 18 ὁπλιτῶν καὶ τὸν τραυματισμὸν 19 ὁπλιτῶν. Ἐκ τοῦ λόχου, δηλαδή, τῶν 70, οἱ 50 ἐτέθησαν ἐκτὸς μάχης, κύριοι βουλευταί. Καὶ δὲν πίπτουν οἱ 6 ἀξιωματικοί, ὅταν δὲν ἔχουν ψυχικὴν ρώμην ἀντιδράσεως, ὅταν δὲν ἔχουν ἠθικόν! (Χειροκροτήματα). Ἐπέρχονται, ἐν συνεχείᾳ, τὰ γεγονότα τῆς Νώτιας, ἔνθα μία διμοιρία ἐπὶ ἑξάωρον ἀντέστη ἐναντίον 250 συμμοριτῶν, τοὺς ὁποίους ἐν τέλει ἀπώθησε. Καὶ ἐν συνεχείᾳ ἡ μεγάλη ἐπίθεσις τῆς Ἁγίας Κυριακῆς Θρᾴκης, ἔνθα δύο λόχοι, 130 ἄνδρες, ὑπέστησαν ἐπίθεσιν 800–1.000 συμμοριτῶν, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ φονευθοῦν ἐκ τῶν 8 ἀξιωματικῶν τῆς διλοχίας οἱ 4 καὶ νὰ τραυματισθοῦν οἱ ὑπόλοιποι 4. Δὲν προβαίνω εἰς περαιτέρω ὑπενθύμισιν καὶ ἀνάλυσιν ἄλλων τοιούτων γεγονότων, τὰ ὁποῖα συνεσωρεύοντο ἐν συνεχείᾳ κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν μηνῶν ἐκείνων. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι, ἰδιαιτέρως κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, πλεῖσται ὅσαι ὑπῆρξαν δυσχέρειαι εἰς τὸν μαχόμενον στρατόν, δυσχέρειαι παμμέγισται, δυσχέρειαι δυσκόλως ἀντιμετωπιζόμεναι. Ὁπλισμὸς ἐλαττωματικός, μέσα διαβιβάσεων —μεταφορῶν σχεδὸν ἀνύπαρκτα, δύναμις στρατοῦ, ἡ ὁποία θὰ ἐχρειάζετο ἐν παντὶ καὶ πάντοτε εἰς πᾶσαν στιγμὴν καὶ ἐναντίον οἱασδήποτε δυνάμεως, δὲν ὑπῆρχε, κατανόησις εἰς τὸ ἐσωτερικὸν οὐδεμία, κατανόησις εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐλλιπής, ἐλλιπεστάτη. Καί, βεβαίως, εἶχε δημιουργηθῆ μία κατάστασις δυσχερεστάτη, μία κατάστασις, τὴν ὁποίαν συνεκράτησε καὶ μόνον τὸ ἠθικὸν τοῦ μαχομένου στρατεύματος, μία κατάστασις, ἡ ὁποία ἀντεμετωπίσθη ἐκ τῆς ἀντιλήψεως, ἡ ὁποία εἶχε γίνει πεποίθησις εἰς τοὺς μαχομένους στρατιώτας, ὅτι δὲν μάχονται εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχε καὶ ὅτι δὲν ἀντιμετωπίζουν ἐσωτερικούς, ἀλλ’ ἐξωτερικοὺς ἐχθρούς, ἐπιβουλευθέντας τὴν τιμὴν τῆς Πατρίδος καὶ τὸν πολιτισμὸν τῆς ἀνθρωπότητος. Δὲν ὑπῆρχε δὲ καμμία ἀνάγκη ἵνα ἀναγκασθοῦν οἱ κ.κ. πολιτικοὶ Ἀρχηγοὶ νὰ συμμετάσχουν τότε εἰς τὴν Κυβέρνησιν Ἐθνικῆς Συνεργασίας, ἐὰν εἶχον παρατηρήσει ἔλλειψιν ἢ κατάπτωσιν ἢ μείωσιν τοῦ ἠθικοῦ. Θὰ ἦτο πολὺ καλύτερον ἐὰν ἐνεθουσιάζοντο ἀπὸ τὴν ὕπαρξιν τοῦ ἠθικοῦ αὐτοῦ, ἐὰν ἐφιλοτιμοῦντο ἀπὸ τὴν ὕπαρξιν τοῦ ἠθικοῦ αὐτοῦ καὶ ἔσπευδον νὰ συμπαρασταθοῦν ἐν τῇ Ἑλληνικῇ Κυβερνήσει, ὡς πράγματι ἀπήτει — καὶ ὡς πάντοτε ἀπήτησεν — ὁ μαχόμενος Ἑλληνικὸς στρατός, ζητῶν τὴν ἠθικὴν ἐνίσχυσιν καὶ παρὰ τοῦ λαοῦ καὶ παρὰ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Καὶ ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν ἀνάγκην ἀντιλαμβανόμενος ὁ ἀξιότιμος καὶ σεβαστὸς Ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφησάσης κατὰ τὰς ἐκλογὰς μερίδος, ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῶν ἐκλογῶν ἐπεδίωξε τὴν συνεργασίαν αὐτὴν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου—τὴν ἐπεδίωξε μετὰ φορτικότητος, μετὰ ὑποχωρητικότητος μέχρι τοῦ σημείου ὥστε πολλοὶ τῶν φίλων του καὶ αἰτιάσεις ἀκόμη νὰ ἐκφέρουν ἐναντίον του. Τέλος ἡ συνεργασία αὕτη ἐπετεύχθη καὶ ὅλοι ἐχάρημεν διὰ τοῦτο. Καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτόν, ἐπίσης, ἐλυπήθημεν ὅταν ἐπῆλθεν ἡ διάσπασις τῆς Κυβερνήσεως Ἐθνικῆς Συνεργασίας. Διότι αἱ ἀνάγκαι ὑπῆρχον καὶ ὑπάρχουν ἀκόμη, ἡ ἀνάγκη τῆς τονώσεως τοῦ μαχομένου στρατοῦ, ἡ ἀνάγκη τῆς ἐξευρέσεως συνομιλητοῦ, ὡς πολὺ προσφυῶς ἀνέφερεν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, ἡ ἀνάγκη τῆς συνεγέρσεως τοῦ κόσμου ὁλοκλήρου ὑπὲρ τοῦ ἀγῶνος τοῦ Ἑλληνικοῦ, ὑπὲρ τοῦ ἀγῶνος τῆς ἀνθρωπότητος. Καὶ αὐτὴν τὴν ἀνάγκην ἐξυπηρετῶν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τὴν ἀνάγκην δηλαδὴ νὰ ἔλθῃ ἡ βοήθεια αὐτὴ εἰς τοὺς μαχομένους ἄνδρας, ἐπέμεινε κατὰ τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον—εὑρίσκομαι εἰς τὴν στενόχωρον θέσιν νὰ ὁμολογήσω, ὅτι καὶ ἐγὼ ἐπέμεινα νὰ προσέξῃ τὴν κατάστασιν τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀλλ’ ὁμολογῶ τὸ λάθος—καὶ δι’ αὐτὸ τὸν συνεχάρην ὅταν ἐπῆλθε τὸ Διάγγελμα τοῦ Προέδρου Τρούμαν, τὸ ὁποῖον ἀνεπτέρωσε τὰς ἐλπίδας ὅλων μας. Τελευτῶν, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ὑπῆρχε κανεὶς λόγος νὰ θεωρηθῇ καταπεπτωκὸς τὸ ἠθικὸν τοῦ στρατοῦ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Ὁ Ἑλληνικὸς στρατός, ἀντιληφθεὶς ἀπολύτως τὸν προορισμόν του καὶ τὴν ἀξίαν του καὶ τὸ βάθος καὶ τὴν σημασίαν τοῦ διεξαγομένου ἀγῶνος, ἓν μόνον ζητεῖ: Νὰ δείξωμεν καὶ ἡμεῖς ἐντεῦθεν καὶ ὁ λαὸς ὁλόκληρος τὴν αὐτὴν κατανόησιν, ὥστε νὰ συμπαριστάμεθα εἰς τὸν ἀγῶνα του καὶ νὰ προσπαθήσωμεν νὰ τὸν ἐφοδιάσωμεν μὲ τὰ ὑλικά, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν εὐδόκιμον διεξαγωγὴν τοῦ ἀγῶνος. (Χειροκροτήματα).

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Κίνιας ἔχει τὸν λόγον.

§47Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ αἴσθημα τοῦ λαοῦ τῆς ὑπαίθρου χώρας, εἶναι βασικόν. Ζητεῖ παρὰ τῆς Ἀντιπροσωπείας τοῦ Ἔθνους καὶ τῶν Κυβερνήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐσχηματίσθησαν μετὰ τὰς ἐκλογάς, τὴν ἀποκατάστασιν τῆς δημοσίας τάξεως. Τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, προηγήθησαν δύο Κυβερνήσεις, ἡ Κυβέρνησις τῆς πλειοψηφίας, ἡ ὁποία ἐκυβέρνησεν ἐπὶ ἓν ὁλόκληρον ἔτος καὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας, ἡ ὁποία ἐκυβέρνησεν ἐπὶ ἑπτὰ μῆνας. Ἤδη ἐμφανίζεται ἐνώπιον τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους ἡ Κυβέρνησις τῶν δύο Κομμάτων. Τοῦ Λαϊκοῦ καὶ τῶν Φιλελευθέρων. Ποῖοι ἐπεζήτησαν εἰλικρινῶς τὴν συνεργασίαν τῶν ἐθνικοφρόνων Κομμάτων ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ἔχει ἀρκετὰ ἀνεπτυγμένον αἰσθητήριον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ νὰ τὸ κατανοήσῃ. Καὶ ἡ τελευταία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐσχηματίσθη ὡς ἐσχηματίσθη, δὲν βλέπω διατὶ δὲν περιλαμβάνει εἰς τοὺς κόλπους αὐτῆς καὶ τοὺς ὑπολοίπους Ἀρχηγοὺς τῶν ἄλλων Κομμάτων. Συνεπῶς, οἱ λόγοι εἶναι λόγοι καὶ τὰ ἔργα εἶναι ἔργα. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ἐμφανισθεῖσαν ἐνώπιον ἡμῶν καὶ προβᾶσαν εἰς τὰς προγραμματικὰς αὐτῆς δηλώσεις, δηλῶ ὅτι θὰ παράσχω τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης μου, ἐὰν δὲ ὁμιλῶ, ὡς θὰ ὁμιλήσω, ὁμιλῶ μόνον διὰ νὰ τακτοποιήσω καὶ ἐπικρίνω ὡρισμένας σκέψεις τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἵνα μὲ προσοχήν, ἀποβλέπουσα εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως, τῆς διασαλευθείσης, ἐπιληφθῇ τοῦ σοβαροῦ καὶ πολυπλόκου αὐτοῦ ἔργου.

§48Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δηλαδή, πρῶτον, θὰ δώσητε ψῆφον ἐμπιστοσύνης καὶ ἔπειτα θὰ ἐπικρίνητε.

§49Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἡ ὕπαιθρος, κύριε Κουλουμβάκη, στενάζει. Δὲν ψέγω, οὔτε κακίζω κανένα. Ἓν μόνον λέγω, ὅτι, πάντως, εἴτε διότι τὰ πολιτικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν, εἴτε διότι τὰ στρατιωτικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν, ἦσαν ἀτελῆ, δὲν ἐπέφερον τὴν ἀποκατάστασιν τῆς διασαλευθείσης τάξεως. Καὶ ἡ πρώτη Κυβέρνησις καὶ ἡ δευτέρα Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας, ἐπηγγέλθησαν τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ δημοσίου αἰσθήματος, τῆς ἐπιβολῆς δηλαδὴ τοῦ κράτους τοῦ νόμου, τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς τάξεως. Ἔρχομαι τώρα νὰ ὁμιλήσω συγκεκριμένως ἐπὶ τῶν γενικῶν γραμμῶν, τῶν δηλώσεων τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπηγγέλθη εἰς τὸ Σῶμα ὅτι ἔχει φάρμακα, διὰ τῶν ὁποίων ὑπόσχεται τὴν θεραπείαν τοῦ κακοῦ. Τὸ πρῶτον εἶναι, τὸ γνωστὸν ἔκτοτε, τοῦ κατευνασμοῦ. Τὸ δεύτερον, τῆς δυναμικῆς λύσεως, καλῶν ἐν ἀνάγκη τὸν λαὸν εἰς συναγερμόν. Πλανᾶται ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, φρονῶν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ τίποτε διὰ τοῦ κατευνασμοῦ. Πλανᾶται πλάνην οἰκτρὰν καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω εἰς τοῦτον ὅτι δὲν θὰ ἐπιτύχῃ τίποτε, ὅτι εἰς μάτην θὰ ἀναμένῃ, εἰς μάτην θὰ περιμένῃ καὶ οὐδὲν θὰ ἐπιτύχῃ.

§50Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Καὶ ἡ μὴ ἐπιτυχία, εἶναι ἐπιτυχία.

§51Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Εἰς μάτην θὰ ἀναμένῃ καὶ οὐδὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ. Κατευνασμός! Πῶς τὸν ἐννοοῦμεν τὸν κατευνασμόν; Διὰ τῆς παροχῆς ἰσοπολιτείας. Λέξεις κεναί. Διὰ τῆς παροχῆς Δημοκρατικῶν ἐλευθεριῶν εἰς τοὺς ἀντάρτας καὶ τοὺς σφαγεῖς. Διὰ τῆς ὑποσχέσεως ὅτι θὰ τοὺς περιβάλωμεν δι’ ὅλης τῆς στοργῆς μας. Ὅλα αὐτὰ νὰ τὰ πράξωμεν, ἀλλὰ μὴ τὰ πιστεύετε. Τὰ πράγματα εἶναι πράγματα καὶ αἱ ἀλήθειαι, ἀλήθειαι, καὶ τὸ Κράτος ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ διὰ τίνα λόγον ἐκινήθησαν καὶ κινοῦνται οἱ κομμουνισταί, ἢ μᾶλλον οἱ σφαγεῖς τῆς Ἑλλάδος. Εἰς ἔντυπον φύλλον, ἐπίσημον, τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἀναγράφεται, κύριοι, ὁ τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπιτευχθῇ ὁ κατευνασμός. «Εἰς τὰ βουνά, λέγει τὸ «Βῆμα» εἰς τὰ βουνὰ δὲν εἶναι μόνον οἱ ἐγκληματίαι κομμουνισταί. Εἰς τὰ βουνὰ εἶναι ἐπιπροσθέτως καὶ οἱ ἐκ κομματικῆς διώξεως καταφυγόντες. Εἰς τὰ βουνὰ εἶναι καὶ οἱ ἐκ τῆς κυβερνητικῆς καταδιώξεως καταφυγόντες». Εἶναι πλάνη αὐτά. Καὶ τὸ νὰ λέγωμεν τὸ τοιοῦτον. Εἰς τὰ βουνά, κύριοι Ἐκπρόσωποι τῆς Ἑλλάδος, δὲν κατέφυγον παρὰ μόνον οἱ κατήγοροι τῆς Ἑλλάδος, οἱ προδόται τοῦ λαοῦ.

§52Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μάλιστα.

§53Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἐκ κομματικοῦ πάθους οὐδεὶς ἄλλος παρωθεῖται μέχρι τῆς ἀποφάσεως νὰ πλήξῃ τὴν πατρίδα αὐτοῦ, ὅπως τὴν πλήττουν οἱ σημερινοὶ πράκτορες τῶν Σλαύων. Εἰς τὰ βουνὰ κατέφυγον μόνον ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ὥπλισαν καὶ ὁπλίζουν οἱ βόρειοι γείτονες, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πράττουν κατ’ ἐπιταγὴν τῶν βορείων γειτόνων καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἰδίαν θέλησιν, ἰδίαν βούλησιν, ἀλλ’ εἶναι ὄργανα τῆς ξένης, τῆς ἐχθρικῆς καταστάσεως κατὰ τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα). Πλανᾶται ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὑποστηρίζων, ὅτι εἰς τὰ βουνὰ κατέφυγον καὶ ἄνθρωποι ἐκ κομματικοῦ πάθους. Τὸ κομματικὸν πάθος εἶναι ἀνεπτυγμένον, ἴσως, εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ δὲν παρωθεῖ τὸν Ἕλληνα μέχρι τῆς προδοσίας, ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὰ βουνά, λέγει τὸ ἐπίσημον ὄργανον τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἔχουν καταφύγει ἐπίσης οἱ διωχθέντες ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας μετεῖχεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, καὶ οἱ λοιποὶ Ἀρχηγοί. Δὲν κατέφυγον ἐκεῖ ποτὲ ἐκ διώξεων. Εἶναι ἐντελῶς διαστροφὴ τῆς ἀληθείας καὶ τῆς πραγματικότητος, νὰ ὑποστηρίζεται τοῦτο. Εἰς τὰ βουνὰ κατέφυγον, δυστυχῶς, οἱ ἀμνηστευθέντες διὰ τῆς συνθήκης τῆς Βαρκίζης, οἱ σφαγεῖς, οἱ δολοφόνοι, εἰς τοὺς ὁποίους παρέσχετε ἄλλοτε ποτὲ ἰσοπολιτείαν καὶ οἱ ὁποῖοι ὁπλισθέντες, ὡς ὡπλίσθησαν, καὶ ἐπιτελοῦντες ἔργον ἀντεθνικόν, ξενικόν, πλήττουν τὴν δυστυχισμένην Πατρίδα μας. Μὴ πλανᾶσθε, ὅτι θὰ ἐπιτύχητε τίποτε ἐκ τοῦ φαρμάκου τοῦ κατευνασμοῦ. Τίποτε ἀπολύτως. Σᾶς τὸ λέγω αὐτὸ καὶ τὸ τονίζω, ὅτι κατάγομαι ἀπὸ περιφέρειαν, ἡ ὁποία βάλλεται καὶ πλήττεται κατὰ τρόπον τρομακτικὸν καὶ τὴν στιγμὴν ταύτην ὑφίσταται ὅσα εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ὑφίσταται. Φοιτηταὶ καὶ ἀπόφοιτοι τῶν φυλακῶν, ἐγκληματίαι, πράκτορες ξενικοί, αὐτοί, κύριοι, εἶναι οἱ βάλλοντες κατὰ τῆς Πατρίδος μας. Καὶ ἔρχεσθε σήμερον καὶ ἐπαγγέλλεσθε ἐνώπιον τῶν Ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ, διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ὅτι θὰ κομίσετε εἰς αὐτοὺς ἰσοπολιτείαν καὶ ἰσονομίαν. Πλάνη τοῦ χειρίστου εἴδους! Ὁμιλῶ περὶ τοῦ κατευνασμοῦ. Πλάνη οἰκτρὰ καὶ ἐὰν λέγω, ὅσα λέγω, κύριοι βουλευταί, δὲν τὰ λέγω μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἐπικρίνω τὴν Κυβέρνησιν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ παράσχω ἀνεπιφύλακτον ψῆφον ἐμπιστοσύνης, ἀλλὰ μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἄρω τὴν πλάνην ἐκείνην, ἡ ὁποία πιθανὸν νὰ ἐμφιλοχωρῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναμένῃ τι ἐκ τοῦ περιφήμου τούτου κατευνασμοῦ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁμιλῶν ὡς ἀντιπολίτευσις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας, ἐπέκρινε τὴν δυναμικὴν πολιτικήν, ἐξάρας τὴν περίφημον πολιτικὴν τοῦ κατευνασμοῦ. Καὶ ἔλεγε τότε, εἰς τὴν ἀγόρευσίν του, ἐνώπιον ὑμῶν, κύριοι βουλευταί: «Ἡ θέσις, τὴν ὁποίαν λαμβάνει σήμερον ἡ Κυβέρνησις..... (ἀναγινώσκει).....». Τὴν δυναμικὴν πολιτικὴν τὴν ἐδοκιμάσαμεν, κύριοι, καὶ ἐθρηνήσαμεν διὰ τὰ πρῶτα της ἀποτελέσματα! Καὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας, κύριοι βουλευταί, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ὑπέσχετο κατευνασμόν. Κατευνασμόν! Ὑπέσχετο κατευνασμὸν καὶ τὸν κατευνασμόν, τὸν ὁποῖον ὑπέσχετο καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, τὸν ἐπέκρινεν ὁ τότε ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἔλεγεν, ὡς πρὸς τὸν κατευνασμόν, τὸν ὁποῖον ὑπέσχετο ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας: «Δίπλα ὅμως εἰς τὸν ὑπερδυναμισμὸν ..... (ἀναγινώσκει).....». Ὑπέσχετο ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη τὴν πολιτικὴν τοῦ κατευνασμοῦ, ἀλλὰ τὴν ἐπέκρινε τότε ὡς ἑξῆς, λέγων ἐν κατακλεῖδι, ὅτι θὰ ἀπετύγχανεν ὁ κατευνασμὸς τῆς Κυβερνήσεως τῶν συνεργαζομένων Κομμάτων, τῶν συνεργαζομένων Ἐθνικοφρόνων Κομμάτων, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: «Ἀλλ’ ἀπαραίτητος ὅρος...... (ἀναγινώσκει)......». Καὶ ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Βεβαίως, πιστεύει εἰς τὴν πολιτικὴν τοῦ κατευνασμοῦ. Βεβαίως εἶναι εἰλικρινὴς μὲ τὴν πολιτικὴν τοῦ κατευνασμοῦ, ἀλλὰ ἂς ἀναμείνῃ νὰ ἴδῃ τὴν πλάνην του. Θὰ τοῦ ἀπαντήσω, ὡς ἀπήντησαν εἰς τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας, ὡς ἀπήντησαν καὶ εἰς τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν τῆς πλειοψηφίας. Συνεπῶς εἶναι φενάκη ἡ ἔννοια τοῦ κατευνασμοῦ. Εἶναι πλάνη! Τὸ τονίζω δὲ τοῦτο, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ εἰσέλθωμεν ἐντὸς τῆς οὐσίας τῆς θέσεως τῆς Ἑλλάδος.

§54Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀνεγνώσατε σήμερον δημόσιον ἔγγραφον, εἰς τὸ ὁποῖον περιλαμβάνεται ὅτι, πολλοὶ εἰς τὸ ΕΑΜ καὶ τὸ ΕΛΑΣ ὑπῆρξαν πατριῶται;

§55Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Εὔχομαι νὰ κατορθωθῇ τὸ ταχύτερον νὰ πεισθῇ τὸ ταχύτερον ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πρέπει νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν πλάνην του, περὶ τοῦ κατευνασμοῦ καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν μόνην ἐναπομένουσαν πολιτικήν, ἐν ὀνόματι τῶν συμφερόντων τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ στενάζοντος λαοῦ, εἰς τὴν πολιτικὴν τοῦ ἐθνικοῦ συναγερμοῦ. Δὲν ἐναπομένει, κύριοι βουλευταί, ἄλλη τις πολιτική, παρὰ μόνον μία ἡ πολιτικὴ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ κράτους τοῦ νόμου. Πῶς εἶναι δυνατόν, νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οἱ ἴδιοι οἱ ὑψώσαντες τὰ ὅπλα κατὰ τῆς πατρίδος αὑτῶν, εἶναι ὄργανα τῶν βορείων γειτόνων; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ πιστευθῇ παρ’ οἱουδήποτε κοινοῦ νοῦ, οὐχὶ Κυβερνήτου, ὅτι οἱ ὑψώσαντες τὰ ὅπλα κατὰ τῆς Πατρίδος ἡμῶν, τὰ ὕψωσαν διὰ νὰ ἐπιτύχουν τὸν διαμελισμὸν τῆς Χώρας, κατὰ ξενικὴν ἐπιταγήν, καὶ τὴν διάλυσιν τῆς Μακεδονίας καὶ τὴν ὑφαρπαγὴν τῆς Ἠπείρου; Ὅταν, κύριοι, εἶναι τοῦτο δεδομένον, ἀντικειμενικῶς ἀληθές, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς Κυβερνήτην ὀρθοφρονοῦντα, νὰ πιστεύῃ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ τὴν ἰσοπολιτείαν καὶ τὴν ἀμνηστείαν τῶν καταδίκων, δηλαδὴ τῶν ἐστιγματισμένων ἐκείνων προδοτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐδολοφόνησαν τοὺς Ἕλληνας πολίτας. Εἶναι ὄργανα ξενικά, εἶναι προδόται τῆς Πατρίδος καὶ ὡς τοιούτους ὀφείλομεν, ἐὰν θέλωμεν εἰλικρινῶς νὰ ὁμιλῶμεν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, νὰ τοὺς ἀντιλαμβανώμεθα. Νὰ τοὺς περιβάλωμεν λέγουν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις, διὰ τῆς στοργῆς! Νὰ τοὺς περιβάλετε διὰ τῆς στοργῆς σας, ἀλλὰ βεβαιωθῆτε, ὅτι ἡ στοργὴ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ στοργὴ οἱουδήποτε, δὲν θὰ εἶναι ἱκανὴ ἀναμφισβητήτως, νὰ καταστρέψῃ δίκαιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐδημιουργήθη οὔτε χθές, οὔτε προχθές, ἀλλὰ «οὐδεὶς οἶδεν ἐξ ὅτου φάνη». Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιστρέψουν εἰς τὴν Πατρίδα αὑτῶν, οἱ ἐπαίσχυντοι δολοφόνοι, οἱ ὁποῖοι ἔρριψαν 32 ἐκλεκτοὺς πολίτας τῆς Λεβαδείας ἐντὸς τοῦ βαράθρου τοῦ Παρνασσοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης καὶ αὐτὴν τὴν πραγματικότητα πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της ἡ Κυβέρνησις τῆς Χώρας.

§56Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Σᾶς διαψεύδει ὁ Σοφιανόπουλος, ἀνὰ τὴν Εὐρώπην καὶ τὴν Ἀμερικήν.

§57Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Δυστυχῶς, δὲν ἠμπορῶ νὰ συναντηθῶ μετὰ τοῦ κ. Σοφιανοπούλου. Πᾶν ὅ,τι λέγω, κύριοι βουλευταί, τὸ λέγω, σᾶς βεβαιῶ ἐν τιμῇ, οὐχὶ διὰ νὰ ἐπικρίνω τὴν Κυβέρνησιν. Τὸ λέγω, διότι ἀνησυχῶ, διότι τοῦτο, τὸ ὁποῖον λέγω, εἶναι ἀπαύγασμα τῆς ἀντιλήψεώς μου, τῆς ζωῆς μου καὶ τῆς συνειδήσεώς μου. Θέλω, εἰ δυνατόν, νὰ πείσω τοὺς κυβερνῶντας, ὅτι ἀρκετὸς παρῆλθε χρόνος, ὅτι ἐπὶ ἓν καὶ ἥμισυ ὁλόκληρον ἔτος, στενάζει ὁ λαὸς τῆς ὑπαίθρου χώρας, σφαζόμενος, λεηλατούμενος, πυρπολούμενος. Ὁ Στρατὸς ἐπιτελεῖ τὸ ἔργον του. Ὁ λαὸς ἀγωνίζεται. Θὰ ἦτο ἀσχημοσύνη νὰ ἐπικρίνῃ κανείς τινα, ὅταν ἐπιτελῇ τὸ ἱερὸν αὐτοῦ καθῆκον ἔναντι τῆς Πατρίδος του. Ἀλλά, γνωρίζετε, ὅτι ἑκατομμύρια ὁλόκληρα, ἐχθρῶν τῆς Ἑλλάδος, ἔχουν ἀποφασίσει τὴν προσβολὴν αὐτοῦ τοῦ δυστυχοῦς τόπου, ὁ ὁποῖος ἦτο πρωτοπόρος τῆς νίκης εἰς τὴν Εὐρώπην, ὅταν ἄλλοι ἔκαμναν σύμφωνα φιλίας καὶ ὑποταγῆς μὲ τὴν Γερμανίαν, ὅπως οἱ Βούλγαροι, σύμφωνα φιλίας καὶ συνεξεστράτευσαν κατὰ τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Ἀλβανίαν, ὅπως οἱ Ἀλβανοί. Ἔ, κύριοι, τέλος πάντων! Ἄς τεθῇ ἓν τέρμα. Ἐν ὀνόματι τῆς συνειδήσεως Ὑμῶν, κύριε Ἀρχηγὲ τῆς πλειοψηφίας, ἐν ὀνόματι τῶν αἰσθημάτων Ὑμῶν, συγκρατήσατε τὴν κατάστασιν. Ἀγωνιᾷ ὁ τόπος ἡμῶν. Ἀναφέρω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἀγνοεῖ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι εἰς τὴν Ἀράχωβαν τῆς Λεβαδείας, ἀνθοῦσαν ποτὲ καὶ εὐημεροῦσαν, οἱ σφαγιασταὶ καὶ δολοφόνοι, τοὺς ὁποίους θέλομεν νὰ κηρύξωμεν ἐν ἰσοπολιτείᾳ καὶ στοργῇ, προχθὲς ἀκόμη ἐφόνευσαν τὸν Δήμαρχον, τὸν ἐπίλεκτον αὐτὸν πολίτην τῆς Ἀραχώβης καὶ ἐλεηλάτησαν ὁλόκληρον τὴν πόλιν. Ἔ! Ποῦ πᾶμε; Τὶ κατευνασμόν, τί, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, τί ἐπικίνδυνοι πλάναι εἶναι αὗται; Σταματήσατε καὶ φθάσατε ἐκεῖ, ὅπου ἔπρεπε νὰ εἶχε φθάσει τὸ Ἔθνος, τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν. Ἐὰν ἐζήτησα πάντοτε μὲ εὐθεῖαν γραμμὴν καὶ ὄχι μὲ τεθλασμένην, ἐζήτησα πάντοτε Κυβέρνησιν ὅλων τῶν συνεργαζομένων Κομμάτων, μὴ ἐξαιρουμένου οὐδὲ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων,—τὸ ἐζήτησα, διότι πάντοτε ἐπίστευον ὅτι εἰς τὸν πόλεμον αὐτόν, ὁ ὁποῖος γίνεται ἐκ μέρους τοῦ Ἔθνους κατὰ τῶν προδοτῶν τοῦ τόπου, οὐδεὶς εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ μὴ στρατευθῇ καὶ ἐὰν τώρα ἀκόμη θὰ ἦτο δυνατὸν—δὲν γνωρίζω, οὔτε θέλω νὰ τὸ συζητήσω— νὰ παρίστανται ἐν τῇ Κυβερνήσει ὅλοι οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν ἐθνικοφρόνων Κομμάτων, θὰ τὸ ἐπεθύμουν. Καὶ τοῦτο, διότι πιστεύω ἀκραδάντως, ὅτι δὲν ἔπρεπε κανεὶς νὰ στερηθῇ τῶν μέσων τῆς προσπαθείας πρὸς διάσωσιν τῆς Πατρίδος.

§58Π. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις, λειτούργημα εἶναι.

§59Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Πάντως, οὐδεὶς πλέον φόβος ὑπάρχει, διότι ὅλα τὰ ἐθνικόφρονα Κόμματα, ἐδήλωσαν ὅτι εἶναι παράπλευρα, ὡς στρατιῶται ἁπλοῖ, τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς ἐπιτέλεσιν τοῦ ὑψηλοῦ αὐτοῦ ἔργου, πρὸς διάσωσιν τῆς Πατρίδος. Συνεπῶς, ἡ Ἐθνικὴ ἑνότης ἐπῆλθε.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, τὸ τέταρτον παρῆλθε. Συντομεύσατε, παρακαλῶ.

§61Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Διὰ νὰ μὴ ἐνοχλῶ καὶ τὸν ἀγαπητόν μου, κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἐπαναλαμβάνω καὶ λέγω, ἂς ἐνθυμηθῶμεν τὴν ἱστορίαν. Μὴ πλανᾶσθε, ὅποιος πλανᾶται εἴτε ἐντεῦθεν, εἴτε ἐκεῖθεν, μὲ κομματικοὺς ὑπολογισμούς. Βεβαιωθῆτε, ὅτι τὸ Κράτος διέρχεται τώρα, κύριοι βουλευταί, μίαν ἀναρχικὴν κατάστασιν. Ὁ Θεμιστοκλῆς, ὅταν ἠγωνίζετο εἰς τὴν Σαλαμῖνα, διὰ νὰ σώσῃ τὸν πολιτισμὸν καὶ τὴν Εὐρώπην ἀπὸ τοὺς βαρβάρους, ἤντλησεν ὅλην τὴν ψυχικὴν δύναμιν τῆς Ἑλλάδος, διὰ νὰ ἐπιτελέσῃ τὸν θρίαμβον τῆς Σαλαμῖνος. Ὁ αὐτὸς Θεμιστοκλῆς καὶ ὁ Ἀριστείδης, εἰς τὴν Σαλαμῖνα, δὲν ἐμαίνοντο ὁ εἷς κατὰ τοῦ δέ, ἀλλ’ ὅταν ἔφθασεν ἐξόριστος τότε ὁ Ἀριστείδης ἐκ τῆς Αἰγίνης εἰς τὴν Σαλαμῖνα, ἐτέθη παράπλευρος τοῦ Θεμιστοκλέους εἰς τὴν μάχην τῆς Ἑλλάδος, ἐνηγκαλίσθησαν καὶ ἐπετέλεσαν τὸ καθῆκον τοῦ θριάμβου τῆς Ἑλλάδος κατὰ τῶν βαρβάρων, καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἐτίμησε τὴν Ἑλληνικὴν φυλήν. Κύριοι βουλευταί, βεβαιωθῆτε, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς γνωρίζει τὰ πάντα καὶ σκέπτεται. Βεβαιωθῆτε, ὅτι γνωρίζει τὰ πάντα καὶ σκέπτεται, ὅπως πρέπει νὰ σκέπτεται πάντοτε. Δυνατὸν νὰ μὴ ἔχῃ τὸν νοῦν τὸν ἰδικόν μας, ἀλλὰ πάντως διαισθάνεται. Συμπεραίνων, κύριοι βουλευταί, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀφήσῃ τὴν χίμαιραν τοῦ κατευνασμοῦ, διότι, ἐὰν τὴν δοκιμάσῃ, θὰ ἀπογοητευθῇ, καὶ νὰ ἐπιδοθῇ εἰς τὴν μόνην ἐναπομένουσαν πολιτικήν, τὴν πολιτικὴν τοῦ Ἐθνικοῦ συναγερμοῦ καὶ μὲ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν τοῦ Ἐθνικοῦ συναγερμοῦ θὰ ἔχῃ δίπλα της ὅλους τοὺς Ἕλληνας, ἐφ’ ὅσον θὰ ὑπάρχουν Ἕλληνες καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ νοῦς, διότι εἶναι πιθανὸν νὰ μὴ ὑπάρχουν Ἕλληνες, ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ νοῦς. Θὰ παράσχω τὴν ὑποστήριξίν μου εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀναμένων νὰ ἴδω τὴν πρόοδον τῆς Πατρίδος μας. (Χειροκροτήματα).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, κηρύσσεται περαιωμένη. Αὔριον τὴν ἑσπέραν θὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία ἄνευ ἑτέρας προσκλήσεως. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§63ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον Τετάρτην καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. (Ὥρα 10.20′ μ. μ.).